«Киске Өфө» гәзитенең сайты - АТАЙ-ӘСӘЙҘӘР БАЛАЛАРЫН ХЕҘМӘТТӘН ҠУРСАЛАЙМЫ? - 2019 - Мәҡәләләр\nАТАЙ-ӘСӘЙҘӘР БАЛАЛАРЫН ХЕҘМӘТТӘН ҠУРСАЛАЙМЫ?\nБөгөн атай-әсәйҙәр балаларын замандың яман шауҡымынан ғына түгел, ә хатта хеҙмәттән дә ҡурсалай, тигән фекер менән килешәһегеҙме?\nМинитдин СӘЙҒӘФӘРОВ, Мәләүез районы, фермер: Һәр ата-әсәнең бурысы балаға бәхетле бала саҡ бүләк итеү. Өҫтәлдә аш-һыуҙың төрлөлөгөн, етәрлек кейем-һалым, физик һәм рухи үҫеше өсөн шарттар тәьмин итеү менән бер рәттән, уларҙың иңендә балаларын замандың насар күренештәренән һаҡлау бурысы ла ята. Хәҙерге замандың иң яман шауҡымдары - интернет һәм телевизор. Балалар ундағы юҡ-барҙы ҡарап, кәрәкмәгәнгә өйрәнеп ултырғандарынса хеҙмәткә күнегеп үҫһендәр, тип һанайым. Беҙҙең ғаиләлә 3 ҡыҙ һәм бер малай үҫә. 13 һәм 10 йәшлек ҡыҙҙарыбыҙ беҙҙең ҙур ярҙамсылар. Фермер исемен йөрөтһәк тә, эшселәр ялламайынса үҙ көсөбөҙ менән донъя көтәбеҙ. Ҡурала 10 һыйыр, 5 ат, башмаҡ-быҙауҙар, ҡолондар менән байтаҡ мал-тыуар бар. Иртә яҙҙан ҡара көҙгә тиклем уларға тиҫтәләгән ҡош-ҡорт ҡушыла. Шулай уҡ баҡса эштәре лә бик күп ваҡытта ала. Шуға күрә ҡыҙҙарҙың эше күп. Уҡыуҙан ҡайтып ашап-эсеп алғас бер сәғәт ял һәм 3-4 сәғәт тышта үҙҙәренә тәғәйен эште башҡаралар. Унан дәрес әҙерләү һәм йоҡо. Әлбиттә, бер кем дә уларҙы армиялағы кеүек ҡаты дисциплина менән эшләтмәй, ни тиһәң дә улар әле бала ғына. Ләкин ҡушылғанды урын еренә еткереп, сифатлы итеп башҡарыу мотлаҡ.\nЯрты көн тынсыу мәктәптә уҡып, унан һуң тағы ла өйҙә бикләнеп телефонға текәлеп ултырған балаларҙы ла, ошоно рөхсәт иткән ата-әсәләрҙе лә аңламайым. Саф һауа, нормалаштырылған физик эш баланың бөтә яҡлап үҫешенә ярҙам итә. Ауылдарҙа хәҙер бесәнгә йөрөгән йәштәр ҙә әҙәйеп бара, ҡыҙғанысҡа күрә. Бөтә эште техникаға йәки ялланған эшселәр елкәһенә һалып, төнө буйы тышта йөрөп, иртән йоҡлап ҡалған йәштәрҙе күп беләм. Минеңсә, хәҙерге заман балаларының үтә лә мөсһөҙ булыуы, төрлө ауырыуҙарға тиҙ бирешеп барыуҙары нәҡ ошо физик эш етмәүҙән. Ир балалар тыштағы, ә ҡыҙҙар өйҙәге бөтә эште лә урын еренә еткереп башҡара белергә тейеш. Ашарына ла бешерә белмәйенсә буй еткергән ҡыҙҙан, ишеге төшкән шкафты ла йүнәтеп ҡуя алмаған егеттән ни фәтүә. Бала хеҙмәт тәмен татып үҫһә, оло тормошта уға күпкә еңелерәк буласаҡ. Балаларын үтә лә әпәүләп, эштән ҡурсалап үҫтергән ата-әсәләр ошоно аңламай, күрәһең. Ә ундайҙар бөгөн етерлек. Шуға күрә мин һорауҙы әҙерәк үҙгәртеп, бөгөнгө заман ата-әсәләренең күбеһе балаларын замандың яман шауҡымынан да һаҡламай, хеҙмәткә лә өйрәтмәй, тип әйтер инем.\nФидаил УСМАНОВ, Стәрлетамаҡ ҡалаһы, вахта менән эшләүсе: Күптән түгел ҡалабыҙҙа балаларҙың юл буйындағы ҡойманы буяп йөрөүҙәре айҡанлы ҡупҡан шау-шыу бер кемдең дә иғтибарынан ситтә ҡалманы. Йәнәһе лә, балаларҙың һаулығына буяу еҫенән зыян килә. Һүҙ булмағанда һүҙ булһын тип, яу ҡуптарған кеүектәр. Әлләсе, заманында беҙ үҙебеҙ тотош класты буяп, аҡлап, унан һуң тыштағы баҡса рәшәткәләрен тәртипкә килтереп ҡуя инек. Бер ата-әсә лә быға ҡаршы сығыу тураһында уйлап та бирмәне. Шул уҡ мәктәп тирәләй ҡар таҙартыу, ағас ултыртыу, йәй буйы баҡса ҡарау, көҙөн уңыш йыйып алыу - барыһы ла уҡыусыларҙың "елкәһендә" булды. Ә кластағы дежур итеүҙәр һуң! Бигерәк тә күңелеңә яҡын ҡыҙ менән дежурға ҡуйһалар, бер класты түгел, тотош мәктәпте