Башҡортостанда Профсоюздар федерацияһының яңы рәйесе һайланды // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда Профсоюздар федерацияһының яңы рәйесе һайланды\n10:08, 16 марта 2016 Сәйәсәт\nӨФӨ, 2016 йыл, 16 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.\nМарат Хөсәйенов Башҡортостан Профсоюздар федерацияһы рәйесе итеп һайланды. Яңы етәксе 15 мартта Өфөлә уҙған республика Профсоюздар федерацияһының XXV конференцияһында билдәләнде.\nЙыйылышта федерацияның 2011-2016 йылдарҙағы эш йомғаҡтары ҡаралды, 2021 йылға тиклем өҫтөнлөклө эшмәкәрлек йүнәлештәре ҡабул ителде, коллегиаль органдар һайланды. Конференцияла республика Башлығы Рөстәм Хәмитов, Рәсәйҙең Бойондороҡһоҙ профсоюздар федерацияһы рәйесе Михаил Шмаков, шулай уҡ республика Хөкүмәте Аппараты вәкилдәре, министрлыҡ һәм ведомство етәкселәре ҡатнашты.\nМарат Ғәбделҡасим улы Хөсәйенов хеҙмәт эшмәкәрлеген 1984 йылда Ҡораллы Көстәрҙә хеҙмәт иткәндән һуң башлай. Белорет металлургия комбинатының тимер юл цехында, «Белорет» аэропортының аэродром хеҙмәтендә оператор, техник, Белорет металлургия комбинатының тимер юл цехында әйҙәүсе иҡтисадсы булып эшләй. Бер үк ваҡытта инженер-механик белгеслеге буйынса Магнитогорск тау-металлургия институтының киске факультетын тамамлай.\n1997 йылда — Белорет металлургия комбинаты тимер юл цехының профсоюз комитеты рәйесе, 2000 йылда Республика профсоюз комитеты рәйесе урынбаҫары итеп һайлана. 2001 йылдан бөгөнгә тиклем — Рәсәй Тау-металлургия профсоюзының республика ойошмаһы рәйесе.\n2011 йылдан йәмәғәт башланғысында Башҡортостан Профсоюздар федерацияһы рәйесе урынбаҫары булып тора. 2012 йылда тау-металлургия профсоюзы үҙәк советының башҡарма комитеты ағзаһы итеп алына. Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының төбәк штабы ағзаһы.\nӘүҙем эшләгәне өсөн Рәсәйҙең Бойондороҡһоҙ профсоюздар федерацияһының почет грамоталары, «Профсоюзда әүҙем эшләгәне өсөн» билдәһе менән бүләкләнгән, Башҡортостан Хөкүмәтенең рәхмәт хаты тапшырылған.\nТеги: башҡортостан профсоюздар федерацияһы


Бөгөн - Халыҡтар берҙәмлеге көнө\nРәсми рәүештә 2005 йылдың 4 ноябренән билдәләнгән байрам 1612 йылдың 4 ноябрендә Кузьма Минин менән Дмитрий Пожарский етәкселегендәге халыҡ ополчениеһы тарафынан Мәскәүҙе Польша интервенттарынан азат итеүгә бәйле.\n1649 йылда Алексей батша указы менән ул дәүләт байрамы булараҡ билдәләнә башлай. Советтар Союзы барлыҡҡа килгәс, тарихи дата үҙгәртелә. Был көн Рәсәйҙә Халыҡтар берҙәмлеге көнө тип иғлан ителә. Байрам уңайынан республикала һәм Өфөлә бик күп ижтимағи-сәйәси саралар ойошторолдо. Мәғариф учреждениеларында ай дауамында күргәҙмәләр эшләһә, үҫмерҙәр клубында, балалар ижады һарайҙарында мәҙәни программалар үтте. Байрам тантаналары Башҡортостандың барлыҡ район-ҡалаларында ла уҙа. Бөтә сараларға ла халыҡтар берҙәмлеген сағылдырған мәғәнә һалынған.


Яҙмыш һынауҙарын еңеп » Табын\n- Әсәйем Гөлфәриҙә миңә 5 йәш тулғанда, бала тапҡандан һуң аяғына баҫа алмай сирләп мәрхүмә булды. Һеңлем Наҡияға өс кенә йәш ине. Атайым, яңы тыуған сабыйҙы ла, һеңлем менән мине лә тәрбиәләр тигәндер инде, күрше ауылдан үгәй әсәй алып ҡайтты. Ҡыҙы, улы бар ине уның да. Тик беҙ уның йылы ҡарашын күрмәнек, наҙын тойманыҡ. Үҙ балаларын беҙҙән өҫтөнөрәк ҡуйҙы. Сабый туғаныбыҙ оҙаҡ йәшәй алманы. Бер йәше лә тулмай теге донъяға китеп барҙы. Тиҙҙән һуғыш башланды һәм атайыбыҙ фронтҡа китте. Оҙаҡ та үтмәй "Хәбәрһеҙ юғалды” тигән хат килде. Үгәй әсәй, атайыбыҙ булмағас, беҙҙе бөтөнләй һанламаны, яҙмыш ҡосағына ташлап ҡуйҙы. Хәйер һорашып күпме йөрөр инем, белмәйем, ярай әле атайымдың апаһы Ғәлиә менән уның ире Вәли бабайым һеңлем менән мине үҙҙәренә алып ҡайтты. Уларҙың тәрбиәһендә үҫтек. Ниндәй шарттарҙа, нисек кенә үтмәһен бала саҡ, йәшлек осоро күңелдә мәңге онотолмаҫ йылы тәьҫораттар ҡалдыра. Баязит ағай ҙа, ана, һағышлы булһа ла үткәндәрен һөйләгәндә күҙендә серле нур һиҙелгәндәй.


Баш ҡалала йыл эсендә 140 яңы сауҙа объекты төҙөлгән // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБаш ҡалала йыл эсендә 140 яңы сауҙа объекты төҙөлгән\n10:01, 30 января 2013 Иҡтисад\n2012 йылда Өфөлә 140 яңы сауҙа объекты файҙаланыуға тапшырылған, уларҙың дөйөм майҙаны 96 мең квадрат метрҙан ашыу тәшкил итә. Шул уҡ ваҡытта 2200 яңы эш урыны булдырылған. Бындай мәғлүмәт менән шишәмбе, 29 ғинуарҙа, муниципалитетта үткән матбуғат конференцияһында Өфө хакимиәте башлығы урынбаҫары Альбина Йосопова таныштырҙы.\nБашҡортостан баш ҡалаһында сауҙа объекттары майҙандары менән тәьмин ителеш бер мең кешегә 1010 квадрат метрҙан ашыу тәшкил итә. Норма буйынса иһә был һан 903 квадрат метрға тиң. Тимәк, күрһәткестәр Башҡортостан Хөкүмәте менән билдәләнгән минималь кимәлдән юғарыраҡ, был һатып алыусылар өсөн өҫтәмә уңайлыҡтар булдыра.\nӨфө предприятиеларының ваҡлап сауҙа итеү әйләнеше йыл йомғаҡтары буйынса 367 милиард һум тәшкил итергә тейеш. 2011 йыл кимәленә ҡарата был сағыштырмаса хаҡтарҙа 4 процентҡа күберәк булырға тейеш. Эшмәкәрлектең бөтә төрҙәре буйынса дөйөм йомғаҡ яһалмаған әле.\nТеги: сауҙа,йыл йомғаҡтары,өфө


Ирен буяуыңды күрһәт, кемлегеңде әйтермен\n24 Ғинуар 2019, 19:00\nИрен буяуы һатып алғанда нимәгә иғтибар итергә? Ирендәрҙе дөрөҫ тәрбиәләү һәм помада ҡулланыу серҙәре.\nИғтибар иткәнегеҙ бармы икән? Буяй торғас, помадалар төрлө форма ала: йомро, осло, тигеҙ һ.б.\nПсихологтар иренен ипле, ыҡсым итеп буяған ҡатын-ҡыҙ үҙ-үҙенә ышанған, үҙ эшен белгән кеше булараҡ тәьҫир ҡалдыра, тип билдәләһә, ғалимдар ирен буяуының формаһы менән ҡатын-ҡыҙҙың характеры араһында бәйләнеш барлығын раҫлаған. Баҡһаң, ҡатын-ҡыҙҙың холҡон уның нимә һөйләгәненән генә түгел, ә ирен буяуының төҫөнә, формаһына, һөртөү ысулдарына ҡарап та белергә була икән. Шулай итеп, “помадология” дәресенә рәхим итегеҙ.\n1. Кремлы помадалар иренгә яҡшы яғыла һәм жожоба, авокадо, какао майы кеүек тирене туҡландырыусы витамин һәм дауалаусы матдәләргә бай. Ыуалмаусанлығы һәм һырҙарға тиҙ үтеп инмәүе менән өҫтөнлөклө.\n2. Юйылмай торғандары иренде ҡуйы ҡатлам менән ҡаплай. Улар ҡатмарлы химик берләшмә һәм буяусы пигменттар һеңгән шекәрә барлыҡҡа килтерә. Бындай помадалар менән ҡулланғанда ирендәр тоноҡ төҫ ала, үбешкәндә лә юйылмай.\n3. Үтә күренмәлеләре ирендәрҙе кибеүҙән һәм ярылыуҙан һаҡлай, тәбиғи күренә.\n4. Ҡоро тире булғанда һаҡлаусы һәм майлы помада һатып алыу кәңәш ителә. Майһыҙландырылған һәм үтә күренмәлеләр иһә ялтырамай, һиҙгер тирене ҡыҙарта, ярһыта. Әгәр помада йыш буяла икән, тимәк ул үтә йомшаҡ һәм уны алыштырыу яҡшыраҡ.\n5. Контур ҡәләме ирендәрҙе ҡаймалау йәки бәләкәй иренде ҙурайтып күрһәтеү өсөн ҡулланыла. Ирен ҡәләмен аныҡ, тигеҙ итеп һыҙған һылыуҙар үҙҙәре нимә теләгәнен яҡшы белә, маҡсатҡа ынтылышлылар, һаҡсыл, ойошҡан һәм һалҡын ҡанлылар. Ҡарышмалыҡтарына таянып түгел, ә йөрәктәрен дә тыңлап эшләһәләр, тағы ла яҡшы булыр ине.\nЯлтырауыҡтар, үтә күренмәле һәм барлыҡ пастель төҫөндәге ирен буяуы ҡулланған ҡыҙҙар, ғәҙәттә, һиҙгерҙәр, нескә күңеллеләр, хисле, романтик тәбиғәтлеләр. Уларҙың бар эштәре лә йөрәк ҡушыуы буйынса башҡарыла.\nСағыу төҫ яратыусылар (ҡыҙыл, баҙыҡ алһыу, һандал (ал ҡыҙыл), ҡағиҙә булараҡ, оптимист характерлылар, шат күңеллеләр, ҡылансыҡтар. Уларҙың маҡсаты – тормоштан барыһын да алып ҡалыу.\nҠуйы, ҡуңыр төҫтәр хужабикәһенең еңел булмаған характерлы икәнен, иғтибар яратыуын бәйән итә.\nСәрмәһендә төрлө төҫлө помада йөрөткән ҡатын-ҡыҙҙар иһә, килеп тыуған хәлгә ҡарап, тиҙ арала имиджын үҙгәртеп ебәреүгә һәләтле тыумыштан актрисалар, йә елбәҙәк һәм үҙгәреүсән холоҡлолар.\nШулай ҙа, бер төҫтө яратып та, тәбиғәт биргән сифаттарыңа бәйле, икенсе төҫтәге ирен буяуын ҡулланырға тура килгәнен дә иҫәптә тотоу мөһим.\nМодаға ярашлы, помада төҫтәре үҙгәреп тора. Әммә барыһы ла күҙ төҫөнә һәм кейемгә тап килмәй.\n1. Ҡуңыр йә ҡара күҙлеләргә нәфис һарғылт сағылышлы помадалар килешә. Әгәр зәңгәр күлдәк кейәһегеҙ икән, ирен буяуында күкһел йәки һары төҫтәр төҫмөрләнергә тейеш түгел. Ҡуңыр күҙлеләргә көҙ көнө ирендәрен ҡыҙғылт-көрән төҫкә буярға мөмкин.\n2. Күк күҙ хужабикәләренә ирендәренә зәңгәрһыу сағылышлы буяу ҡуланырға кәңәш ителә. Әгәр һары йәки алтын төҫөндәге күлдәк кейһәгеҙ, помада һарғылт төҫтә булырға тейеш.\n3. Йәшел, һоро йә үҙгәреп тороусы күҙҙәр булғанда аҡһыл тондағы ирен буяуы килешә. Шулай уҡ кейем төҫө менән дә яраҡлашырға тейеш.\nӘгәр помада үҙенең тәүторошон һаҡлаһа, тимәк һеҙ:\n·ҡағиҙәләрҙе теүәл үтәйһегеҙ, эҙмә-эҙлелек яратаһығыҙ\n· артыҡ иғтибар яратмайһығыҙ\n· бер аҙ оялсаныраҡһығыҙ\n· баҫалҡы, тотанаҡлыһығыҙ\n2. Әгәр йомроға әйләнһә, тимәк һеҙ:\n·киң күңелле, миһырбанлы\n3. Әгәр ирен буяуығыҙ 45 градусҡа осланһа, һеҙ:\n· үҙенә ныҡ ышанған, дәртле кеше\n· сик ҡуйыуҙы яратмайһығыҙ\n· дуҫтарығыҙға талапсан\n· асыҡ кеше\n· иғтибар яратаһығыҙ\n· бәхәсләшергә әүәҫ\n4. Һөҙәк, әммә осло ауыш булһа, һеҙ:\n·етеҙ һәм дәртле\n·йыш ғашиҡ булыусан\n·ярҙамға килергә әҙер\n5. Түңәрәк, әммә осло башлы помада хужабикәһе:\n·үҙен ғаиләһенә бағышлай\n·еңел идара итә белә\n·арттырып ебәреүгә һәләтле\n6. Помадағыҙ тигеҙләнә икән, тимәк һеҙ:\n·теүәллек, ентеклелек яратаһығыҙ\n·тышҡы ҡиәфәтегеҙгә ҙур иғтибар бүләһегеҙ\n·ҡарарҙарҙы тиҙ ҡабул итәһегеҙ\n7. Ирен буяуы эскә соҡорайып торғандар:\n·детектив һәләтенә эйә\n·тиҙ дуҫтар таба\n·ҡыйыу һәм йүнсел\n·ябай булмаған характерлы\n8. Әгәр помадағыҙ ике яҡтан осланып тамамланһа, һеҙ:\n· күтәренке рухлы\n· тормошто яратаһығыҙ\n· мин-минлекле кеше.\nИрен буяуы һатып алғанда нимәгә иғтибар итергә:\n- сифатлы помада тик косметика магазиндарында ғына һатыла;\n- яраҡлыҡ ваҡытын ҡарағыҙ: помада өсөн яраҡлыҡ ваҡыты 18 ай;\n- һайлағанда яҡтылыҡты иҫәпкә алығыҙ: көндөҙгө макияж өсөн косметиканы ут яҡтыһында һайламағыҙ;\n- ҡәләм менән ирен буяуын бер фирманыҡын алығыҙ – тондарҙың яраҡлашыу мөмкинлеге күберәк;\n- тиренең төҫөнә иғтибар итеү мотлаҡ: ҡуңыр йөҙлөләргә - йылы тондағы (ҡыҙыл, ҡыҙылһыу (терракота төҫө), аҡһыл-көрән), аҡһыл битлеләргә алһыу, шәмәхә төҫөндәге ирен буяуын һайлау кәңәш ителә. Ҡыҫҡаһы, тире ҡуңырыраҡ булған һайын, помада төҫө сағыуыраҡ һәм киреһенсә булырға тейеш;\n- ирен буяуы макияж менән тулыһынса яраҡлашырға тейеш. Иренде лә, күҙҙәрҙе лә сағыу итеп буяу вульгар күренә, шуға күрә, ирендәр баҙыҡ тонда булһа, күҙҙәрҙе еңелсә биҙәү урынлы;\n- тештәрегеҙҙең аҡлығы менән маҡтана алмайһығыҙ икән, ҡыҙғылт-һары – көрән тондан ситен тороғоҙ (тештәрегеҙ тағы ла һарыраҡ булып күренер), слива, бургунд төҫөндәге помадаларға өҫтөнлөк бирһәгеҙ яҡшыраҡ;\n- перламутрлы ирен буяуҙарын бер ниндәй һырһыҙ ирендәргә һөртөргә мөмкин, сөнки перламутр тиренең бар етешһеҙлектәрен “күрһәтеү” һәләтенә эйә; бындай помадаларҙы шулай уҡ ҡояшта ныҡ янғандан һуң да ҡулланыу кәңәш ителмәй.\nИрендәрҙе дөрөҫ тәрбиәләү һәм помада ҡулланыу\nУларға ике хәүеф янай:\n1. Кибеү һәм елдән ярылыу. Был осраҡта төп ярҙамсылар – майлы крем, бальзам һәм иренде киптермәй торған һәйбәт помада. Халыҡ ысулдарынан бал йәки йылытылған үҫемлек майы яҡшы сара.\n2. Герпес. Был вирус һәр кемдең тигәндәй организмында бар. Уның менән көрәшеп булмай, әммә еңеләйтеү мөмкин. Бының өсөн медицинала дауалаусы майҙар етерлек.\nТөҫтө нисек дөрөҫ һайларға? Тышҡы ҡиәфәтенә ҡарап ҡатын-ҡыҙҙарҙы дүрт төркөмгә бүлеп йөрөтәләр: “яҙ”, “йәй”, “көҙ”, “ҡыш”. Һәр береһенең төп билдәләре:\nБыл төркөмгә ҡараған гүзәл заттарҙың тиреһе йоҡа, аҡһыл, бер аҙ алһыуланып тора һәм еңелсә алтынһыу төҫ бирә, йыш ҡына – һипкелле. Киң таралған сәс төҫө: алтынһыу, аҡһыл һары, аҡһыл һоро (көлһыу), аҡһыл ҡуңыр. Күҙҙәр, ғәҙәттә, зәңгәр, һоро-зәңгәр, һоро-йәшел, алтынһыу ҡуңыр, гәрәбә төҫөндә була. Тәҡдим ителгән помада төҫтәре: алһыу, шафталы (персик) төҫөндә, коралл кеүек ҡып-ҡыҙылдан кирбес төҫөнә тиклем.\n“Йәй” ҡыҙҙары - һөт (йәки фарфор) төҫөндәге нәфис тире хужабикәләре. Сәстәренең төҫө: ағылтын һары, һары, көлһыу-ҡуңыр. Күҙҙәре зәңгәр, һоро-зәңгәр, һоро-йәшел, һарғылт-йәшел, һарғылт-ҡуңыр. Ирен буяуы: алһыу ағас төҫө, ҡыҙыл, ҡуйы ҡыҙыл.\nБыл төргә ҡараған һылыуҙар алтынһыу, аҡһыл, шафталы төҫөндәге тирегә эйә. Бик йыш һипкелле булалар. Күҙҙәре – ҡуңыр, гәрәбә төҫөндә, йәшел, һарғылт-йәшел, зәңгәр, йәшел-зәңгәр. Күберәк ерән сәслеләр. Ҡыҙғылт-һары, алтынһыу, ҡуйы көрән, бөтә йылы ҡыҙыл төҫлө помадалар ҡулланыу кәңәш ителә. Перламутрлы ирен буяуҙары ҡәтғи тыйыла.\nТиреләре көлһыу, фарфор төҫөндә; сәстәре ҡуйы ҡуңыр төҫтән күкһел ҡараға тиклем, һирәк кенә ағылтын. Күҙҙәр ҙә ҡуйы төҫтәрҙә була (ҡуйы ҡуңыр, ҡара, сағыу күк). Һыуыҡ тондағы алһыу һәм ҡыҙыл помадалар һөртөү отошло.\nИрен буяуын нисек дөрөҫ һөртөргә? Визажистар кәңәшенә ҡолаҡ һалһаҡ, улар иң тәүҙә ирендәрҙе тональ нигеҙ менән ҡаплап, ситенән ҡәләм менән йөрөтөргә (ҡәләм помада тоны менән тап килергә, йәки бер тонға ҡуйыраҡ булырға тейеш) һәм бер ҡат помада һөртөп, салфеткаға һеңдереп алырға ҡуша, һуңынан икенсе мәртәбә буярға . Был ысул ирен буяуының оҙағыраҡ һаҡланыуына булышлыҡ итә. Төҫөн сафландырыу өсөн көн дауамында өҫтәмә рәүештә ялтырауыҡ яғып торорға мөмкин.\nИрен буяуын һөртөп алыу ҙа ҙур әһәмиәткә эйә. Иренде кибеүҙән һаҡлау йәһәтенән косметика фирмалары тәҡдим иткән махсус матдәләр ҡулланырға мөмкин.\nӘ шулай ҙа, иң мөһиме - йылмайыуҙыр.Сөнки, йөҙөгөҙ нурлы булмаһа, иҫ киткес шәп макияжығыҙ ҙа юҡҡа сығасаҡ.


