Мишкә районында башҡа һыймаҫлыҡ хәл булды\nУҡытыусылар ғаиләһендә тәрбиәләнгән. Баш ҡаланың абруйлы юғары уҡыу йортонда өлгөлө студент, уҡыу алдынғыһы, Республика Башлығы стипендиаты. Кем уйлаһын был тиклем яҡшы егеттең күңелендә ҡанһыҙ енәйәтсе йәшәгән тип. Егерме йылдан һуң ул үҙен белгертте. Әле тормош та күреп өлгөрмәгән ун алты йәшлек кенә ҡыҙҙың ғүмерен ҡыйҙы. 29 тапҡыр бысаҡ менән сәнскеләп. Ни өсөн? Нимә этәргән һуң бындай ҡанһыҙлыҡҡа егетте? Ниндәй гонаһы булған йәш ҡыҙҙың? Һорауҙар күп.\nУнынсы синыфта белем алыусылар өсөн шәмбе дәрестәре ҡайғылы яңылыҡтан башлана. Бергә уҡыған ҡыҙҙары - Алһыу башҡа юҡ, ул мөхәббәт ҡорбанына әйләнә. Уҙған йома ғына үҫмерҙәр уның менән белем усағында «Йыл уҡыусыһы» конкурсына тамаша ҡыла. Сәғәт алтыларҙа тамамланған саранан һуң барыһы ла өйгә таралыша башлай. Тик 16 йәшлек ҡыҙ өсөн ҡайтыр юл үлем һуҡмағына әүерелә.\nАлһыу лицейҙан өс йөҙ метр ҙа атлап өлгөрмәй, янына автомобиль килеп туҡтай. Яуапһыҙ мөхәббәттән интеккән егет ҡыҙға 29 тапҡыр бысаҡ менән сәнсә. Аҙаҡ хатта, йөҙөн дә танырлыҡ булмай. Бәләгә тарыған яҡынына ярҙамға ике туған апаһы ла йүгереп килә, әммә йәберләүсене туҡтатырға көсө генә етмәй. Егет ҡурҡыныс эшен тамамлағас, ҡасыу яғын ҡарай.\nМаксим Родионов, Башҡортостан буйынса эске эштәр министрлығының мәғлүмәт һәм йәмәғәтселек менән бәйләнеш бүлеге етәксеһе: «Оператив-эҙләү эштәре барышында, ғәйепләнеүсенең автомобиле Мишкә ауылы ситендә, урман янында табыла. Юл инспекторҙары был биләмәлә беләге яраланған егеткә юлыға. Уға медицина ярҙамы күрһәтелә. Артабан ғәйепләнеүсе дауалау учреждениеһынан тәфтишселәргә тапшырыла».\nӘлегә уға ҡарата енәйәт эше ҡуҙғатылған. Асыҡланыуынса, ғәйепләнеүсе быға тиклем дә үҙенең ҡорбанына ошондай аҙымға барасағын белдереп смс-янауҙар ебәргән була. Был хәлде белеп ҡалған ҡыҙҙың ата-әсәһе һуңғы тапҡыр февралдә полицияға ярҙам һорап мөрәжәғәт иткән. Әммә хоҡуҡ һағындағылар егетте яуаплылыҡҡа тарттырыуҙы урынлы тип тапмай.\nНаталья Лотфуллина, Мишкә ауылының 1-се лицейы директоры урынбаҫары: «Кисә беҙ ҡыҙҙың ғаиләһенең оло ҡайғыһын уртаҡлаштыҡ. Яҡындары әйтеүенсә, полиция органдарына өс тапҡыр ғариза яҙылған була. Кем белә, бәлки, фажиғәғә юл да ҡуйылмаҫ ине, әгәр хоҡуҡ һағындағылар был хәлгә баштан уҡ битараф ҡарамаһа».\nҠыҙҙы атаһы ла полиция хеҙмәткәре. Әммә үҙ ҡыҙын бәләнән ул һаҡлап ҡала алмай, сөнки Чечен Республикаһында оҙайлы командировкала була. Әҙәбиәтте яратҡан, тырыш, ныҡышмал, тик яҡшы билдәләргә өлгәшкән һылыуҡай күптәрҙең һөйөүен яулап өлгөрә. Уның алсаҡлығын синыфташтары ла билдәләй.\nАлһыу бәлә булырын һиҙгәндәй, өсөнсө ай гел лицейҙан таксиҙа ҡайтҡан. Тик ни өсөндөр йома йәйәүләп ҡайтырға була. Был бәхетһеҙ осраҡ хаҡында яңылыҡ тотош республика халҡын тетрәндерә.\nБилдәле булыуынса, егет ҡыҙ артынан ике йыл ярым элек үк йөрөй башлай. Әммә ул ваҡытта Алһыуҙың ата-әсәһе был мөхәббәткә ҡаршы сыға. Хатта, белем усағында ғәйепләнеүсенең туғандары ла саҡыртыла, аңлатыу эше алып барыла. Тик лицейҙы алтын миҙалға тамамлап, студент тормошо менән йәшәй башлаған егет киренән тойғоларын белдерә башлай. Уның атаһы әйтеүенсә, һуңғы көндәрҙә холҡонда бер ниндәй ҙә үҙгәрештәр һиҙелмәгән.\nҠыҙҙың туғандары иһә һаман шаңҡыу хәлендә. Улар яҡын кешеһен юғалтыуға ышанып етмәй, ышанырға ла теләмәй. «Алһыу һуңғы аҙналарҙа ҡулынан тәсбих төшөрмәне», ти улар. Ата-әсәһе ҡыҙҙарын бәләнән ҡотҡарам тип, йәй Төмәнгә күсенергә лә йыйынған. Тик өлгөрмәнеләр генә.


“Һаулыҡ” милли проектын тормошҡа ашырыуға 2 миллиард һум самаһы аҡса инде\n5 Март 2010, 11:42\nБашҡортостан Республикаһында 2009 йылда «Һаулыҡ» өҫтөнлөклө милли проектының 15 йүнәлеше тормошҡа ашырылды. Федераль бюджеттан субвенциялар, субсидиялар, дарыуҙар һәм иммунобиологик препараттар, диагностика ҡорамалдары, санитар автотранспорт, мәғлүмәт материалдары һәм медицина хеҙмәтләндереүҙәре формаһында 2,4 миллиард һум аҡса алынды. Башҡортостан Республикаһы бюджетынан өҫтәмә финанслау 495 миллион һум тәшкил итте.\nБР Һаулыҡ һаҡлау министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, былтыр һаулыҡ һаҡлауҙың беренсел звеноһын нығытыу буйынса саралар дауам иттерелде: 10 мең медицина хеҙмәткәре өҫтәмә аҡсалата түләүҙәр алды, 445 беренсел звено табибы ҡайтанан әҙерлек үтте һәм квалификацияһын күтәрҙе.\n2 миллион кеше ВИЧ-инфекцияға һәм вируслы гепатитҡа тикшерелде.\nНәҫелдән килгән ауырыуҙарға неонаталь скрининг сиктәрендә яңы тыуған сабыйҙарға 100 мең тикшереү үткәрелде.\n145 мең эшләүсе граждан, 10,5 мең етем һәм ауыр тормош хәленә дусар булған бала өҫтәмә диспансерлаштырыу үтте. Зарарлы хеҙмәт шарттарында эшләгән 92 мең хеҙмәткәргә тәрән медосмотр үткәрелде.\n«Һаулыҡ» милли проектының был бүлеген бойомға ашырыу йомғаҡтары буйынса мохтаж булыусыларҙың барыһы ла диспансер күҙәтеүенә алынды һәм улар кәрәкле дауалау үтә.


