Шиғыр менән һөйләшкәндә Шағирә… | Всемирный курултай башкир\nҺәр ваҡыт үҙенсәлекле ул: тормошта ла, атлап йөрөгәндә лә, һөйләшкәндә лә, шиғриәттә лә… Һүҙем Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай Рәйесе урынбаҫары, депутат, шағирә Йомабикә Ильясова хаҡында. Уны ҡайһы саҡ ҡатмарлы итеп тойған мәлдәрем дә булды, әммә аралаша-аралаша шундай нескә, тандыр ғына йылылыҡ бөркөп торған донъяһын шиғырҙары аша ғына түгел, башҡаларға мөнәсәбәте, ғәмәлдәре аша ла күрә, тоя килдем.\n“Ҡабырсаҡта” тигән китабын уҡып сыҡҡас, был йыйынтыҡ бит кешенең асылы, диңгеҙ кеүек шаулап торған тормошта ынйы бөртөгөндәй генә булмышыңды, үҙеңде, уратып алған мөхитеңде – ҡабырсаҡты, даръяны һаҡлап алып ҡалыу еңелме һуң, тип һорау бирҙем үҙемә. Күңеленең ынйы бөртөктәренән торған шиғырҙарҙан тупланғайны ул. Унан һуң да йыйынтыҡтары донъя күрҙе шағирәнең. Әммә һүҙем улар хаҡында ғына түгел, ә, ғөмүмән, ижадсы асылы тураһында. Бөгөн мин шағирә менән шиғыр телендә һөйләшергә булдым, сөнки тап ана шул миҙгелдәр шиғырҙай ғына моңло ғүмерҙе йырлы итә, ысын итә, тәрәнтен аңларлыҡ минуттар бүләк итә төҫлө. Бөгөн икенсегә өләсәй булыу бәхетен көтөп йәшәгән әҙибәнең күңел ынйыларын бергә тирәйек.\n– Йомабикә апай, шиғыр юлығыҙҙан башлайым серләшеүҙе.\nҺәр бер һулышта,\nУл – беҙҙең янда,\nҺеҙҙең Аллаһ Тәғәлә менән мөнәсәбәттәр нисек, Йомабикә апай?\n– Был шиғыр, аңлап тораһың, Ғайса пәйғәмбәр хаҡында. Уны православие динен тотоусылар Аллаһ урынына күрә. Яртылаш Алла, яртылаш ябай ҡатындан тыуған зат тип иҫәпләнә.\nМин бөтә булмышым менән мосолман. Башҡортостанда тыуғанмын. Әсәйем минең диндар ғына булды. Ижад кешеләренә төрлө күренештәр уйланыуҙарға, хистәргә этәреш бирә бит инде. Бына, мәҫәлән, Сыңғыҙ Айытматов та: “Әҫәрҙәремә күберәк христиан диненән килгән сюжеттарҙы алам, сөнки уларҙа фажиғә көслөрәк”, – тип аңлатып әйтә. Был – уның ҡабул итеүе, уның аңлатмаһы. Хәҡиҡәткә тап килмәүе лә ихтимал. Минең әҫәрҙәремә лә Аллаһ Тәғәлә, пәйғәмбәрҙәр хаҡында уйланыуҙар килеп керә. Һәр кеше был хаҡта уйлана, тетрәнә, һыҙлана торғандыр, моғайын. Ф. Достоевскийҙың “Бер туған Карамазовтар” әҫәрендә лә Ғайса пәйғәмбәр, бына мине бөтәһе лә ҡабул итте, бик күп ҡорамдар төҙөлдө, халыҡ мине хәҙер нисек ҡабул итер ине икән, тип ял көнө сиркәүгә килә. Кешеләр сыға башлағас, ул үҙенең кемлеген әйтә, әммә бәндәләр уға ышанмай, хатта, алдайһың, тиҙәр һәм яңынан таш бәрә башлайҙар. Алланың минең күңелемдә яҡтылыҡ булып йәшәүе, һәр кемдең аңында уның яңынан тыуыуы хаҡында әйтергә теләйем мин үрҙәге шиғырҙа.\nТыуғандан алып беҙ ана шул эске аңдағы, әсәйҙәребеҙҙән күскән иман менән йәшәйбеҙ. Сәхәр сәйҙәрен эсеү, тәүге ишеткән доғалар, һуңынан инде кешеләр, ваҡиғалар, китаптар аша ҡабул иткән һәр кемдең күңелендә үҙ Аллаһы бар. Шулай бит инде. Үҙенең күңелендә үҙенең ҡояшы булған кеүек. Ана шул йөрәктәге Алланың тәрегә ҡаҙаҡланмай, ялған йәберҙә язаланмай, тулғаҡ аша баланы тапҡан кеүек шул ваҡыттағы тәндең ғазаптары ла бөйөк бит инде. Таҙа һәм саф килеш һаҡланып, йәндә ҡалыуын, шулай уҡ уның барлығын таныу, тулғаҡты нисек теләһәк тә ситкә ебәрә алмайһың бит инде, шуны булмышыңда йөрөтөү – кешенең бөтә бөйөклөгөн, яҡтылығын һаҡлаусы көс икәнлеген әйтәм был шиғырҙа.\n– Яҡтылыҡты һаҡлап ҡалыу еңелме? Беҙ бит пәйғәмбәр ҙә, әүлиә лә, изгеләр ҙә түгел, беҙ – кешеләр. Әҙәми зат булып ҡалыу ҙа бик еңелдән түгел бит әле. Шиғриәт һеҙгә был осраҡта нисек ярҙам итә? Әллә итмәйме?\n– Бөгөн төрлө көстәр кешенең аңына тәьҫир итә. Социаль селтәрҙәрҙә нимә генә юҡ. Донъяла барған үҙгәрештәр, хәлдәр. Совет дәүерендә һәр бер кино, китап, спектакль кешегә нисек кеше булып ҡалырға өйрәтә торғайны. Ошо һорау һәр кемгә ҡуйылғайны, ошо һорау әҙәбиәт, сәнғәттең төп бурысы ине, яуап бирергә ынтылыш һәм кешене, ниндәй һынауҙар аша үткәндә лә, кеше булып ҡалырға өндәү булды. Был күренеш дөйөм йәмғиәттең рухи кимәлен үҫтереү өсөн ҙур йоғонто яһаған.\nБашҡорттоң әҙәбенә килгәндә, беҙ уны тойоп үҫкәнбеҙ, йәшәйбеҙ. Совет заманында ауылда мәсеттәр юҡ ине, улар клубтар булып хеҙмәт итте. Бары әсәйҙәр әйтеүенән генә беҙ уларҙың мәсет булыуын, манараһында ҡасандыр китаптар һаҡланыуын ишетеп белдек. Дини байрамдар ҙа булманы, минең берҙән-бер күргәнем – әсәйемдең сәхәр эскәне. Уның янына атайымдың бер туған һеңлеһе, хәҙер инде мәрхүмә Сәлхиә апайым инә торғайны. Шунан инде әсәйемдең йәйге эҫе көндә лә тамсы һыу ҙа эсмәй ураҙа тотҡан сабырлығынан башҡа әллә ни нәмә лә күрмәнем. Хәҙер генә аңлайым әсәйемдең ни тиклем ысын башҡорт ҡатыны булыуын. Уның бер ҡасан да тауыш күтәреп өндәшкәне булманы, бер кем менән дә талашманы, ирешмәне. Минең кеүек сиктән-сиккә китеп бәрелгән, төңөлгән булмайынса, гел бер күңел торошон һаҡлай алыуына әле булһа иҫем китеп һоҡланам.\n– Һеҙҙең был хаҡта шиғырығыҙ ҙа бар бит:\nБар ағастар шаулап япраҡ яра,\nҠыуанышып, елдә елберҙәп.\nШатлығымда мин дә улар кеүек,\nЙәш-елкенсәк кеүек елбәҙәк.\nКөҙөн, дөрләп янып, ҡойолалар…\nМин дә шулай ауыр мәлемдә\nКөйрәп бөтәм, килер шатлыҡтарға\nЙылмайыр хәл ҡалмай йәнемдә.\nАна, шыршы һәр миҙгелдә бер үк,\nҠыш та йәшел йәмен өләшә,\nШатлыҡта ла, ҡайғыла ла сабыр\nҠала белергә ул өйрәтә.\n– Эйе, был минең әсәйем образы ул. Ул шыршы һымағыраҡ кеше ине. Ысынында гел генә бер төрлө, йылыһы ла тигеҙ генә. Ҡайнарайып, һыуынып та китмәй. Был донъяла төрлө кешеләр булырға тейештер. Атай менән әсәйемдең бер ваҡыт та һүҙгә килешмәүенә ҡарап, беҙҙең халыҡтың әҙәбен күреп үҫтем. Улар шул тиклем боронғо холоҡло төҫлө миңә хәҙер. Әсәйем –1912, атайым 1905 йылғы бит минең. Береһенә – 45, икенсеһенә 52 йәш булғанда тыуған баламын. Тиҫтерҙәрем – апай-ағайҙарым быуынынан тыуған балалар. Шуға күрә мин йәштәштәремдән дә бер аҙ айырылам һымаҡ, сөнки ана шул боронғо кешеләр тәрбиәһендә үҫтем. Үҙемдең булмышым да замандан артта ҡалған төҫлө булыуын ошоноң менән бәйләйем.\nҒөмүмән, минең тыуған Аҡъюлым бөтөнләй үҙенә башҡа бер ауыл бит ул. Унда мин өтөлөп ҡабаланғандарҙы белмәйем. Әле лә тыныс ҡына донъяның ағымында йәшәп ята улар. Эшләгән кешеләр ҙә эшкә бара, эштән ҡайта торғайны, һауынсыларҙың тыныс ҡына аҙымдары күҙ алдымда. Ул ваҡытта ҡул менән һауалар бит инде, йонсоп, арып ҡайтҡандарын күрәм, әммә зар, асыу юҡ. Ҡысҡырышҡан, аҡырышҡан кеше юҡ. Бөйөк Ватан һуғышынан ирҙәр боҙолоп ҡайтҡан тип һөйләйҙәр бит инде, атайым да һуғыш яугире ине бит, әммә беҙ уны күрмәнек. Уныһы үҙе бер аҡылмы икән.\nШунан минең өләсәйемдең бер генә бөртөк улы һуғышта хәбәрһеҙ юғалған. Йәшләй генә, етем генә Сәриғә еңгәйҙе әсәйемдең оло ҡыҙы Мәрзиә апайым күршенән етәкләп кенә килен итеп алып ҡайтҡан. Бирнәгә бер бөртөк кенә сынаяҡ алып сыҡҡан. Шул бына ике күрше араһында ҡапҡа аша сыҡҡанда төшөп ватылған. Ағай һуғышҡа китеп юғалған, ә еңгәнең ҡарынында балаһы ҡалған. Ул ғүмере буйы өләсәйем менән йәшәне. Һөйөү ҙә, наҙ ҙа күрмәгән ошо ҡатындың донъяға асыуы юҡ ине. Йылмайып, көлөп йөрөр ине. Шәп итеп, алға ынтылып атлай торғайны, матди яҡтан ауыр ғына йәшәнеләр, әммә кешегә ярҙамсыл булды. Уның күңелендәге эске яҡтылығын “Башҡортостан ҡыҙы”нда эшләгәндә “Өс йомғаҡ май” тигән мөхәррир һүҙемдә яҙҙым. Булған зиннәтле ризығын – ҡояштай майҙы өс йомғаҡ итеп ҡуйҙы өҫтәленә. Әллә нимәһен бирер ине, йөрәген сығарып һалыр ине. Мин шунан да оло йомартлыҡты, шунан да ихлас ҡунаҡсыллыҡты белмәйем. Ошондай кешеләр араһында беҙ үҫкәнбеҙ икән, тап улар башҡорттоң әҙәбе булғандыр.\nҺәр бер шаҡыуға ул ишек аса,\nАса төнөн, аса көндөҙөн.\nСәйен яһай, балын, майын ҡуя\nҺәм һорамай кемдең кемлеген.\nУйламай ҙа быны изгелек тип,\nБорондарҙан килә был ғәҙәт.\nБөйөклөгө менән һоҡландыра\nИхласлыҡтан тыуған шул әҙәп.\nТабынам тик ошо яҡшылыҡҡа,\nНиндәй ябай уның үлсәме.\nҠунаҡ ҡына түгел, дошманға ла\nҺөйөү аша һөйөү күскәне…\nошо шиғырығыҙ иҫкә төштө йәнә…\n– Халҡыбыҙҙың асылына тәрән ғашиҡ булып, яратып яҙғайным был шиғырҙы. Бәлки, әйтеп тә бөтөрә алмағанмындыр. Ризығын ҡуя, ҡунаҡ күреп ҡабул итә, донъяға яҡшылыҡ менән баға.\n– Ҡандан килгән зыялылыҡ, үҙ баһаңды белеү ҙә был. Халҡыбыҙҙың ошо сифатынан мин ҡайһы саҡ түгелеп илайым… сөнки башҡа бер ерҙә лә юҡ ул ундай күренеш…\n– Эйе, эйе, тап ана шул хаҡта һөйләйем мин. Кешеләр уңайһыҙ хәлгә ҡалмаһын өсөн этикет бар ителгән, дөйөм бер әҙәп һәм үҙеңде тотоу ҡағиҙәләре. Беҙҙең халыҡта ул шулай уҡ булған, быуындан-быуынға таралған. Был сифат үҙенең тәбиғилеге менән хатта юғарыраҡ та торалыр.\nТағы бер матур күренеш: күстәнәс биреү. Өйҙә ҡалғандарҙы ла хәстәрләүсе был йола. Уйлап ҡараһаң, ҡунаҡтан берәү ҙә мәхрүм ҡалмай килеп сыға: барған кешеләр ҙә, бармағандар ҙа, хужалар ҙа. Донъя түңәрәк.\nБеҙҙең яҡта тағы ла сит ауылдан йә ҡаланан килеүселәрҙе оҙатҡас, ҡунаҡ һарҡындыһы тип саҡырып алалар. Ҡунаҡ күрһәтеү йолаһы ла күркәм.\n“Өмет” гәзитендә бер хикәйә баҫылғайны, исемен дә хәтерләмәйем, әммә унда “Ул ваҡытта беҙҙең ауылда һүгенә белмәй, араҡы эсмәй торған ир-егеттәр бар ине…” тигән юлдар иҫтә ҡалған. Бында, бәлки, мосолмандарға хас булған мөхит хаҡында һүҙ барғандыр, әммә ана шундай һүгенә, ирешә белмәй торған ауылда үҫтем. Халыҡтың боронғо әҙәбе, дин менән генә бәйле булмаған иманын күреп үҫтем. Юҡтан ғына шаяртып, бер-береһенең күңелен табып йәшәгән улар. Ғалим Әхмәт ағай Сөләймәнов беҙҙең ауылдың кейәүе бит инде. Ул, Габрово ҡайҙа тиҙәр, Хәйбулла бит, тип яҙғаны ла булды. Аҡъюл менән Аҡнаҙар ауылдарының бер-береһе менән шаяртыуын атай торғайны. Аҡнаҙарҙар килеп, аҡъюлдарҙың талын кәртәләп китә лә, иҫерек аҡъюлдар кәбән кәртәләйем тип, талды кәртәләгән, тип һөйләп сығаралар. Ҡыҙыҡ нәмәләр күп була торғайны. Элек бит инде янып йәшәргә кәрәк, тигән лозунг кеүек һүҙҙәр ҙә йыш ҡабатланған. Берәү кырандаста китеп бара икән, ә тәмәкеһенән бесәненә ут сығып, төтәп бара икән. Ғәлимйән, янып китеп бараһың, тигәс, “Йәш ваҡытта янып йәшәргә кәрәк!” – ти икән был. Ошоно әйткән әбейҙәр ҙә сәбәләнмәй тыныс ҡына ҡарап ултырып ҡалған. Баяғы Ғәлимйән салбары яна башлағас ҡына күреп, кырандасы менән бергә Һаҡмарға барып сумған, тип һөйләп көләләр ине.\n– Бала сағығыҙ хаҡында айырым бер һоҡланыу тойғоһо йәшәй һеҙҙә. Быны мәҡәләләрегеҙҙә лә уҡығаным бар…\n– Эйе, уны һөйләй китһәң, әллә күпме том яҙып булыр ине хатта. Өләсәйем бик егәрле булған, колхоздың һарығын да көткән ул. Баяғы Сәриғә еңгәм уның менән йәшәгән. Шул еңгәмә арналған шиғырым:\nГөл-сәскәләй генә көйө\nТол булып ҡалған еңгәм,\nҺинең дә һөйөүең менән\nИлем дошманды еңгән.\nТөштәй ҡыҫҡа бәхетеңде\nАй күргән, ҡояш алған.\nКүпме башҡорт егеттәре\nЕвропала баш һалған.\nКитеп барҙың был донъянан,\nЯҙ һинһеҙ килде, еңгәм.\nБайрам еңеү байраҡтарын\nҺинең өсөн дә элгән…\nУлар бит илде күтәргән. Бына ошо еңгәм өләсәйемде ҡараны, үҙ әсәһеләй күрҙе. Ныҡ ҡына олоғайғас, өләсәйем һуҡырайҙы. Ер еләгенең бешкән сағы. Әсәйем: “Бар, өләсәйеңә еләк алып бар”, – тине. Ашатҡыһы килгәндер инде. Ә минең еләкте ҡулына тотторорға ҡыйыулығым етмәне. Өҫтәлдә ҡалдырып, сығып йүгерҙем. Шул уйһыҙ бәғерһеҙлегем әле лә йөрәгемде өтә. Аралашыуға мохтаж булып, һыуһап ултырғандыр, бәлки.\nХалыҡтың әҙәбе хаҡында тағы бер деталь: магазин бәләкәй генә, тауар һаҡлар урын да юҡ. Ҡайһы мәл күп нәмә төнгөлөккә тышта ултырып ҡала. Берәү теймәй! Хәҙер беҙ Сәғүд Ғәрәбстанында шулай икән тип һоҡланабыҙ, ә бит үҙебеҙҙең ауылдар элек шулай йәшәне. Өйҙө лә бикләмәйҙәр ине бит. Кешенең әйберенә тейеү булманы.