Ҡала ҡыҙы Финзирә\n21 Июнь , 18:07\nФото:Ә. Хөсәйенова фотоһы.\nҒафури районының Оло Үтәш ауылында өлгөлө, уңған, күп балалы ғаиләләрҙең береһе Финзирә менән Венер Бәшәровтар, 30 йыл татыулыҡта ғүмер итеп, биш балаға ғүмер биргән. Йорт хужабикәһе Финзирә – ҡала ҡыҙы. Бынан өс тиҫтә йыл элек Оло Үтәшкә килен булып төшөп, хәҙер үҙ кешегә әйләнгән.\nҠала ҡыҙы нисек ауылды үҙ иткән һуң, тиһегеҙме? Стәрлетамаҡ ҡалаһынан Рәйфә менән Фәнил Әминевтәрҙең берҙән-бер ҡыҙы бәләкәй сағынан Оло Үтәш ауылында йәшәгән Мәрйәм нәнәйенә ҡунаҡҡа килеп йөрөгән. Ул ауылдың ҡаланыҡына оҡшамаған һил, тыныс мөхитенә, саф һауаһына мөкиббән була. Ғүмерлек мөхәббәтен – тормош юлдашын да ошонда осрата, ауыл егете Венер менән өс йыл дуҫлашып йөрөй, 1992 йылдың йәмле йәйендә һөйөү утында янған ике йәш йөрәктең гөрләп туйҙары үтә.\nАуыл тормошон үҙ иткән ҡала ҡыҙы менән ауыл егете ошонда төпләнергә була һәм бына 30 йыл инде татыулыҡта ғүмер йомғағын һүтәләр. Ғаиләле булып йәшәүҙәренә өс йыл тигәндә, үҙ нигеҙҙәрен булдырып, өй туйлайҙар. Шатлыҡ өҫтөнә бәхет өҫтәп, 1993 йылда мөхәббәт емештәре – тәүге улдары Илһам, йәнә өс йылдан Илдар донъяға ауаз һала. 2000 йылда ҡыҙҙары Резедаға атай-әсәй булалар. Туғыҙ йыл үткәс, Фирүзә тыуа һәм, ағай-апайҙары тыуған ояларын ҡалдырып, үҙаллы тормошта йәшәй башлағас, кескәй ҡыҙҙары яңғыҙы үҫмәһен тип, уға иптәшкә йәнә бер ҡыҙ алып ҡайталар. Шулай итеп, иң кесеһе Светлана ишле ғаиләлә бишенсе бала булып донъяға килә. Ҡыҙҙар Еҙем-Ҡаран мәктәбендә 6-сы һәм 3-сө класта уҡый. Балаларының өлкәндәре үҙ ғаиләләре менән Өфөлә йәшәй, атай-әсәйҙәренә бер ейәнгә, ике ейәнсәргә олатай-өләсәй булыу бәхетен татытҡандар.\nУлдарының өлкәне 18-се дауаханала – тракторсы, кесеһе такси хеҙмәтендә эшләй, Резедалары медучилище тамамлаған, әле ул – республика балалар дауаханаһында шәфҡәт туташы. Ҡала ҡыҙы хәҙер кинәнеп башҡортса һөйләшә, балалары ла башҡорт мөхитендә тәрбиәләнә. Ишле балаларға ғүмер бүләк итеп, уларға үҙ өлгөһөндә матур тәрбиә орлоҡтары сәскән Финзирә Фәнил ҡыҙы 2015 йылда “Әсәлек даны” миҙалы менән бүләкләнгән.\nҒаилә башлығы Венер Биктимер улы, Оло Үтәш ауылында тыуып үҫеп, өс тиҫтә йыл ғүмерен “Ағиҙел” колхозында механизатор һөнәренә бағышлаған. Улдары ла, атайҙарынан күреп, техникаға тартылған. Хужалыҡ тарҡалғас, шәхси предприятие асып, биш йыл инде ирле-ҡатынлы Бәшәровтар ярҙамсы хужалыҡтарында эшмәкәрлек алып бара, үҙҙәренән һәм ауылдаштарынан артҡан һөттө йыйып, Еҙем-Ҡарандағы Ибраһимовтарҙың предприятиеһына тапшыра.\nБәшәровтарҙың крәҫтиән-фермер хужалыҡтарында малдары ла ишле, һауын һыйырҙары – дүрт баш, тағы таналар, башмаҡтар, ҡолондары менән йылҡы малы тиҫтәләп баш иҫәпләнә. Малдарын йылдан-йыл ишәйтә баралар. Ҙур, иркен һарай, ялан кәртә, техника өсөн гараж да төҙөгәндәр. Ишле малға аҙыҡ әҙерләү өсөн бар техникаһы ла үҙҙәренеке. Тап ошо малдан килгән аҡсаға “МТЗ-82” тракторын яңыртҡандар, сапҡыс, йыйғыс, төргәкләгесте лә хәстәрләгәндәр. Йомош-юлға йөрөү өсөн “Лада-Гранта” еңел автомашиналары бар.\n– Ауылда йәшәй башлағанда мал ҡарай ҙа, һыйыр һауа ла белмәй инем, барыһына ла өйрәндем, бер эштән дә ҡурҡмайым, һыйыр ҙа һауам, ағын эшкәртеп, төрлө ризыҡ та әҙерләйем, йөн дә иләйем, бәйләм дә бәйләйем, тегәм дә, заманында балаларға бер нәмә лә һатып алманым, үҙем тегеп кейҙерә инем, эште ирҙәрҙекенә, ҡатын-ҡыҙҙарҙыҡына бүлмәйем, хатта тракторҙы ла ирем менән бергә ремонтлайбыҙ, – тине Финзирә, ҡәнәғәт йылмайып.\nҺәр ғаиләнең күркәмлеге, бәхете лә – татыулыҡта, бер-береңде аңлап, тормоштан кинәнес табып йәшәүҙә. Бәшәровтар быға өлгәшә алған. “Иң мөһиме – бер-береңә хөрмәт күрһәтеп һәм аңлашып, терәк-таяныс булып, кәңәшләшеп, уртаҡ фекергә килеп йәшәү, шундай сифаттар ғаиләне ныҡлы һәм берҙәм, татыу итә лә инде”, – ти улар.


Өсөн бурыстарҙы йыйыу буйынса агентлығы Япония, Монголия - Бөтә Япония онлайн юрист. Юпонский хоҡуҡи портал адвокат ҙур.\nӨсөн бурыстарҙы йыйыу буйынса агентлығы Япония, Монголия\n4 аҡш доллары йыйҙы беҙҙе бер мәл\nМонголия баҙарҙарында һәм тармаҡ лидерҙарының өсөн коллекторҙар японияла халыҡ-ара, халыҡ-ара юридик хеҙмәте (Япония) 2003 йылдың мартында булдырылғанг-н Харагути Каоруның, юрист-ара тәжрибә менән сирек быуаттан ашыу әйләнештә менән мульти-договорҙағы эштәр Азия, европа һәм аҡш-тан килә. Беҙ үҙен адвокат тип һанаусылар бик һирәк харагути япон береһе офисында халыҡ-ара хоҡуҡ буйынса, уларҙың тышҡы бурысы буйы йыйған ун биш йылдан ашыу шөғөлләнә. Беҙ хоҡуҡи мәҙәниәтен уникаль урын биләй, япон һәм монгол квалификациялы юристар бурыслылар өсөн йыйырға рөхсәт булһа ғына уларҙың тышҡы бурысы. Өҫтәүенә этик тәьмин итеүегеҙ, хеҙмәттәр буйынса бурысы почтовые юғары сифатлы һәм юғары һөҙөмтәле, мөһим етештереү һәм беҙ шулай уҡ суд тикшереүе глобаль һәм банкротлыҡ хеҙмәттәрен урындағы клиенттар ҡала. ТИСИЭМ төркөмө ағзаһы булараҡ, әүҙем һәм акционерҙарҙың, коллектор агентлыҡтары селтәре менән ҡапларға һәм юридик фирмаһы һайлау бутик глокальный, кредитор беҙ сит ил мәнфәғәтен сағылдыра, тышҡы сауҙа, коллектор агентлыҡтары һәм сит ил компанияһында страховкаланған.\nТөп офисты, шулай уҡ беҙҙең аеа ағзаларының береһе булып тора, халыҡ-ара ассоциацияһы, бөтә донъя буйынса ундан адвокат 189 илдәрҙән 3000-дән ашыу ағзаһы. Г-н Каоруның Харагути-береһе өсөн АЕА районы азия директоры. Почтовые ара бурыстары-бынан тыш, беҙ барыһы да яҡшы эшләй. Киң һорау менән беҙ таныш хоҡуҡи ғына түгел, шулай уҡ тармаҡта проблемалар бар, беҙ бындай тәжрибә киң белем һәм бурыстарына ҡағылған коллекция халыҡ-ара, халыҡ-ара валюта хәүефтәрен нисек дәғүәләр, шаблон буйынса йыйып, исковой срок үткәнгә, халыҡ-ара шәхси хоҡуғы, бизнес һәм Япония мөнәсәбәте күрһәтеү саралары тураһында махсус закон Тәжрибә иҫбат беҙҙең хеҙмәтебеҙҙе ихтирам һәм юғары, экспортҡа шул тиклем шундай компанияларға үткәреү Nippon ул, инвестицияларҙы страховкалау (Некси) һәм ҡытай экспорт-маҡтауҙарға лайыҡ булған һәм ҡайһы бер страховкалау институтын корпорацияһы донъяның алдынғы неоднократный кредит, бурысы, донъяға йыйыу менән шөғөлләнә. Почтовые сифатлы өҫтөнлөк биреү беҙҙең бурысыбыҙ булып тора. тиҙлек һәм өҫкө исемлеге буйынса хеҙмәтен атҡарып, ғәмәлде үтәү бурысы буйынса беҙ бөтә почтовые ул беҙҙең менән. Йәнә һәм йәнә, оператив һәм профессиональ башҡарырға бурыслы кредитор бурыстарын ҡайтарып ҡалдыра, беҙ кәм тигәндә йәлеп итеү мөмкинлеге барлыҡҡа килде. дуҫлыҡ юлы өмөтһөҙ һәм ҡурҡыныслы ашыу бурыслы банкротлыҡ процедураһы аша бер-береһе менән яраштырыуға йүнәлтелә, йыйыу процесын тиҙләтергә мөмкинлек бирә. Аҡш долларына тиклем суммала 100 берәмек йөҙҙән тирбәлә дәғүәләр аҡш доллары йыйып, 000. Һәм беҙ ике миллион долларҙан ашыу бурысы йыйылған тиҫтәләгән миллион доллар йыйып, әлегә тиклем осорҙа алты ай дауамында беҙ бер. алты миллион корея америка бүлендек компанияһы кредитор атолл. Бөгөнгө көнгә ҡарата, беҙҙең клиенттар аша беҙ ун биш ағзаһы тисиэм төркөм йыйҙы. Ҙур телевизион компанияларының береһе булып тора, беҙ улар ткм буйынса ҡытайға тапшыра. Почтовые алдан юридик хеҙмәттәр буйынса бурыстарын тәьмин өҫтәүенә, беҙ-ара килешеүҙәр һәм рөхсәт бәхәстәре. түбәндәге бурыстар почтовые өлкәһендәге эшмәкәрлеге йәлеп ителәсәк. Беҙ бурыслыларҙы судҡа кредитор бурысы булған сит ил мәнфәғәтен, беҙгә үҙенең япон почтовые артабанғы барышы, ваҡытлы ҡарар өсөн актив һәм яҡларға бурыслы. Беҙ сит ил мәнфәғәтенә ҡаршы күрһәтеү бурыслының кредиторы беҙҙең япон, банкротлыҡ тура файл өсөн, ҡорғандар, граждандар активлаштыра, коммерция йәки юридик йәки башҡа процедуралар реорганизационный, япон законға ярашлы рөхсәт ителә. ТИСИЭМ төркөмө акционеры булараҡ, беҙ почтовые бурысығыҙ бар, килеп сыҡһа, халыҡ-ара алыш-биреш тауарына өсөн сирек быуаттан артыҡ. Атап әйткәндә, кредитор бурысты һәм ҡытай һәм япон почтовые буйынса бай тәжрибә туплау өсөн беҙ, 2015 йылда башлап, монгол өсөн кредитор. Ҡытайҙың эре сауҙа ойошмаһы юридик һәм именит беҙ күп осраҡта эшкәртеү сығыш страховкалаусыларға бурыстарының береһе кәңәшсеһе, был ойошманың араһында почтовые (ҡытай һәм япон компаниялары менән берлектә етештерелгән араһында ебәрҙе, улар бизнес эшләйбеҙ). Беҙ бер үк ваҡытта эшләй эштең йөҙҙән ашыу, уртаса килгән дөйөм сумма өс миллиардтан ашып китте. Уҙған йыл миллион иендан бер осраҡта беҙ хатта йөҙҙән йыйҙы. сауҙа бәхәскә сәбәп юғарыла килтергән осраҡта) компанияһының япон иенаһы эш хаҡын арттырыу һәм һөҙөмтәһендә көсһөҙләнә һәм сығымдарҙың финанс торошоноң насарайыуына 2) дефекттар аҙыҡ-түлеккә, атап әйткәндә, етешһеҙлектәрҙе йәшереп. Һуңғы сәбәпкә килгәндә, мәсьәлә тураһында, үҙәк ҡытай йәки япон ниндәй закон ҡулланыу. Әгәр яғынан килешеүҙе-бирештән түгел, ҡаралған, тип көйләп, килешеү хоҡуғы, халыҡ-ара Конвенция тураһында килешеү берләшкән милләттәр Ойошмаһы-биреш тауарына (КМКПТ) автоматик рәүештә ҡуллана. Кмкпт яуаплы булыуы тураһында конвенция буйынса берҙәм юнситрал граждандарына биреп, уларҙың хоҡуҡи режимы тәьмин итеү өсөн берҙәм яҡшыртыуға йүнәлтелгән юлы менән халыҡ-ара сауҙа-ара тауар һатҡан. 1988 йылдың ғинуарынан көсөнә инеүенә бер КМКПТ, Япония кеүек менән етмеш-беренсе, илдә 2009 йылдың авгусында бер сифаты конвенцияһында ҡатнашыу. Шул уҡ ваҡытта күпселек ҡатнашыусы дәүләттәр араһында Европа һәм Төньяҡ Америка килә, ҡайһы бер дәүләттәре-ағзаларының дәүләттәр берләшмәһе, Көньяҡ-көнсығыш азия һәм яҡын көнсығыш илдәренең ҡайһы берҙәре. Ағза-дәүләттәрҙең күбеһе КМКПТ булып, АҠШ, Канада, Мексика, бөтә европа илдәре, бөйөк британия, Төркиә, рәсәй, украина, Ҡытай, көньяҡ корея, Монголия, Сингапурҙа, Австралияла, яңы зеландияла һәм Ираҡ. Ҙур урынлашҡан дәүләт бөйөк британия, Гонконг, Тайвань, Таиланд, Малайзия, Вьетнам, Филиппин, Мьянма, Индонезия, Һиндостан, Пакистан, Бангладеш, Шри-Ланка. Дәүләт-ағзаларының барыһы кмкпт ризалашты, сығымдар ныҡ ярҙам КМКПТ урап тип ҡабул итә, хоҡуҡ мәсьәләләре һәм хоҡуҡ ҡулланыу һөҙөмтәһендә сит ил кисергән билдәләү. Ағза-дәүләттәре илдәренең дәүләт ҡотолорға мөмкин кмкпт закондарҙы ҡулланырға кәрәклеген, бизнес менән шөғөлләнә улар унда шул осраҡта, әгәр яғынан килешеү-үҙ хәле ризалығын белдереп кмкпт менән һатыла. Мәҫәлән, япон компанияһы япон дәүләттең закондар ҡулланыу тураһында ҡарар ҡабул итә ала, регламентты үтәү-биреш килешеүен, сөнки ул хәл булманы ҙур баҙар власы (закон буйынса, дәүләт үҙ ауырлығы артыҡ ҙур партиялар менән бик йыш ҡулланырға мөмкин КМКПТ). Бынан тыш, сит ил дәүләттәре ҡануниәтен ҡулланыу осраҡтары суд ҡарарҙары, халыҡ-ара хәл тураһында һәр конкрет бәхәс ҡотолорға мөмкин. купля-тауар һатыу. Шарттарҙың береһе, дәүләт һалған булып, конвенцияһына ҡул ҡуйыла, тип, шулай уҡ уның положениеһы көсөнә эйә булыр, был хәл башҡа закон һәм дәүләт булараҡ, дәүләт кимәлендә закон ҡабул ителергә тейеш. Икенсе һүҙ менән әйткәндә, илдә, халыҡ-ара конвенция үҙ көсөнә ҡасан һәм ҡайҙа бер-бер артлы булып тора. мәсьәлә бәхәс-һатыусы, тауар конвенция хәле туранан-тура ҡулланып, уларҙы дәүләт ҡанундары булған кеүек. Һәм шундай хәлгә асыҡлыҡ конвенция конкретность, илдәрендә суд-хөкөм эштәрендә уларҙы ағзалары ҡағиҙәләргә һылтанма яһау мөмкин. Дәүләт-ағзалары, тимәк, тигәнде аңлата, - тип башланы кмкпт де-факто ҡарата ҡануниәтте, халыҡ-ара алыш-биреш тауарына ҡарамаҫтан, дәүләт закондары, коммерция эшмәкәрлеген көйләү яғында булмаһа, ул-биреш килешеүе. Беҙ күп һанлы офисында халыҡ-ара хоҡуҡ хәле буйынса бәхәс-ара сауҙа эштәрендә ҡулланыла. кмкпт харагути, 2009 йылдың авгусында был беҙ үтәй алмай. Беҙ уйлағанса, был тенденция киләсәктә беҙҙең бизнес кмкпт ҡулланыу сифатын арттырыу. Бурыслы япондарҙан айырмалы рәүештә, йыш ҡына буйынса бурыстарын түләргә теләмәгән бурыслылар монгол үҙ-яҡшы нигеҙ. Был осраҡта кредиторҙар бурыс йыйыуҙы суд процесында монгол юрист ярҙамы күрһәтеү өсөн ышаныс ҡағыҙы кәрәк ул. аша менән. Әгәр бик ҙур бурыс, халыҡ-ара арбитраж яраҡлы хәл булып тороуын иҫәпкә алып, монголия халыҡ-ара арбитраж тулды. Әммә, нисек йыйыу өсөн йыш ҡына сит илдә бәләкәй һәм урта кредитор бурысы бик ҡәҙерле булған арбитраж өсөнсө, ҡайһы берҙәре төҙәтмәгә юрисдикция эйә булып япон компанияларының тураһында килешеү кеүек. профилендә-монголдар менән һатырға бурыслы.\nӘлеге пунктына ярашлы, ике яҡта баярҙарҙың арбитраж суд тикшереүе килешелгән йәки файл урын менән сикләнгән, һ.\nмәҫәлән, японияла. Был осраҡта, бындай төҙәтмәләр көсөнә тураһында юрисдикция эйә, йыш ҡына юрист булып талаптар монголса монгол иҫәпләшмәй түләргә бурыслы ваҡытында түләнмәгән бурыс, сөнки ул белмәй, тип адвокаттар суд вәкәләттәрен почтовые буйынса бурысы юҡ. Бында мәсьәлә, шул саҡта (1) ҡарар бар икән, ҡануниәткә ярашлы, Монголия, япония сығарған судҡа башҡарыу тейеш, һәм (2) лит.\nюрисдикция эйә элекке монголияла эшләй, әгәр ҡарар, хөкөм сығарыу япон неисполнение.\nБеренсе һорау мәғәнәле яуап: юҡ. Сит ил граждандар процессуаль кодексының йөкмәтеү тураһында суд ҡарарҙарын үтәгән. Монголияла киләһене әйтергә була: дәүләт ҡануниәте тураһында закон үтәлеше мотлаҡ итеп ағымдағы нөктәһе был түгел, монгол, суд ҡарарын башҡарыу суд договорҙа монгол яҡлы булды. сит ил хәлдәре, халыҡ-ара мөнәсәбәте. Суд ҡарарын хупларға ғына булмай шул монгол сит ил судҡа бирергә, суд ҡатнашыусы илдәрҙең бындай килешеү. Сөнки Японияла һәм Монголияла халыҡ-ара килешеү төҙөү тураһында түгел тауар һатып, ҡарар, хөкөм сығарыу ҡулланыу монголия япон була алмай. Беҙ был мәсьәлә менән ҡалдырып, икенсе, япон юрисдикция эйә булған ли элекке саҡта хатта тотоу, суднолар япон неисполнение иҫбатлай. Иҫәпкә алырға, тигән ҡарар сығарған судҡа башҡарыу тейеш түгел. монголияла япон, япон компанияһы теләһә ниндәй һөҙөмтәләргә килтереү тураһындағы тәҡдим ғәҙел файҙаһы юрисдикция эйә. Монголияла үтәп хоҡуҡи позицияһы суд кредиторҙар япон япон була алмай, сөнки был тыйыла монголия монголдарға ҡаршы ҡануниәткә ярашлы, бурыслыларҙы судҡа бирәсәктәр. Ахыр сиктә, тигәнде аңлата был, намыҫһыҙ бурыслы кредитор тип хоҡуҡи яҡлау саралары монголдарға ҡаршы югереп килде лә, японса, японса эш ҡасан етә юрисдикция эйә. Бындай хәлгә, нисек был, монголдар туҡтап, иҫәпләшергә мөмкин булған. юрисдикция эйә тураһында килешеүгә төҙәтмәләр-иң эштәре һәм һатыуға тиклем. Монгол шуның өсөн иҫәпләшә алмай бурыслы монгол һорауҙарына адвокат, суд процесында монголия биргән өсөн, хатта, әгәр алыш-биреш килешеүен, Японияның юрисдикция эйә булыуы тураһында төҙәтмәләр шуларҙың туплау бурысы тора. Өгөт-кәңәш йәки адвокат юридик фирмаһы менән бәхәстәрҙе хәл итеү тураһында төҙәтмәләр беҙ бирелешен тикшереү, уларҙың тәжрибәһен киң белемгә эйә тулы һәм монгол, япон һәм халыҡ-ара суд практикаһы.


