БашВики хеҙмәттәшлеген киңәйтә | Всемирный курултай башкир\nИлһѳйәрлек тойғоһо тураһында һүҙ йѳрѳтһәк, ошо хаҡта әллә күпме бәхәсле әңгәмә ҡорорға, оҙон фәлсәфә һатырға булыр ине. Был тѳшѳнсәне һәр кем үҙенсә аңлай, үҙенсә фекер йѳрѳтә. Ҡайһы берҙәре уның файҙалы яғын самалай, ҡатмарлы һәм кәрәкмәгән яғын барлай. Икенсе берҙәре уға уйлап сығарылған тойғо, буш шѳғѳл тип ҡарай. Ә бына улар араһында, үҙ ереңдең ысын хужаһы булыу, уның бәҫен, мәртәбәһен арттырыу, кәрәге сыҡҡанда, уны һаҡлай ҙа, яҡлай ҙа белеү ѳсѳн, һис шикһеҙ, илһѳйәр булыу мотлаҡ, тип һанағандары күңелдә ҡыуаныс уята. Тыуған еренә, Ватанына, үҙ халҡына, уның ғѳрѳф-ғәҙәттәренә тоғро кешеләр булыуын күреү киләсәгебеҙҙе лә яҡтыраҡ, ѳмѳтлѳрәк иткәндәй күренә.\nИлһѳйәр булыу кәрәкме?\nИлһѳйәрлек сифаттарын тәрбиәләү мәктәптә һәр ваҡыт мөһим һаналды. Шулай ҙа 90-сы йылдарҙа гражданлыҡ сифаттарын үҫтереүгә дәүләт, йәмғиәт тарафынан да әллә ни иғтибар бүленмәне һәм был хаҡта артыҡ һүҙ ҡуйыртып тороусылар ҙа булманы тиерлек. Илһѳйәрлек орлоҡтары бала саҡтан уҡ үҙенән-үҙе күңелдә бѳрѳләнеп, тора-бара кѳслѳ хискә әүерелеүсе тойғо кеүек ҡаранылар уға. Тик һуңғы йылдарҙа илен, телен, халҡын яратыусылар әҙәйеп киттеме, әллә инде башҡа сәбәптәр килеп сыҡтымы, Хѳкүмәтебеҙ, илебеҙ етәкселәре был мәсьәләгә айырым иғтибар бүлә башланы. Рәсәй Президентының Флаг һәм Герб тураһында яңы закон проекты тәҡдим итеп, был символдарҙы үҫеп килгән быуынды патриотик рухта тәрбиәләү ѳсѳн киңерәк файҙаланырға саҡырыуы ла ошо маҡсаттан сығып эшләнде лә инде. Ҡулға флаг тотоп, гимн йырлап тороуҙан ғына илһѳйәрлек хисе уянмай, тиеүселәр булһа ла, «Рәсәй Федерацияһы граждандарында илһөйәрлек тойғоһо тәрбиәләү» дәүләт программаһы ҡабул ителеү менән власть органдары тарафынан ошо йүнәлештә эш алып барыу ҙа әүҙемләшә тѳштѳ. Йәмәғәт институттары, мәктәптәр үҙ эшмәкәрлегендә был йәһәттән ныҡлы таяныс тапты.\nҺүҙ юҡ, Ватанын, илен һәр кем үҙ күҙлегенән сығып ярата. Кѳсләп бер кемде лә илһѳйәр итеп булмай, илһѳйәр булып тыумайҙар, уны үҙеңдә тәрбиәләйҙәр һәм үҫтерәләр. Тик шулай ҙа, тарихыңдың ҡайҙан башланғанын белмәй тороп, илһѳйәр булып булмайҙыр. Ә был инде кешенең ниндәй мѳхиттә тәрбиәләнеүенә, кемдәр менән аралашыуына, белеменә, холоҡ-ғәҙәтенә лә туранан-тура бәйле була. Шуныһы ҡыҙыҡ, үҙеңде илеңдең, халҡыңдың илһѳйәре тип атауҙан алда, тәү сиратта, туған телеңде, тарихыңды хѳрмәт итеү, уны яҡлау һәм үҫтереү, алдағы быуындың тормош тәжрибәһен ѳйрәнеп, уны киләһе быуынға тапшырыу кәрәк икәнен һәм быларҙың илһѳйәрлектең иң мѳһим, етди талабы булыуын барыһы ла аңлаймы икән? Ғѳмүмән, бѳгѳнгѳ заманда кәрәкме ул илһѳйәр булыу?\nСағыштырыу – рухи үҫеш ѳсѳн дә файҙалы\nХәҡиҡәт сағыштырыуҙа күренә, тиҙәр. Бер туҡтауһыҙ үҙгәреп торған шаулы заманда ситтәр тормошона күҙ һалып, үҙеңдеке менән сағыштырыу, бәлки, дѳрѳҫтѳр ҙә. Ни тиһәң дә, башҡаларҙан артта ҡалмаҫҡа, тиңдәр менән тиң булырға тигән сәм рухи үҫеш ѳсѳн дә файҙалы бит әле. Эргәһендәгеләр матурыраҡ йәшәгәндә, милләтен күтәреү, уның данын арттырыу ѳсѳн тырышҡанда, күңелендә сәме, дәрте булған кеше тыныс ҡына ҡул ҡаушырып ултыра ла алмайҙыр.\nУкраинаның Киев ҡалаһында үткән Вики-конференцияла тыуған уйҙар ҙа үҙебеҙҙе башҡалар менән сағыштырыу, алдағы быуын тәжрибәһенә, рухи мираҫыбыҙға тағы ла бер тапҡыр күҙ һалыу мѳмкинлеге бирҙе, үткәндәрҙең хатаһын, яңылышлығын ҡабатламай ғына, телебеҙҙе үҫтереү, уның абруйын күтәреү, тарихыбыҙҙы байытыу юддарын эҙләргә саҡырҙы.\nМәртәбәле сарала Польшанан, АҠШ-тан, Рәсәйҙән, Украинаның тѳрлѳ ҡалаларынан бик күп википедия ирекмәндәре ҡатнашты. Был сара «Викимедия фонды» һәм ирекле белемдәр проектына арналды. Параллель ике сессияла эшләгән конференцияла Украина викимедиясылары википроекттарҙы социаль селтәрҙәрҙә популярлаштырыу, уны артабан үҫтереү һәм яҡшыртыу буйынса яңы ҡатнашыусыларҙы йәлеп итеү тураһында фекер алышты һәм Вики-экспедиция проекты тәжрибәһе менән уртаҡлашты. Шулай уҡ википедия проектында ойошторолған мәҡәләләр һәм башҡа тѳрлѳ конкурстар, уларҙың һѳҙѳмтәләре тикшерелде, ойоштороу алымдары билдәләнде. Ҡатнашыусыларҙың тѳрлѳ ерҙән йыйылыуы, тѳрлѳ ѳлкәләрҙә эшләүе конференцияны йѳкмәткеле һәм файҙалы итеп уҙғарыуға, был йәһәттән көнүҙәк һаналған мәсьәләләрҙе хәл итергә, тѳрлѳ тел бүлегендә эшләгән ҡатнашыусылар менән тәжрибә уртаҡлашырға ярҙам итте. Сара барышында тәжрибәле Википедия ирекмәндәре үҙҙәренең эш алымдары менән уртаҡлашты, кѳнүҙәк һорауҙарға яуап бирҙе.\nВикипедияға яҙ, таныштарыңды йәлеп ит\nХалыҡ-ара конференцияла ҡатнашҡан Википедия проектының башҡорт бүлеге вәкиле булараҡ, «Википедияла башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарының эшмәкәрлеге һәм матбуғат саралары менән хеҙмәттәшлек» темаһына сығыш яһарға насип булды. 286 бүлек араһында үҙаллы тел бүлеге булараҡ эшләгән башҡорт википедияһының һуңғы мәлдә юғары һѳҙѳмтә күрһәтеүе, мәҡәләләр күләменең кѳндән-кѳн арта барыуы берәүҙәрҙә ғәжәпләнеү, икенселәрҙә һоҡланыу тыуҙырһа, ҡатын-ҡыҙҙарҙың әүҙемлек күрһәтеүе иһә барыһында ла ҡыҙыҡһыныу уятты, был йәһәттән бик күп һорауҙар бирелде.\nӘлбиттә, сит илгә килеп тә, тәжрибә тупламау, ниндәйҙер яңы нәмәгә ѳйрәнмәү дѳрѳҫ булмаҫ ине, моғайын. Башҡаларҙың эш тәжрибәһен, уларҙың эшмәкәрлеген, әүҙемлеген үҙебеҙҙеке менән сағыштырыу, википедия проекттарында уңышлы эшләү ѳсѳн белемле генә түгел, ә тыуған ереңдең, телеңдең, ғѳрѳф-ғәҙәттәреңдең һәм бѳтә халҡыңдың ысын-ысынында илһѳйәре булыу кәрәклеген дәлилләне. Ирекмәндәрҙең эшмәкәрлеге илһѳйәрлек тәрбиәләүҙе мәктәп иңенә генә һалып ҡуйыуҙың дѳрѳҫ булмауын, был йүнәлештә ғаилә, киң матбуғат саралары, йәмәғәт ойошмаларының, мәҙәниәт учреждениеларының да бурысы ҙур булыуын күрһәтте.\nИлдәрендә донъялары буталып, сәйәси аңлашылмаусанлыҡ булғанда ла, мәҙәниәтен, йолаларын һәм тарихын донъя кимәленә күтәреү ѳсѳн Википедия киңлегендә ең һыҙғанып эшләгән Украина ирекмәндәренә кѳнләшергә генә ҡала. Был йәһәттән улар күмәкләп эшкә тотонған, ололар ғына түгел, уҡыусылар, студенттар ҙа тарихын, билдәле кешеләрен, мәҙәниәтен туплап, донъяға таныта, википедия мәҡәләләрен үҫтереүгә ҙур ѳлѳш индерә. Мәҫәлән, Черкассы ѳлкәһендәге Шендеровка ауылының әҙәбиәт уҡытыусыһы Валентина Кодоланың да википедия менән хеҙмәттәшлек итеүен үҙебеҙҙең уҡытыусыларға ѳлгѳ итеп ҡуйырға булыр ине. Валентина 105 бала уҡыған ябай ауыл мәктәбендә балаларға белем бирә.\n– Башта үҙем википедияла эшләп тәжрибә тупланым, илебеҙ данын донъяға танытыу ѳсѳн тѳрлѳ викиконкурстарҙа ҡатнаштым, күп мәҡәләләр яҙҙым. Әлеге ваҡытта «Википедияға яҙ, тәүҙә уҡыусыларыңды, шунан коллегаларыңды ѳйрәт!» тигән девиз менән эшләйем. Мәғариф системаһы бер урында ғына тормай, эҙләнеүҙе, ижади эшләүҙе талап итә. Уҡыусыларҙа белем алыуға ҡыҙыҡһыныу ғына түгел, тыуған тѳйәккә һѳйѳү тәрбиәләү ѳсѳн дә тѳрлѳ юлдар табабыҙ, ҡыҙыҡлы алымдарҙы файҙаланабыҙ. Дәресте википедия менән бәйләп, бер нисә ҡуяндың ҡойроғон тотабыҙ, белемебеҙҙе нығытабыҙ, уны ҡыҙыҡлы һәм йәнле итәбеҙ һәм шул уҡ ваҡытта википедияның украин телендәге бүлеген дә үҫтерәбеҙ. Уҡыусыларымды, башҡа тел бүлегендә эшләгән википедиясыларҙы миҫалға килтереп, кешенеке шәп, беҙҙеке тағы ла яҡшыраҡ булырға тейеш, тип сәмләндерәм. Уңышлы эш һѳҙѳмтәһен күреп, мәктәп етәкселеге лә был алымды хуплап күтәреп алды. Балаларҙың дәресте википедия менән теләп бәйләүе һәм ѳйрәнеүе башҡа фән уҡытыусыларында ла ҡыҙыҡһыныу уятты. Әлеге ваҡытта инглиз теле уҡытыусыһын ошо йүнәлештә эшләтеү ѳсѳн тәжрибәм менән уртаҡлашам, асыҡ дәрестәр күрһәтәм. Уҡытыусылар ѳсѳн «Мәктәптә – Википедия» тигән ҙур мәҡәлә баҫтырҙым, – тип фекерҙәре менән уртаҡлашты ижади ҡарашлы уҡытыусы.\nПольша Википедияһы вәкиле, Юлия-Мария Кошевская үҙҙәренең музейҙар менән тығыҙ бәйләнеш алып барыуы тураһында һѳйләп, эш алымдары менән бүлеште. Музей хеҙмәткәрҙәре википедистарҙы экспонаттар менән нисек файҙаланырға ѳйрәтһә, википедистар иһә глобаль киңлеккә сығарыу ѳсѳн мәҡәләләр яҙыу, фото ҡуйыу талаптары һәм авторлыҡ хоҡуҡтарын дѳрѳҫ файҙаланыу серҙәре менән уртаҡлашты. Дѳйѳм халыҡ мәнфәғәте ѳсѳн тиң хоҡуҡлы булып, килешеп эшләүҙе уртаҡ маҡсат итеп алған улар. Киләсәктә этнограф булырға йыйынған студенттарҙы ла үҙ тырышлыҡтары менән википедияға әүҙем йәлеп итеүгә ѳлгәшкәндәр. Тарихта ҡалдырырҙай мѳһим мәғлүмәткә эйә булған һәм был хаҡта бер ҡайҙа ла яҙылмаған ауылдар, шәхестәр менән алдан килешеп, бергәләп викиэкспедициялар ойоштороу һѳҙѳмтәһендә википедия киңлегенә әллә күпме фото ҡуйылып, бик күп яңы мәҡәлә яҙылған.\n«БоГеМА инициативаһы проекты» (китапханалар, галереялар, музейҙар, архивтар) буйынса сығыш яһаған Анна Хроболова телгә алған учреждениеларға википедия менән хеҙмәттәшлек итеүҙең ни тиклем һѳҙѳмтәле булыуына миҫалдар килтерҙе. Сайттар менән генә сикләнмәй, виртуаль донъяға сығарылған мәғлүмәттең киңерәк даирә уҡыусыларға барып етеүен аңлатты. Был йүнәлешкә ҡурсаулыҡтарҙы, айырыуса һаҡланған тәбиғәт биләмәләрен, тәбиғәт парктарын йәлеп итеү үҙенсәлекле кадрҙар, ҡыҙыҡлы мәғлүмәттәр менән уртаҡлашыу мѳмкинлеге булдырыуын билдәләне.\nҮҙеңде ни тиклем генә илһѳйәр тип һанаһаң да, белемең булмай тороп, халҡың мәнфәғәте ѳсѳн ниндәйҙер файҙалы эш башҡара алыуың да икеле, шуға күрә википедияла эшләү ѳсѳн дә, тәү сиратта, белемле, бар яҡлап та мәғлүмәтле булыуың шарт. Булған белемеңә таянып, хаталарға юл ҡуймай, үҙ һүҙеңде ѳҫкә сығара беләһең икән, тимәк, халҡың ѳсѳн дә әллә күпме файҙа килтерә алаһың. Викиконференцияла яңғыраған “Студенттар, википедия яҙығыҙ!” тигән сығыш был йәһәттән дә үҙебеҙҙең йәш быуынға кәрәкле әллә күпме файҙалы мәғлүмәт бирҙе. Әгәр тѳрлѳ уҡыу йорттарында белем алған студенттарыбыҙ ҙа әүҙем, илһѳйәр булып, улар тәжрибәһенә эйәрһә, бѳгѳн кѳндә тарихыбыҙҙы үҫтереүҙең, милләтебеҙ бәҫен күтәреүҙең ни тиклем мѳһим булыуын һәм киләсәктә был тырышлыҡтың үҙебеҙҙе лә, һис шикһеҙ, күтәрәсәген, абруйын арттырасағын аңлар ине. Украин студенттарының 50 ауылға викисәйәхәт ойоштороп, виртуаль донъя киңлегенә 2 меңләп уникаль фото ҡуйыуы, тѳрлѳ мәҡәләләр яҙыуы ғына ла уларҙың тыуған тѳйәгенә булған һѳйѳүен, киләсәк быуын ѳсѳн ваҡытын да, кѳсѳн дә йәлләмәүен күрһәтә.\nҺарыҡтар ҙа иҫән, бүре лә туҡ\nҺүҙебеҙҙе илһѳйәрлек тойғоһонан башлағайныҡ. Мәҡәлә барышында илһѳйәрлектең рухи ҡиммәт кенә булмауы, ә сәйәсәттә лә, мәҙәниәттә лә, ғѳмүмән, тормоштоң бѳтә ѳлкәләрендә лә мѳһим әһәмиәткә эйә тѳшѳнсә булыуы яҡшы аңлашылғандыр. Украина, Польша википедистары миҫалында ла илһѳйәрлек тойғоһон мәктәп эскәмйәһендә үк күңелгә һалып, уны артабан бѳрѳләндереп, башҡа даирәләрҙә үҫтереүҙең отошло яғы күренде. Илһѳйәр булыу ѳсѳн ҙур сығымдар талап ителмәй, шуға күрә гражданлыҡ бурысы хаҡында юғары трибуналарҙан һѳйләмәй, хәлебеҙҙән килерлек кенә аныҡ эштәр башҡарыу ҙа кем булыуыбыҙҙы асыҡ күрһәтәсәк.\nБѳгѳн үткәндәребеҙҙе киләсәк быуынға тапшырыу, үҙебеҙҙе тарихта ҡалдырыу, быуындар бәйләнеше булдырыу ѳсѳн тырышабыҙ икән, тимәк, киләсәк быуындың да башҡалар эргәһендә урынын белеп, үҙен ышаныслы тотоуы ѳсѳн ғорурланырлыҡ үткәне буласаҡ. Бында инде илһѳйәр булыуҙың шәхси күҙлектән ҡарағанда ла ни тиклем файҙалы булыуы күренә – бѳгѳн халҡыбыҙҙы, телебеҙҙе, мәҙәниәтебеҙҙе күтәрәбеҙ, иртәгә улар беҙҙе күтәрә. Тарихи үткәндәрһеҙ киләсәктең булмауын аңлап, бѳгѳндән ең һыҙғанып википедияла эшкә тотоноу ҙа беҙҙең ни тиклем илһѳйәр булыуыбыҙҙы күрһәтәсәк.\nАяғыңда ныҡлы баҫып, ғорур йәшәү ѳсѳн тѳлкѳләй хәйләкәр, арыҫландай кѳслѳ булыуың шарт. Шуға күрә лә, йәмғиәттә үҙ урыныбыҙҙы юғалтмаҫ ѳсѳн, украин ирекмәндәренең эшен күрә белеү ҙә етер ине. Әллә ниндәй урау юлдар аша йѳрѳмәй, Википедия аша ғына ла үҙеңде халҡыңдың улы йәки ҡыҙы итеп күрһәтергә мѳмкин. Бәләкәй генә мѳмкинлектәрҙе лә үҙ мәнфәғәтебеҙҙә ҡуллана, файҙалана белеү ҙә мѳһим бѳгѳн. Мәҫәлән, теүәл генә бер системала эшләмәгән, һәр саҡ яңырыу кисергән мәғариф өлкәһендә генә туҡталайыҡ әле.XXI быуат – мәғлүмәт технологиялары һәм белем биреү ѳлкәһендә әллә күпме мѳмкинлектәр асҡан яңы заман. Дәрестә заман технологияларын ҡулланыу – Мәғариф министрлығының бѳгѳнгѳ талабы, уға таянып, бѳтә башҡорт донъяһының рухи һәм матди байлығын балаларға ғына түгел, башҡаларға күрһәтеү, танытыу әмәлен дә күрә белеү мотлаҡ. Бындай юл менән бирелгән белемде балалар ҙа еңелерәк, тиҙерәк һәм иң мѳһиме – ҙур ҡыҙыҡһыныу менән үҙләштерәсәк. Улар күңелендә үҙ халҡы ѳсѳн ғорурлыҡ та, ниндәйҙер кимәлдә яуаплылыҡ, башҡалар менән тиң булыу ѳсѳн ынтылыш та уянасаҡ. Википедияға ылыҡҡан йәш быуын рухи яҡтан ғына тәрбиәләнмәйәсәк, ә грамотаға, аныҡ һәм ҡыҫҡа итеп фекерен белдерергә, ижади эшләргә лә ѳйрәнәсәк. Ѳйгә эш итеп бирелгәнреферат, доклад, эҙләнеү-тикшеренеү эштәре урынына ниндәйҙер мәғлүмәтте википедия киңлегенә сығара белһәк, үҙебеҙ генә түгел, киләсәк быуын да, һис шикһеҙ, эшебеҙ һѳҙѳмтәһенең емештәрән татыясаҡ. Ошо ѳлкәләге мѳмкинлектәрҙе үҙ мәнфәғәтебеҙҙә дѳрѳҫ ҡуллана белеү, һарыҡтарҙы ла иҫән, бүрене лә туҡ итәсәк.\nБаш киҫелгәс, сәсте йәлләп иламайҙар\n“Бѳгѳн, йәштәрҙе ватансылыҡ рухында йәки арҙаҡлы шәхестәребеҙ өлгөһөндә тәрбиәләү дѳрѳҫмѳ, әллә инде фәнгә ылыҡтырыу яҡшымы?” тигән һорау ҙа ҡайһы берәүҙәрҙә икеләнеү тыуҙыра. Шуға күрә илһѳйәр генә түгел, белемле булыуҙың да тѳп шарт икәнлеген күҙ уңынан ысҡындырырға ярамай. Әлбиттә, бында инде күңелеңә ниндәйәрәк орлоҡтар һалыныуынан да күп нәмә тора. Илһѳйәрҙәр тәрбиәләгән кешенең бар яҡлап та белемле, мәҙәниәтле булыуы ла мотлаҡ. Ошо урында балалар баҡсаһында эшләгән юғары белемле тәрбиәсенең Республика кѳнѳнә арналған сарала герб һәм флагтағы символдарҙы, тѳҫтәрҙе балаларға дѳрѳҫ аңлатмауы, милли эсемлек ҡымыҙҙы ҡумыҙ уйын ҡоралы менән бутап һѳйләүе тураһында әсенеп һѳйләүҙәре иҫкә тѳшә. Дәүләт гербына тѳшѳрѳлгән ҡурайҙың нимә аңлатҡанын үҙе лә белмәй, уны республикалағы ете район тип һѳйләгән педагог балаларға ниндәй илһѳйәрлек тойғоһо һала алһын инде, тип ғәжәпләнгәйнеләр. Ошо бәләкәй генә миҫалдан да белемһеҙ булыуҙың ниндәй етди эҙемтәләргә килтереүе яҡшы күренә. Халыҡ исеменән һүҙ йѳрѳтәһең, уның мәнфәғәтен яҡлайһың икән, һәр һүҙең, ҡылығың ѳсѳн яуаплы булыуыңды ла иҫтә тотоу мѳһим.\nИлһѳйәрлек башҡа милләттәр менән дуҫлыҡ, хеҙмәттәшлек булдырыу буйынса ла оло әһәмиәткә эйә. Бында үҙ милләтенең илһѳйәре булған википедиясыларҙы миҫалға килтерергә була. Мәҫәлән, википедия бәйләнеше арҡаһында барлыҡҡа килгән бәйләнеш һѳҙѳмтәһендә Украина википедияһы үҙ уҡыусыларына Башҡортостан тураһында яңынан-яңы мәҡәләләр еткерә, беҙҙең республикаға арналған викиконкурстар ойоштора. 3-16 июлдә үткән Башҡортостанға арналған тематик аҙналыҡта 161, “Вики-яҙ” конкурсына 60 мәҡәлә яҙғандар. Әлеге ваҡытта башҡорт википедияһы бүлегендә иғлан ителгән «Башҡортостан айлығы» конкурсында ла улар әүҙем ҡатнаша. Украин википедистары рәтендә Башҡортостан тураһында даими мәҡәләләр әҙерләгән, беҙҙең республиканы яратҡан, йәшәйешебеҙ, милләтебеҙ хаҡында башҡаларға һѳйләргә теләгән ирекмәндәр ҙә күп. Башҡортостандағы сәфәрҙәренән һуң «Культура и жизнь» гәзитендә Мәжит Ғафури, Рәми Ғарипов музейҙары, башҡорт википедистары тураһындағы мәҡәләлә лә, Рәми Ғариповтың «Туған тел» шиғырын украин теләнә тәржемә итеүҙәре уларҙың беҙҙең милләткә ҡарата ихтирамын, ҡыҙыҡһыныуын күрһәтә. Украиндар башҡорттарҙы, асыҡ, толерантлы, бай рухи мираҫлы халыҡ булараҡ, хѳрмәт итә. Республикабыҙҙы милли геройыбыҙ данлыҡлы батырыбыҙ Салауат Юлаев аша яҡындан белә. Умартасылыҡ буйынса беҙҙең республика менән тәжрибә уртаҡлашыусы, хеҙмәттәшлек итеүсе википедистар ҙа бар.\nБәлки, кемдер википедия һәм илһѳйәрлек араһында ниндәйҙер бәйләнеш таба алмай аптырар. Тик, аҡыллыға ишара тигәндәй, үрҙә килтерелгән миҫалдар күңелендә милләтем, телем тип баҙлаған бәләкәй генә осҡон йѳрѳтѳүселәрҙе дѳрләтеп ебәрмәҫме тигән ышаныс тыуҙыра. Ата-бабаларҙан ҡалған мираҫты һаҡламаһаҡ, тарихыбыҙҙы үҫтерә белмәй рухи байлығыбыҙҙы туҙҙырһаҡ, башын юғалтып, сәсен йәлләгән кеше хәленә тѳшмәҫбеҙме? Украин ирекмәндәре республикабыҙҙы күтәреп, уның мәҙәниәте, тормошо менән ҡыҙыҡһынып, уны бѳтә донъяға танытып эш алып барғанда, үҙебеҙгә был эштән ситтә ҡалыу оят булмаҫмы?!\nОдно мнение на “БашВики хеҙмәттәшлеген киңәйтә”\nМинсулу Абдуллина on 21.04.2017 на 7:22 пп сказал:\nЭльзаның яҙған фекерҙәренә ҡуш ҡуллап ҡушылам! Үҙебеҙҙе үҙебеҙ күтәрәйек! Телебеҙҙе, иң ҙур байлыҡ, тип күңеле менән аңларлыҡ, мәҙәниәтебеҙҙе танытырлыҡ киләсәк быуын үҫеүен теләйем! Асылыбыҙҙы юғалтмайыҡ, беҙ ғорур ата-бабаларыбыҙҙың вариҫтары лаһа…\n« Өфөлә «Башҡорт халыҡ йырҙары» IV асыҡ ҡала фестивале үтә\nГаскаровцы вновь покорили своим искусством Уральский регион »