\nХәҙер беҙ закондар менән ҡурсаларға тырышабыҙ ул бөтәһен дә, ә элек бит халыҡ закондарға таянып йәшәмәгән. Уларға бер һүҙ еткән: “Кешенән оят!” Иң ҙур хөкөм ошо! Кеше нимә тип әйтә, ошо һүҙ менән бөтә донъя көйләнде. Белмәйем, урыҫ ауылдарында ла, бәлки, шулай булғандыр, әммә башҡорт ауылдарында халыҡ борондан килгән әҙәбенә, әхлағына, йолаһына таянып йәшәне. Кешенең бер-береһенә булған ихтирамы һаҡланды. Тимәк, үҙҙәренә ихтирамлы булғандар.\nБашҡорт ырыу-ара, нәҫел-ара мөнәсәбәттәре хаҡында “Башҡортостан ҡыҙы”нда ла мәҡәләләр бирергә тырыштым мин. Мәҫәлән, беҙҙә “еңгәй”, “еҙнәй”, “бикәс”, “ҡәйнеш” кеүек изге төшөнсәләр бар. Бикәстәр менән бер аҙ шаяртыбыраҡ һөйләшәләр бит инде. Атай-әсәй алдында тартынған нәмәне еңгәйҙәрҙән тартынмайһың. Ҡайнағалар янында ипле тораһың, ә ҡәйнештәр шаяртып, ҡаҡшатып бөтә торғайны бит инде.\nӘле Аҡъюлда Зәйтүнә еңгәй йәшәй. Һыу юлы башлаған булғайным уға, бала ғынамын, март айы ине, йүнләп атлай ҙа алмайым, артымдан йылмайып ҡына ҡарап килгәне һаман хәтеремдә.\nМинең еңгәйҙәремә булған яратыуымдың сиге булмаған ул. Беҙҙең Аҡъюлға һылыу-һылыу еңгәйҙәр килен булып төштө. Үҙем ҡап-ҡара булғас, аҡ йөҙлө һылыу еңгәйҙәремә иҫем китеп һоҡланып, хәлем бөтә торғайны. Уларҙан бүләктәр алып ҡайтаһың. Ситтән төшкән кешене үҙ итеп күреп, туғанлашып китеү йолаһы шул тиклем матур беҙҙең халыҡта. Зәйтүнә еңгәй: “Йәш саҡта беҙ балаларыбыҙҙы күрмәнек тә, уларҙы бейемдәр ҡараны, эшкә, ҡунаҡҡа йөрөнөк”, – ти бит инде. Ҡәйнәнең киленен йомшап, үҙ-ара мөнәсәбәттәр көйләп йәшәү өлгөһө булған ул ауылдар. Шунан, минең хәтерләүемсә, бейемдәр һәр саҡ килендәре яҡлы була торғайны. Бына ни ғиллә! Бәләкәй генә бер дәүләт ҡоролошо!\n– Һеҙҙеңсә, әле бармы беҙҙең шундай заттарыбыҙ?\n– Бар, әлбиттә. Әле депутат булараҡ та, “Башҡортостан ҡыҙы” журналында эшләгәндә лә уҡыусылар менән осрашырға ярата торғайным. Улар миңә күңел байрамдары булып иҫтә ҡалған. “Башҡортостан ҡыҙы” менән осрашыуға Баймаҡ, Учалы, Хәйбулла, Әбйәлил райондарында ойоҡбаш, ултырғыс япмалары бәйләп алып киләләр, таҫтамал сигеп бүләк итәләр. Шәл япҡан ваҡыттары ла булды. Уны бит мин һорамайым, уларға бит берәү ҙә әйтеп ҡуймай. Ошо журнал өсөн, ошо баҫма алып килгән бәләкәй генә мәғлүмәт, байрам өсөн рәхмәтме ул?!. Журналды яҙмышының бер өлөшө итеп күреүме ул?!. Был бит шундай юғары рух хаҡында һөйләй. “Башҡортостан ҡыҙы”ның бер вәкиле булған өсөн генә лә һин шундай абруйлыһың. Был мин шәп кеше, шәп шағирә булған өсөн түгел, шул баҫманан килгән өсөн халыҡтың һөйөүенә лайыҡһың кеүек итеп тоталар. Бына ошондай юғарылығыбыҙҙы һаҡларға ине ул.\nӘле лә халыҡ менән осрашыуға әсәйемдәргә, өләсәйемдәргә, уларҙың шундай уҡ дауамдарына ҡараған кеүек барам. Бер изгелек, яҡшылыҡ алдына сыҡҡан кеүек сығам. Беҙҙең кешеләрҙә ул яҡтылыҡ бар. Был ысынында ла шулай.\nБаймаҡта беҙ Әҙәбиәт йылында Луиза Ҡаһарман ҡыҙы Дәүләтшина менән шиғыр бәйгеһе үткәрҙек. Шунда 40-тан ашыу ҡатын-ҡыҙ ҡатнашты. Ниндәй генә һөнәр эйәләре булманы араларында. Халыҡтың ижади ҡеүәте шул тиклем ҙур! Улар доға белмәгән хәлдә лә шиғыр уҡый. Үҙе тыуҙырған ижадын да ул изге итеп ҡабул ҡыла.\n– Һеҙгә кемдең шиғриәте шулай яҡын булғаны бар?\n– Бер исемде генә атап китәм: ул – Марина Цветаева. Уның шиғырҙары менән йәшәнем мин бер осор. Эйе, ул ҡатмарлы яҙмышлы, хатта ауыр яҙмышлы тип тә әйтеп була. Әммә шиғырҙары уның доға кеүек. Яҙмалары йөрәгенең өлөшө булып килеп сыҡҡан.\n– Матур әҙәбиәттә был хаҡта һөйләү ҡатмарлымы?\n– Юҡтыр тип уйлайым. Мәҫәлән, мин ҡатмарлы итеп яҙырға, әйтергә теләмәйем шиғырҙарымда, махсус рәүештә эшләнмәй ул, был минең фекерләүемдең үҙенсәлеге.\n– Әҙәбиәттәге шағирәләр араһындағы үҙенсәлекле йылы мөнәсәбәт хаҡында ла ишетке килә һеҙҙән. Форсаттан файҙаланайым әле: Йомабикә апай, әгәр әйтергә яраһа, һеҙгә рәхмәтемде йөрөтәм күңел эсемдә. Миңә иң тәү: “Һин шундай яҡты шағирә, Лариса!”– тип әйткән шағирә һеҙ булдығыҙ. Ошо һүҙ мине бик ҡанатландырғанын хәтерләйем…\n– Үҙеңә рәхмәт хәтерләгәнең өсөн. Ә мин, үҙ сиратымда, Таңһылыу апай Ҡарамышеваға бик рәхмәтлемен. Уның һымаҡ мине талант тип ҡабул итеп, күреп, “Йәшлек”тә, “Шоңҡар”ҙа гел яҙып, телевидениеға барғас, тапшырыуҙар эшләгән кеше булманы. Алмашына бер нимә лә талап итмәй йылы мөнәсәбәт күрһәтеүенә таң ҡалам. Беҙҙең быуынды күтәргән кеше Таңһылыу апай булды.\n– Шағирә, депутат Йомабикә Ильясова бер кеше эсендә нисегерәк һыйышып йәшәй?\n– Нисек итеп әйтәйем икән? “Башҡортостан ҡыҙы”нда баш мөхәррир саҡта депутат булып киттем бит инде. Сәйәсәткә килеүем тап ошо журнал аша барҙы. Ә инде баш мөхәррирлек ул яҙмыш булғандыр, күрәһең. Гөлфиә Аҙнағол ҡыҙы Юнысованың, даими эшләгән депутат булып киткәс, коллективтың да үтенесе менән мине тәғәйенләнеләр. Башҡортостан Ҡатын-ҡыҙҙар союзы президиумы ағзаһы итеп һайланылар. Һәм… ҡатындар килә башланы. Төрлө үтенестәр менән. Уларға ярҙам итер өсөн закондарын да белергә кәрәк. Президиумда йөрөгәс, халыҡ алдына сығып һүҙ ҙә әйтеү зарур. Ошо рәүешле йәмәғәтселек донъяһына килеп керҙем һәм халыҡ оло ышаныс күрһәтте: дүртенсе саҡырылыш депутаты булып һайландым, 2013 йылда бишенсе саҡырылышҡа үттем. Тәүҙә минең депутатлығым бер тулҡында журналист Йомабикә Ильясова эшендә сағылды. Журналистар ҙа бит йәмғиәткә хеҙмәт итә.\nШиғриәт, әҙәбиәт – ул икенсе донъя. Журналист ул көнүҙәк темаларҙа ҡайнай. Беҙ йәш саҡта, мәҫәлән, матбуғатта мәҡәлә сыҡҡандан һуң кешеләрҙе эштән алыу осраҡтары ла булды. Матбуғаттың абруйы ҙур ине. Мин баш мөхәррир булып эш башлағанда ла ул мөнәсәбәт һаҡлана ине әле. “Башҡортостан ҡыҙы”ның баш мөхәррире булған Йомабикә Ильясова ныҡлы һуҡмаҡтан атлайҙыр, ә шағирә Йомабикә Ильясова барыбер аҙ ғына арттаныраҡ, ситтәнерәк иламһырап килә төҫлө, хәлдәрҙе тәрәнерәк тә аңлап ҡуя. Депутат ситуацияларҙан кемгә, ҡайҙа ярҙам итергә булғанын аңлай, шағирә бөтөнләй бөтәһен ташлап, ижадҡа ғына сумырға теләй. Һыу буйында ғына баҫып торғоһо, мөйөшкә генә һырылып ултырғыһы килә. Ҡайһы ваҡыт ул үҙенә йәшенер күләгә лә таба алмай, күләгәгә генә булһа ла йәшенгеһе килә, сөнки шағирәлек тәбиғилегенән килә. Ә һайлаусылар, дәүләт, йәмәғәтселек – барыһы ла йәмғиәт ҡоролошоноң өлөшө. Ул тыуҙырылған, закон менән нығытылған ҡанундар, мөнәсәбәттәр, эшмәкәрлек.\n– Халыҡ депутатҡа ни тиклем йыш мөрәжәғәт итә?\n– Халыҡ килә. Бигерәк тә Хәйбуллала инде. Депутат булған дәүләт программалары сиктәрендә, закондарға таянып ҡына ярҙам итә ала. Мәҫәлән, кемдер фатир һорап килде икән, унан алда торғандарҙы аша атлап китеп булмай бит. Шунан Аллаға килгән кеүек килгәйнек, тип илап сығып китәләр, ныҡ ҡыйын була миңә ул саҡтарҙа. Айырыуса мохтаждарға фонд булдырыу хаҡында уйлайым. Һәр кешегә депутат үҙ кеҫәһенән ярҙам итә алмай бит. Бөгөн бағыусыларҙы ла күпләп табып булмай.\nБына бер ҡатын килде. Әсәһенең ҡайҙа икәнлеген дә белмәй. Ике айлыҡ ҡына сағында уны өләсәһенә ҡалдырып киткәндәр. Тереме, үлеме икәнен дә белмәй. Атаһы икенсе ғаиләһе менән йәшәп ята. Бының етем икәнен раҫларлыҡ бер ниндәй документ юҡ, ваҡытында ата-әсәлек хоҡуғынан мәхрүм итмәгәндәр.\nБөгөн ул ҡатынға 23 йәш. Ул кейәүгә сыҡҡан. Ире үлеп киткән. Өләсәһе лә мәрхүм булып ҡалған. Киләһе йыл 1-се класҡа бара торған ҡыҙы менән тороп ҡалған. Өйөнөң түбәһенән һыу аға, ә үҙенең һуңғы стадиялағы яман шеш… Беҙ уға етемдәр рәтенән фатир бирә алмайбыҙ, сөнки документтары юҡ. Ә бит атаһы иҫән, әсәһен белмәйҙәр. Ул социаль етем булып сыға. Мин уға нисек тә ярҙам итеү юлын табырмын. Атай-әсәй балаһын ҡарамағандан беҙҙә социаль етемдәр барлыҡҡа килде, хәҙер хатта тотош урамдар барлыҡҡа килә уларға бирелгән фатирҙарҙан. Баланы бит кеше иң тәүҙә үҙе өсөн таба, ә дәүләт өсөн түгел. Бында беҙгә әхлаҡи кимәл хаҡында ла оҙаҡ һөйләшергә була…\nШағирә бөтәһен дә йәлләй, аңлай, әммә депутаттың ҡулында закондар, шуға бөтәһенә лә һәр саҡ ярҙам итеп тә булмай. Депутаттың сик-самалары бар, ул үҙ исеменән генә түгел, ә һөйләгән һүҙе, эшләгәне өсөн дә яуаплылыҡ алған һайлаусылар, республика етәкселеге алдында. Быға шағирә Йомабикә Ильясова ла күҙ йомоп ҡарай алмай. Әммә шағирә ошо заманға ярашлы закондарҙы файҙаланып халыҡҡа ярҙам итә алғанына, уға шундай мөмкинлек бирелгәненә шатлана. Тыуған яғым Йәнтештә мәктәптә ике синыфты ябылыуҙан һаҡлап алып ҡалып булды. Ейәнсура районының Таҙлар ауылына барҙыҡ. Мәҙәниәт йортона матди-техник базаны нығытыуға былтыр аҡса бүленгәйне, әммә быйыл түбәнән һыу аға. Мәсьәләне хәл итергә тура килде. Ғәлиәхмәт ауылында тотош клубты ремонтлауға ла ваҡыт һәм көс сарыф ителде. Мин ярҙам күрһәткән мәҙәниәт йорттары, китапханалар, мәктәптәр байтаҡ йыйыла ул, һанап китһәң. Әлбиттә, хөкүмәт, урындағы үҙидаралыҡ органдары теләктәшлек белдермәһә, бер ни ҡыйратып булмай.\n– Башҡорт теле хаҡында ла һөйләшкем килә һеҙҙең менән.\n– Башҡорт теле һәм әҙәбиәте кабинеттарына ярҙам итергә кәрәк. Йыһазландырыу менән. Яңыраҡ башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары менән осрашып ҡайттым, шунда яңынан телде төп йөрөтөүселәргә иғтибар бүлергә тейешбеҙ, тип инанып ҡайттым. Телде ғаиләлә өйрәтеү мөһим тип баралар бит инде хәҙер. Эйе, уныһы ла мөһим. Дәүләт теле булараҡ та һаҡларға тейешбеҙ, ләкин телдең юғары кимәлен йөрөтөүселәр яҙыусылар, ошо телдең мөхитендә үҫеүселәр икәнен дә оноторға ярамай. Йәнә лә башҡортса уҡытыуҙы башланғыс кластарға ғына ҡайтарып ҡалдырырға ярамай. Урта кластарҙа ла кәрәк ул. Математика, физика кеүек теүәл фәндәрҙән ҡурҡалар икән, география, биологияны бала башҡортса уҡырға тейеш бит. Ағас атамаһын туған телендә белеү кәрәк тә инде. Бала туған телен белмәһә, улар араһынан ижади шәхестәр сыҡмауы ихтимал бит. Ә бит шиғырға шул уҡ математика, химия, физика ла килеп инә. Шиғыр бит ул – аң, зиһен, күңелдең уҡмашҡан һәм көтөлмәгән хәрәкәте һүҙ рәүешендә килеп сығыуы. Яҙыусы, шағир әллә ниндәй закондарҙан, декларацияларҙан да нығыраҡ һаҡлай телде. Башҡорт теле уҡытыусылары көтөп тора осрашыуҙарҙы. Халыҡ яҙыусыларҙы ихтирам итә, килһендәр тип торалар. Йышыраҡ сығырға кәрәк төбәктәргә.\nЯңы йылдан һуң “Йәншишмә”, “Аманат” баҫмалары менән берлектә балалар араһында ижади әҫәрҙәргә конкурстар үткәрергә ниәтләп торам. Бүләктәрен үҙем хәстәрләйем. Һәр кемгә тел буйынса үҙ өлөшөн индереп эшләргә кәрәк. Бөгөн дәреслектәр ниндәй кимәлдә? Бына ошоно ла хәстәрләргә кәрәк. Балаларҙы өлкән кластарға еткәнсе туған телдә уҡытыу зарур. Был бик мөһим, сөнки ул баланың рухи көсө лә ныҡ була. Асыштар туған телдә белем алған балалар аңында яһала. Һәр ағас үҙ туған тупрағында нығына. Закондар беҙгә бөтә мөмкинлектәр бирә телде өйрәнеү өсөн. Белем биреүҙең сифаты ниндәй телдә уҡытыуға һис бәйле түгел. Уҡытыусының белем кимәле, таланты билдәләй уны.\nРеспубликабыҙ телевидениеһында барған “Әйтер һүҙем бар”, “Йөрәк һүҙе” проекттары башҡорт шиғриәтен, һүҙ сәнғәтен ана нисек юғары күтәрҙе!\n– Ғаиләлә, ҡатын кеше булараҡ, һеҙ ниндәй? Ошо шиғыр нимә хаҡында ул:\nМин һыу төҫлө һинең янда,\nҺин – сынаяҡ,\nҺыям, һыям, булмағанды\nҺин – яр ҡай саҡ, мин дә ағам,\nИкәүбеҙ ҙә ҡалған саҡта\n– Шағирәлек – ул айырым бер халәт. Эш һинең ниндәй кимәлдә яҙыуыңда ла түгел, нисек булһа ла һин шағирәһең һәм кеше булараҡ, был һинең өлөшөң, тәбиғи сифатың. Шағирә ҡатын менән йәшәүе уңайлымы, уңайһыҙмы, әйтеүе ҡыйын. Ләкин нисек кенә булғанда ла, барыбер көндәлек тормошоңда сағыла. Минең Фәнилгә рәхмәтем шул – шағирәне һайлауына. Егеттәр барыбер шағирәлектән ҡурҡа ине, дөрөҫөн генә әйткәндә. Хатта был хаҡта бер шиғырым да бар ине:\nҠурҡтың моңдан, ҡурҡтың шиғырҙан,\nШиғыр менән моңдо ташлап киттең.\nХискә ярлы, һоро бер күңелде\nҒүмерлеккә дуҫың, ишең иттең…\nтип яҙып ҡуйған булғанмын.