Хеҙмәт кешеһен ҙурлай май\n4 Май 2018, 21:37\nБеренсе май байрамын билдәләү 1886 йылдарға барып тоташа. Быуаттан ашыу тарихы булған был көн Рәсәйҙә тәү башлап 1890 йылда Варшавала билдәләнә. 1917 йылғы Октябрь революцияһынан һуң ул рәсми байрам булып таныла һәм ошо көндә митингылар, демонстрациялар үткәрелә башлай. Район үҙәгендә үткән байрам сараһына ла, көн ямғырлы булыуға ҡарамаҫтан, халыҡ арыу ғына йыйылды.\nБеренсе май байрамын билдәләү 1886 йылдарға барып тоташа. Быуаттан ашыу тарихы булған был көн Рәсәйҙә тәү башлап 1890 йылда Варшавала билдәләнә. 1917 йылғы Октябрь революцияһынан һуң ул рәсми байрам булып таныла һәм ошо көндә митингылар, демонстрациялар үткәрелә башлай.\nЙөҙ ҙә егерме һигеҙ йыллыҡ байрам, баҡтиһәң, бөгөн дә үҙ әһәмиәтен юғалтмаған. Хәйер, үҙгәргән ул үҙгәреүен. Хәҙер уның сәйәси һыҙаты юҡ тиерлек. Яҙ һәм хеҙмәт байрамында халыҡ яҙғы баҡса эштәре менән булыша, туған-тыумасалары, балалары менән осраша, өмәләр үткәрә, ауылдарҙа концерт кеүек тамашалар ҡуйыла.\nРайон үҙәгендә үткән байрам сараһына ла, көн ямғырлы булыуға ҡарамаҫтан, халыҡ арыу ғына йыйылды. Үҙәк майҙанда йәрминкә лә ойошторолдо. Унда һәр йылдағыса беренсе мәктәп балалары ла әүҙем ҡатнашты. Ирекмәндәр балалар өсөн төрлө уйындар, ярыштар үткәрҙе.\nБеҙҙең район гәзите лә ситтә ҡалманы, гәзиткә яҙылыусылар араһында махсус бүләк – волейбол тубы уйнатты.\nБайрам тантанаһын асып, Мораҡ ауыл биләмәһе хакимиәте башлығы вазифаһын башҡарыусы Азат Ишбулдин йыйылыусыларҙы тәбрикләне.\n- Йылдар үтеү менән май байрамының әһәмиәте юғалмаған, ул әле булһа тыныслыҡты пропагандалай, хеҙмәт кешеһенең эшен күрергә, тейешле баһаларға өндәй. Сөнки нәҡ хеҙмәт кешеһенең фиҙаҡәрлеге арҡаһында беҙ ныҡлы йәмғиәт, дәүләт булып ойошҡанбыҙ, - тине ул сығышында.\nРайон Советы рәйесе Айрат Болғаиров та Мораҡ халҡын байрам менән ҡотланы, хеҙмәт кешеләренә рәхмәт һүҙҙәрен еткерҙе.\nТантанала белем биреү өлкәһендә оҙаҡ йылдар фиҙаҡәр хеҙмәт иткән, намыҫлы эшләгән уҡытыусы, БР-ҙың мәғариф отличнигы Гүзәл Мөхлис ҡыҙы Сәхибгәрәева менән 36 йыл дарыухана селтәрендә провизор-инспектор булып эшләгән Галина Михайловна Никитина “Хеҙмәт ветераны” исеме менән билдәләнде.\nГүзәл Сәхибгәрәеваны белмәгән кеше юҡтыр. Хеҙмәт юлын 37 йыл элек Ибрай һигеҙ йыллыҡ мәктәбендә башлаған уҡытыусы нисәмә быуын балаларға төплө белем биргән, “Иң яҡшы башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы”, “Уҡытыусы –оҫта” бәйгеләре лауреаты ла ул. Уның уҡыусылары район, республика кимәлендәге башҡорт теле һәм әҙәбиәте олимпиадаларҙа ҡатнашып, призлы урындар яулаған, төрлө ижади бәйгеләрҙә әүҙем ҡатнашҡан. Хәҙерге көндә Гүзәл Мөхлис ҡыҙы хаҡлы ялда, ике ейәнен тәрбиәләргә ярҙам итә, тегеү, бәйләү менән шөғөлләнә.\n- Яҙ һәм хеҙмәт байрамы мине бала саҡҡа алып ҡайтҡандай булды. Ҡатырғанан тыныслыҡ күгәрсендәре эшләп, ҡағыҙҙан сәскәләр яһап, демонстрацияға беҙ ҙә сыға торғайныҡ. Байрам айҡанлы бындай оло бүләк алыуы минең өсөн икеләтә бәхет. Хеҙмәт кешеһен күрә белеп, уның эшен ваҡытында баһалағандары өсөн етәкселеккә ҙур рәхмәт,- тине ул рәхмәт һүҙҙәрен белдереп.\nШулай уҡ сарала “Берҙәм Рәсәй” партияһының “Республиканы ас!” проекты сиктәрендә ойошторолған фотоконкурста ҡатнашып, икенсе урын яулаған (“Башҡортостан ынйылары” номинацияһы) Константин Канаревҡа биш меңлек сертификат тапшырылды. Әйткәндәй, был ижади бәйгелә 150 конкурсанттың 750-нән ашыу эше ҡатнашҡан. Шулар араһында беҙҙең яҡташтың эше еңеүсе исемлегендә булыуы беҙҙең өсөн дә ҙур шатлыҡ.\n“Берҙәм Рәсәй” фирҡәһе тағы ла яңы ағзалар менән тулыланды. Район хакимиәте башлығы Ғайса Янбаев “Йәш гвардия” ойошмаһы етәксеһе, йәштәр, спорт һәм бәлиғ булмағандар эштәре буйынса бүлегенең баш белгесе Артур Әбдрәхимовҡа, әүҙем йәмәғәтсе Резида Исламғоловаға, Мораҡ 1-се урта мәктәбенең башланғыс кластар уҡытыусыһы Фидәлиә Юлтинаға танытмалар тапшырҙы.\n84-се янғын һүндереү часы начальнигы Юрий Спиваков та бер төркөм ведомство ветерандарына, балаларҙың ут менән шаярыуын, янғын осраҡтарын иҫкәртеү сараларында ҡатнашҡан әүҙемдәргә миҙалдар тапшырҙы.\nҒәҙәттәгесә байрам сараһы бай йөкмәткеле концерт программаһы менән үрелеп барҙы. Район мәҙәниәт һарайы артистары ғына түгел, ябай һәүәҫкәрҙә ҙә дәртле йыр-бейеүҙәре менән күңелдәрҙе елкендерҙе, йыр-моңдары менән бүлеште.


Һәр ҡаҙаныш нигеҙендә - яуаплы хеҙмәт\n18 Июнь , 10:25\nИлдә янғын хәүефһеҙлеге буйынса иң яҡшы белгестәр - “Газпром нефтехим Салауат” хеҙмәткәрҙәре\nЯҙын Советтар Союзы Геройы Ҡәйүм Әхмәтшин иҫтәлегенә арналған II Бөтә Рәсәй “Рәсәйҙең янғын хәүефһеҙлеге буйынса иң яҡшы белгесе - 2022” конкурсы уҙҙы. Уның йомғаҡтары буйынса “Рәсәйҙең янғын хәүефһеҙлеге буйынса иң яҡшы 100 белгесе” рейтингы төҙөлә.\nКонкурс онлайн-тест үтеү формаһында дистанцион уҙа. Янғынға ҡаршы тороусыларға сикләнгән ваҡыт эсендә максималь дөрөҫ яуап бирергә кәрәк була.\n“Нефть продукттары производствоһы өлкәһендәге ойошмалар араһында иң яҡшы һөҙөмтә” номинацияһында “Газпром нефтехим Салауат” йәмғиәтенең өс янғын һүндереүсеһе лидерҙар иҫәбенә инә. Рейтингтың башында 22-се янғын-ҡотҡарыу часы отрядының бүлек командиры Ирек Ғәлимов, икенсе һәм өсөнсө урында 21-се отряд янғын һүндереүсеһе Александр Захаров һәм 25-се отрядтың бүлек командиры Владимир Горбунов.\n- Конкурсҡа ғариза биргәндә, призлы урын алырмын тип өмөт тә итмәнем, сөнки ҙур масштабта уҙғарылыуын, унда хәүефһеҙлекте тәьмин итеү тармағында эшәүсе илдең иң яҡшы белгестәре ҡатнашырға тейешлеген аңланым. Еңеүгә мөмкинлегемде бик һүлпән тип иҫәпләүемә ҡарамаҫтан, бәйгелә ҡатнашыу өсөн ентекле әҙерләндем, конкурс ойоштороусылар биргән исемлектәге темаларҙы яҡшылап ҡарап сыҡтым, техник документтарҙы өйрәндем. Алдан тест биреп ҡарау минең призлы урын алыу мөмкинлеге булыуын күрһәтте. Шулай ҙа үҙемдең һөнәрем буйынса Рәсәйҙең янғын хәүефһеҙлеге буйынса иң яҡшыһы булыу минең өсөн сюрприз булды, - тип һөйләй еңеүсе Ирек Ғәлимов.\n- Минең эшем һәм вазифа бурыстарым компания объекттарында янғын хәүефһеҙлеге менән бәйле, унда хаталар булырға тейеш түгел, сөнки улар етди эҙемтәләргә килтереүе ихтимал. Шуға күрә конкурсҡа әҙерләнеү белгәндәремде ҡабатлау ине. Ҡатмарлы һорауҙарға асыҡлыҡ индерергә һәм кәрәкле мәғлүмәтте алырға миңә отряд командиры ярҙам итте, - тип бүлешә Владимир Горбунов. - Был өлкәләге иң яҡшы белгестәр менән конкурста ҡатнашыу мөмкинлеге алғас, мин, әлбиттә, тулҡынландым, шулай ҙа етди әҙерлек призерҙар иҫәбенә инергә ярҙам итте. Һөҙөмтәләр менән, әлбиттә, ҡәнәғәтмен, был тағы ла бер ҡаҙаныш, алынған тәжрибә, бынан тыш, конкурс миңә һөнәри компетентлығымды күтәрергә булышлыҡ итте.\nКонкурстың һөнәри эшмәкәрлегендә мөһим роль уйнауын Александр Захаров та билдәләй һәм үҙ алдына яңы маҡсаттар ҡуя.\n- Онлайн форматта үткән конкурста беренсегә ҡатнаштым. Шуны әйтә алам, был ғәҙәти түгел һәм ҡыҙыҡлы. Әйткәндәй, әҙерләнгәндә шулай уҡ дистанцион формаларҙы ҡулландым, Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының һәм башҡа структураларҙың норматив документтарын, бойороҡтарын өйрәндем. Үҙемдең тәүге конкурста сығыш яһауым менән ҡәнәғәтмен, шулай ҙа киләсәктә тағы ла ҡатнашып, юғарыраҡ урын яуларға уйлайым, - ти Александр.\nАлена Бизикина фотоһы.


Дүртөйлө районы баҫыуҙарында мал аҙығы әҙерләү йылдам бара\nКиров исемендәге тоҡомсолоҡ заводында судан үләне сабыла. Ленин, Киров, Россия, Вәлиев исемендәге хужалыҡтарҙа борсаҡ культураһынан мул уңыш аларға ниәтләйҙәр.\nКиров исемендәге тоҡомсолоҡ заводы баҫыуҙарында ла ҡыҙыу ураҡ мәле. Борсаҡ урыусы комбайнсылар өсөн яуым-төшөмһөҙ көндәрҙең һәр минуты иҫәпле. 300 гектар майҙандың гектар ҡеүәте 21 центнер тирәһе. Киров исемендәге тоҡомсолоҡ заводында ужым арышы - 100, арпа - 40 гектарҙа сабылған. Микроэлементтарға бай вика ҡатнаш судан үләне лә ҡалын яҫмалар булып ята. Дүртөйлө уңғандары йәйге муллыҡта малдарға ҡыш буйына етерлек мал аҙығы әҙерләргә тырыша.


8 мартта республикала теле- һәм радиосигналдарҙың ваҡытлыса юғалыуы ихтимал\nӨФӨ, 2015 йыл, 5 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/. 8 мартта Рәсәй ҡалаларында ҡояштағы әүҙемлек арҡаһында теле- һәм радиосигналдарҙың ваҡытлыса юғалыуы ихтимал. Был хаҡта Рәсәй телевизион һәм радиотапшырыуҙары селтәренең матбуғат хеҙмәтенә һылтанып «ТАСС» мәғлүмәт агентлығы хәбәр итә.\nВедомствола аңлатыуҙарынса, «был яҙғы интерференция осоро башланыуға — Ҡояш, бәйләнеш спутнигы һәм ер өҫтөндәге ретранслятор ҡабул итеү антеннаһының бер һыҙатта тороуына бәйле».\nЭкрандарҙа һиҙелер-һиҙелмәҫ ҡамасауҙар барлыҡҡа килеүе ихтимал, әммә ҡояш интерференцияһы иң юғары нөктәгә еткән саҡта теле- һәм радиосигналдар тулыһынса юғалырға мөмкин.\nМатбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, һәр төбәк өсөн ҡамасауҙар барлыҡҡа килеүҙең графигы төҙөлгән. Мәҫәлән, 8 мартта Уралда һәм Себерҙә Мәскәү ваҡыты буйынса иртәнге 9 тула 20 минуттан алып көндөҙгө 1 тула 15 минутҡа тиклем, Үҙәк федераль округта — 12 тула 15 минуттан алып 1 тула 15 минутҡа тиклем, Алыҫ Көнсығыш федераль округында 9-сы 22 минуттан алып 10-сы 8 минутҡа тиклем телевизион тапшырыуҙарҙың юғалыуы ихтимал.


