Милли кейемдәрҙә – халыҡ тарихы\n6 Июль 2020, 15:58\nХалҡыбыҙҙың бай ижады кеүек, милли кейемдәре лә күп төрлө. Уларҙың үҙенсәлеген, башлыса, башҡорттарҙың йәшәү урыны, ниндәй ҡәбилә-ырыуға ҡарауы билдәләгән. Костюмдарҙы көньяҡ, көнбайыш, көнсығыш, йә булмаһа Һамар, Ҡурған ерлеге кейеме булараҡ айыралар.\nИглин районының Турбаҫлы ауылында йәшәүсе, «Селтәр» түңәрәгенең әүҙем ағзаһы Ғәбиҙә Вәлиева республикаға Ҡурған тарафтарынан күсеп килгән. Бөгөн ул Башҡортостанда тыуған төйәге кейем өлгөләрен, көнкүреш әйберҙәрен эшләүгә һәм пропагандалауға ифрат ҙур көс һала. Нағышлап сигелгән күлдәктәр, яҫтыҡ тыштары, япмалар, ашъяулыҡтар, алъяпҡыстар – уларҙың һәр береһенә хужабикәнең алтын ҡулдары ҡағылған.\n– Әсәйем Хәйербаныу бик оҫта булды. Ҡурған яҡтарында беҙҙең төп кәсеп – ҡул эше. Сафакүл районы Ҡалмаҡ-Әбдрәш ауылында йәшәнек. Апайым Йәмилә менән иҫ белгәндән сигеү-тегеү менән мәшғүл булдыҡ. Ҡатын-ҡыҙҙарға күҙҙең яуын алырлыҡ ашъяулыҡтар, алъяпҡыстар, күлдәктәр тегеп бирә инек. Сигелгән кейемдәрҙе тоҡом күлдәктәре тип йөрөтәбеҙ, улар өсөн тик тәбиғи материалдар ҡулланыла. Ҡурғандарҙа тегелгән, сигелгән әйберҙәр бик популяр һәм ул урындағы ҡатын-ҡыҙҙар өсөн кәсеп, табыш сығанағы булып тора. Беҙҙең яҡта электән гүзәл заттың башында мотлаҡ ҡушъяулыҡ – француз яулығы булған, – ти Ғәбиҙә апай.


Сайран Яңы Троицкий ауыл биләмәһенә ҡарай. Район үҙәгенән һәм Шишмә тимер юл станцияһынан көньяҡ‑көнсығышҡа табан 27 км алыҫлыҡта Бәрҫеүән йылғаһы (Ағиҙел йылғаһы ҡушылдығы) буйында урынлашҡан.\n1906 йылда ауылда 798 кеше, 1920 йылда — 945 кеше йәшәгән; 1939 йылда — 724 кеше; 1959 йылда — 659 кеше; 1989 йылда — 359 кеше; 2002 йылда — 336 кеше. Татарҙар йәшәй. Халҡы “Агропромбизнес” ЯСЙ‑нда эшләй. Урта мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер‑акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана бар.\nАуылға Нуғай даруғаһы Ҫыбы‑Мең улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә 1744 йылда керҙәшлек килешеүе буйынса типтәрҙәр нигеҙ һала. Сарянкин исеме менән теркәлгән. 1834 йылда башҡорттар иҫәпкә алынған. 1865 йортта 100 йортта 422 кеше йәшәгән. ауыл халҡы игенселек, малсылыҡ, умартасылыҡ менән шөғөлләнгәндәр. 3 һыу тирмәне булған. 1906 йылда мәсет, һыу тирмәне, 2 бакалея кибете теркәлгән.\nСайран (Шишмә районы) // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9.http://bash.bashenc.ru/index.php/8-statya/12457-sajran(недоступная ссылка)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Сайран_(Шишмә_районы)&oldid=1067819 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 16:40 1 сентябрь 2021 үҙгәртелгән.


Хәбәрҙәр: Еңелмәҫ Уго Чавес.\nЕңелмәҫ Уго Чавес.\nУго Чавес күп балалы уҡытыусылар ғаиләһендә тыуа. Ата-әсәһе уның рухани булыуын теләй, әммә Уго бейсбол менән мауығып китә, ә мәктәптән һуң Венесуэланың хәрби академияһына уҡырға инә. Уны сәйәсәт менән етди шөғөлләнә башлар тип берәү ҙә уйламай.\n1992 йылда Чавес үҙе төҙөгән революцион хәрәкәт башында президент Пересҡа ҡаршы дәүләт түңкәрелеше ойоштормаҡсы була, тик ул уңышһыҙ тамамлана. Бынан һуң Чавес 2 йыл төрмәлә ултыра, уның ”Әлегә мин башымды эйәм”фразаһы уға танылыу килтерә.\nИреккә сыҡҡас, популярлығынан файҙаланып, революцион хәрәкәтте ул “Бишенсе республика хәрәкәте”граждандар фирҡәһенә әүерелдерә, үҙ кандидатураһын 1998 йылғы президент һайлауҙарына ҡуя.\nУл үҙен иҙелгән халыҡтың яҡлаусыһы, коррупцияға ҡаршы көрәшсе итеп таныта. “Олигархтар ҡамсыһы, ярлылар геройы”лозунгыһы аҫтында Чавес ышаныслы еңеү яулай һәм үҙе “үлеп барыусы”тип атаған конституцияны тотоп ант итә.\nРеферендумдан һуң, венесуэлалыларҙың 92 процентының ризалығын алып, ул конституцион йыйылыш йыя һәм киләһе йылына яңы конституция ҡабул ителә.\n2000 йылғы ваҡытынан алда үткәрелгән һайлауҙарҙа ул йәнә инде Венесуэла Боливар республикаһы тип аталған дәүләттең президенты була.\nКиләһе йылына, 11 сентябрҙән һуң, иң күп нефть өс илдең береһе булған Венесулала, ауыр иҡтисади көрсөк тыуҙырып, нефткә хаҡтар төшә. Хөкүмәт ҡабул иткән саралар: аграр реформа, нефтте лә индереп, сәнәғәттең иң эре тармаҡтарын национализациялау халыҡтың бер өлөшөндә ризаһыҙлыҡ тыуҙыра һәм забастовкаларға алып килә.\n2002 йылдағы көсөргәнешлелектең кульминацияһы- дәүләт түңкәрелеше. Әммә оҙаҡламай Чавес яҡлылар уны төрмәнән ҡотҡара, ул, элеккегә ҡарағанда ла нығыраҡ рухланып, йәнә власҡа ҡайта.\nНефть- Венесуэланың уйын кәрте, шуға таянып, ул халыҡ-ара сәйәси сәхнәлә киң билдәле актерҙарҙың береһенә әйләнә.\nИл эсендә нефть байлыҡтары социаль программаларҙы финанслауҙы арттырырға мөмкинлек бирә, венесуэлалылар белем ала, һаулығын нығыта, халыҡтың йәшәү кимәле күтәрелә. Ләкин нефткә бәйле иҡтисад барыбер тотороҡһоҙ ҡала килә.\nХалыҡ-ара сәхнәлә Чавес үҙенә дуҫтар таба- уларҙы Американы күрә алмау берләштерә. Улар - Иран президенты Әхмәҙинежад, Ливия лидеры Каддафи, Венесуэла президенты “сәйәси атайым” тип иҫәпләгән Фидель Кастро. Ә Венесуэла-Куба-Боливия союзын иһә Чавес Американың “яуызлыҡ күсәренә”ҡаршы тороусы “изгелек күсәре”тип атай.\nБыл берләшмәнең һәр бер саммитында Венесуэла президенты Көньяҡ Америка илдәрен берләштереүгә йүнәлтелгән инициативалар менән сығыш яһай. Иң мөһим идеяларының береһе- континентты ХВФ(МВФ) һәм Бөтә донъя банкы йоғонтоһонан сығарыу, региондың иҡтисади тотороҡлолоғон гарантиялау өсөн, берҙәм валюта булдырыуға булышлыҡ итәсәк “Көньяҡ банк”ын төҙөү..\nКөньяҡ Американан ситтә Чавестың ораторлыҡ оҫталығы юғары пост биләгән әңгәмәселәренең шул ҡәҙәр йәнен көйҙөрә, Испания короле бер тапҡыр хатта “өнөңдө тыҡ”тип әйтеп ҡуя.\nСәйәси сәхнәлә Чавес һәр саҡ үҙ образында ҡала. Популяр сәйәсмәнме әллә популисмы? Дошмандары уны авторитарлыҡта ғәйепләй, әммә Чавес, ҡай саҡ илдең сәйәси аренаһында бик күп урын биләһә лә, һәр саҡ демократия яҡлы була.\nИҫ киткес харизмаға эйә булған Уго Чавес, 2011 йылда яман шештән Кубала дауаланып ҡайтып, ауырыу еңелеүе хаҡында белдергәс, уның теләһә ниндәй проблеманы хәл итә алыуына халыҡ нығыраҡ ышана.\nКиләһе йылына уҡ ул үҙ кандидатураһын президент посына тәҡдим итте, сөнки 2009 йылда конституцияға индерелгән төҙәтмә сикләүҙәрҙе алып ташлағайны.\nЙәнә Чавес еңеүсе булды һәм 14 йыл буйы юғары дәүләт посы биләү дәүерендә тыуған йортона әйләнгән Мирафлорес президент һарайында ҡалды.\nӘммә 8 декабрҙә үк, яңы президентлыҡ срогы башланғанға ҡәҙәр, президент ауырыуының көсәйеп китеүе хаҡында хәбәр итте. Яман шеш ауырыуынан дауаланыу өсөн, Чавесҡа Кубала дүртенсе операция яһарға тейештәр ине. Уның алдынан ул Ватанына эшен дауам иттереүсене билдәләр өсөн ҡайта.\n”Әгәр ваҡиғалар ваҡытынан алда һайлау үткәреүҙе талап итһә, мин Николас Мадуроны Венесуэла Боливар ресубликаһы президенты итеп һайлауығыҙҙы һорайым,-”тип белдерә Уго Чавес.\nҺуңғы һулышына ҡәҙәр Уго Чавес Боливар революцияһын ҡайғырта, үҙе үлгәс тә, уның дауам итеүен теләй. Шуға күрә ул, үҙе һайлаған вариҫына тоғро булыуҙарын һорап, хөкүмәткә, үҙенең фирҡәһенә һәм армияға мөрәжәғәт итә.


Яҡташтарыбыҙ тарафынан Мәскәүҙә ойошторолған «Илһам» халыҡ театрына бер йыл тула. Ошо ваҡыт эсендә башлыса студенттарҙан торған коллектив Мостай Кәрим, Баязит Бикбай, Әнғәм Атнабаев кеүек классиктарҙың әҫәрҙәрен сәхнәләштергән. Юбилей айҡанлы баш ҡалала ижади кисә үтте.\n«Илһам»дар аңлатыуынса, Мәскәүҙә башҡорт халыҡ театрын ойоштороу идеяһы күптән була, ләкин уны тормошҡа ашырыу тотҡарлана. Бәлки, тап илһам етмәгәндер тип шаярта театрҙың режиссеры Мәҙинә Илһамова. Проектҡа ҡушылғас Мәскәүҙә башҡорт сәхнәһе барлыҡҡа килә, уның маҡсаты тамашасыны башҡорт мәҙәниәте менән таныштырыу.\nӘле «Илһам» театры коллективы егерменән ашыу һәүәҫкәр актерҙан тора. Уларҙың күбеһе Мәскәү юғары уҡыу йорттары студенттары. Шулай уҡ сәхнәгә ғашиҡ һәүәҫкәрҙәр ҙә бар. Бер йыл эсендә «Илһам»дар танылыу яулап та өлгөргән.\nТеатрҙың бер спектакле лә тоғро тамашасыһынан тыш үтмәй. Тыуған телен, ерен, яҡындарын һағыныусылар күңел тыныслығын тап «Илһам»дар ҡуйған пьесаларҙа таба. Хәҙер ғәзиз Башҡортостанға мәҙәни сәйәхәтте Мәскәүҙә лә яһап була, ти тамашасылар.\nЯңы ижади миҙгелен халыҡ театры Мөхәмәтша Буранғоловтың «Шәүрәкәйе» менән асырға әҙерләнә. Был әҫәрҙән тыш, үҙешмәкәр коллективтың репертуарға ҡағылышлы уй-ниәттәре киң. Беҙҙең өсөн иң мөһиме яҡташтарыбыҙҙа кесе Ватанға һөйөү тәрбиәләү, Мәскәү халҡын башҡорт мәҙәниәте менән таныштырыу, ти «Илһам»дар.


Тел белгән халыҡты ла белгән\n20 Февраль 2019, 19:34\nБашҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларының район берекмәһенең сираттағы семинары Ҡуштирәк урта мәктәбендә үтте.\nБашҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларының район берекмәһенең сираттағы семинары Ҡуштирәк урта мәктәбендә үтте. Ҡунаҡтарҙы уҡыусылар һәм мәктәп администрацияһы тәбрикләү сәләме менән йылы ҡаршыланы.\nМәктәптең башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Ләйсән Кашапова – юғары категориялы тәжрибәле уҡытыусы. Һөнәре буйынса тарихсы булһа ла, 2006-2007 йылда Башҡортостан мәғарифты үҫтереү институтында йыллыҡ курстарҙы тамамлағандан һуң, ошо мәктәптә дәүләт теле булараҡ башҡорт телен уҡыта башлай. Эш дәүерендә ижади, талапсан, эшһөйәр уҡытыусы булып таныла. Район олимпиадаһында йыл һайын тиерлек уҡыусылары призлы урындар ала, ныҡлы әҙерлектәре менән айырылып тора. Йыш ҡына республика этабында ла район намыҫын яҡлайҙар. Ижади конкурстарҙа ла һынатмай улар. Уҡытыусы үҙе лә\nрайон, республика “Йыл уҡытыу-сыһы” конкурсында, күп төрлө һөнәр бәйгеләрендә һынатманы, бик күп Маҡтау ҡағыҙҙарына лайыҡ булды. Мәктәп директоры Сафа Ғатин да коллегаһының эшен тик ыңғай яҡтан ғына баһалай.\nЛәйсән Айрат ҡыҙы – заман менән бергә атлаусы уҡытыусы, ул һәр ваҡыт яңы методик әҙәбиәт, заманса технологиялар менән танышып бара. Семинарҙа ҡатнашыусылар өсөн Л. Кашапова 9-сы класта “Башҡортостан мәҙәниәте” темаһына асыҡ дәрестә тәнҡитле фекерләүҙе үҫтереү алымдарын уҡыусыларҙың республика мәҙәниәте буйынса белемдәрен һәм таланттарын күрһәтеү менән яраштырып ҡулланды. Бер дәрестә генә был теманың бөтә аспекттарын асыҡлап бөтөп булмай, әлбиттә. Әммә уҡытыусы етәкселегендә уҡыусылар Башҡортостан мәҙәниәте буйынса төплө белемен күрһәтте, электрон дәреслек ҡулланып, яңы мәғлүмәттәргә эйә булды, әҙәбиәт теорияһын да байҡаны, йырлы-бейеүле уйын да башҡарҙы (унда уҡытыусы үҙе лә ҡатнашты). Был класта оҫта бейеүсе ҡыҙҙар ҙа, йырға маһир егеттәр ҙә булыуы ҡыуандырҙы. Район фестивалендә Гран-при яулаған аталы-уллы Шакировтар башҡорт телендә башҡарған “Тыуған ауылым” йыры күңелдәргә үтеп инде.\nҠуштирәктә тыуып үҫеп, Баш-ҡортостандың халыҡ артисы дәрә-жәһенә күтәрелгән “Нур” театры йондоҙо Гөлназ Мөхәмәҙиеваның яҡташтарының шулай талантлы булыуы ғәжәп тә түгелдер... Әйткәндәй, Г. Мөхәмәҙиева ҡат-нашлығында төшөрөлгән фильмдан өҙөк тә дәрестең тәрбиәүи әһәмиәтен арттырҙы. Материалын презентация оҙата барҙы. Һәр башҡарылған эш төрөнә һығымта яһай барыу балаларҙың белемен нығытыуға булышлыҡ итте.\nУҡыу кабинеттарына, мәктәп музейына экскурсиянан һуң, Ләйсән Айрат ҡыҙы ҡунаҡтарҙы оҫталыҡ дәресенә саҡырҙы. Уның етәкселегендә педагогтар, “Алты эшләпә” алымын ҡулланып, бирелгән тема тураһында һөйләшеү алып барҙы, ул хатта ҡыҙыу әхлаҡи-фәлсәфәүи әңгәмәгә әүерелде. Тәү ҡарашҡа ябай ғына күренгән темаға ҡарата матур һәм фәһемле фекерҙәр әйтелде. Оҫталыҡ дәресе өлкән синыф уҡыусылары өсөн класс сәғәтенә әҙер материал булып та хеҙмәт итерлек, уларҙы уйландырырлыҡ тема булды.\nДәрескә һәм оҫталыҡ класына ентекле анализ яһалды. Сығыш яһаусы уҡытыусылар, методист С. Заманова, РМБ етәксеһе Т. Ғәлиуллина Ләйсән Айрат ҡыҙына артабан да башҡорт теле һәм әҙәбиәтенә ҡарата уҡыусыларҙа арымай-талмай ихтирам һәм һөйөү уятыуҙа уңыштар теләне, хеҙмәте өсөн рәхмәт һүҙҙәрен әйтте. Асыҡ йөҙ, тәмле аш-һыуҙары менән ҡаршылап оҙатҡан, күркәм эштәре менән һәр ваҡыт ҡыуандырып торған мәктәп коллективына һәм администрацияһына оло рәхмәттәрен еткерҙе.\nТел белгән – ил белгән, ти халыҡ әйтеме. Тел белгән халыҡты ла белгән, тип өҫтәһәң дә артыҡ булмаҫтыр, моғайын. Тел аралашыу ҡоралы ғына түгел икәнлеген белемле, аҡыллы кешеләргә аңлатыуҙың кәрәге лә юҡтыр. Ә балаларыбыҙға-киләсәгебеҙгә шуны төшөндөрөргә кәрәк. Башҡорт һәм татар телдәрен белгәндәргә тәржемәсе лә кәрәкмәй. Әммә республикабыҙға исем биргән башҡорт халҡының теле уның төп йәшәү урыны булған Башҡортостанда һәр яҡлап хуплауға лайыҡ һәм өйрәнелергә тейештер. Ана шул хәҡиҡәтте аңлап эш итәләр Ҡуштирәк мәктәбендә тигән уйҙар менән таралышты райондың башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары был матур төбәктән.