\nҠыҙым Таңсулпан атаһын нығыраҡ аңлай, улар оҡшаш. Ул әйткәс, уйланам да, Фәнилде күп осраҡта дөрөҫ аңламауыма төшөнәм. Ҡатын-ҡыҙ булараҡ, ғаилә бурыстарын алып барҙым, мин хатта артыҡ ныҡ тырыштым.\nЭйе, бәлки, шағирә менән еңел дә түгелдер ул, сөнки бөтә кисерештәреңде шиғырға һалып яҙаһың, матбуғатҡа баҫтыраһың, бахыр ир һиңә нисек түҙеп йәшәй әле ул (көлә – авт.) Лирик герой тигән төшөнсәне аңлап етмәгән кешеләр ҙә бар. Һәр саҡ үҙеңде генә лә яҙып ултырмайһың бит.\n– Шағирәнең иң төп бурысы нимә икән ул донъяла? Дөйөм стандарт яуаптар ҙа бар. Ә бына шәхсән һеҙҙең өсөн?\n– Эйе, мин башҡалар өсөн бер нимә лә әйтә алмайым. Әлбиттә, талант кимәле төрлөсә була. Әгәр был асыл һинең булмышыңдан килә икән, бәлки, был донъяла төп бурысың да шағирәлегеңдер. Яҙмаған ваҡытта ла ул һинең эсеңдә йөрөй. Марина Цветаева, станок янына баҫҡан кеүек, көн дә яҙыу өҫтәле артына ултырҙым, тип яҙа. Мин улай эшләй алманым, әммә нимә бар, шул бар. Мин журналистикала ла яратып эшләнем. “Башҡортостан” гәзитендә лә янып йәшәнем. Бөтә тормош һинең янда ҡайнай кеүек тойолдо. Күп яҙыусылар яҙыуға бәйле булғас, журналистиканы һайлай, ләкин әҙәбиәт һәм журналистика икеһе ике нәмә. Дөйөм ҡараштар яҙыла матбуғатта, ә ижад ул донъяға тап үҙенсәлекле ҡараш булыуы менән айырылып тора. Шиғриәт минең өсөн һәр ваҡыт үгәй бала кеүек булды, әле лә үҙенән иғтибарҙы сабыр ғына көтә.\nЙәшлегем шиғырҙары ла примитив булмаған икән, тип уйлайым хәҙер. Улар – шул мәл, шул осор сағылышы:\nМин инде хәҙер оломон,\nОҡшатмаҫ инең барыбер\nМенеп баҫһам да айға.\nНиндәй серҙер был мөхәббәт?\nНи өсөн яраталар?\nБул һин матур, өҫтөнөрәк,\nБашҡа тип йән аталар.\nКүрерһең, бер онотормон,\nМенеп баҫһаң да айға, –\nтип яҙғанмын 19 йәштә.\nШиғриәт ул – минең камил, миңә ышыҡ булған бер донъя. Унда һин үҙең алиһә, кем булаһың ул мәлдә, шул булаһың. Нимә теләйһең, шуны әйтәһең. Ул донъяңа һин кемде, нисек теләйһең, шулай индерәһең. Һәр шағирға донъя үҙенсә яңынан ярала. Һәр ижадсыны халҡы тыуҙыра, туған тупрағының ете ҡаты аша тыуа ул.\n– Нимә ул көс?\n– Көс ул ҡаты бәғерле булыуҙа ла, башҡаларҙы үҙең теләгәнсә файҙаланыуҙа ла түгел. Көс – ул кешеләрҙе аңлай белеүҙә, хатта һиңә ҡаршы кешеләрҙе лә ғәфү итә белеүҙә. Иң ҙур көс – ул миһырбан. Үҙеңдең хаталарыңды аңлай башлаған мәлдә үк Аллаһ Тәғәлә һиңә юлдарыңды асып ебәрә.\nКөс ярата белеүҙә, башҡаларҙы яратып, һин үҫешкә юл асаһың. Был айырым кешеләргә генә түгел, милләттәргә лә, телдәргә лә ҡағыла. Урыҫ теле башҡорт мәҙәниәтенә лә юл аса, беҙ быны беләбеҙ. Башҡорт теле аша башҡа мәҙәниәттәр күрһәтелә, шуға үҙ-ара яҡты мөнәсәбәттәр менән дә беҙ көслөбөҙ. Әҙәбиәт, сәнғәт ҙур туғанлыҡ тыуҙыра. Үҙебеҙҙең мәҙәниәтте башҡалар күргәндә ғорурлыҡ уяна. Матурлыҡ та бит ул һинең үҙеңдеке генә түгел.\n« Үҫтерергә ярамай туҡтатырға!\nПлан Курултая на ноябрь »


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - БАЙРАМ АРТЫНАН БАЙРАМ, УЛАРҘАН БУЛДЫҠ ХАЙРАН - 2019 - Мәҡәләләр\nБАЙРАМ АРТЫНАН БАЙРАМ, УЛАРҘАН БУЛДЫҠ ХАЙРАН\nБыл фани донъяла әҙәм балалары өсөн ниндәй ҙә булһа эш башҡарыуҙан да файҙалы нәмә юҡтыр ул. Боронғо Тәүрат тәғлимәтенә ярашлы, Бөйөк Илаһ гонаһлы Әҙәмгә оло ғәйебен эш менән аҡлау бурысын йөкмәткән, "Ейер ризығыңды тир түгеп табасаҡһың", тиелгән уға. Аллаһы Тәғәлә үҙе лә әҙәм затын тап эшкә ҡулайлаштырып яралтҡандыр, моғайын. Юғиһә, эш башҡарыр өсөн кешеләрҙең оҫта ҡулдары ла, аҡылға бай баштары ла булмаҫ ине. Хайуани заттарҙың бындай мөмкинлектәре юҡ, шулай ҙа улар үҙҙәренә һалынған тәбиғи программаға ярашлы, үҙ "эш"тәрен еренә еткереп башҡарыу ҡеүәһенә эйә.\nВаҡытында марксизм классиктары ла кешене хеҙмәт эшмәкәрлеге генә кеше итә алыуы тураһында бик хаҡ һығымта яһаған. Тап шуның өсөн кешелек тарихын уның эшмәкәрлек тарихы, тип тә атап булыр ине.\nӘммә кеше тормошо барыбер эштән генә ғибәрәт түгел. Эшләп йонсоған кеше ваҡытында ял итмәһә, уның эшмәкәрлеге һөҙөмтәле булмаясаҡ. Ял итә белеү - мәҙәнилектең туранан-тура сағылышы ул. Ә ял итеүҙең кеше өсөн иң ылыҡтырғыс һәм үҙенсәлеклеһе - байрам итеү. Ғөмүмән, боронғо һәм хәҙерге байрамдар - халыҡтар мәҙәниәтенең айырылғыһыҙ бер өлөшө.\nУйлап ҡараһаң, байрамдарҙың ниндәйе генә булмаған кешелек тарихында. Ошо тарихи йола байрамдарын өйрәнеп кенә лә теге йәки был халыҡ тураһында бик күп нәмә белергә була. Мәҫәлән, башҡорттарҙа никах туйы йолаһын атҡарыу үҙе бер фәһемле халыҡ драмаһы күренешенә тиң булып, ифрат бай поэтик һәм эстетик мираҫ сифатында хәҙерге быуындарға килеп еткән. Никах туйы ғаилә ҡороу тантанаһы сиктәренән сығып, тотош ырыу, хатта ырыу-ара байрамға әүерелер булған. Әлбиттә, туйҙа ҡунаҡ һыйлау хужаларҙың иң ҙур бурысы булып, күңел асыу өсөн төрлө саралар ҡулланылған. Уйын-көлкө, йыр-бейеү, төрлө көрәш-ярыштар менән биҙәлеп уҙғарылған туй баһалы булған. Буҙа, ҡымыҙ, әсе бал эсеү булған хәлдә лә, бер кем дә иҫергәнсе эсеп, әҙәм көлкөһөнә ҡалырға теләмәгән. Урыҫ туйында ҡунаҡтарҙы өҫтәл аҫтына тәгәрәгәнсе эсереп һыйлау нисек барлыҡҡа килгәндер, әйтеүе ҡыйын, әммә бындай байрамдар йыш ҡына ныҡ ҡыҙған ҡоҙаларҙың "йоҙроҡ һуғышы" менән ҡуша барған. Хәҙер ҙә ҡайһы бер урыҫтарҙан "Туй нисек үтте?" тип һораһаң, "Ҡыҙығы булманы, бер кем дә һуғышманы", тип шаяртыуы мөмкин. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, беҙҙең туй байрамдары ла күптән шул "урыҫ туйы"на әйләнеп бөттө инде.\nБайрам, тигәс, байрамдың да төрлөһө була бит. Совет осорондағы идеологик "мейе томалау" сәйәсәте арҡаһында дини байрамдар бар тип тә беленмәһә лә, байтаҡ ҡына кеше ошо байрам йолаларын ярым-йәшертен тигәндәй үтәргә тырышты. Мәҫәлән, беҙ бала саҡтан уҡ ҡорбан салыу һәм ҡорбан ашына саҡырыу кеүек дини йолалар барлығын белеп-күреп үҫтек. Бер заман хатта һабантуй һымаҡ халыҡ байрамын да ауыл хужалығы эшсәндәре көнө менән алыштырып маташтылар. Тап бына ошо халыҡ "гуляние"лары (был "байрам" урыҫса ошолай атала ине) кешеләрҙең күмәкләп алкоголле эсемлектәр эсеп, иҫерешеп байрам итеүенә сәбәп булды ла шикелле, сөнки әүәлге һабантуйҙарҙа бар әҙәм алдында эсеп, әҙәм мәсхәрәһе булып йөрөүселәр бөтөнләйгә булмаған бит.\nТора-бара совет осоро байрамдарын эскеһеҙ күҙ алдына ла килтереп булмай башланы. Минең студент йәшлегемә тура килгән 70-се йылдарҙа (Брежнев заманы) 7 ноябрь һәм 1 Май байрамдары демонстрацияларында ҡатнашҡан халыҡ хатта китеп барышлай, аяғөҫтө булһа ла эсеп алыуға әүәҫ булды. Коммунистик хеҙмәт ҡаҙанышы тип нарыҡланған субботниктарҙан да халыҡ ҡыҙмаса ҡайтыр ине. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, урыҫ мөхитенән башҡорт араһына ла килеп ингән үтә яман күренеш - байрамда иҫергәнсе эсеп, кәйеф-сафа ҡороу киң таралыш алды. Ошондай байрамдарҙың халыҡ әхлағын аяуһыҙ ҡаҡшатыуын, ғәҙәткә әйләнеп киткән байрам эскелегенең ғаилә һәм йәмғиәт именлегенә килтергән зыянын бер ниндәй ҙә идеологик йәки башҡа берәй маҡсаттар менән аҡлап булырлыҡ түгел. Күрәһең, был әлеге йәмғиәтебеҙ тарыған ауыр һәм оҙайлы дауам иткән бер сир булып, халыҡ күңелендә уға ҡаршы торорлоҡ "иммунитет" барлыҡҡа килгәнсе ауырытасаҡ. Әйткәндәй, ошо яман сирҙән азат булған йәш быуын башҡорттары күбәйә барғандай тойола, һәм, Алла бойорһа, улар башҡаларҙы ла айыҡ һәм сәләмәт тормош юлына сығара алыр, тигән ышаныс бар.\nБайрам тураһында һүҙ ҡуҙғатҡас, тағы ла бер һорауҙы урап үтеп булмаҫ. Байрамдың бик һирәк булып, көтөп алынғаны ғына ҡәҙерлелер. Ауыр замандарҙа ла: "Бер саҡ беҙҙең урамға ла байрам килер", - тип, түҙемле һәм сабыр йәшәгән халыҡ. Бөгөн килеп, урамдарыбыҙ байрам артынан килгән байрамдан айнымай башланы. Әүәл бер-ике көнлөк кенә булған Яңы йылыбыҙ 10 көнгә оҙайтылды: был Европаса булһа ла, беҙҙең халыҡ ошо көндәрҙә ни эшләргә белмәй, йөҙәп бөтә. Ярай әле был юлы шул каникулдарҙың бер көнөн май байрамына ҡуштылар - биш көн ял итәбеҙ 1 Майҙа. 23 февралде 9 май байрамына ҡушып, дүрт көн ял иттерәсәктәр.\nНисек кенә булмаһын, байрамдарыбыҙ күплегенән уңдыҡ. Ҡорбан байрамы ғына түгел, пасхаһы ла, башҡаһы ла бар беҙҙә. Теләһәң, көн дә байрам, көн дә туй: һәр һөнәр кешеһенең үҙ көнө, үҙ байрамы бар. Һөнәрҙәр һаны бер йыл эсендәге көн иҫәбенән дә күберәк булғас, бер көндә бер юлы бер нисә байрам ойоштороп та буласаҡ. Һис шикһеҙ, байрам тип, хайран да, вайран да булырлыҡ беҙҙә. Тик шуны оноторға ярамайҙыр: байрам - ваҡыт бит ул, ҡәҙерен һәм самаһын белмәһәң, ғүмереңдең бушҡа, елгә осҡан өлөшөнә әйләнә лә ҡуя. Буш һәм ҡотһоҙ байрамдар кешегә генә түгел, илгә лә ҙур зыян килтерә. Мәҫәлән, боронғо донъя тарихын өйрәнеүсе белгестәр ҡеүәтле Рим империяһының емерелеү сәбәптәре араһында идара итеүсе ҡатламдың туҡтауһыҙ барған байрамдарҙан айный алмауын да атай. Илдә ни тиклем күп ваҡыт бушҡа сарыф ителә, шул тиклем эш башҡарылмай, матди һәм рухи һөҙөмтәләр булмай, үҫеш туҡтала. Әле бөтә донъяны биләп алған иҡтисади көрсөктөң башында ла эшмәкәрлек менән түгел, ә биржаларҙа төрлө финанс уйын-махинацияларын ҡулланып, буштан-бушҡа байығырға ынтылыу яталыр ул...\nЭш һәм байрам тураһында уйланғанда, мин ауыл кешеһен өлгө итеп ҡуйыр инем. Ул - тәбиғәт ҡосағында йәшәй ҙә, эшләй ҙә, байрам да итә. Ә тәбиғәт үҙ ҡанундарына ғына буйһона: уға байрам ни ҙә, ябай эш көнө ни. Шуның өсөн ауылда ғүмер иткән кешегә байрам да эш менән ҡуша килә, шунһыҙ ул үҙенең бер өҙлөкһөҙ дауам иткән тынғыһыҙ хеҙмәтенең һөҙөмтәһен күрмәҫ ине. Ауыл эшсәненә мал ҡарап, баҡса бағып, иген игеп тапҡан хәләл ризығын татыуҙан да олораҡ байрам да юҡтыр ул. Шулай булғас, һәммәбеҙгә егәрле һәм эшлекле милләттәштәребеҙ кеүек, тырыш һәм ижади хеҙмәттең, тир түгеп башҡарған көндәлек эштең татлы емештәренән ҡыуаныс табып, эшмәкәрлек һәм байрам гармонияһына өлгәшергә яҙһын ине, тим.\nЯҙылған: 29.04.19 | Ҡаралған: 242


Триллерҙар видеочивать - Бөтә донъя видео чат! Бөтә ил, сит ил, бөтә донъя.\nНиках аралашыу Уңыштар һәм Багам\nЮҡ, был юлдар насар\nИң сағыу һәм таң Гарба Аспект булып тораНисек кенә һеҙҙе һәм отвлекся Лә, төҫө һәм еҫе тойоп Һеҙ донъя. Был матур ҡомло пляждар, бик Матур һәм экзотик үҫемлектәр мәрйен Рифтары-Восход һәм байый. Тағы ла бер ҡосағында, ә Тәбиғәтенең-матурлығы гүзәл холоҡло, ир-Аттар оҡшаны, улар ошо илдә ғорурлана. Был иҫ киткес белем алғандан Һуң, багамы ҡурсалау мотлаҡ. Социологик тикшеренеүҙәр емеше булған ҡатын-Ҡыҙҙар өсөн ғәҙәти булмаған был Ысулдары үҫә 90 гүзәл илдә, Һәр хәлдә, иң ҡыҫҡа ваҡыт Эсендә һәм ир-егеттәрҙең енси осора. Ҡасан башланды һуң был матур Мөнәсәбәттәр һәр ваҡыт белем багам Утрауҙары төҙөү тамамланғас, беҙ уны Һеҙгә һайларға ярҙам итә. Һеҙ бында хатта тәртипһеҙлек эшләгәндәр Һәм уларҙы наслаждайся мөһабәт тәбиғи мауыға. Тикшереү өсөн түбәндәге мәғлүмәт менән Башлана: Багамы. Иң элек, һеҙҙең планы селтәрендә Береһен һайлай ала, сөнки маҡсат Менән хистәремде белмәй. Һәм мин һеҙгә әйтергә мөмкинлек Булһа ла, был аҙ һүҙле, Был юлы маҡсаты булып уңыштың Бер өлөшө. Бик тыныс. Ир-егеттәр барырға мәжбүр булған Ҡатын уның тыңлау үҙе бер Ҡасан да тиерлек компромисс молчанов.\nТик үҙ көстәренә ышаныслы һәм Багам утрауҙары бик көслө, сөнки Улар үҙаллы көтә.\nБагам утрауҙары открываются табырға мөмкин Булһа, улар уны мәрхәмәтле, ответ Һәм ышанғандар, ә уның ҡаты-ҡыҙ. Дөйөм алғанда, был да ҡатмарлы. Әгәр һинең дауамы булып, уның Асыуын түгел, күберәк буласаҡ. Ҡайһы саҡ асыҡ, кеше, ул Быны эшләгәс, хужаһы уны ҡулына.\nБыл ҡатмарлы, психологик булараҡ, финанс Һәм шулай.\nЛәкин был теләге беренсе тапҡыр.