йыуып-йышып сығырлыҡ ҡанаттар ҡуныр ине. Бер кемгә лә бындай эш терапияһының зыяны теймәне. Өләсәйем әйтмешләй, "Эшләгәнең, балам, кеше өсөн булһа ла, өйрәнгәнең үҙең өсөн". Ә хәҙер уҡыусынан таҡтаны һөрттөргән өсөн уҡытыусыны прокуратураға саҡыртып бөтәләр. Ошондай ғариза яҙған саҡта атай-әсәй нимә уйлай икән? Балаһының алдынан алып, уға белем биргән уҡытыусыны ғәфү үтендереп, уның күңелендә ололарҙы ихтирам итмәҫкә, һанға һуҡмаҫҡа ла була, тигән фекерҙе тамырландырғанын аңламайҙармы, әллә ҡыландыралармы? Бындай тәрбиәнең аҙағы билдәле - иртәме-һуңмы үҙҙәренән аша ҡарап торған балаларын һүҙ менән дә, ҡул көсө менән дә тыңлата алмаясаҡтар. Шуға күрә ата-әсәләргә балаларын хеҙмәттән ҡурсаларға түгел, күберәк эш менән "күмергә" кәрәк.\nЛилиә ХӘЛИСОВА, Әбйәлил районы, 5 бала әсәһе: Үҙемде иҫләгәнем бирле ниндәйҙер эш менән булыштым. Хеҙмәт төшөнсәһе шул тиклем ҡанға һеңгән, балаларға ла ошоно аңлатырға тырышам. Ауылда йәшәгәндәр мал көтә, ә уның эше бөтмәҫ-төкәнмәҫ. Шуға күрә ауыл балалары эштең уртаһында ҡайнап үҫә. Шәхсән үҙем балаларын хеҙмәттән ҡурсалап ултырғандарҙы күргәнем юҡ. Бына ҡалала үҫкән балалар эшһеҙлектән йонсой. Иҙәнде робот-саңһурҙырғыс йыуа, һауыт-һабаны машина ялтыратып ҡуя, керҙе лә техника өйрөлтөп ала. Энергияларын ҡайҙа ҡуйырға белмәйенсә, улар виртуаль донъяла баҡса "үҫтерә", мал "ҡарай", йорт "һала", ғөмүмән, кнопкаға баҫып ҡына эш бөтөрә башлай. Йомғаҡлап әйткәндә, ауылда йәшәүсе балалар нисек һәм ниндәй кимәлдә булһа ла хеҙмәткә ылыҡтырыла. Ә ҡаланыҡылар, ысынлап та, хеҙмәттән ныҡ ҡурсаулылар. Ләкин уларҙың бында ғәйебе лә юҡ, сөнки ата-әсәләр, ғөмүмән, ҡала тормошо уларҙың тормошон "еңеләйтә".\nРаушания ИШҠОЛОВА, Межгорье ҡалаһы, шәфҡәт туташы: Мин баламды маҡсатлы рәүештә хеҙмәттән ҡурсалайым. Үҙем ат һымаҡ егелеп йөрөп эш эшләнем бала саҡтан. Нимә тип сибек кенә ҡыҙ баланы ул ҡәҙәрем эшләткәндәрҙер, хәҙер уйлайым да иҫем китә. Ауыр-ауыр тоҡтарҙы күтәреү булһынмы, һарыҡты ҡырҡыр өсөн уларҙы бер үҙем йығып һалыумы, кәбән ҡойғанда бер күбәне тиерлек күтәреп биреүме һәм башҡа ошондай ауыр эштәр һаулығымды ҡаҡшатып, әлеге тормошомдо ауырлаштыра. Эске органдар төшөп бөткән, ҡан баҫымы күтәрелеп аптырата, геморрой һәм башҡа бала саҡ "бүләктәре" һанап бөткөһөҙ. Шуға күрә ҡалаға күстем һәм ҡыҙым ауылға барғанда ла ауыр әйбер күтәрмәһен, һыуыҡ йылғала кер саймаһын, мунсаға утын ташығында 2-3-тән артыҡ алмаһын, тип ҡарап ҡына торам. Миңә һауһаҡ, ырғыта баҫып йөрөгән бала кәрәк. Әйткәндәй, ирҙәргә лә тик һау ҡатын-ҡыҙ кәрәк. Улар үҙҙәре 36,7 градус температурала үлер хәлгә етеп мыжыһа ла, эргәләрендә ауыртыныуынан йөҙө сытырайған, һәр ваҡыт кеҫәһендә дарыу йөрөткән ҡатынды өнәмәйҙәр. Шуға күрә мин ҡыҙымды ауыр хеҙмәттән һаҡлайым, ләкин ҡатын-ҡыҙҙың өй эсендә белергә тейешле эштәрен өйрәтәм.\nЯҙылған: 29.04.19 | Ҡаралған: 141