Һанаулы көндәр ҡалды\n15 Сентябрь , 14:05\nРәсәй Федерацияһы Федераль Йыйылышының һигеҙенсе саҡырылыш Дәүләт Думаһына һайлауҙа, Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға өҫтәмә һайлауҙа тауыш биреү башланырға һанаулы ғына көн ҡалды.\n2021 йылдың 8 сентябрендә райондың участка һайлау комиссиялары үҙ эшен башланы.\nҺайлауға әҙерлек барышында һәм уны уҙғарғанда участка һайлау комиссияларының бурыстарына шулай уҡ инә:\n* теркәлгән кандидаттар, тауыш биреү көнө, ваҡыты һәм урыны тураһында һайлаусыларға мәғлүмәт еткереү;\n*һайлаусылар исемлеген аныҡлау;\n* агитация ҡағиҙәләре күҙәтелеүенә контроль;\n* тауыш биреү көндәрендә һайлау участкаһында тауыш биреүҙе ойоштороу;\n* һайлаусыларҙың тауыштарын һанау, тауыш биреү йомғаҡтарын билдәләү;\n* ҡануниәт боҙолоуға ялыуҙарҙы (ғаризаларҙы) ҡарап, улар буйынса ҡарар сығарыу;\n* һайлау документацияһының һаҡланғанлығын тәьмин итеп, уны территориаль һайлау комиссияһына тапшырыу.\nСанитар-эпидемиологик талап нормаларының үтәлешенә лә ҙур иғтибар биреләсәк. Участка комиссияларына комиссия ағзалары өсөн дә, һайлаусылар өсөн дә шәхси һаҡланыу саралары таратып сығылған.\nӘлеге ваҡытта участка һайлау комиссияһы ағзалары тарафынан һайлаусыларҙан өйҙә тауыш биреүгә заявкалар ҡабул ителә, ошоға бәйле, үҙеңдең участка һайлау комиссияһына алдан уҡ мөрәжәғәт итергә кәрәк: яҙма йәки телдән ғаризаны 9 сентябрҙән башлап 19 сентябрҙең урындағы ваҡыт менән 14.00 сәғәтенә тиклем бирергә мөмкин. Һайлауға тиклем ҡалған көндәрҙә участка һайлау комиссиялары эш көндәрендә 16.00-дән 20.00 сәғәткә, ял көндәре 10.00-дән 14.00 сәғәткә тиклем эшләй.\n2021 йылдың 17, 18 һәм 19 сентябрендә тауыш биреү урындағы ваҡыт менән иртәнге сәғәт 8-ҙән 20.00 сәғәткә тиклем бара.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ЕТЕ ЕГЕТ СЫҒА АЛЫШҠА - 2021 - Мәҡәләләр\n2019 йылда халыҡ кәсептәрен үҫтереү һәм киңерәк таратыу маҡсатында ойошторолған "7 егет" телевизион проекты күптәрҙә ҡыҙыҡһыныу уятты. Башҡортостан юлдаш телевидениеһының иң сағыу тапшырыуҙарының береһенә әүерелгән реалити-шоу ҡыҫҡа ваҡытта Башҡортостанда ғына түгел, сит төбәктәрҙә лә танылыу һәм тамашасы һөйөүен яулап өлгөрҙө. Проект йәмғиәттә ир-егеттәр абруйын күтәреү, халыҡ кәсептәрен пропагандалауға йүнәлтелгән.\nХалҡыбыҙҙа "Егет кешегә етмеш төрлө һөнәр ҙә аҙ" тигән мәҡәл киң билдәле. Ысынлап та, хәҙерге заманда үҙен ысын ир-егет тип һанаған кеше нимә эшләй белергә тейеш? Проектта ҡатнашыусылар ике аҙна эсендә халыҡ кәсептәрен өйрәнеүҙе маҡсат итеп ҡуя. Реалити-шоу барышында егеттәр ҡортсолоҡ, йылҡысылыҡ, туҙ һыҙырыу, бура бурау, ҡурай һәм ҡумыҙ яһау, быйма баҫыу, сыбыртҡы ишеү, бесән сабыу кеүек кәсептәрҙең серҙәренә төшөнә. Бынан тыш, ҡатнашыусылар үҙҙәрен ғәҙәти булмаған мөхиттә һынап ҡарай: был ниндәйҙер кимәлдә тормош мәктәбе. Егеттәрҙең иң көслөһө һәм етеҙе генә проекттың төп бүләге - башҡорт тоҡомло атҡа эйә була. Беренсе миҙгелдең еңеүсеһе тип Әбйәлил районы егете Салауат Хафизов билдәләнһә, икенсе миҙгелдә уңыш Белореттан Ғәҙел Дәүләтовҡа йылмайҙы.\nБыйыл Башҡортостан юлдаш телевидениеһында "7 Егет" проектының 3-сө миҙгеле башлана. Әлеге мәлдә тапшырыуҙы ойоштороуға әҙерлек бара. Реалити-шоуҙа ҡатнашыу өсөн кастинг иғлан ителде. Башҡорт телендә иркен аралашҡан 20 - 28 йәшлек егеттәр проектта үҙ көсөн һынап ҡарай ала. Төшөрөү 12 - 25 июлдә республикабыҙҙың иң гүзәл төбәгендә - Әбйәлил, Белорет, Баймаҡ райондарында үтә. Тапшырыу "БСТ" һәм "Ҡурай" каналдарында сентябрь айында эфирға сыға. Телевизор ҡараусылар яратҡан ҡатнашыусы өсөн телеканалдың рәсми сәхифәһендә ойошторолған онлайн тауыш биреүҙә ҡатнаша ала. Иң күп тауыш йыйған егет "Тамашасылар һөйөүе" номинацияһына лайыҡ була.\nПроект еңеүселәрен билдәләү "Егеттәр балы"нда үтә. Шоу-программала реалити-шоуҙың төп геройҙары менән бергә уларҙы төрлө һөнәрҙәргә өйрәткән оҫталар, билдәле йырсылар, сәнғәт һәм йәмәғәт эшмәкәрҙәре, эшҡыуарҙар ҡатнаша. Программа тамашасыларға Башҡортостан юлдаш телевидениеһында Яңы йыл төнөндә күрһәтеләсәк.\nЯҙылған: 04.06.21 | Ҡаралған: 149


Муса Панти Филибус — Башҡорт Википедияһы\nМуса Панти Филибус\nPresident of The Lutheran World Federation[d] һәм архиепископ[d]\nМуса Панти Филибус Викимилектә\nАрхиепископ Муса Панти Филибус (1960 йылда тыуған) — Нигерия лютеран дин әһеле. Нигерияның Мәсихи Лютеран Сиркәүенең (Lutheran Church of Christ in Nigeria, LCCN) архиепискобы, 2017 йылдың 13 май (һабанай) көнөндә Бөтә Донъя Лютеран Федерацияһының (БДЛФ, WLF) Президенты итеп һайланды.\nМуса Панти Филибус, Нигерия һәм АҠШ илдәрендә лютеран теологияһын өйрәнгәндән һуң, 1994 йылда рухани (пастор) булып ординацияланған. 1998 йылда ул ELCA-ның лютеран семинарияһында (Сент-Пол ҡ., Миннесота) пасторлыҡ теологияһы өлкәһендә доктор (PhD) дәрәжәһен алған.\n2002 йылдан 2010 йылғаса Женевала БДЛФ төбәк сәркәтибе булып эшләй, Африкалағы лютеран миссияһы өсөн яуап тота. 2010 йылда миссияларҙы үҫтереү департаменты директоры итеп тәғәйенләнә, 2012 йылда иһә генераль секретары урынбаҫары булып китә. 2013 йылда Мейо-Белва епархияһының (Нигерияның Адамава штаты) епискобы булып китә, 2016 йылда иһә уның Архиепискобы итеп һайлана. 2017 йылдың май (һабанайҙың) 13 көнөндә БДЛФ-тың Дөйөм Йыйылышында (Намибияның Виндхук ҡалаһында) уның Президенты итеп һайланды.\nҠатыны — пастор Рут Филибус, өс үҫмер балаһы бар.\nБаҫма хеҙмәттәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nSo the poor have hope, and injustice shuts its mouth: poverty and the mission of the Church in Africa (авторҙашы — Karen L. Bloomquist), The Lutheran World Federation, Geneva 2007, ISBN 978-3-90567654-9.\n↑ 1,0 1,1 https://www.lwfassembly.org/de/news/press-releases/nigerianischer-erzbischof-filibus-ist-neuer-lwb-praesident\n↑ Nigerianischer Erzbischof Filibus ist neuer LWB-Präsident, Meldung des LWB vom 13. MAi 2017, abgerufen am 16. Mai 2017\n↑ Two international alums appointed to new leadership positions for LWF, Bericht des Luther Seminary von 2011, abgerufen am 16. Mai 2017\n↑ Nigeria: LWB-AME-Direktor Musa Filibus wird Diözesanbischof, lutheranworld.org, Artikel vom 31.\n↑ Lutherischer Weltbund: Ein Afrikaner an die Spitze gewählt, idea.de, Meldung vom 14.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Муса_Панти_Филибус&oldid=812699 ҡабул ителгән\n1960 йылда тыуғандар\nБыл бит һуңғы тапҡыр 09:07 2 июнь 2018 үҙгәртелгән.


Ҡатын-ҡыҙ һәр ваҡыт матурлыҡҡа, камиллыҡҡа ынтылыусы зат. Был шулай булырға тейеш тә. Матурлыҡ—ул тышҡы һын-ҡиәфәт кенә түгел, ул күңелдең камиллығы ла, тән һәм йән сәләмәтлеге лә. Ошоға бәйле бер нисә ябай ғына кәңәш.\nКүберәк һыу эсергә тырышығыҙ. Һыу һеҙҙең организмығыҙҙы таҙартыр, тәнегеҙҙе иртә һырланыуҙан һаҡлар. Көнөнә 1,5-2 л ябай һыу эсеү кәңәш ителә.\nПудра, тональ кремдар ҡулланыуҙы мөмкин тиклем сикләгеҙ. Улар бит тиреһе күҙәнәктәренә тын алырға ҡамасаулай, иртә ҡартайта.\nҠул аҫтындағы аҙыҡ-түлектән ябай ғына маскалар эшләгеҙ. Мәҫәлән, әсегән һөткә, ҡатыҡҡа 1 балғалаҡ сода ҡушып, бит өсөн бик файҙалы маска яһарға була. Уны бармаҡ остарығыҙ менән массаж яһап һөртөгөҙ ҙә, 10 минуттан йылы һыу менән йыуып төшөрөгөҙ. Битегеҙҙең сафланып китеүен тойорһоғоҙ.\nҠатын-ҡыҙҙың үҙенә ҡарата ниндәй мөнәсәбәттә булыуын ҡулына ҡарап та билдәләйҙәр. Һалҡын мәлдәрҙә туҡландырыусы, яҙғы-йәйге осорҙа дымландырыусы кремдар ҡулланығыҙ.


30 Октябрь 2019, 20:00\nЙыл башынан республикала дистанциялы мутлыҡ өс тапҡырға артҡан. Дөйөм алғанда, интернет – ике осло таяҡ. Бер яҡтан, ул коммуникацияны һәүетемсә еңеләйтә, икенсе яҡтан – мутлашыусылар уның ярҙамында һанаулы минуттарҙа һеҙҙең кошелектарҙы “таҙартып” ҡуя ала.\nВиртуаль жуликтарҙың ҡармағына нисек эләкмәҫкә\nЙыл башынан республикала дистанциялы мутлыҡ өс тапҡырға артҡан. Дөйөм алғанда, интернет – ике осло таяҡ. Бер яҡтан, ул коммуникацияны һәүетемсә еңеләйтә, икенсе яҡтан – мутлашыусылар уның ярҙамында һанаулы минуттарҙа һеҙҙең кошелектарҙы “таҙартып” ҡуя ала. Бөгөн күптәр хеҙмәт күрһәтеүҙең ҡайһы бер юлдары юҡҡа сығыуға һөйөнә. Әммә ҙур суммалар менән бәйле эштәрҙе барыбер урында: банктарҙа, сауҙа нөктәләрендә башҡарырға тәҡдим итер инек, ти БР буйынса Эске эштәр министрлығының енәйәти эҙләү Идаралығының дөйөм енәйәти йүнәлештәге мутлыҡты асыҡлау һәм телекоммуникация технологиялары ярҙамында урлашыу буйынса бүлек етәксеһе Азат Тимерйәнов.\nУның һүҙҙәре буйынса, иң киң таралған мутлашыу схемаһы – банк хеҙмәткәрҙәре булып шылтыратыу, популяр интернет-сервиста урынлашҡан иғландар буйынса алдау.\nМутлашыусылар банктың хәүефһеҙлек хеҙмәте исеменән “шылтыраталар”, йәнәһе, клиенттың картаһы блокировкаланған һәм улар шикле операция һиҙемләй. Шунан карта номерын әйтергә, шул иҫәптән, картаның ысын икәнен раҫлаусы өс урынлы кодты (икенсе яғында яҙылған), шунан телефонға килгән (мутлашыусылар ҡорбанының) бер тапҡыр килә торған паролде һорайҙар. Иҫкәртмәлә был паролде бер кемгә лә, хатта банк хеҙмәткәрҙәренә лә әйтмәҫкә тиелгән! Әммә кешеләр, ҡағиҙә булараҡ, был иҫкәртеүгә иғтибар ҙа итмәй. Иҫәптә булған аҡсалар шундуҡ һыпырып алына.\nЯңыраҡ ҡына Өфө ҡалаһында йәшәүсе бер ҡатындың банк картаһынан ошо ысул менән 400 мең һум аҡсаһын алалар. Бындай “ҡармаҡ”ҡа йәштәр, урта йәштәге кешеләр, йәғни банк хеҙмәттәре менән әүҙем файҙаланыусылар ҡаба.\nБәғзе бер мутлашыусылар “елпеүес” кеүек шылтырата. Башҡалар нисектер клиенттар базаһын ҡулға төшөрә һәм йөҙәрләгән кешенең шәхсән мәғлүмәттәренә хужа була. Шуға күрә хәтерегеҙҙә һаҡлағыҙ: һеҙгә исем-шәрифегеҙ менән атап шылтыратһалар ҙа, был конфиденциаль мәғлүмәтте уларға бирер кәрәк, тигәнде аңлатмай.\nШик тыуһа, шундуҡ телефонды һүндереп ҡуйырға һәм банктың “ҡыҙыу линия”һына шылтыратырға кәрәк – уның номеры картаның артында күрһәтелгән. Йәки һеҙгә шылтыратып торған номерҙы йыйып, шуға шылтыратырға кәрәк. Әгәр улар мутлашыусы икән – абонентҡа шылтыратып булмаясаҡ («недоступен», тиәсәк).\nОшондай ябай ҡағиҙәләргә таянып, үҙеңде бәләнән йолоп алып ҡалырға мөмкин.\n- Интернет-ресурста берәй нәмәһен һатырға ҡуйған кешегә шылтыратып, уның карта номерын һорайҙар – йәнәһе, теге әйберҙе баш-ҡалар алмаһын өсөн, алдан бер аҙ сумма индерәләр, - ти Азат Тимерйәнов. – Артабан ситуация теге баяғы банк карталары менән “эш”тәге кеүек үҫешә: номерын, кодын, бер тапҡыр ебәрелә торған паролен һорайҙар.\nИкенсе ысул – мутлашыусылар үҙҙәре түбәнерәк хаҡ билдәләп, тауар һатылыуы тураһында иғлан ҡуя - был иғтибарҙы йәлеп итер өсөн. Һатып алыусы, ҡағиҙә булараҡ, теге нәмәне башҡалар алып ҡуймаһын, тип алдан аҡса индереүгә ризалаша. Һөҙөмтәлә, тауар ҙа юҡ, аҡса ла. Мутлашыусыға шылтырата алмаясаҡһығыҙ, сөнки зыян күреүсене шундуҡ “ҡара теҙмә”гә индерәләр.\nӘйткәндәй, түбәнерәк хаҡ менән тауар тәҡдим итеүсе сайттар ҙа “ҡармаҡ” ролен үтәргә мөмкин. Уларҙа тағы ла “текәрәк”тәр эшләй, сөнки фейк сайт булдырыу, юридик яҡтан уны теркәү, телефондан яуап биреүсе кешеләр ултыртып ҡуйыу - ҡатмарлы ғына система. Ҡағиҙә булараҡ, эҙҙәрен шәхси виртуаль селтәрҙәр ярҙамында юялар, интернет-магазиндарҙың адрестары Рәсәй менән хоҡуҡи килешеүҙәр төҙөмәгән сит илдәрҙә теркәлгән булырға ла мөмкин. Йәки аҡсаларҙы цифралы биткоиндарға – цифралы валютаға күсерәләр, ә улар ысынында бөтөнләй булмаған булып сыға.Криптовалюта ярҙамында беренселәрҙән булып аҡса ағымын ҡорал менән законһыҙ сауҙа итеүселәр, экстремистар һәм наркотик менән сауҙа итеүселәр йәшерә башланы. Хәҙер был ысул менән мутлашыусылар ҙа файҙалана.\nӘйткәндәй, телефондан шылтыратыуҙарҙы ҡабул итеү кеүек аҡса эшләп алыу тәҡдимдәре менән бик һаҡ булыр кәрәк. Әгәр был мутлашыусылар схемаһы икән, һеҙҙең эшмәкәрлек менән хоҡуҡ һаҡлау органдары ҡыҙыҡһына башлаясаҡ. Ул сағында уларҙың эшенә ҡатнашлығығыҙ юҡ икәнде иҫбат итер кәрәк буласаҡ, юғиһә уларға ярҙам иткән өсөн енәйәт яуаплылығына тарттырылырға мөмкинһегеҙ. Нимә генә булғанда ла, оҙайлы ваҡытҡа күңелһеҙ ваҡиғаларға тарыясаҡһығыҙ.\nБеҙ биржа уйындары хаҡында ла һөйләгәйнек инде. Бында яҡшы һөҙөмтәгә ирешеү өсөн кәмендә юғары иҡтисади белемгә, күпйыллыҡ стажға эйә булыу кәрәк. Мутлашыусылар был өлкәне лә иғтибарһыҙ ҡалдырманы. Биржа уйынының өй версиялары бар, ябай итеп әйткәндә – интернет уйынсығы. Ҡорбан үҙен биржала уйнайым тип уйлай, әммә бындағы хәлдәр ысынбарлыҡҡа тап килмәй. Кеше реаль аҡсаларынан ҡолаҡ ҡаға.\nИра әбейҙә -\nКонтакттағы мутлашыусылар ҙа камиллашыу өҫтөндә. Бында күпселек өлкән быуын кешеләре ҡорбан була. Енәйәтселәр уларҙың өйҙәренә газ, электр, һыу хеҙмәткәрҙәре, социаль хеҙмәткәрҙәр, осһоҙ продукциялар һатыусылар, хатта сихыр-боҙомдо “юҡ итеүсе”ләр булып килә. Бәхеткә күрә, улар хәҙер ныҡ күп түгел, әммә ошоға оҡшаш енәйәттәр резонанс тыуҙыра. Иң үкенеслеһе – зыян күргән әбей-бабайҙар, ҡартлыҡтары сәбәпле, мутлашыусыларҙы таный ҙа, оперативниктарға тейешле мәғлүмәт тә бирә алмай. Шуға беҙ уларҙың балаларына, йәшерәк туғандарына мөрәжәғәт итәбеҙ – улар оло быуын кешеләрен мутлашыусыларҙың бысраҡ эшенән йолоп алһа, ҡурсыһа ине.\nМутлашыусылар фатирҙар буйлап йөрөй һәм пенсионерҙарҙы һатыуҙағынан бер нисә тапҡыр ҡиммәт газоанализаторҙар, янғын иҫкәрткестәр ҡуйыуға мәжбүр итә. Хәҙер улар ошо ҡарттарҙың өйҙәре буйлап икенсегә йөрөп сыға һәм теге приборҙар инде иҫкергән, алыштырыр кәрәк, ти. Сәбәбен табалар: йәнәһе, иҫкергән, сифаты насар, ҡулланыу срогы сыҡҡан, эшкә яраҡһыҙ.\nЯңыраҡ оперативниктар мутлашыусыларҙың ҡорбаны булған бер әбейгә барған – унда әлеге датчиктар ниндәйҙер штаб-квартиралағы кеүек ҡуйылған. Тағы шкафында ике целлофан тоҡсай тулы датчиктар ятҡан. Моғайын, теге әбей йыйған ғына аҡсаһын шуларға тыҡҡан.\nБеҙҙең ҡарттар кешегә ышанып барыусан, уларҙы тиҙ ҡурҡытып-ҡапаҡлап була: йәнәһе, әгәр яңы датчиктар һатып алып ҡуйҙыртмаһағыҙ, янғын йә газ хеҙмәте килеп штраф һалырға мөмкин.\nЮлайҡан уларҙың аҡсаһын сәлдереп, сдачаларын уйынсыҡ купюралар менән дә “түләп” сығалар.\nРезюме: өйөгөҙгә, фатирығыҙға сит-ят кешене индерерҙән алда уның исем-шәрифен һорап, ул эшләгән хеҙмәткә шылтыратып, шундай-шундай кеше һеҙҙә эшләйме, ошо белгесте миңә ебәрҙегеҙме, тип һорағыҙ.\nБр Эске эштәр министрлығының мәғлүмәттәре буйынса, 2019 йылда республикала мутлыҡ күбәйгән: 8 айҙа 3800-ҙән артыҡ мутлашыу осрағы теркәлгән – был былтырғы йыл менән сағыштырғанда 30 процентҡа артыҡ. Күпселекте дистанциялы енәйәттәр тәшкил итә – 1288-е интернет ярҙамында ҡылынған (+264), телефон буйынса – 950 (+540).\nКонтакт мутлашыусылары (газ, һыу үткәреү, социаль хеҙмәткәрҙәр исеме аҫтында) – 44, был былтырғы кимәлдә, тиергә була (былтырғынан 4 фактҡа күберәк). Әлеге енәйәттәрҙе асыу кимәле лә шулай - былтырғыса.


