8 Сентябрь 2020, 12:18\nМоңға бай, йырға, бейеүгә ғашиҡ ғаиләлә тәрбиәләнгән улар. Сәлимә «Мираҫ» йыр һәм бейеү фольклор ансамблендә – хор артисы, Салауат – Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры актеры. ЮЛДАШБАЕВТАР ғаиләһендә, атаһына арҡаланып, әсәһенә иркәләнеп, өс бала буй еткерә. Бөгөн уларға ҡунаҡҡа юлландыҡ.\n«Салауат та, балалар ҙа ташҡабаҡты башҡаса бер төрлө лә ашамай. Ә бит ул – бик файҙалы йәшелсә. Бына ошо рецепт ҡулыма килеп эләккәндән бирле торт ғаиләнең яратҡан тәғәменә әйләнде», – ти Сәлимә.\n1 уртаса ташҡабаҡҡа 4-5 йомортҡа, 1 стакан он, 2-3 ҡалаҡ үҫемлек майы, 1 стакан самаһы томат соусы, 300 грамм майонез, 1 баш һарымһаҡ, тәменсә тоҙ, биҙәргә помидор, шәфәри япраҡтары кәрәк.\nТашҡабаҡты әрсейбеҙ ҙә ҡырғыстан үткәрәбеҙ. Йәш булһа, орлоҡтарын алып тормаҫҡа ла мөмкин. Йомортҡа һытабыҙ. Он, тоҙ, үҫемлек майы ҡушып, яҡшылап бутайбыҙ. Шунан майлы табаға самалап һалып, ҙур ҡоймаҡтар бешереп алабыҙ.\nҺарымһаҡты иҙәбеҙ ҙә майонезға ҡушабыҙ. Артыҡ әсе яратмағандар һарымһаҡты аҙыраҡ алһа ла ярай.\nҠоймаҡты тәрилкәгә һалып, өҫтөнә һарымһаҡлы майонез һылайбыҙ. Икенсе ҡоймаҡты һалабыҙ һәм өҫтөнә томат соусы яғабыҙ. Шулай аралаштырып, ҡоймаҡтар бөткәнсе дауам итәбеҙ.\nӨҫтөн помидор киҫәктәре, йәшел тәмләткестәр менән биҙәйбеҙ. Йылы килеш ашарға ла мөмкин, бер аҙ һыуынғас та бик тәмле була.\nТуғыҙ йәшлек Самира, етеһен тултырған Тамерлан, биш йәшлек Арыҫлан... Бер-береһенә «йәбешеп» үҫкән бәләкәстәрҙең – һәр береһенең үҙ холҡо, ынтылышы. Самира әсәһе янында уралырға ярата. Бергәләп ҡытай сәтләүегенән (арахис), кунжуттан паста эшләһендәрме, компот ҡайнатһындармы, ҡоймаҡ ҡойһондармы... Тамерлан еләк, банан, алманы иҙеп, һөткә ҡушып туңдырма әҙерләргә оҫтарып алған. Мәсьәләләрҙе көтөлмәгәнсә, үҙе уйлап тапҡан ысулдар менән сисергә әүәҫ ул. Ҡороттан ҡышҡылыҡҡа тип бәләкәс кенә йомроҡастар әүәләргә яраталар, был эштә Арыҫлан да апаһы менән ағаһынан ҡалышмай. Ҡоротто ла туңдырма кеүек ашап йөрөйҙәр, шуға йыш ҡына шарсыҡтар ҡышҡа барып етмәй ҙә ҡуя. Быға ҡыуана ғына атай менән әсәй. Халҡыбыҙҙың милли ризыҡтарынан да файҙалы нимә бар?!\nКекс, печенье кеүек ҡамыр аштарын үҙ итә бәләкәстәр. Бына бер еңел генә рецепт.\n1 – 1,5 стакан сейә, 1 стакан һөт, ярты стакан шәкәр, 2 йомортҡа, 2-3 ҡалаҡ үҫемлек майы, 4 ҡалаҡ какао, ярты балғалаҡ аш содаһы, он кәрәк.\nЙомортҡа һытабыҙ, уға шәкәр, һөт, аш содаһы, он ҡушып, ҡамыр әҙерләйбеҙ. Ул ҡуйы ҡаймаҡ кеүек булырға тейеш.\nМайлы табаға ҡамырҙың яртыһын йәйәбеҙ. Тосо алынған сейә һалабыҙ. Өҫтөн ҡамыр менән ҡаплайбыҙ.\n180 градус ҡыҙыулыҡтағы мейестә ярты сәғәт самаһы бешерәбеҙ.\nБалалары инде ҡул араһына инә башлағанын күреп, үҙҙәренең дә шундай ғәмһеҙ саҡтарын иҫкә төшөрәләр. Салауаттың атаһы Наил Ғәлимйән улы Эске эштәр министрлығы ҡарамағында эшләй, үтә моңло итеп йырлай. Әсәһе Әлимә Фәтҡулла ҡыҙы – шәфҡәт туташы, ул матур итеп бейей, олатаһы менән өләсәһе лә – бейеүселәр. Салауат һеңлеһе Лилиә менән өҫтәре онға буялып бөткәнсе манты яһай. Шаярып, ҡайһы беренең эсенә тик картуф һалалар, борос, борсаҡ өҫтәйҙәр. «Тирмән эшләйме?» – тип күҙ ҡыҫа атаһы. «Эшләй!» – тип етди яуап бирә бәләкәс һеңлеһе.\nСәлимә лә – музыкаль ғаиләнән. Атаһы – һәүәҫкәр композитор Юлай Моратов. Әсәһе Айһылыу Солтан ҡыҙы рус теле һәм әҙәбиәтенән уҡыта. Ун баланың береһе булып, күмәк ғаиләлә татыулыҡта үҫә ул. Бала саҡ хәтирәләре яҡты, йылы. Ғаилә менән Ирәндек буйына сығып, тау битендә еләк-емеш йыйып, бер нисә көн йәшәп, усаҡ яғып, ҡайнатма ҡайнатып алып ҡайта торған булалар. Йәй олатай-өләсәһенә бесән эшләшергә баралар, бер нисә аҙна урманда яталар. Төшкө ашҡа ит ҡуйып, ҡыҙҙар ҡурай еләге, ҡарағат, бөрлөгән йыйырға юллана...\nҒаилә башлығы ҡатынының ашарға бешереүен көтөп ултырғандарҙан түгел. Үҙенсәлекле генә ысулдар менән ит ризыҡтары әҙерләй. Һум иттән бифштекс бешерә, үткәрелгәненән кәтлит әүәләп, бургер эшләй. Былауҙы ла, билмәнде лә һарыҡ итенән әҙерләйҙәр. «Билмән өсөн ҡара һарыҡтың ите яҡшы, – тип сер бүлешә Салауат. – Уның еҫе булмай. Аҡ төҫтәгеһенең итен оҙағыраҡ бешерергә кәрәк». Актер йыл һайын Башҡортостан Республикаһы мосолмандарының диниә назаратына мөрәжәғәт итеүселәргә ҡорбан салыуҙа ярҙам итә.\nБылау бешерергә ярата. Бер саҡ, яҡындарын ҡыуандырмаҡ булып, ҙур ҡаҙанға былау ҡуя. Барбарис, кориандр... тәмләткестәрҙең төрлөһөн һала, шартына килтерә. Ике бәләкәс кенә әсе ҡыҙыл борос һалып бешерә ғәҙәттә. Әсәһенән һорағас, ул ҙур ике ҡыҙыл борос килтереп тоттора. «Былай ҙур булғас, әсе түгелдер, барыһын да һалайым, исмаһам, бер аҙ тәме сыҡһын», – тип уйлай Салауат. «Огонек»тарың ары торһон – «утлыҡай» ғына былау килеп сыға. Өйҙәгеләр уны ашағандан һуң һөт эсеп «утты һүндерә». Шул мәл һеңлеһенең ҡайны-ҡәйнәһе – ҡоҙалары килеп төшә. Әйткәндәй, улар әсене бик ярата, былауҙан үтә ҡәнәғәт ҡала. Бәхетленең ҡунағы бергә, тигәндәй, Салауаттың курсташы, актер Илгиз Таһиров та ғаиләһе менән юл ыңғайы хәл белешергә инә. Барыһына ла етә үҙенсәлекле былау. Күңелле һыйҙы әле лә көлөшөп иҫләйҙәр.\nБына шулай йырлап-бейеп, уйнап-көлөп, донъяның гүзәллегенә һоҡланып йәшәргә ынтыла йәш ғаилә. Журнал уҡыусыларыбыҙға именлек, сәләмәтлек, күңел күтәренкелеге теләп ҡала улар.


Башҡортостанда хѳкѳм ителеүсе ҡасҡынды эҙләйҙәр\n7 Ноябрь 2019, 19:15\nБашҡортостан буйынса Федераль яза башҡарыу хеҙмәтенең эҙләү бүлексәһе кѳсләү һәм талау статьяларына ярашлы хѳкѳм ителгән 30 йәшлек Ѳфѳ кешеһе Игорь Шолуховты эҙләй. Идаралыҡтың мәғлүмәт хеҙмәте белдереүенсә, 6 ноябрь кѳндѳ ир Мәләүез ҡалаһындағы ултыраҡ-колония участкаһын үҙ ирке менән ташлап ҡасҡан. Уның юҡлығы хѳкѳм ителеүселәрҙе тикшереү ваҡытында асыҡланған.“Шолухов беренсе тапҡыр ғына хѳкѳмгә тарттырылмай. Әлеге енәйәт эше йәһәтенән 2015 йылдың 1 июнендә Орджоникидзе район суды тарафынан 6 йыл да 6 айға иркенән мәхрүм ителде”, - тип аңлаталар Башҡортостан буйынса Федераль яза башҡарыу хеҙмәтендә.Был енәйәтсенең ҡайҙа икәнлеген белһәгеҙ, Башҡортостан буйынса Федераль яза башҡарыу хеҙмәтенең 8 (347) 250-64-21, 8-917-753-57-77 телефон һандарына шылтыратығыҙ.\nБашҡортостан буйынса Федераль яза башҡарыу хеҙмәтенең эҙләү бүлексәһе кѳсләү һәм талау статьяларына ярашлы хѳкѳм ителгән 30 йәшлек Ѳфѳ кешеһе Игорь Шолуховты эҙләй. Идаралыҡтың мәғлүмәт хеҙмәте белдереүенсә, 6 ноябрь кѳндѳ ир Мәләүез ҡалаһындағы ултыраҡ-колония участкаһын үҙ ирке менән ташлап ҡасҡан. Уның юҡлығы хѳкѳм ителеүселәрҙе тикшереү ваҡытында асыҡланған.\n“Шолухов беренсе тапҡыр ғына хѳкѳмгә тарттырылмай. Әлеге енәйәт эше йәһәтенән 2015 йылдың 1 июнендә Орджоникидзе район суды тарафынан 6 йыл да 6 айға иркенән мәхрүм ителде”, - тип аңлаталар Башҡортостан буйынса Федераль яза башҡарыу хеҙмәтендә.\nБыл енәйәтсенең ҡайҙа икәнлеген белһәгеҙ, Башҡортостан буйынса Федераль яза башҡарыу хеҙмәтенең 8 (347) 250-64-21, 8-917-753-57-77 телефон һандарына шылтыратығыҙ.


Капрон күлдәк (булған хәл) » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Махсус бит » Тормош юлдары ҡатмарлы » Капрон күлдәк (булған хәл)\nЛилиә күҙҙәрен ауырлыҡ менән асҡан саҡта, таң атҡайны инде. Ҡояш нурҙарының күҙен наҙлы ғына итеп иркәләүенән ул яңы көн тыуғанын һәм ҡояшлы иртәнең ҡалҡҡанын аңланы.\nКисә булып үткән хәл-ваҡиғалар яман төш кеүек ҡылт итеп иҫенә төштө. Улар төш кенә булһа ярар ине, тип уйлап, ул үҙ-үҙен семтеп ҡараны, күҙҙәрен бер асты, бер йомдо, әммә бәләкәй генә йөрәге, күкрәгенән сығырҙай булып, ул мине ҡыйырһытты, йәнемде һәм тәнемде бысраҡҡа һалып тапаны, тип әрнеп иланы.\nСығыу ваҡыты 15-08-2016, 14:29 | Ҡаранылар: 1823


Белорет ҡыҙы – Чикаго марафоны еңеүсеһе » «Йәшлек» гәзите\nГазета "Йәшлек" » Спорт » Белорет ҡыҙы – Чикаго марафоны еңеүсеһе\n16.10.2010 Белорет ҡыҙы – Чикаго марафоны еңеүсеһе\nЛилиә 1977 йылдың 13 ноябрендә Белорет ҡалаһында тыуған. Йүгереү менән инде 19 йыл шөғөлләнә. Ҙур спортҡа өсөнсө синыфта уҡығанда килә. Белореттың 14-се мәктәбендә физкультура уҡытыусыһы Евгений Сенченко еңел атлетика секцияһына уҡыусылар йыя. Лилиәнең бөтөн синыфташтары шунда барып яҙыла. Хәҙер инде ҙур спортта улар синыфташы Галина Богомолова менән икеһе генә ҡала. Галина ла ярайһы ғына уңыштарға өлгәшеп, төрлө беренселектәр еңеүсеһе һәм призеры була. Шулай уҡ ике тапҡыр йәйге Олимпия уйындарында ла ҡатнаша.\nЛилиәгә тәүге уңыш 2001 йылда Рәсәй беренселегендә килә. 2004 йылда Европа беренселегенең көмөш миҙал призеры була. 2006 йылда 3000 метр араға йүгереүҙә донъя рекорды ҡуя. Шул уҡ йылда донъя беренселегендә көмөш миҙал яулай.\n– Уңышҡа тик, ауырлыҡтарға бирешмәй, сәғәттәр буйына шөғөлләнеү генә килтерә, – ти Лилиә. Ул, аҙнаһына 13 күнекмә уҙғарып, йылына 850 – 900 саҡрым араға йүгерә. Шуға ла йылына ике айҙан ғына күберәк ваҡыты ғаиләһендә уҙа. Тормош иптәше Игорь менән ҡыҙы Аня һәр ваҡыт уны һағынып көтөп ала.


«Йәшел йылан» балаларҙың бәхетен урлай\nБөрө районы Акудибаш ауылында йәшәүсе Лилиә менән Олег Шамидановтар эскелеккә бирелеп, малай-ҡыҙҙарына ҡул һелтәгән. Алты бала яҡын туғандары тәрбиәһендә үҫә. Өсәүһе әле бәлиғ түгел йәштә. Үҫмерҙәр әйтеүенсә, улар өсөн бүленгән барлыҡ социаль түләүҙәрҙе ата-әсә үҙ кеҫәһенә һалып бара.\nАлтынсы синыфта белем алыусы Евгения Шамиданова үҫкәс уҡытыусы булырға хыяллана. Гуманитар фәндәрҙе үҙ итә, рус теле дәресендә уға етеүселәр юҡ. Ҡыҙ мәктәптә уҙғарылған сараларҙа ла әүҙем ҡатнаша. Төрлө грамота-дипломдарға лайыҡ. Уның уңыштарына уҡытыусылары ла һоҡлана.\nМәктәптә йылмайып ҡына йөрөгән Женяның күпме күҙ йәше түгеүе, билдәһеҙ. Шуныһы асыҡ - эскелеккә һабышҡан ата-әсәһе уның тормошо менән ҡыҙыҡһынмай. Ҡыҙ туған тейешле оло йәштәге инәһендә йәшәргә мәжбүр. Яңауылда махсус интернат-мәктәптә белем алыусы бер туған апаһы Света ла гел улар янына ҡайтып йөрөй. Етмеш йәшкә еткән ханым ете мең һумлыҡ пенсияһын өҙөп-йолҡоп балаларға еткерергә тырыша.\nСвета Яңауылда бер үҙе генә белем алмай. Ун йәшлек бер туған ҡустыһы Алексей ҙа махсус интернат-мәктәптә уҡый.\nСветлана Шамиданова: «Мин тәнәфестәрҙә, буш ваҡытымда ҡустыма барып йөрөйөм. Ул әсәйҙе һағынам, ҡасан килә инде, тип илай. Ата-әсәйем эсһә, беҙҙе йорттан ҡыуа башлайҙар, шуға инәйебеҙгә ҡайтабыҙ».\nБалалар йөҙ метр алыҫлыҡта ғына урынлашҡан тыуған йорттарын урап үтеүҙе хуп күрә. «Йәшел йылан» хакимлыҡ иткән өй тыштан ғына ялтырай, эстә гел тауыш, ыҙғыш-талаш. Шамидановтар ғаиләһе опека органдарында иҫәптә лә тора. Галина Аҫылбаева әйтеүенсә, был хәлдә шуныһы ҡыҙғаныс. Света менән Алексей өсөн инвалидлыҡ буйынса пенсия ата-әсәләре иҫәбенә күсә. Был аҡсалар шул эскегә китәлер инде тип борсола ул. Хәйер, опека органдарында быны иңҡар иттеләр.\nҠыҙҙары әсәһенең уларға даими кейем-һалым һатып алып тороуын кире ҡаҡмай. Әммә ғәзиз йәндәре өсөн яуаплылыҡ тоймауы көн кеүек асыҡ. Әле лә балалар әсәләренең ҡайҙалығын белмәй. Шулай ҙа улар ҡәҙерле кешеләренең дөрөҫ юлға баҫырына ышанысын юғалтмай.


