Татарстан республикаһы көндәре сиктәрендә ике туғандаш республиканың фән эшмәкәрҙәре осрашыуға йыйылды | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nТатарстан республикаһы көндәре сиктәрендә ике туғандаш республиканың фән эшмәкәрҙәре осрашыуға йыйылды\n18 апреля 2019 — 13:55 ГТРК «Башкортостан»\nҺуңғы 25 йылда Башҡортостан фәндәр академияһының һәм Татарстан ғалимдарының уртаҡ хеҙмәттәре һәм уңыштары байтаҡ. Президиум ултырышында юғары дипломдар тапшырылды, мөхим сығыштар ҙа яңғыраны. Газ, нефть эшкәртеү өлкәһендә , гуманитар фәндәр буйынса Татарстан фәндәр академияһы менән берлектә башҡарылған проекттар байтаҡ. Артабан ошо мөнәсәбәттәрҙе нығытыу ике республика өсөн дә отошло буласаҡ тип белдерҙе, Иҙел углеводород сеймалы фәнни-тикшеренеү институты генераль директоры Әхмәт Мазһаров.\nСтуденттар быйылғы уҡыу йылын тәүге тапҡыр дистанцион башлаясаҡ.\nЮғары уҡыу йорттарында парта артына бакалавариаттың беренсе курс студенттары, магистрҙар, ә урта белем биреү йорттарында сығарылыш курсы студенттары ғына ултырасаҡ. Сит ил студенттарының уҡыу йылы башланыр алдынан был беренсе осрашып күрешеүе. Уларҙың барыһын да бер һорау: уҡыу программаһының нисек...\nБашҡортостанда Ковид-19 менән ауырыусылар тағы ла 34 кешегә артты\nӘле ауыр сирҙе йоҡтороусы 7 мең 601 кеше иҫәпләнә. Һуңғы тәүлектә генә 34 пациент һауығып дауахананан сыҡҡан. Пандемия башланғандан алып һәләк булыусылар 28-гә етте. Рәсәй буйынса был һан 16 мең ярымдан ашты. Бер тәүлектә генә республика табиптары 6 мең 872 кешене кешене...\nУтты үҙенә буйһондороусылар\nУтты үҙенә буйһондороусылар кеше ғүмерен ҡотҡара, йорттарҙы һәм мөлкәтте янғындан һаҡлай. Әммә бының өсөн улар көн дә үҙ ғүмерен хәүеф аҫтына ҡуя. Беҙҙең хәбәрсебеҙ Рәлиә Сәхибгәрәева янғын ваҡытында күп йәрәхәттәр алып, үлемдән саҡ ҡалған ут һүндереүсе менән күреште һәм янғын...\nЯнғын ни сәбәпле сыҡҡан?\nДәүләкән кирбес заводы цехтарының береһендә янғын сығыу сәбәптәрен тикшереү башланды. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, йөҙләгән янғын һүндереүсегә 14 сәғәт буйына ут менән көрәшергә тура килде. Экология министрлығы экспертизанан һуң ниндәй яуап биргән? Заводтың элекке хеҙмәткәрҙәре цехтың янып китеү сәбәбе...\nБашҡортостанда туристар өсөн кэшбек ғәмәлгә инде\nРеспублика эске туризмды үҫтереүгә йүнәлтелгән федераль программала ҡатнаша. Өфө ҡалаһында йәшәүсе Гөлназ Мусина яңы уҡыу йылы алдынан бар ғаиләһе менән Башҡортостан санаторийҙарының береһенә барып һаулығын нығытып алырға теләй. Аҡсаларҙың бер өлөшөн кире ҡайтарыу тураһындағы яңылыҡ көтөлмәгән...\nҠуштауҙың һаҡланыусы тәбиғи биләмә булыуы ихтимал\nРәсәйҙең тәбиғәтте һаҡлау министрлығында Республика етәксеһе Радий Хәбировтың шиханда һаҡланыусы тәбиғи биләмә булдырыу тураһындағы тәҡдиме хуплау тапты. Федераль министрлыҡ үҙ сиратында айырыуса һаҡланыусы тәбиғи биләмә булдырыуҙа мөмкин тиклем ярҙам итергә әҙер. Ҡуштауҙа киләсәктә федераль...\nКилемле предприятие акциялары шәхси ҡулдарға нисек эләккән?\nКоронавирусҡа бәйле хәл ҡатмарлашһа сентябрь урталарынан мәктәптәр кире ябылыуы ихтимал. Был турала оператив кәңәшмәлә әйтелде. Хөкүмәттәге ултырышта Радий Хәбиров Башҡорт сода компанияһына ла бәйле етди белдереү яһаны. Халыҡ теләгенән сыҡҡан Ҡуштау мәсьәләһе яңы бурыстар ҡуя. Башҡорт сода...\nБашҡортостанда Ковид-19 сирен йоҡтороусылар 7 мең ярымдан ашты.\n698 кеше амбулатор, 75-е стационарҙа дауалана, 6-һы ауыр хәлдә, 1 кеше үпкәне яһалма елләтеү аппаратына тоташтырылған. Һуңғы тәүлектә 8 кеше һауығып сыҡҡан. Пандемия башланғандан алып һәләк булыусылар 28-гә етте. Бер тәүлектә генә табиптар 6 мең самаһы кешене тикшергән.\nБюджет урындары арта\nБашҡортостанда юғары уҡыу йорттарында бюджет урындары үткән йыл менән сағыштырғанда 1 мең 500-гә артты. Был турала Республика етәксеһе белдерҙе. Радий Хәбиров әйтеүенсә, хәҙер ул 11 мең 747-гә етте. Киләһе йылда бюджет урындарын тағы ла арттырыу- 13 мең 800-гә тиклем енткереү ҡарала. ...\nБашҡортостанда мәктәп баҙарҙары гөрләй.\nПандемия тип ҡарап тормай, һәр ата-әсәнең үҙ балаһына байрам бүләк иткеһе килә. Белем көнө айырыуса беренсе класҡа уҡырға барыусылар өсөн тулҡынландырғыс. Беренсе класҡа әҙерлек иң тәүҙә костюмдан башлана. Был Артемдың тәүге классик кейеме – пиджак, салбар, күлдәк, галстук – һәр береһен кейеп...


Америкала Булат Йосоповтың «Бабич» фильмын күрһәттеләр // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n8:30, 19 января 2018 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2018 йыл, 19 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.\n«Фильмды төшөргәндән һуң иң ҡыуаныслы мәл – тамашасының нисек үҙгәреүен күреү, ишетеү, тойоуҙыр ул. Тамашасының үҙ асышы менән уртаҡлашырға мөмкинлек табыуы, айырыуса ҡәҙерле», — тип социаль селтәрҙәге сәхифәһендә яҙған Булат Йосопов.\n«Бабич» фильмы Башҡортостан Мәҙәниәт министрлығы булышлығында республика Башлығы грантына һәм шәхси бағыусылар ярҙамы менән төшөрөлгән. Төп ролде Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театрының алдынғы артисы Илгиз Таһиров башҡарған.


25 апрелдә «Башҡорт теленән халыҡ-ара диктант— 2020» акцияһы үтә | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n23 апреля 2020 — 17:39 ГТРК «Башкортостан»\nТағы ла бер тапҡыр иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, башҡорт теленән халыҡ-ара диктант тәүге тапҡыр онлайн уҙғарыла. 25 апрелдә «Башҡорт теленән халыҡ-ара диктант— 2020» акцияһы үтә. Унда ҡатнашыу өсөн алдан сәхифәлә теркәлергә кәрәк. 25 апрелдә иртәнге сәғәт 11-ҙә тура трансляция башлана. Акцияла ҡатнашыусы һәр кемдең диктантты өйҙә үҙ аллы яҙыу мөмкинлеге бар. Тамамланғас, диктант яҙған ҡағыҙҙы фотоға төшөрөп, акцияның сайтында шәхси кабинет аша ебәрергә кәрәк.


1 Апрель 2009, 18:33\n- Сир таралыу географияһы бик киң булыуы ла борсой, - тине Фидус Әғләм улы. - Ауырыуҙар 36 райондың 102 ауылында һәм ике ҡалала теркәлде.\n2008 йылда 12000 кеше хайуандарҙың тешләүенән зарар күрҙе. Шуларҙан 232 кеше "ҡотороу" диагнозы лаборатор рәүештә раҫланған йәнлектән тешләнде. Ә 2009 йылда тәбиғи сығанаҡтарҙа ҡотороу әүҙемләшеүе күҙәтелә - өс айҙа ғына ауырыуҙың артыуы теркәлгән.


Батыр күрке дан менән\n24 Июль 2018, 18:04\nКүптән түгел Иглин районында традицион яндан уҡ атыу буйынса «Мәргән уҡсы» халыҡ-ара фестивале уҙҙы. Сара донъя халыҡтарының тарихи, этник, фольклор һәм мәҙәни мираҫын өйрәнеү, яндан атыу һәм һыбай сабып килгән ыңғайға уҡ атыу шөғөлдәрен популярлаштырыу, сәләмәт йәшәү рәүешен пропагандалау маҡсатын ҡуйған. Оло йыйын республиканының Ауырғазы, Fафури, Бөрйән, Баймаҡ, Хәйбулла, Әбйәлил, Ишембай, Иглин райондарының, Өфө, Сибай, Стәрлетамаҡ, Салауат, Учалы ҡалаларының, Мәскәү, Омск, Силәбе, Ырымбур өлкәләренең, шулай уҡ Татарстан республикаһының, Словакия, Германия, Ҡаҙағстан, Ҡырғыҙстан, Белоруссия илдәренең туҡһанға яҡын мәргәнен бергә туплаған. Улар араһында уҡ атыу сәнғәте менән яңы ғына ҡыҙыҡһына башлағандар ҙа, етди шөғөлләнгәндәр ҙә, хатта мәртәбәле еңеүселәр ҙә булған.\n«Мәргән уҡсы»ны биш меңдән ашыу кеше тамаша ҡылған. Беренсе көндә «Мәргән уҡсы» традицион яндан уҡ атыу бәйгеһендә беҙҙең яҡташыбыҙ, Сибай ҡалаһы уҡсыһы Хөрмәт Таһиров еңеү яулай. Ул төбәгебеҙҙә бил бирмәҫ көрәшсе булараҡ билдәле. Милли көрәш буйынса Урал кубогын яулаған спорт мастеры беренсе «Бөрйән батыры» булып та дан алған. Ҡалабыҙҙа «Батыр» көрәш клубын ойошторған тренер күп йылдар гимназия-интернатта балалар уҡыта. Шул уҡ ваҡытта милли көрәш буйынса секция ла алып бара. Уның тәрбиәләнеүселәре араһында республика, Бөтә Рәсәй кимәлендәге ярыштарҙа еңеү яулаусылар байтаҡ. Уҡытыусының намыҫлы хеҙмәте «Башҡортостан Республикаһының мәғариф алдынғыһы», «Башҡортостан Республикаһының иң яҡшы физик культура һәм спорт хеҙмәткәре» билдәләре, Рәсәй Федерацияһының белем биреү һәм фән министрлығының Почет грамотаһы менән баһаланған.\n«Зөбәйер ағайҙың ғаиләһендә һигеҙ малай, бер ҡыҙ үҫте. Малайҙарының бөтәһе лә көрәште. Шундай данлы ғаилә ул. Хөрмәт Бөрйән районында үткән 2-се «Бөрйән батыры» бәйгеһендә лә беренсе урын яуланы. Бүләкләгән саҡта, исемен атағас, ул һабантуйға тип ваҡытлыса эшләнгән метр-метр ярымлыҡ сәхнәгә һыбай сабып килеп менде. Сәхнә нисек емерелмәгәндер! Халыҡ гөж итеп ҡалды. Бына шундай ҡыйыу, батыр, дыуамалыраҡ егет ул»,—ти ауылдашы Ирек Ниғәмәт улы Бикмәтов. Сибай ҡалаһы башҡорттары ҡоролтайының баш-ҡарма комитеты ағзаһы ла икән. Милли спортты үҫтереү мәсьәләләре менән янып йөрөй.\nХөрмәт Таһиров бәйгелә сығыш яһаған кейемендә.


Ветерандарға-миҙалдар | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nБашҡортостан башлығы Радий Хәбиров Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарына Бөйөк Еңеүҙең 75 йыллығына арналған миҙалдар тапшырҙы. Бөйөк Еңеүҙең 75 йыллығына арналған махсус миҙал Рәсәй Президенты Владимир Путин Указы менән булдырылды һәм беренселәрҙән булып уны республика етәксеһе ҡулынан 10 яугир алды. Барлығы Башҡортостанда 22 мең ошондай юбилей наградаларын биреү ҡаралған. Уларҙың ҡайһы берҙәрен район-ҡалаларға сәфәре барышында Радий Хәбиров шәхсән бүләк итәсәк.\nБашҡортостан башлығы Радий Хәбиров Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары менән аралашты һәм Өфөлә үтәсәк хәрби парадҡа һәм Үлемһеҙ полк акцияһына саҡырҙы. Быйыл Өфөлә беренсе тапҡыр техника ҡатнашлығында парад ойошторола. Үлемһеҙ полк акцияһы ла киң масштабта уҙғарыла. Бөйөк Еңеүҙең 75 йыллығына арналған сарала 150 мең кеше ҡатнашыр тип көтөлә.