6 Май 2019, 17:18\nАҡлығы менән донъяға нур сәскән зифа ҡайындарҙы күптәр һылыулығы, нәзәккәтлелеге өсөн үҙ итә. Ә бына уның електәргә үтеп инерлек әсе ел-ямғырға ҡаршы торорлоҡ көсөн, бер ниндәй дауылдарға ла бирешмәҫлек, һынмаҫлыҡ-һығылмаҫлыҡ ныҡлығын барыһы ла беләме икән? Йөҙөнән йылмайыу китмәгән һәм яғымлылығы менән кешеләр күңеленә үтеп ингән геройыбыҙ ҙа тәү ҡарашҡа шул аҡ ҡайынды хәтерләтә. Күптәр уның һөйкөмлөлөгөнә, яғымлылығына һоҡлана һәм, хатта, тормош тарафынан тик наҙ ғына татып йәшәгән иркә ханым тип күҙ алдына килтерә. Уны яҡындан белгәндәр иһә уның тәүәккәллегенә, ныҡышмаллылығына хайран ҡала. Заман менән бергә атлаусы, әлеге көндә күңеленә ятҡан өлкәлә йөҙөп йөрөп эшләүсе Эльвира Мырҙабулатованың эшҡыуарлыҡ өлкәһенә ныҡлы аяҡ баҫыуына ун йыл ғына самаһы, шулай булһа ла ул ошо арауыҡта ярайһы уҡ тәжрибә туплаған, үҙ эшенең оҫтаһы булып танылған.\nАҡлығы менән донъяға нур сәскән зифа ҡайындарҙы күптәр һылыулығы, нәзәккәтлелеге өсөн үҙ итә. Ә бына уның електәргә үтеп инерлек әсе ел-ямғырға ҡаршы торорлоҡ көсөн, бер ниндәй дауылдарға ла бирешмәҫлек, һынмаҫлыҡ-һығылмаҫлыҡ ныҡлығын барыһы ла беләме икән? Йөҙөнән йылмайыу китмәгән һәм яғымлылығы менән кешеләр күңеленә үтеп ингән геройыбыҙ ҙа тәү ҡарашҡа шул аҡ ҡайынды хәтерләтә. Күптәр уның һөйкөмлөлөгөнә, яғымлылығына һоҡлана һәм, хатта, тормош тарафынан тик наҙ ғына татып йәшәгән иркә ханым тип күҙ алдына килтерә. Уны яҡындан белгәндәр иһә уның тәүәккәллегенә, ныҡышмаллылығына хайран ҡала.\nЗаман менән бергә атлаусы, әлеге көндә күңеленә ятҡан өлкәлә йөҙөп йөрөп эшләүсе Эльвира Мырҙабулатованың эшҡыуарлыҡ өлкәһенә ныҡлы аяҡ баҫыуына ун йыл ғына самаһы, шулай булһа ла ул ошо арауыҡта ярайһы уҡ тәжрибә туплаған, үҙ эшенең оҫтаһы булып танылған.\nЫрымбур өлкәһенең Төйлөгән ҡасабаһында донъяға килгән ҡыҙ урта мәктәпте тамамлағандан һуң, бухгалтер һөнәрен алыу өсөн Күмертау ҡалаһына юллана. Колледждағы яратҡан уҡытыусылары “һинән бына тигән иҫәп-хисапсы сығасаҡ” тип диплом тоттороп оло тормош юлына оҙатып ҡалһа ла, йәш ҡыҙҙың һандар, ҡағыҙҙар донъяһына сумып ултырғыһы килмәй, күңеле сәхнәгә - тәбиғәттән бирелгән йыр-моңға һәләтен камиллаштырырға әйҙәй. Тәүәккәллеге шул ваҡытта уҡ булғандыр, юғиһә йәп-йәш кенән килеш Себер тарафтарына юлланырға һәм Лянтор ҡалаһындағы мәҙәниәт йортона эшкә инергә, йырсы булып сәхнәгә сығырға баҙнат итер инеме икән? Ҡурсаҡтай ғына һылыуҡайҙың тиҙ арала үҙ тамашасылары барлыҡҡа килә. Уға етәкселәре лә оло өмөт бағлай, сәхнә түрендә яҡты киләсәк юрай. Тик, тыуған яҡтарҙың әреме лә татлы, тиҙәр бит, яҡташыбыҙҙың күңеле торған һайын нығыраҡ тыуған яҡтарға, ата-әсәһе, туғандары янына талпына. Үҙен сит-ят тупраҡҡа күсереп ултыртылған гөл хәлендә тойоп, һағыныу һағыштарына күмелгән бер мәлдә тыуған яҡҡа ҡайтып төпләнергә тигән ныҡлы ҡарарға килә ул.\nЕлкә булғас һәм эшләргә дәрт ташып торғас, муйынға “ҡамыт” табылмай торамы ни, районға ҡайтҡас, уға Өмөтбай ауыл клубын етәкләргә саҡыралар. Һис ҡурҡмай эш башлай, ауыл халҡын мәҙәни тормошҡа ылыҡтырыуҙан тыш, йыш ҡына үҙе лә йырсы һәм бейеүсе булараҡ сәхнәгә сыға.\nҺәр ваҡыт эҙләнеүсән булыуы, тормошҡа ижади ҡарашы уны кейәүгә сығып, декрет ялында ултырған сағында яңы һөнәр үҙләштерергә этәрә. Парикмахер һөнәрен юҡҡа ғына һайламай Эльвира, бала саҡтағы мауығыуҙар йыш ҡына кешенең ысын булмышын, ысын хыялдарын сағылдыра, тиҙәр, ул да Айгөл исемле еңгәһенең матур итеп сәс ҡырҡыуына ҡарап һоҡланыуын һәм үҙенең уның һымаҡ оҫта булырға хыялланыуын иҫенә төшөрә.\nБер нисә айлыҡ ҡына ҡыҙын бер минутҡа ла күҙ уңынан ысҡындырғыһы килмәһә лә, Мәләүезгә йөрөп уҡырға, һөнәр нескәлектәрен үҙләштерергә яйын таба йәш әсә. Әсәһе Тәскирә апай ҙа ҡыҙының ынтылышын хуплай һәм һәр яҡлап ярҙам күрһәтә.\nБейеүсе бейей-бейей оҫтарғандай, Эльвира ла тәжрибәһен йылдан-йыл арттыра. Тәүге тапҡыр сәсен ҡырҡҡандан һуң үҙен әрләп киткән егетте, ул ваҡытта бер ҙә ҡыҙыҡ булмаһа ла, хәҙер инде йылмайып иҫкә ала... Шуныһы ҡыҙыҡ, был көслө зат әлеге көндә сәсен ҡырҡыуҙы тик Эльвираға ғына ышанып тапшыра, алдан яҙылып, бер-ике көн көтөргә тура килһә лә, сабыр ғына үҙ сиратын көтөп ала. Тәүге тәнҡитсеһенә күңелендә үпкә хистәре йөрөтмәй геройыбыҙ, киреһенсә, уға рәхмәтле: ул саҡта әрләнмәһә, шул тиклем дә сәмләнеп эшкә тотонмаҫ та ине, бәлки. Ҡайһы саҡта маҡтауға ҡарағанда, урынлы тәнҡит нығыраҡ ҡанатландыра, алға этәрә – быны инде Эльвира хәҙер яҡшы аңлай һәм ике күҙ нурын – Мораҡ башҡорт гимназияһында белем алған Элина, әлегә балалар баҡсаһына йөрөүсе Эвелина ҡыҙҙарын көслө булырға, тормош аурлыҡтары алдында баш эймәҫкә өйрәтә.\nАуырлыҡтар тигәндән... Уларһыҙ тормош мөмкин түгел, аҙым һайын осрап тора, тип иҫәпләй ул. Тәүге ауырлыҡтар, аяҡ салыусылар “Карэ” бөҙрәханаһын асып, үҙаллы эшләй башлаған мәлдәрҙә айырыуса йыш осрай. Бөҙрәханаһы төбөнә йыуынты һыу түгеп китһендәрме, сүп-сар өйһөндәрме – көнләшеүселәр күпме генә тырышмаһын, күҙ йәштәрен күрһәтмәй ҡыҙ, тағы ла тырышыбыраҡ, сәмләнеберәк эшкә тотона. Матди яҡтан да, рухи яҡтан да терәк булып торған ҡустыһы, әсәһе, тормош иптәше Салауат дәртләндереп, ҡанатландырып торғанда, башлаған эшенә ҡул һелтәргә хаҡы юҡ икәнен белә. Тәүге йылдарҙа ҡуртымға алған биналарҙа эшләһә, аҙаҡ үҙ бөҙрәханаһын аса.\nБоронғолар “йөрөгән таш шымарыр, ятҡан таш мүкләнер” ти, Эльвира ла бер урында ғына тапаныуҙы үҙ итмәй: һөнәри йәһәттән туҡтауһыҙ камиллашыу өсөн әленән-әле мастер-кластар, семинарҙар үтә, районда үткән “Эшсе ҡатын-ҡыҙ”, “Алтын тараҡ”, “Иң шәп әсәй” кеүек конкурстарҙа ҡатнаша, бер ғаиләләй йәшәгән хеҙмәттәштәре менән төрлө мәҙәни сараларға йөрөй. Әйткәндәй, үҙе был турала һөйләргә яратмаһа ла, уның мәрхәмәтлек акцияларынан да ситтә ҡалмауы билдәле: кәрәк ваҡытта бағыусылыҡ ярҙамы күрһәтә, бергә эшләүсе ҡыҙҙары менән йыш ҡына Йомағужа социаль приютына, балалар йортона барып, ундағы малай һәм ҡыҙҙарҙың сәстәрен матурлап, ҡырҡып һәм аралашып ҡайта.\nБөйөк рус яҙыусыһы Ф. Достоевскийҙың “Донъяны матурлыҡ ҡотҡарыр” тигән ҡанатлы һүҙҙәре бөгөн дә йыш яңғырай. Шулай уҡ эске һәм тышҡы матурлыҡ тигән төшөнсә лә бар. Әгәр кешенең күңел сафлығы фәҡәт үҙенән торһа, йөҙ-ҡиәфәтебеҙҙе, сәстәребеҙҙе күркәмләүҙә ярҙам һорап йыш ҡына оҫталарға мөрәжәғәт итәбеҙ. Тап ошо юҫыҡта халыҡҡа хеҙмәт күрһәткән Эльвира күптән инде халыҡ ышанысын яулаған. Оҫта ҡулы менән генә түгел, үҙенең булмышы менән дә донъяны матурлауға үҙ өлөшөн индерә яҡташыбыҙ.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ПАРИЖДА - 1 - 2022 - Мәҡәләләр\nПАРИЖДА - 1\nЕңеүсе хәрби көстәрҙең Парижға инеп урынлашыуына аҙна самаһы уҙғас, полковник Ҡудашев бер яңғыҙы ғына Париж урамдары буйлап сығып китте. Бүтән офицерҙар һәм генералдар менән "еңеүҙе йыуа-йыуа" ла ялҡып бөттө. Шуға былай ғына, эшһеҙлектән урам тапарға булды. Арыу уҡ ер үтеп, таш йорттарҙы ҡарап, берәй күләгәлә ултырып ял итәйем әле, тип китеп бара ине, ҡаршыһына аттарын етәкләгән икәү килә. Бәй, таныштар һымаҡ та былар. Тегеләр үҙ-ара һөйләшә-һөйләшә атлай, Ҡудашевҡа боролоп та ҡарамайҙар. Хәрби тәртип буйынса офицерға сәләм бирергә тейештәр ҙә бит, Париж буйлап йөрөгән офицер эт тубығынан тиерлек, уларҙың һәр береһенә сәләм бирә башлаһаң... Шуға күрә Ҡудашевтың үҙенә һүҙ өндәшергә тура килде:\n- Әссәләмәғәләйкүм, егеттәр!\nТегеләр ят ҡалала үҙҙәренең телендә өндәшкәнде ишетеп, аптырап ҡалды. Береһе алданыраҡ айнып китте:\n- Кемдәр һеҙ? Ни эшләп йөрөйһөгөҙ?\n- Беҙ ни башҡорт казактары, ат эсерергә тип йылғаға китеп барабыҙ.\n- Исемдәрегеҙ кем?\n- Мин Әбделғәле Әбдрәшов булам. Ул Бикҡол Әлембәтов.\n- Ә мин полковник Ҡудашев.\n- Һине беләбеҙ, Мәскәү эргәһендә "Маладис"ты йырларға саҡырғайныҡ.\n- Үәт рәхмәт, онотмағанһығыҙ икән. Унан һуң күпме ғүмер үтте, һыу аҡты, тигәндәй.\n- Үҙебеҙҙең кешеләр онотола теймени?\n- Һеҙҙең командирығыҙ кем хәҙер?\n- Элеккесә майор Ыласынов.\n- Ул ҡайҙа?\n- Ана анауында Булон урманында, ҡыуышта ята.\n- Мине шунда алып барығыҙ әле.\n- Әйҙә. Беҙгә ни. Барыбер әллә ниткән эш юҡ. Аттарҙы һуңынан һуғарырбыҙ әле.\nБер аҙҙан яугирҙар ҙур бер сиркәү янында ҡоролған ҡыуыш янына килеп туҡтаны.\n- Бына ошонда ул,- тине Әбделғәли.- Майор Ыласынов, - тип ҡысҡырып та ебәрҙе.- Һиңә полковник килгән.\nШуны ишетеү менән аяғына итеген кейә-кейә күлдәксән Ыласынов килеп тә сыҡты. Үҙе итек ҡунысын тарта, үҙенең ике күҙе килеүселә. Күрҙе лә ҡысҡырып та ебәрҙе:\n- Ҡудашев ағай, әйҙүк. Эй, күргем килгәйне. Хоҙай үҙе әшкәрткәндер инде.\nИрҙәр ҡосаҡлашып күреште, шунан ҡыуышҡа инделәр. Ҡудашев тар ғына ҡыуышты ҡарап алды ла:\n- Яныңда ғына ниндәй ҙур сиркәү тора. Шунда инеп урынлашмай ни. Нисәмә йыл буйына ҡыуыштан ялыҡҡанһыңдыр инде.\n- Ҡыуыш бит үҙебеҙҙеке. Үҙеңдеке ялҡытмай ул. Сиркәү бит Алла йорто. Унда ятып йөрөү килешмәй.\n- Эй, бер ҡатлы башҡорт. Парижды алһаң да һаман яп-ябай әҙәм булып ҡалаһың инде.\n- Полковник ағай, һин бит ҙур кешеһең, миңә бүтән аҡыл бир әле.\n- Беҙ бында башҡорттарҙан биш атлы полк кешебеҙ. Өҫтәүенә, йәйәүлеләр, типтәрҙәр, мишәрҙәр полктары бар. Шулар бергәләшеп һабантуйы... һабантуй түгел инде, шуның кеүек итеп Парижды еңгән өсөн байрам яһайыҡ тигәйнек. Хатта уның исемен дә уйлап сығарҙы бер егет - Еңеүтуй. Шуны ойоштороп, бейеп, йырлап, ҡурай, ҡумыҙ тартып, ашап-эсеп, бер күңел асып алайыҡ, тигәйнек.\n- Ат сабыштырып, көрәшеп, йүгерешеп, һикереп, тип тә өҫтә.\n- Эйе, бәйгеһеҙ ниндәй байрам була ти инде. Шуға һеҙҙең кеүек үҙебеҙҙең иң яҡын командирҙарҙы саҡырайыҡ тигәйнек.\n- Мәҫәлән, генерал Платов, Денис Давыдов, генерал Шушпанов...\n- Дөрөҫ уйлайһың. Үҙегеҙ менән һуғыш юлын үткән командирҙарҙы саҡырып, байрам күрһәтеп, ҡунаҡ итһәгеҙ, тап беҙҙеңсә була. - Ҡудашев саҡ ҡына шым торғандан һуң өҫтәне.- Императорҙың үҙен саҡырғанда ла яҡшы булыр ине. Юҡһа, күргән һайын "Башҡорттар нишләй анда?" тип һорай ҙа тора, тип һөйләй торғайны генерал Платов. Үҙ күҙҙәре менән күрер ине башҡорттарҙы.\n- О-о! Һин, ағай, бигерәк елленән ебәрҙең. Император беҙҙең янға килер тип уйлайһыңмы?\n- Әллә. Беҙҙән саҡырыу, ҡалған яғын үҙе ҡараһын.\n- Ярар һуң. Тик саҡырыу мәшәҡәттәрен һинең үҙеңә алырға тура килер. Беҙгә әҙерлек эштәре лә баштан ашҡан буласаҡ. Батшаһыҙ табын бер төрлө, батшалыһы - бөтөнләй икенсе.\n- Эйе, мәшәҡәт күп буласаҡ.\nҠудашев был һөйләшеүҙе тормошҡа ашырыр өсөн иң алдан Платов янына барҙы. Беренсе Башҡорт полкында булған хәл тураһында һөйләп биргәс:\n- Генерал, - тип өндәште Ҡудашев, - император менән яҡын әшнә булмаһаң да, уның янында булғылайһың бит.\n- Эйе, кәңәшмә кеүек хәрби советтарҙа ҡатнашам.\n- Шуға күрә һиңә үтенес: императорҙы күреп, башҡорттарҙың саҡырыуын еткерергә ине. Мине һанаттары ул тирәгә яҡын да юллатмаясаҡ бит.\n- Дөрөҫ самалайһың. Батша янына ингәнсе, Алла эргәһенә барыу еңелерәк, тиҙәр.\n- Шуға, генерал әфәнде, башҡорт яугирҙары исеменән үтенеп һорайым.\n- Башҡорттар исеменән урыҫ кешеһенең йөрөүе килешеп бөткән эш түгелдер, моғайын. Шуға күрә, әгәр һағауылдары үткәрһә, беҙ ғали йәнәптәре янына икәүләп барайыҡ.\nИмператорҙың ҡарауыл башлығы генерал менән полковниктың үтенесен батшаға еткерерҙән алда, уның янына инергә теләүселәрҙең кемлеген, ни эшләп йөрөгәндәрен ҡат-ҡат тикшерҙе. Үҙҙәре янына Ҡудашевты ике тапҡыр саҡырҙылар. Һорашмаған нәмәләре, ныҡышмаған һүҙҙәре ҡалманы тиерлек. Шунан ғына ҡарауыл етәксеһе былар тураһында Александр Беренсегә еткерҙе.\n- Кемдәр улар минең янға инергә теләүселәр? Генерал Платовмы? Платовты бер аҙ беләм. Ул нимәһен ҡарап башҡорт исеменән йөрөгән була һуң? Ә-ә, башҡорт полктары менән һуғышта идара иткән өсөн инде. Башҡорттар яҡшы һуғыша, тип ул һөйләй торғайны бит әле. Ә икенсеһе кем? - Император ҡарауыл етәксеһе биргән икенсе ҡағыҙ битен асты. - Полковник Ҡудашев. Үҙе башҡорттан икән. Нимә-нимә? Батшалыҡтың милләттәргә мөнәсәбәте менән килешеп бөтмәйме? Ә нисек һуғыша был полковник? - Император һаҡсылар башлығына текәлде.\n- Яҡшы һуғыша, тиҙәр. Ҡайһы берҙә ҡул һуғышына ла инеп киткеләй икән. Бер яуҙа ике французды ҡылыс менән сабып үлтергән.\n- Ярар, милләт мәсьәләһенә әлегә инмәй торорбыҙ. Беҙ бит әлегә байрам итәбеҙ. Саҡыр Платов менән Ҡудашевты.\nГенерал менән полковник император алдына баҫып, тураҡатҡайны, Александр:\n- Байрам иткегеҙ киләме?- тине.\n- Байрам беҙҙән бигерәк башҡорт казактарына кәрәк. Өс йыл туҡтауһыҙ һуғыштылар бит. Яугирҙарҙың атаһы - императорыбыҙ ҙа уларҙың араһында булһа, һуғышсыларҙың күңеле үҫеп китер ине, - тип теҙҙе генерал.\n- Күңеле үҫер ине, тиһең инде. Ниндәйерәк байрам инде ул?\nГенерал һөйләй генә башлағайны, император уны бүлдерҙе.\n- Был һорау полковникка. Милли байрамды ул яҡшыраҡ беләлер, тип уйлайым.\n- Ғали йәнәптәре, башҡорттар яҙ көнө эш бөткәс, һабан туйы үткәрә. Дошманды ҡыйратҡандан һуң яугирҙар - элекке игенселәр бит инде - еңеү байрамын көҫәйҙәр. Һабантуй кеүегерәк итеп еңеү туйы яһағанда, мәңге онотолмаҫлыҡ хәтирә булып ҡалыр ине. Әгәр унда ғали йәнәптәре ҡатнаша алһа, тарихи ваҡиға булыр ине был байрам.\n- Ярар, мин һеҙҙең туйҙа ҡатнашырмын. Тик оҙаҡҡа һуҙмағыҙ.\nҺабантуйҙарҙа мәртәбәле ҡунаҡтар өсөн махсус тирмә ҡуйыла, ярыштарҙы ҡарар өсөн тирмә алдына йәтешләп урын яһайҙар. Тик Парижда император өсөн ҡуйырлыҡ тирмәне ҡайҙан алаһың да, күп ҡунаҡ өсөн ниндәй генә урын яһайһың? Уйлаштылар-уйлаштылар ҙа, тирмәгә оҡшатып, таҡтанан ҡоролма яһарға һәм шунда уҡ уңайлы ултырғыстар ҡуйырға булдылар. Ҡоролманың иҙәненә ҡалын кейеҙ менән келәм йәйҙеләр, ултырғыстарҙы йомшаҡ тире менән көпләнеләр. Еңеү туйын башларға бар нәмә лә әҙер булғас, Булон урманы болонона бер төркөм һыбайлы килеп инде. Иң алда Рәсәй императоры Александр Беренсе, янында Пруссия короле Фридрих-Вильгелм Өсөнсө, саҡ ҡына ҡалыбыраҡ маршалдар, генералдар теҙелгән. Болондоң башында уларҙы һыбай полковник Ҡудашев ҡаршыланы. Үҙе менгән аттың башы Александрҙыҡы менән тиңләшкәс:\n- Ғали йәнәптәре императорыбыҙ Александр Беренсе, - тип башланы Ҡудашев. - Һеҙҙең тоғро яугирҙарығыҙ Беренсе, Икенсе, Дүртенсе, Бишенсе, Туғыҙынсы Башҡорт полктары һуғышсылары Парижды алыу айҡанлы ойошторолған еңеү туйына әҙер. Шул уҡ мәлдә борғо уйнап ебәрҙе һәм Ҡудашев атын кире яҡҡа борҙо, Александрҙың аты уның хәрәкәттәрен ҡабатланы һәм юртып барып, байрам ҡоролмаһы янына туҡтаны. Шуны ғына көткән байрамса кейенгән башҡорт егеттәре, йүгерешеп килеп, аттарҙың башынан алды. Һыбайҙар ергә һикереште һәм император артынан иҙәненә келәмдәр йәйелгән ҡыйыҡ аҫтына инделәр. Былар затлы ултырғыстарҙан урын алыуы булды, Ҡудашев император алдына баҫты.\n- Ғали йәнәптәре, Еңеү туйына бөтөнөһө лә әҙер. Башларға рөхсәт итегеҙ! - тине.\n- Башлағыҙ! - тине Александр.\nҠудашев күтәрелгән ҡулын төшөрөүе булды, ҡоролма алдына теҙелеп өлгөргән ҡурайсылар уйнап та ебәрҙе. Улар тыныу менән уртаға ап-аҡ елән, башына ҡыҙылдан осло бүрек кейгән егет сыҡты:\n- Һеҙҙең алдығыҙҙа ғәскәребеҙҙең ҡурайсылары "Париж маршы"н башҡарҙы. Көйҙө кисә генә ҡурайсыларҙың етәксеһе Ҡаһым Мырҙашев сығарған. Ҡурайсылар араһында торған Ҡаһым баш эйҙе һәм ҡоролма янында торған дөмбөрсөләр ер һелкетеп, ҡоралын ҡаға башланы. Күп тә үтмәне, улар нисек ҡапыл башлаған, шулай туҡтаны һәм майор Ыласыновтың тауышы яңғыраны:\n- Полктар! Тураҡат! Бер, ике, өс. Йөҙөң һулға! Ныҡ баҫ!\nЫласыновтың артынан Беренсе полк китте, шунан ҡалған дүртәү үтте. Ғәскәр император ғали йәнәптәре алдынан күҙҙән юғалғас, иғлансы һүҙ алды:\n- Хәҙер һәр полктан берәр кеше ҡылыс сабыу оҫталығын күрһәтәсәк, еңеүсегә һарыҡ!\nБиш рәт итеп теҙеп ҡаҙалған сыбыҡтар араһына тәүҙә Беренсе полк ҡылыссыһы сыҡты. Аты сабып барған ыңғайға ике яҡта теҙелгән ағас ботаҡтарын сабып өҙә башланы, ләкин бер-ике сыбыҡ "ялтанып ҡалды". Икенсе полктан уның старшинаһы Аралбай Аҡсулпанов атын сыбыҡтар рәтенең башына туҡтатты ла:\n- Батша хәҙрәттәренә әссәләмәғәләйкүм! - тип ҡысҡырҙы һәм ҡапыл атының бөйөрөнә типте. Тегенеһе үрәпсеп китте һәм баҫҡан еренән ҡушаяҡлап саба башланы. Старшина шул ыңғайға тәүҙә һулдағы сыбыҡтың осон сабып өҙҙө, шунан уң яҡтағыһын һәм китте лә китте. Аҡсулпанов рәт буйлап барып, һуңғы сыбыҡты ҡырҡты ла "тирмә" алдына килеп туҡтап, баш эйҙе һәм ситкә китте.\nҠалған өс полктың ҡылыссылары оҫта ине, әммә Аҡсулпановҡа еткерә алманылар. Шуға һарыҡты уртаға сығарып ҡуйғас, туйҙы алып барыусы:\n- Кемгә? - тип һораны.\nБындай ярышты императорҙың күргәне булдымы икән, бәлки, берәйһе һөйләгәндер, һәр хәлдә, һорау бирелгәс тә яуап рәүешендә ике бармағын өҫкә күтәреп, ҡулын сөйҙө. Бүтәндәр шуны ҡабатланы. Тимәк, һарыҡ икенсе булып сығыш яһаған Аҡсулпановтыҡы. Ул йүгереп сыҡты ла, ҡунаҡтар яғына ҡарап,\n- Император ғали йәнәптәре, һеҙҙе еңеү һарығының ашына саҡырам, - тине һәм йәлп иттереп һарыҡты үҙенең елкәһенә һалды һәм йүгереп сығып та китте.\n"Киске Өфө" гәзите, №17, 2022 йыл\nЯҙылған: 29.04.22 | Ҡаралған: 56


Иң тәмле икмәк - Поляковкала » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nЯйыҡ гәзите » On-line яңылыҡтар » Иң тәмле икмәк - Поляковкала\nИң тәмле икмәк - Поляковкала23.03.2018\nРайоныбыҙҙың төньяҡ зонаһына юл төшкәс, бер ыңғайы «Нур»ҡулланыусылар йәмғиәтенең Поляковка ауылындағы кондитер цехына индек.\nУлар етештергән икмәк-ҡаластарҙы район халҡы бигерәк яратып ашай.\nЦех алдына килеп туҡтау менән, яңы бешкән икмәк еҫе танауға килеп бәрелде. Мөдирҙәре Әнисә Шәһәбүтдинова беҙҙе әйҙүкләп ҡаршы алды.\n- Бөгөн беҙ ҡунаҡтар көтмәгәйнек. Әйҙәгеҙ!\n- Йыраҡ ара үтеп тә, һеҙҙең продукцияны ауыҙ итеп сыҡмаһаҡ, үкенескә ҡалыр, - тигән булабыҙ йылмайып.\nҠунаҡ көтмәһәләр ҙә, тәү сиратта бина эсендәге таҙалыҡ күҙгә ташланды. Һәр ҡайҙа ла тәртип, бөхтәлек.\nИкмәк бешереүселәр Флүзә Рәхимова, Дилара Закирова, Света Корнеева өлпөрәп торған эҫе ҡаластарҙы мейестән яңы сығарып торалар ине. Әнисә Миҙхәт ҡыҙы әйтеүенсә, бында тәүлегенә 1,5 тонна икмәк бешерелә, шулай уҡ башҡа төр кондитер изделиялары ла етештерәләр. Яңы «Rowenta» мейестәрендә, ҡомалаҡтан үҙҙәре әҙер-ләгән асылыҡты ҡушып бешергән икмәктәр лотоктарға теҙелде. Әйткәндәй, ҡомалаҡты коллективтары менән урманға сығып, бергәләшеп әҙерләйҙәр.\nТоҡлап киптереп элеп ҡуялар. Уҙған йәй үҙҙәре йыйған еләктән бәлештәр бешереп һатҡандар.\n- Ҙур һыуытҡыс алып, үҙебеҙҙә үҫкән емештәрҙе унда туңдырып, ҡышҡыһын уларҙан төрлө ризыҡтар бешереп һатырға иҫәп бар, - ти уңған ханымдар.\nКондитер цехы Поляковка һәм эргәләге Комсомольск, Вознесенка ауылдарынан утыҙ кешене эш урыны менән тәьмин иткән. Коллективҡа тәжрибәле оҫталар тупланған. Зөлфиә Мөхәмәтшина, Людмила Севоян, Шәүрә һәм Минзилә Зариповалар, Марина Векшина һөнәрҙәренең нескәлектәрен яҡшы белә. Яңы килгән йәштәргә икмәк бешереү серҙәрен бик теләп өйрәтәләр. Ә инде ете тиҫтәһен ваҡлаған технолог Шәүрә Киреленконың оҫталығы тураһында һүҙ ҙә юҡ. Ханым һөнәре буйынса илле йылға яҡын хеҙмәт стажы туплаған. Ҡамыр изделияларын тейешле технологик талаптар менән еренә еткереп үтәүгә бик етди ҡарай ул.\n- Продукциябыҙҙың сифатына ҙур иғтибар бирәбеҙ. Эшебеҙгә баһаны халыҡ ҡуя. Һатып алыусыларыбыҙҙан дәғүә ишеткә-небеҙ юҡ, уларҙың ихтыяжын ҡәнәғәтләндерә алыуыбыҙға сикһеҙ шатбыҙ, - ти Әнисә Миҙхәт ҡыҙы.\nМөдирҙең һүҙҙәре менән килешәм, сөнки «пәләкәү-ҙәрҙең» икмәген бер тәм-ләп ҡарағандар һуңынан тик уларҙыҡын ғына һа-тып аласаҡ. Әлбиттә, «Нур» ҡулланыусылар йәмғиәте етәкселегенең дә тырыш хеҙмәтен билдәләп китергә кәрәк. Рәис Хәбибуллин етәкселек иткәндән алып, предприятие бик йылдам үҫешә, һөҙөмтәле эшләй.\nАйырыуса һуңғы йылдарҙа төҙөкләндереүгә, техно-логик ҡорамалдарҙы яңыртыуға ҙур иғтибар бүленә. Поляковкалағы цехта ла ремонт үткәреү күҙаллана.\nБында бешерелгән ризыҡ менән тотош район, шулай уҡ күрше Силәбе өлкәһе лә тәьмин ителә.\nУңыш еңел яуланмай\nТәүге ҡулланыусылар йәмғиәттәре райо-ныбыҙҙа 1913 йылда барлыҡҡа килә. Юҡҡа ғына ойошторолмайҙар улар. Тәү сиратта халыҡты көндәлек кәрәкле әйберҙәр... Тотош уҡырға\nХәҙерге көндә магазиндарҙа ярымфабрикаттарҙың күплегенә иҫең китер. Элек ит ризыҡтарын башлыса сит өлкәләрҙән ташыһаҡ, һуңғы йылдарҙа үҙебеҙҙә... Тотош уҡырға\nФәҡәт халыҡ өсөн\nКооперацияның бер төрө булған ҡулланыусылар йәмғиәте Учалы районында 1923 йылда уҡ барлыҡҡа килә. Уны ойоштороуҙың төп маҡсаты - халыҡты көндәлек... Тотош уҡырға\nҠаланың «Урал» кинотеатрында мәшғүллек үҙәге «Йәштәргә - эш!» акцияһын ойошторҙо. Был көндө тиҫтәнән ашыу учреждение, предприятие, ойошма үҙҙәренә... Тотош уҡырға