Рәмил ТУЙСИН: “Ҡурай менән халыҡ моңо ижадымды бөтөн итә” » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Әҙәбиәт » Рәмил ТУЙСИН: “Ҡурай менән халыҡ моңо ижадымды бөтөн итә”\nРәмил ТУЙСИН: “Ҡурай менән халыҡ моңо ижадымды бөтөн итә” 19.11.2011 // Әҙәбиәт\nБаймаҡ районының Сыңғыҙ ауылында тыуып үҫкән Туйсиндар менән күптәр таныштыр, моғайын. Ун бер бала үҫкән ғаиләлә һәр береһе тиерлек йырлай, шул иҫәптән бишәүһе оло сәхнәгә сығып, халыҡ араһында киң танылыу яуланы. Бөгөн һүҙебеҙ шуларҙың береһе — Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, танылған йырсы Рәмил Туйсин хаҡында.\nЙөрәктәргә үтеп инерлек, моңло, үҙенсәлекле тауышлы был йырсыны сәнғәт һөйөүселәр күптән үҙ иткән. Уның йырҙары күңел ҡылдарын тирбәтә, үткәндәрҙе юҡһындыра, бөгөнгө тормоштоң матурлығын тойорға ярҙам итә.\n— Рәмил Париж улы, халыҡ йөрәгенә яҡын йырҙарҙы башҡарыу өсөн йырсыға ниндәй һыҙаттарға эйә булыу кәрәк?\n— Шундай булып тыуыу кәрәк (көлә). Шаяртам, әлбиттә. Белеүегеҙсә, мин — ҡурайсы. Ҡурайҙа уйнау, башҡорт халыҡ йырҙарын башҡарыу халыҡ моңона ҡарата һөйөүемде нығытты. Йыр сәнғәте халҡыбыҙҙың милли ҡоралы ҡурай нигеҙендә барлыҡҡа килгән.\nОло сәхнәгә халыҡ йырҙарын башҡарғанда сыҡтым. Минеңсә, һәр йырсы халыҡ моңон белергә генә түгел, уны башҡарыу оҫталығына ла эйә булырға тейеш. Тамашасылар ҡабул итерлек йырҙарҙы уларҙың үҙҙәре араһынан табам, ҡасандыр йырланып, онотола төшкәндәрҙе өйрәнеп, заманса аранжировкалар яһап, халыҡҡа алып сығыу — төп маҡсаттарымдың береһе. Мәҫәлән, Себер яҡтарынан алып ҡайтҡан “Ниҙәр булды Туратҡа?” йырын шунда уҡ яраттылар.\nИшле ғаиләлә етенсе бала булып үҫтем. Ябай ауыл малайы булыуым да, халыҡсан йырҙарҙы башҡарыуым да тамашасыларым өсөн яҡын. Кемгәлер оҡшарға тырышыу йәки заманса булам тип еңел-елпе йырҙар башҡарыу йырсыны биҙәмәй.\n— Йырҙарығыҙ шундай моңло, хатта ҡайһы берҙәрен тыңлағанда күҙ йәштәренә ирек бирәһең.\n— Йыр һайлағанда үҙ-үҙемә талапсанмын. Һүҙҙәре һәм көйө оҡшағанда ғына өйрәнәм. Ваҡыт һынауын үткән йырҙарға өҫтөнлөк бирәм. Халыҡ концертҡа ял итергә, үҙенә оҡшаған йырҙарҙы тыңлап, рухи аҙыҡ алып ҡайтырға килә, был һәр саҡ иҫемдә. Уларҙың талабын ҡәнәғәтләндерерлек, күңелен яуларлыҡ йырҙар һайлау күпкә отошло. Икенсенән, башҡарған көйөң тауышыңа ла тап килергә тейеш. Мәҫәлән, оҙаҡ йылдар буйы репертуарымдан “Ҡыҙ балаҡайымды ҡыҙғанам” йыры төшмәй. Ни өсөнмө? Сөнки йыр һөйөүселәр уны һорай, яратып тыңлай. Ғәжәп һағышлы был әҫәр милләтебеҙгә хас моңо ғына түгел, мәғәнәһе менән дә күңелдәрҙе арбай.\n— Үҙегеҙ ҙә йырҙар ижад итәһегеҙ түгелме ни?\n— Күңелгә оҡшаған йыр таба алмай, ҡайһы саҡта үҙемә лә ижад итергә тура килә. Шундай йырҙарымдың береһенә — “Әсәйем”ә — Илнур Сирбаев атлы егет көй яҙҙы. Бөгөн ошо йырҙы телевизор ҡараусылар һәм радио тыңлаусылар йыш ҡына иң ҡәҙерле кешеләренә ҡотлау сәләме итеп һайлай. Шулай уҡ ғаилә концерты өсөн махсус яҙылған “Бер туғандар беҙ” йырын да моң һөйөүселәр ҡабул итте.\n— Рәмил Париж улы, республика тамашасыһынан “йәшенеп”, бер ваҡыт хатта Сибай сәхнәләрендә лә сығыш яһамай торҙоғоҙ. Бының үҙ сәбәптәре барҙыр?\n— Әлбиттә, бар. Түрәләргә ярай белмәүем, тура һүҙле булыуым бер аҙға сәхнәнән китеүемә сәбәпсе булды. Тап ошо ваҡытта ғаилә концертын булдырыу теләге барлыҡҡа килде һәм беҙ бергәләп Өфө сәхнәләрен яуланыҡ. Халыҡтың концерттарыбыҙға эркелеп килеүе, көслө алҡыштары артабанғы ижадыбыҙға оло этәргес бирҙе. Шуға күрә республика райондары буйлап гастролгә сығыуҙы ла матур итеп ойоштора алдыҡ.\n— Ғаилә концерттары менән һеҙ ике программа эшләп өлгөрҙөгөҙ, буғай...\n— Эйе, тәүгеһендә өлкән апайыбыҙ Флүрә, ҡустыларым Радмир һәм Айнур менән сыҡһаҡ, икенсе концертта ағайыбыҙ Йәмилдең дә тауышын ишетте тамашасы. “Туйсиндарҙың йыр туйы” тип аталған тамаша менән бар республиканы йөрөп сыҡтыҡ тип әйтергә була. Бында шулай уҡ Флүрә апайҙың ҡыҙы Фирүзә Париж менән улы Илшат Аллаяров (баянсы) ҡушылды. Өфөлә сығыш яһағаныбыҙҙа мәшһүр бейеүсе Рәшиҙә Туйсина ла ҡатнашты. Ул да беҙҙең туғаныбыҙ.\n— Йыр-моңға һөйөү тәрбиәләгән, сәнғәткә ғашиҡ ғаиләнең үҙ сере барҙыр бит? Бер туғандар араһынан шунса йырсы сығыуы — үҙе мөғжизә!\n— Моң шишмәһе урғылып тамырынан сыға тигәндәй, беҙҙең быуын Буранбай сәсәнгә барып тоташа. Атай-әсәйебеҙ ҙә — моңло, йыр һөйгән кешеләр. Бәләкәйҙән йыр-моңдан айырылмай үҫтек, беребеҙҙең ҡулында — баян, икенсеһенекендә ҡурай булды. Һәр көн концерт ҡуйып, йыр өйрәнеүебеҙ бушҡа булмаған. Радмир ҡустым Сибай филармонияһында эшләй, профессиональ йырсы. Флүрә апайым ғүмер буйы Ҡолсора ауылында мәҙәниәт йорто директоры булып эшләне. Айнур ҡустым да Өфө дәүләт сәнғәт институтын тамамланы.\n— Балаларығыҙға матур башҡорт исемдәре ҡушҡанһығыҙ. Йырлайҙармы? Ғөмүмән, киләсәктә уларҙың сәнғәт юлынан китеүен теләр инегеҙме?\n— Башҡорт йырҙарына һөйөүем шундай исемдәр һайлауға йоғонто яһағандыр. Шәүрә ҡыҙым XI класта уҡый. Шиғыр яҙа, ижад менән етди шөғөлләнә. Өс йәшлек улым Буранбай ҙа киләсәген йыр-моңға бәйләр тип уйлайым. Атай булараҡ, мин уларға: “Һин мотлаҡ шул һөнәргә эйә булырға тейешһең!” — тип әйтмәйем. Күңелдәренә оҡшағанын һайлаһындар, тик халыҡҡа файҙа бирерлек, беҙҙең йөҙгә ҡыҙыллыҡ килтермәҫлек булып үҫһендәр.\n— Һеҙҙең ижадты яратыусыларҙың кәләшегеҙ хаҡында ла белгеһе киләлер...\n— Нурия Нуриман ҡыҙы — Баймаҡ районынан. Һөнәре буйынса уҡытыусы, әле Сибай гимназия-интернатында тәрбиәсе булып эшләй. Иң яҡын кәңәшсем, тәнҡитсем дә. Концерттарға ул минән дә нығыраҡ әҙерләнә. Ниндәй костюм кейергә, ниндәй галстук тағырға — ҡыҙым менән ҡатынымдан башҡа берәүҙең дә кәңәшенә ҡолаҡ һалмайым һәм яңылышмайым.\n— Буш ваҡытығыҙҙы нисек үткәрәһегеҙ?\n— Иптәштәр менән балыҡ тоторға яратам. Күл-йылға буйҙарында булыу, тәбиғәт менән аралашыу, дуҫтар менән осрашыу күңелгә дәрт өҫтәй, ҡанатландыра. Ғаиләбеҙ менән бергәләп тәбиғәт ҡосағына йыш сығабыҙ. Һаҡмар буйҙарында йөрөүҙән, йәйгеһен ауылға ҡайтып, бесән сабыуҙан ҙур кинәнес табам. Ғөмүмән, буш ваҡытымды һөйөклө ҡатыныма, ғәзиз балаларыма һәм йәндәй күргән туғандарыма бағышларға тырышам.


Рөстәм Хәмитов «Киләсәк инженерҙары 2014» йәштәр форумын асыуҙа ҡатнашты // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов «Киләсәк инженерҙары 2014» йәштәр форумын асыуҙа ҡатнашты\n11:43, 1 июля 2014 Йәмғиәт\n30 июндә Рөстәм Хәмитов, Ҡариҙел районында барған, «Киләсәк инженерҙары 2014» IV халыҡ-ара йәштәр сәнәғәт форумын асыуҙа ҡатнашты. Форум йәш конструкторҙар һәм технологтар өсөн йәйге мәғариф лагеры формаһында эшләй. Уның программаһы йәш белгестәрҙе практик инженер-идара итеү мәсьәләләрен хәл итеүгә индереүгә йүнәлтелгән, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән.\nФорум эшендә Рәсәйҙең 50 төбәгенән 1,2 меңдән ашыу кеше ҡатнаша. Рөстәм Хәмитов инженер ҡаҙаныштарының күргәҙмәһен ҡараны һәм дискуссия майҙансығы форматында йәш инженерҙар һәм конструкторҙар менән осрашты.\n— Бөгөнгө беҙҙең маҡсат бөтөнләй ябай – һәр инженер тормошта үҙ урынын табырға тейеш. Һәр инженер файҙалы булырға һәм үҙе нимәне, нисек итергә белгән урында эшләргә тейеш. Ул конструкцияларҙы нисек иҫәпләргә, һыҙманы нисек төшөрөргә, теге йәки был ҡулайламаны нисек проектларға белә. Ул күп нәмәне белә. Һәм беҙҙең – власть структураларының бурысы – кешеләр үҙҙәренең һөнәре буйынса эшләй алһын өсөн шарттар булдырыу, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.


