40 - 50 120 - 150 45 - 65\n№ Тема Уҡыусыларҙың эшмәкәрлегенә талаптар Дәрес төрө Йыһаз-ландыр-ыу Уҡыусыларҙың эшмәкәрлеге Көн\nБашҡорт теленең үҙенсәлекле өндәре Башҡорт теленең үҙенсәлекле өндәрен танып белеү, һүҙҙәрҙе алфавит тәртибендә яҙа белеү Яңы тема буйынса материал-ды үҙләштер-еү Таблица Дәрестең уҡыу мәсъәләһен ҡабул итеү. Уҡытыусы ярҙамында дәрестең уҡыу мәсъәләһендә ҡатнашыу.Хәрефтәрҙе таныу, башҡортса- русса дөрөҫ әйтеү. Өндәр араһындағы оҡшашлыҡты һәм айырмаларҙы сағыштырыу. 03.09\nБашҡорт алфавиты Хәрефтәрҙе таныу, башҡортса- русса дөрөҫ әйтеү. Өндәрҙе айыра белеү. Яңы тема буйынса материал-ды үҙләштер-еү Таблица Дәрестең уҡыу мәсъәләһен ҡабул итеү. Уҡытыусы ярҙамында дәрестең уҡыу мәсъәләһендә ҡатнашыу. Алфавитты уҡыу, хәрефтәрҙең эҙмә- эҙлекле килеүен аңлау. Һүҙҙәрҙе алфавит буйынса урынлаштырыу. 10.09\nПредметты белдереүсе һүҙҙәр Исемдәрҙең берлек, күплек мәғәнәләрендә килеүен үҙләштереү Яңы тема буйынса материал-ды үҙләштер-еү Таблица Дәрестең уҡыу мәсъәләһен ҡабул итеү. Уҡытыусы ярҙамында дәрестең уҡыу мәсъәләһендә ҡатнашыу. Исемдәрҙең берлек, күплек мәғәнәләрендә килеүен үҙләштереү 17.09\nИсемдәрҙең яңғыҙлыҡ һәм уртаҡлыҡ мәғәнәһендә килеүе Яңғыҙлыҡ , уртаҡлыҡ, күплек мәғәнәләрендә килеүмсе һүҙҙәрҙе белергә. Яңы тема буйынса материал-ды үҙләштер-еү Таблица Дәрестең уҡыу мәсъәләһен ҡабул итеү. Уҡытыусы ярҙамында дәрестең уҡыу мәсъәләһендә ҡатнашыу. Яңғыҙлыҡ , уртаҡлыҡ, күплек мәғәнәләрендә килеүмсе һүҙҙәрҙе табыу. 24.09\nКүсереп яҙыу “Талҡаҫ күлендә” Белем һәм оҫталыҡ кимәлен тикшереү Һөйләмдәрҙе матур, дөрөҫ итеп күсереп яҙыу. Башҡорт теленең үҙенсәлекле өн- хәрефтәрен дөрөҫ итеп яҙылыу ҡағиҙәләрен үтәү. 01.10\nХаталар өҫтөндә эш. Исемдәрҙең берлек һәм күплек мәғәнәһендә килеүе Предметты белдереүсе һүҙҙәргә һорау ҡуйыу, уларҙың нисәү булыуын әйтеү. Белем һәм оҫталыҡ -ты комплекс-лы ҡулланыу,нығытыу Таблица Дәрестең уҡыу мәсъәләһен ҡабул итеү. Уҡытыусы ярҙамында дәрестең уҡыу мәсъәләһендә ҡатнашыу. Предметты белдереүсе һүҙҙәргә һорау ҡуйыу, уларҙың нисәү булыуын әйтеү. 08.10\nПредметтың билдәһен белдереүсе һүҙҙәр Һүҙҙәргә һорау бирә белергә, ул һүҙҙәрҙең нимәне аңлатҡанын әйтергә. Белем һәм оҫталыҡ -ты комплекс-лы ҡулланыу,нығытыу Таблица Дәрестең уҡыу мәсъәләһен ҡабул итеү. Уҡытыусы ярҙамында дәрестең уҡыу мәсъәләһендә ҡатнашыу. Һүҙҙәргә һорау бирә белергә, ул һүҙҙәрҙең нимәне аңлатҡанын әйтеү 22.10\nТөп, сағыштырыу дәрәжәләре Һорауҙарға яуап бирергә, һөйләмдәр төҙөргә. Яңы тема буйынса материал-ды үҙләштер. Таблица Дәрестең уҡыу мәсъәләһен ҡабул итеү. Уҡытыусы ярҙамында дәрестең уҡыу мәсъәләһендә ҡатнашыу. Һорауҙарға яуап бирергә, һөйләмдәр төҙөргә. 29.10\nАртыҡлыҡ, аҙһытыу дәрәжәләре Һорауҙарға яуап бирергә, һөйләмдәр төҙөргә. Яңы тема буйынса материал-ды үҙләштер-еү Таблица Дәрестең уҡыу мәсъәләһен ҡабул итеү. Уҡытыусы ярҙамында дәрестең уҡыу мәсъәләһендә ҡатнашыу. Һорауҙарға яуап бирергә, һөйләмдәр төҙөргә. 05.11\n“Предметты белдереүсе һүҙҙәрҙең берлек һәм күплек мәғәнәһендә килеүе” темаһына контроль диктант “Көҙ килә. Белем һәм оҫталыҡ кимәлен тикшереү Һүҙҙәрҙе дөрөҫ ишетеү һәм яҙыу, Предметты белдереүсе һүҙҙәрҙең берлек һәм күплек мәғәнәһендә килеүе темаһы буйынса ҡағиҙәләрҙе үтәү. Яҙыу күнекмәләрен нығытыу. 12.11\nХаталар өҫтөндә эш. Эште, хәрәкәтте белдереүсе һүҙҙәр Һорауҙарға яуап бирергә, һөйләмдәр төҙөргә. Яңы тема буйынса материал-ды үҙләштер-еү Таблица Дәрестең уҡыу мәсъәләһен ҡабул итеү. Уҡытыусы ярҙамында дәрестең уҡыу мәсъәләһендә ҡатнашыу. Һүҙҙәргә һорау бирә белеү, ул һүҙҙәрҙең нимәне аңлатҡанын әйтә белеү. 19.11\nПредметты белдереүсе һүҙҙәрҙең (исемдәрҙең) һөйләмдә эш башҡарыусы булып килеүе Һорауҙарға яуап бирергә, һөйләмдәр төҙөргә. Яңы тема буйынса материал-ды үҙләштер-еү Таблица Дәрестең уҡыу мәсъәләһен ҡабул итеү. Уҡытыусы ярҙамында дәрестең уҡыу мәсъәләһендә ҡатнашыу. Һүҙҙәргә һорау бирә белеү, ул һүҙҙәрҙең нимәне аңлатҡанын әйтә белеү. 26.11\nПредметтың билдәһен белдереүсе һүҙҙәрҙең һөйләмдәге мәғәнәре һәм функциялары Предметты , уның билдәһен, эшен белдереүсе һүҙҙәрҙе таба белергә, уларға һорау ҡуйырға. Белем һәм оҫталыҡ -ты актуаллә-штереү, ҡабатлау Таблица Дәрестең уҡыу мәсъәләһен ҡабул итеү. Уҡытыусы ярҙамында дәрестең уҡыу мәсъәләһендә ҡатнашыу. Һүҙҙәргә һорау бирә белеү, ул һүҙҙәрҙең нимәне аңлатҡанын әйтә белеү. 03.12\nҺорауҙарға яуап. Белем һәм оҫталыҡ кимәлен тикшереү Һорауҙарға яуап биреү Дәрестең уҡыу мәсъәләһен ҡабул итеү. Уҡытыусы ярҙамында дәрестең уҡыу мәсъәләһендә ҡатнашыу . һорауҙарға яуап биреү. 10.12\nХаталар өҫтөндә эш. Текст. Һорауҙарға яуап бирергә, һөйләмдәр төҙөргә. Яңы тема буйынса материалды үҙләштереү Таблица Дәрестең уҡыу мәсъәләһен ҡабул итеү. Уҡытыусы ярҙамында дәрестең уҡыу мәсъәләһендә ҡатнашыу. Тексты бүлеү, исем бирә белеү. 17.12\nПредметтың эшен белдереүсе һүҙҙәрҙең башҡарылыу ваҡыты Һорауҙарға яуап бирергә, һөйләмдәр төҙөргә. Яңы тема буйынса материалды үҙләштереү Таблица Дәрестең уҡыу мәсъәләһен ҡабул итеү. Уҡытыусы ярҙамында дәрестең уҡыу мәсъәләһендә ҡатнашыу. Һүҙҙәргә һорау бирә белеү, ул һүҙҙәрҙең нимәне аңлатҡанын әйтә белеү. 24.12\nКүсереп яҙыу. Белем һәм оҫталыҡ кимәлен тикшереү Һөйләмдәрҙе матур, дөрөҫ итеп күсереп яҙыу. Башҡорт теленең үҙенсәлекле өн- хәрефтәрен дөрөҫ итеп яҙылыу ҡағиҙәләрен үтәү. 14.01\nХаталар өҫтөндә эш. Предметтың эшен белдереүсе һүҙҙәрҙең башҡарылыу ваҡыты Һорауҙарға яуап бирергә, һөйләмдәр төҙөргә. Яңы тема буйынса материал-ды үҙләштер-еү Таблица Дәрестең уҡыу мәсъәләһен ҡабул итеү. Уҡытыусы ярҙамында дәрестең уҡыу мәсъәләһендә ҡатнашыу. Һүҙҙәргә һорау бирә белеү, ул һүҙҙәрҙең нимәне аңлатҡанын әйтә белеү. 21.01\nЭште белдереүсе һүҙҙәрҙең бойороу, һорау мәғәнәләрен белдереүе Һорауҙарға яуап бирергә, һөйләмдәр төҙөргә. Яңы тема буйынса материал-ды үҙләштер-еү Таблица Дәрестең уҡыу мәсъәләһен ҡабул итеү. Уҡытыусы ярҙамында дәрестең уҡыу мәсъәләһендә ҡатнашыу. Һүҙҙәргә һорау бирә белеү, ул һүҙҙәрҙең нимәне аңлатҡанын әйтә белеү. 28.01\nПредметтың иҫәбен белдереүсе һүҙҙәр Һан . Һорауҙарға яуап бирергә, һөйләмдәр төҙөргә. Яңы тема буйынса материал-ды үҙләштер-еү Таблица Дәрестең уҡыу мәсъәләһен ҡабул итеү. Уҡытыусы ярҙамында дәрестең уҡыу мәсъәләһендә ҡатнашыу. Һүҙҙәргә һорау бирә белеү, ул һүҙҙәрҙең нимәне аңлатҡанын әйтә белеү. 04.02\nЭште, хәрәкәтте белдереүсе һүҙҙәрҙең мәғәнә үҙенсәлектәре темаһына диктант “Турғай” Белем һәм оҫталыҡ кимәлен тикшереү Б.т. излож. Текст.йый.39- сы бит Һүҙҙәрҙе дөрөҫ ишетеү һәм яҙыу, Эште, хәрәкәтте белдереүсе һүҙҙәрҙең мәғәнә үҙенсәлектәре темаһы буйынса ҡағиҙәләрҙе үтәү. Яҙыу күнекмәләрен нығытыу. 11.02\nХаталар өҫтөндә эш. Автобиография Һорауҙарға яуап бирергә, һөйләмдәр төҙөргә. Яңы тема буйынса материал-ды үҙләштер-еү Таблица Дәрестең уҡыу мәсъәләһен ҡабул итеү. Уҡытыусы ярҙамында дәрестең уҡыу мәсъәләһендә ҡатнашыу. Автобиогафия эле енттарын белеү. Изложение һәм инша элементтарын өйрәнеү. 25.02\nПредметтың эшен, билдәһен белдереүсе һүҙҙәрҙең телмәрҙәге роле Яңы тема буйынса материал-ды үҙләштер-еү Таблица Предметтың эшен, билдәһен белдереүсе һүҙҙәрҙе (сифаттарҙы), мәғәнәләрҙе белдереүсе сараларҙы (ялғауҙарҙы) белеү. 04.03\nЭш – хәлдең билдәһен белдереүсе һүҙҙәрҙең телмәрҙәге һәм һөйләмдәге роле Яңы тема буйынса материал-ды үҙләштер-еү Таблица 11.03\nПредметты (кешене) белдереүсе һүҙҙәр темаһына диктант “Өләсәйем” Белем һәм оҫталыҡ кимәлен тикшереү Һүҙҙәрҙе дөрөҫ ишетергә һәм яҙырға, һөйләм аҙағында тыныш билдәләр-ен ҡуя белергә. Б.т.дикт, изл йый.17- се бит Һүҙҙәрҙе дөрөҫ ишетеү һәм яҙыу, Предметты (кешене) белдереүсе һүҙҙәр темаһы буйынса ҡағиҙәләрҙе үтәү. Яҙыу күнекмәләрен нығытыу. 18.03\nХаталар өҫтөндә эш. Һөйләм. Уның төрҙәре Һөйләм аҙағында тыныш билдәләренең ҡуйылышын аңлата белергә. Белем һәм оҫталыҡ-ты комплекс-лы ҡулланыу нығытыу Таблица Дәрестең уҡыу мәсъәләһен ҡабул итеү. Уҡытыусы ярҙамында дәрестең уҡыу мәсъәләһендә ҡатнашыу. Һөйләм төрҙәрен айыра белеү. 25.03\nХәбәр һөйләм Һөйләм аҙағында тыныш билдәләренең ҡуйылышын аңлата белергә. Белем һәм оҫталыҡ -ты комплекс-лы ҡулланыу,нығытыу Таблица Дәрестең уҡыу мәсъәләһен ҡабул итеү. Уҡытыусы ярҙамында дәрестең уҡыу мәсъәләһендә ҡатнашыу. Һөйләм аҙағында тыныш билдәләренең ҡуйылышын аңлата белеү. 01.04\nБойороҡ һөйләм Һөйләм аҙағында тыныш билдәләренең ҡуйылышын аңлата белергә. Белем һәм оҫталыҡ-ты комплекс-лы ҡулланыу,нығытыу Таблица Дәрестең уҡыу мәсъәләһен ҡабул итеү. Уҡытыусы ярҙамында дәрестең уҡыу мәсъәләһендә ҡатнашыу. Һөйләм аҙағында тыныш билдәләренең ҡуйылышын аңлата белеү. 08.04\nҺорауҙарға яуап. Һорауҙарға яуап биреү Дәрестең уҡыу мәсъәләһен ҡабул итеү. Уҡытыусы ярҙамында дәрестең уҡыу мәсъәләһендә ҡатнашыу . һорауҙарға яуап биреү. 15.04\nХаталар өҫтөндә эш. Һөйләмдең баш киҫәктәре. Эйә. Хәбәр. Һөйләмдә эйә менән хәбәрҙе таба белергә. Белем һәм оҫталыҡ кимәлен систематизация-лау Таблица Дәрестең уҡыу мәсъәләһен ҡабул итеү. Уҡытыусы ярҙамында дәрестең уҡыу мәсъәләһендә ҡатнашыу. Һөйләмдә эйә менән хәбәрҙе таба белеү. 22.04\nҺөйләмдә һүҙҙәрҙең урынлашыу тәртибе Һөйләмдәрҙә һүҙҙәрҙең яҙылыу тәртибе ҡағиҙәләрен үтәргә. Белем һәм оҫталыҡ-ты комплекс-лы ҡулланыу нығытыу Таблица Дәрестең уҡыу мәсъәләһен ҡабул итеү. Уҡытыусы ярҙамында дәрестең уҡыу мәсъәләһендә ҡатнашыу. Башҡорт һөйләмдәрендә һүҙҙәрҙең яҙылыу тәртибе ҡағиҙәләрен үтәү. 29.04\nҺөйләмдең баш киҫәктәре темаһына контроль диктант “Йүкә – бал биреүсе” Белем һәм оҫталыҡ кимәлен тикшереү Һүҙҙәрҙе дөрөҫ ишетергә һәм яҙырға, баш киҫәктәр-ҙе таба белергә. Б.т.дикт, изл йый. 43- сө бит Һүҙҙәрҙе дөрөҫ ишетеү һәм яҙыу, йыл буйына үткән ҡағиҙәләрҙе үтәү. Яҙыу күнекмәләнер нығытыу. Һүҙҙәрҙе дөрөҫ ишетеү һәм яҙыу, баш киҫәктәрҙе таба белеү. 06.05\nХаталар өҫтөндә эш. Һөйләм. Уның төрҙәре Һөйләм аҙағында тыныш билдәләренең ҡуйылышын аңлата белергә. Белем һәм оҫталыҡ- ты комплекс-лы ҡулланыу,нығытыу Таблица Һүҙҙәрҙе дөрөҫ ишетеү һәм яҙыу, һөйләм аҙағында тыныш билдәләре темаһы буйынса ҡағиҙәләрҙе үтәү. Яҙыу күнекмәләрен нығытыу. 13.05\nҺөйләм аҙағында тыныш билдәләре Һөйләм аҙағында тыныш билдәләренең ҡуйылышын аңлатыу, үтәү. Белем һәм оҫталыҡ-ты комплекс-лы ҡулланыу,нығытыу Таблица Дәрестең уҡыу мәсъәләһен ҡабул итеү. Уҡытыусы ярҙамында дәрестең уҡыу мәсъәләһендә ҡатнашыу. Һөйләм аҙағында тыныш билдәләренең ҡуйылышын аңлата белеү. 20.05\nУҡытыу – методик ҡулланмалар һәм әҙәбиәт исемлеге:\n1. Башҡорт теле һәм әҙәбиәте программаһы. Уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙең 1-11 кластары өсөн// Ижевск: Издательство «Книгоград», 2008й. Авторҙар: Д.С. Тикеев, Х.А. Толомбаев, Ә.Х. Вилданов, М.С. Дәүләтшина, Ф.Ә. Хөснөтдинова, В.И. Хажин.\n2. Башҡорт әҙәбиәте буйынса аудио-видеоәсбап.- Өфө: Башҡортостан Республикаһының Мәғариф министрлығы, 2009.\n3. «Башҡортостан уҡытыусыһы», «Аҡбуҙат», «Аманат» журналдары.\n4. Салихова М.Т., Шафикова С. Х. Башҡорт теленән диктанттар йыйынтығы (1-4-се кластар өсөн) - Өфө: Китап, 2011.\n5. Сиразетдинов З. Ә. Башҡортса өйрәнәйек. Урыҫ мәктәптәренең 1-4 – се синыфтары өсөн башҡорт теленән электрон дәреслек. – Өфө: Мәғариф министрлығы, 2011.\n6. Сынбулатова Ф.Ш. “Туған тел” дәреслегенә методик ҡулланма. 1-2 кластар. – Өфө, 2010.\n7. Тел төҙәткестәр, тиҙәйткестәр, һанамыштар. Төҙөүселәре: Иҫәнғолова Ә.Ф., Дәүләтҡолова Г.Ш. – Өфө, 2010.\n8. Толомбаев Х.А., Дәүләтшина М.С.Бүләк: Рус мәктәптәрендә уҡыусы башҡорт балалары өсөн әлифба. – Өфө: Китап, 2011.\n9. Толомбаев Х.А.,Нәбиуллина М.М. Башҡорт теле: Рус мәктәптәренең 2-се класында уҡыусы башҡорт балалары өсөн дәреслек.-6-сы баҫма.-Өфө:Китап,2009.\n10. Толомбаев Х.А. Нәбиуллина М.М. Башҡорт теле: Рус мәктәптәренең 3-сө класында уҡыусы башҡорт балалары өсөн дәреслек.-Өфө:Китап,2010.\n11. Толомбаев Х.А. Башҡорт теле: Рус мәктәптәренең 4-се класында уҡыусы башҡорт балалары өсөн дәреслек.-Өфө:Китап,2011.\n12. Туғыҙбаева Ф.Х. Беҙ уҡырға өйрәнәбеҙ: Мәктәпкәсә һәм кесе йәштәге уҡыусы балалар өсөн уҡыу китабы. – Өфө, 2009.\n13.Ял минуттары өсөн күнегеүҙәр. Методик ҡулланма. Төҙөүселәре: ИҫәнғоловаӘ.Ф., Дәүләтҡолова Г.Ш. – Өфө, 2009.


