«Киске Өфө» гәзитенең сайты - БАР СӘБӘП – ҮҘЕБЕҘҘӘ - 2015 - Мәҡәләләр\nМәҫәлән, беҙҙе бер кем дә үҙ телебеҙҙән баш тартырға, һөйләштермәҫкә мәжбүр итә алмай. Үҙебеҙ вайымһыҙ маңҡорттарға әйләндек. Саф башҡорт ауылында ла нисек һөйләшкәндәрен ишеткәнегеҙ барҙыр: "сдавать итте", "покупать итте", "копать итте", "мамаң", "папаң" һ.б. Иғтибар итегеҙ, бер йәштәр генә түгел, хатта урта йәштәгеләр ҙә, өлкән сал сәсле апай-ағайҙарыбыҙ ҙа ошолай мәғәнәһеҙ итеп һөйләшә. Ә ғәйепте мәктәптә, уҡытыусыларҙа эҙләйбеҙ. Тағы берҙе ҡабатлайым: үҙебеҙ вайымһыҙ бәндәләргә әйләндек. Ә инде уҡытыусыларға, яҙыусыларға, журналистарға һәм Вячеслав Черневҡа, киреһенсә, телде һаҡлап ҡалырға тырышҡандары өсөн рәхмәт кенә әйтәһе ҡала.\nСовет осоронда булған уҡытыу системаһын иҫкә алмайынса булмай. Яҡшы яҡтан, әлбиттә. Мәктәптә тулыһынса башҡортса ғына уҡығандар араһында аҙмы ни профессор, ғалим булып киткәндәр! Шулай уҡ ун йыл буйы рус класында уҡығандарҙың барыһы ла юғары белемле белгестәр, ғалимдар булып китмәне. Барыһы ла кешенең тырышлығынан тора. Әгәр бала уҡыуҙа тырыш икән, уның ниндәй телдә белем алыуы мөһим түгел, ул барыбер бар предметтан да яҡшы өлгәшәсәк. Ә инде башҡорт телен өйрәнеү-өйрәнмәү, уҡытыу-уҡытмау тигән һорау бөтөнләй булырға ла тейеш түгел, тип, "Киске Өфө"ләге диалогта ("Халыҡты халыҡ иткән тел..." №34) ҡатнашыусы Р. Әҡсәнова һүҙҙәрен ҡеүәтләп ҡуям. Русса нисек кенә яҡшы һөйләшһәм дә, мин рус булып китә алмайым, сөнки ҡанымда, йөҙөмдә, холҡомда башҡортлоҡ бар!\nТағы шул: төрлө дәрәжәле етәкселәребеҙгә үҙ туған телен белеү мотлаҡ булырға тейеш. Иғтибар итегеҙ: берәй татар телле етәксе телевидение-радионан интервью бирһә, теле телгә йоҡмай, ә башҡорт телле етәксе иһә ыҙалай-ыҙалай, этә-төртә, рус һүҙҙәрен ҡыҫтыра-ҡыҫтыра көскә фекеренең осона барып сыға. Көлөп тыңларғамы, әрнепме? Үҙ милләтеңә, телеңә ҡарата әҙ генә булһа ла һөйөү булырға тейеш тә инде. Кешенең туған телендә лә, рус телендә лә яҡшы һөйләшеүенә, ғөмүмән, матур итеп телмәр ҡора белеүенә саҡ ҡына булһа ла иғтибар итергә кәрәктер ул уны етәксе вазифаға тәғәйенләгәндә. Совет заманында шул ҡағиҙә күҙәтелде түгелме һуң?\nБыуаттар буйы һаҡланып килгән телебеҙгә хәҙер килеп яҡлау кәрәк! Ҡолаҡҡа ятмаған буш һүҙ кеүек яңғырай былар, әммә ләкин ни бары бер 30-40 йыл етте беҙгә шундай көнгә ҡалырға. Хәҙерге ваҡытта беҙгә илһөйәрлек тойғолары етмәй шикелле. Беҙ ниндәйҙер киҫкен хәлдәрҙә генә ойошҡанлыҡ, берҙәмлек күрһәтергә тотонабыҙ. Ә тормошобоҙ әүҙем, һәүетемсә генә киткәйне, вайымһыҙлыҡ һаҙына бата башланыҡ. Был күренеш тел мәсьәләһендә генә түгел, һәр бер өлкәгә ҡағыла. ГТО-ны кире ҡайтарған кеүек, элекке илһөйәрлекте үҫтергән сараларҙы, уҡытыу системаһын кире ҡайтарыу (әлбиттә, заманса үҙгәрештәр индереп), яңыртыу, бәлки, дөрөҫ булыр ине.\nТағы ла бер мөһим мәсьәлә. Телевидение хәҙер кеше тормошонда бик ҙур роль уйнай. Бына беҙҙең Башҡортостан юлдаш телевидениеһында ла "Башҡорт телен өйрәнәм", "Башҡорттар", "Алтын тирмә" кеүегерәк тапшырыуҙар күберәк булһын һәм уларҙы кистәрен, кеше эштән ҡайтып, бушап, телевизор янына ултырған ваҡытта сығарһындар ине эфирға. Юҡһа, йәшереп кенә, ял көндәрендә, кешеләр баҡсаһында эшләгән йә сауҙа залдарын ҡыҙырған мәлдә генә ҡуялар уларҙы эфирға. Был һис аңлашылмай. Аллаһы Тәғәләгә бер халыҡты икенсеһе менән алыштырыу бер ни тормай. Үҙ бәләләребеҙҙә үҙебеҙ генә ғәйепле икәнде, һәр беребеҙ үҙ урыныбыҙҙа халҡыбыҙ, телебеҙ, рухиәтебеҙ, республикабыҙ өсөн ниндәйҙер файҙалы эштәр башҡарырға тейешлегебеҙҙе аңлаһаҡ, ғөрөф-ғәҙәттәребеҙҙе, йолаларыбыҙҙы һаҡлаһаҡ, халыҡ булып ҡалырбыҙ, юғалып ҡалмаҫбыҙ. Шуға ынтылайыҡ, йәмәғәт!\nЯҙылған: 26.10.15 | Ҡаралған: 583


«Салауат Юлаев» хоккей командаһы бөгөн Магнитогорскийҙа хәл иткес 5 уйынын уҙғарҙы\nМатч тәүге минуттарҙан уҡ ҡыҙыу барҙы. Яҡташтарыбыҙ еңеү яулау өсөн бар көсөн һалды. Уйын иҫәбен Юлаевсылар асыуға өлгәште. Бер аҙҙан өҫтөнлөк ике шайба менән иҫәпләнде. Әммә дәғүәсе уны һаҡлап ҡалыу мөмкинлеген бирмәне. Төп ваҡыт 2 гә 2 иҫәбе менән тамамланды. Еңеүсе өҫтәлмә ваҡытта билдәләнде. Уйын Металлург файҙаһына 3 кә 2 иҫәбе менән тамамланды. Магниттар Гагарин кубогы өсөн көрәште дауам итә.


Һәр сәскәлә – күңел нуры » Башкортостан кызы\nҺәр сәскәлә – күңел нуры\nБелорет районы Йөйәк ауылынан Гөлсирә Салауатова:\nСәскә менән сигелгән.\nҺәр сәскәгә, әйтерһең дә,\nКүңел нуры һибелгән.\n68 йәштәмен. Район электр селтәре ойошмаһында контролер булып эшләп, күптән хаҡлы ялға сыҡһам да, өйҙә тик ятмайым, әлеге көндә кибеттә һатыу итәм. Ҡул эшенең төрлөһө менән шөғөлләнәм, район һәм республика кимәлендәге сараларҙа ла йыш ҡатнашып торам. «Ҡорамасылар бәйгеһе»ндә махсус бүләккә лайыҡ булдым. Әле «Башҡортостан ҡыҙы» журналына ейәнсәрем Гөлсәриә аша өс алъяпҡысымды ебәрәм. Араларында уға атап теккәне лә бар».\nӨфө районы Шамонин ауылынан Фәниә Сәйетбатталова:\n«Ҡул эше – яратҡан шөғөлөм. Үҙемә, ҡыҙҙарыма ғына түгел, күрше-тирәгә, туған-тыумасаға ла кейемдәр тегәм. Тап алъяпҡыс һорап йыш мөрәжәғәт итәләр – ябай туҡыманан көнкүрештә кәрәк булғанын да, туй-мәжлестәргә тантаналыһын да, мәктәптә уҡыусы ҡыҙҙарға килешле селтәрлеһен дә күҙ яуын алырлыҡ итеп эшләйем. Таҫма, селтәр, сигеү менән биҙәйем. Әлеге алъяпҡыс яратҡан журналым иғлан иткән бәйге өсөн махсус тегелде».\nТеги: Ҡул эше Аллы-гөллө селтәрле


“Алтын” һәм “бронза” – беҙҙең уйынсыларҙа\n8 Февраль 2018, 13:02\nБыл көндәрҙә Раевка ауылының “Ыласын” физкультура-һауыҡтырыу комплексының боҙ аренаһында көсөргәнешле һәм мауыҡтырғыс уйындар барҙы. Трибунанан ваҡыт-ваҡыт көйәрмәндәрҙең: “Шайба, шайба! Шайба индерегеҙ!” тигән һүҙҙәре яңғырап торҙо.\nА. В. Тарасов исемендәге “Алтын шайба” клубы йәш хоккейсыларының республика финал ярыштары көйәрмәндәр өсөн көтөп алынған ваҡиғаларҙың береһе булды. Был көндәрҙә Раевка ауылының “Ыласын” физкультура-һауыҡтырыу комплексының боҙ аренаһында көсөргәнешле һәм мауыҡтырғыс уйындар барҙы. Трибунанан ваҡыт-ваҡыт көйәрмәндәрҙең: “Шайба, шайба! Шайба индерегеҙ!” тигән һүҙҙәре яңғырап торҙо.\nТәүҙә 2005-2006 йылғы үҫмерҙәр араһында матчтар уҙҙы. Унда Әлшәй, Балтас, Бишбүләк, Кушнаренко, Көйөргәҙе һәм Шишмә райондарының иң көслө алты командаһы осрашты. Уларҙың бөтәһе лә – уйындарҙың муниципаль һәм зона этаптары еңеүселәре.\nҺөҙөмтәлә Кушнаренко районы командаһы беренсе урынды алды һәм почет пьедесталының иң юғары баҫҡысына күтәрелде. Бишбүләк хоккейсылары – икенсе, әлшәйҙәр өсөнсө урынға сыҡты.\n2003-2004 йылғы үҫмерҙәр араһында иң көслө команда исеменә ярыштар ҙа бик көсөргәнешле барҙы. Унда Әлшәй, Балтас, Бишбүләк, Благовар, Кушнаренко, Мәсетле һәм Шишмә райондарының һәм Учалы ҡалаһынан иң яҡшы командалар ҡатнашты.\nУйын йомғаҡтары буйынса боҙ майҙансығы хужалары – Әлшәй командаһы республика финал ярыштарында еңеү яуланы. Балтас районы спортсылары – икенсе, Учалы ҡалаһының йәш хоккейсылары өсөнсө урынды алды.\nрайон спорт комитеты рәйесе.


Законға ярашлы киске сәғәт 10-дан һуң фатирҙа шауларға ярамай | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n07 ноября 2019 — 13:59 ГТРК «Башкортостан»\nӘммә ҡағиҙәне барыһы ла теүәл үтәргә ашыҡмай. Бигерәк тә был торлаҡ йорттарҙың беренсе ҡатында урынлашҡан күңел асыу урындарына ҡағыла. Ошондай йорттарҙа йәшәгән халыҡтың мөрәжәғәттәренә таянып йәмәғәт хәүефһеҙлеге үҙәге хеҙмәткәрҙәре рейдтар үткәрә.Төн, урам, фонарь. Бер аҙ яҡтылыҡ төшөп торған кальян клубы төнгө мажара эҙләп йөрөүселәрҙе үҙенә ылыҡтыра. Йорттоң тәүге ҡатында ярты йыл элек кенә асылған был күңел асыу урыны эргә -тирәлә йәшәүселәрҙең маҙаһына ярайһы ғына тейеп өлгөргән. Улар әйтеүенсә, шау-шыулы музыка, туҡтауһыҙ көлөүҙәр, хатта атыш тауыштары төнгө йоҡоға ҡамасаулай. Ысынында иһә, бында ниндәй хәлдәр бар? Йәмәғәт хәүефһеҙлеге үҙәге хеҙмәткәрҙәре, клуб хужаһына ни өсөн ярты йыл эсендә, киске 10-дан һуң тәртип боҙған өсөн 12 тапҡыр протокол төҙөлгәнлеген төшөндөрөргә тырышты.\nТәү ҡарашҡа барыһы ла яҡшы. Кальян тарталар, сәй эсәләр. Тәртип һаҡсылары 18 йәштән йәшерәк күренгән ҡунаҡтарҙың документтарын тикшергән арала, хужа бында һәр ваҡыт тыныс, тип ышандырҙы. Хатта музыка тауышы ла ярайһы ғына шым. шулай ҙа, тәүге осор ялыуҙар булыуын инҡар итмәне. Әлеге мәлдә барыһы ла тыныс. Хатта бында бер ҡасан да спиртлы эсемлектәр булғаны юҡ, тип ебәрҙе. Тимәк, халыҡты босоған төнгө шау-шыу, хатта атышыу – былар барыһы ла ялған булып сығамы? Ысынлап та, торлаҡ йорттарҙың тәүге ҡатында ошондай күңел асыу урындары күбәйҙе. Ә йәмәғәт хәүефһеҙлеге үҙәге хеҙмәткәрҙәре бының менән йылдар дауамында көрәшә. Эштәренең һөҙөмтәһе лә бар. Әйткәндәй, был кальян тартыу клубында йома көн булһа ла бер кем дә юҡ. Элегерәк бәлиғ булмағандар йыш күренгән. Инспекторҙар әйтеүенсә, рейдтарҙың маҡсаты енәйәттәрҙе иҫкәртеү. Төнгө клубтарҙың хужалары ла быны аңлап ҡабул итә. Ә ҡанундарҙы үтәргә теләмәүселәрҙең эшмәкәрлеге туҡтатыла.


