“Әсә һәм бала” клиникаһына – ун йыл. Ул бөгөн иң уңышлы эшләүсе дауаханаларҙың береһе.\n2 Декабрь 2019, 12:40\nБынан ун йыл элек “Әсә һәм бала” клиникаһын төҙөү мәсьәләһе ҙур бәхәстәр ярҙамында хәл ителде. Шәхси клиника беҙгә кәрәкме, тигән һорауҙар йыш яңғыраны. Асылыуына – ун йыл, хәҙер һығымталар ҙа яһарға мөмкин.\nДауахананың тәүге юбилейында сығыш яһап, республика Башлығы Радий Хәбиров, төбәк халҡы өсөн дауаханала бик һәйбәт шарттар булдырылған, ул демография проблемаларын хәл итеүгә тос өлөш индерә, тип билдәләне.\nОшо арала 5500-ҙән артыҡ бала тыуған, ЭКО операциялары үткәрелгән, меңдәрсә ҡатын-ҡыҙ һаулығын нығытҡан.\nРадий Хәбиров “Әсә һәм бала” клиникалар селтәре етәксеһе Марк Курцерҙы Салауат Юлаев ордены менән бүләкләне, Синара Тайсинова менән Айгөл Низаеваға Башҡортостандың атҡаҙанған табиптары исемен бирҙе.


Нефть һәм газ мәсьәләһе. - Юлдаш\nЯратам - Тарпан\nОнота олмаем - АЕ-Lina\nОялма - Тимербаев Наил\nНефть һәм газ мәсьәләһе.\nНефть һәм газ мәсьәләһе. https://bash.news/yuldash/2850_neft-hem-gaz-meselehe\n04 апр, 08:42\nСтудия ҡунағы - техник фәндәр докторы, Башҡортостандың атҡаҙанған, Рәсәй Федерацияһының маҡтаулы нефтсеһе, Рәсәй Тау фәндәре академияһы академигы Эрнст Юлбарисов.\nЭрнст Юлбарисов. Нефть ятҡылыҡтары табыу, сығарыу буйынса Башҡортостан Рәсәйҙә 10 ҡеүәтле нефть сығарыусы төбәк исемлегенә инә. “Башнефть” йылына 16 млнға килтереп еткерһә, 2010 йылда ул күрһәткес 11 млн ғына ине.\nНефть сығара алырлыҡ өлөш - 350 млн тонна. Әгәр ҙә йылына 16 млн тонна сығарһаҡ, запас 20 йылға етә, тигәнде аңлата. “Башнефть” эшмәкәрлеген республикала ғына түгел, Ханты-Манси автономиялы округында, Төмән, Ырымбур өлкәләрендә лицензия алып дауам итә.\nНефттең геологик ятыш хәле ҡатмарлы. Актив запастар алып бөтөрөлдө тиергә була. 1995 йылда Рәсәйҙә 1 тонна нефткә 3 кенә тонна һыу сыҡһа, Башҡортостанда ул саҡта уҡ 10 тонна ине. Ер аҫты ҡатламдарыбыҙ бик ярлылана. Нефтттең сифаты ла төрлөсә. Нефть, газ комплекстары ер аҫтында ете ҡаттан тора. Яҡшыһы - иң тәрәндә ятҡан девон нефте. Уның тығыҙлығы ла, йәбешкәклегеге лә кәмерәк.\nҠаты һәм шыйыҡ ҡаҙылма байлыҡтары бар. Ҡаты ҡаҙылма байлыҡтарына килгәндә, уны соҡоп алырға кәрәк. Республикабыҙҙығы төрҙәренә килгәндә, алтын- көмөштән башлап, нимә генә юҡ. Тоҙ, минераль буяуыстар, төҙөлөштә ҡулланыла торған балсыҡ, гипс, йөҙләү таштары һәм башҡалар. Күп кенә предприятиелар көрсөк арҡаһында ябылды. 2004 йылдан республикабыҙ геологик тикшеренеү эштәре өсөн аҡса бүлмәй. Әле алда атҡараһы эштәр күп.\nТапшырыу авторы. Йомғаҡ былай: геология фәне һәм уны ғәмәлдә файҙаланыу бөгөн дә бик көнүҙәк булып ҡала, аҡыл менән эш иткәндә, тәбиғәткә зыяндың әҙ, ҡайһы бер осраҡтарҙа бөтөнләй ҙә булмауы ихтимал. Был айырыуса ҡаҙнаһын, ҡыҙғанысҡа ҡаршымы, бәхеткәме тигәндәй, сеймал менән тулыландыра килгән Рәсәй өсөн мөһим.


Мәскәүҙә 4 йәшлек ҡыҙҙың үлем осрағы буйынса енәйәт эше ҡуҙғатылған. Фажиғәлә Урта Азия илдәренең береһенән килгән 1977 йылғы ҡатын ғәйепләнә. Ике йыл элек ул ғаиләгә бала ҡараусы булып эшкә урынлашҡан булған. Әммә билдәһеҙ сәбәп менән ҡатын сабыйҙы үлтереп, фатирға ут төртөп ҡаса. Ғәйепләнеүсе бөгөн ҡулға алынған. Ҡайһы бер мәғлүмәттәр буйынса, уның наркоман булыуы ихтимал.\nЛеонардо Ди Каприо Американың киноматография сәнғәте һәм фән академияһы призы – «Оскар»ға лайыҡ булды. 41 йәшлек актер «Иң яҡшы ир-ат роле» номинацияһында еңеү яулай. Әйтергә кәрәк, Ди Каприоға уңыш алтынсы тапҡырҙан ғына йылмая. Ә инде «Иң яҡшы ҡатын-ҡыҙ роле» номинацияһында абруйлы кинопремия 26 йәшлек Бри Ларсонға тапшырыла.\nТөркмәнстан Президенты яҡынлашып килгән 8 март байрамы уңайынан барлыҡ ҡатын-ҡыҙҙарҙы аҡсалата бүләкләү тураһындағы күрһәтмәгә ҡул ҡуйған. Документҡа ярашлы, илдә йәшәүсе гүзәл заттар дәүләт башлығы исеменән 40 манат, йәғни беҙҙең аҡса менән 834 һум аласаҡ.\n«Себер» хоккейсылары 6 сәғәт самаһы йылытылмаған самолет эсендә ултырырға мәжбүр булған. «Адмирал» клубына ҡаршы кисәге уйындан һуң Новосибирск командаһы Владивосток аэропортына юллана. Бортҡа инеп ултырғас, самолеттың ҡабыҙыу ҡоролмаһы ватыҡ булыуы асыҡлана. Шулай итеп команда 12 сәғәттән һуң ғына Новосибирскиға килеп төшә. Осраҡ буйынса тикшереү башланған.


Ғаилә бәхете » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Ғаилә бәхете\nҒаилә бәхете 21.06.2014 // Йәмғиәт\nАрыш өлгөргәс, крәҫтиән ғаиләһе уңыш йыйырға баҫыуға сыға. Баш күтәрмәй, көноҙоно эшләй улар. Ҡатын кеше, ураҡ урып баҫыу ситенә, урман буйына килеп сыҡһа, эргәлә генә өйкөм булып үҫкән сейәлекте күреп ҡала. Бер ҡыуаҡ ботағында тулышып, тамылйып бешкән сейә тәлгәше лә һаҡланып ҡалған.\n“Бөгөнгө эҫелә һыуһынды ҡандырырға ҡалай арыу булды”, – тип сейәләрҙе өҙөп ҡабайым тигәндә, баҫыуҙың икенсе башында кирелеп арыш сапҡан ирен күрә. “Эштең иң ауыры уға төшә, сарсағандыр”, – тип сейә тәлгәшен иренә тоттора.\nКрәҫтиән иһә, ҡатынының көтмәгәндә шундай һый килтереүенә шатланып, һутлы емештәрҙе ашайым ғына тиһә, ябыҡ ҡына кәүҙәле ҡыҙының тырышып-тырышып яҫма йыйғанына иғтибар итә. “Ҡыҙыбыҙ бигерәк ҡаҡса ғына, һутлы сейә ҡабып ҡуйһа, көс өҫтәлер”, – тип тәлгәште уға килтереп бирә.\nҠыҙыҡай ҡыҙыл сейәләргә һөйөнөп, ҡыҙығып ҡарап торғанда, бер ситтә ауыр көлтәләрҙе арбаға тейәгән ағаһын абайлай: “Эй, ағайым! Эҫе ҡояш аҫтында ауыр көлтәләр күтәреү йонсотҡандыр һине!” – тип тәлгәште уға һона.\nСарсауҙан ирендәре кипкән үҫмер, һутлы емеште күргәс, бик ҡыуана. Уны ашарға үрелеүе була, баҫыу осонда әсәһенең ҡырҡҡа бөкләнеп ураҡ урғанын шәйләп ҡала. “Әсәкәйгенәм! Ул ҡайһылай ныҡ арыған, хәл инер”, – тип тәлгәште әсәһенә килтереп бирә.\nҠатын үҙе өҙгән сейә тәлгәшен күреп, ғаиләһендә барыһының да хәстәрлекле, мәрхәмәтле булғанына, үҙ ауыҙынан өҙөп, тәғәм ризыҡ уртаҡлашырға әҙер торғанына күңеле тулып, йәш аралаш йылмая ла шуның өсөн Аллаһы Тәғәләгә рәхмәт уҡый, балаларына ошондай ғаилә бәхете биреүен һорай.


Кооперацияға ойошоу – көн талабы » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Иҡтисад » Кооперацияға ойошоу – көн талабы\nКооперацияға ойошоу – көн талабы 30.01.2018 // Иҡтисад\nКооперацияға ойошоу – көн талабы. Тап ошо маҡсаттан районда Ауыл хужалығы министрлығы белгестәре “БР ауыл хужалығы кооперацияларын үҫтереү тураһында” темаһына семинар уҙғарҙы.\n-Бөгөн кооперацияларға берләшеүҙе тормош үҙе талап итә, – тип башланы үҙ сығышын Рәмил Бохаров. – Баҙар иҡтисады тормошобоҙға көндән-көн нығыраҡ үтеп инә бара. Хужалыҡтар ҙа, ауыл халҡы ла продукция етештереү буйынса һөҙөмтәлерәк эшләй. Әммә беҙ уны эшкәртеп, тейешле хаҡҡа һата белмәйбеҙ. Бөгөн конкурентлыҡ шарттарында быны яңғыҙың ғына атҡарып сығыу мөмкин түгел. Шуға ла ауыл хужалығы кооперацияларына берләшеү берҙән-бер юл булып тора.\nАртабан ул ошо тармаҡҡа анығыраҡ туҡталды. Кооперацияларға дөйөм хужалыҡтар ғына түгел, фермерҙар, шәхси хужалыҡтар ҙа ҡушыла ала. Алға киткән сит илдәрҙә бер фермер бер нисә кооперацияла ағза булып торорға мөмкин. Башҡортостанда ла кооперациялар күренә башланы. Был йәһәттән районда ла ыңғай миҫалдар бар. Рәсми рәүештә кооперацияға ойошмаһалар ҙа, Сәйетбаба ауылында халыҡтан һөт йыйып сыр етештереү цехы астылар. Ошо уҡ ауылдан ит һәм башҡа продукциянан ярым фабрикаттар етештереүсе Лоҡмановтарҙы ла әйтеп үтергә була. “Күркәм дөйәғоштар” фермер хужалығы ла бер нисә тармаҡ – агротуризм, етештереү, эшкәртеү менән шөғөлләнә.\nКооперациялар булдырыуҙың төп маҡсаты – дөйөм хужалыҡҡа (элекке колхоз, совхоз кеүек) мөмкин тиклем күберәк халыҡты йәлеп итеп, барыһы ла бер маҡсатҡа – юғары күрһәткестәргә өлгәшеү өсөн тырышыу. Бөгөн быны, һис һүҙһеҙ, башҡарып сығырға мөмкин. Тик берлектәге тырышлыҡ менән генә уңышҡа өлгәшергә була. Кооперацияларҙы һәр тармаҡта ла ойошторорға кәрәк. Умартасылыҡ, төҙөлөш тармағы, йөн, тире, йомортҡа, бәрәңге, йәшелсә йыйыу буйынса ла кооперацияларға берләшергә була. Һөт йыйыу тармағы ла (Бурлыла “Ғафури һөтө” кооперацияһы ойошторолдо) әле тулыһынса солғап алынмаған. Теләк булғанда быларҙы эшләргә була.\nАртабан Башҡортостан Ауыл хужалығы консультациялау үҙәге директоры Ирек Сакаев һүҙ алды.\n– Ғафуриҙа 31 мең халыҡ йәшәй. Һеҙҙә шәхси хужалыҡтар ҙа, һыйыр малы ла күп. Ошо көстәрҙе бергә берләштерергә һәм етештереүҙе арттырып, күберәк табыш алырға өйрәнергә кәрәк. Унан килеп, яңы ойошторолған кооперацияларға дәүләт ярҙамы ла күрһәтелә. Был бик мөһим. Мәҫәлән, “Ғафури һөтө” кооперацияһы өс миллион һум самаһы аҡсалата ярҙам алды. Тик был ярҙамды алыу өсөн үҙ средстволарың булыуы ла мотлаҡ. Ғөмүмән, бер кооперация ойоштороуға дәүләт 70 миллион һумға тиклем аҡса бүлә. Эште дөрөҫ итеп ойошторғанда, был хыял түгел, ә ысынбарлыҡ.\nРеспубликала Саҡмағош, Баймаҡ райондарында уңышлы ғына эшләгән кооперативтар барлыҡҡа килде. Бөгөн республикала бәрәңгенең 90 проценттан ашыуы, йөндөң – 87, йәшелсәнең – 67, мал һәм ҡош итенең 51 проценты шәхси хужалыҡтарҙа етештерелә. Тик уларҙы һаҡлау, эшкәртеү һәм сифатлы килеш сауҙаға сығарыу һәр кемдең дә ҡулынан килмәй. Йәшелсә һаҡлағыс, эшкәртеү цехы төҙөү өсөн кооперацияға берләшеүҙән дә ҡулай вариант юҡ.\nКооператив ағзаларының һәр береһе бер үк хоҡуҡҡа эйә, кемдер баш, кемдер түш түгел. Үҙҙәре араһынан һайлап ҡуйылған кооператив рәйесе лә башҡа ағзаларҙан хоҡуғы буйынса айырылмай. Германияла бер фермер 15-ләп кооперативта ағза булып тора. Унда бер кооперация яғыулыҡ таба, икенсеһе продукция етештерә, өсөнсөһө эшкәртә, дүртенсеһе тейешле хаҡҡа һатыу өсөн урынын хәстәрләй һ.б. Кооперацияға берләшеү өсөн беҙҙә кәмендә бер-ике юридик һәм биш-алты физик шәхес булыуы мотлаҡ. Быны һеҙҙең районда эшләп була һәм уны булдырыу көнүҙәк мәсьәлә булып тора, – тине Ирек Зөфәр улы.\nАртабан ул слайдтар ярҙамында һәм уҡыусы балаларға аңлатҡан кеүек аҡбур менән таҡтаға һыҙып, мал һуйыу цехы кооперацияһын төҙөү схемаһын күрһәтте һәм аңлатма бирҙе. Был осраҡта кооперация ағзалары үҙ малын һатмай, ә һуйыр өсөн генә тапшыра һәм күрһәтелгән хеҙмәт (мал һуйған) өсөн генә хаҡ түләй. Ә продукцияны тулыһынса үҙенә ала, йәки килешеү нигеҙендә тейешле хаҡҡа һатып ебәрә ала. Бындай алым районда элек “Родина” агрофирмаһына Рифҡәт Фәйзуллин етәкселек иткән дәүерҙә бер ни тиклем ҡулланылды. Ҡайһы бер хужалыҡтар агрофирмаға мал тапшырып, ундағы цехтарҙа колбаса эшләтеп, йә булмаһа итте быҡтырып, консервалатып алырҙар ине.\n– Ғафуриҙа күпләп бал етештерелә, урмандарығыҙҙа бәшмәк тә күп, һәм ошондай тауарҙы фасовкалап һатыуға сығарырға мөмкин. Сит илдән һатып алыуға ҡарағанда, үҙебеҙҙәге сифатлы продукцияға иғтибарҙы көсәйтәйек, бының өсөн кооперацияларға берләшәйек. БР Ауыл хужалығы консультациялау үҙәге һеҙгә һәр саҡ ярҙам итергә әҙер, – тине Ирек Сакаев.\nАвтор: С. ТИМЕРОВ.