Башҡортостандың Юғары суды “Ата юлы” дини ойошмаһы эшмәкәрлеген туҡтатыу тураһындағы ҡарарҙы раҫланы | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nБашҡортостандың Юғары суды “Ата юлы” дини ойошмаһы эшмәкәрлеген туҡтатыу тураһындағы ҡарарҙы раҫланы\n12 июля 2016 — 16:40\nОшондай тәҡдим менән республика прокуратураһы сыҡҡайны. Суд ялған дауалаусылар эшмәкәрлегенең кеше һаулығы һәм психикаһына зыян килтереүен иҫбатланы. Асыҡланыуынса, үҙҙәрен дин вәкилдәре тип танытыусылар, секта йыйыны мәлендә кешеләрҙе ҡамсы менән дауалап, мәжүсилек йолаларын үтәгән. Ә күрһәткән хеҙмәттәр ҡиммәт тора.\nЮғары суд сығарған ҡарар рәсми иғлан ителһә лә “Ата юлы” дини ойошмаһы һаман да эшләп килә. Секта вәкилдәре, ахыры, аҡлауға ышана. Үҙҙәрен ата юлын дауам итеүселәр тип танытҡан кешеләр менән тәртип һаҡсылары ҡазаға тарығандарҙың яҡындарынан алынған ғаризаларҙан һуң тикшереү башлағайны. Бына уларҙың береһе. Үҙен уҡытыусы тип атаған ханым, сектаның буласаҡ ағзалары алдында, йәнәһе лә теге донъя менән бәйләнешкә инә.\n“Ата юлы” вәкилдәре үҙҙәренә эйәреүселәрҙе мәрхүмдәрҙең йәндәре менән аралаша белеүҙәренә ышандыра. Эксперттар иһә икенсе фекерҙә. Улар ялған остаздарҙы яҡшы психолог, тип атай. Театрлаштырылған яҡшы тамашанан һуң уҡыусылар үҙ етәкселәренә тулыһынса ышанған. Ҡамсылау менән өлкәндәр генә түгел, ә балаларҙы ла дауалағандар.\nМарсель исемле егет үҙе лә ҡасандыр саҡ “Ата юлы” сектаһына эләкмәй ҡалған. Дауалаусылар уға булмаған диагноздар ҡуйып, төрлө сиргә һабышыуы тураһында әйтә. Тап Марсель судта геуаһ булараҡ сығыш яһай.\nБер-нисә сеанстан һуң “Ата юлы” табиптары үҙ ҡорбандарынан иғәнә, хәйер һорай. Йә булмаһа Ҡаҙағстанда юллама алып, был дәүләттәге изге урындарға барырға саҡыра. Йәнәһе лә, ошондай өс сәфәр мосолмандар өсөн Мәккә һәм Мәҙинәгә барыуға тиңләшә.\nТикшереү барышында тағы ла шуныһы асыҡлана. “Ата юлында” эшләгән һәм үҙен остаз тип танытҡан кешеләрҙең береһенең дә белеме булмай сыға. Әммә наҙанлыҡ уларға, сектаның башҡа ағзаларына диагноздар ҡуйырға ҡамасаулыҡ итмәй.


Республикала автомобилдәрҙе эвакуациялау һәм штраф туҡталҡаһында һаҡлау хаҡы арта // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n10:43, 28 апреля 2021 Иҡтисад\nБашҡортостанда автомобилдәрҙе мәжбүри эвакуациялау һәм уларҙы штраф туҡталҡаһында һаҡлау хаҡы арта. Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙа уҙған түңәрәк өҫтәлдә ошо хаҡта белдерелде.\nРеспубликаның транспорт һәм юл хужалығы министры вазифаһын башҡарыусы Виктор Жульков һүҙҙәренсә, әлеге ваҡытта транспортты эвакуациялау һәм махсус туҡталҡала һаҡлау хеҙмәттәре 2012 йылда уҡ раҫланған тарифҡа ярашлы күрһәтелә. Уның буйынса еңел автомобилде махсус туҡталҡаға күсереү хаҡы – 1500 һум, бер сәғәт һаҡлау хаҡы — 25 һум. Был башҡа төбәктәргә ҡарағанда күпкә аҙыраҡ. Ҡазанда автомобилде штраф туҡталҡаһына алып китеү хаҡы 2940 һум булһа, һаҡлау – сәғәтенә 59 һум. Төмәндә иһә 2029 һәм 105 һум, Һамарҙа – 1968 һәм 33 һум.\nВиктор Жульков һүҙҙәренсә, яңы һатыулашыу арттырылған тариф буйынса ойошторола. Автомобилде махсус туҡталҡаға эвакуациялау хаҡы күп тигәндә – 2135 һум, һаҡлау 51 һум була.\n2020 йылда Башҡортостанда 26459 транспорт махсус туҡталҡаға оҙатылған, 25414-е хужаларына кире ҡайтарылған. Эвакуациялау хеҙмәте өсөн алынған сумма 64 миллион һумдан ашыу тәшкил иткән.\nТеги: штраф туҡталҡаһы


БЕР КЛАСТАН―7 МИҘАЛСЫ!\nКемдәр гәзиткә яҙыла һәм квитанцияһының күсермәһен редакцияға ебәрә, уларҙы шәп бүләктәр көтә! * Электрон вариантҡа яҙылыу—354 һум, йыллыҡ—606 һум. * 2017 йылға «Атайсал» гәзитенә яҙылыу дауам итә. Ашығығыҙ! 30 декабрҙә Лото-уйын уҙғарыласаҡ. * Сибайҙар һәм Иҫке Сибайҙар редакцияға килеп 530 һумға яҙыла ала. Йыллыҡ подписка—990 һум. * Почта аша яҙылыу хаҡы: 6 айға—551 һум 34 тин. Йыллыҡ подписка—1005 һум 48 тин. *\nУн бер йыл дауамында тырышып уҡып, яҡшы белем туплап мәктәпте алтын һәм кѳмѳш миҙалдарға тамамлаусы егет һәм ҡыҙҙарҙы тәбрикләү матур традицияға әүерелде.\n22 июндә Сибай ҡалаһының Балалар ижады үҙәгендә белем үрҙәренә артылғанда юғары күрһәткестәргә ѳлгәшкән 69 уҡыусыны ҡотлау тантанаһы булып үтте. Сибай ҡалаһы ҡала округы хакимиәте башлығы Х.Х.Сѳләймәнов һәм уның урынбаҫары И.Р.Хәйруллин сығарылыш уҡыусыларының 36-һына—алтын һәм 33-ѳнә кѳмѳш миҙалдар тапшырҙы. Ҡала мәғариф бүлеге начальнигы Ғ.Ә.Хәсәнов үҙ сығышында, йәштәрҙең киләсәктә кәрәкле һѳнәр алып, тыуған ҡалаларына әйләнеп ҡайтыуын теләне.\nҠаланың 6-сы мәктәбендә И.Л.Бобровская етәкселегендәге кластан ғына ете миҙалсы сығыуы ҡыуаныслы хәл.\n—11-се «а» класын 22 уҡыусы тамамланы. Уларҙың барыһы ла уҡыуға шәп, мәктәптең йәмәғәт тормошонда янып йәшәне. Ҡала һәм республика олимпиадаларында һәм тѳрлѳ конкурстарҙа призлы урындарға лайыҡ булыусылар ҙа бихисап. Бер уҡыусым информатика фәненән Бѳтә Рәсәй кимәлендә еңеү яулап ҡыуандырҙы,—тип һѳйѳнә Ирина Леонидовна. Алтын миҙалға лайыҡ булыусы Артур Маликов, Владислав Куриченко, Татьяна Тегай һәм Алиса Михайловалар бар яҡтан да иптәштәренә ѳлгѳ. Теүәл фәндәр менән мауығыусы егеттәр Ѳфѳ дәүләт нефть университетына уҡырға инеү хыялы менән йәшәһә, ҡыҙҙар табип һѳнәрен үҙләштерергә йыйына. Кѳмѳш миҙал алыусы Арина Дятловская, Луиза Солтанова, Гѳлназ Ташбулатова һәм Олег Лазаренковтар ҙа артабан белемдәрен юғары уҡыу йорттарында дауам итергә ниәтләй. Изге уй-теләктәрегеҙ тормошҡа ашһын, йәштәр!


Оҫта тигәнем, бур булған\nӨфөлә йәшәүсе Артур Фәтхетдинов интернеттағы мебель эшләүсенең иғланына юлыға. Уның менән бәйләнешкә сығып аш-һыу бүлмәһен йыһазландырырға ҡарар итә. Оҫта килә, үлсәмдәрҙе ала, билдәләнгән хаҡтың яртыһынан күберәген кеҫәһенә һала һәм юҡҡа сыға. Бер аҙҙан телефонын да һүндерә. Вәғәҙә ителгән йорт йыһаздарын көтөп ала алмағас Артур хоҡуҡ һаҡлау органдарына мөрәжәғәт итә. Тикшереү барышында уның яңғыҙ булмауы асыҡлана.\nАртур күптән түгел фатир алған. Яңы йылға ремонтты тамамлап, байрамға өй туйларға йыйынған. Эш аш-һыу бүлмәһендә генә ҡалған.\nВәғәҙә ителгән йорт йыһаздарын көтөп ала алмағас Артур полицияға мөрәжәғәт итә. Ғариза яҙғанда үҙенең яңғыҙ булмауын да асыҡлай. Уның йортона килгән сос оҫтаға оҡшаған шәхес тиҫтәгә яҡын кешенең йорт йыһаздарына ихтияжын ҡәнәғәтләндерергә вәғәҙә биреп өлгөргән. Әлбиттә бушҡа түгел. Тәфтишселәр уның эҙенә төшә. Әле ғәйепләнеүсе ҡулға алынған.\nТимур Чанышев, Өфө ҡалаһы буйынса эске эштәр идаралығының йәмәғәтселек менән бәйләнеш бүлеге етәксеһе: «Тәртип һаҡлау органдары тарафынан Өфөлә мутлашыу енәйәттәре шәлкемендә ғәйепләнеүсе ҡулға алынды. Полицияға Өфөнөң төрлө райондарында йәшәүселәр мөрәжәғәт итте. Аферист йорт йыһаздары оҫтаһы булып өйгә килеп алдан аҡса алыуға өлгәшкән. Әле барлыҡ осраҡтар буйынса енәйәт эше ҡуҙғатылған. Мутлашыусы енәйәт кодексының 159-сы статьяһы буйынса ғәйепләнә».\nИнтернетта хас та тормоштағы кеүек яҡшы һәм яман кешеләргә юлығырға мөмкин. Шуға ла тәртип һаҡлау органдары глобаль селтәр менән айырыуса һаҡ эш итегеҙ тигән кәңәш бирә. Күңелһеҙ хәлдә ҡалмаҫ өсөн шикле күренгән бәйләнештәрҙе бөтөнлөй булдырмағыҙ, тип билдәләй улар.


«Хәйерле иртә, республика! » - был яғымлы һүҙҙәр менән коллегаларыбыҙ – «Сәләмдәр» тапшырыуҙың һәр сығарылышын башлай\nИртә таңдан тороу, тура эфирҙа эшләү, саҡырылған ҡунаҡтар менән ҡыҙыҡлы әңгәмәләр ҡороу, мауыҡтырғыс рубрикалар, видеояҙмалар – «Сәләм»дең даирәһе йылдан-йыл киңәйә бара. 1995 йылдың 3 октябрендә старт алған проект.\nРеспублика халҡын тәүге тапҡыр тура эфирҙан сәләмләү бәхете абруйлы алып барыусылар иңенә төшә. 20 йыл элек телевидениела иртәнге тапшырыу булдырыу өсөн Рәсәйҙең рөхсәте, финанс ярҙам кәрәк була, етмәһә, айырым штат та юҡ, техника иҫке - әммә был ҡаршылыҡтарҙы коллегаларыбыҙ ғорур үтә.\nТамашасылар менән бәйләнеш тығыҙ була. Шылтыратыуҙарҙан тыш, хаттар күп килә. Һәр сығарылышта республиканың иң мөһим «яңылыҡтар»ы уҡыла. Бынан тыш, йондоҙнамә, йәнһүрәттәр, район-ҡалаларҙан репортаждарҙы халыҡ йылы ҡабул итә.\nПрограмма өҫтөндә тәжрибәле коллектив эшләй. Хәрби режимда тиһәк, хата булмаҫ. Сөнки һәр иртә сыҡҡан тапшырыуҙы әҙерләр өсөн ҡара төнгә тиклем ҡалырға тура килә. Таң менән йәнә эштә булырға кәрәк. «Сәләм» ысын мәғәнәһендә ҡаһарманлыҡ мәктәбенә әүерелә. Эш бөгөн дә еңелдән түгел, тағы ла яуаплыраҡ.\nФаягөл Дәүләтйәрова ла һәр иртә республика халҡын сәләмләүе менән бәхетле. Телевидениеның тәьҫире көслө тигән ҡарашта ул. Ни тиһәң дә, йәшәү рәүешенә, ваҡытҡа ҡараш тиҙ үҙгәрә.\n«Сәләм»дәр бөгөн дә һынатмай. Юғары «планка»ға ынтыла. Ҙур коллектив берҙәм һәм татыу эшләй. Шул уҡ ваҡытта район-ҡалаларға барып, тура эфирҙа тапшырыуҙар ойоштороу техниканың йылдам үҫешенә һәм кадрҙарға бәйле. Әйткәндәй, бөгөн Конгресс-холда программаның юбилей тамашаһы ла концепциянан бер ҙә тайпылмай, тапшырыу форматында үтә.


Вирус таралыуҙан туҡтамай » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nЯйыҡ гәзите » Сәйәсәт, иҡтисад » Вирус таралыуҙан туҡтамай\nАуылдың шәхси хужалыҡтарында вирус табылмаған, яҡын-тирәләге райондарҙың, шул иҫәптән Туймазы, Шаран райондарындағы бер нисә ауыл советының да таҙа булыуы билдәле. Әле ферманы, ауылды тулыһынса эшкәртеү, дезинфекциялау бара. Дүшәмбенән Бүздәк районында 21 көнлөк карантин иғлан ителде. Шәхси ярҙамсы хужалыҡтарҙа, күрше Туймазы районында сир асыҡланыу менән малдарға прививка яһалған. Ул бер аҙна эсендә сиргә ҡаршы иммунитет барлыҡҡа килтерә.\nБелеүебеҙсә, бешмә вирусы, яҡынса мәғлүмәттәр буйынса, Башҡортостанға Урта Азиянан ваҡ мал менән килеп ингән. Иң башта Йәрмөхәмәт, Үрмәкәй, Ҡаранйылға һәм Ҡандра ауылдарындағы һыйырҙарҙа табылған. Әлеге ваҡытта ошо тораҡ пункттарҙа 928 баш йорт хайуаны, шул иҫәптән 486 эре мөгөҙлө мал юҡ ителергә тейеш. Алынған мал өсөн ауыл халҡына компенсация - тере ауырлыҡтағы малдың һәр килограмы өсөн 130 һум түләү күҙаллана. Карантин иғлан ителгән биләмәләге күп балалы һәм аҙ тәьмин ителгән мохтаж ғаиләләргә биш мең һум аҡса түләнә. Туймазы районында бешмә ауырыуының эҙемтәләрен бөтөрөүгә яҡынса 40 миллион һум аҡса талап ителә. Сир осрағы буйынса енәйәт эше ҡуҙғатылған. Халыҡтың бешмә менән зарарланыу осрағы теркәлмәгән.\nҺаҡланғанды Хоҙай һаҡлар, тиҙәр. Төбәгебеҙҙә лә вирусҡа ҡаршы профилактик эштәр дауам итә. Ошо көндәрҙә район хакимиәтендә Ғәҙәттән тыш хәлдәрҙе иҫкәртеү һәм ликвидациялау, янғын именлеген тәьмин итеү, енәйәтселек менән көрәш һәм хоҡуҡ боҙоуҙарҙы профилактикалау буйынса комиссия ултырышы үтте. Йыйылышты район хакимиәте башлығы урынбаҫары, ғәҙәттән тыш хәлдәр комиссияһы рәйесе Руслан Ғиләзетдинов алып барҙы.\nКөн үҙәгендә эре мөгөҙлө малдарҙа бешмә һәм төйөнлө дерматит сирҙәрен профилактикалау мәсьәләһе ҡаралды. Хәүефле сир-ҙәрҙе булдырмау йәһәтенән ниндәй саралар үтәлергә тейешлеге тураһында доклад менән район хакимиәтенең ауыл хужалығы бүлеге мөдире Арслан Шәғәретдинов, ветеринар станцияһының начальник урынбаҫары Самат Әлхәмов сығыш яһаны. Комиссия ағзалары ситтән мал һәм малсылыҡ продукцияһын индереү-ҙе, район биләмәһендә мал һәм ит һатыуҙы етди контролдә тотоу, мал аҫрауҙың ветеринар-санитар тәртибен үтәү буйын-са фекер алышты. Барлыҡ предприятиелар, шәхси хужалыҡтар етәкселәренә, мал үрсетеү һәм малсылыҡ продукцияһын етештереү, һатыу менән шөғөлләнгән фермерҙарға, ҡала һәм ауыл ултыраҡтары башлыҡта-рына, ветстанцияға халыҡ араһында аңлатыу эштәре алып барырға, хайуандарҙы ветеринар хеҙмәттәрҙә һәм ауыл советтарында теркәргә, малдарҙы көтөүгә индерер алдынан мотлаҡ карантинға ҡуйырға, даими ветери-нар тикшереү үткәрергә, район һәм ҡала халҡының шәхси хәүефһеҙлегенә айы-рыуса иғтибар бирергә, йәғни рөхсәтһеҙ сауҙа итеү урындарында ветеринария документтары булмаған һөт, һөт ризыҡтарын, ит һатыуҙы тыйырға, ит һәм ит продукттарына ветеринар-санитар экспертиза үткәреүҙе тәьмин итергә ҡушылды.\nБешмә ауырыуы менән нигеҙҙә ҡуш тояҡлылар, һыйыр малы һәм ваҡ мал, дөйә, ҡырағай ҡуш тояҡлылар, сусҡа һ. б. бирешеүсән; йылҡы ауырымай, ләкин вирусты йөрөтөүсе була ала. Вирус тышҡы мөхиткә шайыҡ, һөт, бәүел, тиҙәк менән эләгә, шулай уҡ һуйылған ауырыу мал итендә һәм ҡанында була. Әлеге мәлдә төбәгебеҙҙә бешмә ауырыуына ҡаршы мөһим профилактика эштәре бара. Шуға ла халыҡты иғтибарлы булырға саҡырабыҙ. Йәрминкәнән ит һатып алыусылар хәүефләнмәһен, шәхси хужалыҡтар, фермерҙар, ситтән килгән ит һатыусылар баҙарға мотлаҡ продукциялары тикшерелеп белешмә менән генә индерелә.\nҠайһы берәүҙәр, берәҙәк мал вирус таралыуға сәбәпсе була аламы, тип һорай. Төрлөсә булырға мөмкин, сөнки сир ел, ҡоштар менән, автомобиль тәгәрмәстәренә эйәреп кереүе мөмкин. Шуға ла малдарҙы көтөүҙә, йәки ҡурала тотоу күпкә хәүефһеҙерәк, тип белешмә бирҙе Учалы ветеринар станцияһының ветеринар табибы Мария Хафизова.\nАуыл тәртиптә - ил муллыҡта\n1 июлдән Башҡортостанда Бөтә Рәсәй ауыл хужалығы иҫәбен алыу башланды. Кампания 15 авгусҡа тик-лем дауам итәсәк. Сара барышында ер, сәсеүлек... Тотош уҡырға\nУт менән уйнамайыҡ\n9 мартта район хакимиәтендә эпизоотия хәле (малдар араһында йоғошло сирҙәр таралыу) һәм төбәгебеҙгә мал ҡайтарғанда ветеринар-санитар талаптар... Тотош уҡырға\n9-13 февраль район ветеринария белгестәре өсөн «Ауыл хужалығы һәм йорт хайуандарының ауырыуҙарын дауалау һәм иҫкәртеү» программаһы буйынса белемде... Тотош уҡырға\nРФ Президентының былтыр ҡабул иткән Указына ярашлы, быйыл 31 август тәү тапҡыр Ветеринария хеҙмәткәрҙәре көнө билдәләнә. Әйткәндәй, ... Тотош уҡырға\nХәүефһеҙлек - тәүге урында\nКәңәшмәлә муниципаль район территорияһында хәүефһеҙлекте тәьмин итеү, халыҡты көтөлмәгән хәл-ваҡиғаларҙан ҡурсалау мәсьәләләре ҡаралды. Төп доклад... Тотош уҡырға