Малды хәҙер электрон көтөүсе көтә\n«Йәшлек» гәзите » Махсус биттәр » Малды хәҙер электрон көтөүсе көтә\n28.05.2019 Малды хәҙер электрон көтөүсе көтә\nКөтөүсене заман технологиялары алмаштыра ала\nҺуңғы осорҙа йәшел үләнгә аяҡ баҫыу менән ауыл халҡы алдында «ҡайҙан көтөүсе табырға?» тигән киҫкен мәсьәлә килеп тыуа. Был ҙур, яуаплы эште береһенең дә үҙ өҫтөнә алғыһы килмәй. Социаль селтәрҙәрҙә, киң мәғлүмәт сараларында ла көтөүсе эҙләгән иғландар йыш күренә башлай.\nБөгөн шәхси хужалыҡтар алдында торған көнүҙәк мәсьәләне еңел хәл итеү юлын «Прибор-Уфа» ойошмаһы тәҡдим итә. Әйткәндәй, ойошманың эшмәкәрлеге бик киң. Мәктәптәргә, вуздарға, төрлө ойошмаларға лаборатория ҡорамалдары, махсус лаборатор йыһаз, һауыт-һаба, колбалар, микроскоптар һәм башҡа ошондай кәрәк-яраҡтар бар. «Прибор-Уфа» предприятиеһының тағы ла бер йүнәлеше агросәнәғәт менән тығыҙ бәйләнгән. Мәғлүм булыуынса, йылдан-йыл яңы технологиялар үҫешә һәм тормошобоҙға нығыраҡ үтеп инә. Кемдәр ошо технологиялар менән киң ҡуллана, уларға һәр йүнәлештә мөмкинлектәр асыла. «Прибор-Уфа» тәҡдим иткән электрон көтөүсегә ентекле туҡталайыҡ. Был ҡорамалдың мөмкинлектәре менән «Прибор-Уфа» йәмғиәтенең һатыу бүлеге етәксеһе Азат БИҠҠУЖИН әңгәмә барышында ентекләберәк таныштырыр.\n– Азат Миҙхәт улы, Көнбайыш илдәрендә аҙым һайын осраған ҡорамал – электрон көтөүсене беҙҙең халыҡ нисек ҡабул итте, уның менән ҡулланыусылар бармы?\n– Эйе, ҡорамалды Көнбайыш илдәрендә аҙым һайын осратырға мөмкин. Был яҡтарҙа малдар юлдарға, кеше йәшәгән ерҙәргә сыҡмаһын өсөн фермер йәки мал тотоусының биләмәһен электрон көтөүсе менән уратып алыу шарт. Кире осраҡта мал тотоу тыйыла. Ә беҙҙең республикала мал иркен йөрөй. Шунлыҡтан ауыл хужалығы культуралары сәселгән баҫыуҙарға, бесәнлектәргә, ултыртылған урман үҫентеләренә ҙур зыян килә. Ул ғына ла түгел, көтөүһеҙ йөрөгән һыйыр-аттар арҡаһында юл-транспорт фажиғәләре лә йыш осрап тора.\nЭлектрон көтөүсе әлегә беҙҙә һирәк күренеш. Әммә йәмәғәтселек үҫеш алған һайын, заман технологиялары киңәйә һәм беҙҙең тормошҡа үтеп инә. Шуға ла был ҡорамалдың тиҙҙән һәр хужалыҡта буласағына ышаныс ҙур. Сөнки һуңғы йылдарҙа ул беҙҙең яҡтарҙа ла тарала башланы. Уңайлы булыуын баһалаған беҙҙең һатып алыусыларыбыҙ туғандарына, күрше-күләндәренә тәҡдим итә, үҙ ваҡытында улар һөйләшеп, бергә йыйылышып алалар. Ғөмүмән, электрон көтөүсе популярлаша башланы.\n– Ҡорамалдың уңайлыҡтары, мөмкинлектәре менән беҙҙең гәзит уҡыусыларҙы ла таныштырып үтһәгеҙ ине.\n– Электрон көтөүсе ҡулланыуҙа бик уңайлы әйбер. Иҡтисади яҡтан да, кешенең ваҡытын һаҡсыл тотоноу өсөн дә бик шәп ҡорамал. Хужаларға малын эҙләп, көтөп йөрөргә кәрәкмәй. Халыҡ күҙ терәп торған малын тулыһынса был заман ҡорамалына ышанып тапшыра ала. Күп кеше көтөүсе эҙләп яфа сигә. Уны тапҡан осраҡта ла күпме аҡса сарыф итәләр, бөгөн көтөүсегә көнлөк түләү хаҡы 1000 һум бит. Тағы ниндәй көтөүсе эләгә әле, ул ваҡытында эшкә сыҡмаҫҡа, үҙ эшенә яуаплы ҡарамаҫҡа ла мөмкин. Мал хужалары үҙҙәре сиратлап көткән ауылдар ҙа бар. Ә электрон көтөүсе өрмәй ҙә, ебәрмәй ҙә.\nҠорамалды мал-тыуар, ҡош-ҡорт, ҡырағай хайуандар биләмәгә инмәһен өсөн умартасылыҡ йүнәлешендә лә ҡулланып була. Мәҫәлән, иген баҫыуҙарын күп осраҡта мал тапай. Йорт хайуандары булһынмы, ҡыр хайуандары булһынмы – сәселгән баҫыуҙарға зыян килтерә. Ә электрон көтөүсе менән уратып алғанда, улар инә алмаясаҡ. Шулай уҡ, умартасыларға килгәндә, күптәр мул уңыш алырға теләй һәм урман яҡтарына сығып китә. Урман инде умарталыҡ өсөн иң хәүефле урын. Күп осраҡта айыу килеп умарталарҙы туҙҙырып-емереп, һөжүм итә. Ошондай күңелһеҙ хәлгә осрамаҫ өсөн электрон көтөүсене ҡуйып һаҡланып була. Был юҫыҡта ла электрокөтөүсе үҙен аҡлай.\n– Бындай шәп ҡорамал күпме тора һәм уның менән ниндәй майҙанды уратып алып була? Хаҡтары менән таныштырып китегеҙ әле.\n– Әйтергә кәрәк, уның хаҡы тешләшмәй. Ҡорамал үҙ хаҡын бер-өс айҙа тулыһынса ҡаплай. Баҫыуҙың күләме ниндәй булыуға ҡарамаҫтан, төрлө гектарға яраҡлаштырып була. Бер гектар майҙанды уратып алыр өсөн ун бер мең һум аҡса китәсәк. Биш гектар ун биш мең буласаҡ. Шулай арта бара, йөҙ гектары етмеш биш мең һум тәшкил итәсәк. Был хаҡтар үҙен тиҙ арала аҡлаясаҡ.\n– Электрон көтөүсене ябай кеше үҙе ҡора аламы, әллә файҙаланыуға тапшырыр алдынан махсус белгестәр кәрәкме?\n– Электрон көтөүсе мобиль аппарат, ул аккумуляторҙан һәм электр сымдарынан эшләй. Бер нисә өлөштән тора: импульс ебәреүсе генератор, махсус изолятор һәм ҡорос сымдар. Уны һәр һатып алыусы үҙе ҡора ала. Ҡорамалды йыйыуҙа бер ниндәй ҙә ауырлыҡтар юҡ. Схемаға ҡарап йыяһың. Шуға ла бер ниндәй махсус белемле кеше кәрәкмәй.\nЭлектрон көтөүсене ауыл хакимиәттәре, ауыл халҡы үҙе лә йыйылып һатып алырға мөмкин.\n«Прибор-Уфа» ойошмаһының ишектәре һатып алыусылар өсөн һәр ваҡыт асыҡ, килегеҙ. Офис һәм һатыу нөктәһе баш ҡаланың үҙәгендә, уңайлы урында урынлашҡан. Беҙҙең адрес: Өфө ҡалаһы, Чернышевский урамы, 10 а, икенсе ҡат, 212-се офис. Килегеҙ, көтәбеҙ! Белешмә өсөн телефондар: (347) 294-60-60, 221-00-65, 8 9063727048.\n– Әңгәмәгеҙ өсөн рәхмәт! Заман менән бергә атлайыҡ, дуҫтар!