Өфөлә күп ҡатлы йорт ҡыйыҡтары ҡар һәм боҙбармаҡтарҙан нисек таҙартыла?\nХалыҡ контролерҙары һәм хәбәрселәр ошоно асыҡларға тырышты. Баш ҡаланың ҡайһы бер райондарында торлаҡ-коммуналь хужалыҡ идаралыҡтары бурыстарын намыҫлы үтәмәй. “Халыҡ контроле” проекты ағзаһы Азамат Халиҡов.\n24 ғин, 16:23\nСүп майҙансыҡтары янында машина ҡалдырыу тыйыла\nУлар коммуналь хеҙмәттәргә ҡамасаулай. Яңы ҡанунға ярашлы, парковка урынын дөрөҫ һайламаған кешеләргә 10 ғинуарҙан штраф һалына. Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты Гөлнара Бикбулатова.\n24 ғин, 16:15\nӘле контейнерҙарҙың 40 проценты ҡуйылған. Быйыл улар һанын 60 процентҡа еткереү планлаштырыла. Был өлкәлә хәл ителәсәк мәсьәләләр әле етәрлек, ти Борай районы хакимиәте башлығы Рөстәм Исхаҡов.\n24 ғин, 11:17\nҺүҙ «Квартал» ойошмаһына ҡараған күп ҡатлы йорт тураһында. Төҙөлөш компанияһы етәксеһенең бер нисә ай элек ғүмере өҙөлгән. Шул ваҡыттан алып фатир һатып алыусылар хафалана башлай. 100-ҙән ашыу кеше алданған өлөшсө тип һанала. Тулыраҡ киләһе яҙмала.\n23 ғин, 23:55\nПрограмманы ғәмәлгә ашырыу өсөн сумманы төбәк ҡаҙнаһы бирә. Был турала торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығынан хәбәр итәләр. Республика хөкүмәте вице-премьеры Борис Беляев белдереүенсә, ремонт сифатлы башҡарылғандан һуң ғына аҡса күсерелә.\n23 ғин, 13:00\nКүп ҡатлы йорттарҙағы дөйөм мөлкәткә капиталь ремонт хаҡы үҙгәрҙе\nБашҡортостанда 1 ғинуарҙан күп ҡатлы йорттарҙағы дөйөм мөлкәткә капиталь ремонт хаҡы үҙгәрҙе: алты ҡатҡа тиклемге йорттар өсөн квадрат метрына 6 һум 90 тин, алты ҡаттан бейегерәк булғандарына 7 ярым һум алына. Был тариф республика Хөкүмәте ҡарары менән билдәләнде.\n22 ғин, 10:00\n“Эко-Сити” төбәк операторы вәкилдәре ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтарын сығарыу буйынса килешеү төҙөү тәртибен аңлатҡан. Район хакимиәте белгесе Гүзәл Ишкинина хәбәр итә.\n21 ғин, 18:39\nБыл турала бөгөн төҙөлөш сәғәте форматында үткән кәңәшмә барышында билдәләнде. Әле был программа буйынса 2 мең кеше торлаҡ шарттарын яҡшырҡан. Тағы ла 7 мең кеше сиратта. Партнер банктарҙың береһе торлаҡҡа аҡса туплау программаһында ҡатнашыусыларға йылына 5 ярым процент менән ипотека бирелеп килде. Тәҡдим ителгән шарттарҙың халыҡ өсөн уңайлы булыуын иҫәпкә алып ставканы өс процентҡа тиклем кәметеү юлдары өйрәнелә, бынан тыш аҡса туплау мөҙәтен 9 айға ҡалдырыу башланғысы ла бар.\n20 ғин, 23:45\nБашҡортостанда коммуналь хеҙмәттәр өсөн тариф 3,6 проценттан артмай\nБыйыл хаҡ бер тапҡыр ғына күтәрелә. Үҙгәреш 1 июлдән көсөнә инә. Был турала бөгөн республика хөкүмәтендә оператив кәңәшмәлә белдерелде. Тарифтар буйынса дәүләт комитеты етәксеһе Светлана Бурдюк.\n20 ғин, 16:16\nТөҙөлөштә өлөшләтә ҡатнашыусыларҙың хоҡуҡтарын яҡлау фонды аҡсаларҙы кире ҡайтарыу өсөн ғаризалар ҡабул итә башланы\nТөҙөлөш оҙаҡҡа һуҙылғанда компенсация алыу мөмкинлеге биргән ҡануниәт былтыр көҙ ғәмәлгә инде. Дөрөҫөрәге, булған законға үҙгәрештәр индерелде. Ошо рәүешле тотош илдә һигеҙ меңдән ашыу өлөшсөнөң хоҡуҡтары яҡланасаҡ. Уларҙың сығымдарын ҡаплауға 17 миллиард һум аҡса йүнәлтеләсәк. Шул уҡ ваҡытта компенсация түләргәме, әллә фатир асҡыстары тапшырырғамы икәнлеген комиссия хәл итә. Күҙаллауҙар буйынса, төрлө төбәктәрҙә 4 мең 4 йөҙ кешегә торлаҡ төҙөлөп бөткәнен көтөргә тура килһә, 3 мең 6 йөҙ аҡсаларын кире ҡайтарасаҡ. Әле Башҡортостанда 81 кешегә компенсация ҡаралған. Уларҙың йортон төҙөү мәғәнәһеҙ тип табылған. БСТ каналы хәбәрсеһе Флорида Ким ентекләберәк.\n19 ғин, 11:12\nБыл эш Республика торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһен күҙәтеү хеҙмәте контролендә алып барыла.\n17 ғин, 15:05\nАвтомобилдәр коммуналь техникаға урамдарҙы таҙартырға ҡамасаулай.\n17 ғин, 12:00\nГраждандарҙы урам һәм ихаталарҙа эшләгән техникаға ҡамасауламаҫҡа саҡыралар. Баш ҡала хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика идаралығы етәксеһе Марсель Байдәүләтов.\n16 ғин, 11:10\nБыл турала Контроль-иҫәп палатаһынан белдерҙеләр.\n16 ғин, 10:10\nҠырмыҫҡалы ауылында йәшәүсе ғаилә торлаҡ мәсьәләһенә зарлана\nЙәш ғаилә булараҡ федераль бюджеттан уларға аҡса бүленә. Ләкин подрядсы ойошма менән килеп сыҡҡан аңлашылмаусанлыҡ яңы йортҡа күсеү ваҡытын тотҡарлай. Тулыраҡ киләһе яҙмала.\n15 ғин, 10:27\n13 ғин, 23:32\nУрам йыйыштырыусыларға техника ярҙамға килә\nТаңғы сәғәт биштән торлаҡ-коммуналь хужалығы хеҙмәттәре техника ярҙамында ихаталарҙы һәм урамдарҙы ҡарҙан таҙарта. Һигеҙ идарасы компанияла урамдарҙы комплекслы таҙартыуға 167 берәмек техника йәлеп ителә.\n13 ғин, 20:04\nБыйыл Башҡортостанда йорттарҙы төҙөкләндереү өсөн ошо күләмдә аҡса бүленә. 1 мең 700 йортта ремонт уҙғарыу күҙаллана.\n13 ғин, 18:17\nРеспубликала ҡайһы бер күп ҡатлы йорттарҙа йәшәүселәргә йылылыҡ өсөн артыҡ түләү килгән. Ошо сәбәпле халыҡтан ялыуҙар күп. Квитанцияларҙа ҙур сумма күрһәтелгән. Был мәсьәлә бөгөн Хөкүмәттә оператив кәңәшмәлә ҡаралды. Өфөлә һәм башҡа ҡалаларҙағы 400-ҙән ашыу күп ҡатлы йортта йәшәүселәргә 66 миллион ярым һумлыҡ өҫтәп иҫәпләнгән сумма килгән.\n13 ғин, 11:13\nКүп ҡатлы йорт төҙөлгән, ә миллиондар елгә осҡанмы. Оҙаҡ төҙөлөүсе йорт тураһында беҙҙең каналда видеояҙмалар быға тиклем дә эфирға сыҡты. Быға тиклем алданған өлөшсөләр, бынан ары алданған эшселәр. Төҙөүсе йортто тапшырһын өсөн республиканан өҫтәмә 30 миллион һум бүленгән. Тик улар ҡайҙалыр юғалған. БСТ каналы хәбәрсеһе Рәмилә Исмәғилева асыҡларға тырышты.\n10 ғин, 23:08


Башҡортостанда Тажик мәҙәниәте көнө уҙҙы // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда Тажик мәҙәниәте көнө уҙҙы\n14:41, 10 сентября 2014 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2014 йыл, 10 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.\nӨфөлә Мәҙәниәт йылы сиктәрендә Башҡортостан Республикаһында Тажик мәҙәниәте көнө уҙҙы. Ойоштороусылар – «И.Сомони исемендәге тажик милли-мәҙәни үҙәк» төбәк йәмәғәт ойошмаһы менән берлектә БР Халыҡтар дуҫлығы йорто.\nАксаков исемендәге Мәҙәниәт һәм ял итеү баҡсаһында сағыу төҫтәр менән биҙәлгән майҙансыҡта байрам программаһы ойошторолдо. Сараның тантаналы өлөшөндә билдәләнгәнсә, Башҡортостанда 160-тан ашыу милләт дуҫ, татыу килешеп йәшәй. Улар араһында 2010 йылда халыҡтың иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы республикала 4000-дән ашыу тажик йәшәй. Улар күп кенә эшмәкәрлек өлкәләрендә һәм етештереү тармаҡтарында эшләй.\nБайрам программаһында үҙҙәренең музыкаль номерҙарын Р.Нуриев исемендәге Өфө хореография колледжы уҡыусылары, Башҡорт дәүләт филармонияһы артистары, шулай уҡ «Элем» сыуаш вокаль ансамбле, иллюзионист Аргам Манукян, йырсы Шобухор Азизмамадов тәҡдим иттеләр. Тантана ҡунаҡтары алдында халыҡ-ара һәм республика конкурстары лауреаттары – «Нур» Өфө дәүләт татар театры актрисаһы Лина Ғәниева, Башҡорт дәүләт филармонияһы солисы Валентина Суходоева һәм башҡа артистар сығыш яһаны.\nБынан тыш, байрамға килгәндәр тажик милли аш-һыуынан – былауҙан һәм шашлыҡтан ауыҙ итә алды.\nБилдәләп үтергә кәрәк, байрам Тажикстан Республикаһының Дәүләт бойондороҡһоҙлоғо көнө алдынан уҙҙы, ул йыл һайын 9 сентябрҙә билдәләнә. Дүшәнбелә ғәҙәттәгесә Тажикстандың бойондороҡһоҙлоғона арналған парад үтә.\nТеги: милли сәйәсәт,байрамдар


Chainalysis - компания, анонимность емереп Биткоин - Яңылыҡтар Блокчейн\nҒинуарҙа 26, 2018 админ\nChainalysis – компания, анонимность емереп Биткоин\nКүпселек үҫешкән илдәрҙә., ишектәр һәм әүҙем индереү ҡағиҙәләре буйынса эште көйләү өсөн криптовалюта. Закон проектын эшләне., йыш ҡына уларға ярҙам селтәрҙәре компанияһы контролдә блокадаһы, иң билдәлеләренең береһе. – Chainalysis. Ғына. 2017 яҡын эшләү компанияһы $ 700,000, дәүләт һәм хоҡуҡ һаҡлау органдары менән хеҙмәттәшлек.\nChainalysis нигеҙ һала. 2014 Яно Моллер, Майкл һәм Джонатан Gronager Левина. Төп йүнәлеш компания отмывание аҡса менән мутлыҡ менән көрәшеү буйынса мониторинг һәм блокадасылар һәм операция криптовалюта. Компания күрһәткән хеҙмәттәр бик күп ошондай, әммә барыһы ла тиерлек аҡш дәүләт департаменты, шулай уҡ ойошмаһының европа менән, кеүек Европол, һыу ҡулланыу Chainalysis.\nУҙған йылдан ашыу chainalysis ала. $ 700,000 АҠШ эске именлек Департаменты килә (ХАКИМИӘТЕ), АҠШ эске килем хеҙмәте (ИРСА) иммиграция һәм таможня хеҙмәте һәм идара аҡш (Боҙ) үҙ эше өсөн. Шулай уҡ уҙған йылда., шәхси ойошмаларға мөрәжәғәт компания, отчет мещандар тип раҫлаусы, күп бәйләнештәр һәм партнерлыҡ килешеүенә күрһәтеү.\nФедераль тикшеренеүҙәр бюроһы һәм даими клиент береһе Chainalysis (ФБР), был компанияның бер нисә тапҡыр тулыландырыу’ы һуңғы бер нисә йыл өсөн иҫәп-хисап.\nChainalysis менән хеҙмәттәшлек итеү арҡаһында, Тикшереү һөҙөмтәләргә ирешеүенә ҙур сауҙа майҙансыҡтарының эшмәкәрлеге аноним ҡатнашты. ФБР "ебәк юлы", шулай уҡ банкротлыҡ тураһында тулыраҡ белеү Мф биржаһы gox. Бит, кузатеп торорға мөмкинлек юҡ хеҙмәткәрҙәре Chainalysis 650,000 биткоин, конгресында тыңлауҙар барышында билдәле булды..\nБынан тыш, компания эшмәкәрлеге һөҙөмтәһендә мониторинг, ноябрь аҙағында. 2017, конфиденциаль мәғлүмәт өсөн аҡш федераль суд бирергә бойора биржаһы coinbase 14,000 файҙаланыусы. Аҡш-тың донъя эске тикшерелгән хеҙмәтендә шундай ҡарар ҡабул килем була. (ИРСА), шикләнәлер ул, тип биржаһы ҡулланыусы, һатып килем ала криптовалюта, күпселек осраҡта., һалым түләүгә китә. Сөнки, ИФНС өсөн мәғлүмәт буйынса мәғлүмәт 2015, операция килеме һалым ғына түләй булыуы менән bitcoin н 802 кеше.\nКриптографияға йоғонто яһаған.\nКомпания’веб-сайт, һәм ышанам был технология ҡамап chainalysis криптовалюта, һәм компанияһы’инструменттар өсөн биреү ойошмалары финанс өлкәһендәге мутлыҡты булдырмау маҡсатында ғибәрәт. ы., хөрмәтле хосуси хоҡуҡ. Әммә, ысынлыкта, компания’ы интернет селтәренә тоташыу буйынса хеҙмәттәр конкрет зат менән конкрет blockanalysis.\nСөнки, хеҙмәте арҡаһында Chainalysis, ИРСА, мәҫәлән, хужалары өсөн һалым һәм башҡа түләүҙәрҙе ғәмәлгә күҙәтеп, күҙәтеп һәм биткоин криптовалюта. Тимәк, был ғәмәле менән криптовалюта, bitcoin кеүек, билдәһеҙ тип иҫәпләнә алмай.. Шулай уҡ, компания һатып алынған хеҙмәттәрен ентекле ҡулланыу тураһында отчет яһау блогы ул chainalysis, потенциаль партнерҙар һәм клиенттар уларҙың.\nШул факт, структураһы һәм дәүләт структуралары вәкилдәре араһында компаниялары клиенттар күберәк йыйҙым тип chainalysis, күп кенә борсоп криптосообщество ағзалары, дәүләт көйләүе һәм башҡа хоҡуғы булған һәр кем киләсәген нисек анонимность криптовалюта ышанам.. Әммә, һүҙ баш ҡала буйынса фонды башлығы Билл Hermitage Браудер, -бындай ғәмәлдәре өсөн компанияһы, нисек Chainalysis, ҡыҙыҡ ысул ышаныслы һәм инвесторҙар өсөн һалып барған аҡсаһының криптовалюта.\nАҡ йорттоң рәсми : Биткойн түгел, яҡын-көйләү\nАҠШ. хөкүмәт ...\nЯңылыҡтар Блокчейн 05.06.2018\nКомпания киңәйә ...\nКиләһе Пост:Яңылыҡтар Блокчейн 26 Ғинуарҙа 2018\nКиләһе Пост:Яңылыҡтар Блокчейн 27 Ғинуарҙа 2018


30 Ғинуар , 11:10\nБашланғыс синыфтарҙа уҡығанда күҙемә арпа сығып йонсотто. Берәүһендәге шешек ҡайтһа, ауырыу икенсеһенә күсә. Күҙҙәр йомолоп китә, үҙәккә үткәреп һыҙлай. Өләсәйем мәрхүмә Хәмдиә Ғилман ҡыҙы бик динле кеше ине. Халыҡ им-томо буйынса имләп ҡарай, әммә сирҙе бөтөрә алмай.\nМәктәпкә Яңы йыл шыршыһы байрамына бара алмауым айырыуса ауыр булды. Ныҡ ҡайғырғанымды күреп, әсәйем Рәшиҙә Сафиулла ҡыҙы мәрхүмә: «Ошолай булһа ла бар», – тип, арпалы күҙемде, пираттарҙыҡы һымаҡ иттереп, ҡара төҫтәге яулыҡ менән баштан аша бәйләп ҡуйҙы. Әммә, урамға сығып, үтеп барыусы беренсе кешене күргәс тә, ҡиәфәтемдән оялып, тиҙ генә урам баҡсаһының ҡоймаһы аша һикереп төштөм дә йәһәт кенә өйгә инеп киттем. Шунан бирле, ауырыуым бөткәнсе, өйҙән сыҡманым тиерлек.\nБер ваҡыт өләсәйемде Һабыр ауылына бер нисә көнгә ҡунаҡҡа алып ҡайттылар. Ә унда беҙҙең ҡоҙабыҙ Әбдрәхим мулла Әҙеһәмов йәшәй ине. Бик йәшләй генә дин юлына баҫып, данлы Зәйнулла ишандың «Рәсүлиә» мәҙрәсәһендә белем ала һәм, Һабырға имам-хатип булып килеп, ғүмере буйы шунда йәшәй. Динһеҙлек хөкөм һөргән совет осоронда ла иман юлына тоғро ҡалып, муллалыҡ шөғөлөн ташламаны. Яңы тыуған сабыйҙарға, Аллаһ Тәғәләгә доға ҡылып, исем ҡушыусы ла, өйләнешеүселәргә никах уҡыусы ла, үлгәндәрен тәрбиәләшеп, йыназа сығыусы ла ул була.\nБөйөк әүлиә Зәйнулла ишан Рәсүлиҙән һабаҡ алыуы бушҡа китмәй. Остазы кеүек, уның да өшкөрөүе сирлеләргә бик килешә, күптәр доғаһы шифаһынан, Аллаһ Тәғәләнең рәхмәте тейеп, ауырыуҙарынан ҡотола. Был турала Һабыр һәм тирә-яҡ ауылдар халҡы йылы иҫтәлектәр һаҡлай.\nӨләсәйем мәрхүмә лә Әбдрәхим мулланан бер алһыу төҫтәге хуш еҫле күҙ һабынын өшкөртөп алып ҡайтты. Өйгә ингәс тә: «Мә, балам, ошоноң менән күҙеңде йыу», – тип һабынды миңә тотторҙо. Шуның менән битемде бер йыуыуым етте – мулла ҡоҙаның доғаһы ҡабул булып, күҙемдәге ауырыу бик тиҙ юҡҡа сыҡты, Аллаға шөкөр! Шунан бирле бына 50 йылға яҡын инде арпаның нимә икәнен белмәйем, әл-Хәмдүлилләһи Раббил Ғәләмин!\n1986 йылда вафат булған Әбдрәхим мулла, йәшерен генә һабаҡ биреп, үҙе артынан күрше Ҡаҙырша ауылынан Нуретдин олатай Игебаевты тәрбиәләп ҡалдырған булып сыҡты. Бик күп мәсеттәр емерелгән, манараһы ауҙарылып, бинаһы башҡа маҡсаттарҙа файҙаланылған совет осоронда ла революцияға тиклем үк төҙөлгән мәсете Аллаһ Тәғәләнең хикмәте менән емерелмәй ҡалған, хатта дин дошмандарының манараһына ла ҡулы етмәгән, эргәһендә, риүәйәт буйынса, башҡорт пәйғәмбәренең аяҡ эҙен һаҡлаған данлыҡлы үә бик хикмәтле урын – Пәйғәмбәр ташы булған Ҡаҙырша ауылының ҡанбабаһы, Хоҙай Тәғәләнең әүлиә фиғелле бер ҡоло булып, остазының юлын дауам итеп йәшәне Нуретдин олатай.\nМәҡәләнең тулы вариантын журналдың 1-се (2022) һанында уҡығыҙ.