Башҡорт теле буйынса Халыҡ - ара диктант үткәрелә - 15 Мая 2019 - Отдел образования Баймакского района\nГлавная » 2019 » Май » 15 » Башҡорт теле буйынса Халыҡ - ара диктант үткәрелә\nБашҡорт теле буйынса Халыҡ - ара диктант үткәрелә\nБашҡортостан Республикаһы башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Р.Ф Хәбировтың 2019 йылдың 4 апрелендәге РГ-111 һанлы Бойороғона ярашлы 2019 йылдың 18 май көнө башҡорт теле буйынса Халыҡ-ара диктант үткәрелә.\nБашҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү Фондының был тәҡдиме башҡорт теле уҡытыусыларының I Бөтә Рәсәй съезында хуплау тапты, БР Мәғариф министрлығы, Башҡорт дәүләт университеты, М.Аҡмулла ис. Башҡорт дәүләт педагогия университеты, БР юғары уҡыу йорттары ректорҙары ойошмаһы менән берлектә үткәрелә. Был сараның маҡсаты - башҡорт телен популярлаштырыу, телде өйрәнеүгә һәм белеүгә йәмғиәттең иғтибарын арттырыу.\nБаймаҡ районында төп майҙансыҡтар итеп белем биреү учреждениелары, ҡаланыҡылар өсөн – Баймаҡ лицей-интернаты билдәләнгән. Диктант яҙыу ваҡыты – 10.00 сәғәттә.


ТЕАТРҘЫҢ ИЖАДИ КОЛЛЕКТИВЫНЫҢ ЙӘЙГЕ ЯЛДАН ҺУҢ ТӘҮГЕ ОСРАШЫУЫ\nҠояш иркә нурҙарын һирпеп, һыу буйына һаман әйҙәп тора, әйтерһең дә, йәй яңынан дилбегәһен үҙ ҡулына алды. Шуға ҡарамаҫтан, ялдар-каникулдар тамаланып килә. Бөгөн, йәғни 21 август М.Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры алды ихатаһы гөрләп торҙо. Бер-береһен һағынып өлгөргән артистар кем, нисек, ҡайҙа ял иткәнен һорашты, тәьҫораттар менән ихлас бүлеште.\nТуйғансы фото төшөп алғас, туған театрҙың ҙур залында быйылғы миҙгелдең тәүге йыйылышы башланды. Унда Башҡортостан Республикаһы мәҙәниәт министры урынбаҫары Шамил Абдраҡов ҡатнашты. Ул театр коллективына уңыштар теләне һәм Башҡортостандың халыҡ артисткаһы Рәмзиә Хисамоваға Мәҙәниәт министрлығының Почет грамотаһын тапшырҙы.\n«Уҙған театр миҙгеле ваҡиғаларға бай булды. Алдағылары ла бик сағыу булырға вәғәҙә итә. Республикабыҙҙа ҙур сараларҙы үткәреү өсөн әҙерлектәр бара. 2019 йылда Башҡортостан Республикаһы ойошторолоуҙың 100 йыллығын байрам итеү, театрҙың юбилейы һәм дә Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәримдең тыуыуына 100 йыллыҡты билдәләү. Ә унан алда — «Туғанлыҡ» фестивален үткәреү, «Театр төнө» акцияһына ҡушылыу, миҙгелде асыу, премьералар, юбилей кисәләре һәм башҡалар тора», — тине Олег Ханов.\nТеатр труппаһына яңы ижади көстәр өҫтәлде. Йәштәр театрынан актриса Илгизә Ғилманова хәҙер Башҡорт театры труппаһында.\nЙола буйынса, яңы 98-се ижад миҙгелен театрыбыҙҙың ағинәйе, башҡорт милли сәнғәтенең легендаһы, СССР халыҡ артисткаһы Гөлли Мөбәрәкованың хәйер-фатихаһы менән асып ебәрәбеҙ: «Бына тағы ла беҙ күрештек! Быйылғы ижад миҙгеле лә, үткәне кеүек, сағыу, бай, матур булһын. Һәр берегеҙгә матур ролдәр, тулы ҡанлы спектаклдәр теләйем! Яңы ижад миҙгеленә — аҡ юл!»


Стандартлаштырыу, метрология һәм сертификациялау үҙәге 2009 йылға йомғаҡтар яһаны // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nСтандартлаштырыу, метрология һәм сертификациялау үҙәге 2009 йылға йомғаҡтар яһаны\n9:53, 18 марта 2010 Иҡтисад\nМетрология нигеҙҙәрен пропагандалауға уҙған йылда ҙур иғтибар бирелгән. Башҡортостан предприятиелары өсөн барлыҡ үлсәү төрҙәре буйынса туғыҙ семинар ойошторолған. Был турала 2009 йылға учреждениеһы эшмәкәрлегенә йомғаҡ яһағанда БР Стандартлаштырыу, метрология һәм сертификациялау үҙәге директоры Амран Моратшин һөйләне. Байтаҡ яңылыҡтар үҙләштерелгән, үҙәктең эталон базаһы яҡшыртылған.\n—2009 йылда 279-ҙан ашыу үлсәү сараһы берәмеге тикшерелгән, 2008 йыл менән сағыштырғанда был биш процентҡа әҙерәк. Күп осраҡта был метрологик тәьмин итеү өлкәһендә ҡануниәт үҙгәреүе һәм дәүләт контроле кәмеүе менән аңлатыла, — тине Амран Моратшин.\nБашҡа күрһәткестәр буйынса, нигеҙҙә, үргә барыусы динамика күҙәтелә. Үлсәү сараларын һынау, предприятиеларҙың метрология хеҙмәттәрен аккредитациялау, ҡорамалдарын аттестациялау республика иҡтисады өсөн ҙур әһәмиәткә эйә. «Башҡортостан Республикаһы Стандартлаштырыу, метрология һәм сертификациялау үҙәге» федераль дәүләт учреждениеһы тырышлығы менән 38 аналитик һәм 12 һынау лабораторияһы аккредитацияланған.\nРеспублика предприятиеларына сифат менеджменты системаһын әҙерләү һәм индереү үҙәк эшмәкәрлегенең бер өлөшө иҫәпләнә. 2010 йыл башына Башҡортостандың 369 предприятиеһында сертификацияланған сифат менеджменты системаһы булдырылған.\nҮҙәк етәксеһе ағымдағы йылға учреждение эшенең маҡсаттарын да билдәләне. Улар иҫәбенә эшмәкәрлекте киңәйтеү, яңы төр эштәрҙе әүҙем үҙләштереү, үҙәктең техник һәм кадр ресурстарын тулыраҡ ҡулланыу һәм башҡалар инә. Социаль өлкә лә ситтә ҡалмаясаҡ. Йәш ғаиләләргә, ололар һәм инвалидтарға ярҙам итеүҙе дауам итәсәктәр. Бөйөк Еңеүҙең 65 йыллығын билдәләгән йылда Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары менән осрашыуҙар һәм башҡа төрлө саралар үткәреләсәк.


Өфөлә Волга буйының «Йәш Гвардия» төбәк бүлексәләре етәкселәренең осрашыуы уҙҙы // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә Волга буйының «Йәш Гвардия» төбәк бүлексәләре етәкселәренең осрашыуы уҙҙы\n12:35, 24 сентября 2014 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2014 йыл, 24 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.\nӨфөлә Волга буйы федераль округы буйынса «Берҙәм Рәсәйҙең Йәш Гвардияһы» бөтә Рәсәй йәмәғәт ойошмаһы төбәк бүлексәлеренең етәкселәре киңәйтелгән кәңәшмәгә йыйылды. Улар ойошманың киләсәге, алдағы йылдарға уның үҫеш стратегияһы тураһында һөйләште. Кәңәшмәгә төбәк бүлексәләренең 13 етәксеһе, шулай уҡ «Берҙәм Рәсәйҙең Йәш Гвардияһы» бөтә Рәсәй йәмәғәт ойошмаһының Координация советы рәйесе Денис Давыдов килгәйне.\nӘңгәмә барышында йәш гвардиясылар алдағы ике йылға ойошма стратегияһының төп йүнәлештәрен тикшерҙе. Бынан тыш, сарала ҡатнашыусылар проект эшмәкәрлеген үҫтереүҙә үҙ ҡараштарын белдерҙе. «Йәш Гвардия» эшенең төп йүнәлештәре әүҙем тикшерелде, йәмғиәттең талаптарына һәм проблемаларына тап килгән, саралар үткәреүҙең яңы форматтары тәҡдим ителде.\n— Уҙған кәңәшмә сиктәрендә төрлө төбәктәрҙән килгән егеттәр һәм ҡыҙҙар менән һөҙөмтәле аралаша, уларҙан кире бәйләнеш ала һәм «Йәш Гвардия» үҫешенә ҡағылған теләктәрҙе теркәй алдыҡ. Был беҙҙең өсөн бик мөһим, сөнки стратегик ҡарарға күмәкләп, төбәктәрҙең фекерҙәренә таянып киләбеҙ, — тип билдәләне Денис Давыдов.\n«Берҙәм Рәсәйҙең Йәш Гвардияһы» Башҡортостан төбәк бүлексәһе етәксеһе Владимир Яковлев илдең бөтә территорияһында ойошманы уңышлы үҫтереү өсөн уҙған сараның әһәмиәтен билдәләне.\n— Нәҡ диалогта һәм кире бәйләнеш эшендә эшмәкәрлектең дөрөҫ йүнәлешен табырға мөмкин. Өҫтәүенә үҫеш стратегияһын әҙерләүҙән тыш, фекер алышыу һәм Рәсәйҙең төрлө субъекттарындағы «Йәш Гвардия» төбәк бүлексәләренең эшмәкәрлек итеү тәжрибәһе менән уртаҡлашыу бик мөһим, — тине ул.\nТеги: берҙәм рәсәйҙең йәш гвардияһы


Ҡайҙа үлем һаталар?\n11 Март 2019, 12:50\nРеспубликала “Үлем менән ҡайҙа һатуу итәләр, хәбәр ит” Бөтә донъя наркотиктарға ҡаршы акцияһының беренсе этабы башланды. 11 марттан республиканың ведомство һәм министрлыҡтарының “ҡайнар линия”лары эшләй башлаясаҡ. Наркотиктар һаҡлау, һатыу урындарын, наркомандар ояһы тураһында белеүселәр был хаҡта тәүлектең теләһә ниндәй ваҡытында хәбәр итә ала.\n“Сообщи, где торгуют смертью” акцияһында һәр шылтыратыу, һәр хәбәр мөһим. Сөнки наркотиктар таралыу менән көрәштә мәғлүмәт иң һөҙөмтәле сара булып ҡала. Наркотиктар әйләнешен контролдә тотоу идараһы хеҙмәткәрҙәренә әйтер һүҙегеҙ булһа, һеҙҙе теләһә ниндәй полиция бүлегендә ҡабул итәсәктәр. Шулай уҡ Башҡортостандың Эске эштәр министрлығында Ышаныс телефоны эшләй. Теләгән һәр кем 8(347) 279-32-92 номерын йыйып, наркотиктарҙың таралыуы, кемдең дә булһа тыйылған матдәләр ҡулланыуы, притондар ойоштороп ятыуы тураһында хәбәр итә ала.\nБар мәғлүмәт тә тикшереләсәк, бер шылтыратыу ҙа иғтибарһыҙ ҡалмаясаҡ. Анонимлыҡ гарантиялана. Сараны ойоштороусылар – Башҡортостан буйынса Эске эштәр министрлығының наркотиктар әйләнешен контролдә тотоу идараһы хеҙмәткәрҙәре – граждандарҙың актив социаль позицияһына өмөтләнә.


Өйөңдәге хәлде күршеңдән hора » Архив газеты "Йәшлек"\nТележурналист В. Соловьев иhә Башҡортостанға сәфәрен әкиәттәге кеүек ғәжәп төбәккә эләгеү менән сағыштырҙы. Гәзит уҡыусыларҙа уның яҙмалары ҡыҙыҡhыныу уятыр, тип уйлайбыҙ.\nРеспублика өсөн hуғыш бара\nКүптән түгел бер көнгә Өфөгә юлландым. Башҡортостанда юлдарҙың ниңә яҡшы булыуын хәҙер беләм. Fөмүмән, был республиканы ябырға, унда берәүгә лә инергә рөхсәт итмәҫкә кәрәк, тип иҫәпләйем. Телевизор аша ла бер ваҡытта ла күрhәтмәҫкә. Республика тураhында ни өсөн ләм-мим hүҙ hөйләнмәүен hәм уның хаҡында бирелгән мәғлүмәттең дә ни өсөн тик кире булыуын аңлайым. Был кешеләрҙе берәүгә лә күрhәтергә ярамай. Ошо республика өсөн әле көсөргәнешле hуғыш барыуын беләhегеҙме? Был hуғыштың асылы нимәлә hуң? Бында олигархтар ҡулына эләкмәй ҡалған hуңғы яғыулыҡ-энергетика комплексы бар. Әле олигархтар, Кремль чиновниктарын, административ ресурстарҙы, бандиттарҙы, мөмкин булғандың барыhын да файҙаланып, уның өсөн ҡаты алышҡа ташланған, нисек кенә булмаhын, уны тартып алырға тырыша.\nБыл республика башҡаларға йәнле шелтә булып тора. Ни өсөнмө? Улар, залогҡа хосусилаштырыу булмаhа, Рәсәйҙә тормоштоң нисек булырға тейешлеген күрhәтә. Бында республика Президенты яғыулыҡ-энергетика комплексын сит-яттарға бирмәгән. Сәйер хәл. Бында контроль пакетҡа республика эйә. Илдә бер нисә миллиард – олигарх Д. кеҫәhенә, бер нисәhе – олигархтар F. А. hәм Н. кеҫәhенә, бер нисәhе «Челси» клубын алыуға китhә, Башҡортостанда был аҡса инфраструктураға, ҙур төҙөлөшкә, асылда федераль булған яңы аэропорт төҙөүгә тотонола. Кешеләр, бер нисә миллиард hум аҡса тотоноп, бөтә яҡлап Европа класына тап килерлек аэропорт төҙөгән (унда – аҡылдан яҙҙырырлыҡ таҙалыҡ) hәм дәүләткә\nтапшырған. Әйткәндәй, дәүләт емерелеп барған иҫке аэропортты hүтеп, яңыhын төҙөгән, дәүләт үҙе тормошҡа ашыра алмаған эште башҡарыуға баҙнат иткән өсөн ҡәнәғәтhеҙлек белдерелә.\nЗаводтар эшләй, яңы гиганттар төҙөлә. Урамдар иҫ киткес таҙа. Бөтә ҡоймалар буялған. Ауылдар ҙа таҙа, уларҙа бер генә емерек йорт та юҡ. Беҙҙәге шыҡhыҙ өйҙәр ҡотто ала. Ә унда – әкиәттәге кеүек ғәжәп төбәк. Уларҙың да проблемалары булғанын аңлайым, кире яҡтарҙы иҫәпкә алмайым. Әммә унда йәшәүсе кешенең уртаса эш хаҡы ил буйынса сағыштырғанда юғарыраҡ. Бензин хаҡы – түбәнерәк.\nБерлектәге яғыулыҡ-энергетика комплексында башҡарған эштәренә таң ҡалаhың. Улар Евро-5 бензинын етештерә, үҙҙәренә ҡаршы заговор ойошторолоуға, hуғыш алып барылыуға, эшләргә ҡамасаулауға, яғыулыҡ-энергетика комплексын олигархтарға биреү өсөн мөмкин булғандың барыhын да эшләргә тырышыуҙарға ҡарамаҫтан. Ә Президент: «Быға мин нисек юл ҡуяйым? Аҡылығыҙҙан яҙҙығыҙмы? Республика нисек йәшәр? Был бит кешеләр өсөн», – ти.\nКөнөнә меңәр саҡрым...\nРеспубликала мөhабәт биналар, спорт комплекстары, бәләкәй hәм урта бизнес өсөн ғәйәт ҙур үҙәктәр, күңел асыу комплекстары, парктар бар. Өфө бик ныҡ үҙгәргән. Былар хатта башҡа hыймай. Таҙалыҡ, юлдар ҙа яҡшы. Ә Президентҡа 75 йәш. Юлдарҙың ниңә яҡшы булыуын беләhегеҙме? Кеше hәр көн меңдән ашыу километрҙы машинала үтә. Әлбиттә, руль артында үҙе түгел. Был тиклем араларҙы йөрөhәң, әлбиттә, юлдар ҙа яҡшы була, башҡа сара юҡ. Уларҙың сифатын яҡшы беләhең, сөнки hынауҙы үҙ иңеңдә үткәрәhең. Унда юлдар Европалағы кеүек. Мине тағы бер хәл бик ғәжәпләндерҙе. «Мигалка»лы машина килә, «кем?» тип hорайым. «Премьер-министр» тиҙәр. Әммә минең өсөн юлды япмайҙар. Иң оҡшағаны шул булды: светофорҙа мин дә, «мигалка»лы машина ла туҡтаны. Йәшел ут яныу менән ул юлды дауам итте. Башҡа hыймаҫлыҡ хәлме? Шуға күрә төбәктә юлдар ҙа яҡшы. Йәғни кеше үҙе хәстәрлек күрә. Ә инде кеше кабинетынан сыҡмай ултырhа...\nКүҙ алдына килтерәhегеҙме: кешегә 75 йәш, ул тән hаҡсыларhыҙ йөрөй, машинанан сығыу менән халыҡ янына ашыға, hөйләшә, берәүҙе лә иғтибарhыҙ ҡалдырмай. Уның ҡасан hәм ҡайҙа йүнәлерен берәү ҙә белмәй. Һәр саҡ кешеләр менән аралаша. Бындай хәлдең булыуы мөмкин түгел, тип уйлайhың. Шуға күрә беҙҙә был республика тураhында hөйләhәләр, тик яманлап hөйләүҙәре – ғәҙәти хәл. Быны бит аңлатырға кәрәк. Ошондай кешеләр булған саҡта Абрамовичтарҙан hәм башҡаларҙан нисек итеп кумир яhамаҡ кәрәк? Ундайҙарҙың яғыулыҡ-энергетика комплексына бәйле эшләгәндәренең яҡшы икәнлегенә нисек ышандырырға? Иң яҡшы эшкәртеүҙе шәхси капитал ярҙамында түгел, ә республика үҙе тормошҡа ашырғанына нисек аңлатма бирергә? Беҙгә шәхси капитал яҡшыраҡ идара итә, тиҙәр. Бында Президенттың улы Урал идара итә. Аңлашыла, ғаилә бизнесы, тиерhегеҙ. Путин ҡағыҙҙарҙы тикшерә, ҡарайбыҙ: Урал бер нәмәгә лә эйә түгел. Заводтарға ул хужа түгел. Бөтәhе лә ғәҙел. Бөтәhе лә республикала ҡалдырылған. Ябай идарасы, әммә талантлы. Аҡсаны ла урламай. Мәскәүҙән тикшереү артынан тикшереү килә, улар бит бөтә нәмәне тартып алырға, мөмкин булған саралар менән дәүләткә тапшырырға, унан hуң бүлешергә тип тырыша. Өҫтәүенә, бүлешеүҙә шул уҡ фамилиялар, шул уҡ Виктор Петрович, Каланда hәм башҡалар ҡатнаша. Шул уҡ кешеләр, бер нәмә лә үҙгәрмәгән. Антон Иванов 169-сы статьяны ғәмәлдән сығарырға тырыша. Һайлап алыу схемаhы бер үк. Ниңә шулай булыуы аңлашыла. Әммә быны халыҡ ошо аҡсаға йәшәй алырлыҡ итеп нисек эшләргә?\nМилләтселеккә – юҡ!\nБашҡортостанда шаҡ ҡатырған тағы ла бер күренеш – милләтселектең булмауы. Әлбиттә, ҡотороусы бар, әммә уны иҙеп ташлағандар, сөнки бабай юл ҡуймай. Әҙ генә ҡалҡынhа ла башына hуғып тора. Телевизор ҡарайым, ғибәҙәт ҡылыусы урынына беҙҙең Олимпия спортсыларын күрhәтәләр. Ә Башҡортостанда халыҡтың күпселеген мосолмандар тәшкил итә. Һәм кешеләр миңә, ошоно күреү менән беҙ мәсеткә юлланабыҙ, ти. Ә ниңә уларҙың барыhын да алып килгәндәр? Ә ниңә десантсылар тәре сәфәренә сыҡҡан?\nБеҙҙең мосолман десантсылар юҡмы ни? Мосолман халҡы өҫтөнлөк иткән республикалар бөтә каналдарҙан псевдоправославие алып барылыуға кире мөнәсәбәт белдерә. Быны көн дә күрhәтмәhәләр, улар мәсеткә йүгермәҫ ине, әммә ошо кире реакция тыуҙыра ла инде. Ваhhабизм hәм башҡа күренештәр әүҙемләшмәhен өсөн Башҡортостан етәкселеге ғәйәт ҙур эш башҡара – был күренеште тамырынан юҡ итә, юғиhә, ул да Кавказдағы кеүек дөрләр ине. Сөнки унда урман да, башҡаhы ла етерлек.\nӘлбиттә, унда кире күренештәр ҙә бихисаптыр. Әммә мин юлдарҙы ла, төҙөлөштәрҙе лә үҙем күрҙем. Башҡортостан Президентының самолеты ла, вертолеты ла, шәхси машинаhы ла, дачаhы ла юҡ. Фатиры совет осоронда уҡ бирелгән. Кабинеты совет комитеты етәксеhе булған совет осоронда нисек йыhазландырылған булhа, әле лә шулай. Бер нәмә лә үҙгәрмәгән, мебеле лә шул уҡ. Оҡшаймы? Футбол клубы ла, хоккей клубы ла юҡ. Улы бер нәмәгә лә эйә түгел. Акциялар үҙләштерелмәгән, нефть шәхси милектә түгел, бөтәhе лә республикала. Ағымдарҙы ҡәтғи күҙәтәләр. Генераль прокуратуранан да, Иҫәп палатаhынан да, башҡа бихисап урындан 100-әр кеше тикшереү үткәрә.\nАуыл хужалығы үҫешә\nҮҙеңде бында икенсе тормошҡа эләккәндәй тояhың. Бензин Рәсәйҙәгегә ҡарағанда арзаныраҡ, ауыл хужалығы хәҙер – тәү сираттағы мәсьәлә. Үҫә ауыл хужалығы. Унда иң күп йылҡы аҫрала. Иң яҡшы ит тә бында бик күп. Ауыл хужалығына дотациялар 80 процент тәшкил итә. Яғыулыҡ-майлау материалдары бүленә. «Инфляция тип ниңә ғәжәпләнәhегеҙ? Яғыулыҡ-майлау материалдарына, газға хаҡтар артҡанда, тарифтар үҫкәндә инфляция нисек булмаhын, бөтәhе лә арта, хаҡтар нисек ҡиммәтләнмәhен? Әлбиттә, инфляция буласаҡ, хаҡтар ҙа артасаҡ», – ти Башҡортостан Президенты. Аҡыллы фекер йөрөтә.\nӘммә әле Өфө хаҡында дөрөҫлөктән башҡа нимә теләйhең шуны hөйләргә мөмкин, сөнки әле төп бурыс – уларҙан бөтәhен дә тартып алыу. Уларҙа Европала иң эре сода заводы бар. Тағы ла нефть эшкәртелә. Ошоларҙың барыhын да бүлешеп бөтмәйенсә туҡтамаясаҡтар. Бының өсөн юҡҡа сығарғансы, тартып алғансы, яңы футбол клубтары hатып алырлыҡ булғансы, берәй нәмә уйлап сығарғансы hуғышасаҡтар, тынысланмаясаҡтар, юҡҡа сығарыу өсөн мөмкин булғандың барыhын да эшләйәсәктәр.\nБеренсе һәр ваҡыт беренсе\nБЕНЗИН ҠИММӘТ, ӘММӘ ЭШКӘ БАРЫРҒА К&#124 ...\nБашҡортостан инвестицион үҫешкә әҙерл&# ...