Көҙгөгә ҡарап, сәсеңде тарап... » Башҡортостан гәзите\nКөҙгөгә ҡарап, сәсеңде тарап...\n19-12-2017, 00:03 // Мөхәббәт баҡсаһы // Баҫып сығарырға\nӘллә ни ҙур хафа йәки ауыртыныу булмағанда, организмыбыҙҙың дөйөм хәл-торошона иғтибар итеп бармайбыҙ. Теге йәки был табипҡа мөрәжәғәт итеүҙән бигерәк, үтер әле тип, хатта бер аҙ борсолоуға ла урын ҡалдырмайбыҙ. Шулай ҙа һаулыҡ һәм матурлыҡ һәр саҡ иғтибар талап итә. Был осраҡта дөйөм хәл-торошобоҙҙоң сағылышы – йөҙ-ҡиәфәтебеҙгә иғтибар итеү урынлы булыр ине, моғайын. Сөнки тап йөҙөбөҙ һаулыҡ хаҡында күп нәмәне әйтә ала һәм теге йәки был сирҙе алдан иҫкәртергә, үҙебеҙгә иғтибар йүнәлтергә мөмкинлек бирә. Һүҙебеҙ һаулыҡ һәм матурлыҡ күрһәткесе булған сәс хаҡында.\nКешенең сәсе тыуғандан алып ғүмер ахырынаса үҫә. Билдәле бер ваҡыттан һуң “йәшәрен йәшәгән” сәстең ҡойолоуы ла ғәҙәти күренеш, сөнки уны яңыһы алмаштыра. Уртаса алғанда, көнөнә 50-нән алып 150-гә тиклем сәс бөртөгө ҡойолорға мөмкин, бында борсолорға урын юҡ, ти белгестәр. Әммә ҡайһы бер осраҡта, бигерәк тә миҙгелдәр алмашынған мәлдә сәс торошоноң беҙҙе борсоуға һалыуы бар. Сәстең торошон махсус белгестәр – трихологтарға мөрәжәғәт итмәйенсә, үҙаллы ла билдәләргә мөмкин. Бының өсөн баштың өс өлөшөндә – елкә, маңлай һәм сикә сәстәрен еңелсә генә тартып ҡарарға мөмкин. Был осраҡта баштың кәмендә өс көн йыуылмаған булыуы мотлаҡ, сөнки шампунь менән йыуған осраҡта ҡартайған сәс күберәк ҡойолоуы ла мөмкин. Тартҡандан һуң ҡулға эләгеп сыҡҡан сәс һаны бишәүҙән артһа, тимәк, уның торошо тураһында уйланырға урын бар. Был үҙ һаулығыбыҙға ла иғтибар бирергә, сәбәптәрен асыҡлап, дауалау сараларын күрергә кәрәк тигән һүҙ.\nСәс ҡойолоуҙың сәбәптәрен һәм тәү сиратта нимәгә иғтибар талап ителеүен асыҡлап үтәйек:\nlтап нервы системаһының торошо сәстә сағылыш таба: көсөргәнешле аҡыл хеҙмәте, йоҡоһоҙлоҡ, саманан тыш хәлһеҙләнеү, стресс кисереү уның ҡойолоуына алып килә, ҡалҡан биҙе эшмәкәрлегенең боҙолоуы. Был осраҡта ул йә юғары кимәлдә (гипертиреоз), йә тейешле булмаған кимәлдә (гипотиреоз) эшләй, был, үҙ сиратында, матдәләр алмашыныуының үҙгәреүенә һәм сәс үҫешенең тотҡарланыуына алып килә;\nlсеборея – баштағы май биҙҙәре эшмәкәрлегенең боҙолоуы. Был ауырыуға дөрөҫ булмаған туҡланыу ҙа булышлыҡ итеүе ихтимал. Мәҫәлән, организмда күп миҡдарҙа углеводтар, майҙарҙың тупланыуы, шулай уҡ әсе һәм ыҫланған аҙыҡ ашау май биҙҙәренең эшмәкәрлегенә йоғонто яһай;\nlшулай уҡ тейешле кимәлдә булмаған туҡланыу – организмға төрлө файҙалы матдәләрҙең инмәүе сәс ҡойолоуға алып килә. Мәҫәлән, пеләшләнеү – аҡһымдың етерлек кимәлдә булмауына бер сәбәп. Шуға ла был сиргә тәү сиратта иттән баш тартҡандар һәм үҙ организмының торошон белмәйенсә ашауҙарын сикләгәндәр дусар була. Туҡланыу рационында тимер, көкөрт, А һәм В витаминдарының аҙ булыуы ла сәс торошонда кире сағылыш таба;\nlмиҙгелдәр алмашыныуы ла тәьҫир итмәйенсә ҡалмай. Сәс үҫеше өсөн иң уңайлы осор йәй арауығында (бигерәк тә август һәм сентябрҙә) булһа, көҙөн һәм ҡышын башҡа айҙарға ҡарағанда (бигерәк тә сентябрь-декабрь айҙарында) ул күберәк ҡойола. Был тәү сиратта миҙгеленә ҡарап тәбиғи аҙыҡтың ҡулланылыуына, баш кейеменең уңайлылығына ла бәйле, шуға ла был осорҙа таҙа тәбиғи аҙыҡ менән туҡланыуға, йәшелсәгә, еләк-емешкә иғтибар бүлергә, баш кейемен дөрөҫ һайларға, һалҡындан һаҡланырға, сәсте өҫтәмә туҡландырырға кәрәк.\nҠатын-ҡыҙҙар араһында ауырлы саҡта йәки бала тапҡандан һуң сәс ҡойолоу осраҡтары йыш. Был әсәй булған 50 процент самаһы ҡатын-ҡыҙ өсөн хас күренеш. Ваҡыт үтеү менән бала тапҡан организм тулыһынса тергеҙелә, шуға ла сәс ҡойолоу өсөн артыҡ хәүефләнергә кәрәкмәй. Әммә дөрөҫ туҡланыу, сәс үҫешен тиҙләтеү өсөн витаминдар ҡулланыу ыңғай һөҙөмтә бирер.\nӘлбиттә, һанап кителгәндәр сәс ҡойолоуҙың иң тәү һәм йыш осраған сәбәптәренең бер нисәһе генә. Бынан тыш, ул хафаға һалырлыҡ төрлө ауырыуҙарҙың эҙемтәһе лә булыуы бар. Ниндәй генә сәбәп булмаһын, йөҙөбөҙҙөң күркәмлеге һәм һаулығыбыҙҙың билдәһе булған сәсебеҙгә ваҡытында иғтибар итеү зарур. Кәрәк икән, белгестәргә мөрәжәғәт итеү ҙә ҡамасауламаҫ. Түбәндәге кәңәштәргә ҡолаҡ һалыу тейешле һәм дөрөҫ саралар күреү ҙә урынлы булыр.\nКүп нәмә сәсебеҙҙе нисек тәрбиәләүҙән тора. Белгестәр билдәләүенсә, һелтеле һабын, химик составында тыйылған элементтар булған шампунь, күп осраҡта насар тәьҫир иткән сәс буяуы, лак ҡулланыу зарарлы. Был – сәс тәрбиәләүҙең дөрөҫ булмаған иң тәү күрһәткестәре. Бигерәк тә ҡатын-ҡыҙҙар матур булабыҙ тип сәсе менән нимә генә ҡыландырмайҙар, уның тәбиғи торошон үҙгәртеп, бөҙрәләтә йә турайталар. Ә уйлап ҡараһаң, сәстең матурлығы – уның ныҡлығында һәм һау торошонда, шулай түгелме? Шуға ла мода артынан ҡыуып, ниндәйҙер заманса матурлыҡ өлгөләренә тура килергә тырышҡансы, тәү сиратта сәсебеҙҙең һау торошон хәстәрләү (туҡландырыу, ышаныслы шампунь ҡулланыу, үҫемлек төнәтмәләре менән сайҡау) мөһимерәк булыр. Бәлки, тәрбиәле матурланыу маҡсатында башҡарылған тышҡы ғына күркәмлек биргән төрлө химик тәьҫирҙәргә лә артыҡ ныҡ бирешмәҫ.\nНейлон һәм металдан булған тараҡ менән тарау сәстең ҡойолоуына тағы бер сәбәп. Шуға ла уңайлы ағас һәм һөйәктән эшләнгән тараҡ ҡулланыу отошлораҡ булыр.\nСәсте йыуғанда айырыуса иғтибарлы булырға кәрәк. Был осраҡта бер нисә ябай ғына ҡағиҙәне үтәү ҡамасауламаҫ. Сәсте йыш йыуыу зарарлы. Берҙән, уны таҙартҡыс махсус шыйыҡлыҡ – химик матдәләр тәьҫиренә йышыраҡ дусар итәбеҙ. Икенсенән, был сәстең тәбиғи торошоноң боҙолоуына алып килә. Шулай уҡ уны йомшаҡ һыуҙа йыуыу талап ителә. Әгәр ҙә һыу ҡаты икән, ике литр һыуға бер сәй ҡалағы иҫәбенән аш содаһы ҡушырға мөмкин. Ҡаты һыуҙы йомшартыу маҡсатында оҙаҡ ғына ҡайнатып һыуытырға ла була. Һеҙҙең тирегә (сәскә түгел) тап килгән шампунь һайлау ҙа урынлы, сөнки сәстең үҙенең генә майлы йәки ҡоро булыуы мөмкин түгел, ул тап баш тиреһенең үҙенсәлегенә бәйле. Шампунь һәм маскаларҙан һуң сәсте йылымыс һыу менән таҙарғансы яҡшылап йыуырға кәрәк. Башта әҙ генә булһа ла ҡалған химик шыйыҡсалар аҙаҡтан сәскә тын алырға ҡамасаулаясаҡ, ул тиҙерәк майланасаҡ. Эҫе һыу менән йыуыу шулай уҡ сәсте, уның тамырын зарарлауы мөмкин. Иң яҡшыһы – һалҡынса һыу йә ниндәйҙер ҡатнашмалар менән сайҡатыу. Мәҫәлән, һары сәс өсөн – боланкүҙ төнәтмәһе (бер литр һыуға ике аш ҡалағы үлән сәскәһе), ә ҡара сәс өсөн яңы әҙерләнгән сәй (бер литр һыуға ике аш ҡалағы ҡоро сәй), һеркә йәки лимон һуты ҡулланырға мөмкин.\nШулай уҡ йыуғандан һуң сәс тулыһынса йәки бер аҙ кипкәс кенә тарарға кәрәк. Һыулы килеш тарарға ярамай. Сәсте киптереү өсөн фен ҡулланған осраҡта, иң юғары температураға һәм ҡеүәткә ҡуймайынса, баштан 15-20 сантиметр аралыҡта тоторға кәрәк.\nҺүҙ аҙағында йәнә лә бер файҙалы кәңәш. Борон бер ниндәй химик ҡатнашмалар булмаған заманда беҙҙең өләсәйҙәр сәсен ҡатырыу өсөн һыра йәки кеүәҫ тә ҡулланған бит әле. Ә ниңә, насар ысулмы ни?! Боронғолар күпте белгән. Беренсенән, сәс өсөн был эсемлектәрҙә бай витаминдар (бигерәк тә В витаминдары) тупланмаһы булһа, икенсенән, сәсте лә бик матур тотҡандар. Бөгөн иһә һыра еҫе сыҡҡан сәсте күҙ алдына килтереү бер аҙ көлкөнө килтерә, ә бына кеүәҫ ҡулланыу үтә лә отошло булыр. Бының өсөн сәсте йыуғандан һуң, таҫтамал менән ҡоротоп, алдан әҙерләнгән кеүәҫтә (бер литр һыуға бер-ике аш ҡалағы кеүәҫ алына) сайҡарға һәм бер аҙ кипкәс, бөҙрәләтеү өсөн бигуди урарға мөмкин.\nБеҙҙең матурлыҡ – һаулыҡ күрһәткесе. Ошо хаҡта онотмаһаҡ ине.