Рәмил Исҡужин Башҡортостандың Контроль-иҫәп палатаһын етәкләне // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРәмил Исҡужин Башҡортостандың Контроль-иҫәп палатаһын етәкләне\n15:19, 16 июня 2016 Сәйәсәт\nРәмил Исҡужин Башҡортостандың Контроль-иҫәп палатаһын етәкләне Фото: Андрей Старостин\nӨФӨ, 2016 йыл, 16 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.\nРәмил Исҡужин Башҡортостандың Контроль-иҫәп палатаһы рәйесе итеп тәғәйенләнде. Ҡарар бөгөн, 16 июндә, Башҡортостан Дәүләт Йыйылышының пленар ултырышында ҡабул ителде. Депутаттар бер тауыштан уның кандидатураһын хупланы.\nРәмил Кәбир улы Исҡужин Бөрйән районында тыуған. Башҡорт дәүләт университетын тамамлаған, юридик фәндәр кандидаты.\nХеҙмәт эшмәкәрлеген 1975 йылда Бөрйән районы Ырғыҙлы урта мәктәбендә уҡытыусы булып башлай. Совет Армияһы сафында хеҙмәт итә, аҙаҡ йәнә мәктәптә эшләй. Төрлө йылдарҙа ауыл советы рәйесенән алып Өфөнөң Совет районы прокурорына тиклем вазифалар биләй.\n2006 йылда Федерация Советы ағзаһы, һуңынан бишенсе саҡырылыш Дәүләт Думаһы депутаты, Конституция ҡануниәте һәм дәүләт төҙөлөшө буйынса комитет рәйесе урынбаҫары була. Башҡортостандың Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығын етәкләй, 2013 йылдан — республиканың Ведомство-ара йәмәғәт хәүефһеҙлеге советы секретары. Маҡтаулы исемдәре һәм наградалары бар.\n«Башинформ» агентлығы хәбәр иткәнсә, 19 майҙа Башҡортостан Дәүләт Йыйылышының пленар ултырышында Салауат Харрасовты Башҡортостандың Контроль-иҫәп палатаһы рәйесе вазифаһынан бушатыу тураһында ҡарар ҡабул ителде.


Хәҙер граждандар үҙ участка милиционерҙарын йөҙгә таный\nҺәр участка милиционерына үҙенә ышанып тапшырылған территорияла йәшәүсе ғаиләләр менән танышып сығыу өсөн ике а й ваҡыт бирелде. "Һаумыһығыҙ, мин һеҙҙең участка\nмилиционеры" акцияһы республиканың һәр ауыл - ҡалаларында\nүтте. Һәм бына ошо көндәрҙә БР Эске эштәр министрлығында уға йомғаҡ яһалды.\nҺәр кем үҙенең участка милиционерын йөҙгә танып белергә\nтейеш - сараны ойоштороусылар ҡуйған төп бурыс ошо. Хәүеф килеп тыуған осраҡта кеше кемгә мөрәжәғәт итә алыуын белергә\nтейеш. Милиция үҙ сиратында граждандарҙың ярҙамына өмөт итә ала. Беҙҙең анискиндарға - республикала уларҙың һаны мең ярым - һәр фатирға, һәр йортҡа инеп, уларҙың хужалары менән\nтанышыу, үҙ координаталарын ҡалдырыу, хәүеф килеп тыуған осраҡта үҙеңде нисек тоторға өйрәтеү һәм бындай хәлдәр булмаһын өсөн нәмә эшләргә кәрәклеге тураһында һөйләү бурысы йөкмәтелде.\nСара һөҙөмтәләре был эштең бушҡа булмауына дәлил. Әгәр акцияға тиклем һорау алыуҙар граждандарҙың ни бары 40 процентының үҙ участка милиционерын йөҙгә танып белеүен\nкүрһәтһә, саранан һуңғы тикшереүҙәр икенсерәк һөҙөмтә бирә.\nБөгөн республикала йәшәүселәрҙең 70 процент тирәһе үҙ анискины менән таныш, тип хәбәр иттеләр Башҡортостан Эске\nэштәр министрлығының матбуғат хеҙмәтендә. Һорауға яуап биреүселәрҙең 29 проценты участка милиционерының ыңғай һыҙаттары араһынан мәсьәләне тиҙ арала хәл итеү һәләтен, 25 проценты - һәр ваҡытта ярҙамға әҙер тороуын, 19 проценты - кешеләргә яҡшы һәм һиҙгер мөнәсәбәттә һәм законһыҙлыҡҡа ҡәтғи ҡаршы булыуын билдәләне. Респонденттарҙың 43 проценты үҙ участка милиционерҙарына тәртип һаҡлауҙа ярҙам итергә ризалығын белдерҙе.\nБыл акцияны үткәреү участка милицияһы хеҙмәттәренең матди\n- техник базаһын яҡшыртыу өсөн сәбәп тә булып торҙо. Рәсәй һәм Башҡоротстандың Эске эштәр министрлығы уларға 150 "уазик" бүләк итте. Республиканың ҡала һәм район хакимиәттәр е кимәлендә участка милиционерҙары шулай уҡ эш өсөн кәрәкле\nбулған автомобилдәр, компьютерҙар, радиостанциялар, кеҫә телефондары менән тәьмин ителде.\nЙыл һайын үткәрелгән иң яҡшы участка милиционеры конкурсында еңеүселәрҙе яҡшы матди бүләкләү көтә. Беренсе урынды яулаусыға йола буйынса фатир, икенсе урын эйәһенә - машина бүләк ителә. Быйыл өс бүлмәле фатир баш ҡалабыҙҙың Ок тябрь районы эске эштәр идаралығы хеҙмәткәре Фәрғәт Ғәлиуллинға, ә өр - яңы "десятка" машинаһы Өфөнөң Совет\nрайоны эске эштәр идаралығында эшләүсе Фирдус Фәисхановҡа э ләкте.\nБыл акция башҡа төбәктәрҙә лә файҙаланыла башланы, тип хәбәр итә БР Эске эштәр министрлығының матбуғат хеҙмәте. Уның һөҙөмтәләре тәртип һаҡсылары һәм халыҡ араһында ныҡлы б әйләнеш булдырырға мөмкинлеген күрһәтте, шуға күрә "Һаумыһығыҙ, мин һеҙҙең участка милиционеры" акцияһы 2006 йылда ла үткәреләсәк тип хәл ителде.


Гәзит аҙнаға бер тапҡыр сығасаҡ, тип борсолмағыҙ » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Рубрикалар » Гәзит аҙнаға бер тапҡыр сығасаҡ, тип борсолмағыҙ\n“Шәхси гәзиттәрҙән күрмәксе, һеҙ ҙә сканвордтар менән халыҡты алдарға булдығыҙмы?“ – тигән смс- һорау килде бер көн.\nШәхси гәзиттәр менән “Йәшлек”тең бер ниндәй ҙә уртаҡлығы юҡ. Шөкөр, әлегә тиклем конкурстарҙа еңеп сығыусы гәзит уҡыусыларыбыҙҙың береһен дә алдағаныбыҙ юҡ, беҙгә ундай холоҡ хас түгел. Улар бүләк алған иҫтәлекле мәлде фотоға төшөрөп, гәзиттә лә бирәбеҙ хатта. Ғөмүмән, “Йәшлек” ғәҙел, тура һүҙле халыҡ гәзите булараҡ дан алған.\nГәзит уҡыусыларҙың уй-кисерештәрен һанламай, һеҙҙе республика күләмендә һемәйтәләр икән, иң хәйерлеһе – был баҫма менән дуҫлыҡты өҙөү.\nМиәкә районының Тамъян-Таймаҫ ауылынан Гөлсимә апай Миңлейәрова былай тип шылтыратты:\n– Гәзитегеҙҙе үтә ҡыйбатландырып ебәргәнһегеҙ, етмәһә, аҙнаһына бер тапҡыр ғына сығасаҡ. Яңылыҡтарҙы яҙып тормаһағыҙ ҙа була инде, “Йәшлек” журналға әйләнә бит былай булғас…\nЭйе, ысынлап та, гәзиткә яҙылыу хаҡы сама менән 40 һумға ҡиммәтләнде. Тик был һис тә беҙҙең ғәйеп менән түгел, хөрмәтле гәзит уҡыусыларыбыҙ. Хәлебеҙҙән килһә, баҫма баһаһын мөмкин тиклем арҙан хаҡҡа ҡалдырыр инек тә бит… “Рәсәй почтаһы” етәкселеге ярты йыл һайын хеҙмәтенә хаҡ өҫтәүҙе ғәҙәт итеп алды.\nКемдер “Йәшлек”те ваҡытында алып ҡыуана, ә ҡайһы бер төпкөл ауылда йәшәгән милләттәштәребеҙгә гәзит ике-өс аҙнаға бер тапҡыр килә! Тап почта яғынан үҙгәреш елдәре иҫкәнгә күрә гәзит ябай почтальондың хеҙмәтен еңелләштереү өсөн 24 битлек булып аҙнаһына бер тапҡыр сыға башлаясаҡ та инде. “Йәшлек”тең ҡалынайыуына ҡыуанырға кәрәк – тимәк, гәзиттең йөкмәткеһе тағы ла яңы темалар менән байыясаҡ, хәбәрселәр бөгөндән үк ҡыҙыҡлы мәҡәләләр, яңы проекттар тураһында пландар менән янып йөрөй.\nӘбйәлил районынан: “Балалар “Байыҡ” бейеү конкурсында ҡатнашыу өсөн кемгә мөрәжәғәт итергә?” – тигән һорау килде.\nРеспублика “Байыҡ” бейеү конкурсы йылдан-йыл популярлыҡ яулай бара. Бәйгелә соло, дуэт, трио һәм ансамбль номинацияларында 3 йәштән 15 йәшкә тиклемге балалар ҡатнаша ала. Барлығы өс этаптан торған конкурстың июнь айында әҙерләү этабы һәм һайлау туры үтәсәк. Ә “иң-иң”дәр июлдә, йола буйынса, Күгәрсен районының Мораҙым тарлауығындағы гала-концертта ҡатнашасаҡ. “Байыҡ” бейеү конкурсы ойоштороусылары менән 8 (347) 273-66-19 телефоны аша бәйләнешкә сыға алаһығыҙ.\nЛ. ҒӘЛИМЙӘНОВА ҡабул итте.\nСығыу ваҡыты 17-05-2013, 12:15 | Ҡаранылар: 954\nМилли баҫмаларға яҙылыу ҙа халҡыңа хеҙмәт итеү ул...


Парадҡа әҙерлек | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nӨфөлә Еңеү көнө уңайынан хәрбиҙәр парадының репетицияһы үтте. Быйыл ул онлайн рәүештә барасаҡ. Бынан тыш, 9 май көнө Миңлеғәли Шайморатовтың юғары Дәүләт наградаһы “Алтын йондоҙ” миҙалы республиканың Милли музейына тапшыраласаҡ. Был тарихи ваҡиғаны халыҡ телевизор һәм интернет киңлектәренән күҙәтә ала. Теманы хәбәрсебеҙ Нәркәс Йосопова дауам итә.\nМиңлеғәли Шайморатовтың юғары наградаһын 9 май көнө Мәскәүҙән махсус рейс менән алып киләләр. Тантаналы сара «Өфө» аэропортының осоу-ултырыу һыҙатынан уҡ башлана. Парадта ҡатнашыусылар һаны сикле һәм уларҙың һәр береһе махсус битлектә ҡатнаша.\n“Алтын Йондоҙ” миҙалын Рәсәй Геройы Николай Злобин ҡаршы аласаҡ. Билдәле булыуынса, Николай Злобин хеҙмәт иткән отряд Миңлеғәли Шайморатов исемен йөрөтә. Генерал-майорға Рәсәй Геройы исемен мәңгелләштереү тураһында Указға Владимир Путин быйыл март айында ҡул ҡуйғайны.\n“Алтын Йондоҙ” миҙалы менән хәрби колонна Бөйөк Еңеү көнөндә башҡаланың үҙәк урамдарын үтеп сыҡҡас, Совет майҙанына юлланасаҡ. 1942-се йылдың март айында тап ошо урында халыҡ легендар 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһын тантаналы рәүештә фронтҡа оҙатҡан. Шуға ла көтөп алынған юғары награда ла тарихи урында Милли музейға тапшыраласаҡ. Ҙур сарала, быйыл, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ветеран һәм республика халҡы ҡатнашмай.


Танылған башҡорт йырсыһы — яҙыусы // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nТанылған башҡорт йырсыһы — яҙыусы\n13:27, 5 февраля 2016 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2016 йыл, 5 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\n«Бельские просторы» журналының 2016 йылдағы тәүге һанында танылған башҡорт йырсыһы һәм уҡытыусы Вәхит Хызыровтың хикәйәләре донъя күрҙе. «Ауылда шулай...» исеме аҫтында авторҙың рус телендәге 27 ҡыҫҡа хикәйәһе баҫылған. Улар араһында: «Афарин, улым», «Ауылда шулай», «Ағайыңды уятма», «Өфөлә кешеләр һәйбәт», «Улым», «Әҙәпле Ғәлибай», «Христос терелгән!». Һутлы тел менән яҙылған ҡыҫҡа миниатюралар юморға һәм үҙенсәлекле халыҡ әйтемдәренә бай.\n«Кешенең хәтер ҡыҫҡа. Мин балалыҡ йылдары тураһында хәтирәләремде һаҡларға теләнем, — тине артист. — Яратҡан яҙыусыларым — Чехов, Зощенко, Шукшин ваҡиғаларҙы ҡыҫҡаса һүрәтләгән. Мин дә иң мөһиме хаҡында яҙырға тырышам».\nКоллегалары Башҡорт дәүләт филармонияһы солисы, Башҡортостандың халыҡ артисы Вәхит Хызыровты юморист булараҡ белә. Әҫәрҙәрен өс йыл элек яҙа башлаған. Былтыр көҙ йырсының Башҡорт дәүләт филармонияһында уҙған юбилей концертына килгән тамашасылар тәүгеләрҙән булып яңы авторҙың прозаһын баһалай алды. 2015 йылда «Ағиҙел» журналында башҡорт телендә 14 мауыҡтырғыс әҫәр баҫылды. Тиҙҙән Вәхит Хызыров «Улым» исемле китабында үҙенең хикәйәләрен баҫтырырға ниәтләй.\nТеги: әҙәбиәт,башҡорт дәүләт филармонияһы


26 Август 2011, 16:20\n— Был процеста бер нисә ҡатнашыусы бар – ата-әсәләр, уҡыусылар, беҙҙең юлдар, Юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге дәүләт инспекцияһы, - тине ул. – Һәр мәктәп янында ла светофорҙар урынлаштырырға кәрәк, тип әйтеү ҙә дөрөҫ түгел.\n— Юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге дәүләт инспекцияһынан светофорҙар ҡуйыуҙың кәрәге юҡ, тип кенә яуап бирҙеләр, - тине Ирек Ниғмәтуллин. - Әммә беҙҙең депутаттар урындарға барып, уларҙың кәрәклеген асыҡланы.\n— Балалар юлдарҙы зебралар аша үтһен өсөн генә лә уларға юл хәрәкәте ҡағиҙәләрен өйрәтергә кәрәк, - тип иҫәпләй ул.\nТеги:юл хәрәкәте ҡағиҙәләремәктәптәрурындағы власть


Мәғариф усаҡтарына милли эсемлек\nБашҡортостан мәктәптәрен ҡымыҙ менән тәьмин итеү юлдары өйрәнелә. Башланғыс милли эсемлекте етештереүселәрҙең республика кәңәшмәһендә лә ҡаралды. Фекер алышыу барышында төбәктең дауалау-һауыҡтырыу, шифахана-курорт һәм сауҙа селтәрҙәре өсөн ҡымыҙ етештереү мәсьәләһе лә күтәрелде\nАта-бабаларыбыҙ яратып эскән ҡымыҙ бөгөн дә үҙенең баһаһын юғалтмай. Уның шифаһын аңлаған һәр кем йәйен рәхәтләнеп эсеп ҡалырға тырыша. Шуға ла эсемлектең үтмәүенә зарланыусылар әллә ни күп түгел.\nРеспублика фермерҙары етештереү ҡеүәттәрен тағы ла арттырырға мөмкин тип иҫәпләй. Әммә бының өсөн бейә һөтөн һатыуҙың башҡа йүнәлештәрен дә киңәйтергә кәрәк. Мәҫәлән, мәктәптәрҙе ҡымыҙ менән тәьмин итеү йәш быуындың сәләмәт булып үҫеүенә булышлыҡ итәсәк.\nБындай тәҡдимгә ата-әсәләр төрлө ҡарашта. Кемдер яңылыҡты шатланып ҡабул итһә, ҡайһы берәүҙәр әллә ни өнәп етмәй.\nҺуңғы йылдарҙа ҡымыҙ менән бер рәттән, бейә һөтөнән төрлө продукциялар етештереүгә лә күберәк иғтибар бирелә башланы. Мәҫәлән, ауыл хужалығы белгестәрен әҙерләүсе республиканың юғары уҡыу йортонда йогурт эшләргә тотонғандар. Диплом эше яҡлау тапһа милли эсемлектән аҙыҡтың башҡа төрҙәрен дә сығарыу ҡарала.\nҠымыҙҙың шифаһы тураһында хәҙер сит илдәрҙә лә яҡшы беләләр. 2015-се йылда Өфөлә ШОС һәм БРИКС самиттары ваҡытында Көньяҡ Африка делегацияһы башҡорт халҡының милли эсемлегенә хайран ҡалыуҙарын белдергәйне. Һуңынан улар үҙҙәрендә лә ҡымыҙ етештерә башлаған. бының өсөн улар зебра һөтөн ҡуллана.