“Мин һеҙгә ярҙам итергә килдем” » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Сәйәсәт » “Мин һеҙгә ярҙам итергә килдем”\n“Мин һеҙгә ярҙам итергә килдем” 04.01.2019 // Сәйәсәт\nЙәрмәкәй районының Спартак ауылында Радий Фәрит улы ауыл Советы етәкселеге, урындағы халыҡ менән осрашты, биләмәне үҫтереү, яҡтыртыу, 1 ғинуарҙан ҡалдыҡтар менән эш итеүҙең яңы системаһына күсеү мәсьәләләрен тикшерҙе.\nАуыл Советы башлығы Флүзә Ғәфүрова әйтеүенсә, ун йылдан ашыу инде ауыл урамдарынан һәм күп фатирлы йорттарҙан сүп-сарҙы ситкә торлаҡ милекселәре ширҡәте машинаһы сығара. Әле ауылда рөхсәтһеҙ асылған сүплек бөтөрөлгән, 41 металл контейнер ҡуйылған. Хәҙер сүп-сар махсус полигонға оҙатыласаҡ.\n— Беҙҙә сүп-сарҙы ситкә сығарыуға тарифтар Волга буйы федераль округында иң түбәне һәм Рәсәйҙә лә иң түбәндәрҙең береһе. Өҫтәүенә беҙҙә байтаҡ ташламалар ҙа бар, — тине Радий Хәбиров. — Ҡалдыҡтарҙы йыйыуҙың һөҙөмтәле системаһын булдырмаһаҡ, рөхсәтһеҙ сүплектәр барлыҡҡа килеүе дауам итәсәк. Беҙ быны тәү сиратта туҡтатырға тейешбеҙ. Икенсе аҙым — сүп-сарҙы айырым йыйыу. Ҡасан да булһа ошо системаға ла күсәсәкбеҙ. Беҙ республикала таҙа булыуын теләйбеҙ.\nРеспублика етәксеһе менән осрашыу барышында урындағы халыҡ ауыл врач амбулаторияһында ремонт яһарға кәрәклеген билдәләне. Радий Хәбиров медицина хеҙмәткәрҙәре менән аралашты, дарыуҙар, ҡорамалдар тәьминәте, пациенттарҙы ҡабул итеү менән ҡыҙыҡһынды.\nЯлан-Шишмә ауылында Радий Хәбиров халыҡ менән юл-транспорт һәм социаль инфраструктураны үҫтереү мәсьәләләрен тикшерҙе.\nӘйтеүҙәренсә, урындағы мәктәп һәм клуб төҙөкләндереүгә мохтаж. Белем усағы 1940 —1960 йылдарҙа һалынған биш ағас бинала урынлашҡан. Әле бында 31 бала белем ала. Шул уҡ ваҡытта мәктәп йәшендәгеләр һаны әкренләп арта.\nАуыл клубы ла 1936 йылда төҙөлгән ағас бинала урынлашҡан. Ялан-Шишмә халҡы әйтеүенсә, ҡыш бында бик һыуыҡ, шуға күрә ижади коллективтарҙың репетицияларын, түңәрәктәрҙе үткәреү ҡыйынға төшә.\nРайон хакимиәте әле клубты ҡулайлаштырылған бүтән бинаға күсереү мәсьәләһен ҡарай. Әммә халыҡ ауылда мәктәпте лә, балалар баҡсаһын да, мәҙәниәт йортон да үҙ эсенә алған күп функциялы мәҙәни үҙәк төҙөргә тәҡдим итә.\nРадий Хәбиров район хакимиәте башлығына ауыл халҡы йыйылышын ойоштороп, иң ҡулай алымды билдәләргә ҡушты. Йыйылыш протоколы нигеҙендә бюджеттан аҡса бүлеү тураһында ҡарар ҡабул ителәсәк.\nОшонда уҡ төбәк етәксеһе өр-яңы фельдшер-акушерлыҡ пунктында булды. 70 квадрат метрлыҡ майҙанды үҙ эсенә алған кирбес бина күптән түгел сафҡа индерелгән. Фельдшер Елена Петрова ФАП-тың 120 кешене хеҙмәтләндереүе тураһында һөйләне. Радий Хәбиров рецептар һәм ауырығанлыҡ ҡағыҙҙарын тултырыу мөмкинлеге менән ҡыҙыҡһынды. Ул шулай уҡ инвесторҙар менән 2800 баш һыйыр малына иҫәпләнгән малсылыҡ комплексын төҙөү проектын тормошҡа ашырыу барышын тикшерҙе.\nЭш сәфәрендә Радий Хәбиров Йәрмәкәй өлкәндәрҙе һәм инвалидтарҙы социаль һәм стационар хеҙмәтләндереү бүлексәһендә булды. Әле бында ете райондан 24 кеше йәшәй. Төбәк етәксеһе социаль учреждениела йәшәү шарттары менән танышты, медицина хеҙмәтләндереүе, туҡланыу мәсьәләләрен тикшерҙе.\nТөбәк етәксеһе шулай уҡ Йәрмәкәй ауылында өр-яңы физкультура-һауыҡтырыу комплексын асыу тантанаһында ҡатнашты. Объект Башҡортостан менән “Роснефть” араһындағы хеҙмәттәшлек тураһындағы килешеү нигеҙендә “Башнефть” компанияһының хәйриә аҡсаһына төҙөлгән. Комплекстың хаҡы — 164 миллион һум. Майҙаны 2971,5 квадрат метр тәшкил иткән спорт комплексы 2015 йылда һалына башлаған. 25 метрлыҡ бассейндан тыш, теннис, волейбол, баскетбол һәм мини футбол менән шөғөлләнеү өсөн универсаль спорт залы, бокс һәм тренажерҙар залы бар.\nБалаҡатай районына эш сәфәрендә Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров ауыл клубында муниципалитет халҡы менән осрашты. Улар төбәк етәксеһенә көнүҙәк мәсьәләләр хаҡында һөйләне.\nОсрашыуҙа дарыуҙар тәьминәте, һаулыҡ йәһәтенән мөмкинлеге сикләнгән кешеләр өсөн медицина хеҙмәте күрһәтеү, транспорт һәм юл инфраструктураһын үҫтереү, күп функциялы үҙәктең, урман хужалығының эшен ойоштороу темалары күтәрелде. Радий Хәбиров 15 ғинуарҙа халыҡ менән осрашыу, хәлде өйрәнеү, эште яйға һалыу өсөн муниципалитетҡа Һаулыҡ һаҡлау министрлығы, “Башавтотранс” һәм күп функциялы үҙәк етәкселәрен ебәрәсәге тураһында хәбәр итте.\nУрғалы ауыл участка дауаханаһына капиталь ремонт яһау йәки яңы бина төҙөү мәсьәләһенә килгәндә, Радий Хәбиров һуңғы ҡарар ауыл халҡы йыйынында ҡабул ителергә тейеш тип билдәләне. Республика иһә ҡаҙнанан аҡса бүлергә әҙер.\nБынан тыш, 2020 йылда муниципалитеттың бер нисә ауылын тоташтырыу мөмкинлеген биргән 12 саҡрымлыҡ юл һалырға ҡарар ителде.\nРеспублика етәксеһе менән аралашҡанда урындағы халыҡ бассейн кәрәклеге тураһында белдерҙе. Радий Хәбиров 2020 йылда тейешле проект әҙерләү, ә 2021—2022 йылдарҙа муниципалитет халҡы өсөн мөһим спорт объектын төҙөү бурысын йөкмәтте.\n— Көсөмдән килгәндең барыһын да мотлаҡ эшләйәсәкмен. Ә көс-ҡеүәтем етерлек. Мин бында эшләргә һәм һеҙгә ярҙам итергә килдем. Тормошоғоҙҙо яҡшыртыу менән шөғөлләнәсәкмен. Йортоғоҙҙа — йылылыҡ, газ, йылы һыу, урамдарығыҙ тәртиптә, яҡты булһын. Балалар баҡсалары, поликлиникалар, мәктәптәр, ФАП-тар төҙөлһөн, — тине төбәк етәксеһе. — Яңы йылға яҡшы кәйеф менән аяҡ баҫайыҡ!\nИнвестиция ҡеүәһен арттырыу маҡсатында 16.01.2019 // Сәйәсәт\nДәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттары киләһе пленар ултырышта “Башҡортостан Республикаһында...\nҠыйғыла – яңы етәксе 16.01.2019 // Сәйәсәт\nБөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты рәйесе Данир Ғәйнуллин Ҡыйғы районы ҡоролтайының...\nҠар баҫһа, кемгә мөрәжәғәт итергә? 15.01.2019 // Сәйәсәт\nӨфө ҡалаһы хакимиәтендә — тағы ла яңы тәғәйенләү. Баш ҡала мэры Өлфәт Мостафин был турала сираттағы...\nАлданғандар булмаһын 15.01.2019 // Сәйәсәт\n“Йәшел карта”... “Ҡыҙыл төймә”... Ни өсөн кәрәк улар? 14.01.2019 // Сәйәсәт\nБыйыл тәүге кварталда “Берҙәм Рәсәй” партияһының “Таҙа ил” проекты өр-яңы ике экологик сервисты –...