18 Сентябрь , 10:00\nАта-әсә фатихаһын алырға кәрәк, тип юҡҡа әйтмәйҙәр. Тик йәштәр генә быға иғтибар итмәй. Ололар ҙа йыш ҡына ризаһыҙлығын ебәреп, балаларына фатиха бирергә эшкинмәй.\nСығыштары менән беҙҙең райондан, хәҙер инде бер нисә тиҫтә йыл баш ҡалала йәшәгән ике ғаиләнең яҙмышын әле лә уйлайым. Яҡташтар тип аралашып йәшәгән кешеләр бер туғандай булып йәшәне. Мин дә Өфөгә юл төшкәндә уларҙа туҡтала торғайным. Бер-береһе өсөн өҙөлөп торған, һәр байрамды түгел, ялды ла бергә үткәргән ҡәрҙәштәрем менән һоҡландым. Ғаиләләр тығыҙ аралашҡас, уларҙың балалары ла бер-береһенә ныҡ эҫенде. Ике йәш айырма булған егет һәм ҡыҙ тәүҙә туғандарҙай булһа, йәшлек осорона еткәс ике арала мөхәббәт уты тоҡанды. Тик ниңәлер ата-әсәләр быға ҡаршы төштө. Ике яҡтың да.\nЕгеттең әсәһе улына кәләш итеп бер бай әхирәтенең ҡыҙын күҙләп ҡуйған булған икән. Ҡатын был хаҡта әйткәс, ҡыҙҙың ата-әсәһе бик ныҡ асыуланып, ҡыҙҙарына егеткә яҡын да юламаҫҡа ҡуша. Бер туған булып йәшәгән ғаиләләр ҡан дошманға әйләнде лә ҡуйҙы. Шулай ҙа йәштәр мөхәббәтенә тоғро ҡалды. Уҡып бөтөп, эшкә урынлашҡас бергә йәшәй башланылар. Ике яҡтың да ата-әсәһе балаларын бының өсөн ғәфү итмәне.\nЙәштәр аҡса йыйып алғас туй үткәрергә була. Сөнки аҡ туй күлдәге, балдаҡтар, матур мәжлес тураһында хыяллана улар. Ата-әсәләр туйға килмәне, уның ҡарауы ике көндән уларҙы бергә ерләне. Ярай әле буштан сыҡҡан дошманлыҡтары бер-береһен өҙөлөп һөйгән йәш йөрәкте бер ҡәбергә һалырға ҡамасау итмәне. Йәштәр уйламағанда аварияға тарып һәләк булды. Күрәһең, ата-әсәнең фатихаһы бирелмәүе уларға был донъяла тыныс йәшәргә бирмәгәндер. Бына шулай, ике ғаилә лә бер бөртөк ғәзиз балаһын юғалтты.\nАвтор: Гузель Салихова


Байрам сиктәрендә төбәктә бик күп саралар уҙғарыла. Ошо көндәрҙә иң яҡшы ҡымыҙ етештереүсене асыҡлау буйынса мәртәбәле бәйге үтте.\nБеренсе тапҡыр ойошторолған конкурста республиканың Урал аръяғынан тиҫтәнән ашыу хужалыҡ ҡатнашты. Халҡыбыҙҙың милли эсемлеген данлаған, ҡымыҙ етештереүселәрҙең данын арттырған шифалы эсемлекте пропагандалаусы бәйге еңеүсеһе тип Баймаҡ районынан «Союз» хужалығы танылды.\nҠымыҙ байрамы Таусылар ҡалаһының күркәм юбилейына арналды. Ойоштороусылар сараның киләсәктә изге йолаға әйләнәсәгенә ҙур ышаныс белдерҙе. Төбәктә шулай уҡ ат сабыштары ла ҡыҙыу барҙы. Үҙ көсөн һынап ҡарарға, Силәбе һәм Ырымбур өлкәһе спортсылары ла килгәйне. Иң етеҙҙәргә ҡиммәтле бүләктәр, Рәхмәт хаттары тапшырылды.


Башҡортостан фәненең киләсәге - ышаныслы ҡулдарҙа\nБөгөн Хөкүмәт йортонда республиканың фән һәм техника өлкәһендәге дәүләт йәштәр премияһы лауреаттары тәбрикләнде. Конкурсҡа быйыл техник, гуманитар һәм тәбиғи фәндәр буйынса барлығы 40 ғилми эш ебәрелә.\nҺәр йүнәлештә еңеүселәр билдәләнә. Улар иҫәбендә Өфө дәүләт авиация техник университетынан биш кешенән торған ғилми төркөмө лә бар. Йәш белгестәр «Автономиялы объекттар өсөн энергияны һөҙөмтәле электромеханик үҙгәрткес» уйлап таба. Улар 150 мең һумлыҡ аҡсалата премияға лайыҡ була.\n14 йыл эсендә төбәктең абруйлы премияһы менән 21 йәш ғалим бүләкләнә. Бынан тыш, тиҫтәнән ашыу ғилми коллектив конкурста еңеп сыҡҡан. Эксперттар комиссияһы вәкилдәре быйылғы эштәрҙе юғары баһаланы. Башҡорт дәүләт университеты белгестәре түллек биҙе һәм ашҡаҙан яман шеше үҫеше хәүефен алдан билдәләү өсөн тест-система уйлап сығарһа, социология фәндәре кандидаты Айбулат Кәримов хеҙмәт йәшендәге халыҡтың ярлы йәшәү проблемаһынан сығыу юлдарын 9 йыл дауамында асыҡларға тырышҡан.


Йәш опера йырсыһы Айгөл Әхмәтшина Ковент-Гарден Король сәхнәһен яулай | «Ашҡаҙар» радиоhы сайты\nАйгөл ӘхмәтшинаКовент-Гарден Король театрында Бизеның "Кармен" операһындағы уңышлы сығыш яһаны. Данлыҡлы опера Лондон сәхнәһендә ҡуйылды. 22 йәшлек яҡташыбыҙ унда былтыр Мерседес партияһын башҡарһа, быйыл уға ышанып төп ролде тапшыралар. Айгөл Ковент-Гарден Король опера һәм балет театрына бынан ике йыл элек саҡырылды. Уны театр тарихындағы иң йәш солист тип атайҙар, сөнки бында 25 йәштән генә эшкә алалар. "Әлегә был хәл минең менән булдымы - аңлап етә алмайым. Хатта тамашасылар алҡышланымы-юҡмы икәнлеген хәтерләмәйем. Ошо хаҡта әйткәйнем, миңә алҡыштар яҙмаларын ебәрә башланылар", тип тәьҫораттары менән уртаҡлаша йырсы.


Айырым илдәр өсөн Рәсәйгә аҙыҡ-түлек килтереү сикләнгәс Башҡортостан Хөкүмәте ҡарамағында махсус штаб төҙөлдө\nМонополияға ҡаршы федераль хеҙмәткә хаҡтар сәйәсәтен ныҡлы күҙәтеүгә алыу бурысы йөкмәтелде.Бөгөн республикала аҙыҡ-түлектең 43 төрөнә көндәлек мониторинг үткәрелә. Ул 615 магазинда уҙғарыла. Хаҡтарға килгәндә, уның артыу осраҡтары күҙәтелә. Әммә был инфляцияға бәйле, төрлө тыйыу-сикләүҙәрҙең быға бер ниндәй ҙә ҡыҫылышы юҡ.\nБыл республиканың сауҙа һәм ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау буйынса дәүәләт комитеты рәйесе Рөстәм Камалетдинов фекере. Эксперттар ит комбинаттарында һыйыр, сусҡа итенә ҡытлыҡ һиҙелеүен билдәләй. Әле улар ҡош ите ризыҡтарын сығарыуҙы арттыра. Эшсе төркөм ҡошсолоҡ предприятиеларының хәйләле алымын да асыҡлаған. Етештерелгәнде улар үҙҙәренең ҡарамағында булған аралашсылар аша һата.\nРөстәм Камалетдинов, Башҡортостандың сауҙа һәм ҡулланыусылар хоҡуғын яҡлау буйынса дәүләт комитеты рәйесе: «Ике ай алып барылған тикшереүҙәрҙән күренеүенсә, тауыҡ ите менән балыҡтың хаҡы 4-5 процентҡа артты».


Илһөйәрлек – ҡаныбыҙҙа\nИлһөйәрлек – ҡаныбыҙҙа20.11.2018\n“Башҡортостан” дәүләт концерт залында “2016 – 2020 йылға Рәсәй Федерацияһы граждандарында илһөйәрлек тәрбиәләү” дәүләт программаһы сиктәрендә уҙғарылған “Республика намыҫы өсөн” фестиваленә йомғаҡ яһалды. Йыр-моңдан һәм дәртле бейеүҙәрҙән торған концерт тамашасының күңеленә хуш килде.\nДәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев республика Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров исеменән сәләмләп:\n– Мәҙәни мираҫты һаҡлап ҡалыу һәм уны популярлаштырыу – изге эш. Бөгөн, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ҡайһы бер донъяуи сәйәсмәндәр тарих биттәрен үҙгәртеп яҙырға тырыша. Бындай мәлдә илһөйәрлек сифаттарын һаҡлап ҡалыу үтә мөһим. Беҙҙең илдә бының өсөн күп эштәр башҡарыла. “Республика намыҫы өсөн” фестивалендә ҡатнашҡан һәр кем үҙенең талантын һәм илһөйәрлек рухын сағылдырҙы, – тине.\nБыл көндө мәктәп, балалар баҡсалары, социаль приют, ижади студия, йәмәғәт үҙәктәре коллективтарына балаларҙы рухи, әхлаҡи яҡтан үҫтергәндәре, уларҙа илһөйәрлек тойғолары тәрбиәләгәндәре өсөн Маҡтау ҡағыҙҙары һәм иҫтәлекле бүләктәр тапшырҙылар. Спорт, сәнғәт өлкәһендә уңыш ҡаҙанған балалар ҙа иғтибарҙан ситтә ҡалманы.\nБатырлыҡ ҡылыр өсөн сит ил киноларындағылай махсус костюмдар, ғәҙәти булмаған көс-һәләт түгел, ә ҡыйыу йөрәк һәм кешелеклелек кәрәк. Мәләүездән Ләйлә Сәйфетдинова дүрт йәшлек малайҙы машина тәгәрмәстәре аҫтынан йолоп ала; Стәрлетамаҡ ҡалаһынан Ярослав Адоньев күп ҡатлы йорттоң тәҙрәһенән ҡолап төшкән баланы ҡотҡара; Денис Кузнецов ҡурҡыныс енәйәтсене полиция хеҙмәткәрҙәре килеп еткәнсе эҙәрлекләп уны һаҡ аҫтына алырға ярҙам итә. Улар барыһы ла үҙ ғүмерҙәрен ҡурҡыныс аҫтына ҡуйып, кеше ғүмерен ҡотҡарырға ынтыла, быға һоҡланмау һәм тетрәнмәү мөмкин түгел. Йәш геройҙарҙы бүләкләгәндә зал алҡыштарға күмелде.\nӘйткәндәй, фестивалдә киң мәғлүмәт саралары өсөн дә махсус номинация булдырылғайны. Илһөйәрлек темаһына арналған махсус проекттар өсөн Башҡортостан Юлдаш телевидениеһы, тематик репортаждар өсөн “Бәләбәй хәбәрҙәре” гәзите бүләкләнде. Еңеүсе исеме иһә “Аманат” республика балалар һәм үҫмерҙәр журналына тапшырылды.