21 Декабрь 2018, 12:01\nМәктәпкә килеп инеү менән яңы ғына мейестән сыҡҡан икмәктең хуш еҫе танауға килеп бәрелә. Уҡыусылар ҙур, яҡты, ҡаланыҡынан һис ҡалышмаған мәктәптә белем алыуҙарынан тыш, көн дә ашнаҡсы апайҙары бешергән тәмле икмәк менән һыйлана. Ғәбдөк мәктәбе - районда үҙ ашханаһында икмәк бешергән берҙән-бер белем усағы. 2005 йылда төҙөлгән ауыл мәктәбендә әлеге көндә 60-лап бала уҡып, шунда туҡлана.\nМәктәп ашханаһы эше лә күптән яйға һалынған. Иркен, яҡты, бөхтә ашханала уҡыусыларҙы көн дә йылы аш, тәмле, файҙалы бутҡа, салаттар менән һыйлайҙар. Күп балалы ғаиләләрҙән булғандар өсөн өҫтәмә туҡландырыу ҙа ҡаралған. Балалар айына яҡынса 400 һум түләй, күп балалы ғаиләләрҙә тәрбиәләнгәндәр ташлама менән файҙалана. Мәктәптең хужалыҡ мөдире Флидә Ғәлләмова, ашнаҡсылар Шәүрә Шөғәйепова һәм Гөлдәр Ялалова аш-һыуҙы төрлөләндереп, тәмле итеп бешереүгә бар оҫталыҡтарын һала.\n- Балалар туҡланыуы - эшебеҙҙең һәм иғтибарыбыҙҙың мөһим йүнәлеше, тип республика етәксеһе Радий Хәбиров та әйтеп үткәйне. Ә ашнаҡсыларыбыҙҙан уңдыҡ. Бешергән аштары, ҡайнатҡан компот-кеҫәлдәре тәмле. Апайҙарын уҡыусылар ҙа ярата, ата-әсәләр ҙә риза, - ти Ғәбдөк мәктәбе директоры урынбаҫары Эльвира Әмир ҡыҙы Баязитова уңған ашнаҡсылар тураһында.\nАш-һыу оҫталары мәктәп коллективы менән төрлө сараларҙа ла ҡатнаша. Төрлө ризыҡ, аш-һыу әҙерләйҙәр. Уҡыуҙар тамамланғас та уларға эштәр етерлек.\n- Менюҙы, стандартҡа ярашлы, 10 көнгә әҙерләйбеҙ. Рационға файҙалы һәм туҡлыҡлы аҙыҡ-түлек индерергә тырышабыҙ. Үҙебеҙ аҙнаһына өс тапҡыр 8-әр икмәк тә бешерәбеҙ. Эшебеҙ, балаларға тәмле аш-һыу әҙерләү оҡшай. Шуға ла бар күңелебеҙҙе һалып башҡарабыҙ, - тиҙәр ашнаҡсы апайҙары.\nАшнаҡсы һөнәрен еңел тип әйтеп булмай. Оҫталыҡтан тыш, башҡа сифаттарға ла эйә булырға кәрәк бит әле. Ауыл килендәре - Йөйәктән Флидә Исмәғил ҡыҙы, Архангелдән Шәүрә Хөснулла ҡыҙы һәм Ауырғазы районынан Гөлдәр Наил ҡыҙы ашнаҡсы һөнәренә эйә. Шуға ла уларҙың аш-һыуы икеләтә тәмлерәк килеп сыға. Эш стаждары - 5-13 йыл. Ашнаҡсыларҙың эшенән балалар, ата-әсәләр ҙә ҡәнәғәт, коллектив та ихтирам итә. Уларға төбәп әйтелгән маҡтау һүҙҙәрен ишетеү ашнаҡсыларҙың үҙ эшенең оҫталары икәнен дәлилләй, баһаһын арттыра түгелме?!


Өфөлә тоннель төҙөү дауам итә | ГТРК «Башкортостан» - Хәбәрҙәр | 207447\n14 января 2021 — 11:18 ГТРК «Башкортостан»\nДекабрь баштарында уның көнбайыш өлөшөн Ҡариҙел йылғаһы яры менән тоташтырыу эштәре башланғайны. Илдәге иң күләмле проекттарҙың береһе - Көнсығыш сығыу юлы төҙөлөшө менән хәбәрсебеҙ Ләйсән Тимербулатова танышып ҡайтты. Ҡаланан сыҡҡан һәм ингәндәге тығындар ил күләмендәге бәлә. Өфө өсөн ул һуңғы үҙгәрештәр арҡаһында тағы ла көнүҙәгерәккә әйләнде. 1992 йылда башланып, 2007 йылда финанслау етмәү сәбәпле туҡтатылған тоннель төҙөлөшөнөң тиҙләтелеүе лә ниндәйҙер кимәлдә ошо хәлгә бәйлелер. 2020-се йыл аҙағында Мәскәүҙә үткән “Транспорт аҙналығы”нда проект өсөн ваҡытынан алда аҡса бүлергә ҡарар ителеүе лә эште тиҙләтеү мөмкинлеген бирҙе. Әлеге ваҡытта объектта меңләп кеше эшләй. Кәрәк булғанда эшселәр һаны 1500-гә тиклем арттырыласаҡ. Эш тәүлек әйләнәһенә Ҡариҙелдең уң яҡ ярында ла, һул яғында ла ҡайнай. 2022 йылдың аҙағында йылға аша 470 метр оҙонлоғондағы күпер барлыҡҡа килергә тейеш. Күпер өсөн һул яҡ ярҙа эстакадалар ҡуйыла башланған. Ә тоннелдең көнбайыш порталын Ҡариҙел йылғаһы яры менән тоташтырыу өсөн экскаваторҙар тынмай штольнялар ҡаҙа. М5 трассаһы аша Өфөгә инеүсе водителдәр артабан юлын дүрт йүнәлеш буйынса дауам итә ала. Икеһе М7 трассаһына барып сыҡһа, тағы ла икеһе С. Юлаев проспектына илтә. Көнсығыш сығыу юлының оҙонлоғо план буйынса 14 саҡырымға барып етәсәк. Проект эсенә ер аҫты тоннеле, дүрт һыҙатлы юл, Ҡариҙел аша күпер инә. Яҙғы ташҡын һәм балыҡ үрләгән арала ғына ҡайһы бер эштәр туҡтатылып торасаҡ. Барыһы ла ыңғай барған осраҡта Көнсығыш сығыу юлын 2023 йылдың аҙағында асырға ниәтләйҙәр.


22 Сентябрь 2017, 16:14\nТормош шундай уңайлы бөгөн. Ашайым тиһәң—аҙығы, кейәм тиһәң—кейеме бар, йөрөйөм тиһәң дүрт ҡиблаға юл асыҡ. Әлеге шул аҡсаң ғына булһын. Һәм ана шул аҡсаны булдырыу өсөн тырыша ла инде һәр икенсеһе. Уйлап ҡараһаң, йәмғиәттә төрлө массалар көн итә. Уларҙың бер өлөшө (һәм ярайһы ҙур өлөшө) килемде мейе эшмәкәрлеге аша таба һәм шул сәбәпле көнкүрештең ҡайһы бер донъяуи мәсьәләләренән бөтөнләй ситтә. Тик уларға ла ашарға, кейенергә кәрәк һәм улар был осраҡта ҡайҙа мөрәжәғәт итә инде? Дөрөҫ—супермаркеттарға, гипермаркеттарға, мегамаркеттарға йәғни ҙур сауҙа үҙәктәренә. Мәҫәлән, һин иртәнге һигеҙҙән киске һигеҙгә тиклем эштә ултырған кеше икән, эш аҙағында сауҙа үҙәгенә инәһең... Һуң, баҙарға бара алмайһың бит инде! Баҙарҙан алған итте... ул итте, беренсенән, ҡарап ала белеү ҙә бурыс. Икенсенән, уны өйҙә бешереүгә әҙерләп киҫәкләргә, кәтлит-маҙарға үткәреп, тәмләткестәр менән ҡуша баҫып алырға кәрәк. Әлеге үткәрелгән иттән билмән бөрәм тиһәң дә, манты эшләһәң дә, ҡамыр баҫыу талап ителә. Быныһының самаһын да һәр кем белмәй, хатта белгән хәлдә лә былайтып мәшәҡәтләнеүгә йә ваҡыты, йә теләге булмай. Шунан тағы, итте ит баҙарынан, йәшелсәне йәшелсә баҙарынан, химия кәрәк-яраҡтарын шул магазиндарҙан ҡарап йөрөргә артыҡ көнөң бармы?\nТормош шундай уңайлы бөгөн. Ашайым тиһәң—аҙығы, кейәм тиһәң—кейеме бар, йөрөйөм тиһәң дүрт ҡиблаға юл асыҡ. Әлеге шул аҡсаң ғына булһын. Һәм ана шул аҡсаны булдырыу өсөн тырыша ла инде һәр икенсеһе.\nУйлап ҡараһаң, йәмғиәттә төрлө массалар көн итә. Уларҙың бер өлөшө (һәм ярайһы ҙур өлөшө) килемде мейе эшмәкәрлеге аша таба һәм шул сәбәпле көнкүрештең ҡайһы бер донъяуи мәсьәләләренән бөтөнләй ситтә. Тик уларға ла ашарға, кейенергә кәрәк һәм улар был осраҡта ҡайҙа мөрәжәғәт итә инде? Дөрөҫ—супермаркеттарға, гипермаркеттарға, мегамаркеттарға йәғни ҙур сауҙа үҙәктәренә. Мәҫәлән, һин иртәнге һигеҙҙән киске һигеҙгә тиклем эштә ултырған кеше икән, эш аҙағында сауҙа үҙәгенә инәһең... Һуң, баҙарға бара алмайһың бит инде! Баҙарҙан алған итте... ул итте, беренсенән, ҡарап ала белеү ҙә бурыс. Икенсенән, уны өйҙә бешереүгә әҙерләп киҫәкләргә, кәтлит-маҙарға үткәреп, тәмләткестәр менән ҡуша баҫып алырға кәрәк. Әлеге үткәрелгән иттән билмән бөрәм тиһәң дә, манты эшләһәң дә, ҡамыр баҫыу талап ителә. Быныһының самаһын да һәр кем белмәй, хатта белгән хәлдә лә былайтып мәшәҡәтләнеүгә йә ваҡыты, йә теләге булмай. Шунан тағы, итте ит баҙарынан, йәшелсәне йәшелсә баҙарынан, химия кәрәк-яраҡтарын шул магазиндарҙан ҡарап йөрөргә артыҡ көнөң бармы? Бына бөтөн ошо уңайһыҙлыҡтарҙан оло бер уңайлылыҡ яһаған да инде беҙгә супермаркеттар. Унда һиңә ит киҫәктәре кәрәгенә ҡарап самаларлыҡ ҡына итеп бүлгеләп, уңайлы ҡумталарға һалып, сығымың да аңлайышлы булһын өсөн тышына хаҡтары яҙып уҡ ҡуйылған. Билмән, кәтлит кеүек ярымфабрикаттарҙың йөҙ төрлөһө булып, уларының йыйылмаһы ла билгеле. Унан ҡала йәшелсәнең ниндәйе генә юҡ: әллә ҡайҙағы Гавай утрауҙарының күҙ яуын алырҙай сағыу үҫемлектәренә тиклем өҙөп кенә туңдырылған. Йыл әйләнәһенә еләге лә, ҡыяры ла, ҡарбузы ла бар. Ә инде һөт, икмәк, салат йәки бешкән аҙыҡтар хаҡында әйтеп тә тораһы түгел. Ысынлап, бешкән, ҡурылған, иҙелгән картуфҡа тиклем бар. Йәки борщ бешереү өсөн бер һауытҡа кәбеҫтәһе, кишере һәм башҡаһы турап әҙерләнгән. Йәки бешкән туҡмас, бишбармаҡ аштары порциялап банкаларға ултыртылған. Ҡырҡып киптерелгән бишбармаҡ ҡына түгел, был—бешерелгән бишбармаҡ! Шунан ниңә балалар һинең көнө буйы бишбармаҡ йәйеп ҡырҡҡаныңа аптырамаһын. «Ниңә ыҙалайһың? Һатып алыу осһоҙораҡҡа төшә бит»,—тип улар һиңә он, йомортҡа хаҡын һәм шуға ял көнөңдөң яртыһын ҡушып һанап та күрһәтәләр. Уйлап ҡараһаң, ысын, осһоҙораҡҡа төшә. Күп нәмә шулай. Кәтлит эшләү ҙә, салат яһау ҙа, башҡаһы ла. Тик... Бына ошо «тик»тең эсендә тотош бер тереклек мәктәбе ята. Тик... әлеге быуын уны аңларлыҡ хәлдәме икән?\nМәҫәлән, башбармаҡты һатып та ала алам, әммә уны эшләү процесын белеүем, шул процесты кисереүем һәм балаларымды ла ҡатнаштырыуым—үҙе бер тәрбиәүи сара. Бындай ҡатын-ҡыҙ мәшәҡәте артында мотлаҡ ниндәйҙер йылы, яғымлы ғына һөйләшеүҙәр алып барыла. Сөнки күмәкләп аш-һыу әҙерләү барышының психологияһы үҙе үк идиллияға, берҙәмлеккә, теләктәшлеккә этәрә. Шулай уҡ бер миҫал, бер туғаным итте баҙарҙан һатып ала йәки һуйып алып килеүгә заказ эшләр хәлдә булһа ла, ауылға барып, үҙе һуйып алып килә. Был эшкә улын да эйәртә. Ул да бик фәһемле һөйләй: «Киләсәктә башҡорт балаһы мал да һуйыуҙы белмәйәсәк бит, баҙарҙа ит бөтһә, ул нимә—астан үләме?»—тип ебәрә. Дөрөҫ әйтә лә. Бөгөнгө уңайлыҡтар, бигерәк тә супермаркеттар бы-уаты беҙҙе бөтөнләй булдыҡһыҙ һәм тормошҡа яраҡһыҙ итеп бара. Иртәгә шул уңайлыҡтар булмаһын әле, ярай, быныһы артығыраҡ булды, тағы ла бер егерме-утыҙ йылдан тип алайыҡ. Ҡапыл супермаркеттар юҡҡа сыҡты, ти. Халыҡ ысынлап тереклек сығанаҡтарын белмәйәсәк. Күршеләрем—йәш ғаилә, бәпестәрен махсус балалар аҙыҡтары менән туҡландырып, памперста ғына көтә. Ҡатынҡай балаға бутҡа бешерә лә, ит йәки йәшелсәнән пюре яһай ҙа алмай. Хатта ябай ғына итеп сәйнәп ҡаптырыуҙы ла белмәй. Сабыйҙы йүргәкләмәйҙәр ҙә, йүргәк йыумайҙар ҙа, ул йәше тулып килгәндә лә бәҙрәф тәртиптәренә өйрәтелмәгән—памперста тик йөрөй. Сөнки ата-әсәгә лә уны, йәғни тереклек итеү тәртибен берәү ҙә өйрәтмәгән, сөнки барыһы ла магазинда бар, сөнки башҡа сәбәптәр. Байрамдарҙа йыуаса, май икмәк йәки сәк-сәк бешереп күршеләр менән бүлешкәндә, улар бөтөн был аҙыҡты ла «мәмәйкә» тип атай. Һе—мәмәйкә... Көлөр ҙә инең, әгәр шул ҡәҙәр эс бошмаһа.\nӘлбиттә, һәр эштең үҙ оҫтаһы бар, махсус өлкәләр эшләй, тип әйтеүселәр ҙә булыр. Шулай ҙа тереклек итеүҙең иң ябай ысулдарын ғына кеше белергә тейеш һәм был «тейеш»тәр ата-әсә тарафынан һалыныуы мотлаҡ. Хайуан да бит балаһын йәшәү сифаттарына эйә булырлыҡ кимәлгә еткереп айыра. Ҡош та себешен бөтөн ҡош алымдарына өйрәтеп осора. Бары кеше генә, донъяһы нанотехнологиялар дәүеренә ингән һайын, булдыҡһыҙлана бара. Йәғни, ул үҙен үҙе юҡ итеүгә дусар итеүгә әҙерләй. Бынан тағы ла бер-ике быуын алдағылар икмәк менән картуфтың ерҙә үҫеүен дә, керҙе ҡул менән йыуырға була икәнен дә, үҙ аллы бешереп ашау мөмкинлеген белмәүе ихтимал. Уларҙы әлегә супермаркеттар, кифсилар, макдональдстар туйҙыра. Улар шул супермаркеттар аҙығына мохтаж булып көнө-төнө эшләй ҙә эшләй, эшләй ҙә эшләй. Әллә ниндәй сәйәсәттәрҙе хәл итә, проекттар үҙләштерә, программалар үтәй, күп нәмәне компьютер уйлай, һанай, яуап бирә. Ысынлап башы менән уйлап, ижади фекерләй, аңын үҫтереүгә ҡулайлаштырғандар бик һирәк. Тотош быуын йәмғиәте супермаркеттар тирәләй хәрәкәт иткән роботтар отрядына, роботтар планетаһына әйләнеп барғандай. Ә был үҙенә күрә масса менән идара итеү алымы ла. Халыҡты мөмкин тиклем булдыҡһыҙ һәм мохтажыраҡ итеүҙең бер юлы. Ер эшкәртеп, унда сәсеп, уны эш итеп, һатып, кәсеп итеп, йүнселлек күрһәтеп йәшәү өсөн үҙ аллы уйлай һәм эш итә белеү кәрәк бит. Йәки башҡа төрлө тереклек итеү йүне менән булыуға ла. Юҡ, идара итеүсе системаға ундайҙар кәрәкмәй, ундайҙар менән «уйнап» булмай, уға артыҡ уйлауға мохтаж булмаған, алдына һалынғанды ғына алып китә белгәндәр кәрәк. Эшләгән һәм бир-гәнде ашаған, эшләгән һәм ашаған ғыналар. Һәм шулай итә лә—супермаркеттар быуыны...