Зәңгәр күлдәкле башҡорт ҡыҙы — Башҡорт Википедияһы\nЗәңгәр күлдәкле башҡорт ҡыҙы\nҠ. Дәүләткилдеев әҫәре\nЗәңгәр күлдәкле башҡорт ҡыҙы — башҡорт совет рәссамы, 1937 йылдан СССР Художниктар союзы ағзаһы, башҡорт рәссам сәнғәтенә нигеҙ һалған Дәүләткилдеев Ҡасим Сәлиғәскәр улы әҫәре.\nУҫманғәле һәм Белорет районы\nДәүләткилдеев Ҡасим Сәлиәскәр улы\nБыл мәҡәлә Сифатлы мәҡәләләргә кандидат.\nДәүләткилдеев Ҡасим Сәлиғәскәр улы 1887 йылдың 11 апрелендә Өфө губернаһы Күгел ауылында (хәҙерге Благовар районы) донъяға килгән. Йәшләй етем ҡалып, Өфө ҡалаһындағы туғандарында тәрбиәләнә. Петербургта Юғары художество-сәнәғәт училищеһын тамамлап, Художество академияһына уҡырға инә, әммә уны тамамлай алмай.\n1917 йылда Өфөгә ҡайта һәм ғүмеренең ахырынаса (1947 йылғаса) Өфөлә йәшәй. Ҡайтыу менән Өфө художество түңәрәгендә әүзем эшләй, күргәҙмәләрҙә ҡатнаша. Октябрь революцияһынан һуң Өфөлә революцион Рәсәй рәссамдары берекмәһен ойоштороусыларҙың береһе була. М. В. Нестеров Өфө художество музейы ойошторолғас, Ҡ. Дәүләткилдеев унда эшләп ала һәм ғүмеренең ахырынаса музей менән бәйләнешен өҙмәй.\n1926 йылда Өфөлә сәнғәт училищеһы асыла, һәм Ҡ. Дәүләткилдеев унда эшләй башлай, ул башҡорттарҙан беренсе рәсем сәнғәте уҡытыусыһы була.\n20-се һәм 30-сы йылдарҙа ул халыҡ сәнғәте әҫәрҙәрен йыйыу маҡсаты менән республика буйлап экспедицияларҙа йөрөй. Шул сәфәрҙәренең береһендә, 1928 йылда, ул Белорет, Учалы райондарында булып китә.\nЗәңгәр күлдәкле ҡыҙ — Мәрйәмдең комсомол билеты\nЗәңгәр күлдәкле ҡыҙ — М. Йомағолова ғаиләһе, ейәндәре менән\n1928 йылдың йәйендә рәссамдар Ҡасим Дәүләткилдеев, Юлий Блюменталь, Александр Тюлькин республика буйлап ижади сәфәргә сығалар. Улар Тамъян-Ҡатай кантоны (хәҙерге Белорет районының) Инйәр ҡасабаһына киләләр, өс саҡрымда ғына урынлашҡан Уҫманғәле ауылында уҡытыусы Зәйнулла Хажиәхмәтовҡа фатирға төшәләр. Зәйнулла Хажиәхмәтов ауылдың беренсе уҡытыусыһы, педагогия институтын тамамлаған юғары белемле кеше була. Ҡасим Дәүләткилдеевтең «Башҡорт йортоноң болдоро» тигән әҫәре тап ошо йортҡа ҡарап яҙылған да инде.\nҠасим Дәүләткилдеев бер нисә портрет әҫәре лә яҙа. Шулар араһында — «Зәңгәр күлдәкле башҡорт ҡыҙы» һүрәте. Ул юғары сәнғәт кимәлендә ижад ителгәнлеге менән айырылып тора. Әҫәр 1929 йылдың башында Мәскәүҙәге Третьяков галереяһында совет сәнғәтенең иң яҡшы ҡаҙаныштары күргәҙмәһендә күрһәтелә. Шулай уҡ 1929 йылда АҠШ-та Сан-Диегола «Милли төбәктәр рәссамдары» тип аталған Бөтә донъя күргәҙмәһенә Юлий Блюменталь, Василий Сыромятников, Александр Тюлькин, Ҡасим Дәүләткилдеевтең әҫәрҙәре ҡатнаша. Улар араһында «Зәңгәр күлдәкле башҡорт ҡыҙы» һәм «Һунарсы башҡорт» әҫәрҙәре була.\nӘҫәрҙең героиняһы — ошо ауыл ҡыҙы, Йомағолова Мәрйәм Йомағол ҡыҙы. Уларҙың ғаиләһе хәлле йәшәгән, малды күп тотҡан. Тау-ташлы, урманлы Инйәр төбәгендә бесән эшләү еңелдән түгел, шуға ата-әсәһе һуңлап ҡына ҡайта торған булған, ә ҡыҙыҡай өйҙә донъя көтөп ҡалған. Ул саҡта Мәрйәмгә 12 генә йәш булған.\nМәрйәмдәрҙең өйөнә ике кеше килеп инә, улар башҡортса һөйләшәләр. Оҙон, ҡаҡсаһы Дәүләткилдеев була ла инде. Өйҙә яңғыҙ ғына ултырған ҡыҙҙың ҡурҡып төшкәнен күреп, шаяртып һөйләшә, тынысландыра.\nРәссам баҫалҡы, инсафлы, һөйкөмлө, өркәк кенә ҡыҙҙың портретын эшләргә була. Көн буйына ҡуҙғалмай ултырырға мәжбүр булған ҡыҙ һуңынан, атай-әсәйем ҡайтып, өй эштәрем эшләнмәй ҡалғанына асыуланыр инде, тип ҡурҡып бөттөм, тип иҫләй торған була.\nҺүрәттәге шул тиклем тәбиғи матурлыҡҡа эйә, тартынсаҡ, иманлы, шул уҡ ваҡытта эске рухи көскә эйә икәне күренеп торған ҡыҙ бала, Инйәр-ҡатай йортондағы яҫтыҡ-ҡаралды, килен бирнәһе, көнкүреш әйберҙәре фонында һынландырылып, шул осор тарихында мәңгеләштереп ҡалдырылған. Был — шул осор башҡорт ҡыҙҙары образы ла, ҡатай көнкүрешенең бер сатҡыһы ла булып һүрәтләнеп ҡалған.\nҺүрәткә рәссам датаны ла яҙып ҡуйған: «2.9.28 г.»\nГероиняның артабанғы яҙмышы\nМәрйәмде йәшләй генә Береш ауылы егете Мирсәйет Сәлмән улы Мостафинға кейәүгә бирәләр. Йәш ғаилә, йорт һалырға урын эҙләп, Инйәр йылғаһының аръяғына сыға һәм йорт һала. Бындағы урынды оҡшатып, башҡалар ҙа күсенә башлай, һәм Берештамаҡ ауылы барлыҡҡа килә.\nҺуғыш башланып китә. Мирсәйет, уның ауылдашы Баһауетдин бергә һуғышҡа китәләр. Берәйһе һәләк булып ҡалһа, дуҫының ғаиләһен ташламаҫҡа тип һүҙ ҡуйышалар. Мирсәйет һәләк була. Дуҫы, вәғәҙәһенә тоғро ҡалып, иҫән-имен ҡайтҡас, уның ғаиләһен ташламай, Мәрйәмгә өйләнеп, ике ҡатын менән йәшәй. Совет осоро булһа ла, уларға хакимиәт яғынан дәғүә белдереүсе булмай.\nБиш балалы әсә Мәрйәм Йомағол ҡыҙы леспромхозда эшләй, бик эшһөйәр була, олоғайғас та һыбай сығып китә ине, тип хәтерләйҙәр ауылында уның хаҡында.\nБына шулай, башлап йорт һалып инеп, ғаиләһе менән Берештамаҡ ауылына нигеҙ һалған, күп бала үҫтереп, яҡшы хеҙмәте менән ихтирам яулап, ябай, әммә абруйлы тормош юлы үткән был тарихи һүрәт героиняһы Йомағолова Мәрйәм Йомағол ҡыҙы.\n↑ Касим Девлеткильдеев — первый художник из башкир (К 130-летию со дня рождения выдающегося мастера живописи)\n↑ История картины Давлеткильдеева «Девочка-башкирка в голубом»\n↑ Касим Девлеткильдеев писал свою знаменитую картину с 12-летней девочки из Белорецкого района.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Зәңгәр_күлдәкле_башҡорт_ҡыҙы&oldid=938377 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 23 март 2020 в 07:59\nБыл бит һуңғы тапҡыр 07:59 23 март 2020 үҙгәртелгән.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ҺӘТЕСТӘ, ҺӘТЕСТӘ... - 2020 - Мәҡәләләр\nБыл һүҙҙең мәғәнәһе фарсы теленән (йәки, киңерәк алғанда, иран донъяһынан) табылды Уларҙың телендә "һәтестә" һүҙе "һаҡ булығыҙ, ипләңкерәп" тип иҫкәртеүҙе аңлата икән. Ысынлап та, баяғы йыр һүҙҙәренә ҡарағанда, ҡыҙҙар һәм егеттәрҙең аулаҡ өйгә йыйылып, уйын-көлкө ҡороп шаярышыуын аңларға була. Йәғни, ҡыҙҙар эстә, ишек бикләп егеттәрҙе индермәйҙәр. Ә егеттәр иһә, бер-береһен һаҡ, шым ғына булырға иҫкәртеп, ҡыҙҙар ултырған өй янына йәшерен генә килеп, улар аңғармағанда ғына өйгә инергә уйлайҙар. Ошо уй-ниәттәрен бойомға ашырырға теләп улар бер-береһен "һәтестә", "һәтестә", йәғни "ипләңкерәп, һағыраҡ булығыҙ", тип иҫкәртә-иҫкәртә ҡыҙҙар ултырған өй янында уралалар. Хәҙер был һүҙ һөйләшеүҙә ҡулланыуҙан төшөп ҡалып, тик йыр тексында ғына һаҡланған. Йыры ла радио тапшырыуҙарында унда-бында ғына ишетелеп ҡалыуға ҡарағанда, онотолоуға табан бара кеүек. Һәр һүҙҙең халыҡтың телендә барлыҡҡа килеү, төшөп ҡалып юғалыу этабы була. "Һәтестә" һүҙе был ҡанунға миҫалдыр. Ҡасандыр, халҡыбыҙ көнсығыш илдәре менән тығыҙ бәйләнештә булып, шул донъяның айырылмаҫ бер өлөшө булған. Башҡорт Урта Азияла, Яҡын Көнсығышта йәшәгән төрлө төрки, иран телдәрендә һөйләшкән халыҡтар менән алыш-биреш итеп, ҡайһы саҡтарҙа бер-береһенә яу сабып та донъя көткән.\nМин үҙем күптән инде башҡорт мифологияһын тергеҙергә, аңларға тырышып, икенсе халыҡтарҙың мифологияһына, теленә, тарихына мөрәжәғәт итергә мәжбүрмен. Сөнки мифты аңлар өсөн һәр ваҡыт телгә иғтибар итергә кәрәк. Донъяға билдәле этнографтар, фольклорсылар "Ғалим кеше үҙе тикшергән, өйрәнгән халыҡты теүәл һәм дөрөҫ аңлар өсөн иң тәүҙә шул халыҡтың телен яҡшы белергә тейеш", тип бик дөрөҫ әйтә. Ә беҙҙә башҡорттоң рухи донъяһын өйрәнеүсе ҡайһы бер ғалимдар башҡорт телен бөтөнләй белмәй. Шунан уларҙан ниндәй дөрөҫ фекер, теүәллек көтәһең инде.\nБына "һәтестә" һүҙе лә, әгәр иғтибар итеп, уйлап ҡараһаң, башҡорттоң боронғо йолаһын аңларға ярҙам итә. Башҡорт йәштәре элегерәк кәләш алыр алдынан аулаҡ өйҙә осрашып, уйын-көлкө ҡороп, бер-береһе менән танышып, үҙҙәренә донъя көтөрлөк йәр һайлаған. Ошо уйындарҙың сағылышы булып йырыбыҙҙа "һәтестә" һүҙе тороп ҡалған. Хәҙер ул боронғо йолалар ҙа, уға бәйле телдәге әлеге һүҙ ҙә онотолоп бара һәм шуныһы моңһоу үкенес тыуҙыра.\nЯҙылған: 05.11.20 | Ҡаралған: 296


Көсөбөҙ самалы ине | Йәншишмә\nКөсөбөҙ самалы ине\nНаписал в 30 марта 2018, 11:05\nПлей-оффҡа саҡ-саҡ эләктек, «Авангард»ты етенсе уйында ғына еңеп, үҙ боҙобоҙҙа «Трактор» менән етенсе осрашыуҙа отолдоҡ. Шулай итеп, тағы ла бурысын үтәй алманы «Салауат Юлаев». Көсөбөҙ самалы ине шул. Сит илдән саҡырылған баш тренер Эркка Вестерлунд та өмөттө аҡламаны. Белгегеҙ килһә, ул «Трактор»ҙың йәш тренеры Әнүәр Ғәтиәтуллиндан еңелде.\nЮлаевсылар ҡапҡасыларынан уңманы. Андрей Кареев менән Иван Налимов плей-оффҡа әҙер булмай сыҡты. Ярай әле Бен Скривенс һауығып өлгөрҙө. Ул булмаһа, «Авангард»ты ла еңә алмаҫ инек. Беҙҙең хоккейсыларҙың үҙ ҡапҡаһына күп гол үткәреүендә, әлбиттә, һаҡсыларыбыҙҙың да ғәйебе бар. Тупаҫ хаталандылар, уйын ҡағиҙәһен боҙоп, йыш ҡына штраф ваҡыты алдылар. Бынан «Авангард» та, «Трактор» ҙа оҫта файҙаланды. Шуны ла әйтергә кәрәк: беҙҙең төп һаҡсыларҙың күбеһе олораҡ йәштә ине. Уйын аҙағында улар арыған, хәлдәре бөткән кеүек күренде. Мәҫәлән, Григорий Панинға – 32, Александр Логиновҡа – 31, Филип Ларсен менән Максим Гончаровҡа 28 йәш тулған.\nҺөжүм итеүселәрҙән Линус Умарк, Теему Хартикайнен, Йоонас Кемппайнен, Антон Бурдасов, Максим Майоровтарға ғына тәнҡит һүҙе әҙерәк тәтер, ә башҡалар? Илья Зубов та, Әнүәр Лисин да, Владимир Ткачёв та, Дмитрий Саюстов та, Артём Фёдоров та плей-оффта үҙҙәрен күрһәтә алманы. «Трактор»ҙа йәштәр һоҡландырһа, беҙҙә ундайҙар юҡ ине. Һаҡсы Анатолий Елизаров та, һөжүм итеүсе Глеб Кузьмин да һирәк сыҡты боҙға. Тренерҙарыбыҙ йәштәргә ышанып етмәй кеүек.\n«Салауат Юлаев» өсөн быйылғы хоккей миҙгеле тамам. Ә Гагарин кубогы өсөн алышты СКА, ЦСКА, «Аҡ Барс» һәм «Трактор» дауам итә.\n« Ялдары матур үтә\nӨсөнсө тур »


Мәләүездә сәләмәт йәшәү рәүешен пропагандалау буйынса йәштәр акцияһы үтте // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nМәләүездә сәләмәт йәшәү рәүешен пропагандалау буйынса йәштәр акцияһы үтте\n10:45, 11 сентября 2013 Йәмғиәт\nМәләүездә сәләмәт йәшәү рәүешен пропагандалау буйынса «Йәштәр – сәләмәт йәшәү рәүеше өсөн» акцияһы үтте. Уны ойоштороусылар булып Мәләүез районы хакимиәтенең йәштәр эштәре буйынса секторы, мәҙәниәт бүлеге һәм муниципаль райондың Йәштәр йәмәғәт советы сығыш яһаны. Сарала ҡатнашыусылар алкоголизмға, нарокманияға ҡаршы йүнәлтелгән плакаттар тотоп, «Дан» мәҙәниәт һәм ял паркынан алып ҡаланың Мәҙәниәт һарайына тиклем колонна менән үтте.\nМәҙәниәт һарайы алдындағы майҙанда акцияла ҡатнашыусыларҙы район хакимиәте вәкилдәре сәләмләне. Йәштәр алдында шулай уҡ урындағы йәмәғәт ойошмалары вәкилдәре сығыш яһаны.\nАкцияла 500-ҙән ашыу ҡыҙ һәм егет, шул иҫәптән «Берҙәм Рәсәйҙең Йәш Гвардияһы» вәкилдәре ҡатнашты. Сара сиктәрендә Мәҙәниәт һарайының йәш артистары концерт программаһы менән сығыш яһаны, тип хәбәр иттеләр Мәләүез районы хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлегенән.\nТеги: акциялар,йәштәр сәйәсәте,сәләмәт йәшәү рәүеше