\nБыл ҡыйыу аҙымға һәм һирәк\nБилдәле, әгәр ҡатын-ҡыҙ етерлек Аҡсаһы була. Багам утрауҙары бик бай. Был исем өсөн һәр ваҡыт кәрәк. Был яһай, шунда уҡ күренмәҫ, Был нескә теүәллек менән тип Һеҙҙе ғәфү итергә мөмкин, һәм Вегетатив нервы системаһы айырыла. Йомшаҡ, тәрбиәсе һәм ныҡыш ҡатын, Ғаилә ролен уйнай. Тиҙ арала уларҙы күрергә, уртаҡ Балалар теле менән айырылып торорға, Башҡаларҙа булмаған, уҡытыусы етәкселегендә айырылып, Юғары сифатлы һәм һеҙ бимазаламаҫҡа Булдым, ләкин был улай түгел-Лизать бала була ул. Әгәр телисез икән, был аҙым Аҙым аңлатыр өсөн, тағы бер Шанс булыр, улар яңылышмаған. Әммә һеҙ тейеш, инанырға, һеҙ, Актив булараҡ, ул һезгә кәрәк. Ҡатын-ҡыҙ бушлай ҡарарға тейеш. Был осраҡта, ҡағиҙә булараҡ, Багама-Был йәһәттән өҫтөнлөк ире угодить Һәм күберәк эшләйәсәк. Шул хәтлем әйберҙәр әҙерләү, ышаныслы, Хәстәрлек, хәл эштәре буйынса тоғролоҡ Һәм ижады. Һинең кеүек ҡурҡыу клиент үтенестәрен хыял. Багамы контролдә тота, дин лә ялҡҡан. Уңыш ысынлап хоҡуҡтарын ҡурҡыныс ул, Мәңге бәхет килтерә.\nМинең ир-Ат, кем Стажировкаһы тураһында Уйлап\nБик ыңғай ҡарағанда, көнсөллөк\nВаҡытында йәки электрон хат алырға Саҡырыу ебәргән СМС-хәбәрҙәр, электрон Почта, дөйөм хәбәрҙәр яҙыуын ғына Үҙ идентификатор һәм статусы тураһында Әгәр һеҙҙең веб-сайтҠыҙ һығылмалығы хас йылылыҡ һәм Популярлыҡҡа эйә булды. Спорт саралары, йәш, һөйкөмлө яғымлы, Һөйкөмлө ҡатын-ҡыҙ, әгәр бындай Осрашыу үткәрҙе тщательность менән оҙайлы Ваҡыт дауамында улар хатта дружинаһы Әүҙем кеүек, изгелек һәм яҡшылыҡ. Минең стиль аралашыу-йырланым мин Был йырғы.\nМин көткәнсә булды\nМиңә моңһоу, әгәр яҡшы кеше Юҡ, булырға теләйем.\nМинең ваҡытым пищать.\nМинең тормошом-ваҡиғаларға ҡыҙыҡлы. Мөмкинлек булыу менән мин ҡыҙҙы ысҡындыра. Беҙ уның менән был көсөргәнешле Тормош, һәм уны бында профиль. Күп булды, интернет-сайт, беҙ Был хеҙмәтен тәҡдим итә улар. Был хеҙмәте мөмкин булғанда, уның Хеҙмәте шәшке тип ҡарарға мөмкин.\nТағы системаһын булдырыу бик мөһим. Һеҙ үҙ балансына ала һәм Башҡа бик күп тикшереү.\nБушлай Аликанте, Валенсия\nКүркә һәм тауыҡ ике эт була\nМин уйлауымса, ҡатын-ҡыҙ был Урында ауыл булған, уларҙан ҡурҡам, Улар тере йән эйәләре түгел, Теләгән табаТормош ул илдәге. Мин эшләгән.\nСараһы һеҙ используете\nӘгәр ысын күңелдән һеҙгә сәләм Яҙам, тип уйлайым Влад башҡа Һөҙөмтә буласаҡ. Бында профиль бушлай ҡараусы булып Теркәлгән кеше менән таныштырҙы уның Менән яңғыҙ ҡалыу өсөн аликанте. Теркәлгәндән һуң, һеҙҙең менән бәйләнешкә Инеп юнылмаған кеше бер нисә Минут булған. Ханымдар һәм әфәнделәр, Өмөт, мөхәббәт Һәм башҡа әйберҙәр, никах һәм Никахһыҙ аликанте ҡалаһы, дөрестен әйбер Түгел был.\nБер, Кем дә Белмәй, улар Иҫән-һау Булыуын теләйбеҙ\nШул саҡта барыһы кончать\nӘгәр ҙә һеҙ ошондай темаһына Һөйләшергә теләй һәм үҙ көсө Менән, аноним итеп онлайн-сат Менән һәр саҡ дуҫ һәм Ч кешеләр күп, - ти ҡул Һалырға теләп, теләмәйем, әммә уларКөн, был хәбәрҙе һеҙ нисә Ҡабат никах тураһында һөйләшеп алырға мөмкин. Беренсенән, был минең күпселек билдәле. Был видео-чатта аралашыу һәм Камера булыуы мөмкин түгел. Аса һеҙгә өсөн, осраҡлы кешеләргә Һөйләп, ә һуңынан уның артынан эйәрҙе.\nБер нисә секундтан икенсеһе ашыҡты.\nГрафик редактор сылбыр бар ине, Ул мөмкин нисек аралашыу өсөн Ҡулланылған һәм текстар менән эш.\nРеклама Бушлай: ир-Егеттәр генә Ир-егет Менән осрашыу\nНи өсөн хатта ир-аттар\nҺеҙҙең маҡсатҡа тулыһынса бөтөрөргә мөмкинМәҫәлән, һеҙ дуҫ һәм партнер Була ала һунар, балыҡ тотоу, Ҡарап футбол, пляж буйынса герольд. Иғлан таҡтаһы бына,ни, уның Үҫмер үҙ аллы ҡуллана алмаған. Төрлө ғәҙәти булмаған сексуаль ориентациялы Менән ҡалған ир-егет. Һәм һеҙ хатта аласыз күрергә Темаһын иғлан итергә тейешле урын. Икенсе осраҡта фотоһүрәт тәҡдим ителгән Яҡын йөрөгән, аныҡ деталдәр һәм Унда ҡыҙыҡһыныу күҙәтелмәй. Реклама даими булмаған йәки бүлмәһенә Кеше индергән буйынса партнерҙарыбыҙ өсөн, Уларҙың тормошо, уның тоғро. Бынан тыш, беҙ түҙемһеҙлек менән Көткән ваҡиға менән массажист йәлеп килә. Ир-егет ҡыҙыҡ табып, бай Бағыусы йәш ир-аттар. Кеше, ул цитаталар, 45 йыл булған.\nБынан тыш, был тәжрибә экстремаль.\nҺуңғы спорт вәкиллеге тәжрибә баһалап булмай.\nӘммә кем дә растет\nМин Бер Екатеринбург. Мин Бер Екатеринбург. Мин тейеш. Фотоһүрәтен электрон почта менән, 33 Йыл арта 176 см, һәйбәт Ҡарарға, әүҙем. Минең 40 ағзаһы. 40 йәшлек ир-ат. Был рус, мин һөйләшә алмайым. Рәхим итеп, святитель менән минең кеүек. Мин 35 йәшлек адвокат-natcr Ир-аттың, мин стажировка тураһында уйлайым. ВАО үҙ йәшәү рәүеше. Даими яҙыу. Өҫтөнлөк бирә. Зинһар, беҙҙең менән бәйләнешкә инегеҙ.\nСергей Эх. 180 102 34 майҙа, теләге-Женатый ир-ат менән осрашҡанда, Оҙаҡ был. Шулай уҡ беҙҙең тикшереү һәм Тәҡдимдәр клиенттарға өҫтөнлөк бирелә, ул яҙған. Мин яуап бирә, дуҫтарса шаян Һәм мин. Һеҙ көсһөҙ өҫтөнлөк бирә. Мин Кальмар. Был урында һата. Женатый ир-ат үҙе 45.170.75.15. Әгәр һеҙгә хәбәрҙе ҡушылдығы теләйем, Мин һиңә тағы ла яҡшыраҡ. Кеше, ул минең стажировкаһы тураһында Уйлап, 25-45 йәштәгеләр, вежливый Һәм был мәсьәлә өсөн яуаплы.\nМин тормош 38 000 178.95.17.\nПроблема юҡ, таҙартырға кәрәк. Хупланакомпанияһы ябыҡ-аҙағынаса хәл иғлан Итеү өсөн мөмкин тиклем күберәк түләйһең. Унда һатылған баҫмаларҙың мәғлүмәт торошо Тураһында түгел, уға һалым һалына. Хаҡы тикшереү буйынса оператор.\nТрабзонда Таныштырҙы: сайтында Ла танышырға Мөмкин\nҺеҙ биттең һаҡлау аласаһы үҙ Бушлай абсолютТелефон номерҙары раҫлай әгәр һеҙгә Кәрәк, һеҙгә, яңы ғына аралашыу Трабзон ҡалаһы йәки аралашырға мөмкин. Шулай уҡ малай һәм ҡыҙ Өсөн иң яҡшы трабзонда селтәре Булдырылған, һәм был бөтөнләй бушлай. Уның күләме аралашыуҙан ситтә хат Алышырға йәки юҡ, ҡайҙа һеҙ Иҫәп яҙмаһын иҫкәртмәләр менән дауам итә. Иң мөһиме, һәм был мөнәсәбәттәре Системаһына ингән һәр граждан өсөн. Һеҙ сайты һеҙ аласаһы бушлай Улар бөтөнләй һаҡланмаған. Әгәр һеҙ булырға теләйһеңме раҫлай Телефон номерҙарына, йәки һеҙ беҙҙең Менән элемтәгә керә аласыз ч Аша яңы ғына ч коти Трабзонда ҡала.\nвидеочинать Пантовый Беларусь-Вконтакте Минск Һәм башҡа\nБыл инде ысынбарлыҡта иҫбатлай\nҠыҙыҡ эҙләп беҙгә килә, беҙ Ҡасан берләшмәһе компанияһы өсөн контент, Интернет билдәләй фильм-концерты, ҡала Буйлап йөрөүе һБөгөн 20-30 йыл йәштәге Кешеләр тәшкил итә. Арығанлыҡ-был ябай кеше түгел, Улар карантин уның янында урынлаштырылған. Ысынлап була. Кеше булараҡ, һеҙ тәҡдиме буйынса Аңлатма көтәбеҙ, ти. Һаумы, Антон Кострома дуҫына шылтырата Һәм шул уҡ йәштәге ҡыҙҙар Менән таныштырырға теләгән ҡыҙ һәм Хуш еҫле һәм машина-плюс Был бары тик 30 көн Мин, ҡулдарым юҡ минең, шуға Күрә үҙе тураһында: Сәләм, тине Арсений өлкән сержант, мин 30-Сы йылдарҙа был аңлашылмаусанлыҡ, мин Сеня минск ҡалаһында йәшәй.\nМинск мин йәшәйем, мин 30 Йыл, мин һәм запас.\nМин минскиҙа булдым һәм 30-Сы йылдарҙа йәшәүсе мин мин Озадачивать була. КЛ мышы зарарлы ғәҙәт компания Бар, улар өсөн был һаман Да әйткәндә, эсеп, бөтә, тип, Һеҙ, аласыз эсеп, әҙерәк. Серго артыҡ дәрәжәлә тыныс тәбиғәтле Арыу булыр ине, тип әйтте Был, ҡағиҙә булараҡ, сердиться неприемлемо, Формаһы, баланс, шаяртырға ярата һәм Юмористик йәки хәрәкәт тураһында комплименттар Мәғәнәлелеге һәм, ахыр сиктә, ике Аяғы ышаныс етмәй.\nМенән Сергей лавров Осрашыуҙан: осрашыу булды.\nҺеҙ сайты һеҙ аласаһы бушлай Улар бөтөнләй һаҡланмағанӘгәр һеҙ кәрәк, һеҙ ҡулланырға Мөмкин тикшереү телефон номерҙарына, йәки Ч яңы ч ҡала. Шулай уҡ малай һәм ҡыҙ Өсөн иң яҡшы селтәре тора, Һәм был уларға һәр береһе Менән бөтөнләй бушлай. Кеше менән хатлашып дауам һанын Сикләү юҡ йәки иҫәп яҙмаһы Яһалды ялған. Деко һәм һәр граждан был Система араһындағы бәйләнештәр бик мөһим. Һеҙ ҙә үҙен һаҡлай ала Үҙ бушлай сайтында. Һеҙ үҙ сайты түләүһеҙ теркәлергә Мөмкин.\nДуҫлыҡ Мөнәсәбәттәре һәм Хеҙмәттәшлек өсөн\nЫсын ир-егеттәр һәм ҡатын-Ҡыҙҙар һәм хеҙмәттәшлек таныштырҙы.Осрашыу тураһында ҡарар ҡатын-ҡыҙҙар Һәм ир-аттар араһында.Осрашыу тураһында декрет ҡатын-ҡыҙҙар Һәм ир-аттар араһындаБашҡа күп тармаҡтарында булғандарҙы хеҙмәттең интернет. Киләсәктә татыу ғаиләләрҙең ихтыяж һәм Көслө ҡараш булдырыу, шулай уҡ Интернетта танышҡан.\nКимәлдә айырылышыу, никахты кеүек, юғары 58, араһында һәм никах кеүек.Никах декантировать.Закон.\nСовместимость партнерлыҡтың мөһим роль уйнай.\nРеаль мөнәсәбәттәрен үҫтереү өсөн иң Уңайлы һәм башҡа ойошма сайтында Танышырға табып бирҙе.\nСовместимость өсөн һәр кешегә бушлай Баһа биреү өсөн был сайтта. Минең серьезность яңы онлайн-хеҙмәттәргә Бөтә танышты, перечисли сайттар, бушлай Ҡарап була. Был ойошма ҡатын-ҡыҙ һәм Ир-ат менән мөнәсәбәттәр ҡатмарлы Буласаҡ, һәм ҡағиҙәләр юҡ. Һәр бер таныш, һәр осраҡта уникаль. Был курс әйтмәҫ һәм әйтергә Мөмкин, намыҫһыҙ ли хәрәкәт барлыҡҡа килә. Беҙ уның ғына ҡулынан килгәнсә мохтаж.\nЮҡ, насар йәки яҡшы һүҙҙәр\nПрактик тәжрибәне дөйөмләштереү һәм был Ҡағиҙәләрҙе индерә алмайбыҙ, тимәк, был Турала әйтеп тораһы ла түгел. Юҡ," Э" неуместный урын йәки, Һеҙҙе көтә. Ни теләйем мин үҙемдең был Мөмкинлектәре сикләнгән, иҫ киткес иҫәпкә Яҡлау, сөнки мин һеҙгә һәр Көн ала.\nӘллә хәҙер, тип, ул сығып, Тап килә.\nШуға ла уңышлы дата ентекле Ҡараш менән гарантиялана. Был тынлыҡ бөтә уңышһыҙлыҡҡа тарый. Мин үҙемде ғәйепле тоям, сөнки Мин банан. Был оҫтанан-оҫта разведчик. Һеҙ башларға тейеш, аралашыу буйынса Ниндәй ҙә булһа сәбәп, бөтә. Бындай осраҡта ҡыҙ тип ҡарап Тора-һәм татлы буласаҡ. Был инде яртылаш эшләй.\nМапантин был мәҡәлә булһа, уларға Ла бик оҡшай был яҡшы Шоу ҡуллана, һәм ул уҡыусылар теләмәй.\nҠатын-ҡыҙҙарҙы тәбрикләү тураһында һөйләне, Башҡа ир-егет булғас-ул плюс. Урам әйтмәү мөмкин түгел. Беренсе, тип һезгә эшләргә кәрәк, Был мәсьәләләр һәм үҙ һорауҙарын бирәсәк. Был әлеге социаль психология, һәм Был уның кешеләргә аңлата. Киләһе әйтте һәм туҡтап ҡалды. Ниндәй ир-егет тураһында мәғлүмәт Йыйған ханым, vb.Ne ҡыҙыҡлы, - тип аңлата улар. Барыһы ла көтә һеҙҙең үҙегеҙгә Кәрәк, ҡыҙҙары әлегә үҙ кеҫә Телефоны була. Барыһы да, нимә ул һеҙҙең Картаһы паспорт алырға мөмкин. Любопытство һәм ҡатын-ҡыҙҙар уҡып күрһәтә. Һүҙең ҡыҫҡа, шуға ла стесняйтесь Менән әйткәндә, беҙ, беҙ генә Файҙалы хеҙмәте. Әгәр теләһәгеҙ, шылтыратығыҙ йәки яҙыу.Тирәсте. Әгәр һин быны эшләһәң генә түгел. һин баҫым аҫтында булыуын теләне. Күренеүенсә, был чушь эҙләй. Рәхмәт, тип килә. Ситкә күрҙе. Күпселек ҡыҙҙар өсөн, кәңәшмәнең маҡсаты Заводы тора шул, өсөн прояснять хәл. Шиғриәтле ҡыҙ һәм бәйләнешһеҙ. Ысынлап та, һәр ҡатын-ҡыҙға Өйләнергә теләр инем, - тип, балалар. Маҡсат, тип һанайым мин уны, Тамамлайым серияһы ярҙамында тормошҡа ашырырға була. Беҙ нимә тураһында һөйләшеү булды. Күп кеше, ул аҡсаны үҙләштерә, Күп кенә таныштары һәр ваҡыт Күрһәтергә кәрәк. әйткәндәй, үҫеш осоронда, әйткәндәй, мәҫәлән, Үҙ фатирының декадаһында, машина һ. Ниндәй нөктәһендә бер аҙ артҡан. Иң мөһиме, ҡыҙ белеү өсөн, Был кеше кем буласаҡ, һәм Ул ғына түгел.\nШуға күрә һәр позиция асыҡ Түгел, был һәр ваҡыт була, Әммә миңә был юлы прическа Өсөн түләү күҙҙәре, формаһы, өндәр.\nМин ҡатын-ҡыҙ менән риза Булып, ул тағы ла алла бирһә. Һуңғы, тип, һеҙ, кәрәкмәй, быныһы Уның ҡарауы уңыш гарантиялай.\n- Тип, Осрашыу\nМузыка сексуаль кеүек\nМеню-инструмент уңайлы, уға операциянан Инә һәм һөйләшеп төп файҙаланыусылар Булып сығырға мөмкинШуның өсөн, ҡорал беҙҙең радионы Тыңлау өсөн, һеҙҙең кәйеф гарантиялай. Тыуған көнө һәм файҙаланыусылар тураһында Мәғлүмәтте тышҡы күренеш, һуңғы форумдың Темаһы, браузер. Айырым тәҡдимдәр һәм теләктәрҙе беҙ Һеҙҙе ысын күңелдән сәләмләне.\nИдаралыҡ әлегә тиклем ч, элек\nАвтоматик һәм администраторҙар бөтә һаналып Киткән международных. Зинһар, беҙҙең электрон почта йәки Электрон почта буйынса теләһә ниндәй Һорауға аңлатма менән хәбәр итә, Һәм беҙ һеҙҙән һорарға булдыҡ, Октябрь тураһында мәғлүмәт биреү өсөн.