24 Март 2020, 15:39\nМәктәптә ниңә ялҡытҡыс?Геометрия уҡытыусыһы тамам теңкәһенә тейҙе Салауаттың. Ошо теоремаларҙы иҫбатламаҫ өсөн, ул әллә ниҙәр эшләргә әҙер. Әсәһе лә бит әле шул уҡытыусы һүҙен һөйләгән була, имеш, малайҙар математиканы яҡшы белергә тейеш. Шул Рәмил Маратовичтың дәрестәренә инеү Салауатҡа - үҙе бер яза кеүек. Бөгөн нисек тә түҙеп сығыр ҙа, иртәгә барыбер инмәйәсәк ул геометрияһына уның. Эйе, инмәйәсәк! Әсәһе командировканан бер көнгә һуңлап ҡайтам тине бит, тимәк ҡустыһын ала ла, Дәүләкән районында йәшәгән өләсәһенә шыласаҡ!\n- Өләсәй, сәләм! Һин өйҙәме? Әсәйем командировканан ҡайтҡансы беҙ һин дә булып торабыҙ, йәме. Беҙ өсәүләп ҡайтырбыҙ! Эйе, Айбулат туғаным һәм дуҫым Хансура.\nСалауат оҙон-оҙаҡ һөйләп тормайынса, телефонын һалып та ҡуйҙы. Хәҙер өләсәһе лә теләһә нимә һораша башлар, тиҙерәк ҡайтып, уның ҡоймаҡтары менән сәй эсер кәрәк! Өләсәй янында рәхәт шул: ул әрләмәй, төрлө тәмлекәстәр менән һыйлай.\nГөлнур әбей ейәненең шылтыратыуынан бер ни тиклем баҙап ҡалды. "Командировканан һуңлап ҡайта тиме, ә нишләп бында килергә булдылар икән? Йә, ярай, бигерәк һәйбәт, һағынып та киткәйне үҙҙәрен. Иртәгә шәмбе көн дәрестәре бар-барлығын... Әллә уҡымайҙармы икән? Өфөнөң үҙәгендә урынлашҡан башҡорт гимназияһынан ейәндәрен барып алғаны ла бар әбейҙең, шуға күрә ҡайҙа, нисек уҡығандарын яҡшы белә. Ҡыҙы ла шылтыратып әйтмәне бит әле, исмаһам, балалар ҡайтыр тип, ҡуй инде. Кейәүе Чечняға ебәрелгәндән алып ҡыҙы ал-ял белмәй эшләй, ваҡыты ла булмағандыр инде хәбәрләшергә. Нишләп ултырам әле теләһә ни уйланып, улдарым ҡайтыуына берәй ризыҡ әҙерләйем", - тип, әбей алъяпҡысына үрелде.\nҮҙәк баҙар эргәһенән автобустар Дәүләкәнгә сәғәт һайын китеп тора. Шуға ла малайҙарға туҡталышта оҙаҡ торорға тура килмәне. Бына ошо ҡустыһы Айбулат ҡына теләһә ниндәй һорауҙар биреп аптырата.\n- Салауат ағай, ә иртәгә дәрескә бармайбыҙмы ни?\n- Бармайбыҙ шул! Сөнки беҙ иртәгә был ваҡытта Гөлнур өләсәйемдә сәй эсеп ултырған булабыҙ, - тип яуапланы ағай кеше.\n- Ә ниңә әсәйем унда ҡайтырға ҡушты? Ул бит йәкшәмбе Өфөгә ҡайтып төшә, ә уғаса Хансураларға барып торорбоҙ?.. - Айбулат өҙмәне лә ҡуйманы.\n- Беләһеңме нимә, мыжыҡ, бар үҙең уның әсәһе янына, тороп ҡал, ә беҙ Хансура менән ауылға ҡайтып киттек! Шулай бит, Хансура? - тип ҡысҡырып уҡ ебәрҙе Салауат.\n- Эйе, - тигән булды Хансура. - Ул был бер туғандарҙың үҙ-ара ыҙғышыуына өйрәнеп тә бөткән, хатта Салауат барыбер үҙенекен итәсәген, ә ҡустыһы ағаһы менән килешәсәген белә.\n- Иртәгә шундай ҡыҙыҡ дәрестәр керә! Тарихты аҙна буйына көткәйнем. Мин Интернетта шундай мәғлүмәттәр таптым, Радик Наилевич аптырап китер ине, их... - Айбулат әллә ҡалырғамы икән тип, әле автобусҡа, әле туҡтаған трамвайға ҡарап торҙо.\n- Эйе, һин тапҡан мәғлүмәтте Радик Наилевич бөтөнләй ишеткәне лә юҡ! Бына беләһеңме, ул Интернеттың ни икәнен дә белмәй һәм һинең әйткәндәреңде иҫе китеп тыңлап торор инде! Аптыратаһың һин мине, белем эйәһе! Әллә бөтөнләй иҫәрләнә башланыңмы?! Йә, ярай, ҡайтмаһаң, ҡал, әй ҙә, һине көтөп торғансы, бөтә автобустар китеп бөтә хәҙер! - Салауаттың ҡустыһына бик ныҡ итеп йәне көйҙө. Артына аҫҡан сумкаһынан тотоп, бер аҙ елтерәтеп тә алды.\n- Йә, ярай, ағай, улайһа, мин әсәйҙе бында көтәм. Телефон бар бит, бәйләнештә булырбыҙ! - Айбулат автобус тәҙрәһенән ҡарап торған кешеләр алдында бер аҙ уңайһыҙланып та китте ахырыһы - һаубуллашып, килгән трамвайға өлгөрәйем тип, юл аша йүгерҙе.\nСалауат аптырап ҡалды. Юҡ, ул туғанын алып ҡайтырға тейеш. Етмәһә, иртәгә мәктәпкә ҡустыһы барып, ул бармаһа, нимә тип яуап бирер? Аҙаҡ, әйҙә, аҡланып тор синыф етәксеһе алдында, бигерәк тә анау алгебра белгесе теңкәһенә тейер. Юҡ, Айбулатһыҙ ҡайтырға ярамай!\n- Айбулат! Айбулат! Туҡтале!!!\nЮлдың теге яғына сығып еткән ҡустыһы, ағаһының тауышын ишетеп, боролоп ҡараны. Салауат уны ҡул болғап саҡыра ине. "Тағы нимә булды? Ҡайтмайым тигәс, барыбер ҡайтмайым бит инде!" Айбулат бер нәмәгә лә ҡарамай, ҡарарын үҙгәртмәҫкә булды, әммә ағаһы саҡырғас, кире яндарына бармайынса ла булдыра алманы. Малайҙар уңға, һулға машиналар елдергән киң юлдың уртаһында осрашты.\n- Айбулат, мин һиңә әйтергә онотҡанмын. Иҫләйһеңме, Балҡантауҙағы мәмерйәне? Ҡарт өләсәйебеҙ һөйләгәйне уны. Беҙ Хансура менән шунда инәсәкбеҙ. Әйҙә, бергә ҡайтайыҡ! - Салауат ағаһынан бындай һүҙ ишетермен тип һис тә уйламаған Айбулат аптырап ҡалды.\n- Мәмерйәгә?! Ә һеҙ унда нисек инәһегеҙ? Уның бит керә торған урынын үлән ҡаплаған, тиҙәр? - тине ул күҙҙәре осҡонланып китеп. Ҡустыһын ылыҡтырыр өсөн әле генә сәбәп эҙләп тапҡан Салауат аптырап ҡалманы:\n- Һуң һин үҙең бит уҙған аҙнала ғына "Заятүләк менән Һыуһылыу" эпосының бер вариантын уҡығанда, ҡалҡып торған өс таш булған ергә барып, серле һүҙҙәр әйткәндә, мәмерйә асылып киткән, тинең. Шулай булғас, табырбыҙ, тип уйлайым, - тине Салауат башына килгән мәғлүмәткә ҡыуанып.\n- Эйе, унда шулай тип яҙылғайны. Мин Радик Наилевичҡа ла тап ошо эпос хаҡында яңы мәғлүмәт тапҡайным бит! - Айбулат аптырап ҡалды...\n- Бына шул мәғлүмәттәреңде файҙаланыр ваҡыт етте, туғанҡайым, шулай булғас, йыйынғанһың, әйҙә, сәфәргә!\nАйбулаттың йөҙөнә ғәйепле төҫ инде.\n- Ағай, һин мине ғәфү ит инде, мин бөгөн мәктәпкә ноутбукты алып килгәйнем... Унда шундай ҡыҙыҡлы боронғо ҡаласыҡты таптым, шул хаҡта синыфташтарыма күрһәтергә теләгәйнем...\n- Ә бына быныһы өсөн, аҡыллы баш, әсәй алдында яуап тотасаҡһың, белдеңме? Әле ноутбук ҡайҙа? - Салауат ярһып китте. Айбулат сумкаһын асып, ағаһының ҡулына ылыҡтырғыс "ҡара китап" ты тотторҙо.\n- Йә, ярай, алыуың, бәлки, һәйбәт тә булғандыр. Кем белә, мәмерйә эсендә видеоға, фотоға төшөрөргә тура килер?.. Тик йөгөңдө үҙең күтәрәһең! Шунан - юлға сыҡтыҡмы?\n- Әйҙә, ағай! - Малайҙар бер-береһенә ҡарап йылмайышты.\nЙөгөңдө үҙең күтәрерһең, тиһә лә, Салауат ноутбукты ҡустыһынан алып, юл буйына төрлө уйындар уйнап, төрлө социаль селтәрҙәрҙә аралашып килде. Етенсе синыф уҡыусыһына бары шул ғына аңлашылмай ине: нимәгә кәрәк булды икән ул мәктәп тигәндәре? Бигерәк тә геометрия дәрестәре? Нимәлер иҫбатларға, дөрөҫләргә, аңлатырға? Беҙгә тиклем кемдер иҫбатлаған бит инде, аңлатҡан, уйлап тапҡан, ниңә уны яңынан ҡабатлайҙар икән, ә? Әсәһе үҙе уҡыған совет мәктәбен, дөйөм белем биреү нигеҙҙәрен маҡтаған була: улар бик һәйбәт булғас, ниңә Рәсәй компьютерҙар эшләү буйынса алда бармай? Ниңә әсәһе уларға ноутбукты кредитҡа алып бирә?\nМәктәпте ярата ул, яратмай түгел, унда уның синыфташтары, уға бик ҡыҙыҡлы күренгән биология, география дәрестәре бар. Физкультурала - Салауат һыуҙа йөҙгән балыҡ кеүек. Бына инде бер нисә йыл рәттән ул капитан булған футбол командаһы мәктәптә, районда ғына түгел, баш ҡалала беренсе урын яулай. Их, ниңә көн һайын бөтә дәрестәр урынына ла физкультура ғына инмәй икән?


Яҡын арала республикала “Транспорт картаһы” булдырыла | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n19 октября 2018 — 16:40 ГТРК «Башкортостан»\nҺаҡ булығыҙ, Өфө урамдарында легаль булмаған автобустар. Уларҙың 42 проценты пассажирҙарҙы ҡанунһыҙ хеҙмәтләндерә. Йәғни, 1 мең 300 автобус рейсҡа бер ниндәй рөхсәтһеҙ сыға. Тап улар оҙон аҡса артынан ҡыуып башҡала юлдарында хәүеф тыуҙыра ла инде. Яҡын арала республикала “Транспорт картаһы” булдырыла. Йәмәғәт транспорты тулыһынса уның буйынса эшләр, тип көтөлә. Башҡортостанда пассажирҙар ташыу менән ҡанунһыҙ шөғөлләнеү эшмәкәрлегенә Радий Хәбиров ризаһыҙлыҡ белдергәйне. Республика етәксеһе тиҙ арала транспортмәсьәләһен хәл итергә ҡушты.


Иордания — Башҡорт Википедияһы\n31°01′00″ с. ш. 36°37′00″ в. д.HGЯO\nИордан Хашимит Короллеге\nالمملكة الأردنية الهاشمية (аль-Мамля́ка аль-Урдуни́я аль-Хашими́я)\nДевиз: «الله، الوطن، الملك (Аллаһ, Тыуған ил, Король)»\nҮҙаллылыҡ датаһы 25 май 1946 ( Бөйөк Британиянан)\nБаш ҡала Амман\n• % һыу өҫтө 110\n6 259 932 чел. (106)\nВалюта Иордания динары (JOD, код 400)\nМОК коды JOR\nИорда́ния (ғәр. الأردن, Эль-Урдунн) — Яҡын Көнсығышта урынлашҡан ғәрәп дәүләте. Көньяҡтан Сүриә, төньяҡ-көнсығыштан Ираҡ, көньяҡтан Сәғүд Ғәрәбстаны, көнсығыштан Израиль һәм өлөшләтә танылған Фәләстин Дәүләте менән сиктәш. Иордания үле диңгеҙ яры буйында урынлашҡан.\nИлдең 90 % биләмәһен сүллек һәм ярымсүллек алып тора. Туристарҙы Иорданияға Үле диңгеҙ пляжы, Акаба ҡултығының корал рифтары, боронғо ҡала Петра йәлеп итә.\nИордания халҡы 6,2 млн, халыҡтың 95 % — ғәрәптәр. Күпселек халыҡ шәфи сөнни:әр (ислам) динендә. 6% кеше христиан динендә, әммә парламентта уларҙың өлөшө 20%. Ғәрәп теле рәсми тел тип танылған. Әммә бизнеста, хөкүмәтте, белемле кешеләр араһында инглиз теле таралған. Ғәрәп һәм инглиз телдәре бөтә мәктәптәрҙә мәжбүри уҡытыла. Айырым мәктәптәрҙә француз теле уҡытыла, әммә был телде белеү мөһим түгел.\nФайл:Физ. карта Иордании.png\nФизическая карта Иорданияның географик картаһы\nИлдең шаҡтай өлөшөн сүллек (90 %) биләп тора. Илдең көнбайышы таулы. Иордан йылғаһы Иорданияны Израилдән айырып тора. Илдең иң бейек нөктәһе Умм-әд-Дами (1854 м) тауы , иң түбән нөктәһе — Үле диңгеҙ (-427 м). Ил сүллектә урынлашҡанға күрә климат ҡороһәм йылы. Илдең төньяҡ-көнбайышы Урта диңгеҙгә яҡыныраҡ булғанға күрә, йыллыҡ яуым-төшөм 300 -800 мм. Яуым-төшөм башлыса һалҡын осорға тура килә (ноябрҙән мартҡа тиклем). Ҡышын 6—7 сәғәт ҡояшлы, йәйен 12—13 сәғәт.\nGND: 4028750-6 · ISNI: 0000 0004 0644 1982 · LCCN: n79072819 · NDL: 00574344 · NKC: ge129494 · LIBRIS: 149447 · VIAF: 156488025\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Иордания&oldid=896175 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 22:47 3 июль 2019 үҙгәртелгән.