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ИРЕК ЯЛАЛОВ: "ҺӘР КЕМ ӨСӨН АСЫҠБЫҘ" - 2018 - Мәҡәләләр\nИРЕК ЯЛАЛОВ: "ҺӘР КЕМ ӨСӨН АСЫҠБЫҘ"\nҺуңғы йылдарҙа ҡала күҙгә күренеп үҙгәрә, матурлана, граждандарға уңайлы шарттар булдырыу йүнәлешендәге эшмәкәрлек маҡтауға лайыҡ. Әммә кеше һәр саҡ зарланырға һәм ғәйепләргә сәбәп таба. Юҡҡа ғына, әгәр кем өсөндөр ҡапыл насарға әүерелһәгеҙ, тимәк, уның өсөн бик күп яҡшылыҡ эшләгәнһегеҙ, тимәйҙәр. Һеҙҙе лә даими тәнҡит утында тоталар, тәнҡиткә нисек ҡарайһығыҙ?\n- Мин - ҡаланы үҫтереү маҡсатында ҡала Советы депутаттары эшкә алған юғары кимәлдәге менеджер. Үпкәләү йәки үпкәләмәү критерийҙарын уҙған быуаттың 80-се йылдарында, төрлө тикшереүҙәр, халыҡ контроле көслө булғанда, хаталарҙы теркәргә әҙер тороусы гәзиттәр сығарылғанда үттем. Ул ваҡытта, ысынлап та, тәнҡит көслө була торғайны. Хатта партия һәм дәүләт аппараты эсендә лә тәнҡит булды, мин тап ошо мәктәпте үттем дә инде.\nЭшмәкәрлегем буйынса бик йыш ғәҙәти булмаған саралар күрергә мәжбүрмен һәм был ҡала халҡының ниндәйҙер бер өлөшө тарафынан ҡабул ителмәй. Әммә бындай ҡарарҙар булмаһа, ҡала үҫеше алға бармаясаҡ. Мәҫәлән, Татарстан менән бер үк ваҡытта Берҙәм иҫәп-касса үҙәге булдырҙыҡ. Унда барлыҡ идара итеү компанияларының мәғлүмәттәре туплана һәм хеҙмәтләндерелә ине. Бының өсөн башта енәйәти эҙәрлекләүҙәр ҙә булды, ләкин күпмелер ваҡыттан һуң Рәсәй кимәлендә был система ҡабул ителде һәм ҡулланыуға индерелде. Йәки Берҙәм капиталь ремонт фондын алайыҡ. Уны беҙ илдә беренселәрҙән булып 2007 йылда булдырҙыҡ. Бөгөн бөтөн ил буйынса төбәк операторҙары эшләй. Һәм башҡа бик күп яңылыҡтар. Бындай саралар тәүҙә хуплау һәм аңлау тапмаһа ла, йылдар үткәс, үҙенең һөҙөмтәлелеген раҫланы. Ҡайһы бер эштәр хатта Европаның айырым дәүләттәренең уҙған быуаттың 60-70-се йылдары тәжрибәһенән сығып эшләнде.\nӘ ҡала халҡының һөйөүен яулайым тиһәм, миңә бөгөн уларға оҡшаған, әммә бер нисә йылдан ҡаланы иҡтисади көрсөккә терәйәсәк эштәрҙе башҡарырға кәрәк. Ҡала - ул ер өҫтө генә, юлдар һәм парктар ғына түгел. Ер аҫты ҡалаһы һәләкәт торошонда. Шуға күрә һуңғы 5-6 йылда төҙөкләндереү менән бер рәттән, ер аҫты ҡалаһын үҫтереү - инженер инфраструктураһын ремонтлау һәм үҫтереүгә етди иғтибар бирҙек. Әлбиттә, был эш ябай халыҡҡа күренмәй, уға бөгөн подъезд, йорт ихатаһы таҙа, юлдар яҡшы булһын. Шуға күрә, минең эшемде депутаттар баһалаһын. Әйткәндәй, ошо вазифаға өсөнсө тапҡыр һайланыуым уларҙың баһаһы сағылышы түгелме ни?\nӨфө - "Башҡортостан Республикаһы халыҡтары телдәре тураһында" БР Законын теүәл үтәүсе, йәғни географик объекттар һәм юл күрһәткестәре, алтаҡталарҙың икенсе дәүләт телендә яҙылыуы 100 процентҡа үтәлгән ҡалаларҙың береһе. Уҡыу йылы башында башҡорт телен уҡытыу буйынса килеп тыуған сетерекле мәсьәләне лә үҙегеҙсә хәл итергә тырыштығыҙ...\n- Тәүҙә эшҡыуарҙарға ни өсөн ике дәүләт телендә яҙылған алтаҡталар булырға тейешлеген аңлатыу ауырыраҡ булһа, улар был эште өҫтәмә ҡатмарлылыҡ кеүек ҡабул итһә, хәҙер аңлашыуға өлгәштек, тиергә мөмкин. Бындай талап бер кемдең дә хоҡуғын боҙмай. Был мәсьәләне сәйәсиләштермәҫ һәм уға артыҡ иғтибар йүнәлтмәҫ инем. Ә бына телдәрҙе өйрәнеүгә килгәндә - был, ысынлап та, бик ҡатмарлы мәсьәлә. Беҙ уны хәл итеүҙе саҡ ҡына икенсе юҫыҡта башланыҡ: ҡала халҡының теге йәки был өлөшө мәсьәләне нисек ҡабул итә тип ҡараманыҡ, ә эшләп йөрөгән, үҙ бурысын профессиональ кимәлдә башҡарған педагогтарҙы яҡланыҡ. Бында беҙҙе ишеттеләр һәм республика, федераль кимәлдә лә хупланылар. Туған тел уҡытыусылары зыян күрергә тейеш түгел, әгәр уларҙың уҡытыу сәғәттәре кәмей икән, уларға икенсе өҫтәмә дәрес бирелә. Ҡағиҙә булараҡ, барлыҡ педагогтар - ситтән килгән кешеләр. Кемдер ипотекаға фатир һатып алған, кемдер ҡуртымға алған фатирҙа йәшәй. Күптәренең ике-өс балаһы бар. Эш юғалтыу улар өсөн ысын мәғәнәһендә фажиғә. Шуға күрә мәсьәләне ғәмәли яғынан ҡарап хәл итергә тырыштыҡ.\nБашҡортостан Республикаһы Финанстар министрлығы менән ҡала округы хакимиәте ниндәй мөнәсәбәттә, сөнки төрлө һүҙҙәр ишетелә...\n- Бюджет формалаштырғанда юғары профессионаллек талап ителә. Был йәһәттән иң юғары компетенциялы кешеләр республиканың Финанстар министрлығында һәм Өфө ҡалаһының Финанс идаралығында эшләй, тиер инем, сөнки бюджет - бик ҡатмарлы өлкә. Уның нисек булыуына һәм балансына миллионлы ҡаланың йәшәйеше бәйләнгән. Иң мөһиме - беҙҙе республиканың Финанстар министрлығында ишеттеләр һәм тәҡдимдәребеҙҙе ҡабул итә башланылар. Мәҫәлән, ҡышҡы осор ҡаланы ҡарау һәм таҙартыу. Бының өсөн 2018 йылға өҫтәмә рәүештә федерацияға һәм республикаға ҡараған территорияларҙы хеҙмәтләндереү өсөн 176 миллион һум һалына. Шундай хәлде күҙ алдына килтерегеҙ: һеҙ шәхси йортта йәшәйһегеҙ һәм һеҙгә күршегеҙҙең ихатаһын бушлай таҙартыуҙы йөкмәтәләр. Мин ошо вазифала эшләгән осорҙа ғына беҙҙең ҡарамаҡта булмаған объекттар өсөн беҙ күпме аҡса юғалттыҡ! Бының өсөн 176 миллионды алтыға ҡабатлағыҙ. Ә быны берәүҙең дә ишеткеһе килмәй, ишетергә лә теләмәйҙәр. Әлеге ваҡытта федераль кимәлдә өсөнсө уҡыуҙа ошо турала закон ҡарала, ул ҡабул ителһә, Рәсәйҙең барлыҡ төбәктәренә һәм ҡалаларына ҡағиҙәләр төшөрөләсәк, уның нигеҙендә беҙ төбәктең ҡалаларҙы төҙөкләндереүҙә үҙ ҡағиҙәләребеҙҙе булдырыу хоҡуғын биргән вәкәләткә эйә буласаҡбыҙ. 2004 йылда ҡала буйынса бөтөн нәмә билдәле ине, һуңынан прокуратура вәкәләттәребеҙҙе киҫте һәм бөгөн беҙ, закон буйынса, бер нәмә лә эшләй, хатта ҡала урмандарында ла тәртип урынлаштыра алмайбыҙ. Айыҡ аҡылға һыймаған бындай ҡапма-ҡаршылыҡтар бик күп. РФ Дәүләт Думаһына һайлауҙар үткәндән һуң ҡыуанысымдың сиге булманы, сөнки парламентҡа беренсе тапҡыр 51 муниципалитет етәксеһе - профессионал үтте. Улар - етди көс һәм беҙ улар аша эшләйбеҙ. Ил кимәлендә беҙҙең тауышты ишеттеләр, РФ Президенты ҡарамағында Урындағы үҙидаралыҡ буйынса совет ойошторолдо. Ул 16 ағзанан тора, яртыһы - федералдар, ҡалғаны - муниципалитет етәкселәре. Мин унда президиум ағзаһы. Федераль кимәлдә норматив-хоҡуҡи акттарҙы үткәреүгә күп ваҡыт китә. Әммә муниципалитеттарға хужалыҡ итеүҙән башлап хоҡуҡи аспекттарға тиклем күберәк вәкәләттәр бирмәй тороп, Рәсәйҙә бер нәмә лә эшләү мөмкин түгел.\nӨфөлә йәмәғәт транспорты хәрәкәтен ойоштороу һәм үҫтереү буйынса ҡатмарлыҡтар бар икәнен беләбеҙ. Шул уҡ ваҡытта меңәрләгән маршрут автобусы өҫтөнлөк итә. Баш ҡалала ҡасан транспорт хәрәкәтендә тәртип булыр икән? - Республикала йыл һайын йәмәғәт транспортына субсидиялар, субвенциялар рәүешендә ярты миллиард һум аҡса бүленә. 2000 йылдарҙа был сумма электр транспортына (Стәрлетамаҡ, Салауат, Өфө) һәм республиканың ҙур операторы булған "Башавтотранс"ҡа тигеҙ бирелһә, 2010 йылдан башлап бөтөн аҡсаны "Башавтотранс" ҡына ала. Шулай итеп, баш ҡаланың муниципаль электр транспорты элек алған аҡсанан мәхрүм ҡалды. Күҙ алдына килтерегеҙ: ҡала 30 мең самаһы кешене - федераль һәм республика льготаһына эйә граждандарҙы бушҡа йөрөтә. Улар өсөн федераль һәм республика бюджетынан аҡса күсергә тейеш, ләкин ул аҡса юҡ. Бер йылы РФ Финанстар министрлығы менән судлашып, аҡса алғайныҡ, әле барлыҡ судтарҙан дәғүәләрҙе кире алырға ҡушылды.\nӘгәр ошо мәсьәләне глобаль күҙаллағанда, уны хәл итергә мөмкин. Мин был фекергә илдең һәм яҡындағы сит илдәрҙең эре ҡалалары эше менән танышҡандан һуң килдем. Мәҫәлән, Минск менән Ҡаҙан бер-береһенә оҡшаш һәм бер юлдан китеп, бер генә супер-ташыусы булдырған. Минскиҙа уға пассажирҙар ташыуҙың 97 проценты тура килә. Был ойошмаға трамвай ҙа, троллейбус та, метробус та, хатта әлегә тиклем метро менән автобус та ингән. Бөтөн был эштәрҙе МинскТранс дәүләт компанияһы башҡара. Халҡы ике миллион самаһы булған ҡаланы ни бары 400 автобус хеҙмәтләндерә. Ҡаҙанда ла ла бынан 7-8 йыл элек хәлдәр беҙҙәге кеүек ине. Унда республика етәкселеге бер ташыусы ҡалдырырға ҡарар итә һәм метроны, трамвай, троллейбус, автобусты бер ойошмаға берләштерә. Рөхсәтһеҙ спектр иҡтисади һәм административ ысулдар ярҙамында ҡыҫырыҡлана. Беҙ йыл һайын "Башавтотранс"тың Өфөнө хеҙмәтләндергән өлөшө һәм МУЭТ-ты берләштереү тәҡдиме менән сығабыҙ. Ул республика ҡарамағында буламы, муниципаль кимәлдәме, әллә акционер йәмғиәтеме - мөһим түгел. Бында берҙәм ташыусы ойошма булдырыу һәм уға пассажирҙар ташыуҙы ойоштороуҙың барлыҡ функцияларын тапшырыу мөһимерәк.\nӘ Өфөлә хәл-торош нисек? Быға тиклем ҡалала пассажирҙар ташыу менән 56 компания шөғөлләнде. Бөгөн уларҙың һаны 15-кә ҡалды, йәғни эрелетеү бара. Тағы 10 йылдан 3-4 компания ғына ҡаласаҡ. Әммә беҙ ун йыл көтә алмайбыҙ, шуға күрә хәҙер ҡеүәтле компания төҙөргә тәҡдим итәбеҙ. Әле МУЭТ менән "Башавтотранс" икеһе бергә пассажирҙарҙың ни бары 15 процентын ғына ташый. Бынан ун йыл элек был нисбәт 50 процент ине. Бынан өс йыл элек беҙҙән муниципаль-ара маршруттарға конкурс үткәреү хоҡуғын тартып алдылар, ҡала буйынса ла бары тик конкурс ҡына үткәрәбеҙ, ә контролләү функцияһына эйә түгелбеҙ. Шайтан ғына өмөтһөҙ, тигәндәй, республика властары менән берлектә 5-6 йыл эсендә ҡеүәтле йәмәғәт транспорты системаһын һәм ҡеүәтле транспорт компанияһын булдырырбыҙ, тигән өмөттәмен.\nҮҙегеҙ эшләгән осорҙа ниндәй йүнәлештәргә өҫтөнлөк бирҙегеҙ?\n- Уҙған алты йылда ер аҫтындағы ҡала иғтибар үҙәгендә булды. ШОС һәм БРИКС саммиттарына әҙерләндек, граждандарға йәшәү һәм ял итеү өсөн уңайлы мөхит булдырырға тырыштыҡ. Шул уҡ ваҡытта көтөлмәгән сығымдарға дусар булдыҡ. Элек предприятиелар ҡарамағында булған РТИ, Синтезспирт, Химиктар мәҙәниәт һарайҙары, Пионерҙар йорто ҡала балансына күсте. Бер мәҙәниәт һарайын тотоу ҡала бюджетына 20-30 миллион һумға барып баҫа, етмәһә, Дим районындағы "Орион" клубынан алып, ауылдарҙағы 10 клуб беҙҙең ҡарамаҡҡа күсте. Биналарҙың бер-нисәһен республика әһәмиәтендәге объекттар итеп алырға, мәҫәлән, Балалар филармонияһы, Республика Балалар һарайы һ.б. тәҡдим иттек, әммә улар бер кемгә лә кәрәкмәй.\nҺуңғы тиҫтә йылда ҡаланан сығыу юлдары эшләнде һәм улар икенсе муниципалитеттар территорияһынан үтә. Мәҫәлән, Өфө - Аэропорт юлының 60 проценты Өфө районына ҡараһа ла, был юлды тотоу ҡалаға йылына 80 миллион һумға барып баҫа. Миҫал өсөн Мәскәүҙе алғанда, ҡала территорияһынан сығыу менән юлдар йә өлкә, йә автодор ҡарамағында. Был йәһәттән республика Хөкүмәте менән һөйләшеүҙәр алып барабыҙ һәм юлдар федераль өлөшкә һәм Башкиравтодор ҡарамағына күсерелер, тип ышанабыҙ. Ул саҡта иғтибарҙы икенсе өҫтөнлөклө мәсьәләләрҙе хәл итеүгә бүлергә мөмкин буласаҡ.\nМәҫәлән, ҡала хакимиәтенең "Парктағы ҡала" концепцияһы буйынса аныҡ күҙаллауы бар. Хәҙер Черниковкала - Нефтехимиктар паркында, Машина эшләүселәр мәҙәниәт һарайы артындағы паркта, Инорста эш алып барасаҡбыҙ. Шулай уҡ "Аҡбуҙат" ипподромынан "Президент-отелгә" тиклем (Менделеев, Кувыкин, Аврора урамдары буйлап) тулыһынса рекрацион зона буласаҡ. Сығымдарҙың яртыһын - бюджет, ҡалғанын инвесторҙар иҫәбенә ҡаплау планлаштырыла.\nБөгөн баш ҡалала 800 мәҙәни мираҫ объекты бар. Уларға ниндәй ҡараш дөрөҫ тип һанайһығыҙ?\n- Иң дөрөҫ вариант - реставрация үткәреү. Әммә уның нимә икәнен һәм хаҡын беләһегеҙ. Мәҫәлән, Цурюпа урамындағы Сыуаш йәкшәмбе мәктәбенең квадрат метрын реставрациялау 154 мең һумға барып баҫты. Унда шәхси инвестор эшләне. Бинаны емереп, яңынан төҙөү күпкә арзаныраҡ. Америка миҫалын ҡараһаҡ, улар бер көн, бер быуын һәм Америка хыялы менән генә йәшәй. Уларға мәҙәни мираҫ кәрәкмәй. Мәҙәни һәйкәлдәргә иң һаҡсыл мөнәсәбәт, моғайын, Европалалыр. Унда һәр нәмәне һаҡларға тырышалар. Әммә уларҙа объекттар ныҡлы нигеҙҙә ултыра һәм тағы ла меңәр йыл ултырасаҡ. Ә беҙҙә фундаменттар төртһәң, ҡойолорға тора. Шуға күрә беҙ объекттарҙың күсермәләрен тергеҙергә тырышабыҙ, сөнки йорттарҙың үҙҙәрен һаҡлап ҡалыу мөмкин түгел, улар нигеҙ кеүек үк түбән сифатлы итеп һалынған. Шул күҙлектән ҡарағанда, һәр объектты айырым баһалап, ул йә реставрацияланасаҡ, йә реконструкцияланасаҡ, йә күсермәһе эшләнәсәк.\nАйырым кешеләр эшләгән арт-объекттарҙың, бәләкәй архитектура формаларының Өфө урамдарында, парктарында, скверҙарында урынлаштырылыуы аңлашылмай. Өйрәнсектәрҙең эшен һөнәрселәрҙекенә алмаштырып булмаймы?\n- Мин коллегаларыма Якутов паркында һәм ҡала территорияһында ҡуйылған пластик фигураларҙың авторы кем икәнен сер итеп һаҡларға ҡуштым. Уның кем икәнен белеү мөһим түгел. Иң мөһиме - кеше эшләне һәм маҡсатына өлгәште - йәмәғәт инициативаларын ҡуҙғытты. Әгәр яҡшыраҡ эшләргә теләйһегеҙ икән, рәхим итегеҙ, эшләгеҙ ҙә, ул һындарҙы алыштырығыҙ. Тәжрибәмдән сығып әйтәм, икенсе арт-объекттар художестволылыҡ йәһәтенән яҡшыраҡ буласаҡ. Сөнки барыһы ла нимәнән башланды? Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ хеҙмәткәрҙәре үҙ инициативалары менән шундай фигуралар эшләне лә ултыртты. Ә шул уҡ ваҡытта ҡалала бай 10 мең компания иҫәпләнә. Уларҙың берәйһе ҡала өсөн берәй нәмә эшләнеме? Эшләгәндәре лә бармаҡ менән генә һанарлыҡ.\nҺәйкәлдәр хаҡында шуны ла әйтер инем: Еңеү паркындағы ике генералдың бюсы, Тыл хеҙмәткәрҙәренә һәйкәл, Мостай Кәрим һәйкәле юғары кимәлдә башҡарылһа ла, уларҙы ла тәнҡитләүселәр табыла. Йәки бына Матросов паркындағы Арыҫлан Мөбәрәков һәйкәленең урынлашыуы оҡшаймы? Ә бит ул йәмәғәтселек фекеренә таянып урынлаштырылды. Минеңсә, Протазановтың фильмында Салауат Юлаев ролен башҡарған бөйөк артист һәйкәле туристик маршруттың бер туҡталышы булырға тейеш ине. Әле уның ҡайҙалығын күптәр белмәй ҙә, күрмәй ҙә...\n2017 йылда сығымдар буйынса ҡала бюджеты 25,5 млрд һум тәшкил итте, шул иҫәптән 6,5 млрд һум республика бюджетынан субсидия рәүешендә бирелде. Ә ҡала бер ниндәй көрсөкһөҙ, нормаль йәшәһен өсөн күпме аҡса кәрәк?\n- Ҡала бюджеты төбәк хакимиәте билдәләгән нормативтар нигеҙендә формалаштырыла. Был тотош Рәсәй өсөн ҡабул ителгән дөйөм система. Ҡала етәксеһенең бурысы нимәнән ғибәрәт: ҡайһы бер нормативтарҙы ҡайтанан ҡарауға өлгәшеү. Әлеге ваҡытта беҙ 2018 йылға физик шәхестәрҙең килеменә һалымға ике процент өҫтәтеүгә өлгәштек, йәғни НДФЛ-дан йыйылған һалым өлөшөнән былтырғыға ҡарағанда ике процентҡа күберәк сумма ҡала бюджетында ҡаласаҡ. Был яҡынса 500-600 миллион һум. Ә инде бюджет ниндәй булырға тейеш, тигән һорауға килгәндә, мин шул мәсьәләне өйрәнеү буйынса Ҡытай Халыҡ Республикаһына барып ҡайттым. Әгәр ҡытайҙар кеүек үҫешергә теләйбеҙ икән, әйҙәгеҙ, ундағы моделде ҡулланайыҡ. Улар килемде өстән бер өлөш буйынса бүлә. Мәҫәлән, федераль бюджетҡа - 1/3, төбәк бюджетына - 1/3, ҡала бюджетына - 1/3 өлөш. Бөгөн Өфөлә 200 миллиард һумдан ашыу һалым йыйыла, һалым булмаған йыйымдар менән бергә дөйөм сумма 240 миллиард һум тәшкил итә. Шул уҡ ваҡытта ҡаланың былтырғы бюджет күләме барығыҙға ла мәғлүм.\nЙәки майҙаны һәм халыҡ һаны буйынса бер иш, хатта 100 мең кешегә кәмерәк булған Астананы - Ҡаҙағстан Республикаһының баш ҡалаһын алайыҡ. Уның бюджеты 100 млрд һум, шул уҡ ваҡытта глобаль кимәлдәге инфраструктура проекттарының күпселеге ил бюджетынан туранан-тура финанслана. Бында мине дөрөҫ аңлауығыҙҙы һорайым - был баш ҡаланың йәки Өфө менән Республика Хөкүмәтенең мөнәсәбәттәре проблемаһы түгел, ә Рәсәй Федерацияһында ҡабул ителгән һәм ҡулланылған норматив һөҙөмтәһе.\nӘлбиттә, бер әңгәмәлә генә барлыҡ һорауҙарға яуап табырға һәм борсоған мәсьәләләргә асыҡлыҡ индерергә мөмкин түгел. Шулай ҙа күптәр үҙҙәре өсөн кәрәкле мәғлүмәт алғандыр, моғайын. Ә инде осрашыуҙа ҡатнашҡан киң мәғлүмәт саралары баш мөхәррирҙәре белдереүенсә, бөгөн Өфө ҡала хакимиәте башлығы Ирек Ялалов журналистар өсөн иң асыҡ етәкселәрҙең береһе.\nЯҙылған: 13.01.18 | Ҡаралған: 770