Өфө янғындары быйыл «рәхимлерәк» // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфө янғындары быйыл «рәхимлерәк»\n12:50, 11 мая 2010 Йәмғиәт\nӨфөлә янғын ваҡытында һәләк булыусылар иҫәбе быйыл 2009 йылға ҡарағанда һиҙелерлек кәмегән. Бөгөн ҡала хакимиәте башлығында үткән оператив кәңәшмәлә Өфө хакимиәтенең дәүләт янғын күҙәтеү бүлеге начальнигы Фәрит Абдрахмановтың хәбәр итеүенсә, йыл башынан алып ҡала биләмәһендә утта 17 кеше һәләк булған. 2009 йылдағы ошондай уҡ арала бындай ҡорбандар иҫәбе 29 кеше тәшкил иткән.\nШул уҡ мәлдә янғындар иҫәбе бер ҙә кәмемәгән. Йыл башынан алып Өфө территорияһында 328 янғын теркәлгән. Сағыштырыу өсөн, уҙған йылда ошондай уҡ ваҡытта 292 янғын үткән.\n«Алдынғылар» иҫәбендә янғындар буйынса һаман да Киров районы килә. Быйыл унда 61 янғын үткән. Уның территорияһында былтыр ҙа янғындар күп булған – 51. Янғындарҙың иң аҙы Дим районына тура килә – 20.\nТеги: янғындар, урындағы власть


Капитан Роза » «Йәшлек» гәзите\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар архивы » Капитан Роза\nЯңылыҡтар архивы Капитан Роза\nТәфтиш бүлеге юҡҡа ғына милицияның элиталы тармағы һаналмай – тап унда һәр ваҡыт белемле, квалификациялы профессионалдар ғына эшләй. Уларға эштең иң ауыры һәм ҡыҙығы йөкмәтелгән тип әйтергә була.\nЮстиция капитаны, Өфө ҡалаһы буйынса эске эштәр идаралығының бер бүлегендә өлкән тәфтишсе булып эшләүсе Роза Ғайсина кинола ғына романтикалы булып күренгән ауыр эшенә юғары уҡыу йортоноң юридик факультетын тамамлау менән тотонған. Дөйөм алғанда, милицияла, башлыса, ир-егеттәр эшләһә лә, тәфтишселәр араһында гүзәл заттар ҙа күп. Роза ла, йәш кенә булыуына ҡарамаҫтан, капитан исемен алып, һөҙөмтәле эшләүе менән күптәргә өлгө булырлыҡ талантлы профессионал иҫәпләнә.\nӘлбиттә, тәфтишселәрҙең эше, ҡайһы бер офис хеҙмәткәрҙәренеке кеүек, иртән сәғәт туғыҙҙа башланып, алтыла тамамланмай. Дөрөҫөн генә әйткәндә, улар аҙнаһына бер көн һәйбәтләп ял итеү форсаты тейһә лә шат.\n– Иң ауыры – енәйәт юлына баҫып тотолған балалар, үҫмерҙәр менән һөйләшеү. Улар ниндәй упҡын алдында торғанын аңлап та бөтмәй. Ниндәй генә профессионал булһаң да, балалар менән эшләгәндә йәлләү тойғоһо кисерәһең.\nБер яҡтан ҡараһаң, милицияның бер генә тармағында ла гүзәл заттар эшләргә тейеш түгел кеүек. Улар енәйәтселәрҙе йәлләп, йә булмаһа, ҡатын-ҡыҙҙарға ғына хас айырым тойғоларға, мәҫәлән, ҡурҡыуға бирелеп, эште еренә еткерә алмай, тип һанаусылар ҙа бар. Тик Роза Ғайсина был фекер менән килешмәй.\n– Енәйәтселәр һуңынан урамда осрап, улар миңә ниндәй ҙә булһа зыян килтерер, тип бер ваҡытта ла ҡурҡҡаным булманы. Ғөмүмән, ҡурҡаҡтарға милицияла урын юҡ. Янаусылар, ҡурҡытырға маташыусылар булғылай. Әммә оҫта ғына итеп һәр кемде урынына ултырта белеү ҙә кәрәк. Был да профессионализмға инә, бер кемгә лә бирешеү юҡ!\nЭшләү дәүеремдә юриспруденцияны шәп белгән енәйәтселәр менән осрашырға тура килмәне. Әлбиттә, үҙенең хоҡуҡтарын белгән кешеләр бик күп һәм был дөрөҫ тә. Шулай ҙа, енәйәтселәр закондарҙы милиционерҙарға ҡарағанда һәйбәтерәк белә, тигән фекерҙе яҡламайым. Бер ваҡытта ла енәйәт эше ҡаралған граждан алдында ҡаушап ҡалғаным булманы.\nКеше, енәйәт ҡылһа ла, шәхес булып ҡала. Шуға ла уларға ҡарата мөнәсәбәтеңде профессионализм менән кешелек сифаттарын бергә ҡушып төҙөргә кәрәк. Шул ваҡытта ғына эшеңдең һөҙөмтәһе ҡыуандырырлыҡ буласаҡ.\nРоза Ғайсина бөгөн республикала иң һәйбәт тәфтишселәрҙең береһе һанала. Әлбиттә, йәш капитандың кәрәк саҡта юл күрһәтеүсе, кәңәше менән ауыр хәлдән ҡотҡарыусы уҡытыусылары бар. Роза Ғайсина өсөн һәр ваҡыт профессионализмдың өлгөһө булып торған етәксе – юстиция подполковнигы Светлана Синявина.\n– Ул һәр ауыр хәлдән сығыу юлын белә. Аптырап, нимә эшләргә белмәгәндә тиҙ генә Светлана Ивановна янына барабыҙ. Ул бер-ике минут эсендә беҙгә кәрәкле йүнәлеште күрһәтә. Уҡытыусыларһыҙ булмай, тәфтишсе эшендә оҫта булып китеү өсөн тәжрибә кәрәк.\nИлебеҙҙәге иң ауыр тармаҡтарҙың береһендә – милицияла эшләүсе егет-ҡыҙҙарҙы, ысын профессионалдарҙы һөнәри байрамдары менән ҡотлайбыҙ! Уңыштар һеҙгә!


Һуңғы арала тышҡы идара итеү индерелгән предприятиела рҙа сәйер хәл күҙәтелә башланы. Етәксе итеп тәғәйенләнгән б әғзе әҙәмдәр ең һыҙғанып эшләргә түгел, ә үҙ кеҫәләрен ту лтырырға килгән кеүек тойола. Һәр хәлдә Башҡортостан Республ икаһы Контроль - иҫәп палатаһы коллегияһы ултырышында булға ндан һуң миндә тап ошондай фекер тыуҙы. Үҙегеҙ уйлап ҡарағыҙ: палата тикшереү үткәргән өс предприяти ела ла тышҡы идара итеүселәр арҡаһында сетерекле хәл килеп т ыуған. Мәҫәлән, бер "геройыбыҙ" тармаҡта иң яҡшылар иҫәбенән\nтөшмәгән "Ашҡаҙар" ҡошсолоҡ фабрикаһын бер йыл эсендә генә бөлгөнлөккә төшөргән. Әгәр ҙә 2001 йылда предприятие 33,1 м иллион һумлыҡ зыянлы эшләһә, былтыр иһә был һан 42,1 миллио нға тиклем барып еткән. Тикшереү һөҙөмтәләре буйынса тышҡы идара итеү осоронда хеҙм әткәрҙәр һаны 1,8 тапҡырға кәмегән, ә эш хаҡы буйынса бурыс\n1,03 миллион һумға тиклем артҡан. Предприятиеның дөйөм иҡтисади хәле насарайған һайын тышҡы идара итеүсенең хәле яҡшыра барыуы аптырашта ҡалдыра. Рәсми эш хаҡы 10 мең һум булһа ла, управляющий шикле финанс операц ияларҙа миллиондарса аҡса эшләргә өйрәнеп алған. Ҡошсолоҡ ф абрикаһы бер нисә тапҡыр булмаған фирмалар менән төрөл сумм аларға килешеүҙәр төҙөй. Хужаның торлаҡ мәсьәләһе лә тиҙ ге нә хәл ителә - фабрика аҡсаһына майҙаны 211 квадрат метр тә шкил иткән 2,5 миллионлыҡ коттедж һатып алына. Һуңынан была рҙың барыһы ла Ырымбур ҡалаһындаға фирмаға һатыла, әммә һуң ғылары үҙҙәрен һатып алыусы икәнлеген бөтөнләй белмәгән бул ып сыға.\nБынан тыш "уңған" етәксе фабрикала асылған яуаплылығы\nсикләнгән "Үҫеш" йәмғиәте менән ара -тирә финанс бәйләнешк ә инә. Әлбиттә, уларға продукция түбән хаҡ менән ебәрелә һ әм төп предприятиеға зыяндан башҡа бер нимә лә килмәй. "Герой" үҙҙәрен туғандары тураһында хәстәрләүҙе лә онотмай. Мәҫәлән, уларҙың берәүһе тотҡан автомастерскойҙа фабриканы ң машиналары ремонтлана. Бәләкәй генә ремонтҡа ла бында 50 м ең аҡса түләнә. Өр - яңы автокранды "уңған" етәксе шәхси хужаға ни бары 7 5 мең һумға ғына һатып ебәрә. Ә бит был техниканың бер тәгәр мәсе генә шул хаҡ!\nОҙон һүҙҙең ҡыҫҡаһы, 15 ай тыштан идара итеү осоронда\nпредприятиелағы хәлдәр яҡшырыу түгел, тик насарайҙы ғына. Д ебитор бурыстарҙы ҡайтарыу буйынса саралар күрелмәне тиерле к. Стәрлетамаҡ районы хакимиәте бындай етешһеҙлектәрҙе күреп өн дәшкән осраҡтарҙа, аҡыллы хужа шунда уҡ "Банкротлыҡ тураһынд а" законды иҫкә төшөрә килде - ҡыҫылырға хоҡуғыҙ юҡ!\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, бында күңелһеҙ хәл икенсе районда ла күҙә телә. Иглин районында бер предприятиены тулыһынса бурысҡа б атырғандан һуң, бер иптәш Дыуан районында бер юлы ике пред приятиеға тышҡы управляющий итеп тәғәйенләнә. Ике ойошманан да етәксе рәсми рәүештә 10-шар мең һум эш хаҡы алып ята. Бын да ла "Ашҡаҙар"ҙағы мутлыҡтар ҡабатлана. Тимәк, предприятие ның көрсөктән сығыуы икеле тигән һүҙ...\nЯбай колхозсы бер тоҡ иген урлап тотолһа, яу ҡуптарып , өс йылға ултырта торғандар, ә бында иһә дәүләт кеҫәһенән м иллиондарса аҡса кемдеңдер кеҫәләрен ҡалынайта, ә улар йырл ап йәшәүен дауам итә.


Өфөлә «ПАЗ» менән сит ил автомобиленең бәрелешеүе арҡаһында автобус пассажирҙары зыян күргән // Хәл-ваҡиғалар | новости башинформ.рф\n16:04, 16 октября 2018 Хәл-ваҡиғалар\nӨфөлә 15 октябрҙә кисен Ферин урамындағы 1-се йорттоң ҡаршыһында Renault Logan машинаһы һәм «ПАЗ» маркалы автобус ҡатнашлығында юл-транспорт ваҡиғаһы теркәлгән. Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостан Республикаһы буйынса баш идаралығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, ваҡиға урынына Башҡортостан Республикаһы буйынса Янғынға ҡаршы федераль хеҙмәттең 22-се отряды хеҙмәткәрҙәре, шулай уҡ полиция һәм табиптар килгән. Аварияла автобустағы ике кеше — 32 йәшлек ҡатын һәм 33 йәшлек ир зыян күргән.\n«Зыян күргән кешеләр медицина учреждениеһында тикшереү үткәндән һуң амбулатор дауаланыу өсөн өйҙәренә ҡайтарылған. Юл-транспорт ваҡиғаһының сәбәптәре асыҡлана», — тип хәбәр иттеләр ведомствонан.\nТөбәк Дәүләт автоинспекцияһының матбуғат хеҙмәтендә белдереүҙәренсә, сит ил автомобиле рулендә 37 йәшлек иҫерек Өфө кешеһе ултырған. Ул Индустриаль шоссе яғына китеп барғанда ҡаршыға килгән автобус менән бәрелешкән. «ПАЗ»дың 290-сы «Телеүҙәк-Өфө ДОК» маршруты буйынса хәрәкәт иткәнлеге билдәле. Салонда 10 пассажир булған. Тикшереү башланған.\nҺуңғы ваҡытта пассажир транспорты ҡатнашлығындағы юл фажиғәләре артты. Алдан хәбәр ителгәнсә, 10 октябрҙә Октябрь проспектында «ПАЗ» һәм «НефАЗ» автобустары бәрелеште. Аварияла 21 кеше зыян күрҙе, өс бала медицина учреждениеһына оҙатылды.\n15 октябрҙә Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров һаманғаса легаль булмаған пассажир йөрөтөүселәр мәсьәләһен хәл итә алмаған мэрия чиновниктарының һәм тейешле ведомстволарҙың эшен ҡаты тәнҡитләне. Ул чиновниктарға 1 декабргә легаль булмаған автоташыусылар менән көрәшеү өсөн күрелгән саралар тураһында доклад әҙерләргә ҡушты.\n16 октябрҙә Өфө мэрияһындағы оператив кәңәшмәлә Башҡортостандың баш ҡалаһы хакимиәте башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Салауат Хөсәйенов үҙенең хеҙмәткәрҙәренән пассажир йөрөтөүселәр баҙарындағы хәлде яйға һалыу планын күрһәтеүҙе талап итте. Документ ошо йомаға, 19 октябргә үк әҙер булырға тейеш.\nТеги: юл-транспорт ваҡиғаһы, Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы


Туймазы төҙөүселәре һөнәри байрамын билдәләне\nҠалала төҙөлөш йылдам бара. Һуңғы биш йылда ғына ҡалала өс балалар баҡсаһы, бер мәктәп, өс спорт майҙансығы файҙаланыуға тапшырылған. Республика ярҙамы менән Туймазы районында балалар дауаханаһы, балалар баҡсаһы һәм социаль-мәҙәни үҙәк төҙөү проекты эшләнә.\nСентябрҙә Ҡандрала физкультура-һауыҡтырыу үҙәге һалына башлай. «Туймазы-Арена» универсаль боҙ комплексының икенсе сиратында ла эштәр көйлө бара. Былтыр районда 89 меңдән ашыу торлаҡ файҙаланыуға тапшырылған. Ете йыл эсендә авария хәлендәге йорттарҙан туғыҙ йөҙгә яҡын ғаилә яңы йортҡа күсерелгән. Киләсәктә «Сулпан» биҫтәһендә өс йөҙ меңдән ашыу квадрат метрлыҡ торлаҡ сафҡа индерәсәк. Төҙөүселәр көнө айҡанлы ойошторолған кисәлә бындай уңышҡа үҙ һөнәрен яратҡан тырыш хеҙмәтсәндәр булғанда ғына ирешергә була тип билдәләнде. Байрам уңайынан тармаҡтың лайыҡлы хеҙмәт күрһәтеүселәренә Рәхмәт хаттары тапшырылды.