«Батырҙарыбыҙҙы бер ҡасан да онотмайбыҙ» - kurultai.ru\n«Батырҙарыбыҙҙы бер ҡасан да онотмайбыҙ»\n22 октябрь 2021, 17:28\nКраснокама районының Аҡтанышбаш ауылында 112-се башҡорт кавалерия дивизияһының байрағы күсермәһен Әхмәтхужа Әхмәҙуллин исемендәге ауыл мәҙәниәте йортона тапшырыу тантанаһында район хакимиәте башлығы Рөстәм Мусин түбәндәгеләрҙе белдерҙе:\n«Беҙ батырҙарыбыҙҙы бер ҡасан да онотмайбыҙ, быға хаҡыбыҙ юҡ. Әхмәтхужа Әхмәҙуллин һәм Хәнәфи Нурғәлиев — данлы башҡорт дивизияһы яугирҙәре. Йәш быуынды тап улар кеүек ҡаһарман яҡташтарыбыҙ миҫалында тәрбиәләргә тейешбеҙ. Бөгөн беҙҙең районда Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан бер генә ветеран да ҡалманы. Шуға ла ошондай саралар ҙур әһәмиәткә эйә. Был ауылдан 1941 йылда һуғыш башланғас 600 кеше фронтҡа китә. Күптәре әйләнеп ҡайтмай. Ауылда иһә әле 700-ҙән ашыу кеше йәшәй. Биш яугирҙең исеме 112-се Башҡорт кавалерия двизияһы менән бәйле. Уларҙың исемен кире ҡайтарыу, халыҡҡа танытыу буйынса ҙур эш атҡарылды. Тыуған яҡты өйрәнеүселәр, тарихсылар быға күп көс һалды. Әле беҙҙең маҡсат был эште киңерәк йәйелдереү. Үҫеп килгән быуын тарихты, үҙ ата-бабаларын белергә тейеш», — тине ул.\nХәнәфи Нурғәли улы Нурғәлиев 1913 йылда тыуған. Һуңғараҡ ғаиләләре Краснокама районының Урал ауылына күсә. Хәнәфи Нурғәли улы тураһында «Халыҡ хәтере» сайтында мәғлүмәт бар.\nОбливский районы ерҙәрендә данлыҡлы дивизия яугирҙәренең ҡаны күп ҡойолған. Обливский станцияһы — Сталинградта торған Паулюс төркөмөн хәрби техника, ҡорал, боеприпас һәм башҡа матди саралар менән тәьмин итеп тороусы ҙур тимер юл станцияһы, шуға күрә, стратегик әһәмиәткә эйә булараҡ, был пунктты немецтар оҙаҡ оборонаға әҙерләгән. Тап ошонда 1942 йылдың ноябрь-декабрь айҙарында башҡорт атлылары немец-фашист илбаҫарҙарына ҡаршы аяуһыҙ көрәшкән. Ҡаты алыштарҙың береһендә яҡташыбыҙ, төньяҡ-көнбайыш башҡорттарынан булған капитан Хәнәфи Нурғәлиев батырҙарса һәләк була.\nӘхмәтхужа Әхмәҙуллин иһә дивизия байраҡсыһы була.\n«Дивизияла Әхмәтхужа Әхмәҙуллинды белмәгән бер һалдат йә командир юҡ ине. Уның исеме дивизияның йылъяҙмаһына алтын хәрефтәр менән яҙылған. Уны генерал Шайморатов айырыуса хөрмәт итте», — дивизияның сәйәси бүлеге етәксеһе урынбаҫары Сабир Ҡадиров хәтирәләрендә шулай тип яҙған.\nДивизияға килгәнсе үк, уның күкрәген Ҡыҙыл Байраҡ ордены биҙәгән. Уны граждандар һуғышы ваҡытында батырлығы өсөн ала: 20-се йылдар аҙағында баҫмасыларҙы ҡыйратҡанда ҡаһарманлыҡ күрһәтә. Әхмәтхужа Әхмәҙуллин СССР Юғары Советының беренсе саҡырылыш депутаты була. Ул колхоз рәйесе булып эшләгәндә, хужалыҡ Краснокама районында алдынғылар рәтенә сыға, шуға халыҡ уны бик хөрмәт итә. 1941 йылда үҙ теләге менән фронтҡа китә, уны Шайморатов дивизияһына ебәрәләр.\nОлым йылғаһы буйҙарында барған тәүге алышта уҡ Әхмәтхужа батырлыҡ күрһәтә. Үҙенең «максим» пулеметы менән 29 дошман һалдатын юҡ иткәне өсөн «Батырлыҡ өсөн» миҙалына лайыҡ була. Командирҙары ҡамауҙа ҡалғанда, ике тапҡыр иптәштәрен атакаға күтәрә. Дивизия Донбасста тәрән рейдта булғанда, Әхмәҙуллин дивизияның байраҡсыһы итеп тәғәйенләнә. Иң ауыр, хәүефле ваҡытта ла ул байраҡты күҙ ҡараһы кеүек һаҡлай.\n1943 йылдың февралендә дивизия 8-се кавалерия корпусы составында дошман тылында хәрәкәт итә. 23 февралдә иртәнге сәғәт биштә дивизия яугирҙәре дошман тылынан сығыу өсөн үлемесле көрәш алып бара. Киҫкен минуттарҙа иң алда байраҡсы Әхмәҙуллин яугирҙәрҙе: «Алға, иптәштәр! Тыуған ил өсөн, туғандар өсөн, балалар өсөн алға!» — тип еңеүгә әйҙәй.\nБашҡорт халҡының ҡаһарман улы Әхмәтхужа Әхмәҙуллин генерал Миңлеғәле Шайморатов менән бергә был алышта һәләк була. Ул Луганск өлкәһендә туғандар ҡәберенә ерләнгән. Әхмәтхужа Әхмәҙуллинға мемориаль таҡтаташ мәҙәниәт йорто бинаһына ҡуйылған.