Яман шеш артҡа сигенмәйәсәк. Ул тәнде зәғифләндереү һәм тормошто һәләк итеү өсөн килгән. Яман шеш - кешелек белгән иң ҡурҡыныс ауырыу ул. Яман шештән дарыу юҡ. Әммә был дауалап булмай торған ауырыу тигәнде аңлатмай.\nЯман шеш бар икән, тимәк, уның менән идара итеү ҙә табыла. Бер шешәлә дарыу булмаһа ла, әммә бер нисә актив препараттар бар. Иҫ киткес бер генә яҡшы дарыу процедураһы юҡ, әммә терапèÿ һәм дауалау саралары йыйылмаһы бар. Яман шештән ҡурҡырға кәрәкмәй, уны еңергә кәрәк. "Яман шешкә ҡаршы хәрәкәт" төбәк-ара йәмәғәт хәрәкәте нәҡ ошо йүнәлештә барлыҡҡа килде. Инициаторҙар төркөмө, ойошманың үҙәге - ауырыуҙан һауыҡҡан һәм үҙ тәжрибәһен башҡаларға тапшырырға теләгән пациенттар. Был хәрәкәт 2008 йылда Санкт-Петербургта барлыҡҡа килә. Хәҙер уның вәкиллеге Башҡортостан Республикаһында эш башлай.\n- Яман шеш - ул хөкөм, тигән фекер йәшәп килә, - ти Всеволод Цендровский. - "Яман шешкә ҡаршы хәрәкәт" төбәк-ара йәмәғәт хәрәкәте төбәк программалары координаторы. - Ғәмәлгә килгәндә, был улай түгел. Ауырыуҙы ваҡытында асыҡлаһаң, яман шештән дауаланып була. Ҡағиҙә булараҡ, кешеләр табипҡа, яман шеш өсөнсө һәм хатта дүртенсе стадияà күскәс, мөрәжәғәт итә. Ул саҡта дауаланыу оҙаҡҡа һуҙыла һәм ҡиммәткә төшә. "Яман шешкә ҡаршы хәрәкәт" төбәк-ара йәмәғәт хәрәкәте кешеләргә ауырыуҙы нисек еңеү буйынса мәғлүмәт бирә.\n"Яман шешкә ҡаршы хәрәкәт" үткән йылдың 4 февралендә рәсми теркәлә. Нәҡ ошо көндө Халыҡ-ара яман шешкә ҡаршы көрәш көнө билдәләнә. Бөгөн был ойошманың филиалдары Рәсәй Федерацияһының 15 ҡалаһында эшләй. Йәш хәрәкәтте табиптар, сәйәсмәндәр, чиновниктар, спортсылар, сәнғәт эшмәкәрҙәре хуплай. "Яман шешкә ҡаршы хәрәкәт" активистары араһында билдәле актриса Анастасия Мельникова һәм фән докторы Елена Малышева бар.\n- Был хәрәкәттең эше бер нисә йүнәлеш буйынса алып барыла, - тип һөйләй Всеволод Евгеньевич. - Беренсенән, табиптарға йөрөгөҙ, тип аңлатабыҙ сәләмәт кешеләргә. Рәсәйҙә яман шештән үлеү йөрәк-ҡан тамырҙары ауырыуҙарынан ҡала икенсе урында тора. Ауырыуҙы иҫкәртеү, дауалауға ҡарағанда еңелерәк. Икенсенән, өмөтһөҙлөккә бирелмәгеҙ, тип әйтәбеҙ ауырыуҙарға. Дауалауҙың бер төрө һөҙөмтә бирмәй икән, башҡаһынан баш тартырға ашыҡмағыҙ. Өсөнсөнән, "Яман шешкә ҡаршы хәрәкәт" пациенттарҙың хоҡуҡтарын һаҡлап алып ҡалыу йөкләмәһен үҙ өҫтөнә ала. Инновацион препараттар бар, улар бөтә дауаханаға ла эләкмәй һәм һәр саҡ ауырыуға тәғәйенләнеп бармай. Пациент яңы препараттар һәм заманса дауаланыу методикаһы менән хәбәрҙар булырға тейеш. Беҙҙең ойошма - пациенттар ойошмаһы, шуға күрә беҙ ауырыуҙарҙың хоҡуҡтарын яҡлаясаҡбыҙ. Иң элек, сифатлы һәм һөҙөмтәле дауаланыу хоҡуғы.\n"Яман шешкә ҡаршы хәрәкәт"тә бәләкәй пациенттар менән эшләү айырым графала яҙылған. Рәсәйҙә биш мең балала яман шеш күƒœтелә. Ә иҫән ҡалыу статистикаһы Европа һәм Америка статистикаһынан ҡалыша. Яман шеш барлыҡҡа килтергән иҫән ҡалыу төшөнсәһе - ҡурҡыныс. Дауаланыу процедураһы йәки операциянан һуң бер йәки биш йыл йәшәгән пациент иҫән ҡалыусы булып һанала. Рәсәйҙә иҫән ҡалыу 50 процент тәшкил итә. Европала һәм Америкала статистика 70-80 процент күрһәтә. Ата-әсәләр менән эшләргә кәрәк, тип һанайҙар ойошмала. Яман шеш йәшәрә. Әгәр ата-әсәнең береһе был ауырыу менән ауырыған булһа, бала хәүеф òөркөмөнә эләгә. Быны оноторға ярамай.\nАғымдағы йылда яман шеш буйынса милли программа эшләйәсәк. Был проект хәүеф төркөмөнә ҡараған кешеләрҙе тест буйынса һынауға һәм яман шеш менән ауырыған кешеләрҙең регистрын төҙөүгә йүнәлтелгән. Был айырыуса һөт биҙҙәренең яман шешенә ҡағыла.\n- Һөт биҙҙәренең яман шеше - ул хәҙерге замандың афәте, - ти Всеволод Цендровский. - Яман шештең был төрө бик ҡыҙыу формаға эйә һәм яман шеш булыуын белгән кеше бер ай самаһы ғына йәшәй. Һөт биҙҙәренең яман шешенә ҡаршы көрәшкә йүнәлтелгән акциялар һәм программалар бик мөһим.\n"Яман шешкә ҡаршы хәрәкәт" тәмәке һәм алкоголь продукцияларын һатыуҙа һалым индереү инициативаһы менән сығыш яһаны. Сәләмәт йәшәү рәүеше алып бармау яман шеш килеп сығыуға сәбәп булып тора. Атап әйткәндә, тәмәке тартыу һәм спиртлы эсемлектәр ҡулланыу, - тиелә Дмитрий Медведевҡа һәм Владимир Путинға мөрәжәғәтнамәлә. - Беҙ тәмәке һәм алкоголь продукцияларын һатыуҙа һалым индерергә тәҡдим итәбеҙ, ул продукция берәмегенән (тәмәке ҡабынан, алкоголь шешәһенән) түләнергә тейеш. 2007 йылда рәсәйҙәр 20 миллиард ҡап тәмәке тартҡан. Әгәр бер ҡаптан түләтелгән һалым бер һум тәшкил итһә, бюджеттың өҫтәмә килеме "Ете нозология" программаһы буйынса бөтә сығымдарҙың яртыһынан күберәк тәшкил итер ине (2008 йылда 33 миллиард һум). Алкоголь продукцияһы баҙары күләме тәмәке баҙарына ҡарағанда өс тапҡырға күберәк (110 миллиард һум тирәһе).\n- Әлбиттә, беҙ тиҙ һөҙөмтә көтмәйбеҙ, - ти Всеволод Цендровский. - Был инициатива тейешле юридик, закон һәм һалым базаһынан башҡа тормошҡа ашмаясаҡ.\nӘлегә "Яман шешкә ҡаршы хәрәкәт" ойошмаһының төп бурысы мәғлүмәт биреү. Был ойошма дауаханаларҙа һәм поликлиникаларҙа буклеттар таратырға, телевидениела сығыш яһарға, бушлай консультациялар бирергә планлаштыра.\n- Эштең һөҙөмтәле формаһы - "төркөмдән торған терапия", тип һанайбыҙ, - ти төбәк программалар координаторы. - Беҙҙең офиста яман шеш ауырыуын еңгән кешеләр, һәм әлеге ваҡытта яман шештән яфаланыусылар бергә йыйыласаҡ. Ауырыу бер үҙе ҡалырға тейеш түгел. Һәр кемдең ярҙам күрһәтә алырҙай туған-тûумасаһы юҡ бит. Беҙҙең ойошма был проблеманы үҙенә алды. Был хәрәкәттең "ҡыҙыу линия"һы бар. Рәсәй буйынса шылтыратыуҙар - бушлай.\n"Яман шешкә ҡаршы хәрәкәт" төбәк-ара йәмәғәт хәрәкәтенең Өфөләãå вәкиллеге түбәндәге адрес буйынса урынлашҡан: Театраль урамы, 5/1 ("САН "Эксперт" агентлығы бинаһында). Телефон: 273-71-70; электрон почта: vlolga@yandex.ru. "Ҡыҙыу линия" телефоны: 8-800-200-2-200. "Яман шешкә ҡаршы хәрәкәт" сайты - www. rakpobedim.ru.


Хантер сирен дауалау арзан түгел\n20 Ноябрь 2010, 16:08\nХантер синдромы – һирәк осрай торған генетик сир. Ул организмдан токсиндарҙы сығарыусы ферменттар етешмәүҙән барлыҡҡа килә. Һөҙөмтәлә организмды токсиндар ағыулай, баланың һөйәктәре эшлектән сыға, эске органдары зарарлана. Нәҫел сире, башлыса, ир балаларҙа осрай. Ауырыуҙың тәүге билдәләре ике-дүрт йәштә беленә башлай. Башта ауырыуҙың тын алыуы ауырлашыуынан, риниттан, бүҫерҙән башҡа клиник билдәләре күҙәтелмәй. Ике йәштән һуң танау остары, ирендәре, теле ҙурая, һөйәктәр хәрәкәтсәнлеген юғалта, буйға үҫеү туҡтай, тауыш тупаҫлана, тире ҡалыная. Муйыны ҡыҫҡа, тештәре һирәк баланың йөҙө ҡурҡынысҡа әйләнә. Медицинала был ҡиәфәтте «гаргоилизм» тип атайҙар.\nӘ өс-дүрт йәштә бала атлауҙан яҙа, тиҙ ҡыҙыусанға әйләнә, ҙурая килә ишетмәй башлай. Ауырыу ике вариантҡа бүленә. А варианты буйынса сирҙең билдәләре күҙгә күренеп тора, ауырыу бик ауыр үтә. Һөҙөмтәлә ауырыу ун биш йәшкә тиклем йәшәй. В варианты еңелерәк үтә, ауырыу утыҙ йәшкә етеп вафат була.\nСирҙән берҙән-бер дауалау сараһы – ферменттарҙы алмаштырыусы сит ил препараты «Элапраза». Уның бер флаконы – өс йөҙ мең һум. Ә препаратты аҙнаһына кәм тигәндә бер тапҡыр ҡабул итеү талап ителә. Өҫтәүенә, бала үҫкән һайын күберәк доза кәрәк. Күреүегеҙсә, бөтә бәлә препараттарҙың үтә ҡиммәт булыуында. Шуға күрә ауырыуҙарҙы әлеге дарыу менән тәьмин итеү дәүләт өсөн ауырға төшә лә инде. Республика Прокуратураһына 2010 йылдың февралендә һирәк осрай торған генетик сир менән ауырыусы инвалид балаларҙың ата-әсәләренең мөрәжәғәте лә ошо проблемаға бәйле. Сөнки республикала февралдән алып Хантер сирле балаларҙы әлеге дарыу менән тәьмин итеүҙән баш тартҡандар. Быға тиклем дә препаратты ни бары ике бала ғына алған (берәүһенә – ете ай, икенсеһенә ай ярым дауамында ғына бирелгән).\nБР Һаулыҡ һаҡлау министрлығы вәкилдәре ауырыуҙарҙы бушлай «Элапраза» менән тәьмин итеүҙән баш тартыуын препараттың һөҙөмтәһе тикшерелмәгән булыуы менән дә аңлата. Сөнки 2006 йылда уйлап табылған һәм Рәсәйҙә 2008 йылдан ҡулланылған препараттың файҙаһы тураһында әлегә тиклем бер генә нигеҙле тикшереү ҙә юҡ икән. Ә суд иһә мәсьәләне ата-әсәләр файҙаһына хәл итте һәм Хөкүмәт менән Һаулыҡ һаҡлау министрлығының биш баланы ла йәшәү өсөн мөһим булған дарыу менән тәьмин итергә тейешлеге тураһында ҡарар сығарҙы.\nБР һаулыҡ һаҡлау министры вазифаһын башҡарыусы Георгий Шебаевтың аңлатмаһынан:\n– Үкенескә күрә, Хантер синдромы менән ауырыусыларҙы бушлай дарыу менән тәьмин итеү мәсьәләһе закон нигеҙендә федераль кимәлдә лә, республика кимәлендә лә хәл ителмәгән. Был, башлыса, пациенттарға ярҙам итә тип фаразланған берҙән-бер препараттың Рәсәйҙә ни бары 2008 йылда ғына теркәлеүе менән бәйле. Препараттың һөҙөмтәһен раҫлаған ҙур тикшереүҙәр ҙә юҡ кимәлендә.\nРеспублика Хөкүмәте менән Һаулыҡ һаҡлау министрлығын ғәйепләргә ярамай. Әлеге балалар министрлыҡ ярҙамы менән Мәскәү педиатрия һәм балалар хирургияһы фәнни-тикшеренеү институтында тикшереү үткән. Медицина ярҙамы күрһәтеү буйынса дәүләт гарантияһына ярашлы, улар Психоневрология һәм эпилетология балалар үҙәгендә даими диспансер күҙәтеүе аҫтына алынған. АҡШ-та бындай сирлеләрҙе дауалау йылына 12 миллионға төшһә, Рәсәйҙә 30 млн һумға барып баҫа. Дарыуҙы океан аша сығарыу шул тиклем дә ҡиммәтме икән?\nМәсьәлә, ғөмүмән, тейешле органдар тарафынан тикшереү талап итә. Әле беҙ был балаларҙы дауалау өсөн йылына 120 млн һум аҡса тотонорға тейеш булабыҙ. Ә ошо уҡ суммаға йыл буйы Башҡортостандағы 17,5 мең льгота менән файҙаланыусыны дарыу менән тәьмин итә алыр инек.