\nӘгәр һеҙ булырға теләйһеңме тикшеренеүселәр, Һеҙ электрон почта адресы күрһәтеләсәк, Баҫыуға күрһәтте.\nЦинциннати, ир-Аттар өсөн: Бушлай теркәй.\nБеҙҙең сайт биттәрендә түләүһеҙ теркәлгәнМейсон раҫлауҙы һәм телефонығыҙҙың номерын Видеочить ир познакомитьсябыл Төньяҡ Цинцинната Огайо йәки ябай аралаша һәм Аралаша башлай. Шулай уҡ ир-аттарҙың да Яҡшы булыуына һәм селтәрҙәре төҙөү, Был бөтөнләй бушлай. Ялған хәбәре һәм һанына сикләү Юҡ һеҙ иҫәп яҙмаһын менән Хатлашыуын дауам итә. Һеҙ был кешеләрҙе районда яҡшы Ысул менән таныштырҙы. Әгәр һеҙҙең һорауҙарығыҙ булһа, рәхим Итеп, стесняйтесь ла беҙгә мөрәжәғәт Итә.\nҺеҙ ҙә үҙен һаҡлай ала Үҙ бушлай сайтындаТикшереү саҡырыу номерҙары табырға йыйыныусы Яңы дустар, ҡала һәм Санта-Крус Калифорния, ч ҡарап һөйләшеү Берләшмәһе менән генә сикләнмәй. Шулай уҡ иң яҡшы селтәр Ҡыҙҙар һәм балалар өсөн бөтөнләй бушлай. Бер нисә кеше яҙыша беҙҙең Сайтты һәм сикләүҙәр юҡ, ялған Иҫәбенә индерелгән. Был граждандар араһындағы мөнәсәбәттәр системаһын Һәм деконструкция өсөн уларҙың һәр Береһе мөһим. Һеҙ үҙегеҙҙең битегеҙгә һаҡлап йорт Бөтөнләй бушлай. Яңы дуҫтар эҙләү, тикшереү һәм Табыу ҡала Санта-Дек. Кру Калифорния ҡарап ч ч Берләшмәһе менән генә сикләнмәй.\nИр-егеттәр Өсөн габрово Таныштырҙылар: бушлай\nТаныш ир һәм раҫлауҙы һәм Телефонығыҙҙың номерын һеҙгә ебәрәм сикләнгән Габрово ҡалаһында йәки ч ч\nГаброво селтәрендә иң яҡшы ир-Егет һәм шулай уҡ, ир-Аттар һәм, улар бөтөнләй буш.\nХат хәбәрең өсөн беҙҙең сайттан Йәки сикләү юҡ һаны,иҫәбе Һәм был ялған.\nБыл яҡшы ысулы менән элемтәгә Керергә менән дустары һәм ғаиләһе. Әгәр сездә ниндәй ҙә булһа Һораусылар, рәхим итеп, стесняйтесь ла Беҙгә мөрәжәғәт итә.\nТанышыу сайты Түләүһеҙ сан-Диего\nХанымдар һәм әфәнделәр\nМиңә күңелле, күңелле, тәмле, спорт, Ирекле кеше, зарарлы ғәҙәте бар Миндә шулай булдыУйын-көлкө, күңелле, рәхимле Леди, Мөхәббәт, гармония һәм наслаждайся бәхетле.\nҺеҙ көнө-төнө интернетта биттә Ҡулланылған сан-диего.\nБыл йүнәлештә теркәү бушлай булғас Ҡала сан-диего таныштырҙы. Бер нисә минуттан һуң һеҙ Теркәлә алаһығыҙ, һәм кешеләр менән Бәйләнешкә инеү өсөн хэм ала.\nюҡ, ялған был мөхәббәт яҡшы Таба сан-диего, йәки кейәүгә Сығыу, кейәүгә сыға.\nСайтында теркәү Ҡоролмаларынан танициклический Ирекле булғас\nНыҡлап эшләргә, шәхси ваҡытта һеҙҙең Тормош әҙерәк булды һәм бар, Тик бөгөнМин уйлап, иң мөһим тип Әйтергә була. Һеҙ освежаться, үҙе килер һәм Ярҙам ҡулы һуҙырға ваҡыты булмаясаҡ Ярҙам итә.\nИнде оло йәштәге барлыҡ кешеләргә Сайтында танышырға етди йыйыу һаны, Енесе һәм декомпозиция ҡыҙыҡһыныу, яратыу Булыуын теләйем, яҡшыра.\nБик ҡыҙыҡлы әйберҙәр һаҡлау мөмкинлеге Мөнәсәбәттәргә артыҡ етди, сат кеүек, Танышыу сайтына инеү бушлай. Ток төшөргә, яңы кешеләр менән Танышырға теләгән һөнәре популяр сайты Ресурстары уларҙа һеҙ эҙләгән.\nСаҡыра таныш һәм яҡын дауам итә\nБуш ваҡытта сығымдарҙы, Антальяның ассоциацияһы, ул\nҠаланы донъяла иң матур урындарының Береһе булып тора, һәм унда Иң ҙур социаль селтәр менән Бәйле бөтә донъя буйынса миллионлаған Кеше мең кеше бөтә донъяла Мөһим роль уйнай.\nАнталья пляж һәм яңы дуҫтар килде.\nҺәм наслаждайся бүленә\nБеҙ ҡулланған ябай ғына теркәлгән Логинов асыу менән башланы. Һеҙ ҡылған төнгө ҡала буйлап Йөрөй, байый ғына ресторанында романтик Киске аш ойошторола арка һәм наслаждаться. Беҙ яңы таныштар булдырыу ихтыяжын Ҡәнәғәтләндерергә лә мөмкинлек ысҡындырҙы. Беҙ йәшәгән ҡала янында Лос-Анджелес, һеҙҙең профиль үҙ унда башлана. Беҙ түҙемһеҙлек менән һеҙҙән яуап Көтәбеҙ, әммә беҙ барған. Һин ярлыҡаусы. Бушлай теркәй.\n18-Ҙән 35-Кә тиклем Ҡатын-ҡыҙ Эквадор мөҫтән Генә утрау\n18 йәштән 35 йәшкә тиклем Һәм ҡатын-ҡыҙҙар һаны тикшереү, Эквадор деканы, деконструкция өсөн ябай Йәки урындағы сатнай башланыЭквадор, 18 йәштән 35 йәшкә Тиклемге ҡыҙын йәки был декреттағы Ҡатын-ҡыҙ бушлай әгәр ҙә Һеҙҙе ҡыҙыҡһындыралыр.\nҺәм беҙҙең сайтына хат килгән Кешеләр һанын сикләү юҡ.\nТүләүһеҙ биттәренә теркәлгән\nӘгәр сездә ниндәй ҙә булһа Һораусылар, рәхим итеп, стесняйтесь ла Беҙгә мөрәжәғәт итә. Әгәр һеҙ эҙләсе 18-ҙән 35 йәшкә тиклемге ҡатын-ҡыҙҙар, Эквадор, ябай йәки төбәккә сат.\nUmur Dublin: Tanggal yang tersedia.\nвидеочивать эротическое секс видео танышты етди мөнәсәбәттәр танышыу өсөн башҡа бушлай таныша теркәлгән случайных танышыу теркәлгән чатта теркәлергә ҡыҙы рулетка топ 10 чатрулетка онлайн 1000 ч рулетка башҡа бушлай теркәү видео чат теркәлгән телефон менән фото менән танышырға була


Спорт » Страница 5 » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Спорт » Страница 5\nЮлаевсылар фин белгесенә ышаныс белдерҙе\nНовости / Спорт // 12-04-2017, 13:00\n«Салауат Юлаев» командаһы үҙ тарихында тәүгә сит ил белгесенә мөрәжәғәт итеп, үҙенә баш тренер итеп Финляндия вәкиле Эркка Вестерлундты һайланы.\n59 йәшлек белгес юлаевсылар менән ике йылға килешеү төҙөгән. Ул үҙенең тренерлыҡ карьераһын 1981 йылда башлай. Финляндияның төрлө клубын етәкләп, иленең үҫмер, йәштәр һәм төп команда баш тренеры вазифаһын да үтәй. Уның етәкселегендә Финляндия йыйылма командаһы Олимпия уйындарының көмөш, донъя беренселегенең көмөш һәм бронза миҙалы призеры була. Быға тиклем «Йокерит» хоккей клубында баш тренер булып эшләй. Уның ярҙамсыһы юлаевсыларҙың элекке һаҡсыһы, 41 йәшлек Николай Цулыгин буласаҡ. Быға тиклем ул «Толпар»ҙың баш тренеры ярҙамсыһы булып эшләй....\nФәһем алырлыҡ йәштәр бар\nНовости / Спорт // 10-04-2017, 12:44\nСпортты үҙ иткән, сәләмәт тормош алып барған кешеләр һаны артҡандан-арта бара. Был бик ҡыуаныслы күренеш, әлбиттә. Күптән түгел генә Әбйәлил районының Хәмит ауылында район волейбол ярышы уҙғарылды. Ул ябай ярыштан айырылып торҙо. Сөнки Хәмит командаһының алмаштырғыһыҙ уйынсыһы, йәшләй генә фажиғәле рәүештә беҙҙең аранан китеп барған Сафуан Ниғмәтуллиндың яҡты иҫтәлегенә арналып өсөнсө тапҡыр ойошторолдо.\nБилдәле хоккей белгесе Сергей Ғимаев вафат булды\nНовости / Спорт // 24-03-2017, 13:36\nХоккейсы, халыҡ-ара спорт мастеры, Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры, билдәле спорт комментаторы Сергей Наил улы Ғимаев 62 йәшендә ҡапыл вафат булды.\nУл 1955 йылдың 1 ғинуарында элекке союздаш Беларусь Республикаһында тыуған. Атаһы беҙҙең Туймазы районының Кәкребаш ауылынан. Хәрби летчик. Һуғыштан һуң Украинала ҡалып, шунда өйләнә. Польшала хеҙмәт итә. Беларусь Республикаһына күсеп килгәс, улдары Сергей тыуа. Демобилизациянан һуң Ғимаевтар тыуған яғына – Башҡортостанға күсеп ҡайта. 11 йәшлек Сергейҙы атаһы «Салауат Юлаев» хоккей мәктәбенә бирә. Әрме сафына алынғас, егет Һамар ҡалаһының ул ваҡыттағы СКА командаһы өсөн сығыш яһай. ЦСКА етәкселеге уның уйыны менән ҡыҙыҡһынып, үҙенә саҡырып ала. Улар составында ете тапҡыр СССР чемпионы була. Өс тапҡыр көслө 33 уйынсы исемлегенә индерелә. Һаҡсы амплуаһында бөтәһе 305 уйын уҙғарып, 45 гол индерә. Карьераһын 1986 йылда тамамлай. Һуңынан 14 йыл буйы ЦСКА хоккей мәктәбендә спорт директоры булып эшләй. Ике йыл үҫмерҙәр йыйылма командаһы тренеры булып та өлгөрә. 2000 йылдан төрлө спорт каналында эксперт һәм комментатор һөнәрен башҡара. Хоккей ветерандары командаһында ла уйнай. Ана шуларҙың береһендә үҙен насар тойоп, иҫенә килә алмай, яҡты донъя менән хушлаша....\n«Өфө» футболсылары тарих яҙа\nНовости / Спорт // 17-03-2017, 13:12\nйәки Семактың тәрбиәләнеүселәре Рәсәй кубогының ярымфиналына сыҡҡандан һуң чемпионаттың бишенсе баҫҡысына үрләне\nКХЛ-дың "Йондоҙҙар матчы" тамамланды!\nНовости / Спорт // 23-01-2017, 11:03\nОло спорт сараһы Чернышев дивизионының "Көнсығыш" конференцияһы командаһы һәм Тарасов дивизионының "Көнбайыш" командаһы араһындағы финал менән тамамланды. Чернышевсылар 3:2 иҫәп менән еңеү яуланы.\nӨфөләге "Хоккей йондоҙҙары аҙналығы" тамамланды.\nӘйткәндәй, кисә БР Башлығы Рөстәм Хәмитов менән Халыҡ-ара хоккей федерацияһы президенты Рене Фазель осрашты. Эшлекле һөйләшеү барышында Өфөлә артабан да хоккей буйынса оло саралар үткәреләсәгенә өмөт бар икәне асыҡланды. Атап әйткәндә беҙҙә хоккей буйынса халыҡ-ара чемпионат ойошторорға мөмкин тигән фекер яңғыраны....\n"Оҫталыҡ шоуы - 2017" лә Көнсығыш йыйылма командаһы еңде\nНовости / Спорт // 21-01-2017, 22:58\nБаш ҡалала КХЛ йондоҙҙарының оҫталыҡ шоуы тамамланды. "Өфө-Арена" боҙ һарайында ике сәғәттән ашыу дауам иткән сағыу тамашала көйәрмәндәр хоккей йондоҙҙарының тиҙлеген, етеҙ хәрәкәттәрен баһалай алды.\nӘ иртәгә - Дүрт команда турниры.\nӨфөлә Ҡатын-ҡыҙҙар хоккей лигаһының Йондоҙҙар матчы уҙҙы\nНовости / Спорт // 20-01-2017, 12:18\nКөнсығыш йыйылмаһы был көрәштә Көнбайыш командаһынан 0:4 иҫәбе менән еңелде.\nАлтынсы минутта уҡ Алевтина Штарева күпселектә иҫәпте аса. Һуңынан Александра Хусак өҫтөнлөктө икеләтә арттыра – 2:0.\n«Көнсығыш» ҡыҙҙары уйында иҫәп буйынса ете тапҡыр өҫтөнлөктә булһа ла, ярышташын бер тапҡыр ҙа язалай алмай.\n«Көнбайыштар» тағы ла ике тапҡыр мөмкинлектәре менән файҙалана: икенсе осор аҙағында Людмила Белякова һәм өсөнсө осор һуңында Анна Шохина индерә.\nШохина «Көнбайыштан» матчтың иң яҡшы уйынсыһы бүләген ала. Көнсығыш команда составында шундай уҡ бүләк Өфө «Ағиҙеленән» Ольга Сосинаға тейә....\n«Феникс» — Континенталь кубогының тәүге еңеүсеһе\nНовости / Спорт // 19-01-2017, 17:47\nӨфөлә следж-хоккей буйынса Континент кубогы финалында илдең «Феникс»ы Италияның «South Tyrol Eagles» клубын ҡыйратты.\nСледж-хоккей буйынса Континент кубогы тамамланды. Тәүҙә Чехияның «Спарта» командаһы, ҡытайҙарҙы 5:1 иҫәбе менән еңеп, бронза миҙалдар яуланы.\nҺуңынан илебеҙҙең «Феникс»ы һәм Италияның «South Tyrol Eagles» клубы боҙға сыҡты. Бынан алдағы көсөргәнешле ярышта рәсәйҙәр еңгәйне. Иҫәп — 2:1.\nБыл юлы барыһы ла беренсе осорҙоң башында бер нисә минут эсендә хәл ителде. Тәүҙә Дмитрий Лисов — үҙ ҡапҡаһына, унан һуң Станислав Барыкин һәм команда капитаны Вадим Селюкин «Көньяҡ Тироль бөркөттәре» ҡапҡаһына тағы ла ике шайба индерҙе. Осор аҙағында иҫәп — 4:0.\nИкенсе осорҙа итальяндар ҡапҡаһына бер генә шайба инде — 5:0.\nСелюкин өсөнсө осор башында йәнә бер шайба ташланы, Иван Бердник та шайба индерҙе — 7:0. Осрашыу тамамланыуға бер минут ҡалғас ҡына итальяндар иҫәпте «боҙҙо». Шуға ҡарамаҫтан, «Феникс» — ошо Континенталь кубогының тәүге еңеүсеһе.\nЖХЛ "Йондоҙҙар матчы"н телевизорҙа ҡарағыҙ\nНовости / Спорт // 18-01-2017, 16:41\nҠатын-ҡыҙҙар хоккей лигаһының "Йондоҙҙар матчы"н "Өфө-Арена" трибуналарынан тыш, телевидение аша ла күҙәтергә мөмкин буласаҡ.\nМатчта 34 хоккейсы ҡатнашасаҡ: яланда һәр командала 15-әр һәм икешәр ҡапҡасы уйнай. "Запад"сыларҙы Лиганың ғәмәлдәге чемпионы "Торнадо" ЖКХ-һының баш тренеры Алексей Чистяков етәкләйәсәк. Ә "Восток"ты Өфө "Ағиҙел"енең баш тренеры Денис Афиногенов алға әйҙәйәсәк.\nБоҙҙағы алышты КХЛ ТВ HD каналы 19 ғинуарҙа, киске сәғәт 7-се яртыла тура эфирҙа күрһәтәсәк. Шулай уҡ трансляцияны ЖХЛ сайтында һәм YouTube каналында алып барасаҡтар. "Башҡортостан юлдаш каналы" ла матчты күрһәтәсәк....\n"Йондоҙҙар матчы" командалары капитандары билдәле булды\nНовости / Спорт // 18-01-2017, 10:44\nКонтиненталь хоккей лигаһы 22 ғинуарҙа Өфөлә уҙасаҡ "Йондоҙҙар матчы"нда ҡатнашасаҡ дүрт команданың капитандарын билдәләне. Улар:\n- Бобров дивизионы: Павел Дацюк (СКА);\n- Тарасов дивизионы: Максим Афиногенов («Витязь»);\n- Харламов дивизионы: Сергей Мозякин («Металлург» Магнитогорск);\n- Чернышёв дивизион: Евгений Медведев («Авангард»)....