Балыҡсылар ҙа законды үтәргә тейеш | Министерство сельского хозяйства Республики Башкортостан\n» Балыҡсылар ҙа законды үтәргә тейеш\nБалыҡсылар ҙа законды үтәргә тейеш\n2018 йылдың 3 ноябрендә Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте һыу ресурстарына зыян килтереүселәргә ҡарата яңы штрафтар күләмен билдәләне. Беҙҙең район биләмәһендәге һыу ятҡылыҡтарында үрсегән балыҡтар ҙа был исемлектә бар. Мәҫәлән, законһыҙ рәүештә тотҡан суртан, йәйен, ағасаҡ (жерех), һаҙандың бер данаһы өсөн — 925 һум, опто (язь), шамбы, ҡарабалыҡ, ҡормандың бер данаһы өсөн — 500 һум, табан балыҡ, алабуға, ажау өсөн 250 һум штраф ҡаралған.\nЙылға-күлдәрҙә балыҡ тотоу, ау һалыу балыҡ ыуылдырыҡ сәскән мәлдә тыйыла. Бынан тыш һыу ресурстарында тыйылған ысулдарҙы ҡулланып балыҡ тотоусыларға башҡа миҙгелдәрҙә лә енәйәт эше асыласаҡ икәнлеген оноторға ярамай. Тыйылған ысулдарға электр тогы, шартлатҡыстар ҡулланыу, балыҡтарҙы ҡыуыу, ау, йылым ҡулланып тотоу инә. РФ Енәйәт кодексының 256-сы статьяһына ярашлы, бер нисә кешенән торған төркөм менән, балыҡты күпләп ҡырыусы ысул файҙаланып, һунарға сыҡҡан граждандарға ла енәйәт эше ҡуҙғатыла.\nҮкенескә ҡаршы, Әбйәлилдә браконьерҙар һаны кәмемәй. Улар балыҡ ыуылдырыҡ сәскән мәлдә лә үҙенең ҡара эшен туҡтатмай, ҡомһоҙлоғон еңә алмай. Былтыр, мәҫәлән, тәүтикшереү бүлегендә Енәйәт кодексының 256-сы статьяһы буйынса, күпләп балыҡ тотоусыларға ҡарата ҡуҙғатылған 10 эш ҡаралды. Сыбаркүл, Мауыҙҙы, Төньяҡ Үләнде, Сабаҡты күлдәрендә, Дарыулы йылғаһы быуаһында, Йәнгел йылғаһында 50-нән алып 300 данаға тиклем балыҡ тотҡан граждандар яуаплылыҡҡа тарттырылды. Улар, ошо миҙгелдә ау һалырға ярамағанлығын белә тороп, һыу ятҡылығына сыға, йыш ҡына кәмә ҡуллана, һыу ресурстарына ҙур зыян килтерә. Бындай осраҡтар артабан да иғтибарһыҙ ҡалмаясаҡ, райондың һыу ятҡылыҡтарында балыҡ тотоусылар йыл әйләнәһенә хоҡуҡ һаҡсыларының даими күҙәтеүе аҫтында буласаҡ.\nӘбйәлил районы эске эштәр бүлегенең тәүтикшереүсеһе.


Баймаҡ районының Мерәҫ ауылында «Йәйғор» балалар баҡсаһы уҙған быуаттың 80-се йылдарында уҡ асылған. 2010 йылда авария хәлендә тип табылған бина ябылғас, мәктәпкәсә йәштәге балалар учреждениеһының бер төркөмө ваҡытлыса мәктәп бинаһына күсерелә. 2013 йылда район хакимиәте етәкселеге тырышлығы менән ауыл балалар баҡсаһы «Мәктәпкәсә йәштәге балалар өсөн өҫтәмә урындар булдырыу» федераль программаһына индерелә. Шулай итеп, был учреждениеға өҫтәмә урындар асыу өсөн бюджеттан 5 миллион һум аҡса бүленә.\n—Аҡсаны балалар баҡсаһын тулыһынса реконструкциялауға тотондоҡ. Иҫке бинаның стеналары ғына ҡалды: нигеҙҙән башлап ҡыйыҡҡа тиклем барыһын да өр-яңынан эшләнек, тәҙрәләрҙе алыштырҙыҡ, инженер селтәрҙәрен яңырттыҡ,—ти балалар баҡсаһы мөдире Земфира Сафа ҡыҙы Вәлеева.—1983 йылда уҡыу йортон тамамлағас, йүнәлтмә менән ошонда эшкә килгәйнем, шунан бирле балалар баҡсаһынан сыҡҡаным юҡ. Бер ваҡытта ла капиталь ремонт күрмәгән бина ныҡ иҫкергәйне шул. Хәҙерге көндә 20 баланан торған элекке бер төркөмгә тағы 28 урынлыҡ яңы төркөм өҫтәлеүе бик ҡыуаныслы.\nЫсынлап та, төҙөүселәр ҡыҫҡа ваҡыт эсендә ҙур эш атҡарып сыҡҡан. Хәҙер Мерәҫ балалар баҡсаһы ҡала баҡсаларынан бер ҙә ҡалышмай: бүлмәләр иркен, кескәйҙәр өсөн барлыҡ уңайлы шарттар булдырылған, кер йыуыу урыны, ашхана талаптарға тура килерлек итеп эшләнгән. Кескәйҙәр төркөмөндә барлыҡ йыһаз яңыртылған, урта һәм мәктәп йәшендәгеләр яғы ла уларҙан ҡалышмай.\nБеҙ барғанда бәләкәстәр йоҡонан уянып, ашнаҡсылары Таңсулпан Сөләймәнова бешергән тәмле ризыҡты ашап, тышҡа уйнарға сығырға әҙерләнә ине. Балаларҙың тышҡа ашҡыныуы юҡҡа түгел икән. Йөҙйәшәр ҡарағастар араһында ултырған көплө майҙансыҡтың эсе тулы уйынсыҡ, асыҡ урындарға атайҙар, ҡартатайҙар көсө менән эшләнгән карап, машина, мотоцикл, эскәмйәләр әллә ҡайҙан үҙенә әйҙәп ултыра. Балалар баҡсаһы биләмәһе гөл-сәскәгә күмелгән.\n—Был матурлыҡты булдырыу өсөн тотош коллектив көс түкте. Зөмәрә Килдебаева, Люциә Сәғитова, Фәрхәнә Йәнтүрина, Рәсимә Нәҙербаева, Миңлегөл Ямантаевалар төп эштәренән тыш, йәшелләндереүгә айырым иғтибар бүлде. Балҡып ултырған сәскәләрҙе улар баштан бала кеүек бағып, йәй буйы утап, һыу ҡойоп, һөйөп-наҙлап үҫтерҙе,—тип һөйләй мөдир.—Төҙөкләндереүҙә атайҙар әүҙем булды. Әйтәйек, Fиззәт Ямантаев, Нур Рысмөхәмәтов, Факил Шәриповтар эшләгән уйынсыҡтарҙа балалар рәхәтләнеп уйнай. Биләмәлә картуф та ултырттыҡ, тағы ла бынан ситтәге картуф баҡсабыҙҙа үҙебеҙҙе тәьмин итерлек йәшелсә үҫтереп алдыҡ.\nБалалар баҡсаһы коллективының тырышлығы бушҡа китмәгән: 2014 йылда районда үткәрелгән «Йәшел донъя» конкурсында беренсе урын яулағандар.\nЯңы бинала быйыл ғына эшләй башлаһалар ҙа уңыштары байтаҡ. Малайҙарҙың вокаль ансамбле район күләмендә беренсе урынға сыҡҡан. Балалар баҡсаһын яңы уҡыу йылына әҙерләү буйынса ла мерәҫтәрҙең эше юғары баһаланып, өсөнсө урын менән билдәләнгән.\nБөтә эшмәкәрлекте балалар тәрбиәләүгә йүнәлткән коллективҡа яңы йорттарында киләсәктә тағы ла тырышып эшләргә, яңы үрҙәр яуларға яҙһын. Бының өсөн бөтә мөмкинселектәр ҙә бар.\nҺүрәттә: кескәйҙәргә баҡсала күңелле.


Милли музейы студенттар араһында Ҡара диңгеҙгә путевка уйната\n21 Июнь , 10:30\nБәхетегеҙҙе һынап ҡарағыҙ.\nБашҡортостандың Милли музейы «Бәйләнештә»ге рәсми сәхифәһендә «Перезагрузка. Сессиянан ял ит». Ул 16-22 йәшлек студенттарға тәғәйенләнгән. Төп бүләк - уйнатыу партнеры - «Полесье» туроператорынан Ҡара диңгеҙгә юллама.\nБынан тыш, акцияны ойоштороусылар Адлерға тиклем барыу һәм кире ҡайтыу өсөн, Атыш шарлауығына бер көнлөк тур, Өфө аквапаркына һәм Белорет районының Айғыр ҡасабаһына тиклем тиҙ йөрөүсе ҡала яны поезына билеттар уйната, һәм шулай уҡ "Kumpan" кафеһына һәм Башҡортостандың Милли музейына бүләк сертификаттары тапшырыласаҡ.\nБүләк уйнатыуҙа ҡатнашыу өсөн студенттарға «Пушкин картаһы» буйынса инеү билетын һатып алырға, уны музей кассаһында күрһәтергә һәм шәхси номер менән купон алырға кәрәк. Шулай уҡ студенттарға «Бәйләнештә» социаль селтәрендә ойоштороусыларҙың рәсми сәхифәләренә яҙылырға кәрәк.\nОйоштороусылар әйтеүенсә, акция 2022 йылдың 10 июненән 11 июленә тиклем бара. Йомғаҡтар 12 июлдә көндөҙгө сәғәт 3-тә Милли музейҙа һәм тура эфирҙа музейҙың «Бәйләнештә»ге рәсми сәхифәһендә яһала.\nОйоштороусылар, бүләктәр уйнатыу шарттары һәм уларҙың иҫәбе тураһында тулыраҡ мәғлүмәтте Милли музей сайтында һәм «Бәйләнештә» социаль селтәрендәге төркөмдә ҡарай алаһығыҙ.


Ҡыҙыу ураҡ осоронда ҡайһы бер хужалыҡтар сәсеүгә төшкән\nРеспубликаның быйылғы сәсеү кампанияһын Әлшәйҙең «Заря» хужалығы асып ебәрҙе. Аграрийҙар үткән аҙнала ужым арышын сәсә башлаған, әле эштең тап уртаһы яҡынлаша.\nЯбайлаштырып әйткәндә, яҡшы уңыш формулаһы -сифатлы орлоҡ һәм дымлы ер. «Заря» хужалығында беренсе компонент менән ҡыйынлыҡ юҡ. Үҫемселек һәм малсылыҡ менән бер рәттән орлоҡ етештереүҙе лә үҙләштергән Әлшәйҙәр. Шуға күрә әле хужалыҡтың төп маҡсаты-ужым культураларын ер дымлы саҡта сәсеп бөтөү.\n20 августҡа тиклем хужалыҡ 700 гектарҙа ужым арышы сәсеп бөтөргә ниәтләй, майҙандың яртыһында эштәр теүәлләнгән. Кампанияны ваҡытында башҡарыу «Заря» йәмғиәтенә йылдан-йыл яҡшы уңыш йыйыу мөмкинлеге бирә. Миҫал өсөн былтыр сәселгән ужым бойҙайы гектарынан 28 центнер уңыш бирә. Район буйынса был иң юғары күрһәткес.\nЙыл һайын хужалыҡ мең тоннаға яҡын орлоҡ әҙерләй. Яртыһы һатыуға китһә, ҡалғанын «Заря»лар сәсеү өсөн ҡуллана. Культуралар араһында арыш, бойҙай, арпа һәм һоло. Сифатлы селекция буласаҡ уңышҡа тура йоғонто яһауын күҙ уңында тотоп хужалыҡ техник базаһын модернизациялаған. Хәҙер бында яңы орлоҡ таҙалау станцияһы эшләй.\nБаҫыуҙа йыйылған иген бер нисә этаптан торған таҙалау үтә. Тәүгеһе уны төрлө ҡыйҙан һәм бөжәктәрҙән таҙалау өсөн кәрәк. Бының өсөн ошондай махсус сетка ҡулланыла. Артабан орлоҡтар ҡатмарлыраҡ аппаратҡа эләгә. Әйткәндәй, уны хужалыҡ быйыл ғына ҡуллана башлаған. Был барабан игенде ҙурлығы буйынса сортлай. Процесс һөҙөмтәһендә юғары сифатлы орлоҡ килеп сыға.\nОрлоҡҡа культураның урта ҙурлыҡтағы бөртөктәре генә алына. Барабандар уларҙы ҙурлығы, бөтөн булыу-булмауы буйынса сортлау мөмкинлеге бирә.\nРеспублика баҫыуҙарында иһә ураҡ эштәре ҡыҙа. Башҡортостандың ауыл хужалығы консультация үҙәге мәғлүмәтенә ярашлы бөгөнгә бөртөклө культуралар 650 мең гектар майҙанда йыйып алынған. Уртаса уңыш гектары 19 центнерға яҡын. Ә иң яҡшы күрһәткестәр Саҡмағош һәм Мәләүез райондарында.


Өфөлә «Аманат» журналының Мостай Кәримдең юбилейына арналған конкурсы еңеүселәрен бүләкләнеләр // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n13:37, 20 февраля 2019 Мәҙәниәт\nФото: «Аманат» журналы\nӨФӨ, 2019 йыл, 20 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\nӨфөлә Мостай Кәримдең 100 йыллығына бағышланған балалар һәм үҫмерҙәр әҙәби конкурсына йомғаҡ яһанылар. Уны «Аманат» журналы редакцияһы, Мостай Кәрим исемендәге фонд һәм Башҡортостандың Яҙыусылар союзы ойошторҙо.\nБүләкләү тантанаһы М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетында уҙҙы. Еңеүселәрҙе Мостай Кәрим исемендәге фонд директоры, халыҡ шағирының ҡыҙы Әлфиә Кәримова, Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Ноғман Мусин, Башҡортостандың халыҡ шағиры Ҡәҙим Аралбай, «Аманат» журналының баш мөхәррире Сәлмән Ярмуллин, Башҡортостан Яҙыусылар союзы рәйесе Зәки Әлибаев, шағирҙар Гөлнур Яҡупова, Салауат Әбүзәров, сатирик Марсель Сәлимов ҡотланы.\n«Шуныһы иғтибарға лайыҡ: Мостафа Сафа улының тәүге эш урыны — тап «Аманат» журналы. 1938-39 йылдарҙа Мостай Кәрим әҙәби хеҙмәткәр булып эшләгән баҫма ул саҡта «Пионер» тип аталған», — тине «Аманат» журналының баш мөхәррире Сәлмән Ярмуллин.\nКонкурс мәктәп йәшендәге балалар араһында ике номинацияла уҙҙы: «Ижади мираҫ» (сәсмә әҫәрҙәр) һәм «Башҡортостан беҙҙән башлана» (шиғриәт). Шиғриәт бәйгеһендә беренсе урын Динара Насироваға бирелде (Ғафури районы), икенсе урынды Сынтимер Билалов (Бөрйән районы) менән Нәсимә Нәбиуллина (Әбйәлил районы) бүлеште. Өсөнсө урынға Айгөл Дауытова (Бөрйән районы), Гөлсәсәк Саҙрыева (Саҡмағош районы) һәм Йәмил Сәйҙәлиев (Баймаҡ районы) лайыҡ булды. «Ижади мираҫ» конкурсында Розалиә Сабитова (Өфө), Айгүзәл Мөхәмәтйәнова (Ейәнсура районы), Айназ Мәхийәнов (Ғафури районы) һәм Азамат Ҡарағолов (Бөрйән районы) еңеү яуланы.\nЕңеүселәрҙең барыһына ла бүләктәр тапшырылды (ноутбук, планшеттар һәм электрон китаптар). Улар өсөн «Йондоҙлоҡ» Бөтә Рәсәй художестволы ижад конкурсы еңеүсеһе Зарема Шәйхетдинова һәм «Саптар» төркөмө сығыш яһаны.\nТеги: конкурс, Мостай Кәрим