Баймаҡ районы Өмөтбай ауылының ете мөғжизәһе — Викидәреслек\nБаймаҡ районы Өмөтбай ауылының ете мөғжизәһе\nБаймаҡ районы Өмөтбай ауылы "Әүлиә " ағинәйҙәр ҡоро , ҡатын- ҡыҙҙар ойошмаһы Өмөтбай ауылының ете мөғжизәһен өйрәнә. Ауылыбыҙҙың ер-һыу атамаларын, уларҙың легендаларын йыябыҙ. Атамаларҙа - халҡыбыҙ тарихы, еребеҙгә һалынған мөһөр! Ер - һыу атамаларында теге йәки был урындың , тауҙың, төбәктең, йылғаның һ.б.кешеләр иғтибар биреп еткермәгән серҙәре әллә күпме.Тарихты белеү өсөн ер - һыу атамаларының барыһында боронғоларында, һуңғы осорҙа барлыҡҡа килгәндәрен дә бик ентекләп йыйыу, өйрәнеү һәм уларҙы бик һаҡларға кәрәк. Теләгән бер кеше үҙе белгәнде яҙа ала. Фотолар, йырҙар һ.б. бик урынлы булыр.Ысынлап та ер - һыу атамалары Тыуған илгә, ергә һәм үҙ телеңә һөйөү тәрбиәләй, ҡыҙыҡһыныу уята, беҙҙең тәбиғәткә ыңғай ҡарашыбыҙҙы үҫтерә. Ауылыбыҙҙың ете мөғжизәһен белеү , ер - һыу атамаларын, легендаларын, тарихын белеү балаларыбыҙға һәм киләсәк быуынға файҙалы материал буласаҡ.\nБР атҡаҙанған уҡытыусыһы, тыуған яҡты өйрәнеүсе Мәжитов Айҙар Рәис улына ҙур рәхмәт.\nҺыу йәшәү сығанағы йәки Һаҡмар гидронимы варианттары.\nҺаҡмар һыуы аға ҡибла табан\nУрал тауы буйлап көн битләп\nКешелек тарихында тәүге дәүләттәр, ҡала, ауыл ҡайҙа ғына барлыҡҡа килмәһен, улар һыу (йылға-күл) янында барлыҡҡа килгән, Мысыр дәүләте -Нил, Тигр һәм Ефрат, Һинд һәм Ганг буйҙарында боронғо дәүләттәр, йә булмаһа Бөйөк Болғар иленеӊ Ҡама йылғаһы буйында барлыҡҡа килеүе ошо тарихи фаразға асыҡ миҫал. Башҡорт иленеӊ дә барлыҡҡа килеүе һәм төрлө ырыуҙарҙыӊ берҙәм халыҡ булып ойошоуы ла йылға-күлдәргә бәйле. Һүҙемде, илебеҙҙеӊ Урал аръяғы төбәгенеӊ йөҙөк ҡашы булған Һаҡмар йылғаһынан башлағым килә. Ысынлап та йырҙарҙа данланған гүзәл Һаҡмар йылғаһын республикабыҙҙа белмәгән кеше юҡтыр. Шулай ҙа йылғаның атамаһы тураһында тәғәйен генә аңлатма юҡ. Атаманың бер вариантында, башҡорт казактарының Һаҡмар йылғаһы буйлап һаҡ (сик һаҡлау) хеҙмәте үтәгән ваҡытта бер-береһенә “Һаҡ бар !”мы тип шартлы тауыш биреүҙән килеп сыҡҡан тип фараз бар, Дон казактарыныӊ шартлы тауыш “Нечай!” тип һөрәнлә�\nӘйткәндәй, беҙҙеӊ төбәктә аҡҡан Сырҙан йылғаһын, казак олотайҙар генерал Перовскийҙыӊ Урта Азия походынан һуӊ, Һыръдарья (Сырдаръя) йылғаһы хөрмәтенә ҡушыуҙарын атап үткем килә.\nОшоларҙан сығып һаҡмар атамаһын ѳлѳштәргә бүлеп тикшерһәк, һаҡ (һаҡсы), ар-(ир) аңлатмаһы килеп сыға. Мәҡәләмдеӊ төп мәғәнәһенән ситкә китеп, башҡорттарҙың ут күршеләре булған болғар халҡын миҫалға килтерәм. Миҫал, Татарстандыӊ Нурлат ҡалаһында йәшәгән бер туған Яҡуп бажам менән әӊгәмәнән һуӊ тыуҙы. Яҡуп бажа үҙен бер ваҡытта ла татар тип түгел ә болғар тип таныта. IХ- ХIII б. Ҡаманыӊ Волгаға ҡушылған урынында ҡеүәтле Болғар дәүләте булыуын һәр кем беләлер. Ысынлап та монгол яуыны тиклем Болғар, Сеүәр, Биләр ҡаларыныӊ таш түшәлгән урамдары, ҡала мунсалары, фонтандар бәреп торған майҙандары булыуы илселәрҙе, сауҙагәрҙәрҙе йәлеп итеп торған, шулай булмаһа ғәрәп миссионеры Әхмәт ибн Фаҙлан, 922 йылда мосолман диненәәйҙәп Болғар ҡалаһына ки лер инеме? Урындағы болғар халыҡтыӊ төп шөғөлө- йылға сауҙаһы булған, халыҡтыӊ атамаһы:болға- (һыу)ар-(ир) һыу кешеләре, йәғни һыу буйлап сауҙа итеүсе кеше (сауҙагәр) атамаһын аӊлата. Хәҙерҙә бит болға, болғансыҡ тип һыуға ҡарата сағыштырыу ҡулланабыҙ. Волга борондан Болға тип аталған. Сауҙагәр- сыуҙа (һыуҙа) һатыу итеүсе ар- ир атамаһын булдырған. Сауҙа итеү өсөн иҫәп-хисап белем талап ителгән, был йәһәттән болғарҙар мәҙәниәте беренсел урында торған. Бына ни ѳсѳн башҡорт әкиәттәре геройы булып –батырҙар (һаҡлар), ә болғар-татар әкиәттәрендә шайтан-шүрәлене лә тѳп башына ултыртыусы хәйләкәр, сатраш уйыны оҫтаһы Әминбәк кеүек аҡыллы герой (болғар) образдарын күрергә була.\nҺаҡмар атамаһыныӊ киләһе вариантында, йылғаның үтә лә текә ярҙары,кисеүҙәр аҙ булыуы сәбәпле һаҡ атларға, һаҡ барырға киҁәтеүҙән килеп сыҡҡан тигән фараз бар.\nБатшалар заманынан башлап башҡорт ерҙәрендә заводтар төҙөлөп ҡара төтөн бөркә башлау менән, ҙур йылғалар менән рәттән кесерәк йылғаларҙа һал ағыҙыу хеҙмәтен үтәгән, ауылдыӊ ҡарттары элегерәк Өмөтбайҙа йылға ике мәртәбә таша, тәүгеһе ҡар ирегәс, икенсеһе Урал һыуы төшкәс тейерҙәр ине. “Урал һыуы” тип ауылды�\n“Урал һыуы” тип ауылдыӊ янындағы, сиктәш бөрйән ҡараурмандарыӊ ҡар һыуын күҙ уӊында тотҡандарҙыр инде, хәҙерҙә бит “урманда ике тапҡыр ямғыр яуа” тигән әйтем бар. Билал ауылынан Мөбәрәк ҡайным йәш егет сағында. һал ағыҙыу эшендә булғандарын һөйләүен ҡыҙыҡһынып тыӊлай торған инем, ҡыш буйы ағас ҡырҡып, һыу баҫар туғайҙарға тартып һал итеп бәйләйҙәр, ағас бәйләүҙеӊдә үҙ тәртибе- бер ағас ысҡынып китһәлә башҡаларына зыян итмәй икән. Яҙ\nетеп һыу ҡайтҡас (һыу ҡайта, һыу китә тип тере йәнгә һынап йылға менән һөйләшеү бородан килә), болон-туғайҙар һыу менән тулып һалдарҙы ҡуҙғата. Ололар һал ҡыуғынсыларын билдәләй, ҡығынсылар һал өҫтөнә бесән тейәлгән арбаһы менән аттарҙы мендерәләр, аҙыҡ-түлек. йоҡлар өсөн лапаҫтар эшләп ырымбур тарафтарына хәүефле юлға сығалар…Ни өсөн бесәнле арба?- тип һораусылар булыр, кире ҡайтҡанда аттарҙы ашатырға, арбаға кәрәк яраҡ, аҙыҡ-түлекте, эш ҡоралдарын алып ҡайтыу өсөн. Бәлки ҡыуғынсыларҙыӊ “һаҡ бар! ” тип һөрәнләүҙәре йылға атамаһын тыуҙырғандыр…\nӘ шәхсән эҙләнеү-тикшереүгә килгәндә йылғаның атамаһы быуаттар тѳпкѳлѳнән –алмисаҡтан киләлер тип уйлайым. Был турала Урал батыр ҡобайыры миҫалында күрергә була. Урал батыр ҡобайырындағы:\nЯңы йылға эҙләгән,\nИҙел һымаҡ былар ҙа,\nБулат менән сапҡан ти,-\nУларҙан да ѳс йылға\nШылтырашып аҡҡан, ти\nҺуҙҙәренән сығып, Һаҡмар батыр ағаларына эйәреп ҡаяташҡа үҙенеӊ ҡоралы- һуҡмар (суҡмар) менән һуҡҡандан һуң һыу бәреп сығып йылға булып ағып китә.Суҡмар һүҙе тора-бара Һаҡмар атамаһына әүерелгән типфараз итһәк дѳрѳҫ булыр тип уйлайым, сѳнки суҡмар боронғо замандарҙа киң таралған ҡорал булған. Әлбиттә, Урал батырҙыӊ оло улы Яйыҡ батыр атаһының ҡылысын мираҫҡа алһа, ә кесе туғандары суҡмар менән ҡоралланған булғандыр. Мифология донъяһында киӊ таралған халыҡ легендаларында ла тере һыу эҙләү һәм табыу кеүек эпизодтартар йыш осрай.\nҺаҡмар йылғаһының инеше бәләкәй генә шишмәнән башлана, әбйәлилдәр ошо инешкә торба һалып ҡуйған,\nһыуы сылтырлап ҡына ағып ята. Уҡыусыларым менән инештән услап һыу уртлаған саҡта, баласаҡтан таныш т\n- һаҡмар һыуы тәмен тойҙом. Һаҡмар буйында тыуып үҫкән һәр кемгә танһыҡ был тәмде онотмаһындар ѳсѳн бигерәк тә балалар хәтерендә ҡалдырыр ѳсѳн, бѳгѳнгѳ кѳндәрҙә лә Һаҡмар буйы ауылы халҡы, яҙғы һары һыу тѳшкәнсе мәкенән сәйгә алып ҡайтыуы быуындар күсәгилешлегенә асыҡ миҫал. Кеше генә түгел, был төбәктә оя ҡороп бала баҫҡан аҡҡоштарҙа Һаҡмар боҙон тәмләп ҡалырға иртә яҙҙа ашҡынып ҡайта…\nШулай итеп, Урал батыр ҡобайырына таянып, Һаҡмар йылғаһы башҡорт этнонимын формалашыуында мѳһим роль уйнаған тәбиғәт бүләге тип ҡабул итеп ҡәҙерләү һәр кемдеӊ бурысы.\nСығанағы — «https://ba.wikibooks.org/w/index.php?title=Баймаҡ_районы_Өмөтбай_ауылының_ете_мөғжизәһе&oldid=23870»\nБыл бит һуңғы тапҡыр 20:58 6 декабрь 2020 үҙгәртелгән.


Гөлнара Фазылйән ҡыҙы Ноғоманова, Башҡортостан Республикаһы тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының Сибай территориаль комитеты начальнигы:\n—Йондоҙнамә менән ҡыҙыҡһынам, уҡып барам. Унда яҙылғандар характерға тура килгән һымаҡ. Ысынлап та, мин конфликтҡа инергә яратмайым, мәрхәмәтле булырға тырышам. Эргә-тирәләге кешеләрҙең дә түҙемле, бер-береһенә ихтирамлы, иғтибарлы булыуын, бер генә бирелгән ғүмерҙә ыҙғышып йәшәмәүен теләр инем. Fөмүмән, ил, донъя күләмендә тотороҡлоҡ булһа ине. Әле Украина хәл-дәре эсемде бошора, күңелде ҡыра...\n2014 йылға килгәндә, бик ҡатмарлы булды. 2013 йылда уҡ мәшәҡәттәр башланғайны. Сөнки закондар үҙгәрҙе, контроль, норма эштәре киңәйҙе. Быйыл тағы үҙгәрештәр буласаҡ әле. Әммә быға әллә ни ҡайғырмайым. Иң мөһиме һаулыҡ булһын. Үҙгәрештәргә ҡулайлашырға, уны башҡарырға көс табырбыҙ. Илебеҙ тыныс һәм имен булһын, ғаиләләр артһын, балалар сәләмәт үҫһен! «Атайсал»ды уҡыусыларҙың барыһына ла һаулыҡ, ғаилә бәхете теләйем!


Бәйләнешле һөйләү телмәрен үҫтереүҙә яңы алымдар\n26 Ноябрь 2020, 16:29\nМаҡсат. Балаларҙың һөйләү телмәрен үҫтереүҙә фекерләү технологияһының эффектлылығын күрһәтеү һәм эш алымдарын тәҡдим итеү.\nБурыстар. Тәнҡитле фекерләү технологияһының метод һәм алымдарын ҡулланыу; уның принциптарына нигеҙләнеп, коммуникатив шәхес тәрбиәләү; саҡырыу – фекер йөрөтөү – рефлексия законлылығын һаҡлау; һәр уҡыусының фекерләү ҡеүәһен иғтибар үҙәгендә тотоу.\nФекерләү технологияларының төп принциптары: балаларҙың азатлығы һәм үҙен ижади сағылдырыуы; уҡыу процесында һынау һәм хаталаныу методы; коллективта хеҙмәттәшлек һәм аралашыу.\nТәнҡитле фекерләү технологияһы фәлсәфә, психология, педагогика фәндәренә нигеҙләнә. Был технология тәү башлап сит илдә өйрәнелгән. Уның авторҙары – америка ғалимдары Чарльз Темпл, Дженни Стил, Курт Мередит, Скотт Уолтер.\nРәсәйҙә ул 1997 йылдан алып билдәле, уҡытыу системаһына уны Ирина Муштавинская, Игорь Загашев, Сергей Заир-Бек яраҡлаштыра.\nТәнҡитле фекерләү технологияһы – ул нимәнелер инҡар итеү, тәнҡитләү түгел, ә, киреһенсә, үҙеңә яраҡлаштырып, ҡулайлаштырып өйрәнеү тигәнде аңлата.\nУҡыусы телде, мәғлүмәтте ятлап түгел, ә тормош тәжрибәһенә таянып, ирекле фекер йөрөтөп өйрәнә. Яңы технология уҡыу барышында аңлашылмаған һорауҙарҙы, проблемаларҙы күрергә, асыҡларға ярҙам итә.\nТәнҡитле фекерләү технологияһы эҙмә-эҙлеклелек принцибына нигеҙләнгән. Яңы мәғлүмәт менән танышыу алдынан уҡыусы мин нимә беләм; ниндәй яңылыҡ алдым; был тема миңә нимә бирә, мин уны нисек ҡулланам; ул артабан миңә нимә өсөн кәрәк тигән һорауҙарға яуап эҙләй.\nТәнҡитле фекерләү технологияларына нигеҙләнеп үткәрелгән дәрестә уҡыусылар үҙ аллы белем алырға ынтыла, тәнҡитле һәм ижади фекерләй, бәйләнешле, дөрөҫ һөйләргә, үҙенең эшмәкәрлегенә баһа бирергә өйрәнә.\nШвейцария ғалимы Жан Пиаже үҙенең хеҙмәтендә тәнҡитле фекерләү технологияһын саҡырыу, фекер йөрөтөү, рефлексия кимәленә бүлгән. Уларҙы асыҡлап китәйек.\nПрактик өлөш. (Уҡытыусы умартасы кейемен кейә.)\n– Мин кем? (Умартасы.)\n– Ә ни өсөн мин бөгөн умартасы булып кейендем? (Бал йыйырға.) Хәҙер мин һеҙҙең уй-фекерҙәрегеҙҙе ошо батманға йыям.\n– Бал йыйырға миңә кемдәр ярҙам итер? (Бал ҡорттары.)\n– Ә ҡайҙа ул минең бал ҡорттарым? Кемдәр улар? (Беҙ.)\n– Бөгөн дәрескә эшһөйәр, тырыш, бай рухлы уҡытыусылар, уҡыусылар йыйылған. Ә һеҙ – минең уңған бал ҡорттарым. Бергәләп ошо тәнҡитле фекерләү кәрәҙен белем менән тултырырбыҙ.\nБеҙ әле тәнҡитле фекерләү технологияһының “уй-фекерҙәр кәрзине” алымын ҡулландыҡ.\n– Уҡыусылар, ә мин кисә бер умартанан 500 кг бал йыйҙым. Һеҙ миңә ышанаһығыҙмы? (Юҡ.)\n– Ни өсөн? Фекер йөрөтөп, яуаптарығыҙҙы иҫбатлап ҡарағыҙ. (Бер умартанан 500 кг бал йыйып булмай; ҡыш көнө бал ҡорттары йоҡлай.)\n– Афарин. Дөрөҫ һәм дөрөҫ булмаған фекерҙәр алымы ярҙамында мин әйткәндәрҙең дөрөҫ булмауын иҫбатланыҡ.\n– Саҡырыу кимәле бал, белем менән тулды, ләкин беҙгә әле эшләргә лә эшләргә. Саҡырыу, йәғни ҡыҙыҡһыныу уятыу кимәле уҡыусыларҙың яңы тема менән ни дәрәжәлә таныш булыуын күрһәтә, белемдәрен актуалләштерә, белем алыуға ҡыҙыҡһыныу уята, эшкә йүнәлеш бирә.\nБал ҡортоноң әүҙем сағы йәмле йәй айҙарына тура килә, тик был миҙгелдең дә төрлө сағы була. Әйҙәгеҙ әле, ошо үлсәүгә бал ҡорттары өсөн йәйҙең кире һәм ыңғай яҡтарын һалып үлсәп ҡарайыҡ.\nКире яҡтары: ямғыр йыш яуа йә ҡоролоҡ була һ.б.\nЫңғай яҡтары: сәскәләр күп, көндәр йылы һ.б.\n– Тимәк, йәй бал ҡорттары өсөн төрлөсә килә. Быны үлсәү алымы менән иҫбатланыҡ.\n– Беҙ һеҙҙең менән яланда бал йыйып йөрөгән арала, кемдәрҙер умартабыҙҙы туҙҙырып киткән. Һеҙ, бал ҡорттары, таҙалыҡ яратаһығыҙ, миңә умартаны тәртипкә килтерергә ярҙам итегеҙ. Ә кем туҙҙырғанын ошо йомаҡтарҙы сисеп беләйек.\n1. Ҡойроғо көлтә кеүек,\nЯратҡаны сәтләүек. (Тейен.)\n2. Энәһе бар, ебе юҡ. (Терпе.)\n3. Ҡыҫҡа ҡойроҡ, шеш ҡолаҡ. (Ҡуян.)\n4. Ҡыҙыл билле ҡыҙ килде,\nҠыланды ла юғалды. (Төлкө.)\n5. Бал яратҡан хайуан. (Айыу.)\n– Таҙа таҡта алымы ярҙамында тырыш бал ҡорттарыбыҙ умартаны таҙартып та киттеләр.\n– Фекер йөрөтөү кимәле лә бал менән тулды.\nФекер йөрөтөү йәки аңлау кимәле – уҡыусы был стадияла тыңлай, уҡый, яҙа, яңы асыштар яһай.\n– Оҫталыҡ дәресе аҙағына ла яҡынлаша, бал ҡорттары умартаға йыйыла башланы. Ә унда инеү өсөн кәрәҙ шаҡмағы (Блум шаҡмағы) һорауҙарына яуап биреп, теманы нығытып ҡуяйыҡ.\nТасуирла: башҡорт балын тасуирла. (Уҡыусы бал ҡорто тураһында һөйләй.)\nҠуллан: балды нисек һәм ҡайҙа ҡулланалар?\nНи өсөн: кеше ни өсөн бал ашай?\nАңлат: бал ҡорттары һәйбәт ҡышлаһын өсөн, ниндәй шарттар булдырырға кәрәк, аңлат.\nУйлап тап: бал һәм бал ҡорттары менән бәйле йомаҡ уйлап тап.\nБаһала: бөгөнгө мәғлүмәт һиңә кәрәк булырмы?\n– Блум шаҡмағы алымы ярҙамында бал һәм бал ҡорттары темаһына йомғаҡлау яһаныҡ.\n– Рәхмәт, эшһөйәр бал ҡорттарым, кәрәҙ тулып килә, ләкин һеҙҙең әйтелмәгән һүҙҙәрегеҙ ҡалғандыр. (Уҡыусылар бал ҡорто исеменән кешелеккә мөрәжәғәт яҙа.)\nЭй, кешеләр, беҙҙең яҡтың тәбиғәте, шул тиклем бай, матур! Яландарҙа сәскәләрҙең ниндәй генә төрө юҡ! Бары ошондай хозур тәбиғәтле, матур, саф һауалы ерҙә генә тәмле, файҙалы бал йыйырға мөмкин.\nЗинһар өсөн, тәбиғәтебеҙҙе һаҡлағыҙ, ағыуламағыҙ, сүп-сар ташламағыҙ, кешеләр!\n– Афарин, уҡыусылар. РАФТ алымы ярҙамында кешелеккә хат яҙҙыҡ. Рефлексия кимәле лә тулды.\nРефлексия кимәле. Уҡыусылар был стадияла иҫке мәғлүмәт менән яңыны сағыштыра, дөйөмләштерә, фекер алыша, дәлилләй, һығымта яһай һәм тормошта ҡуллана. Рефлексия кимәлендә ижади тикшеренеүҙәр йәки практик эштәр бирелә.\n– Тәнҡитле фекерләү технология кәрәҙе балға, белемгә тулды. Беҙгә эшебеҙҙең емеше күренә, ә һеҙ, ҡатнашыусылар, үҙегеҙгә файҙа алдығыҙмы? Бигерәк тә ниндәй алымдар, эш төрҙәре нығыраҡ оҡшаны? (Яуаптар тыңлана.)\n– Оҫталыҡ дәресемде Башҡортостандың халыҡ шағиры Р. Ғариповтың “Туған тел” шиғыры менән тамамлайым.\nКүгәрсен районы Мораҡ ауылының 1-се мәктәбе уҡытыусыһы