Композитор, автор-башҡарыусы, рәссам Флера ШӘРИПОВА: “Мин – тәбиғәт балаһы” » «Йәшлек» гәзите | Газета "Йэшлек"\nГазета "Йәшлек" » Мәҙәниәт һәм сәнғәт » Композитор, автор-башҡарыусы, рәссам Флера ШӘРИПОВА: “Мин – тәбиғәт балаһы”\n31.10.2018 Композитор, автор-башҡарыусы, рәссам Флера ШӘРИПОВА: “Мин – тәбиғәт балаһы”\nҠайһы бер кешеләр үҙҙәренең булмышы менән ерҙе биҙәп йәшәй. Шағирә, композитор, йырсы Флера Ғабдулхай ҡыҙы ШӘРИПОВА үҙенең күп яҡлы таланты менән Башҡортостан ғына түгел, ә барлыҡ Рәсәй халҡына хеҙмәт итә. Уның йырҙарын илдең һәр төбәгендә яратып тыңлайҙар. Бөгөн талантлы шәхес үҙенең тормош юлына фотоһүрәттәр аша байҡау яһай. Уларҙы "Бәйләнештә" селтәрендәге гәзитебеҙҙең төркөмөндә ҡарағыҙ.\n1) Йыр-моң яратҡан ғаиләлә үҫтем. Әсәйемде «икенсе Зыкина» тип йөрөтәләр ине, ҡасандыр уны Ленинград сәнғәт училищеһына уҡырға алған булғандар, тик ҡартатайым: “Йырсы ла булдымы һөнәр!”– тип бер ни тиклем ваҡыттан барып, уны кире алып ҡайтҡан. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, әсәйемдең көслө тауышы өс ҡыҙының береһенә лә күсмәгән. Мин атайыма ныҡ оҡшағанмын, ауылда “бәләкәй Ғабдулхай” тип йөрөтә. Малайға оҡшаталар, тип үпкәләй торғайным. Етмәһә, сәсемде лә ҡыҫҡа ғына итеп ҡырҡып ебәрәләр. Шуғалырмы, оялсан, баҫалҡы бала булдым.\nАғастар шаулауында, йылғалар ағышында моң ишетә инем. Әллә шуға, әллә гел генә кешеләр менән аралашыуҙан китап уҡыуҙы, йырҙарҙы өҫтөн күргәнгәме, сәйер бала тип һаналдым. Радионан классик концерт яңғырай башлаһа, эшемде онотоп тыңлайым да, ҡайһы саҡ әрләнеп тә ҡуя инем. Ғаиләлә өс ҡыҙ үҫтек. Винера һеңлем Мәләүез ҡалаһында йәшәй, шиғырҙар ижад итә. Флорида апайым ойоштороу эшенә шәп, Сибай ҡалаһында донъя көтә. Икеһе лә иҡтисад белгесе, холоҡтарыбыҙ буйынса улар минән тәүәккәл, ныҡышмал булыуҙары менән айырылып тора. Аллаға шөкөр, туғанлыҡ хистәре беҙҙә ныҡ, тығыҙ аралашып йәшәйбеҙ.\n2) Ҡыҙ баламды ҡулыма алыу менән, донъям түп-түңәрәк булды. Бәхетемдең бөтөн мәлен сәхнәлә һәм уның янында тоям. Донъяның байтаҡ ауырлығын ҡыҙым Эльза менән бергәләп кисерҙек. Яратылып үҫте, әммә иркә булманы. Йәше лә тулмағайны, шәхси йортобоҙ янды. 90-сы йылдар, магазин кәштәләре буш, ә беҙҙең кейергә лә, ашарға ла юҡ. Туғандар ярҙамында аяҡҡа баҫтыҡ. Ул 6-сы класта уҡығанда ғына фатирлы булдыҡ. Уға тиклем дөйөм ятаҡтарҙа, ҡуртымға алынған фатирҙарҙа йәшәнек. Хатта үҙем эшләгән балалар баҡсаһында йоҡлап йөрөргә лә тура килде.\nАуырлыҡтарҙы күргәнгәме, етди, аҡыллы бала булып үҫте. Балалар баҡсаһына йөрөгәндә үк бысраҡ урамдарҙы күреп: “Ҙур үҫкәс, сүп-сарҙы урамға ташларға ярамай, тип гәзиткә яҙам,”– тип хәбәр һөйләй ине. Йырға ла, һүрәт төшөрөүгә лә таланты бар, сәнғәт мәктәбендә уҡыны. Әммә юғары уҡыу йортоноң юридик факультетын һайланы. Әлеге ваҡытта һөнәре буйынса эшләп йөрөй. Роберт исемле мосолман егете менән ғаилә ҡорҙолар. Кейәүем дә итәғәтле бала, әсәй, тип өҙөлөп тора. Шундай иғтибарлы, аҡыллы балаларым менән бәхетлемен.\n3) Тормош юлын үткәндә ышаныслы, ҡайғыларҙы ғына түгел, шатлыҡтарҙы ла ихлас бүлешкән дуҫтар кәрәк. Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Резеда Әминева менән бер-беребеҙҙе 30 йыллап беләбеҙ, Бөрйән ҡыҙы күптән инде яҡын дуҫыма әүерелде. Ул сәнғәт училищеһын тамамлағас, агрегат заводының мәҙәниәт һарайында ансамбль ойошторҙо. Мин шунда йөрөй башланым, төрлө сарала, концертта сығыш яһаныҡ. Тауыштарыбыҙ тап килгәс, йыш ҡына икәүләп дуэттар йырланыҡ. Бер дөйөм ятаҡта йәшәгән саҡта “ҡыҙыл мөйөш”тәге пианинола уйнап, репетициялар яһай башлаһаҡ, беҙҙе тыңларға байтаҡ кеше йыйылып китә торғайны. Мин Баймаҡ ҡалаһына күсеп киткәс, аралар бер аҙға өҙөлдө. Йылдар үткәс, кире табыштыҡ, яҡын әхирәттәр булып киттек. Фәрүәз Урманшин менән гастролдәргә йөрөйҙәр, йыш ҡына үҙҙәре менән мине лә саҡыра башланылар. Фәрүәз дә, Резеда ла миңә әҙәпле, тыйнаҡ булыуы менән оҡшай. Телдәренә ни килә шуны һөйләп йөрөмәйҙәр, кешеләр менән дә ипле аралашалар. Күңелдәр яҡын: һүҙгә килешкән юҡ, серҙәр берегә. Һәр ваҡыт бер-беребеҙгә ярҙам итергә тырышып торабыҙ. Резеда сәхнәгә сығарҙы. Байтаҡ йырымды халыҡҡа еткергәне өсөн дә уға рәхмәтлемен.\n4) 2000 йылда Надежда һәм Володя тигән ғаилә дуҫтарым үҙҙәре менән Нөгөш йылғаһы буйлап сәйәхәткә саҡырҙы. Яңы эмоцияларға, яңы эштәргә ашҡынып торған кеше булараҡ, шатланып риза булдым. Һәм шул көндән бирле йылғалар буйлап сәйәхәт итеү – минең яратҡан шөғөлөм. Башҡортостандан тыш, Кавказда булдым, Һиндостанда Ганг йылғаһында йөҙөргә насип булды. Әммә күңелемә барыбер ҙә Нөгөш һәм Инйәр буйҙары яҡын.\nЙылайыр районында, тау-урмандар араһында тыуып үҫкәнгәме, тәбиғәтте ифрат яратам. Тауға менһәм йә урман эсенә инһәм, тыным иркенәйеп китә, күңел ишектәрем асыла.\n5) Йыр-моңдо яратһам да, бала саҡтан педагог булырға хыялландым. Тәүҙә – Өфө педагогия училищеһының мәктәпкәсә тәрбиә биреү бүлеген, аҙаҡ Башҡорт дәүләт педагогия институтының филология факультетын тамамланым. Хеҙмәт юлымдың байтағы балалар баҡсаһында тәрбиәсе, өлкән тәрбиәсе вазифаларында үтте. Эшемде яратып башҡарҙым, бар күңелемде һалдым. Башҡорт төркөмдәре асыу, уларға программалар төҙөү, асыҡ дәрестәр үткәреү, байрамдар ойоштороу – быларҙың барыһын да ҙур теләк менән башҡарҙым.\nҒөмүмән, балалар баҡсаһы – тәрбиәнең иң кәрәкле, мөһим һәм төп звеноһы, тип уйлайым. Сөнки нигеҙ нәҡ бала саҡта һалына. Кеше булыуҙың ерлеге тыуыу менән ғаиләлә һәм балалар баҡсаһында төҙөлә, мәктәптә ул өҫтәлә һәм үҫә генә. Ҡулымдан килһә, балалар баҡсаһына, мәктәпкә иң талантлы, белемле һәм үҙҙәренә кешелек сифаттарын йыйған кешеләрҙе ҙур конкурс нигеҙендә һайлап алып, юғары эш хаҡтары билдәләп эшләтер инем. Етәкселәр ҙә, атай-әсәйҙәр ҙә, тәрбиәселәр ҙә шуны аңлаһын ине: беҙҙең илдең киләсәге – кескәй быуын ҡулында. Кемде тәрбиәләйбеҙ, алмашҡа шулар килә. Киләсәк тураһында бөгөн ҡайғыртыу – бик мөһим эш.\n6) Рәссамлыҡ һәләте миңә атайымдан күскән: ул шул тиклем матур төшөрә ине. Ҡулыма ҡәләм алырға тәбиғәт матурлығы илһам бирә, шуға ла картиналарымда гел генә тәбиғәт күренештәре һынлана.\nЙәш саҡта Баймаҡта үткән “Урал аръяғы рәссамдары” конкурсында 2-се урын яулауымды иҫәпкә алмағанда, был шөғөлөмә етди ҡараманым, баһа ла көтмәнем. Әммә эштәремдән күргәҙмә ойоштороп, халыҡҡа күрһәтергә ине, тигән хыялым булды. Бер саҡ шулай еҙнәйем Айҙар Әхәт улы Мусин, сәнғәт мәктәбе директоры, “Башҡортостандың яратҡан рәссамдары” тигән конкурста ҡатнашырға тәҡдим итте. Оялып, бер аҙ ҡыйынһынып ҡына ризалаштым, һәм көтмәгәндә “Аҫылташтар” номинацияһында (махсус белеме булмаған рәссамдар) беренсе урын яуланым. Күңелдәге шатлыҡ хистәрен һүҙ менән генә аңлатып булмай. Ә иң мөһиме эштәремдән күргәҙмә ойошторолоп, минең һүрәттәремде күп кеше күрә алды – хыялым тормошҡа ашты.\n7) Рәссамлыҡ һәләте миңә атайымдан күскән: ул шул тиклем матур төшөрә ине. Ҡулыма ҡәләм алырға тәбиғәт матурлығы илһам бирә, шуға ла картиналарымда гел генә тәбиғәт күренештәре һынлана.


14:51, 7 октября 2011 Йәмғиәт\nӨфөнөң Калинин районында 107-се балалар баҡсаһы сафҡа индерелде. Яңы бина 155 балаға иҫәпләнгән. Заманса мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһында физкультура һәм музыка залдары, балаларҙы үҫтереү комплекстары, заманса уйынсыҡтар, уңайлы карауаттар бар.\nБалалар баҡсаһы мөдире Ирина Козакова һүҙҙәре буйынса, учреждениела уҡытыусы-логопедтар һәм педагог-психологтар эшләйәсәк, өҫтәмә белем биреү хеҙмәттәрен күрһәтеү ҙә планлаштырыла.\nБынан тыш, бинала ҙур медицина кабинеты бар. Аҙыҡ-түлек блогында балаларға диетик ризыҡ әҙерләү өсөн заманса ҡорамал да урынлаштырылған.\nӨфө хакимиәте башлығы Павел Качкаев балалар баҡсаһының Өфөлә быйыл төҙөлгән бишенсе мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһы булыуын билдәләне. Йыл аҙағынаса йәнә бишәү асыласаҡ.\n— Йыл дауамында шул сама балалар баҡсаһы беҙҙә һуңғы 20 йыл эсендә асылғаны юҡ ине, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Өфө мэры. – Киләһе йылда тағы ла 12 мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһы ишектәрен асасаҡ. Эштәрен намыҫ менән башҡарған төҙөүселәргә ҙур рәхмәт.\nБина төҙөгәндә барлыҡ талаптар ҙа иҫәпкә алынған: янғын хәүефһеҙлеге, санитария-эпидемиологик нормалар һәм ҡағиҙәләр. Бында видеокүҙәтеү системаһы, автоматлаштырылған янғын сигнализацияһы, домофон ҡуйылған. Балалар баҡсаһы биләмәһе лә тейешенсә төҙөкләндерелгән.


Урок -путешествие по творчеству равиля бикбаева11кл | Образовательный портал EduContest.Net — библиотека учебно-методических материалов\nУрок -путешествие по творчеству равиля бикбаева11кл\nһәм ижад юлы буйынса\n11-се башҡорт класы\nУҡыусыларҙың халыҡ шағиры Р.Бикбаевтың тормошо һәм ижад юлы тураһындағы белемдәрен тулыландырыу;\nТелмәр күнекмәләрен, фекерләү ҡеүәһен үҫтереү;\nШағир ижадына ҡыҙыҡһыныу, Тыуған ергә, туған телгә ихтирам тойғолары тәрбиәләү.\nР.Бикбаев тураһында альбом материалдары;\nТормошон һәм ижадын яҡтыртҡан матбуғат баҫмалары;\nБашҡорт әҙәбиәте тарихы, 6-сы том;\nБашҡортостандың административ картаһы;\nБөгөнгө дәрестең темаһын билдәләр өсөн «Хәтер һынаш» уйынын үткәрәм. Һорауҙарға яуап эҙләгәндә, Р.Бикбаев тураһында белгәндәрегеҙҙе иҫкә төшөрөгөҙ. Әйҙәгеҙ,кем иң өлгөрө булыр икән?\n1. Ағас яҙмышына арналған шиғырҙың исеме. (“Бөрйән ҡарағайы”)\n2.“ Ете быуыным” шиғырында иҫкә алынған шәхес. (Тәфтиләү)\n3.“Таяуҙарға, аяуҙарға ышанып,\nНиңә ерҙә донъя көтөргә?”\nБыл юлдар ниндәй шиғырҙан алынған? (“Дауыл”)\n4. Башҡортостандың географик күренеше тураһында һүҙ барған шиғырҙың исеме. (“Башҡортостан бында башлана”)\n5. Р.Бикбаевтың ғилми хеҙмәттәрендә урын алған шағир.(Ш.Бабич.)\n6. Йыр менән яҙылған хаттың исеме нисек? (“Барып етһен ине хаттарым”)\n7. З.Вәлиди иҫкә алынған шиғырҙың исеме нисек? (“Йәншишмәбеҙ ошо тупраҡта")\n8. Р.Бикбаевтың тәүге шиғырҙар йыйынтығы нисек атала? (“Дала офоҡтары”)\n9. Шағирға бирелгән юғары баһа, исем. (Башҡортостандың халыҡ шағиры)\n-Яҡшы, уҡыусылар! Афарин!\n-Шулай итеп, дәрестең темаһын әйтегеҙ. (таҡтанан уҡытыу ) Экранға ҡарағыҙ: яуаптарығыҙға таянып, уның тураһында нимәләр әйтерһегеҙ?\n- Р.Бикбаев 1938 йылдың 12 декабрендә Ырымбур өлкәһе Покровка районында Үрге Ҡунаҡбай ауылында тыуған.\n-Түбән кластарҙа “Уралыма”, ”Салауат ҡылысы”, “ Башҡортостан бында башлана”, “ Йүкәләрҙән һығылып бал тамғанда”,“Дауыл”, “Барып етһен ине хаттарым ” шиғырҙарын өйрәндек.\n- Р.Бикбаев - С. Юлаев исемендәге премия лауреаты, Башҡортостандың халыҡ шағиры.\n-Уҡыусылар, бөгөн мин һеҙҙе Р.Бикбаевтың ғүмер юлдары буйлап сәйәхәткә саҡырам.\nБеренсе туҡталыш « Шағирҙың тыуған ере»\n“Сыңлар миндә сикһеҙ далам моңо\nДалам кеүек иҙелеп бөткәндә.”\n-Уҡыусылар,беҙҙең сәйәхәтебеҙ ҡайҙа башлана? (Экранда Ырымбур ҡалаһы, Каруанһарай күрһәтелә.)\n- Каруанһарай йортоноң төҙөлөү тарихы тураһында нимәләр беләһегеҙ? (Уҡыусыларҙың яуаптары)\n-Ырымбур яҡтары – халҡыбыҙҙың күп арҙаҡлы шәхестәре үҫеп сыҡҡан төбәк. Ырымбур яҡтарында тыуған күренекле шәхестәрҙе иҫкә төшөрөгөҙ әле. (Экранда Д.Юлтый, Ғ.Амантай, С.Агиштың портреттары күрһәтелә.)\n-Уҡыусылар, дәреслектән 137- се битте асығыҙ. (уҡыусы уҡый).\n-Яҙмыш ҡанаттары илдәнАлыҫтарға осора.Беҙ юҡһынғандаБеҙҙе ләУйлай микән Туҡсоран?Туҡ менән Сорандар ағаЙәнәш кенә,Әйтерһең дә,Тигр менән Евфрат.Тигр — Евфраттар йыраҡ,Үҙебеҙҙең ТуҡсорандарҺағындыра ифрат.Уйымда дала ла дала,Төштә лә табыр инде.Һауаларына һыуһауымҠанмайса ҡалыр инде, - тип юҡһына тыуған яғын шағир.\nЭкрандағы яҙыу:Икенсе туҡталыш “Тормошо һәм хеҙмәт юлы ”\n“Үҙе баҫыу, үҙе –һабансы”\n-Экранға иғтибар итегеҙ, М.Кәрим әйткән һүҙҙәргә асыҡлыҡ индереп китәйек.\n- Р.Бикбаев ижадының башы тураһында һөйләп китегеҙ.\nБер уҡыусы Башҡорт дәүләт университетындағы уҡыу йылдары тураһында ҡыҫҡаса һөйләп үтә. (ижади мөхит, түңәрәктәр, ҡәләмдәштәр менән аралашыу)\nУҡыусылар экранда күрһәтелгән даталарға бәйләп, шағирҙың тормошондағы мөһим ваҡиғаларҙы әйтәләр.\n1957 йылда шиғырҙары республика матбуғатында баҫыла башлай.\n1964 йылда “Дала офоҡтары”тигән тәүге шиғырҙар йыйынтығы сыға.\n1962-1965- СССР Фәндәр Академияһының Өфөләге Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты аспирантураһында уҡый.\n1966 - “Хәҙерге башҡорт поэмаһы” тигән темаға диссертация яҡлай.\n1995- Башҡортостан Яҙыусылар союзы идараһының рәйесе итеп һайлана.\n1996-филология фәндәре докторы тигән ғилми дәрәжәгә өлгәшә.\n1997- Әҙәби-фәнни эшмәкәрлегенең тос емеше –“Шағир һүҙе-шағир намыҫы” тигән ижади портреттар, әҙәби мәҡәләләр, сығыштар йыйынтығы донья күрә.\nӨсөнсө туҡталыш - “Ижад емештәре”\n“ бер мәл генә кеүек мәңгелегең,\nһәр бер мәлең мәңгелектәй бөйөк”\nР.Бикбаев күп һанлы лирик шиғырҙар, поэмалар ижад итте. Үҙен шиғыр оҫтаһы итеп танытты. Түбән кластарҙа “Уралыма”, ”Салауат ҡылысы”, “ Башҡортостан бында башлана”, “ Йүкәләрҙән һығылып бал тамғанда”,“Дауыл”, “Барып етһен ине хаттарым ” шиғырҙарын өйрәндек.\n“ Дауыл “ шиғырын фонояҙманан тыңлау.\n2. Әҙәбиәт ғилемендәге эшмәкәрлеге\n-Әҙәби тәнҡитсе сифатында тәнҡит мәҡәләләре, рецензиялар менән матбуғат биттәрендә сығыш яһай.\n“Замандың шиғри йылъяҙмаһы” тигән китабын баҫтырҙы,”Шағир һүҙе - шағир намыҫы” тигән мәҡәләләр йыйынтығы донъя күрҙе. “Шәйехзада Бабич.Тормошо һәм ижады” тигән ҙур монографияһын яҙҙы. “Беҙ үҙебеҙ –башҡорттар” тигән тулы баҫмаһын ,русса тәржемәләр йыйынтығын әҙерләп сығарҙы.\nДүртенсе туҡталыш “ Йәмәғәт эшмәкәрлеге”\n“Ир уртаһы-илдең тотҡаһы, тип\nҠарай бөгөн беҙгә ил күҙе. .”\n-Уҡыусылар, Рауил Бикбаев 1990- 2000 йылдарҙа башҡорт әҙәбиәтен пропагандалап күп сәйәхәт итә; АҠШ, Франция,Төркиә, Көнъяҡ Корея, Германияла була. Ошо юлъяҙмаларҙан Рауил Бикбаевтың «Сәфәрҙәрҙә сығам сәхәрҙәрҙә» (2002 йыл) китабы башҡорт әҙәбиәтендә сәйәхәтнамә жанрын өр - яңы баҫҡысҡа күтәрҙе. Р. Бикбаев 2007 йылдан БР Президенты Советы ағзаһы итеп билдәләнә. 2008 йылдан БР Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтайы депутаты, БР Дәүләт Йыйылышы–Ҡоролтайҙың Мәғариф, фән, мәҙәниәт, спорт һәм йәштәр эштәре буйынса комитет рәйесе вазифаларын башҡара. Ул иң әүҙем йәмәғәт эшмәкәре, үҙенең талант көсө менән йәмғиәтебеҙҙе үҫтереү эшенә айырыуса ҙур өлөш индерә. Уның ижады халҡыбыҙҙы, бигерәк тә йәш быуынды, рухи яҡтан тәрбиәләүҙә, милләтеббеҙҙең бәҫен күтәреүҙәге роле юғары баһаға хаҡлы.\n-Хәҙер дәфтәрҙәрҙә Р.Бикбаевтың ижадына күҙәтеү яһап, схемалар төҙөрһөгөҙ. Эште 3 төркөмгә бүленеп башҡарырһығыҙ.\n(Һәр бер төркөмгә схемалар таратып бирелә, уҡыусылар үҙ аллы тултыра )\n1-се төркөм- шиғриәт\n2-се төркөм- фән\n3-се төркөм- йәмәғәт эштәре\nҺәр төркөм сығыш яһағандан һуң экранда схема килеп сыға.\n-Таҡталағы теманы уҡып, үҙ фекерҙәрегеҙ менән бүлешегеҙ.\n- Шулай итеп , Р.Бикбаев ил, халыҡ ни күрһә, шуны үҙенең яҙмышы аша үткәргән бөйөк шәхес.\n1) Р.Бикбаевтың тормошо һәм ижад юлы тураһында\n2) Кроссворд төҙөргә.\nЕссе мухутдинова равиля илдусовича педагога психолога\nРезюме мухутдинова равиля илдусовича педагога психолога\nчерез игру к творчеству путешествие с аыболитом\nКонспект нод по кхудозхественному творчеству путешествие с колобком 1 мл.гр\n← Выступление в режимные моменты Урок путешествие по волге →


ҺӘР КЕМ ЕРҘӘ ГӘҮҺӘР » Башкортостан кызы\n«Боронғо Өфө» тарихи-мәҙәни музей-ҡурсаулығы директоры Гәүһәр Батталованы йәмәғәтселек иң беренсе нәүбәттә тележурналист булараҡ белә. Яҙмышы уға «бишле» билдәһе ҡуйған ғүмеренең матур бер артылышына еткәндә, тетрәндерерлек, күңелдең иң нескә ҡылдарына ҡағылып, ойоп ятҡан дәрт, сәм тойғоларын уятырлыҡ фильмдар тыуыуына сәбәпсе сценарийҙар яҙған ярһыу, тынғыһыҙ ижадсының рухи донъяһына сәйәхәт, уның уй-фекерҙәре менән танышыу, ул йөрөгән һуҡмаҡтар аша үтеү үҙе бер бүләк кеүек. Исеме есеменә тура килеп, Гәүһәр үҙе лә халҡыбыҙҙың бер гәүһәре, тәрән тарих төпкөлдәренән рухи хазиналарыбыҙҙы эҙләп табып, дөрөҫлөктө ваҡытында әйтә белеүсе һүҙ оҫтаһы, рух һаҡсыһы, күңел имләүсеһе.\n...«Ҡатын-ҡыҙ иркәләү, наҙға ғына түгел, тәү сиратта көслө терәккә мохтаж. Бөтә ҡиәфәтендә дәрт уйнаған, үҙенең көсөнә инанған баһадирҙы гүзәл зат нисек инде яратмаһын?! Янында яҡлаусыһы, һаҡлаусыһының ҡайнар һулышын тойған ҡатындан да бәхетлерәк кешенең булыуы мөмкинме һуң?» («Мин үлмәнем, башҡорттарым!» фильмынан).\n«Гөлсөм апай Чихимбаева хаҡында очерк әҙерләнем. Ҡырғыҙстандан ҡайтып төшкәнмен, юлдан йонсоғас, мине күрергә ашҡынған апайыма ҡаршылашып маташам, ай-вайыма ҡуймай, буласаҡ тормош иптәшемде минең менән таныштырырға алып килде», – тип иҫләй хәҙер ул көндө. Роберт уны зәңгәр экрандар аша алдан күрә. Уның: «Ошо минең кәләшем буласаҡ!» тигәне фәрештәләрҙең амин тигән сағына тура килдеме икән? Ике тиҫтә йыл инде улар татыу ғүмер итә. Улдары Айбәк юридик факультетында белем ала.\n...Үтә хисле, шиғырҙар яҙған, мандолина, гармунда уйнаған талсыбыҡтай ҡыҙҙы яҙмышы, һөнәре, яҡын кешеләре донъяһы түңәрәк, күңеле бөтөн, тос фекерле, емешле ижадсы дәрәжәһенә еткереп сыныҡтыра, һынай, өлгөртә. «Барыһына шөкөр итәм: бына тигән ғаиләм бар, инәйем тере, туғандарым янымда, бер түгел ике яратҡан эшемдә рәхәтләнеп ижад итәм», – ти Гәүһәр Тимерхан ҡыҙы.\n«Арытҡан ваҡыттарҙамы? Руль артына ултырып, башҡортса йырҙарҙы яңғыратып ҡуям да, Ағиҙел буйына төшөп ҡушылып көйләйем. Унда йә иларға, йә йырларға киләм, – ти. – Хисле булыу ҡамасаулай, әммә мине әтейем-инәйем, ауыҙың тулы ҡан булһа ла, кеше алдында төкөрмә, тип өйрәткән гәме, уларҙы ауыҙлыҡларға өйрәндем».\nБелем ҡәҙерен белемле белер, тигән шикелле, Гәүһәр Батталова затлы, аҫыл кешеләрҙе таба, уларҙағы иң яҡшы сифаттарҙы, аҫылташтай балҡытып, күрһәтә белә. Уның хыялдары ла күңел, тарих төпкөлдәренән гәүһәрҙәр эҙләүгә бәйле бит...\nМатериалдың тулы вариантын журналдың 12-се һанында уҡығыҙ.