12 Сентябрь 2019, 12:08\nДраматург, яҙыусы Сөләймән Латипов Америка президенты менән нисек дуҫлашҡан?\nНЫҠЫШ, ҠЫЙЫУ ҺӘМ ТӘҮӘККӘЛ...\nСөләймән Йәнғәли улы Латыпов – әҙәбиәт һөйөүселәргә яҡшы таныш исем. Уның үҙенсәлекле драма әҫәрҙәре Башҡортостандың, башҡа төбәктәрҙең театр сәхнәләрендә уңыш менән барҙы. Шулай уҡ сатира һәм юмор өлкәһендә үткер ҡәләме менән танылған әҙиптең бер нисә проза китабы донъя күрҙе.\nБөгөн “Тамаша” журналын етәкләгән яҙыусы ниндәй өмөт-хыялдар яҡтыһында йәшәй, үткәндәргә боролоп ҡарап, ниндәй һығымталар яһай – ошо һәм башҡа һорауҙар менән уға мөрәжәғәт иттек.\n– Сөләймән исеме – ныҡыш, ҡыйыу, ҡәтғи һәм тәүәккәл тигәнде аңлата. Ул – изге күңелле, башҡаларҙы хәстәрләй. Ул – аҡыллы. Ул – юлбашсы. Һәр бер ҡатмарлы һәм буталсыҡ хәлдәрҙән сыға белә. Бәләкәйҙән – үҙ аллы.\nӘйҙә, Сөләймән ағай, әңгәмәне исемеңде аңлатҡан ошо мәғәнәләрҙән башлайыҡ. “Бәләкәйҙән үҙаллы”. Ысынлап та, шулай инеңме?\n– Ҡыҙыҡ... Бындай исемгә ҡоролған әңгәмә менән тәү тапҡыр осрашам.\n– Халҡыбыҙ “исемендә – есеме” тигән. Исем – ул тормошта йөрөткән контур. Һинең береһенә лә оҡшамаған холҡоңдо һәм тормошоңдо күҙ уңында тотоп, әңгәмәне исемең биргән мәғәнәгә ҡорҙоҡ. Үҙең дә тормошта шундай көтөлмәгән алым һәм ысулдар менән эш итергә яратаһың, шулаймы?\n– Ундай холҡом бар.\n– Шулай итеп, Һин – “Бәләкәйҙән үҙ аллы”?\n– Джек Лондондың “Белый клык” тигән китабындағы бүреләр йыш ҡына күҙ алдыма килә. Бала сағымды уйлай башлаһам, үҙемде “Белый клык” урынында күрәм. Әгәр мин дә, ана шул китапта яҙылған бүре балаһы кеүек, йәшәргә ынтылышым, сослоғым, аҡылым булмаһа, әле һеҙҙең алда ултырмаҫ инем. Яҙмыш миңә етемлек бүләк итте. Үгәй атай, күп балалы ғаилә. Бөгөн килеп шуны әйтә алам, моғайын, Аллаһы тәғәлә мине тыуған мәлдән ауыр-ауыр тормош үтһен тигән һынау ҡуйғандыр. Сөнки, ауырлыҡты үтеп сыныҡҡан кеше генә тормош ҡәҙерен аңлай. Икенсенән, етемдәр һәр саҡ үҙаллы, сөнки ул – яңғыҙ. Тик үҙенә таянып йәшәй был социаль төркөм. Уларҙың тормошҡа ҡарата ошо ҡарашы ғүмер буйы бара. Ул ғына түгел, үҙаллылыҡ юлдашына, кәңәшсеһенә, ҡоралына әйләнә. “Белый клык” тың атаһы ҡыйыу, көслө генә түгел, ә аҡыллы һәм сос була. “Белый клык” та (атаһының ҡаны ярҙам иткәндер инде) һыу баҫыу үлеменән тап ана шул сифаттары арҡаһында ҡотола. Мин дә, Иҫке Собханғол урта мәктәбенән һуң флотта хеҙмәт итеп ҡайттым. Флотта 12 диңгеҙ һәм Атлантик океанын “кисергә” тура килде. Ошондай донъя күреп ҡайтҡас, Әтек ауылы ғына түгел, Бөрйән районы минең өсөн тар булып сыҡты. “Белый клык” һуңғы секундта яр өҫтөнә һикергән кеүек, мин дә Өфөгә, башҡалаға табан һикерҙем.\n– Йәғни, Сөләймән исеме – ныҡыш, ҡыйыу, ҡәтғи һәм тәүәкәл тигәнде аңлата, тигән сифатҡа килеп еттек.\n– Бәлки. Тәүәккәл булмаһам, баш ҡалаға табан юл тотмаҫ инем. Икенсенән, минең йәнде бер нәмә көйҙөрҙө. Флоттан Өфөгә килеп төшкәс Башҡорт дәүләт университеты ятаҡтарына барғайным. Ҡараһам, минең күрше кластарҙа (беҙҙә 4 параллель класс булды) уҡыған малайҙар институтта, университетта уҡып йөрөй. Әлбиттә, уларҙың күбеһенең ата-әсәһе Бөрйән районың түрәләре ине. Мин тегеләрҙән һорайым: “Һеҙ армияға барманығыҙмы ни?” “Юҡ. Беҙгә уҡырға кәрәк. Икенсенән, һин хеҙмәт иткәс еткән”.\nМиңә ҡыйын булып китте. Нисек инде, мин ил һаҡлайым тип өс йыл ғүмеремде бирҙем. Американың “Гермес” һәм “Кеннеди” исемле авианосецтарын ҡарауыллап йөрөнөк. Әгәр һуғыш була ҡалһа, беҙ уларҙы батырырға тейеш инек. Ә был мәлдә минең класташтар ил һаҡлау урынына дискотекала типтерә, ҡыҙҙар оҙата... Сәмләндем. Мин дә уҡыясаҡмын тигән маҡсат ҡуйҙым. Башҡорт дәүләт университтетының юридик һәм филология факультетына ситтән тороп уҡырға индем. Бер юлы ике факультетта уҡыным һәм өс урында эшләнем. Был маҡсатыма ирешкәндә күпме ауырлыҡтар һәм ҡыйынлыҡтар кисергәнемде һөйләмәйем, сөнки уларҙы иҫкә ала башлаһам, үҙемә ҡыйын булып китә. Бая әйткәнемсә, Аллаһы тәғәлә яҙмышымды ошолай билдәләгәндер инде. Мине шыңшый тип бер үк уйлай күрмәгеҙ, киреһенсә, мин былар менән бөгөн маһаям. Сөнки, йырҙа ла бит “Ҡайҙа ғына бармай, ниҙәр генә күрмәй, ат башҡайы менән ир башы” тип йырлана.\n– Өс урында эшләнем тип шаштырмайһыңмы?\n– Әлеге мәлдә “Башҡортостан уҡытыусыһы” журналының баш мөхәррире Салауат Кәримов менән йәш саҡта университет һуҡмағын бергә тапағайныҡ. Ул да һинең кеүек ышанманы. Шаштыраһың, ти. Ул көнө календарҙың 20-һе ине. Заводтарҙа аванс бирәләр. Үҙем менән эйәретеп алып киттем. Аксаков урамында урынлашҡан заводҡа инеп аванс алып сыҡтым, унан Коммунистик урамындағы “Птичий завод”ҡа инеп тағы аванс алдым. Салауат шаҡ ҡатты... Ул әле лә йәш саҡтағы шул мәлде йылы итеп иҫкә ала, аптырап һәм һоҡланып һөйләй.\n– Птичий завод?.. Өфөләме? Ундай заводты ишеткәнем юҡ...\n– Бар. Әле лә эшләй. Ул – 210-сы завод. Мин эшләгән саҡта түрәләре гел ҡош фамилиялы ине. Соколов, Орлов, Ястребов, Воробьев... Шуға “Птичий завод” тип йөрөттөләр.\n– Джек Лондон тигәндән, бер нәмә иҫкә төштө. Университтетта уҡығанда һиңә Мартен Иден тигән исем таҡҡандар икән. Шул дөрөҫмө?\n– Ҡайҙан ишеттең?\n– Ижадың менән ҡыҙыҡһынған кешеләрҙән.\n– Ысынлап та, уҡыған йылдарымда күп яҙҙым. Яҙыусылыҡ ене ҡағылғайны. Яҙам да, бер мөйөшкә һалып ҡуям, яҙам да һалып ҡуям.\n– Ниңә редакцияларға тәҡдим итмәнең?\n– Ваҡыты етмәгән ине, тип уйланым. Балтасы саба-саба оҫтара тигәндәй, яҙа-яҙа оҫтарырмын тигән ниәт менән ижад иттем. Бер мәл, яҙған хикәйә, нәҫер, юмореска һәм башҡа ҡулъяҙмаларым шул ҡәҙәр күбәйҙе – мөйөштә ҙур өйөмгә әйләнде. Бына шул саҡта миңә Мартен Иден исемен сәпәнеләр. Ул саҡта Мартен Идендың кем икәнен белмәй инем. Ул китапты табып уҡыным. Ысынлап та, автобиографиябыҙ күп яҡтан оҡшаш булып сыҡты. Һуңғараҡ бер хикәйәмде тотоп “Совет Башҡортостаны” гәзитенә барҙым. Әҙәбиәт бүлеген ул саҡта яҙыусы Рәшит Солтангәрәев етәкләй ине. “Шунан, мырҙам, хикәйәң һәйбәтме?” тип һорай. Мин: “Юҡ, әллә ни һәйбәт түгел”, тим. “Һәйбәт булмағас, ниңә гәзиткә баҫырға алып килдең?” “Әллә...”\n– Бер ҡатлылыҡ түгелме был?\n– Эскерһеҙлек бар шул. Ул минең ғүмерлек бер сифатым. Мәҫәлән, армияға киткән саҡта Айская урамында военкоматта медосмотр үтәбеҙ. Казармала трусикка ҡәҙәр сисендек тә врачтар ултырған яҡҡа киттек. Ашығып медицина карточкаһын онотҡанмын, шуға кире сисенгән урынға барҙым. Казармала бер кем дә юҡ. Йүгереп кейемем ятҡан урынға килһәм, кейемем өҫтөндә унар һумлы аҡсалар өйөлөп ята. Кейем өҫтөндә генә түгел, ике ун һум иҙәнгә төшкән. Аптырап киттем – ҡайҙан был аҡсалар һәм ниңә минең кейем өҫтөнә һибелгән? Ҡараһам, икенсе ярус койка ятҡан салбар кеҫәһенән тағы ике унлыҡ аҡса күренеп ята. Бына ҡайҙан аҡсалар төшкән булып сыҡты. Мин, иҙәндәге һәм кейемдә ятҡан унлыҡтарҙы йыя башланым. 120 һумды йыйҙым да теге аҡсалар күренеп ятҡан салбар кеҫәһенә тыҡтым. Аҙаҡ, үҙем менән килгән иптәш малайға шул турала әйттем. “Бигерәк бер ҡатлы кеше икәнһең” ти теге. “Ниңә?” тим. “Шул 120-нең алтмыш һумын үҙ кеҫәңә тыҡһаң, ул һиңә рәхмәт кенә әйтер ине”. “Уның аҡсаһын алған... урлаған өсөн ул миңә рәхмәт әйтер инеме?” “Кәнишнә! Һин бит уға алтмыш һумын кире һалдың, үҙенә бирҙең”. Мин аптырап ҡалдым. Ысынлап та, шулай килеп сыға. Логика буйынса. Тик, мин ауыл балаһы. Беҙҙе намыҫлы итеп тәрбиәләнеләр. Әсәйем урлашыу насар нәмә, кешенекенә теймә – эшләп алған ғына һинеке, тип тәрбиәләне. Шуға мин теге иптәшемә: “Юҡ, миңә кеше аҡсаһы кәрәкмәй” тип кенә ҡуйҙым.\n– Беҙҙең олигархтарҙы шулай тәрбиәләһәләр, илебеҙ күптән алға киткән булыр ине.\n– Тәрбиә милләттән, халыҡтан киләлер ул. Березовскийҙың китабы нисек башлана: “Беҙҙе бала саҡтан аҡса табырға өйрәттеләр. Теләһә ниндәй юл һәм ысул менән...” Бына шулай тип яҙа ул. Эшләргә түгел, ә табырға – был, минеңсә, ҙур хилафлыҡ һәм гөнаһ.\n– Беҙҙең һорауға әйләнеп ҡайтайыҡ. Рәшит Солтангәрәев алдымы хикәйәңде?\n– Тәүҙә әрләне. “Кеше редакцияға шедевр яҙҙым. Бындай хикәйәне береһе лә яҙа алмай тип әҫәрен маҡтап килә. Ә һин... “әллә”. Шулай тигәс, хәҙер ул хикәйәйеңде минең дә уҡығым килмәй. Ярай, ҡалдыр. Ваҡытым булһа, ҡарармын” тип сығарып ебәрҙе.\n– Бер аҙнан ул телефондан шылтырата. “Бик шәп хикәйә яҙғанһың. Маладис, мырҙам. Мин Сафуанға бирҙем. “Башҡортостан пионеры” гәзитенең баш мөхәрриренә. Ул да оҡшатҡан. Иртәгә тотош бер бит итеп сығарасаҡтар. Икенселәй редакцияға шедевр яҙҙым тип кил. Ишеттеңме?” – ти. Ысынлап та, иртәгәһенә хикәйәм сыҡты. Бына шулай башланып китте минең ижадым. Маҡтауҙан.\n– Яҙыусыға маҡтау кәрәк инде...\n– Маҡтау тигәндән, бер мәл Матбуғат йортоның өсөнсө ҡатында “Вечерняя Уфа” гәзитенең бер хеҙмәткәре менән һөйләшеп торабыҙ. Шул саҡ Мәскәүҙә йәшәгән һәм ижад иткән данлыҡлы драматургыбыҙ Азат Абдуллин килеп сыҡты ла: “Һаумы Башҡортостандың буласаҡ йондоҙо һәм данлыҡлы драматургы” – тип минең менән күрешә. Ҡаушап ҡалдым. Әҫәрҙәре менән донъяла танылыу алған оло шәхес ауыҙынан ошондай һүҙҙәр ишетеү мине аптырауға һалды. Шуға: “Азат ағай, һеҙ яңылышаһығыҙ. Мин ундай данлыҡлы түгел” – тинем. “Юҡ, ҡустым. Мин яңылышмайым. Мин һиҙәм һәм күрәм. Һин тап шундай кеше буласаҡһың” – тине.\n– Ул саҡта драматургияға аяҡ баҫҡайныңмы?\n– Аяҡ баҫҡайным, тип әйтеп буламы икән... Ул саҡта Татарстандың Ғәлиәскәр Камал исемендәге татар дәүләт академия драма театрында бер пьесамды ҡуйғайнылар ғына.\n– Ни өсөн Татарстанда? Улар һине драматург булараҡ астымы?\n– Мөмкинме был һорауға яуап бирмәйем.\n– Сөнки ул һорауға яуапты мәҙәниәт һәм сәнғәт менән ҡыҙыҡһынған, йә ошо өлкәлә эшләгән һәр кем белә.\n– Мин белмәйем, мәҫәлән? Ни өсөн унда беренсе ҡуйҙылар?\n– Сөнки Башҡортостандың күп таланттарын Татарстан асты. Шунан һуң ғына беҙҙекеләр күреп ҡала. Минең менән дә шулай булды. Икенсе пьесаны М. Ғафури исемендәге башҡорт дәүләт академия драма театры ҡуйҙы. “Көнләш, Америка, көнләш!”те күҙ уңында тотам. Унан – Йәштәр театры “Амазонка”ны, Ҡурсаҡ театры “Дуҫ булайыҡ”ты, Туймазы театры “Ол-я-ля”ны, Салауат театры һәм башҡалар...\n– Хәмдиә Латипова – ижадташың. Ә ул ижад процессы нисегерәк бара?\n– Шаулы. Улым бәләкәй саҡта иптәш малайы уйнарға килгән. Бер мәл ул: “Унда, күрше бүлмәлә, атайың менән әсәйең әрләшә, мин ҡайтайым,” – тигән. Улым: “Юҡ, улар әрләшмәй, улар пьеса яҙа” – тип тегене тынысландырған. Бәхәс, килешеү-килешмәү, төрлө варианттар менән эшләү һәм башҡа алымдар ярҙамында тыуа әҫәр. Ҡайһы саҡ, мин яҙған тотош күренештәрҙе Хәмдиә алып һелтәй әҫәрҙән. Материалдан ситкә киткәнһең, тип кенә ҡуя.\n– Шулай уҫалмы ни?\n– Мәсетле ҡыҙы бит. Борғатья ауылынан. Ғөмүмән, республиканың төньяҡ районы кешеләре шулайыраҡ. Салауат районы хакимиәтенең элекке башлығы бер мәл миңә шундай һорау бирҙе: “Әйт әле, Сөләймән, ни өсөн Салауат Юлаев беҙҙән сыҡҡан? Әйтәйек, Бөрйән, Баймаҡ, Хәйбулла, йә башҡа райондан түгел?” – тип һораны. Мин аптырап ҡалдым: ысынлап та, ни өсөн? Әйҙә, һин яуабын әйтеп ҡара әле...\n– Белмәйем. Ни өсөн?\n– Әйтмәйем. Үҙең уйла. Ә яуабын мин беләм.\n– Ҡуй әле, уҡыусыларҙы ыҙалатма. Ысынлап та, ни өсөн Салауат Юлаев Салауат районынан сыҡҡан?\n– Әйтмәйем.Уҡыусыларығыҙ ҙа уйланһын. Мин бер ай уйландым, тик шунан һуң ғына яуабын таптым.\n– Ҡыҙыҡ. Ярай, уйланһындар. Исемгә бәйле тема менән башлағайныҡ әңгәмәне. Дауам итәйек. Сөләймән исемендә “Һәр бер ҡатмарлы һәм буталсыҡ хәлдәрҙән сыға белә” тигән мәғәнә ята.\n– Исемгә бәйлеме, юҡмы был хәл, белмәйем. Ләкин мин йәш саҡта гел ҡатмарлы хәлгә эләгә торғайным. Әмәле табылмай торған. Бәлки, шул ярҙам иттеме, шулай сыныҡтыммы, ысынлап та, ҡатмарлы хәлдән сығыу миңә ниндәйҙер ләззәтлек бирә. Рәхәтлек кисерәм.\n– Ҡыйын хәлгә осрау, хәл итә алмаҫлыҡ пробелмалар һиңә ләззәт бирәме?\n– Эйе. Әллә, ышанмайһыңмы?\n– Ышанмайым. Сөнки, кешеләр ундай хәлдә ҡыйынлыҡ кисерә, нисек арынырға белмәй. Ә һин, киреһенсә, шатланаһың. Аңлап етмәйем.\n– Тап ана шул ҡыйын хәлдәрҙән сығыу, проблемаларҙы хәл итеү беҙҙе көсәйтә. Ир кешеләр үҙҙәрендә көс, ышаныс тоя. Антуан де Сент-Экзепюри нимә тигән: “Беҙҙе үлтермәгән нәмә, беҙҙе көслө итә” тигән. Шуның кеүек, ошо проблемаларҙан, ҡатмарлы хәлдәрҙән сығыу һөҙөмтәһе беҙҙе ҡыуандыра. Һәр хәлдә мине. Мәҫәлән, бер миҫал килтерәм. Армиянан ҡайтып ҡыҙҙар күҙләгән саҡта Өфөнең Октябрь проспекты башындағы “Юбилейный” (хәҙер “Молодежный”) һарайына яңы йыл ҡаршыларға барҙым. Уртала матур шыршы, ә халыҡ – һабантуйға йыйылғанмы ни!.. Шул саҡ кисәне алып барыусы урталағы ике ултырғысҡа балалар пирамидаһы (төрлө төҫтәге түңәрәктәр йыйылмаһы) һалды ла, ике егеткә сығырға ҡушты. Матур ҡара костюм кейгән мине күреп: “Әйҙәгеҙ, һеҙ – беренсе. Тағы берәү кәрәк”, – тип ҡулыма йәбеште. Икенсе егет минең тиҫтерҙәге урыҫ малайы булып сыҡты. Беҙҙең күҙҙәрҙе бәйләп өс тапҡыр әйләндергәс, ултырғыста тирелеп ятҡан пирамиданы йыйырға ҡуштылар. Мин пирамиданың үҙәген һәрмәп таптым да, түңәрәк ҡулсаларҙы ҙурынан бәләкәйләтә барып йыя башланым. Ә пирамиданың осонда торған түңәрәкте алайым тигәйнем, иҙәнгә тәгәрәп төштө лә китте. Иҙәнде һәрмәп пирамида осон эҙләйем. Табам тип алға аҙым яһағайным, яңылыш теге уйынсыҡҡа ботинкам тейҙе лә, уйынсыҡ тағы ситкә тәгәрәне. Ә минең күҙ бәйле, бер нәмә күрмәйем. Халыҡ көлә. Ҡыҙыҡ та инде күҙе бәйләнгән кешенең иҙәндә һәрмәнеп йөрөүе. Шул саҡ артҡа аҙым яһаным да һәрмәнеп теге урыҫ малайының ултырғысын таптым. Һәм шунда ятҡан пирамида осон алдым да, үҙемдекенә кейҙерҙем. Әле генә минән көлгән халыҡ “Молодец! Он победил!” тип ҡул саба башланы. Күҙҙе ҡаплаған яулыҡты сискәс, алып барыусы ҡыҙ: “Сослоғо менән Сөләймән еңде!” тип ҡулымды күтәрҙе лә ҡурсаҡ бүләк итте.\n– Был баяғы ҡыйын хәлдән сығыуҙы тулыһынса раҫлай. Мөмкин булһа, тағы берәй миҫал килтермәҫһеңме?\n– Ундай хәлдәр күп был тормошта. Барыһын да һөйләй башлаһам, бер китап буласаҡ.\n– Ижадҡа, драматургияға ҡағылышлы ҡыҙыҡ хәлгә тарығаның да булғандыр?\n– Бер хәлде һөйләйем әле. Мәскәүгә Руза ҡалаһына семинарға барырға тейеш инем. Тик боҙло ямғыр арҡаһында самолетҡа һуңланым. Аптыраманым, таңға табан Санкт-Петербурка остом. Унан тиҙ йөрөшлө поезд менән Мәскәүгә килдем. Семинар етәкселәре бындай маршуртҡа юл хаҡын түләүгә ҡаршы булды. Мәскәүҙә ултырған Мәҙәниәт министры имза ҡуйһа, түләйбеҙ, тинеләр. Киттем мииистрға. Ишектә “идет совещание, не входить” тигән яҙыу тора. Секретарь ҡыҙ юҡ. Мин ишекте шарт асып барып индем. Ҡарайым, түр башында министр, уны ике яҡлап унлаған кеше ултыра. Инеү менән, инициативаны ҡулдан ысҡындрмаҫ өсөн: “Барығыҙға ла Ҡояшлы Башҡортостандан ҡайнар сәләм! Мин Рузаға драматургтар семинарына килгән драматург. Тик, объектив сәбәптәр арҡаһында Санкт-Петербург аша килдем. Бухгалтерия юл хаҡын түләү өсөн һеҙҙең имзаны һорай.” Шулай тинем дә билеттар ҡушылған ғаризаны министрҙың ҡулына тотторҙом. Россия Мәҙәниәт министры һәм уның эргәһендә ултырған кешеләр ауыҙҙарын асып өлгөрмәне, мин ярты эште эшләп тә ҡуйҙым. Министр аптырап, берсә – миңә, берсә ҡулындағы ҡағыҙҙарға ҡараны. “Ысынлап та, Санкт-Петербург аша килдегеҙме, тине лә билеттарға ҡарай. – Точно Санкт-Петербург аша”. Унан эргәһендә ултырған иптәштәренә ҡараны. “Һеҙ драматургия үлеп бара, тиһегеҙ. Бына Башҡортостандан ниндәй орел, драматург. Бындай егеттәр булғанда драматургия үлмәйәсәк. Шулаймы? “Барыһы ла шаулашып уны хупланы. Ә берәүһе: “Башҡорттар барыһы ла шулай ҡыйыумы?” – тип миңә ҡараны. Мин яуап биреп өлгөрмәнем, икенсеһе минең урынға яуап бирҙе: “Әлбиттә, Салауат Юлаевы уларҙың ни тора!..” Өсөнсөһө ҡушлыды: ”Эйе, Емеля Пугачев менән улар...” Дүртенсеһе: “Кстати, бына Салауат Юлаев тураһында пьеса юҡ. Бына уның турала яҙырға ине. Урыҫ менән башҡорт дуҫлығын сағылдырып”. Тәүгеһе: “Бына алдыбыҙҙа драматург тора. Уға ҡушайыҡ. Яҙаһығыҙмы Салауат Юлаев тураһында?” тип миңә ҡараны. “Мин уларҙың яуап көтөп торған күҙҙәроенә ҡараным да:”Эйе” тип баш һелктем. Ә үҙем министрҙың имза һалыуын көтәм. Министр: “Егет беҙгә йомош менән килгән, ә һеҙ уға эш ҡушаһығыҙ. Хотя, ул булдырыр, күҙ ҡарашынан күрәм”. Шулай тигәс имза ҡуйҙы. Унан ҡағыҙҙарҙы миңә кире һуҙып: “Тик икенселәй беҙгә, Мәскәүгә Лондон аша килеп ҡуймағыҙ” – тине. Мин аңламай: “Ниңә, ярамаймы?” – тип һораным. “Һиҙәм, һеҙҙең Лондон аша ла килеүегеҙ бар. Тик һеҙгә түләргә долларҙарыбыҙ юҡ” – тип йылмайҙы. Барыһы ла уның һүҙен ҡеүәтләп, көлөп ебәрҙе. Мин рәхмәт әйттем дә нисек индем, шулай сығып киттем.\n– Был хәлдән сығыуын сыҡҡанһың да, икенсеһенә эләккәнһең.\n– Ниндәй хәлгә?\n– Салауат Юлаев тураһында пьеса яҙҙыңмы?\n– Тимәк, яҙасаҡһың?\n– Өндәшмәгәс, яҙырһың тип өмөтләнәйек. Ярай. Сөләймән исемендә ошондай мәғәнә лә бар: ул изге күңелле кеше, башҡаларҙы хәстәрләй.\n– Был минең йомшаҡ яҡ. Шул арҡала йыш ҡына ыҙаланам. Үҙемә зыян күрәм ҡайһы саҡ. Сөнки, изге күңелле икәнемде белеп, ҡайһы берәүҙәр елкәгә ултыра. Шулай икәнен белһәм дә изгелек күрһәтәм. Бала саҡта бер әкиәт-нәҫер уҡығайным. Баҡа ҡыр өйрәгенең елкәһенә менеп ултыра. Ҡыр өйрәге уға донъя күрһәтергә тип ултыртып алған була. Шулай осоп барғанда бер мәл баҡа ҡыр өйрәгенең муйынын һыға башлай. Өйрәк бер тапҡыр иҫкәртә. Осоуға ҡамасаулайһың, тип. Ике. Ләкин баҡа тағы ла нығыраҡ өйрәк муйынын һыға. Асыуы килгән ҡыр өйрәге бер генә һелкенеп ҡуя... һәм баҡа аҫҡа табан оса. Мин дә, ошо ҡыр өйрәге кеүек күп кешеләргә ярҙам ҡулы һуҙам. “Башҡортостан” гәзитендә эшләгәндә, мәҫәлән, ҡайһы берәүҙәргә мәҡәлә яҙып биргәнем булды. Исем шәрифе – уныҡы, мәҡәлә – минеке.\n– Мәҡәлә яҙып бирҙең? Ни өсөн?\n– Ул журналист йәш. Тәжрибәһе юҡ. Эшләп китһен тип. Юғиһә, эш күрһәтмәһә, ҡыуалар. Шундай “уҡыусыларымдың” берәүһе, мәҫәлән, әлеге мәлдә Башҡорт дәүләт университетында уҡытып йөрөй. Йәғни, уның үҫеп китеүенә мин дә булышлыҡ иттем.\n– Рәхмәтлелер улар?\n– Әлбиттә. Мин ярҙам иткән күптәр, осрашһаҡ, минең ярҙам иткәнде иҫкә ала. Ә мин уға ярҙам иткәнемде онотҡанмын. Тимәк, кешеләргә изгелегем тейеүе, уларҙың рәхмәте, минең өсөн иң ҙур ҡыуаныс. Мәҫәлән, юлда берәйһен ултыртып алһам, аҡса алмайым. “Миңә һеҙҙең ихлас әйткән рәхмәтегеҙ еткән”, – тим. Ә ҡатын-ҡыҙға: ”Был аҡсағыҙға балаларығыҙға кәнфит алығыҙ” – тип кире бирәм. Ошо изгелек ҡылыу ниндәйҙер көс бирә. Үҙем аңламайым, ләкин көсләнәм ошо мәлдә.\n– Уҡыусылар Сөләймән Латиповты фельетонсы булараҡ та белә. Ошо хаҡта һөйләшеп алайыҡ.\n– Фельетон – минең яратҡан жанр. Ун йыл яҙырға өйрәндем. Әнғәм Атнабаев, Марат Кәримов, Нур Ғәлимов, Рәдиф Тимершин – уҡытыусыларым. “Һәнәк” журналы минең өсөн мәктәп булды. Үҙемдең уҡытыусым Марат Кәримов аҙаҡ былай тине:” Мин “һәнәк” журналын һинең фельетондарыңды уҡыр өсөн генә алдырам. Сөнки, һин уҡытыусыларыңды уҙҙырған берҙән бер шәкерт”. Был һүҙҙәр бәлки мине ҡупайтыр өсөн әйтелгәндер, бәлки, баһалыр. “Һәнәк”тән тыш үҙемдең шәхси рубрикалар менән төрлө гәзиттәрҙә баҫыла башланым. “Йәшлек” гәзитендә “Йәшлек уғы – йәшен уты”, “Ҡыҙыл таң”да – “Сәләм, ҡоҙа!”. “Башҡортостан” гәзитендә рубрикаһыҙ сыҡты фельетондарым.\n2009-2010 йылдарҙа “Ҡыҙыл таң”да аҙнаһына бер тапҡыр “Сәләм, ҡоҙа!” рубрикаһын алып барҙым. Бер мәл хатта, туҡталышта торһам, оло ғына ханым эргәмә килде лә: “Сәләм, ҡоҙа!” – тип һаулыҡ һорашты. Мин уның һаулығын алдым да, уйға баттым: кем булды әле был, ҡоҙағый тип өндәшергәме, әллә ҡоҙасамы, бер ҙә төҫмөрләмәйемсе... Әллә ҡатыным яғынан ҡоҙасаларҙың берәй ҡоҙағыйымы икән...\nМинең шулай баш ҡатырып уйланғанды күҙәтеп торҙо ла: “Һин мине белмәйһең. Ә мин һине беләм. Һин – Сөләймән Латипов-ҡоҙа!” – тип, тағы аптыратып ҡуйҙы. Шунан йылмайҙы ла: “Һин бит, “Сәләм, ҡоҙа!” тип фельетондар яҙаһың. Мин ана шуларҙы уҡыусы ҡоҙағыйҙарыңдың берәүһе. Һиңә рәхмәт, ябай халыҡ мәнфәғәтен яҡлап шундай яҙмалар тыуҙырыуыңа”, – тип автобусҡа ултырып китеп барҙы. Ә мин, шул рәхмәтте күкрәгемә ҡаҙалған орден һымаҡ ҡабул итеп, уға ҡул болғап ҡалдым.\n– Тормош юлыңа, үткәндәргә тағы бер күҙ ташлап алайыҡ әле, Сөләймән ағай.\n– Бөрйән районынанмын, шуға ла күкрәгемде кирәм. Тимер ауылында тыуғанмын, Иҫке Тарыуалда үҫкәнмен. Эйе, Урал батыр эпосындағы Тарыуал ҡарттың исеме бирелгән бик матур ауыл. Әсәйемдең туғыҙ балаһының иң өлкәне мин. Әсәйемде ауылда “ир-Фариза” тип йөрөттөләр. Бүрәнә ҡырҡып, үҙе өй һалды. Елдереп йөрөп бесәнен сапты. Хатта бесәндә бер ваҡытта ла ашар өсөн туҡтамай ине. Кеҫәһенә аҙығын ала ла, эш араһында ғына ҡапҡылап өлгөрә лә, йүгереп бесән саба. Туғыҙ балаһына ла иғтибарын биреп үҫтергән батыр әсәй ул.\n– Бала саҡта кем булырға хыяллана инең?\n– Һәйбәт кеше булырға. Бәләкәй сағымда, ауылдаштарыма ҡарап, мин үҫкәс, һеҙҙе ҡыуандырасаҡмын әле, тигән уйҙар башыма ингәнен хәтерләйем. Тормошҡа ашты. Әсәйемде, иҫән сағында, драматург булып китеүем менән ҡыуандыра алдым. Ауылдаштарым да ғорурлана. Илле йәшлек юбилейымды “Көнләш, Америка, көнләш!” комедияһы менән тыуған районым ауылдарында ҡуйып, гөрләтеп үткәреп ебәргәйнек. Сәхнәлә уйнарға тейешле ун ике артист егерме дүрт булып китте. Ул ваҡыттағы район хакимиәте башлығы Ирек Зарипов үҙе саҡырып, оло байрам ойошторҙо. Бала саҡ хыялым ошолайыраҡ булып бойомға ашты.\n– Ҡарап торам да, малай сағыңда шуҡ булғанһыңдыр, тим...\n–Һәр мәлдең үҙ шаянлыҡтары булырға тейеш. Кеше баҡсаһына төшөп ҡыяр урлауҙар, ҡыҙҙарҙың сәстәренән тартып илатыуҙар, дәрестә буштан-бушҡа көлөп ултырған өсөн бөтә мәктәп алдында “яуапҡа тарттырылыуҙар”, һуғышыу, туҡмалыуҙар... Әгәр беҙ бала саҡта шуларҙы үтмәһәк, үҫкәс, ауырға тура киләсәк. Сынығыу үтеү ул.\nАрхангель районы гәзитендә эшләгәндә, бик тәртипле балалар уҡыған мәктәптә булырға тура килде. Ул мәктәп балалары шул тиклем тәртипле ине, миңә улар йәл булды. Уларҙың йылмайғанын күрмәнем. Хатта түҙмәнем, уҡытыусыларына үпкә белдереп, әйтеп тә ҡайттым, балаларҙың бала сағын уралағанһығыҙ, тип.\n“Тамаша” журналында мин баш мөхәррир булып эшләй башлағандан, бында бик күп йәштәр ҡанат нығытты. Мәҡәлә яҙырға, әңгәмәләшергә, аралашырға өйрәнеп алалар ҙа, бүтән баҫмаларға күсәләр. Улар беҙҙә сынығыу үтә ине. Тәүге бешеп етеңкерәмәгән яҙмаларын уҡығас, мин уларға:”Бына әле һин ҡоланың,” – тим. “Ә ни өсөн ҡоланың, беләһеңме? Сөнки һин алға бараһың. Юлың шыма ғына булһа, дөрөҫ булмаҫ ине. Тик торһаң да ҡоламаҫ инең. Ҡолағанһың икән, тор ҙа алға ынтыл!” Балалар ҙа шулай булырға тейеш.\n– Һиңә мөхәббәт тәү тапҡыр ҡасан, нисегерәк килде?\n– Алтынсы класта уҡыған саҡта, үҙемдән ике йәшкә кесе ҡыҙыҡайға ғашиҡ булып, хистәремде белдереп, хат яҙып ебәргәйнем. Хатты уҡыу менән, ҡыҙый йүгереп килеп хатты үҙемә тотторҙо ла: “Нишләп минән улай көләһегеҙ, ағай?“ – тип ҡысҡырып илай башлағайны, ныҡ ҡурҡтым. Шунан был өлкәлә тәүге аҙым яһарға оҙаҡ ҡына ҡурҡып йөрөнөм.\nӘ ысын мөхәббәтем менән мин тормош ҡорҙом, балалар үҫтерҙем, һаман да яратып йәшәйем. Ул – минең илһамым, һөйөклө ҡатыным, балаларымдың әсәһе һәм ижадташ дуҫым Хәмдиәм. Әле лә эштән ҡайтҡансы һағынып ҡайтып инәм.\n– Әйткәндәй, драматургияға ниндәй юлдар килтерҙе?\n– “Пионер” журналында эшләп йөрөгән саҡ ине. Зарема Әхмәтйәнова минең хикәйәләрҙе уҡып барған да, һиндә диалогтар көслө, пьеса яҙырға кәрәк, ти. Драматургия закондарын белмәһәм дә, үҙ һиҙемләүем менән балаларға уйлап сығарып һөйләгән әкиәтте пьеса итеп яҙҙым. Өфөләге академтеатрға алып киттем. Рафаэль Сафин тәнҡит һүҙҙәрен, шунан өмөт бағлауын әйтте. Артабан Милли йәштәр театрына килдем. Азат Нәҙерғолов, юҡ, был пьеса түгел, тип кире борҙо. Ҡурсаҡ театрында ла алып ҡалманылар. Был ҡаршылыҡтарҙан мин сәмләндем генә. Барыбер драматург буласаҡмын, тинем. Татарстанға почта аша һалдым ошо уҡ пьесамды. Һалдым да, оноттом...\nБер мәл, эштә ултырһам, мине телефонға саҡыралар. Татарстандан икән. “Ҡараҡ бесәй” спектакленең премьераһына ҡасан килеүемде һорайҙар. Бына ошо бесәй минең юлымды тәүгә уңышлы ғына итеп “ҡыйып” үткәндән һуң, минең пьесаларҙы үҙебеҙҙә ҡуя башланылар. Бөгөнгә утыҙ туғыҙ пьесам ҡуйылды. Һуңғыһы Дағстанда бара әле.\nБыларҙан тыш “Городок” тапшырыуын ҡарай-ҡарай, беҙҙең телевидениела ла “Кәмит” булһын ине, тип тырыштырып ҡараным. Унан тыш комедия театры ойоштороп, бер ни тиклем гастролдәрҙә йөрөп алдыҡ. Әммә беҙҙә шаяртыуҙы, халҡыбыҙҙың йор һүҙен аңлаусылар юҡмы... Ауырға тура килде.\n– Америка президенты Билл Клинтонға ла китап бүләк иттең бит әле...\n– 2000 йылда сербтар менән мосолмандар араһында ҡаты һуғыш бара ине. Был ғәрәсәтте Америка президенты Билл Клинтон туҡтатты. Тап шул мәлдә үҙебеҙҙең “Китап” нәшриәтендә минең “Америка кейәүе – 1” юморескалар китабы сират көтөп ята ине. Һуғыш тамамланыуға ныҡ шатландым. Нәшриәткә йүгереп килеп, китаптың тәүге битенә: “Был китабымды кешелек донъяһына һәм минең яҡын дуҫым Америка президенты Билл Клинтонға бағышлайым”, тигән яҙыу өҫтәп өлгөрҙөм.\nОшо йылда китабым донъя күрҙе. Ҡулыма алған тәүге дананы посылка итеп Билл Клинтонға һалдым. Европалағы башланып китергә торған һуғышты туҡтатҡан өсөн рәхмәт әйтеп хат яҙҙым.\nЕгерме ете көн үтеүгә яуап хаты алдым.\n– Эйе, ул яуап хатын гәзиттәр ҙә баҫып сығарҙы. Иҫләйем, хат былайыраҡ ине: “Ҡәҙерле Сөләймән! Күңел биреп яҙған хатығыҙға, бүләгегеҙгә рәхмәт! Ғаилә именлеге, ижади уңыштар теләп, америка президенты Билл Клинтон”.