Башҡортостандың Баймаҡ районында яңы янғын депоһы төҙөлдө // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n16:20, 18 января 2019 Иҡтисад\nБашҡортостандың Баймаҡ районында яңы янғын депоһы төҙөлдө Фото: «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы\nӨФӨ, 2019 йыл, 18 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Наталья Овчарук/.\nБашҡортостандың Баймаҡ районы Темәс ауылында яңы янғын депоһы төҙөлдө. Урындағы ҡотҡарыусылар бинаға күсергә йыйына. Объект 2018 йылдың апрелендә республика ойошторолоуҙың 100 йыллығына төҙөлә башланы. Уҙған йылдың аҙағында депо ике саҡырыу буйынса эшләне лә инде.\n«Был республикала төҙөлгән берҙән-бер янғын хәүефһеҙлеге объекты түгел. Ағымдағы йылдың өсөнсө кварталына Кушнаренко ауылында тағы бер янғын һүндереү часын файҙаланыуға тапшырыу билдәләнгән, шулай уҡ Ғафури районының Красноусол ауылында янғын-ҡотҡарыу часын төҙөү буйынса проект-эҙләнеү эштәре ҡаралған», — тине Башҡортостандың Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты рәйесе урынбаҫары Артем Ковшов.\nӘле Кушнаренко ауылында янғын депоһы төҙөлә: тәүге ҡатына кирбес һалыу бара.\nТеги: янғын депоһы, Баймаҡ районы