“Ерҙең рәхәтлегенән файҙаланығыҙ”\n“Ерҙең рәхәтлегенән файҙаланығыҙ”11.01.2019\nӘҙәм менән Һауа тарихынан.\n“Әҙәм балаһы унда төрлө башбаштаҡлыҡ ҡылыр, ҡан ҡойор, дошманлыҡ орлоҡтары сәсер бит, – тип борсоулы уйын белдерә фәрештәләр, Аллаһ Тәғәлә Ергә урынбаҫарын ебәреү хаҡындағы ҡарарын еткергәс. – Ә беҙ, Раббым, Һине данлайбыҙ, ғибәҙәттәреңде өҫтөн ҡуябыҙ...” Был һүҙҙәргә яуап шулай яңғырай: “Мин һеҙ белмәгәнде беләм”. Раббыбыҙҙың әйткәне “кешелектең барлыҡҡа килеү маҡсатын яҡшы беләм” тигән төшөнсәне бирә.\nАллаһ Тәғәлә Әҙәмде үҙе яралта. “Мин кешене ҡуйы һәм төҫөн үҙгәртеүсән балсыҡтан ҡойоп яһайым, – ти фәрештәләренә. – Тейешле һынды эшләгәс, уға Үҙемдең йәнемде өрәм. Алдында хөрмәт менән баш эйегеҙ”. Барлыҡ фәрештәләр әйтелгәнде үтәй. Иблис кенә уларға ҡушылыуҙан баш тарта. “Эй, Раббым, Һин мине – уттан, ә әҙәм балаһын балсыҡтан бар иттең. Уның алдында баш эйәһем юҡ”, – тип тәкәбберлек күрһәтә. Бының өсөн иблис Аллаһ Тәғәләнең мәңгелек асыуына дусар була. “Үҙеңде һәм Әҙәмдең һине тыңлаған тоҡомдарын тамуҡтың мәңгелек хөкөмө көтә, – ти Раббыбыҙ. – Ә Минең ҡолдарымды үҙеңә әүрәтә алмаҫһың”.\nӘҙәм балаһы Йәннәттә һис тә тынғылыҡ таба алмай. Яңғыҙлыҡтан күңеле һыҙлай. Ә бер саҡ уянып китһә, баш осонда кеше ултыра икән (Аллаһ уны Әҙәмдең ҡабырғаһынан яһаған). “Кем һин?” – тип һорай Әҙәм. “Мин – ҡатын”. “Ни өсөн яратылдың?” “Һиңә йыуаныс булыу өсөн”.\nАнабыҙ Һауаның шулай ҡабырғанан яратылыуына бәйле пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт ғәләйһис-сәләм аҙаҡ ошондай һүҙҙәр әйткән: “Ҡатын-ҡыҙға изгелекле булығыҙ. Ул бөгөлөп торған ҡабырғанан яһалған. Әгәр был ҡыйышлыҡты турайтырға тырышһағыҙ, уны һындырырһығыҙ. Ә инде шул килеш ҡалдырһағыҙ, кәкрелек бөтмәҫ. Тимәк, ҡатын-ҡыҙҙы аңлау, уға ҡарата сабыр, изгелекле булыу мөһим”.\nАллаһ Тәғәлә Әҙәм менән Һауаға йәннәттә бер ағастыҡынан башҡа барлыҡ емеште ашарға рөхсәт итә. Ҡөрьәндә был тыйылған аҙыҡтың исеме аталмай, сөнки уны белеүҙән һис кемгә файҙа булмаҫ тип ҡарар ҡылына. Әҙәм менән Һауаның бәхетенә көнләшкән иблис иһә уларҙы барлыҡ бәрәкәттән мәхрүм итеү маҡсатында хәйләкәр план ҡора. Һөҙөмтәлә ир менән ҡатын, шайтан ҡотҡоһона бирелеп, тыйылған емештән ауыҙ итә. “Быны эшләргә ярамағанлығы хаҡында әйтмәнемме? Шайтандың һеҙгә дошман икәнлеге, изгелек теләмәгәнлеге тураһында белдермәнемме?!” – тип шелтә белдерә Раббыбыҙ. Әҙәм менән Һауа, гонаһтарын ғәфү итеүҙе үтенеп, Аллаһҡа тәүбә ҡыла. “Һеҙ Ергә төшәһегеҙ. Уның рәхәтлегенән үлгәнгә тиклем файҙаланығыҙ”, – ти Раббыбыҙ. Ошолай Әҙәм менән Һауаға, шулай уҡ иблискә йәннәтте ҡалдырырға бойорола. Бер-береһенә дошман булараҡ, улар һәр ваҡыт үҙ-ара көрәш алып бара, был һаман да дауам итә.\nЕргә төшөп, бөтөнләй икенсе тормош башлаған Әҙәм менән Һауаның Хабил менән Ҡабил исемле улдары хаҡында хикәйәт бар. Ғәрәп тарихсыһы Мөхәммәт ибн Исхаҡтың (922 – 1005) әйтеүенсә, ғаилә башлығы баҡыйлыҡҡа күсер алдынан улы Шисҡа тәүлектең төрлө мәлендә ниндәй доғалар ҡылырға кәрәклеген аңлата. Ғөмүмән, Әҙәмдең барлыҡ тоҡомо ошо улынан таралған тип раҫлана. “Шис” һүҙе “Аллаһтың мәрхәмәте” тигән төшөнсәне бирә.\nИслам ғалимы, хоҡуҡ белгесе Ибн Касир (1301 – 1373) билдәләгәнсә, Әҙәм ғәләйһис-сәләм йома көндө баҡыйлыҡҡа күсә. Фәрештәләр уны бәлзәмләү өсөн Йәннәттән матдә, кәфен алып килә. Мәйетте йыуып, төрөп, бәлзәм менән эшкәртәләр. Унан ерҙә соҡор ҡаҙалар. Янында доға ҡылып, мәйетте ҡәбергә төшөрәләр ҙә ер менән ҡаплайҙар. “Эй Әҙәм балалары! – тип өндәшә улар кешеләргә. – Ерләү йолаһы ошолай була, шулай дауам итергә тейешһегеҙ”.\nӘҙәм баҡыйлыҡҡа күскәс, уның юлын өҙмәү бурысы улы Шискә тапшырыла. Артабан был сылбырҙы быуындың йәш вәкилдәре Ануш, Кайнин, Михлайил, Йард һәм башҡалар дауам итә.\n“Пәйғәмбәрҙәр хаҡында тарихтар (Әҙәмдән Мөхәммәткә тиклем)” тигән китаптан тәржемә ителде


Башҡортостанда балаларға электрон тәмәке, вейп һәм кальян һатыуҙы тыйҙылар\n26 Сентябрь 2019, 16:53\nХәҙер Башҡортостанда балаларға электрон тәмәкеләр, кальяндар, вейптар, тәмәкеһеҙ тартыу ҡатнашмалары, таштар, сироптар һәм уларҙың аналогтары тыйылды. Республика Дәүләт Йыйылышы депутаттары бөгөн бәлиғ булмағандарға ошондай тауарҙар һатыуҙы сикләү тураһында тейешле закон ҡабул итте.\n«Тиҙҙән Башҡортостан Республикаһының Административ хоҡуҡ боҙоуҙар кодексына балаларға ошо тауарҙарҙы законһыҙ һатҡан өсөн яуаплылыҡ билдәләгән үҙгәрештәр индерелә, — тип аңлатты Башҡортостан Республикаһы — Дәүләт Йыйылышы рәйесе Константин Толкачев. — Тәүҙә, тыйыуға ҡарамаҫтан, яза нормаһының булмауы мөмкин. Шулай ҙа сауҙа селтәрҙәре вәкилдәре әле үк законды үтәр тип ышанам. Уларҙың абруйы туранан-тура шуға бәйле. Өҫтәүенә бындай хәл оҙаҡ дауам итмәҫ».\nБашҡортостан парламенты спикеры яҡын арала законды боҙған өсөн яза билдәләнер тип вәғәҙәләне. Ә уға тиклем уның үтәлешен йәмәғәтселәр контролдә тота.


Башҡортостанда Рәсәй киноһы йылының рәсми логотибына ҡарата йәмәғәтселек вәкилдәре ҡәнәғәтһеҙлек белдерә\nОшо нигеҙҙә интернет ҡулланыусылар араһында ла ҡыҙыу бәхәс бара. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Башҡортостандың Мәҙәниәт министрлығы бер ай элек иғлан иткән конкурс һөҙөмтәләре буйынса «Рампа» журналының баш мөхәррире Игорь Тонконогийҙың проекты еңеүсе тип табылғайны.\nЭмблеманың төп өлөшө - кинопленка рәүешендә, уның өҫтөндә башҡорт, аҫтында рус телендә Рәсәй киноһы йылы тип яҙылған. Башҡортостан флагы төҫтәрендә төшөрөлгән өс дүртмөйөш кинопленканың экранын һәм кадрҙарын һүрәтләй. Уртаһына республиканың милли үҙенсәлеген сағылдырыусы ҡурай төшөрөлгән. Ә аңлатмаһы былай яңғырай...\nИгорь Тонконогий, «Рампа» журналының баш мөхәррире: «Мин эмблеманы бер-нисә сәғәт эсендә эшләнем. Ул үҙенсә ябай ҙа, үҙенсәлекле лә булһын тип тырыштым. Таныулы булһын тигән маҡсат ҡуйҙым».\nРәсәй киноһы йылының Башҡортостандағы логотибы конкурсына барлығы тиҫтәләп ғариза ҡабул ителгән. Улар араһынан иң уңышлыһы тип "Рампа" журналы баш мөхәрриренең ижади эше танылған. Тик ул интернет ҡулланыусылары араһында ҡыҙыу бәхәс тыуҙырҙы. Күптәр был логотипты өнәп етмәй. Төрлө яҡлы фекерҙәр яңғырай. Ижади эште мәктәп уҡыусыһы кимәле менән сағыштырыусылар ҙа юҡ түгел.\nЛәлә Иҡбаева: «Былтырғы йылдың эмблемаһы матурырыҡ ине((( Бөтә республиканан ошонан да матур һүрәт булмағанмы???»\nГөлдәриә Йосопова: «Миңә логотип оҡшай! Башҡортостаныбыҙ флагы төҫтәрендә бит. Ҡурайы ла урынлы. Башҡорт илендә өр-яңы фильмдар төшөрөлөрөнә, башҡорт кинематографияһының өмөтлө киләсәгенә ишаралыр, тип уйлайым!»\nАйбулат Ишназаров: «Ҡара һәм аҡ төҫтәр район гәзиттәрендә яман күренәсәк. Кинопленка һыны ауыр, композицияны баҫа».\nГүзәл Ситдиҡова: «Буяу төҫтәре тоноҡ. Беҙҙең байраҡты күҙҙә тотҡан икән, уның эталон төҫтәре бар. Шуға ярашлы, төҫ һайлаһын ине. Ҡурай ҙа көрәнгә яҡын, ә байраҡта - алтын төҫ. Бер ҡыҙыл һыҙат кәрәк, шунһыҙ бик минор һүрәт.Ҡара күп, траурная окантовка».\nӘ был фекерҙәргә авторҙың үҙ ҡарашы.\nИгорь Тонконогий, «Рампа» журналының баш мөхәррире: «Һәр кемдең үҙ фекере. Кемгәлер квадрат, икенселәргә түңәрәк оҡшамай. Башҡортостан флагын да үҙгәртергә тырышманым. Конкурс булғас, конкурс инде. Комиссия һайлаған һәм ул үткән».\nБеренсе көнөнән үк, йыл эмблемаһы тирәләй бәхәс ҡупҡас, йыл дауамында ни булыр? Күңелде болғадырмаҫмы икән? тигән фекер тыуа. Ә инде Рәсәйҙә Ватан киноһын йылын Өфөлә асыу тантанаһы 25 ғинуарға билдәләнгән.


Ҡоролтай – ул һин, мин, һеҙ, беҙ | Всемирный курултай башкир\nБДУ-ның Бөрө филиалында Бөрө район-ара берләшмәһенә ингән Бөрө, Асҡын, Мишкә, Ҡариҙел, Благовещен, Борай, Балтас райондарының башҡорт ҡоролтайҙары башҡарма комитеттары рәйестәре һәм уларҙың урынбаҫарҙары өсөн семинар-кәңәшмә үткәрелде. Сарала Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының Башҡарма комитеты рәйесе Әмир Ишемғолов, Башҡарма комитет белгестәре Рәйсә Күзбәкова, Айрат Искәндәров, Марат Ғилманов, тарихсы һәм тележурналист Салауат Хәмиҙуллин, филология фәндәре кандидаты, БДУ доценты Искәндәр Сәйетбатталов ҡатнашты.\nБөрө район-ара берләшмәһе башҡорт ҡоролтайы рәйесе, БДУ-ның Бөрө филиалындағы юғары уҡыу йортона әҙерлек бүлеге етәксеһе, филология фәндәре кандидаты Винер Вәлиәхмәт улы Ғәниев үҙ ҡулы аҫтындағы башҡорт ҡоролтайҙарының эшмәкәрлеге тураһында һөйләне. Мишкә районы башҡорттары ҡоролтайы һәм Бөрө район-ара ҡоролтайҙар берекмәһе тарафынан республиканың Асҡын, Балтас, Борай, Бөрө, Ҡариҙел, Мишкә райондары өсөн нәшер ителгән “Йәнтөйәк” гәзитенең презентацияһы үткәрелгән.\nАсҡындағы 1-се урта дөйөм белем биреү мәктәбендә үткәрелгән “Урал батыр” эпосын яттан һөйләүселәрҙең төбәк бәйгеһендә Асҡын, Ҡариҙел, Дыуан, Ҡыйғы, Салауат райондары командалары көс һынашҡан. Бөрө район-ара берләшмәһе башҡорт ҡоролтайы сарала ҡатнашып, балаларға махсус бүләген тапшырған. Башҡорт дәүләт университетының Бөрө филиалында Һәҙиә Дәүләтшина премияһы лауреаты, билдәле йәмәғәт эшмәкәре, шағирә Гүзәл Ситдиҡова менән осрашыу уҙғарыуҙа ла урындағы башҡорт ҡоролтайының роле ҙур булды, ойоштороу эше тулыһынса уның ағзалары өҫтөндә ине.\nВинер Вәлиәхмәт улының сығышында тағы ла күп кенә мәсьәләләр күтәрелде. Бына уларҙың бер нисәһе: Бөтә донъя фольклориада сиктәрендә Бөрө районы башҡорттарының ауыҙ-тел ижадын өйрәнеү һәм туплау, райондың Яңы Байыш ауылында һуңғы төйәген тапҡан Башҡортостандың халыҡ сәсәне Фәррәх Дәүләтшиндың ижади мираҫын өйрәнеүҙе дауам итеү; йәштәрҙе йәмәғәт эштәренә ылыҡтырыу; һәр район өсөн башҡортса милли матбуғат баҫмаһы булдырыу (сөнки алты район өсөн донъя күргән “Йәнтөйәк” гәзите генә халыҡ ихтыяждарын ҡәнәғәтләндереп бөтмәй); ғаилә абруйын күтәреү; “Башҡортостан Республикаһы халыҡтары телдәре тураһында”ғы Закондың үтәлешен тәьмин итеү йәһәтенән ҡала һәм ауылдарҙағы алтаҡталарҙа башҡортса яҙмаларҙың дөрөҫлөгөн, теүәллеген даими контролдә тотоу; туған телде өйрәнеүгә ынтылышты кесе йәштән үк тәрбиәләргә кәрәклеген иҫәпкә алып, ҡала һәм райондарҙағы балалар баҡсаларында берәр башҡорт төркөмө ойоштороу тәҡдимен күтәреү һ.б.\nШуны ла билдәләргә кәрәк: Бөрө ҡалаһы һәм районы башҡорттары ҡоролтайы күрше өлкәләге башҡорттар менән дә тығыҙ бәйләнештә тора. Һамар өлкәһендә йәшәгән милләттәштәребеҙгә башҡортса йыртма календарҙар ебәреү, Ҡурған башҡорттарына методик әсбаптар, китаптар оҙатыу – шул бәйләнештең емешле һөҙөмтәләре.\nБилдәле журналист, тарихсы Салауат Хәмиҙуллиндың сығышы ҡоролтай делегаттарын битараф ҡалдырманы. Ул Бөрө ҡалаһының Шәмшәҙе ырыуы башҡорттары ерендә урынлашыуы, ҡала халҡы Шәмсетдин тип йөрөткән күлдең атамаһы асылда Шәмшәҙе булыуы тураһында, Асҡын, Балтас, Борай, Благовещен, Ҡариҙел, Мишкә ерҙәре тарихы хаҡында мауыҡтырғыс итеп һөйләне. Әйтергә кәрәк, тележурналистың сығышы халыҡ күңелендә ҙур ҡыҙыҡһыныу уятты, семинар-кәңәшмә тамамланғандан һуң да уның янына килеп һорау биргәндәр күп ине.\nБДУ доценты Искәндәр Сәйетбатталов үҙенең сығышында башҡорт теленең диалекттары һәм уның әҙәби телгә мөнәсәбәте, диалекттарҙың телебеҙҙең боронғолоғон һаҡлаған күренеш булыуын һыҙыҡ өҫтөнә алды. Искәндәр Рәсүл улы фекеренсә, диалекттар араһындағы айырмаларҙы милләтте билдәләүҙә төп критерий итеп ҡарау – хата ҡараш, сөнки тап ошо күренеш арҡаһында күпме милләттәшебеҙҙе ситкә этәрәбеҙ. Йәш ғалимдың сығышы төплө, тәрән уйланылған, дәлилдәр менән байытылған ине.\nБашҡорт ҡоролтайҙары башҡарма комитеттары рәйестәре һәм уларҙың урынбаҫарҙары өсөн семинар-кәңәшмә эшлекле шарттарҙа үтте. Башҡарма комитет рәйесе Әмир Ишемғолов үҙ сығышында урындарҙағы ҡоролтайҙар алдына аныҡ, етди бурыстар ҡуйҙы. Айрат Искәндәров рәйестәргә 2020 йылға тиклем стратегик план төҙөү зарурлығын иҫкә төшөрҙө. Марат Ғилманов “Яҡты киләсәк беҙҙең ҡулда” исемле йәштәр форумы үткәрергә тәҡдим итте, был тәҡдим ҡатнашыусыларҙа ҡыҙыҡһыныу тыуҙырҙы. Рәйсә Күзбәкованың сығышы ла залда ултырған уҡытыусылар өсөн бик тәьҫирле булды, сөнки уның сығышы, һәр ваҡыттағыса, төплө әҙерлекле, закондарға таянып әҙерләнгән була. Был юлы ул “Ҡоролтай рәйестәренә ярҙамға” тигән брошюраны таратып һөйөндөрҙө.\nСараға йыйылған башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары алдында күренекле педагог, ғалим, дәреслектәр авторы Вәкил Исмәғил улы Хажин да сығыш яһаны. Ул педагогик эш тәжрибәһе менән уртаҡлашып, туған тел дәрестәрен уҡытыуҙа өҫтөнлөклө алымдар тәҡдим итте. Уның ҡала шарттарында туған башҡорт телен һәм әҙәбиәтен уҡытыуҙа көнүҙәк методик проблемаларҙы күтәреп сығыуы ла урынлы булды.\nҒөмүмән, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының Башҡарма комитеты ағзаларының һуңғы йылдарҙа халыҡ араһында алып барған эшмәкәрлеге хуплауға лайыҡ. “Минең кеүек эшлә. Булдыра алһаң, яҡшыраҡ эшлә!” тигән принцип менән йәшәй улар. Урындарҙағы ҡоролтайҙар ҙа улар өлгөһөнә эйәрер тигән өмөттәбеҙ. Ҡоролтай – ул һин, мин, һеҙ, беҙ. Кемдәндер ниндәйҙер ярҙам көтөп ятмайыҡ, үҙебеҙ эшләйек! Шунда ғына халҡыбыҙ көслө лә, берҙәм дә булыр.\nГ. Билалова, “Ҡоролтай тауышы”нан.\n« Ғабдулла Туҡайҙың Барҙа тамырҙары\nИсемлек тә ҙур, атҡараһы ғәмәлдәр ҙә күп »