Етди мөнәсәбәттәрҙе нисек төҙөргә. Elite Сингл\nБыл терминға билдәләмә төрлө булыуға ҡарап, партнерҙар: целеустремленность, намыҫлылыҡ, тоғролоҡ йәки булыусан. Мөхәббәт мөнәсәбәттәре, күбеһе өсөн беҙ, эксклюзив ике йән эйәһе араһында мөнәсәбәт, уларҙың бер-береһен белергә, һынап төшөнмәйенсә, уртаҡ ҡиммәттәр күп, шулай уҡ тирә-яҡ ҡушылдығы. Киләсәктә был ике тел проецировать партнер булырға, бергә ҡорған тарих, уртаҡ проекттар, шулай уҡ белә, бөтә ҡаршылыҡтарҙы еңеп сыға. Бер-береһен ихтирам һәм ышаныс нигеҙендә, етди мөнәсәбәт ҡороу. Оҙаҡ сроклы перспективала, был партнерының хәл итә ала, улар тулыһынса союзында эшләүселәр өсөн-ғаилә һәм граждандар акты нигеҙендә йәки килешеү төҙөү, никах кеүек. Партнер, походка, ояла һәм төҙөү өсөн ныҡлы нигеҙ булып ихлас, ирек, хәҡиҡәт һәм ихлас. Партнерҙар менән, ҡайһы бер деталдәрен аныҡ күрһәтеп, эште дөрөҫ йүнәлештә бара. Был киң билдә етерлек булһын өсөн, беләһегеҙме, әгәр һеҙ әҙер һеҙҙең өсөн партнерҙар һәм етди мөнәсәбәт. Мөхәббәт мөнәсәбәттәрҙе, үҙен индерҙе.\nМин « беҙ » мин, моғайын, иң билдәләрҙең аңлайышлы һәм асыҡ булыуына, бирә һезгә белергә, әгәр һеҙ етди партнер мөнәсәбәткә инергә әҙер. Көндәлек тормош, уны үҙең тояһың ашыу яңғыҙы түгел, әммә уның ҡабул итеү мөһим. йәки уны хәл итеүгә күберәк үҙ эсенә ала. Һеҙ партнерҙар, тип уйлайым инде киләһе ялда бергәләп, үҙ тарихында һеҙҙең йәлеп, үҙенең яҡындары тураһында һөйләгәндә, минеңсә, уның киләсәге һеҙҙең яҡтан. Бөтә был нәмәне күрһәтеү, хәйер, тота сезне һәм уны тоташтыра. Мин « беҙ», ниһайәт, урынына « мин ». Әгәр партнеры булып, һеҙҙән үтенеп һорайым, ә һеҙ күрмәгән, һеҙ йыш хәбәрҙәр ебәрә, һеҙҙең шылтыратыуҙы йәки кис теләне, был уның яғынан асыҡтан-асыҡ билдәләре менән бәйлелектә күрһәтелә. Йәки һеҙҙең тырышлыҡ менән эшләгән һәм уның бөтә теләгән ваҡытта үткәрә уның өсөн, һеҙҙең һәм һеҙҙең белеүен күрһәтте. Һеҙҙең партнер ысынлап та үтмәй мөмкин түгел. Хәленә ҡарап, уны белгән, уға өҫтөнлөк итә һеҙ үҙ ваҡытында һәм идара итеү һәм уның дустары араһында ша (e) s. Был иҫбатлай, һәм ул һеҙҙең теләк менән әле оҙаҡ ныҡлы пар булдыра. Беләһеңме, һеҙ шулай тип уйлап партнер, тимәк, күп. Әммә был ғына етмәй, тип әйтә « я тебя люблю » шул тиклем тапҡыр, ни телисез икән, һүҙегеҙгә иҫбат итер өсөн һеҙгә баштағы. Шулай итеп һөйләп, күрһәтеп, мәҫәлән, иғтибар аҙ.\nҺеҙ булған һүҙҙәр, ихлас бигерәк\nМәҫәлән, партнеры булып, һеҙ үҙ тамашасыһы һөйөүен күрһәтергә мөмкин. Улар йә йәшенеп уны түгел, һеҙҙең өсөн, һеҙ уны ҡулға алыу өсөн теләсә ҡайһы урында целуя девушек йәки йоҡа, йә донъя тирәләй хәл. Темперамент партнер ҡаранығыҙмы һеҙ, әгәр һеҙ тоғро булып ҡала, уның үҙенең, был етди мөнәсәбәт күрһәтеү, яҡшы билдәләр ҡатнашты. Кәрәк булһа, тип, һеҙ, һеҙ кешеләр менән ҡалырға мәжбүр итә алмай. Һеҙ беркасан тейеш ла үҙен ловушке мөнәсәбәт тоя хатта. Был осраҡта ике, юҡ етди, реаль ҡарашы. Ысынлап та, тәүҙә командалар араһындағы мөнәсәбәтте билдәләү һәм азатлығы нигеҙен балансир эш, хәл, бында һеҙҙең һәр береһен шулай хөрмәт буш. Көслө партнерҙары яғынан инвестициялар һәм һеҙгә мөнәсәбәте һеҙҙең менән етди һорау. Шуға күрә белергә кәрәк, ихтыяжға ҡарап, төҙәтмәләр индереү мәлдәре әҙер була. Әгәр һеҙ чувствуй, был балансты һаҡлау партнерҙары менән һеҙҙе, һеҙ идеаль пар тип осмос булдырыу, тотороҡло һәм етди мөнәсәбәт иҫбатлай. Етди мөнәсәбәт мөһим, недоразумения ҡотолоу өсөн. Һезгә һәм һеҙҙең партнер араһындағы мөнәсәбәттәр бәйләнеше ҙур роль уйнай. Әгәр һеҙ былтыр партнер хәтерҙә ваҡ деталдәр һөйләшә, уны тыңлай һәм уның йәки уның иғтибарын күрһәтә. Һеҙ үҙегеҙгә уңайлы тойорға ярҙам итә һезгә яҡшы партнерҙар менән бәйләнештәр. Күп кенә уңышһыҙлыҡҡа дусар мөнәсәбәте арҡаһында проблемалар, бурыстар, ышаныс, аралашыу, шулай уҡ проблемалар. Һеҙ партнерҙар менән бәйләнеш яҡшы, шуға күрә етди мөнәсәбәт ышаныс һәм көслө билдәләре ҡатнашты. Мөхәббәт төшөү өсөн, мөһимерәк булһын өсөн, үҙенең хис-тойғо менән һуғарылған. Был донъя үҙенең иң яҡшы күрһәтеүҙең яҡшы ысулы булып, яңғыҙ кеше йәлеп итеү өсөн, һәм кем белә, идеаль ир-егет йәки ҡатын-ҡыҙҙы осрата. Шулай уҡ алыр өсөн ваҡыт сыҡмағас, эштән һуң эсеп, мәҫәлән. Был мөмкинлек өсөн кешеләр көсө менән таныштырҙы. Шулай уҡ сайтта танышырға мөмкин теркәлгән етди һеҙҙең кеүек»Синглы Elite, беренсе аҙым булып тора тип эҙләп етди мөнәсәбәт мөһим. Тик, шулай кәрәк-белгәне, сабырлыҡ күрһәтергә, хатта, әгәр етди мөнәсәбәттәр-был мөнәсәбәт, ысынлап та, төш, ябай бармаҡ сиртеү ул төҙөү түгел. Улар һораны, киреһенсә, ҡайһы бер ынтылыш һәм түҙемлек булһын өсөн, ул ысынлап та килтерә. Elite Синг етди мөнәсәбәт һеҙгә ярҙам эҙләй. Ысынлап та, беҙгә ысын процестарҙың стандартлаштырыу һәм ныҡлы ағзалары осрашты. Улай ғына ла түгел, тест ярҙамында фән эшмәкәре, мотлаҡ осрашырбыҙ һеҙҙең синг, совметимый һеҙҙең менән дә бүлешеү теләге уҡ. Көтөргә түгел, Синг Elite н теркәлгән өсөн тест һәм шәхес үҙ яртыһын осрата тамамланды\n← Урыҫ баҫмалары менән улар ҡатын-ҡыҙға өйләнеүсән-уларға. Статистика мәғлүмәттәре ҡатырғыс - славян ҡатын-ҡыҙы һәм Менталитеты тураһындағы мәғлүмәт - Яңылыҡтар - CQMI танышыу агентлығы\nЧатта теркәлергә онлайн башҡа бушлай таныша һәм ғәрәп ч →


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ЙОЛАЛАРЫБЫҘҘЫ ҺАНЛАЙЫҠ! - 2016 - Мәҡәләләр\nБөгөнгө заман көнимешебеҙгә, йолаларыбыҙға ла ҙур үҙгәрештәр индерә. Элекке кеүек, оло өмәләр ойоштороп, туғандарҙы, дуҫ-иште, күрше-күләнде бергә туплаған күп йолалар, мәҫәлән, һуғым һуйыу, бура бурау, йорт күтәреү, бесән сабыу кеүек эштәр ҙә әллә ҡайҙа тарихта тороп ҡалғандай. Шулай ҙа арабыҙҙа, башлыса ауылдарыбыҙҙа, йырлы-моңло өмәләрҙе тергеҙгән, йолаларыбыҙҙы, ғөрөф-ғәҙәттәребеҙҙе һанлаған кешеләр булыуы күңелде йыуата. Яңыраҡ ҡына ошондай күңелле саралар Белорет районының Сосновка ауылында үтте: Мусиндар, Мансуровтар, Сафуановтар һәм Кәримовтар ғаиләһе күңелле ҡаҙ өмәләре ойошторҙо.\nСосновкала башҡорттар менән бергә төрлө милләт вәкилдәре йәшәй. Бындай мөхиттә башҡалар араһында һыр бирмәй, матур сифаттар күрһәтеп, йолаларыңды күтәрмәләп йәшәргә кәрәк икәнен аңлай милләттәштәр. Был йәһәттән бигерәк тә Сосновка ағинәйҙәре ойошмаһы әүҙем эшләй. Әленән-әле төрлө милли байрамдар, файҙалы һәм фәһемле саралар ойоштороп ҡына тора улар. Был юлы ла бергәләп кәңәшләшеп, ауылда ҡаҙ өмәләрен тергеҙеп ебәрҙеләр. Ҡулдарына күстәнәстәр тотоп, урам буйлап йырлап, өмә уҙасаҡ йортҡа юлланған сағыу милли кейемдәрҙәге төркөмдө олоһо ла, кесеһе лә тамаша ҡылып күҙәтте. Ә инде биҙәлгән көйәнтәләргә ҡаҙҙар элеп, йылғаға киткән өмәселәрҙе урамдан уҙған машиналар ҙа туҡтап оҙатып ҡалды.\nОшо хаҡта өмә ойошторған ғаиләләрҙең береһе Земфира һәм Мәүлит Кәримовтар менән әңгәмәләштек.\n- Быйыл яҙғыһын ике аҙналыҡ 11 бәпкә һатып алғайныҡ, шуларҙың бөтәһе лә көҙгә тиклем теүәл йөрөнө, - тип һөйләп китте хужабикә. - Ҡайһы берәүҙәр ҡаҙ аҫрауҙың файҙаһынан мәшәҡәте күп тиһәләр ҙә, бер ҙә ыҙаламай ғына үҫтерҙек бәпкәләрҙе. Ауылда йылға булмағас, ихата эсенә бәләкәй генә күл эшләп ҡуйҙыҡ. Ашатыу ҙа артыҡ сығымлы булманы. Ҡаҙ өйрәк кеүек күп ашамай, ите лә күберәк, мәшәҡәте лә әҙерәк. Бынан тыш, 11 генә ҡаҙҙан әллә күпме май, мамыҡ алдыҡ. Өмәне 16 ҡаҙ салдырған Лүзә апай Сафуановаларҙа башланыҡ. Артабан Фәймә менән Юныс Мансуровтарҙа - 23, Фәнилә менән Динислам Мусиндарҙа 21 ҡаҙ йолҡтоҡ.\nҮҙебеҙҙә өмә булаһы көндө иртә менән йырҙар йырлап, матур теләктәр теләп өмәселәребеҙҙе ҡаршы алғас, бергәләп сәй эстек тә, эшкә тотондоҡ. Төп өмәсебеҙ, үҙе лә ғүмер буйы күпләп ҡош-ҡорт үҫтергән Фәнилә апай Мусина ҡаҙ йолҡоуҙың бөтә нескәлектәрен, серҙәрен өйрәтте. Уның әйтеүе буйынса, иң тәүҙә ҡанат аҫтындағы хәрәм ҡаурыйҙарҙы йолҡоп алып ситкә ташланыҡ. Быйыл салынған ҡаҙҙарҙы элеккесә үтекләп торманыҡ, бер-ике минутҡа ҡайнар һыуға тығып алып, мамығын йолҡтоҡ та, эсен ярып, ҡар тултырып, тышҡа сығарып һалып торҙоҡ. Был алым ҡаҙҙың эсен, эсәк араһындағы майҙы айырып алыуҙы еңелләштерҙе. Эҫе һыуҙа бешекләп алғас, ҡаҙ ҙа таҙа, матур йолҡолдо. Бергәләп эшләгәс, тиҙ арала ҡаҙҙарҙы эшкәртеп тә ҡуйҙыҡ, шунан күмәкләшеп йырлашып йылғаға сайырға киттек. Бер-ике өмәсебеҙ өйҙә ҡалып, ҡоймаҡ ҡойоп, ҡаҙ майы менән майлап, сәй ҡайнатып, килеүебеҙҙе көтөп торҙо. Эштең иң ауырын, мәшәҡәтлеһен тамамлағас, йылы өйҙә рәхәтләнеп, ҡоймаҡлап сәй эстек тә, ҡауырһын һыҙырыу эшенә тотондоҡ. Бер-беребеҙгә кәңәштәр бирә-бирә эшләгәс, яңғыҙыңа йырып сыҡҡыһыҙ мәшәҡәт булып күренгән эште лә тиҙ генә тамамлап ҡуйҙыҡ. Өмәселәр матурыраҡ ҡауырһындарҙан әллә күпме таба майлағыстар эшләне. Ошо 11 ҡаҙҙың мамығынан мин - бер, ә Фәнилә апай Мусина үҙҙәренең 23 ҡаҙынан ике мендәр эшләтеп алдыҡ. Хәләл көс менән үҫтергән ҡаҙҙарыбыҙҙың эс майының да файҙаһын күреп өлгөрҙөк. Оло йәштәге әсәйем ныҡ йүтәлләп киткәс, кискеһен түштәрен ҡаҙ майы менән ыуып һалдыҡ, таң атыуға йүтәл йомшарған, тамаҡ ауыртыуы ла бөткәйне. Әле бер йәштәре лә тулмаған игеҙәк ейәндәребеҙгә лә профилактика өсөн тамсылап ҡына ҡаҙ майы эсерәбеҙ. Һыуыҡ көндәрҙә бит-ҡул ярылғанда ла ҡаҙ майы шифалы. Кискеһен йоҡлар алдынан биткә һөртөп ятһаң, иртән тороуға тире йомшарып, ундағы һырҙар яҙылып китә. Шуға ла, Алла бирһә, икенсе йылға ла бәпкәләрҙе күберәк алырбыҙ, тип ниәтләп торабыҙ. Хәләл көс менән үҫтергән ризығыбыҙҙы ҡышҡы һыуыҡ айҙарҙа балалар, туған-тумасалар, дуҫ-иштәр менән бергәләп ашарға яҙһын, тип теләйбеҙ...\nЗемфира апай менән Мәүлит ағай Кәримовтар Сосновка ауылының барлыҡ йәмәғәт эштәрендә лә ҡайнап йәшәгән, рухлы, сәмле ғаиләләрҙең береһе. Земфира апай 28 йыл башланғыс кластар уҡытыусыһы булып эшләй, аҙаҡ бер аҙ мәҙәниәт өлкәһендә лә эшләп ала, әле ағинәйҙәр ойошмаһының әүҙем ағзаһы. Мәүлит ағай Урал аръяғы ижади көстәренең "Ҡуңыр буға" берләшмәһе рәйесе урынбаҫары, өс китап авторы. Әлеге ваҡытта "Китап" нәшриәтенә дүртенсе китабын баҫтырырға биргән. Икеһе лә ижади ҡарашлы, матурлыҡҡа ынтылған дәртле кешеләр, шуға күрә уларҙың аллы-гөллө сәскәгә күмелгән йорттары ла әллә ҡайҙан уҡ бар ауылға нур сәсеп, балҡып ултыра. Май сүлмәге тышынан билдәле, тип бушҡа ғына әйтмәй шул халыҡ. Нәҡ ошондай матур мөхиттә йәшәгәнгә рухтары ла бай, башҡарған эштәре лә изге, ә күңелдәре иһә йорттары кеүек киң һәм яҡты уларҙың.\nЯҙылған: 26.12.16 | Ҡаралған: 644


Башҡорт атлылары байрағы – Дон ерендә, тарихы – музейҙа » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Башҡорт атлылары байрағы – Дон ерендә, тарихы – музейҙа\n15.05.2019 Башҡорт атлылары байрағы – Дон ерендә, тарихы – музейҙа\nРостов башҡорттары лидеры Мәхмүт Сәлимов 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы байрағының күсермәһен Таганрог дәүләт музей-ҡурсаулығы етәкселегенә тапшырҙы.\nТап ошо учреждение «Самбек үрҙәре» хәрби-тарихи музейы комплексы төҙөлөшө өсөн яуаплы. Байраҡ менән бергә халыҡ аҡсаһына төҙөлгән музейға байтаҡ раритет әйбер, шул иҫәптән 45 миллиметрлыҡ пушка ла тапшырылған. Данлыҡлы дивизия тарихы бында лайыҡлы күрһәтеләсәк.\n«Музейҙы бергәләп төҙөйбөҙ» тип аталған илһөйәрлек акцияһы Таганрог ҡалаһында Көньяҡ Рәсәй фән һәм мәҙәниәт үҙәгендә үткән. Сарала Рәсәй эҙәрмәндәр хәрәкәте һәм йәмәғәт ойошмалары вәкилдәре, ветерандар, йәштәр ҡатнашҡан. Комплекс халыҡ аҡсаһына Ростов өлкәһенең Самбек ауылы янында төҙөлә. Уның өсөн яҡынса биш мең гектар ер бүленгән. 130-сы һәм 416-сы уҡсылар дивизияһы яугирҙары иҫтәлегенә арналған «Самбек үрҙәре» һәйкәле уның үҙәгендә ҡаласаҡ.\nБашҡорт атлылары байрағының күсермәһен әүҙем йәмәғәтсе, «Любизар» хәрби-тарихи клубы етәксеһе Илдар Шәйәхмәтов эшләгән, Таганрогҡа алып барыуҙа иһә Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты ярҙам иткән.