2003 йылдың сәйәси йәйенең иң ҡыҙыу мәле башланды, буғай. Һа йлауҙар менән бәйле һәр нәмәгә мәғәнә өҫтәлә, ғәҙәттәгесә ю ҡ нәмәнән ығы-зығы тыуҙырыла. Үҙәк матбуғат сараларының ҡайһ ы бер төбәктәргә артыҡ иғтибар биреүе күҙгә ташланмай ҡалма й: аҡса түгеп клиптар һәм тапшырыуҙар циклы әҙерләнә, яңы б аҫмалар барлыҡҡа килә, "компромат" табыу өсөн "пиарсылар" ха тта бригадалап "тир түгә". Мәскәү технологтары үҙ мәнфәғәтт әрен ҡайғыртҡан кешеләр туҙҙырған мул аҡсаның бер тинен дә\nситкә ебәрмәҫкә тырыша, күрәһең. Тәбиғәттә иһә емтекселәр ш улай ҡорбан тирәһендә урала бит. Әйткәндәй, демократия өлкәһ ендә беҙ ысынлап та етерлек "алға" киткәнбеҙ. НТВ каналы ме нән булған күңелһеҙ хәл, Мәскәүҙә иһә ТВС тапшырыуҙарын туҡ татыу хәҙер инде ваҡ-төйәк кенә булып күренә. Канал, имеш. Б ыл темала инде аҡса эшләп булмай. Шуға күрә башҡаланан ситтә рәк ятҡан төбәктәрҙә "халыҡҡа ҡаршы" төҙөлгән режимды тәнҡит ләү кеҫәне ысынлап та буш ҡалдырмаҫ. Аҡсаң ғына булһын. Ә ул ар бындай маҡсатҡа мул ғына бүленә. Мәҫәлән, Башҡортостанды алайыҡ. Бында мәскәүлеләр иҫәпләүен сә 15 миллиард долларға баһаланған нефть һәм нефть химияһы комплекстарының яҙмышы хәл ителә. Бындай ҡалья ауыҙға төшө ргә торғанда улар бысраҡҡа батыуҙан ғына сирҡанмай, әлбитт ә Үҙәк телевидение аша алдан әҙерләнгән, йәнәһе лә, фаш и теүсе һәм ҡотортоусы тапшырыуҙар, реклама роликтары әйләнде релә. "Оппозицион" матбуғат баҫмаларының тиражы бермә - бер артты. Өфө ҡунаҡханаларында командировкаға килгән шуҡ егетт әрҙең камералары республикала кире күренештәр "эҙләй". "Ҡар а" мәҡәләләргә заказдар бер туҡтауһыҙ алып барыла. Икенсе я ҡтан ситтән килеүселәр үҙҙәренең уй-тойғоларын артыҡ йәшере п бармай: ғәфү итегеҙ, әлбиттә, хәлдәрҙең нисек икәнлеген үҙ ебеҙ ҙә күреп торабыҙ, әммә һеҙгә "заказ" булды - ни хәл итә һең Бына һайлауҙар үткәс, рәхим итеп яңынан дуҫлашырбыҙ, һеҙҙең хаҡта матур-матур мәҡәләләр баҫып сығарырбыҙ.\nБына ошо хәл аптырата ла инде. Дөрөҫлөккә тура килмәгән, б ысраҡҡа батырғандан һуң артабан дуҫлашып буламы икән ни Бер\nалдаған кешегә икенсе тапҡыр ышаныуы, ай-һай, ҡыйындыр ул.\nБеҙ бит асылы буйынса төрлө кешеләр. Кемдер үҙенең хәләл\nтирен түгеп эш хаҡы өсөн кешеләрҙе уҡыта, дауалай, икмәк б ешерә, йорттар төҙөй. Ә һеҙ халыҡтан урланған аҡса өсөн йәне геҙҙе һатырға әҙерһегеҙ. Эстән генә республика хаҡында ыңғай\nфекерҙә булып, ҡайһы саҡ уның менән һоҡланып та, әммә гәзит кә бөтөнләй икенсе хәҡиҡәтте сығарыу нисек тип атала икән Ф әхишәлекме был, әллә заказлы үлтереүме Шуныһы ла аптырата:\nбашҡа һөнәр кешеләре ошолай эшләгән осраҡта улар бөтә йәм ғиәт менән ерәнеп фашланыр ине. Әммә сәйәси технологтарға, "пиарсыларға" беҙ йомшаҡ мөнәсәбәттәбеҙ шул: эйе, дөрөҫтө я ҙмайҙар, эйе, әхләҡи яҡтан юҡҡа сығарырға тырышалар. Әммә һ өнәре шул булғас, ни эшләйһең инде. Шунан кире һүҙ иреклеге ¬ һүҙ азатлығы тигән төшөнсәләр бар бит әле . Әммә нисек кен ә булмаһын, һайлауҙар ваҡытында ла, улар үткәс тә аңы булған\nкеше улар менән ҡул биреп күрешеүҙән баш тартыр. Бәлки была рҙың барыһын да үҙ исеме менән атарғалыр Миңә ҡалһа, был ен әйәт эшелер, моғайын. Саванна ла емтек менән туҡланыусы ҡоштарҙы сүлдәр санитарҙар ы тип атайҙар. Ә инде ҡәләм емтекселәрен бер нисек тә аҡлау юҡ!


Минең ирем – миллионер! » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Махсус бит » Проблема » Минең ирем – миллионер!\nЭнергияларҙың урындары менән алмашыныуы һәр саҡ насар эҙемтәләргә килтерә. Ир-ат, хәҙер уның ир-бисә-әсәһе ашарға алып ҡайтыр, мейескә яғып ебәрер, тамағына әҙерләп ашатыр, тип диванда көтөп тик ятып, үҙендә ҡатын-ҡыҙ энергияһын арттыра. Ә ҡатын-ҡыҙ ир-ат эше тураһында уйлап, дөрөҫөрәге, эшләп, үҙендә ир-ат энергияһын үҫтерә. Һөҙөмтәлә күңелдәре ҡата, асыуҙары ҡабара, үҙенең икенсе яртыһына ҡарата күрә алмаусанлыҡ тыуа һәм тормошона ҡарата ҡәнәғәтһеҙлек арта. Үҙеңде ошо хәлгә алып барып еткерергә кәрәкме һуң?