Беҙ ниндәй – йәмғиәт шундай » Башҡортостан гәзите\nБеҙ ниндәй – йәмғиәт шундай\n13-09-2017, 00:03 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға\nБеҙҙе уратып алған мөхит... Ниндәй ул? Ауыл һәм ҡала мөхите, аралашҡан дуҫтар, хеҙмәттәштәр, осраҡлы ғына киҫелешкән юлдар, таныш һәм таныш булмаған йөҙҙәр, әйтелгән һүҙҙәр һәм башҡа һанһыҙ күренештәр... Ниндәй ул беҙҙең бөгөнгө йәмғиәт?\nИнтернет селтәрендә, радио-телевидениела, йәнә лә матбуғат биттәрендә илдә барған ваҡиғалар сағылыш таба. Күпселек осраҡта яңылыҡтар хафаға һала, ил-йәмғиәт хәлен күреп көйәләнәбеҙ... Быларҙың барыһын инҡар итеп, һуңғы ваҡытта, бигерәк тә төбәк каналдарында күңелдә матурлыҡ уятҡан, яҡшы хәбәрҙәр илткән тапшырыуҙарға иғтибар бирелә башланы. Хәбәрҙар булабыҙ, фәһем алабыҙ, ҡыуанабыҙ... Ишетеп-күреү бер – быныһы яҡшы, ә хәҙер яңылыҡ итеп түгел, тап үҙебеҙ тойғанса, әйләнә-тирәбеҙҙә барған хәл-ваҡиғаларға күҙ һалайыҡ.\nМәҫәлән, йәмәғәт транспортында барғанда ирекһеҙҙән һәр ваҡыт шуға иғтибар итәһең: ниңә үҙ эштәре менән ҡайҙалыр ашыҡҡан, таныш булмаған кешеләрҙең йөҙөндә йылмайыу юҡ? Әйтерһең дә, барыһы ла ниндәйҙер ауыр һынауға дусар ителгән... Бәлки, был һорау һеҙҙе лә уйға һала торғандыр. Дөйөм алғанда, беҙҙең йәмғиәттең ғәҙәти йөҙө – ул етдилек йә булмаһа ирекһеҙҙән кейгән ауыр битлек кеүек... Ниңә? Уйланырға урын бар.\nБурлыҡ – хурлыҡ, тигән боронғолар. Был күренеш тә йәмғиәтебеҙгә ситен түгел. Юҡ, һүҙем ҡайҙалыр миллиондар урлаған билдәһеҙ әҙәмдәр хаҡында түгел. Ә саҡ ҡына ябайыраҡ, әйләнә-тирәбеҙҙәге күренештәр хаҡында. Ахыр көндә бәләкәй һәм ҙур хаталар өсөн һәр беребеҙ яуап тотасаҡбыҙ. Ә бына ундай яман эштәрҙән йыраҡ тороу, ғибрәт алыу һәм һаҡланыу, тирә-яғыбыҙҙағы тәртипһеҙлектән сығыу юлдарын күреү бөгөндән беҙҙең яуаплылыҡта.\nТормош шундай матур – һәр көнгә шатланып йәшәрлек. Тормош шундай ҡурҡыныс, һәр ерҙә иплелек талап итә. Бөгөнгө заман ҡолдары тураһында ишеткәнегеҙ бармы? Йыраҡ китәһе түгел, ундайҙар үҙебеҙҙең арала ла бар. Яңыраҡ бер апайҙан республиканың Ырымбурға сиктәш райондарының береһендә ҡоллоҡтан ҡасып ҡайтҡан кеше тураһында ишеткәйнем. Билдәһеҙ сит милләт кешеләре документтарын тартып алғандан һуң, үҙе кеүек үк ирекһеҙ кешеләр төркөмөнән нисектер ысҡынып, түләүһеҙ, мәжбүри эштән ҡасып ҡотолған. Ә бына кеше күп йөрөгән ерҙә хәйер һорап ултырғандарҙың хәле тураһында уйлап ҡарағанығыҙ бармы? Уларҙың көн буйы шулай теләнселәгәненә күнеккәнбеҙ ҙә шикелле... Беҙҙең йәмғиәт өсөн был ғәҙәти. Ниңә уларҙың күбеһе, бигерәк тә ҙур ҡалаларҙа, иртәнән алып кискә тиклем ошолай ултырырға мәжбүр?\nЙәнә лә бер миҫал. Урамда барғанда кешеләрҙең аралашыуына иғтибар иткәнегеҙ бармы? Сит хәбәр тыңлау түгел, ә аҙым һайын ҡолаҡты ярып ингән һүгенеү һүҙҙәрен ишетеү. Тапҡанһың аптырар нәмә, ғәҙәти хәл, тип әйтерһегеҙ, бәлки. Ә ниңә ғәҙәти һуң ул беҙҙең йәмғиәт өсөн?! Ни өсөн иртән уҡырға, эшкә барғанда йәки ҡайтҡанда йәмһеҙ һүҙҙәрҙе ишетәбеҙ? Бурлыҡ, һүгенеү, кемгәлер ҡысҡырыу, тағы... Барыһы ла — заман өсөн ғәҙәти хәл. Әйтерһең дә, йәмғиәт ауырый. Күп тапҡыр күтәрелгән мәсьәләләр, хәл ителмәҫ күренештәр кеүек, әммә... Сығыу юлдары бармы был хәлдән? Үҙебеҙ йәшәгән йәмғиәт кимәлен аңлап баһалау, тирә-яғыбыҙҙағы хәл-ваҡиғаларҙы ҡалыпҡа һалынған ғәҙәтилектән үтеп ҡабул итеү, аңларға тырышыу, һәр беребеҙ айырым һәм бергәләп хәл итеү юлдарын эҙләү маҡсатында үрҙә килтерелгән һанһыҙ миҫалдар араһынан бер нисә күренешкә иғтибар бирергә теләйем.\nБыл яҙмаға күптән түгел тап булдым. Әйләнә-тирәләге тормошҡа битараф булмаған ошо кеше башынан үткән хәл-ваҡиғаларҙы һеҙгә лә тәҡдим итәм.\n...Ҙур ғына ҡалаларҙың береһендә метро станцияһынан сыҡҡан юлда бер ҡатын ултыра. Утыҙ йәш тирәһендәлерме, әллә йәшерәкме, бәлки, киреһенсә, өлкәнерәктер ҙә. Аныҡ ҡына әйтеп булмай, сөнки ҡатындың йөҙөн ипһеҙ генә таралған бысраҡ сәсе ҡаплай, башын ҡалҡытҡан саҡта йөҙөндәге арыу һәм ниндәйҙер ыҙаланыу тойғоһо сағыла. Алдында аҡса өсөн һауыт, эсендә тинлектәре, ҡағыҙ аҡса ла күренә. Кешеләр арыу ғына ташлайҙыр, күрәһең. Ташламаҫтар ҙа ине, бәлки... Әгәр ҙә ҡатындың алдында ҡарайып-бысрап бөткән кәпәс кейгән ике йәштәр тирәһендәге сабый булмаһа. Бала өсөн тип һалаларҙыр.\nШулай көн дә эшкә барып ҡайтҡан һайын ошо хәйер һораған балалы ҡатын күҙгә ташлана. Күпме ултырырға мөмкин? Һыуыҡта, кәмһенеп, аслы-туҡлы. Билдәле, уларҙың тәғәйен эше шул. Хәйер тигәнен ҡулындағы баланы һәм үҙ тамағын туйҙырыр өсөн тотонмауына тамсы ла шикләнмәйем. Бындай күренешкә бер мин генә түгел, үҙегеҙ ҙә шаһит. Берәҙәктәр түгел улар, сүп-сар һауыты тирәһендә йөрөгән өйһөҙ кешеләрҙән күп яҡтары менән айырылалар. Көн эсендә меңәрләгән кеше үтеп йөрөгән юлда йыйылған аҡсаның ҡайҙа китеп тороуы ла көн кеүек асыҡ. Тик күреп-аңлап торһаҡ та, йәлләүҙәнме, яҡшылыҡ эшләргә тырышыуҙанмы һаман да шул “хәйер капиталы” һауытына аҡса ырғытабыҙ... Тинләп, һумлап, йөҙәрләп... Эйе, мохтаждарға, ярлы-ябағаға ярҙам итеү кәрәк. Беҙҙең бит хәлебеҙ күпкә яҡшыраҡ, ә бер бәхетһеҙгә ярҙам иткәндән фәҡирләнмәҫбеҙ. Был – беҙҙең ғәҙәт, аңһыҙлыҡ. Яҡшылыҡ ҡылыуҙың башҡа юлдарын эҙләргә, күрергә ашыҡмайбыҙ. Кеше хәленә инергә тырыша шул халыҡ, үҙеңдә булмаһа булмай, тик тотош илдә ер аҫты юлдары буйында ултырған бик күп хәйер һораусыларҙың хужаларын байытырға әҙер. Әлбиттә, теләнгәндәрҙең барыһын да бер ҡалыпҡа һалырға теләмәйем, әммә айырым бер төркөм менән эш иткән “хәйер” эшселәре барлығын мин дә, һеҙ ҙә беләһегеҙ. Әммә был хәлдән сығыу юлдарын беребеҙ ҙә күрмәй...\nӘлбиттә, эше өсөн хәйерсе лә өлөшһөҙ ҡалмайҙыр, йоҡо урыны, тамаҡ туйҙырыу, бер шешә араҡы... Беләм, бындай “хәйер” нөктәләренең хужалары бигерәк тә ҡоро һәм иҫәпсел, шуға ла килемле уларҙың эше. Әммә яҡшылыҡ ҡылырға теләп, һауытҡа аҡса төшөргән беребеҙ ҙә хәйер һораусының артабанғы яҙмышын белмәй. Белергә теләмәйбеҙ, ә нимәгә, хәйер бирҙек – шул еткән. Бәлки, бирмәһәк, яҡшыраҡ булыр ине. Илебеҙҙә хәйер һорарға мәжбүр ителгән ҡол хәлендәгеләр әҙерәк булыр ине, документтарын тартып алып, хәйер иҫәбенә байыған хужалар һирәгерәк осрар ине. Әммә был да – беҙҙең өсөн ғәҙәти тормош. Ә һеҙ ошондай хәйер нөктәләренең кемдәрҙеңдер ғүмер хаҡы тороуын беләһегеҙме? Ирекле булған ысын мохтаждарға бында урын юҡ. Йә һин ҡол, йә был түңәрәккә эләкмәҫ өсөн ҡасып ҡотолаһың...\nОшо урында күҙгә эләккән тағы бер күренеш. Өфө урамдарындағы ҙур автобустарға бер туҡталышта инеп, икенсеһендә сығып йөрөгән “хәйерселәр”гә иғтибар иткәнем бар. Автобуста утыҙлап кеше, шуның яртыһы ғына аҡса биргәндә лә, бер туҡталыш араһында арыу ғына сумма йыйыла... Хәйер һораусы ла типһә тимер өҙөрлөк йәш егет, уртаса кейенгән, аяғы аҡһай икән, йөҙөндә – шундай тилмереү, йәшерен ҡараш, яһалмалылыҡ, теләнселәп өндәшкән тауышы ла ошо уҡ йөҙ-ҡиәфәттең торошон ҡабатлай... Автобус водителе менән кондуктор ҙа ҡапыл пәйҙә булған “хәйерсе”гә бер һүҙ өндәшмәй, әллә ысынлап та йәлләйҙәр, әллә ҡурҡалар, әллә... Кешеләр үҙҙәре аңлап өлгөрмәй, аҡса һала... Ә “хәйерсе” өс минуттан кире сығып китә. Был күренештең “хәйер капиталы” системаһындағы бер эш алымы булыуын әле килеп аңлайым.\nБер ай дауамында күҙ өйрәнгән ғәҙәти хәл. Нисек быға хәтлем күрмәгәнмен, иғтибар итмәгәнмен?! Ә һеҙ иғтибар итер инегеҙме? Ни эшләр инегеҙ шул саҡта? Бер мәлдә һанһыҙ кеше ағылған ошо юлдан үтеп барышлай туҡтап, йәш ҡатындың ҡулындағы балаға тағы бер күҙ һалдым. Иртәнән кискә тиклем шул ҡатын ҡулында – “эштә”. Иламай, ҡысҡырмай, әйтерһең дә, ҡурсаҡ. Ә бит бала тере. Һәм һәр бала кеүек, бер аҙ йоҡлап алғандан һуң, асығып тауышланырға, иларға ла тейештер. Ә ул ҡулда тауыш-тынһыҙ ғына йоҡлай, сәғәттәр, көндәр буйы... Хәрәкәтһеҙ, әллә әсәһе, әллә сит ҡатын тубығына башын һалып... Шул саҡ, үҙенә оҙаҡ ҡарап торған сит ҡарашты һиҙеп, ҡатын башын күтәрә. Беҙҙең ҡараштар осраша. Һүҙһеҙ генә бер-беребеҙҙең уйҙарын уҡыйбыҙ. Ул – минең, мин уның нимә уйлағанын аңлайым.\nИке-өс йәшлек балағыҙ нисә сәғәт йоҡлай? Күп тигәндә сәғәт йәки ике сәғәттер, унан тағы ла уйнарға, йүгерергә ашығалыр. Тик бына ошо бер айлыҡ күҙәтеүем барышында сабыйҙың бер тапҡыр ҙа ултырыуын йә йүгереп йөрөүен күргәнем булманы. Уйлаған уйҙарымдан бер аҙ албырғап торғандан һуң, тура баҫып ҡатын янына киләм.\n– Ниңә һеҙҙең балағыҙ һәр саҡ йоҡлай?!\nҠатын иғтибар ҙа итмәй, ишетмәмешкә һалыша. Башын аҫҡа төшөрөп, йөҙөн өҫ кейеменең яғаһына йәшерә. Мин тағы ла көслөрәк, асыҡ тауыш менән баяғы һорауҙы ҡабатлайым. Ул, башын ҡалҡытып, минең аша ҡайҙалыр икенсе яҡҡа ҡарай. Ҡарашында ниндәйҙер асырғаныу, ризаһыҙлыҡ, арыу, битарафлыҡ сағыла. Бындай ҡарашты беренсе тапҡыр күреүем, әйтерһең дә, мин аҡса һалмайынса, юҡ эш менән булып торам кеүек.\n– Кит... – тип йөҙө менән генә ишаралай.\n– Ниңә бала көн буйы йоҡлай? –Һорауым тағы ла көслөрәк яңғырай.\nШул саҡ арттан кемдер яурыныма ҡулын һала. Артыма әйләнәм.\n– Нимә кешегә бәйләнәһең, күрәһең бит уларҙың хәлен, былай ҙа ауыр! – Оло йәштәрҙәге бер ағай миңә ҡаш емерә. – Эй, һеҙ, аҡсалылар, кеше хәлен аңламаҫһығыҙ... Мә, ҡыҙым. – Ир кеҫәһенән иллелек алып ҡатынға һуҙа.\nХәйерсе иһә аҡсаны ҡәҙерләп һауытына һала, балаһын бәүетергә тотона. Ә мине шелтәләгән ир, яй ғына атлап, сығыу яғына ыңғайлай. Өйөнә ҡайтҡас ул, моғайын, үҙенекеләргә, бәхетһеҙ бер ҡатынды ошо юлда беренсе тапҡыр сәбәпһеҙгә килеп бәйләнгән бер аҡсалы кешенән яҡлауы тураһында һөйләр. Эйе, беҙ – хәлле, тир түгеп тапҡан аҡсабыҙ бар, оло ағай үҙе лә кеше көнөндә түгелдер, моғайын. Һәм барыбыҙ ҙа илдең һәр бер мөйөшөндә ултырған “аҡсаһыҙҙарына” ярҙам итергә тейешбеҙ. Күҙегеҙҙе ныҡлап асып ҡараһағыҙ икән, кешеләр! Йәмғиәтебеҙҙәге бындай хәлдән сығыу юлын башҡа бер нимәлә лә күрмәйһегеҙме икән?\nТынғы бирмәгән һорауым эштән ҡайтышлай иртәгәһенә лә ҡабатланды. Был юлы яныма килгән тәртип һаҡсыһы миңә ризаһыҙлыҡ менән “ҡайҙа барырға кәрәклеген” матур ғына өйрәтте. Бына ғәләмәт, әйтерһең дә, хәйерсе ҡатын да, тәртип һаҡсыһы ла бер төптән... Юҡтыр ҙа, әммә уның патрулдә йөрөгән биләмәһендә тауыш-тын йә тәртип боҙоу булмаҫҡа тейеш, шул ғына. Өҫтән ҡушылһа, тикшерерҙәр...\nВаҡыт уҙа, ә ҡатын ҡулындағы бала һаман да йоҡлай. Мин бер танышыма шылтыратам. Көс-хәл менән мәктәпте тамамлап, бер ниндәй белеме булмаһа ла, ҙур өйө, машинаһы, шәхси бизнесы булған бүтән милләт кешеһе ул. Хәлде һөйләһәм, үҙ кәңәшен бирә алыр кеүек. Хәбәремә бер ҙә генә аптыраманы танышым, сөнки был бөтә ил буйынса таралған йәшерен һәм килемле бизнестың үҙ милләттәштәре араһында билдәле булыуын яҡшы белә.\nБөгөн Рәсәйгә килеп тулған сит кешеләр генә түгел, хатта үҙебеҙҙекеләр ҙә ошо юл менән яҡшы аҡса эшләй икән. Был йәшерен шөғөл хужаларын бер нисә төркөмгә бүлеп ҡарарға мөмкин. Беренселәре “һуғыш инвалидтары” йәки “афғандар” менән эш итә. Һуғышта булғанмы-юҡмы, ләкин улар ысынлап та аяҡһыҙ йәки ҡулһыҙ... Коляскала ултырған ғәрип ир-егеттәрҙе күргәнегеҙ барҙыр, моғайын. Күберәген улар юл уртаһында, светофорҙа туҡтаған машиналарға эйәреп аҡса йыя. Ошо аяҡһыҙ йәки ҡулһыҙ ауыр хәлдәге “эшселәргә” ярҙам итәбеҙ тип, кемделер байытыу өсөн йөҙәр һумлыҡтарыбыҙҙы сығарып бирәбеҙ. Ә уларҙың тормошо – көнлөксө хәлендә, бәлки, тағы ла ауырыраҡ: яңғыҙҙар, документтары юҡ йә тартып алынған, ә унһыҙ һин кеше түгел. Бына тағы урамдарҙа “ниндәйҙер операцияға аҡса йыйыусылар”... Ысынлап та, ауыр хәлдә булған, ҡатмарлы операцияға мохтаждар юҡ түгел. Аңлы ҡарағанда, уларҙы ысын ауыр хәлдә булған һәм аҡсаға мохтаж ауырыуҙарҙан айырырға мөмкин. “Ауырыуҙар” менән аҡса эшләгәндәрҙең бизнесы бик системалы ҡоролған. Был эш ойошҡан рәүештә енәйәтсе һәм хоҡуҡ боҙоусы төркөмдәр тарафынан контролдә тотола. “Ауырыу” йәки “һуғыш инвалиды” булған хәйер һораусы һауытына төшкән аҡса ошо ойошма башлығына бара. Ысын аҡсаға мохтаж, кеше көнлөләргә уларҙың эш биләмәһендә урын юҡ, йә ҡурҡыталар, йә улар менән бергә эшләйһең. Ә сиғандарҙың балаларҙы урлап алып китеүе хаҡында үҙебеҙ ҙә электән беләбеҙ. Хәҙер ҙә шулай, һәм күп осраҡта сабый “хәйерсе” эше өсөн эскеселәр ғаиләләренән “аренда”ға алына.\nТанышым аша тынғы бирмәгән һорауыма, йәғни баланың ни өсөн көндәр буйы йоҡлауы хаҡында белергә теләйем. Ул бер ниндәй хисһеҙ, көн торошо тураһында хәбәр иткән тыныс тауыш менән генә яуап бирә.\n– Араҡы йә героин йоғонтоһо...\nМин шаңҡып ҡалам.\n– Ҡысҡырмаһын, эшкә ҡамасауламаһын өсөн. Уның менән бит көнө буйы ултырырға кәрәк.\nБашҡа һыймаҫлыҡ хәл! Көн буйы йоҡлаһын өсөн араҡы йәки наркотик менән “һыйлайҙар”! Ә сабый бала өсөн был мөмкинме? Бәләкәй организмдың ауырлыҡты күтәрә алмай үлеүе лә ихтимал. Һәм... ысынлап та, шулай. Күп осраҡта. Иң ҡурҡынысы шул: әгәр ҙә бала көндөҙ үлә икән, “әсә”, үле кәүҙәне ҡосаҡлап, эш көнө аҙағынаса ултырырға мәжбүр. Был – эш тәртибе, һәм һин был ҡағиҙәне бер нисек тә боҙорға тейеш түгелһең, сөнки яныңдан үткән тиҫтәләгән, йөҙләгән, меңләгән кеше изгелек ҡылып, һинең һауытҡа аҡса ырғыта. Шулай балалы яңғыҙ ҡатынға ярҙам итәләр.\nИкенсе көндә мин тағы ла шул юлдан үтәм. Үткәндәге ризаһыҙ тәртип һаҡсыһы ла күренмәй. Алдан уйлағанымса, тура баҫып, хәйер һораусы ҡатын менән асыҡ һөйләшеүгә китеп барам. Тик был юлы уйҙарым ҡапыл көтөлмәгәнсә үҙгәрә. Ҡатындың ҡулында кисәге бала түгел, ә бөтөнләй икенсе сабый. Кисәге таныш бала тураһында һорашам, әлеге баланың документтарын һорайым. Бер-бер артлы биргән һорауҙарым таш стенаға бәрелгәндәй яуапһыҙ ҡала. Ризаһыҙ ҡараш, һүҙһеҙ битарафлыҡ...\nШулай ҙа ары эске кейем һатып торған бисә-сәсәнән арыу ғына һүҙҙәр ишетергә тура килде. Уларҙың тәүгеһе бында ураланып йөрөмәҫкә кәңәш бирһә, икенсе берәүҙәре тауышланып уҡ миңә ташланды. Үтеп барған бер нисә кеше лә аҡыл өйрәтергә ваҡыт тапты. Ояты булмаған бәғерһеҙ кешемен икән дә... Ни эшләргә? Әгәр ҙә “02”-гә шылтыратһам, йәки патруль хеҙмәтенә... Хәйер, таныш тәртип һаҡсыһы мине үҙе үк килеп тапты, паспорт-документтарҙы һораны. Мин документтарымды күрһәттем, нимәлер эшләргә кәрәклеген аңғартып, уйлағандарымды әйтеп бирҙем. Сержант мине тыңлағандан һуң, кемгәлер шылтыратты ла ҡайҙалыр ситкә китте. Эштең хәл ителерен теләп, өмөтһөҙ ҡиәфәттә уйланып баҫып торҙом. Һәм бер ун биш минуттан юлда теләнселәгән ҡатын да, уның “хәйер хаҡы” булған яңы балаһы ла юҡ ине инде...\nКешеләр, әгәр ҙә һеҙ урамда бала тотоп ултырған хәйер һораусы ҡатындарҙы күрһәгеҙ, хәйер артынан сумкағыҙға үрелерҙән алда саҡ ҡына уйлап ҡарағыҙ. Нисек һеҙ уларға, ысынлап та, ярҙам итә алыр инегеҙ? Сөнки хәйер биреү — беҙҙең йәмғиәт өсөн ғәҙәти күренешкә әйләнгән хәлдән сығыу юлы түгел, ә кемдеңдер кеҫәһен ҡалынайтыу мөмкинлеге. Әгәр ҙә һеҙҙең кеүек меңдәрсә ҡулдан килгән ошо аҡса булмаһа, араҡы, наркотик ҡулланып, ҡараусыһыҙ ҡалған балаларҙы, етем-ғәриптәрҙе ҡол иткән ошо ҡара килемле шөғөл дә булмаҫ ине. Иртәнән кискә тиклем йоҡола булған балаларға йәлләп түгел, ә аңлы рәүештә оло ғибрәт менән ҡараһағыҙ ине. Һәр хәлдә, был балаларҙың ниңә көн буйы йоҡлағанын хәҙер килеп үҙегеҙ ҙә аңлайһығыҙҙыр, моғайын. Яҡшы ниәттә “хәйер эшсеһе” һауытына ырғытҡан һеҙҙең “хәйерҙәр” сираттағы урлап алынған бала ғүмеренең хаҡы булмаһын ине.


Талпандар миҙгеле башланды | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nБөжәктәр май, июндә бик әүҙем, ти белгестәр. Үҙизоляция булыуға ҡарамаҫтан, талпан ҡаҙалып мөрәжәғәт итеүселәр байтаҡ. Люция Авдасева баҡса миҙгелен генә түгел, бәшмәк йыйыу миҙгелен дә аса. Әммә урманға тәүге тапҡыр сығыу күңелһеҙ тамамлана. Ҡатынға талпан ҡаҙала.\nТалпанды ни тиклем тиҙерәк алһаң, шул тиклем организмға ағыуы аҙыраҡ эләгә. Табиптарға мөрәжәғәт итеү иһә күп кенә бәләләрҙән ҡотҡарасаҡ, ти белгестәр.Лабораторияла талпанды тәүҙә спиртлы шыйыҡсаға, һуңынан эшкәртеп, ваҡлап шыйыҡ азотҡа һалалар.\nҺөҙөмтә көн дауамында әҙер була. Ҡала парктары һәм скверҙар ябыҡ булыуға ҡарамаҫтан, барыһы ла эшкәртелгән. Ә бына баҡсала, үҙ участкаларында бөжәктән зарар күреүселәр етәрлек.Махсус шыйыҡса менән йорт хайуандарын да эшкәртергә кәрәк.\nӘ кеше өсөн иң ышаныслыһы – ноябрь-март айҙарында прививка яһатып ҡалыу, ти табиптар.Талпандарҙың кешегә иң күп һөжүм иткән осоро май-июнь айҙарына тура килә. Ябай ғына һаҡланыу сараларын күреп, үҙеңде ҙур бәләнән — талпан энцефалиты тигән ауыр сирҙән һаҡлап ҡалырға мөмкин, тип иҫкәртә белгестәр.