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - УЛАРҘЫҢ ТӘРБИӘҺЕ ҠАТЫРАҠ ИНЕ, Ә БЕҘҘЕКЕ - ЗАМАНСАРАҠ... - 2021 - Мәҡәләләр\nУЛАРҘЫҢ ТӘРБИӘҺЕ ҠАТЫРАҠ ИНЕ, Ә БЕҘҘЕКЕ - ЗАМАНСАРАҠ...\n"Йөрәгендә халҡы булмағандың\nКеше булырға ла хаҡы юҡ!" - халыҡ шағирының рефрен булып яңғыраған шиғыр юлдары "Атайҙар мәктәбе" исемле яңы рубрикаға материал әҙерләгәндә ҡолаҡ төбөндә сыңлап тик торҙо. Был сыңлау халыҡ артистары менән осрашҡанға ғына түгел, күрәһең. Тимәк, халыҡ күңеленә үтеп инергә тейеш яңы ауаз. Һүҙ бит атайҙар, олатайҙар тураһында ғына түгел, ғөмүмән, йәшәйеш тураһында, беҙҙең турала. Үҙебеҙҙе борсоған меңәрләгән һорауҙың береһенә булһа ла яуап тапһаҡ, атайҙар һүҙе бушҡа булмаҫ. Һүҙ ғаиләләрендә өсәр ул тәрбиәләүселәргә: Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың халыҡ артисы, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Хөрмәтулла Ғаззали улы ҮТӘШЕВ менән Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы Илдар Ибраһим улы ҒҮМӘРОВҡа.\nҺүҙҙе атайҙарығыҙҙан башлайыҡ. Кемдәр улар? Хәтерегеҙҙә нисек уйылып ҡалғандар?\nХөрмәтулла: Беҙ ғаиләлә дүрт малай, дүрт ҡыҙ үҫтек. Алтынсы бала - мин. Беҙҙең осорҙоҡолар - фронтовик балалары. Әңгәмәбеҙ атайҙар мәктәбе тураһында булғас, бик шатланып, атайым тураһында күп итеп һөйләй алам. 1909 йылғы ул. Билдәле көрәшсе була. 14-15 йәшенән көрәшә башлай. Атай-әсәйен бер тәүлек эсендә юғалтып, етемлектә үҫә. Еңелдән булмаған атайымдың бала сағы. Ололар уның көрәш менән ихлас мауығыуын аңлап, был баланы һаҡларға кәрәк, тип кәңәш ҡоралар. 16 йәшенә ул ҙур көрәш майҙандарында ла бил бирмәй, көрәшсе исемен яҡлай башлай. Атайымдың һөйләгәне иҫемдә: теләһә кем уның менән көс һынаша алмаған. Ауыл осонда ятҡан ауыр йомро ташты кем күкрәге тәңгәленә тиклем күтәргән, шул ғына майҙанға сығыу хоҡуғы алған. Элек бит ауырлыҡ категорияһы тигән төшөнсә булмаған, майҙанға сыҡҡандар ҙа, бил бирмәҫ бер кеше ҡалғансы көрәшкәндәр.\nАтайым шулай 62 йәшенә тиклем көрәшә, Урал аръяғында билдәле көрәшсегә әйләнә. Ул ғына ла түгел, Ырымбур яҡтарында, ҡаҙаҡ далаларында ла ишетәләр еңелмәҫ батыр тураһында. Ул осор көрәшселәре бер-береһе тураһында хәбәрҙар булғандар, эҙләп табып, үҙ-ара осрашып торғандар. Бының өсөн мотлаҡ һабантуйҙарҙа, йыйындарҙа көрәшеү генә етмәгән, бәйге көндәлек тормошта ла дауам иткән. Ҡаҙаҡтарҙан, истәк батыры килһен, тигән хәбәр алһа, барған, көрәшкән, еңгән. Ҡаҙаҡтар үҙҙәре лә эҙләп килә торған булғандар уны. Башҡорт бит ҡунаҡсыл, һәйбәтләп ҡаршылағандар, ҡунаҡ иткәндәр. Һәм, әлбиттә, ундай осрашыуҙар көрәш менән тамамланыр булған.\nАллаһҡа шөкөр, әле лә йыл һайын атайым исемендәге призға көрәш ярыштары уҙғарылып тора. Республика, төбәк-ара кимәлдә лә үтә ундай саралар. Аҡьярҙа Ғаззали Үтәшев исемен йөрөткән урам бар. Спорт комплексы эргәһендә 100 йәше уңайына бюст ҡуйылды.\nУнынсы класта уҡып йөрөгәнемдә атайым 67 йәшендә үлеп ҡалды. Ул ауырыманы ла, имен-һау йөрөнө лә ҡоланы ла ҡуйҙы. Һыҙланып йөрөгәнен дә иҫләмәйем. Бәлки, көрәштәрҙә ҡабырғаларын һындырғанда, йә ҡулдарын, бармаҡтарын имгәндергәндә ауыртынғандыр ҙа. Башҡа һыймаҫлыҡ хәл булды ул минең өсөн. Ун ете йәшемдә башҡа һыймаҫлыҡ эмоциональ тетрәнеү кисерҙем. Атайҙы юғалтыу ҡайғыһы шул тиклем көслө булғандыр инде, унынсыны көс-хәл менән уҡып бөттөм.\nИлдар: Беҙҙең ғаиләлә биш бала булдыҡ: өс малай, ике ҡыҙ. Атайым Ибраһим Исмәғил улы 1910 йылғы ине. Ауыр яҙмыш юлы үтә ул. 1917 йылғы революция, нығынып аяҡ баҫып килгән мәлдәренә 21-се йылғы аслыҡ тура килә. Астан үлмәҫ өсөн атайым ике йәшкә өлкәнерәк ағаһы Иҙрис менән Үзбәкстан яҡтарында ла йөрөп ҡайта. Колхозлашыу йылдарында атайым районда тәүге механизаторҙарҙың береһе була. Шулай колхозда тырышып эшләп йөрөгән кешене көтмәгәндә 1935 йылдың 23 февралендә ҡулға алалар. Комбайнға зыян килтергән өсөн, тип әйтә торғайны атайым, әммә кемдәрҙер көнләшеүҙәнме, үс алыу ниәтенәнме, трактор радиаторына лом тығып киткән булған, тип тә әйттеләр. Атайымдың ҡартатаһы Ғүмәрҙең хажи булыуы ла, бәлки, йоғонто яһағандыр. Ни булһа ла 25 йәшендә атайымды "халыҡ дошманы" мөһөрө менән төрмәгә һөргөнгә оҙатҡас, уның кире ҡайтырына өмөттәр өҙөлә. Тәүге ҡатыны, Мәхүпъямал инәйебеҙ (өлкән ағайым Ғәйнетдиндең әсәһе) тыуған яғына ҡайтырға мәжбүр була. Хәллерәк тә, көслөрәк тә булғанлыҡтан, Ғәйнетдин ағайымды олатаһы (атайымдың атаһы Исмәғил ҡартатай) тәрбиәгә үҙенә алып ҡала. Атайым һөргөндә Колымала булып, 1939 йылда ғына әйләнеп ҡайта. Шунан Мәфтуха исемле икенсе инәйебеҙгә (уртансы ағайым Мөхәммәтдиндең әсәһенә) өйләнә. Әммә яҙмыш һынауы атайым өсөн бының менән генә бөтмәй. Ун йәшлек Ғәйнетдин менән бер йәшлек Мөхәммәтдинде ҡалдырып, 1941 йылдың 23 июнендә һуғышҡа китә. Һуғыштан иҫән-һау ҡайтып, инде тормош көтә башлаған саҡта, 1947 йылда Мәфтуха инәйебеҙ вафат була. Ике ағайымдың донъяға килеү һәм ғүмер юлдарының башы бына шулай. Шулай итеп, атайым беҙҙең әсәйебеҙ (апайымдар Зәриә, Гөлфирә һәм мин) Минеүәрәгә өйләнә. Беҙ бала саҡта ағайымдарҙың икенсе әсәйҙәрҙән булыуын күҙ алдына ла килтермәнек, шатлыҡтарыбыҙ ҙа, ҡайғыларыбыҙ ҙа, мәшәҡәттәребеҙ ҙә һәр саҡ уртаҡ булды. Әлеге көнгә тиклем бер туған булып йәшәйбеҙ һәм шулай ҡаласаҡ та, быныһына иманым камил! Хәҙер атайым да, әсәйҙәр ҙә, ағайҙарым да, еңгәләрем дә мәрхүмдәр инде, йәндәре йәннәттә булһын.\nҺуғышта атайым башта Мәскәүҙә, аҙаҡ Ленинград блокадаһына эләгә. Йыш ҡына ниндәйҙер "ҡамау" тураһында һөйләй торғайны. Интернет архивтарҙан атайым хеҙмәт иткән 804-се автобатальон тураһында материалдар таптым. Меңәрләгән кешенән торған батальондан 120-һе генә иҫән сыҡҡан тип хәтерләйем. Ошо хаҡта һөйләргә тырышманы микән ул? Бәләкәй инек шул, күп нәмәне һорашып ҡалмағанбыҙ. Атайым шофер булараҡ Ладога күлендәге "Дорога жизни" тип нарыҡланған юлда йөрөгәнен, бер гармунсы егеттең, бомбежка башланһа, "Двум смертям не бывать, Эх Семеновна..." тип гармунда уйнап ебәргәнен, бергә утлы юл үткән, үлем алдында ла кеше баҙап ҡалмаған башҡа фронтташтарын һөйләй торғайны. Әле атайымдың яҙмышы тураһында уйланам да, уның сабырлығына һоҡланам. Ҡай саҡ ниндәйҙер ҡырҡыу мәсьәләләрҙе хәл иткәндә уның рух ныҡлығын иҫемә төшөрәм. Күпме ауырлыҡтар күрһә лә, төшөнкөлөккә бирелеп ултырғанын хәтерләмәйем, киреһенсә, юморға бай булды. Бер мәл ауылға ҡайтһам, атай: "Мылтыҡты алып бир әле", - ти. "Нимәгә ул?" - тим. "Бынау кәртә башына бер ҡарға килеп ҡуна ла, ҡаааррт, ҡаааррт," - тип мине үсекләп ҡысҡырып ултыра, ҡарт икәнемде үҙем белмәйемме ни мин. Атам мин уны", - тип шаяра ине. Йәнгә ауыр саҡтарҙа юморҙың күңел йыуатыусы бер сара икәнен шулай төшөнә башланым мин. Атайҙарҙың тормош юлы беҙгә сынығыу һәм рух ныҡлығы өлгөһө булып ҡала. Ниндәй дәүерҙә, нисек йәшәһәләр ҙә, әле ауыр ваҡыттарҙа ла, еңел мәлдә лә төплө аң кимәлебеҙ, атайым шулай ине, атайым былай ине, тип иҫкәртеп тора. Тик кеше тәбиғәте шулай ҡоролған, бер кем дә, бер ҡасан да хаталаныуҙарҙан азат түгел.\nАтайҙарығыҙҙан алған тәрбиә һабаҡтары тураһында ентекләберәк туҡтап үтәйек әле...\nХөрмәтулла: Бөгөнгө тәрбиә менән беҙҙең осорҙағы тәрбиәне сағыштырһаң, ер менән күк араһы. Һүҙҙе көнкүрештән башлайыҡ. Ҡунаҡ саҡырһалар, ирҙәр менән ҡатындар айырым бүлмәләрҙә ултырыр ине. Ирҙәр - түр яҡта, ҡатындар - аш-һыу эргәһендә. Ҡунаҡҡа барғанда ир менән ҡатын урамдан ҡултыҡлашып үтмәне. Мәҫәлән, атайым ун метрлап алдан атлай, әсәйем артынан эйәреп бара. Табын бөткәс, ҡатындар ҡайта, ирҙәр донъяуи мәсьәләләр тураһында һөйләшеп ултырып ҡала. Ғөмүмән, былай ваҡытта ла ирҙәр менән ҡатындарҙың йәнәшә йөрөгәндәре иҫтә ҡалмаған. Хатта балалары ҙурайып, оҙаҡ йылдар бергә ғүмер кисереүҙәренә ҡарамаҫтан, бергә йөрөмәне ир менән ҡатын. Борондан килгән тәрбиә, йола шулай булғандыр, күрәһең.\nӘ инде үҙебеҙҙең өйҙәге тормошҡа килгәндә, атай беҙҙе тик эш менән генә тәрбиәләне тип әйтә алмайым. Шулай ҙа эшкә ҡуша ине. Иртәгә шул-шул эш менән булабыҙ, тип, бер көн алдан иҫкәртеп ҡуйыр ине. Үҙенсә эшкә көйләүе булғандыр. Һиңә биш йәшме, ун йәшме - мөһим түгел, бөтә ғаилә ағзалары менән бергә йөрөргә тейешһең. Атайҙың тәрбиәһе шунан ғибәрәт: ҡулдан тотоп өйрәтмәй, уның таһыллығына ҡарап өйрәнергә тейешһең. Ҡарап тороу өсөн күп аҡыл кәрәкмәй, бергәләп эшләү күп нәмәгә өйрәтә. "Берәү эш менән булғанда, тексәйеп ҡарап торма, күҙәтеүсе булма", тип, йыш ҡабатлай торғайны ул. Тәү ҡарамаҡҡа, ябай тәрбиә һымаҡ, әммә һөҙөмтәле булған. Йүгереп йөрөп, бергәләшеп эшләгәс, эштең ауырлығы һиҙелмәй торғайны. Атайҙың һәр эште урынына еткереп, еңел генә башҡарыуына аптырай ҙа, һоҡлана ла инем. Әле уйлап ҡуям да, шәхсән үҙ өлгөһө аша тәрбиәләгән бит, тигән фекергә киләм.\nТамаҡҡа ашауҙың да үҙенә күрә тәртибе була торғайны. Төп үтәлергә тейеш ҡағиҙә: өҫтәл артына бөтәбеҙ ҙә йыйылмайынса, ашай башламайбыҙ. Уйынға онотолоп йөрөһәң дә, аш мәлендә өйҙә булырға тейешһең. Уҡыуға килгәндә, атайҙың мәктәпкә килеп йөрөгәнен иҫләмәйем. Ул үҙе ваҡытында ғәрәп алфавиты менән уҡыған, яңыса уҡый ҙа, яҙа ла белмәй ине. Шуға микән, уҡыу мәсьәләһенә ҡыҫылманы. Мәктәптәге ата-әсәләр йыйылыштарына әсәй йөрөнө. Ҡай саҡ, иҫкәртеп тормайынса, дәрескә инеп ултыра. Ул дәрестә булғас, уҡытыусы, әлбиттә, минән һорай. Әсәйҙең, атайыңа әйтәм, тигән һүҙҙәренән ҡот оса торғайны. Ә инде атайҙың бер ҡарауы етә, тән семберләп китә.\nАтайым малдар ҡарай ине. Сменаһы етһә, өс тәүлеккә йәйләүгә китә. Ҡайһы саҡ үҙе менән мине лә ала ине. Унда иртәнге дүрттә йоҡонан торорға кәрәк. Өс тәүлек буйы икмәккә яғылған май ҙа сәй менән йөрөйһөң. Әйтәм бит, эштән ҡурҡманыҡ. Тышаулы булһа ла, ат йәйләүҙән ике-өс саҡрым ситкә китә. Шуны алып ҡайтырға кәрәк. Ҡай саҡ ат башында бәүелеп килеп, ойоп йоҡлап та кителә торғайны. Ҡыйынлығы ла булғандыр, бәлки, әммә шулай эшкә өйрәнгәнбеҙ. Ҙурая килә, совхоз да эшкә ылыҡтыра ине. Бесән мәле етһә, ат тырмаһына ултырталар, аҙаҡ бесән сабыу, күбәләү, кәбән ҡойоуҙар башлана.\nИлдар: Сәңгелдәктә сағымда ныҡ ауырығанмын. Һине район үҙәгендәге йәш табип Риза Шәйехйән улы Мағазов үлемдән алып ҡалды, тип һөйләй торғайны атайым (хәҙер ул билдәле академик, оҙон ғүмерҙәр насип итһен уға Раббыбыҙ). Йыш ауырығас, мин күберәген өйҙә һүрәт төшөрөп ултыра инем. Бер саҡ атайым бәләкәй генә аҡ төймәле ҡыҙыл гармун һатып алып ҡайтты, мин уны мәктәпкә барғансы уҡ уйнарға өйрәнеп ҡуйҙым. Икенсе синыфта уҡығанда беренсе тапҡыр гармун күтәреп сәхнәгә сыҡтым. Алтынсы класта инде атайым баян алып бирҙе. Ул ваҡытта баян атайымдың ай ярымлыҡ эш хаҡына бәрәбәр ине. Оҙон ҡышҡы көндәрҙә, әллә ниҙә бер фронтовиктар беҙгә йыйылып, үҙҙәренә байрам ойоштора торғайнылар. Шунда атайым мине тегеләр алдында гармунда уйната торғайны. Ғорурланыуы булды микән, белмәйем.\nМине ҡыҙыҡһындырған нәмәләр бер гармун ғына булманы. Миңә 1972 йылда легендар серия СССР - Канаданың уйындары шаһиты булырға яҙҙы телевизор аша. Шул ваҡыттан бирле миңә "хоккей ене" ҡағылды. Ғәйнетдин ағайым Өфөнән ботинкалы коньки алып ҡайтып биргәс, төндәрен ай яҡтыһында ла уйнарға сығып китә инем дуҫым менән. Хоккей, ҡашты ярып, яуырын һөйәгемде һындырһа ла, физик яҡтан һаулығымды ныҡ ҡына нығытты ул йылдарҙа. Инде ауыр эштәр башҡарырға ла аҙмы-күпме әҙер инем.\nТәрбиәгә килгәндә, атайҙар беҙҙе, ошолай эшлә, былай эшлә, тип, ҡулдан тотоп өйрәтмәне бит, ваҡыттары ла юҡ ине. Шоферҙар гел генә кәрәк. Һәр саҡ юлда, һәр саҡ эш менән булдылар. Кәрәк булһа, үҙең өйрәнәһең, ә бына эшкә мөнәсәбәт, нисек тотоноуың, таһыллыҡ атайҙарҙан киләлер. Ғөмүмән, кешенең бәхете йәшәйешкә ҡарата дөрөҫ мөнәсәбәттә булыуыңа ҡоролған. Кеше был аҡылды иң башта ата-әсәнән алалыр, тип уйлайым.\nАтайҙарығыҙ алдында бурыстарығыҙҙы үтәй алдығыҙмы?\nИлдар: Әҙәм балаһы олоғая барған һайын ата-әсә алдындағы бурыстың ни тиклем ҙур булыуын аңлай бара кеүек һәм ул бурысты ғүмеребеҙ буйы үтәһәк тә бөтөрә алмайбыҙҙыр. Атайымдан мин был донъяға нисек ҡарарға өйрәндем. Уның ғүмер юлын, ил алдында үтәгән бурысын, фронтта күргәндәрен, бер туған ағаһы менән һуғыштан бер көндә ҡайтып төшөү ваҡиғаларын хәтер ебенә теҙеү һәм рухын онотмау - минең бурысым. Был бурысты мин малайҙарыма ла йөкмәтәм. Әлбиттә, атайҙарҙың хаталанған саҡтары ла булғандыр. Кеше теләһә лә абсолют идеаль була алмай. Әммә беҙҙең өсөн улар изгеләр. Беҙгә, малайҙарға, уларҙың өмөттәрен аҡлаусы ла, дауамы булырға ла ынтылырға кәрәктер тип уйлайым. Мин, төпсөк малай, уҡырға Өфөгә сығып киткәс, һағынғандыр ҙа, көткәндер ҙә, әммә миңә тормош юлын һайлар өсөн шулай кәрәклеген яҡшы аңлаған. Йәшлек дыуамал, бик күп нәмәләрҙе аңлап та, иғтибарға алып та бөтмәгәнбеҙ икән. Атайыма күпме йылы һүҙҙәр әйтелмәй ҡалған, уны шатландыра торған күпме шатлыҡтарымды күрмәй китте ул. Уның ышанысын тулыһынса аҡлай алдым, тип тә әйтә алмайым, әммә быға ынтылышым ҙур, ул мине алға әйҙәүсе көстәрҙең береһе.\nХөрмәтулла: Хәйбулла районы етәкселегенә ҙур рәхмәт, атайымдың исемен мәңгеләштереү буйынса күп эштәр башҡарылды. Былтыр үҙем дә Зәйнәб Биишева исемендәге "Китап" нәшриәтендә "Таштуғайҙың ике батыры" исемле китап сығарҙым. Уның яртыһы атайыма бағышланған. Бала сағы, миңә ҡарата, ғаиләгә ҡарата булған мөнәсәбәте, холҡо, фиғеле, булмышы, тормош юлы сағылыш тапты ул китапта. Атайымдың исемен мәңгеләштереүҙе китап аша булһа ла үтәрмен, тигән ниәтемде тормошҡа ашырҙым. Кулак балаһы, тигән мөһөр һуғылғас, атайым артыҡ асылып һөйләй һалып та барманы шул үҙе тураһында. Хәтеремдә, туғыҙынсы класта уҡығанда беҙгә Өфөнән бер журналист килде. Атайым йәйләүгә эшкә китергә тора ине. Был кеше атайымдан көрәш тураһында, тормошо тураһында һорашмаҡ була. Атайым: "Ваҡытым юҡ", - тип, эшенә китте лә барҙы. Аҙаҡ әсәйҙән атайҙың шул ҡылығы тураһында һораштым. "Төпкә төшөп һөйләй башлаһа, үҙенең кулак балаһы булыуы тураһында ла һөйләргә тура киләсәк. Күләгәһе һеҙгә төшәсәк бит", - тип аңлатты әсәй. Шуға күрәлер, бәлки, асылып та китмәгәндер инде. Атайым ниндәй баһа бирер ине, ни тип әйтер ине, тигән сағыштырыу, ниндәйҙер эске һөйләшеү, уның менән рухи бәйләнеште тоям һәр ваҡыт.\nФронтовик улдары үҙҙәре лә әрмелә булғандыр?\nИлдар: Әрмегә 1984 йылда (институтты тамамлағандан һуң) Сибай театрынан киттем. Йыл ярым хеҙмәтем Төньяҡ Кавказда үтте. Актер, етмәһә, тәүге һөнәрем буйынса рәссам булғас, клубтағы саралар, биҙәү эштәре, әлбиттә, минең өҫтә ине. Бөтөн аппаратура ла минең ҡулда булды. Төнөн "Голос Америки" радиостанцияһын тыңлап, хеҙмәттәштәргә һөйләй инем. Был турала кемдер берәү кәрәкле урынға хәбәр иткән, күрәһең, бер ваҡыт хәүефһеҙлек органдары менән дә арыу ғына аңлашырға тура килде хатта. Әрме хеҙмәтем шулай үтеп китте, еңелдән булмаһа ла, артыҡ ауырлығын тойманым. Хәҙер һағындыра.\nХөрмәтулла: 1978-80 йылдарҙа Һарытау өлкәһендә химия ғәскәрҙәре сафында хеҙмәт иттем. Еңелдән булманы: ҡыш көндәрендә ОЗК-ла йөрөүе ауыр булһа, йәй көндәре ныҡ тирләтә, бешерә торғайны. Хеҙмәт хеҙмәт менән, әммә әрмелә саҡта ла сәхнәгә сыҡтыҡ, йырланыҡ-бейенек. Сәнғәткә булған һөйөү һәр саҡ оҙата йөрөнө. Атайым бик матур бейей ине. Бәйләнеш уның аша ла килгәндер, тим. Ул боронғо йырҙарҙы ла яҡшы белде, үҙе мәрәкәсел, ҡунаҡсыл булды. Ә хәҙер үҙегеҙҙең атай тәрбиәһе, улдарығыҙҙы нисек тәрбиәләүегеҙ тураһында һөйләшеп алайыҡ...\nХөрмәтулла: Беҙҙең ғаиләлә өс малай: Айтуған, Азамат, Арыҫлан. 1984, 1988, 2001 йылғылар. Атайҙарҙың тәрбиәһе менән сағыштырғанда, беҙҙең тәрбиә бөтөнләй икенсе: уларҙың тәрбиәһе ҡатыраҡ ине. Үҙем шәхсән демократик ҡарашлы атаймындыр, тимен. Ниндәйҙер берәй мәсьәлә килеп тыуһа, күберәген кәңәшләшеп хәл итәбеҙ. Тиңлек бар: мин атай, һин бала, тип, өҫтән ҡарау юҡ. Ундай хәлдәр булһа ла бик һирәк. Теге йәки был осраҡта балаларға һайлау мөмкинлеге бирәбеҙ. Бәлки, был дөрөҫ тә түгелдер, әммә гел генә бала алдына талап ҡуйыу ҙа ярамайҙыр. Бәләкәй саҡтарында "аҡыл сыбығы" менән янауҙар булғандыр ҙа, бәлки, әсәләре лә атай абруйын аңлатҡандыр, шулай ҙа ҡаты һөйләшкәнемде иҫләмәйем. Өйҙә гел башҡортса һөйләшәбеҙ, Ф. Мостафина исемендәге 20-се Башҡорт ҡала гимназияһында башҡортса уҡынылар. Ете йыл Дим биҫтәһендә йәшәнек, ләкин балалар мәктәпте ташламаны, үҙаллы йөрөп уҡынылар. Бер мәктәпте тамамлауҙары үҙенә күрә йолаға әйләнде. Йыйылыштарға даими йөрөргә тырыштым. Берәй етешһеҙлектәре булһа, ҡатыраҡ әйтергә лә тура килә ине.\nТағы ла шул: өс улым да бәләкәйҙән театрҙа эшләне. Беҙҙең менән бергә гастролдәргә сыға инеләр. Оло улым унға яҡын ролдә уйнаны. Атайҙары икмәкте нисек табыуын бәләкәйҙән күреп үҫтеләр. Гастролдәр айҙарға һуҙылған ваҡыттар була, бергәләп сит илдәргә, Мәскәү, Санкт-Петербургҡа, Ҡаҙанға ҡуша йөрөнөләр, ҡәҙимге эш хаҡы алдылар. Эшкә һуңларға ярамағанын, режиссерҙы, етәкселәрҙе тыңларға кәрәк икәнен күреп-белеп йөрөнөләр. Аталары эш урынындағы ҡағиҙәләргә, ҡанундарға буйһона икән, шуны күргән балалар ҙа шулай тәрбиәләнә. Эшкә ҡарата булған мөнәсәбәтеңде, нисек әҙерләнеүеңде, текст ятлауыңды, йыр-бейеү өйрәнеүеңде, һәммәһен дә күреп, театр былай икән, гастроль улай икән, атай эше шулай икән, роль әҙерләгәндә атайға ҡамасауларға ярамай икәнен бәләкәйҙән аңланылар. Шуға күрә улар минең эшемде энәһенән ебенә тиклем беләләр. Әммә өс малайҙың береһе лә сәнғәт юлынан китмәне.\nИлдар: Беҙҙең ғаиләлә лә өс малай: 1989, 1996, 2002 йылғылар. Башҡорт ғаиләһе булараҡ, туған телгә һәр саҡ тоғролоҡ һаҡланыҡ. Ҡыҙыҡ, бәләкәй саҡтарында ҡустылары русса һүҙ ҡушһа, олоһо, аңламайым, тип, боролоп китә лә бара торғайны. Ғөмүмән, ҡатыным Лира менән малайҙарҙың иғтибарын халҡыбыҙҙың тарихына ла, йәшәйешенә лә йәлеп иттек. Нимә ул Башҡортостан, уның элекке географияһы кеүек мәғлүмәттәрҙән башланыҡ. Күренекле тарихсылар Салауат Хәмиҙуллиндың сығыштарын яратып ҡарайбыҙ, профессор, мәрхүм Әнүәр Закир улы Әсфәндиәров ағай менән биҡ яҡшы мөнәсәбәттә инек. Уның йоғонтоһо ла ҙур булды. Оло улыбыҙ Илйәр башта музыка мәктәбендә уҡып, аҙаҡ дүртенсе кластан хореография училищеһын тамамланы. Уртансыһы Илгизәр башта эргәбеҙҙәге 90-сы мәктәптә уҡыны, аҙаҡ 158-се мәктәп төҙөлөп бөткәс, шунда күсте һәм унда бер йыл уҡығас, үҙе теләп хореография училищеһына инде. Әйткәндәй, ул театрҙа минең менән бер рәттән өҙлөкһөҙ туғыҙ йыл эшләне. Алты йәшенән һүҙле ролдәр уйнай башланы.\nҮҙем яратҡанғамы, малайҙарға бәләкәйҙән классик музыканы тыңлата торғайным. Йәштәр музыкаһынан да тыйманым, киреһенсә, үҙем дә ҡыҙыҡһынып тыңлай инем. Барыһының да һүрәт төшөрөргә барымы күренә. Мәктәптә саҡтарында уҡыуҙарына артыҡ ҡыҫылып барманым. Ә бына кесе улыбыҙ Илмораттың бала сағында дуҫы булдым, уйынсыҡтары менән дә уйнаныҡ, боҙҙа шайбаны ла бергә һуҡтыҡ. Өсөһөнә лә театр сәхнәһенә балалар ролдәрен уйнарға насип булды. Әммә балалар үҫә, тормош алға бара, ҡыҙыҡһыныуҙары ла, донъяға ҡараштары ла үҙгәрә. Киләсәктә, үҙҙәренең заманында уларға аңлайышлы үҙҙәре ҡорған донъяла йәшәйәсәктәр. Беҙ, атайҙар, малайҙарыбыҙҙы беҙҙең атайҙар кеүек үк киләсәккә оҙатабыҙ. Улар, һәр беребеҙҙең күңелендә ятҡан изге төшөнсәләребеҙҙе, рухи байлыҡтарыбыҙҙы, телебеҙҙе һаҡлап, беҙ баҫҡан тырмаларға баҫмай, оҙон, бәхетле юл үтһендәр ине тип теләйбеҙ!\nЙөрәгендә халҡы булмағандың... Халыҡ - ҙур, оло, тарихи төшөнсә. Ул бит бер көн эсендә барлыҡҡа килмәгән, меңәр йылдар дауамында бер телдә һөйләшкән кешеләрҙән, ғаиләләрҙән, араларҙан тупланған, туғандарыбыҙға, күрше-тирәбеҙгә ҡарата йылы мөнәсәбәттәрҙән, йөрәк йылыһынан хасил булған. Халыҡ, тибеҙ икән, иң тәүҙә милли ғаиләне күҙ алдына килтерергә кәрәк. Ни тиһәң дә, халыҡтың асылы, нигеҙе ғаиләлә. Ә ғаилә башлығы кем? Атай! Ата-бабаларыбыҙ төйәге атайсал бит атай һүҙенән...\nРадик ӨМӨТҠУЖИН әңгәмә ҡорҙо.\nЯҙылған: 03.12.21 | Ҡаралған: 284