5 ноябрь — Башҡорт Википедияһы\n5 ноябрь — григориан стиле буйынса йылдың 309-сы көнө (кәбисә йылында 310-сы). Йыл аҙағына тиклем 56 көн ҡала.\n5 ноябрь Викимилектә\nБМО: Цунами проблемаһы тураһында мәғлүмәт таратыу көнө.\nЕр: Менеджер ирекмәндәр көнө.\nАҠШ: Америка футболы көнө.\nПеролы ручка көнө.\nҠаҙағстан: Тышҡы разведка көнө.\nБеларусь: Хәрби разведчиктар көнө.\nӘрмәнстан: Разведка ғәскәрҙәре көнө.\n1846: Хәҙерге Өфө дәүләт ат конюшняһы ойошторола.\n1929: СССР-ҙа беренсе планетарий асыла.\n1935: «Монополия» исемле өҫтәл уйыны уйлап сығарыла.\n1968: Өфөлә витамин заводы эшләй башлай.\n1968: Өфөлә дәүләт циркы бинаһы файҙаланыуға тапшырыла.\nМихаил (донъяуи исеме Добров Матвей Алексеевич; 1795— 19.05.1858), дин әһеле, 1831—1835 йылдарҙа Ырымбур һәм Өфө епискобы. Дини тәғлимәт магистры (1818). Архимандрит (1822), монах (1818). Өфө епархияһы етәксеһе вазифаһында Воскресение кафедраль соборын төҙөү инициаторы була, ҡатын-ҡыҙҙар общинаһын Минзәлә өйәҙе Бәтке ауылынан Өфөгә күсерә. Сығышы менән Мәскәү ҡалаһынан.\nЗәйнуллин Марат Вәли улы (1935—13.05.2016), башҡорт теле белгесе, юғары мәктәп уҡытыусыһы һәм эшмәкәре. 1966—1991 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университетының филология, 2000—2011 йылдарҙа — башҡорт филологияһы һәм журналистика факультеты деканы. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы академигы (2009), филология фәндәре докторы (1988), профессор (1991), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1992) һәм мәғариф отличнигы (1995), Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (1998). Жәлил Кейекбаев (1996) һәм Зәйнәб Биишева исемендәге (2008) премиялар лауреаты.\nУраҡсин Зиннур Ғәзиз улы (1935—3.03.2007), башҡорт тел белгесе, яҙыусы, йәмәғәт эшмәкәре. 1990 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы академигы (1991), филология фәндәре докторы (1976), профессор (1983). Рәсәй Федерацияһының (1996) һәм Башҡорт АССР-ының (1984) атҡаҙанған фән эшмәкәре. Башҡортостандың Халыҡтар дуҫлығы ордены кавалеры (1999).\nСевостьянов Сергей Александрович (1960), спортсы. Күреү йәһәтенән инвалид спортсыларҙың еңел атлетика буйынса — 1983 йылдан СССР, 1992 йылда БДБ, (1992), 1993—2009 йылдарҙа Рәсәй йыйылма командалары ағзаһы. Еңел атлетика буйынса Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры (1992). Башҡортостан Республикаһының күренекле спортсыһы (1994). Паралимпия уйындары чемпионы (2 тапҡыр 1992; 1996, 2000), күп тапҡыр көмөш һәм бронза призёры; шулай уҡ күп тапҡыр донъя, Европа, СССР, БДБ, РСФСР һәм Рәсәй чемпионы. «Шәхси батырлыҡ өсөн» (1992), Почёт (2002), Дуҫлыҡ (1996) һәм «Башҡортостан Республикаһы алдында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» (2000), Салауат Юлаев (2004) ордендары, 2-се дәрәжә «Ватан алдында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» орденының миҙалы (2006) кавалеры. Сығышы менән хәҙерге Белгород өлкәһенең Валуйки ҡалаһынан.\nДомрачёв Александр Васильевич (1906—26.01.1961), комсомол һәм хужалыҡ органдары хеҙмәткәре, дәүләт эшмәкәре. 1927 йылдан Өфөлә комсомол эшендә; 1936 йылдан илдең төрлө ҡалаларындағы оборона заводтары директоры; 1951 йылдың мартынан СССР ҡорал (артабан оборона сәнәғәте) министрының урынбаҫары һәм беренсе урынбаҫары; 1957 йылдан СССР-ҙың Оборона техникаһы буйынса дәүләт комитеты рәйесе — СССР министры. РСФСР-ҙың икенсе саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Ике Ленин, ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ һәм Ҡыҙыл Йондоҙ ордендары кавалеры. Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.\nБикбулатова Әлфиә Нәзих ҡыҙы (1951), юғары мәктәп ветераны, ғалим-аллерголог. 1976 йылдан Башҡорт дәүләт медицина институты һәм Башҡорт дәүләт медицина университеты уҡытыусыһы. Медицина фәндәре докторы (1997), профессор (1998). Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.\nЭдуард Әғзәми (1937), журналистика ветераны, яҙыусы, 1961 йылдан СССР Журналистар союзы, 1993 йылдан Рәсәй һәм Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союздары ағзаһы (1993). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1988), Яңауыл ҡалаһы һәм районының почётлы гражданы (1997) һәм Ғәли Соҡорой исемендәге әҙәби премияһы лауреаты (1999).\nБайков Эдуард Артурович (1967), яҙыусы, ғалим. Рәсәй һәм Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союздары ағзаһы.\nХәмитов Нәжип Шәңгәрәй улы (1898—5.09.1943), СССР-ҙың Бөйөк Ватан һуғышында батырҙарса һәләк булған хәрби эшмәкәре. Уҡсылар корпусы командиры, генерал-майор (1943). Ленин, Ҡыҙыл Байраҡ һәм 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордендары кавалеры.\nНеплюев Иван Иванович (1693—11.11.1773), Рәсәй империяһының дәүләт эшмәкәре, дипломат, адмирал, действительный йәшерен советник. Ырымбур губернаһының беренсе губернаторы (1744—1758).\nМусин Сәфәр Ғайсар улы (1948), хеҙмәт ветераны, 1965—2007 йылдарҙа «Салаватстрой» төҙөлөш тресының балта оҫтаһы, ташсыһы, мастеры (1995 йылдан). Хеҙмәт Даны орденының тулы кавалеры (1975, 1977, 1986). Фёдоровка районының почётлы гражданы.\nНестеров Дмитрий Леонтьевич (1899—1.01.1986), ауыл хужалығы алдынғыһы. 1935—1959 йылдарҙа Башҡорт АССР-ының Дәүләкән машина-трактор станцияһының өлкән агрономы. СССР-ҙың дүртенсе саҡырылыш Юғары Советы депутаты (1954—1958). Социалистик Хеҙмәт Геройы (1948).\nЛебединский Лев Николаевич (1904—21.11.1992), СССР-ҙың музыка белгесе, фольклорсы. Граждандар һуғышында ҡатнашыусы. 1935 йылдан СССР Фәндәр академияһы Этнография институтының ғилми хеҙмәткәре, 1939—1940 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Халыҡ Комиссарҙары Советы ҡарамағындағы Сәнғәт эштәре буйынса идаралыҡта музыкаль консультант. «Башҡорт халыҡ йырҙары» йыйынтығын төҙөүселәрҙең береһе. Башҡорт музыка фольклористикаһы үҫешенең мөһим этабы булған «Башҡорт халыҡ йырҙары һәм көйҙәре» йыйынтығының автор‑төҙөүсеһе.\nФоменков Михаил Петрович (1924—22.01.2004), хор дирижёры, педагог, йәмәғәтсе. 1968–2003 йылдарҙа (өҙөклөк менән) хәҙерге Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1968—1970 һәм 1990—1995 йылдарҙа хор менән дирижёрлыҡ итеү кафедраһы мөдире һәм институт проректоры. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1959—1971 йылдарҙа Башҡортостандың Хор йәмғиәте рәйесе. Сәнғәт ғилеме кандидаты (1978), профессор (1988). Рәсәй Федерацияһының (1996) һәм Башҡорт АССР-ының (1963) атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре. II дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры (1985). Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.\nПятков Виктор Евгеньевич (1929—3.09.2008), алдынғы нефтсе, 1956 йылдан Башҡорт АССР-ының «Октябрьскнефть» промысла идаралығы, 1965—1989 йылдарҙа — Төмән өлкәһе «Юганскнефть» нефть һәм сығарыу идаралығы операторы. КПСС-тың XXVI съезы делегаты (1981), КПСС Үҙәк Комитеты ағзалығына кандидат (1981—1986). Социалистик Хеҙмәт Геройы (1981). СССР-ҙың нефть сығарыу сәнәғәте отличнигы (1970).\nФенченко Николай Григорьевич (1939), ғалим-зоотехник, 1966—1999 йылдарҙа Башҡортостан ауыл хужалығы институты һәм Башҡорт дәүләт аграр университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1973 йылдан — ауыл хужалығы малдарын үрсетеү кафедраһы мөдире вазифаһын башҡарыусы, 1976 йылдан — мөдире; 1999 йылдан — Башҡортостан ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институтының бүлек мөдире. Ауыл хужалығы фәндәре докторы (1992). Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2006), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1990), РСФСР‑ҙың ауыл хужалығы отличнигы (1985) һәм почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (1988). Сығышы менән хәҙерге Украинаның Полтава өлкәһе Лубенский районы Енковцы ауылынан.\nТотманова Ася Валентиновна (1954), бейеүсе. 1971 йылдан — хәҙерге Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле солисы, 1992 йылдан — «Башҡортостан» дәүләт концерт залының «Гранде» бейеү ансамбленең балетмесйтер‑ҡуйыусыһы, бер үк ваҡытта етәксеһе. Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1989). Бөтə Рəсəй йыр һəм бейеү ансамблдəре һəм халыҡ бейеүҙəре ансамблдəре смотры дипломанты (Мәскәү, 1978).\nГулак Сергей Викторович (1984, спортсы. Пуля менән атыу буйынса Рәсәйҙең халыҡ-ара класлы спорт мастеры (2006). Үҫмер спортсылар араһында шәхси зачётта Рәсәй чемпионы. (2000—2003), Рәсәй беренселектәренең дүрт тапҡыр көмөш (2001—2002, 2005) һәм алты тапҡыр бронза (2000, 2002—2004) призёры, команда зачётында донъя чемпионы. (2002). Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.\n5 ноябрҙә тыуғандар\n1896: Николай Бернштейн, СССР физиологы.\n1954: Джеффри Сакс, АҠШ иҡтисадсыһы.\n5 ноябрҙә вафат булғандар\n1879: Джеймс Максвелл, Англия физигы.\n1930: Христиан Эйкман, Голландия табибы.\n1944: Алексис Каррель, Франция биологы.\n1988: Ричард Аллаяров, СССР-ҙың почётлы нефтсеһе, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1959).\n2000: Рәшит Солтангәрәев, башҡорт яҙыусыһы, Рәсәй Федерацияһының (1996) һәм Башҡорт АССР-ының (1985) атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Салауат Юлаев исемендәге премия лауреаты (1978).\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=5_ноябрь&oldid=1090322 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 4 ноябрь 2021 в 15:50\nБыл бит һуңғы тапҡыр 15:50 4 ноябрь 2021 үҙгәртелгән.


Гүзәл заттарҙы Радий Хәбиров тәбрикләне | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n05 марта 2021 — 17:08 ГТРК «Башкортостан»\nӨфөлә Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө уңайынан күркәм тантана ойошторолдо. Башҡортостан данын танытҡан гүзәл зат вәкилдәрен Радий Хәбиров тәбрикләне. Яҙҙың иң беренсе һәм күркәм байрамы алдынан Өфөләге “Торатау” Конгресс-Холында гүзәл затты хөрмәтләү тантанаһы матур йолаға әйләнде. Бында бөгөн дә Башҡортостандың һәр төбәгендә һөнәре һәм булмышы менән дан ҡаҙанған 400 ҡатын-ҡыҙ тәбрик һүҙҙәрен ҡабул итә. Был мөләйем һылыу-апайҙар ҡәҙимге тормошта һөнәри хеҙмәт менән ғаилә бурыстарын, хатта йәмәғәт эшмәкәрлеген үҙ иңенә алған тәүәккәл кешеләр. Улар һаулыҡ һаҡлау, белем биреү, ауыл хужалығы, халыҡты социаль яҡлау, көнкүреш хеҙмәте, мәҙәниәт, шәхси эшҡыуарлыҡ өлкәһе белгестәре генә түгел, ә батырлыҡ өлгөләре, ирекмәндәр һәм күп балалы әсәләр. Тормош юлдашы менән өс ҡыҙ тәрбиәләгән Майя Ишмәтованың, мәҫәлән, рекмән тәжрибәһе тиҫтә йылдан ашыу. Пандемия мәлендә ярҙамсылар талап ителгәнде ишетеү менән шунда уҡ эшкә тотона. Был изге бурысҡа ул балаларын да иртә йәштән йәлеп итә. 2020 йылдың ҡатмарлы осоронда төп көсөргәнеште табиптар үҙ иңенә алды. Һаулыҡ һаҡлау өлкәһендә 11 йыл эшләгән Лилиә Баязова пандемияға бәйле шарттарҙы күреп белә. Борай районында коронавирус инфекцияһы менән көрәшкә бар мөмкинлектәр ҡулланылды ти табип. 2020 йылдың беренсе сентябрендә педагогик хеҙмәт юлын 50 йылға тултырған Нәфисә Бәҙретдинованы ла ҡыйынлыҡтар ҡурҡытмай. Әлеге ваҡытта ул башланғыс класс уҡыусыларына өйҙә белем биреүен дауам итә. Башҡортостандың мәғариф алдынғыһы йәмәғәт эшен дә ҡалдырмай. Милли биҙәүестәр тергеҙеү архивын төҙөгән өсөн Бөтә Донъя башҡорттары ҡоролтайынан юғары баһа алған. Салауат ҡалаһының 20-се мәктәбендә 14 йыл эшләгән Ләйсән Түзбәкова 2020 йыл уҡытыусыһы ҡала бәйгеһендә ҡатнашып башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы номинацияһында еңеү яулаған. Һөнәрем күңел ҡәнәғәтлеге бирә, ти Ләйсән Урал ҡыҙы. Тиҫтә йылдар мал үрсетеп ит етештереүҙе кәсеп иткән Фирүзә Хәлилова ла хәҙер балаларға белем биреү өлкәһе менән тығыҙ бәйле. 2020 йылда Ауыл хужалығы министрлығының Маҡтау грамотаһына лайыҡ фермер бөгөн ашханаларҙы үҙ ерендә әҙерләнгән саф ризыҡ менән тәьмин итә. Рәхмәт һүҙҙәре иһә бөгөн батыр ҡатындар хөрмәтенә ҙур сәхнәнән яңғырай. Ҡатын-ҡыҙҙар, ысынлап та мөләйемлеге, ихласлығы менән яҙ ҡояшындай. Байрам уңайынан ғына түгел, көн дә. Был фекерҙе тантананың йәнә бер ҡунағы, хеҙмәттәшебеҙ – оҙаҡ йылдар халыҡҡа телевидение яңылыҡтарын оҫта тапшырған Флүрә Мурзина белдерә. Тантана күркәм концерт менән аралашып барҙы. Гүзәл затҡа байрам бүләген Башҡортостандың сәнғәт оҫталары юлланы.


Өфөлә 1 сентябрҙә өс балалар баҡсаһы асыла // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә 1 сентябрҙә өс балалар баҡсаһы асыла\n15:08, 1 сентября 2011 Йәмғиәт\nБөгөн баш ҡаланың Сипайлово биҫтәһендә ике мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһы һәм Черниковкала кире ҡайтарылған балалар баҡсаһы асыла. Был хаҡта ҡала мэрияһынан хәбәр иттеләр. Герцен урамы, 14 адресы буйынса урынлашҡан 5-се муниципаль мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһы икенсе корпусын кире ҡайтарыу сәбәпле тәрбиәләнеүселәрҙе 60 балаға күберәк ҡабул итә ала. Өфө хакимиәте ҡасандыр балалар баҡсаһы ҡарамағында булған бинаны кире ҡайтарып, уға капиталь ремонт эшләгән. Бының өсөн ҡала һәм республика бюджеттарынан 43 миллион һум аҡса бүленгән.\nГагарин урамындағы 32-се муниципаль мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһы һәм Академик Королев урамындағы 65-се муниципаль мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһы һәр береһе 170-шәр бала ҡабул итә. Сабыйҙарҙы һәр яҡлап үҫтереү өсөн спорт залы, бассейн, студиялар һәм ҡышҡы баҡса ҡаралған. Балалар баҡсалары биләмәһендә икешәр физкультура майҙансығы бар. Һәр комплексты төҙөү өсөн ҡала һәм республика бюджеттарынан 150 миллион һум аҡса бүленгән.\n2011 йыл аҙағынаса Өфөлә ҡайтанан төҙөлгән балалар баҡсалары «Дема-8», «Инорс-7» биҫтәләрендә һәм Черниковка урамында сафҡа индереләсәк. Баш ҡаланың Октябрь районындағы 257-се, Орджоникидзе районындағы 29-сы, Совет районындағы 105-се балалар баҡсаларының ҡайтарылған биналары сабыйҙарҙы капиталь ремонттан һуң ҡабул итәсәк. Дүрт ай эсендә баш ҡалала йәнә алты мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһы булдырылырға тейеш.