Пилотһыҙ осоу аппараты төпкөлдә\nБетерә ауылы эшҡыуары Илсур Нәбиуллин урмандарҙы янғын хәүефенән һаҡлау маҡсатында замана ҡоролмаһы һатып алып ауыл халҡын ғәжәпләндерә. Пилотһыҙ осоусы видеоаппарат ҙур мөмкинлектәргә эйә. Хәтәр ҡоролма ярҙамында янғынды ғына түгел, тотош ауылды ҡош осар бейеклектән күҙәтергә мөмкин. Уңған эшҡыуарҙың эшмәкәрлеге менән райондың ауыл биләмәләре башлыҡтары сираттағы күсмә семинар мәлендә танышты.\nФәһемле осрашыу Бетерә ауылы егеттәре Илсур һәм Тимур Нәбиуллиндарҙың Баймаҡ ҡалаһының Көнъяҡ биҫтәһендәге йорт төҙөлөшөн ҡарауҙан башланды. Билдәле булыуынса, йәш эшҡыуарҙар быйыл йорттар һалыу өсөн ер майҙандары алды. Унда ике ҡатлы коттедждар һалына, бөгөн уның өсәүһе күтәрелеп ҡыйығы ябылған, мунсаһы эшләнгән.\nЙорттарҙың ишек, тәҙрәләренән башҡа төҙөлөш материалын эшҡыуар үҙе етештерә. Хәҙер инде күптәргә таныш Нәбиуллиндарҙың Бетерә ауылындағы бизнесы көйлө бара. Йәш эшҡыуарҙар ағасты тулыһынса эшкәртеп ҡалдыҡһыҙ етештереүгә күсә. Цехтарҙа евровогонка, блок‐хаус, фальшбрус, шпунтовкалы таҡталар әҙерләнә. Эшкәртелгән ағас юғары өҫтәлгән хаҡ менән үтә, был иһә етештереү ҡеүәтен үҫтерә. Предприятиела 43 кеше эш менән тәьмин ителгән. Ситтән килеүселәр өсөн ятаҡ та булдырылған.\nБетерә -райондың Бөрйән районы менән сиктәш өлөшөндә ҡуйы урманлыҡта урынлашҡан ауыл. Темәс урман сәнәғәте хужалығы тарҡалғандан һуң, уның бүлеге булған ауыл һүнеп ҡала. Әммә тап Нәбиуллиндар ише эшҡыуарҙар уға ҡайтанан һулыш өрә.\nУрмандарҙы янғындан ҡурсалау маҡсатында Илсур пилотһыҙ осоусы видеоаппарат һатып ала. Камера юғары бейеклеккә күтәрелә, осоу радиусы өс саҡрым. Махсус күҙлектәре аша иһә, камера төшөргәнде күҙәтеп була.\nНәбиуллиндарҙың цехтары тулыһынса видеокамералар күҙәтеүе аҫтында. Шуға ла эш тәртибе яҡшы ойошторолған. Илсур ҡайҙа булыуына ҡарамаҫтан һәр саҡ эшселәре менән бәйләнештә. Баймаҡ менән Бетерә араһын ул замана технологиялары ярҙамында аҙымлыҡ араға яҡынайтҡан.


Фиягөл менән Ринат Байғазаҡовтар\n14 Ғинуар , 14:56\nСәлих ауылында матур донъя көткән, тәрбиәле балалар үҫтергән ғаиләләр күп. Фиягөл менән Ринат Байғазаҡовтарҙы ғына алайыҡ. Дүрт балаға - Гөлназ, Линар, Юлиә һәм Айһылыуға - ғүмер һәм тәрбиә биреп, белем алырға ярҙам итеп, лайыҡлы йәшәйҙәр, кинйәләре әле беренсе класта ғына уҡый. Фиягөл - почтала, Ринат "Тәүәкән" йәмғиәтендә эшләгән. Әлеге көндә бөтә көсөн шәхси хужалыҡтарын үҫтереүгә йүнәлткәндәр, мал-тыуар тотоп, ҡош-ҡорт үрсетеп, мул итеп баҡса үҫтереп, етеш донъя көтәләр.


Коминтерн: уларҙың исеме лә, яҙмышы ла билдәле түгел | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nКоминтерн: уларҙың исеме лә, яҙмышы ла билдәле түгел\n06 февраля 2019 — 16:13 ГТРК «Башкортостан»\n1919 йылда коммунистар партияларын берләштереүсе халыҡ-ара ойошма ойошторола. Коминтерндың эшмәкәрлеге 1943 йылға тиклем дауам итә. 1941-43 йылдарҙа Коминтерндың башҡарма комитеты Өфөгә эвакуациалана. Быйыл ойошманың барлыҡҡа килеүенә 100 йыл. Рәсәй каналы журналисы, тарихсы Сергей Брилев һәм Мәскәү, Санкт-Петербург, Бөйөк Британия, Франция ғалимдары башҡалала коминтерн ойошмаһы эшләгән, разведчиктарҙың уҡыған һәм йәшәгән урындары менән танышты.\nКушнаренко ауылының ҡалҡыу урынындағы был йорт барыһына ла билдәле. Ул 19-сы быуаттар башында Топорнин ғаиләһе өсөн төҙөлгән. Һуңынан унда сауҙагәр йәшәгән, тирә яҡҡа билдәле виноград сортын сығарыу үҙәге лә урынлашҡан, революциянан һуң балалар йорто, ә 1941 йылда был йортта коминтерн разведчиктары уҡый һәм эргәләге йортта йәшәй. Бөйөк Ватан һуғышы осоронда был йорт сер итеп һаҡлана, бында бер кемде лә индермәгәндәр, ауыл халҡы ла йәшәгән кешеләрҙе белмәгән.\nБөтә мәғлүмәт бөртөкләп йыйыла. Тележурналист, тарихсы Сергей Брилев Мәскәү, Санкт-Петербург, Бөйөк Британия һәм Франция ғалимдары менән коминтерн разведчиктарының уҡыған һәм йәшәгән бинаһын ҡарап сыҡты. Рәсәй тележурналисы һәм сит ил ғалимдары Кушнаренко ауылында коминтерн ойошмаһы менән бәйле бар мәғлүмәт менән танышты. Кушнаренко ауылындағы бөтә тарихи факттар Топорнин йорто менән башлана. Сөнки тап дворяндарҙың был ергә күсеп килеүе райондың барлыҡҡа килеүенә бәйле. Разведчиктарҙың был йортта уҡыуы һәм йәшәүе лә күҙ уңында тотола, әммә музей хеҙмәткәрҙәренә мәғлүмәттәрҙе туплауы еңелдән булмай. Коминтерн тарихы барыһы өсөн дә йәшерен мәғлүмәт. Шулай ҙа ҡайһы берҙәренең фотоһүрәттәре урын алған. Музейҙа Гийом Буржуа үҙенең яҡташының фотоһын күреп, Кушнаренкола әҙерлек үткән Франсин Фромон Францияла билдәле шәхес икәнен әйтеп китте. Билдәле разведчик Маркус Вольф та Кушнаренколағы коминтерн мәктәбендә уҡыған.\nНисәмә йылдар үткәндән һуң отставкалағы генерал-полковник Башҡортостанға килеп ҡайта һәм музейҙа уның хаҡта мәғлүмәттәр һаҡлана. Кушнаренко ауыл хужалығы колледжы музейында бер ни тиклем тарихи мәғлүмәттәр табылды.Был китаптар коминтерн китапханаһында һаҡланып ҡалған ҡомартҡы. Был хаҡта ошо мисәт тә билдәләй – коминтерн китапханаһы. Бында кемдәр китаптарҙы алып уҡығанын күрергә мөмкин. Берман, Светлов, Чегеваров. Был әлбиттә –үҙ исемдәре түгел – псевдонимдар.Һәр исемдең коды була, улар тауҙар, йылғалар, эсемлектәр менән бәйле. Мәҫәлән, Эверест, Ром. Әлегә тиклем күп разведчиктарҙың ысын исемен билдәләй алмайҙар, ҡайһы берҙәре хәбәрһеҙ юғалған, тип иҫәпләнә.\nТоратау Конгресс холында үткән түңәрәк өҫтәлдә Коминтерн тормошон өйрәнгән ғалимдар беҙҙең Башҡортостан белгестәре менән осрашыуҙа ҡайһы берҙәренең тормош юлдары хаҡында бәйән итте. Людмила Окунева Бразилиянан Өфөгә күсеп килгән Лаура Брандаун тормошо хаҡында бәйән итте. Ғүмере буйы ул азатлыҡ өсөн көрәшкән һәм ҡыҙҙарын да ошо идея менән тәрбиәләп үҫтергән. Ҡайһы бер мәғлүмәттәрҙе Башҡортостан ғалимдары ла еткерә. Улар Испаниянан килгән һәм Кушнаренкола уҡыған разведчиктарҙы асыҡлаған. Өфө тарихсылары Глумилинолағы радиовышканың немецтар төшөргән аэрофотоһын күрһәтте.\nКонференцияла ҡатнашыусылар Өфө почтамтына юлланды. Тап ошонда 1941 йылда 5-се ҡатта Коминтерн радиоһы урынлаштырылған һәм антифашист радиостанцияһы бөтә Европаға 18 телдә тапшырыу алып барған. “Мәскәү һөйләй” — Эфир башында тап ошо һүҙҙәр яңғырай, сөнки коминтерн радиоһының ҡайҙа урынлашҡанын бер кем дә белергә тейеш түгел. Билдәле булыуынса,тапшырыу программаларын һәр илдең генераль секретарҙаре әҙерләгән. Сит ил ғалимдары һәр береһе диктор ролен башҡарып ҡараны һәм үҙ телендә сығыш яһаны.\nҒалимдар почта музейын ҡарап сыҡты, Бөйөк Ватан һуғышы йылдарындағы тарихи артефакттар тупланған, әммә тап коминтерн ойошмаһына бәйле мәғлүмәттәр аҙ. Был тағы ла ойошманың ни хәтле йәшерен икәнен дәлилләй. Билдәле мәғлүмәттәр – ул коминтерн ойошмаһының бәләкәй генә бер өлөшөн яҡтырта, әммә тарихты әле өйрәнәһе лә өйрәнәһе ҡала. Тап ошондай осрашыуҙар ғалимдарҙың фекерҙәрен бер ҡалыпҡа туплай. Совет һәм Бөйөк Британия разведкаларын һәм Кушнаренко разведчиктар мәктәбе тарихын өйрәнеүсе Сергей Брилевты музей, китапхана, архивтарында тарихи факттар һаҡланыуы ҡыуандырҙы һәм ул үҙенең теләктәрен башҡорт телендә еткерҙе\n. Кушнаренко ауылында тарихҡа бай объект һаҡлана. Әлбиттә, киләсәктә ул төҙөкләндерелер. Ғалимдар ошо тарих менән бөтә ил халҡы ла таныша алырлыҡ йорт булһа ине, тип теләк белдерҙе.


Бөгөн Рәсәйҙә иҫтәлекле тимер аҡсаларҙың ике яңы төрө донъя күрҙе // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБөгөн Рәсәйҙә иҫтәлекле тимер аҡсаларҙың ике яңы төрө донъя күрҙе\n13:09, 30 июня 2011 Иҡтисад\nБөгөн тимер аҡсаларҙың яңы төрҙәре әйләнешкә инде. 30 июндә Рәсәй банкы «Хәрби дан ҡалалары» — «Курск» һәм «Орел» серияһындағы иҫтәлекле тимер аҡсаларҙың ике төрөн әйләнешкә сығарҙы, тип хәбәр итә РФ Үҙәк банкыһының Сит ил һәм ижтимағи бәйләнештәре департаменты.\nТәңкәләрҙең ике төрөнөң дә номиналы 10 һум, улар һары төҫтәге ҡыйбат булмаған металдан эшләнгән. Уларҙың уң яғы бер иш: унда «Рәсәй банкы» яҙыуы, аҡса номиналы һәм аҡса һуғыу йылы күрһәтелгән. Тәңкәләрҙең икенсе яғында береһендә Курск ҡалаһының гербы төшөрөлгән, түңәрәкләтеп «Хәрби дан ҡалалары» һәм «Курск» яҙыуҙары эшләнгән. Икенсеһендә тейешенсә Орел ҡалаһының гербы һәм «Хәрби дан ҡалалары» һәм «Орел» яҙыуҙары эшләнгән.\nТимер аҡсалар эмиссия программалары сиктәрендә һәр береһе 10 миллион дана менән сығарылған һәм түләүҙәрҙең бөтә төрҙәрендә лә ҡабул ителергә тейеш.\nТеги: тимер аҡсалар