Көнсөл дә, артыҡ оялсан да булма\nКөнсөл дә, артыҡ оялсан да булма11.09.2018\nКүп ауырыуҙарҙың сәбәбе нервынан икәнлеге сер түгел. Ә бына шул юҡ-барға туҙыныуҙың нигеҙе лә кеше холҡондағы тиҫкәре сифаттарға бәйле.\nҺау-сәләмәт йәшәргә теләһәгеҙ, иң элек шул насар ғәҙәттәрҙән ҡотолорға кәрәк. Был тиҫкәре сифаттарҙың барыһы ла динебеҙҙә телгә алына, тип әйтергә мөмкин. Иманлы, динде ихлас ҡабул иткән кеше, ошо алама күренештәрҙән алыҫ тороп, һаулығын да нығыта тигән һүҙ.\nҠара көнсөллөк – кешеләге бик насар сифаттарҙың береһе. Көнсөл кешеләр гел бүтәндәргә ҡыҙығып йәшәй, уларға һаман нимәлер етмәй. Ә һәр ваҡыт борсолоп, ҡәнәғәт булмайынса йәшәү, билдәле инде, йөрәк ауырыуҙарына, бигерәк тә стенокардияға илтә.\nҒорурлыҡ тигән төшөнсә бар. Ундай кеше үҙен башҡаларҙан өҫтөн ҡуйырға ярата, ауыр хәлдә ҡалһа ла, ярҙам һорамаҫҡа тырыша. Ғәҙәттә, уның яҡшы сифаттарын, таланттарын башҡалар дөрөҫ баһаламай, күрмәмешкә һалыша. Һөҙөмтәлә был кеше күңелһеҙләнә, үҙен кәрәкһеҙ кеше итеп тоя башлай, психик баҫым йонсота. Ә был иһә ашҡаҙан аҫты һуты эшләп сығарыуҙы арттыра, ә артыҡ һут лайлалы тышсаны “ашай”, шулай итеп, ашҡаҙан ауырыуҙары – гастрит, ашҡаҙан йәрәхәте килеп сыға.\nКүңелһеҙ йөрөү һөҙөмтәһендә, бындай кешенең организмында шатлыҡ гормондары – серотонин һәм эндорфин кәмей. Уларҙы тулыландырыу юлын ул, ғәҙәттә, араҡынан эҙләй башлай. Кәйеф күтәреү өсөн аҙ-аҙлап төшөрә торғас, үҙенең эскесегә әйләнгәнен дә һиҙмәй ҡала. Эскелек иһә тағы ҡатмарлыраҡ ауырыуҙарға юл аса.\nҠышын ҡарын да бирмәҫ һарандарҙы инсульт гел һағалап тора, сөнки һаран кеше тинләп һанап тота, ҙурыраҡ әйбер һатып алған йәки бурысҡа аҡса биреп торған һайын стресс кисерә. Ә был баш мейеһендәге ҡан тамырҙарының тарайыуына килтерә, һөҙөмтәлә уға ҡан һауырға мөмкин. Инсульттан һуң һауығыу процесы ла һарандарҙа бик ауыр бара.\nАҫтыртын, үсле, тиҙ бәхәскә кергән кешеләр араһында аллергия киң таралған. Тауыш сығарыу, бәхәсләшеү арҡаһында уларҙың нервы системаһы гел әүҙем эшләй. Һөҙөмтәлә ҡанға күп күләмдә ферменттар ҡушыла, тәндәге күҙәнәктәр бер-береһе менән көрәшә башлай. Аллергия, биттәге бетсәләр – шуның һөҙөмтәһе. Ундайҙарҙың бәләкәй генә яралары ла оҙаҡ төҙәлә.\nӘ бына бөйөр ауырыуҙары ҡурҡаҡтарҙы “ярата”. Ҡурҡҡанда организмда адреналин күп эшләнә һәм, билдәле, ағза, артыҡ шыйыҡлыҡты сығарырға теләп, көслөрәк эшләй башлай. Гел хәүефләнеп йәшәгәндә ул һаман да шулай саманан тыш һейҙек ҡыуа. Кеше һейҙекте тота алмай башлай, сутозлар нисбәте үҙгәрә, нефриттар үҫеш ала, бөйөр эшмәкәрлеге тамам боҙола. Ахырҙа ул йөрәк-ҡан тамырҙары системаһы ауырыуҙарына – гипертония, дистония, атеросклерозға килтерә.\nАртыҡ оялсанлыҡ, кәрәгенән тыш тыйнаҡлыҡ кеүек сифаттарҙың да зыяны бар. Үҙ-үҙенә ышанмаған, үҙен түбән баһалаған, гел үҙенән ҡәнәғәт булмаған кешеләрҙә депрессия йыш күҙәтелә. Ундайҙар, ғәҙәттә, алға ҙур маҡсат ҡуя, әммә бер аҙҙан был хаҡта ентекләп тикшереп, үтәп булыуына шикләнә башлай. Һөҙөмтәлә даими стресс, ҡәнәғәтһеҙлек, күңел төшөнкөлөгө күҙәтелә. Иң элек нервы системаһына зыян килә. Ошо хәл дауам иткәндә, табип бер көндө “маниакаль-депрессив психоз” тигән диагноз ҡуя. Был иһә ауыр психик ауырыуҙарҙың береһе һанала.


Йөҙйәшәр инәй үҙ ағасын ултыртты\nБаймаҡ районының Икенсе Этҡол ауылында йәшәгән Өмөниса Әлмөхәмәтова бер быуатлыҡ оло юбилейын билдәләне. Тотош дәүерҙең тере шаһиты булған инәй Башҡортостанға тиңдәшлегенә сикһеҙ ғорурлана.\nИкенсе Этҡол ауылында йәшәгән Өмөниса Әлмөхәмәтова бер быуатлыҡ оло юбилейын билдәләне. Тотош дәүерҙең тере шаһиты булған инәй Башҡортостанға тиңдәшлегенә сикһеҙ ғорурлана.\n“Һөйөклө республикам менән бер йәштәбеҙ. Бының өсөн сикһеҙ ғорурмын, – ти Өмөниса Юныс ҡыҙы. – Күптән түгел район үҙәгендә ойошторолған ҙур концертты ҡарап ҡайттым. Күңелем тулып, хәтирәләргә бирелеп алдым. Тормош шул ҡәҙәр матур хәҙер, ҡәҙерен белеп йәшәгеҙ!”\nОло йәштә булыуына ҡарамаҫтан, йөҙйәшәр инәйҙең зиһене яҡты, хәтере шәп, күҙҙәре үткер. Әле лә киң мәғлүмәт сараларынан республика яңылыҡтары менән даими танышып бара, балаларының, ейән-ейәнсәрҙәре, бүлә-бүләсәләренең хәлен телефон аша көн һайын белешә, ауылдаштарының тормош-көнкүреше менән хәбәрҙар.\nИнәйҙе оло юбилейы менән ҡотларға Баймаҡ районы хакимиәте башлығының социаль мәсьәләләр буйынса урынбаҫары Гөлшат Сирғәлина етәкселегендәге делегация килде. Улар Өмөниса Юныс ҡыҙына Рәсәй Президенты Владимир Путиндың ҡотлау открыткаһын, иҫтәлекле бүләктәр тапшырҙы.\nОло йәштә булыуына ҡарамаҫтан, ауыл ағинәйе республикала иғлан ителгән “Йәшел Башҡортостан” акцияһына ҡушылып, ағас ултыртты. Тимәк, Беренсе Этҡолда йөҙйәшәрҙәр аллеяһында тәүге үҫенте бар хәҙер. Киләсәктә бында ағастар артҡандан-арта барһын!


Башҡортостан йүнселдәре бәләкәй эшҡыуарлыҡҡа ярҙам итеү саралары буйынса тәҡдимдәр әҙерләй // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБашҡортостан йүнселдәре бәләкәй эшҡыуарлыҡҡа ярҙам итеү саралары буйынса тәҡдимдәр әҙерләй\n17:10, 26 декабря 2014 Иҡтисад\nӨФӨ, 2014 йыл, 26 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.\nЙома көндө «Башинформ» агентлығының конференциялар залында үткән түңәрәк өҫтәлдә эшҡыуарҙар һәм уларҙың мәнфәғәтендәге йәмәғәт ойошмалары бәләкәй эшҡыуарлыҡҡа ярҙам итеү буйынса көрсөккә ҡаршы сараларҙы тикшерҙе. Банктарҙың процент ставкалары артыуы шарттарында бәләкәй эшҡыуарлыҡты кредитлау һәм әҙер продукцияны сауҙа селтәрендә һатыу төп темаларҙың береһе булды.\n«Россельхозбанк» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең Башҡортостан төбәк филиалы директоры урынбаҫары Ринат Макулов әйтеүенсә, Үҙәк банктың төп процент ставкаһын күтәреүе банктарҙың кредит буйынса процент ставкаһын арттырыуға килтерҙе. 25 декабрҙән «Россельхозбанк» йылына 25 процент менән кредит бирә башлаған. Ринат Макулов күҙаллауынса, яҡын араларҙа Үҙәк банк ставкаһын кәметәсәк, ул саҡта йүнселдәргә күпкә уңайлыраҡ шарттарҙа кредит алыу мөмкинлеге буласаҡ.\nРеспубликаның Йәмәғәт палатаһы рәйесе Рәмил Бигнов һүҙҙәренсә, етештереүселәргә йылына 25 процент менән кредит биреү, бер яҡтан, төп продукцияға хаҡтарҙың 30-40 процентҡа артыуына, икенсенән, бәләкәй эшҡыуарлыҡтың юҡҡа сығыуына килтереүе мөмкин.\nӘлеге шарттарҙа эшҡыуарлыҡҡа ярҙам итеү буйынса иң әһәмиәтле сара — кредит буйынса процент ставкаһын субсидиялау. Фекер алышыуҙа ҡатнашыусы эшҡыуарҙар ошо механизмдың еренә еткереп эшләнмәүен белдерҙе.\nРеспубликаның Йәмәғәт палатаһы рәйесе Рәмил Бигнов иҫәпләүенсә, ошо килеп тыуған хәл кисектергеһеҙ саралар күреүҙе һәм бөтә структураларҙың, шул иҫәптән монополияға ҡаршы ведомствоның һәм банктарҙың берҙәм эшләүен талап итә.\nТүңәрәк өҫтәлдә ҡатнашыусылар урындағы етештереүселәр ритейлерҙарға бәйле булмаһын өсөн шәхси сауҙа селтәрен үҫтереү кәрәклеген билдәләне.\nТеги: эшҡыуарлыҡ,түңәрәк өҫтәл,финанстар,банктар


Йә бөгөн, йә ... » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Спорт » Йә бөгөн, йә ...\n15.03.2011 Йә бөгөн, йә ...\nйәки «Салауат Юлаев» бер аяғы менән үҙ Конференцияһы финалында\nЗиннәтулла БилАлетдинов, «Аҡ барс» командаһының баш тренеры:\n– Хәлдәр мөшкөл булһа ла, өмөтөбөҙ әле юғалмаған. Серия дауам итә. Көрәшергә әҙербеҙ. Әлеге уйында ла тәрбиәләнеүселәрем тырышты, әммә уйын уйын булып ҡала...\nЭйе, ике йыл рәттән Гагарин кубогына эйә булған ҡаҙан хоккейсыларына ауыр мәл етмәксе. Тик улар былай ғына өфөләргә бирешмәҫ, моғайын. Бәйге бөгөн ҡот осҡос буласаҡ. Йә, юлаевсылар, эште оҙаҡҡа һуҙмай, үҙ юлын дауам итәсәк, йә «Аҡ барс», теше-тырнағы менән һуңғы мөмкинлеккә йәбешеп, булған тиклем өмөтөн оҙайтасаҡ. Әлеге уҙған осрашыуҙа ла ҡунаҡтар хужаларға үҙ уйынын бәйләп, инде өсөнсө уйын алдынғы хоккейсыларыбыҙға уйнарға ирек бирмәй. Аҫылынып йөрөй тиерлек. Бына ошо мәлдә инде башҡа уйнаусыларға асылырға мөмкин. Һәм улар, беҙҙең бәхеткә күрә, бар. Шул уҡ Петр Счастливыйҙы алайыҡ, хәҙер килеп, Олег Сапрыкин. Бигерәк тә һуңғыһы. Миҙгел буйы башҡа хоккейсылар араһында күләгәлә генә йөрөгән Олег тотто ла хәл иткес мәлдә юлаевсыларға кәрәкле еңеү килтерҙе. Афарин! Ғөмүмән, Вячеслав Быковтың тәрбиәләнеүселәре, бер дөйөм йоҙроҡ булып, хоккей һөйөүселәребеҙҙе ҡыуандыра килә. Тағы бер аҙым ҡалды. Әммә беҙ уларға ышанабыҙ.\nОлег Сапрыкин, һөжүмсе:\n– Еңеү шайбаһын кем индергәне мөһим түгел, иң мөһиме – беҙ оттоҡ. Был еңеү иң мөһиме булды. Һуңғыһы тағы ла ауырыраҡ буласаҡ. Уңышҡа өлгәшеүемә килгәндә инде, һуҡҡан саҡта мин күреп шайбаны сойорғоттом һәм төбәгән ергә уңышлы эләктем.\nҡапҡасыбыҙ Эрик Эрсберг та маҡтауға лайыҡ. Ул күп осраҡта ҡапҡабыҙҙы ҡотҡарҙы. Команда өсөн уның беҙгә килеүе бик уңдырышлы күренеш.\nШулай итеп, «Салауат Юлаев» командаһы Көнсығыш конференцияһының ярымфиналында өс еңеү яулап, уңышлы юлын дауам итте. Икенсе ярымфиналында Магнитогорскиҙың «Металлург»ы, Омскиҙа урындағы «Авангард»уйынсыларын ике рәт отҡас, өсөнсө осрашыуҙа үҙендә ҡунаҡтарға 3:6 иҫәбенә еңелде. Даими беренселек еңеүсеһе әлегә бирешергә теләмәй.\nКөнбайыш конференцияһында ла көрәш ҡыҙғандан-ҡыҙа бара. СКА хоккейсылары өсөнсө уйында «Атлант»ты 3:0 иҫәбенә отоп, серияла алға сыҡты. Иҫәп улар файҙаһына – 2:1. «Локомотив» менән «Динамо» командалары араһында ла иҫәп 2:1 һәм тәүгеһе файҙаһына.\nЮғары лига командалары араһында ла плей-офф уйындары дауам итә. Нефтекаманың «Торос»ы, «Зауралье» хоккейсыларын еңеп, үҙ дивизионында ярымфиналға сыҡты. Шулай уҡ йәштәр лигаһы командалары араһында ла хәл иткес алыш бара. Өфөнөң «Толпар» үҫмерҙәре беренсе уйында Силәбенең «Белые медведи» уйынсыларын 4:2 иҫәбенә отһа, икенсеһендә уларға 2:3 иҫәбенә еңелде.