«Өфө» аэропорты яңы рейстар асырға планлаштыра // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n«Өфө» аэропорты яңы рейстар асырға планлаштыра\n9:32, 6 июля 2012 Иҡтисад\n«Өфө» халыҡ-ара аэропорты яҡын сит илдәргә осоштар географияһын киңәйтә. Быйыл күп йыллыҡ тәнәфестән һуң Украинаның баш ҡалаһы Киевҡа рейс асылды. Киләһе йыл башында Белоруссияның баш ҡалаһы Минскиға рейс асыу планлаштырыла, әле был мәсьәлә әүҙем тикшерелә. 2013 йылдың йәйенән самолеттар Өфөнән Ҡаҙағстанға – Алматы һәм Астанаға оса башлай. Латвияның баш ҡалаһы Рига менән дә авиабәйләнеште тергеҙеү планлаштырыла.\nБыл турала «Комсомольская правда» гәзитенең төбәк ҡушымтаһы редакцияһында үткән матбуғат конференцияһында «Өфө» халыҡ-ара аэропорты» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры Рәмил Тимерғазин һөйләне.\nХәтерегеҙгә төшөрәйек, әүәлерәк Өфө аэропортынан бик күп Рәсәй ҡалаларына, шул иҫәптән союздаш республикаларҙың баш ҡалаларына юлланырға мөмкин ине. Әле самолеттар Өфөнән Ереванға, Баҡыға, Ташкент, Душанбе ҡалалары һәм быйылдан башлап Киевҡа оса.\nАлыҫ сит илдәргә осоштар географияһы тағы ла киңерәк. Осоштар теҙмәһендә Төркиәгә, Мысырға, Грецияға, Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәренә, Таиланд, Чехия, Испанияға, Кипрға һәм башҡа илдәргә рейстар күрһәтелгән.