3 Сентябрь , 10:25\nОктябрь байрамы алдынан Хәлит Хәмитов эсеүен ташланы.\nТашламаҫлыҡ та түгел ине – аҡсаһы бөттө, күрше ауылдағы знакумы алып килгән салоһы ла бөгөн-иртәгәлек кенә. Икмәк алырға ла рәте юҡ. “Етте! Булды! Әҙәмсә йәшәй башларға кәрәк! – Карауатынан үҙ алдына шулай һөйләнә-һөйләнә торҙо Хәлит. – Ҡырҡҡа еттем бит инде, һаман эт тормошонда йәшәйем. Бисә ташлап китте. Малай армиянан ҡайтҡаны бирле – үҙенсә, килеп хәлде лә белмәй. Етте! Әҙәмсә йәшәй башларға кәрәк!”\nБайрам алдынан өйөн йыйыштырып алырға булды. Иҙән йыуҙы, шифоньер өҫтөндәге саңды һөрттө, өй мөйөшөндә һалынып торған үрмәксе ауҙарын һыпырып алды. Ишек алдына сығып, яңы ғына яуған ҡарҙы көрәне, ҡапҡаға юл асты. Ҡаты итеп сәй эсеп алғас, тәмләп тәмәке һурҙы, радио тыңланы. Хатта китап уҡырға ла форсат тапты. Уҡыуын уҡыманы инде, ҡараштырып алды. Иртәгәһенә шешәләш дуҫы Кәбир килде. Ҡулында билдәле әйтемдәгесә – бер һауыт та бер тауыҡ.\n– Һин нимә, ысынлап ҡыланаһыңмы әллә? – тине теге ғәжәпләнеп, Хәлиттең, башҡа эсмәйем, тигән хәбәрен ишеткәс. – Юҡ менән булма, күптәр шулай ташлай ҙа яңынан башлай. Һин дә түҙмәҫһең.\n– Түҙермен. Был юлы ысҡынмаясаҡмын, – тине Хәлит ҡәтғи генә.\n– Ярай, ташлаһаң, ташларһың, әйҙә, байрам хөрмәтенә берәрҙе генә ебәрәйек тә, мин китәм. Байрам хөрмәтенә тотмаһаң, гонаһ була ул, – Кәбир ҙә үҙ һүҙен һүҙ итмәк була, һаман ныҡыша.\n– Юҡ, Кәбир дуҫ! Ташланым, тигәс, ташланым. Булмай!\n– Ә һин беләһеңме, эскене ҡапыл ташларға ярамай, ти. Йә башҡа, йә йөрәккә бәрә, ти. Был хаҡта районда ишетеп ҡайтҡайным, – Кәбир дуҫына икенсе яҡлап юл эҙләп маташты.\n– Миңә бәрмәҫ. Ярай, бер үк хәбәрең менән ялҡытма әле, Кәбир. Ана Ишмырҙаны һыйла, ул да кисә табындаш эҙләп йөрөй ине.\n– Ярай, Хәлит дуҫ, үҙең ҡара, – Кәбир китергә йыйынды. – Кеше һиңә ихластан килгән, ә һин ҡыуаһың... Бына йөҙ грамм ғына тип килерһең әле, тик мин йөҙ түгел, иллене лә һалмам... Белдеңме?\n– Белдем, белдем, – тине лә Хәлит дуҫы артынан ишекте япты.\nБер-ике көн эсендә “Хәлит Хәмитов эсеүен ташлаған” тигән хәбәр бөтә ауылға таралғайны инде. Эштә булһынмы, урамға сыҡһынмы, магазинға инһенме, Хәлиткә бары бер һорауҙы ғына бирҙеләр:\n– Ысынлапмы? Ташланыңмы?\n– Ысынлап, – тип әйтә лә тиҙерәк был тирәнән һыпыртырға ашыға Хәлит.\nҠыш үтеп, яҙ еткәс, Хәлит бар ваҡытын тиерлек баҡсаһында үткәрә башланы. Бәрәңге сәсте, кишер, һуған, кәбеҫтә ултыртты, ҡыярға һәйбәтләп теплица эшләп ҡуйҙы. Ә бер кис, эштән һуң сәй эсеп алғас, гәзит ҡараштырып алырға булды. Әлдә район гәзите бар әле. Республика гәзиттәрен хәҙер күреп тә булмай. Хаҡтары – әл-лә-лә! Иң башта яңылыҡтарҙы уҡып сыҡты. Ул яратҡан “Милиция көндәлеге” бөгөн юҡ икән... Шунан иғландар уҡый башланы. Бер ваҡыт, эсеп йөрөгәндә, өйөн һатам тип тә хыялланғайны ул. Уҡый торғас, “Һин ҡайҙа?” тип аталған танышыу иғландарына юлыҡты бит. “Мин бында”, – тип ҡуйҙы ул тыныс ҡына. Шул саҡ бер иғлан уның иғтибарын йәлеп итте: “30 йәшлек ҡатын, 10 йәшлек улым бар, иремдән айырылғанмын, ғаилә ҡороу өсөн эсмәгән, 35 – 45 йәштәрҙәге ир-ат менән танышырға теләйем”. Аҫтараҡ ҡатындың исеме, фамилияһы, адресы яҙылған.\n“Ә ниңә? – тип уйланы Хәлит. – Мин хәҙер эсмәйем, хужалығым бар, яңғыҙмын, ғаилә ҡороп йәшәргә лә хаҡлымын бит әле! Дөрөҫ, шау-шыуһыҙ, яңғыҙ ғына йәшәргә өйрәндем дә ул... Тәк-тәк... Малайы бар икән. Ә ниңә? Ҙурая килә эшкә ярай ул. Балыҡҡа, бәшмәккә йөрөргә эшкинәсәк”. Хәлит Хәлиҙә исемле был ҡатынға тиҙ генә хат яҙып ебәрергә булды. Үҙенең үткән тормошон тәсфирләп яҙып сыҡты ла баш сайҡап ҡуйҙы. “Булған бит, әй!” – йәнәһе. Ике-өс көндән яуап килергә тейеш, тип иҫәпләп тә ҡуйҙы ул. Бер көн үтте, ике көн үтте... Яуап хаты килмәне. Өсөнсө көндө, шәмбе ине ул, бәрәңге баҡсаһында мәж килеп йөрөгәндә, күрше Хәмдениса инәйҙең тауышы уны эшенән бүлде:\n– Хәлит улым, һиңә ҡунаҡ килә, шундай матур, улын да эйәртеп алған. Һинең өйҙө һораны. Мин баҡса яҡлап һөйөнсөләргә йүгерҙем.\n– Һөйөнсөгә уң ҡолағың үҙеңә!\n“Бына һиңә мә! – Хәлит ҡапыл баҙап ҡалды, нимә эшләргә лә белмәне. – Мин хат көтәм, ә ул үҙе килеп сыҡҡан! Бер уйлаһаң – маладис та! Ниңә һуҙып-һуҙмалап торорға? Мин егет, ул ҡыҙ түгел”.\nШулай уйларға ла өлгөрмәне, ҡапҡала малайын эйәрткән ҡатын күренде. Өҫтөнә зәңгәр күлдәк, күк борсаҡлы аҡ яулығын муйынына һалған, бер ҡулында – көрән плащ, икенсеһендә сумка. Иҫке генә костюм кейгән, яланбаш малай әсәһен етәкләгән... “Ҡырҙан ҡарағанда үҙе нисауа ғына былай”, – тип ҡуйҙы эстән генә Хәлит, ә йөрәге дөп-дөп тибә башланы.\n– Хәлит Вәлитович һеҙ булаһығыҙмы? – тип һораны ҡатын нәҙек кенә тауыш менән.\n– Мин булам. Ә һеҙ Хәлиҙәме?\n– Эйе. Һеҙ минән хат көткәнһегеҙҙер ҙә инде. Мин үҙем килдем дә ҡуйҙым. Үтергә мөмкинме?\n– Килеүен килгәс, үтегеҙ, әлбиттә. – Ултырғыс бирҙе лә Хәлит сәй әҙерләргә тотондо. – Сәй ҡайнағансы үҙегеҙ хаҡында һөйләй тороғоҙ. Мине беләһегеҙ инде, хатҡа яҙғайным.\n– Һөйләрлеге лә юҡ инде ул тормоштоң, – тип башланы һүҙен Хәлиҙә. – Атайым мин бәләкәй саҡта уҡ вафат булды. Әсәйем менән икәүләп кенә йәшәнек. Башҡа туғандарым юҡ. Ауылға ситтән килгән берәүгә кейәүгә сыҡҡайным. Ике йыл әҙәмсә йәшәп ҡалдыҡ, ҡайҙалыр китеп ғәйеп булды. Ике йыл буйы уны көтөп йәшәнем. Көтә торғас хаты килде, айырылырға ризалығымды һораған, алимент талап итмәүемде үтенгән, малайға аҡсаны үҙем ебәреп йә килтереп торормон, тигән.\n– Ризалыҡ бирҙегеҙме инде?\n– Бирҙем инде. Бирмәй ҙә сара юҡ. Алимент та талап итмәнем. Биш йыл инде үҙе лә юҡ, аҡсаһы ла...\n– Яңынан кейәүгә сығырға уйламанығыҙмы һуң?\n– Уйлау менән генә булмай шул. Әсәйем дә олоғайҙы, малайға ла атай кәрәк... Ә ауылдағы яңғыҙ ирҙәрҙең барыһы ла алкаштар. Тоттом да гәзиткә иғлан биреп ҡарарға булдым. Күптәр шулай үҙ ишен таба, тиҙәр бит...\n– Аңлашылды, – тине Хәлит һуҙып ҡына. – Ярай, яҡындан танышырбыҙ. Ҡуна килдегеҙме? – “Белмәйем” тигәнде аңлатып Хәлиҙә яурындарын һелкетте. – Кискә тиклем ваҡыт күп әле, уйлашырбыҙ, әлегә сәй эсеп алайыҡ, – тине хужа, шкафтан һырлы стакандар алып.\n– Был һеҙҙең баҡсағыҙмы? – тип һораны Хәлиҙә сәй эсеп ултырғанда, тәҙрә аша күренгән баҡсаға ымлап.\n– Хатҡа яҙғайным бит – шул инде. Хәҙер сәй эсеп алғас сығып ҡарап инербеҙ. Бәрәңге тәпкеләй башлағайным, аҙыраҡ эшләп тә алырбыҙ. Бәрәңге күмгәнегеҙ бармы?\n– Ауыл ҡыҙы ла баһа, – Хәлиҙә йылмайып ҡуйҙы.\n– Хәҙер ауылдыҡылар ҙа бик белеп, эшләп бармай... – Хәлит йылмайырға иткәйне лә, уныһы килеп сыҡманы ла ҡуйҙы. Ауыҙы ғына ыржайҙы.\n– Рәхмәт, сәйегеҙ тәмле булды.\n– Ярай, сәй эстек. Теләһәң, баҡсаны күреп инәйек, бына һиңә трико, бына футболка, бына итек...\n– Ә Камил нимә эшләр? – Хәлиҙә улы менән дә яҡынданыраҡ, яҡшылабыраҡ таныштырырға уйланы, ахырыһы.\n– Ул беҙҙең арттан йөрөр, сүп үләндәрен йыйып, һуңынан кәртә аша урамға ырғытыр.\nХәлит бәрәңге баҡсаһына алдараҡ сыҡты. Күп тә үтмәй, улын эйәртеп, Хәлиҙә лә күренде. Трико, футболка менән ҡунаҡ ҡатын тағы ла матурайыбыраҡ киткәндәй. “Нисауа, нисауа... – Хәлит үҙ алдына ғына һөйләнеп ҡуйҙы. – Ҡалҡыу урындары ла, ятыу урындары ла матур, бик килешле икән...” Хужа Хәлиҙәгә тәпке тотторҙо, өс бураҙна билдәләне, Камилға сүп үләндәрен ҡайҙа ташларға күрһәтте лә эш гөрләп китте. Байтаҡ ҡына һүҙһеҙ йөрөнөләр. Шулай күпмелер эшләгәс, Хәлит ҡатындың бәрәңге һабағын сабыуын шәйләне. Яңылыштыр тип, башта күрмәмеш булды. әммә тегеһе тағы, тағы сапты. Улай ғына ла түгел, Хәлит ҡатындың өҙөлгән һабаҡтарҙы яңынан ергә төртөп маташыуын һиҙҙе.\n– Туҡтап тороғоҙ әле, былай булһа, беҙ ярты баҡсаны бәрәңгеһеҙ ҡалдырасаҡбыҙ бит! – Хәлиттең йөҙө бик етди һәм асыулы ине. “Эш белмәҫ бер ярты йән икән...” – тип уйлап ҡуйҙы үҙе.\n– Тәпке тыңламай ҙа ҡуя шул, – тине ҡаушап ҡалған ҡатын. – Юлда бик арыттырған, ахырыһы... Ғәфү итегеҙ инде...\n– Ярай, арып та килгәс, бар, өйгә инегеҙ. Вермишель, тушенка шкафта – аш бешерә тороғоҙ.\n“Аш-һыу яғына нисек икәнһең, ҡарап ҡарайыҡ”, – тип һөйләнде Хәлит эстән генә. Хәлиҙә бысранырға ла өлгөргән улын эйәртеп өйгә инеп китте. Күп тә үтмәне, торбала төтөн күренде. “Ашарға ғына бешерә алыр, моғайын”, – тип уйланы хужа. Шул мәл ҡапыл бер уй мейеһен телеп үтте. Шкаф эсендә студент йылдарынан һаҡланған яҙмалары ине улар. Нисек ер эшкәртергә, нисек сәсергә, үҫентеләрҙе тәрбиәләргә өйрәткән был яҙмалар быйыл баҡсаһы менән булышҡанда бик ярап ҡуйғайны... Шул дәфтәрҙе мейескә тығып ҡуймаһын. Булыр ул... Тәпкеһен бер яҡ ситкә ырғытты ла өйгә йүгерҙе. Ишекте асып инеүе булды – ҡатты ла ҡалды. Хәлиҙә, ысынлап та, теге дәфтәр менән ут тоҡандырған икән. Һуңғы бер нисә битен Хәлиттең күҙ алдында мейескә ырғытты.\n– Кем? Кем ҡушты һиңә, тфү, һеҙгә был яҙмаларҙы яғырға? – Хәлиттең күҙҙәре асыуҙан маңлайға менгәйне.\n– Мин гәзит менән тоҡандырайым тип уйлағайным да, һеҙгә уҡырға кәрәк булыр, тип теймәнем, – тип саҡ-саҡ әйтә алды ҡунаҡ ҡатын. – Был ҡағыҙҙар һарғайып та бөткәс, кәрәкмәйҙер тигәйнем. Иҫке ҡағыҙ тиҙ ҙә тоҡана бит инде, утты ла тиҙ яғырмын тип уйлағайным...\nХәлит асыуын бер аҙ баҫырға тырышып, тегеләй ҙә былай йөрөргә тотондо. Шунан ҡапыл өҫтәл янында туҡтаны ла, ашъяулыҡты күтәреп, бер нисә ҡағыҙ аҡса алды:\n– Байлығым ташып бармай, әммә мин үҙемә үҙем дошман түгелмен. Бына аҡса, сәғәт дүрттә тимер юл станцияһына тиклем автобус китәсәк. Әле ваҡыт етерлек...\nҠунаҡ ҡатын һүҙһеҙ ҡалды, йөҙө аҡ ҡағыҙ битенә оҡшағайны.\n– Аҡса кәрәкмәй, – Хәлиҙә аҡсанан баш тартты. – Беҙҙең аҡсабыҙ бар. – Уның күҙҙәре йәшләнгәйне.\n– Юҡ инде! Иң яратмаған нәмәм – бисәләрҙең күҙ йәше! Туҡтағыҙ!\n– Кейемде алмаштырырға яраймы һуң?\nХәлиҙә кейенгәнсе, Хәлит бер нисә тәмәке тартырға өлгөрҙө. Кейенеп ишек алдына сыҡҡас, ҡатын: “Һау булығыҙ!” – тине лә ҡапҡаға йүнәлде. Хәлит өндәшмәне. “Хуш!” – тигәнде аңлатып, башын ғына ҡаҡты.\nХәлит Хәлиҙәне тәҙрә аша ғына оҙатып ҡалды. Бер ҡулына плащ, сумка тотҡан, икенсеһе менән малайын етәкләгән ҡатын юл буйлап ауыл эргәһендәге ҡалҡыулыҡҡа күтәрелде. Ҡапыл туҡтап, улының салбарын ҡағып алды, кепкаһын рәтләп ҡуйҙы. Шунан ҡапыл артына, Хәлиттең йорто яғына боролоп ҡараны. Хужа саҡ-саҡ башын ситкә алып өлгөрҙө. Ҡунаҡтар күҙҙән юғалғас, тағы тәмәке тоҡандырырға булды. Әммә шырпыһы тыңламай, һына ла ҡуя, һына ла ҡуя. Баҡһаң, ҡулы ҡалтырай икән. Асыуынан шырпыһын бер мөйөшкә атып бәрҙе.\n“Нимә эшләнем мин!? – Хәлит башын тотто ла карауатҡа ауҙы. – Ахмаҡ! Бүстәк нәмә өсөн кешене рәнйеттем. Берәү ер эшкәртә, баҡса үҫтерә, имеш!.. Бөткәнме ни инде китап, журналдар! Ахмаҡ мин, ахмаҡ! Хәлиҙә бик һәйбәт ҡатынға оҡшаған, улы ла аҡыллы күренә. Юҡ, ебәрмәҫкә, ҡыуып етергә, ғәфү үтенергә кәрәк!”\nХәлит карауатынан ырғып торҙо. “Ҡыуып етәм, ғәфү үтенәм, алып ҡайтам...” Ауыҙ эсенән тағы әллә нәмәләр мығырланы.\nБөтә көсөнә ишекте бәреп асты ла туҡталышҡа табан йүгерҙе.\n– Хәлиҙә, туҡтап тороғоҙ... Туҡтап тор...Салауат КӘРИМ