Уйындан — уймаҡ » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Уйындан — уймаҡ\nУйындан — уймаҡ 24.07.2013 // Йәмғиәт\nХалҡыбыҙҙың борондан килгән матур йолалары, ғөрөф-ғәҙәттәре бар. Уларҙың араһында иң таралғаны — туй йолаһылыр. Хәҙер, әлбиттә, төрлө милләт менән ҡатнашып йәшәү, заман шауҡымы йоғонтоһонда улар үҙгәргән, шуға ҡарамаҫтан, туйҙар ҡыҙыҡлы, күңелле үтә, хатта уйламаған мажаралар ҙа сығып ҡуя.\nЭлек ҡыҙ йәшереү ауылда үҙе бер ваҡиға була торғайны. Унда кәләш буласаҡ ҡыҙҙың әхирәттәре, еңгәләре ҡатнаша, шулар араһында ҡатын-ҡыҙ булып кейенгән егеттәр ҙә йөрөй. Кейәү үҙенең дуҫтары менән еңгәләре ярҙамында ҡыҙ йәшерелгән өйҙө эҙләй, унан күмәк кеше араһынан кәләшен табырға тейеш. Кейәү бүләк бирә, еңгәйҙәрҙе ризалай. Ә был мәлдә ҡыҙ йортонда мулла йола үтәй, ҡоҙалар мәжлес ҡора... Ошоға бәйле бер ваҡиға һаман да хәтеремдә.\nСтудент йылдары. Ятаҡ бүлмәһендә бергә йәшәгән Әминә исемле ҡыҙ Зифа тигән әхирәтебеҙҙе үҙҙәренә саҡырҙы. Октябрь байрамы ине. Өс көндән ҡыҙҙар йөрөп ҡайтты. Зифа ишектән ингәс тә:\n— Ҡыҙҙар, мин саҡ кейәүгә сыҡманым бит, — тине. Беҙ аптырап ҡалдыҡ. Уның тиҙерәк һөйләүен үтендек.\n— Әминәләргә төшкә ҡарай барып еттек. Ауылда байрам: уларҙың күршеләренә ҡоҙа килгән, тинеләр. Кискә никах уҡыталар, төндә ҡыҙ йәшерәләр икән. Йәш кәләш — Әминәнең класташы Нәфисә. Ә егете — күрше ауылдыҡы. Төньяҡ диңгеҙ флотында хеҙмәт итә, әле ялға ҡайтҡан, кәләш алып китергә уйлаған. Туғандары, йәшерәк булһа ла, Нәфисәне димләгән, ҡыҙ егетте яҡшылап белмәй ҙә, имеш, — тип Зифа теҙеп алып китте.\n— Йә, шунан... — тибеҙ.\n— Шунан ни, Нәфисә Әминәне лә, мине лә үҙенә иптәшкә саҡырҙы. Кәләш менән кейәүгә аулаҡ өй әҙерләгәндәр. Өлкәндәр — Нәфисәләрҙең өйөндә ҡунаҡта. Ҡыҙ йәшергәнде күргәнем юҡ ине, миңә ҡыҙыҡ. Еңгәйҙәр беҙҙе келәткә бикләне.\n— Зифа, әйҙә ҡыҙыҡ итәйек, кейемдәребеҙҙе алмашайыҡ, һине танымайҙар бит, — ти. Мин, уйлап та тормай, пальтомды, яулығымды уға бирҙем. Уныҡын кейеп алдым. Боҫоп ултырабыҙ.\n— Бында, бында! — тип, фонарь яҡтырталар. Беҙ битебеҙҙе күрһәтмәйбеҙ.\n— Ошоноһо була, — тип бер ҡатын мине күрһәтте. Әллә нисәмә ҡул, аяҡтарымды ергә лә тигеҙмәй, күтәреп алып китте лә, елтерәтеп өйгә индереп, ишекте ябып та ҡуйҙы. Өй эсе ҡап-ҡараңғы, тәҙрә ҡапҡастары тыштан ябылған, шомло. Сығам тип ишекте этәм, асмайҙар. Ҡысҡырышалар, көлөшәләр. Бына бер мәл еңгәйҙәр ҡуйған һынауҙарҙы үтеп бөтөп кейәү егет инеп килә. Мин уны эттем дә тышҡа ынтылдым. Ҡараңғы соланда бер ни күренмәй.\n— Ҡайҙа бараһың, бикәс, ҡурҡма, — тип көлөшәләр, мине сығармайҙар, әйткәнемде ишетмәйҙәр ҙә, сыр-сыу киләләр...\nШулай итеп, мин сит ауылда бикле өйҙә ят егет менән яңғыҙ ҡалдым. Уф, ни эшләргә?..\n— Уттары ҡайҙан яна икән? — тим, ҡалтыранып. Егет шырпы һыҙып, утты тоҡандырҙы ла, миңә текләй, ә мин уға ҡарайым.\n— Мин һинең кәләшең түгел, Нәфисә келәттә, — тим. — Яңынан эҙлә.\n— Былай нишауа күренәһең, әйҙә, һин кәләш бул да ҡуй, — тимәһенме. Йөрәгем дарһылдап тибә, ныҡ шөрләнем. Уйындан — уймаҡ. Ҡулыма мейес янында торған тәртешкәне тотоп алдым.\n— Яҡын килмә! — тим. Егет көлә, ҡуйы ҡаштары аҫтынан ҡара күҙҙәре ялтырай. Уға ҡыҙыҡтыр инде.\n— Әйҙә, сәй яһап эсер миңә, — тип һикелә боҫрап торған самауырға, аҡ ашъяулыҡтағы тәмле ризыҡтарға күрһәтә. Ниҙәр генә кисермәнем шул минуттарҙа... Ишекте туҡмай башланым. Кинәт ишек асылып китте лә Әминә күренде:\n— Зифа, сыҡ тиҙерәк!\nЕңгәйҙәр, Нәфисәне алып килеп, өйгә индерҙеләр ҙә ишекте шап ябып ҡуйҙылар.\n— Ниңә оҙаҡ асманығыҙ? — тим Әминәгә.\n— Һине алып киткәс, беҙ көтәбеҙ-көтәбеҙ, бер кем дә килмәй, эҙләмәй. Сыҡһаҡ, кеше күренмәй — ишектә йоҙаҡ. Еңгәйҙәр ҡунаҡ булырға киткән. Әхирәт, үпкәләмә инде, — тип мине ҡосаҡлай.\nКеләттә ултырған саҡта Нәфисә уйламаҫтан кейәүгә сығыуына үкенеүен, икеләнеүен Әминәгә белдергән. Ҡасып китергә лә уйлаған, тик тегенеһе ебәрмәгән. Атай-әсәйеңә оят булыр, туғандарыңды уйла, баштан уҡ ризалыҡ бирмәҫкә кәрәк ине, тигән. Белмәгән-күрмәгән кешегә кейәүгә сыҡҡан Нәфисәне йәлләнек.\nӘминә менән ҡайттыҡ та тиҙерәк йоҡларға яттыҡ. Йоҡо килмәй. Күҙ алдымда — теге егеттең муйыл кеүек ҡара күҙҙәре… Иртәгеһенә Әминә кейемдәремде алып килде, мин оялышымдан кешегә күренмәнем.\nНәфисәнең әсәһе кисәге хәлде ишеткән. Ул ниндәй ҡыҙ, әллә үҙе кейәүгә сығырға уйлағанмы, ни өсөн ара бутап йөрөгән, ти икән. Килендәренә лә эләккән.\nНәфисә менән кейәүе силсәүиткә барып, ЗАГС-ҡа торҙо ла китергә йыйынды. Моряк формаһы кейгән мыҡты кәүҙәле егет эргәһендә Нәфисә тал сыбығындай ғына күренә. Шул арала йөк машинаһы килеп туҡтаны. Кейәү, кәләшен еңел генә күтәреп, кузовҡа баҫтырҙы ла үҙе лә һикереп менде. Йәштәрҙе оҙатырға йыйылған халыҡ араһынан егет ҡараштары менән мине эҙләп тапты. Һөйкөмлө ҡара күҙҙәр миңә ниҙер әйткәндәй тойолдо, — тип һүҙен тамамланы эскерһеҙ әхирәтебеҙ. Беҙ көлөштөк: «Әллә үкенәһеңме?» — тибеҙ. Байтаҡ ҡына уны шаяртып йөрөнөк.\nӘле күптән түгел Зифа гүр эйәһе булған тип ишеттем. Төпкөл райондарҙың береһендә эшләгән, кейәүгә сыҡҡан да уңмаған, яңғыҙы йәшәгән икән. Теге моряк менән яҙмышы, бәлки, уны юҡҡа осраштырмағандыр, тип тә уйлап ҡуйҙым. Кем белә?..\nАвтор: Рәсимә Айсыуаҡова. Сибай ҡалаһы.


Көндәр йылытыу менән Өфө урамдарын һыу баҫа башланы - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nКөндәр йылытыу менән Өфө урамдарын һыу баҫа башланы.\nҠала халҡы Сипайлово биҫтәһендә хәрәкәт итеү ауырлашыу тураһында хәбәр итә. Автомобилдәргә тәгәрмәсенең яртыһынан тиерлек һыу кисеп үтергә тура килә. Көндәр ҡапыл йылытып ебәрһә, биҫтәлә бөтөнләй йөрөп булмаясаҡ. Шуға ла ҡыш яуған ҡарҙы әленән үк сығара башларға тәҡдим итә биҫтәлә йәшәүселәр. Әйткәндәй, бөгөн «Рәсәй-Башҡортостан радиоһында» Азамат Сәйетов менән «Ирекле микрофон» тапшырыуының сираттағы сығарылыш ҡунағы – Өфө хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары Салауат Хөсәйенов. Әңгәмә Өфөлә автомобиль юлдарының торошона арналған. 8(347)272-85-47 телефонына шылтыратып һәр кем әңгәмәгә ҡушыла ала.\n07 марта Һүрәттәрҙә гүзәл заттар\n09 марта Йорттар араларындағы таҙартылмаған тротуарҙар һәм тайғаҡ юлдар кешеләргә лә йөрөргә ҡамасаулай


Туймазы ҡалаһында билдәле балалар композиторы, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Альбина Имаеваның ижад кисәһе үтте\nИжади осрашыуҙа танылған сәхнә оҫталары һәм композитор етәкселек иткән балалар вокал-эстрада студияһында шөғөлләнеүселәр ҙә сығыш яһаны. Альбина Имаеваның ижад ҡомары ғаиләһенә лә күскән - 4 йәшлек ейәнсәре әлеге ваҡытта сәхнәлә тәүге аҙымдарын яһай. Үҙ ғүмерендә Альбина Имаева, башҡорт, татар һәм рус телдәрендә 500-ҙән ашыу йыр ижад иткән. Биш компакт-диск, шулай уҡ балалар өсөн фортепиано һәм хор әҫәрҙәре тупланған аудиоальбомдар, йыр йыйынтыҡтары сығарған. Альбина Имаеваның уҡыусылары араһында ла үҙҙәрен йыр ижад итеүҙә һынап ҡараусылар бар.


Ятҡан таш мүкләнә\n6 Декабрь 2018, 13:52\nУрындағы башланғыстарҙы хуплау программаһында ике тапҡыр ҡатнашҡан Дим ауылы халҡы ла был мәҡәл менән тулыһынса килешә.\nБына икенсе йыл инде улар бөтә ауылды борсоған һыу менән тәьмин итеү мәсьәләһен хәл итә. Бында элек һыу үткәргес булған, уны 60-сы йылдарҙа төҙөгәндәр, әммә ул йылдар уҙыу менән таушалған. Һыу һурҙырғыс башнянан һыу ергә аға. Уның сифаты ла насарланған, тутыҡҡан торбаларҙан ҡайҙан таҙа һыу килһен инде? Урындағы башланғыстарҙы хуплау программаһы ярҙамында был мәсьәләне хәл итеү мөмкинлеге тыуғас, ауыл халҡы быға ҡуш ҡуллап риза була.\nХалыҡтың әүҙемлеге һәм тырышлығы менән ике йыл элек ауылда яңы башня төҙөлә. Иҫкергән ҡоролманы алмаштырып ҡына ҡалмайҙар, янғын гидранттары ла урынлаштыралар.\nӘ быйыл (2017 йылда димдәр программала ҡатнашыу хоҡуғын күрше Сурай ауылы халҡына бирә, улар ҙа программала еңеп сығып, зыярат ҡоймаһын ремонтлайҙар) Дим халҡы ошо проблемаға яңынан әйләнеп ҡайта. Хәҙер уларға һыу үткәргес торбаларҙы алмаштырырға кәрәк. Йәнә йыйын уҙғарып, тауыш бирҙеләр һәм һәр йорттан икешәр мең һум аҡса йыйҙылар. Бағыусыларҙы, әлбиттә, урындағы эшҡыуарҙарҙы ла йәлеп иттеләр. Фермерҙар Земфир Ҡорманов, Рәфис Хөснуллин һәм “Агрокоопинвест” ауыл хужалығы предприятиеһы (директоры И. А. Мөхәмәтйәнов) ҙур өлөш индерҙе. Ауыл биләмәһе хакимиәте конкурс документтарын дөрөҫ итеп әҙерләне, проекттың хаҡы 871,430 һум тәшкил итте. Һәм уларға йәнә уңыш йылмайҙы - Дим ауылы халҡы йәнә урындағы башланғыстарҙы хуплау программаһында ҡатнашыусылар иҫәбенә инде.\nБөгөн Димдә 280 кеше йәшәй. Проектҡа һәр ғаилә үҙ өлөшөн индергән – улар 110 мең һум аҡса йыйған. Был средстволарға муниципалитет ҡаҙнаһынан - 110 мең һум, бағыусыларҙан 45 мең һум ҡушылды, республика ҡаҙнаһынан 606430 һум субсидия бүленде, һәм эш башланып китте. Ауыл халҡы үҙ башланғыстарын ғәмәлгә ашырыуға аҡса менән генә түгел, ә эш менән дә ярҙам итте.\nБөгөн бында һыу үткәргес полипропилен торбаларҙан һуҙылған. Тулыһынса түгел, әлбиттә. Әммә, элеккесә, өҙөклөктәр юҡ һәм һыу ҙа ағып тормай.\n- Башта һыу һурҙырғыс башнянан ауылға тиклем 780 метр арала торбаларҙы алмаштырыу мәсьәләһе тора ине. Ләкин халыҡ ауыл эсендә 500 метрға яҡын аралағы проблемалы участкала ла торбаларҙы алмаштырырға теләк белдерҙе, - ти ауыл биләмәһе башлығы Дауыт Шәкүров. – Кешеләр был программаға ышанды, үҙҙәре инициатива күрһәтә һәм уны хуплай, эштәрҙә әүҙем ҡатнаша. Ауылда һыу менән тәьмин итеүгә яуаплы Айрат Толонғужин, депутаттар Тимерйән Кәримов һәм Марат Хәйруллин һәр ваҡыт ярҙам итеп тора. Гизәр Фазлыев етәкселегендәге инициатива төркөмө лә маҡтауға лайыҡ. Халыҡ та әүҙем булды, шуға ла эшләүе лә еңел, - ти Дауыт Урал улы.\nҺыу менән тәьмин итеү мәсьәләһе хәл ителде. Әммә Дим ауылы халҡы өлгәшелгәндәрҙә туҡталып ҡалырға йыйынмай. Матур традиция буйынса 2019 йылғы урындағы башланғыстарҙы хуплау программаһында ҡатнашыу хоҡуғын сурайҙарға бирәләр, ә улар инде сираттағы проектҡа әҙерләнә лә башлаған, димдәр артабан тағы ла үҙ инициативаларын тәҡдим итәсәк.


Студенттар декаднигы |\nҒинуарҙың 21-нән алып 31-нә тиклем С.Низаметдинов исемендәге Учалы сәнғәт һәм мәҙәниәт колледжы студенттары студенттар декаднигы сиктәрендә үткән сараларҙа актив ҡатнаштылар. Студенттар көнө алдынан «Тиҫтер» үҫмерҙәр клубында үткән саранан ситтә ҡалманылар. Улар дөйөм белем биреү мәктәптәре уҡыусылары менән осрашып уларға үҙҙәренең студент тормошо тураһында һөйләнеләр. Мәктәп уҡыусылары һәм студенттар менән ҡыҙыҡлы уйындар һәм конкурстар үткәрелде.\nДекадник үткәреү осоронда беҙҙең колледж уҡыусылары А.С Пушкиндың «Евгений Онегин» романы буйынса «Татьянин бал» тип исемләнгән театрлаштырылған кисәлә ҡатнаштылар. Колледждың «Көй» һәм «Сәнғәт һалдаттары» командалары ҡала йәштәр форумында «Иң музыкаль» һәм «Иң татыу» команда тип билдәләнде.\nДекадник барышында студенттар Учалы районы хакимиәте башлығының социаль сәйәсәт буйынса урынбаҫары ваифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Шәғәлина Г.И. менән осраштылар. Йәштәр һәм студенттар үҙҙәрен ҡыҙыҡһындырған һорауҙарға яуап алдылар. Беҙҙең колледж исеменән «Инструменталь башҡарыу» бүлегенең 3-сө курс студенты Анастасия Курочкина ҡатнашты.\nСтуденттар декаднигы ҡыҙыҡлы һәм ваҡиғаларға бай булды.