Хазинаны эҙләй белеү мөһим… Драматургия һәм режиссура үҙәгенең уңыш сере нимәлә? - "Шоңҡар" журналы\nХазинаны эҙләй белеү мөһим… Драматургия һәм режиссура үҙәгенең уңыш сере нимәлә?\nБашҡортостан Республикаһының Драматургия һәм режиссура үҙәге театр сәнғәте өлкәһендә өр-яңы күренешкә әйләнде. Был арттырыу түгел: ҡыҫҡа ғына ваҡыт арауығында байтаҡ ижадсылар тап шуның арҡылы берләште. Миҙгел һайын тиерлек үткәрелгән семинар-лабораториялар ҙа хәҙер иғтибарҙы йәлеп итә: ниндәй яңы исем яңғырар һәм ниндәй һоҡланғыс пьеса ҙур сәхнәгә сығарылыр? Унда ҡатнашыу өсөн илебеҙҙең ҡайһы төбәгенән билдәле шәхестәр килер икән?\nЫсынлап та, беҙҙең дә ҡыҙыҡһыныуыбыҙ хаттин ашҡайны. Тамашасыны донъяһын онотторғансы көлдөргән йә иһә күҙ йәштәрен түгергә мәжбүр иткән сәхнә әҫәрҙәре нисек яҙыла? Талантлы драматургтарҙы ҡайҙан табырға? Был үҙәктең төп маҡсаты нимәлә? Ошо һәм башҡа бихисап һорауҙар менән Драматургия һәм режиссура үҙәгенең художество етәксеһе, Салауат башҡорт драма театрының баш режиссеры Зиннур Фәрит улы СӨЛӘЙМӘНОВҡа мөрәжәғәт иттек.\n– Зиннур Фәрит улы, был үҙәктең эшмәкәрлеге көндән-көн киңерәк танылыу ала бара. Уға нисек һәм ҡасан нигеҙ һалынды?\n– Был турала күптән хыялланғайныҡ. Драматургияға йәштәр йәлеп ителһен, өр-яңы әҫәрҙәр яҙылһын, талантлы режиссерҙарыбыҙ артһын өсөн шундай махсус үҙәктең кәрәклеген төшөнә инек. Бер мәл театр продюсеры Әлиә Яхина менән уның программаһын төҙөргә баҙнат иттек. Әммә бының өсөн ниндәйҙер нигеҙ кәрәклеге һәр беребеҙгә асыҡ ине. Тиҙҙән шундай ҡарарға килдек – тәүҙә драматургия серҙәренә өйрәтеүсе семинар үткәрә башларға кәрәк.\nИҫегеҙҙәлер: үткән быуаттың 90-сы йылдарында Талҡаҫ күле буйында Наил Әсғәт улы Ғәйетбаев менән Дина Ғатау ҡыҙы Дәүләтшина етәкселегендә драматургтарыбыҙ өсөн бик шәп семинар эшләй башлағайны. Унда бихисап күренекле шәхестәр ҡатнашты, хатта ил кимәлендәге белгестәр йәлеп ителде. Мәҫәлән, Мәскәүҙән билдәле театр тәнҡитсеһе Валентина Борисовна Федорова килгәнен хәтерләйем. Һөҙөмтәлә республикабыҙҙа Таңсулпан Ғарипова, Сәрүәр Сурина, Салауат Әбүзәров, Әминә Яхина, Хамит Иргалин, Сөләймән Латыпов, Владимир Жеребцов, Наталья Мошина һәм башҡа драматургтарыбыҙ барлыҡҡа килде, өр-яңы пьесалар яҙылды. Әммә бер мәл ниндәйҙер сәбәптән был семинар үткәрелмәй башланы.\n– Һөҙөмтәлә һуңғы мәлдә йәш драматургтарға ҡытлыҡ барлыҡҡа килде…\n– Йәшерен-батырын түгел: бөгөн драматургия өлкәһендә йәштәр юҡлығы асыҡ һиҙелә. Урта һәм өлкән быуындың әүҙемлеге генә ҡотҡарып килә. Мәҙәниәт министрлығында ла хәлде төшөндөләр һәм тиҙҙән семинарҙы ҡабаттан тергеҙеү тураһында ҡарар ҡабул ителде. Уны ойоштороуҙа ярҙамлашыу бурысы беҙҙең иңгә йөкмәтелде. 2014 йылдың апрель айында Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театрында драматургтарҙың тәүге семинары үтте. Бик күптәр унда ҡатнашырға теләк белдерҙе, тикшереүгә тиҫтәнән ашыу пьеса һайлап алынды. Тәүге аҙым шулай яһалды.\n– Театр сәнғәтен һөйөүселәр өсөн ошондай берләштереүсе көс кәрәклеген был семинар раҫланы инде?\n– Бындай башланғысҡа ихтыяж барлығына беребеҙҙә лә шик юҡ ине. Шуға ла үҙәкте ойоштороуҙы оҙаҡҡа һуҙманыҡ. Ҡатнашыусылар алдында билдәле режиссер Ольга Игоревна Субботина, театр тәнҡитселәре һәм белгестәре Валентина Борисовна Федорова, Павел Андреевич Руднев, драматургтар Родион Андреевич Белецкий, Фәрит Нәғим, Михаил Дурненков, Олег Багаев кеүек бөтә Рәсәй кимәлендә билдәле шәхестәр сығыш яһаны. Әлбиттә, баш ҡалабыҙҙың театр белгестәре Динә Ғата ҡыҙы Дәүләтшина, Галина Яковлевна Вербицкая ла бик күпкә өйрәтә. Шулай уҡ республикабыҙҙың театр тәнҡите киләсәге булып һаналған Рида Әсҡәт ҡыҙы Буранова менән Айһылыу Сынтимер ҡыҙы Сәғитова ла семинар тормошо менән ҡайнап йәшәй.\n– Үҙәктең үҙенсәлеге нимәлә, һеҙҙеңсә?\n– Талҡаҫтағы семинар драматургтарыбыҙ өсөн генә ойошторолғайны. Ә беҙҙең маҡсат киңерәк: төрлө уртаҡ проекттар аша театрҙарыбыҙҙы берләштереү, уларҙы яңы драматургтар һәм режиссерҙар менән таныштырыу. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, институттан яңы ғына диплом алып сыҡҡан режиссерҙы бер ҡайҙа ла киң ҡолас менән ҡаршыламаясаҡтар. Ә бында уға талантын күрһәтеү өсөн тулы мөмкинлек бирелә.\nБеҙ уҙебеҙҙә йәшәгән режиссерҙарға куберәк ихтибар бирә инек, бына быйыл киңерәк ҡарарға булдыҡ, төрлө яҡтан саҡырҙаҡ, беҙҙең театр сәнғәте башҡа өлкәләр менән бергә ҡайнап йәшәһен өсөн.\nМәҫәлән, режиссерҙар лабораторияһында уларҙың эше менән яҡындан танышырға була. Быйыл да семинарҙа ҡатнашыусылар алдында сығыш яһау өсөн Санкт- Петербург, Ҡазан, Тула ҡалаларынан ил кимәлендәге белгестәрҙе саҡырҙыҡ. Ҡаҙағстандың Ҡаҡшатау ҡалаһынан Фархатбек Ҡанафин килде, үҙебеҙҙең Фирғәт Ғарипов менән Айҙар Зарипов ҡатнашты.\n– Эшмәкәрлегегеҙ ҡыҙыҡлы алымдар менән дә айырылып тора бит…\n– Ысынлап та, бында төрлө проекттар тормошҡа ашырыла. Мәҫәлән, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы Алмас Әмиров, әҫәрҙәре бөтә ил буйынса ҡуйылған күренекле драматург Владимир Жеребцов һәм башҡалар үткәргән көҙгө оҫталыҡ дәрестәре лә күптәрҙе йәлеп итте. “Үҙебеҙҙекеләрҙе уҡыйыҡ!” сараһы ла барыһының да күңеленә хуш килде – бында пьесаларҙы ролдәргә бүлешеп уҡыныҡ, махсус акцияла республикабыҙҙа билдәле шәхестәр ҙә, йәш быуын да ҡатнашты. Мәжит Ғафуриҙың йорт-музейы янында сейә ағастарын ултыртыуыбыҙ ҙа бик күңелле үтте.\nРеспублика башлығының грантына ойошторолған “Замандаш” театраль-фольклор экспедицияһы менән Бөрйән, Әбйәлил, Баймаҡ райондарының тиҫтәнән ашыу ауылында булғайныҡ. Унда урындағы халыҡ менән яҡындан аралаштыҡ, пьесалар өсөн ҡыҙыҡлы темалар һәм сюжеттар эҙләнек. Ауылдағы халыҡтың бөгөнгө йәшәйешен үҙ күҙҙәребеҙ менән күрҙек, төрлө ваҡиғалар тураһында ишетттек. Һәр беребеҙ был сәйәхәттән ниндәйҙер кимәлдә үҙгәреш кисереп ҡайтты. Драматург әҫәренең тормошсан булыуы зарур. Бармаҡтан һурып алып яҙылырға тейеш түгел.\nӘлбиттә, шунда уҡ хазиналарға юлығырбыҙ тип өмөтләнмәнек. Әммә тәүге сәйәхәтебеҙҙән бик ҡәнәғәт ҡалдыҡ. Уның һөҙөмтәһендә һәр ҡатнашыусы бәләкәй генә сәхнә әҫәре ижад итте. Айрат Абушахманов етәкселегендәге режиссерҙар семинар-лабораторияһы уларҙың һәр береһен сәхнәгә сығарҙы.\n– Ә драматургтар өсөн семинар-лабораторияла кемдәр ҡатнаша ала? Әҫәрҙәре республика сәхнәләрендә ҡуйылырлыҡ авторҙар табылдымы?\n– Беҙҙең үҙәктең эшендә театр сәнғәтенә битараф булмаған һәм драматургияла үҙ көсөн һынарға теләгән һәр кем ҡатнаша ала. Тәҡдим ителгән әҫәрҙәр махсус баһалама аша үтә. Әгәр ҙә унда ниндәйҙер орлоҡ таба алһаҡ ҡына, авторы семинарҙа белемен тәрәнәйтеү хоҡуғына эйә була.\nҒөмүмән, уңыштарыбыҙ байтаҡ ҡына. Мәҫәлән, Ангиза Ишбулдина исемле драматург ҡыҙыбыҙ Екатеринбург ҡалаһында үткәрелгән “Евразия” конурсында еңеү яуланы. Шулай уҡ “На кисельном берегу” тип аталған әҫәре бөтә Рәсәй буйынса ун иң яҡшы пьеса иҫәбенә инде. Беҙҙең өсөн был ғорурлыҡ, әлбиттә. Әйткәндәй, йәш авторҙарыбыҙ араһында үҙҙәре башҡорт булһа ла, рус телендә ижад иткәндәр байтаҡ. Был да уйландырмай ҡалмай.\nӘммә башҡортса яҙған талантлы авторҙарыбыҙ ҙа юҡ түгел. Мәҫәлән, Марат Мөхлисов исемле егеттең “Байрам көнө” тип аталған пьесаһын тикшергәйнек. Бик өмөтлө күренде. Ә “Поселок” тигән пьесаһы Екатеринбургтағы “Урал” әҙәби журналында баҫтырыласаҡ. Ш улай уҡ Марат “Любимовка” йәш драматургтар фестиваленә лә саҡырылды.\nСеминарҙа Мөнир Ҡунафин, Сәрүәр Сурина, Тәнзилә Дәүләтбирҙина, Зөһрә Бураҡаева, Шәүрә Шәкүрова, Әлмирә Мөхәррәмова кеүек урта быуын вәкилдәре лә ҙур теләк менән ҡатнашты. Анна Ерошина һәм Игорь Яковлев кеүек рус драматургтарының да ҡәләме ныҡлы күренә – мәҫәлән, һуңғыһының пьесаһы байтаҡ конкурстарҙа еңеү яулап өлгөрҙө.\nБер нисә пьесабыҙ сәхнәләштерелде лә инде. Мәҫәлән, Салауат дәүләт драма театрында Шәүрә Шәкүрованың “Гөлкәй бәхете” һәм Дамир Йосоповтың “Ҡырмыҫҡа иләүе” тип аталған пьесалары ҡуйылды. Ангиза Ишбулдинаның яҙыусы Айгиз Баймөхәмәтовтың “Ҡалдырма, әсәй!” әҫәре буйынса инсценировкаһы Башҡорт дәүләт драма театрының сәхнәһенә сығарылды. Мөнир Ҡунафиндың пьесаһы ошо арала Стәрлетамаҡ дәүләт драма театры тамашасыһының иғтибарына тәҡдим ителәсәк. “Нур” татар дәүләт театрында Диана Ғиләжеваның әкиәте сәхнәләштерелде. Яңыраҡ Игорь Яковлев яҙған пьесаның Украинала ҡуйылғанлығын ишеттек.\n– Сәхнә әҫәре Украина менән Рәсәй халҡын тоташтырыусы күпергә әйләнгән инде…\n– Был яңылыҡҡа үҙебеҙ ҙә бик ғәжәпләндек, әлбиттә. Тимәк, дөрөҫ юлдан барабыҙ һәм семинарҙа ҡатнашыусыларҙың ижады донъяның төрлө төбәгендә көн итеүселәрҙе берҙәй ҡыҙыҡһындырасаҡ. Шуға ла, һис кенә лә икеләнмәйенсә, бөгөн үҙәк киң юҫыҡта эш башҡара, тиергә була.\nБыйыл иһә семинар-лабораторияға ун бер пьеса һайлап алынды. Яңы авторҙарыбыҙ ҙа бар – мәҫәлән, Шаран районынан Маргарита Әхмәтова, Башҡорт дәүләт университеты студенты Зилә Солтанова, Стәрлетамаҡ ҡалаһынан Айнур Ризванов һәм Зарема Вәлиева. Шулай һәр береһен алтын кеүек бөртөкләп тигәндәй йыябыҙ.\n– Яҡшы сәхнә әҫәрҙәренә ҡытлыҡтың сәбәбе нимәлә икән?\n– Драматургтарыбыҙ бөтөнләй юҡ, тип раҫлау дөрөҫ түгел. Мәҫәлән, бик матур ижад итеүсе урта һәм өлкән быуын вәкилдәре бар. Ә бына йәштәрҙең юҡлығы – икенсе мәсьәлә. Бәлки, был заманда ынтылыштар һәм маҡсаттар ҙа башҡалыр, кем белә. Прозала һәм шиғриәттә ижад иткән йәштәр бихисап, ә бына драматургияла улар бармаҡ менән генә һанарлыҡ. Шул уҡ ваҡытта романың һәм шиғырҙарың йылдар буйы туҙан йыйып нәшриәттә ятыуы ихтимал, ә яҡшы пьесаны ҡулыңдан тартып тигәндәй аласаҡтар. Тиҙ арала әйтергә теләгән уйҙарың һәм фекерҙәрең спектакль рәүешендә халыҡҡа барып та етәсәк…\n– Бәлки, авторҙарыбыҙға театрҙарыбыҙ тарафынан иғтибар етмәйҙер? Сит өлкәләрҙән айырмалы рәүештә, беҙҙекеләр боронғолоҡ менән артыҡ мауыға, тип һанамайһығыҙмы?\n– Театрыбыҙҙың милли йөҙөнөң юғалыуына юл ҡуйылырға тейеш түгел. Шул уҡ ваҡытта тамашасыны донъя мәҙәниәтенән дә мәхрүм итергә хаҡыбыҙ юҡ. Беҙҙә урындағы авторҙарға иғтибар бүленмәй, ә башҡа төбәктәрҙә был йәһәттән хөрриәт тип белдереү – төптө хата. Бының өсөн репертуарҙарға күҙ һалыу ҙа етә! Һөйәкһеҙ тел ни һөйләмәҫ! Эйе, бөгөн йыш ҡына заманса ҡараш етмәй. Заманса яҙылған пьесалар кәрәк! Әйткәндәй, драматургия һәм режиссура буйынса семинар-лабораториябыҙ ошоно ла күҙ уңында тота.\n– Ҡайһы берәүҙәр фекеренсә, пьеса – әҙәбиәттә иң ҡатмарлы жанрҙарҙың береһе…\n– Эйе, театр сәнғәтенең махсус ҡағиҙәләре бар. Прозанан айырмалы, бында сәхнә ҡанундарын да белергә кәрәк. Төрлө сикләүҙәр ҙә бихисап – ошоно оноторға ярамай. Мәҫәлән, сәхнә әҫәрендә һәр һүҙҙең артына ниндәйҙер мәғәнә һалыныуы мотлаҡ. Һәр автор быға өлгәшә алмай, әлбиттә. Был – бик ҡатмарлы һәм яуаплы эш.\nЯңы яҙыша башлаған күп драматургтарҙың төп етешһеҙлеге –геройҙары тарафынан үҙҙәрен борсоғанды туранан-тура әйттерәләр ҙә ҡуялар. Һөҙөмтәлә персонаждары ла тәбиғи түгел, ә догматик рәүештә сығыш яһаусы ғына. Ләкин, тормошобоҙҙа улай түгел бит! Шуға ла персонаждың әйтергә теләгәне ниндәйҙер хәрәкәт, хәл-ваҡиға, конфликт аша ла сағылырға тейеш…\nМәҫәлән, шундай сюжет – ғаиләле ир һөйәркәһе менән типтерә, имеш. Автор бының яманлығы тураһында әйтергә теләй. Әммә уның геройы сәхнәнән бындай ҡылыҡтың ярамағанлығы тураһында аҡыл ғына һата. Бының тамашасыға йоғонтоһо буласаҡмы? Юҡ, әлбиттә. Әгәр ҙә үҙ нәфсеһен тыя алмауы арҡаһында уның ғаиләһе тарҡалһа, ҡатынын да, һөйәркәһен дә юғалтһа, шул уҡ фекер һәр күңелде һиҫкәндерәсәк.\n– Әммә тамашасыны көлдөрөү йә илатыу ғына төп маҡсат түгел. Һәр сәхнә әҫәрендә ниндәйҙер тәрәнерәк идеялар ҙа булырға тейештер, моғайын?\n– Әлбиттә, һәр бер спектакль ниндәй ҙә булһа проблемаға арнала. Автор һәм режиссер күңелен өйкәгән мәсьәләне тамашасыға еткерә. Әммә быны нисегерәк башҡарырға? Бәлки, был ваҡиғанан көлгән комедия ашалыр? Йә иһә төрлө драматик ситуацияларға ҡоролған драма арҡылылыр? Әммә көлдөрөү йә илатыу өсөн генә сәхнә әҫәре ҡуйылмай. Ул саҡта бер ниндәй сюжет та кәрәкмәйәсәк, хатта бының мәғәнәһе лә булмаясаҡ. Мәҫәлән, комедиялар “Комеди клаб” сығышынан айырылмаясаҡ – халыҡты төрлөсә маймылланып ҡына көлдөрәсәктәр. Ә илатыу өсөн һинд музыкаһын ҡуйыу һәм ҡайғылы күренеште һүрәтләү ҙә етә. Әммә режиссер ҙа аңһыҙ түгел бит. Һәр проблема ниндәйҙер жанр арҡылы ғына тамашасыға еткерелә.\n– Аҡылы булған һәр кем барыбер төшөнәсәк…\n– Ни өсөн бөгөн күберәк комедия жанрына иғтибар бүленә? Сөнки тормошобоҙҙа былай ҙа ауырлыҡтар бихисап. Кеше үҙен ялмап алған ошо проблемаларҙан ҡасырға, саҡ ҡына булһа ла күңелен ял иттерергә ынтыла. Ихтыяж булғас, тәҡдим дә көттөрмәҫкә тейеш.\n– “Бәйләнештә” селтәрендәге драматургия мәктәбе лә бик күптәрҙе йәлеп итте. Уның үҙенсәлеге нимәлә?\n– Төрлө сәбәптәр арҡаһында баш ҡалаға юлы төшмәгән яҙыусылар ҙа байтаҡ. Бының сәбәбе ябай – күпселеге төпкөл райондарҙа көн итә. Әммә уларҙа ла драматург булыу теләге бик көслө. Беҙҙең дә һәр төбәккә барып етеүебеҙ бик икеле. Тап шул ваҡытта Интернет ярҙамға килә лә инде. “Бәйләнештә” селтәрендәге драматургия мәктәбенең үҙенсәлеге шунда – ундағы төркөм аша ваҡыты-ваҡыты менән төрлө йөкләмәләр һалабыҙ. Ҡатнашыусыларыбыҙ шуларҙы үҙ ваҡытында үтәп бара һәм беҙҙең тарафтан тәнҡит һүҙҙәрен ишетә. Бында ла лайыҡлы педагогтар тупланды – мәҫәлән, һәр кемдең Башҡортостандың халыҡ артисы Хөрмәтулла Үтәшев, Рида Буранова һәм Айһылыу Сәғитова кеүек тәнҡитселәр менән туранан-тура аралашыу мөмкинлеге бар. Йөкләмәләр ҙә көндән-көн ҡатмарлаша. Мәҫәлән, яңыраҡ бер актлыҡ пьесала ҡәләмдәрен һынанылар. Әлеге мәлдә яҙмалары ентекле тикшереү үтә. Әлбиттә, һуңынан ҙурыраҡ күләмдә ижад итәсәктәр. Бәлки, ошо ысул менән дә яҡшы ғына сәхнә әҫәре яҙылыр һәм семинарҙа ҡатнашыр тип өмөтләнәбеҙ. Әлбиттә, уңыштар тураһында һөйләргә иртәрәк, сөнки әлеге мәлдә үҙ-ара фекер алышыу, белем туплау осоро бара. Был ҡабалан ғына башҡарыла торған процесс түгел. Төрлө файҙалы әсбаптар тәҡдим итәбеҙ. Минеңсә, Интернет аша ла был йүнәлештә һөҙөмтәле эшләргә мөмкин.\n– Ысынлап та, ауылда көн иткән йәш ижадсы, үҙе уйлауынса, хәтәр шәп пьеса яҙҙы, ти. Әлбиттә, уны театр сәхнәһендә күргеһе килә. Уға ниндәй кәңәш бирер инегеҙ?\n– Иң тәүҙә яҙған пьесаһын беҙгә ебәрергә тейеш. Ниндәйҙер ойотҡо табылһа – был автор мотлаҡ семинарға саҡырыласаҡ. Юҡ, бер кем дә уның урынына пьесаһын яҙмаясаҡ. Быны тик үҙе башҡарырға тейеш. Беҙ ул артабан да камиллашһын өсөн ярҙам ҡулы ғына һуҙасаҡбыҙ.\n– Был үҙәктең эшмәкәрлеге республикабыҙҙың театр сәнғәтен һиҫкәндереп ебәреү өсөн дә кәрәктер, моғайын…\n– Әлбиттә, был төп маҡсаттарыбыҙҙың береһе. Башҡорт театрҙарында башҡорт авторҙарының пьесаларын сәхнәләштереү, яңы фекерҙәр, заманса яҙылған әҫәрҙәр табыу, театр сәнғәтен йәнләндереү... Йәғни, ҡалыптарҙан ҡотолоу. Үҙ ҡаҙаныбыҙҙа ғына ҡайнарға ярамай, сит фекерҙе лә ишетергә кәрәк. Ә бының өсөн аралашыу мотлаҡ. Шуға ла сит өлкәләрҙән дә белгестәрҙе саҡырҙыҡ.\n– Бөгөн уңыштар байтаҡ. Яңы исемдәр асыуға ла өлгәштегеҙ. Киләһе маҡсаттар ниндәй булыр?\n– Был башланғысыбыҙҙы артабан да үҫтереү, йәш режиссерҙар һәм драматургтар өсөн сәхнәгә илткән күпергә әйләнеү, республикабыҙҙың театр сәнғәтенә яңы һулыш өҫтәү. Эйе, бәлки теләктәрем үтә лә яңғырауыҡлы тойолор. Әммә махсус мөхит булдырмайынса быларға өлгәшеү мөмкин түгел. Мәҫәлән, бөгөн беҙҙең үҙәктә сәхнә әҫәре ижад итергә теләге булған һәр кем драматург булып өлгөрә ала. Эйе, маҡсаттарыбыҙ ҙур, шуға ла эшләргә лә эшләргә кәрәк. Мең саҡрымлыҡ юл да бәләкәй генә аҙымдан башлана бит.