Муса Йәлилдең шиғырҙары планетаның төрлө телдәрендә яң ғырай.\n"Муса Йәлилде үҫтергән татар милләтенә рәхмәтлебеҙ, - тип\nяҙа Мостай Кәрим. - Ул үҙенең барлыҡ рухи ҡиммәттәрен улының йөрәгенә һ алған. Һәм ул был ҡиммәттәрҙе юғалтмаған. Муса Йәлил - татар\nхалҡының ғорурлығы. Тап\nошондай шәхестәр үҙ милләтен данлай, уларға ҡарап башҡалар халыҡтың аҡылы һәм йөрәге тураһында фекер йөрөтә".\n... Ырымбурҙың сикһеҙ далаларында Мостафа тип исемләнгән ҙур булмаған татар ауылы бар. 1906 йылдың 15 февралендә ошо ауылда крәҫтиән Мостафа Йәлиловтың ғаиләһендә буласаҡ шағир Муса Йәлил алтынсы бала булып донъяға килә. Бала сағы тыуған ауылында үтә. Муса бәләкәй са ҡтан уҡырға ярата. Айырыуса уға Ғабдулла Туҡайҙың шиғырҙары, Мәжит Ғафур иҙың хикәйә һәм повестары оҡшай.\n1913 йылда Йәлиловтар ғаиләһе Ырымбурға күсә.\nГраждандар һуғышы уның биографияһына яңы биттәр өҫтәй. 19 19 йылдың яҙында Муса урта мәктәпкә уҡырға инә. Ырымбур фронт тормошо менән йәшәй, Дутов бандиттары ҡамауында ҡала.\nТөркөстан фронтының хәрби органы "Ҡыҙыл Йондоҙ" гәзите бу ла. 13 йәшлек Муса Йәлил менән башҡорт шағиры Дауыт Юлтый ошо гәзит\nмөхәрририәтендә осраша. Гәзиттә уның "Бәхет" тип исемләнгән\nтәүге шиғыры баҫылып сыға. Дауыт Юлтый был шиғыр тураһында "Шиғырҙ ың геройы - малай - бәхеттең мәңгелек проблемаһын нисек хәл итә\n- иғтибар бирҙегеҙме Ислам дине буйынса бәхет үлгәс - ожмахта ғына кө тә. Ә уныңса бәхет - азатлыҡ өсөн көрәштә. Халыҡ бәхете өсөн көрәштә һәлә к булыу,\nмолодец, Муса, дөрөҫ уйлайһың, дөрөҫ яҙаһың", - тигән һүҙҙә р әйтә.\nЙылдар үтә. Муса Йәлил Ҡазанда рабфакта уҡыуын тамамлап Ы рымбурға\nҡайта. Был уның тәүге әҫәрҙәрен ижад итеү ваҡыты, әммә улар ҙың барыһын да уңышлы тип әйтеп булмай.\nӨфө сәхнәһендә Муса Йәлилдең тәүге пьесаларының береһен ҡ уйғандан һуң Ғәйнан Хәйри уның етешһеҙлектәрен ҡаты тәнҡитлә п сығыш яһай. Муса Йәлил тәнҡит менән килешә һәм "Башҡортостан" гәзите мөхәррир иәтенә\n( 1927 йылдың 3 марты) авторҙың ризалығынан тыш пьесаларын сәхнәләштермәүҙәрен һорап хат яҙа. Ул үҙенең тәүге пьесалары\nэшләп бөтөлмәгәнен аңлай.\nЫрымбурҙа егет йәштәрҙең лидерына әүерелә. 1927 йылда ВЛК СМ - дың Үҙәк Комитеты Муса Йәлилде татар - башҡорт секцияһына эшкә с аҡыра.\nМәскәү университеты студенты булыу менән бер рәттән Муса Йәлил әҙәби\nэш менән дә мауығып шөғөлләнә. Ошо ваҡытта ул композитор Йә үҙәт Фәйзи менән таныша, ул Мусаға 1930 йылдың йәйен бергә Ш ишмә районында, Ҡара Яҡуп ауылының ял йортонда үткәрергә саҡ ыра. Улар бында бер ай буйы була. Урман ҡыҙыралар, кистәрен бейеүгә йөрөйҙәр. Иң яратҡан шөғөлдәре әҙәби - музыкаль кисә ләр ойоштороу була. Клубта пианиноның да кәрәге тейә. Ошонда Муса башҡорт әҙәбиәтселәренең әҫәрҙәре менән башлап т аныша. Һуңынан ул Башҡортостанға йыш килә. Һәр килеүен башҡорт әҙәб иәте, музыкаһы менән тәрәндәнерәк танышыуға арнай, йәш яҙыусылар м енән\nаралашыуға ҙур иғтибар бирә. 1931 йылда Туймазы район гәзит е мөхәрририәтендә булып, бында эшләүсе Баязит Бикбайҙың шиғырҙ ары менән таныша, уға кәңәштәр бирә. "Мин, йәш башҡорт шағир ы, ул ваҡытта тәүге йыйынтығымды баҫмаға әҙерләй инем, - тип хәтерләй һуңынан Ба язит Бикбай. - Тик был турала ҙур шағирға әйтергә ҡыйманым. Баязит Дим нисектер һүҙ\nбашланы һәм Муса Йәлил шунда уҡ йыйынтығыма ҡарата ҡыҙыҡһын ыу белдерҙе, бер нисә шиғырҙы уҡып сыҡты һәм үҙенең шелтәләрен әйтте. Бер шиғырҙы үҙе менән алды, һуңынан ул Ҡазанда "Ауыл йәштәре" журналында баҫылып сыҡты".\nМәскәүҙә Йәлил башҡорт яҙыусыларының әҫәрҙәрен рус теленд ә баҫтырыуға әҙерлек эштәрендә әүҙем ҡатнаша, рецензиялар яҙа.\nҺуғышҡа тиклем шағирҙың тыуған телендә ундан артыҡ китабы\nсыға. Йәлилдең һүҙҙәренә яҙылған йырҙар билдәлелек яулай.\n1942 йылда Муса Волхов фронтында була. Өлкән политрук Йәл ил "Батырлыҡ" гәзитендә эшләй. Бер бәрелештән һуң яралы Муса\nЙәлил әсирлеккә эләгә.\nӘммә иң ауыр шарттарҙа ла яҙыусы иленең лайыҡлы улы булып\nФашист концлагеры уның рухын һындыра алмай. Йәлил фашистарғ а ҡаршы йәшерен ойошма төҙөй. Ойошма ағзалары листовкалар тарата, әс ирҙәр араһында пропаганда алып бара, фетнә әҙерләй.\nПатриотты һатыусы һатлыҡ йән табыла. Муса Йәлил Берлиндағ ы Моабит төрмәһенә күсерелә һәм үлем язаһына хөкөм ителә.\nҺуңғы сәғәтен көтөп көн артынан көн үтә. Ә шағир үҙе эшлә гән\nдәфтәрҙәренә шиғырҙарын теркәүен дауам итә. Бөгөн был шиғыр ҙар "Моабит дәфтәре" тигән исем аҫтында бар донъяға билдәле.\n1944 йылдың 25 авгусында Муса Йәлил һәм уның ун көрәштәше\nязаға тарттырыла. Тиңе булмаған батырлығы өсөн Муса Йәлилгә Совет тар Союзы\nГеройы исеме бирелә. "Моабит" дәфтәре өсөн ул Ленин премияһ ы лауреаты исеменә лайыҡ була.\nМуса Йәлилде гитлерсылар һатылырға өгөтләй, уның тере ҡал ырға мөмкинселеге була. Әммә ул Ватанын, Намыҫын, Шиғырҙарын һайл ай...


Роман Рәхмәтуллинға ярҙам кәрәк\nБашҡортостан юлдаш телевидениеһының «Русфонд», «Мәрхәмәт» хәйриә фондтары һәм «Комсомольская правда» гәзите менән берлектәге проекты дауам итә. Туймазы районының Дуҫлыҡ ауылында йәшәүсе малайға 11 айлыҡ сағында церебраль фалиж диагнозы ҡуйыла, ләкин бының менән ауырлыҡтар бөтмәй, табиптар 5 йәшлек Романдың ишетмәүен асыҡлай.\n9 йәшлек Рома тәүге үҙ аллы аҙымдарын ярты йыл элек кенә баҫҡан. Церебраль фалиж диагнозы ҡуйылған малайға бының өсөн бик күп көс һалырға тура килә, буш ваҡытын ул хәҙер тренажерҙа үткәрергә мәжбүр. Романдың яман сиргә дусар булғанын табиптар уға 6 ай булған саҡта асыҡлай, ләкин бәлә бының менән генә бөтмәй.Марина Рәхмәтуллина, Романдың әсәһе: «Фалиж диагнозы күптән ҡуйылғас уның менән йәшәргә өйрәндек тиһәң дә була. Яман ауырыу булыуына ҡарамаҫтан ыңғай үҙгәрештәр ҙә бар ине, ә бына Романдың ишетмәгәнен белгәс аптырап ҡалдыҡ, хәҙер беҙгә был кәртәне лә үтеп сығырға кәрәк». Әсәһе өндәшеүен Рома бары тик ишетеү апппараты ярҙамында ғына тоя, малай хәҙер бер аҙ уҡырға, яҙырға ла өйрәнгән. Ҡыҙғанысҡа, ғаиләлә бер генә аппарат бар, уныһы ла иҫке, йыш боҙола, уның тауыш ҡабул итеү һәләте лә түбән. Шуға ла Романың һөйләшергә өйрәнеүе лә тотҡарлана. Балаһына ҡулдан килгәнсе ярҙам итергә теләгән Марина эшен ташлап үҙен тулыһынса Ромаға бағышлыған. Уҡыу һәм үҫешеү процесын артабан дауам итеү өсөн Ромаға заманса ишетеү аппараты талап ителә, ләкин 120 мең һум торған ҡоролма алыу ғаиләнең хәленән килмәй. Рәхмәтуллиндар кеше ҡайғыһына битараф булмағандарға өмөт итә. Ромаға һөйләшергә, уҡырға өйрәнергә ярҙам итер өсөн 5541 номерына ДЕТИ һүҙен ебәрергә кәрәк. СМС хәбәр хаҡы 75 һум. Тик шул ваҡытта тырыш, киң күңелле Рома үҙе өсөн тауышҡа бай яңы донъя аса аласаҡ.


Ҡыҙыл Тәре һәм Ҡыҙыл Ярым Ай халыҡ-ара ойошмаһы — Башҡорт Википедияһы\nҠыҙыл Тәре һәм Ҡыҙыл Ярым Ай халыҡ-ара ойошмаһы\n(Ҡыҙыл Тәре халыҡ-ара комитеты битенән йүнәлтелде)\nҠыҙыл Тәре һәм Ҡыҙыл Ярым Ай халыҡ-ара ойошмаһы (Халыҡ-ара Ҡыҙыл Тәре булараҡ билделе) — 1863 йылда ойошторолған бөтә донъяла 100 миллион хеҙмәткәр һәм волонтерҙы берләштергән халаҡ-ара ижтимағи эшмәкәрлек.\n«Ғазап сиккәндәргә бер ниндәй айырмаһыҙ ярҙам итергә, донъяла тыныслыҡ өсөн булышлыҡ итергә» эшмәкәрлектең төп маҡсаты тип һанала.\nХалыҡ-ара Ҡыҙыл Тәренең өлөштәре:\nҠыҙыл Тәренең халыҡ-ара комитеты (МККК).\nҠыҙыл Тәре һәм Ҡыҙыл Ярым ай йәмғиәтенең халыҡ-ара федерацияһы (МФОКК и КП).\nҠыҙыл Тәре һәм Ҡыҙыл Ярым Айҙың төбәк ойошмалары.\nХәрәкәттең етәксе органдары:\nҠыҙыл Тәре һәм Ҡыҙыл Ярым Ай халыҡ-ара конференцияһы, ҡағиҙә булараҡ, 4 йылға бер үткәрелә. Унда милли йәмғиәттәр Женева Конфенцияһында ҡатнашыусы дәүләттәр вәкилдәре менән осрашыу үткәрә.\nДелегаттар советы ултырышы 2 йылға бер тапҡыр үткәрелә.\nДаими комиссия Конференциялар араһындағы ваҡытта Халыҡ-ара конференцияның тулы хоҡуклы органы булып тора.\n1 Төп принциптар\nТөп принциптар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nҠыҙыл ярым Ай төшөрөлгән ашығыс ярҙам автомобиле.Баку, Азербайджан\nҠыҙыл Тәре һәм Ҡыҙыл Ярым ай ХХ Халыҡ-ара конференцияһында Венала 1965 йылда иғлан ителгән.\nҠыҙыл Тәре һәм Ҡыҙыл Ярым ай хеҙмәткәрҙәре һәм волонтёрҙары ошо принциптар менән эшмәкәрлек итә.\nХалыҡ-ара Ҡыҙыл Тәре һәм Ҡыҙыл Ярым ай хәрәкәте яуҙа яраланыусыларға бер ниндәй айырмаһыҙ һәм өҫтөнлөкһөҙ, халыҡ-ара йәки милли кимәлдә булыуына ҡарамай, кешенең ғазап сигеүен еңеләйтергә тырышыу ниәте менән барлыҡҡа килгән. Хәрәкәт кеше ғүмерен һәм һаулығын һакларға, шәхескә ихтирамлы булырға саҡыры. Ул халыҡтар араһында аңлашыныусанлыҡ, дуҫлыҡ, хеҙмәттәшлеккә булышлыҡ итә.\nЭшмәкәрлек милли, раса, дини, синыф һәм сәйәси ҡараш буйынса бер ниндәй ҙә дискриминация үткәрмәй. Ул тик кешеләрҙең, беренсе сиратта мохтажлыларҙың, ғазапланыуын еңеләтергә тырыша.\nДөйөс ышансты һаклау өсөн Ойошма хәрби конфликтта сәйәси, раса, дини һәм идеологик сифаттағы бәхәстә ҡатнашмай.\nОйошма бойондороҡһоҙ. Төбәк ойошмалары үҙ хөкмүтенә гуманитар даирәлә ярҙам күрһәтеп үҙ илендәге закондарға бойһона, Ҡыҙыл Тәре принциптары сиктәрендәге эшмәкәрлекте һаклау өсөн автономияны һакларға тейеш.\nҮҙенең ирекле эшмәкәрлеген Ойошма бер ниндәй ҙә файҙа алыу ниәте менән башкармай.\nБер илдә бер генә Ҡыҙыл Тере төбәк ойошмаһы булырға тейеш. Ул һәр кем өсөн асыҡ һәм эшмәкәрлеген бөтә илдә башҡарырға тейеш.\nЭшмәкәрлек бөтә донъяла башкарыла. Бөтә төбәк ойошмалары тигеҙ хоҡуклы һәм бер береһене ярҙам итергә бурыслы.\nҠыҙыл кристалл, Ҡыҙыл Тәре һәм Ҡыҙыл Ярым ай халыҡ-ара ойошмаһының дини нейтраль символы.\nТөркиәнең почта-һалым маркаһы.Ҡыҙыл Ярым ай фондына иғәнә (1928, 1 пиастр).\nСССР-ҙа Ҡыҙыл Тәре һәм Ҡыҙыл Ярым Ай халыҡ-ара ойошмаһына арналған почта маркалары сығарыла.\n1956 йыл: «Хеҙмәтсәндәрҙен һаулығын һаклағыҙ!»\n1956 йыл: «Санитар белем алығыҙ!»\n1958 йыл: СССР Ҡыҙыл Тәре һәм Ҡыҙыл Ярым ай халыҡ-ара ойошмаһына 40 йыл\n1965 йыл: Донор булыу почётлы!\n1973 йыл: 1958 йыл: СССР Ҡыҙыл Тәре һәм Ҡыҙыл Ярым ай халыҡ-ара ойошмалар союзына 50 йыл\n1988 йыл: 1958 йыл: Халыҡ-ара Ҡыҙыл Тәре һәм Ҡыҙыл Ярым ай ойошмаһына 125 йыл\nКрасный крест // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (рус.)\nҠыҙыл Тәре һәм Ҡыҙыл Ярым Ай халыҡ-ара ойошмаһы Викимилектә\nҠыҙыл Тәре һәм Ҡыҙыл Ярым Ай халыҡ-ара ойошмаһы Викияңылыҡтарҙа\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Ҡыҙыл_Тәре_һәм_Ҡыҙыл_Ярым_Ай_халыҡ-ара_ойошмаһы&oldid=531989 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 22:11 28 сентябрь 2015 үҙгәртелгән.


Һунарсы башҡорт — Башҡорт Википедияһы\nҠасим Дәүләткилдеев. Һунарсы башҡорт.\nҺунарсы башҡорт (рус. Башкир-охотник) — башҡорт совет рәссамы, 1937 йылдан СССР Художниктар союзы ағзаһы, башҡорт рәссам сәнғәтенә нигеҙ һалған Дәүләткилдеев Ҡасим Сәлиғәскәр улы әҫәре.\n1 Рәссәмдың биографияһынан\n2.1 Рәсем тураһында\nРәссәмдың биографияһынан[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nДәүләткилдеев Ҡасим Сәлиғәскәр улы 1887 йылдың 11 апрелендә Өфө губернаһында Күгел ауылында (хәҙерге Благовар районы) тыуған. Ата-әсәһе Ҡасим бәләкәй саҡта вафат булып, ул Өфө ҡалаһындағы туғандарында тәрбиәләнә. Уның рәссам булғыһы килә, әммә ул заманда мосолмандарға тере кеше һүрәтен төшөрөү тыйылған була. Уға шундай кире ҡараштарҙы еңеп, бик ҙур ауырлыҡтар кисереп, ныҡышмал егет Петербургта Юғары художество-сәнәғәт училищеһына уҡырға инә, уны тамамлап, Художество академияһында уҡый башлай, әммә уны тамамлай алмай.\n1917 йылда ул Өфөгә ҡайтырға мәжбүр була һәм ғүмеренең ахырынаса (1947 йылғаса) Өфөлә йәшәй. Өфө художество түңәрәгендә әүзем эшләй, күргәҙмәләрҙә ҡатнаша, Өфөлә революцион Рәсәй рәссамдары берекмәһен ойоштороусыларҙың береһе була. М. В. Нестеров Өфө художество музейы ойошторолғас, Ҡ. Дәүләткилдеев унда бер нисә йыл эшләп ала, унан киткәс тә музей менән бәйләнешен өҙмәй.\n1926 йылда Өфөлә сәнғәт училищеһы асылғас, Ҡасим Сәлиғәскәр улы Дәүләткилдеев унда эшләй башлай, башҡорттарҙан беренсе рәсем сәнғәте уҡытыусыһы була.\nЕгерменсе-утыҙынсы йылдарҙа ул халыҡ сәнғәте әҫәрҙәрен ныҡлы өйрәнә, шул маҡсатта республика буйлап экспедицияларҙа йөрөй. 1928 йылда, ул хәҙерге Белорет һәм Учалы районы ауылдарында булып китә.\nТөп мәҡәлә: Һунар\nҠасим Дәүләткилдеев 1928 йылдың йәйендә республика буйлап ижади сәфәргә юллана. Уның менән юлға рәссамдар Юлий Блюменталь һәм Александр Тюлькин була. Улар Тамъян-Ҡатай кантоны (хәҙерге Белорет районының) Инйәр ҡасабаһына киләләр. Уларҙы ҡасабаға терәлеп торған Уҫманғәле ауылында уҡытыусы Зәйнулла Хажиәхмәтов өйөндә урынлаштыралар.\nҠасим Дәүләткилдеев Инйәрҙәге завод күренешен, көнкүрешкә бәйле сюжеттар, бер нисә портрет әҫәре лә яҙа. Шулар араһында — «Һунарсы башҡорт» һүрәте.\nҺүрәттең геройы Инйәр буйында йылға түбәнендә урынлашҡан Манышты ауылынан була. Манышты ла Инйәрҙән бер нисә саҡрымдағы ауыл.\nПортреттың артында рәссам былай тип яҙып ҡуйған: «Бигарҫлан Солтанов, һунарсы, 30 йәш, 20 айыу алған, 16 бүре тотҡан. Партиялы, инвалид. Инвалидлығын һунарҙа алған. Эте Бурзик (Бурҙай булғандыр)».\n1929 йылда АҠШ-та Сан-Диегола «Милли төбәктәр рәссамдары» тип аталған Бөтә донъя күргәҙмәһенә Юлий Блюменталь, Василий Сыромятников, Александр Тюлькин, Ҡасим Дәүләткилдеевтың әҫәрҙәре ҡатнаша. Улар араһында «Зәңгәр күлдәкле башҡорт ҡыҙы» һәм «Һунарсы башҡорт» әҫәрҙәре була.\nРәсем тураһында[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nӘҫәр бик күп күргәҙмәләрҙә, шул иҫәптән АҠШ-та ла күрһәтелә. Бына нимә тип яҙған Валентина Сорокина, сәнғәт белгесе:\nРәссамдың герой биографияһына иғтибары ниндәй тулҡынландырғыс! Сәнғәти образ аша автор тамашасыға нисек шул тиклем мәғлүмәт бирә белә? Тамашасы алдында бөтөнләй баһадир кәүҙәле булмаған кеше ултыра. Тәбәшәк буйлы, асҡаҡ. Рәссам ҡағыҙҙағы композицияны шулай төҙөй — сикле генә майҙанды ул тотош биләп ултыра. Кәүҙәһен тотоуында, йөҙөндә хәрәкәткә әҙерлек, тәүәккәллек һәм ҡыйыулыҡ һыҙатлана. Портрет Ҡасим Дәүләткилдеевтың тәғәйен тәьҫораттан дөйөмләштерерлек образ тыуҙыра белеүенең, халыҡтың әхлаҡи көсөн, матурлығын һүрәтләй белеүенең сағылышы.\nКаталог «Живопись и графика. Касим Девлеткильдеев» 2003 год\n↑ Касим Девлеткильдеев писал свою знаменитую картину с 12-летней девочки из Белорецкого района\n↑ Художник Касим Девлеткельдиев. Часть 2 \nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Һунарсы_башҡорт&oldid=824454 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 06:59 16 август 2018 үҙгәртелгән.