Внимание, проблема! Новости в Уфе » Страница 38\nГазета "Йәшлек" » Махсус бит » Проблема » Страница 38\nҠайҙа баҫырымды белһәм...\nМахсус бит / Проблема // 10-01-2012, 11:00\nБәлә әҙәм балаһын ҡайҙа ғына һағаламай. Брянск ҡалаһында йәшәүсе Татьяна Диденко 9 ғинуарҙа йәш ярымлыҡ балаһы менән саф һауа һуларға сыға.\nҠатын коляска этеп барғанында, тротуар аҫтындағы ер убылып китеп, канализация коллекторына төшөп китә. Әсә кеше нисектер иҫән ҡала, ә бала колясканан шыуып төшөп, уны канализация һыуҙары ағыҙып алып китә. Әлеге көндә водолаздар, кеше үтә алмаған урындарҙа махсус техника 3,5 км оҙонлоғондағы таҙалау ҡоролмаларын тикшерә...\nУчалы районында Яңы йыл байрамы алдынан өс ерҙә янғын сыҡты\nМахсус бит / Проблема // 10-01-2012, 10:57\n26 декабрҙә киске сәғәт ун берҙә Учалы ҡалаһындағы фатирҙа янғын сыға. Был турала «01» хеҙмәтенә Өфөнән ир кеше шылтыратып, янғын һүндереүселәрҙе ашыҡтыра:\n– Улыбыҙ өйҙә бер үҙе!\nЯнғын һүндереүселәр килеп еткәндә, икенсе синыф уҡыусыһы Э. ванна бүлмәһендә йәшенгән була. Һуңынан асыҡланыуынса, өләсәһе йомош буйынса сығып киткәс, малай, фатирҙа һалҡын тип, йылытҡысты ҡуя ла, үҙе күрше бүлмәлә китап уҡырға ултыра. Бер аҙҙан фатирҙа көйөк еҫе тарала. Бала, янғын башланыуын аңлағас, атаһына шылтырата. Ситлектәге ҡомаҡ менән алйырҙанын алып, уттан ванна бүлмәһенә ҡаса, шунан кеҫә телефонынан «112» номерын йыя: «Беҙҙә янғын! Тиҙерәк килегеҙ!». Киҫкен мәлдә юғалып ҡалмаған малай, йәнлектәр тонсоғоп ҡуймаһын тип, ситлекте таҫтамал менән урай, ҡалған таҫтамалдарҙы сылатып, ванна бүлмәһе ишегендәге ярыҡтарҙы томалай....\nМахсус бит / Проблема // 10-01-2012, 10:56\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, байрамдар матур хәтирәләр менән генә иҫтә ҡалмай – һуңғы көндәрҙә республикабыҙҙа янғын факттары ғәҙәттәгенән күберәк теркәлгән. Уртаса алғанда бер тәүлек эсендә генә Башҡортостанда алтышар янғын күҙәтелә. Әлбиттә, уларҙың күпселеге кешеләрҙең вайымһыҙлығы арҡаһында килеп сыға.\n3 ғинуарҙа Бәләбәй районындағы бер ауылда ағас йорт яна башлаған. Янғын һүндереүселәр барып еткәнсе йорт тулыһынса янып бөткән, шулай ҙа махсус техника, урындағы халыҡ ярҙамында күрше ағас йорттар «ҡыҙыл әтәс»тән ҡотҡарылған. Торомбаштар араһынан дүрт кешенең кәүҙәһе табылған, был – йәше етмештән артҡан ир менән ҡатын һәм уларҙың ике улының мәйете. Янған йорттан бер ир сығып ҡотола алған, иҫерек ирҙең тәне ныҡ ҡына бешһә лә, табиптар, уның һаулығына ҡурҡыныс янамай, ти. Әле янғындың сәбәптәре асыҡлана....\nЭскелекте еңеп буламы?\nМахсус бит / Проблема // 6-01-2012, 10:31\nйәки Үҙ-үҙеңде юғалтмайым тиһәң, үҙ фекереңде яҡлай белергә лә кәрәк\nОшо һорау әлеге көндә бик күптәрҙе борсой. Нимә генә тимә, эскелек әле бик көслө. Тикшеренеүҙәр буйынса, йән башына 8 литр (эсмәүселәрҙе, хатта яңы тыуған сабыйҙарҙы ла иҫәпкә алып) спиртлы эсемлек ҡулланған халыҡ деградацияға дусар. Ә Рәсәйҙә был һан – 18 литр. Ҡот осҡос. Эскелекте социаль сир, тиҙәр. Тимәк, дауаһы ла булырға тейеш бит. Һәр сирҙе дауалар өсөн төп тамырын белергә кәрәк. Әйҙә, шуларҙы юллап ҡарайыҡ.\nЙүкә түгел, ҡайыш өҙөлдө...\nЯңылыҡтар таҫмаһы / Проблема // 10-12-2011, 23:47\nһамар өлкәһендә Ейәнсуранан дүрт егеттең ғүмере өҙөлгән\nЕйәнсура районына сәфәрем ваҡытында Абзан ауылынан ҡайтып ҡына тора инем, баш мөхәррир шылтыратты. «Беҙҙең райондан дүрт ир-егеттең мәйетен Һамарҙан тейәп алып килеп ырғытып киткәндәр икән. Ишеттегеҙме шул турала? Бик аяныс хәл бит был», − тиеүенән миңә уның ни өсөн шылтыратыуы һүҙһеҙ ҙә аңлашылды. Аңлашылыу ғына түгел, быуындарҙы дерелдәтте....\nСәйәхәттән – тотҡонлоҡҡа\nМахсус бит / Проблема // 10-12-2011, 14:44\nБер ай элек Ауырғазы районының Талбазы ауылында йәшәүсе Гүзәл Иҙрисова апаһы менән Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәренә ял итергә юллана. Быға тиклем сит илгә бер тапҡыр ҙа бармаған Гүзәлгә тормош иптәше Рәфил матур бүләк эшләй. Ял итеүҙең өсөнсө көнөндә ҡатын-ҡыҙҙар Шарджа ҡалаһының бер сауҙа йортонда долларҙарҙы урындағы валютаға алмаштырырға бара. Әммә улар ҡулға алына. Ни ғәләмәттәндер, Гүзәлдең йөҙ долларлыҡ купюраһы ялған булып сыға.\n− Шунда уҡ полицейскийҙар саҡыртыла, икеһен дә участкаға алып китәләр, − тип һөйләне Рәфил Иҙрисов....\nМахсус бит / Проблема // 26-11-2011, 14:27\nСССР заманында сейсмология йәһәтенән хәүефле һаналған райондарҙа төҙөлгән биналарҙың тап 50 проценты заманса талаптарға яуап бирмәй. Был нимәне аңлата? Ер һелкенһә, тетрәһә, иң тәүҙә ошо йорттар ҡойолоп төшәсәк, тигән һүҙ. Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, совет осоронда әлеге төбәктәрҙә биналар, хәҙерге замандан айырмалы рәүештә, бүтән нормалар, ҡағиҙәләргә ярашлы төҙөлгән, йәғни талап ҡаты булмаған....\nТәрбиә эшен матбуғатҡа ғына ҡайтарып ҡалдырыу дөрөҫ түгел\nМахсус бит / Проблема // 15-11-2011, 11:43\nМин күптән хаҡлы ялда, әммә донъяла, илебеҙҙә, республикабыҙҙа барған хәл-ваҡиғалар менән һәр саҡ ҡыҙыҡһынып, уҡып, ҡарап барам. Гәзит-журнал уҡымаһаң, көнүҙәк темалар күҙ уңынан төшөп ҡала, шунлыҡтан республикабыҙҙа сыҡҡан башҡорт баҫмаларын даими алдырып, уҡып барам. «Йәшлек» гәзите иһә элек-электән, әле «Ленинсы» сағынан уҡ, минең иң яҡын һәм тоғро юлдашым. Әле, ваҡытлы матбуғатҡа хаҡтар арта барһа ла, яратҡан гәзитемә яҙылмай ҡалғаным юҡ. Тик минең кеүектәр әҙерәк шул: ҙур-ҙур йорттар төҙөйҙәр, текә-текә сит ил автомобилдәрендә елдерәләр, әммә гәзит-журнал алдырып уҡымайҙар. Йәштәр тураһында әйтәһе лә түгел: компьютерға текләп, ҡулдарына гәзиттәрҙе алып та ҡарамайҙар....\nМахсус бит / Проблема // 15-11-2011, 11:35\n«Баймаҡ районының Төркмән ауылына килеп сығыр инегеҙ, беҙҙә бик күптәр бурыс һаҙлығына батып яфалана, йорттарыбыҙҙа тыныслыҡ юҡ».\nОшондай йөкмәткеле хат алып та, нисек тыныс ҡына ятмаҡ кәрәк?! Юлға сыҡтым.\nТөркмәнгә барғас, бындағы халыҡ тарыған бәләнең айышына төшөндөм. Баҡтиһәң, ҡасандыр төрлө банкыларҙан үҙ иҫәбенә кредит алып, аҡсаларын «Ирәндек» агрофирмаһы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенә тапшырғандар ҙа, хәҙер шул сәбәпле яфа сигәләр икән. Бисараларҙың нисек бәләгә тарыуҙары хаҡында бәйән итеүҙәренән түбәндәгеләрҙе аңланым:...\nАртҡа 1 ... 34 35 36 37 38 39 40 41 42 ... 48 Алға


Өфө үҙәгендәге тарихи йортто ниндәй яҙмыш көтә | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n18 августа 2015 — 16:44\nӨфө тарихын өйрәнеүселәрҙе Карл Маркс урамындағы архив бинаһының торошо борсой. 19-сы быуаттың тәүге яртыһында һалынған бина башҡаланың иң беренсе таш йорттарының береһе. Бөгөн ул емерелеү хәлендә. Ете быуын туғандарының 18-се быуатҡа тиклемге тарихын бында һәр кем өйрәнә ала. Башҡортостан республикаһының үҙәк дәүләт тарих архивының иң боронғо документы 1749-сы йылдағы ваҡиғаларҙы тасуирлай. 500 квадрат метр майҙанда 173 мең берәмек документ һаҡлана. Тик һаҡлағыстарға теләгән кеше үтә алмай, тарихи яҙмалар белгестәр өсөн генә асыҡ. Шәхси ғаризаларға ярашлы улар кеше, ғаилә, ырыу тарихы буйынса ентекле мәғлүмәт йыя. Шәжәрә яҙыу теләген бөгөн күптәр белдерә. Фондтың баш һаҡлаусыһы Гөлнара Кәлимуллина әйтеүенсә, йылына 25 мең ғариза ҡабул ителә. Тарихи яҙмаларҙы һаҡлау шарттары иһә даими күҙәтелеп тора. Бинаның эске биҙәлеше тиҫтә йылдар яңыртылмаһа ла, йылытыу торбалары алмаштырылған, янғын иҫкәртеү, дымлылыҡ кимәлен тәртиптә тотоу ҡоролмалары төҙөк эшләй. Был архивта тарихты документтар ғына түгел, стеналар, йыһаздар, хатта 19-сы быуаттың 30-сы йылдарында төҙөлгән бина үҙе һаҡлай. Был өҫтәл, мәҫәлән, ошо урында бер быуаттан ашыу торған, ҡуҙғатмаһаң йәнә 100 йыл торор һымаҡ. Үҙ бурыстарын әлегәсә теүәл үтәгән ағас өҫтәлде 150 йәшлек таш бина менән сағыштырырлыҡ түгел. Стеналар сатнаған, түшәм ҡоролошо, бер кирбесе төшһә, тотош емерелеү ҡурҡынысы менән янай. Өфө тарихын өйрәнеүсе Владимир Захаровты иҫтәлекле бинаның киләсәге борсой. Уның фекеренсә, был йорт тарихи ҡомартҡы булараҡ дәүләт тарфынан һаҡланырға тейеш.Төҙөлөш ҡомартҡыһы танытмаһы биреү өсөн бинаға тарихи-мәҙәни экспертиза үткәреү талап ителә. Республиканың архив эштәре идаралығы етәксеһе Илфат Ғәлләмов йорт, закон буйынса, моғайын, ҡомартҡы булараҡ танылыр, тип фаразлай. Был осраҡта ул тулыһынса төҙөкләндерелергә тейеш, һуңғыһы яңы бина төҙөүгә ҡарағанда күпкә ҡиммәтерәк. Бөгөн авария хәлендәге бинанан кешеләрҙе һәм тарихи ҡағыҙҙары күсереү мәсьәләһе тора. Өфөлә урын булмауы сәбәпле документтар, атап әйткәндә кешеләрҙең һөнәри эшмәкәрлеге тураһындағы мәғлүмәттәр, һәм ошо документтар менән эшләүсе бер төркөм белгестәр Бөрө ҡалаһына юлланасаҡ.Архивтағы башҡа документтар элекке урында ҡала. Тимәк, иҫтәлекле яҙмалар менән ҡыҙыҡһынған белгестәр, студенттар һәм башҡа эҙләнеүселәргә борсолор сәбәп юҡ, тарих архивының яңы бинаһы ҡәҙимге тәртиптә эшләй.


Лека Захария — Башҡорт Википедияһы\nЛека Захария (1444 йылда үлгән) — Захария нәҫеленән албан феодалы, Сати һәм Даньо хакимы. Коджа Захарияның берҙән-бер улы һәм вариҫы.\nСати һәм Даньо кенәзе\n1442 йылға тиклем — 1444\nАтаһы Коджа вафат булғандан һуң Лека Захария уның биләмәләрен — Сати һәм Даньо ҡәлғәләрен вариҫ итеп алған. 1444 йылда Лека Захария Ғосман империяһы яғынан агрессияға ҡаршы тороу өсөн албан кенәздәре тарафынан төҙөлгән Лежа лигаһын нигеҙләүселәрҙең береһе булған.\nТарихсы Марин Барлетиға ярашлы, Лека Захария менән Лека Дукаджини араһында 1445 йылда Мамика Кастриоти (Скандербегтың һеңлеһе) һәм Музака Топианың никахлашыу тантанаһы барышында низағ булған. Феодалдар Душмани нәҫеленең вариҫы Ирена Душмани өсөн бәхәсләшкән. Аҙаҡ Ирена Лека Захарияның ҡатыны булып китә. Лежа лигаһының барлыҡ ағзалары йыйылған байрамдарҙың береһендә ике яҡ араһында ҡанлы бәрелеш булған, уның һөҙөмтәһендә Лека Дукаджини ҡаты яраланған. Уны Скандербегтың иң яҡшы юлбашсыларының береһе итальян Врана Конти ҡотҡарған.\n1447 йылда Лека Захария үҙенең Даньо замогында үлтерелгән. Уның үлтерелеүендә уның дошман Лека Дукаджини ғәйепләнгән.\nВенеция документтары хәбәр итеүенсә, был үлтереүе 1444 йылда булған. Венеция хронисы Стефано Магно буйынса, Лека Захарияны уның вассалы Николай Дукаджини алыш барышында үлтергән. Шулай уҡ Стефано Магно иғлан итеүенсә, Лека Захария үҙенең үлеме алдынан уның биләмәләре Венеция республикаһына күсеүен теләгән.\nЛека Захарияның вариҫы ҡалмаған. Уның биләмәләренең үҙәге — Даньо замогы Скандерберг башлығындағы Лежа лигаһына күсергә тейеш булған. Әммә Леканың әсәһе Боза Даньоны венециялыларға тапшырған. Даньоны биләү ике йыл дауам иткән албан-венеция һуғышы башланыу өсөн сәбәп булып торған. Ахырҙа Даньо замогы венециялылар контроле аҫтында ҡалған, улар Скандербегҡа йыл һайын яһаҡ түләй башлаған.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Лека_Захария&oldid=885869 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 6 май 2019 в 23:46\nБыл бит һуңғы тапҡыр 23:46 6 май 2019 үҙгәртелгән.


Мәскәү яланында тирмә ҡороп » Башҡортостан гәзите\nОшондай мөхит булдырылды күптән түгел Мәскәүҙең “Коломенск” музей-ҡурсаулығында. Халҡыбыҙҙың милли байрамы һабантуйға 160 меңдән ашыу кеше йыйылды. Ҙур майҙандың бер нисә сәхнәһе Башҡортостандың, Татарстандың һәм Мәскәүҙең йыр-моң оҫталары сығышынан гөрләп торҙо.\nБайрамда беҙҙең республиканың данын Илеш һәм Саҡмағош райондары вәкилдәре яҡланы. Улар майҙанда ҙур этнографик күргәҙмә ойоштороп, сара ҡунаҡтарын халҡыбыҙҙың боронғо көнкүреше, тормош рәүеше, рухи ҡиммәттәре менән таныштырҙы, тарихи үткәненә сәйәхәт ҡылдырҙы, йыр-бейеүҙәрен күрһәтеп һоҡландырҙы. Яҡташтарыбыҙ шулай уҡ теләгәндәр өсөн башҡорт милли ризыҡтарын бешереү буйынса оҫталыҡ дәресе үткәрҙе. Халыҡ ҙур ихласлыҡ менән өйрәнде.\nКеләм батырҙары иһә ең һыҙғанып яңы еңеүгә әҙерләнде. Ниһайәт, уларҙың көтөлгән минуттары һуҡты – көрәш башланды. Ҡанында ҡаһарманлыҡ рухы ҡайнаған халҡыбыҙ алыш майҙанын тиҙ арала уратып алып, батырҙар менән бергә сәм һәм ғәм урғылған мөхиткә сумды.\nКүңелле лә, фәһемле лә булды байрам. Унда Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Ирек Мөхәмәтдинов та ҡатнашып, ҡунаҡтарҙы республика халҡы исеменән тәбрикләне. Башҡа илдәрҙән килгән рәсми вәкилдәр ҙә һабантуйҙағыларҙы ихлас сәләмләне, сараның мәҙәниәтте, үҙ-ара татыулыҡты, берҙәмлекте үҫтереүҙәге ҙур өлөшөн билдәләне.\nЭйе, милли йолаларыбыҙҙы шулай киң даирәгә сығарыуҙың әһәмиәте баһалап бөткөһөҙ. Халыҡтар бер-береһенең тарихын, мәҙәниәтен, сәнғәтен һәм башҡа рухи ҡиммәттәрен белһә, үҙ-ара татыулыҡҡа ынтылып йәшәйәсәк. Шул уҡ ваҡытта ошо байлығыңды һаҡлау, үҫтереү, донъяға танытыу мөмкинлеге арта. Әгәр милли моң-көйҙәребеҙҙе, йолаларыбыҙҙы Мәскәүҙә юғары кимәлдә күрһәтеүгә өлгәшкәнбеҙ икән, майҙан киләсәктә, һис шикһеҙ, тағы ла киңәйер.\nАвтор: Э. ҒИЛМУЛЛИНА.