Газ селтәре һуҙыла\nУҙған йылда “Газсервис” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте коллективы ҡалала һәм ауылдарҙа газ селтәре төҙөлөшө буйынса байтаҡ эштәр башҡарҙы. Ҡаланың 20 урамында яңы селтәр барлыҡҡа килде. Бөгөн уларҙы йорттарға бүлеү эштәре дауам итә.\nЮлдар ҡарҙан таҙартыла\nҺуңғы һыуыҡтар ҡалалағы барлыҡ коммуналь хужалыҡтарҙы айырым режимда эшләргә мәжбүр итте. Бигерәк тә “Башкиравтодор” ААЙ-һының Баймаҡ ДРСУ-һы һәм “Баймаҡ ремонт-төҙөлөш идаралығы” МУП-ы коллективтарына ҙур бурыстар һалына. Райондың иң төпкөл ауылдарында йәшәүселәр менән дә бәйләнеш булдырыр өсөн юлсыларға тәүлек әйләнәһенә эшләргә тура килә.\nӘбделкәримдәр гөрләп йәшәй\nӘбделкәрим ауыл биләмәһе Рәсәй тарихы йылы һәм Имен бала саҡ һәм ғаилә ҡиммәттәре йылына ҡарата ауылдар араһында үҙешмәкәр художестволы смотр башланы. Уны Алғаҙы ауылы халҡы асты. Йәнбирҙиндар ғаиләһенең сығышы, Зилә Урманованың бейеүе, Сәлимә Урманова, Рәшит Мөхәмәтйәров, Таңһылыу һәм Рита Урмановаларҙың йырҙары дәррәү алҡыштарға күмелде.\nШулай уҡ Алғаҙы, Әбделкәрим, Йомаш, Ишбирҙе ауылдарының 40 йәштән олораҡтары өсөн спорт ярышы үтте. Волейболда йомаштар еңеү яулаһа, өҫтәл теннисында Ишбирҙенән Йәҙгәр Дәүләткилдин, шашкала Әбделкәримдән Ғилмитдин Юлдыбаев, ә инде гер күтәреү һәм армспортта Йомаштан Илфат Дәүләтбаев иң көслөһө булып танылды.\nИшмөхәмәт ауылының “Нур-иман” мәсетендә Мәүлит байрамы үтте. Аяттар, мөнәжәттәр уҡылды, вәғәздәр әйтелде. Бәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд ғәләй-һис-сәләмдең ғүмер тарихына байҡау яһалды. Был сарала ололар ҙа, йәштәр ҙә ихлас ҡатнашты. Тантана артабан аш-һыуҙан һығылып торған сәй табыны янында дауам итте.\nОло байрамды ойошторғандары өсөн ауылыбыҙҙың имам-хатибы Ғәйнислам Бейешевҡа, мәзин Сәфәрғәле Йәрмуллинға ҙур рәхмәтебеҙҙе белдерәбеҙ.\nАсия Үлйәбаева, китапханасы.\nЯрат ауылында ауыл биләмәһе советы, “Атайсал”, ағинәйҙәр клубтары, ҡатын-ҡыҙҙар советы, китапхана, мәктәп коллективтары ярҙамында күркәм саралар булып тора. Яңыраҡ улар 80 йәштән олораҡ ағинәйҙәр менән осрашыу үткәрҙе. Шулай уҡ йәмәғәт ойошмаларының эшенә отчет яһалып, баһа бирелде. Ошондай сараларҙы ойоштороуға күп көс һалған ауылдаштарыбыҙға ололар исеменән рәхмәт белдерәбеҙ.\nСаңғы юлы саҡыра!\n11 февралдә Сибайҙың ҡала паркында күмәк халыҡ ҡатнашлығында XXX Бөтә Рәсәй «Рәсәй саңғы юлы-2012» саңғы ярыштары үтәсәк. Ул үҙенең күләме, ҡатнашыусылары менән илебеҙҙә ҡыш миҙгелендә үткәрелгән иң ҙур спорт сараһы булараҡ билдәле. Ярышта һәр кем ҡатнаша ала, сәғәт 12-лә башлана .\n10 февралдә муниципаль район хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика һәм кадрҙар менән эшләү бүлеге тарафынан сираттағы «Тура бәйләнеш» ойошторола. Һеҙҙең һорауҙарығыҙға Баймаҡ АТП-һы директоры Артыҡаев Ирек Фәйзулла улы (т. 2-26-36) һәм Баймаҡ автовокзалы директоры Кәйекбирҙин Кирәймәргән Әғзәм улы (т. 2-25-93) яуап бирә.\nҮрҙә күрһәтелгән телефон номерҙары буйынса көндөҙгө сәғәт 10-дан 12-гә тиклем шылтырата алаһығыҙ.\nАвтор: Һаҡмар | Ваҡыты: 11:40 Комментариев нет:\nТәүге һөҙөмтәләр ҡыуаныслы\nФевраль аҙағында Урал аръяғы төбәген иҡтисади үҫтереүҙең комплекслы Программаһын ҡабул итеүгә бер йыл тула. Бөгөн инде ниндәйҙер һөҙөмтәләр тураһында һөйләргә мөмкин. Ошо хаҡта үҙенең блогында БР Хөкүмәте Аппараты етәксеһе И.А. Тажетдинов бына нимәләр яҙа: “Шуныһы һөйөнөслө, ошо осор эсендә ыңғай үҙгәрештәр күҙәтелде. Атап әйткәндә, урындағы хакимиәттәр Республика адреслы инвестиция программаһы менән эффектлыраҡ эшләй башланы, бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ эше әүҙемләште. Урал аръяғы өсөн бәләкәй эшҡыуарлыҡты үҫтереүҙең айырым программаһы ҡабул ителде. Бынан тыш, Программаны Ауыл хужалығы министрлығы менән Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты аша тормошҡа ашырыу яйға һалынды. Был эш башҡа йүнәлештәр буйынса ла дауам итәсәк.\nБашланғыстарыбыҙҙа банк өлкәһенең дә яҡлауын таптыҡ. Банк хеҙмәткәрҙәре төбәк райондарына сығып, халыҡ, эшҡыуарҙар менән осраша, консультациялар бирә – быларҙың, әлбиттә, һөҙөмтәһе ҙур”.\nҮҙенең сығышында Илшат Азамат улы төбәктәге мөһим ваҡиғаларҙы ла билдәләй. “Ҡыҫҡа ғына ваҡыт эсендә төҙөлгән Баймаҡ ит эшкәртеү комбинаты айырым иғтибарға лайыҡ, – ти ул. – Унда 200 млн һум инвестиция йәлеп ителде. Предприятиеның проект ҡеүәте – тәүлегенә 7 тонна колбаса изделиелары һәм ит деликатестары. Темәстә тәүлегенә 70 тонна һөт эшкәртеүгә һәләтле заводты төҙөү проектын тормошҡа ашырыу башланды. Инвестиция күләме 200 млн һумдан ашасаҡ. Производство йыл аҙағына эшләп китер тип ышанабыҙ.\nШулай уҡ республикала 2013 йылға тиклем умартасылыҡты үҫтереү Программаһы ҡабул ителде; урман хужалығы мәсьәләләре лә уңышлы тормошҡа ашырыла”, – тип яҙа ул үҙенең блогында.\nИ.А. Тажетдинов киң мәғлүмәт сараларына, блогерҙарға һәм әүҙем йәмәғәтселәргә айырым иғтибар бүлә: “Һеҙҙең ярҙам беҙгә бик кәрәк, – тип билдәләй ул, – Программаны тормошҡа ашырыу йүнәлешендә һеҙҙең һәм төбәк халҡының тәҡдимдәренә, фекерҙәренә мохтажбыҙ. Әйҙәгеҙ, блогта (http://zauralie.livejournal.com/) күмәкләшеп фекер алышайыҡ!”\nҮҙ фекерегеҙҙе булдырығыҙ\nИл башлығын һайлауға күп ваҡыт ҡалманы. Рәсәй Президенты кем булыр? Кемгә тауыш бирергә? Ошо хаҡта гәзит уҡыусыларыбыҙ нимә уйлай икән?\nШ.Т. Әбдрәхимов, үҙәк ҡала дауаханаһының баш врачы урынбаҫары:\n– Президент һайлауы бик көсөргәнешле буласаҡ. Ваҡыт яҡынлашҡан һайын, был тағы ла нығыраҡ һиҙелә. Шуның өсөн дә беҙҙән ҙур яуаплылыҡ талап ителә. Кем ҡулына яҙмышыбыҙҙы ышанып тапшырырға? Был үҙебеҙҙән тора. Шуға күрә Президентлыҡҡа кандидаттарҙың һайлау алды программаларын ныҡлап өйрәнергә кәрәк. Кем булһа ла барыбер, тип һайлауға бармай ҡалырға ярамай. Революция яһап ҡына ҡырҡа үҙгәреш индереп булмай, уның өсөн тағы ла 20 йыллап ваҡыт китәсәк. Үткәндәргә һығымта яһап, хәҙерге тормошто сағыштырып ҡарарға кәрәк. Гәзиттәрҙә баҫылған мәҡәләләр, “зәңгәр экран”дарҙа барған тапшырыуҙар менән генә танышып ҡалмай, алдынғы ҡарашлы, аҡыллы фекерҙәрҙе лә тыңлап өйрәнергә кәрәк.\nТ.Ш. Бикҡолов, район ветерандар советы рәйесе:\n– Уҙған тормош менән хәҙергеһен сағыштырып ҡарағанда, бөгөн күпкә яҡшыраҡ йәшәүебеҙ шик тыуҙырмай: пенсияны ваҡытында алабыҙ, халыҡҡа төрлө кимәлдәге социаль ярҙам даими күрһәтелә. Шунлыҡтан, илдә барған ошо сәйәсәтте артабан да дауам итергә кәрәк, тип уйлайым.\nБуласаҡ Президентҡа теләктәрем дә бар: бигерәк тә ауыл ерендә эш урындары булдырыуға иғтибар бирергә кәрәк. Күп кенә ир-егеттәр, ҡатын-ҡыҙҙар ситкә китеп эшләргә мәжбүр. Был үҙе үк ғаиләне тарҡатыуға килтерә. Урында киң ҡулланыу тауарҙары, аҙыҡ-түлек етештереү производствоһын артабан да үҫтерергә кәрәк. Шәхси эшҡыуарлыҡ алыпһатарлыҡ менән генә сикләнергә тейеш түгел.\nРайон хакимиәтенең отчеты тураһында\nУҙған йыл эшмәкәрлеге буйынса муниципаль район хакимиәтенең отчеты ойоштороласаҡ\nРайондың 2011 йылдағы социаль-иҡтисади, ижтимағи-сәйәси һәм мәҙәни-рухи үҫеше йомғаҡтары тураһында халыҡты тулыраҡ мәғлүмәт менән тәьмин итеү һәм урындағы эштәрҙең торошон яҡшыртыу буйынса өҫтәмә саралар ҡабул итеү маҡсатында Баймаҡ районы муниципаль район хакимиәте ҡарар итә:\n1. 2012 йылдың 25 мартына тиклем ҡаланың предприятиеларында, учреждениеларында һәм ойошмаларында, райондың барлыҡ ауылдарында муниципаль район хакимиәтенең 2011 йылдағы эшмәкәрлеге буйынса отчеттар ойошторорға.\n2. Муниципаль район хакимиәтенең 2011 йылдағы эшмәкәрлеге һөҙөмтәләре буйынса отчет менән райондың ауыл биләмәләренә сығыусы мәғлүмәт төркөмдәренең составын һәм графигын раҫларға.\n3. Муниципаль район хакимиәтенең 2011 йылдағы эшмәкәрлеге һөҙөмтәләре буйынса отчет менән ҡаланың предприятиеларына, учреждениеларына һәм ойошмаларына сығыусы мәғлүмәт төркөмдәренең составын һәм графигын раҫларға.\n4. Ҡала һәм ауыл биләмәләре башлыҡтарына, район һәм ҡаланың предприятие, учреждение һәм ойошма етәкселәренә (килешеү буйынса) мәғлүмәт төркөмдәренең халыҡ менән осрашыуҙарын тейешле кимәлдә әҙерләргә һәм унда структура подразделениеларының барлыҡ етәкселәренең һәм баш белгестәрҙең ҡатнашыуын тәьмин итергә.\n5. Мәғлүмәт-аналитика һәм кадрҙар менән эшләү бүлегенә мәғлүмәт төркөмдәренең халыҡ менән осрашыуҙарынан һуң төҙөлгән протоколдар буйынса йыйылыштарҙа әйтелгән тәнҡит һүҙҙәрен, тәҡдимдәрҙе дөйөмләштерергә һәм уларҙы муниципаль район хакимиәте башлығына тәҡдим итергә.\n6. Был ҡарарҙың үтәлешен контролдә тотоуҙы район хакимиәтенең эштәр идарасыһы Р.Ф. Иҫәнбаевҡа йөкмәтергә.\nДепутаттар эшкә йомғаҡ яһаны\nДүшәмбелә ҡаланың 1-се мәктәбендә икенсе саҡырылыш Баймаҡ ҡалаһы ҡала Советының һуңғы ултырышы үтте. Уның менән ҡала Советы рәйесе Г.В. Давыдов етәкселек итте. Ултырышта 6 мәсьәлә ҡаралды.\nҠала биләмәһе башлығы И.Ә. Бураншин, “Рәсәй Федерацияһында урындағы үҙидараны ойоштороуҙың дөйөм принциптары тураһында”ғы 131-се федераль Закон талаптарына бәйләп, ҡалала башҡарылған төрлө кимәлдәге эштәр тураһында мәғлүмәт бирҙе. Төҙөкләндереү саралары халыҡтың йәшәү кимәлен күтәреүгә йүнәлтелгән, торлаҡ-коммуналь хужалыҡтарҙың эшмәкәрлеген яҡшыртыу буйынса ла саралар күреләсәк, тип белдерҙе Исмәғил Әхмәт улы. Ул шулай уҡ Башҡортостан Республикаһы Президенты Р.З. Хәмитовтың Дәүләт Йыйылышы–Ҡоролтайға “Халыҡ өсөн эшләргә” Мөрәжәғәтнамәһенең төп бурыстарына туҡталып, киләсәккә аныҡ маҡсаттар билдәләне.\nУлтырышта ҡаралған ике төп мәсьәлә буйынса артабан фекер алышыуҙар дауам итте. Унда “Йылылыҡ селтәре” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәт директоры С.Я. Рысбаев, “Водоканал” ЯСЙ-һы директоры О.А. Ноздрачев, “УК ЖФБ” ЯСЙ-һы директоры Р.Р. Байбулатов, “Баймаҡ АТП-һы”ның баш инженеры Р.Р. Байбулатов һәм район Советы секретары Р.З. Ишбулатов сығыш яһаны.\n“Маҡсатлы, берҙәм эш талап ителә”\nБилдәле булыуынса, ошо көндәрҙә Баймаҡта үткән зона кәңәшмәһендә малсылыҡ тармағын үҫтереү, яҙғы баҫыу эштәренә әҙерләнеү, аграрийҙарға дәүләт ярҙамы күрһәтеү кеүек мәсьәләләр көн үҙәгенә сығарылды. Бөгөн ошо кәңәшмәлә күтәрелгән актуаль проблемалар, уларҙы хәл итеү юлдары тураһында ентекләберәк туҡталып үтәйек.\n– Тәбиғәт-климат шарттары ябай булмаған Урал аръяғының ауыл хужалығы тармағы бөгөн һәр яҡлап ярҙамға һәм үҫтереүгә мохтаж, – тип башланы үҙенең сығышын БР ауыл хужалығы министры Э.Ф. Исаев. – Бөгөн төбәктә малсылыҡтың да, үҫемлекселектең дә хәле яҡшынан түгел. Шул уҡ ваҡытта техника менән тәьмин итеү кимәле насар, МТС-тарҙың да эшмәкәрлеген маҡтап булмай. Былтыр, мәҫәлән, республика буйынса үҫтерелгән уңыштың 200 мең тоннаһын юғалттыҡ.\nМалсылыҡты күтәреү буйынса ла байтаҡ эшләйһе бар. Мал һаны һуңғы осорҙа 430 мең башҡа кәмегән. Иң мөһиме – беҙ тоҡомло малсылыҡты юғалттыҡ.\nБыйылға төп бурыс – ауыл хужалығын үҫтереүҙе системалы нигеҙҙә, маҡсатлы һәм берҙәм эш менән дауам итеп, һөҙөмтәгә өлгәшеү. Бында, әлбиттә, дәүләт ярҙамы ла ҙур роль уйнаясаҡ. Иң беренсе сиратта техник потенциалды яңыртыу, республикала старт алған “500 һөтсөлөк фермаһын модернизациялау” программаһына яңы һулыш биреү, ғаилә һөтсөлөк фермаларын үҫтереүҙе дауам итеү маҡсат итеп ҡуйыла. Атап үтелгән программалар тураһында БР Президенты менән һөйләштек, ул үҙенең фатихаһын бирҙе. Февралдә үк уларҙы финанслай башлаясаҡбыҙ.\n9 февраль—Халыҡ-ара Стоматолог көнө\n“Теш врачы – яратып һайлаған һөнәрем”\nБыл тормошта һәр һөнәр эйәһенең дә тиерлек профессиональ байрамы бар. Календарҙың 9 феврале, йәғни бөгөн, Халыҡ-ара стоматолог көнө билдәләнә. Ошо уңайҙан беҙ өмөтлө, күптәрҙең яратҡан теш врачы Илдар Ришат улы Ишембәтов менән әңгәмә тәҡдим итәбеҙ.\n– Илдар Ришат улы, стоматолог булыу теләге һеҙҙә ҡасан уянды?\n— Юғары класс уҡыусыһы булғанда. Шул мәлдә алдағы тормошоң, һайланасаҡ һөнәрең тураһында ныҡлап уйлана башлайһың бит инде. Беҙ факультетҡа бер иптәшем менән йыйынғайныҡ, ул инә алмағас, хыялынан баш тартты.\n– Ә һеҙ медицина университеты студенты булып киттегеҙ...\n– Ҡана һуң шулай еңел булһа (йылмая). Тәүге йыл инә алманым, рабфакта әҙерлек курсында уҡып, икенсе йылына студент булып киттем. Башҡа һөнәргә уҡыу тураһында уй башыма ла инеп сыҡманы.\nҠабул итеү тәртибе үҙгәрҙе\nБашҡортостан Республикаһы буйынса 37-се Һалым инспекцияһы дәүләт теркәүе һәм һалым түләүселәр иҫәбен алып барыу, ККТ теркәүе, бухгалтер отчетын, һалым буйынса декларация һәм башҡа документтарҙы ҡабул итеү, бюджет, шул иҫәптән физик берәмектәрҙән мөлкәт һалымы буйынса иҫәп-хисапты сағыштырыу, һалым түләүселәрҙең һорауы буйынса белешмә һәм башҡа документтар алыу, һалым һалыу тураһында мәғлүмәттәр биреү мәсьәләләре буйынса һалым түләүселәрҙе (юридик, физик берәмектәр һәм шәхси эшҡыуарҙар) 13 февралдән Сибай ҡалаһы, Зәки Вәлиди урамы, 50-се йорт, икенсе ҡат адресы буйынса ҡабул итә башлаясаҡ. Элеккесә “01”-се кабинетҡа мөрәжәғәт итергә кәрәкмәй.\nҺалым түләүселәрҙе ҡабул итеү графигы тураһында иҫкәртәбеҙ:\nдүшәмбе, шаршамбы – 8.15 – 17.30,\nшишәмбе, кесаҙна – 8.15 – 20.00,\nйома – 8.15 – 16.15,\nһәр айҙың икенсе һәм дүртенсе аҙнаһының шәмбеһе – 10.00 – 15.00 сәғ.\nКөн һайын эшләйбеҙ, төшкө ашҡа тәнәфес юҡ.\nһалым түләүселәр менән эшләү бүлеге – 8 (34775) 3-17-25,\nһалым түләүселәрҙе теркәү һәм иҫәп алып барыу бүлеге: 8 (34775) 3-13-97.\nначальник урынбаҫары, Рәсәй Федерацияһы дәүләт граждандар\nхеҙмәтенең 3 класлы советнигы.\nМәүлит байрамы үткәрелде\n“Халыҡтың дини белемен арттырырға кәрәк!” – район имамдары ошо фекерҙә\nОшо көндәрҙә бар донъя мөьмин мосолмандары Мөхәммәт пәйғәмбәребеҙҙең тыуған көнөн – Мәүлит байрамын үткәрҙе. Был күркәм тантана айҡанлы дүшәмбелә райондың имам-хатиптары Беренсе Этҡол ауылы мәсетенә йыйылды.\nКөндөң һыуыҡ булыуына ҡарамаҫтан, алыҫ тарафтарҙан килеп еткән ҡунаҡтар алдында башта райондың имам-мөхтәсибе Хөрмәтулла хажи Буранбаев сығыш яһаны. Ул был байрамды донъя мосолмандарының айырыуса яратыуын әйтеп үтте.\n– Мәүлит ул тыуыу тигәнде аңлата, Мөхәммәт пәйғәмбәребеҙҙең тыуған көнө, – тине хажи. – Хәҙерге быуын, йәштәр уны белмәй, мәғәнәһен аңламай. Шуға күрә беҙҙең бында йыйылыуыбыҙҙың да төп сәбәбе ошо.\nАртабан һүҙҙе муниципаль район хакимиәте башлығының социаль-гуманитар мәсьәләләр буйынса урынбаҫары И.Ә. Зәйнуллин алып, дин әһелдәренең йыйылышып ошондай матур сара ойоштороуына район хакимиәте исеменән рәхмәт белдерҙе.\nБаймаҡ студенттары һәр саҡ әүҙем\nҒәҙәттә, студент тиһәң, дәрестә йоҡо һимертеүсе йәки бөтөнләй лекцияларға йөрөмәгән, сессиянан сессияға ғына китап тотҡан, һәр ваҡыт ниндәйҙер тарихҡа тарып ҡына барған мәңге ас бәндә күҙ алдына килә. Һан яғынан күп булмаһа ла, студенттар араһында ундайҙар ҙа осрай. Көләмәстәр ҙә тап шундайҙарҙы тәнҡитләй. Әммә үткән аҙналағы осрашыуҙан һуң: “Шөкөр, баймаҡтар араһында ялҡау студенттар юҡ икән”, – тигән фекер уянды.\nОсрашыу кисәһе тотошлайы менән студенттарҙың концерттарынан, улар тормошондағы ҡыҙыҡлы хәлдәрҙән ҡоролғайны. Бигерәк тә Сибай педагогия колледжы менән Баймаҡ ауыл хужалығы техникумы уҡыусылары йыр-моңға маһирлығы, йор һүҙлеге, шаянлығы менән тамашасы күңелен яуланы. “Экзотик” бейеү студияһы ҡыҙҙарының сығыштары ла сараға биҙәк өҫтәне. Ә алып барыусылар Сөмбөл Юлбахтина менән Руслан Хисамиев үрҙә телгә алған ялҡау студенттар тураһында ла, йылғыр, теле менән телеп һалғандар хаҡында ла ҡыҙыҡлы хәлдәр һөйләп көлдөрҙө, викторина үткәрҙе. Унда еңгән студенттар кискеһен үтәсәк дискотекаға бушлай билет, башҡа төрлө приздар менән бүләкләнде.\nМатур ғаилә — ил күрке\nМөхәббәт нурҙарына сорналып\nСамауыр янында сөкөрҙәшеп сәй эскән бәхетле парға ҡарап, һоҡланып туя алманым. Матур ғаилә – ил күрке... Бына кемдәр тураһында әйтелгән был аҡыллы һүҙҙәр.\nЛүзә Сибәғәт ҡыҙы һәм Рәшит Тәхәү улы Яҡшыбаевтар бынан илле йыл элек булған ваҡиғаларҙы шундай күңел йылылығы, бер аҙ һағыш менән хәтеренә алды.\nҠыҙҙарҙың йөрәген яндырған, күрмәлекле, аҡыллы Рәшит Яҡшыбаев әрмелә хеҙмәт иткән саҡта (унда ла ул иң яҡшылар рәтендә була), Муллаҡай ауылына йәш, сибәр фельдшер эшкә килә. Уның һылыу ғына түгел, ә иҫ киткес уңған, миһырбанлы булыуын күргән Рәшит Тәхәү улының ағаһы: “Тәк, был фельдшер беҙҙең килен буласаҡ!” – тип белдерә. Ағай кешенең һүҙҙәре фәрештәләрҙең “амин” тигән сағына тура килә. Йәштәр танышҡас та бер-береһен оҡшата. Тик әрменән белемгә һыуһап ҡайтҡан егет Өфөгә ауыл хужалығы институтына уҡырға инә. Шулай ҙа бер мәл, каникулы тамамланырға ике көн генә ҡалғанда, ул һөйгәненә тәҡдим яһай.\nДепутаттар эшкә йомғаҡ яһаны Дүшәмбелә ҡа...