Стихи про учителя на башкирском языке. Сценарий последнего звонка на башкирском языке\nГлавнаяСтихиСтихи про учителя на башкирском языке\nСтихи на башкирском языке "1 - се сентябрь". Стихи про учителя на башкирском языке\nСтихи на башкирском языке "1\nБелем байрамы ( 1- се класс )\n1. Бөгөн тәүге көҙ айы,\n2. Сәскәләр тотып ҡулға\nБеҙ сыҡтыҡ оҙон юлға Һәр кем белә әлбиттә Беҙ барабыҙ мәктәпкә.\n3. Мәктәпкә барам, мәктәпкә!\nКем унда бармай ҡалған?\nАтай- әсәй ҙә йәш саҡта\nМәктәп тә белем алған!\nБергә :Мәктәпкә барам,\n4. Эй, мәктәбем, осоп килдек,\nАяҡ баҫтыҡ тупһаңа.\nБөгөн беҙҙә – оло байрам,\n5. Беҙҙең ғаилә хеҙмәт һөйә,Әсәй, атай ҙа эшләй.Миндә уҡырға төшәмен, Өйҙә ятыу килешмәй.\n6. Ете йәшем тулды инде,Уҡыу булыр төп эшем.Тырышып белем алырмынТашып тора бит көсөм\n7. Дәрестә лә ҡул күтәреп Яуап бирермен гелән.Уҡытыусы апай бер үкБиште йәлләмә минән.\n8. Мәктәпкә иң матур күлдәк,Һайланыҡ әсәй менән.Дүрткә, бишкә өлгәшерменҺеҙҙең алда һүҙ бирәм.\n9 Беҙ мәктәпкә барабыҙ\nЭй. мәктәбем, өйрәт беҙҙе\nИң матур гәҙәттәргә.\n10. Йөҙ һум аҡса кәрәк түгел,Йөҙ дуҫ бында табырмын.Тырышып уҡып мәктәптәЙондоҙ булып янырмын.\n11. Мәктәпкә оҙатҡан саҡта Өләсәйем ҡосоп һөйҙө Алдынғы булырға тырыш Бәпесем бер үк тине.\n12. Мин кистән үк һалып ҡуйҙым\n13. Әсәйем дә,атайым да,\nБыл көндө бик көттөләр.\nМине оҙата килделәр.\n14. Өлкән дуҫтар шаярталар,Ә беҙ асыуланмайбыҙ.-Сәскәләр артыннан , - тиҙәрКүренмәй бит буйығыҙ.\n15. Бөгөн йөҙҙәр көләс беҙҙеңКүңелебеҙ һөйөнә. Атлайбыҙ тәүге аҙымдар Белем иленә.\n16. Мин бит хәҙер уҡыусы,\nКәрәк миңә уҡырға\nВаҡытым аҙ ҡалыр инде\n17. Мы хотим скорей учиться,Подружиться с букварем!От страницы до страницыМы к весне его прочтем!\n18. Мы научимся до летаРисовать, писать, считать,И всегда по всем предметамПолучать мы будем пять»!\n19. А теперь, а теперьОткрывай нам, школа дверь!Принимайте в школе нас:Здравствуйте, мы —Первый класс!\nЭльвина. Бүген сез мавыктыргыч, маҗаралы, ә кайчакта бик кыен да булган сәяхәткә чыгасыз. Бу сәяхәт – Белем иленә илтә.\nСалават.Ләкин бу илне карталарга карап табып булмый. Белем илен һәркем үзе ача, һәм сезгә бу ачышта ярдәмчегез,сезгә юл курсәтучегез, беренче укытучыгыз - Хасанова Дилара Фәнил кызы булыр.\nБүген башлап басасың син\n-А, ну давай,звени, звонок\nИ громче, а не тише”\nҠыңғырау шылтыратыу хоҡуғы - 1 класты тик биш билдәләренә генә тамамлаған Ғәлина Динәгә тапшырыла.\nХөрмәтле уҡыусылар, уҡытыусылар, ата-әсәләр, ҡунаҡтар!\n“Һуңғы ҡыңғырау” байрамына бағышланған тантананы асыҡ тип иғлан итәбеҙ.\nМузыка “Гимн РБ”\nТантаналы линейканың хөрмәтле ҡунаҡтарын –беҙҙең ветерандарыбыҙҙы өҫтәл артына саҡырабыҙ.\nРәхим итегеҙ: Абдрахманов Мозафар Абдулла улы, Хәкимов Хисмәт Кәрим улы, Йыһангирова Гөлниса Әхмәт ҡыҙы,Ибраһим Ғәлимйән Сабирйән улы, Закирова Рәшиҙә Усман ҡыҙы,мәктәп директоры Шәйбәков Ринат Гәрәй улы, Закирова Сәүиә Шәрифулла ҡыҙы, Ибраһимова Рәфиға Варгетдин ҡыҙы,Мәһәҙиева Лира Мозафар ҡыҙы,Аитбаева Рауфа Фәрит ҡыҙы.\nХөрмәтле ҡунаҡтар, ата-әсәләр, уҡытыусылар, уҡыусылар! Бөгөн беҙҙә оло байрам, оло тантана! Яҙҙың иң матур, йәмле көндәренең береһендә мәктәбебеҙ үҙенең ҡарлуғастарын 9 класс уҡыусыларын-ҙур тормош киңлектәренә осора. Бөгөн шатлыҡлы ла, бер аҙ моңһоу ҙа көн.Сығарылыш класс уҡыусыларына ғүмерҙең иң саф,иң наҙлы, ғәмһеҙ мәле-бала саҡ менән хушлашыу ; шатлыҡтарҙы ла, борсолоуҙарҙы ла бергә үҫкән мәктәп менән һаубуллашыу мәле етте.\n1 ук.Шундай матур көн бөгөн ,\nҺулап туймаҫлыҡ һауа.\nСағыу ҡояш нурҙары\nИркәләп битте йыуа.\n2 уҡ. Уҡытыусым яҡын дуҫым\nРәхмәттәрем- сикһеҙ дала.\nҺинән алған аң-белемем\nҘур тормошҡа юлдар һала.\n3 ук: Эй, мәктәбем, ишектәрең асып,\nҡосағыңа мине алдың.\nБелем осҡодарын күңелемә\nҺүнмәҫ усаҡ итеп һалдың\n4 уҡ: Яҙ тантана итә урамда\nМәктәптәге “Һуңғы ҡыңғырау”\nҺағыш өҫтәй саҡ ҡына.\n5 ук.Нисәнсе ҡат ошо ишек алды\nЙыя инде осар ҡоштарын,\nФатихаһын биреп сәләмләй ул\nКиләсәккә атлар дуҫтарын.\nА.б.Әйҙәгеҙ, майҙанға бөгөнгө тантананың төп сәбәпселәрен -быйылғы Ғәбдөк ауылы мәктәбенең сығарылыш класс уҡыусыларын саҡырайыҡ. Бына улар :(“ Ҡыңғыраулы мәктәп йылдары” музыкаһы аҫтында 9 класс уҡыусылары.)\nҠотлау өсөн һүҙ уҡыу-уҡытыу буйынса директор урынбаҫары Ибраһимова Рәфиға Вәрғитдин ҡыҙына бирелә!\nАлып барыусы: Хушлашаһың бөгөн мәктәп менән,\nҘур тормошҡа аяҡ баҫаһың.\nә иртәгә яңы бурыс көтә -\nдонъя серен нисек асаһы.\nҠәҙерле 9 класс уҡыусылары, һүҙ –һеҙгә. Рәхим итегеҙ!\n1. Еремдә яҙ. Ҡоштар тауышынан\nСихырланған барлыҡ тирә-йүн.\nШундай илаһи мәл,был хозурлыҡ\nБеҙҙең өсөн генә күрәһең.\n2.Ҡасан ғына әле һәр нәмәгә\nАсҡан инек мәктәп ишеген\nБеҙ 3 ҡыҙ һәм 3 малай.\n3. Мәктәптә уҡыған йылдар-\nБеҙҙең алтын бала саҡ\nИң яҡты иҫтәлек булып\nКөс еткәнсе белем алдыҡ,\nБының өсөн һөйөнәм.\n4. Ҡайһы бер шуҡлыҡтар өсөн\nМин бөгөн дә көйөнәм.\nКупме иҫтәлек ҡуҙҙары\nКүңелдә әле тере.\nҺис юйылмаҫ хәтере.\n5.Мәктәп йылдары... Ғүмерҙең иң яҡты хәтирәләре,иң иҫтәлекле ваҡиғалары\nменән беҙҙең күңелдәрҙә мәңге һаҡланыр. Йылдар уҙғас та әле шул саҡтарға хәтеребеҙҙә тағы,тағы әйләнеп ҡайтасаҡбыҙ.\n6. Икенсе йортобоҙға әйләнгән һөйөклө мәктәбебеҙ һәр көн,һәр сәғәт беҙҙең хәтеребеҙҙә мәңгегә яҡты иҫтәлек булып уйылып ҡалыр.\n1. Һәр баланың йөрәгенә\nУрау-урау юлдар илтә\nКем һоҡланмаҫ уҡытыусы,\nКем баш эймәҫ ,уҡытыусы\n2. Сығырылыш уҡыусылары\nКилде көткән көнөбөҙ,\nЯңы килгән инек беҙ.\nӘ хәҙер беҙ белемлеләр,\nАтып килгән сәскәһе беҙ!\nАлып барыусы: . Әле ҡасан ғына мәктәп тупһаһын аша атлап ингән инегеҙ. Туғыҙ йыл буйы һиҙелмәй ҙә үтеп киткән. Һеҙгә бала саҡтан килгән сәләмде 4-се класс уҡыусылары тапшырыр. Уларҙың да һеҙгә әйтер һүҙҙәре бар. Сөнки улар ҙа башланғыс класс менән хушлашып, өлкән класс уҡыусылары буласаҡ.\n(4-се синыф уҡыусылары сығышы)\n1.Дуҫ йәшәгеҙ яҡшы уҡып,\nТик бишлеләр алығыҙ.\nБеҙҙең кеүек бына тигән,\n2.Ҙур тормошҡа аяҡ баҫыр көндө\nҠалғандыр бит әйтер һүҙҙәрең.\nБеҙгә баҡҡан һинең күҙҙәрең.\n3.Беренсе уҡытыусыбыҙ,Рәүфә Фәрит ҡыҙы! Үҫеп буйға етһәк тә,һеҙ беҙҙең өсөн һәр саҡ өлгө, беҙ әле лә һеҙҙең кәңәшегеҙгә мохтажбыҙ.\nҠәҙерле уҡытыусыбыҙ,рәхим итегеҙ! Һуҙҙе кәңәш-теләктәрегеҙҙе оло юлға сығыр алдынан тағы ла бер ишетәһебеҙ килә.(Сәскә биреу??)\nЗөбәйерова йыры Һуңғы ҡыңғырау.\n4.-Шиғырһыҙ ҙа һеҙ бит аңлайһығыҙ\nЙөрәгемдең иң саф хистәрен...\nКилгәндә лә ғүмер кистәрем.\n5.Һәр һүҙегеҙ миңә алтын булды,\nҺис бер килмәй сереү алтынға.\nУлар яныр яҡты йондоҙ булып,\nЮл күрһәтеп алға барырға.\n6. Хөрмәтле класс етәксебеҙ Гөлфиә Шәрифулла ҡыҙы! Үҙегеҙҙең тәрбиәгеҙ, алдан күрә белеү һәләтегеҙ, тәрән аҡылығыҙ менән беҙҙе дөрөҫ юлдан барырға өйрәттегеҙ. Беҙҙең барлыҡ уңыштарҙа, донъяға ҡарашыбыҙҙа һеҙҙең ҙур өлөшөгөҙ бар.Беҙ һеҙҙең түҙемлелегеҙ алдында баш эйәбеҙ.\n(сәскәләр шәлкеме тапшырыуы)\n1.Уҡытыусым, ниңә һинең битең\nЕүешләнгән бөрсөк йәш менән?\nКүңелдәрҙә ҡалыр моңһоу был йөҙ\nЭлеккеләй алсаҡ, йәш гелән\n2. Уҡытыусы!Ошо исемдән дә\nБөйөгөрәк ниндәй исем бар.\nКүңелем тулы һиңә рәхмәтем бар\nЙырҙарға ла һыймаҫ хисем бар.\nТәү ҡыңғырау сыңдарындай\nҺуңғы вальс моңдарындай\nХәтерҙәрҙән һаман сыҡмай\nЗиһендәрҙе һаман ҙурлай\nАңға һеңгән аҡыл-хисең\n3. Беҙ бәхетлебеҙ, беҙ шатбыҙ.Сөнки беҙҙе иң белемле, иң алсаҡ беҙҙең шатлығыбыҙҙы уҙенеке итеп күргән, беҙҙең борсолоуҙарыбыҙҙы үҙ йөрәге аша үткәргән уҡытыусылар уҡытты. Беҙ һеҙҙең алдығыҙҙа ғүмерле бурыслыбыҙ.\n(Йыр «Рәхмәт һиңә, уҡытыусым».)\n4. Беҙҙең һәр яулаған үрҙәребеҙ, еңеүҙәребеҙ һеҙҙеке булыр.Ошо сәскәләрҙә - беҙҙең күңелебеҙ, һеҙгә әйтергә теләген барлыҡ уйҙарабыҙ, Һеҙгә булған хистәребеҙ.\n(Уҡытыусыларға сәскәләр тапшырыу)\n- ә хәҙер уҡытыусыларға һүҙ.\nмең-мең рәхмәт, мәктәбебеҙ\nМең рәхмәт, уҡытыусым!\n5. халҡыбыҙға хеҙмәт итеү\nБурысын алып иңебеҙгә\nБеҙ аҡларбыҙ өмөттәрҙе\nТоғро булып илебеҙгә.\n6. Дуҫтар менән һаубуллашыр был көн\nЙәш ғүмерҙең моңһоу көнө ул\nСылтыр-сылтыр көлгән ҡыңғырауҙар\nБала саҡтың һуңғы өнө ул.\n- Һүҙ клуб мөдире Әйсәрә Йыһанур ҡыҙына бирелә.\n1. 9 йыл буйы ҡыңғырау сыңы\nСаҡырыу булды дәрескә\nБөгөн улар – саҡырыу һәм оҙатыу\nАлда торған тормошҡа.\n2. Бер ғәмһеҙ бала саҡтарым,\nМәктәбем һиндә үтте.\nКилдем бөгөн һуңғы тапҡыр\n«Һаубуллашыу» вальсы, шарҙар осороу.\n3. Атай һәм Әсәй! Ошо иң ҡәҙерле, иң нәфис, иң гүзәл ике һүҙ беҙҙең күңелебеҙгә сабый саҡтан алып нурҙар менән яҙылып ҡуйылған.\n4. ...Атай һәм Әсәй! Беҙ һеҙҙең алда ғүмергә бурыслыбыҙ.Теләгән изге теләктерегеҙ,биргән фатихаларығыҙ тормош юлында беҙгә кәрәк булыр, ауыр мәлдәрҙә ҡурсалаусы булыр.\n5. Әсәйемдең наҙлы ҡарашы,\nАтайымдың әйткән һүҙҙәре\nҺәр саҡ миңә терәк,таяныс,\nҺәр саҡ миңә кәрәк үҙҙәре.\n6. Бер ни ҡайғы күрмәй шатлыҡ менән\nЕрҙә улар мәңге йәшәһен.\nБөтә кеше ғүмер ғүмергә\nХөрмәт итһен ата-әсәһен!\nШатландырһын ата-әсәһен ! (Хором)\n1. Шиғыр “Атайыма”(Регина)\n2. Ҡәҙерле атай-әсәләребеҙ! Балалыҡ рәхмәтебеҙҙе,йөрәк моңобыҙҙы ҡабул итеп алығыҙ.\n(Йыр «Рәхмәт һеҙгә, атай, әсәй!»)\nӘ хәҙер һүҙҙе ата-әсәләргә бирәбеҙ.Рәхим итегеҙ,\n(Ата-әсәлар сығышы,Мәктәпкә буләктәр тапшырыу)\n3.Беҙҙең өсөн генә бөгөнгө көн,\nМәктәбемдә «Һуңғы ҡыңғырау»\nУҡып белем алған ул-ҡыҙҙарын\nОло юлға әйҙәп яңғырый.\n4. Бала саҡ! Сафлыҡ, ихласлыҡ, тоғролоҡ иле. Ниңә шулай тиҙ китәһең? Бик ауыр һинең менән хушлашыуы. Мин һине төштәремдә күреп һағынасаҡмын, бер-иеке минутҡа булһа ла кирегә ҡайтарғым киләсәк... мәктәп бүлмәләрендә аҙашып ҡалған ғәмһеҙ, шаян баласағыбыҙҙы эҙләп, изге йортобоҙға ҡабат-ҡабат әйләнеп ҡайтырбыҙ. Бәхетле көндәребеҙ хәтеребеҙҙә ҡәҙерләп һаҡланыр ( Илһөйәр)\n“Ҙур рәхмәт һиңә, минең мәктәбем” йыры\nБөгөн беҙ иң шатлыҡлы, иң тулҡынландырғыс мәлдәр кисерәбеҙ.\nКүңелдәребеҙгә илһам, маҡсаттарыбыҙға ынтылыш, хыялдарыбыҙға ҡанат ҡуйған мәктәбебеҙ менән хушлашабыҙ.\nҺуңғы ҡыңғырау яңғрай бөгөн\nҺуңғы ҡыңғырау- өләсәй доғаһы,\n9 йыл буйына һеҙҙең өсөн иң яғымлы моңға әйләнгән ҡыңғырау бөгөн һеҙҙең өсөн һуңғы тапҡыр сыңлай. Ҡыңғырауҙың ошо һуңғы сыңы өр-яңы донъяның- тормоштоң ишектәрен аса. Был сың бала сағығыҙҙың, онотолмаҫ мәктәп йылдарының моңо булып һәр берегеҙҙең хәтерендә ҡалһын.\nҺуңғы ҡыңғырауҙы уҡыу алдынғылары ?????? яңғыратыр.\n5. Мәктәбем, хушлашыуы ауыр,\nУраның гел йөрәк түрендә.\nҺиндә алған белем, алып менһен\nТормоштоң иң яҡты үренә.\n6.хуш, мәктәбем, дуҫтар, уҡытыусым!\nБала сағым, йәшлек, мөхәббәт.\nБарлыҡ хистәр бында ихлас, ысын\nБарыһы өсөн һеҙгә ҙур рәхмәт! (баш эйәбеҙ)\nХушлашыуҙар ниңә ауыр икән?\nТалмаҫ ҡанат бар бит иңдәрҙә!\nҺау булығыҙ, беҙҙең изге йәндәр,\nҺау бул мәктәп, һау бул уҡытыусым!\nҺау бул, ҡыңғыраулы йылдарым!\nОло юлға бөгөн бына тағы,\nСыға йәш ҡыҙҙарың, улдарың!\n(«Ҡыңғырыулы мәктәп йылдары» моңо аҫтына майҙандан сығарылыш класс уҡыусыларын оҙатыу)\nАҡ бәхеттәр, аҡ юл һеҙгә!


Халыҡ таланттары тураһында\n14 Сентябрь , 12:05\nРайон Мәҙәниәт һарайында Ғәлиә Вәхитованың, Валентина Сизованың, Евгений Ладиловтың ярҙамы менән эстрада йырҙары авторы һәм башҡарыусы яҡташыбыҙ Юрий Дегтяревтың “Һаумы, көҙ!” ижад кисәһе булды.\nЮрий Анатольевич тыумышы менән Оло Ыҡтамаҡ ауылынан. Башҡарыусы һәм ижад итеүсе һәләтен үҙендә биш йәшендә аса. Бөгөнгө көндә уның репертуарында – үҙе ижад иткән 20 йыр һәм шиғыр. Музыкаль яҡтан биҙәүҙә Евгений Ладилов ярҙам итә.\nЮрий музыкаға ғашиҡ ғаиләлә тыуып үҫә. Атаһы менән олатаһы бик матур гармунда уйнайҙар. Бала сағында ул ололарҙың, гармунда йырлап, кис ултырыуҙарын ҡыҙыҡһынып күҙәтә. Йырҙарҙа ул тормошҡа, тыуған илгә, әсәгә һәм ҡатын-ҡыҙға һөйөүҙе тоя. Үҙенең ижади һәләттәрен һүрәт төшөрөү аша сағылдыра.\nОло Ыҡтамаҡ урта мәктәбенән һуң Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт университетында һыҙым дәрестәре һәм рәсем уҡытыу-сыһы һөнәрен ала.\n18 йыл Юрий Дегтярев Өфө ҡалаһында участка инспекторы булып эшләй. 2013 йылда, икенсе юғары белем алып, тыуған еренә әйләнеп ҡайта. Урмансылыҡта инспектор булып эшләй. 1 сентябрҙән – Кесе Ыҡтамаҡ клубы директоры.\nАвтор-башҡарыусы булараҡ ул “Тере ҡыл” автор-ҙар йыры фестивалендә күп тапҡырҙар ҡатнаша һәм сығышы юғары баһа ала.\n– Беҙҙең районда тормош мәшәҡәттәренә ҡарамай, күңеленә ятҡан шөғөл тапҡан кешеләр күп, – ти Юрий Анатольевич. – Шуныһы менән улар башҡалар-ҙан айырылып тора ла. Һәләтлеләр күп ул. Беҙ яҙыусыларҙың, скульпторҙарҙың, рәссамдарҙың, башҡа сәнғәт әһелдәренең ижадына ҡарап һоҡланабыҙ. Ул кешеләрҙе беҙ телевидение аша күрәбеҙ, гәзит-журналдарҙа улар тураһында уҡыйбыҙ. Картиналары галереяларҙа эленеп тора, эштәре\nҡала урамдарын биҙәй. Әммә халыҡ араһында йәшәгән уникаль һәләтле ябай кешеләр мине нығыраҡ һоҡландыра. Һәләтле ябай кешеләр үҙҙәре тураһында белдереп бармай, үҙҙәре хаҡында һөйләп йөрөмәй. Уларҙың мауығыуҙары – күңел талабы, донъяны улар шулай күрә.\nКиләсәктә Юрий Кесе Ыҡтамаҡ ауыл клубы базаһында ижад кешеләренә артабан үҫешеү һәм үҙҙәрен тынытыу өсөн ярҙам күрһәтеү студияһы асыу уйы менән йәшәй.


ИНЕШ КҮЛЕ ШИШМӘҺЕ\n5 Июнь 2019, 18:35\nДонъяла булған мәңгелек ҡиммәттәрҙең береһе – шишмәләрҙер. Халыҡ ғүмер буйы уларҙың тылсымлы көсөнә табынған. Ә уйлап ҡараһаң, шишмә бит ул моңло бер йыр кеүек. Ниндәй генә сихри көйҙәр сығарып аҡмай ул: уның тауышында сулпылар сылтырауын да, тәңкәләр сыңын да ишетергә була.\nДонъяла булған мәңгелек ҡиммәттәрҙең береһе – шишмәләрҙер. Халыҡ ғүмер буйы уларҙың тылсымлы көсөнә табынған. Ә уйлап ҡараһаң, шишмә бит ул моңло бер йыр кеүек. Ниндәй генә сихри көйҙәр сығарып аҡмай ул: уның тауышында сулпылар сылтырауын да, тәңкәләр сыңын да ишетергә була. Алыҫ юлдан килеп сылтырап ағып ятҡан шишмәгә килеп сыҡһаң, уның таҙалығына, ерҙән бәреп сығыуын күреп хайран ҡалаһың, ә инде һыуын татып ҡараһаң, уның тәмлелегенә, һалҡынлығына иҫең китә. Ауылда үҫеп ҡырҙа йәшәгән кеше гел тыуған төйәген иҫкә ала, татыған шишмә һыуы, тәме уны кендек ҡаны тамған ергә тарта.\nШөкөр, тыуған еребеҙ эсәр һыу сығанаҡтарына бай. Йылғаларҙы күп һанлы шишмәләр тулыландырып ҡына тора. Хәҙер юлға яҡын ниндәй генә шишмәләр янына туҡтама, сыҡҡан урыны таш менән уратып алынған, таҙартылған, алыҫ юлдан килеп ял итергә теләүселәргә өҫтәл-ултырғыстар, хатта сүп-сар һауыты ла ҡуйылған. Һүҙ ҙә юҡ, шишмәләрҙең зауыҡ менән төҙөкләндерелгәндәре бар. Был эште ойоштороусыларға рәхмәт һүҙҙәре еткерге килә. Районда һәр ауыл биләмәһендә булған шишмә-инештәр йыл да ҡыйҙарҙан таҙартылып тора, уларҙың башланған урындары кәртәләп алына. Быйыл да иғлан ителгән шишмәләрҙе төҙөкләндереү бәйгеһенә барыһы ла дәррәү ҡушылды. Абзан ауыл биләмәһенә барғанда Юлдаш ауылына яҡын ғына ерҙә урынлашҡан “Инеш күле” шишмәһе янында эш ҡайнап тора ине. Юлдаштар был эште үҙ бурыстары тип һанап, йыл да ауылға яҡын ерҙәге шишмәләрҙе тәрбиәләп тора. 10 майҙа Бөрйән шишмәһен таҙалағандар, уның янына сәскәләр ҙә ултыртҡан уңған ҡатын-ҡыҙҙар. Ә быныһына инде ҙурҙан ҡубып тотонғандар: Инеш күле шишмәһенең сыҡҡан урынын рәшәткә менән уратып алғандар, улар буялған, шишмә тирәләп өйҙән килтерелгән сәскәләр ултыртыла, сәй эсеү урыны ла хәстәрләп, өҫтө ябылған, хатта ки бына тигән таҡталарҙан бәҙрәф тә эшләнгән, ул да буяласаҡ. Был эш барышының икенсе көнө булып, тәүгеһендә ир-ат таҡта, рәшәткә-бағаналар әҙерләү, кәртәләп алыу менән булһа, икенсе көнөндә ҡатын-ҡыҙҙар ҙа ҡушылған. Юлдаштар бик егәрле халыҡ, үҙҙәренең әйтеүҙәре буйынса, улар ауыл биләмәһе башлығы Нурғәле Хажиғәле улының һәр башланғысын күтәреп ала, ауылдың иң әүҙемдәре, һәүәҫкәр әртистәр, ветеран уҡытыусылар, клуб хеҙмәткәрҙәре – һәр эштә лә уның уң ҡулдары, ярҙамсылары.\nШишмә бик матур урында баш алған, янындағы яланда “Ҡыҙыл китап”ҡа индерелгән ҡыр гладиолусы һәм башҡа беҙ белмәгән ят сәскәләр күпләп үҫә.\nХаҡлы ялдағы Сәфәрғәле Әбдрәхимов шишмәнең ни өсөн “Инеш күле” тип йөрөтөлөүенә асыҡлыҡ индереп китте, ҡыҙыҡ бит үҙе шишмә, үҙе күл. Сәфәрғәле ағайҙың ҡәйнәһе һөйләүе буйынса, элек ошо шишмәнең аҫ яғы быуылып, унда халыҡ өҫ кейеме тегергә туҡыма эшләр өсөн киндер, кесерткән сереткән булған. Шуға күрә лә, уға күл исеме ҡушылып киткәндер. Был шишмәнең башын таҙартыу тураһында былтыр уҡ һүҙ алып барғандар, ниһайәт, быйыл ваҡыт табып, ниәттәрен тормошҡа ашыра алғандар. Улар бының менән генә туҡтап ҡалмаясаҡтар, тағы ла ауыл янындағы шишмәләрҙе таҙартып төҙөкләндерәсәктәр. Юлдаштарға был изге эштәренә “афарин” тип, уңыштар теләйбеҙ.