ИЛГИЗ ҠАҺАРМАНОВ - АТҠАҘАНҒАН!\n25 Октябрь 2019, 17:47\nБөгөн – Ауыл хужалығы һәм эшкәртеү сәнәғәте хеҙмәткәрҙәре көнө. Байрам уңайынан Өфөлә барған тантаналы сараларҙа беҙҙең район делегацияһы ла ҡатнаша.\nРеспублика Башлығы Радий Хәбиров ауыл хужалығы тармағында хеҙмәт иткән бер төркөм хеҙмәт алдынғыларына ҡырыҫ тәбиғәт шарттарында ла мул уңыш йыйып алыуҙары өсөн рәхмәт белдерҙе. Ул шулай уҡ алда торған бурыстарға туҡталды.\n– Беҙҙең республиканың агросәнәғәт комплексы республикала һәр йәһәттән алдынғы урын биләй. Бында, әлбиттә, һәр берегеҙҙең тос хеҙмәт өлөшө бар. Ошондай уңғандар барында беҙ барлыҡ мәсьәләләрҙе хәл итә алыуыбыҙға ышанам, – тине Республика етәксеһе. Ул хеҙмәт бәйгеһе еңеүселәренә автомобиль асҡыстары тапшырҙы.\nБайрам сараһында республикабыҙҙың төрлө райондарында фиҙакәр эшләгән 150-нән ашыу хеҙмәткәр лайыҡлы наградалар менән билдәләнде. Улар араһында беҙҙең Илгиз Ҡаһарманов та булыу һөйөнөслө. “Маяҡ” ЯСЙ-һы механизаторы Республика Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары вазифаһын башҡарыусы – ауыл хужалығы министры Илшат Фәзрахманов ҡулынан "Башҡортостандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре" тигән маҡтаулы исем алды. Ҡотлайбыҙ!