Урок по башкирскому языку "Кейем-һалым (Одежда)" скачать docx\nАвтор: Сагитова Гульшат Римовна это Вы?\nТема: Кейем-һалым. Һөйләм . Класс: 3\nМаҡсат:-кейем-һалым темаһы менән таныштырыу; йыл миҙгелдәрен ҡабатларға;\n-телмәр үҫтереү, һүҙлек запасын байытыу;\n-кейемдәрҙе пөхтә тоторға өйрәтеү.\nЙыһаҙландырыу: кейем-һалым һүрәттәре, ребус.\nҺүҙлек эше: кейем-һалым.\n- Һаумыһығыҙ уҡыусылар. Бөгөн башҡорт теле дәресен мин алып барам. Әйҙәгеҙ әле балар бер беребеҙҙе матур көн менән ҡотлап алабыҙ. Күҙҙәрегеҙ менән бер-берегеҙгә %Һаумы% тип әйтеп ҡарағыҙ, эйәктәрегеҙ менән, ауыҙҙығыҙ менән.\n2. Белемде актуалләштереү\n- Хәҙер беҙ һеҙҙең менән тел шымартып алабыҙ, тиҙәйткесте иғтибар һәм дөрөҫ итеп уҡығыҙ\nҺары Сабираға һары сандали, һары сандалиға һары Сабира.\n- Балалар, ҡарағыҙ әле таҡтаға. Һеҙ нимәләр күрәһегеҙ? (бүрек, кейем).\n- Ошо әйберҙәрҙе ниндәй бер һүҙ менән әйтеп була? (кейем)\n- Эйе, балалар был кейем-һалымдар. Кем дәрес темаһын әйтеп ҡарай.\n- Бөгөнгө дәрескә ниндәй маҡсаттар ҡуйыр инегеҙ, нимәләр белергә уйлайһығыҙ? (кейем-һалым исемдәрен ҡабатларға)\n- Афарин уҡыусылар, беҙ һеҙҙең менән дәрестә кейем-һалым исемдәрен иҫкә төшөрәбеҙ.\n3. Уҡыу мәсьәләһен сисеү.\n- Әйҙәгеҙ, тағы ла ошо һүҙҙәрҙе ҡабатлап алайыҡ. (слайд)\n- Ә бына был һүҙҙәр башҡорт теленә тәржимә ителмәй.\n- Әйтегеҙ эле, ә кейем беҙгә кәрәкме?\n- Нимәгә кәрәк? (матур, йылы булһын өсөн)\n- Ошо бирелгән һүҙҙәрҙе ниндәй төркөмдәргә бүлергә мөмкин? ( аяҡ, өҫкө кейем, эске, ҡышҡы, йәйге, ҡышҡы һ.б.)\n- Дөрөҫ, кейем-һалым ҡышҡы, йәйге, яҙғы-көҙгө кейемдәргә бүленә. Ниндәй миҙгелгә ниндәй кейем ингәненә һеҙ беләһегеҙме?\n- Әйҙәгеҙ төркөмдәргә бүленеп кейем-һалымдарҙы ҡышҡы, йәйге, яҙғы-көҙгө кейемдәргә бүлеп алабыҙ. Таҡтаға ҡарағыҙ, һәр төркөм үҙ миҙгелен генә яҙа.\n- Әйзәгеҙ ял минутын үткәреп алабыҙ\nКейемдәрҙе беҙ һаҡлайбыҙ.\nУларҙы тегеп ҡуябыҙ.\nШкафка кейемдәрҙе алып ҡуябыҙ.\nКофта, салбар, күлдәк, шарф\nАлып ҡуябыҙ беҙ шкафҡа.\n- Афарин, ял минутында беҙ нимәләр эшләнек? (кейемдәрҙе йыуҙыҡ, тектек ...)\n- Һеҙ кейемдәрегеҙҙе тәртиптә тотаһығыҙмы? (...)\n- Мәктәптән ҡайтҡас нимә эшләйһегеҙ? (...)\n- Хәҙер мин һеҙгә бер малай (Йәмил) тураһында текст уҡып ишеттерәм, ә һеҙ әйтерһегеҙ, шул малай кейемдәрен нисек тотор икән: бөхтә, тәртиптә, йә киреһенсә - әрпеш (неопрятно). Текста һеҙгә таныш булмаған һүҙҙәр булырға мөмкин: (слайд)\n- Нимә өсөн малай шатланған? (яңы кейемдәр өсөн)\n- Ниндәй кейем уға бүләк иткәндәр? (сатин күлдәк, галош ....)\n- Нисек уйлайһығыҙ, малай кейемдәрен нисек тотор икән?\n- Малайға нимәләр теләр инегеҙ, яңы кейемдәрен кейгәс?\n- 49 биттә ҡотлай торған һүҙҙәр бар, әйҙәгеҙ уҡыйыҡ, хәтерегеҙҙә ҡалдырығыҙ.\n- Мин һеҙгә тағы ла бер текст ишеттерәһе килә. (слайд)\n- Оҡшаны мы һеҙгә Гәрәй? Ни өсөн?\n- Ә һеҙҙең кейемдәрегеҙҙе кем йыйыштырып ҡуя?\n- Афариндар, кейемдәрегеҙҙе үҙегеҙ тәртиптә тотҡан өсөн.\n- Гәрәй һөйләмдәр төҙөгән һәм хаталанып киткән, хаталарын төҙәтегеҙ, дәфтәрегеҙгә яҙығыҙ.\n- Бик яҡшы. Гәрәй баш ватҡыстар уйлап сығарған сисә алаһығыҙмы? (СЛАЙД)\n- Дәресебеҙ шуның менән тамам, бөгөн дәрестә бөтә нимә аңлашалды мы, әйҙәгеҙ дәфтәр юлына баҫҡыс эшләгеҙ. Бер нимә лә аңламаған булһағыҙ, яңы белем алмаһағыҙ - 1 баҫҡысҡа өндәү билдәһен ҡуйығыҙ; күп нимә аңламай ҡалһағыҙ, дәрес оҡшаһа 2 баҫҡысҡа ҡуйығыҙ, бөтә нимә аңлашылды - 3 баҫҡыс. Дәрестә бик актив (әүҙем) ҡатнаштығыҙ.\n— Урок на тему: "Гістарычная і гуманістычная аснова апавядання У. Караткевіча "Паром на бурнай рацэ"\n— Урок по башкирскому языку "АҘЫҠ-түлек (продукты)"\n— Час общения "Поговорим об ответственности"\n— Учебное занятие на тему: "Оконцевание проводов"\n— Эссе на тему: "Я воспитатель школы-интерната"\n— Технологическая карта урока по ОДНКНР на тему "Традиции воспитания"


Хәбәрҙәр: Германияла ташҡындар, Магдебургта дамба емерелгән.\nГерманияла ташҡындар, Магдебургта дамба емерелгән.\nЕмергес ташҡындар, Саксония-Анхальт еренең баш ҡалаһы Магдебург тирәһендәге территорияларға хәүеф тыуҙырып, Германияның төньяғына табан уҡтала. Йәкшәмбе көн иртән, Эльба һәм Заале йылғалары ҡушылған урында дамба емерелде һәм һыу кимәле 7,5 метрға ҡәҙәр тиерлек күтәрелде, ә норма 2 метр.\nМеңәрләгән ҡотҡарыусы, янғын һүндереүсе, ғөмүмән, үҙ ирке менән бында йыйылған кешеләр алҡынып килгән һыуға ҡаршы көрәшә. Иртән бөтә көс ҡаланы электр энергияһы менән тәьмин иткән трансформатор подстанцияһын һаҡлауға йүнәлтелде.\n“Халыҡтың шул ҡәҙәр ныҡышып дамбаны ҡом һалынған тоҡтар менән нығытыуына, һыуҙың ирекле ағыуын туҡтатырға маташыуына хайран ҡалырлыҡ. Уйлауыбыҙса, улар юҡҡа ғына ғүмерен хәүеф аҫтына ҡуя- минут һайын дамба аша бик күп һыу ҡотороноп аға. Уларҙың тырышлығы бушҡа ғына,-”тип иҫәпләй урындағы власть вәкиле Ульрих Герштерер.\nҺуңғы көндәрҙә Эльбаның ғына түгел, Дунайҙың да ныҡ ташыуы ихтимал. Чехия, Словакия, Венгрияла хәлдәр ҡатмарлы. Көнэлгәре Будапешттағы Дунай һыуы бығаса күрелмәгән кимәлгә-7,5 метрҙан ашыуға күтәрелде. Венгрияла ла, Германияла ла һыу баҫыу ҡурҡынысы булған урындарҙан халыҡ өлөшләтә эвакуацияланды. Ҡалғандары властарҙың күрһәтмәләрен көтә. Магдебургтан айырмалы рәүештә, Ахен, Галле, Биттерфельд ҡалаларында һыу ҡайта башланы, әммә властар юғары хәүефлек кимәлен юҡҡа сығарырға ашыҡмай. .