Янғын хәүефһеҙлеге – һәр саҡ иғтибар үҙәгендә\n24 Октябрь 2017, 12:13\nРайондың ауыл биләмәләрендә янғын хәүефһеҙлегенә бөгөн ҙур иғтибар бүленә. Янғынды һүндереүгә ҡарағанда иҫкәртеүе еңелерәк булыуын халыҡ яҡшы аңлай. Шулай уҡ ут сыға ҡалһа, уны һүндереү өсөн техника һәм башҡа ҡорал-ҡорамалдар булыуы ла бик мөһим. Был йәһәттән хәҙер ауыл биләмәләрендә аныҡ саралар күрелә. Мәҫәлән, урындағы башланғыстарҙы яҡлау программаһы, “Берҙәм Рәсәй” партияһы проекттары буйынса янғын һүндереү техникаһы, инвентары, мотопомпалар һатып алына, һыу алыу өсөн быуалар быуыла һ.б. Үткән аҙна аҙағында ауыл биләмәләре башлыҡтары, янғын хәүефһеҙлеге өсөн яуаплы хеҙмәткәрҙәр һәм ауылдарҙың ирекле янғын һағы ағзалары менән үткәрелгән методик уҡыуҙарҙа ҡатнашыусылар Йылайырҙың үҙәк майҙанына теҙеп ҡуйылған нәҡ шундай техниканы ҡарауҙан башланды.\nРайондың ауыл биләмәләрендә янғын хәүефһеҙлегенә бөгөн ҙур иғтибар бүленә. Янғынды һүндереүгә ҡарағанда иҫкәртеүе еңелерәк булыуын халыҡ яҡшы аңлай. Шулай уҡ ут сыға ҡалһа, уны һүндереү өсөн техника һәм башҡа ҡорал-ҡорамалдар булыуы ла бик мөһим. Был йәһәттән хәҙер ауыл биләмәләрендә аныҡ саралар күрелә. Мәҫәлән, урындағы башланғыстарҙы яҡлау программаһы, “Берҙәм Рәсәй” партияһы проекттары буйынса янғын һүндереү техникаһы, инвентары, мотопомпалар һатып алына, һыу алыу өсөн быуалар быуыла һ.б.\nҮткән аҙна аҙағында ауыл биләмәләре башлыҡтары, янғын хәүефһеҙлеге өсөн яуаплы хеҙмәткәрҙәр һәм ауылдарҙың ирекле янғын һағы ағзалары менән үткәрелгән методик уҡыуҙарҙа ҡатнашыусылар Йылайырҙың үҙәк майҙанына теҙеп ҡуйылған нәҡ шундай техниканы ҡарауҙан башланды.\nРеспубликала тәүгә ойошторолған бындай сараның нәҡ беҙҙең районда үткәрелеүе осраҡлы түгел. Беҙҙә янғын хәүефһеҙлеге мәсьәләһе бер ваҡытта ла район, ауыл биләмәләре хакимиәттәренең, тейешле хеҙмәттәр һәм учреж-дениеларҙың иғтибар үҙәгенән ситтә тороп ҡалғаны юҡ.\nБашҡортостан Республикаһының Ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса дәүләт комитеты рәйесе вазифаһын башҡарыусы К.С.Первов, ирекле янғын һүндереү дружиналарын техника менән тәьмин итеү, уларҙы ҡануниәт талаптарына ярашлы рәсмиләштереү, уларҙың эшмәкәрлеген субсидиялау, районда заманса янғын һүндереү депоһын төҙөп бөтөү, берҙәм дежур-диспетчер хеҙмәтен (ЕДДС) заманса элемтә саралары һәм коммуникациялары менән йыһазландырыу мәсьәләләренә туҡталды, бөгөнгө методик уҡыуҙарҙың маҡсаты һәм бурыстары, республика органдарынан методик ярҙам, консультациялар, мәғлүмәттәр алыу мөмкинлектәре тураһында һөйләне.\n“Халыҡты һәм территорияларҙы тәбиғи һәм техноген характерҙағы ғәҙәттән тыш хәлдәрҙән һаҡлау өлкәһендә Башҡортостан Рес-публикаһының Ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса дәүләт комитеты тарафынан төбәк дәүләт надзорын ғәмәлгә ашырыу” – Башҡортостан Республикаһы Ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса дәүләт комитетының граждандарҙы һаҡлау һәм төбәк надзоры бүлеге начальнигы Р.С.Лотфрахманованың сығышы шулай тип аталды.\nБашҡортостан Республикаһының граждандар оборонаһы һәм ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса уҡытыу-методика үҙәге начальнигы урынбаҫары Ф.Ә.Ҡотлоғужин үҙенең сығышында урындағы үҙидара органдарында янғын хәүефһеҙлеген тәьмин итеү буйынса сараларҙы нисек ойоштороу тураһында һөйләне.\nБашҡортостан Республикаһының янғын надзоры буйынса дәүләт инспекторы Е.В.Макаренконың сығышы урындағы үҙидара органдарында профилактика төркөмдәре төҙөү тәртибенә һәм уларҙың эшенә арналды.\nБаймаҡ район-ара надзор эш-мәкәрлеге һәм профилактика эше бүлеге начальнигы В.А.Люляев янғын хәүефһеҙлеге өлкәһендә дәүләт надзорының (контроленең) вәкәләттәре һәм урындағы үҙидара органдарының яуаплылығы тураһында һөйләне.\nВДПО-ның Башҡортостан республика бүлеге советы рәйесе Р.М.Гарданов йыйылыусыларҙы урындағы үҙидара органдарында ирекле янғын һағы ойоштороу үҙенсәлектәре менән таныштырҙы.\nМетодик уҡыуҙарға йыйылған ауыл биләмәләре башлыҡтары, янғын хәүефһеҙлеге өсөн яуаплы кешеләр, ирекле янғын дружиналары ағзалары ошо уҡ көндө янғын хәүефһеҙлеге буйынса аттестация үтте. Был уларға тейешле сертификаттар алырға мөмкинлек бирәсәк.


Наза Әхмәҙиева "Рәнйетмә мине, олатай"\nНурия Ирсаева уҡый, 2009 йылғы яҙма.\nИбраһим Абдуллин "Көмөш тәңкәле йүгән"\nФирҙәт Ғәлиев уҡый\nНазар Нәжми, "Урал" поэмаһы\nИлшат Йомағолов менән Әхтәм Абушахманов уҡый, 1981 йылғы яҙма.\nРинат Камалов "Сәйер мөхәббәт"\nТалха Ғиниәтуллин "Колчак алтыны", 2-се бүлек.\nИрек Булатов уҡый, 2014 йылғы яҙма.\nТалха Ғиниәтуллин "Колчак алтыны", 1-се бүлек.


1 октябрь — мөлкәт һалымдарын түләүҙең һуңғы көнө // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n1 октябрь — мөлкәт һалымдарын түләүҙең һуңғы көнө\n17:28, 15 сентября 2015 Иҡтисад\n1 октябрҙә Рәсәйҙә мөлкәт һалымдарын түләү буйынса кампания тамамлана. 2 октябрҙән түләмәүселәргә штраф санкциялары ҡулланыласаҡ. Атап әйткәндә, бурыстың суммаһына көн һайын пеня һалына башлай.\n18 һәм 19 сентябрҙә уҙғарыласаҡ асыҡ ишектәр көнөндә физик шәхестәрҙең мөлкәтенә, шулай уҡ ергә һәм транспортҡа һалымды иҫәпләү һәм түләү тәртибе тураһында тулыраҡ мәғлүмәт алырға мөмкин. Федераль һалым хеҙмәтенең Башҡортостан буйынса идаралығының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, был көндәрҙә республика һалым органдарының барлыҡ офистарында ла ҡабул итеү ойошторола. 18 сентябрҙә — иртәнге сәғәт 8-ҙән киске 8-гә, 19 сентябрҙә иртәнге сәғәт 10-дан көндөҙгө 3-кә тиклем.\nҺалым инспекцияһында «Физик берәмектәр өсөн һалым түләүсенең шәхси кабинеты» сервисына теркәлергә мөмкин.\n2015 йылдың 1 ғинуарынан бер тапҡыр ҙа һалым белдереүҙәрен алмаған һәм милеккә һалым түләмәгән граждандар ошондай мөлкәтенең булыуы хаҡында һалым органдарына хәбәр итергә тейеш. Хәбәрҙең формаһы Рәсәй Федераль һалым хеҙмәтенең «Физик берәмектәр» бүлегендә бирелгән.\nТеги: мөлкәт һалымдары,һалым түләүселәр,асыҡ ишектәр көнө


Башҡортостан студенттары «Рәсәй студент яҙы» фестиваленән еңеү менән ҡайтты // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостан студенттары «Рәсәй студент яҙы» фестиваленән еңеү менән ҡайтты\n12:17, 23 мая 2016 Йәмғиәт\nФото: Рәсәй Йәштәр союзының төбәк бүлексәһе\nӨФӨ, 2016 йыл, 23 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.\nҠазанда «Рәсәй студент яҙы» фестивалендә ҡатнашыусыларҙың сығышы тамамланды. Унда илдең 2500-ҙән ашыу юғары уҡыу йорто студенттары ҡатнашты. Башҡортостан делегацияһы бер юлы бер нисә номинацияла еңеү яуланы.\nБашҡорт дәүләт университетының «Ирәндек» халыҡ бейеүҙәре ансамбле халыҡ бейеүҙәрендә I дәрәжә лауреат, Башҡорт дәүләт аграр университеты студенты Тимур Чугаев эстрада бейеүҙәрендә II дәрәжә лауреат, Өфө дәүләт нефть техник университетынан Лилиә Ҡолсәйетова «цирк» номинацияһында III дәрәжә лауреат исеменә лайыҡ булды, БДУ-нан Закир Аралбаев яңғыҙ бейеүҙә өсөнсө урын алды, «Ирәндек» ансамбле триоһы ла өсөнсө урында.\nҠазанда Студент яҙын ойоштороусылар жюриға дүрт тиҫтәнән ашыу экспертты йәлеп иткән. Улар иҫәбендә MTV телеканалының Рәсәйҙәге филиалының генераль директоры Яна Чурикова, хореограф Егор Дружинин, Рәсәйҙең халыҡ артисы Аскольд Запашный, алып барыусы Борис Корчевников, «Уральские пельмени» шоуын ойоштороусы Сергей Нетиевский, театр һәм кино актеры Александр Носик, «Пицца» төркөмө солисы Сергей Приказчиков бар. Кисен ҡайһы бер жюри ағзалары фестивалдә ҡатнашыусылар өсөн оҫталыҡ дәрестәре күрһәтте.\n«Гала-концерттан һуң студенттарҙың күҙҙәрендә осҡон ҡабыныуын күрҙем. Хәҙер улар артабан үҫешергә, профессионаллек өҫтөндә эшләргә, ҡабатланмаҫ номерҙар уйлап табырға теләй. Киләһе йылда улар тағы ла яҡшыраҡ сығыш яһар тип ышанам», — тип уртаҡлашты делегация етәксеһе Екатерина Зырянова.\n2017 йылда һәләтле студенттар Тула ҡалаһына йыйыла. XXV «Бөтә Рәсәй студент яҙы» фестивале тап ошонда уҙа.\nТеги: студент яҙы


Видеоуйындары Өлкәндәр Өсөн-Ҡыҙыҡ Был Ләззәтле Ысулын Бысраҡ Ала\nБеҙ йәшәгән дәүер, технологиялар тиҙ темпта үҫешә башлай. Тормош сифаты дөйөм тайпылышһыҙ үҫә, технологиялар һәм төрлө өлкәләрҙә дауам беҙ бөтә мөмкинлектәр көсәйә. Әлбиттә, кешелек өсөн файҙалы, өҫтәүенә күп өстөнлөктәре невероятно, шул факт, шулай булғас, беҙ үҙебеҙ өсөн төрлө күңел асыу бөтә, улар араһында бигерәк тә өлкәндәр өсөн ҡыҙыҡлы видеоуйындары урынды биләй. Ахыр сиктә, күп кенә кешеләр застряла ширма өсөн көнө-төнө үҙ өлөшө ҙур булды, ҡайһы бер эшләр өсөн, икенсеһе ял итер өсөн. Һәм, әлбиттә, был ысул күпкә артыҡ булып эшләү мауыҡтырғыс.\nШул ваҡытта, ҡасан сыға видеоуйындары беренсе, барыһы да үҙгәрҙе. Шуныһы башланды кеүек ябай Понга уйын, унда ике пар бар менән баш уйынсы шарға тырышам пиксельный отскочить, многомиллиардный индустрияға әйләнде. Хәҙерге ваҡытта ҙур компанияһы бар, видеоуйындары етештереү һәм таратыу, бүләк билдәләүенсә, чемпионат донъяла, иң ҙур бүләк. Билдәле кино, музыкаль уйындар һәм спорт индустрияһындағы иң популяр персонаждар һәм актерҙар сифатында озвучка йыш осрай., Дөйөм алғанда, күңелен баҫып торған нишева, гик тотоу өсөн берләшмәләр, мейнстрим шундай уйын булды, ни булды был.\nТәбиғи, был мәсьәлә ваҡытта ғына, ҡасан порно был донъяһына үтеп инә, ололар өсөн булдырылған өсөн видеоуйындары. Хәҙер XXX-уйын элементтары эсендә булған нәмә яңы, инде бер нисә тиҫтә төрө бар һәм извращенный һәм бөтә бысраҡ уйыны. Әммә һуңғы йылдарҙа беҙ бындай сифатлы аҙыҡ-түлек алырға инеү парҙар ғына. Хәҙер килә, интернетҡа инеү һәм ҡеүәтле ҡорамалдары булған тиҙ бөтә, шул егеткә бер нисә аҙна эсендә ойошторорға мөмкин, тип нисә тиҫтә йыл элек бер ай элек командаһы биләй. Тимәк, беҙ аҡылһыҙ булыуы бар өлкәндәр өсөн видеоуйындары.\nӨлкәндәр Өсөн Торғонлоҡ Видеоигры\nБеренсенән, порноигр шул ваҡыты менән иң популяр булды, сөнки улар беренсе тапҡыр барлыҡҡа килә. Кәрәк булған ул заманда, ҡатмарлы реалистик графика йәки уйын барышында, улар өсөн наслаждаться кеше ала. Шул факт, һәм уларҙың уйнауы бик оҡшаны, улар нисек уйнаның әле, был тау түбәһенә вишенка ябай, ләкин кеше күп мөғжизәләр наслаждаться барлыҡ ХХХ-уйын инде бер нисә тиҫтә йыл. Был улар өсөн стимул булып яңы уйынсы үҙен үҙе ҡарарға тейеш, бигерәк тә бөгөнгө торошо, хатта әгәр һеҙ бар әле плюс аңлағас, ул был уйын төрө менән килә.\nНисек беҙ барыбыз ла яҡшы белеп, төп ысулы булып порно видео, үҙе экран аша үҙемдең кешеләргә бысраҡты ләззәт ала улар. Беренсенән, беҙҙең төнгө телепрограмма булып, кассета vhs һәм DVD. Һуңынан интернет барлыҡҡа килде, һәм барыһы ла күпкә арзан булды. Бөтә донъяла барлығы өсөн порно клик пар һеҙ, бәлки, ала, төшөрөргә әҙер. 4K еңел рөхсәт алалар наслаждаться хәҙер беҙ, арбалар хәрәкәткә POV, виртуаль ысынбарлыҡ шоу, тере веб-шоу менән ҡайнар ҡыҙ, һәм ләззәтләнә раздеваться трахаться өсөн һеҙгә ҡарап, ә аҙаҡ һәм башҡа ҡайһы бер., Әммә донъялыҡта бер нәмәнең дә таҙа һәм саф ҡоролмалар менән рәхәт булғас, ул алырға, видеоигры өлкәндәр өсөн уйнай.\nБашҡа күңел асыу саралары менән артыҡ пассив күҙәтеүсе түгел, һеҙ күпселеге, ахыр сиктә, әүерелә тиле. Әлбиттә, был һәйбәт ғәмәлдәр ҡарап, моғайын, һеҙ тиҙ арала ҡан исемләү һәм ул мәжбүр була, ләкин, бынан тыш, һеҙ нимә лә ҡатнашты. XXX уйын, икенсе яҡтан, һәм һеҙгә биргәнендә һеҙҙе был донъяла бөтә, бөтә контроле үҙәге ҡуя. Был һиңә аҙҙыр цыпочки тейеш, һәм улар уны мейе догола раздевать выебывать. Белемлелек менән бер нәмә лә һәм практик алымдар.\nҺәм уйнап ҡарарға булдым һәм Порно\nӨлкәндәр өсөн ике видеоуйындары берләштергән бер әйбер ҡыҙыҡ өсөн, онотолмаҫлыҡ тәьҫораттар булдырыу. Геймер сәмле булырға кәрәк түгел, һеҙҙең өсөн, наслаждаться уларҙың. Бигерәк тә кәрәк түгел хатта уйындарында уйнарға ярата икән. Эш шунда, өлкәндәр, дөрестен титулын шулай, теләһә нимә шартлай ине улар менән. Был хәлдең сәбәптәре буйынса күп. Төп процестарҙың береһе булып тора графика һәм улар уйында. Сюрприздар булырға тейеш түгел, иҫәпкә алынған, улар, ахыр сиктә, порноигра.\nҠасан етә эш графигы, беҙ нөктәһенә еткән, был бөтә һеҙҙең ҡайҙа булыуы мөмкин. Әгәр һеҙ эҙләсе реалистик тәжрибәләре, 3d һеҙгә оҡшаны. Һәр кеше компьютерына программа тәьминәтен етештереүселәр мөмкинлеге менән бөтә ҡатмарлы һәм тоғролоҡ һәм көслө таланттар, ул тел. Бына ни өсөн өлкәндәр мауыҡтырғыс рухи видеоуйындары упаковывать красотки йөҙ, тәне спорт подтянутый, көллият ҙур, түңәрәк задница, ҡаты һәм һутлы ирендәр хәрәкәте аппетит к туймаҫтар., Был ғына түгел, ләкин беҙ видеоуйындары тураһында һөйләгәндә, бындай мөмкинлек бирә әйберләр кеүек, эльфы, сабый иблис, уйларға һәм фе персонаждың бөтә төрҙәре, уйын өсөн уңайлы һәм шулай уҡ реаль.\nӘгәр һеҙ күберәк өлөшө буйынса хентай, һеҙ күп нәмәләр таба алмаһа ла етмәй. Исемдәре күп булып, уларҙың иң сәйер, хатта оят ине хентай-видео. Раят ә килгәндә, уның күп төрлөлөгө. Уйын булманы, нигеҙләнгән һәм тарихыбыҙҙы казуальный рассказывание уйындар, башватҡыстар шулай итеп, сима йәки визуаль романы менән танышыу. Әммә исеме, шулай булғас, әлеге геймер булдырыу өсөн, ул тиҙ үҫешеүсе ҙур күләмдә эш-хәрәкәт йәки күп фекерләүе менән айырыла. - Булмауға ҡарамаҫтан, һеҙ эҙләгән FPSS, RPG, MMOS, платформер йәки нәмә тағы, һеҙ табырға, барлыҡ һәм ошо күберәк.\nШунда өлкәндәр өсөн тағы бер ғәжәп нәмә хәҙерге видеоуйындары, улар йыш ҡына уйнатып ойоштороу өсөн теләсә ниндәй төҙөлөшө. Смартфон менән килеп, арзан һәм киң һәләтле, уларҙы күберәк ҡулланғанда кеше булыуға ҡарағанда, стационар КОМПЬЮТЕР, интернет менән файҙаланыу өсөн аралашыу һәм якыннары менән. Әлбиттә, был күп кешеләрҙең видеоуйындары уйындары өсөн ҡоролмалар ҡулланыла башлай, был уйын өлкәндәр өсөн тейешле иғтибар һәм эшләй. Бына ни өсөн һәр яңы титул тиерлек ҡабатланырға мөмкин теләсә ниндәй төҙөлөшө, улар һеҙ булдылар. Әгәр һеҙ эҙләсе интенсив сессия уйын, компьютер һеҙгә һикерә., Әммә, әгәр һеҙ эҙләсе күп юлдары ҡауыштыра, һәм һеҙҙең экрандағы телефон ғына оольни шәрәм на цыпочки трахание бик яҡшы булды.