МОҢ ЭЙӘҺЕ МИҢЛӘХМӘТ » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Мәҙәниәт һәм сәнғәт » МОҢ ЭЙӘҺЕ МИҢЛӘХМӘТ\n26.04.2013 МОҢ ЭЙӘҺЕ МИҢЛӘХМӘТ\n“Хикмәт, ни, Миңләхмәттә инде ул...”\nНисәмә тиҫтә йыл дауамында музыка сәнғәте өлкәһендә тир түккән кеше булараҡ, кемдең кем булыуына ҡармай, һәләтле талант эйәләрен һәр саҡ күҙ уңынан ысҡындырмаҫҡа тырышылынды. Шуларҙың береһе Миңләхмәт Ғәйнетдинов булыр. Штаттан тыш хеҙмәткәребеҙме ни?! Ул үҙе лә редакцияла йыш булыр булды. Шулай булмай һуң. Радиоға яҙылыр булһалар, күп кенә йырсылар:\n– Миңә Миңләхмәт Ғәйнетдинов уйнаһа ине, – тиер ҙә торор ине. Унан ҡалһа:\n– Уның менән сығыш яһау – үҙе бер бәхет, – тигән булырҙар ине.\nБер ниндәй шаштырыуһыҙ, әйтә алам. Эйе, эфирға ла, сәхнәгә лә Миңләхмәт менән сығыу һәр йырсы өсөн оло мәртәбә иҫәпләнер булып китте.\nЙырсыны илаһи моңо менән күтәрмәләп, ул башҡарған әҫәрҙе аккомпаниатор үҙ йөрәге аша үткәргәндә генә, ансамбль хасил була. Шул саҡта ғына йырһөйәрҙәрҙең күңелен арбарға мөмкин. Миңләхмәт ана шундай музыканттарыбыҙҙан. Йырсыларыбыҙҙың, Миңләхмәт тә Миңләхмәт, тип тороуының бар хикмәте бына шунда ла инде.\nБик күп йырсыларға көй күтәреште Миңләхмәт. Улар араһында Хәбир Ғәлимов, Мәғәфүр Хисмәтуллин, Сөләймән Абдуллин, Рамазан Йәнбәков кеүек мәшһүрҙәрҙән тыш, уларға алмашҡа килеүсе талант эйәләре лә, үҙешмәкәр йырсылар ҙа бихисап. Тура һүҙлелегенә барып, ҡайһы саҡта кемдәргәлер: “Ғәфү итегеҙ, һеҙгә уйнай алмайым!” – тип әйтер булды. Асылы шул: моңо-ние юҡ көйөнсә лә, йырсымын, тип күкрәк һуғып йөрөүселәрҙе түгел (ә ундайҙар бөгөн бихисап), ул ысын йырсыларҙы ғына үҙ итә. Әйткәндәй, ундайҙарҙы Миңләхмәт үҙе табып, радиоға яҙылырға килтерер булды. Уның тәҡдиме менән радиоға яҙылған йыр маһирҙарының байтағы күптән инде халыҡ йырсыһы дәрәжәһенә иреште. Уларҙың яҙмалары радиобыҙҙың алтын фондында һаҡлана.\nБерҙән-бер көндө йырлап ҡына торған ир-егет тауышы:\n– Фәниә һылыу, Миңләхмәт Ғәйнетдинов менән яҙылырға ваҡыт һорарға ине. Ҡасан килергә булыр икән? – тине.\n– Һеҙ кем булаһығыҙ әле? – тим.\n– Ишбулатов тигән кеше булам...\nИкенсе көндө үк сәғәт икегә саҡырҙым таныш булмаған Ишбулатовты.\nБилдәләнгән ваҡытҡа килгән теге йырсы. Студияға барып, тыңлап ултырырға форсат юҡ. Ваҡыттың тығыҙ сағы. Эске телефондан ғына һорай ҡуйҙым:\n– Яҙылалармы? Нисек йырлай?\n– Ох, будь здоров! Вот по-ет! Так поет!\nШулай тине тауыш режиссеры Георгий Николаевич Мельников (һүҙ ыңғайында әйтеп үтәйем, радиобыҙҙың алтын фондын туплауҙа баһалап бөткөһөҙ эш атҡарған кеше ине ул).\nБер сәғәт үттеме-юҡмы, редакция бүлмәһенә сәсе ярайһы саллана төшкән мөһабәт кәүҙәле бер ағай килеп инде.\n– Мин булам инде шул Ишбулатов. Башҡорт дәүләт университеты профессоры Нәғим Хажиғәле улы, – тине был.\n– Ә-ә, нисек яҙылдығыҙ?\n– Нисек, тип, был Миңләхмәттең баян моңона көйһөҙ әҙәм дә йырлап китер. Бер һыуһында әллә ете, әллә һигеҙ йыр яҙҙырып ташланылған. Шулай итмәй һуң, хикмәт Миңләхмәттә инде ул, Миңләхмәттә, – тине лә, рәхмәт әйтеп, хушлашты яңы танышыбыҙ. Ә радио фонды, Миңләхмәт менән шул профессор арҡаһында, “Ҡымыҙ”, “Саҡырмасы, кәкүк”, “Ҡалды” кеүек хәҙер инде онотолоп барған йырҙар иҫәбенә байый төштө. Уларҙы хәҙер, радиотапшырыуҙарҙан отоп алып, йәш йырсылар йырлай башланы.\nМиңләхмәт Ғәйнетдинов табып, үҙе үк әҙерләп радиоға килтереп яҙҙырған йырсыларҙың тағы икәүһе хаҡында әйтмәһәм, яҙыҡ булыр кеүек. Уның береһе – Ришат Вәхитов. Ырымбур өлкәһендә тыуып үҫкән уҙаман. Күмертауҙың шифалы ҡуллы был табибын йә сәхнәнән, йә радионан тыңлап, йырһөйәрҙәребеҙҙең нисәмә быуыны кинәнә хәҙер. Йырсының йөрәк йылыһы менән байытылған күңелгә ятышлы йомшаҡ тауышы тәүләп эфирға сыҡҡан көндән алып һәр тыңлаусыны әсир итә. Уның йырҙарын йышыраҡ биреүебеҙҙе һорап яҙылған хаттар йыш килер булды. Шуларҙың береһе бөйөк әҙибәбеҙ Зәйнәб апай Биишеванан ине. Унда бына бындай һүҙҙәр бар: “Фәниә һылыу! Ришат Вәхитов тураһындағы тапшырыуыңды тыңлап, йырсының тауышына һоҡландым. Һоҡландым да, ғорурландым да. Халҡыбыҙҙың моң байлығы, уны беҙгә еткергән маһирҙарыбыҙ барлығына инандым. Ул (Ришат Вәхитов) һөнәре буйынса табип икән. Тимәк, икеләтә табип булып сыға. Уны күберәк яҙып, йышыраҡ ишеттерегеҙ беҙгә”.\nОло әҙибәбеҙҙең дә, башҡаларҙың да үтенесен үтәргә тырышылынды.\nМиңләхмәт юлыҡҡан яралы яҙмышлы моң эйәһенең һағышлы йырының батырлыҡ йыры булып яңғырағаны...\n“Йыр һәм сәхнә өсөн генә яратылғандыр был!” Бынамын тигән баритон тауышлы, һомғол буйлы, алсаҡ йөҙлө был егет тәүләп радиоға яҙылырға килгәнендә шулай тип һоҡланып ҡалғайныҡ. Әммә яҙмыш тигәнең үҙенекен итә лә ҡуя шул. Ейәнсура районында механизатор булып эшләп, кистәрен сәхнәнән төшөүҙе белмәгән Марат Илбаев тигән был егет Чернобыль фажиғәһе килеп тыуған тәүге көндәрҙә үк, үҙе теләп, шул ғәрәсәт ҡупҡан ергә китә. Унан ҡайтҡас, үҙ хәлен яҡшы аңлаптыр инде, нисек тә йыр-моңон тамашасыға еткереү хәстәрен күрә башлай. Шул ниәт менән Күмертау ҡалаһына күсеп килә. Ысынлап та, бында мәҙәниәт һарайы уға талант-һәләтен нығыраҡ асырға шарттар тыуҙыра. Маратҡа тамашасы менән йышыраҡ осрашыу форсаты тейә. Тик үҙ хәленең мөшкөлләнеүен алдан тойоуы раҫҡа сыға. Чернобыль радиацияһы үҙ хөкөмөн ғәмәлгә ашыра башлай: Мараттың сәләмәтлеге көндән-көн насарая бара... Һыҙланыуҙарын йыр менән баҫырға, рухына һынырға форсат бирмәҫкә ныҡ тырыша ул. Әммә яман сир яман сир инде ул. Ул яман менән үҙ аллы көрәшеүҙән мәғәнә сыҡмаҫтай булғас ҡына табиптарға мөрәжәғәт итә егет. Уны бер ҡарауҙа уҡ уларҙың иҫ-аҡылдары киткәндәй була. Ошо хәлендә нисек эшләп йөрөгән дә, ни ғиллә менән сәхнәгә сығырға көс-ҡеүәт тапты икән?! Һәм тиҙ генә Өфөгә оҙатыу сараһын күрәләр...\nҺыҙланыуҙарын баҫырға теләп, ҡысҡырып йырлап ебәргәндер ул Марат. Өфө дауаханаһына юлыҡҡас, бынан имен-аман сығыуына өмөтө ҡалмағанда ла, йыр, тик йыр ғына дауа булып тойолғандыр, тим, уға. Ана бит ҡусты тейешле кешеһенә ни тигән? Ни тиһен? “Салауат, әллә Миңләхмәт Ғәйнетдиновҡа мөрәжәғәт итеп ҡарайһыңмы? Радиоға яҙылып булмаҫмы икән?” – тигән. Был үтенесте ишетеү менән Миңләхмәт шунда уҡ дауаханаға бара. Марат менән танышып, хәлен белгәс тә, табиптарҙан рөхсәт алып, уны үҙ фатирына алып ҡайта. Көн аша тиерлек төрлө-төрлө йомош менән ауылдан килгән туған-тыумаса, таныш-тоношто алсаҡ һүҙ, яҡты йөҙ, ауылса яраштырылған һыйлы табын менән ҡаршыларға күнеккән Ғәйнетдиновтар ғаиләһе. Шундай уҡ мөнәсәбәтте Марат та татый уларҙа. Уны Тәңре ҡунағылай күреп ҡаршылай был ғаилә. Шундай йылы мөнәсәбәткә юлығыуы, Миңләхмәттең баянына ҡушылып, күнекмәләр эшләүе, хужабикә булған Мәүсиләнең ҡоротло һурпаһы – барыһы ла иң шифалы дарыу-дармандан да шифалыраҡ йоғонто яһай яралы яҙмышлы йырсыға. Һәм уның репертуарындағы йырҙарҙың көйөнә Миңләхмәт баянын һуҙып ебәреүе була – быуылып ятҡан йылға быуаһын ярып атлыҡҡандай булып, күкрәгендә ҡамалып торған моңо йыр булып урғылып китә. Шул етә ҡала, Миңләхмәт баянын ҡуя ла:\n– Киттек! – ти йырсыға.\n– Ҡайҙа? Балнисҡамы? – тип йырсыбыҙ баҙап ҡала.\n– Нисек инде ҡапыл? Заявка ла бирмәнек бит әле.\n– Һинең өсөн ваҡыт табырҙар.\nБына шулай эйәртенешеп килеп инде улар музыкаль редакцияға. Мараттың хәле хаҡында хәбәрҙар булғанлыҡтан, программа буйынса яҙылаһы яҙмаларҙы туҡтатып, уларҙы студияға индерҙек.\nСтудияның тәҙрәһе аша күреп торолона. Миңләхмәттең йылғыр бармаҡтары, баян телен барлағандай, үрле-түбәнле бер йүгереп үтеүгә үҙәк өҙмәле моңға сорналған йыр ағыла башланы... Гүйә йырсы йыр һүҙҙәре әйтеп еткермәгән һағышты моңо менән әйтергә теләй ине... Ике йыр яҙҙырыуға Миңләхмәт туҡтап ҡалды. Беҙҙең һораулы ҡарашты күреп:\n– Бөгөнгә шул да етеп торор, – тине. Маратыбыҙ иһә, ауыр тын алып:\n– Ярар һуң, – тигән булды.\nБына шулай, йырсының хәлен үтә лә яҡшы тойғанға, Миңләхмәт, нормалап ҡына, көн һайын икешәр йырын ғына яҙҙыртты. Күрә торабыҙ, килгән һайын Мараттың йөҙөндә өмөт сатҡылары яҡтыраҡ балҡығандай тойолдо миңә. Килгән һайын, студияға үтерҙән алда, редакцияға һуғылыр булды. Ингән һайын, ҡулында тере сәскәләр булыр ине. Ә берҙән-бер көндө, һуңғы йырын яҙҙыраһы көндө, ниңәлер тере сәскәләр түгел, ә ап-аҡ ҡына яһалма сәскәләр тотоп килеп инде лә, уларҙы ҡулға тотторманы, пианино өҫтөнә һалды... Күңелдә шом тыуҙы... Бүлмәлә ауыр тынлыҡ урынлашты...\n– Бөгөн йырҙарымдың һуңғыларын яҙҙырам инде, – тине егет тыныс ҡына һәм, рәхмәт әйтеп, студияға ыңғайланы. Мин дә шунда табан атланым. Уның йырын баштан-аяҡ тыңлап ултырҙым. Алдан һиҙенеп, уйлап килгәндер был юлы йырланасаҡ йырының һуңғы яҙма ғына түгел, иң һуңғы йыры булырын.\nКерәйем әле урмандарға,\nБәлки, дауа таба алырмын\nСтудиялағылар барыбыҙ ҙа көслө рухлы йырсының үҙен тотошона һоҡландыҡ, үҙәк өҙгөс моңонан тетрәндек... Ул саҡ тыуған тойғоларҙы тыя алмайынса, барыбыҙ ҙа илап ултырҙыҡ... Шул саҡ ни күрәм: Миңләхмәттең дә күҙҙәренән йәш тәгәрәй ҙә, йөҙө буйлап ағып килеп, баяны өҫтөнә тама. Тама ла, күреген һуҙған һайын һибелеп, сәсрәп-сәсрәп китә. Әйтерһең, эйәһенә ҡушылып, баяны ла илай ине... Күрәһең, барыбыҙ ҙа уның был йыры беҙҙең менән, беҙҙең менән генә түгел, моңһөйәр халҡы менән бәхилләшеү йыры икәнен аңһыҙ рәүештә һиҙенгәнбеҙҙер...\n... Ошо көндән һуң күп тә үтмәне, моң эйәһе Марат Илбаевтың яҡты донъя менән мәңгелеккә бәхилләшеүе хаҡында ҡайғылы хәбәр килеп етте... Яралы яҙмышлы йырсының бынамын тигән моңға бай йырҙары иһә мәңгелеккә беҙҙең менән ҡалды. Шул хаҡта уйлайым да шундай һығымтаға киләм: бары Миңләхмәттең шәфҡәт менән һуғарылған иғтибарлылығы ғына ирештерҙе бындай мөмкинлеккә. Тағы шулай тип уйлап ҡуям. Миңләхмәттең шул һәләткә эйә булыуы Маратҡа, үҙ йырынан үҙе шифа алып, бер аҙға булһа ла ҡотолғоһоҙ Әжәлдең юлын ҡыйып торорға форсат биргәндер. Шулайҙыр ул, моғайын... Йыр гәүһәрҙәре радиобыҙҙың алтын фондында тап Миңләхмәт һымаҡ иғтибарлы вә шәфҡәтле энтузиастар арҡаһында ишәйә. ә инде Марат Илбаевтың йырҙарына килгәндә, шуны әйтке килә. Гәзитебеҙҙең хөрмәтле уҡыусылары, әгәр ҙә радионан уның йырҙары тапшырыла ҡалһа, ни тиклем һағышлы булмаһындар, уларҙы яралы яҙмыштың батырлыҡ йыры тип ҡабул итегеҙ.\nСәнғәт әһеленең ғаиләһендә әлегә ете Ғәйнетдинов. Миңләхмәт менән Мәүсиләнең ике улы, ике ейәне, бер килене бар. Улдары Азамат менән Азат бишектән үк моңға күмелеп үҫте. Бөгөн булһын, ҡурай тотһалар – ҡурайҙа, баян, гармун алһалар, уларында өҙҙөрә генә улар. “Был һәләттәре егеттәрҙең икеһенә лә ыңғай йоғонто яһай. Улар хоҡуҡ һаҡлау даирәһендә хеҙмәт итәләр бит. Унда иһә стресҡа еткермәле хәлдәр булып тора. Музыка уларға шунан ҡотолорға ярҙам итә”, – ти атай кеше.\nАзаматтың улдары Батырхан менән Әмирханға йортта йыш яңғыраған бейеү көйҙәре тиҙ арала быуындарын нығыта һалып, аяҡҡа баҫып китеүенә булыша. Уларҙың ыңғайына өләсәләре Мәүсилә үҙенең бейегән мәлдәрен иҫкә төшөрөп ала. Иҫкә төшөрөрлөгө бар шул. Филармонияла эстрада бейеүсеһе булып эшләгәндә, өйрөлөп-сөйрөлөп сәхнәләрҙе бер итеп, иңләп-буйлап бейей-бейей үткән юлдарын бер ептәй итеп теҙһәк, бөтә Башҡортостандың иңен-буйын йәйәү үткән кеүек булыр инек. Шул бейеү сәнғәте осраштыра ла инде уны Миңләхмәт Ғәйнетдинов атлы күркәм баянсы менән. Әле ҡасан ғына ошо Ҡырмыҫҡалы һылыуы:\n– Уф, Миңләхмәт! – ти ҙә шымып ҡала ине. Шымып ҡала ла тағы-тағы:\n– Уф, Миңләхмәт! Уф, Миңләхмәт! – тип, хыялға бата ине. Уфтандырған Миңләхмәте ғүмерлек йәре булып, күпме тиҫтә йыл үткәс тә, әҙ генә төҙәтмә индереп, бөгөн булһын шул уҡ һүҙҙәрҙе ҡабатлай Мәүсилә:\n– Эй-й, ошо Миңләхмәтте!\nӘгәр ҙә һеҙ барҙа ла шулай тиһә, аптырамағыҙ берүк. Был ауаз уның бәхет, шатлыҡтарын, хәләл ефетенә лә, уның моңона ла бөгөн мөкиббән ғашиҡ булыуын аңлата. Шулай булғас, таныша ғына башлағандарында, әйтер булған “Уф, Миңләхмәт!”кә һалынған хис-тойғоноң кимәлен үҙегеҙ самалағыҙ...\nБаянсы Миңләхмәт Ишмөхәмәт улы Ғәйнетдинов үҙенең матур юбилейын республикабыҙ кимәлендә арҙаҡлы сәнғәт оҫтаһы, Башҡортостандың халыҡ артисы, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты булып ҡаршылай. Был мәшһүр ваҡиғаға ғаилә кимәлендә лә ул абруйлы һәм һөйкөмлө ир, атай, ҡайны, олатай тигән титулдарҙың мулына эйә булған хәлдә килеп етте.\nБеҙ, тамашасылар, тыңлаусылар, Миңләхмәт Ғәйнетдиновтың бик тә камил һәм зауыҡлы моңдары сәхнә түрҙәренән дә, эфирҙан да, “зәңгәр экран”дарҙан да туҡтауһыҙ яңғырап тороуын теләйбеҙ. Миңләхмәттең баян менән айырылғыһыҙ ҡуш булып уйнауын күҙәтеп ултырған бер тамашасы ханым:\n– Йәнһеҙ бер ҡумтанан нисек шулай моң сығарып була икән? – тигәйне бер саҡ.\n– Йөрәк менән уйнағанға!\nШулай тинем дә, бөтә донъяһын онотҡандай, сәхнә түрендә баянда уйнаусы Миңләхмәттең йүгерек бармаҡтарына текәлдем. Ысынлап та, Зөлхизәнең әсе яҙмышын көй ярҙамында нисек аңлатып була икән? Була икән шул. Быны бары оло йөрәкле, киң һәм изге күңелле, шуға бәрәбәр итеп, Хаҡ Тәғәлә биргән талант-һәләтен халҡы менән йомарт бүлешеүҙән йәм һәм тәм тапҡандар ғына булдыра алалыр. Миңләхмәт Ғәйнетдинов тап шундайҙар когортаһына ҡарай ҙа инде. Атаһының: “Исеме есеменә тап килһен!” – тигәнен ул ана шулай ғәмәлгә ашыра.\nХөрмәтле юбилярыбыҙ, һуңғы йылдарҙа репертуарыңа “Йәшлегемә кире ҡайтыр инем” тигән йырҙың көйөн индерҙең. Һин шуны уйнағанда, баяныңдан тел менән әйтеп, ҡәләм менән яҙып аңлатҡыһыҙ хис ағылғандай була. Һине лә, был көйҙөң һүҙендәге “Кире ҡайта торған юл булһа” тигән һүҙҙәр һағышландыра торғандыр, моғайын. Әммә йәшлек әҙәм балаһы ҡылған ғәмәлдәре, изгелектәре һәм, ғөмүмән, йәшәлгән йылдары булмышына һарыла-һарыла килеп, мәңгелеккә юл ала. Шулай ҙа һин, икенсе бер йырҙа әйтелгәнсә: “Үкенерлек түгел үткәндәр”, – тип ҡабатлай алаһың.\nБашҡортостандың халыҡ артисткаһы, Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты.\n(Аҙағы. башы 31-се һанда).