Дуҫлыҡ ептәре нығына » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Сәйәсәт » Дуҫлыҡ ептәре нығына\nҠырым Республикаһының Башлығы Сергей Аксенов етәкселегендәге делегация Өфөлә эш сәфәрендә булды.\nҠырым Рәсәй составына ингәндән бирле Башҡортостан төбәктең Белогорск районына мәҙәниәт, сәнғәт өлкәһен үҫтереү өлкәһендә етди ярҙам күрһәтте. Үҙ-ара даими алмаш гастролдәр ойошторола, әҙәби, мәҙәни саралар үткәрелә.\nБашҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров, ҡунаҡтарҙы тәбрикләп, ике аралағы дуҫлыҡтың нығыуын, Белогорск районы хакимиәте уларға мәҙәниәт йорттарын тергеҙеүгә булышлыҡ иткәне өсөн рәхмәт әйтеүен белдерҙе.\n– Ҡырым делегацияһының килеүе – беҙҙең өсөн мөһим ваҡиға. “Ҡырым яҙы”нан һуңғы биш йылда Башҡортостан Ҡырым менән тығыҙ бәйләнештә йәшәй, – тине ул.\nАртабан Радий Фәрит улы яҡташыбыҙ, осоусы, Советтар Союзы Геройы Мәғүбә Сыртланованың иҫтәлеген ҡәҙерләп һаҡлағаны өсөн ҡунаҡтарға рәхмәт әйтте.\nҠырым етәксеһе Сергей Аксенов үҙ сығышында Башҡортостандың хәстәрен даими тойоп йәшәүе хаҡында баҫым яһаны:\n– Һеҙҙең менән тәү тапҡыр 2014 йылда осраштыҡ, – тине ул. – Һеҙ ул ваҡиғаларҙың төп шаһиты булдығыҙ. Тап шул саҡта беҙҙең дуҫлыҡҡа нигеҙ һалынды. Ысынлап та, ауыр ваҡытта ярҙамға килгән дуҫтар, хеҙмәттәштәр, ватандаштар һәр ваҡыт ҡәҙерле һәм ғәзиз. Башҡортостан Белогорск районына күп ярҙам итә. Бындай берҙәмлек һәм дуҫлыҡ – барлыҡ Рәсәй төбәктәренең уңышҡа илткән юлы.\nИке арала иҡтисади бәйләнеш үҫә. Башҡортостан Ҡырымға битум, мазут, һөт продукцияһы, минераль ашламалар оҙатһа, беҙгә Ҡырымдан биҙәнеү әйберҙәре килтерелә. Йыл һайын диңгеҙ буйында ял итергә, һаулығын нығытырға теләүселәр ағымы арта. Апрель – октябрь айҙарында Өфөнән Симферополгә ойошторолған махсус авиарейс быға етди булышлыҡ итә.\nРеспублика етәксеһе Радий Хәбиров менән Ҡырым Башлығы Сергей Аксенов рәсми осрашыуҙан һуң Сибай ҡалаһына юлланды. Унда улар Учалы тау-байыҡтырыу комбинатының Сибай филиалындағы карьерҙа булды.\nТөбәктәр башлыҡтары урында хәл менән танышты, бында ойошторолған оператив штабта эшләгән республиканың сәнәғәт министры Алексей Карпухин һәм һаулыҡ һаҡлау министры урынбаҫары Динара Йәнекәева менән аралашты. Динара Йәнекәева әйтеүенсә, Сибайға командировкаға килгән табиптар бер көндә йөҙәрләгән кешене ҡабул иткән.\nСергей Аксенов иһә Ҡырым шифаханаларының бушлай 500 баланы ҡабул итергә әҙерлеге тураһында хәбәр итте.\n– Тәү сиратта хәүефле урынға яҡын йәшәгән, аҙ тәьмин ителгән, медицина күрһәткестәре булған балаларҙы ҡарағыҙ. Юл йөрөтөү буйынса уйланығыҙ, беҙ ярҙам итербеҙ, – тине Радий Хәбиров ҡала властарына. – 500 баланы йыйыу – еңел булмаған бурыс.\nБашҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров һәм Ҡырым Башлығы Сергей Аксенов Сибайға эш сәфәре барышында үҙәк ҡала дауаханаһында ла булды.\nЕтәкселәр медицина хеҙмәткәрҙәре, бала табырға әҙерләнгән ҡатындар менән аралашты, учреждениеға табиптар, тейешле кәрәк-яраҡ, ҡорамалдар етәме-юҡмы икәне хаҡында белеште.\nБашҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәтенән белдереүҙәренсә, пациенттарҙың береһе өлкән балаһының ныҡ йүткереүе тураһында әйткән һәм уны башҡалар менән бергә Ҡырым шифаханаһына ебәреү мөмкинлеге юҡмы икәне хаҡында һораған.\n“Беҙ Магнитогорскиҙан өс чартер ебәрәбеҙ. Республика юл хаҡын түләүҙе үҙ өҫтөнә ала. Һеҙҙең бурыс – бала менән бергә оҙатыусы кемдер булырға тейеш, – тигән Радий Хәбиров. – Иң мөһиме – борсолмағыҙ. Һеҙҙең һаулығығыҙға зыян булмаясаҡ. Тик саҡ ҡына түҙегеҙ”.\nБашҡортостанға эш сәфәре барышында Ҡырым Республикаһы делегацияһы “ПЭТ Технолоджи” Өфө ядро медицинаһы үҙәгендә булды. Үҙәктең медицина директоры Павел Головин әйтеүенсә, ул 2014 йылдың майында асылған, бер миллиард һум самаһы инвестициялар йәлеп ителгән. Эшмәкәрлектәренең төп йүнәлеше – ПЭТ методы менән онкосирҙәрҙе диагностикалау һәм “Кибер-Бысаҡ” радиохирургия системаһы ярҙамында яман шештәрҙән дауалау.\n– Был ваҡыт эсендә беҙҙең үҙәктә 20 мең самаһы ПЭТ һәм КТ тикшереүҙәр үткәрелде һәм “Кибер-Бысаҡ” системаһы менән 1470 операция яһалды. Пациенттарҙың 90 проценты ярҙамды бушлай, ОМС буйынса алды, алты проценты башҡа төбәктәрҙән килгән, дүрт проценты үҙ иҫәбенә эшләтте, – тине Павел Головин.\nҠырым Республикаһының Министрҙар советы рәйесе урынбаҫары Михаил Селезнев Башҡортостан Хөкүмәте вице-премьеры вазифаһын башҡарыусы Илшат Тажетдинов менән Европала керамик плитә етештергән иң ҙур заводтарҙың береһе – Lasselsberger Ceramics эше менән танышты.\nЗавод йылына 10 миллион квадрат метр плитә сығарыу ҡеүәтенә эйә. Әле ул етештереүҙе һәм инвестицияларҙы 1,5 тапҡырға арттырырға ниәтләй. Бында 500-ҙән ашыу кеше эшләй. Яңы етештереү ҡеүәттәре ғәмәлгә индерелә, төҙөлөш-монтаж эшен 2020 йылда тамамлау күҙаллана.\nӘйткәндәй, компанияның Әбйәлил районында тағы ла бер ҙур инвестиция проекты тормошҡа ашырыла – ҡоро төҙөлөш ҡатнашмалары етештереү заводы төҙөлә.\nСәфәр барышында “Өфө трамвай-троллейбус заводы” һәм “Ҡырымдың үҫеш корпорацияһы” араһында килешеүгә ҡул ҡуйылды.\nТранспорт запас йөрөшлө булыуы менән айырыла. Ул электр энергияһыҙ бер нисә тиҫтә километр ара үтә аласаҡ. Был бигерәк тә бөгөнгө ҡала шарттарында мөһим. Әллә ни ҙур булмаған өҙөклөк тә ҙур ҡаршылыҡ тыуҙырып, троллейбустың хәрәкәтен туҡтатырға мөмкин. Ул сағында транспорттың “мөгөҙҙәрен” ысҡындырып, юлды артабан дауам итергә була.\n– Башҡортостан троллейбустары донъялағы иң оҙон Симферополь – Алушта –Ялта троллейбус маршрутында иңләйәсәк, – тине Михаил Селезнев.\n“Өфө үҙгәрә, ундағы тормош яҡшырғандан-яҡшыра. Симферополь дә шуға ынтыласаҡ. Бар республика халҡын үҙебеҙгә ҡунаҡҡа саҡырабыҙ, быйыл өҫтәүенә тимер юл күпере асыла, ул Ҡырымға барыу мөмкинлектәрен арттырасаҡ”, – тине Михаил Селезнев, Башҡортостанға сәфәр тәьҫораттары менән уртаҡлашып.\nҠырым Республикаһы Министрҙар советы рәйесе урынбаҫары шулай уҡ беҙҙәге халыҡ менән бәйләнеш системаһы ҡоролошон оҡшатыуы тураһында белдерҙе. “Медицинаға килгәндә, Өфөнөң ҡорамалдар һәм технологиялар планында ныҡлы алға киткәненә инандыҡ, – тине ул. – Иң мөһиме – республика власы вәкилдәре беҙгә ярҙамға мохтаж пациенттарҙы адреслы субсидиялау юлдарын күрһәтте. Был юғары ҡиммәткә эйә”.\nМихаил Селезнев “сүп-сар реформаһы”ның бөтөн төбәктәрҙә лә ауыр барыуын билдәләне. “Беҙ ҙә, Башҡортостандағы һымаҡ, тарифты халыҡ күтәрә алырлыҡ кимәлгә төшөрҙөк”, – тине ул. Шулай уҡ керамик плитә етештерелгән заманса заводтың эшмәкәрлеге менән ҡыҙыҡһыныуын белдерҙе. Ҡырымда ла шундай предприятие төҙөү мөмкин.


Тел яҙмышы – халыҡ яҙмышы\n27 Август 2020, 16:33\nЗаман уҡытыусыһы белемен даими камиллаштырырға, яңы технологияларҙы оҫта файҙалана белергә, ижади эҙләнергә, алдынғы уҡытыусыларҙың тәжрибәһен өйрәнергә, ата-әсәләр менән тығыҙ бәйләнештә эшләргә бурыслы.\nЗаман уҡытыусыһы белемен даими камиллаштырырға, яңы технологияларҙы оҫта файҙалана белергә, ижади эҙләнергә, алдынғы уҡытыусыларҙың тәжрибәһен өйрәнергә, ата-әсәләр менән тығыҙ бәйләнештә эшләргә бурыслы. Уҡытыусының заман менән бер рәттән атлауы республика, ил кимәлендә барған яңылыҡтар менән хәбәрҙар булыуында һәм уны йәш быуынға белем һәм тәрбиә биреүҙә оҫта ҡулланыуында, уҡыусыларының һәм үҙенең төрлө кимәлдәрҙә уҙғарылған олимпиадаларҙа, конференцияларҙа, конкурстарҙа ҡатнашыуында, эш тәжрибәһе менән уртаҡлашыуында асыҡ күренә.\nБашҡортостан Республикаһы Мәғарифты үҫтереү институтының башҡорт һәм башҡа туған телдәр һәм әҙәбиәттәр кафедраһы был маҡсат, бурыстарҙы тормошҡа ашырыуҙа уҡытыусыларҙың туранан-тура ярҙамсыһы булып тора. Кафедраның төп бурысы – уҡытыусыларҙың белемен камиллаштырыу. Был юҫыҡта һуңғы йылдарҙа кафедра тарафынан байтаҡ эштәр башҡарылды. “Башҡорт һәм башҡа туған тел дәрестәрендә федераль дәүләт белем биреү шарттарында яңы технологиялар ҡулланыу”, “Федераль дәүләт белем биреү шарттарында башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәрестәрендә мәғлүмәти компьютер технологияларын ҡулланыу”, “Башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәрестәрендә һәләтле балалар менән эш” кеүек актуаль темаларға курстар уҙғарылды, киләһе уҡыу йылына ла белем биреүҙең көнүҙәк мәсьәләләренә арналған темалар буйынса курстар үткәреү планлаштырылған.\nБынан тыш кафедра ғилми-ғәмәли, ғилми-тикшеренеү һәм тәжрибә-эксперименталь йүнәлештәге эштәрҙе юғары кимәлдә ойоштороуға ярҙам итеүгә күп көс һала. Кафедра коллективы башҡорт һәм башҡа туған телдәр һәм әҙәбиәттәр уҡытыусыларына аттестация үтеүҙә, уҡыу планы һәм программалары төҙөү һәм төҙәтмәләр индереүҙә, уларға баһалама яҙыуҙа уҡытыусыларға ғилми, ғилми-методик ярҙам күрһәтә. Уҡыусыларҙың белемен тикшереү һәм баһалау материалдарын әҙерләүҙә, башҡорт теленән Берҙәм регион имтиханы, туған телдәр буйынса имтихан материалдарын, район, ҡала, төбәк-ара олимпиада һорауҙары төҙөүҙә ҡатнаша.\nКафедра хеҙмәткәрҙәре фәнни мәҡәләләр яҙыу һәм уҡыу-методик ҡулланмалары сығарыу буйынса ла әүҙем эшләй. Быйылғы уҡыу йылында бик актуаль булған “Башҡорт теле һәм әҙәбиәтен уҡытыуҙа электрон белем биреү ресурстарын ҡулланыу” (авторы – филология фәндәре кандидаты, доцент Л.Р. Кирәева), “Белем биреүҙә “Интерактив башҡорт теле” веб-ресурсын ҡулланыу” (авторы – филология фәндәре кандидаты, доцент Ә.Ғ. Илмөхәмәтов) тигән методик ҡулланмалар һәм “Башҡорт теле һәм әҙәбиәтен уҡытыуҙа электрон белем биреү ресурстарын ҡулланыу” яңы курс программаһы (авторы – филология фәндәре кандидаты, доцент Ә.Ғ. Илмөхәмәтов) сыҡты. Юғарыла һанап үтелгән методик күрһәтмәләр һәм курс программаһы башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәрестәрендә электрон белем биреү ресурстарының теоретик һәм ғәмәли мәсьәләләрен өйрәнеүгә бағышланған. Ҡулланма һәм программа башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларына, шулай уҡ мәғариф өлкәһендә интернет-ресурстарҙы ҡулланыу мәсьәләләре менән ҡыҙыҡһыныусы киң ҡатлам уҡыусыларға тәғәйенләнгән. Атап үтелгән әсбаптар буйынса уҡытыусылар уҡыусыларҙы сифатлы уҡыу контенты менән тәьмин итергә, уҡыусылар менән үҙ-ара бәйләнеште һәм белем биреү һөҙөмтәләрен асыҡлауҙы ойошторорға өйрәнәсәк.\nКафедра ағзалары мәктәп дәреслектәре, уҡыу әсбаптары төҙөүгә лә тос өлөш индерә. Мәҫәлән, 2019/2020 уҡыу йылында “Китап” нәшриәтендә Башҡортостан Республикаһы дөйөм белем биреү ойошмаларының V, VII кластары өсөн уҡыу ҡулланмаһы” (татар телендә; авторы – филология фәндәре кандидаты, проф. Л.Г. Хәбибов), “Сопоставительная грамматика русского и башкирского языков” (авторы – филология фәндәре кандидаты, доцент Э.Ф. Рәхимова) тигән китаптар донъя күрҙе.\nКафедра ике инновацион майҙансыҡ – Туймазы ҡалаһының 6-сы урта дөйөм белем биреү мәктәбе һәм Күмертау ҡалаһының 10-сы урта дөйөм белем биреү мәктәбе менән бик уңышлы эшләп килә.\nШулай уҡ Ф. Мостафина исемендәге 20-се Өфө ҡала башҡорт гимназияһы һәм Республика инженер лицей-интернатының башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары менән йыл дауамында хеҙмәттәшлек бара – бергәләп төбәк-ара ғилми-ғәмәли семинарҙар, оҫталыҡ дәрестәре үткәрелә.\nКафедра коллективы тарафынан тәүге тапҡыр башҡорт теле көнөнә арналған «Тел серҙәре» тигән интеллектуаль уйын ойошторолдо. Был сарала баш ҡалабыҙҙың милли белем усаҡтарынан дүрт команда көс һынашты. Улар – Ф. Мостафина исемендәге 20-се Өфө ҡала башҡорт гимназияһынан «Осҡон», Республика инженер лицей-интернатынан «Рух инженерҙары», Р. Ғарипов исемендәге 1-се республика башҡорт гимназия-интернатынан «Беренселәр», М. Кәрим исемендәге 158-се башҡорт гимназияһынан «Башҡорттар». Был уйын беренсе тапҡыр ғына үткәрелеүгә ҡарамаҫтан, уҡыусылар, уҡытыусылар өсөн бик мауыҡтырғыс һәм фәһемле сара булды. Ул «Башҡорт телендә һөйләшәм» йырын башҡарыу флешмобы менән тамамланды.\nҮткән уҡыу йылы, белеүебеҙсә, илебеҙ мәғарифы өсөн бик ҡатмарлы йыл булды. Коронавирус инфекцияһы белем биреүҙең яңы формаларын һынап ҡарауға этәрҙе, дистанцион белем биреүҙең үҙенсәлектәрен, ыңғай һәм кире яҡтарын билдәләргә, уларҙы белем һәм тәрбиә биреүҙә ҡыйыу ҡулланырға өйрәтте. Ысынлап та, дистанцион уҡытыу барыбыҙ өсөн дә ҙур һынау булып торҙо. Традицион уҡытыуға ни тиклем генә өйрәнһәк тә, дистанцион уҡытыуҙың заман талабы икәнлегенә тағы ла бер тапҡыр ныҡлап инандыҡ. Шуныһы ҡыуаныслы: дистанцион уҡытыу башланғансы уҡ башҡорт һәм башҡа туған телдәр һәм әҙәбиәттәр кафедраһы тарафынан был йүнәлештә байтаҡ эштәр башҡарылғайны. Мәҫәлән, Мәғарифты үҫтереү институтының башҡорт һәм башҡа туған телдәр һәм әҙәбиәттәр кафедраһы хеҙмәткәрҙәре төҙөгән “Интерактив башҡорт теле” веб-ресурсы дистанцион белем биреүҙә бик ҙур терәк булды. Хәҙер был веб-ресурс “Взлетай!” (“Ҡанатлан!”) белем биреү проекты модулдәренең береһе булып тора. Контент 30-ар минутлыҡ 34 онлайн-дәресте, һүҙлекте, грамматика буйынса теоретик материалды үҙ эсенә ала. Онлайн-майҙансыҡта видео- күнекмәләр асыҡ, улар аша сәләмләү, төрлө урындарҙа аралашыу өсөн кәрәкле һүҙҙәрҙе өйрәнергә мөмкин. Һеҙ уны интернетта түбәндәге адрес буйынса таба алаһығыҙ: https://bashlang.ru.\nКафедра шулай уҡ “Туған тел дәрестәрендә электрон белем биреү ресурстары ҡулланыу”, “Туған телдәрҙе уҡытыуға заман талаптары”, “VII – XI класс уҡыусылары өсөн туған тел һәм әҙәбиәт буйынса олимпиадаға әҙерлек”, “Башҡорт теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы – 2020” төбәк-ара, “Татар теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы – 2020” республика конкурсы кеүек темаларға егерменән артыҡ семинар һәм вебинар үткәрҙе.\nШуны ла билдәләп китергә кәрәк: күрше өлкә уҡытыусылары ла был төбәк-ара сараларҙа ихлас ҡатнаша, белемде камиллаштырыу курстарында әүҙем белем ала (уҙған йыл 40-тан ашыу уҡытыусы белемен камиллаштырҙы һәм 48 уҡытыусы, башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса ҡайтанан әҙерлек курстарын тамамлап, башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы дипломына эйә булды). Ә дөйөм алғанда, 2019/2020 уҡыу йылында кафедра тарафынан ойошторолған төрлө формаларҙа алып барылған курстарҙа 1500 уҡытыусы белем алды.\nЫсынлап та, биш уҡытыусы һәм ике методистан торған кафедра йыл дауамында бөтә Башҡортостандағы барлыҡ туған телдәр һәм әҙәбиәттәр уҡытыусыларының эшмәкәрлеген етәкләүсе, уларға йүнәлеш биреүсе ныҡлы көс булып тора.\nХөрмәтле уҡытыусылар, беҙ, башҡорт һәм башҡа туған телдәр һәм әҙәбиәттәр кафедраһы хеҙмәткәрҙәре, һеҙгә ошондай эштәрҙә ярҙам итә алабыҙ:\n1) һеҙҙең эш программаларығыҙҙы рецензиялау, мөхәррирләү, баҫтырып сығарыуҙа;\n2) уҡыу-уҡытыу һәм методик ҡулланмаларығыҙҙы Мәғарифты үҫтереү институтының ғилми-методик советына тәҡдим итеү һәм уны нәшер итеүҙә;\n3) олимпиада һәм конкурстарға әҙерләнеүҙә консультатив ярҙам күрһәтеүҙә;\n4) һеҙҙе ҡыҙыҡһындырған актуаль темаларға арналған семинар, вебинар, курстар ойоштороуҙа;\n5) үткәрелгән курстарҙа оҫталыҡ дәрестәре күрһәтеп, тәжрибәгеҙ менән уртаҡлашыуҙа һ.б.\nБашҡорт теле һәм әҙәбиәте, башҡа туған телдәр һәм әҙәбиәттәре уҡытыусыларының яҙмышы ил, тел, халыҡ яҙмышы менән бер тамырға барып тоташа. Беҙҙең бурысыбыҙ – башҡорт телен һәм әҙәбиәтен, башҡа туған телдәрҙе уҡытыу проблемаларын хәл итеү генә түгел, ә халыҡты, мәҙәниәтте, илде һаҡлау, сөнки уҡытыусылар балалар белеме өсөн генә түгел, ә халыҡ киләсәге өсөн дә яуаплы. Беҙҙең иңгә һалынған ошо ҙур яуаплылыҡты иҫтә тотоп, киләсәктә лә тырышып эшләргә, юғары һөҙөмтәләргә өлгәшергә, яңы үрҙәр яуларға, әүҙем хеҙмәттәшлек итергә ынтылырға кәрәк.\nБашҡортостан Республикаһы Мәғарифты үҫтереү институтының башҡорт\nһәм башҡа туған телдәр һәм әҙәбиәттәр кафедраһы мөдире,\nфилология фәндәре кандидаты, доцент