Юлдар – тормош көҙгөһө » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Иҡтисад » Юлдар – тормош көҙгөһө\n28.12.2013 Юлдар – тормош көҙгөһө\nСаҡмағош юл ремонтлау-төҙөү идаралығы – “Башкиравтодор” асыҡ акционерҙар йәмғиәте ҡарамағындағы ҙур һәм тотороҡло эшләүсе предприятиеларҙың береһе.\nСаҡмағош юл хеҙмәтенең тарихы үткән быуаттың 30-сы йылдарына барып тоташа. Йылдар дауамында ҙур эштәр башҡарыла, бай эш тәжрибәһе туплана. Һөҙөмтәлә идаралыҡ техник йыһазландырылған предприятиеға әүерелә. Ул, район биләмәһенең юлдар селтәрен ремонтлау һәм хеҙмәтләндереү менән бер рәттән, яңы юлдар, күперҙәр төҙөү, предприятиелар, социаль объекттарҙың территорияһын төҙөкләндереү менән шөғөлләнә. Йыл һайын Хөкүмәт территориаль заказын үтәүгә – төҙөлөш, ремонт һәм автомобиль юлдарын хеҙмәтләндереүгә 120 миллион һумдан ашыу аҡса үҙләштерелә. Хәҙерге ваҡытта предприятие ҡарамағында 416 саҡрымға яҡын юл иҫәпләнә. Шуларҙың 392,1 саҡрымы – ҡаты япмалы, 186,4 саҡрымы – асфальт юлдар һәм 34 күпер, 303 һыу үткәреү торбаһы.\nАғымдағы йылда саҡмағоштар 114,146 миллион һумлыҡ эш башҡарған. Әйтәйек, Кушнаренко – Саҡмағош – Баҡалы, Саҡмағош – Дүртөйлө, Шаран – Яңы Балтас – Андреевка юлдарын ремонтлағандар. Тышҡы заказ буйынса Молодежная, Кольцевая, Береговая урамдары, ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтары полигонына инеү-сығыу юлдары асфальтланған, спорт сараларын уҙғарыу өсөн Кәшәк ауыл биләмәһен төҙөкләндергәндәр, Саҡмағош, Иҫке Ҡалмаш, Митрәй-Әйүп ауылдарындағы ҡомташ йәйелгән урамдарҙы ремонтлағандар. Яҡын киләсәктә Шишмә – Языков – Саҡмағош автомобиль юлына капиталь ремонт эшләргә йыйыналар.\nИдаралыҡ ҡеүәтле матди-техник базаға эйә. Был бурыстарҙы сифатлы һәм ваҡытында башҡарырға булышлыҡ итә. Бының өсөн үҙҙәренең ике асфальт бутаусы ҡорамалы, автоүлсәгес хужалығы һәм аттестациялы лабораторияһы булған асфальт-бетон заводы бар. ДС – 158, ДС 117 – 2К ҡорамалдары, 350 кубометр һыйҙырышлы битум һаҡлағыс тулыһынса компьютерлаштырылған. Улар йылына 22 – 25 мең тонна асфальт-бетон етештерә. Продукцияның сифат сертификаты бар.\nПредприятиеның уңыштары юлсылар коллективының фиҙакәр хеҙмәтенә бәйле. Улар, йылдың теләһә ҡайһы миҙгелендә лә юлдар һәм инженерлыҡ ҡорамалдары һәр саҡ яҡшы, техник яҡтан төҙөк, заман талаптарына тура килһен, тип тырыша. Бөгөн идаралыҡта атҡаҙанған юл хеҙмәткәрҙәре, юғары һөнәри оҫталыҡҡа эйә белгестәр эшләй. Предприятие етәксеһе Риф Хәбибрахман улы Мусин Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған төҙөүсеһе исеменә лайыҡ. Ул абруйлы коллектив менән 20 йыл етәкселек итә. Талапсан, булдыҡлы, юғары ойоштороу һәләтенә эйә етәксе йылдар дауамында берҙәм коллектив туплай. Бында 75 кеше эшләй. Улар – юғары класлы белгестәр, күптәр үҙҙәренең ике-өс тиҫтә йылдан ашыу ғүмерен юл төҙөлөшө хеҙмәтенә бағышлаған. Риф Хәбибрахман улы республиканың атҡаҙанған транспорт хеҙмәткәрҙәре – водителдәр Ф. Бәхтегәрәев менән И. Әғзәмовты, Башҡортостандың атҡаҙанған төҙөүсеһе, юл мастеры Ә. Нәбиуллинды, СТС-тың почетлы хеҙмәткәрҙәре Г. Капитонов, Ә. Мостафиндарҙы маҡтап телгә алды. Йәштәр ҙә һынатмай. Йәш водителдәр И. Әғзәмов, А. Хәбибуллин, А. Әхмәҙуллин, И. Солтанов, И. Латипов, механизаторҙар Р. Кирәев, Р. Хисамов, Ф. Вәлиуллин, Р. Фәтхетдинов һәм башҡа бик күптәр үҙ эшенә намыҫлы ҡарай.\nКоллективта оҙаҡ йылдар юл хеҙмәтендә эшләгән ветерандарҙы хөрмәтләү традицияға әйләнгән. Йыл һайын Еңеү байрамында, халыҡ-ара оло йәштәгеләр көнөндә, юбилейҙарҙа тантаналы саралар уҙғаралар, тәбрикләп, бүләктәр тапшыралар.\nИдаралыҡ етәкселеге юл төҙөүселәр тураһында хәстәрлекте алғы планға ҡуя. Бында эшселәрҙең хеҙмәтен хәүефһеҙ итеү, ялын ойоштороу өсөн шарттар тыуҙырылған. Заманса йыһазландырылған ял бүлмәләре ҡаралған, эш урындарында йылы аш менән тәьмин итеү ойошторолған.\nЕтәкселек социаль мәсьәләләргә лә етди иғтибар бүлә. Эшселәр һәм уларҙың ғаиләләренә республика шифахана, ял йорттарына ташламалы хаҡҡа юлламалар бирелә. Шәхси йорт һалыусыларға төҙөлөш материлдары бүленә. Социаль ярҙам һәм төрлө дәртләндереү саралары хеҙмәткәрҙәргә тағы ла тырышып эшләү мөмкинлеге бирә.\nСаҡмағош юл ремонтлау-төҙөү идаралығы коллективы “Башкиравтодор” йәмғиәтендә эшләүсе хеҙмәттәштәрен Яңы йыл менән ҡотлай. Уларға ныҡлы һаулыҡ, ғаилә именлеге, хеҙмәт уңыштары теләй.


1 ғинуарҙан Башҡортостанда балалар баҡсаһы өсөн ата-әсә түләүе арта // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n14:32, 9 декабря 2019 Иҡтисад\n1 ғинуарҙан Башҡортостанда балалар баҡсаһы өсөн ата-әсә түләүе арта Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2019 йыл, 9 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.\n«Башҡортостан Республикаһы биләмәһендә урынлашҡан дәүләт һәм муниципаль белем биреү ойошмаларында баланы ҡараған һәм тәрбиәләгән өсөн айына ата-әсә түләүенең уртаса күләмен билдәләргә», — тиелә документта.\n«Башинформ» агентлығы хәбәр иткәнсә, бер йыл элек 2019 йылға мәктәпкәсә учреждениеларҙа баланы ҡараған һәм тәрбиәләгән өсөн ата-әсә түләүенең уртаса күләме 1617 һум тип билдәләнгәйне.\nТеги: балалар баҡсалары, балалар баҡсаһы өсөн ата-әсә түләүе


Башҡортостанда чиновниктар эшенең һөҙөмтәлелеге 150 күрһәткес буйынса баһаланасаҡ // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда чиновниктар эшенең һөҙөмтәлелеге 150 күрһәткес буйынса баһаланасаҡ\n18:00, 17 декабря 2010 Сәйәсәт\nБашҡортостан Юлдаш телевидениеһының “Урынлы фекер” программаһында иҡтисади үҫеш министры Владимир Балабанов хәбәр итеүенсә, йән башына инвестициялар йәһәтенән беҙҙең республика әлегә ни бары 58-се урынды биләй.\n— Беҙ бай булдыҡ, үҙ-үҙебеҙҙе тәьмин иттек, шуға күрә инвесторҙарға юлды асманыҡ, – тип аңлатты Владимир Александрович бындай хәлдең сәбәбен.\nБөгөн инвестициялар йәһәтенән беҙҙең 82 конкурентыбыҙ бар, йәғни Рәсәй Федерацияһының бөтә субъекттары. Инвестор иркәләнеп боҙолған, яҡшы шарттар талап итә. Ә беҙ әлегә аҡса эшләргә өйрәнмәгәнбеҙ. Инвесторҙарҙы йәлеп итә белмәйбеҙ. Был йәһәттән хатта 1990 – 2000 йылдарҙа күп кенә күрһәткестәр буйынса беҙҙән артта ҡалған Татарстанды ҡыуып етергә тура килә, – тине республиканың иҡтисади ведомствоһы башлығы. Әммә, Владимир Балабановтың фекеренсә, тәүге өмөтләндергес аҙымдар яһалған. Мәҫәлән, Волга буйы төбәген үҫтереү сиктәрендә Башҡортостан социаль университет һәм паралимпия үҙәге төҙөү проекттарын яҡланы.\nУл билдәләүенсә, республиканың потенциаль инвестициялар сығанаҡтары бар. Улар – федераль бюджет, Рәсәй һәм Көнбайыш инвесторҙары, шулай уҡ аҡса һалыу теләге булған, әммә төрлө сәбәптәр арҡаһында туҡталып ҡалған урындағы инвесторҙар.\nБөгөн көнүҙәк иҡтисади темаларҙың береһе – чиновниктарҙың эш һөҙөмтәлелегендә төп күрһәткестәр.\n— Федераль үҙәк 300-гә яҡын һөҙөмтәлелек күрһәткесен уйлап тапты. Беҙ уларҙың һанын 150-гә тиклем кәметтек. Һәр ведомствола төп 5-6 күрһәткес буласаҡ. Әлегә улар тулыһынса раҫланмаған. Әммә был эш башҡарылғас, кешеләр квартал һайын уларҙы статистика отчетлылығы буйынса күҙәтеү мөмкинлегенә эйә буласаҡ. Отчет тулыһынса асыҡ буласаҡ һәм Интернетта урынлаштырыласаҡ, – тине Владимир Балабанов.\nТеги: статистика, кадрҙар


Әүжән үҙгәреш кисерә\n30 Апрель 2019, 18:38\nМуниципаль район хакимиәте башлығы Владислав Миронов эш сәфәре менән Үрге Әүжәндә булды.\nХакимиәт башлығы мөһим социаль объекттарҙы ҡараны, дауаханала пациенттар менән аралашты. Пациенттар, үҙ сиратында, ТелеЭКГ системаһын, ауырыуҙарға ваҡытлыса эшкә яраҡһыҙлыҡ электрон ҡағыҙын булдырыу, заманса йыһазландырылған «тиҙ ярҙам» машинаһын алыуға рәхмәттәрен белдерҙе. Ғөмүмән, Владислав Миронов дауахананың эшен, хәл-торошон ыңғай баһаланы, әммә дөйөм практика табибы һәм стоматолог булмауына борсолдо.\nХакимиәт башлығы шулай уҡ мәктәпкә лә инде. Бында 157 бала, шуларҙың 14-е - I класс уҡыусыһы. Мәктәп «Үргә ос» республика белем биреү проектына индерелгән (был программа республика Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров инициативаһы буйынса булдырылған). 2018 йылдың декабрендә мәктәп 12 яңы компьютер алды һәм тулыһынса электрон журналға күсте.\nҮрге Әүжәндең йәнә бер мөһим үҙгәреше - янғын һүндереү депоһын төҙөү. Был проект «Башҡортостандың 100 йыллығына - 100 объект» программаһына ярашлы тормошҡа ашырыла. Төҙөлөш эштәре тамамланыуға бара, унда бөтә техниканы, шулай уҡ яңы алған өс күсәрле «Урал» вездеходын да күсергәндәр. Быйыл әүжәндәр тағы бер шундай машина алыуҙы көтә.\nСәфәре аҙағында хакимиәт башлығы халыҡ менән осрашты, уларҙың теләктәрен яҙып алды.


“Ҡиммәттәр системаһы” киң мәғлүмәт саралары фестивале үтәсәк // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n“Ҡиммәттәр системаһы” киң мәғлүмәт саралары фестивале үтәсәк\n9:59, 9 декабря 2009 Йәмғиәт\n10 декабрҙән 12-һенә тиклем Өфөлә «Ҡиммәттәр системаһы» II киң мәғлүмәт саралары фестивале үтәсәк. Уны РФ Матбуғат һәм киң коммуникациялар буйынса федераль агентлыҡ, Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте, БР Хөкүмәте ҡарамағындағы Матбуғат, нәшриәт һәм полиграфия буйынса идаралыҡ ярҙамында «МедиаСоюз» Дөйөм Рәсәй йәмәғәт ойошмаһы һәм РФ Йәмәғәт палатаһы үткәрә. Үткәреү урыны — «Аҡбуҙат» ипподромы манежы.\nБыл форумдың төп бурысы — журналистар һәм медиабаҙар профессионалдарының диалогын тәьмин итеү, ватан журналистикаһының кимәлен күтәреүгә булышлыҡ итеү, авторҙарҙы хәҙерге замандың мөһим проблемаларын хәл итеүгә йәлеп итеү. Тап киң мәғлүмәт саралары граждандарыбыҙҙың донъяға ҡарашын һәм йәшәү позицияларын формалаштыра, улар алдына әхлаҡи йүнәлештәр ҡуя бит.\n2008 йылда Мәскәүҙә үткәрелгән беренсе фестиваль бындай сараларҙың зарурлығын күрһәтте һәм ҙур ижтимағи резонанс тыуҙырҙы. Быйылғы фестивалдә лә, элеккеһендәге кеүек, кәмендә йөҙ кеше ҡатнашасаҡ. 10 декабрҙә ҡунаҡтар килә башлаясаҡ.\nБыйыл фестивалдә ғаилә ҡиммәттәрен пропагандалау, рухи һәм мәҙәни мираҫты һаҡлау мәсьәләләре тикшереләсәк. Программала — пленар өлөштө үткәреү һәм секциялар буйынса эш. «Телевидение», «Радио», «Матбуғат һәм интернет киң мәғлүмәт саралары» секциялары ойоштороласаҡ. Һуңынан ике түңәрәк өҫтәл үткәреләсәк: хоҡуҡ мәсьәләләре һәм «Дин һәм киң мәғлүмәт саралары» темаһы буйынса. Сара «Киң мәғлүмәт саралары яҡтыртыуында мәңгелек ҡиммәттәр» конкурсында еңеүселәрҙе бүләкләү менән тамамланасаҡ.\nФестиваль йомғаҡтары буйынса медиаберләшмә өсөн эксперттар рекомендациялары ҡабул ителәсәк.\nТеги: киң мәғлүмәт саралары, фестивалдәр