\nҺәр ҡатын үҙ иренә нисектер йоғонто яһарға, «тәрбиәләргә», уны үҙенсә әүәләп алырға тырыша. Ә ир кеше, үҙ сиратында, ирек ярата, кемгәлер буйһонорға, «сепрәк» булырға теләмәй. Ике яҡҡа ла уңайлы, рәхәт булырлыҡ мөмкинлек тыуҙырыу, хөрмәт һәм мөхәббәт тигән нәмәне оҙаҡ йылдарға һаҡлап ҡалыу форсаты бармы икән?\nБының өсөн беҙ, әхирәттәр, үҙебеҙҙең нәфис зат булмышына кире ҡайтып, ысынлап та нәфислегебеҙ, нәзәкәтле-наҙлылығыбыҙ менән ирҙәребеҙҙең ирлек дәрәжәһен күтәрергә тырышайыҡ. Нисекме?\nӘгәр ғаиләлә ир диванығыҙға ныҡлы «һеңгән», ә һеҙ үҙегеҙ эҫе, һыуыҡ тип тормай, ике эштә тир түгәһегеҙ икән, ниндәйҙер нәфислек, нәзәкәтлек тураһында һөйләргә мөмкинме?\n– Ә нимә эшләргә ҡала? Нисек тә йәшәргә кәрәк бит! – тип аҡланырға тырышыр ҡатындар.\nӘлбиттә, матурҡайҙар, йәшәргә кәрәк! Тик ниңә һуң «нисек тә»? Ярай, ятһын да, ти, ирегеҙ диванда. Бер көн ятыр, ике, өс... Һеҙ ҙә ятығыҙ. Эргәһенә. Һыуытҡыста яйлап ашамлыҡ та, һыраға аҡса ла бөттө, ти. Ә һеҙ ятыуығыҙҙы һаман дауам итегеҙ. Ниһайәт, ирегеҙҙең башына һеҙҙең уға әсәй түгеллегегеҙ барып етһен. Һеҙ уға – ҡатын. Эшләү һәм ғаиләһен аҫрау – уның бурысы.\nТик бында бер «әммә» бар! Һеҙ уның өсөн артын дивандан күтәреп, ҡанаттарын йәйеп, аҙыҡ артынан сығып китергә әҙер торорҙай ҡатынға әүерелергә тейешһегеҙ.\n– Әгәр ул тормаһа? – тиерһегеҙ.\n– Тәжрибә күрһәтә: ирҙәрҙең 70 проценты был осраҡта тора.\n– Ә нисек итеп ундай ҡатынға әүерелергә?\nБына нәҡ ошо тәңгәлдә ҡатын-ҡыҙҙың тәбиғи булмышын, тәғәйенләнешен, эсендәге Ҡатынды һәм, иң мөһиме, иреңә Ышанысты «тоҡандырып» ебәрергә кәрәк тә инде. Бының өсөн үҙеңде нәфис зат булараҡ яратырға кәрәк. Үҙеңә ғашиҡ булған ир күҙлегенән ҡарарға. Күҙҙәрегеҙгә ут-осҡон тоҡандырырға. Яурындарығыҙҙы яҙып ебәреп, йылмайырға ла, үҙ-үҙеңде үҙгәртергә тотонорға. Бигерәк тә эске донъяңды! Теләктәреңде, хыялдарыңды! Үҙеңдең эш аты түгел, ә нескә, нәзәкәтле генә йән эйәһе икәнеңде иҫкә төшөрөргә. Нисек итеп өйөгөҙ стенаһын штукатурлап бөтөп ҡуйыу йәки гипсокартондың ҡайҙа арзаныраҡҡа һатылыуы тураһында уйлауҙан туҡтарға. Уның урынына ҡайһы салонда прическаны яҡшыраҡ, ҡайһы массажисҡа сеансҡа яҙылыу тураһында уйларға.\nЭнергияларҙың урындары менән алмашыныуы һәр саҡ насар эҙемтәләргә килтерә. Ир-ат, хәҙер уның ир-бисә-әсәһе ашарға алып ҡайтыр, мейескә яғып ебәрер, тамағына әҙерләп ашатыр, тип диванда көтөп тик ятып, үҙендә ҡатын-ҡыҙ энергияһын арттыра. Ә ҡатын-ҡыҙ ир-ат эше тураһында уйлап, дөрөҫөрәге, эшләп, үҙендә ир-ат энергияһын үҫтерә. Һөҙөмтәлә күңелдәре ҡата, асыуҙары ҡабара, үҙенең икенсе яртыһына ҡарата күрә алмаусанлыҡ тыуа һәм тормошона ҡарата ҡәнәғәтһеҙлек арта. Үҙеңде ошо хәлгә алып барып еткерергә кәрәкме һуң?\nТуйға тиклем ул бөтөнләйе менән башҡаса кеше ине, күҙҙәремдән күҙен ала алмай ине, йондоҙҙар бүләк итер ине, тип ирегеҙҙе аҡлауҙың кәрәге юҡ. Беҙ үҙ ҡулдарыбыҙ менән үҙебеҙҙе иребеҙҙең әсәһенә әйләндергәнбеҙ. Бахырҡай, ас ултыралыр, үҙе ашарға әҙерләй йәки йылытып ашай алмай, тип көйәләнгән булабыҙ. Уны беҙ үҙебеҙ, ял ит, үҙем эшләрмен, тигән булып, диванға алып барып һалабыҙ ҙа, аҙаҡ мыжый башлайбыҙ. Уны беҙ диванға ваҡытлыса ғына алып барып һалғайныҡ, ә ул унда йәбешкән дә ҡуйған! Ни өсөнмө? Сөнки ул беҙҙе хәҙер ҡулда ғына күтәреп йөрөтөрлөк, яҡларлыҡ, иркәләрлек-наҙларлыҡ нескә, нәфис, нәзәкәтле зат тип ҡабул итмәй. Ул беҙгә үҙе лә барыһын да эшләй алырлыҡ, аҡса, бол табыусы итеп ҡарай.\nУл сағында беҙгә ир нимәгә кәрәк? Бына ул беҙҙең утын ярғаныбыҙҙы, мамонтты һуйғаныбыҙҙы... бер юлы уны төрлөсә һүккәнебеҙҙе тыңлап ята...\nКүҙ алдына килтерәйек әле: әгәр ирҙәребеҙ беҙ бешергән ашты гел генә тәмһеҙ тип яманлаһа... Һөҙөмтәлә нимә килеп сығасаҡ? Һеҙҙең һаман да уның ашарына әҙерләүҙе дауам иткегеҙ килерме? Юҡ, әлбиттә! Ирҙәребеҙгә гел генә, һин – эшкә ашмаған, ғаиләңде лә аҫрай алмайһың, тип торһаҡ, нимә килеп сығасаҡ? Ысынлап та, бер ниндәй ҙә фәтүә сыҡмаясаҡ. Беҙ уны көслө, еңеүсе ысын ир итеп ихлас күңелдән ҡабул итергә тейешбеҙ – бына нимә! Беҙ уны шундай итеп күрергә тейешбеҙ! Унда Аллаһы Тәғәләнең бер өлөшөн күрергә тейешбеҙ! Әлбиттә, күптәргә был эш ҡыйын буласаҡ. Шунлыҡтан... «Минең иремдең тажы» тигән техника тәҡдим итәм:\nТынысланып, күҙҙәрегеҙҙе йомоғоҙ. 