«Бебипати»мы әллә бәпес туйымы?\n10 Сентябрь 2021, 14:14\nҺуңғы ваҡытта тормошобоҙға яңынан-яңы ят йолалар килеп тула бушланы. Шуларҙың береһе – «Беби-пати», икенсе төрлө әйткәндә, баланың енесен асыҡлау байрамы. Ул шунан ғибәрәт: ата-әсә сабыйының кем булып тыуырын белмәй һәм бөтә ғәм алдында әлеге серҙе аса.\nҺуңғы ваҡытта тормошобоҙға яңынан-яңы ят йолалар килеп тула бушланы. Шуларҙың береһе – «Беби-пати», икенсе төрлө әйткәндә, баланың енесен асыҡлау байрамы. Ул шунан ғибәрәт: ата-әсә сабыйының кем булып тыуырын белмәй һәм бөтә ғәм алдында әлеге серҙе аса. Интернетта ошондай сүрәттәге видеояҙмалар тулып йөрөй. Иң аяныслыһы – бындай сараны күпселек ата-әсә иҫерткес эсемлектәр менән тамамлап ҡуя. Был йола башҡортта борон булғанмы? Әлбиттә, юҡ. «Бишектуй» йолаһы, бәпес күреү, «Һырға туйы» һәм башҡа йолалар атҡарылғанын беләбеҙ. Буласаҡ әсәне төрлө яҡлап ҡурсалағандар, теләгәнен ашатҡандар. Уға алдан кендек әбейе, морондоҡ инәһе беркетелгән.\nБаланы тыуғас та бер кемгә лә күрһәтергә ярамаған, ислам дине буйынса ғына түгел, христиандарҙа ла 40 көндән уҙғансы йәш әсәне борсомаҫҡа тырышҡандар. Сөнки был ваҡытта баланың һәм йәш әсәнең гүр ҡапҡаһы асыҡ булыр, тигәндәр. Икенсенән, балаға күҙ тейеүе мөмкин. Көндәлек тормошта ошо бәлә арҡаһында кешеләрҙең сирләп китеү осраҡтары бик күп бит. Күптән түгел күҙ тейеүгә бәйле аяныслы хәлгә шаһит булырға тура килде: һабаҡташым балаһына ҡырҡ көн дә тулмаҫ элек туйға, унан һуң дуҫының тыуған көнөнә барып йөрөп ҡайтты. Һөҙөмтәлә ауырыны ла китте, ике аҙнаға яҡын дауаханала ятып сыҡты. Ярай әле табиптар ваҡытында ярҙам күрһәтергә өлгөрҙө. Ғөмүмән, бөгөн күп тиҫтерем, аңын-тоңонтөшөнмәй, балаһы тыуған көндә үк фотоһүрәтен интернетҡа һалып та ҡуя. Йәнәһе, күрегеҙ, ниндәй беҙҙең матур бәпесебеҙ бар, тиме икән? Бала ярҙамында лайктар йыйырға, хайп алырға маташыусылар хаҡында әйтеп тә тораһы түгел... Интернетта үҙен ошо рәүешле танытыуы, әле яҡшылап яралырға ла өлгөрмәгән баланың хәл-торошон энәһенән ебенә тиклем һүрәтләүе һис тә уларҙың файҙаһына түгел, әлбиттә. Йәштәр ошондай байрамдар уйлап сығарып, үҙҙәренә зыян итмәһен ине, тип әйтергә генә теләйем. Әгәр быға ҡаршы киләләр икән, биғәйбә, баш тартырға теләмәгәндәр үҙҙәре хәл итһен. Шулай ҙа йәшәйешебеҙҙең нигеҙе булған йолаларға тоғро ҡалыу, ололарҙың аҡылына таяныу үҙебеҙҙең һәм яҡыныбыҙҙың ғүмерен, сәләмәтлеген һаҡлауға булышлыҡ итеүе хаҡында онотмайыҡ...


Байрам сиктәрендә ҡаланың барлыҡ майҙандарында концерт программалар, тематик осрашыуҙар, конкурстар, күргәҙмәләр һәм башҡа саралар ойошторолдо.\nЛенин районында «Һөйөклө республикаға бағышлана!» исемле байрам концерты шаулап үтте. Унда рус һәм башҡорт телдәрендә йырҙар яңғыраны, республикала йәшәгән халыҡтарының үҙешмәкәр бейеү коллективтары сәнғәт номерҙарын башҡарҙы.\nИван Яҡутов исемендәге паркта «Ҡулға-ҡул тотоношайыҡ, дуҫтар!» исемле республика күп милләтле йәштәр мәҙәни сараһы үтте. Байрам ҡунаҡтары өсөн сит илдәрҙең ижади коллективтары, профессиональ һәм республика халыҡ ижады үҙәге художество үҙешмәкәрлеге таланттары сығыш яһанылар.\nОктябрь районында республика көнөнә арналған байрам йәрминкәләре уҙғарылды. Ҡала халҡына үҙ продукцияларын республиканың 32 райондарынан килгән етештереүселәр тәҡдим итте.\nСалауат Юлаев исемендәге майҙанда һәм «Ватан» этно-паркында «Рәсәй Федерацияһының ҡораллы көстәрендә контракт буйынса хәрби хеҙмәт үтеү – һинең теләк!» исемле мәғлүмәти – агитацион акция булып үтте. Акция сиктәрендә хәрби һәм махсус техника күргәҙмәһе, күрһәтмә сығыштар ойошторолдо.\nБайрам этно-паркта ҙур байрам концерты менән дауам итте. Сәхнәлә тынлы оркестр, Үҙәк хәрби округының йыр һәм бейеү ансамбле сығыш яһаны. Шулай уҡ беренсе тапҡыр караокеға республиканың райондары һәм ҡалалары халҡы башҡарыуында Башҡортостандың гимны яңғыраны.\nАртабан баш ҡала халҡы һәм ҡунаҡтары өсөн «Арғымаҡ » төркөмө, Сергей Приказчиков һәм Elvin Grey йырҙарын башҡарҙы. Сара фейерверк һәм лазерлы тамаша менән тамамланды.\nӨлфәт Мостафин 33-сө олимпия резервы спорт мәктәбе хеҙмәте менән ...\n8 февралдә Өфө ҡалаһы Хакимиәте башлығы эш сәфәре барышында 33-сө олимпия резервы муниципаль спорт мәктәбендә булды. Был мәктәп саңғыла трамплиндан һикереү һәм саңғы ике төр ярыш буйынса спортсылар...\n«Инвест сәғәттә» аш-һыу әҙерләү өсөн тауарҙар һәм аксес...


Сифатлы ремонт урынына төҙөүселәрҙең яуапһыҙлығы | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nСифатлы ремонт урынына төҙөүселәрҙең яуапһыҙлығы\n27 июля 2018 — 17:03\nБашҡортостанда капиталь ремонттан һуң күп ҡатлы йорттар тикшерелә. Торлаҡ һәм төҙөлөш тармағын күҙәтеү дәүләт хеҙмәте белгестәре әле эштәр тамамланған 381 йортто ҡарай. Тағы ла 500-ҙән ашыуында әле ремонт дауам итә. Әммә әленән үк уларҙа эштәрҙең тейешенсә башҡарылмауына ялыуҙар бар. Өфөләге 9 ҡатлы йорттоң өҫкө ҡатында йәшәүселәр бындай күренеште ярты быуатҡа яҡын күҙәтә. Май айында ниһәйәт ҡыйыҡта капиталь ремонт башлана. Эш өсөн 4 миллион 200 мең һум аҡса бүленә. Тик йорт хужаларына ҡыуанырға артыҡ сәбәп юҡ. Сифатлы ремонт урынына улар төҙөүселәрҙең яуапһыҙлығы менән көрәшергә мәжбүр. Был һәүәҫкәр видеояҙмала йорт советы рәйесе Надежда Казакова бетон япманың ни тиклем сифатһыҙ башҡарылыуын етәкселеккә күрһәтә. Ремонт эштәрен башҡарыусы ойошма вәкиле иҫке материал яҡын арала сығарып ташланасаҡ тип ышандырҙы. Ә бына капиталь ремонтҡа заказ биреүсе Төбәк операторы һәм төҙөлөш ойошмаһынан килгән тикшереүселәр бер ниндәй ҙә сараһын күрмәй, етешһеҙлектәрҙе актҡа теркәүҙән дә баш тарта ти йорт хужалары. Төбәк операторы был хәлгә асыҡлыҡ индереүҙән, әлбиттә баш тартты, шулай ҙа файҙаланылған материал сифатын тикшереүгә ебәреүҙәре хаҡында белдерҙе. Шул уҡ ваҡытта эшселәр бөгөндән ҡыйыҡтың беренсе өлөшөнә махсус япманы һәлә башларға ниәтләй, йорт хужалары иһә башҡарылған эштәр актына ҡултамға ҡуйыуҙан баш тарта һәм ирекле экспертиза башҡарыуҙы талап итә.


Янычар музыкаһы — Башҡорт Википедияһы\nЯнычар музыкаһы Викимилектә\nХәҙерге заман янычар музыкаһы оркестры\nЯнычар музыкаһы (Ғосман музыкаһы) — XVIII быуатта Европала янычарҙар хәрби оркестрындағы традицион музыкаль инструменттарҙың атамаһы.\n3 Билдәле композиторҙар\nОкестр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nҘур барабан (дауль), 2 бәләкәй барабан (сардар-нагара), 2 тәрилкә (цил), 7 еҙ торба (бори), 5 шалмей (цурнадер), төрөк ярымайы (музыкаль инструмент).\nТөрөк хәрби музыкаһы тарихы XIII быуаттан башлана. Тәүге хәрби оркестр Ғосман I солтанға сәлжүктәр солтаны Кей-Кубад III тарафынан бүләк итеп ебәрелгән. Хәҙерге заман хәрби оркестрына составы буйынса яҡын оркестр төшөнсәһе Ғосман империяһында XVI быуатта барлыҡҡа килә.\nҒосман империяһы ғәскәренең Урта Европаға XVII быуат уртаһындағы яуынан һуң уларҙың музыкаһы Европала «ҡырағай» (ырылдаған, тауышлы, шатырлаған) хикмәтле тембрҙар, инструменттар тауыштары ҡатнашмаһы итеп ҡабул ителә, уның башҡа төрлө музыка теле икәнен аңламайҙар.\nХәҙерге оркестрҙағы литавра һәм тәрилкәләр элекке янычар оркестрынан алына\nБунчук янычар оркестрынан Европа оркестрҙарына алынған музыкаль инструмент. Бөтә хәрби оркестрҙарҙа ла бар\nЛәкин XVIII быуатта янычар музыка традициялары Европаға үтеп инә башлай, ул бер дәүер модала була. 1720 йылда Польша короле Август Икенсегә төрөк солтанынан бүләккә янычар оркестры инструменттарын алып киләләр, 1725 йылда рус батшабикәһе Екатерина I Истамбулдан төрөк хәрби оркестрын саҡыра, уның составында электән билдәле булған инструменттарҙан тыш Европала XIV быуаттан билдәле өсмөйөш тә була, 1741 йылда янычар оркестрҙары Австрияла, шунан Пруссияла һәм башҡа Европа илдәрендә күренә башлай. Һуҡма инструменттарҙан бунчук төрөк музыкаһының үҙенсәлекле тауышын бирә.\n"Янычар музыкаһы"ның Европа опера һәм симфония музыкаһына тәьҫире көслө була. Опера оркестрында беренсе булып тәрилкә менән өсмөйөштө Андре Гретри ҡуллана («Сиғандар маршы», «Йәшерен сихыр», 1778). Кристоф Виллибальд, Глюк скиф бейеүҙәре һәм йырҙарында «Ифигения Тавридала» операһында (1779) Көнсығыш колоритын булдырыу өсөн бәләкәй барабан, тәрилкә һәм өсмөйөш ҡуллана. Европа оркестры менән янычар оркестры инструменттарын иң оҫта ҡулланыусылар тип Моцартты («Похищение из сераля»,1782) һәм Гайднды («Военная симфония», 1794) атайҙар; Людвиг ван Бетховендың увертюраһы һәм маршы (Коцебуның «Афинские развалины» пьесаһы өсөн яҙылған).\nЕвропала «alla turca» тип йөрөтөлгән стиль оркестр музыкаһына ғына түгел, фортепиано музыкаһына ла тәьҫир итә (Моцарттың фортепиано өсөн сонатаһының финалы A-dur, K.-V. 331). XIX быуат башында бәләкәй ҡыңғырауҙар, тәрилкәләр, ҙур барабан тауышын сығарған фортепианолар сығарыла. Окестрион тигән механик инструменттар ҙа «янычар» тембрҙары менән байытыла, мәҫәлән, Бауэрҙарҙың оркестрионы (Вена, 1828). Бер оркестрион (И. Н. Мельцель "пангармоникон"ы , 1806) өсөн Бетховен «Виттория янындағы алыш» тигән әҫәрен яҙа, уны оркестр ҙур барабан менән уйнай.\nXIX быуат урталарынан, Ғосман империяһының хәрби һәм сәйәси йоғонтоһо кәмеү менән янычар музыкаһының да Европаға тәьҫире әҙәйә башлай. XX быуатта, Ғосман империяһы тарҡалғас, янычар музыкаһын яңынан тергеҙеү буйынса ҡайһы бер эштәр башҡарыла (мәҫәлән, 1953 йылда Константинополде төрөктәр алыуға 500 йыл тулыу айҡанлы).\nХәҙерге заманда янычар музыкаһы Төркиәлә башлыса тарихи-этнографик хәжәттән сығып йәшәй. Истамбулдағы Хәрби музейҙа (Askeri Muze) төрөк хәрбиҙәренән торған ансамбль бар, ул традицион янычар музыкаһы стилендә сығыш яһай.\nБилдәле композиторҙар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n↑ İstanbul Tarihi Türk Müziği Topluluğu * MEHTER BİRİMİ 2008 йылдың 19 июль көнөнҙә архивланған.\nMehter marşlari (sound recording), Istanbul: Sera, 2001?, Ҡалып:OCLC\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Янычар_музыкаһы&oldid=927510 ҡабул ителгән\nҒосман империяһы музыкаһы\nБыл бит һуңғы тапҡыр 16:26 3 ғинуар 2020 үҙгәртелгән.