Мосолман байрамдары — версиялар араһындағы айырма — Башҡорт Википедияһы\nМосолман байрамдары — версиялар араһындағы айырма\nМосолман байрамдары (үҙгәртергә)\n13:08, 14 март 2011 версияһы\n15:02, 12 март 2011 версияһы (төҙәтеү)\n(→Ислам динен ҡабул итеү көнө)\n13:08, 14 март 2011 версияһы (төҙәтеү) (кире алырға)\n'''Мосолман байрамдары'''- мосолмандар байрам иткән байрамдар. [[Ислам]] динендә 13 [[байрам]] телгә алына һәм үткәрелеп килә. Иң ололары-[[Ураҙа]] ғәйете һәм [[Ҡорбан]] ғәйете.Улар [[Мөхәммәт]] СҒС ваҡытынан уҡ байрам ителә. Байрамдар ай календары буйынса үткәрелә.\n== Ураҙа байрамы ==\n''Төп мәҡәлә'' [[Ураҙа]]\nҒәрәпсә Ғәйдел Фитыр көнө тип йөрөтөлә. Рамаҙан ураҙаһы тамам булғандан һуң өс көн байрам ителә. Байрамдың башы [[Шәүүәл]] айының беренсе көнөнә тура килә. Был көндә мосолмандар мәсеттәргә йыйылып ғәйет намаҙы башҡара. Аллаһы Тәғәләнән гонаһтарын ярлыҡауҙы һорап теләктәр теләйҙәр. [[Рамаҙан]] иң изге ай- сөнки был айҙа [[Ҡөръән]] китабы иңдерелә башлаған.Мәтдт мөмкинселектәре булған мосолмандар ғәйет намаҙына тиклем фәҡирҙәргә йәки мәсеткә фытыр саҙаҡаһы бирә. Рамаҙан айы барышында ураҙа тотоусы кешеләрҙе киска ашҡа, Ифтарға(ауыҙ асырға) йыйыу йолаһы бар.\n== Ҡорбан ғәйете ==\n''Төп мәҡәлә'' [[Ҡорбан байрамы]]\nМосолмандар был көндө махсус намаҙ уҡырға һәм күңелдәрен Аллаһыға йүнәлтергә тейештәр. Ҡәғбә храмын төҙөгән Ибраһим бәйғәмбәр Ябраил фәрештәнән "ҡара ташты" алғас, үҙенең Аллаһыға бирелгәнен күрһәтеү өсөн, улы Исмәғилде Ҡорбан итмәксе була(37, 97-110 аяттар). Ләкин шәфҡәтле Аллаһы Тәғәлә, фәрештә аша бәрән ебәреп, уның улын ҡотҡара.\n== Ғәрәфә көнө ==\nҠорбан байрамынан алдағы көн. Мосолмандар өсөн был изге һәм мөбәрәк көн иҫәпләнә. Был көндө, йәғни Зөлхиззә айының 9-сы көнөндә улар Мәккәгә Ғәрәфәт тауы итәгенә күмәкләшеп намаҙ уҡырға йөрөй торған булғандар.\n== Һижриәт көнө ==\nИкенсе төрлө күсеү көнө тип йөрөтөлә. Был көн сәфәр айының 26-сы көнөндә билдәләнә. Ислам диненең сөнни мәзхәбендәге мосолмандар, 13 йыл буйы Мәккә кешеләрен ислам диненә өндәгәндән һуң, ошо кистә хәҙрәти Рәсүл СҒС, хәҙрәти Әбүбәкер менән бергәләшеп, Мәҙинәи Мөкәрәмәнәнән сығып, Мәҙинәи Мөнәүәрә ҡалаһына барып еткәндәр.Ошонан һуң Ислам дине тиҙ арала тарала башлай, көсәйеп китә. Шуға күрә мосолмандар был көндө мөбәрәк күрәләр. Әммә Шиғый мәзһәбендәге мосолмандар был көндө байрам итмәйҙәр.\n== Мәүлид байрамы ==\nҒәрәпсә тыуған көн мәғәнәһендә. Рәбиғүл әүәлдең 12- се кисендә ҡояш байыу менән башлана.Был бөтә мосолмандарының донъя һәм әхирәт сәғҙәттәренә сәбәп булған Мөхәммәт СҒС тыуған көнө. Ул миләди йылы менән 570 йылдың 27 апрелендә Мәккәи Мөкәрәмәлә Ҡорайыш ҡәбиләһенең ярлы шим ырыуында донъяға килә.632 йылда вафат була.Мәүлит байрамында мәсеттәрҙә бәйғәмбәребеҙгә бағышлап хөтбәләр уҡыйҙар, вәғәздәр һөйләйҙәр. Һәр кем салауат әйтә.\n== Миһраж кисәһе ==\nҒәрәпсәнән ауҙарһаҡ, Миһраж- юғарыға күтәрелеү, күккә ашыу тигәнде аңлата. Ҡөръәндең 17 сүрәһендә әйтелгәнсә Мөхәммәт СҒС уяулы - йоҡоло килеш ятҡанда яҡтылыҡ баҫҡысы буйлап Аллаһы Тәғәлә менән һөйләшергә күккә ашҡан. Шул ваҡиғаны иҫтә ҡалдырыу йөҙөнән мосолмандар рәжәп айының 27-се кисендә миһраж үткәреүҙе ғәҙәткә индергәндәр\n== Рәғәиб кисәһе ==\nРәжәб айының беренсе йомаһына ҡаршы кискә тура килә. Ошо кисте Мөхәммәдтең СҒС атаһы хәҙерәте Ғабдулла менән әсәһе хәҙрәти Әминә никахлашҡандар һәм беренсе тапҡыр күрешкәндәр.\n== Бәрәәт кисәһе ==\nшәғбан айының 15 -се көнөнә тура килә. Изге кисә 14-се шәғбанда ҡояш байығас та башлана. Риүәйәттәргә ҡарағанда, кешеләрҙең бер йыллыҡ яҙмышы, бәхете, тормошондағы уңышы, рәхәт, етеш йәшәүе ошо кистә билдәләнә.\n== Ғәшүрә көнө ==\nҒәшүрә көнө мөхәррәм айының 10 көнөндә байрам ителә. Мөхәммәт бәйғәмбәр һәм уның сәхәбәләре ошо көндө мөбәрәк һанап, ураҙа тотҡандар, изге ғәмәлдәр ҡылғандар.\n== Ҡәҙер кисе ==\nРамаҙан айының 26-сы көнөндә байрам ителә. МөхәммәдкәСҒС Ҡөръән аяттары Аллаһынан ошо кистә иңдерелә башлаған тип аңлатыла. Уның изгелеге шунан килә. Хәҙерәте Рәсүл СҒС,ҡәҙер кисендә тәүбә ҡылған кешенең барлыҡ гонаһтарын Аллаһы Тәғәлә ярлыҡар, тип әйтеп ҡалдырған.Сөнки был кистә изге ғәмәлдәрҙең сауабы башҡа кистәргә ҡарағанда артыҡ була. Шуға күрә мосолмандар был төндө йоҡламай үткәрәләр. Мәсеттәрҙә намаҙ уҡыу, доға ҡылыу, Ҡөръән уҡыу ойошторола.\n== Тәшриҡ көндәре ==\nҠорбан ғәйетенән һуңғы өс көндө, йәғни, зөлхиззәнең 11,12,13- сө көндәрен Тәшриҡ көндәре тип атайҙар. Былар изге көндәр. Ғәрәфә көнөнөң иртә намаҙынан алып тәшриҡ көнөнөң икенде намаҙына ҡәҙәр, йәмәғәт намаҙынан һуң мосолмандар һәр урында ҡысҡырып "тәҡбир тәшриҡ" әйтәләр.Йәғни Аллаһы Тәғәлә хәҙрәттәрен ололайҙар\n== көнө ==\n[["Ислам" белешмә- һүҙлек.1993 йыл. ]]\nhttps://ba.wikipedia.org/wiki/Махсус:Сравнение_версий/57749 ҡабул ителгән


Дыуан районы «Мәҙәни баш ҡала» эстафетаһын ҡабул итергә әҙерләнә // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nДыуан районы «Мәҙәни баш ҡала» эстафетаһын ҡабул итергә әҙерләнә\n16:29, 25 апреля 2014 Мәҙәниәт\nМуниципаль берәмектәр араһында «Башҡортостандың мәҙәни баш ҡалаһы» республика марафоны үҙ темптарын тиҙләтә. 26 апрелдә Мәсетле районынан эстафетаны Дыуан районы ҡабул итәсәк. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, марафон Рәсәйҙә һәм Башҡортостанда Мәҙәниәт йылына арналған.\nДыуан районы мәҙәниәт бүлеге начальнигы Альфред Зиннуров әйтеүенсә, байрам сараларына старт 26 апрелдә 15 сәғәт 30 минутта биреләсәк һәм май уртаһына тиклем дауам итәсәк. Ауылдарҙа эстәлеге буйынса ҡыҙыҡлы һәм бай программалар әҙерләнә.\nДыуан ерендә марафондың төп ваҡиғаһы «Талант һәм илһам» мәҙәниәт учреждениеларының ижади коллективтары араһында художество үҙешмәкәрлек гала-концерты булып торасаҡ, ул Мәсәғүт ауылының Мәҙәниәт йортонда үтәсәк.\n27 апрелдә Дыуан ауылы мәҙәниәт йортонда «Таланттар йәрминкәһе» халыҡ ижады күргәҙмәһе асыласаҡ.\n28 апрелдә Мәсәғүт ауыл-ара киновидео селтәре район халҡына һәм абруйлы ҡунаҡтарға «Дыуан ере самородоктары» фильмын күрһәтәсәк, ә спорт мәктәбендә чемпиондар балы уҙасаҡ.\n30 апрелдә район мәҙәниәт һарайында Балалар музыка мәктәбе «сәнғәт мөғжизәләрҙе тыуҙыра» программаһын әҙерләй.\n1 майҙа спорт мәктәбе еңел атлетика эстафетаһын ойоштора, ә Таҙтүбә ауыл мәҙәниәт йорто ауыл халҡына «Совет кинолары йырҙары» ретро-программаһын тәҡдим итәсәк. Ярославка ауылы мәҙәниәт йортонда яҙ һәм хеҙмәт байрамын «Ритм» бейеү төркөмөнөң концерты менән билдәләйәсәктәр.\n6 майҙа Иҫке Хәлил ауылы мәҙәниәт үҙәгендә «Шәжәрә» байрамында райондың ҡыҙыҡлы ғаиләләренең шәжәрәләре менән танышырға мөмкин буласаҡ.\nЕңеү байрамына Озеро ауылы мәҙәниәт йортонда «Йыр ҙа һуғышты» әҙәби-музыка сәғәте һәм район еңел атлетика йүгереүе арнала.\n12 майҙа Михайловка ауылы мәҙәниәт йорто «Урыҫ халыҡ мәҙәниәте: сығанаҡтары» байрамына саҡыра. 14 майҙа Мәтәле ауылы мәҙәниәт йортонда художество үҙешмәкәрлеге хеҙмәткәрҙәренә һәм ҡатнашыусыларына арналған «Кешеләргә шатлыҡ өләшәбеҙ» сараһы үтәсәк.\nРухтин ауылы мәҙәниәт йорто 15 майҙа «Тормош буйлап мәҙәниәт менән» осрашыу кисәһен ойоштороу менән марафон программаһына үҙ өлөшөн индерәсәк. 15 майҙа «Урал-Тау» ауыл хужалығы предприятиеһы ауыл хужалығы хеҙмәткәрҙәре өсөн концерт уҙғарасаҡ.\n16 майҙа дыуандар штандартты Әбйәлил районына тапшырасаҡ.\nТеги: мәҙәниәт йылы,башҡортостандың мәҙәни баш ҡалаһы


Башҡортостан башлығы Рөстәм Хәмитов бөгөн эш сәфәре менән Ҡазан ҡалаһында\nРеспублика етәксеһен урындағы аэропортта Татарстан президенты вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Рөстәм Миңлеханов ҡаршы алды. Рөстәм Хәмитов күрше республикала башланған егерме икенсе «Нефть. Газ. Нефть химияһы» халыҡ-ара махсуслаштырылған күргәҙмәлә, шулай уҡ форумда сығыш яһау өсөн килгән.\nКүргәҙмәлә Башҡортостандан ҙур ғына делегация, шул иҫәптән дүрт тиҫтәгә яҡын предприятие вәкилдәре ҡатнаша. Форум сиктәрендә үткән осрашыуҙа төбәк етәкселәре яҡтар араһындағы артабанғы хеҙмәттәшлек, шулай уҡ нефть һәм газ тармағында эшләүсе предприятиеларҙы үҫтереү мөмкинлектәре тураһында фекер алышты. Әммә хеҙмәттәшлек бының менән генә сикләнергә тейеш түгел. Мәҫәлән, машиналар эшләү өлкәһе лә өҫтөнлөклө йүнәлештәрҙең береһе.


Йондоҙҙар балҡышы ни хаҡҡа төшә?\n19 Март 2019, 05:02\nХаҡлы булған Маяковский. Ярата кешеләр йондоҙҙарҙы. Бар донъяларын онотоп, һуштары китеп күҙәтәләр. Төнгө клубтарҙа, корпоратив кисәләрҙә, банкет-мәжлестәрҙә… Беҙҙә генә түгел, бөтөн донъяла иң күңелле шөғөлдөр был. Бар яҡлап та үрнәк күрһәтергә яратыусы Америкала “халыҡ араһына сығыусы” йондоҙҙарға атама ла тапҡандар – Celebrities тип атала икән ундайҙар.\nХаҡлы булған Маяковский. Ярата кешеләр йондоҙҙарҙы. Бар донъяларын онотоп, һуштары китеп күҙәтәләр. Төнгө клубтарҙа, корпоратив кисәләрҙә, банкет-мәжлестәрҙә… Беҙҙә генә түгел, бөтөн донъяла иң күңелле шөғөлдөр был. Бар яҡлап та үрнәк күрһәтергә яратыусы Америкала “халыҡ араһына сығыусы” йондоҙҙарға атама ла тапҡандар – Celebrities тип атала икән ундайҙар. Үҙенең данын, шуның менән бергә килемен арттырырға теләгән төнгө клубтар танылған шәхестәргә күренеп киткән өсөн бер аҙ аҡса түләргә һәр ваҡыт әҙер. Бындай сығымдар үҙен аҡлай, сөнки йондоҙ күҙәтергә яратыусылар әлеге хаҡты икеләтә ҡайтара. Бер миҫал: Атлантик Ситиҙың The Pool клубында рэпер Лудакрис (Ludacris) һәм Голливуд йондоҙо Ким Кардашянды (Kim Kardashian) саҡырып, ял көнөндә генә һигеҙ мең кеше йыйғандар. Инеү хаҡы 20 доллар булған осраҡта ла 160 000 эшләгәндәр. Был әле эсемлектәрҙе иҫәпләмәгәндә, ә клубҡа барғас, ашамай-эсмәй генә ултырмайҙар.\nЙондоҙҙарҙы аҡса түләп төнгө клубтарға саҡырыу Рәсәйҙә киң үҫеш алмаған әле, әммә шоу-бизнес вәкилдәре был йүнәлеш артында ҙур киләсәк күрә. Әлегә Мәскәү клубтары гастролдәргә килгән сит ил йондоҙҙарын “ем” урынына ҡуллана. Виктория Бекхэм кеүектәр бер ҡыйынлыҡһыҙ клубҡа Мәскәү бомондын йыйырға һәләтле. Ә бомонд, киноларҙан һәм асыҡтан-асыҡ әңгәмәләрҙән күренеүенсә, аҡса һибергә ярата.\nҮҙҙәре иһә, бомонд иҫәбенә ингән Рәсәй йондоҙҙары хаҡында һүҙ йөрөтәм, тыуған көндәрҙән, корпоратив кисәләрҙән матди файҙа күреүгә яйлашҡан. Ни ҡәҙәр генә ҡупшы булмаһын, танылған йырсылар, артистар, юмор оҫталары юҡ икән, ойошторған мәжлесең тоҙһоҙ аш буласаҡ. Ни йәме, ни тәме, тиәсәктәр.\nҠағиҙә булараҡ, гүзәл зат йондоҙҙарҙы мәжлес биҙәргә саҡыралар. Байрамында бер көтөү фотомоделдәр, актрисалар йөрөгәс, хужа кеше дуҫтары янында ике башҡа үҫеп китәлер, күрәһең. Интернеттың сикһеҙ мөмкинлектәрен файҙаланып, рус эстрадаһы күгендә һәм төрлө банкет түрендә ҡайһы йондоҙҙоң яҡтыраҡ балҡығанын асыҡлап ултырҙым. Һамарҙағы бер ойошма үҙенең 10 йыллығын байрам иткәндә “ВИА Гра” ҡыҙҙарын саҡырған (дөрөҫөрәге яллаған буламы икән инде ул, белмәйем). Улар йырлап мәшәҡәтләнмәгән, ә матур итеп йылмайып залда “туда-сюда” йөрөштөрөп торғандар ҙа ҡайтып киткәндәр. Бер ни ҡәҙәр ваҡыттан һуң фирма директоры “ВИА Гра” төркөмөнөң кумиры булыуын әйткән һәм ҡыҙҙарҙы ял итергә саҡырған. Ҡыҙҙар ни бары 7 мең долларға ризалашҡан.\nӘ “Корни” төркөмөнә туйҙа йөрөп ҡайтырға тура килгән. Йырлап ҡотлау, сығыш яһау тураһында һүҙ бармай. Уларҙың мәжлестә ҡатнашып, табын артында ашап-эсеп, яндарына фотоға төшөр өсөн теҙелеп баҫҡан ҡунаҡтарға йылмайып тороуы ғына 8 мең долларға төшкән.\n“Мин бер ҡасан да мәжлестәргә аҡсаға барғанымды йәшермәйем. Был артистың килемгә өлгәшеүенең төп ысулдарының береһе, бының бер ояты ла юҡ, – тигән Андрей Губин. – Төмәндәге бер бандиттың ҡатыны минең менән фотоға төшөргә теләгән. 5 мең доллар түләйбеҙ, тинеләр. Барҙым”.