Ғәмле, ғәҙел Ғәҙилә » Башкортостан кызы\nИсемен уға атаһы һайлай. «Ҡыҙым ғәҙел, кеше араһында һүҙе һәр саҡ үтемле, йөҙө яҡты булһын», – тигән ихлас уй-ниәт менән килгәндер был ҡарарға Мөҙәрис ағай Ғәликәев. Эйе, ғәзиз кешеһенең изге теләктәрен аҡлап, эшһөйәрлеге, саялығы, уҡымышлығы һәм башҡа бихисап матур сифаттары, фиҙакәр хеҙмәте, артылған үрҙәре, яулаған бейеклектәре менән һоҡландырып йәшәй Сибай институтының башҡорт филологияһы кафедраһы доценты, филология фәндәре кандидаты, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре Ғәҙилә Мөҙәрис ҡыҙы Бүләкова.\nГүзәл тәбиғәтле Бөрйән районының Ҡыпсаҡ ауылында уҡытыусылар ғаиләһендә тыуып үҫә ул. Ҙур, татыу ғаиләлә ете бала тәрбиәләнә, Ғәҙилә Мөҙәрис ҡыҙы – шуларҙың бишенсеһе. Бала сағы хаҡында ҡыҙыҡлы ла, мауыҡтырғыс та хәтирәләр һаҡлай әңгәмәсем: «Юлай ҡустым менән мине урындыҡҡа күлдәктәребеҙҙән бәйләп ултырта ла китәләр. Төйөн ныҡ, сисерлек түгел. Атай менән әсәй эштә, апайҙар һәм ағай мәктәптә тип, көнө буйы бәйле ултырғы килмәй бит инде: күлдәкте төйөнө-бауы менән һыпырып сисәбеҙ ҙә, ололар ҡайтып ингәнсе, шыр яланғас килеш өй тултырып, сыр-сыу килеп уйнайбыҙ. Ә инде бер аҙ ҙурайғас, ҡустыларым икәү булып киткәс, мине лә үҙҙәре менән мәктәпкә ала башланылар. Уҡытыусылар бүлмәһендә эленгән сәңгелдәктә кинйәкәйебеҙ – Айҙар ҡустым ята, дәрестәр бөткәнсе уны мин ҡарайым, әсәйем тәнәфес ваҡытында инә һалып имеҙеп сыға...»\nҒәликәевтар ғаиләһендә белемгә ынтылыш, китапҡа һөйөү ныҡ көслө була. Әсәһе Рәхилә – Баймаҡ районы Темәс ауылының данлыҡлы, уҡымышлы Ирназаровтар нәҫеленән, ғүмерен башланғыс класс уҡыусыларына белем биреүгә арнай. Ә атаһы башҡорт теле һәм әҙәбиәтенән уҡыта. «Әсәйебеҙ көслө рухлы, сая холоҡло ҡатын ине. Атайыбыҙ йыш ауырығанлыҡтан, күпселек осраҡта донъяны ул алып барҙы. Мин холҡом менән әсәйемә тартҡанмын. Ә атайым әҙәбиәткә, нәфис һүҙгә һөйөү орлоҡтары һалды. 5-се класта уҡығанымда уҡ «киләсәктә башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы буласаҡмын» тип, инша яҙыуымды хәтерләйем. Атайыбыҙ сабыр аҡыллы, киң даирәле белемгә эйә кеше, һаулыҡҡа туймауы арҡаһында, бик иртә – 60 йәшендә генә арабыҙҙан китте. Ә әсәйебеҙ оҙон, бәхетле ғүмер кисереп, 89 йәшендә баҡыйлыҡҡа күсте», – тип ҡәҙерлеләрен оло ихтирам, яратыу, яҡты һағыш менән иҫкә ала Ғәҙилә Мөҙәрис ҡыҙы.\nҮҙән йылғаһы буйындағы дүрткел таштарҙы парта итеп, тиҫтерҙәрен теҙеп ултыртып, уҡытыусы булып уйнаған ҡыҙ бала саҡ хыялын тормошҡа ашырыу маҡсатында БДУ-ның башҡорт филологияһы факультетына имтихандар тапшыра. Әммә тәүге ҡаршылыҡҡа осрай: конкурстан үтмәй. Юғалып ҡалмай Бөрйән ҡыҙы, ҡайтып ауылында эш башлай. Сәмләнеп махсус курстарға йөрөй һәм икенсе йылына йәнә баш ҡалаға юл тота. Был юлы һынауҙарҙы уңышлы биреп, мораҙына ирешә.\n«Студент йылдарымды һәр саҡ айырыуса йылылыҡ менән иҫкә алам, – ти ул. – Көслө уҡытыусыларҙан белем алырға, гөрләп торған тормоштоң уртаһында ҡайнап йәшәргә насип булды. Биш йыл буйы драма түңәрәгенә йөрөнөм, «Тел һуҡмаҡтары» ижади берләшмәһенең старостаһы булдым. Былар, әлбиттә, үҙемә ҡарата ышанысты арттырҙы. 1-се курста уҡытыусыбыҙ Вәли Шәғәли улы Псәнчин беҙҙән инша яҙҙырҙы. Минең эшем иң яҡшыһы булып сыҡты һәм шул көндән ул миңә иғтибар итте. Фән менән шөғөлләнеүгә нигеҙ тап шул ваҡытта һалынды. Артабан аспирантура, Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтында, Башҡорт дәүләт педагогия институтында эшләү йылдары. Кейәүгә сығыу, улыма әсәй булыу бәхетен татыу ҙа тап ошо осорға тура килде».\n1993 йылда Бүләковтар күптән түгел асылған Сибай институтына эшкә саҡырыу ала. Тормош иптәше – филология фәндәре кандидаты Илдус Ҡасим улы менән төрлө йүнәлеш буйынса белем алған студенттарға башҡорт теле нескәлектәрен төшөндөрә, әҙәбиәткә һөйөү тәрбиәләй улар. Әммә Ғәҙилә Мөҙәрис ҡыҙының күңелендә «их, төбәгебеҙ өсөн башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары әҙерләүсе факультет асылһа ине» тигән хыял йәшәй. 1999 йылда ошо ниәтен төплө нигеҙләп институттың уҡыу советы алдында сығыш яһай. Уның тәҡдиме директор Зиннур Ғөбәйҙулла улы Йәрмөхәмәтов тарафынан да хуплау, яҡлау таба. Тиҫтә ярым йыл эшләү осоронда был факультет йөҙҙәрсә юғары белемле белгес әҙерләп сығара, кисәге студенттар араһынан остаздарының юлын дауам итеп, тел ғилеме өлкәһендә танылыу яулай барған йәштәр ҙә бихисап. Ғәҙилә Мөҙәрис ҡыҙы 17 йыл дауамында башҡорт теле кафедраһының эшен етәкләп, йәш быуынға телебеҙҙең бар байлығын, матурлығын, уны һаҡлау зарурлығын еткереү, илһөйәрлек, телһөйәрлек тәрбиәләү маҡсатына тоғро ҡалып, арымай-талмай хеҙмәт итә. Студенттары менән етди темаларға конференциялар үткәрһенме, яҙыусылар менән осрашыуҙар ойоштороп, яңы әҫәрҙәрҙе тикшерһендәрме, «БР халыҡтары телдәре тураһында» законды тормошҡа ашырыу буйынса комиссия, урындағы башҡорт ҡоролтайы комитеты ағзаһы булараҡ сығыш яһаһынмы – ғалимәнең һүҙе һәр саҡ урынлы яңғырай, әйткәне сәпкә тейә. Күңелендәге ҡуҙҙан башҡаларға ла осҡон өләшеп, ғәмһеҙҙәрҙе уятып, рухландырып, сәмләндереп йәшәй яусан-даусан ҡыпсаҡ ҡыҙы. Был йәһәттән Бүләковтар ғаиләһен яҡындан белгән билдәле яҙыусы Таңсулпан Ғарипованың фекерен килтереп үтеү урынлы булыр: «Тәрән үҙән тултырып, тыныс ҡына, һәлмәк аҡҡан йылға кеүек Илдус Ҡасим улы Бүләков һәм шул һыу өҫтөндә дөрләп торған усаҡтай Ғәҙилә. Әммә утты ла, һыуҙы ла Хоҙай яратҡан, ерҙәге тереклеккә шуларҙы баш ҡылған, икеһе ике төшөнсәне биргән ике есемде яраштырған, улай ғына түгел, мәңге сиселмәҫлек итеп мөхәббәт төйөнө менән бәйләгән...»\nАна шул ярһыу холҡо, сая рухы тормошоноң һынылышлы мәлдәрендә бөгөлөп төшмәҫкә, ергә ныҡ баҫып алға атларға көс бирә Ғәҙилә Мөҙәрис ҡыҙына. «Олоғая килә ярһыу хистәр баҫылып, тормошҡа икенсерәк күҙлектән ҡарарға өйрәнәһең икән, йәшлек дыуамаллығын сабыр аҡыл алмаштыра. Һынауҙар кешене сыныҡтыра, түҙем булырға өйрәтә, – ти ул. – Оҙаҡ йылдар Илдус Ҡасим улының ауырыуы менән көрәшәбеҙ, 2007 йылда ул көслө инфаркт кисерҙе. Әммә төшөнкөлөккә бирелмәйбеҙ, рух ныҡлығын һаҡларға, иртәгәһе көнгә өмөт-ышаныс менән бағырға доғалар ярҙам итә».\n«Үткән тормошоғоҙға байҡау яһап, нимәнелер үҙгәрткегеҙ килгән саҡтар буламы?» – тип һорайым әңгәмәсемдән. «Әлбиттә, ундай мәлдәр һәр кемдә лә булалыр ул. Илдус Ҡасим улы ла, мин дә үҙебеҙгә бирелгән көс-ҡеүәтебеҙҙе тулыһынса файҙаланып, мөмкинлегебеҙҙе асып бөтә алманыҡ, тип уйлайым. Мәлендә докторлыҡ диссертацияһы яҡламауыбыҙҙы әйтәм. Тағы ла бер үкенесме, әллә тормошҡа ашмаған хыялыммы – ҡыҙ бала һөйөү теләге. Ваҡытында фәнгә әүрәп, бер бала менән сикләндем. Быны ни өсөн әйтәм? Ҡатын-ҡыҙҙар өсөн тәғәйенләнгән баҫманы уҡыусы йәштәргә, бигерәк тә йәш ғалимәләргә фәһем, һабаҡ булһын өсөн. Һәр бала үҙ ризығы менән тыуа, тип бик белеп әйткән ололар. Әммә үкенестәр менән йәшәмәйем, яҙмышыма яҙғанына шөкөр тием. Улым Илнур менән киленем Гөлсәсәк юлыбыҙҙы лайыҡлы дауам итә, икеһе лә – тарих фәндәре кандидаты, ҡасандыр беҙ эшләгән Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының ғилми хеҙмәткәрҙәре. Уй-хыялдарыбыҙҙы ниндәйҙер кимәлдә улар тормошҡа ашырыр, тип ышанам. Ҡасандыр Илнурым: «Әсәй, ни эшләп докторлыҡ диссертацияңды яҡламайһың?» – тип һорағас, «Улым, һин яҡлаһаң, мин дә үҙемде доктор итеп тойормон», – тигәйнем. Шаяртыу ҡатыш әйтелһә лә, был һүҙҙәремдә дөрөҫлөк бар. Башҡарған эше, биләгән вазифаһы ни тиклем яуаплы, мөһим булмаһын, ҡатын-ҡыҙ барыбер ғаиләһенә, балаһына иғтибарҙы күберәк бүлергә тейеш, сөнки ғаилә бөтөнлөгө, өй ҡото – уның ҡулында. Бер бөртөк улыбыҙға лайыҡлы тәрбиә, белем биреп үҫтергәнбеҙ икән был – әсә кеше өсөн үҙе оло ҡаҙаныш, яҙмыш бүләге. Тормошобоҙҙоң йәме, йәшәүебеҙҙең мәғәнәһе булып ейәнебеҙ Айнур үҫеп килә. Уның бәләкәй генә ҡулдары менән «Өләсәй!» тип ҡосаҡлап алыуы, тәтелдәп хәбәр һөйләүе, арҡаһынан тупылдатып яратыуым күңелгә әйтеп аңлатҡыһыҙ рәхәтлек бирә. Ошо үҙе бәхет түгелме?! Алла бирһә, киленем ҡыҙ бала һөйөү шатлығы ла бүләк итер әле, тип өмөтләнәм», – ғәзиз әсәй, хөрмәтле ҡәйнә, һөйөклө өләсәй булыу хистәрен татыған, тормошҡа яратып баҡҡан, һәр яңы көнгә шөкөр итеп, рәхмәтле булып йәшәй белгән ағинәй дәрәжәһендәге хөрмәтле ханымдың һүҙҙәре был. Ошо бәхетегеҙҙән яҙҙырмаһын һеҙҙе, Ғәҙилә Мөҙәрис ҡыҙы! Йәш быуынға аң-белем таратыу эшен лайыҡлы дауам итеп, кәрәк урында ғәҙел һүҙегеҙҙе әйтеп, ғәмһеҙҙәргә – ғәм, сәмһеҙҙәргә сәм өләшеп йәшәргә, киләсәктә лә халҡыбыҙға хеҙмәт итергә насип булһын!\nТеги: Ҡатын-ҡыҙ Ғәҙилә Бүләкова Сибай


Гәлсәр һандуғас 2015 телевизион эстрада йыр конкурс-фестиваленең гала - концертына бер аҙна ваҡыт ҡалды | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n30 октября 2015 — 17:08\n7 ноябрҙә „Башҡортостан„ дәүләт концерт залында 20 финалист һәм конкурстың төрлө йылдарҙағы лауреаттары бер сәхнәлә сығыш яһаясаҡ. Финалистар Телеүҙәккә генераль репетицияға йыйылды. Ҡыҙҙар-егеттәр бар көсөн һалып номерҙарын камиллаштыра. Айнур Хәлилов тауышы менән генә түгел, ә үҙенсәлекле имиджы менән дә таң ҡалдырмаҡсы. Ә данлыҡлы Фәйзи Ғәскәров ансамбле солисткаһы Эльвира Муллағолова финалға үтеп, гала-концерт алдынан аптырашта ҡалды-йырларғамы, әллә хореограф булырғамы?! Икеһе лә берҙәй яҡшы сыҡмаҡсы. Тамашасыларҙы үҙенсәлекле дуэтттар, трио һәм квартет көтә. Проект етәксеһе Земфира Байбулдина әйтеүенсә, улар араһында тамашасы күңелен әсир итерлек йырҙар байтаҡ. Әлегә быны конкурсанттар үҙҙәре лә аңлап бөтмәй. Гала-концертҡа әҙерлек талғын ғына моң студияһына күсте, сөнки тап ошонда гәлсәр һандуғастың йыры авторы Ғәлинур Юламанов 2015 йылғы финалистарҙың тауышын яҙҙыра.Гәлсәр һандуғас проекты йолаһы буйынса һәр бер конкурсантты уҙған йылғы лауреаттар шефлыҡҡа ала. Уларҙың берлектәге ижад һөҙөмтәһендә беҙ, хөрмәтле телевизор ҡараусылар, бихисап хиттар шаһиты булырбыҙ. 7 ноябрҙә Башҡортостан концерт залындағы гала-концерт Гәлсәр һандуғас 2015 телевизион эстрада йыр конкурс-фестивален йомғаҡламай, киреһенсә яңы йондоҙҙарға юл аса.