Порно Гей Уйын Ғәҙәтләнеүегеҙ Өсөн, Аслыҡ Үҙе Дауа\nИнтернет - кешелектең иң бөйөк бер асыш. Был йыһанды, үҙ мәнфәғәтенә ярашлы формалаштырыу һәм улар һеҙҙең менән өҫтөнлөк ала. Һеҙ үҙегеҙҙә булдырырға микро-ғаләм, йәғни унда һеҙ генә уратып ала, тип мәжбүр итә, сезне һәм һеҙҙең илһамландыра, үҙен яҡшы тоя. Һәм бында һеҙҙең барлыҡты белмәйенсә, теләһә нимә. Был бигерәк тә файҙалы, әгәр һеҙ йәш үҫмерҙәр, уларҙың ата-әсәһе йәки үҙенән артыҡ секс сексуаль тураһында һорарға уңайһыҙланып. Һәм ҡыҙыҡлы әйберҙәр күп булһа, ул һеҙҙе көтә, тәрән белеүсе һәм улар өсөн уларҙы өйрәнеү., Был ҡайһы бер әйберҙәр-эҫе гей-порноигры, ул һеҙ наслаждаться секск яңы ысулға өйрәтеү мөмкин. Бындай уйын сикһеҙ күп булды, ләкин беҙ иң шәлкеме лә оҡшаш таба. Һәм төрлө кеше төрлө ихтыяждарын ҡәнәғәтләндереү өсөн тәғәйенләнгән, улар менән ентекләп подора. Сценарий буйынса төрлө персонаждарҙы һәм улар менән, улар нимә эшләргә бик популяр һәм кәрәкле.\nБөйөк ҡасҡан үҫмерҙәр өсөн\nБереһе шкаф янында сығыу менән, төрлө проблемалар гей булдыҡ, һәм уларҙы эҙләп онлайн-ярҙам. Интернет уйындар төрлө төрҙәрен-тулы, һәм гей-гей булыуы шытымы яҡшы порно был мөмкин уйын-ғаләм, унда барырға мөмкинлек бирә, ә теләгән һәм үҙенсәлектәре маҡтала. Был матур һәм сексуаль белеү мөмкинлектәрен тикшереүҙән тыш, һеҙҙе уятырға мөмкин. Йәки яуыз ҡарашы бер ниндәй ҙә аңлатма юҡ раздражающий, һәм һеҙ чувствуй үҙен деловой деловой мәжбүр була. Был уйын иң ҡыйыу хәрәкәт һеҙгә ярҙам бирер, һеҙ уны, бәлки, күрергә теләмәй., Үҙ сексуаль әгәр ҙә һеҙгә ышана, һеҙ был уйынды хәл итергә ярҙам итеү, телисез икән, тип эшләй, ә был юҡ. Шулай булған күп әйбер өйрәнеү дәреслек тыш, сексуаль һәм-был әйберҙәрҙең береһе ул, һеҙ уларҙы кисерегеҙ һәм үҙ аллы табырға кәрәк. Ә нимә яҡшы булырға мөмкин, тип гей-порноигр, ул бер үк ваҡытта ҡыҙыҡлы һәм хәүефһеҙ? Был ярҙамды һеҙ аңлап, һеҙгә лә үҙен шулай тип тоя һәм гейне. Ҡото алынған берәй һәм трах хардкорный гейский, ҡарап ҡарайыҡ, һеҙ күп һанлы булыуы менән тирә-уның ағзалары эҫе мөмкин. Барыһы ауыҙ, тип, һеҙҙе, теләйем, әммә һынап ҡарау мөмкинлегенә эйә түгел., Эргәһендә бер кем юҡ, кем һеҙҙе хөкөм итә алыр инем, һәм һеҙ һәр ваҡыт ҡунаҡтар теләп. Был донъяла аҙашып түгел стесняйтесь күңелле, һеҙ ждет енси һәм бүләктәр менән осрашыу мәлендә, һеҙ унда барып, уның һеҙгә бер ҡасан да онотмай. Нисек һеҙ генә настяға башлай һәм, һеҙ беләһе, дөрестен һәм хазиналары тураһында стольким заманын.\nЙоҡо ваҡыты бутҡаға\nБыл гей-әҙәпһеҙ йәки төҙөү заседании порноигр үҫмерҙәр өсөн генә түгел. Был яҡшы ысулы булыуы ихтимал, һеҙ енси тормош байыта. Әгәр әйбер булһа, улар һеҙҙе теләгән партнер ҡараны, әммә һеҙ ышанды, һәм һеҙ был уйынға ҡарап, уларҙы тикшереп, тип әйтергә мөмкин. Был уйын шул тиклем реалистик, һеҙ шунда уҡ аңлай, һеҙҙең өсөн эшләй, ә был юҡ. Яҡшы эшләй башлай, һеҙҙең менән уйнаны, уларҙың партнеры. Ҡайһы бер парҙар эшләү өсөн уйын булды. Бында улар өсөн, һеҙҙең һәм һеҙ ирекле һәм ижади мөмкинлектәрен тоҡандырыу булыуын фаразлай. Бында булғандарҙың барыһы ла эшләй, тип теләһә., Һынауҙар ҡарағанда күберәк икән, һеҙ уларҙың күберәк булған һайын оҡшай. Һәм улар иң софткор күсеп килмәгән извращенный, ҡаты әйбер генә юҡ. Был һеҙгә бәйле, сөнки һеҙ телисез алға бара. Тәрәнлегендә өйрәнә, яңы нәмәгә өйрәнә һәм, ул һезгә ошай.\nЯҡшы әйберҙәрҙе бушлай тормошҡа, шулай уҡ ошо һәм гейне-уйын порно\nШулай биттәр күп була, ул һеҙгә түләүҙе һорап, һыу инеп алыр өсөн уйын. Сөнки был осраҡта түгел. Был иҫ киткес иң гей-порноигра, йәғни бушлай булып уйнайҙар улар. Тимәк, сәғәтемде һеҙҙең сикһеҙ иң көсөргәнешле уйын уйнап алабыҙ. Был трах гейский ағзалары һәм сикһеҙ күп, улар менән уйнарға мөмкин. Ҡасан һәм кем-әллә һеҙгә тәҡдим итәм,-тип белдереүе бушҡа булманы, ул һеҙҙе ҡабул итергә тейеш. Ысынлап та, ти улар, яҡшы тормош әйберҙәрҙе бушлай, һәм был иҫбат ителә был уйында. Туҙбаш уйындар күп түгел, әммә мөмкин түгел, сөнки уның һаны етмәй, улар тап сифат мәхрүм түгел., Кимәленә ҡарап, күңеленә уйындар һайлап, уларға тәьмин итә ала. Наслаждаться һәм уларҙың төрлө йәштәге кешегә, неуверенный тиклемге үҫмер егеттәр булып өлгөрөп һәм заседании, уларҙы борсолма, яңы ысулдар эҙләргә йәки енси ләззәт уята. Моғайын, уны табыу һәм бында улар.\nДебра йәки йомшаҡ гей-порно уйын?\nБеҙ был уйынды ҡараным, һәм беҙ уларҙың ҡайһы берҙәре өнһөҙ ҡалдырырлыҡ. Симуляция даими үтеп инеүе бар, һәм әгәр һеҙ был оҙон, киң була, һеҙҙе һайлаған. Әгәр артыҡ әйбер менән мауыға хардкорный ә һеҙгә, һеҙ бик күп ҡыҙыҡлы уйындар наткнуться на һәйбәт булды. Әгәр был һүҙ һеҙгә, кәрәк булған ваҡытта һеҙҙең торор урын кәрәк. Һәм гейне-бысраҡ уйын порно шулай булғас, һеҙ шул тиклем оҡшаған. Әгәр һеҙ ҙә ышана, тип, һеҙ, бысраҡ, һеҙ, һис шикһеҙ, өйрәнергә һуң һаҡсыл була был биттә. Бер ағзаһы, йомортҡа йәки йомшаҡ дә ҡоро ҡалған., Нисек кенә һеҙ был биттең ҡарап булып һайлауға, һәр ваҡыттағыса һеҙ элек булған ҡасып, ҡасан алмай. Был-ҡарап ала ла ауыр, сөнки был ҡыҫҡа ваҡыт эсендә һеҙҙең шулай ҡаты алыу ағзаларына еңелдән булманы. Хатта әгәр ҙә һеҙ гейне, шатлыҡтары ла күп булды, улар һеҙ булырға мөмкин. Был уйынды уйнап күрһәтеүҙәрен любопытство һәм күп натурал, любопытство иң тәүҙә, ә һуңынан, сөнки улар уны ярата. Һәм был ғәжәп түгел, ҡасан аңлап, ни эшләргә һәм бында заманса әйберҙәр күрергә мөмкин. Шулай булһа ла стесняйтесь индереү, уларҙы сабый тулы һәм наслаждайся был сараларҙы ҡараны. Ҡысҡырҙы улар өсөн, һеҙгә ҡайтты һәм һеҙҙең менән булған ваҡытта завсегдатай., Был бармаҡ әҙерләү һәм тикшереү башланы. гейне һәм ағзалары үҙ-йәннәт.


Барыһы ла идеянан башлана - ул элегерәк беҙҙең илдә бер нисә үҙенсәлекле стадия: шау - шыу, аңлашылмаусанлыҡ, ғәйепһ еҙҙәргә яза биреү, ҡыҫылышы булмағандарҙы наградлау аша үтә ине. Шул уҡ ваҡытта идеяны йөрөтөүсе үҙе хоҡуҡһыҙ һәм исемһе ҙ көйө ҡала бирҙе. Бөгөн иһә Рәсәйҙә был хәл үҙгәреү юлында.\nСоциаль форумдар ҙа шулай уҡ идеянан башланды. Бер нисә й ыл элек ул Пермдә беҙҙең йәмғиәт йәшәйешенең социаль өлкәһен\nурынынан ҡуҙғатыу теләге менән тормошҡа ашырыла башланы. И дея йәрминкәләре башта Волга буйы федераль округында, һуңына н илдең башҡа округтарында ла тормоштоң өйрәнелгән тәртибен емерә башланы. Идея йөрөтөүселәр үҙҙәренең проекттарын: айыр ым йәшәү урындары булмағандарҙы эшкә урынлаштырыу, инвалид б алаларҙың йәшәйешен күңеллерәк итеү, үҫмерҙәрҙе мәҙәниәткә, спортҡа йәлеп итеү, миллә - ара хеҙмәттәшлекте үҫтереү һәм б ашҡа идеяларҙы тормошҡа ашырыу мөмкинселегенә эйә булды. Яң ы башланғысты ойоштроусыларҙың исемдәре һәм йөҙҙәре гәзит би ттәре һәм телевизор экрандарында күренә башланы. Уларҙың соц иаль яҡтан яҡланмаған бик күптәр өсөн кәрәклеге асыҡланды. Һ әм, ниһайәт, уларҙың тәүге энтузиазмы гранттар менән бүләклә нә башланы. Социаль форумдар барлыҡҡа килеү менән Рәсәйҙә "я ланғас" энтузиазм осоро тамамланды тиергә була.\nҮткән аҙнала Пермдә проектлы инициативаларҙың "Социаль фо рум - 2004" тип аталған асыҡ конкурсы тамамланды. Бер нисә к өнгә Мәскәү түгел, ә Камалағы ҡала барлыҡ кимәлдәге власть о ргандарын, Рәсәйҙең ҙур йәмәғәт ойошмаларын, фән эшмәкәрҙәре н, дин әһелдәрен һәм журналистарҙы йәлеп итеүсе үҙәккә әүере лде.\nПрезиденттың һуңғы ҡарарҙары артынан бер ябай нимә асыҡла нды - оҙайлы ваҡыт буйына пассив көтөү режимында булған йәмғ иәт үҙаллы камиллаша алмай. Һуңғы йылдарҙа Үҙәктән бойороҡ к өтөп, ҡулдарҙы ҡаушырып ултырыу эҙһеҙ үтмәгән. Әммә бөгөн "боҙ ҡуҙғалды" һәм нимә эшләргә ҡушыуҙарын көтөп ултырыу түг ел, ә региональ стратегиялар булдырыу, йәмғиәттең төрлө көст әрен бергә туплау, социаль сәйәсәттең халыҡтың бар ҡатламдар ының да йәшәү кимәлен яҡшыртыуға йүнәлтелгән яңы моделдәрен булдырыу өҫтөндә эш башлана. Йәрминкә иһә проекттарҙы бойомғ а ашырғанда үҙҙәренең файҙалылығын раҫлаған һәм хәҙер муници паль һәм дәүләт ведомстволары үҙ эшендә ҡулланған идеялар өс өн үҙенсәлекле "инкубатор" булып хеҙмәт итте. Бер һүҙ менән әйткәндә, идеялар йәрминкәһе социаль өлкәнең үҫешенә этәргес\nкөс булып тора. әйткәндәй, идеялар йәрминкәһенең ил өсөн әһ әмиәте бик ҙур икәнлеген аңлаған беренсе сәйәси партия булып\n"Берҙәм Рәсәй" торҙо. Уның еңел ҡулынан сара округ форумына н Бөтә Рәсәй форумына әйләнде лә инде.\nФорумда барлығы 83 төбәк ҡатнашты. Өс көн дауамында 11 ма йҙанда төрлө форматтағы социаль проекттар, закон проекттары,\nсоциаль өлкә үҫеше концепциялары тикшерелде.\nКөн һайын форумда ҡырҡтан ашыу социаль темаға һөйләшеүҙәр\nүткәрелде. "Социаль форум"ға ебәрелгән 1886 проекттың 271- е призер исеменә лайыҡ булды.\n"Форумда иң мөһиме нимә" - журналистар иң йыш биргән һор ауҙарҙың береһе ошо булды. Социаль сараның мәғәнәһен РФ През иденты тулы хоҡуҡлы вәкиле Сергей Кириенко ҡыҫҡа һәм асыҡ ит еп: "Форум пафосы - бәләкәй эштәрҙең ҙурлығында" тип аңлатты . Беҙҙең республика делегацияһы ла форумға тап ошондай эштәр\nменән килде. Ете яҡташыбыҙ конкурс лауреаты исеменә лайыҡ л айыҡ булды, уларҙың проекты форумда ҡатнашыусыларҙа оло ҡыҙы ҡһыныу тыуҙырҙы. Бер нисәүһен һанап китәм. "Арлекин" хәйриә\nтеатры" етәксеһе Рәйсә Устинова, мәҫәлән, легендар комбриг Муса Мортазин тураһында кинофильм төшөрөүгә гарант алды. Стә рлетамаҡтан Нәйлә Шәрипова "Балалар телеканалы: телевидениен ы үҙебеҙ эшләйбеҙ" ижади проектын уңышлы тәҡдим итте. Елена Ситдиҡова инвалидтарҙы социаль мәғариф комплексы сиктәрендә уҡытыу программаһына грант яуланы.\nӘлбиттә, "Социаль форум - 2004" власть һәм йәмғиәт алдына\nҡуйылған барлыҡ проблемаларҙы ла хәл итмәне, әммә башланғыс\nбар, ә был иң мөһиме.


Һеҙгә үҙенең икенсе яртыһын эҙләй, табырға йыйыныусы йәки никахҡа етди танышырға теләүселәр өсөн таныштырҙыҺеҙҙең барлыҡҡа, аҡыллы, карьера төҙөү йәки етди эштәр менән шөғөлләнә, үҙенең ваҡыт бөтөнләй ҡала төҙөлөшө тик һеҙҙең шәхси тормош. Бәлә түгел. На два быуат, һәм Онлайн беҙҙә әүҙем тормошҡа бөтә сфераларына үтеп инә, шуға күрә үҙенең сайты аша эҙләй башланым һәм етди мөнәсәбәт бөтөнләй икенсе яртыһында танышҡан кешегә нисек тә нормаль туҙбаш атҡаҙанған яғынан непонимающий. Һеҙ етди кәйеф, ғаилә бәхете өсөн үҙе ойошторған, әммә бер көн, эштә үткәрә, беспощадно һеҙ ашап бөтә буш ваҡытын, һеҙҙе үҙ яҙмышы менән шөғөлләнергә ваҡыты етмәй устроение мөмкинлегенән мәхрүм. Бөгөнгө көндә етди мөнәсәбәт танышыу өсөн сайтҡа онлайн был уникаль мөмкинлектәренең сикһеҙлеген, бик күп анкеталар ҡарарға мөмкинлек бирә (ике миллиондан ашыу инде), улар араһында табылманы һеҙ, әлбиттә, кем эзләй. Бында шулай уҡ анкета көсөн йыйып, кеше эҙләгән кеүек, һәм Һеҙ. Кемдер танышыу өсөн никах эҙләргә, табырға теләгән ҡатыны йәки ире, кемдер ябай етди мөнәсәбәт ҡыҙыҡһындыра. кем таныша, йәғни онлайн н беҙгә таныш булған, тип, һеҙгә, кәрәк.\nӘ һеҙҙең өсөн кемдәр ҡыҙыҡһына танышырға мөмкин. Бик яҡшы, һеҙҙең йәштә кеше мәнфәғәттәре буйынса һеҙ беҙҙең сайттан таба мотлаҡ кәрәк. Ваҡыты шул тиклем текә боролош яҙмыш кескәйҙәр тормошо һәм дикий.\nҮҙ тормошон үҙгәртергә мөмкинлегенән үҙегеҙҙе мәхрүм итмәгеҙ.\nШуға күрә һәм бәхетле булыу, бәхете үҙе эҙләп. был маҡсаттар һеҙгә. Был саҡта һеҙҙең өсөн сайт. Беҙ уны булдырып, кешеләр өсөн теләһә, бында икән, таба алмай, уны эҙләп. Беренсе сиратта был кеше ресурстары өсөн, кем өсөн, кем өсөн был никахтар өсөн етди уйлап таныштырҙы.\nСикһеҙ тормош мәшәҡәттәре, непостоянство шәхси мөнәсәбәте - былар барыһы ла Һеҙ арыны. Шул саҡта кеше менән танышырға мөмкинселек менән файҙаланып, һеҙҙе ҡыҙыҡһындырған улар, ысын мөхәббәт таба, ә, бәлки, тымыҡ һәм ғаилә бәхетенә өлгәшә. Ә беҙ кескәйҙәр яҙмышы түгел тип.\nБеҙгә тап ошондай кеше өсөн сайтты асырға, эҙләү, беләләр, сөнки улар буласаҡ теләйем тормош.\nБеҙҙең тормош билдәле булыуынса, барыһы ла мөмкин.\nСайт за Запознанства в Науру\nтаныш булмаған фото осрашып таныштыҡ юллау өсөн башҡа бушлай таныша теркәлгән видео чат без теркәлгән таныштырҙы. веб ч рулетка 18 ҡыҙы менән бушлай видеочить ҡатын-ҡыҙҙар көсө менән танышырға теләй ҡыҙ менән таныша. ҡыҙ видео трансляции ҡыҙының сайты менән танышып видео