10 – 20 тапҡыр тәрән итеп тын алығыҙ. Бар иғтибарығыҙҙы йөрәк чакраһына – күкрәк тәңгәленә йүнәлтегеҙ. Уны яҡты нур менән тултырығыҙ. Артабан иғтибарығыҙҙы аналығығыҙ тапҡырына туплағыҙ. Күк ҡабағынан һеҙгә көслө яҡтылыҡ ағымы килгәнен күҙ алдына килтерегеҙ. Һеҙ нур менән тула бараһығыҙ. Тын алған һайын нур бөтә тәнегеҙгә үтеп инә, тын сығарған һайын ул каналдарығыҙ аша кире сыға. Был күнегеүҙе 10 – 15 тапҡыр ҡабатлағыҙ...\nШунан һуң ирегеҙҙе күҙ алдына килтерегеҙ. Уға ныҡ итеп текләп ҡарағыҙ... Һәм уға үҙегеҙҙәге бөтә нурҙы, һөйөүегеҙҙе, энергияғыҙҙы ебәрегеҙ... Беҙҙең ҡулда – батша тажы... Ирегеҙ янына әкрен генә килегеҙ ҙә, шул тажды уның башына кейҙерегеҙ һәм: «Ҡәҙерлем, был тажды мин һиңә кейҙерәм. Бөгөндән башлап һин – Батша! Һин еңеүҙәргә әҙер! Һин – көслө һәм уңышлы ир! Һин – яратҡан ир һәм хәстәрлекле атай! Һинең кәйефең яҡшы һәм йәшәү теләгең көслө! Мин һине яратам!» – тиегеҙ.\nӘйтелгән һүҙҙәрегеҙҙән уның күҙҙәренә ҡарағыҙ. Ул һеҙҙең алдығыҙға, бәлки, йылмайып, бәлки, бөтөнләй икенсе ҡиәфәттә килеп баҫыр. Бәлки, матур костюм кейгәндер. Образды уға көсләп таҡмағыҙ – ул үҙе һайлаһын...\nУның образы күҙ алдына килеп баҫҡас, янына баҫығыҙ ҙа мөхәббәт ағымы аҫтында тороғоҙ, был ағымды көсәйткәндән көсәйтә барығыҙ... Ирегеҙ йәнәшәһендә нурығыҙҙы арттыра барығыҙ...\nТәрән итеп тын алығыҙ ҙа, яйлап ҡына күҙҙәрегеҙҙе асығыҙ.\nҒәҙәттә, был техниканы көн дә ҡулланғанда бер аҙнанан һөҙөмтә бирәсәк. Иң тәүҙә был үҙгәрештәр беҙҙең үҙебеҙҙә, ҡатындарҙа, сағыласаҡ: иребеҙгә мыжыу туҡталасаҡ, түҙемлек, иребеҙгә һәм уның көсөнә ышаныс тойғоһо барлыҡҡа киләсәк. Һөҙөмтәлә ирҙәр ҙә күҙгә күренеп үҙгәрәсәк: үҙенә ышанып ҡараған ҡатынының бөтә өмөттәрен аҡларға тырышасаҡ. Янында ундай ҡатыны булғанда уға ҡанаттар үҫеп сығасаҡ.\nШуға күрә, хөрмәтле ҡатын-ҡыҙҙар, иң тәүҙә үҙегеҙҙе, эске донъяғыҙҙы үҙгәртегеҙ, унда гармония һәм матурлыҡ, нур булдырығыҙ. Ул сағында ирегеҙ ысынлап та тау-таш аҡтарырға әҙер буласаҡ. Аристотель Онассис әйткәнсә, был донъяла ҡатын-ҡыҙ булмаған булһа, аҡсаның да бер ниндәй ҙә мәғәнәһе булмаған булыр ине!\nРәшиҙә МӘХИЙӘНОВА әҙерләне.\nСығыу ваҡыты 18-06-2011, 16:48 | Ҡаранылар: 1246\nНишләп улай күп?


Өфө хаҡимиәтендә көнүҙәк мәсьәләләр тикшерелде | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n18 ноября 2020 — 12:26 ГТРК «Башкортостан»\nӨфөнөң Шәфиев һәм Урман техникумы урамдарын тоташтырған юл өлөшө 1 декабрҙә асыла. Әле унда төҙөкләндереү эштәре тамамланыуға бара. Был хаҡта ҡала хакимиәтендә үткән кәңәшмәлә хәбәр ителде. Ултырыштың төп мәсъәләләрҙең береһе — «Хәүефһеҙ һәм сифатлы автомобиль юлдары» милли проекттының бойомға ашырылыуы. Быйыл 34 урам-юл объкттарын төҙөкләндереп бөтөү ҡаралған. Юл-транспорт фәжиғәләрен кәметеү маҡсатында мәктәп биләмәләре буйлап яндауырҙар ҡуйылған.Милли проект сиктәрендә 2019 йылдан алып күләмле 4 объект буйынса эш дауам итә. Комсомол урамындағы төҙөлөштөң тамамланыуын халыҡ түҙемһеҙлек менән көтә. Көн тәртибендәге сираттағы мәсьәлә – көҙгө саҡырылыш. Быйыл ул хәүефһеҙлек ҡәғиҙәләрен күҙ уңында тотоп башҡарыла. Медицина комиссияһы үтергә килгән егеттәр мотлаҡ коронавирусҡа анализ тапшыра. Өфөгә саҡырылыш комиссияһына әле 3 мең 410 кеше саҡырылған. Комиссияны үтеп 513 егет хәрби хеҙмәткә оҙатылған. Шулай ҙа, һәр йылдағыса төп проблема - бер ниндәй сәбәпһеҙ армия хеҙмәтенән ҡасып йөрөүселәр. Ултырышта шулай уҡ мәғариф учреждениеларының медицина кабинеттары менән тәъмин ителеүе тикшерелде. Өфө мәктәптәрен балалар поликлиникаһынан йүнәлтелгән 160 медицина белгесе хеҙмәтләндерә. Мәктәптең медицина кабинеты нигеҙендә уҡыусылар план буйынса тикшерелә, ашығыс медицина ярҙамы күрһәтелә, вакцинация үткәрелә. Кәңәшмә барышында Йәш ғаилә — 2020 конкурсына айырып туҡталып үтелде.