26 Июль 2019, 18:23\nБөгөн Ауырғазы районы хакимиәтенең ҙур залында район Советының 26-сы ултырышы үтте. Шуныһы әһәмиәтле: ул беренсе тапҡыр башҡорт телендә алып барылды.\nМуниципаль район советының 4-се саҡырылыш ултырышы эшендә, депутаттарҙан тыш, район Советы рәйесе М.Ш. Хоҙайбирҙин, ауыл биләмәләре башлыҡтары, ойошмалар етәкселәре ҡатнашты. Сараны район Советы рәйесе Миңнулла Шәйхелислам улы саф башҡорт телендә матур итеп алып барҙы. Көн тәртибендә – Рәсәй Федерацияһы Эске эштәр министрлығының Ауырғазы районы бүлегенең беренсе ярты йыллыҡ йомғаҡтары буйынса отчет һәм Михайловка, Төрөмбәт ауыл биләмәләре хакимиәте башлыҡтарының ауыл биләмәләрендә хоҡуҡ боҙоуҙарҙы һәм көнкүреш енәйәттәрҙе профилактикалау буйынса эшмәкәрлеге тураһында сығыштары.\nБеренсе һорау буйынса һүҙ полиция подполковнигы К.В. Павленкоға бирелде. Ул райондағы енәйәтселек, хоҡуҡ боҙоуҙар менән таныштырып үтте. Артабан Михайловка ауыл биләмәһе хакимиәте башлығы Н.З. Ҡоҙашев менән Төрөмбәт ауыл биләмәһе хакимиәте башлығы А.Т. Мөхәмәтшин үҙ биләмәләренә ҡараған ауылдарҙағы хәл-торош тураһында мәғлүмәт бирҙе. Был ике ауыл биләмәһенә күберәк башҡорт ауылдары ҡарай.\nБеренсе тапҡыр республиканың аҫаба милләте телендә үткән район Советы ултырышы уңышлы булды, тиһәк тә хата түгел. Ауырғазыла күп милләтле халыҡ йәшәүен иҫәпкә алғанда, барыһы ике дәүләт телен дә яҡшы белә тип әйтеп булмай. Шулай ҙа башланғыс бар.\nРайон Советы рәйесе Миңнулла Хоҙайбирҙин: “Бөгөнгө сараны башҡорт телендә алып барыуыбыҙға ыңғай ҡараштамын. Был ғәмәлгә инергә тейеш. Районыбыҙҙа күп милләтле халыҡтар йәшәй. Беренсенән, уларҙың барыһының да теленә, ғөрөф-ғәҙәттәренә ихтирам менән ҡарайым. Икенсенән, башҡорт теле дәүләт теле булғас, уны белергә тейешбеҙ. Ғөмүмән, күп тел белеү кешенең интеллектын үҫтерә, фекерләү ҡеүәһен арттыра, төрлө халыҡтарҙың тормошона, йола-ғәҙәттәренә толерант булырға өйрәтә. Туған телде үҫтереү, пропагандалау йүнәлешендә мөһим сара был. Киләсәк өсөн дә әһәмиәтле. Йәштәр телдең нескәлектәрен, уның моңлолоғон белеп, өйрәнеп үҫергә тейеш. Үҙебеҙ өсөн дә кәрәк. Мин китаптар һатып алдым, телде ныҡлап өйрәнергә теләйем”, – тине.\nМихайловка ауыл биләмәһе хакимиәте башлығы Нил Ҡоҙашев: “Төп ҡыйынлыҡ ваҡыт табыу булды, шулай уҡ башҡортса сығыштар буйынса практиканың аҙлығы. Район ултырыштарында русса аралашыуға, документ, протоколдарҙы ла русса алып барырға күнеккәнбеҙ. Ҡайһы бер етәкселәр телде белмәй. Уларҙың һинең сығышыңды аңламауын белеп тороуы ситенерәк, әлбиттә”, – тип белдерҙе.\nЭйе, бындай ҡыйынлыҡ бар. Бәлки, телде белмәүселәр өсөн синхрон тәржемә булдырыу вариантын күҙ уңында тоторғалыр?!


Өфөлә асылған форумда Башҡортостандың торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһендә йәмәғәт контролен булдырыу тәжрибәһе тикшерелә // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nӨфөлә асылған форумда Башҡортостандың торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһендә йәмәғәт контролен булдырыу тәжрибәһе тикшерелә\n17:45, 25 июня 2013 Иҡтисад\nШишәмбе, 25 июндә, Өфөлә «Илдә торлаҡ-коммуналь хужалыҡ системаһына йәмәғәт контроле практикаһы һәм һөҙөмтәле күҙәтеү механизмы» төбәк-ара форумы асылды.\nБашҡортостанда йәмәғәтселек менән идара итеүсе компанияларҙың үҙ-ара килешеп эш итеүе йәһәтенән ҙур тәжрибә тупланған. Ике йыл элек Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов идара итеүсе компанияларҙың эшмәкәрлегенә йәмәғәт контроле органын – йорт комитеттарын булдырырға тәҡдим иткәйне. Бөгөнгө көндә республикала 11 меңдән ашыу күп фатирлы йорт советы теркәлгән. Уларҙың эшмәкәрлегенә «БР Йорт комитеттары союзы» төбәк йәмәғәт хәрәкте контроллек итә.\nФорумда дәүләт власы һәм урындағы үҙидара органдары вәкилдәре, Волга буйы һәм Урал федераль округтарының йәмәғәт контроле үҙәктәре ағзалары, күп фатирлы йорт советтары рәйестәре, идара итеүсе компаниялар, коммерцияға ҡарамаған ойошмалар һәм ресурстар менән тәьмин итеүсе компаниялар етәкселәре ҡатнаша.\nТорлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһенә йәмәғәт контролен булдырыу сараның төп темаһы булып тора. «Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалаштырыуға булышлыҡ итеү фонды» дәүләт корпорацияһы идараһы рәйесе Константин Цицин билдәләүенсә, муниципаль властар йәмәғәт контроле органын булдырырға теләмәй, был идеяны граждандар ғына хуплай.\n— Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһендә контроль буйынса йәмәғәт хәрәкәтендә барлыҡ төбәктәр ҙә ҡатнашмай. Уның киләсәге өмөтлө булырына ышанам, — тип билдәләне Константин Цицин. – Унан да бигерәк, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһендә контроль буйынса йәмәғәт ойошмалары селтәрен булдырыу закондар сығарыу базаһына нигеҙләнгән (РФ Президентының 600-cө Указы). Йәмәғәтселек власҡа күп мәсьәләләрҙе тиҙерәк һәм яҡшыраҡ хәл итергә ярҙам итә ала. Был маҡсаттарға бюджеттан средстволар бүлергә лә мөмкин.\nЙәмәғәт контролен ойоштороу тәжрибәһе тураһында республиканың торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры Сергей Афонин һөйләне.\n— Башҡортостанда торлаҡ-коммуналь хеҙмәттәр күрһәтеү сифатын яҡшыртыуға йүнәлтелгән бер нисә программа тормошҡа ашырыла, 2012 йылда дөйөм финанслау күләме 5 миллиард 700 миллион һум тәшкил итте, — тип хәбәр итте министр.\nБашҡортостандың торлаҡ-коммуналь хужалыҡ комплексы 365 предприятиены берләштерә. 2012 йыл йомғаҡтары буйынса тармаҡ ойошмалары 35 миллиард һумдан ашыу суммаға тауарҙар һәм хеҙмәттәр тәҡдим иткән. Һуңғы йылытыу миҙгеле йомғаҡтары буйынса, РФ Төбәктәр үҫеше министрлығы рейтингына ярашлы, Башҡортостан дүртенсе урында килә. Республиканың торлаҡ фонды 91,5 миллион квадрат метр тәшкил итә. 2013 йылдың 1 ғинуарына ҡарата 527 мең квадрат метр торлаҡ авария хәлендә тип танылған, граждандарҙы ул йорттарҙан күсереүгә 16 миллиард һумдан ашыу аҡса талап ителә.\nТеги: торлаҡ-коммуналь хужалыҡ форумы,йәмәғәт контроле


Эске эштәр министрлығы ҡарамағындағы Йәмәғәт советы граждандарҙы ҡабул итә // Хәл-ваҡиғалар | новости башинформ.рф\n15:41, 23 апреля 2014 Хәл-ваҡиғалар\n25 апрелдә БР буйынса Эске эштәр министрлығының Йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһендә сираттағы граждандарҙы ҡабул итеү үтәсәк. Ҡабул итеүҙе ведомство ҡарамағындағы Йәмәғәт советы ағзалары, журналист Геннадий Шабаев һәм БР буйынса Эске эштәр министрлығының йәмәғәт тәртибен һаҡлау буйынса полиция начальнигы урынбаҫары, полиция полковнигы Александр Попов алып барасаҡ.\nҠабул итеү ваҡыты 15 сәғәттән алып 17 сәғәткә тиклем Өфө ҡалаһы, Ленин урамы, 7 адресы буйынса уҙасаҡ, инеү Коммунистик урамы яғынан. Ҡабул итеүгә алдан яҙылыу 23-25 апрелдә (347) 279-47-05, 279-40-93 телефондары буйынса башҡарыласаҡ.\nТеги: граждандарҙы ҡабул итеү,бр буйынса эске эштәр министрлығы


Йәйрәп ятһын ужымдар – йыяйыҡ беҙ уңыштар\n25 Декабрь 2018, 14:23\nЕребеҙ иркен һәм киң. Йәйрәп ята иген баҫыуҙары, ялан һәм болон, бесәнлектәре. Картуф баҡсаһы артында ғына колхоз баҫыуы башлана. Унда йыл әйләнәһенә эш ҡайнай. Ауыл өҫтөн шаулатып, трактор-комбайндар эшләй. Тауыштары күңелгә рәхәтлек бирә. Эй, күңелле лә һуң яҙғы сәсеү мәлдәре, көҙгө уңыш йыйыу осоро.\nҮткән быуаттың 60-80-се йылдары... Баҫыуҙағы бағана төптәре, тракторҙар үтеп керә алмаған урындарға ҡәҙәр көрәк менән ҡаҙып эшкәртелә, иген сәселә, уңыш йыйып алына. Ырҙын табағына килтерелгән йөҙәрләгән машина иген культуралары таҙартыла. Ул оҙон көҙгә ҡәҙәр тәүлек әйләнәһенә, төрлө ойошмалар хеҙмәткәрҙәре ярҙамы менән дә график буйынса алып барыла.\nХәҙер хәл бөтөнләй башҡаса. Баҫыуҙарҙың күп өлөшөн ваҡ ҡыуаҡлыҡтар баҫып, көтөүлек, сабынлыҡтарға әйләнде, әммә мал һаны ныҡ кәмене. Бер урамға бер һыйыр тигәндәй, ваҡ малдар, мәҫәлән, һарыҡ аҫраусылар юҡ тиерлек. 21-се быуаттың 20-се йылдарына ла килеп етек. Ауыл хужалығында, йәғни ауылыбыҙҙа баҫыусылыҡ эше туҡтап ҡалды. Пайға бүленгән ерҙәрҙе межалау буйынса ла эш алып барырға уйланылған, ләкин ул барып сығырмы, билдәһеҙ.\n“Бай малын, ярлы моңон һөйләр” тигәндәй, әленән-әле донъя көткәндәге мәшәҡәттәр, уңайһыҙлыҡтары иҫкә төшөп кенә тора. Тәбиғәт ҡанундарына ҡаршы тороп булмай икәнлеге һәр беребеҙгә билдәле. Шулай, 1975 йыл ҡоролоҡло килде. Ашлыҡтар ҙа үҫмәне, бесәнлектәр кипте, үләндәр ҡороно. Күҙеңә мөлдөрәп ҡарап, сабыйҙарың үҫеп килә. Аҡтан өҙөләһе килмәй. Ауырлыҡтар менән бесән еткерергә тырышабыҙ. Ағас, ҡауыҡлыҡтар араларынан, һаҙлыҡ ерҙәрҙән ураҡ менән урып, көлтә итеп бәйләп, елкәгә һалып ташыйбыҙ. Бер көн шулай, урман эсендәге һаҙлыҡ буйҙарынан көлтәләп бесән әҙерләп ат йөгөнә еткергәс, бесән тейәп сығып килһәк, хужалыҡ етәксеһе килеп сығып:\n- Бесәнде рөхсәтһеҙ сапҡанһығыҙ, хәҙер колхоз идараһы эргәһенә илтеп бушатығыҙ, - тимәһенме.\n- Ураҡ менән саптыҡ, - тибеҙ, аптырағас.\nКартуф баҡсаһын да иртә һөрөргә ярамай, йәнәһе, колхозсыларҙы ҡотортабыҙ, колхоз эшенә аяҡ салабыҙ. Бер йылды белемде камиллаштырыуға барырға кәрәк булды, иртәрәк картуф сәсергә булдыҡ. Икенсе көнгә бригадир: “Һеҙҙе силсәүеткә саҡырталар, башбаштаҡланып картуф ултыртырға төшкәнһегеҙ,” – тип ҡуймаһынмы...\nЯңы ҡоролошта йәшәйбеҙ. Һәр ҡоролоштоң үҙ заңы тигәндәй, хосусилаштырыуҙы һәр кем үҙенсә аңланы. Берәүҙәр, унан файҙаланып, кеҫә ҡалынайтты, икенселәр, киреһенсә, отолошта ҡалды. Колхоз менән дә шулай булды, хатта унда эшләмәгәндәр ҙә, мөмкинлектән файҙаланып, үҙ мәнфәғәтен ҡайғыртты. Колхоз объекттарын һүтеп, материалдарын үҙҙәренә ташып алдылар, кем уҙарҙан биналарҙы хосусилаштырып, аҙаҡ һатып байынылар. Биш тиҫтәгә яҡын берәмек техниканы үҙләштереүселәр ҙә табылды. Ғөмүмән, элекке хужалыҡтан бер ни ҙә ҡалманы. Һүҙ әйткән кешегә сәйер ҡараш ташланылар, йәнәһе, ташҡынға ҡаршы йөҙөп булмай. Исмаһам берәй колхозсы бер техника алып ҡалһасы...\nЯрай әле 4 мең гектарға яҡын һөрөнтө ерҙе күтәреп китә алмайҙар. Уны сүп-сар баҫып, ҡыуаҡтар үҫә башлағас, бер өлөшөн “Ағиҙел” йәмғиәтенә файҙаланырға тәҡдим иттеләр. Фермерҙар мандып китә алмай – ҡаршылыҡтар етерлек. М.Ғафури исемендәге колхоздың халыҡҡа бүленеп бирелгән пай ерҙәрен “Ағиҙел” хужалығына биреү тураһында килешеү төҙөү тәҡдиме яһалғас, элекке колхозсыларҙың күңеленә бер аҙ йылы йүгерҙе. Ысынлап та, иген баҫыуҙары гөрләп ултырҙы, халыҡ пай ерҙәренән өлөшләтә иген алып, аҫраған малдарына аҙыҡ – фураж итеп файҙалана ғына башлаған ине, был да оҙаҡҡа барманы. “Ай күрҙе, ҡояш алды” тигәндәй, ярайһы ғына эшләп килгән хужалыҡты банкротлыҡҡа сығарҙылар. Быйыл инде арыш ҡатыш бойҙайы ла халыҡҡа тәтемәне, сөнки баҫыуҙар сәселмәй буш ҡалды. Был күренешкә эсендә йәне булған кеше битараф түгелдер тип уйлайһың, сөнки элекке маҡтаулы ветерандарҙың да, “легендар” тип йөрөтөлгән етәкселәрҙең дә һүҙҙәре үтемле булмауы ҡыҙғаныс, әлбиттә.\nАуыл биләмәһе башлыҡтарының да ер мәсьәләләренә битараф булыуҙары: хужалыҡтарҙа буш ятҡан баҡсаларҙы, сирәм, ҡалдау ерҙәргә әйләнергә генә торған баҫыуҙарҙы эшкәрттереү урынына, “йылы урын, түрәлек” өсөн көрәшеп, халыҡҡа хеҙмәт итеү артҡы планда тороп ҡала.\nАта-бабаларҙың тәжрибәһенән күренеүенсә, халыҡтың моңона ла, зарына ла иғтибар итеү зарур. Әйтеүе урынлы булыр: ярты быуатҡа яҡын мөһабәт биналарҙың йәнһеҙ ултырыуына ауыл халҡы күнегеп тә бөттө, шикелле. Баҙар урамында ултырған бинаны йәнләндереп, электр сымдарын төҙөкләндереп, йылытыу приборҙарын эшкә егеп, бына тигән эш урындары булдырып, республикала ғына түгел, элек алыҫ-алыҫтарға даны таралған Еҙем-Ҡаран баҙарын яңынан тергеҙеп була. Ауыл халҡы хужалығында үҙ көсө менән етештергән йәшелсә, емеш-еләктәрен, ит, картуфтарын алыпһатарҙарға бушлай тигәндәй биреп зарланмаҫ ине. Йәнә Үҙәк урамда ултырған бина ла күркәмлеген юғалта башланы, “оҙон ҡулдар” һүтеп ташламаҫ элек уны ла килем алырлыҡ бинаға әйләндереү мөһим, минеңсә.\nӘйткәндәй, йәшел ужымдар йәйрәп ятһын өсөн киң баҫыуҙарҙы эшкәрткәндә ҡоростай сәләмәт, имәндәй ныҡ, иген иккәндә комбайн, трактор штурвалдарын әйләндергәндә көслө ҡулдар кәрәк булған кеүек, халыҡ менән уртаҡ тел табып эшләүсе, хаҡлыҡ юлын һайлаған көслө рухлылар кәрәк шул.


Заман һынауҙары уларҙы ҡурҡытмай – Медицинская практика\nЗаман һынауҙары уларҙы ҡурҡытмай\nЮғары категориялы фельдшер Айһылыу Ғәйнетдинованың хеҙмәт стажы – 31 йыл.\nСығышы менән Дәүләкән районындағы Мәкәштән Ҡоръятмаҫҡа килен булып төшкән Айһылыу Фәнил ҡыҙы Ғәйнетдинова Өфөләге 1-се медицина колледжын тамамлаған. Уның девизы: “Тәне һауҙың – йәне һау”. Юғары категориялы фельдшер Айһылыу Фәнил ҡыҙының хеҙмәт стажы – 31 йыл. Фиҙакәр хеҙмәте төрлө грамоталар менән баһаланған.\nШәһит Миңнизаһит улы – Айһылыу Фәнил ҡыҙының ныҡлы терәк-таянысы. Ике ҡыҙ үҫкән был татыу ғаиләлә. Әлиә лә, Элиза ла кейәүҙә, үҙаллы тормош көтә.\nНиндәй генә заман булмаһын, фельдшерҙарҙың эше һис еңелләшмәй, улар һәр заман сирҙәрен еңеп сығырға тырыша. Заман һынауҙары уларҙы ҡурҡытмай. Аҡ халатлылар беренсе урынға пациенттарының һаулығын ҡуйып эш итергә күнеккән.\nПресс-служба Министерства здравоохранения Республики Башкортостан (информация сайта Башкортостан)\nҺәр саҡ ярҙам итергә ашыға