“Мин һаман да төштәремдә осам” » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Махсус бит » “Мин һаман да төштәремдә осам”\nХаҡлы ялдағы летчик һауаны һағына\nКеше һәр ваҡыт матур хыялдар, юғары маҡсаттар менән йәшәй. Берәүҙәр матур тормош хаҡында хыялланһа, икенселәр шул матур тормошҡа ирешеүҙе маҡсат итеп ҡуя. Күп осраҡта ваҡыт менән бергә хыялдар ҙа үҙгәрә, ҡасандыр мөһим булған нәмәләр яйлап тоноҡлана, әһәмиәтен юғалта. Ә бына хәрби летчик, өс йыл ғүмерен “ҡыҙыу нөктә”ләрҙә үткәргән яҡташыбыҙ Алик Әсхәт улы РАХМАНОВ ғүмере буйы бала саҡ хыялдарына тоғро булып ҡалған. Биш йәшлек улына атаһы беренсе тапҡыр уйынсыҡ самолет алып биргәс тә, сабый күңелендә осоусы булыу теләге уяна. Уны тормош ҡа ашырыу өсөн мәктәп йылдарынан уҡ ныҡлы әҙерлек эше башлай.\nТыуған ауылы Түбәнге Сереккүлдә рус телендә аралашҡан кеше булмағас (ә юғары белем алыу өсөн уны һыу кеүек эсергә кәрәклеген күңеле менән аңлай), 24 саҡрым алыҫлыҡта ятҡан Андреевка мәктәбенә уҡырға күсә. 8-се класҡа еткәс, райондың хәрби комиссариатына барып, ниндәй уҡыу йортонда осоусылар әҙерләнеүе хаҡында һораша. Мәктәпте тамамлауға ул инде Һарытау ҡалаһына барырға ныҡлы ҡарар итә.\nАтаһы Илеш ерендә ауыл хужалығы буйынса дан ҡаҙанған кеше була: үҙ тырышлығы һәм аҡылы менән ябай шоферҙан колхоз рәйесе вазифаһына күтәрелә. Әсхәт ағайҙың ул ваҡытта улын теләгән ҡалаһына алып барырға мөмкинлеге була. Тик ул үҙҙәренә үҙҙәре юл ярып өйрәнһен өсөн малайҙарын иркәләтмәй. Ҡулына аттестат алған Алик бала саҡ хыялы артынан оло юлға сыға. Әйтергә кәрәк, ныҡышлыҡ һәм хыялының тормошҡа ашасағына ышаныс ҡына ауырлыҡтарға бирешмәҫкә ярҙам итә. Һарытау ҡалаһына билет алыу өсөн генә уға Өфө вокзалында өс төн йоҡларға тура килә. Ә тәғәйен уҡыу йортонда уны ҡатмарлы имтихандар, һаулыҡты һәм физик әҙерлекте ентекле тикшереү көткән була. Бер урынға 50 – 55 кеше дәғүә итеүенә ҡарамай, Башҡортостан егете һынауҙарҙы уңышлы тапшырып, курсанттар рәтенә алына. Уға дүрт йыл бик тиҙ үтеп киткәндәй тойола. Бала саҡтан хыял иткән самолетҡа тәүге тапҡыр ултырған көнөн һаман да иҫләй. Шул минуттан алып һөнәренә ысынлап ғашиҡ була.\nУҡыуын тамамлағас, Алик Әсхәт улына Чехословакияла йәки Минск ҡалаһында эш башларға тәҡдим ителә. Ул Советтар Союзын һайлай. 25 йылға яҡын эшләү осоронда уға дүрт йыл “ҡыҙыу нөктә”ләрҙә үлем менән күҙгә-күҙ осрашырға тура килә. 1986 йылда экипаж командиры булып афған һуғышына, бер йылдан Лаосҡа оҙатыла. Бергә йәшәгән биш дуҫын, байтаҡ танышын юғалта. Ҡан ҡойошто үҙ күҙҙәре менән күргән, әллә нисә тапҡыр үлем менән осрашҡан кешегә тыныс тормошҡа өйрәнеү еңел булмай.\n– Күктә, фәрештәләргә яҡын йөрөү мине үлемдән, ауыр яраларҙан һаҡлап ҡалғандыр, – тип шаярта ул. – Тыуған яҡтарға ҡайтҡас та, үҙ-үҙен таба алмай, кешелектән сыҡҡан һалдаттар күп булды. Кемдер эскелек һаҙлығына батты, кемдер үҙ-үҙенә ҡул һалды, кемдер ауырыуға һабышты. Һуғышты күргәс, тыныс тормошта бәхетле йәшәүебеҙҙең тәрән мәғәнәһен аңланым. Бер мәл генә булған ауырлыҡтар һуғыш менән бөтөнләй сағыштырырлыҡ түгел.\nБыл шәхескә тормош һынауҙарын да кисерергә тура килә. Советтар Союзы тарҡалыуы Алик Рахмановтың яҙмышын да пыран-заран килтерә. Ғүмеренең күп өлөшө үткән Белоруссия айырым дәүләткә әйләнгәс, Рәсәй кешеһе тип һаналғандарҙы закон тарафынан ҡыҫымға алыу башлана. Был ғына ла етмәй, улар күпләп эштән ҡыҫҡартылыуға дусар була. Эшһеҙ, илһеҙ ҡалған кисәге летчик тыуған яғына ҡайтырға ҡарар итә. Тамырҙары менән Бүздәк районынан булған, әммә Белоруссияла тыуып үҫкән ҡатыны Өфөгә күсеп ҡайтыуҙан баш тарта. Шулай итеп, ил менән бергә ғаилә лә тарҡала. Оло улы Әсхәт атаһынан айырылмай, Башҡортостанға ҡайта. Бөгөн ул – юғары белемле хоҡуҡ белгесе, подполковник дәрәжәһен йөрөтә. Ә кесе улы Мират әсәһе менән Минскиҙа ҡала, хәҙер сит илдә йәшәй.\n– Һауанан айырылыу еңел булманы. Хәҙер ҙә төштәремдә осоп сығам, самолеттар һағындыра. Тормош юлым үкенерлек булманы. Әммә беҙҙең быуын кешеләрен тәрбиәләгән юғары идеяларҙың, бөйөклөктәрҙең юҡҡа сығыуы йәл, – ти Алик ағай.\nҺауала сыныҡҡан бөркөттәр бер ҡасан да юғалып ҡалмай. Отставкалағы майор, Ҡыҙыл йондоҙ ордены кавалеры Алик Әсхәт улы тыуған яғына ҡайтҡас та тормошон өр-яңынан башларға үҙендә көс таба. Түбәнге Сереккүл мәктәбендә башҡорт теле уҡытыусыһы булып эшләүсе Яңы Күктау ауылы һылыуы Флидә Ғәҙелйән ҡыҙы менән ғаилә ҡороп ебәрә. Атай нигеҙен ҡоротмайынса, тыуған ауылында төпләнәләр, Алина исемле ҡыҙҙары үҫә. Тыуған яғының матурлығына һоҡланып, илдең именлегенә шөкөр итеп йәшәй кисәге летчик. Умарта тота, баҡса сәсә, мал аҫрай. Үҙ эшен асып ебәргән, әле тәжрибә туплай, баҙар шарттарын өйрәнә.\nӘйткәндәй, Алик ағай үҙенең тырышлығы һәм һөнәре менән ике ҡустыһына ла өлгө була. Радик менән Рәфис Рахмановтар ҙа осоусы һөнәрен һайлай. Бергә һанаһаң, уларҙың осоу стажы бер быуаттан ашып китә. Радик та оҙаҡ йылдар Алыҫ Көнсығыш хәрби округында хеҙмәт итә, ике тапҡыр Афғанстанға оҙатыла. Ҡыҙыл йондоҙ, 2-се дәрәжә Хәрби хеҙмәт ордендары кавалеры хәҙер хаҡлы ялда, Борай районында йәшәй. Ә Рәфис, Боғорослан осоу училищеһын тамамлап, Өфө ҡалаһында эшләп йөрөй.\nАуыл өсөн йән атып йәшәгән Әсхәт ағай улдарының күңеленә мулдан илһөйәрлек тойғолары сәсеп ҡалдырған. Улар үҙ һөнәрҙәре менән ил тыныслығы, именлеге өсөн оҙаҡ йылдар хеҙмәт итте.\nСығыу ваҡыты 2-03-2017, 13:58 | Ҡаранылар: 534\nҮҙебеҙҙең дә йыһангирыбыҙ бар


Башҡортостан юлдаш телеканалы тамашасыларға «Сәләм, республика!» халыҡ акцияһының телевизион вариантын тәҡдим итә // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостан юлдаш телеканалы тамашасыларға «Сәләм, республика!» халыҡ акцияһының телевизион вариантын тәҡдим итә\n13:43, 8 сентября 2016 Мәҙәниәт\nБашҡортостан юлдаш телеканалы тамашасыларға «Сәләм, республика!» халыҡ акцияһының телевизион вариантын тәҡдим итә. Борай ауылында төшөрөлгән тапшырыу 11 сентябрҙә киске сәғәт 5-тән 8-гә тиклем республиканың төп телеканалында эфирға сыға.\n«Сәләм» программаһы алып барыусылары Башҡортостандың төрлө ҡалаларында һәм райондарында халыҡ менән осрашыуҙар ойоштора. «Хәйерле иртә, дуҫтар!» тип сәләмләне үткән йәкшәмбелә төньяҡ-көнбайышты Наил Юнысов һәм Дмитрий Каретко. Башҡортостан юлдаш телеканалының 15 йыллығы уңайынан «Сәләм» тапшырыуының ижади төркөмө Борайға килде. Ауылдың төп майҙанында өс сәғәтлек тапшырыу төшөрөлдө. Унда Борай, Мишкә һәм Ҡалтасы райондары вәкилдәре ҡатнашты. Барыһы ла мәҙәни программа һәм ҡулдан эшләнгән әйберҙәр күргәҙмәһе әҙерләгән.\nОйоштороусылар әйтеүенсә, бындай сара 29-сы тапҡыр уҙғарыла. Һәр район үҙен яҡшы яҡтан күрһәтергә тырыша.\n«Борайҙа ауыл хужалығы продукцияһын етештереүселәр бигерәк тә хайран ҡалдырҙы. Тапшырыуҙы төшөрөп бөткәс, улар беҙгә алмалар тултырылған пакет килтерҙе. Унда бер ҡортло алма ла юҡ ине!», — тип һөйләй алып барыусы Дмитрий Каретко.\n«Сәләм, республика!» акцияһы һис ҡасан булмағанса актуаль, — ти Борай районы хакимиәте башлығы Борис Нурисламов. — Бында төрлө милләт кешеләре, уларҙың йәшәйештәре менән танышырға мөмкин. Ошондай проекттар милләт-ара дуҫлыҡты нығытыу һәм райондар араһында иҡтисади бәйләнештәрҙе яҡшыртыу өсөн кәрәк».\nБашҡортостан юлдаш телеканалының матбуғат секретары Люциә Дәүлиева әйтеүенсә, был акция һуңғыһы түгел. Киләсәктә улар бөтә республиканы йөрөп сығырға ниәтләй.\nТеги: телепроекттар,башҡортостан юлдаш телеканалы


Туған тел - ул рухи донъяға асҡыс\n12 Ғинуар , 08:42\nБашҡортостанда, шул иҫәптән районда һәләтле йәштәргә үҙен күрһәтер өсөн яҡшы мөмкинлектәр һәм уңайлы шарттар тыуҙырыуға ҙур иғтибар бүленә. Ҡаланың индустриаль колледжы коллективы ла талантлы студенттарҙы асыҡлау, улар менән системалы эш алып барыу, туған тел, халыҡ педагогикаһы аша әҙәп-әхлаҡ сифаттарын, интеллектуаль һәм мәҙәни үҫешкән шәхес тәрбиәләү йүнәлешендә етди эш алып бара. Төрлө кимәлдә үткәрелгән сараларҙа әүҙем ҡатнаша.\nБашҡортостан Республикаһы Мәғариф һәм фән министрлығы Башҡорт дәүләт университетының башҡорт филологияһы, көнсығыш фәне һәм журналистика факультеты менән берлектә ойошторған ижади конкурстан да ситтә ҡалманы улар. Студенттар араһында башҡорт телен пропагандалау, уларҙың фәнни-ижади эшмәкәрлеге кимәлен асыҡлау, ижади һәләтлеләрҙе билдәләү маҡсатында республика һәм бөтә Рәсәй кимәлендә уҙғарылған был сарала улар юғары һөҙөмтәләргә өлгәште.\nАтап әйткәндә, 1-се курс студенты Илүзә Ишкинина урта махсус һөнәри белем биреү учреждениелары студенттары араһында республика олимпиадаһында еңеүсе исемен яуланы, Башҡорт дәүләт университетының I Дәрәжә дипломы менән бүләкләнде. 2-се курс студенты Инсаф Абдуллин “Телебеҙ киләсәге - беҙҙең ҡулда” тип аталған республика проекттар конкурсында “Башҡорт теленә һөйөү” номинацияһында ошо уҡ юғары уҡыу йортоноң II Дәрәжә дипломына лайыҡ булды. Салауат Үтәғолов Рәсәй Федерацияһында Фән һәм технологиялар йылына арналған иншалар конкурсында беренсе урынға сыҡты.\nИндустриаль колледж студенттары район-ҡалала үткәрелгән сараларға ла дәррәү ҡушыла. Яңы йылға тиклем Мәләүез ерендә йәшәгән талантлы шағирәләр менән осрашыуҙа ла әүҙемлеге менән айырылдылар. Колледж сиктәрендә лә туған телде үҫтереүгә бағышланған саралар даими ойошторола. Милли ҡаһармандарыбыҙҙың береһе, Советтар Союзы Геройы, хәрби һәм дәүләт эшмәкәре, генерал Таһир Күсимовтың тормош юлына арналған викторинала Павел Ракитин, Артем Улядаров - беренсе, Сергей Жиляев, Тимур Юлтимеров - икенсе, Дмитрий Смирнов, Владимир Черников өсөнсө урын яуланы.\nОшондай төрлө кимәлдәге олимпиада һәм конкурстарҙа еңеүселәр әҙерләгән башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Гүзәлиә Абдулхаҡ ҡыҙы Әмирханованың фекерен дә тыңлап үтәйек:\n- Илебеҙ киләсәге - һәләтле йәштәр ҡулында. Шуға күрә үҙемдең дәрестәремдә һәм кластан тыш сараларҙа төрлө яҡлап үҫешкән, белемле, ҡыйыу фекерле, уңған, өлгөр, үҙенең артынан эйәртерлек бөтә сифаттарға эйә булған һәм, әлбиттә, үҙенең туған телендә иркен һөйләшкән, мәҙәниәтен, тарихын яратҡан йәштәр тәрбиәләргә тырышам. Студенттарымдың дөрөҫ юл һайлап, тормош һынауҙарын лайыҡлы үтеүенә һәм яҡын киләсәктә гүзәл Башҡортостаныбыҙҙың файҙалы ул һәм ҡыҙҙары булыуына ышанысым ҙур.


Башҡортостан Рәсәй туристары араһында популяр тәүге 20 төбәккә ингән // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n10:25, 20 февраля 2018 Йәмғиәт\nБашҡортостан Рәсәй туристары араһында популяр тәүге 20 төбәккә ингән Фото: Олег Яровиков\nРәсәйҙә һәм Бойондороҡһоҙ Дәүләт Берләшмәһе илдәрендә туризм баҙарын тикшереү менән шөғөлләнгән «ТурСтат» аналитика агентлығы ил сәйәхәтселәре араһында иң танылған төбәктәр рейтингын баҫып сығарҙы. Башҡортостан Республикаһы унда 17-се урынды биләй. 2017 йылда төбәктә туристар ағымы 15 процентҡа артҡан һәм 2 миллион кешегә еткән.\nКраснодар крайы Рәсәй туристары араһында иң популяр булған. Унда 2017 йылда 15,8 миллион кеше булған. Тәүге 5 төбәккә шулай уҡ Мәскәү өлкәһе, Ҡырым, Приморье һәм Владимир өлкәһе ингән. Үҫеш алдынғылары – Ярославль өлкәһе, унда туристар ағымы 24 процентҡа артҡан, Приморье крайы(+20%) һәм Ҡарасәй-Черкес Республикаһы (+20%).\nАлдан «Башинформ» агентлығы хәбәр иткәнсә, республика эске баҙарҙа Башҡортостандың танылыуын төбәктең туристик бренды иҫәбенә күтәрергә күҙаллай. Республиканың Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты рәйесе Вячеслав Ғиләжетдинов һүҙҙәренсә, бренд эске баҙарҙа туристар ағымын 15-25 процентҡа арттырырға мөмкинлек бирәсәк. Был эш менән Paradox Box брендинг компанияһы шөғөлләнә. Бренд 2018 йылдың 30 мартына ҡәҙәр әҙер булырға тейеш.