\nИнтернетта шулай яҙылған. Донъя селтәре – ғәйбәт ояһы тиһәләр ҙә, килешегеҙ, утһыҙ төтөн сыҡмай. Оятҡа һанамай икән, йырсы быларҙың барыһын да әңгәмәләрендә рәхәтләнеп һөйләй. Улар бар нәмәнән дә аҡса эшләргә өйрәнгән. Йондоҙҙарға ни ҡыланһалар ҙа, килешә, йәнәһе. Зәңгәр экрандарҙан төшмәҫ, халыҡ иғтибарынан ситтә ҡалмаҫ өсөн ҡайғыларынан да шоу яһайҙар. Дөрөҫөрәге, шоу яһар өсөн ҡайғы яһайҙар… Йырсы Валерияның икенсе ире тарафынан туҡмалып йәшәгәне тураһында тапшырыуҙар сыҡҡансы, күпме кеше белде икән уның хаҡында? Ә хәҙер кем белмәй? Киркоровты ҡарағыҙ: үҙ персонаһына иғтибар кәмей башлағас, журналисты туҡмап булһа ла үҙәккә сыҡты. Инде уныһы ла ялҡытҡас, “психушка”ға барып инде. Ә иң ғәжәпләндергәне: уның тилеләр йортона эләгеүе хаҡында хәбәр таралыу менән “ай, меҫкен, бисара” тип йәлләргә тотондолар. “Йырлауын да, үҙен дә яратмайым мин уның, шулай ҙа ҡыҙғаныс. Беҙ аңлап ҡына бөтөрмәйбеҙ, ә йондоҙҙарҙың тормошо ауыр инде ул”, - тип хәсрәткә күмелде бер танышым. Ай буйына эшләп алған хеҙмәт хаҡы 10 меңгә лә тулмаған кеше бер кисәгә барып ярты сәғәт йырлаған өсөн генә 55 мең евро алған йырсыны йәлләп ултыра… Хәйер, бәлки ул хаҡлылыр. Популярлығы төшкәс, бер “ярты сәғәт”лек саҡырыу кәмеһә лә Филипп Бедросович 2 млн. 200 мең һум аҡса юғалта булып сыға. Был һиңә пенсияға ҡәҙәр тип алынған торлак ипотекаһын түләү проблемаһы ғына түгел шул…\nБер йылды Роман Абрамович тыуған көнөн байрам иткәндә “ВИА Гра”, “Блестящие” төркөмдәрен, Вячеслав Бутусовты һәм “Чайф”ты саҡырған. Билдәле, уларҙың береһе лә йырламаған, әммә һәр ҡайһыһы кеҫәһенә 10 мең доллар һалған. Күптән анекдоттар геройына әйләнгән олигарх өсөн был ғәҙәти күренеш кеүек. Ярай инде, майына сыҙаша алмағас, ҡылана бирһен. Әммә иҫ китмәле килмәҫ хаҡтар түләй-түләй\nйырсыларҙы ойошма һәм предприятиеларҙың корпоратив кисәләренә саҡырыуҙары аңлашылмай.\n- Рәсәй йондоҙҙары ҡатнашҡас, беҙҙең Яңы йыл байрамы 2 млн-ға төштө. 7 мең оклад менән ултырған хеҙмәткәрҙәр быны белһә, ни эшләр ине икән? - тине бер ведомствола корпоратив ойоштороусы ҡыҙ.\n… А после\nКем кемдән һорап тора инде: кәрәкме ул артисты саҡырыу? Әллә уға түләнәһе гонорарҙы премия итеп кенә яҙырғамы? Телһеҙ ҙә “премия” тип ҡысҡырыр ине. Тик етәкселәрҙең амбициялары көслө, телһеҙҙәрҙең ҡысҡырғанын ишетер дәрәжәлә түгел улар… Интернетта “соҡоноп” ултыра торғас, бер асыш яһаным… Байҙар араһында йондоҙҙар менән юбилей байрам итеү кисәге көн икән. Хәҙер уларҙы отпускыға алып йөрөү модаһы ингән. Берәй “аҡса янсығы” Мальдив утрауҙарына барырға уйлаған, ти. Бер уңайҙан үҙенә оҡшаған йондоҙҙо ла ҡыҫтырып алып китә. Ә ниңә? Күңелле лә, дәрәжәле лә.\nӘлбиттә, ундай рәхәтлек ҡиммәткә төшә. Йондоҙ аҙ тигәндә ике аҙнаға “обойма”нан сығып оса бит. 100 меңдән дә әҙерәккә ризалашыусылар юҡ. Хәйер, йырсы булмаһа ла, телевидение алып барыусыһы Николай Дроздов, имештер, нәҡ шул суммаға Питерҙан бер бизнесмендың отпускыһын биҙәгән. “Бай абзый” үҙе лә, хәләл ефете лә “В мире животных” тапшырыуының ҙур фанаттары булған икән. Шуға күрә сираттағы ялға ҡайһылыр экзотик утрауға юлланғанда “Туҡта әле, Дроздовты ла алайыҡ, ундағы флора һәм фауна тураһында һөйләр” тигән гениаль уй баштарына килгән.\nСит илгә үк эйәрмәһәләр ҙә, матур аҡыллы һүҙҙәр һөйләй-һөйләй, түләүле мәжлестәргә беҙҙең милли эстрада йырсылары ла йөрөй. Әммә, Рәсәй йондоҙҙарынан айырмалы, уларҙың гонорарҙары долларҙа иҫәпләнмәй.\nИсемләп тороу килешмәҫ, бер йырсы бай ғына ойошманың корпоративкаһында “Иванушки” менән сығыш яһауын һөйләгәйне.\n* Самолет менән сәғәтенә генә килеп, бер йыр башҡарҙылар ҙа 5 мең доллар алып ҡайтып киттеләр. Ә беҙ төн буйы сығыш яһаныҡ һәм 5 мең һум алдыҡ, – тине.\nОйошма етәксеһе мосолман кешеһе булғас, йырсы гонорарҙан ризаһыҙлыҡ белдерергә батырсылыҡ иткән. Тик тегеһе яурын ғына һикертеп ҡуйған. Имеш, ни эшләмәк кәрәк, улар киңерәк танылған йондоҙҙар бит…\nШулай инде, “ҙурыраҡ һәм кесерәк” законы эшләй. Уның ҡарауы, район етәкселәренең йәки башҡа түрәләрҙең тыуған көн мәжлесендә уларҙан ҙурыраҡ йондоҙ юҡ. Йондоҙ ғына буламы һуң, торғаны бер\nҡояш! Ул саҡта инде район йырсылары һүнәм-һүнәм тип емелдәгән таңғы йондоҙҙар кеүек кесерәйеп ҡала. Әммә уларҙың да балҡыр өсөн үҙ ваҡыты һәм үҙ урыны бар. Әйтәйек, ауыл һабантуйҙары. Аҡса эшләп ҡалыр өсөн бына тигән мөмкинлек. Шул уҡ йырҙарҙы ауыл йырсылары бушҡа башҡара ала ла бит, тик киңерәк танылғандар байрамдың дәрәжәһен юғарыраҡ күтәрә. Ә дәрәжә өсөн түләргә кәрәк.\nҠыҫҡаһы, берәү ҙә үҙ мөмкинлеген ҡулдан ысҡындырып бармай. Бөгөнгө заманда шулай булырға тейеш тә. Тик барыбер сама хаҡында оноторға ярамайҙыр. Берәүҙең дә ер йөҙөндәге барлыҡ аҡсаларҙы йыйып бөтөрә алғаны юҡ әле. Ә сәнғәт күгендә балҡыған яҡты йондоҙҙан асҡысын борған һайын уйнай башлай торған мәжлес ҡурсағына әйләнергә оҙаҡ ваҡыт кәрәкмәй.\nзагоралась хоть одна звезда?!.\nГарик Мартиросян – “Comedy club”тың иң ҡиммәтле йондоҙо. Бер көлкө кисе өсөн ул 35 мең евро һорай. Өҫтәүенә, робот һымаҡ, бер көн эсендә ике, хатта өс концерт бирә ала.\nПавел Воля, Александр Ревва, Гарик Харламов һәм Тимур Батрутдинов – 5-10 меңгә осһоҙораҡ төшә.\n50 мең евро: Николай Басков.\n40 мең евро: Лолита.\n25 мең евро: Борис Моисеев, Кристина Орбакайте, Валерий Меладзе, Земфира, “Дискотека Авария”, Олег Газманов, Алсу, Брий Антонов, Верка Сердючка, “ВИА Гра”.\n15 мең евро: МакСим, Анжелика Варум, Леонид Агутин, Валерия, Жанна Фриске, “Блестящие”, “Корни”, “Фабрика”, Игорь Саруханов.\n7 мең евро: “БандЭрос”, “Город 312”, Григорий Лепс, Лера Массква, “Мираж”, Тимати, Юлия Савичева, Влад Топалов, Николай Носков, Глюкоза.


Инфоурок › Другое › Конспекты › Конспект урока "ҡушма һүҙҙәр". 5 класс\nҡушма һүҙҙәр һәм уларҙың дөрөҫ яҙылышы.\n1.ҡушма һүҙҙәрҙең яһалыш юлдарын нығытыу,уларҙың дөрөҫ яҙылышын үҙләштереү,\n2.ололарҙы ихтирам итеү,хөрмәтләү,тыуған еребеҙгә,республикабыҙҙың тәбиғәт мөғжизәләренә һөйөү,һоҡланыу тәрбиәләү,\n3.тексты йөкмәткеһенә ҡарап өлөштәргә бүлә белеү,төп фекерҙе билдәләй һәм әйтеп бирә белеү,үҙләштерелгән белемде асыҡ итеп әйтә алыу.\nЙыһазландырыу:дәреслек,дидактик материал китабы,республикабыҙҙың тәбиғәт мөғжизәләре төшөрөлгән һүрәттәр,картиналар,проектор һәм Башҡортостандың тәбиғәт мөғжизәләре һүрәтләнгән,ҡушма һүҙҙәрҙән төҙөлгән топонимик атамаларҙы күрһәтеүсе слайдтар.\n1.Уҡыусылар менән танышыу,был ғәҙәти булмаған дәрескә кемдәр килгәнлеген ҡушма һүҙҙәр ярҙамында әйттерергә:мәктәп уҡысылары,мәктәп уҡытыусылары,ҡатын-ҡыҙҙар,ир-егеттәр һ.б.\nҡағиҙәләрҙе нығытыу маҡсатында һүҙлек диктанты башҡарыу.\n2.Һүҙлек диктанты.Асылыкүл, ашҡаҙан,генштаб, дөйәғош,бирьяҡ/\nбаш ҡатырғыс,баштан аяҡ,тимер юлы,күп милләтле ,баш ҡала/аңҡы-тиңке,бары-юғы,ағалы-һеңлеле,аң-белем, алан-йолан.\nӨйгә эшкә бирелгән 220-се күнегеү буйынса 15 һүҙҙе уҡыусылар бағаналап яҙа,дәфтәрҙәрендәге эштәрен парталаштары тикшерә,һүҙҙәрҙең орфограмма өлөшөндә хата булһа -0,һүҙ дөрөҫ яҙылһа 1 мәрәй ҡуялар.15-14 балға”5”- ле,13-12 балға-“4”,11-10 балға “3”ҡуйыла. Тәүге бағанала ҡушыу юлы,икенсеһендә бәйләү һәм өсөнсөһөндә парлау юлы менән яһалған һүҙҙәрҙең дөрөҫ яҙылышы буйынса һығымта яһарға.\n3.Таҡтала схема ярҙамында һүҙьяһалыш(тамыр,яһалма,ҡушма),ҡушма һүҙҙәрҙең яһалыу юлдарын схема (Ҡ,Б,Ҡ,П,Ҡ)рәүешендә хәтерҙә ҡалдырырға тәҡдим итергә.1-се ҡушымталағы ҡағиҙәне ҡулланырға мөмкин.\n4.Артабан уҡыусылар дәфтәрҙәренә число һәм көн исемен яҙып ҡуялар.Теманы теркәйҙәр,уҡытыусы дәрестең маҡсаты менән таныштыра.\n5.Ҡушма һүҙҙәрҙең дөрөҫ яҙылышын күрһәтеүсе таблицаны(3-сө ҡушымта) тултыралар.Ҡағиҙәне файҙаланырға мөмкин(2-се ҡушымта).Күмәкләшеп эштең дөрөҫлөгөн тикшерәләр ,1-се слайд.\n6.Артабан Бөрйән районы территорияһынан ҡушма һүҙҙәр эҙләйҙәр,топонимик атамаларҙы һанау аша республикалағы тәбиғәт мөғжизәләрен ҡарайҙар(улар ҡушма исемдәр булырға тейеш),атамаларын ҡысҡырып уҡыйҙар , 1-10-сы слайдтар.\n7.Артабан уҡыусылар дәфтәрҙәренә уҡытыусы таратып биргән төҫлө картиналар буйынса һәм ундағы текстарҙан 3 минутта ҡушма һүҙҙәр күсереп яҙалар.Һәр кем үҙенең эшен уҡый.\n8.Дәрестең йомғаҡлау өлөшөндә ҡушма һүҙҙәрҙең дөрөҫ яҙылышы буйынса уҡыусыларҙан теманы үҙләштергәндә ниндәй ауырлыҡтар менән осрашыуҙары тураһында һорашыу, аңлашылмаған өлөштәренә яңынан туҡталыу.\n9.221-се күнегеүҙең дөрөҫ эшләнеүен аңлатырға:3 абзацты күсереп яҙырға һәм ҡушма һүҙҙәрҙең аҫтына һыҙып өҫтөнә ниндәй юл менән яһалғанын яҙырға кәрәклеген төшөндөрөү.\n10.Дәрестәге әүҙемлектәре буйынса һәм яуаптарҙың дөрөҫлөгө буйынса уҡыусыларға баһа ҡуйырға.\n11.Өйгә эш:221-се күнегеү.\n1.Ҡушма һүҙҙәр .\nИке йәки бер нисә тамыр һүҙҙән яһалып, бер генә мәғәнә аңлатҡан һүҙҙәр ҡушма һүҙ тип йөрөтөлә.\nБашҡорт телендә ҡушма һүҙҙәр түбәндәге юлдар менән яһала:\n1. Һүҙҙәрҙе ҡушыу юлы менән: ашъяулыҡ, көнсығыш, төньяҡ, айғолаҡ, ҡултамға, аҡҡош, телекамера, ярғанат.\n2. Һүҙҙәрҙе парлау юлы менән: ҡатын-ҡыҙ, ир-ат, ата-әсә, тирә-йүн, тимер-томор, һауыт-һаба, дөбөр-шатыр, белә-күрә, бата-сума\n3. Һүҙҙе ҡабатлау юлы менән: берәм-берәм, тиҙ-тиҙ, төрлө-төрлө, ваҡыт-ваҡыт, матур-матур, һөйләнә-һөйләнә.\n4. Һүҙҙәрҙе бәйләү юлы менән: тимер юл, бал ҡорто, ялан аяҡ, йөҙ түбән, сарыф итеү, Мәғариф министрлығы һ.б.\n5. Һүҙҙәрҙе ҡыҫҡартыу юлы менән: БР — Башҡортостан Республикаһы, АҠШ — Америка Ҡушма Штаттары, БМО — Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы, БДУ — Башҡорт дәүләт университеты.\n2.Ҡушма һүҙҙәрҙең дөрөҫ яҙылышы.\nҠушма һүҙҙәр түбәндәге осраҡтарҙа айырым яҙыла:\n1) тәүге һүҙ аныҡлаусы мәғәнәһен һаҡлағанда: бала саҡ, тимер юл, аҡ айыу, баш ҡала;\n2) ике һүҙҙән тороп, һүңғыһында эйәлек ялғауы булһа: айыу көпшәһе, ҡайын еләге, күгәрсен күҙе, энә ҡарағы, ҡаҙ үләне;\n3) һүҙҙәрҙе бәйләү юлы менән яһалған ҡушма һүҙҙәр: ҡот осҡос, бер туған, күп милләтле, Башҡортостан Республикаһы;\n4) ҡушма һандар: ун бер, егерме алты, утыҙ өс;\n5) ҡушма ҡылымдар: хайран ҡалыу, хөрмәт итеү, килеп етеү.\nҠушма һүҙҙәр түбәндәге осраҡтарҙа ҡушып яҙыла:\n1) тәүге һүҙе аныҡлаусы мәғәнәһен юғалтып, икеһе бергә бер атама булып киткәндә: айғолаҡ, йыланбалыҡ, аҡһаҡал, ҡарағас, хужабикә, ҡарағат, ҡарағош;\n2) ике һүҙ араһындағы мәғәнә мөнәсәбәте юғалып, бер һүҙ берәмегенә әүерелгәндә: барыбер, быйыл, бөгөн, берүк;\n3) кеше исемдәре һәм хайуан ҡушаматтары: Аҡйегет, Миңлеғәли, Еҙтырнаҡ, Аҡтүш.\nҺыҙыҡса аша яҙыу:\nҠушма һүҙҙәр түбәндәге осраҡтарҙа һыҙыҡса аша яҙыла:\n1) ҡабатланып килгән һүҙҙәрҙән, шулай уҡ парлы һүҙҙәрҙән төҙөлгән осраҡта: тиҙ-тиҙ, йүгерә-йүгерә, арлы-бирле, мал-тыуар, юҡ-бар;\n2) ике атаманан ҡушарлап яһалған топонимдар, ике өлөшө лә ҙур хәреф менән башланып, һыҙыҡса аша яҙыла: Ҡаңны-Төркәй, Еҙем-Ҡаран, Ҡырғыҙ-Миәкә;\n3) ике сик араһын белдергән һүҙҙәр һәм һандар һыҙыҡ аша яҙыла: Өфө—Мәскәү поезы, 1976—1980 йылдар, 4—5 метр.\n3.Ҡушма һүҙҙәрҙең дөрөҫ яҙылышы\nтәүге һүҙ аныҡлаусы мәғәнәһен һаҡлағанда\nбала саҡ, баш ҡала\nике һүҙҙән тороп, һуңғыһында эйәлек ялғауы булһа\nһүҙҙәрҙе бәйләү юлы менән яһағанда\nҡот осҡос, бер туған,\nҡушма һандар һәм ҡылымдар\nтәүге һүҙе аныҡлаусы мәғәнәһен юғалтып, бер атама булып киткәндә\nике һүҙ араһындағы мәғәнә мөнәсәбәте юғалғанда\nбарыбер, быйыл, бөгөн, берүк\nкеше исемдәре, хайуан ҡушаматтары\nике атаманан ҡушарлап яһалған топонимдар(ер-һыу атамалары)\nике сик араһын белдергән һүҙҙәр һәм һандар араһында\nНомер материала: ДВ-441680


Башҡортостандың тау саңғыһы үҙәктәрендә ҡышҡы миҙгел асылды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостандың тау саңғыһы үҙәктәрендә ҡышҡы миҙгел асылды\n14:33, 12 декабря 2014 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2014 йыл, 12 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.\nАлдағы ял көндәрендә Башҡортостанда йәшәүселәр республикалағы һигеҙ, шулай уҡ Силәбе өлкәһендә урынлашҡан бер тау саңғыһы комплексына бара аласаҡ.\nӨфөлә («Аҡ Йорт», «Олимпик-парк»), Ҡандракүлдә (Туймазы районы), Иглин районының Аҡбирҙе ауылында («Ташлы», тюбинг өсөн генә трасса бар), Ишембай районының Шахтау ҡасабаһында («Ҡуш-тау»), Мәләүез районының Һабаш ауылында («Ергән-тау») трассалар эшләй башланы. Яҡтыкүлдә (Әбйәлил районы, «Металлург-Магнитогорск»), Абҙаҡта (Белорет районы), шулай уҡ Нуриман районының Павловка ауылынан ете километр алыҫлыҡта («Павлов паркы») трассалар асылды. Силәбе өлкәһенең Миәс ҡалаһында «Райдер» тау саңғыһы комплексы эшләй.\nРеспубликаның бөтә тау саңғыһы үҙәктәрендә тюбингтар өсөн трассалар бар.\nТау саңғыһы үҙәктәре хеҙмәттәре, әүҙем трассалар, адрестар һәм телефондар тураһында мәғлүмәт «Башинформ» агентлығының мәғлүмәт графикаһында бирелгән.\nТеги: тау саңғыһы үҙәктәре,ҡышҡы ял