Мәйетте йыуыу һәм кәфенләү | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > Дин > Мәйетте йыуыу һәм кәфенләү\n« Мәрхүм (үлгән) кешегә ғәмәлебеҙ\nПәйғәмбәребеҙ мөғжизәләренән »\nМәйетте йыуыу һәм кәфенләү\nКәфен — мәйеттең күлдәге. Кәфен ир-егет өсөн ҡамис, (оҙон күлдәк), изар (киң таҫма) һәм лифафәнән, ҡатын-ҡыҙ өсөн ҡамис, изар, лифафә, баш яулығы һәм күкрәктәре өҫтөнән бәйләнгән аҡ туҡыманан ғибәрәт.\nӘгәр туҡыма әҙ булһа, ир-егет өсөн изар һәм лифафә, ҡатын-ҡыҙ өҫөн изар, лифафә һәм баш ҡапламаһы ла етә. Улай ҙа эшләп булмаһа, мәйет бер туҡымаға төрөлөп ерләнә. Кәфендең аҡ мамыҡ, туҡыманан булыуы хәйерлерәк.\nКәфен киҫеү тәртибе\nКәфен ирҙәргә 3 ҡат, ҡатындарға 5 ҡат иҫәбенән киҫелә.\nБеренсе ҡат кәфен киҫелгәндә мәйеттең башы яғынан да, аяғы яғынан да 30 см-ға артығыраҡ алына һәм икенсе ҡаты ла шулай уҡ башынан һәм аяғынан 30 см-ға оҙонораҡ киҫелә.\nКәфендең киңлеге мәйеттең йыуанлығына ҡарап алына. Әгәр тар булһа, шундай оҙонлоғо тәүгеһенә ҡуша тегелә. Хәҙер киң кәфенлектәр һатыла. Әҙер үлсәнеп, ҡырҡылған, бар кәрәк нәмәһе булғандарҙа пакет менән һатыла.\nӘхирәт күлдәге мәйеттең елкәһенән алып, аяҡ йөҙҙәрен ҡапларлыҡ итеп киҫелә. Тубыҡтан аҫҡа табан оҙонораҡ алына. Икенсе яғыла (арҡа яғындағы) шул уҡ оҙонлоҡта. Бер ҡат материалды мәйеттең муйынынан алып аяҡтың тубығы аҫтын ҡапларлыҡ итеп үлсәнә лә яңынан шул ҡәҙәр алына, бөкләнгән ерҙән баш һыйырлыҡ итеп киҫелә.\nҠатын-ҡыҙҙар өсөн бөркәнсек ( яулыҡ) башынан кендегенә ҡәҙәр алына. Киңлеге ярты метрҙай ике тарафҡа ла.\nӨс билбау әҙерләнә. Береһе кәфенде төргәс баш осонан, икенсеһе бил тапҡырынан, өсөнсөһө аяҡ осонан бәйләргә.\nБынан һуң өс киҫәк сепрәк әҙерләнә; — эске тәһәрәтен алдырыу өсөң.\nАлты киҫәк сепрәк әҙерләнә — ауыҙын, танауын таҙартыу өсөн.\nШулай уҡ өс таҫтамал 2.5 метр самаһы, быныһы мәйетте тотоп ҡәбергә төшөргәндә кәрәк.\nМәйеттәребеҙ асылда бысраҡ түгел , әммә Аллаһ Тәғәлә ҡаршына пак һәм тәһәрәтле барыуҙары өсөн йыуыу талап ителә. Мәйетте иң яҡындары йыуа. Әгәр яҡындарынан йыуыусылар булмаһа, ул ваҡыт был эште башҡа мосолмандар башҡара. Мәйетте йыуыуҙа һәм кәфенләүҙә ҡыйынлыҡ юҡ. Мәйеттәрҙе йыуыу һәм кәфенләү сауаплы эш. Был хаҡта үткән яҙыуҙарҙан уҡый алаһығыҙ.\nМәйет йыуғанда һыу йөрөтөү өйҙөң уңайына ҡарап (ишек торошона ҡарап).\nМөмкинселек булһа, бүлмә иркен икән, аяҡтары менән ҡибла тарафына һалып.\nМәйет йыуыла торған ергә йыуыусы һәм ярҙамсыларҙан башҡа инеп сығыусылар булмаһын.\nМәйет йыуғанда, кәрәкле һүҙҙәр генә һөйләнелә, юҡ-бар һүҙҙәр һөйләнелмәй.\nМәйет йыуыусы тәһәрәтле булырға тейеш. Тәһәрәтһеҙ йәки ҡатын-ҡыҙ күремле хәлендә булһа мәйет йыуыу мәкрүктер.\nЛәхет таҡтаһының (ҡолашаның) аяҡ яғын аҫҡараҡ һарҡыу эшләп, өҫтөнә полиэтелен (кленка) түшәйҙәр, аҫтына түбән яҡтан тас ултырталар.\nЙылы һыу: тән температураһы самаһы алдан әҙер булырға тейеш.\nМәйетте ләхет таҡтаһына (ҡолашаға) күтәреп арҡаһы менән һалалар кейем, сепрәге менән ҡуша. Мәйеттең (ҡатын-ҡыҙ) өҫтөндәге күлдәген аяҡ осонан юғарыға табан, еңен беләҙектән юғарыға табан киҫәләр. Күлдәкте киҫмәйенсә систереп алһаң да ярай.\nҒәүрәт ерен ҡаплайҙар.\nМәйетте йыуғанда, һул ҡул менән аҫтын таҙартыу һәм истинжә ҡылдырыу өсөн һул яғынан торалар. Өҫтөгөҙгә алъяпҡыс, ҡулдарығыҙға резина перчатка кейергә онотмағыҙ.\nМәйет йыуыусы ниәт ҡыла: “Ниәт ҡылдым был мәйеткә ғөсөл тәһәрәте алдырырға.\nМәйетте йыуа башлағанда: “ Бисмилләһир-рахмәнир-рахим “, - тип башлана һәм бөткәнсе “ Ғуфранәкә йә Рахмән “ доғаһы йыш-йыш уҡыла. Был доғаның мәғәнәһе: “Аллаһым, мәғфирәтеңде теләйем”.\nӨс сепрәк менән истинжә алдырыла. Йыуыусы , сепрәкте бармаҡтарына сорнап, мәйеткә истинжә алдыра. Был эште ике-өс мәртәбә ҡабатлай, һәр мәртәбәһендә сепрәктәрҙе алмаштыра.\nМәйеттең ғәурәт ерҙәрен йыуыу һәм кәфенләү ваҡытында ябып, торалар. Бынан һуң ҡулды өс тапҡыр һабынлап йыуып тәһәрәт алдырабыҙ.\n1. Ауыҙ-танау мәсех иттерелә, эстәренә һыу керетелмәй. Йыуыусы сепрәкте бармаҡтарына сорнап, еүешләтә. Был еүеш сепрәк менән мәйеттең ирендәрен һәм танау тишектәрен еүешләтә (мәсех иттерә): өс сепрәк менән ауыҙын, өс сепрәк менән танауын.\n2. Бит йыуыла өс мәртәбә.\n3. Ҡулдар йыуыла: уң ҡул беләккә тиклем, шунан һул ҡул – һәр береһе өс мәртәбә.\n4. Баш мәсех иттерелә (алғы өлөшө генә);\n5. Аяҡтар йыуыла (уң аяҡ, һул аяҡ, өс мәртәбә ) .\nТәһәрәттән һуң, мәйеттең өҫтөнә йылы һыу түгелә.\nКәүҙәне йыуған ваҡытта бөтөн тәнен йомшартыу өсөн марляны һабынлап, күбек менән сылаталар, мәйеттең сәсен тағатып башын һабынлап йыуалар.\n1. Мәйеттең сәстәре һәм башы йыуыла (өс мәртәбә).\n2. Алғы яғы йыуылып бөткәс, һул ҡабырғаһына ятҡырып, уң яғын һәм арҡаһын һабынлап йыуалар. Ҡолашаны бер ыңғай сайып торабыҙ. (өс мәртәбә)\n3. Мәйетте уң ҡабырғаһына ятҡырып, һул яғын һәм арҡаһын йыуалар.(өс мәртәбә).\n4. Йыуып бөтөргәс, мәйетте әҙ генә ултыртҡан кеүек торғоҙоп ҡорһағы һыйпала. Нәжес сыҡһа, өҫтөнә һыу түгелә. Мәйет яңынан йыуылмай. Шунан һуң тәне таҙа сепрәк менән һөртөп киптерелә. Мәйет йыуған һыуҙы ҡала ерендә унитазға, ауыл ерендә кеше йөрөмәгән урынға түгәләр. Мәйетте йыуғас иҙәнде ишектән түргә табан һөртәләр.\nМәйет йыуыуҙын рәте икенсе ерҙә бер аҙ икенсе төрлө булыуы мөмкин.\nМәйетте өйҙә йыуырға мөмкинселек булмаһа (берәй сәбәптәр менән: яныуы, тарҡалыуы арҡаһында һәм башҡаһы) уны мәйетханала йыуҙырып, кәфенләп, туранан зыяратҡа алып барырға мөмкин. Өйгә бер көн һалып ҡуйыу тигән нәмә юҡ. Был хәлдә тәһлилдә, йыназа ла зыярат эргәһендә уҡыла.\nТаҙа урынғамы, йә икенсе ләхет таҡтаһынамы, беҙҙә әлеге мәйетте полиэтилены менән ҡуша күтәреп, икенсе ергә мәрхүмде һалабыҙ. Әлеге ләхет таҡтаһына хирҡаны (билбау) бил тәңгәленә һалалар. Шунан 2.5 метр таҫтамалдарҙын берәүһен һаласаҡ мәйеттең баш яурыны аҫтына, икенсеһен бил тәңгәленә, өсөнсөһөн тубыҡтар тирәһенә һалабыҙ.\nҠатын-ҡыҙар өсөн яҙыла:\nҠатын-ҡыҙҙын кәфене биш өлөштән тора\n1. Әхирәт күлмәге муйындан аяҡҡа хәтле. Мәйеттең сәстәре үрелеп, был әхирәт күлмәге өҫтөнә ҡуйыла.\n2. Баш яулығы сәстәрен-ҡапларлыҡ ҙурлыҡта. Бите һәм сәстәре\nбыл яулыҡ менән ябыла.\n3. Изар: баштан аяҡҡа ҡәҙәр япма.\n4. Күкрәк яулығы: түштән кендеккә ҡәҙәр оҙонлоҡта. Күкрәк өҫтөнә ябыла.\n5.Лифафә : изарҙан ярты метр ҡәҙәр оҙонораҡ.\nКәфендең ике ҡатын да йәйәбеҙ. Өҫтөнә яулыҡ, улар өҫтөнә әхирәт күлдәге һалына. Мәйетте әҙер кәфен өҫтөнә һалалар, сәсе буйы менән күкрәк өҫтөнө һалына.\nӘхирәт күлдәген тулыһынса кәфен өҫтөнә ҡуйып, бер ҡатын бөкләй-бөкләй баш осона ҡәҙәр күтәрәләр ҙә мәйетте һалғас, күлдәктән башын сығарып өҫтөнә төшөрөләр. Ауыҙы асылмаһын өсөн эйәгенән башына ҡәҙәр ауыҙын бәйләйҙәр һәм яулығын бөркәйҙәр. Беренсе ҡат кәфеңдең тәүҙә һул яғын башы менән ҡуша ҡаплап, шунан уң яғын ябалар.\nИкенсе ҡат кәфендең һул яғын һәм уң яғын ябалар.\nАртабан хирҡаны (билбауҙы) бәйләйҙәр, аяғы осондағы кәфенде лә бәйләйҙәр. Аҫҡа һалынған таҫтамалдарҙы мәйеттең өҫтөнә ҡупшылап һалалар. Баш осон аҙаҡ сығарыр алдынан бәйләһәңдә була. Шунан һуң одеялды ҡымтып мәйет өҫтөнә ябабыҙ. Был одеял ҡатын-ҡыҙ мәйетен ҡәбергә төшөргән ваҡытта уны ҡаплап тороу өсөн кәрәк. Мәйет был одеял менән төрөлмәй.\nИрҙәрҙең кәфене өс өлөштән тора\n1. Әхирәт күлмәге\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 03.03.2017 в 02:27, и размещена в категории Дин. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