1 ғинуарҙан бюджет хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡы арта // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n1 ғинуарҙан бюджет хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡы арта\n13:06, 27 сентября 2017 Иҡтисад\n1 ғинуарҙан бюджет хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡы арта Фото: Олег Яровиков\nРәсәй президентының май указдарында әйтеп үтелмәгән бюджет өлкәһе хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡы 2018 йылдың 1 ғинуарынан — 4 процентҡа, ә 2019 һәм 2020 йылдарҙа 1 октябрҙән 4 процентҡа индексациялана. Был хаҡта «Известия» гәзите хәбәр итә.\nХеҙмәт министрлығы иҫәпләүҙәре буйынса, һүҙ 5,8 миллион кеше хаҡында бара. Киләһе йылда уҡ төбәктәрҙә бюджет хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡын индексациялауға 80 миллиард һум самаһы йүнәлтеү ҡаралған. Был 2017 йылғы кимәлдән ике тапҡырға юғарыраҡ.\n«Беҙ кәрәк булған осраҡта 2019 һәм 2020 йылдарҙа ошо темаға тағы кире ҡайта алыуыбыҙҙан сығып эш итәбеҙ. МРОТ буйынса линейканың нисек эшләйәсәген ҡарарбыҙ», — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рәсәйҙең хеҙмәт һәм социаль яҡлау министры Максим Топилин.\nУның һүҙҙәренсә, эшһеҙлек кимәленең артыуы һәм төбәктәрҙең аҡса етмәүе күҙлегенән бер ниндәй ҙә хәүеф юҡ.\nРәсәй Президенты Владимир Путин май указдарында телгә алынмаған бюджет учреждениелары хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡын индексациялауҙы мөмкин тип иҫәпләүен белдерҙе.\nТеги: эш хаҡы,бюджет хеҙмәткәрҙәре,хеҙмәт министрлығы


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - МИЛЛИ РИЗЫҠТАРҘА - ЙӘНШИШМӘ ТӘМЕ - 2021 - Мәҡәләләр\nМИЛЛИ РИЗЫҠТАРҘА - ЙӘНШИШМӘ ТӘМЕ\nСибай ҡалаһының тыуған яҡты өйрәнеү музейы ул көндө башҡорт халҡының милли ризыҡтарына бағышланған тәрбиәүи сара үткәрҙе. Музейҙың ғилми эштәр бүлеге мөдире, тарих фәндәре кандидаты Миңнур Шаһиева телмәр тотоп, былай тине: "Беҙҙең ҡаланың "Аманат" ағинәйҙәр ойошмаһы ағзалары ысын мәғәнәһендә мәҙәниәтебеҙҙе күтәрмәләүселәр ролен үтәй бөгөн. Февраль айында беҙ улар менән берлектә "Тәмле" башҡорт милли аштары күргәҙмә-бәйгеһен үткәрҙек. Сара бик уңышлы үтте. Ҡатнашыусылар күп булды. Был эште дауам итеү, йәштәргә, уҡыусыларға ла өйрәтеү маҡсатында бына бөгөн ошо уҡ темаға тәрбиәүи дәрес ойошторорға булдыҡ..."\nҺәм бына беҙ музей хеҙмәткәрҙәре һәм "Аманат" ағинәйҙәр ойошмаһы (етәксеһе Венера Йәнбәкова) ағзалары ойошторған үҙенсәлекле сараны тамаша ҡылабыҙ. Табын-күргәҙмә хужабикәләре башта ҡунаҡтарға һәр ризыҡты тәмләтеп сыға. Абхазия туристарҙы шарап һәм бал дегустациялары менән ылыҡтырһа, сибайҙар ҡымыҙ, айран, ҡатыҡ, ҡорот, ҡойолтмаҡ, ҡаймаҡ тәмләтеү буйынса билдәле төбәк булмаҡсы. Бер ниндәй санэпидстанция ла кәрәкмәй, сөнки улар әҙерләгән ашамлыҡтарҙа Йәншишмә тәме - Ирәндек сәскәләренең шифаһы һәм таштарының ҡеүәте бар. Һәм улар бар сир-сырхауға дауа ғына.\nТәрбиәүи сараға егермеләп аш-һыу оҫтаһы һәм Башҡорт дәүләт университетының Сибай филиалынан утыҙлап студент һәм уҡытыусылар саҡырылған. Егеттәр һәм ҡыҙҙар башҡорт милли аш төрҙәре хаҡында ишетеп тә, күреп тә, тәмләп тә белә, әлбиттә, ләкин ағинәйҙәр был ризыҡтарҙы һаулыҡҡа дауа һәм етеш донъя көтөү ысулы булараҡ һөйләп, йөкмәткеле дәрес ойошторҙо. Дәресте алып барыусы Миңнур Шәриф ҡыҙы һәр сығышҡа ҡушып, урындағы йолаларға бәйле мәғлүмәттәр өҫтәп торҙо.\nСараны күптән түгел генә ошо ойошмаға тупланған Төйәләҫ биҫтәһе ағинәйҙәре башланы. Иң башта улар буҙа эсемлеген нисек анһат һәм сифатлы итеп эшләүҙе тасуирланы: "Һолоно йыуып, киптереп, блендерҙан он итеп үткәреп, ун минут ҡына ҡайнатаһың. Һыуынғас, эре иләктән һөҙөп кенә алаһың, шунан бер литрына бер стакан самалап, яңы кефир һалаһың, бер ҡалаҡ шәкәр өҫтәйһең. Бер көндә ҡабарып әҙер була, ҡырҡыуланмай, һыуһынға ла, дауаға ла шәп була..." Шунан бызырлап ҡына күпереп торған буҙаны стакандарға ҡойоп, табындағыларға тараттылар. Йәштәр ҙә, өлкәндәр ҙә бик яратып тәмләп эсеп ҡуйҙы.\nТағы бер Төйәләҫ ағинәйе таныш еҫле дарыу үләненән әсетке күтәреп килгән: "Беҙ ҡомалаҡ тураһында ла онотмайыҡ әле, - тине ул. - Ҡомалаҡ әсеткеһе - В витамины сығанағы. Арыш оно йә беренсе сортлы бойҙай оно, йә көрпәһе менән болғап, әсетке (икмәк башы) яһайбыҙ, уға ҡомалаҡ ҡайнатҡан эҫе һыуҙы ҡоябыҙ. Бик файҙалы эсемлек был, сама белеп кенә икешәр аҙна эсеп алғанда, кеше бермә-бер нығына..."\nӨсөнсө ағинәй "Ҡорот ыҫлау" хаҡында һөйләп ташланы. Ыҫланған ҡорот тураһында ишетеү менән үк ауыҙҙан һыуҙар килә башлай. Кем ярата, кем юҡ, әммә бер кем дә битараф ҡалмай ыҫланған ҡорот алдында. Әле лә ҡоротто бармаҡ башылай ғына бүлгеләп, тамашасыларға тәҡдим иттеләр. Бер кем дә баш тартманы, шундуҡ тел осона оҙаттылар ҙа, ҡәнәғәт сытырайып, тәмләп ултырҙылар. Тел тигәндән, был бәйгене "шаян тел биҫтәләре ярышы" тип тә атап булыр ине. Ағинәйҙәрҙең телмәрендә мәҡәл, әйтем, шаян лаҡаптар уйнап ҡына торҙо, тамашасы гөрләшеп ҡул сапты. Бына шулай танһыҡ бит туған тел тылсымы - башҡорт телендә үткән халыҡсан байрамдарыбыҙ шул хәтле ихлас, йәнле, йор һәм тапҡыр телле була. Шунан Сибай ағинәйе Фәниә апай Хәмитова халыҡҡа бер риторик һорау ҡуйҙы: "Йәшәү эликсиры, "ҡансәйе" беҙҙең үҙебеҙҙә бар, беләһегеҙме? Бына ул (быяла банка ҡапҡасын аса): бәпембә плюс шәкәр, йәки бәпембә плюс бал! Рецебы: бәпембә сәскә атҡас, иртәнсәк, таҙа ғына урындан йыйып, ҡат-ҡат итеп банка төбөнә теҙәһең, ҡатламы һайын шәкәр һалаһың да ағас төйгөс менән төйәһең, төйә-төйә тултыраһың да сепрәк ҡаплап, ҡараңғы урынға ҡуяһың. Бәпембә һуты яйлап шәкәргә йәки балға күсә, йәшкелт-һоро "бал" - бөтә ауырыуҙан дауа. Уны яртышар балғалаҡлап ҡына йылы һыуға болғатып, көнөнә өс мәртәбә ун көн эсәһең. Бик килешә, организм таҙара..."\nТөйәләҫ ағинәйҙәре етәксеһе Сәғиҙә Байназарова һүҙ башлай: "Сөсикмәкте ғаиләһен, балаһын уйлаған һәр әсә, һәр башҡорт ҡатын-ҡыҙы бешерә белә. Хәҙистә лә, Мөхәммәт бәйғәмбәр сөсө икмәк кенә ашаған, тип әйтелә бит. Сөсикмәк бешереүҙә һәр хужабикәнең үҙ мәнеһе барҙыр, минең әүәлдән белгән бер ысулым былай: 1 сынаяҡ (200 мл) һөт (әсегән булһа, тағы һәйбәтерәк), шул хәтле йылы һыу, ярты сынаяҡ кефир, 2-3 ҡалаҡ ҡаймаҡ, йәки аҡ май йәки шыйыҡ май, бер балғалаҡ тоҙ, ярты балғалаҡ аш содаһы, бер йомортҡа ла һытып һалырға була. Яҡшылап үҙләнгәнсе ун минутлап йомшаҡ ҡына ҡамыр итеп баҫаһың. Газ плитәһе мейесендә ҡырҡ минутта бешеп сыға, алғас та таҫтамалға урап, яйлап һыуытығыҙ..."\n"Тәмле" бәйгеләрендә ал бирмәгән Римма Ғәзимова иһә (Баймаҡ районы Төркмән ауылынан) бар халыҡты көлдөрә-көлдөрә "Тыжыҡ" тигән ашамлыҡ тураһында һөйләне. Ашап ҡараманыҡ, әммә шуны белдек: "Малдың ҡарынына йә күҙләнсеккә (күҙлекәй, күҙҙекәй, тиҙәр) иң тәмле ит-майы, эсәк йә йөрәк-бауыры ваҡлап тултырыла ла тыштан бәйләп ҡуйыла. Бүрек хәтле тыжыҡты ҡаҙанда бешереп алып, эҫе килеш кенә ҡырҡып таратып ашайһың".\nТағы бер аш-һыу тураһында шулай яңғыраттылар: "Беҙҙекеләр арымай, ашағаны - һары май! Һары майҙың файҙаһын һөйләп тороу артыҡ. Тибет монахтары һәр бер дауаға "чи майы" ҡуша, ти, баҡһаң, "чи майы" - ул беҙҙеңсә иретелгән һары май икән. Ул яҡшы һаҡланһа - ҡараңғы, һалҡын, еләҫ ерҙә торһа, ете йылдан һуң да боҙолмай. Ете йыл түгел, ете ай ҙа һаҡламайбыҙ шул һары майҙы, ашап бөтәбеҙ йә һатып бөтәбеҙ. Үәт!"\nАғинәйҙәр өҫтәл уртаһына өр-яңы ап-аҡ көбөсәкте мендереп ҡуйғас, барыбыҙ ҙа һағайҙыҡ. Был тиктәҫкә түгел! Көбөсәктә аҡ май бешәләр бит! Быны белмәгән башҡорт барҙыр, әммә һирәктер. Иң затлы аҡ май һәм танһыҡ айран шулай яһала. Нисек бешелә әле аҡ май? "Өс литр йылы һөткә бер банка әсеңкерәгән ҡаймаҡты һалып туҡыйбыҙ!" Шунан? "Шул! Туҡып-туҡып, айранын ҡойоп алаһың, шунан аҡ майын да һоҫоп алырға ғына ҡала..." Ҡыҫҡаһы, сараға йыйылыусыларҙың барыһы ла бер секундҡа тынып көтөп торҙо - барыбыҙ ҙа көбөсәктән сыҡҡан аҡ майҙы тәмләнек! Шәп булды.\nҠурайсы Марат Тулыбаевтың апаһы Ғәлиә ханым Вәлиева сепаратор менән һөт үткәреп, ҡаймағын айыртып күрһәтте, ойомос (ойотҡо, ойотҡан) һалып, яңы ҡатыҡ та тәмләтте.\nСибай ағинәйе Венера Йәнбәкова ла февраль айында йыйылыусыларҙы шаҡ ҡатырған булған: биш метрлы (!) тултырма бешергән. Эслеген боронғоса әҙерләгән ул, йәғни эре малдың үпкә-бауыр-йөрәген балта менән ваҡлап сапҡылап, өсәр ҡарыш һайын бәйләп, эсәккә тултырған, бер юлы оло ҡаҙанда бешереп алған, аҙаҡ бәйләнгән еренән ҡырҡып биреп, ярты Сибайҙы һыйлаған. Был юлы Венера апай тултырманы "ҡыҫҡа" иткән, ни бары бер метр ғына ине! Ана шулай шаянлыҡ һәм тапҡырлыҡ менән туй аштары (сермә, йүрмә һ.б), сәксәктәр ("Ҡуштау" бауырһағы) бешереп, килгән туристарҙан бигерәк үҙ-үҙҙәрен таң ҡалдыра беҙҙең оҫта ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙ.\nОшо урынға еткәс, дәрес тамам һымаҡ ине, ләкин шунда Сибай ҡалаһының "Алтын" биҫтәһендәге ағинәйҙәр төркөмө етәксеһе Гөлшат Тауылбаева ҡалҡып сыҡты. Улар оло бәлеш, ләүәш, эс-ҡарындан пирожкиҙар килтергән. Бәлештәрен ваҡлап ҡырҡып, халыҡҡа тараттылар, эҫе итеп үлән сәйе яһап бирҙеләр, шулай итеп "төйәләҫтәрҙе ҡаҡсалҡан бәрҙеләр". Уларҙың йор шаяртыуҙарына музейҙағылар гөр килеп көлдө.\nБыға яуап иткән һымаҡ, Төйәләҫ ағинәйе "бик важный һәм хәтәр шәп" хәбәре онотолоп ҡалғанын әйтеп, уртаға сыҡты: "Йәшерен-батырын эш түгел, борондан "Мейе кибеү" тигән төшөнсә бар, хәтер яҡшырһын өсөн әүәлдән баш түбәһенә һары май, тауыҡтың эс майын иретеп һалғандар, сәй ҡағыҙы (фольга) менән ҡаплап торғандар. Бигерәк тә мунсанан һуң быны эшләү мотлаҡ: сәс тамырҙарына файҙаһы ҙур, баш тиреһе лә һауыға, бигерәк тә хәтер яҡшыра, сөнки ҡан тамырҙарына ла һары май тейешле витамин-аминокислоталарын, йәғни үҙенең ҡеүәтен еткерә. Һары майҙы шуға ла данлайбыҙ. Булды хәҙергә, ҡалғанын өсөнсө бәйгелә һөйләрбеҙ!"\nЫсынлап та, мейе кибеп китте, тиешеп, барыһы ла тәнәфес һораны.\n...Урамда 2021 йыл. Ун йыл элек ағинәй тигән ойошма юҡ ине әле, әммә дәрте, белеме ташып торған, бөтә йөрәге менән халҡына хеҙмәт итергә теләгән ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙ ошо ойошма сафына баҫып, алға сыҡты. Улар үҙ сәләмәтлеген генә уйламай, йәштәрҙе, балаларҙы уйлай, алыҫ сәйәхәттәргә йә модалы кейемгә иҫе китмәй, ә ҡәҙерле өләсәйҙәре кеүек, боронғоса кейемде кейгеһе һәм балаларына кейҙергеһе, бөтә халыҡҡа милли байлыҡ тип тапшырғыһы килә. Йәштәргә тәмле ашамлыҡтары менән бергә аҡыллы уй-кәңәштәрен дә тапшырырға теләй улар. Был юлы ла һәр ризыҡ тәмләгән саҡта бер аҡыл ебен үткәреп ҡалды улар йәштәрҙең хәтер күҙәүенә - "киләсәктә бер кәрәкмәһә, бер кәрәгер", тинеләр.\nБиш минутлыҡ ялдан һәм музыкаль күстәнәстән һуң, ағинәйҙәр менән йәштәр тәрбиә темаһына һөйләшеүгә күсте, мөхәббәт тураһында һүҙ сыҡҡас, барыһы ла айырыуса йәнләнде. Студенттар араһында тормош иптәше һайлау йыш ҡына белем алыу менән йәнәш бара. "Уҡыйбыҙ, тип кейәүгә сыҡмай, өйләнмәй ҡалмағыҙ. Ваҡытында кейәүгә сығығыҙ, кәләш алығыҙ",- тине уларға ағинәйҙәр. Йәштәр ихлас ризалашты. Артабанғы кәңәштәр ҙә уларға төбәлгәйне:\n"Кейәүгә сығыу йә кәләш алыу мәле - никах сәғәте һәр кем өсөн изге, мөһим ваҡиға. Ныҡлы ғаилә ҡороу өсөн беренсе нәүбәттә нимә кәрәк, мөхәббәтме, байлыҡмы, характер-холҡмо? Ҡыҙҙар егеттәрҙән һөйөү һәм тоғролоҡ көтә, егеттәр ҡыҙҙарҙан наҙ һәм мөхәббәт өмөт итә. Ғаилә тотҡаһы - сабырлыҡ. Сабырлыҡ тигән мәңгелек хазинаны улар ҡайҙан ала? Сабырлыҡты белмәгәнгә тормошта бик ҡиммәт түләргә тура киләсәк..."\n"Туйҙарығыҙҙы үткәрергә ваҡыт етер, хәйерле сәғәттә килһен никах көнөгөҙ. Ул мәлде хөрмәт итегеҙ, матур йолаларҙы белегеҙ. Белмәһәгеҙ, ағинәйҙәргә әйтегеҙ, оялып тормағыҙ, ололарға мөрәжәғәт итегеҙ, улар һеҙҙе өйрәтергә бурыслы..." "Ҡәйнә-ҡайныларығыҙ менән бергә йәшәп алырға тырышығыҙ. Отпускыға улар янына ҡайтып, бер нисә аҙна йәшәгеҙ. Ярҙам итегеҙ, һөйләшегеҙ, шул саҡта тормош ҡорған кешегеҙҙе нығыраҡ аңларһығыҙ, уның әлегә һеҙгә аңлашылмаған яҡтарын асыҡларһығыҙ, уны тағы ла нығыраҡ ярата башларһығыҙ. Сөнки яҡшы белгән нәмәне генә яратып була..."\n"Егеттәргә ниндәй кәләш кәрәк, уны нисек күҙ алдына килтерәһегеҙ? Аҡыллы, тыйнаҡ, кешелекле булһын тиһегеҙ. Тағы ла матур булһын, мине тыңлаһын, тиһегеҙ. Дөрөҫ әйтәһегеҙ, ләкин ир-егет кәләшен тыңлата ла белергә тейеш. Туҡмап түгел, тиргәп түгел, яйын-көйөн табып ҡатыныңды ғаиләлә йәшәргә өйрәтеү - ирҙең бурысы. Бер кем дә әҙер ир, әҙер ҡатын алмай, һәр ғаиләлә бер-береһенә өйрәнеү һәм яйлашыу бара. Яңынан тәрбиәләү түгел, ә хөрмәт менән өйрәтеү, ҡабул итеү бара..."\n"Минең улым мәрйә ҡыҙын алмаҡ булды, ҡаршы төштөм. Үҙемә ҡыйын, нишләргә? Улымды бәхетһеҙ итеп ҡуймайым, тип ҡурҡам. Ләкин ул ҡыҙ үҫкән ғаиләлә башҡа милләтте ҡабул итмәйҙәр, тип ишеттем. Шуға мин улымды ул "тамуҡҡа" тыҡҡым килмәне, ваҡытында йырағыраҡ китһен, тинем. Дөрөҫ эшләнемме, юҡмы? Бындай ваҡытта үҙегеҙҙе ғәйепләмәгеҙ, Хоҙай Тәғәлә һәр ваҡыт берәй мөмкинлекте кешенең алдына сығара, һеҙ үҙегеҙгә хәүефһеҙ юлды һайлағанһығыҙ икән, үкенергә ярамай, үкенергә яҙмаһын..."\nЙәштәр йотлоғоп тыңлай. Ағинәйҙәр үҙ тормош тәжрибәһе менән уртаҡлаша...\n"Шәхестәр янында яҡын йөрөгөҙ, йәштәр, өйрәнеп йөрөгөҙ. Беҙҙең Сибайҙа ла бар бөтә республикаға билдәле шәхес өлгөләре..."\n"Йәштәрҙең башына төрлө уй-хыялдар күп инә. Фекерҙәрегеҙгә иғтибар итегеҙ, уларҙы байытығыҙ, кешеләр менән, халҡығыҙ менән уртаҡлашып өйрәнегеҙ. Интернетта яҙышыу бындай аралашыуҙы киңәйтә, үҫтерә, ләкин интернет һурып торған энергияғыҙҙы теләһә ниндәй темаға әрәм итмәгеҙ..."\n"Иғтибар итегеҙ, милли биҙәктәребеҙ бөгөн күҙ алдында. Һәр биҙәк, орнаментта оло мәғәнә ята. Таҫтамалдағы, аҫалы балаҫтағы орнаменттар уҡыла, уларҙың мәғлүмәт тапшыра торған "теле" бар. Был белем һәр кешегә, һәр ғаиләгә һәм ырыуға тоҫҡалған, уға ғына күсергә тейешле донъяуи мәғлүмәт. Орнаменттарҙы яңыса заманса ҡараш менән өйрәнерлек йәш этнографтар, ғалимдар кәрәк. Уҡығыҙ, этнографтар булығыҙ..."\nШулай итеп, ағинәйҙәр һөйләне, ә йәштәр тыңланы. Сибай институтында уҡыған йәштәребеҙҙең шулай аңлы, рухлы, ололар нәсихәтен дә күңеленә һеңдерә торғандарҙан икәненә тағы бер тапҡыр инанылды. Йәштәр һәм ағинәйҙәр сыр-сыу килеп сәй эсеп ҡалды, беҙ артабан юлландыҡ. Хуш, Сибай! Хуш, йәшлекле һәм ағинәйле ҡала!\nЯҙылған: 30.04.21 | Ҡаралған: 198