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ҺӨЛӨК ҺӘМ ЭНӘ - БЕР-БЕРЕҺЕН ТУЛЫЛАНДЫРЫУСЫ ДАУАЛАР - 2016 - Мәҡәләләр\n"Бәйләнештә" селтәрендә "Башҡорт ҡатын-ҡыҙы" сәхифәһендә "Сәләмәт булайыҡ!" битен алып барыусы табибә Әлфиә АЛТЫНБАЕВА Башҡорт дәүләт медицина институтында терапевт һөнәренә эйә була, әммә һәр саҡ белемен камиллаштырыу өҫтөндә эшләй. Шул уҡ ваҡытта ул традицион медицинананы ла күҙ уңынан ысҡындырмай. Ошо камиллашыу ынтылышы уны 1996 йылда Г. Ҡыуатов исемендәге Республика клиник дауаханаһының традицион медицина кафедраһында рефлексотерапия ысулын өйрәнеүгә алып килһә, һуңынан һөлөк менән дауалау серҙәрен үҙләштерә. Бөгөн уның менән ошо ике ысул үҙенсәлектәре хаҡында һөйләшәсәкбеҙ.\nӘлфиә Ишдәүләт ҡыҙы, бөгөн һеҙ кешеләрҙе һөлөк һалыу, энә ҡаҙау (рефлексотерапия) ысулдарын ҡулланып дауалайһығыҙ. Быға нисек килдегеҙ, тап ошо ике ысулдың һеҙҙеке икәнен ҡасан аңланығыҙ?\n- Рәсми медицинала һөнәрем терапевт-профпатолог булһа ла, әлеге көндә һөлөк һалыу һәм энә ҡаҙау - төп дауалау алымым. Рефлексотерапия курстары үткәндән һуң, мин ике тапҡыр танылған педагог Фаил Барый улы Кандаровта уҡыу бәхетенә өлгәштем. Уның алымы миңә яҡыныраҡ, шуға энә ҡуйыуҙа классик методиканы ла, Кандаровтың ысулын да ҡулланам.\n2001 йылда гирудотерапияны үҙләштерҙем. Күптән ошо теләк менән янып йөрөһәм дә, һөлөктәрҙән ҡурҡынҡырауым һөҙөмтәһендә кисектерә килә инем. Шунан бер халыҡ табибәһе һөлөк һалынған өс литрлы банканы эш өҫтәлемә килтереп ултыртты ла: "Көнө буйы эргәңдә, күҙ алдыңда ултырһын, пациенттарың килһен, күрһен, бер аҙна алма. Һин уларға күнегергә, өйрәнергә һәм кешеләрҙе һөлөк һалып дауаларға тейешһең", - тине. Шулай яйлап-яйлап өйрәндем дә, хәҙер инде 15 йыллап һөлөк һалыу аша дауалау минең профессиямдың айырылғыһыҙ бер өлөшөнә әйләнде. Бөгөн һөлөк менән дауалау - һөҙөмтәле ысулдарҙың береһе. Организмды химия, дарыуҙар, антибиотиктар менән ағыулауға ҡарағанда күпкә яҡшыраҡ. Әлбиттә, дарыуҙан башҡа бер нисек тә мөмкин булмаған ауырыу осраҡтары бар. Әммә ҡайһы берҙә дарыуға ҡарағанда һөлөк нығыраҡ ярҙам итә.\nҺөлөк менән дауалау ниндәй ауырыуҙарға килешә?\n- Бында ниндәй ауырыу ваҡытында һөлөк һалырға ярамағанлығын һанап үтеү еңелерәк. Беренсенән, гемофилия - ҡандың ойошоусанлығы боҙолоуы, аҙ ҡанлылыҡ (еңелсә анемия ваҡытында ла һөлөк һалырға мөмкин). Йөклөлөк ваҡытында бөтөнләй был алымды ҡулланмайбыҙ, тиер инем, әммә үҙ тәжрибәмдә йөклө ҡатындарға һөлөк һалып, ыңғай һөҙөмтә алғаным булды. Юғары температура, биҙгәк, йоғошло ауырыуҙар ваҡытында, яман шеш диагнозы булыусыларға ҡуйырға ярамай. Әйткәндәй, 4-се стадия онкосирлеләргә һөлөк һалып, ауыртыныуҙарын баҫырға ярҙам иткәнем бар.\nБөгөн күберәк ниндәй сирҙәр менән мөрәжәғәт итәләр?\n- Ҡан баҫымы юғары булыусылар, гипертония, йөрәктең ишемия сирҙәре диагнозы ҡуйылыусылар, шешенеүселәр, шешенеүгә килтергән артроз сирлеләр, фурункул, фурункулез, карбункул сығып йонсоусылар. Һуңғы арала бер-береһенән ишетеп, баштары ауыртып яфаланыусылар күп мөрәжәғәт итә башланы. Әлбиттә, тәүҙә тикшереү үткәрәбеҙ, ҡандың дөйөм анализын алабыҙ, кәрәк икән, МРТ-ы эшләйбеҙ. Әгәр гирудотерапияға кире күрһәткестәр булмаһа, һөлөк һалабыҙ. Был ысул менән баш ауырытыуын, баш өйәнәген (мигрень), баш һөйәге эсендәге баҫым (гипертензия) дауалауға бирешә. Глаукомаға ла файҙаһы бар.\nШулай уҡ һуңғы йылдарҙа гинекология мәсьәләләре буйынса ҡатын-ҡыҙҙар күп килә. Һөлөк һалыу ЭКО-ға әҙерлек барышында яҡшы ярҙам итә: аналыҡты, енес юлдарын әҙерләй, гирудотерапиянан һуң аталандырылған түл күҙәнәге аналыҡта еңел һәм ныҡлы нығына. Хатта бер нисә шундай осраҡ булды, табиптар түлһеҙлек диагнозы ҡуйғандан һуң килгән пациенттарҙың хәҙер, Аллаға шөкөр, балалары бар. Икенсел түлһеҙлек диагнозы менән килеүсе, мәҫәлән, бер балалары булып та, икенсеһенә ауырға ҡала алмай оҙаҡ йөрөгән ҡатын-ҡыҙ ҙа тағы әсә булыу бәхетенә өлгәшә.\nВеналарҙың варикоз киңәйеүе, тромбофлебит, ҡан тамырҙары ауырыуҙары булғанда, гепатоза, гепатитты дауалағанда яҡшы һөҙөмтәләргә өлгәшеп була. Бауырҙы организмдың фильтры тип юҡҡа ғына әйтмәйбеҙ, ул таҙартыу функцияһын башҡарып, үҙе бысрана. Ә һөлөк һалғандан һуң биохимия анализынан да ыңғай үҙгәреш күрергә мөмкин: билирубин, юғары булған ферменттарҙың кәмеүе күҙәтелә. Простатит яҡшы дауалана, ыңғай һөҙөмтә бирә.\nФайҙаһы тейһен өсөн нисә сеанс кәрәк?\n- Кешенең организмы үҙенсәлектәренән сығып, һәр кем өсөн шәхсән хәл итәбеҙ. Өстән алып 10-ға тиклем дә булыуы ихтимал, уртаса ете сеанс тәғәйенләйбеҙ. Мәҫәлән, пародонтоз менән килһәләр, уларға бер тапҡыр, геморрой менән яфаланыусыларға бер-ике тапҡыр ҡуйыу ҙа етә.\nҺөлөктәрҙе ҡайҙан алаһығыҙ һәм файҙаланылғандарын нишләтәһегеҙ?\n- Фабрикаларҙа үҫтерелгән, сертификаты, лицензияһы булған ышаныслы фирмаларҙан медицина тәғәйенләнешендәге һөлөктәрҙе генә алабыҙ. Бер тапҡыр ҡулланылғандарын шунда уҡ утилләштерәбеҙ, йәғни хлорлы, дезинфекциялаусы шыйыҡлыҡтарға һалып, ярты сәғәт тотабыҙ ҙа, махсус һары тоҡтарға тултырып, зарарлы медицина ҡалдыҡтары өсөн тәғәйенләнгән контейнерҙарға һалып, ошо йүнәлештә махсуслашҡан хеҙмәттәргә тапшырабыҙ.\nҺөлөктән алда рефлексотерапия, йәғни энә ҡаҙау менән шөғөлләнгәнһегеҙ. Ошо ике ысулдың ҡайһыһы һөҙөмтәлерәк?\n- Рефлексотерапия - ул көнсығыштан килгән дауалау ысулы. Һөҙөмтәлелеккә килгәндә, айырып ҡына әйтеүе ҡыйын, сөнки пациентты ҡарап, нимә ярҙам итәсәген шунда уҡ асыҡлайһың, ҡайҙалыр энә ярҙам итә, ҡайҙалыр һөлөк һалырға кәрәк. Шуға уларҙың икеһен дә бер тигеҙ ҡулланам. Улар бер-береһен тулыландыра ғына. Остеохондроз, радикулит, умыртҡа һөйәге ауырыуҙары ваҡытында ауыртыныуҙы баҫыу өсөн энә лә ҡаҙайым, һөлөк тә һалам. Һөҙөмтә көслөрәк була.\nЭнә менән дауалауҙың үҙенсәлеге нимәлә: ҡуйыу менән ул организмда ҡуҙғыу эффекты тыуҙыра. 10 минуттан һуң - гармония, 20 минуттан һуң тынысланыу башлана. Кешенең торошона ҡарап, кәрәк булһа, энәне 10 минутҡа ҡуябыҙ, оҙайлы тынысландырыу талап ителһә, баҫмаҡ энәләр ҡуйып, лейкопластырь менән нығытып, бер нисә көнгә ҡайтарып ебәрәбеҙ.\nДиагностиканы арҡа, баш, ҡулдар, йөҙ буйынса Кандаров методикаһы менән эшләп сығам да, аныҡ диагноз ҡуям. Бының өсөн махсус ҡулайлама бар, уның менән тикшергәндә нөктәләр "ҡысҡыра" башлай. Кеше диагностика ваҡытында тыныс ҡына, көсөргәнештән арынып ултыра һәм ниндәйҙер урында ауыртыуға түҙә алмай ҡысҡырып ебәрәләр, "аһ" итәләр. Тимәк, был - юғары һиҙгерлек зонаһы. Анализ яһап, ниндәй меридиандың ниндәй нөктәһе икәнен асыҡлап, диагноз ҡуйыла һәм ауыртҡан ағза нөктәһенә энә ҡаҙала.\nХәҙер күпселек сирҙәр хроникка әйләнеп бөткән. Ундай сирлеләргә сеанстарҙы ниндәй ваҡыт арауығында ҡабатлап торорға кәрәк?\n- Хрониктарға 5-10 сеанс талап ителә. Йылына ике тапҡыр, йәғни ярты йыл һайын дауаланырға мөмкин. Бик йыш та ярамай, сөнки был стимуллаусы процедура. 65 йәштән өлкәндәргә энә ҡаҙарға тырышмайым, уларға һөлөк һалыу файҙалыраҡ. Ҡатын-ҡыҙҙың менопауза ваҡытында саманан арттырып ебәрмәҫкә кәрәк, шуға 2-3 сеанс ҡына ҡуям.\nҺөлөктө лә ярты йылға бер тапҡыр ҡуйыу зарур. Әммә һәр нәмәлә ташламалар бар, мәҫәлән, бер пациентым оҙаҡ тикшеренеүҙәр үтте, бармаған ере ҡалманы, етди бер нәмә лә тапмайҙар, төрлө ысулдар менән дауалап ҡарайҙар, әммә уның ауыртыныуы бары тик һөлөк һалдырғандан һуң ғына баҫыла. Бер һөлөк ҡуям да, бер ай тирәһе йөрөй ҙә, ҡабат килә. Уға курс менән түгел, ә ай һайын йөрөргә кәрәк. Сөнки курс менән дә дауалап ҡараным, иң һөҙөмтәле юл - ай һайын.\nТабиптар билдәләгән дарыуҙарҙы, мәҫәлән, гормональ препараттар, шәкәр сирлеләр инсулин ҡабул иткәндә, һөлөк һалыу, энә ҡаҙау яраймы? Был дарыу препараттары менән ҡаршы килеп, зыян килтермәйме?\n- Менопауза, йәки күрем күп булғанда йәки бик аҙ килгәндә беҙҙең дауа кәрәк, зыяны юҡ. Әммә ошо бер гормональ фондан икенсеһенә күсеү осоронда табип билдәләгән дарыуҙарҙы мотлаҡ эсергә кәрәк, һуңынан яйлап ҡына уларҙы энә ҡаҙауға, һөлөк һалыуға ала башлайым. Бында ла һәр кемгә индивидуаль ҡараш булырға тейеш, тота килеп дарыуҙарҙан баш тартырға, йәки барыһын бергә файҙаланырға ярамай. Ғөмүмән, дауаланғанда мотлаҡ дауалаусы табип менән кәңәшләшергә тәҡдим итәм. Сөнки табип һәр саҡ тап һеҙгә тура килгән вариантты таба. Ҡайһы бер саҡта пациенттарға, тәүҙә дарыуҙар менән дауаланығыҙ, тибеҙ. Мәҫәлән, бронхит, үпкә шеше, йоғошло ауырыуҙар, эсәк инфекцияһы кеүек сирҙәрҙе мотлаҡ дарыуҙар менән дауларға кәрәк. Һуңынан инде иммунитетты күтәреү, организмды дөйөм нығытыу өсөн һөлөк һалырға, энә ҡаҙарға була.\nҺөлөк һалыу борон-борондан ата-бабаларыбыҙҙың дауалау ысулы булһа, энә ҡаҙау Ҡытайҙың традицион медицинаһында элек-электән ҡулланыла. Рәсми медицина ла уларҙың файҙаһын инҡар итмәй икән, тимәк, сәләмәтлегебеҙгә ҡул һелтәп ҡарарға ярамай. Юҡҡа ғына билдәле кардиолог Николай Амосов: "Табип - сирҙе дауалай, ә сәләмәтлекте һәр кем үҙе булдыра", - тип әйтмәгән. Сәләмәтлегебеҙҙе сир шытым бирә башлағанға тиклем үҙебеҙ хәстәрләйек. Бының өсөн бөтөн мөмкинлектәр бар, теләк кенә кәрәк.\nЯҙылған: 22.08.16 | Ҡаралған: 1344


«Йөрәк һүҙе» проектына йомғаҡ яһалды\n18 Декабрь 2018, 12:57\nӨфөлә «Йөрәк һүҙе» шиғри бәйгеһенең финалы уҙҙы. Башҡорт телен яҡлау һәм һаҡлау маҡсатын ҡуйған үҙенсәлекле һәм сағыу проектта Гөлназ менән Руслан Хайсаровтар еңеүсе булды.\nМәжит Ғафури исемендәге Башҡорт драма театрының йәш популяр актерҙары Зөбәржәт Йәнбирҙинаның, Лилиә Һаҡмарҙың һәм Аҫылғужаның шиғырҙарын һөйләне. Улар «Лада — Гранта» автомобилен һатып алыу өсөн сертифат менән бүләкләнде.\nИкенсе урынды аталы-ҡыҙлы Азалина менән Фәнил Бүләковтар алды, улар шағир Фәнил Бүләковтың үҙенең шиғырҙарын уҡыны. Өсөнсө урынды уҡыусыһы Эльвина Семёнова менән Ғәлиә Фәйзуллина яуланы. Тамашасылар һөйөүе призы Гөлфирә Әхмәтшина менән Гөлфиә Ғәниеваға эләкте.\nШиғри проект Башҡорт опера һәм балет театрында уҙҙы. Унда башҡорт телендә шиғыр һөйләгән дуэттар ҡатнашты. Сәхнәлә танылған шағирҙар һәм актерҙар, музыканттар һәм журналистар, шиғриәт һөйөүселәр сығыш яһаны. Ғаилә дуэттары күп ине. Финалға сыҡҡан 12 пар араһында билдәле сәнғәт эшмәкәрҙәре байтаҡ булды: сәсәниә Розалиә Солтангәрәева һәм уның улы, скрипкасы Илшат Мөслимов, телевидение алып барыусылары Земфира һәм Гүзәл Байбулдиналар, яҙыусы Айгиз Баймөхәмәтов, актриса Гөлбинә Сафуанова, бейеүсе Марат Яҡупов, алып барыусы Рәзилә Салауатова.\nПроектты автор һәм етәксе Наилә Сәфәрғолова, рәссам Альберт Нестеров, режиссер Сулпан Асҡарова, композитор Илшат Яхин, биҙәлеш рәссамы Фәрхәд Ихсанов, видеомонтаж инженеры Әлфиә Арыҫланова әҙерләне. Жюриҙа абруйлы һүҙ сәнғәте оҫталары эшләне.


«ТУҒАНЛЫҠ». 3-СӨ КӨН\nФестивалдең өсөнөсө көнө Театраль йыйын менән башланып китте. Ҡунаҡтар һәм сарала ҡатнашыусылар Ҡырмыҫҡалы районының Тауһеңер ауылы эргәһендәге яланда йыйылды. Йола булараҡ ҡунаҡтарҙы Ҡырмыҫҡалы таланттары йыр һәм бейеү менән ҡаршы алды, республикала йәшәгән халыҡтарҙың милли аш-һыуы менән һыйланы. Йыйын һабантуй форматында ойошторолдо. Ҡунаҡтар төрлө спорт ярыштарында ҡатнашты. Мәргән уҡсы, арҡан тартыу, ҡатыҡтан тәңкә эҙләү, тоҡта йүгереү һәм әлбиттә, милли уйын — көрәш. Әйткәндәй, көрәштә абсолют чемпион исемен хакас батыры Андрей Тюкпиеков яуланы. Батырға һарыҡ бүләк ителде. Ул шәп бүләкте еңеүсе Ҡырмыҫҡалы районының балалар баҡсаһына бүләк итте.\nАртабан киске сәғәт 19.00 конкурстан тыш программала Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында Олжас Жанайдаров пьесаһы буйынса ҡуйылған «Джут» (Һуңғы йәйләү) спектаклен күрһәтте.\nШулай уҡ сәғәттә Өфө «Нур» Татар дәүләт театры сәхнәһендә Ҡырғыҙыстандың «Учур» дәүләт йәштәр театры «Кыямат» спектакле менән сәхнә яратыусыларҙы һөйөндөрҙө. Спектакль Сыңғыҙ Айтматовтың тыуыуына 85 йыллыҡ юбилейына арналған.\nАлександр Данилов һәм Булат Гайнетдинов фотолары


Мәскәүҙә бөйөк Еңеүҙең 71 йыллығына арналған парадта 10 мең самаһы кеше ҡатнашҡан. Рәсәй президенты Владимир Путин тантанала сығыш яһап әле лә уяу булырға саҡырҙы. Беҙҙең ил һәр саҡ халыҡ-ара именлек өсөн асыҡ тине ил етәксеһе.\nТөнъяҡ Корея етәксеһе Ким Чен Ын ил атом потенциалын артабан да нығытасаҡ. Шул уҡ ваҡытта иҡтисади үҫешкә лә ҙур иғтибар биреләсәк, тигән. Шул уҡ ваҡытта Пхеньян атом ҡоралын таратмау буйынса бурысын да тулыһынса үтәйәсәк тигән ул.\nБөйөк Британияның Европа берлегенән сығыуы Европала именлекте ҡурҡыныс аҫтына ҡуя. Был турала берләшкән короллектең премьер-министры Деэвид Кэмерон белдерҙе. Социологик тикшереүҙәр күрһәтеүенсә, респонденттарҙың 42 проценты Европа берлегендә ҡалыу, 40 проценты сығыу яҡлы.\n“Тере планета”. Уны нисек күҙәтергә һәм алынған мәғлүмәттәрҙе нисек файҙаланырға? Прагала ошо мәсьәләгә арналған симпозиум үҙ эшен башланы. Европа космос агентлығынан Симонетта Кели әйтеүенсә, ер юлдаштары планетаны тикшереүҙә мөһим әһәмиәткә эйә. Әммә улар биргән мәғлүмәт сәйәсмәндәр ҡулында көслө ҡоралға әйләнергә тейеш түгел. Мәғлүмәттәр үҫеп килгән йәш быуынд киәләсәге өсөн дә бик мөһим, тиелде симпозиумда.