Бәләкәй дәүләт оло бәләләргә тарып бара » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Сәйәсәт » Бәләкәй дәүләт оло бәләләргә тарып бара\nБәләкәй дәүләт оло бәләләргә тарып бара 06.07.2018 // Сәйәсәт\nКорея тауҙары һиллектән алыҫ әле\nҺуңғы ваҡытта донъяның төрлө тарафтарында йәшәгән кешеләр, электән белгәне — ҡыҙыҡһынып, бығаса илтифат итмәгәне табырға тырышып, Кореяны эҙләй. Дөрөҫөрәге — ошо атаманы йөрөткән ярымутрауҙың төньяҡ өлөшөн. Шунда 1948 йылдан бирле Корея Халыҡ Демократик Республикаһы йәшәп ята. Әлбиттә, Алыҫ Көнсығыштан беҙҙең ил сигенә терәлеп тип әйтерлек урынлашҡан был дәүләттең барлығын һәммәбеҙ ҙә беләлер, уның башында тәүҙә Ким Ир Сен, артабан уның улы Ким Чен Ир, хәҙер иһә йыуантыҡ Ким Чен Ындың тороуын да онотмайҙыр. Кимдар династияһы, шулай итеп, Төньяҡ Кореяла йәмғеһе етмеш йыл хакимлыҡ итә.\nИртәнге сафлыҡ иле\nХалҡыбыҙҙа “Алыҫта булһа — яҡындыр, яҡында булһа — ялҡындыр” тигән әйтем бар. Төптәнерәк уйлап ҡараһаң, улар бөгөнгө Корея Халыҡ Демократик Республикаһы тураһында әйтелгән кеүек. Был дәүләт күп йылдар йомоҡ, үҙ эсенә бикләнеп йәшәй, Көньяҡ Корея, йәғни Корея Республикаһынан айырмалы рәүештә, Төньяҡ тураһында ғәмгә хәбәрҙәр урыҡ-һурыҡ ҡына сыға, сыҡҡан хәлдә лә, һуңғы осорҙар күрһәткәнсә, ул хәбәрҙәр йә янъяллы сәйәсәт, йә ҡорал сусанлатыу менән бәйле була. Шуға күрә ошо ил тураһында таныштырыу йөҙөнән бер-ике кәлимә әйтһәм дә, зыян итмәҫ.\nЕвропала халҡы биргән Корея исеме, баҡтиһәң, урта быуаттарҙағы Коре дәүләтенең атамаһынан килеп сыҡҡан икән. Шиғри хислеләр Кореяны “Иртәнге сафлыҡ иле”, “Иртәнге еләҫлек иле”, “Иртәнге һиллек иле” тип тә күтәреп ебәргән.\nГеография картаһына күҙ һалһағыҙ, ике Корея дәүләтенең Азияның көнсығыш ҡырыйындағы ярымутрауҙы һәм шул тирәләге өс меңдән күберәк утрауҙы биләүен күрерһегеҙ. Ярымутрау, дөйөм алғанда, 220,8 мең квадрат километр майҙанда ята, шуның алты мең квадраты әлеге утрауҙарға төшә. Корея Халыҡ Демократик Республикаһын Рәсәй Федерацияһынан ун алты километр ярымлыҡ сик айыра. КХДР-ҙың майҙаны 122 мең квадрат километр самаһы, унда 18 миллион кеше көн итә. Әйткәндәй, Корея ярымутрауы — донъяла халыҡ иң тығыҙ йәшәгән урындыр, сөнки бында бер квадрат километрға яҡынса 250 кеше тура килә. Дүрт миллион корей Ҡытай, Япония һәм АҠШ-та даими йәшәй. Улар элекке СССР-ҙың Урта Азия республикаларында ла байтаҡ ине, Рәсәйҙең Алыҫ Көнсығышында ла бар һәм арта бара. Корейҙар Башҡортостанда ла һирәк күренгән ҡунаҡ түгел.\nКорея — бик боронғо, үҙенсәлекле тарихы һәм бай мәҙәниәте булған ил. Көслөрәк сит дәүләттәрҙең, бигерәк тә Америка Ҡушма Штаттарының ҡәһәтле сәйәсәте арҡаһында, әүәл бер бөтөн булған дәүләт, бына етмеш йыл, дүрт саҡрым киңлектәге демаркация зонаһы менән бүленеп йәшәй, зона ярымутрауҙы 250 километр буйы ҡап уртаға айырған.\nБөгөн КХДР тел осонда, иғтибар үҙәгендә булһа ла, ошо ыҡсым ғына ярымутрауҙа ни сәбәпле ике дәүләттең килеп тыуыуы тураһында уйланған кеше бармы икән? Корея мәсьәләһе Икенсе донъя һуғышы һөҙөмтәһендә, илдең 38-се параллелдән төньяғын — япондарҙан совет ғәскәрҙәре азат иткәс, ә көньяғын АҠШ армияһы оккупациялағас, хасил була. 1948 йылда ике корей дәүләте — көньяҡта Корея Республикаһы, төньяҡта КХДР ойошторола. Америка һәм совет ғәскәрҙәре Корея ярымутрауынан китә.\nТөньяҡ Корея етәксеһе Ким Ир Сен (хәҙерге Ким Чен Ындың олатаһы) И.В. Сталиндан, Сеулдағы “террористик режимды” юҡ итеү өсөн, еңеүгә анһат ҡына өлгәшәсәген вәғәҙә итеп, ярҙам күрһәтеүҙе ныҡыша. Американың ни ҡылырына бәйле бер талай икеләнгәндән һуң, Сталин Ким Ир Сендың планын хуплай. СССР-ҙың әүҙем ярҙамы менән 1950 йылдың яҙына Ким ун дивизия туплап, ҡоралландыра ала. Һәм, ниһайәт, шул уҡ йылдың 25 июнендә Төньяҡ Корея армияһы көньяҡҡа ҡарай киң һөжүм башлай.\nШул көндә БМО-ның Именлек Советы КХДР-ҙы агрессор тип баһалаған резолюция ҡабул итә. 27 июндә АҠШ президенты Г. Трумэн үҙ ҡораллы көстәренә Көньяҡ Корея армияһына ярҙам күрһәтергә фарман бирә. 30 июндә Трумэн Кореяға АҠШ ҡораллы көстәренең ҡоро ер ғәскәрҙәрен ебәрергә бойора. Американың ғәмәлдәре Сталин өсөн көтөлмәгән хәл була. 4 июлдә “Правда” гәзитендә СССР сит ил эштәре министры урынбаҫары А.А. Громыконың “Кореяла американ ҡораллы интервенцияһы” тигән белдереүе баҫылып сыға. Ҡыҫҡаһы, оҙон-оҙаҡ был тарих, берсә онотола биреп, икенсе ҡарауға яңырып, шулай дауам итә.\nКорея Халыҡ Демократик Республикаһы, әйткәнебеҙсә, йомоҡ дәүләт, уның эсендә ниҙәр булып ятыуы халыҡ-ара йәмәғәтселеккә башлыса мәғлүм түгел. Корейҙар ни хәлдә йәшәй, нимәгә ынтыла, нимәгә таяна — был хаҡта күрәҙәлек итергә генә ҡала. Шул уҡ ваҡытта, әгәр беҙ КХДР-ҙы артта ҡалған, аграр, фәҡир ил тип күҙ алдына килтерһәк, төптө хаталаныр инек. Был кескәй генә дәүләт биләмәләренән Тәңре бихисап төрлө ҡаҙылма байлыҡты йәлләмәгән. Унда әлегә нефть һәм газ табылмаған, уның ҡарауы, әле булһа ҡуйы урмандар бар, йомарт диңгеҙ эргәлә генә тулҡынланып ята, егәрле корейҙар үҙ тамағын үҙҙәре туйҙыра ала. Иң мөһиме — илдә сәнәғәттең төрлө тармаҡтары үҫешкән, фәнгә иғтибар ҙур. Шулай булмаһа, Корея Халыҡ Демократик Республикаһы ядро энергетикаһы менән һин дә мин булмаҫ, ракеталар эшләй алмаҫ, донъяның көслө дәүләттәренең, шул иҫәптән АҠШ-тың ыштанына, Никита Хрущев әйтмешләй, терпе ебәрмәҫ ине. Һәр хәлдә, картала бармаҡ баҫымындай ҙа урын биләмәгән дәүләт бер килеп Американың үҙен тынысһыҙландыра алырын кем уйлаған?\n2006 йылдың 9 октябрендә донъялағы һәммә сейсмик станциялар ерҙең тертләп ҡуйыуын теркәгән. Уның уртаһы Төньяҡ Кореялағы Пунге-ри ауылы эргәһендә булған икән. Ошо дәүләттең тәүге ядро зарядын һынауы шулай үткән. Шунан бирле КХДР-ҙың ядро программаһы хаҡындағы мәсьәлә сифаты йәһәтенән икенсе фазаға күскән.\nБыл бер кем өсөн дә көтөлмәгән хәл булмаған, сөнки үҙ ядро ҡоралын булдырыу ниәтен Төньяҡ Корея 1960 йылдарҙан уҡ белдерә башлаған. 1956 йылда уҡ КХДР Советтар Союзы менән ядро тикшеренеүҙәре өлкәһендә хеҙмәттәшлек итеү тураһында килешеүҙе имзалаған. Күп тә үтмәҫтән Төньяҡ Корея талиптары, практиканттары һәм ғалимдары Дубнолағы ядро тикшеренеүҙәре институтында ғәмәлдә үҙ кеше булып киткән.\nТөньяҡ Кореяның ядро өлкәһендәге ҡырсыныуҙары, тәбиғи, Мәскәүҙе һағайтҡан, шуға күрә ошо йүнәлештәге эштәрҙе ул үҙ ҡарамағында ҡалдырырға тырышҡан. КХДР етәкселеге Советтар Союзына һис ҡасан да “ах” итеп тормаған, әммә, үҙ ядро тикшеренеүҙәрен тиҙләтеү өсөн, беҙҙең ил менән хеҙмәттәшлекте ихтыярһыҙҙан булһа ла һаҡлап ҡалырға ниәтләгән. СССР ядро тикшеренеүҙәре үҙәген төҙөүҙә һәм тәжрибә реакторын булдырыуҙа техник ярҙам күрһәткән.\nТөньяҡ Корея үҙ маҡсатын бойомға ашырыу өсөн тырышҡан. Советтар Союзы процесты тиктомалға ебәрмәүҙе хәстәрләгән арала беҙҙең илдә эске сәйәси тотороҡһоҙлоҡтоң тәүге билдәләре күренә башлаған. КХДР тирәһендә лә хәлдәр тиҙ үҙгәрә, улар илдәге сәйәси элитаны ҡыуандырырлыҡ түгел. Ошонан сығып, Пхеньян ядро программаһын тиҙләтергә ҡарар итә.\n“Пәйҙә булған мәленән алып, Төньяҡ Корея ядро проекты өс төп стратегик маҡсатты көҫәне”, — тип яҙа Сеулдағы Кунмин университеты профессоры Андрей Ланьков һәм уларҙы ҡыҫҡаса һанап үтә. Тәүге һәм төп (хәҙер ҙә шулай) маҡсат — ядро ҡоралы ярҙамында ихтимал булған мөртәттәрҙе ауыҙлыҡлап тотоу. Ким Чен Ын һәм уның тирәһендәгеләр заманында Джордж Буштың Төньяҡ Кореяны “яуызлыҡ үҙәгенә” индергәнен һәм ошо исемлектә Ираҡ менән Афғанстан рәтендә йөрөгәнен яҡшы хәтерләй. (АҠШ президенты Рональд Рейган мәрхүм дә Советтар Союзын “яуызлыҡ империяһы” тип атағайны). Бер аҙҙан Америка, Ираҡ менән Афғанстанға һөжүм итеп, баҫып инде.\nҠаддафи яҙмышы – һабаҡ\nТөньяҡ Корея етәкселегенә Ливия хакимы М. Ҡаддафиҙың әсе яҙмышы һабаҡ булды. Ул, хәтерегеҙҙә булһа, ядро программаһын Көнбайыштың иҡтисади ташламаларына алмаштырырға ризалыҡ биргәйне. Ҡаддафиҙың ихтилалсылар ҡулынан һәләк булыуы Төньяҡ Корея элитаһына режимды һаҡлап ҡалыу өсөн ядро ҡоралын ҡулда тоторға кәрәклеген иҫбатланы. Пхеньян фекеренсә, ядро ҡоралы, эске низағ ҡупҡан хәлдә лә, тыштан ҡыҫылмауҙы гарантиялай. Ливия инҡилабы мәлендә, 2011 йылдың мартында, Корея Халыҡ Демократик Республикаһының Сит ил эштәре министрлығы вәкиле ошондай фекер әйткәйне: “Ливия көрсөгө АҠШ-тың ҡотҡоһо менән ядро ҡоралынан мәхрүм ителеү арҡаһында агрессия менән тамамланыуын күрһәтте. Агрессор, именлек тураһында тауҙай вәғәҙәләр биреп, ҡорбанын ҡоралһыҙланырға күндерҙе лә, көс ҡулланып, уны йотоп та ҡуйҙы. Тимәк, тыныслыҡты үҙ көсөң менән уны һаҡларлыҡ рәтең булғанда ғына тәьмин итеү мөмкин”.\nИкенсе стратегик маҡсат буйынса, ядро программаһы Төньяҡ Кореяға көслөләр менән аяҡ терәп һөйләшергә мөмкинлек бирҙе. Өсөнсө стратегик маҡсаттың мәғәнәһе шунда: ул режимдың ныҡлы, законлы булыуын раҫлай. Донъяның күпселек илдәренең халҡы үҙҙәренең хәрби ҡеүәтенең үҫеүенә ыңғай ҡарай. КХДР халҡы ла шулар иҫәбендә.\nЙомғаҡлап, бөгөн һүҙҙе ошолай тамамлап торорға кәрәктер. Дональд Трамп менән Ким Чен Ындың Сингапурҙа осрашыуына әле күп ваҡыт үтмәгән. Ике етәксе яңғыҙҙан-яңғыҙ ҡалып нимә тураһында һөйләшкәндер, ниндәй фекергә килгәндер – был хаҡта асыҡ мәғлүмәт сараларында иғтибарға алырлыҡ һүҙ сыҡманы. Кореяға яҡын ерҙәрҙә һәр даим үткәрелә килгән хәрби күнекмәләрҙе туҡтатып тороу нигеҙле һығымта яһарлыҡ ғәмәл түгел. Улар әле туҡтаһа, иртәгә башланыуы ихтимал. Америка президенты Кимдан ядро ҡоралынан, ракеталарҙан баш тартыуҙы, полигондарҙы шартлатыуҙы талап итә, КХДР-ҙың именлеген, йәнәһе, АҠШ үҙе гарантиялай. Иҡтисади ярҙам да шулар рәтендә. Йәш, халыҡ-ара мөнәсәбәттәрҙә тәжрибәһе булмаған Ким, әлбиттә, ҡыҫымға, вәғәҙәләргә, йылмайыу аша ҡурҡытыуға ҡаршы тора алмағандыр.\nМәсьәлә йәнә шунда ла: Төньяҡ Корея, ғәмәлдә, ядро державаһы һәм уның етәкселеге ошо статустың һуңғы таяныс икәнлеген аңларға тейеш. Ә АҠШ яғынан корейҙарға талап арта ғына бара. Ошо көндәрҙә американдар уларға ультиматум рәүешендәге 47 пункттан торған документ тапшырҙы.\nАртабан, Трамп, президент булһа ла, эш-ғәмәлдәрендә ирекле кеше түгел, Америкала дәүләт-ара мәсьәләләрҙә Конгрестың ғына һүҙе һүҙ. Американдарға уҙаҡташтарын төп башына ултыртыу бер ни ҙә тормай. Быны беҙҙең ил етәкселәре лә үҙендә татый килә. Мостай ағай яҙғанса, “вәғәҙәләр, янау, өгөттәр – ҡомдан ишкән арҡан кеүектәр”. Күп тә үтмәҫ, беҙ ҙә КХДР лидерының алданыуы тураһында ишетербеҙ. Тимәк, Көньяҡ-Көнсығыш яҡтарҙа болоттар таралмаясаҡ. Кескәй генә дәүләттең өлкән, ҡеүәтле, мәкерле, алдаҡсы илдәр ҡорған тоҙаҡҡа инеп барыуы, бәләгә мотлаҡ тарыясағы ғына үкенесле.\n“...Ялғансы бөйөк кешеләр боҙ һымаҡ. Хәҡиҡәт нурҙары аҫтында иреү менән уларҙан һыу ғына ҡала”. Быны француз тел ғалимы Пьер Буаст әйткән. Тапҡыр һүҙ ысындан да таш яра шул.


Ҡышлауар — Башҡорт Википедияһы\n52°42′32″ с. ш. 57°51′35″ в. д.\nҠышлауар — Рәсәй йылғаһы, Башҡортостандың Баймаҡ районы биләмәләрендә аға. Һаҡмар йылғаһына уң яғынан (тамағынан 664 км алыҫлыҡта) ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км тәшкил итә.\nҠышлауар атамаһы ҡышлау һүҙенән алынған.\nБашҡорттар ырыуҙарға берләшеп йәшәгән осорҙа Урғаҙа йылғаһы буйында Арыҫлан исемле ҡарт көн иткән. Уның оло ҡатынынан Байыш, Йомаш, Ямаш исемле улдары булған. Йомаш менән Ямаш һунар итергә яратҡан. Шулай бер көндө, бүре ҡыуа торғас, улар бай тәбиғәтле, һоҡланғыс, мул һыулы йылға буйына килеп сыға. Был йылға Һаҡмар була. Йәй үтә. Ҡыш тыуып, тәүге ҡар яуғас та улар был матур туғайға тағы ла бүре ауларға килә. Көнө буйы йәнлек баҫтырып, Ямаштың аты бик арый. Шуға ул, аҙаҡ килеп алырбыҙ тип, арыған атын ҡалдырып, алмашҡа алған атын менеп, ҡайтып китә. Бер нисә көндән киләләр, әммә көслө буран сығып киткәс, атты таба алмай, бүре-маҙар ашағандыр инде тип, кире боролалар. Йәй еткәс улар тағы ла шул туғайға киләләр, аптырап китәләр, теге аттары иҫән-һау, йылға буйында утлап йөрөй икән. Шунан ат ҡышлап сыҡҡан был ергә «Ҡышлауар» тип исем бирәләр.\nБаймаҡ районы 1-се Этҡол ауылы халҡы Ҡышлауар йылғаһында мал-тыуарын һуғара, ҡош-ҡорт та шунда туйына. Ҡышлауар шул уҡ ваҡытта Һаҡмар йылғаһының төп туйындырыусыһы булып тора.\n— Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000512112200004938\n— Кодтар буйынса гидрологик өйрәнеү (ГӨ) — 112200493\n↑ Башҡорт АССР-ының топонимдар һүҙлеге\n↑ Көйәнтәләр сөйгә эленер\n↑ Государственный водный реестр РФ: Кашляуар. Тәүге сығанаҡтан архивланған 21 август 2012.\nКөйәнтәләр сөйгә эленер\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Ҡышлауар&oldid=1067633 ҡабул ителгән