Рухи тамырҙарҙан көс алып...\nӘбйәлил районы Йәнгел ҡасабаһында тыуып, 1-се Асҡар урта мәктәбен көмөш миҙалға тамамлаған Айгөл Тәфтизан ҡыҙы Хужина (Юлмөхәмәтова) ниндәй һөнәр һайларға тип хыялланғанында завод хәтлем завод хужаһы булырмын тип уйланымы икән? Иҡтисади белем алырға ҡарар итеп, Өфө дәүләт авиация институтына уҡырға инә ул. Әммә тормошта һәр ваҡыт шыма ғына бармай: тәүге курста уҡ, һыу килешмәйме, әллә урын алмаштырыумы, бик ныҡ сирләп китә. «Электролайн» йәмғиәтенең генераль директоры дәрәжәһенә күтәрелгәнсе һынауҙар төрлө яҡлап сыныҡтыра Айгөлдө. Әммә ул ныҡышмал холҡо менән, йөрәген тыңлап, барыһын да еңеп сығырға өйрәнгән.\nТөштәргә ингән йәр\nЯҙмыш йәнеңде бөтәйтер һөйгәнеңде ҡасан юлыңа сығарып ҡуйыуы үҙе бер сер. Тормош иптәше Ринат менән танышып китеүҙәре лә ҡыҙыҡлы. Шығырым тулы автобуста ҡыҙыҡай, нимәгә тотонорға белмәй, ауып барғанын тоя. Эргәләге егет телгә килә: «Һылыу, ниңә юғалып ҡалдығыҙ, миңә йәбешегеҙ!» – тип өндәшә ул йылмайып. Бейек үксәле туфлиҙар кейгән ҡыҙға егеттең кеҫәһенә булһа ла эләгеп барыуҙан башҡа сара ҡалмай. Икеһе лә бер туҡталышта төшөп ҡала. Егет-еләндең иғтабарын тойоп өйрәнгән ҡыйып ҡарағыһыҙ ҡара һылыу «бына йәбеште!» – тип уйлап өлгөрә шул арала. Икеһенең бер юғары уҡыу йортонда – Өфө дәүләт авиация институтында белем алыуҙары асыҡлана. Егет 4-се курста икән. Айгөл ул ваҡытта 2-се курста уҡып йөрөгән була. Иртәгәһенә күперҙә сәғәт биштә осрашырға һүҙ ҡуйышалар ҡалай ҙа. Ғәҙәттәгесә шаяртып килмәй мутлашып ҡалырмын тип уйлай ҡыҙ. Билдәләнгән ваҡытҡа күрешергә барырға ла уйламаған Айгөлдөң хәтеренә ҡылт итеп осраҡлы кешенең күрәҙәләүе килеп төшә. «Тормош юлдашың булырлыҡ кеше тупһаңда тора, аҙна эсендә уның менән танышырға тейешһең», – тигән юрауы юш киләме әллә? Тиҙ генә кейенеп, билдәләнгән урынға йүгерә. Теүәл бер сәғәткә һуңлаған ҡыҙҙы егет һаман көтөп тора, имеш! «Китмә, егет, килә ул ҡыҙ!» – тип бер сәғәткә алдараҡ килеп, түҙемлеген юя башлаған Ринатты ебәрмәй тотҡан әбейҙәр бәхетле йылмайыша: «Ә беҙ нимә тигәйнек һиңә?» Айгөлдө лә, ҡайҙа йөрөйһөң оҙаҡлап, тип шелтәләп алырға ла онотмай улар.\n...Хәҙер Хужиндар йылына бер тапҡыр үҙҙәрен таныштырған маршрут буйынса йөрөргә ғәҙәтләнгән. Ринат автобуста туҡталышҡа килеп төшә, ә Айгөл уны өс балаһы – Тимур, Регина, Роберт менән ҡаршылап тора.\n– Ә шул көндә осрашыуға килмәгән булһам? – тип йылмая иренә Айгөл.\n– Ҡайһы бүлектә уҡығаныңды белешеп өлгөргәйнем, мин һине барыбер эҙләп табыр инем, – ти Ринат.\nҺуңынан Айгөл ярты йыл элек күргән төшөн дә иҫләй: ул автобуста Дуҫлыҡ монументына китеп бара, имеш. Артынан килеп, уны бер егет ҡосаҡлай. Төштәге егеттең дә аҡ футболка, джинсы костюмда булыуы алдан иҫкәртеү икәнен асыҡ төшөнә ул.\nАйгөлдөң атаһы Тәфтизан Мөхәмәҙиә улы гел етәксе урындар биләй, ә әсәһе Рита Булат ҡыҙы рус теле һәм әҙәбиәтенән, башланғыс кластарҙа уҡытыусы була.\nМәктәп йылдарында уҡ шәжәрәһе менән ҡыҙыҡһынған ҡыҙ зат-зәүерен эҙләп ҡайҙа ғына бармай, кемдәр менән генә осрашмай! Әсәһен: «Әйҙә, шул инәйгә барып хәлен беләйек! Беҙгә кәрәкле мәғлүмәтте, бәлки, ул беләлер», – тип йонсота. Олатаһының атаһы фотоһын һаҡлаған булып сыға ул. Ә бына 1947 йылда төшөлгән фотола Мәфтуха өләсәһенең һын-һыпатында тотош яҙмышы сағылыш тапҡан даһа! Йәшләй генә тол ҡалып, Сураш батыр тоҡомонан булған Ғәбиҙә ҡәйнәһе менән 40 йылдан ашыу донъя көткән ҡатынға, балаларын кеше итеү өсөн, йөктө егелеп тартырға тура килә. Ғәбиҙә өләсәһе Мәскәүгә күргәҙмәгә барғанда Ленинды күргән. Күсей ауылында уның лаҡаптарын һаман да хәтерләйҙәр. «Атайым, әсәһе икмәк бешереүсе булып эшләп йөрөгәс, Ғәбиҙә өләсәһе ҡарамағында үҫкән. Иҫке Сибайҙа йәшәүсе Фәйзәхмәт бабайҙы эҙләп таптым. Олатай мине күргәс, илап ебәрҙе: «Был белемдәрҙе кемгә тапшырырмын, тип көттөм, бына ул кеше табылды!» – тине ул тулҡынланыуын аңлатып», – тип хәтерләй Айгөл.\nАрхивтан эшләтеп алған мәғлүмәттәр приказчиктар, муллалар тарафынан 1886 йылдан алып төҙөлә килгән, артабан аҡһаҡал үҙе дауам иткән шәжәрә менән ул бермә-бер тап килә.\nАтайсал вариҫы Айытҡол шәжәрәһендә: «Бөрйән волосы старшинаһы Мотай Айытҡолов, уның улы Айсыуаҡ Мотаев, «Абдрахман» йырында исеме һаҡланып ҡалған, Себергә һөрөлгән Ибраһим Айсыуаҡов, уның улы Ҡотләхмәттән тыуған Абрар, Абрарҙың ҡыҙы Нәбирә...» – тип һанап кителә.\nҠанлы 1937 йылда 85 йәшлек Абрар атып үлтерелә. Туғандарының, өләсәләренең «арҙаҡлы Абрарҙың ейәнсәрҙәре бит беҙ!» – тип күкрәк ҡағыуын күреп, ишетеп үҫә Айгөл. Уның шәхесе менән ҡыҙыҡһыныу бөтә нәҫеленең шәжәрәһен эҙләүгә этәрә. Бер туйҙа осраҡлы ғына нәҫелдәше Ришат Мансур улы Мотаев менән танышып китә. Уларҙың вариҫы булған өләсәһенең әсәһе Нәбирә биш балаһын тапҡан да, кинйә ҡыҙы Сәрүәргә йәш тулғанда, мәрхүмә булған. Шул арҡала бөтә бәйләнештәр өҙөлгән. Бай булғанлыҡтан, күбеһе кулак тип атылған, һөргөнгә ебәрелгән. Билдәле йырсы Сәғиҙулла Байегет шәжәрә менән ҡыҙыҡһынған Нур Мансур улын табырға ярҙам итә. Ул үҙенән хәбәрҙарыраҡ кешегә, Дамир Күсәбаевҡа, юллай. Уның аша Замир Күсәбаев менән таныша. Ул Абрарҙың атаһы Ҡотләхмәттең әҡрәбәһе булып сыға. Ете кеше менән осрашып, Абрар олатаһының ҡәбере барлығын белә. Туғандар бергәләшеп зыярат ҡыла. Элек бик абруйлы кешеләрҙең ҡәберен йәшмә ташы менән уратҡандар. Әүлиә дәрәжәһендә хөрмәт ителгән, Мөжәүир хәҙрәткә ике туған тура килгән Абрар ҙа, дошман күреп атылһа ла, халыҡтың хөрмәтендә, ислам ҡанундарына ярашлы ерләнә, әле лә уның йәшмә ташы менән уратылған ҡәберен беләләр. Айгөл дә ғаиләһе менән йыл да ошо изге ғәмәлде үтәүҙе бурыс итеп алған. Юҡҡа әйтмәйҙәр бит: «Тереләрҙең ҡәҙерен бел, үлеләрҙең ҡәберен бел!» – тип.\nТархан тоҡомло, бик бай, рухлы нәҫелдән булыуын ғорурлыҡ менән иҫкә ала Айгөл. Нәҫелдәш һәр береһенең яҙмышын иғтибарлы өйрәнеп, тарихын теркәй бара туған йәнле ханым. «Әсәйем яҡлап уҡымышлылар күп. Уның олатаһы имам һәм мөғәллим Ғайса Мөхәмәҙиә улы Ғайсин, указлы мулла, Әхмәтзәки Вәлиди менән һабаҡташ булып, Зәйнулла Рәсүлевта белем алған. Асҡарҙа йәшәүсе 90 йәшлек мөғәллимә, Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы, районда тәүгеләрҙән булып тыуған яҡты өйрәнеү музейын булдырыусы Нәғимә Әүхәҙи ҡыҙы Илһамова өләсәһе Шәмсениса Ильяс ҡыҙы Шәйәхмәтованың бәйеттәрен яҙып алып һаҡлаған икән. Шулар арҡылы осоусы-һынаусы Йәғәфәрҙең Ташкент тарафтарында һәләк булыуын белеп, уның да балаларын, ҡатынын эҙләп табыуҙы маҡсат иткән Айгөл. Өләсәһенең фин һуғышында баш һалған Мирсәйет исемле ҡустыһының да фотоһына юлыға ул. Уның Раҡиға исемле ҡыҙҙы яратыуын, туғандары килен тип үҙ араларында алып йөрөүҙәрен, уға еңгәй тип өндәшеүҙәрен, хатта дөйөм фотола ошо ҡыҙҙың барлығын, аҙаҡ уның тормошҡа сығып, балалар табыуын да хәтирәләр һандығына бикләгән. «Олатайым Таштимерҙеке, өләсәйем – Хәлилдеке, бөтәһенең дә тамырын юллай башлаһаң, әллә ҡайҙарға инеп китеүең мөмкин», – тип фекер йөрөтә Айгөл Тәфтизан ҡыҙы. Мәсетле егете Ринат Рәшит улы яғынан да шәжәрәһен төҙөгән зирәк килен. «Ҡәйнәм Рәйсә Харрас ҡыҙы ғүмер буйы иҡтисадсы булып эшләгән, ҡайным Рәшит Мәжит улы – энергетик. Бер өлкәлә эшләгән кешеләр булараҡ, улар беҙгә рухи таяныс», – ти Айгөл.\n«Беҙҙең үҙ эшебеҙ буласаҡ!»\n2004 йылда оло улы Тимурға 1 йәш сағында кибеттә танышып китә ул зәңгәр экрандар аша белгән яғымлы дикторыбыҙ Флүрә Мурзина менән. «Телевидениела дикторҙар әҙерләү өсөн кастинг бара, ниндәй уҡыу йортон тамамланың?» – ти ул көләкәс һылыуҙы үҙ итеп. Айгөл һынауҙы уңышлы үтә, телевидениеға эшкә урынлаша. Бик күп мәрхәмәтлек проекттарын тормошҡа ашыралар улар билдәле шәхесебеҙ Флүрә Мурзина менән. Гел эргәһендә өйөрөлгән Айгөлдө күреп: «Флүрә апай, был һеҙҙең ҡыҙығыҙмы?» – тип ҡыҙыҡһыналар ҡайһы берәүҙәр. «Шулай итеп, Флүрә апай минең «үкел әсәйем» булып китте, әле лә аралашып йәшәйбеҙ», – ти Айгөл. Билдәле диктор Әхәт Мортазиндан һабаҡтар алыу бәхетенә ирешә ул. Бөтәһе лә ыңғай барғанда, Айгөл эштән китергә хәл итә. Иренә: «Беҙҙең шәхси эшебеҙ буласаҡ!» – тип әйтә йөрөгәне алдына килә. Икенсе көнөндә үк үҙ эшен асып ебәрәләр. Ринат Рәшит улы биш йыл Өфө электр монтажлау заводында электр слесары, мастер, өлкән мастер баҫҡыстарын үтеп тәжрибә туплаған була. Завод тарҡала. Тап шул ваҡытта электр тауарҙары һатыу менән шөғөлләнеү етештереүсе предприятие төҙөүгә килтерә. Тик ир-ат эшләгән, ауыр һәм яуаплы өлкәне яулап алыу бик күп көс түгеүҙе талап итә. Байтаҡ йылдар бәләкәй генә цех һыйҙырышлы бүлмәне ҡуртымға алып, утты, һыуҙы бүлеп ебәреүсе ҡумталар етештереүҙе юлға һала Хужиндар. Әле, ниһайәт, үҙ базаларын булдырғандар. Ойошмала 50 кешегә эш урыны бар. Ҡалын сымдар уралған өй бейеклегендәге кәтүктәр, туҡтауһыҙ иретеп-йәбештереү менән булып, ут сәсеп тороусы ҡулайламалар, станоктар урынлашҡан мөһабәт бинала ла ҡот бар кеүек. Сөнки хужалар иң тәүҙә эшләгән урында ла таҙалыҡ, матурлыҡ булдырырға ғәҙәтләнгән.\nБында үҙ эшен белеп, мауығып башҡарған оҫталар тупланған. Уларҙы эш менән тәьмин итеү, хеҙмәт хаҡтарын ваҡытында түләү, шарттар булдырыу – ирле-ҡатынлы Хужиндарҙың ҡулынан килә. Конкуренттары менән иптәштәрсә мөнәсәбәттә, кешелек принциптарына таянып аралашырға өйрәнгән улар. Черниковка биҫтәһендә урынлашҡан «Электролайн» предприятиеһы сығарған сифатлы тауарҙы ҡулланыусылар белә һәм әллә ҡайҙарҙан эҙләп килә.\nЦигундың дүрт баҫҡысын үтә, йога, фен-шуй – бөтә йүнәлештәрҙән дә белем туплай Айгөл. Ҡаҙанда, Екатеринбургта, Түбәнге Новгородта, Петербургта, Мәскәүҙә белемен камиллаштыра. Тормошто, кешеләрҙе тәрәндәнерәк аңлау теләге менән Александр Астрогор тәғлимәттәренә юлыға. Робертҡа биш ай ғына саҡта Силәбегә Сюй Минтан килеүе хаҡында белеп ҡалалар. Уҡырға тип, унда юлланалар. Балаһын әсәһе бағып тора, ә тормош иптәше Ринат уның барлыҡ ынтылыштарына иң ҡуйыусан. Өс көнгә һуҙылған уҡыу уның үҙ-үҙенә булған юлын аса. Александр Астрогор менән Николай Юмановтың «Йән формулаһы» китабы Айгөлдөң ҡул осонда. «Астрология – Хоҙайҙың, Йыһандың, күк есемдәренең бәйләнеше. Ваҡыт – Ерҙәге иң ҙур ҡеүәт. Планеталар ваҡыты кешеләрҙе ҡаты шарттарға ҡуя. Уларҙы үтәмәһәң, конфликт, яза биреү башлана, шуға иң мөһиме – үҙ тәғәйенләнешеңде белеү һәм уға ҡаршы килмәү, – ти Айгөл. – Кеше ғүмере буйына хәл ителәһе мәсьәләләр алдына ҡуйыла. Үҙ өҫтөндә эшләһен өсөн ваҡыт бирелә. Һин үҙеңде тулыһынса үҙгәртеп ҡорорға тейешһең. Үпкәләмәҫкә, үпкәләтмәҫкә, бөтә ауырыуҙарҙы күнеп ҡабул итергә, донъяға һоҡланыулы ҡараш менән йәшәргә өйрәнергә – бына шундай бурыстар тора кеше алдында. Гонаһтарына тәүбә ҡылһын – шуның өсөн, ерҙә һабаҡ алыу өсөн, килә ул был тормошҡа. Был донъянан ул бер нәмәне лә алып китә алмай – әммә ул тәжрибә туплай, хистәр йыя. Шуға ла йыш ҡына яҡындарыма күберәк романтик кистәр ойошторорға, болоттар күсеүен күҙәтергә кәңәш итәм. Сәйәхәттәр тормоштан алған тәьҫораттарҙы байыта. Һоҡланыулы халәт менән йәшәү кешенең күңелен үҫтерә. Ер, баҡтиһәң, кеше хис-тойғо кисергән берҙән-бер урын, бүтән бер ҡайҙа ул хисләнә алмай икән. Шуға ла бөтә йәндәр Ергә килергә тырыша. Бөтәбеҙ ҙә бәхетте тышҡы донъянан эҙләйбеҙ, ә ысынында кеше үҙ асылына ҡайтырға һәм һоҡланыулы халәттә йәшәргә тейеш. Аң уйлай, ә дөрөҫлөк – йөрәктә. Шуға кеше ғүмере буйына 16 һөнәргә эйә булыуҙы маҡсат итһен. Сөнки мауығып йәшәгән осоронда бөтә ауырыуҙары ла янып юҡҡа сыға. Шул мәлдә кеше сирләмәй. Һәр бер һөнәр аң киңлектәрен, гәүһәр ише, балҡытырға һәләтле. Шуға ла үҙ офоҡтарыңды киңәйтергә ынтылырға кәрәк», – тигәнендә Айгөлдөң тынғыһыҙ рухы, мохтаждарға ярҙам ҡулы һуҙырға әҙерлеге, тәрән аҡылы ята.\n2005 – 2010 йылдарҙа Сермән балалар йортона матди ярҙам күрһәтеү, мәрхәмәтлек концерттарының, гүзәллек бәйгеләренең бағымсыһы булыу, китап сығарыуға ярҙам итеү, үҙ мәктәбендә эстетика бүлмәһен зауыҡ менән ремонтлап, биҙәү кеүек бихисап изге эштәрҙе улар ҙур ихласлыҡ менән башҡара.\n«Кем булыуыңа ҡарамаҫтан, һинең төп тәғәйенләнешең – кешеләргә яҡтылыҡ, белем биреү», – тигән ниәте уны яңы эштәргә дәртләндерә. Ошо йүнәлеше уның рухын ныҡ, йөҙөн нурлы итә.