Икенсе ғүмер бүләк итеүселәр\nБаш ҡалала республиканың Янғын һағы хеҙмәтенең иң яҡшы ҡотҡарыусылары асыҡланды. Юл-транспорт ваҡиғалары эҙемтәләрен бөтөрөүгә йүнәлтелгән ярыштың талаптары ҡаты ине. Бәйгелә ҡатнашыусылар фажиғәгә эләгеүселәрҙе автомобилдән сығарып, тәүге ярҙам күрһәтергә тейеш.\nРуль артындағы водитель һәм пассажир ауыр тән йәрәхәттәре алған. Әлбиттә, был хәл ысынбарлыҡта түгел. Бәйге өсөн ғәҙәттәгесә үтилләштерелгән «Тимер ат»тар ҡулланылды, шул уҡ ваҡытта зыян күреүселәр урынында ҡотҡарыусылар үҙҙәре ҡатнашты. Күләмле сарала Өфө, Дүртөйлө, Стәрлетамаҡ һәм Салауат ҡалалары командалары оҫталығын күрһәтеп, ваҡытҡа көс һынашты. Ғәҙәттән тыш хәл килеп сыҡҡанда, эш тәртибе менән таныштырҙы. «Иң мөһиме юғалып ҡалмау»,- ти улар. Әйткәндәй, былтыр ғына ҡотҡарыусылар меңдән ашыу кешене аварияға тарыған автомобилдәрҙән сығарған.\nЭскән килеш руль артына ултырыу, юғары тиҙлек - быларҙың барыһы ла фажиғә менән тамамланыуы ихтимал. Һуңынан кеше ғүмерҙәре өсөн бар яуаплылыҡ ҡотҡарыусылар иңенә төшә. Улар өсөн автомобилдән водитель, пассажирҙарҙы сығарғанда һәр секунд ҡәҙерле. Әйткәндәй, ярышта еңеүсе команда Волга буйы федераль округында республика өсөн сығыш яһаясаҡ.


Өфөлә вокалсылар конкурсы үтә | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n21 сентября 2016 — 16:15 ГТРК «Башкортостан»\nӨфөлә 15-се тапҡыр уҙғарылған „Шаляпин кисәләре„ халыҡ-ара опера сәнғәте сиктәрендә беренсе тапҡыр вокалсылар конкурсы үтә. Бында Башҡортостандан ғына түгел, ә Рәсәйҙең төрлө өлкәләренән, хатта сит илдәрҙән йырсылар ҡатнашырға теләген белдергән. Беренсе тапҡыр уҙғарылған Федор Шаляпин исемендәге Халыҡ-ара конкурста ҡатнашыу өсөн илдең төрлө төбәктәренән 80-дән ашыу ғариза ҡабул ителгән. Улар араһынан иң талантлы тип табылған 50-гә яҡын йәш йырсы ғына тамашасы алдында сығыш яһау хоҡуғын алды. Бында хатта Ҡытай һәм Америка ҡушма Штаттарынан килеүселәр ҙә бар.


Кәрәге булмаған сауҙа комплексы\nӨфөнөң СССР-ҙың 50 йыллығы урамындағы күп ҡатлы йорттарҙың береһендә йәшәүселәр эргәләрендә барған төҙөлөш эштәренә ризаһыҙлыҡ белдереүе хаҡында хәбәр иткәйнек инде. Ҡасандыр алмағас, миләш аллеяһы урынында хәҙер ике ҡатлы сауҙа комплексы төҙөмәкселәр. Халыҡ ундай үҙәккә ихтыяж булмауын белдерә.\nҒәҙеллек талап итеп пикетҡа сығыусыларҙы полиция хеҙмәте ҡулға ала. Рөхсәт ителмәгән акция ойоштороусыларға 20 мең күләмендә штраф һалынды. Шуға ҡарамаҫтан, уңышһыҙ акция һәм штраф квитанцияһы ла ғәҙеллек эҙләүгә кәртә булма алмай, күрәһең. Күп ҡатлы йортта йәшәүселәр әлегәсә урында барған төҙөлөш эштәренә ризаһыҙлығын белдерә. Ошо көндәрҙә йортта йәшәүселәр йәнә көнүҙәк мәсьәләләрен хәл итергә йыйылды. Сәбәп шул уҡ - эргәлә төҙөлөш эштәренең дауам итеүе. СССР-ҙың 50 йыллығы урамындағы 47-се һәм 45-се «а» йорттары киҫелешендә төҙөлөш эштәре 2003 йылда башлана. Тәүҙә урындағы туҡталыш павильонын төҙөкләндерергә тотоналар. Әммә бер йылдан эштәр ниндәйҙер сәбәп буйынса туҡтатыла. Теүәл ун йылдан һуң туҡталыштағы павильон майҙаны ике тапҡырға киңәйтелеп, сауҙа комплексы төҙөлә башлай. Объект паспорты буйынса был урында ике ҡатлы сауҙа комплексы, шул иҫәптән һигеҙ метр тәрәнлектә автомобиль парковкаһы төҙөү планлаштырыла. Төҙөлөш эштәренә бәйле күп ҡатлы йорттарҙа ярыҡтар ҙа барлыҡҡа килгән. Стеналар сатнауын халыҡ эргәлә ҡаҙыу эштәре алып барылыуға бәйләй. Эргә-тирәлә үҫкән алмағас, миләш ағастары төбө-тамыры менән йолҡоп алып ташланды, хәҙер ултырырға ла урын юҡ, тип зарлана оло быуын вәкилдәре. Әлеге ваҡытта планлаштырылған автомобиль туҡталҡаһында эштәр өс метр тәрәнлектә башҡарылған. Һуңғы көндәрҙә яуып үткән ямғыр һыуҙары ошо соҡорға йыйылды, хәҙер ер бер-бер артлы ишелә лә башланы, ти халыҡ. Мәсьәләгә асыҡлыҡ индереү өсөн беҙҙең ижади төркөм яуаплы ойошма вәкиле менән бәйләнешкә сыҡты. Ул төҙөлөш участкаһының белгестәр тикшереүе үтеүен, күп ҡатлы йорттарға хәүеф янамауын белдерҙе. Өфө ҡала хакимиәте иһә объекттың ҡала милкенә ҡарамауын, төҙөлөш эштәренең законлы нигеҙҙә алып барылыуын, документтарҙың теүәл булыуын билдәләй. Шулай ҙа, күп ҡатлы йортта йәшәүселәрҙән ялыу килеүе сәбәпле, хакимиәт вәкилдәре төҙөлөш урынына белгестәр ебәрергә нитләй.\nВладимир Барабаш, Өфө ҡала хакимиәте вәкиле: «СССР-ҙың 50 йыллығы урамында барған төҙөлөш эштәренә бәйле, ҡала хакимиәтенә бихисап ялыуҙар килде. Шуға ла беҙ урынға белгестәр ебәрәсәкбеҙ. Улар объекттың проект нигеҙендә төҙөлөү-төҙөлмәүенә иғтибар итәсәк. Әгәр инде урында етешһеҙлектәр теркәлгән осраҡта, тейешле саралар күреләсәк».\nТөҙөлөштөң проектҡа ярашлы булыу-булмауы белгестәр тикшереүенән һуң билдәле буласаҡ. Урында йәшәүселәр ике ҡатлы сауҙа комплексы күтәрелгән осраҡта, торлаҡтары өсөн хәүефләнә. Улар йорттарҙың ишелеп төшөүенән ҡурҡа. Миҫал итеп улар күптән түгел Өфөнөң Коммунистик урамында булған ваҡиғаны килтерә.