«Ҡас, Луиза, ҡас!»\n«Йәшлек» гәзите » Махсус биттәр » «Ҡас, Луиза, ҡас!»\n07.06.2019 «Ҡас, Луиза, ҡас!»\n25 миллион һум аҡса урлаған Луиза Хәйруллинаның тарихы детектив китаптар йәки фильмдар сюжетына инерлек\nБыл криминаль хәл бар Рәсәйгә яңғыраны. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ: 27 майҙа, дүшәмбе көндө, Салауат ҡалаһында йәшәүсе 36 йәшлек Луиза Хәйруллина үҙенең эшенән – “Рәсәй ауыл хужалығы банкы” (“Россельхозбанк”) операция офисынан иртәрәк ҡайтып киткән. Ул ҡулына пакет тотҡан, эсендә – кассанан алынған бер нисә миллион һум, йөҙәр мең доллар һәм евро – йәмғеһе 25 миллион һум аҡса булған.\nБанк хеҙмәткәрҙәре ҙур суммала аҡса юғалыуын тик аҙаҡтан ғына аңғарып ҡалған. Кассирҙың өйөнә барһалар, унда бер кем дә табылмаған, әйберҙәр туҙып ятҡан. Бар ғаилә – Луиза, уның бер туған апаһы, ҡайныһы, 41 йәшлек ире Марат, 8 һәм 12 йәшлек ике балаһы, хатта бесәйе лә эҙһеҙ ғәйеп булған. Социаль селтәрҙәрҙәге сәхифәләре лә юйылған.\nБанк офисында өлкән кассир Луиза Хәйруллина был вазифала биш йыл эшләгән, хеҙмәттәштәре һәм хәүефһеҙлек хеҙмәте уға ҡарата бер ниндәй ҙә дәғүә белдермәгән. Луиза эшкә бер ҡасан да һуңламаған, барыһы менән дә яҡшы мөнәсәбәттә булған.\n28 майҙа полиция ҡасаҡ ҡатынды эҙләү тураһында иғлан итә. Иртәгәһенә уның ике ҡыҙы ла эҙләүгә ҡуйылған. Урлашыу осрағына банк вәкилдәре: “Әле процессуаль тикшереү бара, унан һуң ғына енәйәт эше асыласаҡ”, – тип кенә белдергән. Тәүҙә 23 миллион һумдың юғалыуы асыҡланһа, аҙаҡтан был сумма 25 миллионға тиклем күтәрелгән.\nЛуизаның ире – 41 йәшлек Марат Хәйруллиндың элек банкта эшләгәне мәғлүм булды. Ул үҙен башҡорт тип йөрөтһә лә, Тажик ССР-ының Канибадам ҡалаһында тыуып үҫкән. Луиза иһә Салауат ҡыҙы.\nӨйләнешкәнгә тиклем Марат менән Луиза Бочкарев урамындағы күрше йорттарҙа йәшәгән. Ғаилә ҡорғас, улар тәүҙә Бекетов урамында фатирҙа торған һәм быйыл ҡала ситенә, М. Кәрим урамына ике ҡатлы коттеджға күскән. Был йортто улар өс йыл элек һала башлаған. Күршеләре лә аптырай – шул хәтлем ҙур өй төҙөп, бар нәмәне ҡапыл ғына ташлап сығып китеү башҡа һыймаҫлыҡ хәл, тип баһалай.\nӘле буш ҡалған коттеджға Луизаның атаһы Рафаэль күҙ-ҡолаҡ булып тора. Әйткәндәй, ул 28 майҙа, ҡыҙым, кейәүем һәм ейәнсәрҙәрем ғәйеп булды, тип полицияға ғариза яҙған. Йәнәһе лә, улар 27 май иртәһендә өйҙән сығып киткән һәм шул мәлдән бер хәбәр ҙә юҡ. Ә банкта аҡса юҡлығы 27 май кисендә мәғлүм булған.\nМарат Хәйруллиндың биографияһы ҡыҙыҡлы. 2002 – 2005 йылдарҙа ул дүрт урында – “УралСиб”, “Инвесткапиталбанк”, “Социнвест-Агро”, “Инвестиционный капитал” банктарында эшләп алған. Шулай итеп, ул да, ҡатыны кеүек, банктарҙағы хәүефһеҙлек системаһы ҡоролошон белгән булып сыға һәм енәйәтте атҡарыу тураһында бергәләшеп план ҡороуҙары мөмкин.\nҒаилә башлығы машиналар һатыу-һатып алыу менән булышҡан. Һуңғы ике йылда ғына ул ун автомобилде иҫәпкә ҡуйып, кире алған. Мараттың үҙ бизнесын киңәйтеп, үтә ҡиммәтле машиналар менән эшләй башлауы ла ихтимал. Был өлкәлә криминаль схемалар күп. Хәйруллиндың да шуларҙың тоҙағына эләгеп, бурысын ҡатыны аша банктан аҡса урлатып түләүе бик тә мөмкин. Суд приставтарының асыҡ базаһында ирҙең бер нисә ябылмаған ҙур кредиты ла күренә.\nХәйруллиндарҙың ҡайҙа булыуы мөмкин?\nПолиция таратҡан ориентировкаларҙа, ҡасҡан ғаилә С896МУ/102 дәүләт номерлы “Рено-Дастер” йәки “Дэу-Матиз” автомобиленә ултырған, тиелгән. Аҙаҡтан ғына уларҙың “Дастер”ҙы һатҡанлығы мәғлүм булды.\nЛуизаның ҡыҙҙары Регина менән Милена мәктәптә: “Беҙ тиҙҙән йылы диңгеҙгә барабыҙ”, – тип һөйләп йөрөгән. Ике көндән Хәйруллиндар ғәйеп булған.\nҒаиләнең бер тәүлектә сит илгә сығыуы мөмкин, ти эксперттар. Хоҡуҡ һаҡлаусылар граждандарҙың тимер юлында йөрөүен һәм самолетта осҡанын иҫәпкә алыусы дөйөм базаларҙы ҡуллана. Ә машинала хәрәкәт иткән кешеләр үҙҙәре теләгән ергә бара һәм йәшенә ала. Енәйәт эше асылыу тураһында тик 30 майҙа ғына мәғлүм булды, уға тиклем Хәйруллиндарҙы бер кем дә федераль кимәлдә эҙләмәне.\nҮткән ялдарҙа “Инстаграм” социаль селтәрендә кемдер, @luikhair исеме аҫтында, Луизаның фотоһын ҡуйып, сәхифә эшләгән. Унда ошолай тип яҙғандар: “Беҙҙең яҙмыш кемгә ҡыҙыҡ булыусыларға хәйерле көн!\nТәү сиратта, теләһә нимә яҙмағыҙ, тип һорайым. Беҙгә бар фотоһүрәттәрҙе алып ташларға тура килде. Беҙҙең барыһы ла яҡшы, ҡайҙа икәнебеҙҙе әйтә алмайым. Ярҙам иткәнегеҙ өсөн рәхмәт”. Ҡаҙағстандың баш ҡалаһы Нурсолтан күренешенә оҡшаш һүрәт тә ҡуйылған.\nӘйткәндәй, Хәйруллиндар Ҡаҙағстанға ҡасҡан, тигән фараз да бар. Салауат ҡалаһынан ҡаҙаҡтарға сығыуы оҙаҡ түгел, Рәсәй граждандары ил сиген еңел үтә ала. Тик был яҙманың һәм сәхифәнең ысын булыуы ҙур шик уята. “Инстаграм” ҡулланыусыларының ошолай уҫал шаяртыуы ла ихтимал.\nЛуизала аҡса – бер муҡса...\nБР Дәүләттән тыш хәүефһеҙлек өлкәһе предприятие-ойошмалары союзы рәйесе Александр Басистов фекеренсә, урлыҡ алдан әҙерләнгән булған. Банк хәүефһеҙлеге менән бер рәттән, кадрҙар хеҙмәтенең дә ғәйебе бар. Улар хеҙмәткәрҙәрҙе күҙәтергә тейеш, ә Луиза енәйәткә алдан әҙерләнгән. Шуныһы билдәле: һуңғы йылдарҙа, иҡтисади көрсөккә һылтанып, банктар бүлексәләрҙә һаҡсылар ҡуймай. Инеү-сығыу урындарын, операция залын администраторҙар күҙәтә. Клиенттар сумка-маҙар менән инеп-сыға ала, ә хеҙмәткәрҙәрҙең пакеттары шик уятырға тейеш.\nСалауаттағы хәл былтыр Ҡазанда ҡупҡан хәлгә оҡшаған. Сентябрь айында “Открытие” банкының урындағы бүлексәһе етәксеһен эҙләүгә биргәндәр. Ул һаҡлау урынында ысын аҡсаны “приколдар банкы”ның сувенир банкноталары менән алмаштырған һәм 230 миллион һумды алып сыҡҡан.\nШуныһын билдәләргә кәрәк: Салауат ҡалаһында “Рәсәй ауыл хужалығы банкы”ның бер генә операция офисы эшләй. Ҙур күләмдә урланған аҡса уға ҡайҙан барып эләкте, тип һораусылар бар. Быға ике аңлатма бирелә. Тәүгеһе – тиҫтәләрсә миллион һумды һәм валютаны иҫәпкә һалғандар. Икенсеһе – депозиттан шул сама сумманы алыу өсөн клиенттан ғариза яҙҙырыу кәрәк. Банк өлкәһендә эшләүселәр әйтеүенсә, Луиза Хәйруллина ундай ғаризаны үҙе яҙып, хәүефһеҙлек хеҙмәтен һәм баш бухгалтерҙы алдаған. Ниңәлер бер кем дә депозит аҡсаһы һаҡлау урынынан сумка менән сығып барған кассирға иғтибар бирмәгән – был енәйәтсе ҡатындың ярҙамсылары булыуына ишара яһай.\nКупюралар инкассация үткән булһа, уларҙың һандары яҙып алына. Әгәр ҙә Хәйруллиндар аҡсаны тотона башлаһа, шул һандар буйынса полиция уларҙың ҡайҙа икәнлеген еңел асыҡлай аласаҡ.\nБашҡалар уйлағанды берәү эшләне\nЛуиза Хәйруллинаның тарихы, детектив сюжетлы булыуынан тыш, быға йәмғиәттең ҡарашы менән дә ҡыҙыҡлы. Ҙур суммалағы аҡсаны урлап ҡасыу насар эш булһа ла, күптәр кассирҙы яҡлай. Интернетта ҡасҡалаҡ ғаилә тураһындағы яҙмалар аҫтында #бегиЛуизабеги, #RunLuizaRun тип хэштег ҡуйып, өмөт биреүсе фекерҙәр ҡалдыралар.\n“Хоҡуҡ һаҡлаусылар һеҙҙе тапмаһын, шул аҡсаға имен-аман йәшәгеҙ”, “Луиза – замана Робин Гуды”, “Луиза барыһы өсөн дә үс алды” – ошондай комментарийҙарҙы күрергә мөмкин. Кешеләр, дәүләт һәм банктар беҙҙе былай ҙа талай, ғүмер буйы ипотека, һалым түләтә, беҙ эшләргә теләгәнде бер Луиза ҡылды, тигән фекерҙе яҡлай. Күптәр, әгәр ҡасҡындар берәй ерҙә килеп сыҡһа, уларҙы – хәҙерге заман геройҙарын, бер кем дә хоҡуҡ һаҡлаусыларға һатмаясаҡ, тип әйтә. Әле Луиза Хәйруллинаға ҡарата РФ Енәйәт кодексының 160-сы статьяһының 4-се өлөшө (“Үтә ҙур күләмдә үҙләштереү”) буйынса енәйәт эше асылған. Уның буйынса 10 йылға тиклем иректән мәхрүм ителеү янай.\nШулай ҙа барыһы ла яҡшы тамамланыр, ҡатынды урлашыуға нимә этәргәне асыҡланыр, ғәйеплеләр яуап бирер тип ышанырға ғына ҡала.\n«Тура эфир» программаһында билдәле алып барыусы Андрей Малахов Хәйруллиндарҙың ҡайҙа икәнен хәбәр итеүсегә миллион һум аҡса вәғәҙә итеүҙәре хаҡында белдерҙе.\nТапшырыуҙа Луизаның туғандары, күршеләре, шулай уҡ Башҡортостан журналистары ҡатнашты. Күршеһенең һүҙҙәренсә, ғаиләнең юғалыуына криминаль сәбәп бар, хатта уларҙы үлтереүҙәре лә мөмкин.\nСтудиялағы эксперттар фекеренсә, Хәйруллиндар күптән сит илдә, сөнки аҡсаны урлау һәм сәфәр ентекле уйланылған.


Башҡортостан Республикаһы буйынса Эске эштәр министрлығында яңы етәксе менән таныштырҙылар // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n9:07, 16 августа 2011 Йәмғиәт\nБашҡортостан Республикаһы буйынса эске эштәр министры, полиция генерал-майоры Михаил Закомалдин эш башланы. Хеҙмәткәрҙәрен уның менән Рәсәйҙең эске эштәр министры урынбаҫары Сергей Герасимов таныштырҙы. Бынан алдағы министр Игорь Алешин кеүек үк, Башҡортостандың Эске эштәр министрлығы башлығы СССР Эске эштәр министрлығының Омск юғары мәктәбен тамамлаған.\n— Омск мәктәбе криминаль блоктағы белгестәр әҙерләй. Михаил Иванович енәйәт тикшереү бүлегендә оперативник булып эш башлаған, — тип һөйләне уның хаҡта федераль чиновник. — Ул шулай уҡ иҡтисади именлек һәм ойошҡан енәйәтселеккә ҡаршы көрәш подразделениеларында хеҙмәт иткән. Башҡортостандың Эске эштәр министрлығына яңы етәксе тәғәйенләү буйынса ентекле эш алып барылды, кандидаттарға бер нисә талап ҡуйылып, уның һөҙөмтәләре буйынса Михаил Закомалдин һайланды. Уның сәләмләү телмәре ҡыҫҡа булды:\n— Ил етәкселегенә, Рәсәй Эске эштәр министрлығы етәкселегенә ышаныс күрһәтеүҙәре өсөн ҙур рәхмәт, сөнки бындай вазифаға тәғәйенләнеү ысынлап та ҙур ышанысты аңлата, һәм ул аҡланасаҡ, тип ышандыра алам.\nБашҡортостанға тәғәйенләнеүенә тиклем полиция генерал-майоры Карелия Эске эштәр министрлығына етәкселек иткән. Сергей Герасимов аңлатыуынса, яңы етәксе Үҙәк аппаратта стажировка үткән, унда яңы вазифала эшләү буйынса кәңәштәр һәм тәҡдимдәр алған.\nРеспублика эске эштәр министрын Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры Азамат Илембәтов тәбрикләне:\n— Һеҙҙең был яуаплы вазифаға тәғәйенләнеүегеҙ Эске эштәр министрлығы системаһын үҙгәртеп ҡороу кеүек ябай булмаған осорға тура килде. Әммә Башҡортостандың тәртип һаҡсылары һәр ваҡыт намыҫлы хеҙмәт итә, һәм мин, бындай хеҙмәткәрҙәр менән теләһә ниндәй мәсьәләне лә хәл итеү һеҙҙең ҡулығыҙҙан киләсәк, тип ышанам.\nРәсми таныштырыуҙан һуң Михаил Закомалдин матбуғат вәкилдәре менән аралашты. Уның әйтеүенсә, «иҡтисади енәйәттәргә һәм коррупцияға ҡаршы көрәш кәмемәйәсәк, артасаҡ ҡына. Әгәр әүәлге министрҙың да Карелиянан булыуын иҫәпкә алғанда, эшкә ҡарашыбыҙ беҙҙең бер үк тиерлек». Игорь Алешин икенсе эшкә күскәндән һуң министрлыҡ етәкселегендә бушаған вакансияларға килгәндә, министр, «йөҙ процентҡа тиерлек урындағы хеҙмәткәрҙәр тәғәйенләнәсәк. Әгәр кемдер килә икән, был бик һирәк күренеш буласаҡ. Тәғәйенләүҙәр бөгөн үк тикшерелә башланы». Ҡатмарлы мәсьәләләрҙе хәл итеү өсөн министр унан алдағы етәксегә мөрәжәғәт итергә йыйынмай: «Үҙаллы ҡарар ҡабул итер өсөн тәжрибәм һәм белемем етерлек», — тине ул.


Баш ҡала мәктәптәрендә сығарылыш уҡыусыларының Яҙғы балын уҙғарыу көнө билдәле булды | «Ашҡаҙар» радиоhы сайты\nРеспубликаның баш ҡалаһы мәктәптәрендә яҡшы йолаға әүерелгән Яҙғы бал байрамы быйыл 20 майҙа үтә. Был көндө Өфөләге бөтә 11-се класс уҡыусылары ҡала үҙәгендә йыйыла.\nӨфө хакимиәтенең матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, биш йыл эсендә был тантаналы көндә 40 мең самаһы 11-се класс уҡыусыһы ҡатнашҡан.\nБыйыл Яҙғы бал Өфөнән тыш, Стәрлетамаҡта, Салауатта, Ишембайҙа, Нефтекамала, Ағиҙелдә, Октябрьскиҙа, Благовещенда, Ырымбурҙа һәм Орскиҙа үтә.\nСара Пушкин һәм Ленин урамдарында, Совет майҙанында төшкө 1-ҙә башлана, 5-се яртыға тиклем дауам итә.


Кушнаренкола яңы кино залы асылды | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n06 ноября 2019 — 16:17 ГТРК «Башкортостан»\nКушнаренко районында “Мәҙәниәт” милли проектын ғәмәлгә ашырыу сиктәрендә яңы кино залы асылды. Урындағы мәҙәниәт йортонда урынлашҡан кинозал 372 кешегә иҫәпләнгән. Унда донъя прокатының яңы фильмдары күрһәтеләсәк. Зал күп каналлы тауыш системаһы менән йыһазландырылған, экран иһә 3D форматындағы заманса фильмдар күрһәте өсөн тәғәйенләнгән. Тәүге тамашасылар Мостай Кәрим әҫәре буйынса Александр Галибин төшөргән “Һеңлекәш” фильмын ҡарай алды.


Рөстәм Хәмитов Рөстәм Мәрҙәновты Башҡортостандың Премьер-министры итеп тәғәйенләү тураһындағы указға ҡул ҡуйҙы // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов Рөстәм Мәрҙәновты Башҡортостандың Премьер-министры итеп тәғәйенләү тураһындағы указға ҡул ҡуйҙы\n12:03, 26 ноября 2015 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2015 йыл, 26 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова, Артур Басиров/.\nРөстәм Мәрҙәнов республика Хөкүмәте Премьер-министры вазифаһына тәғәйенләнде. Уның кандидатураһын төбәк Дәүләт Йыйылышының пленар ултырышында Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов тәҡдим итте. Республика парламенты депутаттары тәҡдимде хупланы. Рөстәм Хәмитов депутаттар алдында Рөстәм Мәрҙәновты республика Премьер-министры итеп тәғәйенләү тураһындағы указға ҡул ҡуйҙы.


Йөрәк өйәнәге. Уны нисек белергә?\nЙөрәк өйәнәге ҡатын-ҡыҙға ҡарағанда ир-атта күберәк осрай тиеү – уйҙырма. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, 50 йәштән һуң гүзәл заттар араһында ла бындай осраҡтар йышайҙы. Ошоно күҙ уңында тотоп, алдан һаҡланыу сараларын күрәйек, һис юғы түбәндәге билдәләргә иғтибар йүнәлтәйек.\nҠулдарҙың ойоуы. Ул бер нисә минут була ла үтә. Шуға күрә уға артыҡ иғтибар бирмәйбеҙ. Йыш ҡына дөрөҫ ятмағанмын йәки артыҡ ныҡ эшләгәнмен тип кенә уйлап ҡуябыҙ. Ҡулдар ойоу, хәлһеҙләнеү, сәнсеү (бигерәк тә һул ҡул) – йөрәк өйәнәге башланыуҙың беренсе билдәләре. Үҙегеҙҙә йәки яҡындарығыҙҙа иғтибар итәһегеҙ икән, кисекмәҫтән табипҡа электрокардиограмма яһатырға мөрәжәғәт итегеҙ.\nТеш ауыртыуы. Ауыртыу бер урында ғына түгел, бөтә ҡаҙна буйлап йүгерә. Кардиологтар билдәләүенсә, был йөрәк өйәнәгенең «сағылышы». Теш ауыртып та, стоматолог сәбәбен таба алмай икән, кардиологҡа барығыҙ.\nКүңел болғаныу һәм ҡоҫоу. Йөрәк өйәнәге үткәргән һәр ҡатын-ҡыҙ эсе ауыртҡанын, күңеле болғанғанын, өйәнәк булырҙан бер нисә көн алда ҡоҫҡанын әйткәндәр. Шул уҡ ваҡытта был билдә инфаркт булған ир-аттарҙың һәр икенсеһендә генә.\nТын алыуы ауырлашыу. Артериялар ҡапланған, йөрәк һәм башҡа мөһим органдар кислородты кәрәкле күләмдә ала алмай. Һөҙөмтәлә һауа етмәй кеүек. Бынан ҡала, инфаркт йөрәккә ҡанды ҡыуырға ирек бирмәй, шуға күрә үпкәлә шыйыҡса йыйыла башларға мөмкин. Теләһә ҡайһы осраҡта һауа етмәй башлай, һулыш алыу ауырлаша икән, әлеге өйәнәктәр бик тиҙ үтеп китеүгә ҡарамаҫтан, табипҡа мөрәжәғәт итегеҙ. Был - бик етди билдә, уны иғтибарһыҙ ҡалдырмағыҙ.\nХәлһеҙлек. Беҙ барыбыҙ ҙа арыйбыҙ. Ләкин ғәҙәтләнгән көнкүреш эштәрен башҡарғанда ла арый башлайһығыҙ икән, һаҡ булығыҙ. Уның йөрәк өйәнәге билдәһе булырға мөмкинлеген онотмағыҙ. Инфаркт кисергән ҡатын-ҡыҙ хатта урын йыйғанда арығанлығын әйткән. Был – йөрәгегеҙҙең һеҙҙән ярҙам һорауы.\nАрҡа ауыртыу. Ҡайһы саҡта был яҡынлашып килгән инфаркт тураһындағы берҙән-бер билдә булырға мөмкин. Бигерәк тә ике ҡалаҡ һөйәге араһындағы ныҡлы ауыртыуға иғтибар биреү зарур. Күкрәктә сәйер ауыртыуҙы «күкрәк ҡыҫыла, унда бер йәнлек менеп ултырған һәм һис төшөргә теләмәгән кеүек» тип билдәләй йөрәк өйәнәге кисергәндәр. Әлеге тойғо барлыҡҡа килгәнсе башҡа билдәләрҙе лә һиҙәһегеҙ икән (ҡул ойоу, күңел болғаныу, йә арҡа ауыртыу), кисекмәҫтән табип саҡыртығыҙ.\nГрипп билдәләре. Тән ауыртыу, күңел болғаныу, хәлһеҙлек – былар барыһы ла киҙеү билдәләренә оҡшаған. Тик һеҙ 55 йәштән өлкән һәм быға тиклем йөрәк менән проблемағыҙ булған икән, кардиологҡа мөрәжәғәт итегеҙ. Ҡатын-ҡыҙ инфаркты мәкерле һәм ҡайһы саҡ грипп битлеге кейә!