Сумочкамда үҙемдә, етмәһә, ысынлап та, ағайҙарыма ингәнем дә юҡ. Ошо арала кемдәр килгәнен һорашһам, ағайым: «Әсәйҙе ҡалала алып йөрөгәйнем»,—тине.\n—Әсәй, сумочкаң өйҙәме, ҡара әле,—тием.\n—Шуны һиңә әйтергә тора инем, үткәндә ағайыңдың машинаһында әйберҙәрем тороп ҡалған, килһәгеҙ уларға барып алырға онотма әле,—ти уным.\nМин көлә башланым. Нимә шарҡылдайһың, ҡыҙыҡ нәмә һөйләмәнем дә инде тип әсәйем аптырай.\n—Сумочкаңда нимәләрең бар ине?—Ҡатын-ҡыҙға кәрәкле бөтә нәмәм дә бар минең. Мин һиңә улай-былай ғына кешеме?!—тимәһенме. Остоҡайҙың сумкаһын ала барғанда ағайым менән рәхәтләнеп көлдөк.\nЭшһеҙ ултырырға яратмаған әсәйем малдары ҡырға сығып киттеме—кәсепселек итергә тотона. Ҡала яҡын булғас, төҙөлөш менән булышыусылар йыш ҡына мүк һорап килә. Тырма менән мүк сығара ла тоҡтарға тултырып һата. Хатта ул ҡапҡаһына аҡбур менән :«Прдам мох»,—тип яҙып ҡуйған. Әй, көләбеҙ ошо яҙыуҙан. Бер көн: «Һеҙҙең ауылда кем мүк һата?»—тип йырсы Альберт Салауатов шылтырата. «Туп-тура әсәйемә бар»,—тинем. Оҙаҡ та үтмәне ул: «Әсәйең шул тиклем сос, һә тигәнсе тоҡтарымды тултырып бирҙе»,—ти. Был хәл онотола төштө. Өфөләге Миңһылыу апайым: «Әсәйгә барғанығыҙ бармы? Төшөмдә күреп бөттөм»,—ти. Нимә тип күрҙең тиһәм: «Әсәйҙең өйө ҙур, ете балаһына ете бүлмә бар икән. Залда ҡунаҡ бара, йырсы Альберт Салауатов әй йырлай имеш»,—тип һөйләй. Мин пырх итеп ҡалдым. Альберт бит әсәйемдән мүк алып ҡыуанып ҡайтып киткәйне. Был хаҡта апайым бер нәмә белмәй ине. Ә төшөнә шул хәл ап-асыҡ булып күренгән.\nМин түгелме икән?\nАзат ағайым автотранспорт йәмғиәтендә эшләй. Күсей маршруты автобусын йөрөткәндә Моҡас аша үтеп барғанда зыяратта кемделер ерләүҙәрен күргән дә әсәйемә шылтыратып:\n—Әсәй, кемде ерләйҙәр ул?—тип һораған.\n—Күптән килеп хәлде лә белгәнегеҙ юҡ. Һәйбәтләп ҡара әле, мине ерләмәйҙәр микән?—тип ағайымды ҡурҡытҡан. Уныһы: «Кит, әсәй, юҡты һөйләмә!»—тигән ҡото осоп. Әсәйҙәрҙең ваҡытында хәлен белеп торорға кәрәк шул. Оло кеше бала менән бер. Әйткән ваҡытынан саҡ ҡына һуңлап барһаң да, үсегеп арты менән тора, йәки һеҙҙе көттөм-көттөм дә килмәгәс, самауырҙы ҡаҡтым, ти ҙә ҡуя.


“Гражданлыҡ бурысын үтәргә 28 йәш кеше киләсәк”\nБаймаҡ ҡалаһының 999-сы һайлау участкаһы Өфө яғыулыҡ-энергетика колледжының Баймаҡ филиалында урынлашҡан. Участка һайлай комиссияһы рәйесе Илшат Аҡбулатов белдереүенсә, бөгөнгө көнгә ҡарата бында 1824 һайлаусы теркәлгән. 28 кеше беренсе тапҡыр үҙ гражданлыҡ бурысын үтәйәсәк.\n- Һайлау көнөнә беҙ тулыһынса әҙер, - тине 999-сы һайлау участкаһы секретары Сәлимә Исхаҡова. - Антисептиктар, халаттар, маскалар, бирсәткәләр һәм ручкалар алынған. Комиссия ағзалары алдына һаҡлаусы экрандар ҡуйыласаҡ.\n999-сы һайлау участкаһы сираттағы сәйәси сараны ла ойошҡанлы үткәрәсәк, тигән тулы ышаныс бар.


Владимир Путин ит етештереү буйынса алдынғы төбәктәр иҫәбендә Башҡортостанды ла атаны // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nВладимир Путин ит етештереү буйынса алдынғы төбәктәр иҫәбендә Башҡортостанды ла атаны\n12:22, 2 февраля 2012 Иҡтисад\n— Беҙ үҙебеҙҙе ҡош ите менән тулыһынса тәьмин итеүҙән тыш, сит ил баҙарҙарын да үҙләштерә башланыҡ. Сусҡасылыҡ буйынса ла күрһәткестәребеҙ һәйбәт, — тине премьер-министр Владимир Путин көн элгәре Тамбовта үткән Рәсәй малсылығын үҫтереү буйынса кәңәшмәлә.\n— Бөтә төрҙәге ит етештереү буйынса тағы бер нисә алдынғы төбәктәрҙе атап үтәм: былар Белгород, Воронеж, Мәскәү, Ленинград, Ростов, Һарытау, Силәбе өлкәләре, шулай уҡ Ставрополье, Татарстан, Башҡортостан, Краснодар һәм Алтай крайҙары, — тип аграрийҙарҙың уңышын билдәләне Владимир Путин.\nУл агросәнәғәт комплексында малсылыҡтың төп йүнәлеш булыуын һыҙыҡ өҫтөнә алды. Бик күп нәмә: эске баҙарҙың тулылығы ла, был тармаҡта эшләгән тиҫтәләрсә мең кешеләрҙең именлеге лә уның тотороҡло үҫешенә бәйләнгән.\nПремьер-министр әйтеүенсә, 2012 йылда һуғымға мал һәм ҡош-ҡорт ите етештереү тере ауырлыҡта 11,6 млн тонна күләмендә буласаҡ, тип көтөлә, был 2011 йылдағына ҡарағанда 660 мең тоннаға, йәғни 6 процентҡа күберәк. Ә былтыр 2010 йылдағы менән сағыштырғанда 3,7 процентҡа күберәк булған. «Йәғни беҙҙә ыңғай тенденция, тренд, һаҡлана», — тип өҫтәне Премьер-министр.\nВладимир Путин агросәнәғәт комплексына ярҙам саралары тураһында ла һөйләне: ит һәм һөт малсылығы, ҡошсолоҡ, сусҡасылыҡ буйынса тармаҡтың махсус программалары тормошҡа ашырыла, эшкәртеү инфраструктураһы үҫешә.\nТауар етештереүселәргә ярҙам итеү өсөн таможня-тариф көйләүе саралары ҡулланыла, федераль һәм төбәк бюджеттарынан ярайһы ҙур финанс ярҙамы бүленә. Һөҙөмтәлә ҙур инвестиция һәм кредит ресурстары туплауға өлгәшелгән. Уларҙың ҙур өлөшө тармаҡты үҫтереү проекттарына, яңы эш урындары булдырыуға, заманса технологик алымдар ҡулланып, 3,5 мең самаһы ферма һәм башҡа төрлө объекттарҙы төҙөүгә һәм яңыртыуға киткән. Тармаҡтағы инвестиция проекттарының дөйөм суммаһы 2006 йылдан 2011 йылға тиклем 576 млрд һумды тәшкил иткән. Процент ставкаһын субсидиялауға ғына федераль ҡаҙнанан был арала 120 млрд һум йүнәлтелгән.\nУҙған йыл йомғаҡтары буйынса Башҡортостанда тере ауырлыҡта 379 мең тонна мал һәм ҡош ите етештерелгән, тип хәбәр иттеләр БР Ауыл хужалығы министрлығында. Республикала сусҡасылыҡты үҫтереүгә ныҡлап тотондолар. «Разгуляй» агрохолдингы Бүздәк, Шишмә һәм Благовар райондарында ит етештереү һәм эшкәртеү буйынса заманса агросәнәғәт комплекстары төҙөлөшө проекттарын тормошҡа ашыра. Йылына дөйөм ҡеүәте – тере ауырлыҡта 70 мең тонна сусҡа ите. Белгестәр был инвестиция проектының хаҡын 13 млрд һумдан ашыу, тип баһалай. Заманса малсылыҡ комплекстарын төҙөү, сифатлы продукция етештереүҙән тыш, яңы эш урындары булдырырға мөмкинлек бирәсәк. Был комплекстарҙа меңдән ашыу кеше эш табасаҡ.\nСусҡасылыҡты үҫтереү менән төбәктә «Эксима» агрохолдингы ла шөғөлләнергә ниәтләй. Ул республикала сусҡасылыҡ буйынса өр-яңы селекция-гибрид үҙәге ойошторорға теләй. Проектты тормошҡа ашырыу өсөн 1 млрд һум самаһы инвестициялар йәлеп итеү планлаштырыла. Үҙәк республика һәм күрше төбәктәр фермаларын юғары сифатлы тоҡомло сусҡалар менән тәьмин итергә мөмкинлек бирәсәк. 10 меңгә яҡын тоҡомло мал, шулай уҡ йылына 25 мең самаһы тауар сусҡаһы үрсетеү планлаштырыла. Тере ауырлыҡта был өс мең тонна самаһы сусҡа ите.\nТеги: ауыл хужалығы, владимир путин


Рәсәйҙә аналогы булмаған уникаль протездар Башҡортостанда эшләнә башланы - Bash.News\nРәсәйҙә аналогы булмаған уникаль протездар Башҡортостанда эшләнә башланы https://bash.news/news/85961_rsj_analogy_bulmaan_unikal_protezdar_bashortostanda_eshln_bashlany\nПротез-гаджет йәки бионик протез. Ҡатмарлы атамалы протез сетерекле, етди хеҙмәт һөҙөмтәһе. XXI-се быуатта инвалидтар өсөн тәғәйенләнгән иң алдынғы техник асыштарҙың береһе ҡулдарҙың мускулдары ярҙамында хәрәкәт итә. Протез ярҙамында һүрәт төшөрөргә, һыуҙа йөҙөргә, велосипедта йөрөргә, фортепианола уйнарға мөмкин.\nКүп функциялы ҡоролма һәр кешенең шәхси үлсәмдәре буйынса яһала. Протездың тән күҙәнәктәренә ҡарата һиҙеүсәнлеге көслө. Шуға ла ваҡ әйберҙәрҙе тотоп әүҙем хәрәкәт итеп була. Быға тиклем Сколково белгестәре генә яһаған протездар Башҡортостанда ла эшләнә башлаясаҡ. Рәсәй төбәктәре араһында пилотлы проект тәү башлап республикала тамыр аласаҡ.\nМарат Латипов, Рәсәй социаль страховка фондының Башҡортостан төбәк бүлеге етәксеһе: “Сколькованан килеп презентация үткәрҙеләр. Уларҙың балаларға тәғәйенләнгәне беҙгә ҡәҙерле”.\nҠиммәтле протездар өсөн сығымдарҙы төбәк социаль страховка фонды үҙ өҫтөнә ала. Быйыл 385 кешегә заманса протез ҡуйыр өсөн фонд тарафынан 33 млн һум аҡса бүленгән. Ғөмүмән, республика граждандарының техник яҡтан реабилитация сараларына 1 млрд һум аҡса бүленгән.\nЯрты миллион тирәһе торған ҡиммәтле протездар быға тиклем сит ил ҡаҙанышы булһа, хәҙер мохтаждар уны республикала ла таба ала. Тәү сиратта, был мөмкинлек кескәйҙәргә ҡағыла. Табиптар балаға протез кәрәк тигән ҡарар сығарғас та, пациентҡаул эшләнә башлай.


Ҡариҙелдә эштәр гөрләй\nҠариҙел районында Бөрө – Тастүбә – Һатҡы автомобиль юлында йылға аша күпер, Абыҙ ауылында мәктәп менән балалар баҡсаһы төҙөлөшөндә күләмле эш башҡарылған. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, быларҙың барыһы ла “Башҡортостандың 100 йыллығына – 100 объект” республика акцияһы сиктәрендә төҙөлә.\nБөрө – Тастүбә – Һатҡы автомобиль юлы республиканың төньяҡ-көнсығышын үҙәк менән берләштерәсәк. Бөгөнгә урман киҫеү һәм һыуүткәргес торбаларҙы монтажлау буйынса эштәр тамамланған, күпергә техник юл һалынған, тау ҡатламдары шартлатылған. Әле юлсылар ер полотноһын һалыу менән мәшғүл. Урында тәүлек әйләнәһенә 100 кеше һәм 54 берәмек махсус техника эшләй. Уң яҡ ярҙа эштәрҙе ағымдағы йылда тамамлау планлаштырыла.\nҠариҙел йылғаһы аша күпер төҙөлөшөндә лә эш ҡайнай. Әле йөрөй торған юлды бетонлайҙар. Күпер ағымдағы йылдың октябренә төҙөлөп бөтәсәк, тик урау юлды файҙаланыуға тапшырмайынса, унан йөрөп булмаясаҡ. Шуға күрә 2019 йылда ғына рәсми рәүештә асыласаҡ.\nБашҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Андрей Трухан районға эш сәфәре менән килгәндә төҙөлөштә эштәрҙең сифатына һәм ваҡытында башҡарылыуына ҙур иғтибар бүлә. Ул эшселәр менән аралашып, уларҙың туҡланыу һәм йәшәү шарттары менән дә ҡыҙыҡһына.\nАндрей Трухан Абыҙ ауылында төҙөлөштә эштәр барышы менән дә таныша. Мәктәп менән балалар баҡсаһын үҙ эсенә алған объектты ағымдағы йылдың 1 сентябренә файҙаланыуға тапшырырға ниәтләйҙәр. Бында ла эштәр планға һәм тейешле талаптарға ярашлы алып барыла.\nНаилә ИМАЕВА әҙерләне.\nҺүрәттә: Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары\nАндрей Трухан — Абыҙ мәктәбе төҙөлөшөндә.


Сәләмәтлек йәки бәйлелек – һайла!\n1 Февраль 2019, 17:17\nБар йәмәғәтселек заман афәте – эскеселеккә, наркоманияға ҡаршы көрәшкә күтәрелгән мәлдә Башҡортостан Ҡатын-ҡыҙҙар союзы был эште башлап йөрөүселәрҙең береһе булараҡ республиканың төрлө район-ҡалаларында семинарҙар ойоштора.\n29 ғинуарҙа район мәҙәниәт һарайында үткән ошондай сараға ауыл ҡатын-ҡыҙҙар советтары ағзалары, йәмәғәтселек вәкилдәре – бөтәһе 150-нән ашыу кеше йыйылғайны. Осрашыуҙы район хакимиәте башлығының социаль мәсьәләләр буйынса урынбаҫары Айгөл Кирамова асып, Ғафури ерендә ҡунаҡтарҙы тәбрикләгәндән һуң, тәүге һүҙҙе Башҡортостан Ҡатын-ҡыҙҙар союзы рәйесе Рәшиҙә Солтановаға бирҙе. Ул залда ултырған бер ниндәй түләүһеҙ, намыҫ ҡушыуы буйынса әүҙем йәмәғәт эшен үҙ иңдәренә йөкмәгән ҡатын-ҡыҙҙарҙы сәләмләне, рәхмәт һүҙҙәре еткерҙе. Күптән түгел Учалы районында эскелек сәбәпсе булған фажиғәләрҙе иҫкә алып үтте, ғаиләләрҙә көс ҡулланыу булмаҫҡа, һәр кем үҙен-үҙе яҡлай алырға тейешлеген билдәләне. Республикала\nғаиләлә йәберләнгән ҡатындарҙы, балаларҙы яҡлау өсөн кризис үҙәктәре асыу – өлгөрөп еткән мәсьәлә, тине ул. Ошо уҡ теманы дауам итеп, адвокат, Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты штабы ағзаһы Надежда Крылова сығыш яһап, закондың ҡатын-ҡыҙҙарҙың, балаларҙың хоҡуҡтарын яҡлауы тураһында һөйләне, юрист булараҡ, йәберләнгән ҡатын-ҡыҙҙарға һәр ваҡыт ярҙамға килергә әҙерлеген белдерҙе.\nҮҙәк район дауаханаһы табип-наркологы Айрат Мөхәмәтғәлин бөгөнгө көндә районда 560 кешенең эскеселек буйынса иҫәптә тороуы, улар араһында ҡатын-ҡыҙҙарҙың артыуын әсенеп һөйләне. Дауахананың терапия бүлегендә алкоголизм менән сирлеләр өсөн 10 койка бүленгән, район хакимиәте, эске эштәр, опека бүлектәре, Стәрлетамаҡ ҡалаһындағы реабилитация үҙәге менән тығыҙ хеҙмәттәшлек алып барабыҙ, тине Айрат Фазыл улы.\nОсрашыуға Стәрлетамаҡ ҡалаһында бер нисә йыл инде эшләп килгән эскеселек һәм наркомания проблемаларын үҙ иңендә татыған аноним алкоголиктарға һәм наркомандарға ярҙам итеү төркөмдәре ағзалары ла килгәйне. Улар әйтеүенсә, төркөмдәрҙә шөғөлләнеү бушлай һәм аноним, спиртлы эсемлектәргә тартылыуҙы нисек еңергә кәрәклеге тураһында әңгәмәләшеү рәүешендә үтә. “Красноусол мәсете ҡарамағында ла ошондай төркөм бар, улар башҡа ауылдарҙа ла булыр тип ышанабыҙ. Беҙ бер кеше өсөн дә килергә ризабыҙ, иң мөһиме – уның үҙенең эскелектән ҡотолорға теләге булһын,” тине Стәрлетамаҡ активистары. Наркомандарға ярҙам итеү төркөмдәре лә шул уҡ ысул менән эшләүҙәре тураһында һөйләне. Залдағылар элекке наркоман, Красноусол егете Александрҙың үҙенең нисек был афәттән ҡотолоуын тетрәнеп тыңланы. Ҡасандыр спорт менән шөғөлләнгән егет, наркоман булып китеүен үҙе лә һиҙмәй ҡала, 10 йыл быны ныҡлы йәшерә. Һөҙөмтәһе аяныслы була – тәүҙә унан ғаиләһе, һуңынан ҡатыны баш тарта. Урам буйында тороп ҡалғас ҡына ул үҙенең сирле кеше икәнен танырға мәжбүр була һәм Стәрлетамаҡ ҡалаһының аноним наркомандар төркөмөндә ярҙам таба. 5 йыл инде наркотиктар ҡулланмауы, ғаиләле, 3 балалы булыуын әйткәс, залдағылар уны алҡышлап ҡеүәтләне.\nСеминарҙа сығыш яһаған психолог, психотерапевт Сергей Евдокимов ғаиләлә эскелектең ни сәбәптән барлыҡҡа килеүе, эскән кешенән дә нығыраҡ ғаилә ағзаларының, бигерәк тә балаларҙың зыян күреүе тураһында һөйләне. Ундайҙар өсөн дә ярҙам төркөмдәре хаҡында Стәрлетамаҡтан килеүселәр һөйләне.\nКрасноусолдағы осрашыу “Ғаиләне ҡотҡарыу – ғаиләләге эскесенән яфаланғандарҙы ҡотҡарыу” проекты сиктәрендә үткән осрашыуҙарҙың тәүгеһе булды. Ошо көндәрҙә проекттың координаторы Ольга Левина Табын, Аҡкүл, Сәйетбаба ауыл биләмәләре халҡы менән осрашыуҙар үткәрә. БР Ҡатын-ҡыҙҙар союзы был эште федераль хөкүмәт ярҙамы менән башлаған – 2018 йылда ошо маҡсатҡа президент гранты бүленгән. Семинарҙа эскән ғаилә ағзаһы булған ғаиләләрҙең бик күп проблемалары асып һалынды. Йәмәғәтселек уларға ҡулынан килгән тиклем ярҙам итергә әҙер булыуын белдерҙе, эскелеккә ҡаршы көрәштә берҙәм булырға саҡырҙы.