Халҡым теле-миңә хаҡлыҡ теле\nБашҡортостандың халыҡ шағиры Рәми Ғариповтың 85 йыллыҡ юбилейына арналған видеоконкурста беҙҙең артистарыбыҙ ҙа ҡатнаштылар. Сарала бөтә республика әүҙем ҡатнашҡан,редакция хеҙмәткәрҙәре меңдән ашыу видоеяҙма ҡабул иткән. Әлбиттә,улар араһынан иң-иңдәрен һайлап алыу жюри ағзаларына еңел булмағандыр.\n17 мартта бәйгегә йомғаҡ яһалды, номинацияларҙа еңеүселәр билдәләнде.Ойоштороу комитеты ҡатнашыусыларҙы Өфөгә байрамға саҡырҙы. Улар өсөн милли музейҙа фәһемле экскурсия, "Халҡым теле-миңә хаҡлыҡ теле" исемле түңәрәк өҫтәл, "Башҡортостан" дәүләт концерт залында бик бай күргәҙмә ойошторола. Сараның икенсе өлөшө "Быуындарға ялғап быуындарҙы, илде, телде тотҡан һүҙем бар" исемле шиғриәт байрамы менән тамамлана.\nШулай итеп, ижади конкурстың йомғаҡлау сараһында беҙҙең йәш артисыбыҙ Рафаэль Ғәйнуллин (18-35 йәштәр араһында) 1-се урын, ә Ринат ағай Ибәтуллин (56 йәштән өлкөндәр араһында) 3-сө урын яулайҙар. Улар дипломдар һәм китаптар менән бүләкләнәләр. Беҙ уларҙы ысын күңелдән ҡотлайбыҙ һәм ижади уңыштар теләйбеҙ!!


Республика ҙур байрамға - Башҡортостандың Рәсәй составына\nинеүенә 450 йыл тулыуын билдәләүгә әҙерләнә. Байрамда барыһы ла ҡатнашасаҡ: министрлыҡ, ведомстволар, мәҙәни һәм м әғариф учреждениеларында ҡабул ителгән пландар буйынса, йыл ярымдан беҙҙе республиканың ҡала һәм райондарының тышҡы күренешендә ҙур үҙгәрештәр, байрам фестивалдәре, күләмле күргәҙмәләр, конференциялар, билдәле шәхестәрҙең сәфәрҙәре көтә.\nБайрамға йыл ярым ваҡыт ҡалғанда һүҙҙе тарихсыларға биреү\nдөрөҫ булыр. Һәм ул башҡорттарҙың Рәсәй составына инеүенең ни тиклем ирекле булыуы хаҡындағы бәхәстәргә нөктә ҡуясаҡ. Бының өсөн Рәсәй фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәгенең Тарих,тел һәм әҙәбиәт институты барлыҡ көсөн һаласа ҡ: алдағы йылда фольклор һәм филологик тикшеренеүҙәр, археологик экспедициялар, башҡорт ерҙәренең Рәсәйгә ҡушылыуы халыҡ юлбашсыһының төптән уйланылған аҙымы булыуына скептиктарҙы ла инандырырға һәләтле яңы архив\nдокументтары эҙләү планлаштырыла.\n16 быуат уртаһында урыҫ дәүләтенең халыҡ - ара хәле\nҡатмарлы була. Ҡазан ханлығын буйһондорғандан һуң Ҡырым ханлығы, Польша, Ливон ордены менән мөнәсәбәттәр киҫкенләшә. Рәсәйҙең башҡорттар менән мөнәсәбәтендә проблема булмай: аҡыллы бейҙар ҡеүәтле күрше дәүләттең "ҡанаты аҫтында" халыҡтың үҫеше өсөн мөмкинселектәр киңәйеүен аңлай. Өҫтәүенә батша грамоталары башҡорттарҙың аҫаба ерҙәрен үҙҙәренә ҡалдырырға вәғәҙә итә.\nБашҡортостан Рәсәй составына аҡрынлап инә. Быға тиклем Ҡазан ханлығының хакимлығында булған башҡорт ҡәбиләләре Ҡазан баҫылғандан һуң шунда уҡ Рәсәйгә ҡушыла. 16 быуаттың 50 - се йылдарында Нуғай ханлығына ҡараған көньяҡ һәм үҙәк башҡорттар шулай уҡ Мәскәү батшаһының власына күсә. Йылъяҙмаларҙа Иван Грозныйҙың көнсығышҡа йүнәлгән дружиналары нәҡ башҡорт сиктәрендә туҡталыуы хаҡында яҙыла. Ул ваҡытта батша көнбайыш йүнәлешендә - Швеция һәм Польшаға ҡаршы ҙур һуғышҡа әҙерләнә, шуға күрә Мәскәү\nвласын көнсығышта һуғыш хәрәкәттәре ҡыҙыҡһындырмай. Нуғай х анлығына вассалдарын юғалтыу, һис шикһеҙ, оҡшамай, һәм\nуның әле тағы бер нисә тиҫтә йыл буйына башҡорттарға яһаҡ\nйыйыусыларын ебәреүен билдәләргә кәрәк. Әммә улары урындағы власть тарафынан ҡулға алына һәм кире оҙатыла.\nҺәр бер халыҡтың тарихи үҫешен һүрәтләгәндә, тикшереүселәр\nбифуркация нөктәләре - артабанғы тарихҡа йоғонто яһаусы мөһим ваҡиғаларға иғтибар итеүсән. 16 - сы быуаттың 50 - се\nйылдарында башҡорт халҡы етәкселәре аңлап эшләгән һайлау - тарихты икенсе юлға бороусы һәм төбәктең иҡтисади һәм мәҙәни\nүҫешенә этәргес көс биреүсе нәҡ шул һынылыш мәле булып тоар ла инде.