Аҡнаҙар хан — Башҡорт Википедияһы\nАҡнаҙар хан (Хакназар-хан, ҡаҙ. Хақ-Назар хан) — Ҡаҙаҡ ханлығы ханы, 1538−1580 йылдарҙа, Ҡасим хан улы. Үҙ-ара талаш-тартыштан һуң ханлыҡты тергеҙеү осорон Аҡнаҙар исеме менән бәйләйҙәр, ул хакимлыҡ иткән осорҙа дәүләттең эске һәм тышҡы сәйәсәтендә үҫеш күҙәтелә.\nХанык Султан Ханым[d]\n2 Хакимлыҡ итеүе\n3 Ҡаҙаҡ ханлығы территорияһын киңәйтеү\n4 Ҡаҙаҡ ханлығының башҡа дәүләттәр менән мөнәсәбәттәре\nАҡнаҙар хан — Ҡасим хан һәм Ханыҡ Солтан Ханымдың улы. Таһир хан һәм Буйҙаш хан хакимлыҡ иткән заманда Аҡнаҙар Нуғай Урҙаһы мырҙаларының береһендә йәшәй. Ҡайһы бер тикшеренеүселәр билдәләүенсә, 1550 йылдарҙа Аҡнаҙар хан етәкселегендә Ҡаҙаҡ ханлығын тергеҙеү күҙәтелә, уның хакимлығы 30 йылдан ашыу дауам итә.\nАҡнаҙар хан 1538 йылда Сығанаҡ ҡалаһында Ҡаҙаҡ ханлығы тәхетенә ултыра. Хәсән-бәк Румлуның «Әҡсән ат-таварих»ында һижри йыл иҫәбе буйынса (1548/1549 йылдар) 955 йылда Аҡнаҙарҙың төркмәндәр менән алышы тасуирлана: Аҡнаҙар, Амударъя аша сығып, Пул-и Хатунда Ҡаҙаҡ (Герат хакимы Мөхәммәт-хан Шәрәф-әд-дин-уғлы) менән һуғыша, был алыш Аҡнаҙарҙың еңелеүе менән тамамлана.\nСығанаҡтарҙа яҡынса 1556 йылда (теүәл датаһы аталмай) «ҡаҙаҡ һәм ҡырғыҙ ханы» Аҡнаҙар менән һуғышта могулдарҙың еңелеүе тураһында әйтелә. Әбд әр-Рәшит хан улы Әбд әл-Латифтың ҡаҙаҡтарға һәм ҡырғыҙҙарға барымтаһы тураһында һәм уның һәләк булыуы тураһындағы мәғлүмәт Шах Мәхмүт чорас «Хроника»һында, аноним авторҙың «Тарих-и Ҡашғар»ында, Мәхмүт ибн Вәлиҙең "Бахр әл-асрар"ында һәм башҡа сығанаҡтарҙа бар. Әммә «Тазкир-йи Хужа Мөхәммәд Шәриф» әҫәрендә ҡаҙаҡтар бөтөнләй телгә алынмай, унда һүҙ Әбд әл-Латиф солтандың Ҡара-Тегинда йәшәгән ҡырғыҙҙарға һөжүме тураһында бара.\nУлының үлеме тураһында белеп ҡалғас, Әбд әр-Рәшит ярҙам һорап Наурыҙ Әхмәт ханға (Бараҡ ханға) мөрәжәғәт итә һәм һуғышҡа әҙерләнә башлай. Мәхмүт ибн Вәли артабанғы һуғыш урыны — Ысыҡ-Күл, Шаһ Мәхмүт чорас — Эмиль, «Тарих-и Ҡашғар» — Иртыш тигән фекер ҡалдыра. Ошо авторҙар хикәйәләүенсә, Әбд әр-Рәшит ҡаҙаҡтарҙы һәм ҡырғыҙҙарҙы ҡыуып етә. Төрлө авторҙар ҡаҙаҡ хандарын төрлө исем менән атай. Шаһ Мәхмүт чорас буйынса ҡаҙаҡ ханы Аҡнаҙар була, һәм ул шул алышта һәләк була (әммә Хафиз Таныш Аҡнаҙар исемен күпкә һуңыраҡ — 1580 йылда иҫкә ала).\nУл ваҡытта нуғай мырҙалары Мәскәүгә ҡаҙаҡтар тураһында йыш яҙа, был да Аҡнаҙар хакимлығындағы ҡаҙаҡтарҙың сәйәси әүҙемлегенең үҫеүен күрһәтә. Мәҫәлән, 1557 йылда нуғай мырҙаһы Исмәғил Иван IV батшаға зарлана.\n1569 йылда батша Иван IV нуғай мырҙаларына ебәргән илсеһе Семен Мальцев та шул турала яҙа.\nШул уҡ ваҡытта Аҡнаҙар хан шибанид Күсемгә ҡаршы һуғыш алып бара, был алыштарҙа уңыш йә береһе, йә икенсеһе яғында була. Мәскәү батшаһы илсеһе Иван Поздеев менән әңгәмә барышында ла Күсем үҙ хакимлығы тураһында ышаныслы һүҙ әйтә алмай, был да уның өсөн Аҡнаҙарҙың етди дошман булыуы тураһында һөйләй.\nҠаҙаҡ ханлығы территорияһын киңәйтеүҮҙгәртергә\nБашҡорт риүәйәттәренә ярашлы, башҡорттар ҙа Аҡнаҙар ханға буйһонған. Рычков яҙмаларында ла был турала һүҙ бара.\nАҡнаҙар хан хаким иткән дәүерҙә Ҡаҙаҡ ханлығы һәм Мәскәү араһында сауҙа һәм сәйәси бәйләнештәр урынлаштырыла, 1570-се йылдар аҙағында уның менән батша араһында «тыныслыҡ» хөкөм һөрә. Ағалы-ҡустылы Строгановтарҙың ныҡышмалы үтенесе буйынса Иван Грозный 1573 йылда Третьяк Чебуков етәкселегендәге рус илселәре алдына Ҡаҙаҡ ханлығы менән бәйләнеш урынлаштырып ҡына ҡалмай, ә себер ханы Күсемгә ҡаршы хәрби союз төҙөү бурысын да йөкмәтә. Нуғайҙарҙағы рус илсеһе, бояр Борис Доможировтың улы, 1577 йылда Иван Грозныйға хәлдәрҙең торошо тураһында хәбәр еткерә.\nАҡнаҙар хан бөтә ҡаҙаҡ далаһын үҙенә буйһондороп ҡына ҡалмай, ә күрше дәүләттәр менән дә ҙур һуғыштар алып бара. Ҡыҫҡа ғына ваҡыт эсендә ул Могулистандың ғәскәрен ҡыйрата, 1554 йылда ойраттарҙы тар-мар итә. Ҡырғыҙҙарҙың бер өлөшө Аҡнаҙарҙы үҙҙәренең ханы тип таный. Ул шулай уҡ бер нисә тапҡыр Мавераннаһр хакимдары ғәсҡәрен дә еңә. Аҡнаҙарҙың отрядтары, үтеп барыусы бөтә ҡарауандарҙан һалым түләтеп, Ташкентты ла даими хәүеф аҫтында тота. 1535 йылда рус вәкиле Данила Губин ставкаға шундай хәбәр ебәрә: «Ғәли йәнәптәре, бында казактарҙың көслө булыуын таныйҙар, Ташкент хакимдары улдары улар менән ике тапҡыр һуғышыуҙары һәм казактарҙың уларҙы үлтереүҙәре тураһында ла беләләр». Аҡнаҙар хандың Себер ханы Күсемгә (Кошим) ҡаршы яу асыуы арҡаһында, Күсем хан рус хакимдары һәм Урта Азия хандары араһынан союздаштар эҙләргә мәжбүр була. Аҡнаҙар хан дәүерендә Ҡаҙаҡ ханлығы сиктәре Волганан Уралға (Яйыҡҡа) тиклем киңәйә. Төркөстан, Сығанак, Сауран, Сайрам, Тараз ҡалалары Аҡнаҙар хаким иткән ваҡытта Ҡаҙаҡ ханлығы составына инә. Иван Грозный Аҡнаҙарҙы бөйөк хаким тип таный һәм 1573 йылда уға үҙенең тәүге илсеһен ебәрә. Әммә Күсем хан отрядтарына юлда әсирлеккә эләгеү сәбәпле, илсе Аҡнаҙарға барып етә алмай. Шуға ҡарамаҫтан 1574 йылда Иван Грозный сауҙагәр Строгановтарға ҡаҙаҡтар менән пошлинаһыҙ сауҙа итеү хоҡуғы биргән грамота бүләк итә. Мәскәү һәм Ҡаҙағстан араһында сауҙа бәйләнештәре урынлашыу менән сәйәси мөнәсәбәттәр ҙә яйға һалына. Аҡнаҙарҙың улы Дин-Мөхәммәт солтан бер ни тиклем ваҡыт Ташкентта һәм Хиуала хакимлыҡ итә.\nҠаҙаҡ ханлығының башҡа дәүләттәр менән мөнәсәбәттәреҮҙгәртергә\nАҡнаҙар хан идара иткәндә Ҡаҙаҡ ханлығы башҡа дәүләттәр менән дипломатик мөнәсәбәттәргә эйә була. рус архив документтарында ҡаҙаҡ хакимдарының Ҡырым ханлығы менән дипломатик мөнәсәбәттә булыуы тураһында һөйләргә мөмкинлек биреүсе мәғлүмәттәр бар.\nАҡнаҙар хандың Шейбанидтар менән мөнәсәбәттәре төрлөсә була — хәрби бәрелештәр хеҙмәттәшлек һәм дуҫлыҡ осорҙары менән алмашынып тора. Бигерәк тә шейбанид Абдулла хан II менән яҡынайырға теләй. Абдулла хан II һәм Наурыҙ-Әхмәттең улы Баба солтан араһында бәрелеш мәлендә Аҡнаҙар Абдулла хан II яғында була.\nАҡнаҙарҙың ярҙамы Баба солтан фетнәһен баҫтырыуҙа хәл иткес роль уйнай. 1579 йылдың авгусында Абдулла хан II Баба солтан менән солох килешеүе төҙөй. Әммә Баба солтан ҡаҙаҡ солтандары менән яҡыная, Йасса һәм Сауран виләйәттәрен уларға бирә, артабан улар бергә бохар биләмәләренә баҫҡынсылыҡ һөжүме менән барыу мөмкинлегенә эйә була. Шул уҡ ваҡытта, Баба солтан Бузахурға Аҡнаҙарҙы табып үлтереүҙе йөкмәтә.\nӘммә бер генә сығанаҡта ла Аҡнаҙарҙың үлеме тураһында мәғлүмәт юҡ. 1580 йылдың майынан һуң сығанаҡтарҙа Аҡнаҙар хан тураһында яҙылмай, ә уның ике туған ҡустыһы Аджи-Гәрәй Шигай-хан ҡаҙаҡ ханы тип атала.\n↑ Абусеитова М. Х., 1985, с. 4949\n↑ Абусеитова М. Х., 1985, с. 46−4846−48\n↑ Абусеитова М. Х., 1985, с. 55−5855−58\nХАКНАЗАР ХАН 2016 йылдың 3 апрель көнөндә архивланған.\n1538 − 1580\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Аҡнаҙар_хан&oldid=1050494 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 9 август 2021 в 03:37\nБыл бит һуңғы тапҡыр 03:37 9 август 2021 үҙгәртелгән.


Хәбәрҙәр: “Евроньюс”: 20 йыл үткәс.\n“Евроньюс”: 20 йыл үткәс.\n20 йыл элек 1993 йылдың 1 ғинуарында 14 сәғәт 35 минутта инглиз, француз, немец, испан һәм итальян телдәрендә тәүлек әйләнәһенә эшләгән дөйөм европа мәғлүмәт каналаының тәүге яңылыҡтар сығарылышы эфирға сыҡты.\nЙылдар үтте, яңы тапшырыуҙар, яңы техника барлыҡҡа килде, каналдың сәйәсәте генә үҙгәрмәне: “һәр кемгә донъялағы ваҡиғаларға үҙ фекерен булдырырға мөмкинлек тыуҙырған, дөрөҫ, объектив, ышаныслы сығанаҡтарҙан алынған, ысынбарлыҡҡа таянған мәғлүмәттәр генә бирелде”.\n10 йыллыҡ юбилейына“Евроньюс”аудиторияһын киңәйтте, 5 телгә йәнә икәү өҫтәлде: 1999 йылда португал теле өҫтәлһә, 2001 йылдың 17 сентябрендә “Евроньюс” рус телендә һөйләй башланы.\n10 йылдан һуң, Америка CNN-дарының уңышлы эшләүсе көнәркәше барлыҡҡа килде.\n2008 йылда “Евроньюс,”ғәрәп телендә һөйләй башлап, яңы тамашасылар йәлеп итеү сәйәсәтен дауам итте, 2010 йылда төрөк һәм фарсы телдәрендә лә һөйләй башланы ул. Ә бер йылдан “Евроньюс”-тың украин версияһы барлыҡҡа килде.\nБөгөн телекомпания штатында 300 даими хеҙмәткәр, шул иҫәптән 170 кеше- төрлө ил журналстары. 20 йыл элек эш башлағандарҙың күбеһе бөгөн дә редакцияла эшләй.\nХәҙер “Евроньюс”-ты донъяның 150 илендә 12 телдә ҡарарға мөмкин. Уның көндәлек аудиторияһы 6 миллион тамашасынан ғибәрәт, шулар араһында БМО-ның Генераль сәркәтибе Пан Ги Мун да бар:\n“Мин ихлас рәүештә шуға ышанам: “Евроньюс” яңылыҡтары артабан да халыҡ- ара йәмәғәтселектең өмөттәрен аҡлар. ”


«Туғыҙынсы вагон» бәләһе » Новости Уфы, главные новости Башкортостана / Bash-Portal.Ru\n«Туғыҙынсы вагон» бәләһе\nБилдәле сатирик Михаил Задорновтың “Туғыҙынсы вагон” тигән бик хикмәтле бер хикәйәһе бар. Телевизорҙан үҙе һөйләгәнен ишетеп, бик оҙаҡ шарҡылдашаһығыҙҙыр ҙа әле. Ә бит асылда Задорновтың һәр көләмәсенән күҙ йәштәренә быуылып хихылдарға түгел, ә көҙгө болоттай оҙайлы шөбһәләргә сумырға кәрәк. Эйе, сәстәреңде көҙгө елдәрҙәй йолҡҡолай-йолҡҡолай.\nКөләмәс ябай ғына хәлдән башлана: төнгө поезға тимер юлсылар яңылыштан “9” һанлы ике вагон тағып ебәрәләр. Ана шунан китә лә инде мажаралар, сөнки, ни генә тимә, барыбыҙ ҙа бер мәктәптә бер төрлө белем алғанбыҙ, туғыҙға тиклем дә бер төрлө һанайбыҙ – бер, ике, өс... һ. б. Ләкин Задорновтың һөйләгән мажаралары ситтән, йомшаҡ диванда ултырып ҡарағанда ғына ҡыҙыҡ һымаҡ. Ә һеҙ үҙегеҙ туғыҙынсы вагонда китеп барған булһағыҙ? Ана шул-шул...\nБуранбай дуҫым әйтмешләй, ғәжәп хәлдәр була бит ул. Минең үҙемә лә һис көтмәгән ерҙән шундай хәлгә тарырға тура килде. 15 март – дүшәмбе көн. Өндәште бит берәү кискә табан, имеш, Йәштәр театрында әҙәби кисә буласаҡ. Етмәһә, йәш яҙыусыларҙы тәүге китаптары менән ҡотлайҙар икән. Шәп хәбәр был. Беҙ үҙебеҙ ҙә заманында “йәш” исеме күтәреп йөрөгән яҙыусылар, эштән һуң фотоаппарат йөкмәп алдым да, саптым Йәштәр театрына. Бәй, дүшәмбе кисе театр бөтөнләй эшләмәй булып сыҡты – ишектәре шыпа ябыҡ. Ары-бире тарҡылап ҡарағас, мине бындай кистә шундай оҙон юлға бушалағайыма сығарып ебәргән танышымдың тетмәһен тетеп, асыуымды баҫып өлгөрмәнем, келт итеп “Салауат Юлаев”тың уйыны башланырға тороуы иҫкә төштө. Ҡалайтаһың, әҙәби кисә булмаһа, хоккей ҙа бата ул беҙгә.\nБында ниндәй көлкө булһын, тиерһегеҙ. Эйе ләһә. Был ябай кире боролоуҙоң мине иҫәр хәлгә ҡуйған яңы боролошо иртәгеһенә генә барлыҡҡа килде шул. Баҡтиһәң, мин барғанда Йәштәр театрында ул кисә инде бер сәғәт буйы барған булған, имеш! Мин алйот, Задорнов көләмәсендәге ябай аҡыллы кеше ғошап, театрҙың алғы ишектәрен тартып ҡарағанмын, ә унда артҡы ишектән керәләр, үәт! “Һин үҙең дүрәк – ҡайһы илдә йәшәгәнлегеңде онотҡанһың! Беҙҙә иң дөрөҫ юл – ”инергә ярамай!” тип яҙылған ишек була ул!” – тип үҙемдең тетмәне тетеп ташланы кисәге танышым.\nДөрөҫ һүҙгә ни әйтәһең! Театрҙа эшләүселәр ҙә ябай аҡыллы халыҡ таһа: улар ҙа, сәнғәт донъяһында йөрөһә лә, беҙҙең илдә йәшәй. Тамаша ҡарағыһы килгән кеше инер тишеген генә таба ул, тигәндәрҙер. Ә мин, улар урынында булһам, былай итер инем: алғы ишеккә аҡырайтып: “Инергә ярамай!” тип яҙып ҡуй ҙа, вәссәләм – кисәлә аншлаг көт тә ултыр! Ни тиһәң дә, беҙҙә әле күпселек халыҡ ҡайһы илдә йәшәгәнен яҡшы белә...\n[28 апреля 2010] | Просмотров: 150 Опубликовал: admin Оцени статью!\nТыуған көн менән! С днем рождения! Тексты\nЯҙғынлыҡ - аҙғынлыҡ\n«Ысҡынған» мәлдә. Рәдиф ТИМЕРШИН


Оҡшаш ваҡиға шул уҡ йылда Бәләбәй өйәҙенең Йәрлекәү ауылында була. Гвоздилов исемле урядник үҙенең стражнигы менән баҙар буйлап үтеп барғанында бер мосолмандан ниндәй китаптар менән һатыу иткәнен һорай. Уның дини китап менән һатыу иткәнен асыҡлағас, үҙенсә "цензура" үткәреп, китаптарҙы тартып ала, ә китап һатыусыны участкаға алып китә. Быға шаһит булған халыҡ, урядникты үлтерәйек, тип уның фатирын уратып ала һәм үҙҙәре янына сығыуын һорай. Ул тәҙрәнән сығып, бер кешегә үлемесле яра эшләп, халыҡтың ҡаушауынан файҙаланып, ҡаса. Икенсе көн сыуалышты баҫыр өсөн ауылға 36 стражник менән исправник килә. Ошо факттарҙы Дәүләт думаһындағы мосолман депутаттары күтәреп сыға, хеҙмәткәрҙәренең ҡылыҡтарына аңлатма биреүҙәрен һорап, Эске эштәр министрлығына мөрәжәғәт итә. 1905-1907 йылдарҙағы ваҡиғалар Рәсәй мосолмандарын ғына түгел, күрше илдәр мосолмандарын да революцион хәрәкәткә килтерә. Был хәрәкәттәрҙең башында башҡорттар ҙа була. Шундай бер кеше хаҡында "Башҡорттарҙың тарихы" китабында Әхмәтзәки Вәлиди: "1905 йылда революция осоронда Тимер Ғәли улы исемле башҡорт Ҡаҙағстанда һәм Ҡытайҙың Кульджале тигән ерендә революцион союздар ойоштора, конгресс йыя һәм башҡорттар ҡаҙаҡтар менән бергә үҙҙәренең хоҡуҡтарын яҡлай аласаҡ, тип белдерә", - тип яҙа.\nМосолман хәрәкәте башҡорт интеллигенцияһын һәм урындағы дин әһелдәрен дә йәлеп итә. "Мосолмандар иттифағы"н ойоштороусылар араһында башҡорттарҙан Шәйхәйҙәр Сыртланов менән Ямалетдин Хурамшин да була. Улар шулай уҡ Дәүләт Думаһының мосолман фракцияһында торалар.\nКөнкүрештәге һәм кешеләр аңындағы патриархаль-феодаль ҡалдыҡтарҙан, артта ҡалыуҙан ҡотолоу, мәҙәниәтте һәм мәғрифәтте тергеҙеү, үҫтереү Мосолман хәрәкәтенең төп йүнәлеше булып тора. Иң алдынғы йәштәр - мөғәллимдәр, шәкерттәр мәҙрәсә-мәктәптәрҙә эшләй. Улар мәҙрәсәләрҙең уҡыу-тәрбиә эшендә төптән реформалар үткәреүҙе, дөйөм дисциплиналар һанын арттырыуҙы талап итә. Хәрәкәт Ҡаҙандың "Мөхәммәҙиә" мәҙрәсәһендә башланып китә, һуңынан Ырымбурҙың "Хөсәиниә" мәҙрәсәһенә күсә. Өфөнөң "Ғәлиә" мәҙрәсәһе йәҙитселектең иң алдынғы уҡыу йортона әйләнә.\nАбдулҡадир Инан да был эштән ситтә ҡалмай. Үҙенең хәтирәләрендә: "Мин ул саҡта Силәбенең иҫке ысулдар менән уҡытҡан мәҙрәсәһендә белем ала инем. Революция үҙенең йырҙары менән минең хәтергә ныҡ уйылды. Әхмәт исемле дуҫым менән "Марсельеза", "Интернационал" йырҙарының һүҙҙәрен табып, йырлап йөрөй башланыҡ... Ошо уҡ ваҡытта күрше йәҙитселек ысулы менән уҡытылған мәҙрәсәнең мөғәллиме миңә "Мөхәммәҙиә" мәҙрәсәһе талиптары тарафынан сығарылған "Әл-Ислах" гәзитен бирҙе. Шулай итеп, "шәкерттәр хәрә-кәте" беҙҙең мәҙрәсәгә лә килеп инде. Йәш булыуыма ҡарамаҫтан, беҙҙең мәҙрәсәлә шул эште башлаусы мин инем", - тип яҙа ул.\nЙәҙитселектә ул замандың күп әҙиптәре ҡатнаша. Ырымбурҙа Ризаитдин Фәхретдин сығарған "Шура" журналы мәғрифәтселек рухында була. Шулай уҡ Өфөлә, Ырымбурҙа сығарылған башҡа баҫмалар ҙа халыҡты уянырға саҡыра. Ризаитдин Фәхретдиндең "Рәсәй мосолмандарының ихтыяждары" китабы милли мәсьәләләргә арнала. Әммә режим йәҙитселеккә ҡырҡа ҡаршы була. Йәҙитселәрҙән ҡурҡалар. Былар ғилем алып, араларында уҡымышлы кешеләре күбәйһә, уларҙың үҙаңы күтәрелһә, Рәсәй дәүләтенә насар буласаҡ, тигән ҡараш өҫтөнлөк итә хөкүмәттә. Әлбиттә, мосолмандар йөҙөндә үҙҙәренә дошман эҙләү батша власының ҙур хаталарының береһе була.\nДәүләт думаһын йыйыу башҡорттарҙа ҙур өмөттәр уята: улар властың һайланған органдары аша үҙ мәнфәғәттәрен яҡларға һәм ошоноң өсөн үҙ вәкилдәрен Думаға үткәрергә кәрәк икәнен аңлай. 1900 йылда уҡ Бөрйән һәм Ҡарағай-Ҡыпсаҡ улыстары башҡорттары Министрҙар советы рәйесенә үтенес яҙа. Үтенестә: "Йәмәғәт тәртибе буйынса беҙҙән вәкилдәр Дәүләт думаһына һайланасағына ышаныу өсөн нигеҙ әҙ булыуын иҫәпкә алып, беҙ һеҙҙән үҙебеҙҙең мөхиттән биш улысҡа ике, йә булмаһа бер вәкилде һайларға рөхсәт биреүегеҙҙе һорайбыҙ. Ул беҙҙең мәсьәләләрҙе тикшергәндә булышлыҡ итер ине",- тип әйтелә.\n1-се Думаға Өфө губернаһынан 6 мосолман депутат: Әхмәтов, Йәнтүрин, Мәҡсүтов, Сыртланов, Тевкелев, Хурамшин һайлана. Ырымбур губернаһынан мосолмандарҙың мәнфәғәтен Мәтинов менән Рәмиев яҡлай. 2-се Дәүләт думаһында Өфө губернаһынан 7 депутат: Биглов, Күлбәков, Сыртланов, Тевкелев, Туҡаев, Хәсәновтар була. Ырымбур губернаһынан Сәйфетдинов менән Усманов тигән депутаттар халыҡ исеменән сығыш яһай.\nДәүләт думаһына депутаттар итеп башҡорттар яҡшы улдарын һайлай. 1-се, 2-се Думала депутат булған Ш. Сыртланов Ырымбур кадет корпусын тамамлай, губернаның земство идаралығында ағза булып тора, почетлы мировой судья. 1-се Дума депутаты Ямалетдин Хурамшин Бәләбәй ҡалаһының ахуны була. Златоуст өйәҙенән 2-се саҡырылыш депутаты Шәрәфетдин Күлбәков Ырымбур кадет корпусын тамамлай, улыс судының рәйесе вазифаһын биләй, "Мосолман иттифағы"ның әүҙем ағзаһы була. Ырымбур өйәҙе Орск өйәҙенең Назар ауылында тыуған Шаһишәриф Мәтинов шулай уҡ мосолман фракцияһында әүҙем эш алып бара. Ул Ырымбур ҡалаһы халыҡ фирҡәһенең ағзаһы, ахун да була. Мәтинов Әхмәтзәки Вәлиди йәш саҡта уларҙың өйөнә ҡунаҡҡа килә, йәш егеткә милли-азатлыҡ хәрәкәте тураһында Грушевский менән Ковалевский исемле профессорҙарҙың китаптарын бүләк итә (Ә. Вәлиди был турала үҙенең "Хәтирәләр"ендә телгә ала). Ул шулай уҡ үҙ аҡсаһына мәктәп менән китапхана ла төҙөй. Ырымбур губернаһының Троицк өйәҙенән Шаһбал Сәйфетдинов Дәүләт думаһының 2-се саҡырылыш депутаты була, шулай уҡ "Мосолман иттифағы"ның һәм Думаның мосолман фракцияһында әүҙем эш алып бара. Дәүләт думаһындағы юғары вазифаға башҡорттарҙан булған депутаттар яңылыш ҡына, кемдеңдер булышлығы менән килеп эләккән кешеләр булмай. Улар юғары дәүләт структураһында эшләүҙәренә ҡарамаҫтан, халыҡ мәнфәғәтен онотмай. Ер, дин, мәктәптәр мәсьәләһен әүҙем күтәрәләр. Дума Петербургта урынлашыуына ҡарамаҫтан, башҡорт депутаттары халыҡ менән тығыҙ бәйләнештә була, Башҡортостанға килеп, кешеләр менән осрашалар, ысын мәғәнәһендә халыҡты ҡайғыртыусылар булалар.\nМилли хоҡуҡтарҙы, рухи, дини үҙенсәлектәрҙе яҡлауҙа башҡорт милли хәрәкәте дөйөм мосолман хәрәкәте менән оҡшаш. Шул уҡ ваҡытта ер мәсьәләһе башҡорт милли хәрәкәтен дөйөм мосолман хәрәкәтенән айырып торған төп үҙенсәлек була. Быуаттар буйы башҡорттарҙыҡы булған һәм һуңғы быуаттарҙа тартып алынған ерҙәрҙе ҡайтарыу башҡорт милли хәрәкәтенең төп талабы булып тора.\nБашҡортостандағы аграр мәсьәләне хәл итеү өсөн Думаға бер-бер артлы хаттар ебәрелә. Мосолман фракцияһы был ғаризаларҙы ҡарауға, тикшереүгә ҙур иғтибар бирә. Шуға күрә лә мосолман депутаттарының сығыштарында ер мәсьәләһе йыш яңғырай. Башҡорттарҙың вәкилдәре халыҡҡа бирелгән аҫабалыҡ хоҡуғы хаҡында хәтергә төшөрөп, батша власының "ер сәйәсәтен" тәнҡиткә тоталар. Башҡорттарға ерҙәрен кире ҡайтарыуҙы гарантиялаған закондар ҡабул итеүҙе һорайҙар.\n(Дауамы. Башы 22-23-сө һандарҙа).\nЯҙылған: 16.06.14 | Ҡаралған: 1504