Данлы яҡташыбыҙҙы иҫкә алып\n24 Сентябрь 2018, 17:15\nЭске эштәр подполковнигы Баян Нафиҡов иҫтәлегенә сираттағы көҙгө район-ара еңел атлетика кросы уҙҙы\nТашлы ауылы шәмбе көндө ҡунаҡтар ҡаршы алды. “Милләттәр кросы-2018” сиктәрендә үткәрелгән ярыштарға төрлө ойошмаларҙан, район мәктәптәренән, Аксен агорсәнәғәт колледжынан, Бәләбәй ҡалаһы һәм Әлшәй районы Эске эштәр бүлектәренән 250-нән ашыу кеше йыйылды.\nСара башланыр алдынан, традиция буйынса, Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған яугирҙәр иҫтәлегенә ҡуйылған таҡтаташҡа сәскәләр һәм веноктар һалынды. Әлшәйҙең данлы улы Баян Әмир улы Нафиҡовты бер минут тын тороп иҫкә алдылар. Район хакимиәте башлығы Д. Р. Мостафин да яҡташыбыҙҙы йылы һүҙҙәр менән хәтерләне һәм спортсыларға уңышлы старттар, рух күтәренкелеге теләне.\nБыйылғы кроста ла алты йәш категорияһында ярыштылар. Һәр ваҡыттағыса, тәүгеләрҙән булып 10 йәшкә тиклемге еңел атлеттар стартҡа баҫты. Етеҙ ҡыҙҙар һәм малайҙар үҙ дистанцияларын күҙ асып йомғансы үтте. Улар араһында лидерҙар ҙа билдәләнде. Өсөнсө урында - гимназиянан Байрас Сәйфуллин, Мәндәндән Олег Ғайсин – икенсе, Ыҫлаҡтан Ленар Ахунов беренсе урынды яуланы. Ҡыҙҙар араһында ошо йәш төркөмөндә иң яҡшы һөҙөмтәгә Раевка 2-се урта мәктәбенән - Диана Зайвый (өсөнсө урын), Мәндәндән - Ләйсән Мохтарова (икенсе) һәм Ыҫлаҡтан Алина Хисамова (беренсе) өлгәште.\n11 йәштән алып һәм унан өлкәндәр араһында Ғәйнәямаҡтан Илназ Луҡманов, Шафрандан Эльвина Хәйруллина, Торонтайыштан ағаһы Азатты (ул 200 метр арала икенсе урын алды) уҙып киткән Рөстәм Хөссәмов еңеүсе булды. Шулай уҡ Шафрандан Эльнара Юнысова, Раевка 2-се урта мәктәбенән Эльнар Мөхәррәмов, мәғариф бүлегенән Зимфира Исламоратова, Ташлынан Рима Үлмәҫҡолова, Воздвиженканан Ғәлимйән Ғайсин да ал бирмәне.\nТашлы ауылынан мәғариф ветераны Разия апай Ғәлимоваға ҡарап һоҡланмау мөмкин түгел. 80 йәштә булыуына ҡарамаҫтан, 500 метр араны бик еңел йүгереп уҙҙы ул. “Өйөмдә велотренажер бар, мин унда көнөнә бер нисә тапҡыр шөғөлләнәм”, - ти Разия Тимерйәр ҡыҙы.\nСпорт ветераны Һәүбән Тажиев та был көндө йүгерергә сыҡты, ул ярыштарҙың сағыу мәлдәрен фотоға ла төшөрөп алды.\nШәхси беренселектә мәғариф бүлеге командаһы ағзалары Вадим Дудоров, Раил Исламоратов призер булды. Аксен мәктәбе директоры Дмитрий Сидоров һәм Шафрандан физкультура уҡытыусыһы Ренат Зәкиев 1000 метрға йүгереп, башҡаларға ла өлгө күрһәтте.\nСудьялар коллегияһы йомғаҡ яһаған арала спортсылар һәм көйәрмәндәр ялан кухняһында ҡайнар сәй һәм тәмле бутҡанан ауыҙ итте.\nКөслө алҡыштар аҫтында еңеүселәргә район хакимиәтенең спорт һәм йәштәр сәйәсәте комитетынан грамоталар, миҙалдар һәм приздар, шулай уҡ Бәләбәй ҡалаһы Эске эштәр бүлеге вәкилдәренән ҡиммәтле бүләктәр тапшырылды.


Футболсы роботтар | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n02 августа 2016 — 15:51 ГТРК «Башкортостан»\nТехник һөнәрҙәргә һөйөүҙе мәктәптәрҙә, йәйге лагерҙарҙа тәрбиәләйҙәр. Республика башҡорт лицей-интернаты Башҡортостандың төрлө район һәм ҡалаларынан йөҙҙән артыҡ уҡыусыны йыйҙы. Һәр тайм минут ярым дауам итә, яландағы 4 робот- уйынсы ошо ҡыҫҡа ваҡытта тупты ҡапҡаға индерергә тейеш. Бер аҙна эсендә уҡыусылар робот йыйырға, уларҙы кәрәкле программаға көйләргә өйрәнгән. Йәйге лагерға уҡыусылар ялдарын мауыҡтырғыс һәм файҙалы үткәреү маҡсаты менән йыйылған.150-гә яҡын баланың 40-ы робот техникаһы, 10-ауһы микроэлектроника йүнәлешен һайлаған. Роботтар йыйырға балалар беренсе йыл ғына өйрәнмәй. Икенсе, өсөнсөгә килеүселәр ҙә байтаҡ. 40 егет араһында 4 ҡыҙ ҙа бар. Ябай ғына робот-арбаны йыйыу ҡатмарлы түгел, инструкциялары ла бар. Ә тиҙлеген нисек арттырырға, нисек көслө итергә уҡытыусылар менән бергә өйрәнәләр. Интеллектуаль датчиктар һәм сенсорҙар ярҙамында билдәле бер эште башҡарыусы роботтар бар. Улар киләсәктә кешене алыштыра алырмы — бер кем дә белмәй. Ә ошо балалар киләсәктә кешелек үҫешенә үҙ өлөшөн индерер әле, тигән ышаныс бар. Йәйге лагерҙа шөғөлләнгән балаларҙың ҡыҙыҡһыныусанлығы, дәрте беҙгә-журналистарға ла күсте. Улар минән дә бер-нисә минут эсендә футболист яһап ҡуйҙылар.\nВ Уфе состоялся очередной фестиваль робототехники и изобретателей "Робофест-2016"


10 кеше торлаҡһыҙ ҡалды | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n10 кеше торлаҡһыҙ ҡалды\n04 июля 2017 — 15:16 ГТРК «Башкортостан»\nБөгөн Өфө ҡалаһының Череповецкий урамында ике ғаиләлек йортта янғын сығып, ун кеше торлаҡһыҙ ҡалды. Бәхеткә күрә, һәләк булыусылар юҡ. Янғын иртәнге алты тула ун биш минуттан сыға. Күрше йортта йәшәүсе ир ит ҡурып ашарға уйлай, һәм газ плитаһы өҫтөндә бешеп ултырған аҙыҡ тураһында онотоп йоҡларға ята.\nБашҡорт википедияһына 15 йыл\nБоронғо дәүер юлдары\nБөйөк Ватан һуғышына ҡағылышлы уникаль документтар табылған\nБашҡортостанда теләгән һәр кеше коронавирусҡа ҡаршы прививка яһата ала\nКүп балалы ғаиләләр түләүле парковканы бушлай файҙалана ала\nСалауат вариҫтары еңелеү белмәй\nМуса Мортазиндың тыуыуына 130 йыл\nБашлыҡ маҡсаттар билдәләй\nБер юлы дүрт урында эшләргә мәжбүр\nӨфөлә юлһыҙ ерҙәрҙе иңләргә яратыусылар осрашты\n1 из 906\nХәйерле иртә, республика! - 02.03.21 Бүләккә-иң матур йырҙар\nХәйерле иртә, республика! - 01.03.21 Йырлы купер. Гөлшат Ғайсина\nХәйерле иртә, республика! - 26.02.21 Баҡса мәшәҡәттәре\n"Хәбәрҙәр" Алһыу Суфиянова менән - 02.03.21\nХәбәрҙәр - 26.02.21\nХәбәрҙәр - 25.02.21\nРадий Хабиров пожелал «Салавату Юлаеву» удачи в плей-офф КХЛ\nИзвестные чемпионы провели мастер-классы на "Кубке Батыра"\nХК «Салават Юлаев» перед началом плей-офф выпустил специальный ролик\nГоворит и показывает Уфа! - Тур выходного дня в Куюргазинский район, обычаи и традиции населения\n«Туры выходного дня» в Башкирии будут интересны для всех российских туристов\nНе в своей тарелке. Контролировать качество еды в школах Башкирии призывают родителей\nВ Уфе на финишную прямую выходит строительство Центра управления регионом\nВести-24. Башкортостан – 02.03.21\nВести-24. Башкортостан – 01.03.21\nВести-24. Башкортостан – 26.02.21\nВести-Башкортостан: События недели - 14.02.21\nГенетика перед ЭКО: уфимские врачи успешно внедряют новое направление в области генетической диагностики\nОшо уңайҙан Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрының грек залына иң әүҙем телсе ирекмәндәр йыйылды. Бөгөнгәсә башҡорт викиирекмәндәре тарафынан интернет селтәренә 55 мең мәҡәлә әҙерләнгән. Викиирекмәндәр осрашыуы мәшһүр «Урал көйө менән асылды. Башҡорт википедияһы хәрәкәтенең иң әүҙем...\n«Боронғо Өфө» республика тарихи-мәҙәни музей-ҡурсаулығында “Боронғо дәүер юлдары” тип исемләнгән күргәҙмә асылды. Үҙенсәлекле экспозицияла таш быуаттан алып ун туғыҙынсы быуатҡа тиклемге осорҙа Башҡортостанда табылған төрлө артефакттар менән танышырға мөмкин. Күргәҙмәнең нигеҙендә 2017 йылда Өфө-2...\nБашҡорт эҙәрмәндәре Бөйөк Ватан һуғышына ҡағылышлы уникаль документтар тапҡан. Ул йылдарҙа меңәрләгән кеше комсомол һәм партия саҡырыуы буйынса хәрби хеҙмәткә алынған. Әммә улар тураһында мәғлүмәт бер ерҙә лә теркәлмәгән. Хәҙер инде был һалдаттарҙың исемен асыҡлау һәм мәңгеләштереү мөмкинлеге бар....\nБының өсөн беркетелгән поликлиниканың регистратураһына мөрәжәғәт итеү ҙә етә. 65 йәшен тултырыусы Вера Александровна ковидҡа ҡаршы прививка яһатырға ,,доктор. Рб,, сайты аша яҙылған. Бындай ысул иң уңайлыһы, ти ханым. Сират та юҡ, шунда уҡ табипҡа эләгәһең. Прививка яһатыр өсөн айырым әҙерлек...\nДәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттары был ҡағиҙәне рәсми нығытырға тәҡдим итте. Төбәк парламентының сираттағы ултырышында дүрт тиҫтәнән ашыу закон проекты ҡаралды. Электр ҡеүәтендәге автомобилдәргә ихтыяжды хәстәрләү маҡсатында транспорттың был төрөндә йөрөгәндәр өсөн дә түләүле парковкаларҙы...\nБашҡорт дәүләт академия драма театры сәхнәһендә Ватан һаҡсылары көнө уңайынан “Салауат вариҫтары еңелеү белмәй” спектакле күрһәтелде. Ул совет хәрби етәксеһе, 112-се Башҡорт кавалерия девизияһы командиры Миңлеғәли Шайморатовтың тормош юлына арналған. Генерал Шайморатов иҫтәлеген мәңгеләштереү...\nОшо уңайҙан Башҡортостандың милли архивында легендар комбриг, дәүләт һәм хәрби эшмәкәр иҫтәлегенә күргәҙмә асылды. Экспозиция республиканың Йәмәғәт берләшмәләренең үҙәк дәүләт архивында һаҡланған Муса Мортазиндың шәхси фондындағы документтарынан әҙерләнгән. Экспозицияла 1927 йылда донъя күргән “...\nӨфө ҡала советы депутаттары башланып торған йылға яңы маҡсаттар билдәләне. Ҡала халҡы йәшәйешен яҡшыртыу, төҙөлөш һәм юл ремонтлау эштәрен әүҙемләштереү-уларҙың араһында иң төптәре бына шулар. Ни өсөн йәштәр Өфөнән ситкә китә? Был һорау сәйәсмәндәҙе генә түгел, ҡала советы депутаттарын да...\nӨфөлә йәшәүсе ханым закон буйынса тейешле торлаҡты бер-нисә йыл рәттән ала алмай интегә. Инвалид бала тәрбиәләгән ҡатын Өфө хәкимиәтендә яҡлау тапмағас, хоҡуҡ һаҡлау органдарына мөрәжәғәт итергә мәжбүр. Роза Сәйетғәлиева күҙ йәшен йәшерә алмай. Ҡатын 11 йәшлек сирле...\nЭкстрим яратыусыларҙы 30 градуслыҡ сатлама һыуыҡтар ҙа, буран да ҡурҡытмай. Өфөлә юлһыҙ ерҙәрҙе иңләргә яратыусылар осрашты. Автоһәүәҫкәрҙәр сығышын беҙҙең ижади төркөм дә күҙәтте. Был юлы ветеран УАЗ-ға ҡар аҫтындағы тыныс йоҡоһонан сығыу форсаты тәтемәй. Заманында бөтә республиканы арҡырыһын...