Ни өсөн тормошобоҙҙа негатив күбәйҙе? | VK\nНи өсөн тормошобоҙҙа негатив күбәйҙе?\nКиске Өфө гәзите·5 Aug 2019\nТәлғәт СОЛТАНОВ, хирург, Сибай ҡала поликлиникаһының бүлек мөдире: Кемгә нисектер, ләкин һорауҙың шулай ҡуйылышы менән мин килешеп етмәйем, сөнки негатив - ул аҙыраҡ йә, киреһенсә, күберәк тип күләмләп үлсәй торған төшөнсә түгел; ул йә бар, йә юҡ. Ә тормошобоҙҙа ул, бер кемгә лә сер түгел: һәр ваҡыт бар, тик бына уның тәьҫирен үҙең аша үткәреү, уны кисереү, үҙеңдә тойомлау барыбер кешенең тормошҡа булған мөнәсәбәтенә, ә бәлки, хатта холоҡ-фиғеленә лә бәйле, минеңсә. Шәхсән үҙемә килгәндә, ғаиләм менән 20 йылдан ашыу Сибайҙа йәшәйем, үҙем - хирург, ҡатыным уҡытыусы булып эшләне. Улыбыҙ ҙа табип һөнәрен үҙ итте, киленебеҙ - шулай уҡ уҡытыусы, Өфөлә йәшәйҙәр. Бынан алда Аҡъяр дауаханаһында эшләгәйнем. Ғүмеремде һаулыҡ һаҡлауға бағышланым. Әле лә бына хаҡлы ялда булһам да (беҙҙең быуынды юҡҡа ғына "старая гвардия" тип йөрөтмәйҙәр) эшемде дауам итәм, сөнки, үҙегеҙгә лә яҡшы мәғлүм - табиптар етешмәй. Быны инде бер нисек тә "негатив" тип әйтеп булмай, был дәүләт кимәлендә хәл ителергә тейешле етди проблема. Әйткәндәй, Сибайҙағы экологик хәл тураһында һораша күптәр, ғауғалашып, күсеп китеүселәр ҙә бар. Ғүмер буйы йәшәгән урындан бер ҡайҙа ла китергә йыйынмайбыҙ. Экологик йәһәттән Сибай бер ҡасан да маҡтанырлыҡ булманы, әлбиттә, шулай ҙа ғүмер буйы йәшәп, донъя ҡорған урыныңдан ҡубарылып ҡайҙа сығып китәһең? Һәр хәлдә, үҙемде ошонда кәрәкмен тип иҫәпләйем. Әйтерһең дә, бындай проблемалар элек булмаған! Булды, тик ул хаҡта өндәшмәүҙе хуп күрҙеләр. Өҫтәүенә, бер кем килеп тикшереп тә йөрөмәне, халыҡ һиҙенһә лә асығын ғына белмәне. Бөгөн, әйтергә кәрәк, Сибай проблемаларына иғтибар көсәйҙе. Халыҡҡа ла эштең айышын аңлатып, һөйләп торалар. Был йәһәттән республика Башлығы вазифаһын башҡарыусы Радий Хәбировтың мәсьәләне үҙ контролендә тотоуы руда яныу эҙемтәләренә ҡаршы эште күпкә тиҙләтте, шул арҡала яныуҙы туҡтатыу өсөн төрлө ысулдар ҡулланыла. Әлеге ваҡытта ҡалала һулар һауа торошо даими үлсәнә һәм контролдә тотола, ошо нигеҙҙә һәр төрлө паника һәм негатив сафсаталарға юл ҡуйылмай. Һуңғы ваҡыттарҙа атмосферала зарарлы матдәләр ПДК-һы нормаға ярашлы, ти белгестәр. Ышанабыҙ инде, сөнки ПДК норманан ашып киткәндә көкөртлө газ еҫе былай ҙа һиҙелә бит ул. Әле, әйтеүемсә, хәл түҙерлек. Шулай үҙебеҙҙе ыңғайға көйләп, халҡыбыҙ файҙаһына кәрәкле эш менән мәшғүл булып йәшәһәң, тормошта осрап торған негатив күренештәргә, әгәр улар ысынбарлыҡты дөрөҫ сағылдырмай икән, иғтибарыңды бүлеп, көсөңдө сарыф итеп тороуҙың да кәрәге юҡтыр, тип уйлайым, сөнки негатив - ул емереүсе көскә эйә кире хис-тойғо йәки күп осраҡта агрессив энергия. Шуға күрә негативҡа "туҡланырға аҙыҡ" бирмәһәң, ул үҙенән-үҙе юҡҡа сығасаҡ, тигән уйҙамын.\nКөнһылыу ҠОТЛОБАЕВА, биолог, педагогика ветераны: Бик сетерекле һорау. Негатив һәм позитив, йәғни тиҫкәре һәм ыңғай күренештәр тигәндә кем нимәне күҙҙә тоталыр бит... Фекеремде еткерә алыу өсөн миҫал килтереп ҡарайым. Беҙ ултырған нигеҙ Аратау битендә ине. Өләсәйем, һуғыштан элек ул тау тотош урман, ишек алды аша шишмә аға ине, тип һөйләй торғайны. Мин белгәндә ул тауҙағы урман юҡ, әммә итәге тас ҡуйы үлән, аллы-гөллө сәскәләр һәм туп-тулы еләклек булды. Хәҙер ул шайтан таяҡтары баҫып алған таҡыр битләү булып ҡалған.\nБөтөн илде солғап алған ошондай күренештәр, тәбиғәттең ярлыланыуы, бөлөүе йөрәк ярыр негативтарҙың береһе инде. Әммә был миҫал менән баяғы төшөнсәләрҙе асыҡларға ине ниәтем. Һәр быуын үҙен уратып алған тормоштоң ғына шаһиты. Һәм күптәргә тирә-йүн мәңге ошондай булған һәм шулай булырға тейеш кеүек тойола. Шуға ла, ҡурсаулыҡтарҙың төп бурысы - тәбиғәтте тәү булмышында, боҙолмаған килешендә эталон итеп һаҡлап ҡалыу; башҡа тарафтарҙағы үҙгәрештәрҙе ваҡытында асыҡлау, сәбәптәрен аныҡлау, тәбиғәткә төҙәлгеһеҙ яралар һалмаҫ элек тейешле саралар күреп өлгөрөр өсөн.\nЙәмғиәт эсендә лә шундай уҡ хәлдәр күҙәтелә. Болғаныш, ҡыйралыш, йәнҡыйыш йылдары йәмғиәт өсөн дә эҙһеҙ үтмәгән. Бөгөн ана шул үткәнебеҙҙең ғибрәтле ваҡиғалары халыҡ тарихына битараф булмаған күңелдәрҙә бик ныҡ негатив тыуҙыра. Бөгөнгө негатив күренештәрҙән мин йәмғиәт нигеҙе булған ғаилә институтының юҡҡа сығыуын миҫал итеп килтерер инем. Ғаилә ҡиммәттәре ергә һалып тапалған. Нимә ул ғаилә, ул ысынында ниндәй булырға тейеш икәнен белмәгән заман эсендә йәшәп ятабыҙ. Нәҡ магазиндарҙағы кеүек хәл: уның да кәштәләре күптән инде ысын ризыҡтың йә башҡа тауарҙың ҡайһылай була икәнен белмәй. Яһалма фальсификаттар, күсермәләр, муляждар менән тулған ул. Аҡ-ҡара, яҡшы-яман, изге-яуыз, хәләл-харам һәм башҡа йәмғиәтте йәмғиәт итә торған төшөнсәләр бөтөнләй буталды. Әҙәп ҡағиҙәләре иҫкелек ҡалдығы итеп сүплеккә ырғытылған. Ошо мәхшәр эсендә нисектер һаҡланып ҡалған өлгөлө, ысын ғаиләләр ысын мәғәнәһендә маҡтаулы, яҡлаулы, һаҡлаулы, өҫтөнлөклө урын биләй алмай.\nЕр йөҙөндәге дәүләт программалары эсендә "Өлгөлө ғаилә булыу - отошло" тигәне булғаны юҡ. Ирһеҙ бала табыу (ә бит был бала атайҙы һәм ярты туғандарын белмәй үҫә), йәштәрҙең ятаҡ хәлендәге никахһыҙ тормош менән йәшәп ятыуы, айырылышыуҙар, ярым-ярты ғаиләләр ғәҙәти хәлгә әйләнеп бөттө инде. Эскелек, наркомания, суицид һәм аҙғынлыҡ кеүек күренештәрҙең тамыры ла тап ғаиләлә ята.\nҒаилә ҡиммәттәрен тергеҙеү өсөн үрнәктәр булған, бар. Атабыҙ Әҙәм ғ.с һәм әсәбеҙ Һауа (р.ғ) ғаиләһе, бар ғаләмгә бәйғәмбәр итеп ебәрелгән Мөхәммәт ғәләйһис-сәләм тормошо, ғаиләһе барыбыҙ өсөн дә йәшәү өлгөһө булып тора. Аллаһ Тәғәлә тарафынан төшөрөлгән Ҡөрьән Кәримебеҙ бар кешелек өсөн йәшәү инструкцияһы, күрһәтмә ул. Уның ҡөҙрәте тормоштағы бөтөн тиҫкәре энергияны юҡҡа сығара ала. Ислам иң беренсе нәүбәттә - йәшәйеш ҡануны. Тап бына ул ҙур бәләләрҙең башы булыр негативтарҙан аралап тора ла инде әҙәм балаһын.\nГөлфиә ХӘБИРОВА, компания хеҙмәткәре: Кешенең донъяны ҡабул итеүенә, үҙенең эске кисерештәренә бәйле негатив хаҡында һүҙ бара икән, мин уны күбәйҙе тип уйламайым, сөнки күп нәмә кешенең үҙенә, уның кәйефенә, һаулығына һәм башҡа шундай факторҙарға бәйле бит. Мәҫәлән, ауырыу кеше үҙенең хәле менән бәйле насар уйҙарға, төшөнкөлөккә бирелә, кәйефе булмай. Икенсе берәү тормошо менән ҡәнәғәт түгел: эшен яратмай йә эш хаҡы аҙ, йә ғаиләһендә тыныслыҡ юҡ, ти. Был кешенең үҙенә ҡарай йүнәлтелгән эске негатив булһа, йыш ҡына ул тышҡа ла бәреп сыға һәм кире энергия, хатта агрессия рәүешендә башҡаларҙың да тормошон ағыулай. Шул уҡ ваҡытта негатив объектив сәбәптәргә лә бәйле. Ҡиммәтселек, эшһеҙлек, эш хаҡтарының, пенсия-пособиеларҙың әҙ булыуы, социаль ғәҙелһеҙлек кешелә кире тойғолар, асыу, агрессия тыуҙырмаймы ни? Әлеге сирле кеше миҫалын дауам иткәндә генә лә асыҡ күренә: күпме негативҡа дусар ул! Табипҡа алдан яҙылыу тарихынан башлап. Ярай, берәй аҙна-ун көндән ул, ниһайәт, табип ишеге төбөндә тора, ти. Табипҡа сират - үҙе бер "сират күпере" икәне поликлиникаға йылына бер-ике барып киткән кешегә лә хатта яҡшы таныш. Һәр кем сиратһыҙ "инеп кенә" сығырға теләй: кемдер анализ һөҙөмтәһен ала, кемдер - ҡул ҡуйҙыра, кемдеңдер - температураһы юғары... Ниһайәт, табипҡа эләгеү ҙә еңеллек килтермәй: ул һөйләшер-һөйләшмәҫ, кәйефе юҡ икәне күренеп тора; башын күтәрмәй яҙа ла яҙа, йә компьютерға текәләп ҡата. Уны ла аңларға була: медицина хеҙмәткәрҙәренә ҡасандан бирле вәғәҙә ителгән "лайыҡлы эш хаҡы" уларҙың төштәренә лә инеп сыҡҡаны юҡ бит. Ә бына шул арҡала килеп тыуған негативтар сирле башына өйөлә. Ғөмүмән, негатив кешене өйҙә, эш урыныңда, урамда, йәмәғәт транспортында, дауаханала, магазинда, хатта театрҙа - бөтөн ерҙә һағалай. Хәлде үҙ контролендә тотмаған, тиҙ ҡабыныусан, ғәрсел, үпкәсел ҡайһы берәүҙәр ана шул өйөрмә эсенә килеп эләгә лә, үҙе лә һиҙмәҫтән, ошо негативты үҙенә ҡабул итә, шуның менән "ауырый" башлай: асыулана, ғәрләнә, йәне көйә, ҡан баҫымы күтәрелә, нервылары ҡаҡшай, йоҡлай алмай интегә... Иң мөһиме - негативтың бына ошондай ауына эләгеүҙән һаҡ булырға, бының өсөн үҙеңдә тыныслыҡ һәм көслө ихтыяр тәрбиәләргә, үҙеңдең кимәлеңдән түбән төшмәҫкә; нахаҡ, ғәйбәт, мыҫҡыллау кеүек ҡайһы бер ыуаҡай бысраҡлыҡтарҙы төптө ҡабул итмәҫкә, доға, йога йә башҡа берәй психологик алым ярҙамында таҙарынырға, позитив көйләнешкә өйрәнергә кәрәк. Шул ваҡытта психикағыҙ ныҡ, сәләмәт булыр һәм бер ниндәй негатив та энергетик балансығыҙҙы боҙа, емерә алмаясаҡ.


Өфө Нур татар дәүләт театры ҡунаҡта | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nБашҡортостан 24 каналында тематик көндәр дауам итә. Кисә Өфө Нур татар дәүләт театры беҙҙә ҡунаҡта булды. Өфө “Нур” татар дәүләт театры быйыл 30-сы ижад миҙгелен ҡаршылай. 1912 йылда Сәхипямал Ғиззәтуллина- Волжская тарафынан Нур татар труппаһы булараҡ ойошторолған коллектив граждандар һуғышы башланғас эшен туҡтатырға мәжбүр була һәм 70 йылдан һуң 1989 йылда яңынан тергеҙелә. Ә 1991-ҙә Нур театрына дәүләт театры статусы бирелә. Әле Нур театрында 40-тан ашыу актер эшләй. Репертуарҙа төрлө жанрҙағы спектаклдәр бар. Театрҙа Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Азат Йыһаншин баш режиссер. Был вазифаға ул үткән йылдың көҙөндә тәғәйенләнде. Әлеге мәлдә ул яңы ижад миҙгелендә ҡуйыласаҡ сәхнә әҫәрҙәрен барлай. Режиссерҙың фекеренсә, коллективтың визит карточкаһы булырҙай спектакль кәрәк. Нур театры өсөн Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө сәнғәт институты быйыл махсус курс ҡабул итә. Бер нисә йылдан труппаға йәш актерҙар киләсәк. Әлеге актерҙар кеүек үк улар ҙа йырға ла, бейеүгә лә маһир булыр, тигән ниәттә театрҙың ижади коллективы. Көн дауамында Башҡортостан 24 каналы тамашасылары Нур театрының спектаклдәрен ҡарай, эфир даирәһе аша ижади төркөм менән осрашыуҙарҙы күрә алды. Театр вәкилдәре Рәсәй медиа үҙәгендә үткән конференцияла ла ҡатнашты. Киләсәктә лә Өфө «Нур» татар дәүләт театры коллективы менән осрашыуҙар көтөп ҡалабыҙ. Ә коллектив барлыҡ тамашасыларын үҙ сәхнәһендә барған спектаклдәрҙә һөйөнөп ҡаршы аласаҡ.


Башҡортостанда аграрийҙар ике миллион тоннанан ашыу иген йыйып алған\nБөртөклөләр һәм ҡуҙаҡлылар майҙандарҙың 68 процентында сабылған, 66 процентында һуғылған. Гектарынан уртаса уңыш 17,6 центнер. Хәйбуллалар ураҡ эштәрен тамамлау өҫтөндә - уларға майҙандарҙың 5 процентын йыйып алырға кәрәк. Йылайыр, Краснокама, Стәрлебаш һәм Шаран райондарында 80 проценттан ашыу майҙандарҙа иген һуғылған. Саҡмағош һәм Мәләүез районы баҫыуҙарында юғары уңдырышлылыҡ һаҡлана - бында 28 һәм 27,7 центнер уңыш алына. Быйылғы ураҡ кампанияһы һөҙөмтәләре Урал аръяғы райондары игенселәрен дә мул уңыш менән һөйөндөрә\nРайонда иң ҙур сәсеүлек ерҙәре МТС-тың «Урал аръяғы агро» предприятиеһының Баймаҡ филиалында-12 000 гектар майҙанды биләй. Шуның һигеҙ меңдән ашыуында иген культуралары сәселгән. Ҡасандыр ҡеүәтле иген фабрикаһы тип йөрөтөлгән Йылайыр совхозы биләмәләре ‐райондың ялан яғы зонаһы һуңғы йылдарҙа айырыуса ҡоролоҡтан зыян күрә. Быйылғы ямғырҙарҙан иһә иген баҫыуҙары туҡ башаҡтарҙан һығыла. Хужалыҡ комбайндары юғары сортлы бойҙай баҫыуҙарын иңләй. МТС филиалының Йылайыр бүлексәһендә ҡаты сортлы иген культураһы 1500 гектарҙа сәселгән. 2300-ҙөндә йомшаҡ сортлы бойҙай. Уңыш гектарынан 15-21 центнер. Был хужалыҡ эшсәндәренең аҙаҡҡы йылдарҙағы иң оло еңеүелер.\nИкһеҙ-сикһеҙ ятҡан баҫыу майҙандарының иң бәләкәйе 500 гектарға етә. Комбайнсылар икенсе осҡа сыҡҡансы 2500 ‐өс саҡрым араны үтә. Бункер тиҙ тулғанда эштең ауырлығы ла һиҙелмәй, ти улар.\nТөбәктә күләме буйынса ғына түгел, сифаты яғынан да иң яҡшы иген үҫтерелә. Ҡатмарлы һауа шартарында дәүләт ярҙамы алыу ҙур этәргес, ти ауыл эшсәндәре. Был төшөнкөлөккә бирелмәҫкә, сәсеүлектәрҙе юғалтмай һаҡлап ҡалыуға, сифатлы орлоҡ һатып алыу мөмкинлеге бирә.\nБаймаҡ районында бөгөнгә урып-йыйыу эштәре аҙағына яҡынлаша. Гектар ҡеүәте уртаса 15 центнер. Толпар яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтендә бойҙай уңышы гектарынан 27, һоло 24 центнерға етә. Шулай уҡ Баймаҡ тәжрибә хужалығы, Ленин ауыл хужалығы предприятиеһы һәм Рассвет хужалығы баҫыуҙары мул уңыш менән һөйөндөрә.\nХужалыҡтарҙа урып-йыйыу эштәре менән берлектә баҫыуҙарҙы яңы миҙгелгә әҙерләү ҙә йылдам алып барыла. Туңға һөрөү, йыйылған уңышты беренсел таҙартыу. Эш етерлек. Мул уңышҡа нигеҙ бөгөндән һалынғанын ер кешеләре аныҡ аңлай.