15 Февраля , 09:53\nРәсәйҙә беренсе тапҡыр Атайҙар көнө билдәләнеү уңайынан октябрҙә интернетта «Бәйләнештә» төркөмөндә «Минең ҡәҙерле атайым» тип исемләнгән конкурс ойошторғайныҡ. Ул бик әүҙем барҙы. Конкурстың шарты буйынса еңеүселәр тураһында журналыбыҙҙа айырым мәҡәлә сығарырға вәғәҙә иткәйнек, еңеүселәребеҙ икәү булып сыҡты: Баймаҡ районынан Уйылдан Кәримов менән Ғафури районынан Мәүлимбирҙе Нәзиров. Вәғәҙә – иман, бөгөн һүҙ уларҙың тәүгеһе тураһында.\nСоветтар осоронда ең һыҙғанып ер һөргән, иген үҫтергән, ялан тултырып мал көткән, өйҙәр төҙөгән, мәктәптәр асҡан, күперҙәр һалған хеҙмәт батырҙары бөгөн инде оло йәштә. Райондарҙа уларҙы бөтәһе лә белә, олоһо ла, кесеһе лә хөрмәт итә. Сөнки бөтә тормошон эшкә арнаған оло быуын кешеләре ҡартлығында ла үҙ-үҙен тотошо, матур холоҡ-фиғеле менән тирә-яҡҡа йәм биреп, күркәм тормош менән йәшәй.\nАуылдашым Айгөл Уйылдан ҡыҙы беҙҙең конкурсҡа атаһы тураһында яҙып ебәргәс тә мин уның өсөн тауыш биреүселәрҙең күп булырына шикләнмәнем. Сөнки Уйылдан Муллахәлит улы Кәримовты Баймаҡ районында ғына түгел, хәҙер инде Сибайҙа ла бик күптәр белеүен, барыһы ла оло ихтирам менән телгә алыуын ишетә-күрә йөрөйөм.\nМин иҫ белгәндә Уйылдан ағай беҙҙең ауылда, «Баймаҡ» совхозы Комсомол бүлексәһендә, партия ойошмаһы секретары ине. Уның төп эше бухгалтер булғанын аҙаҡтан ғына белдем, бала кешенең бухгалтерға ҡыҫылышы юҡ бит инде. Ә бына парторгты белмәү мөмкин түгел. Клубта байрам концерттары алдынан доклад менән сығыш яһай, йыйылыштар үткәрә, механизаторҙарҙың, малсыларҙың эшен сағылдырған «Молния»лар сығара. Контора ишегендә ҡыҙыл буяу менән яҙылған листовкалар көн аша алмашынып торҙо. «Һуңғы өс көнлөктә ер һөрөүҙә Шәфиулла Сәйғәфәров 1-се урында бара». «Иген урыуҙа 1-се урында Мөбәрғәле Күбәков, 2-се урында...» һ.б. Ана шулай, бер ниндәй мәғлүмәт технологиялары булмаһа ла, ауылдаштар кем нисек эшләгәнен көнөндә үк белеп тора торғайны!\nЫсынлап та, гөрләп торған совхоздың дөрләп торған бүлексәһендә хужалыҡ эштәрен идарасы алып барһа, халыҡты ойоштороу, тәрбиәүи эш өсөн партия ойошмаһы менән уның етәксеһе яуаплы булды. Совхоз эшсәндәре араһында социалистик ярыштар үткәреү, агитаторҙар, профсоюздар, комсомолдар менән эшләү уларға йөкмәтелгән ижтимағи бурыс ине.\nОшоларҙан тыш халыҡтың рухи-әхлаҡи сәләмәтлеге лә күҙ уңынан ысҡынманы. Ир менән ҡатын араһында ыҙғыш килеп сыҡһынмы, берәй йәш кеше тәртип боҙһонмо – шунда уҡ коммунистарҙың етәксеһенә мәғлүм булып, уның ҡатнашлығында хәл ителер ине.\n– Бер ваҡыт усаҡлыҡта сәй эсеп ултырабыҙ, – тип һөйләй Айгөл Уйылдан ҡыҙы. – Ишек алдына әрләшә-талаша ирле-ҡатынлы икәү килеп инде. Туп-тура усаҡлыҡҡа үттеләр. Бер-береһен бүлдерә-бүлдерә һөйләй башланылар. Нимәгәлер боҙолошҡандар ҙа ҡатын, атайыма ошаҡламаҡсы булып, беҙгә йүгергән, ире, уны туҡтатмаҡсы булып, артынан эйәргән. Атайым улар менән сығып китте, тышта оҙаҡ ҡына һөйләштеләр. Тегеләрҙең тауыштары баҫылып, тынысланып ҡайтып киткәс кенә атай кире инеп ултырҙы. Шундай хәлдәр була торғайны беҙ бала саҡта.\nҺәр кем үҙе өсөн генә йәшәргә тырышып ятҡан бөгөнгө заманда был күренеште күҙ алдына килтереүе лә ҡыйыныраҡ, әлбиттә. Әммә элекке быуын кешеләренең үҙ бурыстарына намыҫ менән ҡарауы, ҙур яуаплылыҡ тойоп эшләүе битарафлыҡҡа урын ҡалдырмай торғайны. Ғаиләләрҙең имен булыуы, йәштәрҙең тәртибе, бала-сағаның уҡыуы – улар өсөн ваҡ мәсьәлә булманы. Кеше балаһында эшем юҡ тип ҡараманылар, кәрәк ерҙә киҫәтеп, урынында тыйып торҙолар. Шул рәүешле балаларҙы, йәштәрҙе бөтә ауыл менән тәрбиәләнеләр, шуға ла урындарҙа мөхит сәләмәтерәк булды, кешеләр боҙоҡлоҡҡа барыуҙан, яман эш ҡылыуҙан тыйылды, бер-береһенән тартынды.\nМәҫәлән, Уйылдан Муллахәлит улының йыл һайын 1 сентябрҙә мәктәпкә тантаналы линейкаға килеп, йәй көнө комбайнсы ярҙамсыһы булып эшләгән егеттәргә, токта иген таҙартыуҙа ярҙамлашҡан ҡыҙҙарға рәхмәт белдереп, Маҡтау ҡағыҙы тапшырып китеүенә беҙ күнегеп бөткәйнек. Был да шул уҡыусылар менән тәрбиә эше алып барыуҙың бер сағылышы бит.\nПарторгты һәм уның ғаиләһен бала саҡтан яҡшы белеүемдең тағы ла бер сәбәбе бар. Уйылдан ағай бит минең беренсе уҡытыусым Лена Ҡаһарман ҡыҙы Барлыбаеваның тормош иптәше! Өлкән ҡыҙҙары Зөлфирә менән улдары Таһир атайым етәкләгән башланғыс рус мәктәбендә уҡыны. Әсәйем Даяндарының беренсе уҡытыусыһы булды. Мин 3-сө класта уҡығанда уҡытыусыбыҙ иң бәләкәстәре Айгөлгә иптәшкә Яҙгөл исемле ҡыҙ табып алды.\n– Атайым шул тиклем балаларҙы яратты, – тип иҫкә ала Айгөл. – Яҙгөл иң бәләкәйебеҙ бит инде. Көнө буйы үҙе кеүек ҡыҙҙар менән туғайға төшөп уйнай. Кис етһә, атайым уны уйынсыҡтары менән ҡуша ҙур шәлгә төрөп алып ҡайта торғайны. «Минең балаларым төндә «әсәй» тип түгел, «атай» тип уянды», – ти торғайны әсәйем.\n– Беҙ бәләкәй саҡта ҡыштарын алғы өйҙә ятып йоҡлай торғайныҡ, –быныһы Зөлфирә апайҙың хәтирәләренән. – Мейес артында ҙур урындыҡ булды. Атай менән әсәй – урындыҡта, урталарында Таһир менән Даян ята, ә мин – йыйылмалы карауатта. Көн һайын йоҡлар алдынан күмәкләп «Щорс тураһында», «Тауҙар һәм үҙәндәр буйлап», «Варшавянка» кеүек йырҙарҙы йырлап сығабыҙ. Атайым армияла өйрәнеп ҡайтҡан булғанмы икән, беҙгә патриотик йырҙарҙы өйрәтте. Беҙ уҡырға бармаҫ борон уларҙы белә инек.\n– Бер ваҡыт мәктәптән ҡайтырға сыҡһаҡ, Мәкәтин йылғаһы ташып киткән, – тип дауам итә Айгөл. – 2-се класта уҡып йөрөгән саҡ. Аръяҡҡа нисек сығырға? Күпер өҫтөнән һыу ағып ята. Шул ваҡыт атайымдың мине йөкмәп, яҙғы ташҡында 80 метр араны үтеп сыҡҡанын әле булһа ҡурҡып та, ғорурланып та иҫкә алам. Бөтә ауыл ҡарап торҙо.\nБындай иҫтәлектәрҙе тыңлаған һайын тыңлағы килә. Ә улар бөтөрлөк түгел.\n– Йыл һайын умырзая сәскә атҡанда атай беҙҙе ҡырға алып сыға торғайны.\n– Һәр байрам һайын сәскә йыйып алып ҡайтыуы, хатта ҡыш көнө лә бесән араһынан кипкән сәскә индереп бирә торғайны әсәйемә.\nҒаиләлә бына шулай наҙлы мөнәсәбәттәрҙе күреп үҫкән балалар үҙаллы тормошҡа аяҡ баҫҡанда ата-әсәһендә терәк-таяныс тоя. «Атайым менән әсәйем 33 йыл ғүмерен беҙгә юғары белем биреүгә бағышланы. Малайҙар тәүҙә техникум, унан институт бөттө, беҙ, ҡыҙҙар, 5-әр йыл институтта белем алдыҡ», – ти был хаҡта Зөлфирә апай.\n«Эшләмәгән эш ҡалманы»\nУйылдан Муллахәлит улы сығышы менән Хәйбулла районы Турат ауылынан. Баймаҡ районында 46-сы ат заводы төҙөлгәс, атаһы Муллахәлит Әйүп улы 1934 йылда ғаиләһе менән Әптекәй ауылына күсеп килә. 1937 йылда унда эшләгән бер төркөм кеше, контрреволюцион эшмәкәрлектә ғәйепләнеп, ҡулға алына, шулар араһында Муллахәлит тә була. Ҡатыны Ғәйзә өс бала – Уйылдан, Хәмит, Гөлсирә менән халыҡ дошманы ҡатыны исемен күтәреп, яңғыҙ ҡала. Улар 1942 йылдың ноябрендә Сәйғәфәр ауылына, аталарының өлкән ағаһы Ибраһим олатаһына килеп һыйына.\nӘсәһе көн буйы эштә, Уйылданға өйҙә туғандарын ҡарарға кәрәк. Бригадир малайҙы эшкә саҡырып ҡарай, тик әсәһе ебәрмәй. Шулай ҙа бер көн ул йәшенеп кенә барып, бригадирҙан ат алып, күбә тарттырыуға төшә. Туғыҙ йәшлек Уйылдандың хеҙмәт юлы шулай башлана.\nКөҙгөһөн малай уҡырға бара. Дүрт кластан һуң күрше Аҡморонға йөрөп уҡый, унда урыҫ мәктәбе генә булғанлыҡтан, дүртенсене тағы ҡабатларға тура килә. Аслы-туҡлы, ҡыш – быйма, яҙлы-көҙлө сабата кейеп, Аҡморонға тиклем ун ике саҡрым йәйәү йөрөү ҙә ҡурҡытмай Уйылданды, тик ризыҡтың наҡыҫ булыуы, фатирға түләр аҡса булмауы арҡаһында ғына дүрт класс белем менән тороп ҡала.\n– 1946 йылда совхозға эшкә төштөм, быҙау көтә башланым, шунан һыйыр көттөм, ат ҡараусы ла булдым. 1949 йылда хисапсы итеп ҡуйҙылар. Йәй хисапсы булып йөрөйөм, ҡыштарын, ат йә үгеҙ егеп, бесән ташыным, – тип иҫкә ала ул үҙе был осорҙо.\n1950 йылда егет комсомол сафына инә. Алыҫ Көнсығышта Совет Армияһында хеҙмәт итеп ҡайтҡас, 1955 йылда яңы төҙөлгән «Баймаҡ» совхозында хисапсы булып эшен дауам итә. 1956 йылда уны бухгалтер итеп ҡуялар.\nБер йылдан күрше Йомаш ауылы ҡыҙы Лена менән ғаилә ҡоралар. Темәс педагогия училищеһын тамамлап, уҡытып йөрөгән ҡыҙҙы Күлйортауҙан барып алып ҡайта йәш кейәү. Кәләше тәүҙә Иҫке Комсомол ауылында уҡыта, бер йылдан яңы Комсомол мәктәбенә күсә.\n– Ул йылдарҙа ауылыбыҙ ныҡ үҫеште, – тип хәтерләй хеҙмәт ветераны. – 1956 йылда беҙҙә башланғыс ҡына мәктәп ине, һигеҙ йыллыҡ мәктәп астырыуға өлгәштек, клуб төҙөлдө. Һыйыр, һарыҡ аҙбарҙары һалынды.\n1958 йылда Уйылдан Муллахәлит улы партияға инә, 1961 йылда бүлексәнең партия ойошмаһы секретары итеп һайлана һәм 1988 йылға тиклем уның алыштырғыһыҙ етәксеһе була.\n– Беҙҙең ойошма алдынғыларҙан һаналды, – тип һөйләй Уйылдан ағай. – Мин эшләй башлағанда ауылда 10 коммунист ине, аҙаҡтан улар 30-ға етте. Алдынғы механизатор Рамаҙан Юнысбаев, комбайнсы Зиннур Килдеғошов, һауынсы Хазина Аҡбулатованы партияға алдыҡ. Хазина апай ҡатын-ҡыҙҙарҙан беренсе коммунист булды ауылда, һуңыраҡ ул Ҡыҙыл Байраҡ ордены менән бүләкләнде. Алдынғы чабан Миңлеғәле Райманов Ленин һәм Ҡыҙыл Байраҡ ордендары менән наградланды. Башҡортостандың атҡаҙанған механизаторы Йәноҙаҡ Рәхимов та партияла булды. Иң өлкән коммунист Әхмәтсафа Юнысбаев ине, ул беҙ эшләгән осорҙа Октябрь Революцияһы ордены менән бүләкләнде.\nӘйткәндәй, был мәлдә совхоздың алдынғы эшсәндәре рәтендә Уйылдан ағайҙың кесе туғандары ла була. Һеңлеһе Гөлсирә апай – алдынғы һауынсы, 3-сө дәрәжәләге Дан ордены кавалеры. Хәмит ағай Комсомол, Ҡаратал бүлексәләрендә идарасы вазифаһын башҡара, Башҡортостандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре тигән исемгә лайыҡ була, Ҡыҙыл Байраҡ ордены менән наградлана.\n– Коммунистар менән бергәләп беҙ бик күп эштәр башҡарҙыҡ, – тип дауам итә Уйылдан Муллахәлит улы. – Агит-масса эше һәйбәт алып барылды. Ҡырсылыҡҡа арналған Ҡыҙыл мөйөшөбөҙ менән районда 1-се урынды алып, телевизор менән бүләкләндек, киләһе йылына малсыларға арналған Ҡыҙыл мөйөшөбөҙ 1-се урынға сыҡты. Уның мөдире санаторийға путевка менән бүләкләнде. Партияның эшләмәгән эше юҡ. Матбуғатҡа яҙылыуҙы яҡшы ойошторған өсөн Әсмә Күсәрбаева радиоалғыс менән бүләк ителде.\nУйылдан ағай агит-масса эше, ҡырҙағы Ҡыҙыл мөйөш тураһында һөйләгәс, мәктәптә уҡыған саҡта тиҫтерҙәрем менән баҫыуҙа игенселәргә концерт ҡуйып йөрөгән саҡтар иҫкә төшөп китте.\nЯланда, сәхнә итеп әтмәләштерелгән бер урында, тракторсылар, комбайнсылар алдында иң тәүҙә партия ойошмаһы секретары йәки берәй уҡытыусы урып-йыйыу барышы тураһында телмәр тота, унан «артистарға» һүҙ бирелә. Сығышыбыҙҙы беҙ «Ялан батыры» тигән йыр менән башлап ебәрәбеҙ:\n«Намыҫ менән эшләп үҫкән егет\nДандар алды иген ҡырында».\nСаң-туҙан ултырыуҙан йөҙҙәре ҡап-ҡара булған тамашасыларыбыҙ беҙҙе ихлас алҡышлай, ап-аҡ тештәрен йылтыратып, матур йылмая. Аҙаҡтан улар менән бергә ултырып, ашнаҡсылар килтергән йылы ашты ашайбыҙ, тәмле компот эсәбеҙ.\nХәҙер шундай эш берәй ерҙә була торған булһа, проект тиерҙәр ине, грант аҡсаһы бүленер ине, моғайын. Элек ундай саралар дөйөм эш араһында барҙы, ғәҙәти күренеш тип кенә ҡабул ителде. Ә уйлап ҡараһаң, арып-талып көнө-төнө баҫыуҙа йөрөгән ауыл хеҙмәтсәндәре өсөн дә, мәктәп уҡыусылары өсөн дә әһәмиәте бик ҙур булған бындай сығыштарҙың.\nАҡморон ауыл советы булдырылғас, Уйылдан Муллахәлит улы уның депутаты итеп һайлана, совхоздың партком ағзаһы була. 80-се йылдарҙа урындарҙа хеҙмәт коллективы советтары булдырыла башлағас, совхоздың хеҙмәт коллективы советының беренсе һәм һуңғы рәйесе була.\n1988 йылға тиклем Уйылдан ағайҙың партия ойошмаһын етәкләүен әйткәйнем инде баштараҡ. Тап шул ваҡытта илдә үҙгәртеп ҡороуҙар башланып китте, Коммунистар партияһы бөтөрөлдө. Бик ауыр кисерә быны өлкән коммунист, сөнки инанып башҡарған эшен, ул ғына ла түгел, бөтә ғүмерен хата тип таныу кеүек килеп сыға бит.\nӘммә тормош дауам итә. Илдә билдәлелек ҡолас йәйә, халыҡҡа эшләү һәм йәшәү өсөн яңы мөмкинлектәр асыла: шәхси предприятиелар барлыҡҡа килә, кәсепселеккә рөхсәт бирелә.\nМуллалар нәҫеленән булараҡ, Уйылдан Муллахәлит улы айырыуса дингә иғтибар көсәйеүенә һөйөнә, намаҙ уҡыу, ураҙа тотоу кеүек дини ғәмәлдәрҙе үтәй башлай. Ә инде Лена Ҡаһарман ҡыҙы автобуста аварияға осрап, дауаханаға эләккәс, дөрөҫ йүнәлеш алғанына инанып, Ҡөрьәнде тулыһынса уҡып сыға. Шунан алып ул ауылда никах уҡыу, сабыйға исем ҡушыу, мәрхүмдәрҙе һуңғы юлға оҙатыу кеүек тормош-көнкүреш ғәмәлдәрен атҡарыуҙа ауылдаштарҙың төп кәңәшсеһенә һәм ярҙамсыһына әүерелә. Уның аҡыл өйрәтмәй генә, дини йолаларҙы үтәүҙәге етешһеҙлектәрен әйтеп, кешеләрҙең йөҙөн йыртмай ғына күркәм сабырлыҡ менән барыһын да урын-еренә еткереп башҡарғанын яҡын күрә барыһы ла.\nШулай хаҡлы ялға сыҡҡас та кешеләргә файҙалы булып ҡала алыуына ҙур ҡәнәғәтлек кисереп, балаларҙы уҡытып, урынлаштырып бөтөп, Хоҙайға шөкөр итеп кенә йәшәп ятҡанда оло ҡайғы килә – 50 йылдан ашыу бергә ғүмер иткән хәләле Лена Ҡаһарман ҡыҙы ҡаты ауырыуҙан был донъянан китеп бара. Етемһерәп ҡалған өйөнә ингеһе килмәй Уйылдан ағай көндәрен ишек алдында уҙғара... Ҡыҙҙары менән кейәүҙәре әллә нисә тапҡыр үҙҙәренә алып ҡайтмаҡсы булып өндәшеп ҡарай, әммә кеше өҫтөнә һалыҡ булып барып ултырыуҙы өнәмәй, һөйөклө ҡатыны менән ғүмер иткән, ғәзиз балалары тәпәй баҫҡан ояны ла ташлап киткеһе килмәй.\nӘммә нисектер йәшәргә кәрәк, дин дә ҡара ҡайғыға батыуҙы хупламай. Бәхетенә күрә, тойғо-кисерештәрен аңлай һәм бүлешә белгән кеше тап килә – Сибай ҡалаһында йәшәгән Әминә Сафа ҡыҙы менән яҙмыштарын бәйләргә була улар. Ике яңғыҙлыҡ бер бөтөн хасил итә. Тәүҙә ауылда ғүмер итәләр, олоғая килә, йәйҙе – ауылда, ҡыштарҙы Сибайҙа үткәрә башлайҙар. Ике яҡтан да балалар килеп тора, ҡәҙер-хөрмәттән мәхрүм итмәйҙәр.\nИкәүләшеп Волгоград өлкәһендә йәшәгән Даяндарға ҡунаҡҡа барып йөрөп ҡайта улар. Даян Магнитогорск металлургия институтын тамамлап, йүнәлтмә буйынса эшкә ебәрелгәндән һуң, Волжский ҡалаһында төпләнеп ҡалғайны, шунда ғаилә ҡорҙо, ҙур предприятиела етәксе булып эшләне.\nТаһир ағай һөнәре буйынса – агроном, Өфөлә ауыл хужалығы институтын тамамлағаны бирле район хужалыҡтарында хеҙмәт итә.\nҠыҙҙар өсөһө лә әсәләренең юлын һайланы. Зөлфирә апай Баймаҡтағы 2-се мәктәптә рус теленән уҡытып, хаҡлы ялға сыҡты. Айгөл 4-се лицейҙа география менән биология уҡыта, директор урынбаҫары. Ә Яҙгөл Беренсе Этҡол мәктәбендә тәрбиәсе лә, уҡытыусы ла, психолог та булып эшләне.\nХәҙер инде ейән-ейәнсәрҙәр буй еткереп, кемеһе уҡырға инә, кемеһе диплом ала, кемеһе ғаилә ҡора... Ошондай ғәмле донъя мәшәҡәттәренә әүрәп, Әминә Сафа ҡыҙы менән тормош ҡорғандарына 10 йылдан ашыу ваҡыт үтеп тә китә. Артабан да ғүмер шулай һәүетемсә генә барыр төҫлө тойола. Әммә яҙмышты яҙып ҡарап булмай, Уйылдан ағайҙың күрәһеләре алда булған икән – ул ике йыл эсендә өс балаһын юғалта. Иң тәүҙә Баймаҡ ҡалаһында йәшәгән Таһиры йөрәктән мәрхүм була. Ағаһының вафатына йыл да тулып өлгөрмәй, яман ауырыу Даянды алып китә. Пандемия башланып тороуға ҡарамаҫтан, күмәкләп барып, бөтә мосолман йолалары буйынса ер ҡуйынына тапшырып ҡайталар уны.\nУлдарының ҡайғыһынан айнып та өлгөрмәй, ергә гөрләп яҙ килгәндә Яҙгөлөнөң дә күҙҙәре мәңгелеккә йомола. Иң үҙәкте өҙгәне шул: 3 йәше лә тулмаған бәләкәй сабыйы һаман әсәкәйен таптыра.\nБыл тиклем ҡайғыларҙы нисек кисерәлер атай күңеле – күҙ алдына килтереүе лә ҡыйын. Әммә ул сабырлығын һаҡлап, Хоҙайға һыйынып, бирешмәҫкә, атай, ҡартатай тигән ҙур исемдең бәҫен ебәрмәҫкә тырыша. Үҙе өсөн өҙөлөп торған ике ҡыҙына һәм кейәүҙәренә, һағынып килеп йөрөгән 9 ейән-ейәнсәре һәм 1 бүләсәренә, олоғайған көнөндә хәләле булырға ризалашҡан Әминә Сафа ҡыҙының балаларына изге теләктәрен уҡып, фатихаһын биреп ултыра.\nҒинуарҙа Уйылдан ағайға 90 йәш тула. Ҙур ғүмерҙең һәр йылын, һәр көнөн матур итеп, кешеләргә файҙалы итеп йәшәргә тырышҡан ул. Уның миҫалында уҙған замандың алдынғы ҡарашлы кешеләренең ниәт-ынтылыштарын асыҡ күрергә була. Хәйер, нишләп уҙған заман әле?! Намыҫлы хеҙмәт, йәмғиәткә файҙалы булыу, балаларыңды кеше итергә тырышыу тарихтың ҡайһы осоронда ла иғтибарға һәм ихтирамға лайыҡ. Беҙгә йәшәү өлгөһө күрһәткән замандашыбыҙға ныҡлы сәләмәтлек, артабан да бәрәкәтле ғүмер теләйбеҙ.\nУ.Кәримов уҡытыусылар Әбделхәй Мырҙабулатов һәм Әхмәтсафа Назаров менән