Танк “ене” ҡағылған егет » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Спорт һәм туризм » Танк “ене” ҡағылған егет\nТанк “ене” ҡағылған егет 06.06.2018 // Спорт һәм туризм\n“Чемпионмын тип маҡтанғаным юҡ, ә бына әрмелә лә, былай тормошта ла “Башҡортмон” тип күкрәгемде һуғам!” — тип көлә Сибай ҡалаһында йәшәгән танк биатлоны буйынса Рәсәй чемпионы Илшат Вәхит улы Йәнекәйев.\nҘур спортта бала саҡтан ныҡлы шөғөлләнһәң генә уңыштарға өлгәшеп була, тиҙәр. Ә бына Баймаҡ районының Моҡас ауылында тыуып үҫеп, Сибай ҡалаһының 8-се мәктәбендә белем алған Илшат Йәнекәйев танк биатлонында Рәсәй чемпионы исемен әрме сафында яулай. Был үрҙәргә махсус шөғөлләнеп тә етә алмаусылар бик күп, етмәһә, хәрби хеҙмәттәгеләр араһынан ундай ярыштарға эләгеүселәр бөтөнләй юҡ. Танк биатлонында контракт буйынса хеҙмәт иткәндәр генә чемпион исеме өсөн ярыша.\n— 8-се мәктәптә уҡығанда уҡытыусым Ә.С. Байғужин туризм буйынса ярыштарға алып йөрөнө. Еңел атлетика менән шөғөлләндем. БДАУ-ның Урал аръяғы филиалына уҡырға ингәс тә, спортты ташламаным. Бөтә төр техника менән ныҡлы ҡыҙыҡһындым, бик күп уҡыным, — ти Илшат, уңышҡа өлгәшеүенең серҙәре менән уртаҡлашып. – Мин бер ҡасан да көсөмдән килмәҫтәйгә ынтылмайым. Тыныс холоҡломон, кәрәк саҡта һалҡын ҡанлы була беләм, бер нәмәнән дә ҡурҡмайым. Эскелек, тәмәке тартыу кеүек алама ғәҙәттәрем юҡ.\nИлшат Йәнекәйев Башҡортостан дәүләт аграр университетының механика факультетында бик төплө һәм төрлө йүнәлешле белем алыуына ҡыуана. Тағы шуныһы: Сибайҙан һуң баш ҡалаға уҡырға күсеүен дә отошло тип һанай. Тап ошо уҡыу йортонда егет тормош һабаҡтары ала. Университетта йыл һайын ауыл хужалыҡтарында практика үткән студенттар араһында “Иң яҡшы комбайнсы” конкурсы ойошторола. Еңеүсегә бүләккә ат бирелә. Илшат был хаҡта хәбәрҙар булғас та, үҙ-үҙенә ошо конкурста еңәсәкмен һәм йылҡы малы минеке була тигән маҡсат ҡуя. Ысынлап та, трактор, комбайн, теләһә ҡайһы автомобилдең төҙөлөшөн ентекле белгән егеттең был хыялы тиҙ арала тормошҡа аша. IV курсты бөтөп, V-кә күскәндә Баймаҡ районының Күлтабан хужалығында төбәктең “Урал аръяғы” МТС-ы комбайнсылары менән бер рәттән ең һыҙғанып иген саба. Ул тултырған комбайн бункерындағы уңыш ырҙын табағына оҙатыла. Шулай итеп, башҡа тиҫтерҙәре йәйге каникулын күңел асып уҙғарғанда, ялан батыры тирләп-бешеп бойҙай, арыш баҫыуҙарында башаҡ һуға. Хужалыҡ ҡырҙарының 970 гектар майҙанынан мул уңыш йыйып тапшырып “Иң яҡшы комбайнсы” исеменә лайыҡ була. Баҫыуҙарҙа эштәрҙе тамамлап, ҡара көҙҙә генә уҡырға барыуына уға республиканың ауыл хужалығы министры үҙе килеп төп бүләкте — атты тапшыра.\nМәртәбәле ярыш еңеүсеһенә уҡыуҙы тамамлау ҡыйын булмай. Әммә егет бының менән генә тынысланмай. Студент булған кеше йәшлекте татый, һалдат һурпаһын эскән егет тормошто күрә, тип юҡҡа ғына әйтмәйҙәр бит. Fүмеренең сираттағы баҫҡысы алдында тороуын яҡшы аңлай Илшат һәм үҙ теләге менән хәрби комиссариатҡа барып, әрмегә ебәреүҙәрен үтенә. Шулай итеп, Илшат Йәнекәйевте яҙҙың һуңғы саҡырылышы менән әрмегә алып та китәләр. Ҡазан юғары хәрби команда училищеһына бик күптәр эләгергә теләһә лә, хеҙмәт үтеүселәрҙе унда ала һалып бармайҙар. Ҡаты уставлы, ҡаты режимлы училищела танк менән идара итергә өйрәтәләр. Башта компьютер аша ғына күргән хәрби техника яйлап ысынбарлыҡҡа әүерелә. Бөтә нәмәне күңелен биреп өйрәнгән Илшат был шөғөлөнә лә башкөллө сума. Тап шунда беренсе тапҡыр ул танк биатлонында ҡатнаша һәм училищеның “Иң шәп уҡсыһы” исемен яулай. Техниканы яҡшы белеүе, тойоуы ла уңышҡа илтеүсе аҙымдарҙың береһе була.\n— Нимә ул танк биатлоны? Ул саңғы биатлонына ауаздашмы? — тип күптәр ҡыҙыҡһына. Танк ярышы классик биатлонға ауаздаш булғанға биатлон тип атағандар. Атҡанда сәпкә теймәһәң, танк экипажы штраф ҡуласаһына юллана. Саңғы биатлонындағы кеүек мәргән атырға, штраф балдарын йыймаҫҡа, ҡатмарлы трассаны үткәндә (һыуҙы кисеп сығыу, төрлө күнекмәләр яһау) тиҙлекте тоторға кәрәк. Ярышта өс кешенән торған экипаж һынау тота: механик-водитель, тоҫҡаусы-оператор һәм командир. Отҡорлоҡ, тиҙлек һәм ныҡлыҡ – был осраҡта иң кәрәкле сифаттар, — тип аңлата тоҫҡаусы-оператор Илшат.\nҠазанда маҡтаулы исем яулаған егет артабан хеҙмәтен дауам итеү өсөн Тамань дивизияһының ғына түгел, донъялағы иң шәп полигондарҙың береһе булған “Алабино”ға ебәрелә. Танк “ене” ҡағылған Илшат бында ла көнө-төнө хәрби техниканан төшмәй. Махсус полигонда башта илебеҙ армияһының дүрт округы ярыша. Унда ла Илшат Йәнекәйевтең экипажы еңеп сыға һәм Силәбе өлкәһенең Сыбаркүл полигонында үтәсәк Рәсәй чемпионатына әҙерләнә башлайҙар. Ҡыйыу егеттәр бында ла тырыша һәм маҡсаттарына өлгәшә — уларҙың экипажы Рәсәй чемпионы исемен яулай.\n— Яуланыҡ тип хәҙер һөйләү генә еңел. Ә ул ваҡытта туҡтауһыҙ әҙерләндек. Өс кешең бер булғанда, ваҡыт юғалтмай экипажды әҙерләгәндә генә уңыш көттөрмәй. Ә былай тән йәрәхәттәре алып бөтәһең, 30 килограмм ауырлыҡтағы снаряд аяҡтарҙы ла йырта, башҡа ла эләгә. Әммә беҙ булдыра алдыҡ, — тип ҡыуана чемпион.\nСыбаркүлдә танк биатлоны буйынса Рәсәй чемпионаты тамамлана, Илшатҡа әрме сафынан демобилизацияланыу ваҡыты ла етә. Тыуған яғын, ата-әсәһен, туғандарын һағынған егетте, әрмелә контракт буйынса хеҙмәтен дауам итеп, донъя чемпионатында ҡатнашырға төрлө дәрәжәләге хәрбиҙәр күпме өгөтләһә лә ризалашмай, сөнки ул бер ваҡытта ла хәрби тормошҡа ҡыҙыҡмай, дан-шөһрәткә лә иҫе китмәй.\nИлшат Йәнекәйев 2017 йылдан “Башнефть” йәмғиәтенең Сибай филиалында тырышып эшләп йөрөй. Ошо көндәрҙә ул йәмғиәттең баш ҡалалағы бер филиалына инженер булараҡ саҡырыу алған.\nАвтор: Гөлдәр ҠАДАЕВА.


Мөрәжәғәтнамәгә ҡарата фекерҙәр | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n16 января 2020 — 19:06 ГТРК «Башкортостан»\nИл Президенты Владимир Путиндың Федераль Йыйылышҡа мөрәжәғәтнамәһе Башҡортостан йәмәғәтселегендә ҡыҙыу фекер алышыуҙар тыуҙырҙы. Бөтә Рәсәй халыҡ фронтының Башҡортостан төбәк штабы рәйестәше Надежда Крылова илдең төп законы – Рәсәй Конституцияһына үҙгәрештәр индереү тәҡдименә үҙ ҡарашын белдерҙе. Демография, Рәсәй халҡының һанын арттырыу һәм тормош сифатын яҡшыртыу йәһәтенән әйтелгән тәҡдимдәр һис кемде битараф ҡалдырманы. Балалы ғаиләләргә дәүләт кимәлендә ярҙам күрһәтеү республика социаль сәйәсәтенең өҫтөн йүнәлеше.\nМәктәптәрҙә тәрбиә биреү, илһөйәрлек тойғоларын үҫтереү, тарих дәрестәрен тейешле күләмдә һәм иғтибар менән уҡытыу. Донъяла тарихты үҙ мәнфәғәтенә яраҡлаштырыу кәйефтәре барған мәлдә был мәсьләләнең көнүҙәк икәненә ветерандарҙың йәмәғәт ойошмалары иғтибарҙы йәлеп итте.Сәнәғәт һәм экология, тәбиғәткә һаҡсыл мөнәсәбәт, сүп-сар реформаһын бойомға ашырыу. Йәмғиәт тормошо һәм кеше һаулығы өсөн мөһим ошо мәсьәләрҙә хәл итеүҙә ил президентының аныҡ тәҡдимдәренә таянырға мөмкин. Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай депутаты Руфина Шаһапова Владимир Путиндың Федераль Йыйылышҡа төбәлгән мөрәжәғәтнамәһендәге үҙен барсоған һорауҙарға туҡталды.


Сибайҙа шартлау һөҙөмтәһендә реанимацияға һалынған эшсенең хәле ауыр ҡала\nТәне бешкән ирҙе баш ҡала дауаханаларына күсерерлек түгел. Әле сибайҙа Өфөнән санавиация менән барған белгестәр эшләй. Пациенттың хәле яҡшырыу менән уны баш ҡала дауаханаһына күсерәсәктәр.\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, 1966 йылғы Владимир Иванов Сибай ҡалаһының үҙәк дауаханаһына шахтала тау -байыҡтырыу комбинаты шахтаһында шартлау булғандан һуң килтерелә. Ул хеҙмәттәше менән 509 метр тәрәнлек ер аҫтында шартлатҡыс матдәләр һалыу менән шөғөлләнгән була. Ләкин хәүефһеҙ урынға йәшенеп өлгөрә алмайҙар.\nФажиғәлә бер эшсенең ғүмере өҙөлдө. Һәләк булған ир - 1974 йылғы Валерий Горюнов. Уның ҡатыны менән ике балаһы ҡалды. Белгестәр асыҡлауынса , шартлатыу эштәре барышында хәүефһеҙлек ҡағиҙәләре боҙолған. Предприятие зыян күргән ғаиләләргә матди ярҙам күрһәтәсәген белдерҙе.


Өфөлә Бөтә Рәсәй сәсәндәр фестиваленә йомғаҡ яһалды - Bash.News\nӨфөлә Бөтә Рәсәй сәсәндәр фестиваленә йомғаҡ яһалды\nӨфөлә Бөтә Рәсәй сәсәндәр фестиваленә йомғаҡ яһалды https://bash.news/news/83032_fl_bt_rsj_ssndr_festivalen_joma_yaaldy/?lang=bash\nИке көн дауамында барған бәйгелә донъяның төрлө тарафтарынан килгән 50-нән ашыу һүҙ оҫтаһы ҡатнашты. Сәхнәлә улар нәфис һүҙ оҫталығында көс һынашты. Тамаша Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбленең концерт залында ҙур концерт менән тамамланды. Баһалама ағзаларының ҡарары менән Сәсәндәр бәйгеһенең еңеүсеһе тип Мәүлит Ямалетдинов танылды.\nБорон-борондан халҡыбыҙ сәсәндәре менән дан тотҡан. Улар ҡобайырҙары менән яу күтәргән, дошмандарҙы яраштырған, халыҡтың рухи мираҫын таратҡан. Сәсәнлектең әлеге көнгә килеп етеүе һәм ошондай байрамдарҙың үткәрелеүе яҡшы күренеш. Беренсенән, беҙ ғөрөф-ғәҙәттәребеҙҙе тергеҙһәк, икенсенән, сара 2020 йылда үтәсәк Бөтә донъя фольклориадаһына әҙерлек тә булып тора.\nАртур Әлибәков, фестиваль директоры, Республика халыҡ ижады үҙәге генераль директоры: “Был беҙҙең ҙур сараларҙың береһе. 5 Рәсәй төбәгенән һәи ике сит илдән 50-нән ашыу ҡатнашыусы килде”.\nХалыҡ ижадын пропогандалаған проект тулыһынса үҙ маҡсатына иреште, тип әйтергә була. Фестиваль сиктәрендә шулай уҡ биҙәүес әйберҙәренән бай күргәҙмә ойошторолдо һәм бөйөк сәсән, драматург, йәмәғәт эшмәкәре Мөхәмәтша Буранғоловтың юбилейына арналған халыҡ-ара ғилми-ғәмәли конференция ла уҙғарылды.\nСәсәндәр бәйгеһендә йәштәр менән бергә билдәлелек яулаған ижадсылар ҙа бар. Был быуындар күсәгилешлеге тураһында һөйләй.\nМәүлит Ямалетдинов, Гран-при яулаусы: “Сәсәндәр фестивалендә икенсе тапҡыр ҡатнашам. Тәүгеһендә дипломант булдым. Ике авторлыҡ эпосымды килтерҙем. Улар “Көлтегин” һәм “Һуңғы һартай“.\nСара сәсәнлекте тергеҙеү һәм һаҡлап ҡалыу буйынса ҙур роль уйнауын билдәләй, белгестәр. Бөтә Рәсәй сәсәндәр һәм аҡындар фестивале баш ҡалабыҙҙа ҙур, матур байрамға әйләнде.\nАвторҙар: Фәниә Юланова һәм Заһит Ғүмәров.\nБашҡорт ырыуҙары хазинаһы\n09:20, 22 фев\nБаш ҡаланың Матбуғат йортонда күп функциялы медиа үҙәк барлыҡҡа киләсәк\n08:59, 22 фев\nИлдең һәм йылдың төп ваҡиғаһы!\n16:49, 21 фев\nМәжит Ғафури исемендәге Башҡорт Дәүләт академия драма театры премьера тәҡдим итә\n14:06, 21 фев


Республика юлдарында авариялар һаны арта | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nРеспублика юлдарында авариялар һаны арта\n13 октября 2015 — 15:28\nҺауа шарттарының ҡатмарлашыуы арҡаһында республика юлдарында авариялар һаны арта. 30 аварияла 44 кеше төрлө тән йәрәхәттәре алған, 3 кеше һәләк булған. Үлемесле аварияларҙың береһе Әбйәлил районында теркәлә. Магнитогорск – Аэропорт юлында 7 модель Ваз водителе төп трассаға сыҡҡан ваҡытта Приораға юл бирмәй авария ойоштора. Һөҙөмтәлә классикала ултырған 79 йәшлек пассажир һәләк була. Баймаҡ районында 7 модель ВАЗ менән идара итеүсе 40 йәшлек водитель юлдан сығып китеп түңкәрелә. Алынған тән йәрәхәттәренән ваҡиға урынында һәләк була. Оҡшаш фажиғәле авария Ҡырмыҫҡалы районында теркәлә Фольксваген Джетта автомобиле рулендә ултырыусы 26 йәшлек ҡатын ҡар яуған ваҡытта автомобиль менән идара итеү һәләтен юғалтып юлдан сығып оса. 50 йәшлек пассажир һәләк була. Водитель һәм тағы бер пассажир дауаханаға оҙатыла.


Инфоурок / Иностранные языки / Тесты / 7 класс өсөн тест\n7 кластар өсөн тест\nҺорауҙарға яуап бир.\nҺинең исемең кем ?\nМинең исемем – ...\nМинең атайымдың исеме кем?\nҺинең атайыңдың исеме – ...\nУның апаһының исеме кем?\nУның апаһының исеме – ...\nҺинең өләсәйең исеме кем?\nМинең өләсәйемдең исеме – ...\nҺорауҙарға яуаптар яҙ.\nҺин ниндәй ҡалала (ауылда) йәшәйһең?\nҺинең йортоң ниндәй урамда?\nҺин ниндәй республикала йәшәйһең?\nҺинең республикаңдың баш ҡалаһы нимә?\nРеспублика Президентының исеме кем?\nҠала (ауыл) хакимиәте башлығының исеме кем?\nРайон хакимиәте башлығының исеме кем?\nҺеҙҙең мәктәп директорының исеме кем?\nҺинең тәүге уҡытыусыңдың исеме кем?\nҺинең класс етәксеңдең исеме кем?\nҺандарҙы өлгө буйынса яҙ.\n1 – беренсе, бер\n1. Иң ҡәҙерле кеше.\n2. Ҡыҙҙар исеме.\n3. Әсе үлән.\n5. Һыу транспорты.\n6. Тәмде белдерә.\n7. Йәйен өлгөрә.\n8. Сәйгә ҡушып ашайҙар.\n9. Машинаны йөрөтә.\n10. Тәмле әскелт емешле ҡыуаҡ.\n(Кәнфит, кәмә, әрем, әсе, әсә, мәк,\nсейә, тәгәрмәс, еләк, Әсмә)\nНомер материала: ДВ-171766


15.10.2020 — МБУ "Отдел культуры Илишевского района" РБ\nМБУ "Отдел культуры Илишевского района" РБ\nАйнур Фатыйхов был донъянан ваҡытһыҙ китеп барҙы.\nМузыка донъяһы ошо көндәрҙә ҙур юғалтыу кисерҙе. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артистары Лилия һәм Халит Фатыйховтарҙың улдары, виртуоз баянсы, бик күп конкурстар лауреаты Айнур Фатыйхов был донъянан ваҡытһыҙ китеп барҙы. Илеш районының барлыҡ мәҙәниәт бүлеге хеҙмәткәрҙәре яҡташтарыбыҙҙың ғаиләһенең, туғандарының, яҡындарының оло ҡайғыларын уртаҡлаша. Айнур Фатыйховның урыны ожмахта булһын, моңло көйҙәре мәңгелеккә йөрәктәрҙә яңғырап торһон!\nСтәрлетамаҡ районында, республика халыҡ ижады үҙәге тарафынан, онлайн форматта уҙғарылган «Ҡаһым түрә ҡунаҡҡа саҡыра» III башҡорт тарихи-халыҡ йыры Төбәк-ара фестиваль-конкурсында район мәҙәниәт һарайында эшләүсе алыштырғыһыҙ ҡурайсыбыҙ Алик Борханов II дәрәжә лауреат дипломы менән бүләкләнде. Еңеүең менән ысын күңелдән ҡайнар ҡотлайбыҙ!!! Киләсәктә лә яңынан-яңы ижади уңыштар, ныҡлы сәләмәтлек теләйбеҙ!\nИлеш районында этнолингвомәҙәни экспедиция.\nБашҡорт дәүләт университетының башҡорт филологияһы, шәрҡиәт һәм журналистика факультеты коллективының “Башҡортостан Республикаһының төньяҡ-көнбайыш райондарына этнолингвомәҙәни экспедиция” проекты Башҡортостан Республикаһы Башлығы грантына лайыҡ булып төньяҡ-көнбайыш райондарында йәшәүселәрҙең тел үҙенсәлектәрен, фольклор һәм этнография өлгөләрен йыйыу маҡсаты менән бөгөн Илеш районына юлланды.\nБашҡорт дәүләт университетының башҡорт филологияһы, шәрҡиәт һәм журналистика факультеты деканы, филология фәндәре докторы, профессор Абдуллина Гөлфирә Риф ҡыҙы етәкселегендә Илеш районында экспедицияла:\nСаньярова Рәмилә Рәмил ҡыҙы — Башҡорт дәүләт университетының башҡорт филологияһы, шәрҡиәт һәм журналистика факультеты деканы урынбаҫары, филология фәндәре кандидаты, доцент,\nБәхтейәрова Әлфирә Нурислам ҡыҙы – Башҡорт дәүләт университетының башҡорт филологияһы, шәрҡиәт һәм журналистика факультеты деканы урынбаҫары, филология фәндәре кандидаты, доцент,\nХөснөтдинова Рәмилә Янсаф ҡыҙы – Башҡорт дәүләт университеты доценты, филология фәндәре кандидаты,\nӘширова Гөлсәсәк Әхәт ҡыҙы – Башҡорт дәүләт университетының башҡорт филологияһы, шәрҡиәт һәм журналистика факультеты деканы урынбаҫары, филология фәндәре кандидаты, өлкән уҡытыусы,\nБашҡорт дәүләт университетының башҡорт филологияһы, шәрҡиәт һәм журналистика факультеты шәрҡиәт һәм башҡорт тел ғилеме кафедраһы аспиранттары һәм магистранттары Илеш ерлегендә йәшәүселәр менән әңгәмәләшеп ҡиммәтле мәғлүмәттәр тупланылар. Осрашыуҙар өс зонала үтте: Иҫке Ҡырғыҙ ауылында Иҫке Ҡырғыҙ, Яңы Айыу, Татыш, Тәжәй, Иҫәнбай, Шәммәт; Ишҡар ауылында Сәйетҡол, Үрге Маншыр, Лаяшты,Ишҡар; Рсай ауылында Яңы Күктау, Теләпән, Йонно, Ҡарабаш, Үрмәт, Дөмәй, Рсай ауылдарында көн күреүсе информаторҙар экспедиторҙарға түкмәй-сәсмәй ерлектәренә хас ҡомартҡыларҙы һөйләп бирҙе. Осрашыуҙар йылы һәм эшлекле мөғәлләмәлә үтте.