Республикала трассаларҙа, водителдәрҙән йәшереп, 60 фотовидеотеркәү камераһы ҡуйыла // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n13:30, 7 декабря 2018 Иҡтисад\nРеспубликала трассаларҙа, водителдәрҙән йәшереп, 60 фотовидеотеркәү камераһы ҡуйыла Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2018 йыл, 7 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.\nӨфөлә «Коммерсант» баҫмаһы ойошторған матбуғат конференцияһында Башҡортостан биләмәһе аша үткән федераль әһәмиәттәге юлдарҙа хәүефһеҙлек мәсьәләһе тикшерелде.\n«Юлдар яҡшыраҡ, сифатлыраҡ була бара, ләкин хәүефһеҙ тип әйтеп булмай. Дөйөм юл-транспорт ваҡиғалары кәмегәндә үлем осраҡтарының артыуын күҙәтәбеҙ, был беҙҙең өсөн күңелһеҙ һәм кире статистика. Әле уҙғарған саралар 100 процентҡа һөҙөмтәле түгел. Быға юл ҡуймау өсөн яңы юлдар һалырға һәм һәр бағанаға юл хәрәкәте ҡағиҙәләрен боҙоуҙы фотоға һәм видеоға төшөргән камералар ҡуйырға кәрәк», — тине «Приуралье» автомобиль юлдары федераль идаралығы начальнигы Рәмил Сенжапов.\nУның һүҙҙәренсә, бөтәһе өсөн дә төп бурыс — именлек. Ведомстволар менән бергә юл фажиғәләре күп теркәлгән урындарға сығыу ойошторола.\n«Ыңғай динамика бар: 2016 йылда юл-транспорт ваҡиғалары күп теркәлгән урындар 15 ине, хәҙер ете, уларҙың береһе (Булгаков ауылында) инәме-юҡмы — билдәһеҙ. Был урындарҙы өҫтәмә камералар менән йыһазландырабыҙ, — тип билдәләне спикер. — Камералар буйынса: 2019 йылға яҡынса 200 миллион һумға килешеү төҙөлгән. Һүҙ 100-ләгән берәмек тураһында бара. Шуларҙың 60-ы — Башҡортостандың М-5, М-7, Р-240 трассаларына, 40-ҡа яҡыны Ырымбур өлкәһендә ҡуйыла».\nФотовидеотеркәү камераларын ҡуйғанда билдәле бер тактика ҡулланыу күҙаллана, тип билдәләне Рәмил Сенжапов.\n«Видеотеркәү камералары водителдәрҙе тәртипкә өйрәтә. Беҙ түбәндәге алымды ҡулланырға уйлайбыҙ: уларҙың урындарын алмаштырабыҙ, сөнки водителдәр ҡайҙа урынлашҡанын белә. Ниндәй ҙә булһа муляж ҡалдырабыҙ, ә ысын камераны, шартлы рәүештә әйткәндә, икенсе бағанаға ҡуябыҙ. Быны даими эшләргә ниәтләйбеҙ», — тине ул.\nТеги: иҫкәртеү, ЮХХДИ, юл фажиғәләре, видеотеркәү камералары


Башҡортостандың Үҙәк тарих архивында һаҡланған документтарҙың бер өлөшөн Бөрөгә күсереү тигән хәбәр йәмәғәтселектә оло бәхәс тыуҙырҙы. Быға бәйле «Халыҡ фронты - Рәсәй өсөн» дөйөм Рәсәй йәмәғәт хәрәкәтенең төбәк бүлексәһе ағзалары тарихсылар, крайҙы өйрәнеүселәр менән түңәрәк өҫтәл ойошторҙо.\nБилдәле булыуынса, Өфөлә архивтың дүрт бинаһы бар, уларҙың береһе авария хәлендә тип иҫәпләнә. Карл Маркс урамындағы 1839 йылда нигеҙ һалынған йортта 170 меңгә яҡын документ һаҡлана. Ләкин бында эшләү хәүефле. Иҫке бина стеналарында ярыҡтар барлыҡҡа килгән. Бигерәк тә нигеҙ ҡаҡшаған, ти ойошма хеҙмәткәрҙәре. Был йортто киләһе йылдың 15 мартына тиклем бушатырға ҡушылған. Бөрө ҡалаһына күптән ҡулланылмаған, һорау тыуҙырғаны булмаған рәсми ҡағыҙҙарҙы йүнәлтеү күҙаллана.\nТарихсылар был бинаны һүтергә, тарихи-мәҙәни ҡомартҡыны емерергә ярамай тигән ҡарашта. Архив урынлашҡан йорт ҡаланың йөҙөн дә билдәләй. Архитектур яҡтан мөһабәт бинаны һаҡлап ҡалыу мәсьәләһе махсус экспертизанан һуң билдәле буласаҡ. Әлегә документтарҙы күсереү-күсермәү хаҡында теүәл яуап юҡ. Барыһы ла октябрҙә асыҡланасаҡ.


Алтын балдаҡ » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Алтын балдаҡ\nАлтын балдаҡ 18.06.2014 // Йәмғиәт\n[/right] “Гангрена” тип диагноз ҡуйҙылар ҙа бармағын ҡырҡып ҡайтарҙылар. Ярты йыл үткәс, аяҡ осон киҫтеләр. Ике йылдан тубығынан уҡ ҡырҡтылар. Ә хәҙер икенсе аяғының баш бармағы ҡарая башланы. Атаһын йәлләп, юл буйы илап ҡайтты Илсиә.\nӨйҙә түҙмәй көтөп торған әсәһенә:\n– Белмәйем, әсәй, дөрөҫ әйтмәй шикелле. Ҡыҙыңдың ҡулында ҡарғышлы балдаҡ бар, ти, аңламаным уны, – тип яуап бирҙе лә кәртәгә мал ҡарарға сығып китте. Урындыҡта, һыҙлаған аяғын ыуып ултырған Ғәли ҡарт:\n– Йә, һөйлә, нимә тигән бағымсы? Аҡса әрәм итеп йөрөй шунда, – тип ҡыҙына һуҡранып алырға онотманы.\n– Кем белһен инде, ҡыҙыңдың ҡулында ҡарғышлы балдаҡ бар, тип әйтте.\nҒәли ҡарт, һыҙланыуын онотоп, тәрән уйға ҡалды. Бер аҙ ултырғас:\n– Ҡара әле, ҡарсыҡ, иҫеңдәме беҙ өйләнешкән йыл, мин һиңә Магниттан алтын балдаҡ алып ҡайтҡайным. Шул балдаҡты ҡайҙа ҡуйҙың? Кейгәнеңде күргәнем булманы.\n– Үҙең беләһең дә инде, миңә бәләкәй булды, Илсиәгә лә яраманы. Йәшлегемдең бер матур хәтирәһе итеп һаҡлай инем ҡыҙ һандығымда. Х класты бөткәс, мәктәп менән хушлашыу кисәһе булған көндә, Ләлә иҫтәлеккә тип һаҡланған, һиңә кейәүгә сыҡҡанда ҡатмарлап теккән күлдәгемде һорағайны, күлдәк араһынан шул балдаҡ килеп төштө. Ләлә алып кейеп ҡарағайны, таман ғына булды. “Ярар, кейеп йөрө, тик юғалтып ҡуйма, олатайыңдың йәшлек бүләге”, – тинем дә уға бирҙем.\nҒәли ҡарт, һикереп торорға теләгәндәй, алға ынтылды… Ләкин ауыртыуға түҙә алмайынса, ыңғырашып, кире урынына ултырҙы.\n– Әйт, Илсиәгә. Хәҙер үк Ләләнән балдаҡты кире алһын!\nТөнө буйы һаташып, ауырып сыҡты Ғәли ҡарт. Ауыл фельдшеры Алһыу, “Ашығыс ярҙам” машинаһы саҡыртып, Илсиәнең атаһын дауаханаға оҙатты.\nЙәйҙең үткәне һиҙелмәй ҙә ҡалды. Ләләнең бала табырға көнө еткәнен белһә лә, Илсиә ҡыҙы янына барманы. Уның үҙен көттө. Ләкин Ләләһе ҡайтманы… Атаһына операция яһағас, шифаханаға ебәргәйнеләр, оҙаҡламай ул да ҡайтырға тейеш. “Ләлә бәпесләһә, атайым да ҡайтһа, эшемде бөтөрөп ҡуяйым әле”, – тип баҡсаға картуф ҡаҙырға сыҡҡайны, Хәфизә әхирәте килеп инде. Ниҙер әйтергә теләп, ыҡ-мыҡ итеп торҙо ла, ҡулын һелтәп:\n– Өләсәй булғанһың бит! – тине.\nИлсиә ергә ултырҙы ла илап ебәрҙе:\n– Минең дә ҡыуаныслы һүҙҙәр ишетәһем бар икән! Ҡасан бушанған? Атайымды алып ҡайтҡас барып килермен, барыбер бергә йәшәйҙәр, никах уҡытырмын, тип уйлап тора инем. Әле бит көнө етмәгән, сентябрь аҙағында тигәйне, яңылыштымы икән?\nХәфизә әхирәтенә торорға булышты ла һүҙен дауам итте:\n– Кисә Иршат менән Ләлә Фәрхәнәләргә ҡунаҡҡа барған, әҙерәк эскәндәр шикелле. Мунса инергә булғандар. Мунсала Ләләне тулғаҡ тота башлаған… Йәштәр нимә белә инде, көнө лә етмәгәс, бәпесләйем икән тип уйламағандыр инде. Ныҡ ауырый башлағас ҡына, Иршат фельдшер Алһыуға йүгергән. Ул килгәнсе, Ләлә мунсала бәпесләгән дә ҡуйған. “Ашығыс ярҙам” машинаһында килгән духтыр, “бала иҫерек тыуҙы”, тип әйткән. Дауаханаға алып киткәндәр. Әле урамда Иршатты күргәйнем – иҫерек, теле телгә бәйләнмәй. Үтескә аҡса һорай. Әрләнем, әрләһәң дә аңларлыҡ хәлдә түгел.\nҺүҙ ишетеп өйрәнгән Илсиә быға бик иҫе китмәне:\n– Инде, булғаны булған, әхирәт. Бала иҫән. Ләлә иҫән-һау ҡотолған. Хәҙер үк балнисҡа барам, һин минең өйҙө ҡарап тор. Арҡыры кәртә булып ятам, ләкин ул алкашҡа ҡыҙымды ебәрәһем юҡ! – тип ныҡлы ҡарарға килеп, Илсиә өйөнә ҡарай атланы.\nЫсынлап та, Ләлә әсәһенә ҡаршы килмәне. Өйгә ҡайтты. Ейәнсәренә Сөмбөлә тип исем ҡуштылар. Ләлә лә аҡылға ултырған кеүек. Сөмбөләгә йәнен бирергә әҙер. Атаһы ла иҫән-һау йөрөп ҡайтты, фронтовик булғас, хөкүмәт уға инвалид коляскаһы бирҙе.\nҒәли бабай төн уртаһында яман төш күреп уянды. Имеш, йәш сағы. Магнит ҡалаһынан, көнбағыш һатып, ауылдаштары менән ылау яллап ҡайтып киләләр. Урыҫ Метерәйе ауылында гел төшөрөп йөрөгән знакумдары Стәпән ҡартҡа ҡунырға төшкәндәр. Ғәлиҙең ятҡан урыны шул хәтлем уңайһыҙ, йөрәк яғындағы һөйәге ауырта. Тын да ала алмай. Үлеүем шулдыр, ахыры, һөйгәнем Фәриҙәм, балаларым етем ҡала, тип күҙен асырға тырыша, ләкин уныһы асылмай. Өҫтөнә Стәпән ҡарт ултырған да уны быуа, имеш: “Эләктеңме, бур! Мин бит алтмыш йыл көттөм һине, хәҙер Ғазраил фәрештә менән бергә йәнеңде алам. Йә, әйт әле, балдаҡ урлап байыныңмы? Йәнең йәл булһа, бир алтын балдағымды!”\nҒәли белгән доғаларын уҡып: “Стәпән знакум, ғәфү ит, мин һөйгәнемде ҡыуандырғым килгәйне. Ул балдаҡ барыбер бер кемгә лә яраманы, ҡайтам да кире алып килеп бирәм, тик, зинһар, ҡарғама мине, балаларыма теймә. Күрмәйһеңме ни, бына һинең ҡарғышың төшөп аяҡһыҙ ҡалдым!” – тип әйтеп тә бөтөрмәне, уянып китте. Ҡаршы һикелә йоҡлаған, ҡарты аҙ ғына ыңғырашҡанда ла һикереп торорға өйрәнгән Фәриҙә ҡарсыҡ янына килеп:\n– Берәй ерең ауыртамы әллә? – тип ҡартының башынан һыпырҙы.\n– Ҡайҙа теге алтын балдаҡ?\nБалалар уянмаһын тип Фәриҙә ҡарсыҡ шыбырлап ҡына һөйләй башланы.\n– Бәпесләр алдынан Ләлә Фәрхәнәләргә ҡанаҡҡа кейеп барған. Мунса ингәндәр, шул ваҡытта балдаҡты сисеп, мунса тәҙрәһенең төбөнә һалған. Иртәгәһенә бәпесләргә китте. Ул балдаҡты Фәрхәнә кейеп йөрөй ине. “Балдаҡ минеке, бир”, – тигәйнем, бирмәне. Хәҙер тағып йөрөгәне лә күренмәй, күрәһең, һатып эскән. Насип булмағандыр… Ҡуй, ҡарт, асыуланма инде.\n– Асыуланмайым да, тик һин тыңла әле, теге бағымсыға барып килһен Илсиә. Ә мин һинән ғәфү үтенәм, ҡарсыҡ. – Иҫеңдәме беҙ өйләнешкән йыл? Атайым менән мин, беренсе мәртәбә көнбағыш тейәп, Магнит ҡалаһына киткәйнек. Уны уңышлы ғына һаттыҡ та күп итеп камауай шәкәр, түңәрәк кәнфит, керәндил, ситса тауар һатып алдыҡ. Ә минең һиңә айырым бүләк алғым килгәйне. Һиңә штапель тауарҙан күлдәклек алам тип атайымдан аҡса һораным. Ул миңә: “Хәҙерҙән үк ҡотортма ҡатыныңды, аҙаҡ башыңа менеп ултырыр. Ана ситса тауарҙан тегер ҙә кейер”, – тип бирмәне. Ҡайтҡанда кисләтеп кенә бер урыҫ ауылына индек, атайымдың таныштарына килеп төштөк. Ул көндә Стәпән бабайҙың улы менән килене Мәскәүҙән ҡунаҡҡа ҡайтҡайны. Ҡатындың сибәрлеген күрһәң! Үҙе сибәр булһа ла, уҫаллығы йөҙөнә сыҡҡан. Ну минең иҫ китте! Һәр бармағы һайын алтын балдаҡ кейгән, түшенә таҡҡан мәрйендәре лә ялтлап тора! Атайым урыҫса белмәй, ә мин, армияла йөрөп ҡайтҡас, аҙ-маҙ һупалайым. Урыҫ мейесе башында йоҡлап ҡына китә башлағайным, теге бисә беҙҙе яратмай иренә бәйләнә бит. “Атайыңа әйт, беҙ ҡунаҡҡа ҡайтҡанда был башҡорттарҙы өйгә индерәһе булмаһын!” – ти. Тағы әллә нәмәләр әйтте, онотоп та бөттөм, аңламаған һүҙҙәр ҙә күп булғандыр инде.\nБеләһеңме, ҡарсыҡ, мин бит ул балдаҡты урлап алдым. Иртәнсәк ҡараңғынан тороп юлға сығырға йыйындыҡ. Мин толобомдо кейҙем дә көҙгө эргәһенә килеп баҫтым. Көҙгө янында семәрле ҡумта тора ине. Ни өсөндөр асып ҡарай ҡуйҙым. Һушым китә яҙҙы. Ҡумта тулы алтын! Ниндәйе генә юҡ! Күҙҙең яуын ала! Иң өҫтә ятҡан балдаҡты алдым да кеҫәмә һалдым. Инде ҡарсыҡ башҡаһын үҙең беләһең.\nИкенсе йылына атайым үҙе генә китте Магнитҡа. Тағы ла Стәпән бабайға төшкән йоҡларға. Теге ҡарт атайыма былтыр беҙ килгән осорҙа алтын балдаҡтың юғалыуын һөйләгән. Ҡартҡа килене бик бәйләнгән. “Һин үҙең йә теге башҡорттарың урлаған балдағымды”, – тип Стәпәндең улы, ҡатынына ышанып, атаһын ғәйепләгән. Улы Иван балдаҡ юғалғандан бирле атаһы янына ҡайтҡаны юҡ икән. Стәпән ҡарт атайыма: “Мине ғәйепһеҙгә рәнйетте киленем. Әгәр урлағандары дөрөҫ булһа, хәйер, быға ышанып етмәйем, Хоҙай бурҙың үҙен рәнйетһен!” – тип ҡарғап ҡалған. Йәшлек менән мин ҡарғышҡа ышанманым, хәҙер ышанам да, һуң шул! Белмәйем, кеше әйберенә бер ваҡытта ла тейгәнем юҡ ине. Ошо хәл тәүгеһе лә, аҙаҡҡыһы ла булды. Аллаһы Тәғәлә кисерерме, юҡмы? Шул гонаһтарымдың шомлоғон татып, нисә йыл аяҡһыҙ ултырам. Урыҫ ҡарғышы төштө миңә, ҡарсыҡ. Алла һаҡлаһын, балаларыма төшмәһен!\nЙөрәгенә шом инде Фәриҙә ҡарсыҡтың. Балдаҡ һандыҡта ятҡанда бер ниндәй бәлә килмәгәйне өйгә. Балдаҡ ятҡан һандыҡ мөйөшө ҡартының аяғына төштө. Бер ай үтмәне, шул балдаҡты алып Ләләгә кейҙерҙе. Эх, алдыныраҡ әйткән булһа ҡарты? Үҙе киткән булыр ине Стәпән ҡартты эҙләп! Нисек кенә Илсиәгә һөйләргә? Әгәр һөйләмәһә, бәлә артынан бәлә сығып торор. Ләләне өйгә алып ҡайттылар ҙа ул, теге Иршат һаман килеп аптырата. “Дауаланам, эсеүемде ташлайым”, – ти ҙә бит, кем белә?\nОшо урында хикәйәтемде тамамлап, шуны әйткем килә. Хәҙерге көндә Ләлә менән Иршат матур ғына донъя көтә. Иршат эсеүен ташлаған. Икенсегә малай алып ҡайтҡандар. Илсиәнең улы Ғәлим ҡортсолоҡ менән шөғөлләнә, ситтән тороп ауыл хужалығы институтына уҡырға ингән. Өйләнергә йыйына. Атаһы, Ғәли ҡарт, икенсе аяғын киҫтереп ҡайтҡас, күп тә тормай вафат булған. Фәрхәнә ире менән шул йылда уҡ иҫереп ҡайтып йоҡларға ятҡан, электр сымынан янғын сыҡҡан, тиҙәр. Бәлки, ир тәмәке тартҡандыр, төрлө кеше төрлөсә һөйләй. Икеһе лә янып үлгән. Алтын балдаҡ башҡа кешелә күренмәгән.\n– Атайым үлгәс, ул бағымсыға тағы барғайным. Киләсәгемде һорарға түгел, рәхмәт әйтергә, ләкин һуңлағанмын шул: мәрхүм булған. Ҡайтҡас, әбейҙәр йыйып, Зөлхизә апайға бағышлап Ҡөрьән уҡыттым. Шул төндә Зөлхизә апай төшөмә инде. “Ҡулыңды йыуҙың бит, ашарға ултыр!” – тип миңә түрҙән урын күрһәтте, – тип һүҙен бөтөрҙө лә, йылмайып:\n– Бағымсының әйткәндәре барыһы ла дөрөҫ килде, тип әйтер инем дә, ул миңә “үҙең кейәүгә сығаһың”, тип әйткәйне, бына иллегә етәм, әле кейәүҙең еҫе лә юҡ, – тине.\n– Тормошом тураһында һөйләгәс, еңел булып ҡалды. Тик һаман да әле төндәрен ҡурҡып уянам, Ләләм тағы тәнен һатырға сығып китмәһен, тип. Хәйер, балаларын бик ярата. Китмәҫ! – тип мине оҙатып ҡалды.\nРайон: Татарстан, Байҙар Сабаһы ҡасабаһы.