«Мөхәббәт тарихы» конкурсына ебәрелгән һөйөү тарихтары береһенән-береһе ҡыҙыҡлыраҡ булыуы менән йәлеп итте. Улар менән ҡыҫҡаса таныштырып үтәбеҙ.\nFүмәровтарҙың мөхәббәт тарихы бынан 15 йыл элек ябай ғына телефон аша һөйләшеүҙән башланып китә. Ул ваҡытта Юлиә «Түбә тимер ҡоролмалары» йәмғиәтендә кадрҙар бүлеге начальнигы булып эшләй. Бер мәл Икенсе Этҡол ауыл хакимиәте башлығы Урал сейф эшләтеү теләге менән шылтырата. Күп тә үтмәй заказ бирергә тип килеп тә етә. Шулай итеп, эш мәлендә беренсе тапҡыр осраша йәштәр. Дүрт айҙан гөрләтеп туй үткәрәләр. Әле Баймаҡ ҡалаһында йәшәйҙәр, 3 ул, 1 ҡыҙ тәрбиәләйҙәр. Бына шулай: Урал Түбәнән сейф түгел, кәләш ала.\nҠунаҡ ҡыҙ һәм күрше малай\nРәмилә һәм Фәрит Моратовтарҙың мөхәббәт тарихы үҙенсәлекле. 12 йәшлек Рәмилә Баймаҡ ҡалаһында йәшәгән туғандарына ҡунаҡҡа бара. Ят ҡыҙға 13 йәшлек күрше малай шунда уҡ күҙ һала. Танышып, дуҫлашып китәләр. Ул ваҡытта телефон юҡ, үҫмерҙәр хат алышып тора. Рәмилә берҙән-берен әрме сафынан көтөп ала. Фәрит ил алдындағы бурысын үтәп ҡайтҡас, йәштәр өйләнешә. Өс бала тәрбиәләйҙәр.\nТуй артынан туй\n1995 йылда Алһыуҙы әхирәте туйына саҡыра. Мәжлес ауылдағы ашханала үтә. Туйҙың ҡыҙған мәлендә ҡыҙҙың ике туған ағаһы килеп инә. Йәштәр таныша. Иртәгеһенә уларға бер машинала ҡайтырға тура килә. Шунда еңгәй тейеш кеше Алһыуға: «Урланыҡ беҙ һине, килен итәбеҙ!»,—тип шаярта. Икенсе көнөндә Алһыу менән Рәис осраҡлы рәүештә генә урамда осраша. Дуҫлашып китәләр, бер аҙнанан өйләнешергә лә ҡарар итәләр. Шулай итеп, 21 йыл элек Фәтхетдиновтар ғаиләһе барлыҡҡа килә. Улар өс балаға ғүмер биргән.\nҺыу буйында осрашыу...\nӘлфиә һәм Fәлинур икеһе лә Баймаҡ телевидениеһында эшләй, көндә күрешеп, бергә сюжеттар, тапшырыуҙар әҙерләй. Шулай ҙа яңы ғаилә барлыҡҡа килеүгә ябай бейеү сәбәпсе була. Әлфиә «Иң яҡшы эшсе ҡатын-ҡыҙ» район конкурсында ҡатнашырға ҡарар итә. Конкурс шарттары буйынса үҙ сығышыңда музыкаль номер ҙа әҙерләргә кәрәк. Ҡыҙ был өлкәлә тәжрибәһе булған коллегаһына мөрәжәғәт итә. Әлфиәгә күҙ атып йөрөгән егет был мөмкинлекте оҫта ғына файҙаланып, «Һыу буйында осрашыу» тигән парлы бейеү һала. Шунда башлана ла инде мөхәббәт тарихы. Әле улар Fәлиә исемле ҡыҙ үҫтерә.\nАлай ҙа Флүр тыуған...\n«Булыр инеме икән беҙҙең ғаилә, әгәр ҙә Баймаҡ районының Йәрмөхәмәт ауылында Флүр исемле малай тыумаһа… Эйе, ҡайһы ваҡыт шулай тип уйлап ҡуям. 1990 йылда мине, дипломлы белгесте, тап ошо ауылға эшкә ебәрҙеләр. Унда Иҙрис ауылынан килгән фельдшер ҡыҙ Гөлниса менән дуҫлашып алдым. Бригадир Айҙар ағай Ишҡыуатов элекке медпункт бинаһын йәшәрлек итеп йүнәттереп бирҙе. Өс ҡыҙ шунда йәшәй башланыҡ. Гөлнисаның эше тынғыһыҙ: төндә лә, көндөҙ ҙә саҡырталар. Йә берәйһенең ҡатыны бәпәйләй, йә ҡан баҫымдары күтәрелеп китә. Шулай бер мәл Гөлнисабыҙ бер егет менән бензовоз машинаһында ҡайтып төштө. Егете матур ғына күренә: ҡара мыйыҡлы, ҡара ҡашлы, ҡара күҙле. Гөлниса килеп инеү менән: «Хәлит ағайҙың малайы бар икенсегә, әйҙә һөйөнсөләйбеҙ»,—тине беҙгә. Мин барманым. Гөлниса һөйөнсө һорарға шофер егет менән сығып китте. Бер аҙҙан яулыҡ менән таҫтамал тотоп килеп инделәр. Бергәләп сәй эсеп алғас, бензовоз машинаһында Ярат ауылына һинд киноһы ҡарарға елдерҙек. Кино бөткәс, егет беҙҙе кире Йәрмөхәмәткә алып килде. Шул саҡ минең беретка машинала ятып ҡалған, имеш. Әллә ысынлап, әллә юрый ҡалған, кем белһен. Иртәгеһенә береткамды алып килгән шофер егет менән дуҫлашып киттек, оҙаҡҡа һуҙмай өйләнешеп тә ҡуйҙыҡ. Быйыл Фәрит менән бергә тороуыбыҙға 25 йыл тула, Алла бирһә. 3 ҡыҙ үҫтерәбеҙ. Бына шулай, кемдеңдер малайы тыуыуы беҙҙең ғаилә ҡороуыбыҙға сәбәп булды»,—тип үҙ тарихын бәйән итә Миләүшә Юлдашбаева.\nТәү күреүҙән ғашиҡ булдым…\n«Беҙҙе Сибай сәнғәт училищеһы таныштырҙы. Бер-беребеҙҙе күргәс тә ғашиҡ булыштыҡ та, оҙон-оҙаҡҡа һуҙып тормай, алты ай ғына дуҫлашып йөрөгәндән һуң, өйләнешеп тә ҡуйҙыҡ. Иремә—18, миңә—17 генә йәш ине. Ҡыйыу булғанбыҙ, тормош тигән оло донъяға йәшләй генә аяҡ баҫҡанбыҙ. Бер-беребеҙгә терәк-таяныс булып, осраған бер кәртә-һикәлтәләрҙе бергә уҙып, бәхетле-мөхәббәтле генә йәшәп ятабыҙ, Аллаға шөкөр. Өс малай үҫтерәбеҙ»,—тип яҙа Гүзәл Мырҙаева.\nМөхәббәт дауахананан башлана\nӘсәйем мәрхүмә рухына аят уҡытып мәсеттән сығып барған мәлемдә ҡаршыма бер ҡатын осрап «Ике йылдан тормошоңда бер кеше осрай, иғтибарлы бул»,—тине лә юҡ булды. Мин аптырап тороп ҡалдым...Был хәлгә теүәл ике йыл үткәс, йыш ҡына төшөмә ингән егетте осраттым. 2008 йылдың апрель айында дауаханаға эләктем. Шул ваҡытта тормошома йәм өҫтәп килеп инде ул—минең мөхәббәтем. Алсаҡ, һөйкөмлө генә 1 курс студенты дауаханала практика үтә икән. Таныштыҡ. Көндәр үтә торҙо. Минең дауахананан сығыр мәл етте, ә егеттең практикаһы бөттө. Хушлашып икебеҙ ике тарафка киттек. Теүәл ун көн үткәс осраштыҡ. Дуҫлаша башланык. Шулай башланып китте беҙҙең мөхәббәт тарихы,—тип яҙа Сибай ҡалаһынан Илүзә Вәхитова.\nТөштәремә кергән һылыуҡай...\n«Fәҙәттәге эш көнөнән һуң бер аҙ һуңлабыраҡ ҡайтып инһәм, әсәйем әле генә мунсанан сыҡҡан, ә һеңлем Анфиса (апайымдың ҡыҙы, беҙҙә йәшәй) өҫтәлгә табын әҙерләү менән мәшғүл.\n—Ҡайҙа йөрөйһөң ул, оҙаҡлап,—Анфиса ишектән инеү менән мине штыкка алды.—Эш кейемдәреңде сис тә, бына мин үтекләп әҙерләгән матур кейемдәреңде кейә һал... Хәҙер беҙгә бер апай мунса төшөргә килә, өләсәй менән беҙ һеҙҙе таныштырып ҡалырға булдыҡ... Етәр инде яңғыҙың ни алтара-ни полтара булып йөрөүең (беренсе мөхәббәттән уңмағас, дүрт-биш йыл буйҙаҡ инем).\nКилде… Мин уны күреп ҡаттым да ҡалдым. Аптырауым ханымды тәүге күреүҙән түгел, ә нәҡ уны әрме хеҙмәтендә саҡта уҡ төшөмдә күреүемдән ине. Кәпәсен һалыу менән уның төштәге һылыуҡай икәнлегенә ысынлап та инандым—маңлай сәсенең бер шәлкеме ап-аҡ!!! Бына мөғжизә! Бына Аллаһының ҡөҙрәте! Минең яҙмышыма, минең бәхетемә яҙылған бит ул! Ханым уға текләп, өнһөҙ тороуымдан уңайһыҙланып ҡына түргә атланы. Мин иһә уйҙарым менән теүәл ун биш йыл элек булған төшөмдө яңынан күҙ алдымдан үткәрәм...\nБыл хәл 2001 йылдың 19 мартында булды. Ә 13 апрель көнө (13 һанын бәхетһеҙ тиһәләр ҙә минең өсөн һәр саҡ уңыш килтергән һан ул!) ике яҡлап та яҡын туғандар Йылайыр районының Һабыр ауылында Ҡоҙашевтар ғаиләһендә никах табынында гөр киләләр ине инде... Быйыл бергә йәшәүебеҙгә теүәл ун алты йыл»,—тип яҙа Мотал Рәмов.\n«Аманат» журналына рәхмәт!\n«Мине ирем менән мәңгелеккә хаттар бәйләне. 6-сы класта уҡыған осорҙа мәктәп китапханаһында «Аманат» журналының яңы номеры ҡулыма килеп эләкте. Ундағы «Дуҫтар эҙләйем» рубрикаһын ҡарап ултырам. Шул ваҡыт күҙем Хәйбулла районының Йәнтеш ауылынан Заһир исемле малайҙың адресына төштө. Бер аҙ ваҡыттан хат яҙып һалдым. Яуап килмәне. Бер йыл үтеүгә был турала онотҡан инем инде. Мине иң аптыратҡаны шул булды: теүәл дүрт йылдан яуап килде!!! Минең хатым барған ваҡытта Заһир Ишембай ҡалаһының кадеттар мәктәбендә уҡыған булған, һәм хат гәзиттәр араһына буталып киткән. 2005 йылдың яҙында осраҡлы рәүештә генә ул Заһирҙың ҡулына килеп эләгә. Егет яуап яҙырға була. Мин колледжда уҡып йөрөгән саҡ ине. Шулай итеп икәү араһын хаттар бәйләне. Телефондар юк, хат-сәләмен түҙемһеҙләнеп көтәбеҙ, һәм бына бер нисә айҙан беҙ осраштыҡ. Уны күргәс тә мин ғашиҡ булдым. Быға тиклем мин бындай егеттәрҙе осратҡаным юҡ ине. Сығып йөрөп килдек, ул миңә ҙур ғына йомшаҡ уйынсыҡ һәм үҙенең фотоһын бүләк итте. Ул йылда Заһир мәктәпте тамамлап Өфөгә уҡырға инде. Тағы айырылышыуҙар, хаттар, шылтыратыуҙар, байрам-ялдарҙа ғына күрешеүҙәр... Дүрт йыл дуҫлашып йөрөгәндән һуң өйләнештек. Әмилә һәм Самира исемле бәләкәстәребеҙҙе тәрбиәләйбеҙ»,—тип үҙ тарихы менән уртаҡлаша Олеся Көнсыуаҡова.\nҠыҙыу ҡояш аҫтында\nНаҙгөл һәм Илһам Ильясовтарҙың да тарихы үҙенсәлекле. Улар Ҡара диңгеҙ ярында таныша. 2002 йылдың йәйендә Сибай институтының 50 әүҙем студенты диңгеҙгә путевка менән бүләкләнә. Был исемлеккә Наҙгөл менән Илһам да инеп китә. Быға тиклем ике йыл бер институтта белем алған йәштәр беренсегә Сочиға ҡарай елдергән автобуста таныша. Мөләйем, алсаҡ егет йәш ҡыҙҙың иғтибарын шунда уҡ йәлеп итә. Диңгеҙҙә һыу төшөүҙәр, дискотекалар, төрлө экскурсиялар. Йәштәрҙең көндәре күңелле һәм файҙалы үтә. Йөҙә белмәгән Наҙгөлгә Илһамдың ярҙамға килеүенән мөхәббәт тарихы башланып китә. Теүәл бер йылдан йәштәр гөрләтеп туй үткәрә. Танышыуҙарының ун йыллығын улар шулай уҡ Ҡара диңгеҙ ярында ҡаршы ала.\nУрланған аш сүмесе\n«2005 йыл минең өсөн ҙур үҙгәрештәргә бай йыл булып сыҡты, уҡыуҙы тамамланым, институтҡа керҙем. Буласаҡ тормош иптәшем Динис менән мин ятаҡта таныштым. Дөрөҫөрәге, аш бүлмәһендә. Бала саҡтан үҙем бик шаян, шуҡ һәм отҡор ҡыҙ булып үҫтем. Шуға күрә, дөйөм ятаҡтың аш бүлмәһендә егеттәрҙең аш сүмесен йәшереп ҡуйыу минең өсөн бер ни ҙә тормай ине. Нәҡ шул сүместән башланып китте лә инде беҙҙең дуҫлығыбыҙ. Ул көндө минең төп маҡсатым егет ҡаратыу түгел ине. Ә ни бары шаяртыу ғына... Сүмесен «юғалтҡан» егет Белорет районынан, тарих бүлегенең 3-сө курс студенты булып сыҡты. Динис—саф башҡорт егете, тырыш, ярҙамсыл, иғтибарлы. Сәскәләр, бүләктәр,осрашыуҙар... Дуҫлашыуыбыҙ теүәл 3 йыл дауам итте. Мин 3-сө курсты тамамлағанда, Динис ҡулына юғары белемле белгес дипломын алды. Оҙаҡламай эшкә урынлашты. 2008 йылдың сентябрь айында беҙ туй үткәрҙек. Әле ике ул үҫтерәбеҙ. Тормош үҙ һынауҙарын алдыбыҙға ҡуйып тора, беҙ уларға бирешмәй, алға ҙур өмөттәр бағлап, пландар ҡороп йәшәйбеҙ»,—ти Дилә Фәтҡуллина.\nЙәшләй һөйгән йәрем\nНурсилә 9-сы класта уҡып йөрөгәндә дауаханаға эләгә, күрше палатала унан бер йәшкә оло Айбулат исемле егет була. Танышалар. Был дуҫлыҡ оло мөхәббәткә әүерелә. Телефондан һөйләшеүҙәр, осрашыуҙар… Магнитогорск медицина колледжының 1-се курсын тамамлағандан һуң, егет әрмегә барып килә. Ул ҡайтыуға ҡыҙ мәктәпте тамамлай һәм Сибай медицина колледжына документтар тапшыра. Ошо йылда, йәғни 2011 йылдың 11 ноябрендә егет менән ҡыҙ өйләнешеп тә ҡуя. Бер-бер артлы өс балалары тыуа. Йәш кенә булһалар ҙа ауырлыҡтарға бирешмәй улар, уҡыуҙарын да тамамлайҙар, ипотекаға өй ҙә алалар. Халисовтарҙың бергә йәшәүенә—5 йыл.\nҠоҙа менән ҡоҙаса...\nИлфат менән Ләйлә Мырҙағәлиндар ҙа мәктәп ваҡытынан алып дуҫлаша. Бер мәл уҡыусылар араһында шапка алып ҡасыу уйыны ҡыҙып китә. Ләйлә лә ситтән күҙәтеп тормай, ҡоҙаһының шапкаһын алып ҡаса. Етмәһә «Шоколад алып килһәң генә кире ҡайтарып бирәм»,—тип шаярта. Был хәлдән арыуыҡ ҡына ваҡыт үтә. Яңы 2001 йылды ҡаршылаған мәлдә тышҡа йыйынып йөрөгән ҡыҙҙар: «Урамда иң беренсе осраған кешегә киләсәктә кейәүгә сығабыҙ»—тип көлөшәләр. Тышҡа сыҡҡас та, бер төркөм йәштәргә осрай улар. Араларында Илфат та бар. Ул өндәшмәй генә килеп Ләйләгә шоколад һәм сәскә тоттора. Өҫтәүенә яратам тип тә ысҡындыра. Ҡыҙҙарҙың шаяртып әйтелгән һүҙҙәре дөрөҫкә сыға. Алты йылдан гөрләтеп туй үткәрә Ләйлә менән Илфат.\nНурфәизгә булһа ла сығырмын...\nЙәш ҡыҙҙарҙы, ғәҙәттә: «Ҡасан кейәүгә сығаһың?»—тип аптыраталар бит. Гөлкәйгә был һорауҙы йыш бирәләр. Ундай саҡтарҙа: «Кейәү ҡасмаҫ, ҡасһа ла берәй әбейе үлгән бабай алыр, бик булмаһа, күршем Нурфәизгә (оҙаҡ өйләнмәй йөрөгән күрше егет) булһа ла сығырмын әле»,—тип яуаплай шаян ҡыҙ.\nУҡыуҙы тамамлап ҡайтҡас, уны Баймаҡ районының Сыңғыҙ ауылына эшкә ебәрәләр. Сит ауыл һәм ундағы мәктәп менән танышырға барғанда Гөлкәй апаһын да эйәртә. Сөнки Сыңғыҙҙа апаһының әхирәте йәшәй. Мәктәптә булып сыҡҡандан һуң, апаһының әхирәтенә сәйгә баралар. Ишек алдында йөрөгән егеткә Гөлкәй иғтибар ҙа бирмәй. Ул апаһының әхирәтенең ҡустыһы Нурфәиз булып сыға. Тағы нимәһе ҡыҙыҡ: ике Нурфәиздең дә атаһы Мостафа исемле. Бына бит шаяртып әйтелгән һүҙҙәргә лә Аллаһы Тәғәлә амин ти икән. Быйыл Гөлкәй һәм Нурфәиз Гөлбәйетовтар ғаилә ҡорғанға—15 йыл. Нургиз, Айым, Нурлыгөл исемле балалар үҫтерәләр.\nБына ошондайыраҡ мөхәббәт тарихтары килде беҙҙең уҡыусыларыбыҙҙан. Еңеүселәрҙән Олеся Көнсыуаҡоваға һәм Илүзә Вәхитоваға Элина Ҡаҙаҡбаеванан (http://vk.com/tortysibaj) татлы приз. Диля Фәтҡуллинаға бағыусыбыҙ Гөлнур Fәббәсованан (https://vk.com/artland09) махсус бүләк тапшырырға ҡарар иттек. Миләүшә Юлдашбаеваға, Гөлкәй Гөлбәйетоваға Сибай тарих-крайҙы өйрәнеү музейына сертификат бирелә. Ләйлә Мырҙағәлинаға «Атайсал» гәзитенән иҫтәлекле бүләк тапшырыласаҡ.\nГәзитебеҙ үткәргән конкурста ҡатнашыусыларҙың барыһына ла оло рәхмәтебеҙҙе еткерәбеҙ һәм ғаиләләренә именлек, бәхет теләйбеҙ! Артабан да беҙҙең менән бергә ҡалығыҙ! «Бәйләнештә» сайтындағы төркөмөбөҙҙә һеҙҙе тағы ла ҡыҙыҡлыраҡ, яңынан-яңы конкурстар көтә.


28 Май 2019, 11:55\nКөрәш – ҡатҡыллыҡ, көс, сынығыу талап иткән үҙенсәлекле спорт төрө. Ошо төрҙө үҙ иткән Красноусолдың “Батыр” клубында шөғөлләнеүселәр ра-йондан ситтә лә үҙ көстәрен һынап һәйбәт һөҙөмтәләр күрһәтә килә.\nКүптән түгел Һарытау ҡалаһында Чемпионат һәм Волга буйы федераль округы беренселегенә ҡатнаш берҙәм көрәш буйынса (ММ) бәйге булып үтте. Ярышта 14 өлкәнән 250 спортсы ҡатнашып көс һынашты. Башҡортостандың йыйылма командаһы ла күрһәтелде, улар араһында элек республика беренселеге өсөн үҙ ауырлыҡ үлсәмендә беренсе урын алған Красноусол башҡорт гимназия-интернатынан 16 йәшлек Рәшит Абдуллин да бар ине. Ул ҡатнашҡан 54 килограмм үлсәмле төркөмдә 12 кеше була. Көслө егет дүрт көрәшкә сығып, өсәүһе еңеү менән тамамлана, һуңғыһында ғына әҙерәк\nауыртыу алғанлыҡтан еңелергә мәжбүр була. Ул Һарытауҙан беренселек буйынса лайыҡлы икенсе урын һәм грамота, олимпия өлгөһөндәге ҙур миҙал алып ҡайтҡан.\n“Батыр” клубына 60 кеше йөрөй, 7-һе йәш сикләүе булмағандар. Бында уларҙы йәш, оҫта, талантлы тренерҙары Флорид Фәрит улы Ғибаҙуллин көрәштең төрлө алымдарына өйрәтә, күнекмәләр эшләтә, сыныҡтыра. Ә инде ҡайҙалыр еңеүгә өлгәшкән спортсылар башҡаларға үҙҙәренең тәжрибәһен, күргән алымдарын да өйрәтә.\nБыл клубҡа муниципаль район хакимиәте башлығы Ф.Ф.Сыңғыҙовтың ярҙамы ҙур. Хакимиәт ярҙамы менән 100 мең һумға спорт инвентарҙары алынған. Гимназия бинаһында айырым бүлмә бирелеп, шөғөлләнеү өсөн шарттар булдырылған. Көрәште үҙ итеүселәр ҙә көндән-көн арта бара. Район клубы ҡараған Стәрлетамаҡ төбәк ойошмаһы төрлө яҡлап ярҙам итә. “Батыр”ҙың баш тренеры Р.Р.Йәнбирҙин үҙе бик йыш килеп, көрәш буйынса оҫталыҡ дәрестәре ойоштора, спорт мастерҙары, билдәлелек яулаған спортсыларҙы ла килтерә. Был да “Батыр” клубына йөрөүсе көрәшселәрҙең үҫешенә ҙур тәьҫир яһай. Шулай уҡ клубҡа райондың “Граница” сик һаҡсылары ветерандары ойошмаһы ла (Р.Р.Шаймарҙанов) шефлыҡ ярҙамы күрһәтә.\nЯңыраҡ 14-15 йәшлектәр араһында үткән республика көрәш бәйгеһендә лә “Батыр” клубына йөрөүсе Әлфир Нәзиров (48 кг., 14-15 йәш төркөмөндә) 1-се, Алмаз Сөләймәнов 2-се урын алып ҡайтҡан. Улар тренерҙары һәм өмөтлө көрәшсе Рәшит Абдуллин (54 килограмм төркөмөндә, 16 йәш), Әлфир Нәзиров (48 кг., 14-15 йәшлектәр), Радмир Ҡайғолов (34 кг., 12-13 йәшлектәр), Денис Муллагилдин (84 кг., 17-18 йәшлектәр) Түбәнге Новгород ҡалаһына Рәсәй чемпионатына ла барып ҡайтҡандар.\n14 апрелдә Өфөлә 36 команданан 400 спортсы ҡатнашҡан Йәш армеецтарҙың ҡул көрәше буйынса республика уйынында ла “Батыр”ҙан Айҙар Алтынсурин, Әлфир Нәзиров, Денис Ионцев уңышлы сығыш яһаған.\n“Батыр”ҙарҙың даими шөғөлләнеүе, тренерҙарының эш алымын төплө белеүе ошо еңеүҙәрҙә күренә лә инде. Киләсәктә лә улар батыр ҙа, көслө лә көрәшселәре менән һынатмаҫтар тип өмөтләнәбеҙ.


Күмертауҙа билдәле шағирә, Башҡортостандың һәм Рәсәйҙең яҙыусылар Союзы ағзаһы Зөбәржәт Йәнбирҙинаны иҫкә алдылар.\nШағирәнең йөрәге алты йыл элек тибеүҙән туҡтаны. Хәтер кисәһендә талант эйәһенең шиғырҙары уҡылды. Әҙәбиәт һөйөүселәр уларҙы шағирәнең башҡарыуында ла тыңланы. Сарала Зөбәржәт Йәнбирҙина һүҙҙәренә ижад ителгән йырҙар ҙа яңғыраны. Әҫәрҙәрендә тыуған еренә, кешеләргә һөйөүен белдергән шағирәне уны белеүселәр алсаҡ һәм шаян, тормошҡа ғашиҡ кеше ине, тип хәтерләй.