Республикала быйыл исемле һайлау участкалары ойошторолдо\nУларҙың береһе данлыҡлы генерал Миңлеғәле Шайморатов исеме менән аталды. Ул яугир яҡташыбыҙҙың тыуған төйәге Ҡырмыҫҡалы районы Шайморатов ауылында урынлашты.\nМ. Шайморатов исемендәге һайлау участкаһы законға ярашлы иртәнге сәғәт 8-ҙә асылды. Бынан алда һайлау комиссияһы ағзалары бюллетендәрҙе тикшерҙе. Шайморатов һайлау участкаһында 719 кеше теркәләгән, шуға ҡарамаҫтан 727 бюллетень әҙерләнгән. Гражданлыҡ бурысын үтәргә тәүгеләрҙән булып, ғәҙәттәгесә, оло быуын вәкилдәре йыйылды. Хеҙмәт ветераны Әфҡәт Ниғмәтәллин һайлау участкаһына сәғәт етелә үк килгән.\nШайморат ауылында ете йөҙҙән ашыу кеше иҫәпләнә, шуларҙың 35-е өйҙә тауыш биреү өсөн алдан хәстәрлек күргән. Улар башлыса ололар, мөмкинлектәре сикләнгәндәр, сирлеләр. Бындай категориялы граждандар өсөн ике күсмө йәшник әҙерләнгән. Халыҡ һайлауҙарға йылдам ағыла. Участка асылыуға ярты сәғәт үтте тигәндә, 20 кеше үҙ гражданлыҡ бурысын үтәне.\nҠырмыҫҡалы районынында барлығы 48 һайлау участкаһы ойошторолған. Ғөмүмән, республикала уларҙың һаны өс меңдән ашыу. Улар киске сәғәт 8-гә тиклем эшләй.


Быйылғы йәй беҙҙең ғаилә өсөн сәйәхәткә һәм тәьҫораттарға бай булды — Минең мәҙәни көндәлегем\nӘхмәтова Әмилә, Рамаҙан Өмөтбаев исемендәге башҡорт лицейының 4в класы уҡыусыһы. Уҡытыусыһы — Бикмәтова Р. Ә.\nБыйылғы йәй беҙҙең ғаилә өсөн сәйәхәткә һәм тәьҫораттарға бай булды. Йәмле яҙ миҙгеленең май айында Баймаҡ районында урынлашҡан, 1965 йылда тәбиғәт ҡомартҡыһы тип иғлан ителгән Ғәҙелша шарлауығын күрергә барҙыҡ. Ул Башҡортостандағы иң бейек шарлауыҡ. (15 метр).\nИюнь айында Башҡортостандың баш ҡалаһы Өфөгә ҡунаҡҡа барҙыҡ. Өфө Ағиҙел буйында, бейек тауҙа урынлашҡан. Баш ҡалала беҙгә бик оҡшаны, бигерәк тә башҡорт халҡының милли геройы — Салауат Юлаев һәйкәле, “Дуҫлыҡ монументы”, “Ете ҡыҙ” музыкаль фонтаны хәтерҙә оҙаҡ һаҡланасаҡ!\nЙәйге көндәр эҫе тороуға ҡарамаҫтан, ғаиләбеҙ менән Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы – Зәйнәб Биишеваның тыуған ауылына юл тоттоҡ. Күгәрсен районының Туйөмбәт ауылында З. Биишеваның йорт-музейы эшләй. Ә инде унан ҡайтышлай Йылайырға туғандарға туҡтаныҡ. Бында ла беҙ буш йөрөмәнек. Йылайыр йылғаһында туйғансы һыу индек, ял иттек. XVIII б. нигеҙ һалынған билдәле Преображенск баҡыр иретеү заводының урынын барып ҡараныҡ, иҫтәлеккә фотолар төштөк. Быйылғы йылда Йылайыр районы республика һәм федераль проекттарында ҡатнашып, тарихи объекттарҙы тергеҙеүгә өлгәшкән. Мәҫәлән, Преображенский сиркәүен төҙөкләндергәндәр, Йылайыр йылғаһы буйында баҫма, обелиск, портал, “Дүрт онда” кеүек төрлө артобъекттар эшләнгән.\nҠайҙа ғына бармаһаң да, үҙ тыуған ерең матурыраҡ, ҡәҙерлерәк. Беҙ ҙә яңы ерҙәрҙе күреп, көс туплап, ләкин тыуған төйәгебеҙҙе һағынып ҡайттыҡ.


Улар - Ботайҙың күрке » "Урал" гәзите\nБотайҙа йәшәгән Разия һәм Фәрит Ирғәлиндарҙың тормош ҡороп йәшәүҙәренә 50 йыл үтеп тә киткән. Алтын кѳҙҙәренә аяҡ баҫҡан юбилярҙар 4 улын һәм 1ҡыҙын үҫтереп, оло тормош юлына аяҡ баҫтырғандар. Әле лә уларға атай йортоноң йылыһын ѳләшеп, терәк-таяныс булып ғүмер итәләр. Ошондай ҙур тантана айҡанлы Ирғәлиндар менән әңгәмә ҡорҙом.\n- Бик һирәктәр генә тиң ҡартайып, алтын юбилейға етә. Һеҙ - шулар араһында. Ниндәй хис-тойғолар кисерәһегеҙ?\n- Аллаһы Тәғәлә биргән ғүмергә риза булып, үҙебеҙгә һаулыҡ теләп, балаларға бәлә һалмай йәшәүебеҙгә рәхмәтлемен. Үҙем насар булһам да, аралашҡан кешеләрем һәйбәт, - тип кѳлә Фәрит ағай.\nАллаға шѳкѳр, балалар үҫте, һәр береһенең үҙ ғаиләһе. Ҙурайып бѳткән ейән-ейәнсәрҙәр бар. Тормошома риза булып, барына шатланып йѳрѳйѳм. Балаларыбыҙ ҙа беҙҙең кеүек тиң ҡартайһын. Иҫләй ҡалһаң, ауылда мин белгәндән 3-4 кенә ғаилә 50 йыл бергә йәшәүҙәрен байрам итә алған икән. Йыр һүҙҙәре менән әйткәндә, «Иҫәнбеҙ беҙ, йәшәйбеҙ беҙ, Аллаға шѳкѳр».\n- Ғаилә ҡорған саҡта үтә йәш, ҡарт егет менән ҡыҙ ҙа булмағанһығыҙ. Һеҙҙе нимә ҡауыштырҙы: мѳхәббәтме, дуҫлыҡмы, әллә димләнеләрме?\n- Үҙебеҙҙә лә ҡыҙҙар бар ине ул саҡта, тик уларҙың етешһеҙ яҡтарын бигерәк күп беләм кеүек, ә Разия таныш түгел, бар яҡтан камил күренде, шуға ѳйләндем.\n- Мине Фәүзиә еңгә димләне. Улар донъя кѳтѳргә сәмселдәр, донъяң бѳтѳн булыр, тине ул, - тип һүҙгә ҡушыла Разия апай. - Фәүзиә Ирғәлина (Ғәлина) Фәрит ағайҙың ике туған апаһы, Аҙнағол ауылы килене, Ишбулат Ғәлин менән башланғыс класс уҡытыусылары ине. 1960 йылдарҙа Ботайҙа йәшәнеләр.\n- Бәхетле тип иҫәпләгән мәлдәрегеҙ күп булғандыр, ә шулай ҙа иң ҡәҙерле, онотолмаҫ ваҡиға бармы һәм ниндәй?\n- Донъя бит ул - шатлыҡтары ла, ҡайғылары ла эйәреп йѳрѳй. Тәүге балабыҙ Юлдаш, 4 малайҙан һуң Гѳлфиә тыуған кѳндәр һәр саҡ хәтерҙә.\nГѳлфиә ҡыҙыбыҙ һыуға янғас, 3 ай дауаханала яттыҡ. Үлер, тигәйнеләр. Уның йүнәлеп сығыуы, уландарымдың иҫән-һау хеҙмәт итеп ҡайтыуы, тәүге ейәнем Рәвил тыуыуы. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, 20 йәшендә генә мәрхүм булып ҡалды.\n- Һеҙ Рәхимә инәй менән 39 йыл бергә йәшәнегеҙ. «Бер ҡаҙанға ике тәкә башы” нисек һыйҙы? Килен тѳшѳргәндә уға 56 йәш булған.\n- Ҡәйнәмдән ҡурҡыңҡырай инем. Кѳслѳ ҡатын ине ул. Әйткәнен тыңлап, ололап йәшәп киттем. Ѳйҙә юҡтан тауыш сығарманы, ситтәгеһен мин ишетмәнем. Элек бит балаға ике ай ҙа булмай ҡала, эшкә сыҡтыҡ. Бѳтә балаларҙы ла ул ҡарашты. Ул яҡтан тыныс булдым.\n- Таныш түгел тѳпкѳл ауылға кисен ҡараңғыла (декабрь) килеп индегеҙ инде, моғайын. Ул саҡта Белореттан «классный» тип йѳрѳтѳлгән пассажир поезы киске туғыҙҙарҙа ғына килә ине. Ботайға 3-4 саҡрым тағы тәпәйләргә. Кемгә тѳбәп килдегеҙ, берәйһе ҡаршыланымы?\n- Интернатта тәрбиәсе булып эшләгән Рәшит Хәйруллин хәрби хеҙмәткә алынған, кеше юҡ. Шунан Ишбулат ағай, барыбер берәйһен табып килтерәм, тип, ҡалаға киткән дә Аҙнағолға һуғылған. Ә мин, эш хаҡы түләмәйҙәр, тип, ҡаланан эштән сығып ҡайтҡайным. Ишбулат ағай атайымдың ике туған ҡустыһы. Ул хәлде аңлатты, мин риза булдым, сѳнки хыялым - уҡытыусы булыу ине. Улар мине үҙҙәрендә йәшәтте.\n- Тәүге тапҡыр осрашҡан мәлегеҙҙе хәтерләйһегеҙме?\n- Иртәгәһенә кискә табан, юҡ йомошто бар итеп, еҙнә, пленка алып килмәнеңме, тип, Фәрит килеп инде.\nҺине күрергә килгән ул, пленка һылтау ғына, тип, кѳлѳшѳп ҡалды ағайым менән еңгәм.\n- Фәрит ағайҙың сәскә бүләк иткәне булдымы?\n- Ю-у-у-уҡ, мин үҙем - бүләк! (Фәрит ағай кѳлә).\n- Ҡый, тип, мин ултыртҡанды йолҡоп ырғытып бѳтә. Ә шулай ҙа ике мәртәбә бүләк алып ҡайтты - плащ һәм япон яулығы, - ти Разия апай.\nИрмен тигән ир ағас ултыртырға, ѳй һалырға, малай үҫтерергә тейеш, тиҙәр. Фәрит ағай ике тапҡыр ҙур ѳйѳн дә, бәләкәй ѳйѳн дә һалған. Улдарына, ҡыҙына ла ѳй тѳҙѳнѳ. Ауылда уның ҡулы теймәгән ѳй юҡтыр. 2012 йылдағы ауыл байрамында уның йорто тәрбиәле, матур, тѳҙѳк йорттар рәтендә булды. Урмансы булып эшләгән ваҡытында ағасты ла күп ултыртты. 4 улы ла үҙе кеүек оҫта ҡуллы булып танылған.\n1962 йылда килен булып тѳшкән ерендә таштай батҡан Разия апай интернатта тәрбиәсе, мәктәптә уҡытыусы булып эшләп хаҡлы ялға сыҡты. Ауылда күптән инде үҙ кешегә әйләнгән. Элекке уҡыусылары, мине Разия апай ѳйрәтте, шуға беләм, тип тора икән, был үҙе ҙур баһа түгелме ни?\nКиләсәктә лә пар аҡҡоштарҙай матур ғүмер кисерегеҙ, хѳрмәтле Разия һәм Фәрит Ирғәлиндар!


БР Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты социаль объекттар төҙөү темптарын арттырыуҙы талап итә // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБР Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты социаль объекттар төҙөү темптарын арттырыуҙы талап итә\n11:35, 31 июля 2012 Иҡтисад\nНефтекамала дүрт бала баҡсаһы төҙөлә. Башҡортостандың Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты рәйесенең беренсе урынбаҫары Николай Гавва ҡалаға эш сәфәре барышында уларҙың береһен төҙөү темптарын ҡаты тәнҡиткә алды. 220 урынға иҫәпләнгән бала баҡсаһын «Башуралэнергострой» холдинг компанияһы яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте төҙөй. Чиновник генераль подрядсыларға ҡыҫҡа сроктарҙа объект төҙөү графигын үҙгәртергә ҡушты.\nҠаланың ҡалған өс бала баҡсаһы буйынса эштәр графиктарға ярашлы башҡарыла. Әммә объекттар сафҡа индерелгәндән һуң, уларға илтәсәк юлдар мәсьәләһе килеп тыуасаҡ, тине Николай Гавва. Нефтекама хакимиәте был мәсьәләне хәл итеү буйынса тейешле саралар күрергә һүҙ бирҙе.\nБашҡортостандың Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты рәйесенең беренсе урынбаҫары 40 фатирлы социаль торлаҡ йорт төҙөү барышын тикшерҙе, уны алдағы йылда тапшырыу планлаштырыла. Торлаҡ өсөн майҙансыҡ инженерлыҡ инфраструктураһы менән тьмин ителгән, төҙөлөш темптары ҡәнәғәтләндерерлек. Был хаҡта БР Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитетының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр иттеләр.\nБынан тыш, Николай Гавва Саҡмағош ауылында 110 урынға иҫәпләнгән бала баҡсаһын һәм социаль торлаҡ йорт төҙөү барышын тикшерҙе. Был объекттарҙа эштәр графиктан күпкә артҡа ҡалып башҡарыла. Генераль подрядсыларға аҙна аҙағынаса объектты ваҡытында тапшырыу өсөн тейешле саралар күрергә ҡушылды.\nШундай уҡ 110 урынлыҡ бала баҡсаһын ул Илеш районының Үрге Йәркәй ауылында ҡараны. Бында ла шулай уҡ графиктан артта ҡалыу күҙәтелә, подрядсыларға эштәрҙе тиҙләтергә ҡушылды.\nТеги: төҙөлөш,торлаҡ,социаль объекттар


Балыҡтарға ни булған?\n17 Апрель , 14:35\nХалыҡ хәүефләнә, белгестәрҙән хәлде аңлатыуҙы һорай.\nСоциаль селтәрҙәрҙә хәүефләнеү тыуҙырырлыҡ фотоһүрәттәр урынлаштырылды: Әбйәлил районының Таштуй ауылы янындағы күлдә күпләп балыҡтар үлеп, һыу өҫтөнә ҡалҡып сыҡҡан. Быны күргән кешеләр фотоларҙы тарата һәм белгестәрҙән хәлде аңлатыуҙы һорай.\nБалыҡтарҙың күпләп ҡырылыуы тураһындағы хәбәр бөгөн иртән Әбйәлил районы хакимиәтенә лә килгән. Йәнгел ауыл Советы башлығы һүҙҙәренсә, кислород етешмәү йәки уның һыуҙа эремәүе сәбәпле балыҡтарҙың тонсоғоп үлеүе ихтимал.\nӘлеге ваҡытта Башҡортостан Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының Белорет территориаль комитеты белгестәре Әбйәлил районының Таштуй ауылында Таштуй йылғаһындағы быуаның һыу һаҡлау зонаһын визуаль тикшергән, тип хәбәр иттеләр ведомствонан.\n“Һыу биләмәһен тикшергәндә уны бысратҡан матдәләрҙең һыу объектына эләгеү ихтималлығына килтергән сығанаҡтар асыҡланманы. Балыҡтарҙың һәләк булыуы сәбәптәрен тикшерәбеҙ, тәбиғи һыуҙың сифатын билдәләү өсөн өлгөләр һайлап алдыҡ”, - тине Белорет территориаль комитеты рәйесе урынбаҫары Людмила Маркина.\nФото: Әбйәлил районының "Бәйләнештә"ге төркөмө.