Изге төшөнсәләргә һөйөү бала саҡтан тәрбиәләнә\nҺәр халыҡтың үҙ тарихы, ғөрөф-ғәҙәте һәм теле бар. Бик ҡәҙерле, бик ғәзиз, әсәй кеүек яҡын булғанға уны беҙҙең халыҡ әсә теле, туған тел тип исем ҡушҡан. Әсәй һәм туған тел - мәңге айырылғыһыҙ, изге төшөнсәләр.\nКүптән түгел ҡалабыҙҙың 3-сө “Хыял” балалар баҡсаһында Халыҡ-ара туған тел көнөнә арналған һәм республикала иғлан ителгән Башҡорт теле йылы сиктәрендә шиғыр һөйләүселәр конкурсы үтте. Уға кескәйҙәр һәм тәрбиәселәр алдан әҙерләнде. Сарала 5-тән 7 йәшкә тиклем 15 бала ҡатнашты. Шиғырҙар башҡорт һәм урыҫ телдәрендә яңғыраны. Камилла Йәрмөхәмәтова Фәүзиә Ҡотлогилдина-Алтынбаеваның “Бурыс” шиғыры менән бар тамашасыны әсир итте. Шулай уҡ Әминә Закирова, Гөлзада Зәйнәғәбдинова, Лиза Пашуткина, Әмин Хужәхмәтов, Изабелла Вәлиуллина, Алина Мостафина ятлаған әҫәрҙәр юғары баһаланды. Мәктәпкә әҙерлек төркөмө ҡыҙҙары башҡарған “Башҡорт телендә һөйләшәм” йыры ла барыһына хуш килде.\nбашҡорт телен уҡытыу буйынса тәрбиәсе.


Үткән аҙнала республикала ВИЧ инфекцияһы йоҡтороуҙың 87 осрағы асыҡланған\nБыл турала бөгөн Бөтә донъя СПИД-ҡа ҡаршы көрәш көнөнә арналған матбуғат конференцияһында әйтелде. Ултырышта Ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау һәм кеше именлеге өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәттең Башҡортостан идаралығы, Һаулыҡ һаҡлау министрлығы һәм СПИД-ҡа һәм йоғошло ауырыуҙарға ҡаршы көрәш буйынса республика үҙәге вәкилдәре ҡатнашты.\nМатбуғат конференцияһында быйыл уҙғарылған профилактик сараларға йомғаҡ яһалды,алдағы йылға бурыстар ҡуйылды. Статистика мәғлүмәттәренә ярашлы, йыл башынан ВИЧ инфекцияһы 2490 кешелә асыҡланған, уларҙың күпселеге - ир-егеттәр. Был күрһәткес 100 мең һау кешегә 60-тан ашыу сирле тура килә тигәнде аңлата. Сир әсәнән балаға, инъекциялар һәм енси юл менән йоға. СПИД һәм ВИЧ инфекцияһы менән ауырыусылар Өфө, Салауат, Благовещен һәм Күмертау ҡалаларында күпләп йәшәй.


23 Июль 2018, 09:03\nИслам лагеры Сибай ҡалаһының «Тәҡүә» мәсетендә 1994 йылда ойошторола һәм 20 йылдан ашыу эшләп килә. Бында балалалрға Ислам дине һәм иман нигеҙҙәрен, пәйғәмбәрҙәр тарихын өйрәтәләр, әхлаҡ темаһына дәрестәр үткәрелә. Быйылғы лагерь Ғаилә йылына арналды һәм шуға ярашлы конкурстар, уйындар үткәрелә.\nЛагерға йөрөүсе балалар һаны йылдан-йыл арта. Ҡыҙ баланың оҙон итәкле һәм еңле күлдәк кейеп, яулыҡ ябынып, ә малайҙарҙың тү-бәтәй кейеп мәсеткә йүгереп килеүҙәрен күреү күңелдә шатлыҡ тыуҙыра. Ә дәрестән һуң балаларҙың бергә өйрәнгәндәрен ҡабат-лауҙары, бер-береһенә һөйләүҙәре, өлкәндәрҙе хөрмәт итеп сәләм биреүҙәре ҡыуандыра.\nКесе йәштән Ислам динендә тәрбиәләнгән, хәләлде харамдан айырып үҫкән бала һис ҡасан тура юлдан тайпылмаясаҡ. Шуныһы һөйөндөрә: балалар өйрәнгәндәрен ата-әсәһенә, туғандарына һөйләй икән.\nИслам лагерын ойошторған, финанс һәм кадрҙар мәсьәләһен хәл иткән, үҙе үк бағыусы булған Әғләметдин хәҙрәт Fәзизовҡа, уҡытыусылар Әминә ханымға, Мөслим хәҙрәткә, тәрбиәселәр Әминә Күсәповаға, Рәил Шәриповҡа, Ҡаҙан ҡалаһының «Мөхәммәҙиә» мәҙрәсәһендә белем алыусы шәкерт Даудҡа, балаларҙы тәмле аштары менән һыйлаусы ашнаҡсы Рәйзә апай Ишемғоловаға, ярҙамсыһы Рәйсә апай Илбуловаға ата-әсәләр оло рәхмәтле. Улар үҙҙәре лә ҡыҙ-улдарының ялы күңелле һәм файҙалы үтһен өсөн бар көсөн һалды. Шәриповтар, Ҡансуриндар, Алсыновтар, Ноғомановтар, Fәзизовтар, Ҡоҙаҡаевтар, Таһировтарҙы һәм тәмле былауы менән балаларҙы һыйлаусы Насретдинды маҡтап ҡына телгә алғы килә. Уларға Аллаһы Тәғәлә сауаптарын насип итһен!\nКөндәрҙең эҫе тороуына ҡарамаҫтан, балалар дини белем алыу өсөн лагерға ихлас йөрөнө, файҙалы һабаҡ (таҙа йөрөргә, намаҙ уҡырға, Аллаһы Тәғәләнән ярҙам һорап доға ҡылырға) алды. Шулай уҡ алдауҙың, иҫерткес эсемлектәр эсеүҙең, тәмәке тартыуҙың, харам ризыҡ ашауҙың ниндәй ҙур гонаһ икәнен белделәр.\nБалаларҙың фекеренә ҡолаҡ һалайыҡ.\nАрина: «Мине лагерға өләсәйем алып килде. Бында бик оҡшай. Исемемде уҡытыусымдыҡы кеүек Әминәгә үҙгәрттем, сөнки мин уның кеүек булғым килә. Икенсе йыл тағы ла киләм, Алла бирһә. Уҡытыусы апайымды, әхирәттәремде һағындым инде».\nАнжела һәм Амалия: «Лагерға икенсе йыл килдек. Беҙгә бик оҡ-шай. Күп нәмә таныш кеүек булһа ла, үҙебеҙ өсөн күп яңы нәмәлер асабыҙ. Әлегә яулыҡ, хиджаб кеймәһәк тә, Аллаһы Тәғәләгә ышанабыҙ. Киләсәктә, Аллаһ бойорһа, хиджаб та кейербеҙ».\nӘлфир: «Мин быйыл лагерға беренсе тапҡыр ғына килдем. Бында дәрестәр, уйындар бик ныҡ оҡшай».\nДания: «Мин дә лагерҙа беренсе тапҡыр, бик оҡшай. Бигерәк тә уҡытыусы һәм тәрбиәселәрҙең сәхнәләштергән тамашалары күңелгә үтеп инде. Шайтан һәр ваҡыт беҙҙең янда йөрөй икән, ул гонаһлы эшкә этәрә, атай-әсәйҙе, өләсәйҙе тыңламаҫҡа, алдарға, һыра эсергә, тәмәке тартырға ҡоторта. Әгәр, Аллаһҡа ышанһаң, Ул шайтандан һаҡлай. Мине әсәйем маҡтай, лагерҙан һуң тыңлаусан, тәртипле булып ҡалдың ти. Аллаһты асыуландырмаҫ өсөн яҡшы мосолман булырға тырышам, сөнки Аллаһы Тәғәлә балаларҙы бигерәк тә ныҡ ярата икән. Икенсе йыл тағы ла киләм».\nХөрмәтле ата-әсәләр! Ислам динен өйрәнеү, уны балаларыбыҙға ла өйрәтеү мөһим. Күркәм холҡобоҙ, эштәребеҙ, һөйләгән һүҙҙәребеҙ менән йәш быуынға өлгө булып йөшәргә тейешбеҙ.\nӘйткәндәй, Сибай ҡалаһының «Тәҡүә» мәсетендә 7-13 йәшлек балалар өсөн «Нур» исемле төркөм эшләп килә. Уҡыуҙар октябрь айында (йәкшәмбе көндәре) башлана.


Радий Хәбиров: Башҡортостан Мәскәү-Екатеринбург магистрален төҙөү проектына инергә тейеш\nӨфө «Мәскәү-Екатеринбург» юғары тиҙлекле магистрален төҙөү проектына инергә тейеш. Тап ошо хаҡта һүҙ барҙы 21 ноябрҙә Мәскәүҙә XII «Рәсәй транспорты» халыҡ-ара форумында Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбировтың «Рәсәй тимер юлдары» асыҡ акционерҙар йәмғиәте идараһы рәйесе — генераль директоры Олег Белозёров менән эш осрашыуында, тип хәбәр итә республика етәксеһенең матбуғат хеҙмәте.\n«Был – беҙҙең өсөн бик мөһим тема. «Мәскәү–Екатеринург» юғары тиҙлекле магистрале проекты тураһында беләһегеҙ. Беҙ Өфөнөң ошо трассаға инеү мәсьәләһен тикшерҙек. Рәсәйҙең ҙур һәм кәрәкле проектында нығыныу беҙҙең өсөн бик мөһим ине. Республикабыҙҙа йәшәүселәр ҙә юғары тиҙлекле магистраль менән файҙаланып, Мәскәүгә һәм Екатеринбургка тиҙ генә барып етә алһын өсөн беҙҙең дә өлөшөбөҙ булыуы мөһим», – тине Радий Хәбиров, осрашыу йомғаҡтары буйынса журналистарҙың һорауҙарына яуап биреп.\nТөбәк башлығы һүҙҙәренсә, был – бик уңайлы сервис. Осрашыуҙа Башҡортостандың ошо проектта ҡатнашыуы буйынса эшсе төркөм ойоштороу хаҡында һөйләшеп килешелде.\n«Уның ике ҡитға буйлап тиҫтәләрсә мең саҡрымлыҡ оҙонлоғонан бер нисә мең саҡрымы 2031 йылға тиклем Рәсәй буйлап һалына. Проект оҙайлы һәм ҡатмарлы, ләкин унда нығыныу – беҙҙең өсөн тарихи әһәмиәткә эйә бурыс, сөнки беҙ Рәсәй, Европа һәм Азияның иҡтисад һәм сәйәсәт үҙәктәренә яҡыная алабыҙ», – тип үҙенең фекере менән уртаҡлашты Башҡортостан етәксеһе.\nБынан алда Рәсәйҙең транспорт министры Иннокентий Алафинов юғары тиҙлекле магистралде һәм Мәскәүҙән Урал төбәгенә тиклемге автотрассаны 2031 йылға төҙөүҙәре мөмкин, тип әйткәйне. Әлеге ваҡытта магистраль инфраструктураны үҫтереүҙең комплекслы планына индерелгән «Мәскәү-Ҡазан» юғары тиҙлекле магистрале төҙөлөшө әҙерләнә. 2024 йылдың аҙағына ҡәҙәр проекттың беренсе этабын – Мәскәүҙән Түбәнге Новгородҡа тиклем һәм Мәскәү – Түбәнге Новгород – Ҡазан автомобиль юлы төҙөлөшөн тормошҡа ашырырға йыйыналар.\nРадий Хәбировтың «Рәсәй тимер юлдары» асыҡ акционерҙар йәмғиәте идараһы рәйесе – генераль директоры Олег Белозёров менән эш осрашыуында республиканың тимер юл йөктәрен ташыуҙы Өфө урау юлына күсереү тураһында тәҡдимен ҡарау буйынса эшсе төркөм ойоштороу хаҡында һөйләшеп килешелде. Ул бындай ҡарарҙың иҡтисади яҡтан маҡсатҡа ярашлы булыу мәсьәләһен өйрәнергә тейеш.