Үҙ халҡына хеҙмәт итә\n30 Ноябрь 2018, 11:48\n1 декабрҙә билдәләнәсәк һөнәри байрам неврологтарға бағышланған. Неврологтар – үҙҙәрен башҡалар сәләмәтлеге хаҡына бағышлаған кешеләр.\nРоза Ғәҙелшина күп йылдар “Ҡарағай” шифаханаһында хеҙмәт итә. Профессияһының ҡатмарлы булыуына ҡарамаҫтан, ул ошо һөнәрҙе һайлауына һис үкенмәй.\n– Мин бала саҡтан уҡ табип бу- лырға теләй инем, – ти ул. – Невролог һөнәрен аңлы рәүештә һайланым.\nМедицина училищеһын тамамлағандан һуң Роза Хөрмәт ҡыҙы Ҡорғат фельдшер-акушерлыҡ пунктында эш башлай. Ул ауыл кешеләренә табип ярҙамы үтә лә кәрәк булыуын яҡшы аңлай һәм Свердловск дәүләт медицина институтына уҡырға инә. Тейешле белемгә эйә булып һәм невролог дипломы алып, ул тыуған районына әйләнеп ҡайта.\n1990 йылдан башлап Роза Хөрмәт ҡыҙы үҙәк район дауаханаһында эшләй. Ул бар районға берҙән-бер невролог була. Табипҡа төрлө кешеләр мөрәжәғәт итә: кемдер сәләмәтлегенә зар-лана, икенселәргә психологик ярҙам кәрәк була, ә ҡайһыларына терапия ярҙамы күрһәтергә тура килә. Бик йыш үҙәктән алыҫ ятҡан ауылдарға сыға.\n– Эштең еңел булмауына ҡарамаҫтан, ошо һөнәрҙе һайлағаным өсөн бер тапҡыр ҙа үкенгәнем булманы, – ти Роза Хөрмәт ҡыҙы.\n2001 йылдан “Ҡарағай” шифаханаһында эшләй. Әммә ул ял итеүселәр менән генә сикләнмәй, ә райондан мөрәжәғәт итеп килеүселәргә лә яр- ҙам итә.\nҮҙ эше тураһында ҙур теләк менән һөйләй:\n– Шифаханала невралгия сирҙәрен дауалау өсөн ҙур дауалау базаһы бар. Бында беҙ дөйөм терапия йүнәлешендәге сирҙәрҙән тыш периферик һәм үҙәк нервы системаһы сирҙәре менән кешеләрҙе лә дауалайбыҙ. “Ҡарағай” шифаханаһы директоры Фәрит Каевтың тырышлығы менән умыртҡа һөйәген дауалау бүлеге асылды, унда беҙ умырт-ҡа һөйәген тарттырабыҙ һәм кинезиотерапия үткәрәбеҙ.\nБыл хеҙмәткә ял итеүселәр араһында ла, район халҡы араһында ла һорау ҙур.\nҺаулыҡ һаҡлау өлкәһендәге намыҫлы хеҙмәте өсөн Роза Хөрмәт ҡыҙы “БР-ҙың һаулыҡ һаҡлау алдынғыһы”, “Хеҙмәт ветераны” исемдәренә, Баш-ҡортостан Республикаһының маҡтау ҡағыҙына, Мәсетле районы хакимиәтенең, Социаль страховкалау фондының һәм БР курорттары идараһының рәхмәт хаттарына һәм маҡтау ҡағыҙҙарына лайыҡ.\nНевролог – мөһим һәм яуаплы һөнәр. Роза Ғәҙелшина шифаханала эшләүенә һәм районына файҙа килтереүенә бик ҡыуана.


Песня «АЛFА Башkортостан» исполнителя Ябай Малай. Скачать или слушать онлайн\nПесня «АЛFА Башkортостан»\nАта-бабалар төйәге - ожмах өлөшө\nХазинаһы Уралтауы - алтын көмөшө.\nХалҡым рухы һаҡлай уны быуаттар аша\nЕрен һаҡлаған батырҙар, телен һаҡлаған,\nТелгеләргә һис бирмәгән, ғорур атлаған.\nТарында күпме яу бар, данлы көрәше\nАлға, Башҡортостан, Башҡортостан,\nАтла, Башҡортостан, Башҡортостан,\nЙәшә, Башҡортостан, Башҡортостан,\nБайлығым минең, тыуған төйәгем.\nТәбиғәтте яратыуым һеңгән ҡаныма\nДалалғы ҡурай моңо йәнемә дауа\nЕрең ҡото юғалмаһын, йәнеңдәй һаҡла\nҮҙ ереңдең һауаһы ла һулап туймаҫлыҡ,\nЯҡты киләсәй хаҡына йәшәһен дуҫлыҡ.\nҺиңә һыуынам мәңге, ғүзиз еркәйем.


Халыҡ ышанысын яулаған » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Халыҡ ышанысын яулаған\nХалыҡ ышанысын яулаған 28.02.2014 // Йәмғиәт\n...Сермән ауылында йәшәгән өс туған байрам итеп алырға була. Ҡунаҡтар йыйыла. Төн уртаһына тиклем дауам иткән мәжлес аҙағына ағалы-ҡустылы араһында бәхәс тыуа. Бәләкәйҙәре бала саҡта өлкәненең үҙен нисек рәнйеткәнен иҫенә төшөрә. Бәхәс оло низағҡа әүерелә. Ағай кеше, оҙаҡ уйлап тормайынса, бысаҡҡа йәбешә һәм ҡустыһына бер нисә тапҡыр сәнсә. Һуңынан ҡулына балта алып, яралы янына бер кемде лә ебәрмәй. Һеңлеләре, был күренештән ҡото осоп, шунда уҡ урындағы полиция хеҙмәткәренә йүгерә.\nНиколай Рыжов енәйәт урынына бик тиҙ килеп етә. Бәхеткә күрә, яралы егет тере ҡала, әммә уға табип ярҙамы талап ителә. Тәртип һаҡсыһы, үпкәсел егетте тынысландырып, тиҙ арала килеп еткән медицина хеҙмәткәрҙәрен яралы эргәһенә үткәрә.\nБыл ваҡиға, 18 йыллап ваҡыт үтеп китһә лә, һаман онотолмай. Тәүге көндән алып Николай Рыжов участка вәкиле вазифаһында ал-ял белмәй хеҙмәт итә. Әле Сермән, Аҙнағол, Сатра, Йәндек, Дачная һәм яңы ғына нигеҙ һалынған Иҙел ауылдары халҡы уның ярҙамына таянып йәшәй.\nНиколай Рыжов Силәбе ауыл хужалығын механикалаштырыу һәм электрлаштырыу институтын тамамлағандан һуң тыуған ауылындағы колхозда ете йыл инженер булып эшләй. Бер ваҡыт урамда уға кешеләргә бәйләнеп, һүгенеп йөрөгән хулигандар осрай. Был күренешкә битараф ҡала алмайынса, иртәгәһенә үк эске эштәр бүлегенә килеп, хеҙмәткә алыуҙарын һорай ул. Шулай итеп, 1994 йылда милицияла эш башлай. Марат Мәғәфүров уның тәүге кәңәшсеһе һәм ярҙамсыһы була. Участка вәкиле хеҙмәте күп тырышлыҡ, ҡыйыулыҡ һәм фиҙакәрлек талап итә. Һәр полиция хеҙмәткәре кешегә ихтирамлы, иғтибарлы булырға тейеш, тип иҫәпләй Николай Петрович. Кем генә мөрәжәғәт итһә лә, тәртип һаҡсыһы уның менән иҫәпләшергә, яҡшы мөғәмәләлә булырға һәм хәленән килгәнсә ярҙам күрһәтергә бурыслы.\nЕнәйәттәрҙе тикшергәндә Николай Рыжовҡа төрлө кеше менән танышырға, аралашырға тура килә. Уларҙың яҙмышын хәл итеүҙә ҡатнаша. Йәнә бер ваҡиғаны участковый йылдар үтһә лә онотмай. Эш былай була. Аҙнағол ауылынан кеҫә телефондарын урлау осрағы тураһында хәбәр итәләр. Ошо уҡ көндә билдәһеҙ енәйәтсе Сермән ауылындағы магазинды талаған. Тәртип һаҡсыһына бер юлы ике йомаҡты сисергә кәрәк була. Кисектерергә ярамай, уғрыны эҙе һыуынмаҫ элек тотоуы еңелерәк. Тикшеренә торғас, был ике хәлдең бер-береһенә бәйле булыуы асыҡлана. Урындағы халыҡ менән аралашып, Николай урамда сағыштырмаса арзан хаҡҡа телефондар тәҡдим итеп йөрөгән ҡыҙҙың эҙенә төшә. Баҡтиһәң, ул Сермән ауылына килгән һәм, сығышы менән ошо төбәктән булғанлыҡтан, бында йәшәүселәрҙе белә икән. Урланған телефондарҙы таныштарына һатырға уйлаған. Әммә енәйәтен аҙағынаса еткерә алмай, участковый уны урамда сираттағы танышына телефон тәҡдим итеп торғанында тотоп ала.\nКүпмелер ваҡыт үткәндән һуң, Николай Рыжов ауылдаштарының өйҙәренә инеп, тоҡлап он һатып йөрөгән ир кеше тураһында ишетеп ҡала. Ауылда барыһы менән дә яҡшы таныш тәртип һаҡсыһына уны фашлау ауырға төшмәй. Теге шунда уҡ урындағы полиция бүлексәһенә килтерелә һәм ул ҡылынған енәйәте тураһында һөйләп тә бирә. Иң ҡыҙығы шунда: был ир телефон урлаған теге ҡыҙҙың атаһы булып сыға. Быға тиклем улар оҙаҡ йылдар аралашмаған. Атай кеше ҡыҙы бәләкәй саҡта уҡ ғаиләһен ташлап киткән. Әммә яҙмыш шаярыуымы, икеһе лә бер үк мәлдә енәйәт ҡылған һәм полиция бүлексәһендә осрашҡан.\nНиколай Рыжовтың фиҙакәр хеҙмәте Эске эштәр министрлығы тарафынан лайыҡлы баһалана. 2008 йылда етәкселек тарафынан һайлап алынып, Туапсе ҡалаһына ебәрелгән биш участковый исемлегендә ул да була. Был ҡалала өс ай дауамында урындағы полиция хеҙмәткәрҙәре менән тәжрибә уртаҡлаша, рейдтарҙа ҡатнаша. Шулай уҡ хеҙмәт дәүерендә өлгәшкән юғары күрһәткестәре өсөн ике тапҡыр маҡтау ҡағыҙы менән дә бүләкләнә. Сермән ауыл хакимиәте лә участковыйҙарының хеҙмәтен иғтибарһыҙ ҡалдырмай. Ауылдың 300 йыллығын байрам итеүгә арналған тантанала Башҡортостан Хөкүмәте исеменән Николайға өр-яңы “Жигули” автомашинаһының асҡысы тапшырылғайны.\nПолицейский өсөн иң мөһиме – уны аңлаған һәм өйҙә һағынып көтөп торған ғаиләһе. Николай Петрович тормош иптәше Любовь Михайловна менән иңгә-иң терәп 30 йылға яҡын ғүмер иткән. Ҡатыны балалар йортонда бухгалтер булып эшләй. Ҡыҙҙары Татьяна менән Надежда – ата-әсәһенең ғорурлығы. Оло ҡыҙы Өфө дәүләт авиация техник университетын, кесеһе Магнитогорск тау-металлургия институтын ҡыҙыл дипломға тамамлаған. Ғаилә башлығы күп ваҡыт тәүлек әйләнәһенә эштә булыуға ҡарамаҫтан, хужалыҡтары ҙур ғына: баҡса үҫтерәләр, мал-тыуар аҫрайҙар. Николай Рыжов буш ваҡытын ейәне Богданға бүлә, уны тәрбиәләүҙә ҡатнаша.\nЯҡындары эшендә лә ярҙам итә. Бер нисә йыл элек тәртип һаҡсыһына бер ят кешенең ике ат менән ауыл аша үтеп китеүе тураһында хәбәр итәләр. Был әҙәм колхоз йәйләүенә табан юлланған. Төнгә ҡарай Николай ҡатыны менән бәләкәй ҡыҙын машинаға ултыртып, тегенең артынан юллана. Тырышлыҡтары юҡҡа булмай. Ҡатынын транспортты ҡарауылларға ҡалдырып, үҙе ҡыҙы ярҙамында енәйәтсе ирҙе ҡулға ала һәм ағасҡа бәйләп ҡуя. Был кеше урланған аттарҙы ҡыуып алып китеп барған, ә төнгөлөккә яҡындағы урманға ебәргән. Ҡырағайланып барған аттарҙы тотоп алалар, әммә уларҙың хужаһы билдәһеҙ булып сыға. Ауылға ҡайтып, яҡын арала аты юғалған хужалар тураһында мәғлүмәт туплауҙан башҡа сара ҡалмай. Тынғыһыҙ эҙләнеүҙәр үҙ һөҙөмтәһен бирә: мал Комарово ауылында донъя көткән әбей менән бабайҙыҡы икән. Аттарҙы хужаларына алып барып ҡуйыу хәстәре лә участковыйҙың иңенә төшә. Ҡыҙы менән икәүһенә 70 километр юлды һыбай үтергә тура килә.\nПолиция хеҙмәте – ял һәм байрам көндәре тип тормай, тәүлек әйләнәһенә халыҡҡа хеҙмәт итеү ул. Николай Рыжов – ысын мәғәнәһендә яуаплы һәм ғәҙел тәптип һаҡсыларының береһе.\nАвтор: Гүзәл БАЙБУЛАТОВА.\nТотош уҡырға 1 236\nТотош уҡырға 1 275


Рәхмәттәрем сикһеҙ, ҡәҙерлем! » «Йәшлек» гәзите | Газета "Йэшлек"\nГазета "Йәшлек" » Мәҙәниәт һәм сәнғәт » Рәхмәттәрем сикһеҙ, ҡәҙерлем!\n25.11.2018 Рәхмәттәрем сикһеҙ, ҡәҙерлем!\nДонъялағы иң бөйөк, иң изге кеше – ул әсәй! Әсәйҙәр хаҡында меңдәрсә йыр йырланған, әҫәр яҙылған, һәйкәл һалынған. Уларҙың барыһын да күңелендә рәхмәт тойғолары йөрөткән балалар ижад иткән. Ә ижад орлоҡтарын да бит күңелдәргә әсәй кеше һала, тимәк, талантлы балалар үҫтереүсе әсәйҙәр икеләтә бәхетле.\nБашҡорт эстрадаһы “йондоҙ”ҙары Әсә көнө айҡанлы үҙҙәренең рәхмәт һүҙҙәрен “Йәшлек” гәзите аша еткерә.\nФирүзә ПАРИЖ, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы:\n– Әсәйем Флүрә Туйсинаны Башҡортостан халҡы йырсы булараҡ белә. Ә тормошта шаян, йор һүҙле, ихлас кеше. Ул булған ерҙә һәр ваҡыт күңелле, ейән-ейәнсәрҙәре менән дә уртаҡ тел таба белә. Гөл үҫтерергә ярата, телеңде йоторлоҡ итеп ҡомалаҡ әсеткеһенән икмәк бешерә.\nСабый саҡтан балаларының күңеленә моң һалды. Бишек йырын тыңлап, ҙурая килә уны сәхнәлә күреп үҫтек. Әсәй йырынан да моңлораҡ йыр юҡтыр ул донъяла!\nГөлнур ҠАРАБУЛАТОВА, йәш йырсы, “Һылыуҡай” конкурсы еңеүсеһе:\n– Донъяла минең бер кешенән серем юҡ. Ул – әсәйем. Һәр ваҡыт аңлаясаҡ, яңылышлыҡтарҙы ғәфү итәсәк, ярҙам ҡулы һуҙасаҡ. Ул һәр ваҡыт үҙенең уңғанлығы, матурлығы, таланты, барлыҡ эше менән миңә өлгө булды. Ниндәй генә эшкә тотонһа ла, ҡулынан килә, барлыҡ маҡсатын тормошҡа ашыра. Атайыма аҡыллы ҡатын, Ильяс ҡустым менән миңә ныҡлы терәк, килененә өлгөлө ҡәйнә.\nИлнур ЮЛАМАНОВ, йырсы, пародия оҫтаһы:\n– Кешенең талантына, көсөнә, булдыҡлылығына әсәһенән башҡа бер кем дә ихлас ышанмай. Минең менән дә шулай булды. Артист булыуыма туғандарым ҡаршы төштө, дуҫтарым ышанманы. Бары тик әсәйем генә ҡеүәтләп торҙо, өмөт бирҙе. Уға быйыл 60 йәш тулды, ғүмере буйы ғәҙел, аралашыусан, кешеләргә ҡарата алсаҡ булды һәм шулай булып ҡаласаҡ та. Оло ғаиләбеҙҙе туплаусы ла, берләштереүсе лә ул. Ныҡлы һаулыҡ, оҙон ғүмер насип булһын киләсәктә!\nЛилиә ИШЕМЙӘРОВА, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы:\n– Һаман да хәтерләйем, студент йылдарында әсәйемдән аҙна һайын һигеҙәр бит хат ала инем. Өфө ҡалаһы алыҫ, килә алмай, аралашырға телефон юҡ. Ул шулай итеп йәшләй генә ауылдан сығып киткән ҡыҙының һағыныуын баҫырға теләгәндер инде. Беҙҙең заманда күп ата-әсә балаһының артист булыуына ниңәлер ҡаршы ине. Әсәйем иһә яратҡан һөнәремде һайлауыма, йырсы булыуыма фатихаһын биреп, бәхетле ғүмер бүләк итте. Уға мәңге рәхмәтлемен, яратыуым сикһеҙ!\nРезеда ӘМЕКӘСОВА, йырсы, Стәрлетамаҡ концерт-театр берләшмәһе артисы:\n– Һағынып ҡайтыр кешеләрең булыу – иң оло бәхет бит ул. Әсәйем йомшаҡ ҡына ҡулдары менән сәсемдән һыйпап яратһа ла миңә еңел булып ҡала. Һәр ваҡыт борсолоп торһа ла, бер ваҡытта ла белдермәй, бары тик йөрәгем менән генә тоям. Уңыштарыма үҙемдән дә нығыраҡ шатлана, үҙенән өҙөп, ярҙам итергә тырыша. һәр әсә лә шундай матур һыҙаттарға эйә.\nДонъялағы һәр бер әсәгә, балаларын бәхетле итеп, сәләмәтлек менән оҙон ғүмер кисерергә насип булһын.\nМиңзәлә ЯХИНА, режиссер, йырсы, “Ҡош юлы” фестивале лауреаты:\n– Әсәйем Илүзә Заһит ҡыҙы, хеҙмәт юлын мәктәптә пионервожатый булып башлап, мәктәп директоры, Мәғариф министрлығы белгесе дәрәжәһенә тиклем күтәрелгән кеше, мәғариф алдынғыһы. Беҙҙе, өс балаһын, халыҡ педагогикаһы һәм йыр-моң менән тәрбиәләп, оло тормош юлына сығарҙы. Миңә әле 37 йәш, ҡыҙым буй еткереп килә, әммә үҙемде әсәйем янында сабый бала кеүек хис итәм. Шуның менән дә бәхетлемен.\nӘсәйем кеүек билмән, мантыларҙы бер кем дә бешерә белмәй. уларҙы ҡайҙа ғына тәмләп ҡараманым, әммә уныҡына етмәй. Әсәйем ҡулдары әҙерләгәнгә лә шулай тәмле улар.\nЭльмир ӘБҮБӘКИРОВ, Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы артисы:\n– Ер йөҙөндәге иң матур, яғымлы, эшһөйәр ҡатын – минең әсәйем. Ул Ауырғазы районында тыуып үҫеп, бөгөн Өфө районының Алексеевка ауылының балалар баҡсаһында тәрбиәсе булып эшләй. Әсәйемдең матур тәрбиәһе, күңел наҙы беҙгә – ике улына ғына түгел, ә баҡсаға йөрөгән йөҙәрләгән балаға ла етә. Ейән-ейәнсәрҙәре өсөн өҙөлөп тора.\nМинең иң ҙур теләгем – тормош юлымды әсәйем ғорурланырлыҡ итеп матур йәшәү. Уны ҡайғыртыуҙан, хафаландырыуҙан ҡурҡам. Донъяның барлыҡ шатлығын татып, оҙон-оҙаҡ ғүмер ит, әсәйем!\nНәркәс СИРАЖЕТДИНОВА, йырсы:\n– Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, әсәйем, Рәсимә Бәхтегәрәй ҡыҙы, 2015 йылда мәрхүм булды. Был юғалтыу күңелемә мәңгелек яра, һыҙланыу булып уйылды. Һағыныуым ҡайһы саҡта үҙәгемә үтә. Моғайын, уның йәне ожмахталыр, сөнки изге күңелле кеше булды.\nКитап яҙырлыҡ ҡатмарлы ла, шул уҡ ваҡытта өлгө алырлыҡ матур ҙа тормош юлы үтте. Әсәһен бик иртә юғалтҡас, туғандарын аяҡҡа баҫтырыуға күп көс һала. Шуға күрә бик һуң – 40 йәше тулып үткәс кенә кейәүгә сыға. Тик парлашып оҙаҡ йәшәргә насип булмай: миңә дүрт йәш саҡта атайым баҡый донъяға күсә. Әммә етемлекте тойманым, көслө рухлы әсәйем мине бер нәмәнән дә мәхрүм итмәй үҫтерҙе, белем бирҙе, оло тормош юлына сығарҙы. Оҙаҡ йылдар уҡытыусы булып эшләне, һәр уҡыусыһының яҙмышы, тормошо өсөн борсолоп йәшәне. Оло йөрәгендә һәр кемгә ҡарата йылы тойғолар йөрөттө.