Күп балалы ғаиләләр өсөн ниндәй яңылыҡтар бар?\n23 Июнь , 11:00\nИл Президенты Владимир Путин быйыл 22 майҙа үткәрелгән Рәсәй Федерацияһы Дәүләт Советы Президиумы кәңәшмәһе һөҙөмтәләре буйынса күрһәтмәләр исемлеген раҫланы.\nХәтерегеҙгә төшөрбеҙ, Дәүләт Советы Президиумы кәңәшмәһендә граждандарҙы социаль яҡлау мәсьәләләре ҡаралғайны. Сара барышында Ямал-Ненецк автономиялы округы губернаторы Дмитрий Артюхов өсөнсө йәки артабанғы бала тыуғанда ипотеканы ҡаплауға 450 мең һум күләмендә дәүләт ярҙамы сараларын оҙайтыу тураһында һорағайны. Уның фекеренсә, күп балалы ғаиләләр өсөн льготаны һаҡлау, тағы 6 процентлы ташламалы ғаилә ипотекаһын оҙайтыу тап күп балалы ғаиләләр өсөн яҡшы.\nҮрҙә әйтелгән исемлектә өсөнсө балаһы булған йәки артабанғы балаһы 2023 йылдың 31 декабренә тиклем тыуған ғаиләләргә 450 мең һумға тиклем күләмдәге ипотека торлаҡ кредиты (займы) буйынса дәүләт ярҙамын оҙайтыу тураһында ла күрһәтмә бар. Был бойороҡто үтәү срогы 2022 йылдың 1 сентябре, ә яуаплы башҡарыусыһы тип Рәсәй Хөкүмәте Етәксеһе Михаил Мишустин ҡуйылған.\nБыға тиклем Рәсәйҙең Берҙәм төҙөүселәр ресурсы порталы (ЕРЗ.РФ) Рәсәй Дәүләт Думаһына “Балаһы булған ғаиләләргә ипотека торлаҡ кредиты (займы) буйынса бурысты ҡаплау йәһәтенән дәүләт ярҙамы тураһында”ғы федераль закон проектының тапшырылыуы хаҡында хәбәр иткәйне.\nӘгәр ҡабул ителһә, был документ ипотека торлаҡ кредиты (займы) буйынса бурысты тулыһынса йәки өлөшләтә ҡаплау мөмкинлеген бирәсәк. Әммә бер шарт бар: күсемһеҙ милектәге өлөштө рәсмиләштергәндә ул әсәйҙең йәки атайҙың йәки уларҙың дөйөм генә түгел, шулай уҡ уларҙың балаларының да милке булырға тейеш, тип хәбәр итә республиканың Төҙөлөш һәм архитектура министрлығының матбуғат хеҙмәте.\nӘйткәндәй, үрҙә әйтелгән документтар үҙ көсөнә инһә, Рәсәй Президенты Владимир Путиндың “май” указдарына ярашлы барлыҡҡа килгән “Демография” һәм “Торлаҡ һәм ҡала мөхите” милли проекттары (национальные проекты “Демография” и “Жилье и городская среда”) бурыстары тормошҡа ашырылыр ине.


This legend in English\nЧитать эту легенду на русском языке\nРулай бер баҫылып, бер ҡыҙып, ханға ҡаршы яу оҙаҡ йылдар бара. Егет көйө яуға сыҡҡан Сураман батыр бер саҡ олоғая. Ҡаты яуҙарҙың береһендә ул үлеп ҡала. Артабан халыҡты яуға ҡатыны алып китә. Яуҙа ул да бик ҡаты яралана. Үлер алдынан улдарын саҡыртып ала (уларҙың ике улдары була: өлкәне – Аҡман, кесеһе – Тоҡман исемле): «Балаларым, мин дә атайығыҙ артынан китәм инде,– ти ул.– Атайығыҙ яуҙа үлгәндә һеҙ бала ғына инегеҙ. Ул һеҙгә шундай васыят әйтеп ҡалдырҙы. «Дошманға баш эйеп йәшәгәнсе, һуғышып үлгәнең артыҡ»,– тине. һеҙ инде буйға еттегеҙ, егет ҡорона индегеҙ, атайығыҙҙың васыят һүҙен онотмағыҙ, улдарым!»


Рөстәм Хәмитов Дүртөйлө ҡалаһының 2-се лицейына төкәтмә төҙөү кәрәклеген белдерҙе - Bash.News\nРөстәм Хәмитов Дүртөйлө ҡалаһының 2-се лицейына төкәтмә төҙөү кәрәклеген белдерҙе\nРөстәм Хәмитов Дүртөйлө ҡалаһының 2-се лицейына төкәтмә төҙөү кәрәклеген белдерҙе https://bash.news/news/36938_rstm_xmitov_drtjl_alayny_2se_licejyna_tktm_t_krklegen_bel\nБыл турала ул төбәккә эш сәфәре барышында әйтте. Башҡортостан Башлығы Дүртөйлө районының ауыл хужалығы, төҙөлөш өлкәһе һәм социаль тармағы менән дә ҡыҙыҡһынды.\nТөбәк етәксеһе райондың Ленин исемендәге тоҡомсолоҡ хужалығын барып ҡараны. Бында ташламалы кредит һәм республика биргән субсидиялар ярҙамында һимертеү майҙансығы, йәш малдар корпусы төҙөкләндерелгән һәм ярты сәғәттә 25 һыйырҙы үткәрә алған һауыу ҡорамалдары һатып алынған.\nРеспублика Башлығы райондың яҙғы баҫыу эштәренә әҙерлеген дә тикшерҙе. «Үҙәк» МТС-ында сит ил һәм үҙебеҙҙә етештерелгән техниканы ремонтлау менән мәшғүлдәр. Предприятие өс йөҙҙән ашыу деталь аналогтары етештерә. Рөстәм Хәмитов ҡатмарлы станок артында эшләүсе берҙән -бер ҡатын -ҡыҙ Дамира Хәсәнова менән әңгшәмәләшеп эш шарттарында тураһында һорашты.\nДүртөйлөнөң бетон етештереү компанияһында Рөстәм Хәмитовҡа етештереү ҡеүәтен арттырыу мөмкинлектәре тураһында һөйләнеләр. Әле ни бары биш йыл ғына эшләгән ойошманың тауар әйләнеше 80 миллион һумға етә. Продукция күләме төбәктә торлаҡ төҙөлөшөн әүҙемләштереп арттырылған. Кирбестәрҙе урындағы халыҡ та теләп ала.\nРөстәм Хәмитов Дүртөйлө ҡалаһының 2-се лицейына төкәтмә төҙөү кәрәклеген белдерҙе. әйтте. Мәғариф учреждениеһы кисекмәҫтән ҙурайтыуҙы талап итә. Ете йөҙ балаға иҫәпләнгән иҫке бина 1962 йылда уҡ төҙөлгән һәм унда меңгә яҡын уҡыусы белем ала.


Хәбәрҙәр: Исламабад АҠШ-ты талиптар менән һөйләшеүҙәрҙе өҙөүҙә ғәйепләне.\nИсламабад АҠШ-ты талиптар менән һөйләшеүҙәрҙе өҙөүҙә ғәйепләне.\nПакистан хөкүмәте АҠШ-тың Төньяҡ Вәзирстандағы пилотһыҙ осоу аппаратын ҡулланып үткәрелгән махсус опрерацияһын ғәйепләне. Операция һөҙөмтәһендә Пакистан талиптары башлығы юҡ ителде.\nПакистан эске эштәр һәм наркотиктар контроле министры Чоудри Нисар Али Хан шәмбеләге матбуғат конференцияһында АҠШ-ты Пакистандың “Талибан” хәрәкәте менән башланған тыныслыҡ хаҡындағы һөйләшеүҙәрен өҙөүҙә ғәйепләне.\n“Пакистан хөкүмәте,-тине ул,-дрондың һөжүмен кешегә һөжүм рәүешендә түгел, башланған тыныслыҡ процесына һөжүм рәүешендә ҡабул итә. Шул сәбәпле Пакистан һәм Ҡушма Штаттар хеҙмәттәшлегенең “бөтә аспекттары” ҡайтанан ҡараласаҡ.”\n“Тәхрик-и-Талибан Пакистан” төркөмөнөң яңы башлығы- Сәит Хан. Йома үлтерелгән талиптар башлығы Хәкимулла Мәхсүттең вариҫын хөкүмәткә ҡаршы ҡораллы төркөм командирҙарының дөйөм йыйылышында һайланылар. Ул Пакистандың төньяҡ-көнбайышындағы Төньяҡ Вәзирстан районында уҙғарылды.\nСентябрҙә талиптар, әгәр Ҡәбиләләр зонаһынан хөкүмәт ғәскәрҙәре сығарылһа һәм төрмәләге талиптар азат ителһә, властар менән һөйләшеүҙәр башларға әҙер булыуҙарын белдергәйне.


Өфөлә яугир-интернационалистарҙы тәбрикләү тантанаһы үтте\nУларға совет ғәскәрҙәрен Афғанстандан сығарыуға 25 йыл тулыу айҡанлы юбилей миҙалдары тапшырылды.\nЙыл дауамында юбилей миҙалы хәрби бәрелештә ҡатнашыусы барлыҡ яугирҙарға, һәләк булған хәрбиҙәрҙең ғаиләләренә һәм ветеран ойошмалары активистарына бирелә. Һуңғы мәғлүмәттәр буйынса, әле Башҡортостанда 9 меңдән ашыу яугир-интернационалист йәшәй. Ваҡытында Башҡортостандан Афғанстанға 10 меңдән ашыу кеше ебәрелгән.\nСергей Сафонов, республика хәрби комиссариатының Өфө ҡалаһы Октябрь һәм Совет райондары буйынса бүлек етәксеһе: «Был сара тәү сиратта йәш быуынды тәрбиәләүгә йүнәлтелгән. Беҙ киләсәк өсөн лайыҡлы йәштәр, ысын мәғәнәһендә тоғро Ватан һаҡсыларын тәрбиәләргә, йәмғиәтебеҙҙең именлеген ҡайғыртырға тейеш».


Шишмәлә шәхси эшҡыуарҙар «Башавтотранс» автобустары эшмәкәрлегенә ҡамасаулай\nОшо сәбәпле предприятие «Өфө-Шишмә» маршрутында ҙур ҡатмарлыҡ кисерә.\nДәүләт транспорты водителдәре фекеренсә, улар йыш ҡына графиктан тайпылып пассажирҙарҙы ваҡытында тәғәйен урынға алып барып еткерә алмай. Сөнки үҙ кеҫәһенә эшләүсе коллегалары техникалары менән юлдарҙы ҡаплай, туҡталыштарға яҡын ебәрмәй. Шуға ла халыҡтың дәүләт автобустарына эләгә алмауы һөҙөмтәһендә күптәр эшкә һәм уҡыуға һуңлай.\nЯҡтар араһындағы бәхәс дәүләт ойошмаһының транспорт картаһы буйынса билет хаҡын 50 һумға тиклем төшөргәндән һуң башлана. Ә шәхси эшҡыуарҙар юл йөрөүселәрҙе яҡынса ике тапҡыр ҡиммәтерәккә хеҙмәтләндерә. Пассажирҙар өсөн көрәштең кем файҙаһына тамамланыры билдәһеҙ. Сөнки йүнселдәр ҙә маршрутты республиканың Транспорт һәм юл хужалығы буйынса дәүләт комитеты ойошторған конкурста еңеп алған.


БАРБИҘЫҢ ҠУЛЫ ҠАЙҘА БУЛҒАН?\nБалалар йығылып ятып Барби ҡурсаҡтары менән уйнаған йылдарҙа була был хәл. Ҡыҙы Гөлнараға ҡунаҡҡа барған әсәйем ейәнсәре Наҙгөлдән башын ҡаратырға була. Башты һыҡтырып алһаң, ҡысыуы ҡана, тиҙәр бит инде ололар.\nБәләкәй генә булһа ла, зыҡытын иҙгәнсе генә һыға икән Наҙгөл. Ул һыҡҡан һайын, әсәйем, их кенә, ҡулың бәләкәй генә булһа ла, ҡалай ғына үсен ҡандырғансы һығаһың, тип ҡеүәтләп ята икән. Бер мәл туҡтаған был. “Ҡысыуы ҡанып” бөтмәгән әсәй тегегә, йә, әҙерәк һыға бир инде, баш ял итеп, ҡысыуы ҡанып ҡалды, тип инәлә башлағас, Наҙгөл: “Өләсәй, тороп тор әле, Барбиҙың бер ҡулы әллә ҡайҙа төштө лә китте”, ти икән.\nБаҡтиһәң, сос ҡыҙыҡай үҙенең ҡулын ауырттырып ултырмаған, Барбиһының ҡулдарын шаҡарып алып, шуның менән һығып ултырған икән өләсәһенең башын. Үәт, аҡыл!\nХәҙер әсәйем, башым ҡысый, әҙерәк һығығыҙ әле, тей башлаһа, яуап әҙер: “Барбиҙың ҡулы әллә ҡайҙа булған!”.