Үлгәндәрҙең ҡәберен бел, иҫәндәрҙең ҡәҙерен бел! Һуңғы йылдарҙа республикабыҙҙа “Урындағы инициативаларҙы яҡлау программаһы” уңышлы эшләп килә. Был программа шарттарына ярашлы рәүештә урындағы халыҡ кисекмәҫтән хәл итә торған мәсьәләләрҙе үҙе билдәләй. Ауыл йыйылыштарында барлыҡ тәҡдимдәр ҙә ҡарала һәм конкурста ҡатнашыу өсөн бер проект һайлап алына. Ҡармыш ауылы биләмәһе 2016 йылдан алып ошо прграммала ҡатнашып килә. Дим …


Өфө халҡы интернет аша табипҡа яҙылып булмауға зарлана\nӨфө халҡы интернет аша табипҡа яҙылып булмауға зарлана. Поликлиникалағы бөтмәҫ сират пациенттар һәм табиптар араһында аңлашалмаусанлыҡ тыуҙыра. Регина Кудрякова өс айлыҡ сабыйын сират арҡаһында неврологҡа күрһәтә алмауына зарлана. Йәш әсә табипҡа сайт аша ла яҙылып ҡарай, тик һөҙөмтә юҡ. Оло...\nБөгөн төнөн Өфөлә иҫерек водитель ҡулға алынды. Әммә уны ҡыуып тотор өсөн полиция хеҙмәткәрҙәренә көс һалырға тура килде. Деу Нексия водителе юл-патруль хеҙмәте талаптарын инҡар итеп башҡала урамдары буйлап юғары тиҙлектә елеүен дауам итте. Уны ҡыуып тотоуға бер-нисә экипаж йәлеп ителде....\nҺаҡ булығыҙ иҫерек водителдәр\nҺаҡ булығыҙ иҫерек водителдәр. Нефтекама ҡалаһындағы үҙәк урамдарҙың береһендә эскән килеш руль артына ултырған водитель йәйәүлене тапатҡан.Социаль селтәрҙә шаһиттар хәбәр итеүенсә, ҡатын урында уҡ һәләк булған. Иҫерек водитель тәүҙә үҙ һыҙатынан килә әммә һуңынан боролоп зебрала торған ҡатынды...\nБашҡортостандың халыҡ яҙыусыһы - Ноғман Мусинға 85 йәш\nБашҡортостандың халыҡ яҙыусыһы - Ноғман Мусинға 85 йәш. Шул уңайҙан, Республикаһы башлығы Рөстәм Хәмитов Халыҡтар Дуҫлығы орденынын тапшырҙы. Әҙип оло йәштә булыуына ҡарамаҫтан, әле лә әүҙем тормош алып бара. Уны төрлө осрашыуҙарҙа, конференцияларҙа йыш күрергә була. Ноғман Мусин ижады күп яҡлы...\nРеспубликаның 100 йыллығына — 100 инвестиция проекты. Башҡортостандың Сауҙа-сәнәғәт палатаһы «Республиканың 100 йыллығына — 100 инвестиция проекты» акцияһын иғлан итте. Республикала инвестиция мөхитен яҡшыртыу өсөн шарттар булдырыуҙымаҡсат итеп ҡуйған акцияны республика башлығы ла хуплаған...\nБөгөн Өфөгә Чехия республикаһының рәсми делегацияһы килде\nБөгөн Өфөгә Чехия республикаһының рәсми делегацияһы килде. Чехияның ауыл хужалығы министры урынбаҫары Ярослава Бенеш Шпалкова етәкләгән төркөм Башҡортостан парламенты вәкилдәре менән осрашты. Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев рәсми делегацияны сәләмләп Башҡортостан менән...\nРәсәй менән Төркиә араһындағы мөнәсәбәттәр яҡшыра-Владимир Путиндың Рәжәп Эрдоган менән осрашыуында хөкүмәт-ара мөһим килешеүҙәргә ҡул ҡуйылды. Төркиә етәксеһе Рәсәйҙе стратегик партнер, тип баһаланы һәм ике аралағы хәлдең көйләнеүен Рәсәй өсөн дә, Төркиә өсөн дә тик файҙағы ғына буласаҡ тип...\nБашҡортостанда мутлашыуҙың яңы төрө барлыҡҡа килгән. Өфөлә урынлашҡан шәхси медицина үҙәге кешеләрҙең аңын томаландырып, йөҙәр мең һум һумлыҡ кредитҡа дарыуҙар һатып алдырта. Ә кешеләр тәүҙә бер нимә лә эшләй алмай. Сөнки, уларға ҡарата гипноз ҡулланалар, төрлө үлән еҫкәтәләр һәм һыу эсерәләр....\nБашҡорт Дәүләт филармонияһының орган залын һыу баҫҡан. Был видеоны билдәле пианист һәм композитор Марат Ғөбәйҙуллин төшөргән. Концерт ваҡытында түбәнән шабырлап һыу аға башлай. Баҡтиһәң, әле бинала ремонт бара икән. Директорҙың административ-хужалыҡ эштәре буйынса урынбаҫары Салауат Ғәйфуллин...\nБоҙлауыҡ сәбәпле М5 юлында юл-транспорт ваҡиғаһы. Тәүге һыуыҡтар һәм юлдарҙағы боҙлауыҡ М5 юлында ҙур юл-транспорт ваҡиғаһына алып килде. Өфөгә илткән юлда бөгөн 12 машина бәрелеште. Йәрәхәтләнеүселәр һәм һәләк булыусылар тураһында хәбәр ителмәй. Шаһиттар хәбәр итеүенсә, авария сәбәбен юлды...


Ҡалған эшкә ҡар яуа, әле иһә ямғыр\nАлексеевка ауылындағы ике ҡатлы йорттарҙың береһендә йәшәүселәрҙең фатирҙары яуған ямғырҙан зыян күргән. Подрядсы ойошма өй түбәһен алмаштыра башлаған, тик башлаған эшен еренә еткереп эшләйме юҡмы икәне әлегә ҙур һорау тыуҙыра.\nАйваз Мөхәмәтшиндың фатирының түбәһенән бер тәүлек инде һыу аға. Фатирҙа зыян күрмәгән стена, иҙән, өй йыһаздары ҡалмаған. Ғаилә бәләкәй балалары менән һыуыҡ, еүеш, электр уты булмаған фатирҙа көн итергә мәжбүр. Барыһына ла өй ҡыйығын ремонтлай башлаған подрядсы ойошма ғәйепле ти, фатир хужаһы. Ремонт эштәре барышында , бер яҡ өлөшө яҡшылап ябылмаған, ямғыр яуа башлау менән тап шул ерҙән фатирҙарға һыу үтеп ингән.\nКүрше фатирҙа ла шул уҡ хәл. Яңы ғына күп балалы аҙ тәьмин ителгән ғаилә, үҙ көсө менән ремонт эшләп сыҡҡан булған. Ҡыйыҡтың булмауы барлыҡ тырышлыҡтарҙы юҡҡа сығарған. Әле уныһы мөһим түгел, ғаилә ағзалары өс айлыҡ сабыйҙарының сәләмәтлеге өсөн борсола.\nВаҡиға урынына беҙҙең ижади төркөм килеп еткәс тә, эшселәрҙән елдәр иҫкән ине. Әлбиттә,беҙҙең килеүҙе ишетеп, өй башындағы ҡайһы-бер етешһеҙлектәр бөтөрөлдө, әммә әлегә унда башҡараһы эштәр байтаҡ. Һыуҙан зыян күргән 14 фатир хужаларына күрелгән зыян күләмен ҡаплатыу өсөн матди ярҙам күрһәтеләсәк тине төньяҡ биләмәһенең капиталь ремонт буйынса бүлек етәксеһе Даниил Мамаев.\nХалыҡта санаңды йәй, арбаңды ҡыш әҙерлә - тигән әйтем бар. Әммә ҡыш етеп барған да асфальт түшәү йә иһә көҙгө һалҡындар еткәс өй түбәһен яңыртыу беҙҙең илдә ғәҙәти күренешкә әйләнә башланы. Ололарҙың хаталары, һәр кемдең үҙ эшенә яуапһыҙ ҡарауы бына ошондай ҡыйынлыҡтарға килтерә лә инде. Зыян күреүселәргә компенсация түләнгән осраҡта, әлбиттә стеналарға обой йәбештереп сығырға, йорт йыһаздарын яңыртырға була, тик кескәйҙәрҙең сәләмәтлеге генә аҡсаға һатылмай шул.


Мөғжизәгә… урын ҡалдыр\n22 Ғинуар 2019, 19:06\nҺеҙҙең мөғжизәгә тарығанығыҙ бармы? Хәйер, “тарыу” һүҙе тап килмәйҙер был осраҡта. Мөғжизә - ул бәхетлеләр өлөшө…\nБеҙ, хәҙерге заман кешеләре, мөғжизәгә ышанмайбыҙ. Был ысынбарлыҡҡа ла, беҙҙең йәшәйеш ҡануниәтенә лә, логикаға ла тап килмәй. Хыялый кешеләрҙән көләбеҙ, хатта ситләшәбеҙ. Ни өсөн тиһегеҙме? Сөнки бөгөнгө көн күҙгеленән ҡарағанда улар үтә бер ҡатлы һәм ғәмһеҙ… Ә беҙҙең заман менән бер ҡатар атлаған, көслө, рациональ фекерләй белгән, логикаға ярашлы аҙымдар яһаған шәхес булғыбыҙ килә. Тик нимә һуң ул логика? “Логика - ул уңышһыҙ кешеләрҙең йән әрнеткес ауазы”, тигән билдәле яҙыусы Эрих Мария Ремарк.\nӘлфинә, 28 йәш:\n– Стәрлетамаҡта уҡып йөрөйөм. Студент саҡ. Күңелле, мауыҡтырғыс һәм… аҡсаһыҙ. Нимәләр генә булып бөтмәне беҙҙең менән. Ә бер ваҡиға күңелемә мәңгегә уйылып ҡалды. Октябрь байрамдары етеп килә. Барыһы ла “сумка өҫтөндә” ултыра: кемдер ҡайһы бер парҙарға бармай, кемдер һуңғы аҡсаһына күстәнәс-маҙар ала… Ә миңә… етмәй. Юлға аҡса етмәй. Кемдән генә һораманым, кемгә генә инеп, йөҙ һыуымды түкмәнем - юҡ. Инәлгәс, күршелә генә йәшәгән егеттәр, былай ҙа таҡыр кеҫәләрен ҡырып-һепереп, миңә бер ус аҡса һондо. Ҡағыҙын да, тинлектәрен дә. Һанап ҡараһам, илле һум етмәй. “Ғынамы?”- тиеүселәргә шуны әйтә алам: аҡса һоранғанда, ун һум да табыуы ҡыйын. Ысынтылап әйтәм.\nАптырап, бүлмәләге иҫке генә карауатыма барып яттым. Башҡалар, буш эсәк ише һәлберәп ҡалған сумкаларын артмаҡлап, вокзалға сапты. Ә мин, йәшле күҙҙәремде тәҙрәгә төбәп, ҡатып ҡалдым. Машиналар геүелдәшеп ҡайҙалыр ашыға, кешеләр ташҡыны мыжғый. Ятаҡ алды буп-буш. Хәйер, уның эсендә лә бешеренгән-төшөрөнгән, йыуған-йышҡан, көлгән-әрләшкән тауыштар ишетелмәй. Эсем бошоуҙан түҙә алмай тышҡа сығып киттем. Һаман да иҫемдә - һыуыҡ, ямғыр һибәләй, кешеләр ҡулсатырҙары аҫтына йәшеренә, ә мин йоҡа ғына курткамда урам гиҙәм. Шулай ҙа тәнем түгел, йәнем өшөй ине. Үҙемде ошо донъяла япа-яңғыҙ кеше итеп тойҙом. Эстән генә атай-әсәйемде әрләйем. Ниңә улар миңә, башҡаларҙың ата-әсәһе кеүек, ай һайын йомарлап аҡса ебәреп тормай? Мин бит бүтәндәрҙән бер ҙә кәм түгел. Хатта яҡшыраҡ та уҡыйым, шикелле. Үҙ-үҙемде йәлләүҙән күҙҙәремдән йәштәр тәгәрәне. Бахыр мин, бахыр… Ҡапыл һары япраҡтар менән бергә уйнаҡлап осоп барған ҡағыҙ киҫәге иғтибарымды йәлеп итте. Бәй, был бит… аҡса. Дөрөҫөрәге, ҡағыҙ аҡса купюраһы! Йүгереү, һикереү буйынса бер ҡасан да шәптәр рәтендә булманым. Ә был юлы минән теләһә ниндәй спринтер көнләшеүҙән ятып үлер ине. Ике йөҙ метр араны һә тигәнсе йүгереп үтеп, ике метрҙай бейеклеккә болғанып осоп йөрөгән аҡса киҫәген маймыл ише һикереп кенә алдым да, ятаҡҡа йомолдом. Усымда йомарланып бөткән иллелек ята ине. Унан инде ҡараңғылығы шаҡтай ҡуйылана башлаған бүлмәмә инеп, бер көрөшкә һыуҙы һемерҙем дә, сумкамды эләктереп, вокзалға йүгерҙем.\nАна шул ваҡиғаға әллә нисәмә йылдар үтте, ә һаман да барыһы ла бөгөнгөләй иҫемдә: ямғыр, күҙ йәштәре, япраҡ буранына эләгеп, ялпылдап осоп барған аҡса киҫәге…\nСәйҙә, 54 йәш:\n– Был мөғжизәүи хәл бынан ун йыл самаһы элек булды. Балаларым менән сит ҡалаға күсенергә мәжбүр булдыҡ: ирем ныҡ эсә, беҙҙе йәберләй ине. Түҙҙем-түҙҙем дә, оло улыма ун йәш тулғас, йәшәгән йортомдо, эшемде ташлап киттек тә барҙыҡ. Улдарым минең менән ер сигенә лә юлланырға әҙер - аталары шул тиклем ҡоттарын алып бөткәйне. Оло улымдың былай ҙа йөрәге сирле ине. Өйҙә тауыш-маҙар сыҡһа, тыны ҡыҫыла ла ҡуя. Кескәйемдең дә һаулығы ҡаҡшағайны.\nКеше фатирына барып урынлаштыҡ. Тығыҙ ғына бүлмәлә өсәү торабыҙ. Эшкә урынлаштым. Балаларымдың яйлап йөҙҙәре асыла барҙы, ҡураныс ҡына кәүҙәләренә ит ҡунды. Тыныс йәшәү уларға ыңғай тәьҫир итә ине, әлбиттә.\nАпрель аҙағы икәнлеге әле лә хәтеремдә. Көндәр апаруҡ йылыға тартҡан саҡ. Кешеләр футболка-күлдәктә йөрөй. Бер заман бергә эшләгән ҡатын беҙгә осһоҙға ғына ике тоҡ картуф һатырға вәғәҙә итте. Ҡыуанып киттем. Тик нисек барып алырға? Беҙ ҡаланың бер осонда, теге ҡатын икенсе осонда йәшәй. Балаларым, үҫкәндәрем минең, тип һөйһәм дә, бәләкәйҙәр. Мин дә ир түгел, ҡатын-ҡыҙ затынанмын бит әле. Кескәй улым биҙрәләп ташыйыҡ, тигән була. Оло улым был тәҡдимгә ҡаршы төшә - тегендә-бында йөрөгәнсе ваҡыт та, транспортҡа аҡса ла күп тәләф ителәсәк. Ни бәләкәй генә тәгәрмәсле арба юҡ. Кинйәмдең санаһы ғына бар. Арба һорар инек, бер кемде лә белмәйбеҙ.\nКис етте. Етмәһә, теге ҡатын картуфты шул көндө үк килеп алыуыбыҙҙы һорағайны. Ыуаланып йөрөй инем, кесе улымдың ҡапыл әсе итеп ҡысҡырып ебәреүенән айнып киттем. Улым, диванға менеп баҫҡан да, бармағын тәҙрәгә табан тоҫҡаған. Ҡарап ебәрһәм… ойоҫҡотоп тороп ҡар яуа. Апрель аҙағында, тамам йәй була яҙҙы, тигәс! Улдарым йүгереп йөрөп кейенә башланы. Бәләкәсем санаһын һөйрәп алған булды. Сәғәт ярым эсендә, теге ҡатынға барып, ике тоҡ картуфты тейәп, көс-хәл менән өйөбөҙгә килеп ауҙыҡ. Өлкән улым алдырға картуф тултырҙы ла кухняға табан йүгерҙе. Бер аҙҙан һыу сөптөрләгән тауыш ишетелде - бешерергә ултыртып йөрөй икән дә баһа улыҡайым. Тәҙрәгә яңылыш ҡына ҡарап ебәрһәм, шаҡ ҡаттым да ҡуйҙым: әле генә бурап яуған ап-аҡ ҡарҙан гөрләүектәр хасил булған. Ошонан һуң мин, ике бала әсәһе, сабый ише, мөғжизәгә ҡабаттан ышандым.\nӘлфиә, 34 йәш:\n– Минең өсөн кризис ғали йәнәптәре ысын мәғәнәһендә мөғжизә булды. Быға тиклем фарфор һауыт-һаба һатыу магазиндары селтәренең баш администраторы инем. Эш күп, көнө-төнө офистамын. Кисен ҡыҙым йоҡларға ятырға йөрөгәндә генә ҡайтып инәм, балам, бармағын ауыҙына тыҡҡан килеш, өҫкө кейемемде сисер-сисмәҫтән кухняға табан сабыуымды, тиҙ арала берәй нәмә әтмәләп бешергән булыуымды күҙәтә, ирем, асыуланыуын инде нисәнсе ҡат белдерергә теләгәндәй, креслоһында уҡып ултырған гәзите менән тулыһынса кәртәләнеп ала… Һуңынан барыһы ла яҙылмаған, ләкин инде ҡанунлашып бөткән сценарий буйынса бара ла ҡуя - мин иремде ашарға саҡырам, ул килмәй, мин тауыш ҡуптарам, ул кейенеп сығып китә һала ла төнөн генә ҡайтып керә. Етмәһә, балалар баҡсаһына йөрөгән ҡыҙымдың психикаһы уғата боҙолоп китте - бер туҡтауһыҙ еңмешләнә, илай, әрләшә, башҡалар менән һуғыша. Уны йоҡларға һалғансы тамам хәлдән таям. Кер йыуырға ла, иртәнге көнгә ашарға бешерергә лә, күптән инде саң-туҙан ҡаплаған фатирҙы таҙартып алырға ла көс тә, теләк тә ҡалмай. Ирем карауаттың -бер, мин икенсе осонда аунап йоҡлап китәбеҙ. Ҡайҙа инде бер-береңә йылы һүҙ ҡушыу, яратыу, иркәләшеү. Иртән тороу менән ашыҡ-бошоҡ сәй ҡайнатҡан булам, мыжыҡ баламды уятам, иремдең өндәшмәй генә ҡоро сәй һемереп эшкә китеүен күҙ ҡырыйым менән генә оҙатып ҡалам…\nНиңә улай йәшәнең һуң, тиһегеҙме? Иремдең эшенән алған килеме минекенән күпкә түбәнерәк ине. Аҡсаһы әҙ, ваҡыты күп. Минең бөтөнләй ваҡытым юҡ, уның ҡарауы эш хаҡына зарланмайым - ошо магазинда эшләй башлағаны бирле үҙемә машина һатып алдым, ғаиләмде өр-яңынан кейендерҙем, мохтажлығыбыҙ бөттө.\nИрем минән түбәнерәк социаль хәлдә булыуын ауыр кисерҙе. Элек минең менән көлөп-йылмайып, шаярып һөйләшеп туймаған кеше йомоҡҡа әүерелде, серҙәре, кисерештәре менән бүлешмәҫ булып китте. Ә үҙе матди статусын үҙгәртеүгә бер көс тә һалманы, килемлерәк яңы эш урыны эҙләмәне.\nҠапыл кризис барлыҡҡа килде. Кешеләрҙең һатып алыу мөмкинлеге түбәнәйгәс, тәүҙә штатты, һуңынан магазиндарыбыҙҙы ҡыҫҡарттылар. Артабан мине лә администратор вазифаһынан ябай һатыусыға төшөрҙөләр. Тәүҙә ҡыйын ине - мин, ысынлап та, күп эшләргә яратам.\nЭлеккегә ҡарағанда байтаҡҡа иртәрәк ҡайта башланым. Шунда ғына әсәй, хужабикә, ҡатын булараҡ ниндәй түбәнлеккә төшкәнемде аңланым. Фатирға инерлек түгел, ҡото юҡ. Балама һуңғы тапҡыр әкиәт һөйләгән, иремә иркәләп һүҙ ҡушҡан мәлемде иҫләмәйем. Ә ҡасан бәлеш бешерҙем, ҡунаҡ саҡырҙым, былай ғына, бер ҡайҙа ла ҡабаланмайынса, тәҙрәгә ҡарап торҙом? Хәтерләмәйемсе…\nОшонан һуң минең тормошом яйлап ҡына ыңғай яҡҡа үҙгәрҙе. Ысын мөғжизәгә тиң ине был. Ғаиләм менән тәбиғәт ҡосағында бер нисә тапҡыр ял иттек, балам да күпкә тыңлаусан, хатта тынысыраҡ хәҙер. Ә ирем… Уның миңә - ҡасандыр аҡылдан яҙып ғашиҡ булған, уға кейәүгә сығырға риза булған, ҡыҙының әсәһе булған йән эйәһенә - ышанысы арта төштө. Тормош әкиәт түгел, шуға күрә иремдән әллә ниндәй хистәр ташҡынын, һөйөү һүҙҙәрен талап итергә хаҡым юҡ. Етмәһә, ул түгел, ә мин үҙем йылдар дауамында арабыҙға соҡор ҡаҙа килдем. Барыһы ла яйлап үҙгәрер, мин үҙемдең ғаиләмде бәхетле итә алырмын, тигән өмөттәмен.\nБилдәле яҙыусынан: “Ҡасан һеҙ һуңғы тапҡыр мөғжизәгә тап булдығыҙ?” - тип һорағандар. “Бөгөн иртән, уяныу менән, ошо яҡты донъяны ҡабаттан күргәс”, - тип яуап биргән әҙип. Тормошобоҙҙа мөғжизәгә урын ҡалдырыу, уны күрә белеү һәм уға ышаныу беҙҙән генә тора, дуҫтар…