05:50, 3 апрель 2015 версияһы\n53 байт өҫтәлгән , 6 лет назад\n05:46, 3 апрель 2015 версияһы (төҙәтеү)\n(→Башҡортостандың Урал аръяғы)\n05:50, 3 апрель 2015 версияһы (төҙәтеү) (кире алырға)\nБыл ерҙәрҙә бик боронғо, кембрийға тиклемге, геологик тарих осоронда тауҙар хасил булыу һәм вулкан урғылыу процестары туҡталған. Барлыҡҡа килгән [[Тау тоҡомо|тау тоҡомдары]], йыйырсыҡланып, юғары температура һәм баҫым аҫтында бик ныҡ үҙгәреш кисергән. Хәҙерге ваҡытта улар платформаның нигеҙен тәшкил итә һәм уның гнейс, кристалл [[һәүерташ]]тарҙан, [[кварцит]]тан, шулай уҡ [[Магма тау тоҡомдары|магма тоҡомдар]] — гранит менән диабаздан тороуы билдәле.\nКембрийға тиклемге осорҙан һуң 150 млн йылдан ашыу ваҡыт буйына, йәғни ғәмәлдә бөтә иртә палеозой дәүерендә, был өлкә тигеҙ ҡоро ерҙән торған. Унда инде тау хасил булыу һәм вулкан күренештәре ҡабатланмаған. Фәҡәт тау тоҡомдары емерелеп, шул урындағы ер өҫтө тигеҙләнә барған. Ул бөтөнләй бер ниндәй тереклек булмаған ташлы сүлде тәш¬килтәшкил иткән. Сөнки ул саҡта, иртә палеозой дәүерендә, тереклек [[Донъя океаны]]нан сыҡмаған булған әле.\nһуңғы палеозой башланған осорҙа Көнбайыш Башҡортостан еренә көнсығыштан диңгеҙ бассейны баҫып ингән һәм бында бөтә һуңғы палеозой буйына йәйрәп ятҡан. Ваҡыт- ваҡыт сигенеп торған диңгеҙ төбөндә башлыса мәте һәм эзбизташ ҡатламдары барлыҡҡа килгән. Хәҙерге ваҡытта улар платформаның ултырма өҫкө ҡатламын тәшкил итә һәм был япманы скважина быраулап ҡына асырға мөмкин. Улар араһында девон, таш күмер һәм пермь ҡатлам-дарыҡатламдары айырылып тора. Нигеҙҙе ябып торған ултырма тау тоҡомдары ҡатламы горизонталь яҫылыҡта ята, тик ҡайһы бер урындарҙа ғына улар һөҙәк тулҡындар хасил итеп бөгөлгән.\nhttps://ba.wikipedia.org/wiki/Махсус:Сравнение_версий/479358 ҡабул ителгән


Хәүефһеҙлек өсөн мөһим\n10 Апрель 2018, 16:56\nРайонда бөгөн 1155 берәмек үҙйөрөшлө машина теркәлгән. Уларҙан яҡынса 230-ҙын тағылмалар тәшкил итә. Былтыр бар техниканың 63 проценты ғына техосмотр үткән. Ҡалғандарына, законлы хужаһы булмау йәки теркәлмәйенсә файҙаланыу сәбәпле, дәүләт техник тикшереүе уҙғарылмаған.\nОшо проблема хаҡында белдерҙе райондың Гостехнадзор инспекцияһы начальнигы Ришат Хәйбуллин Татар Малаяҙында үткән яҙғы техник тикшереүгә арналған семинар-кәңәшмәлә. Ул ауыл биләмәләре башлыҡтары, ауыл хужалығы идаралығы белгестәре алдында доклад менән сығыш яһап, техник тикшереү мәсьәләһенә етди ҡарарға саҡырҙы. “Беҙҙең бурыс – законһыҙ файҙаланылған техниканы асыҡлап, тейешенсә тәртипкә килтереү”, – тине Ришат Даһи улы.\nДәүләт техник күҙәтеү инспекцияһы етәксеһе һүҙҙәренсә, техниканың 80 проценттан ашыуы физик шәхестәрҙә теркәлгән. Тап уларҙа техосмотр уҙғарыу ҡыйын мәсьәлә булып ҡала. Әлбиттә, төрлө иҫкәртеү саралары барышында хоҡуҡ боҙоу осраҡтары асыҡлана. Былтыр профилактик операциялар мәлендә 84 факт буйынса административ протокол төҙөлгән. Хоҡуҡ боҙоуҙарҙың күпселеге “Үҙйөрөшлө машиналарҙы техник тикшереүһеҙ, тракторсы-машинист таныҡлыҡһыҙ, теркәүһеҙ һәм страховкаһыҙ файҙаланыу” статьяларына тура килә.\nТехник тикшереү һәм техниканы законлы файҙаланыу кешеләргә, тирә-яҡ мөхиткә хәүефһеҙлек тәьмин итеү өсөн кәрәк. Был ҡанунды транспорт саралары хужалары үтәргә тейеш.


Материалы за Февраль 2013 года » Башҡортостан гәзите\nДонъя спортсылары йәнә Өфөлә йыйылды\nСпорт һәм туризм // 28-02-2013, 04:46\nБашланды! Барыбыҙ ҙа түҙемһеҙләнеп көткән VI Халыҡ-ара ҡышҡы балалар уйындарына старт бирелде! Рәсәй тарихында беренсе тапҡыр Өфөлә үткән был ярышҡа 19 илдән 59 команда килде.\nЯрыш хоккей уйындары менән асылды. Шуға ла “Өфө-Арена” боҙ һарайына йәш спортсылар иртүк йыйыла башланы. Бына-бына матчҡа сығырға әҙерләнгән Латвияның Даугавпилc үҫмерҙәренең кәйефе менән ҡыҙыҡһынам.\n– Беҙ Өфөлә беренсе тапҡыр, бик ихлас ҡаршы алдылар, – тине улар бер тауыштан. – Бығаса Өфө хаҡында ишетеп кенә белә инек.\n– Еңеүгә өмөтөгөҙ бармы?\nМәҙәниәт һәм әҙәбиәт // 28-02-2013, 04:45\nКом: 1 // Уҡынылар: 1763 тапҡыр // Тотош уҡырға\nЙәмғиәт // 28-02-2013, 04:42\n"Ауыл табибы" программаһына ярашлы Кушнаренкоға килеп эшләй башлағас та, матбуғатҡа яҙылыу кампанияһы тамамланыуға ҡарамаҫтан, бер нисә гәзит-журналға яҙылдым.\nСәйәсәт // 28-02-2013, 04:40\nИҡтисад // 28-02-2013, 03:39\nҺәр ерҙә малсылыҡ биналарының төҙөк, ҡураларҙың таҙа булыуы күҙгә ташлана. Иң мөһиме — малдар һәм хеҙмәтсәндәр өсөн уңайлы шарттар тыуҙырылған. Фермала 750 баш мал, шул иҫәптән 320 һауын һыйыры, 130 баш йылҡы бар. Улар айырым ялан кәртәлә тотола. Йылҡы өйөрҙәре иһә тибенлектә йөрөй, тик төнгөлөккә генә ҡураға ябыла.\nЙәмғиәт // 28-02-2013, 03:37\nЙәмғиәт // 28-02-2013, 03:32\nМәҫәлән, Өфөлә ойошторолған ғилми-ғәмәли конференциялағы сығышын КПСС Өлкә комитетының беренсе секретары Зыя Нуриев юғары баһалай.\nКом: 0 // Уҡынылар: 1357 тапҡыр // Тотош уҡырға\nМәҙәниәт һәм әҙәбиәт // 28-02-2013, 03:28\nАрҡауыл ауылында тыуып үҫкән Рәми Ғарипов — талантлы шағир ғына түгел, Тыуған иленең, Башҡортостанының ялҡынлы патриоты ла. Ҡыҫҡа ғына ғүмере эсендә ул, үлемһеҙ әҫәрҙәр ижад итеп, бай әҙәби мираҫ ҡалдырҙы. Талантлы шағирҙың көтмәгәндә, ижад ҡомары сәскә атҡан осорҙа ғына, ҡапыл вафат булыуы Арҡауыл ауылы һәм Салауат районы кешеләрен генә түгел, тотош республика халҡын тетрәндерҙе. Әҙиптең әҫәрҙәре юғары баһаланып, үлгәндән һуң уға “Башҡортостандың халыҡ шағиры” тигән маҡтаулы исем, республикабыҙҙың Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы бирелде.\nКом: 0 // Уҡынылар: 1520 тапҡыр // Тотош уҡырға\nМәҙәниәт һәм әҙәбиәт // 28-02-2013, 03:25\nТамашаға бай Сибай\nМәҙәниәт һәм әҙәбиәт // 28-02-2013, 03:24\nТормошта ниҙәр генә булмаһын, халыҡ театрға булған ҡыҙыҡһыныуын юғалтмай барыбер. Артистар, режиссерҙар, премьералар бер-береһен алыштырып тора, тамашасы спектаклдәргә йөрөүҙән туҡтамай.\nКом: 1 // Уҡынылар: 11010 тапҡыр // Тотош уҡырға\nНаҙлы йөрәк серен асҡанда\nМәҙәниәт һәм әҙәбиәт // 28-02-2013, 03:23\n5 мартта Башҡортостандың Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙар йәмғиәте Өфөнөң “Нефтсе” мәҙәниәт һарайында “Наҙлы йөрәк серен асҡанда” тип аталған шиғыр һәм йыр байрамы ойоштора.\nУнда Ш. Бабич исемендәге йәштәр премияһына лайыҡ булған танылған шағирәләр – Башҡортостан һәм Рәсәй Яҙыусылар союздары ағзалары Тамара Искәндәриә (Юлдашева), Тәнзилә Дәүләтбирҙина, Зөлфиә Ханнанова, Гөлназ Ҡотоева, Лариса Абдуллина ҡатнаша. Беҙҙең халыҡ, борон-борондан һүҙҙең көсөнә инанып, сәсәндәре, шағирҙары, шәхестәре фекеренә таянып йәшәгән. Башҡорт еренең һүҙ сәнғәте оҫталары төбәге тигән даны ла бар.\nБиш секунд барыһын хәл итте...\nСпорт һәм туризм // 28-02-2013, 01:44\n“Ах” итерлек, башты тотоп “уф” тиерлек хәлдәр спортта йыш булып тора. “Салауат Юлаев” менән Магнитогорскиҙың “Металлург” хоккейсыларының сираттағы дүртенсе уйыны быны тағы бер тапҡыр иҫбатланы.\nУнан алдағы уйында беҙҙең команда үҙ көйәрмәндәрен көйҙөрмәһә, быныһы инде көйҙөрҙө тәк көйҙөрҙө. Тәүге осорҙо ҡаршы яҡтарҙың бер-береһенең көсөн һынауы тип иҫәпләһәк, икенсеһендә майҙан хужалары — Брент Сопел менән Андрей Зубарев, ҡунаҡтарҙың ҡапҡаһында ут тоҡандырып, шайбаларын тоҫҡаған сәптәренә алып барып еткерҙе.\nМәҙәниәтле йәмғиәт төҙөйбөҙ\nЙәмғиәт // 28-02-2013, 01:43\nКисә Өфөнөң Конгресс-холында Башҡортостандың Мәҙәниәт министрлығы коллегияһының киңәйтелгән ултырышы үтте. Унда Рәсәй Дәүләт Думаһының мәҙәниәт буйынса комитет рәйесе урынбаҫары Зөһрә Рәхмәтуллина, республикабыҙ Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Лилиә Ғүмәрова, мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡова, шулай уҡ район хакимиәте вәкилдәре, сәнғәт әһелдәре, ижади ойошмаларҙың етәкселәре ҡатнашты.\n— Республика етәкселегенең мәҙәниәткә булған мөнәсәбәте Президентыбыҙ Рөстәм Хәмитовтың Башҡортостандың Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайға төбәлгән Мөрәжәғәтнамәһендә асыҡ сағыла, — тине сәләмләү һүҙендә Лилиә Ғүмәрова.\nХаталанһаң, штраф түлә\nСәйәсәт // 28-02-2013, 01:41\nБашҡортостан парламентарийҙары “Рәсәй Федерацияһының Административ хоҡуҡ боҙоуҙар тураһындағы кодексына үҙгәрештәр индереү хаҡында”ғы федераль закон проектын Дәүләт Думаһына индереү буйынса закон сығарыу инициативаһын хупланы. Ул коммуналь хеҙмәттәр өсөн түләү күләмен иҫәпләү тәртибен боҙған өсөн административ яуаплылыҡты күҙаллай.\nПроект Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайҙың Сәнәғәт, транспорт, төҙөлөш, элемтә һәм эшҡыуарлыҡ буйынса комитеты тарафынан тәҡдим ителгән.


Бөтә Рәсәй волейбол федерацияһы рәйесе менән осрашыу // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nБөтә Рәсәй волейбол федерацияһы рәйесе менән осрашыу\n18:42, 4 августа 2010 Сәйәсәт\n4 августа Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитов Бөтә Рәсәй волейбол федерацияһы рәйесе Станислав Шевченко менән эш осрашыуы үткәрҙе. Республикала спортты үҫтереү мәсьәләләре, яңы спорт объекттары төҙөү һәм Өфөлә ҙур ярыштар үткәреү перспективалары ҡаралды.\nРөстәм Хәмитов Башҡортостанда волейболды үҫтереүгә ҙур иғтибар бүленеүен билдәләне. “Был — спорттың популяр төрө, һәм беҙ уға булышлыҡ итәсәкбеҙ. Республика волейболды яңы үҫеш баҫҡысына күтәреү өсөн Бөтә Рәсәй волейбол федерацияһы менән хеҙмәттәшлек итергә әҙер”, — тине республика Президенты.\nСтанислав Шевченко Башҡортостан Президентына Бөтә Рәсәй федерацияһының Өфө базаһында волейбол үҙәге ойошторорға теләүен белдерҙе. “Өфөлә яҡшы волейбол йолалары бар. “Нефтсе” һәм “Урал” кеүек клубтар оҙайлы ваҡыт суперлигала сығыш яһаны. Спортты үҫтереү өсөн кәрәкле матди базаның булыуы ла мөһим”, — тине Станислав Шевченко.\nОсрашыуҙа йәнә республика волейбол командаларының ил чемпионатында сығыш яһау һәм Өфөлә абруйлы халыҡ-ара ярыштар үткәреү мәсьәләләре тикшерелде.


93 меңгә яҡын үҙ йөрөшлө машиналар һәм тағылмалар теркәлгән // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n93 меңгә яҡын үҙ йөрөшлө машиналар һәм тағылмалар теркәлгән\n15:19, 27 января 2011 Иҡтисад\nБыйыл 1 ғинуарға ҡарата Башҡортостан Республикаһында 93 меңгә яҡын үҙйөрөшлө машиналар һәм тағылмалар теркәлгән. Шуның 40 процентҡа яҡыны — шәхси секторҙа, 31% — агросәнәғәт комплексында, 29% — төрлө предприятиеларҙа. Был турала БР Дәүләт техник күҙәтеүе коллегияһында ведомство начальнигы Ринат Ғәлимов хәбәр итте.\nТехника хужалары дәүләт техосмотрына 76 мең берәмектән ашыу үҙйөрөшлө машиналар һәм тағылмаларын ҡуйҙы, был Дәүләт техник күҙәтеүе органдарында теркәлгән техниканың 82 процентын тәшкил итә.\nДәүләт техосмотры һөҙөмтәләренән күренеүенсә, 16 меңдән ашыу үҙйөрөшлө машиналар һәм тағылмалар финанс средстволары етешмәү һәм механизаторҙар булмау арҡаһында билдәләнгән срокка әҙерләнмәне. Туғыҙ меңдән ашыуының техник торошо кешеләрҙең ғүмере һәм сәләмәтлеге өсөн хәүефһеҙлек сараларына, тирә-яҡ мөхитте һаҡлау регламентына яуап бирмәне. Уларҙың хужаларына транспорт сараларын файҙаланыуға рөхсәт биреү кире ҡағылды.\nРинат Ғәлимовтың һүҙҙәренә ҡарағанда, былтыр теркәлгән һәм күҙәтеүгә алынған техниканың 72 проценттан ашыуы дәүләт техосмотры үтте һәм файҙаланыуға рөхсәт алды. 26 мең самаһы техника берәмеге тикшереү үтмәне.\nТеги: дәүләт техник күҙәтеүе, йыл йомғаҡтары