Өфөлә киң мәғлүмәт саралары хеҙмәткәрҙәренә абруйлы наградалар тапшырылды // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә киң мәғлүмәт саралары хеҙмәткәрҙәренә абруйлы наградалар тапшырылды\n10:06, 17 июня 2015 Мәҙәниәт\nӨфөлә киң мәғлүмәт саралары хеҙмәткәрҙәренә абруйлы наградалар тапшырылды Фото: Андрей Старостин\nӨФӨ, 2015 йыл, 17 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.\n16 июндә Өфөлә Башҡортостандың киң мәғлүмәт саралары хеҙмәткәрҙәренә Рәсәй Элемтә һәм киң коммуникациялар министрлығының Почет грамоталары тапшырылды. Был наградаға ошо өлкәлә 15 йылдан артыҡ эшләгән хеҙмәткәрҙәр лайыҡ булды. Улар араһында журналистар ғына түгел, телевидениела эшләгән монтажсылар, гәзит корректорҙары һәм тармаҡтағы башҡа хеҙмәткәрҙәр бар ине.\n«Киң мәғлүмәт сараларының эшен телевизор ҡараусылар һәм гәзит уҡыусылар баһалай. Әммә, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, күп хеҙмәткәрҙәр, мәҫәлән, операторҙар йәки монтажсылар, кадр артында ҡала. Бөгөн беҙ ошо мөһим һәм кәрәкле мәғлүмәт еткереүсе кешеләрҙе бүләкләйбеҙ», — тине республиканың Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы етәксеһе Борис Мелкоедов.\n«Йәншишмә» гәзите хәбәрсеһе Эльвира Әсәҙуллина 25 йыл журналист булып эшләй. Был ваҡыт эсендә бер тапҡыр ҙа ошо һөнәрҙе һайлағаныма үкенмәнем, ти ул. «Мин Башҡорт дәүләт университетының филология факультетын тамамланым. Тәүҙә мәктәп тормошо, һуңғараҡ наркоманияны, терроризмды иҫкәртеү хаҡында яҙҙым. Бик күп республика конкурстарында ҡатнаштым. Эшемде яратам һәм ошондай абруйлы награда алыуыма шатмын, — тип һөйләне «Башинформ» агентлығына Эльвира Әсәҙуллина.\nШуны билдәләп үтергә кәрәк: бүләкләү тантанаһын Мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре профсоюзы республика комитеты ойошторған. Рәсәй Элемтә һәм киң коммуникациялар министрлығының Почет грамоталарына бөтәһе 19 киң мәғлүмәт хеҙмәткәре лайыҡ булды.\nТеги: киң мәғлүмәт саралары,наградалар


Нурйәндең улдары(ҡаҙаҡ халыҡ әкиәте) - Wikisource\nНурйәндең улдары(ҡаҙаҡ халыҡ әкиәте)\nНурйәндең улдары(ҡаҙаҡ халыҡ әкиәте) (әкиәт)\nавтор ҡаҙаҡ халыҡ әкиәте\n.Нәшер ителгән: 1996 йыл. Сығанаҡ: "Уҡыу китабы" - 1 синыф өсөн дәреслек.-Өфө"Китап",1996 йыл\nҠасандыр ерҙә Нурйән исемле бик яҡшы бер кеше йәшәгән. Туҡһан туғыҙ йәшендә тирмәһенә өс улын саҡырып алған да:\n— Ғәзиз балаларым Сабит, Ғәбит, Хәмит! Мин үлгәс, бөтә байлыҡты тигеҙ итеп бүлешегеҙ! Татыу йәшәгеҙ,— тигән.— Ә бына был туҡһан туғыҙ алтын аҡсаны кеше күрмәгән ергә йәшереп ҡуйығыҙ. Бик мохтаж саҡта ғына алырһығыҙ.\nШулай тигән дә ҡарт донъя ҡуйған. Туғандар атаһының васыятын үтәгән. Улар матур\nғына йәшәп алып киткән. Ләкин бына кинйә Хәмит кенә, ялҡау дуҫтар табып, ваҡытын бушҡа үткәргән. Мөлкәтен туҙҙырған, әрәм- шәрәм иткән.\nКөндәрҙән бер көндө Хәмит бер нәмәһеҙ тороп ҡалған. Сабит менән Ғәбит, ҡустыларының хәленә инеп, кәрәгенсә тағы мал бүлеп биргән, ләкин тиҙҙән илгә йот килгән. Ас-яланғас тороп ҡалған туғандарға әлеге туҡһан туғыҙ алтын тәңкәне йәшергән ерҙән эҙләп алыуҙан башҡа әмәл ҡалмаған. Алтындарҙы һанап ҡараһалар, иҫ-аҡылдары киткән быларҙың. Сөнки тәңкәләр алтмыш алты ғына икән!\n—\tАҡсаларҙың бында ятҡанын беҙҙән башҡа бер кем дә белмәй. Тимәк, аранан кемдер алған,— тигән Сабит.— Бер-береңә ышанысты юғалтҡас, артабан ҡалай йәшәмәк кәрәк? Әйҙәгеҙ, бергәләп атайҙың дуҫы Белдекәйгә барайыҡ. Ул хөкөм итһен беҙҙе!\nБелдекәй уларҙы бик яҡшы ҡаршылаған, иғтибар менән тыңлаған.\n— Нурйән дуҫымдың ҡайһылыр улы ҡараҡ икәнлегенә ышанғым килмәй. Ләкин ғәйебегеҙ юҡлығын миңә иҫбат итегеҙ. Атайығыҙҙы ҡәберҙән ҡаҙып алып, һаҡалының өс бөртөгөн йолҡоп килтерегеҙ миңә,— тигән.\nТуғандар уйға ҡалған. Иң элек Сабит телгә килгән:\n—\tМин ҡараҡ түгел. Ләкин мин атайымдың һөйәген борсой алмайым.\n—\tМин дә уғры түгел,— тигән Ғәбит,— мин дә һеҙгә буйһонмайым, Белдекәй. һеҙҙе иң аҡыллы кеше, тип килдек. Ә һеҙ атайыбыҙҙың ҡәберен ҡуҙғатырға ҡушаһығыҙ!\n—\tӘ мин,-— тигән шунда Хәмит,— ҡараҡ булмаһам да, Белдекәйҙең үтенесенә ҡаршы түгел.\nСығып китергә ынтылған егеттең юлына арҡыры төшкән Белдекәй.\n—\tАшыҡма, Хәмит,— тигән ул.— Хәҙер инде миңә алтындарҙы һинең алғанлығың көн кеүек асыҡ. Атаһының ҡәберен аҡтарырға әҙер кеше алдай ҙа, урлаша ла ала ул.\nХәмит аҡһаҡал алдында ағарынып баҫып торған да, йөҙөн ҡаплап, сығып йүгергән. Шунан һуң уны бер кемдең дә, бер ерҙә лә күргәне булмаған.\nӘ Хәмиттең ағалары Белдекәйгә рәхмәт әйтеп, алтындарын йөкмәп ҡайтып киткән. Улар башҡа бер ҡасан да ыҙғышмаған.\nRetrieved from "https://wikisource.org/w/index.php?title=Нурйәндең_улдары(ҡаҙаҡ_халыҡ_әкиәте)&oldid=351872"\nҠаҙаҡ халыҡ әкиәте\nThis page was last edited on 16 April 2013, at 12:23.


Күгәрсен районына эш сәфәре - Правительство Республики Башкортостан\nКүгәрсен районына эш сәфәре барышында урында ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтарын йыйыу, юлдар төҙөкләндереү мәсьәләләре ҡаралды. Радий Хәбиров шулай уҡ «Мораҙым тарлауығы» паркында булды. Унда ла юл төҙөлөшө, инфраструктура һорауҙары барланды.\nБашҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы ҡортсолоҡ менән шөғөлләнгән урындағы эшҡыуар Руслан Ғүмәровтың хужалығы менән дә танышты. Малтабар урындағы ауыл хужалығы кооперативтарын борсоған актуаль һорауҙар менән мөрәжәғәт итте. Тәү сиратта, ритейлерҙар менән хеҙмәттәшлекте нығытыу һәм урында етештерелгән тауарҙар менән федераль селтәрҙәргә эләгеү мәсьәләһе күтәрелде. Радий Хәбиров эшҡыуарҙы борсоған һорауҙары менән сығыш яһар өсөн Өфөлә үтәсәк бизнес-йәмәғәтселек менән осрашыуға саҡырҙы.


Ҡалып буйынса фекерләшеү:Ҡыҙыҡ мәғлүмәт — Башҡорт Википедияһы\nҠалып буйынса фекерләшеү:Ҡыҙыҡ мәғлүмәт\nНева йылғаһының яртыһы тиерлек - тиерлек тигәндә Й кәрәкмәй Гүзәл Ситдиҡова (әңгәмә) 07:23, 9 февраль 2014 (UTC)[ответить]\nЭшләнде--Саган (әңгәмә) 07:36, 9 февраль 2014 (UTC)[ответить]\nНева йылғаһының яртыһы тиерлек (74 км йылғаның 28 км-ы) Санкт-Петербургҡа ҡалаһы эсендә. Бая иғтибар итмәгәнмен, Санкт-Петербургҡа тип тора икән. Бында ялғау кәрәкмәй бит Гүзәл Ситдиҡова (әңгәмә) 09:52, 9 февраль 2014 (UTC)[ответить]\nГольфстрим ағымындағы һыу донъялағы бөтә йылғаларҙың һыу сығымынан 30 тапҡыр күберәк. Һыу сығымы - сығым - расход. Күләме түгелме?\nХәҙерге төрҙәге кроссвордты 1913 йылда «New York World» гәзите баҫып сығара. Хәҙерге төр тип кенә алырға кәрәк\nДонъяла иң бейектәге мәсет Бурдж-Халифа башняһында урынлашҡан.иң бейек ҡатта тип алыу дөрөҫөрәктер. Халифа - хәлифә\nБайонн ҡалаһы хөрмәтенә «байонет» тип аталған штык беренсе тапҡыр 1647 йылда Францияла ҡорал итеп ҡабул ителә. ҡорал булараҡ ҡулланыла - түгелме?\nБашҡорт мәғрифәтсеһе Ҡорбанғәлиев Мөхәммәт-Ғабдулхай Японияның беренсе мөфтие була. Яҙылышта мөфтөйө тип ҡалыплашҡан\nГүзәл Ситдиҡова (әңгәмә) 16:07, 2 март 2014 (UTC)[ответить]\nPhobaeticus chani донъялағы иң оҙон бөжәк, уның оҙонлоғо ярты метрҙын артыҡ булыуы мөмкин. Метрҙан тип төҙәтергә кәрәк. Ябалаҡтың күҙе хәрәкәтләнмәй тип яҙыу тәбиғиерәк\nЯбалаҡтың күҙе хәрәкәтләнмәй тип төҙәтергә тип яҙғайным. Ә текста Ябалаҡ күҙе тип тора\nЭшләнде. — Регион102 (әңгәмә) 20:31, 18 октябрь 2014 (UTC)[ответить]\nИшан Зәйнулла Рәсүлев 1870 йылда Урал аръяғЫ башҡорттарынан ете мең кешене уҡытыусылар сафына баҫтыра. Диңгеҙ төбөндә йәшәүсе ҡайһы бер болоттар (губкалар) башҡа хайуандар менән туҡлана. Эквадор – доньяла вулкандар иң күп булған ил. Леди Гага йырсы Уайнхаус Эмиға оҡшамаҫ өсөн сәсен аҡ төҫкә индергән. Йәһүҙилек ҡанундары буйынса Шаббат иң мөһим байрам. Бәшмәктәр үҫемлек түгел, улар тере организмдарҙың айырым батшалығы. Башҡортостан Республикаһының Милли музейы һаҡлағыстарында палеолит дәүЕренән алып XX быуатҡа тиклем 200 меңдән ашыу экспонат һаҡлана. Гүзәл Ситдиҡова (әңгәмә) 19:45, 1 ғинуар 2015 (UTC)[ответить]\nНи өсөн минең ошо тәҡдимем үтмәне:Леди Гага йырсы Уайнхаус Эмиға оҡшамаҫ өсөн сәсен аҡ төҫкә индергән.?\nСәсте ағартыу - это сделать волосы седыми, заставить поседеть. Гүзәл Ситдиҡова (әңгәмә) 17:17, 6 ғинуар 2015 (UTC)[ответить]\nТере сағында тик тора, ҡырҡһалар — йөрөй башлай, нимә ул? Беләһегеҙ киләме? Сәба батшабикәһе йомаҡтарын уҡығыҙ.- "беләһегеҙ киләме" түгел, белгегеҙ киләме.\nДонъяла иң ҙур ярымутрау — Ғәрәп ярымутрауы. Уның майҙаны 3 250 мең км². 1995 йылдың 1июнендә Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы асыла. - Бөтөн донъя тип яҙыу хәйерлерәк. Күренекле немец һәм урыҫ энциклопедиясы ғалимы Паллас «Мордва, ҡаҙаҡ, ҡалмыҡ, ҡырғаҙ, башҡорт халыҡтарының иҫтәлекле урындары» («Merkwürdigkeiten des Morduanen, Kasaken, Kalmücken, Kirgisen, Baschkiren etc.» Франкфурт и Лейпциг, 1773—1777, нем.) тигән китабында «Башҡорт далаһына ҡымыҙ эсергә Московиянан һәм Дондан төрлө халыҡ йыйыла, сөнки уның һаулыҡ өсөн файҙаһы бик ҙур», — тип яҙған. - "Күренекле немец һәм урыҫ энциклопедиясыһы ғалим Паллас" тип төҙәтелһә. дөрөҫөрәк булыр. Ҡырғаҙ түгел - ҡырғЫҙ Гүзәл Ситдиҡова (әңгәмә) 18:28, 3 июнь 2015 (UTC)[ответить]\nНи өсөн фекерҙәрҙе үҙгәртеп, төҙәтеп булмай?\nМайҡы бейға - түгел, бейГӘ Гүзәл Ситдиҡова (әңгәмә) 09:49, 28 июль 2015 (UTC)[ответить]\nВиноград түгел, йөҙөм ашайҙар тип төҙәтергә кәрәк Гүзәл Ситдиҡова (әңгәмә) 13:32, 6 декабрь 2015 (UTC)[ответить]\nЭшләнде.--Ryanag (әңгәмә) 07:41, 13 декабрь 2015 (UTC)[ответить]\nЯңылыҡтар урынына радионан көнө буйы фортепиано музыкаһы тапшырыла --Ләйсән 15:37, 12 апрель 2016 (UTC)\n1.1 Төҙәтмәләр кәрәк\n3 Кавалерия дивизияһы\n4 1 миллионынсы өфөлө\nнимес тип яҙылған, немец халҡы тураһында һүҙ барамы? --Ләйсән (әңгәмә) 10:07, 29 декабрь 2015 (UTC)[ответить]\nФашистик немец тураһында.--Саган (әңгәмә) 11:31, 29 декабрь 2015 (UTC)[ответить]\nшулай тип яҙыу дөрөҫ буламы? --Ләйсән (әңгәмә) 11:37, 29 декабрь 2015 (UTC)[ответить]\nМиңә аңлашыла.--Саган (әңгәмә) 11:47, 29 декабрь 2015 (UTC)[ответить]\nжелезный аргумент. --Ләйсән (әңгәмә) 11:49, 29 декабрь 2015 (UTC)[ответить]\nТөҙәтмәләр кәрәк[вики-тексты үҙгәртергә]\nҺуғыш ваҡытында ҡыйратылған немец (йәки алман) машинаһындағы типография материалдары 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының башҡорт телендә сыҡҡан «Ҡыҙыл атлылар» гәзитен сығарыу өсөн дә файҙаланыла.\nУҡыусыларының һаны буйынса донъяла беренсе урынды япон гәзите The Yomiuri Shimbun алып тора. Һәр көн уны яҡынса 10 млн кеше уҡый - был Швеция һәм Венгрияла йәшәүсе халыҡ һанына тиң.\n--Гүзәл Ситдиҡова (әңгәмә) 19:00, 7 ғинуар 2016 (UTC)[ответить]\nЭшләнде. Һүҙлектәрҙә «немец» тип яҙылған. --Ryanag (әңгәмә) 09:47, 8 ғинуар 2016 (UTC)[ответить]\n«Һүҙлектәрҙә «немец» тип яҙылған» тигән фекер менән килешмәйем: әле сығып ятҡан 10 томлыҡ «Башҡорт теленең академик һүҙлеге»нең 6-сы томында (561-се бит) «нимес» тә бирелә (һөйләш һүҙе тигән аңлатма менән, әлбиттә). Гәзит-журналдар ҙа төрлөсә яҙа, ике вариант та осрай. Булған тәҡдимгә лә бер ҡаршылығым юҡ. Шулай ҙа аптыратҡаны: ҡайһы бер нәмәләрҙе тәүге тәҡдимдән үк төҙәтәбеҙ ҙә ҡуябыҙ, ҡайһылары әллә ниндәй ҙур ҡаршылыҡ тыуҙыра. «Немец» тип төҙәтеү мотлаҡ икән, ниңә быға тиклем күп урында «нимес» тип яҙылып килде һуң? «Немецтар» мәҡәләһенең йүнәтмәһе «Ниместәр»гә ҡуйылған, баш һүҙҙә лә «ниместәр, шулай уҡ әлмәндәр» тип әйтелә. Артыҡ «башҡортлашыу» һөҙөмтәһе булараҡ, һүҙлектәрҙә булмаған, булһа ла йәнле телдә бөтөнләй ҡулланылмаған һүҙҙәр БашВикила күп. Мәҫәлән, күп ерҙә ижади союздарҙы (яҙыусылар, журналистар һ.б.) «союз» тип әйтәләр һәм яҙалар, шул уҡ ваҡытта төрлө нигеҙләуҙәр менән «берлеге» тигәнде ҡыҫтырырға тырышабыҙ. Төҡдим: телгә иғтибарлыраҡ булайыҡ һәм бер уртаҡ фекергә килеп эш итәйек әле, йәмәғәт. --Айсар (әңгәмә) 10:36, 8 ғинуар 2016 (UTC)[ответить]\nСм. тему выше, это было сделано не с первого раза и в Википедии нужно учитывать обоснованные мнения всех участников (+ к вашим источникам статья в БЭ и словарь Ураксина). Конечно лучше бы обсуждать все эти вопросы здесь — Википедия:Ҡыҙыҡ мәғлүмәт — до появления информации на главной странице. По творческим союзам и т.п. - переименуйте где надо (Википедия:Ҡыйыу булығыҙ), если немного сомневаетесь или нет прав для переименования поверх перенаправления, то через страницу Википедия:Исемен үҙгәртеүгә.--Ryanag (әңгәмә) 10:12, 9 ғинуар 2016 (UTC)[ответить]\nЯҙыусылар союзы, Европа союзы тип әйтә радио-телевидение. Яҙыусылар берлеге, Европа берлеге тигәнде ишеткәнем юҡ, ҡайһы бер википедиясылар башҡортлаштырыу өсөн шулай яҙалар. --Саган (әңгәмә) 14:35, 9 ғинуар 2016 (UTC)[ответить]\nЙортһоҙ, ярлы һәм башҡа мохтажлыҡта йәшәүселәр өсөн гәзит сығарыусылары Халыҡ-ара урам гәзиттәре селтәре ойошмаһы 40 илде 120 гәзитте берләшә. - 40 илдәге 120 гәзитме? Әллә 40 ил, 120 гәзитме?\n1919—1920 йылдарҙа Петроградта Башҡорт айырым кавалерия дивизияһы «Салауат» баҫтырып сығара. - Һүҙ төшөп ҡалған, ахыры. --Ләйсән (әңгәмә) 16:00, 1 февраль 2016 (UTC)[ответить]\nЙортһоҙ, ярлы һәм башҡа мохтажлыҡта йәшәүселәр өсөн гәзит сығарыусылары Халыҡ-ара урам гәзиттәре селтәре ойошмаһы 40 илде, 120 гәзитте берләштерә.\nБоронғо грек мифологияһындағы баТШа улы Ясон, алтын тире эҙләп сәйәхәт иткән ваҡытта, тик ҡатын-ҡыҙҙар хакимлек иткән Лемос уТРауына юлыға. 18 апрелдә күренекле башҡорт яҙыусыһы, йәмәғәт эшмәкәре Дауыт Юлтый ТЫУЫУЫНА 120 йәш тула.--Ләйсән 15:44, 12 апрель 2016 (UTC)\nРәхмәт, төҙәтелде.--Ryanag (әңгәмә) 05:32, 13 апрель 2016 (UTC)[ответить]\nКавалерия дивизияһы[вики-тексты үҙгәртергә]\n112-се Башҡорт кавалерия дивизияһында командованиеның оператив бойороҡтАры асыҡ эфир аша башҡорт телендә лә бирелгән, дошмандар телде белмәүе менән аңлатылған.\n2014 йылда «Пегас» йондоҙлоғонОң бер йондоҙона «Урал батыр» исеме бирелгән. --Ләйсән (әңгәмә) 07:14, 2 июнь 2016 (UTC)[ответить]\nҘур Рәхмәт! Ҡыҙыҡлы мәғлүмәттәрегеҙ булһа ошонда яҙығыҙ. --Ryanag (әңгәмә) 07:57, 2 июнь 2016 (UTC)[ответить]\n1 миллионынсы өфөлө[вики-тексты үҙгәртергә]\nҠыҙыҡ өсөн генә. Миллионынсы өфөлө, тип 5 кеше таныла. Шуларҙың береһе менән бөгөнгө көндө бергә эшләйбеҙ. --Рөстәм Нурыев (әңгәмә) 09:50, 2 июнь 2016 (UTC)[ответить]\nДиңгеҙ мәсете - аңлатма кәрәк. Ни өсөн диңгеҙҙән йыраҡ ауылда шундай мәсет бар?\nТораҡ пункты - татарса, башҡорт телендә ундай төшөнсә юҡ. Кеше йәшәгән урындар тип алыу тәбиғи булыр Гүзәл Ситдиҡова (әңгәмә) 05:49, 26 июнь 2016 (UTC)[ответить]\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Ҡалып_буйынса_фекерләшеү:Ҡыҙыҡ_мәғлүмәт&oldid=610968 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 05:50 26 июнь 2016 үҙгәртелгән.