\nРәсәй Фәндәр акакдемияһы Өфө ғилми үҙәгенең Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының Башҡортостан тарихы бүлеге мөдире М ихаил Роднов был һайлау ике яҡ өсөн дә отошло булған, тип билдәләй. Рәсәй үҙ сиктәрен бер ниндәй хәрби көсөргәнешһеҙ\nкиңәйтә һәм көслө һәм сыҙамлы "халыҡ - сик һаҡсыһына" эйә була. 19 быуаттың 60 - сы йылдарына тиклем, йәғни Урта Азиян ы баҫып алғансы, башҡорттар Каспий диңгеҙенән Омск ҡалаһына тиклем Рәсәй дәүләтенең көнсығыш сиктәрен һаҡлай. Улар хәрби\nхеҙмәт үтәй, Рәсәйҙе ҡиммәтле тиреләр һәм бал менән тәьмин\nитә, быға яуап итеп Иван Грозный хөкүмәте башҡорттарҙың аҫаба ерҙәргә хоҡуғын һаҡлай. Әйткәндәй, Рәсәйҙә башҡорттар бындай хоҡуҡтарға эйә булған берҙән - бер халыҡ. 19 быуатта ҡалмыҡтар императорҙан ергә хоҡуҡ һорап мөрәжәғәт итә, әммә уларҙың ситтән килгән халыҡ булараҡ, дәүләт ерендә йәшәүҙәре , ә башҡорттарҙың был ерҙәрҙә борондан көн күреүе тураһында\nкиҫкен яуап ала. Аҫаба башҡорттар 1917 йылға тиклем Рәсәйҙә\nиң ҙур ер майҙандарына хужа булыусы төркөмдәргә ҡарай. Уларҙы казактар һәм Балтика буйы кенәздәре менән генә сағыштырырға мөмкин.\nЮлбашсыларҙың һайлауына халыҡтың ыңғай ҡарашы фольклорҙа ла сағылыш таба. Килешеү процесына етәкселек иткән башҡорт ҡәбиләләре башлыҡтары халыҡ хәтерендә ыңғай образ булып һаҡлана. Әгәр ҙә инде нуғай тел ижадына мөрәжәғә т итһәк, унда Исмаил бей, мәҫәлән, урыҫтарға үҙ Тыуған илен һатыусы хыянатсы булараҡ һүрәтләнә. Был нуғай халҡының Рәсәй\nсоставына ингән хәлдә уларҙы ниндәй перспектива көткәнен аңламауы тураһында һөйләй. Һәм бының эҙемтәләре билдәле: Волга һәм Эмба араһында урынлашҡан ҡасандыр ҡеүәтле дәүләт с әйәси аренанан төшөп ҡала.\nМихаил Роднов Башҡортостандың Рәсәй составына инеүен ике яҡҡа ла отошло сәйәси аҙым тип атай. 450 йыл элек барлыҡҡа килгән килешеү мөнәсәбәттәре сәйәсәтенең үҫеше 20 быуат башында, Башҡорт республикаһы барлыҡҡа килгәс тә, һуңғы 15 йылда ла дауам итә.\nӘммә был инде икенсе - өр - яңы - тарих...


Бөгөн Өфөнөң Октябрь районында яңы спорт-һауыҡтырыу комплексы асылды | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n29 октября 2015 — 15:26\n6 мең квадрат метр майҙанда теннис корты, 2 футбол яланы һәм 3 баскетбол майҙансығы шулай уҡ йәйәүлеләр өсөн юлдар, скалодром урынлашҡан. Йәш футболсыларға хәҙер күнекмәләр өсөн бөтә шарттар ҙа бар. Быға тиклем күпләгән командаларға бер майҙансыҡта сират буйынса уйнарға тура килгән. Октябрь районының Олимп командаһы уйынсылары Ансар, Фидель һәм Наиль яңы майҙансыҡты һынап та ҡараны. Комплексты асыу уҡыусылар һәм йәш спортсылар өсөн ысын байрамға әүерелде. Бында хәҙер ҡала кимәлендәге ярыштар ҙа уҙғарыласаҡ. Быйыл Өфөлә генә ошондай өр-яңы 3 спорт майҙансығы төҙөлгән. Улар Башнефть компанияһы ярҙамы менән эшләнгән. Киләһе йылда тағы ла 8 спорт объектын сафҡа индереү күҙаллана. Ә 2019 йылға, халыҡ-ара балалар уйынына Өфөлә өр яңы 50 метрлыҡ бассейн төҙөргә лә ниәтләйҙәр.


Ауыл хужалығы комплесын үҫтереүгә – 4,3 миллиард һум!\n21 Июнь , 10:33\nБашҡортостандың Ауыл хужалығы министрлығында инвесторҙарға иң уңайлы шарттар булдырыу буйынса һөҙөмтәле эш алып барыла. Был йәһәттән дәүләт ярҙамы сараларының да өлөшө ҙур. Ағымдағы йылда тармаҡты үҫтереүгә федераль һәм төбәк ҡаҙнаһынан 4,3 миллиард һумға яҡын төрлө субсидиялар йүнәлтеләсәк.\nБашҡортостандың агросәнәғәт комплексында 189,9 миллиард һумға яҡынса 115 өҫтөнлөклө инвестиция проекты һанала. Әлеге көндә шуларҙың 117,3 миллиард һумға иҫәпләнгән 63-ө инвесторҙар тарафынан ғәмәлгә ашырыла, тине Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары – ауыл хужалығы министры Илшат Фәзрахманов. Аҡса ҡошсолоҡҡа, сусҡасылыҡҡа, һөт һәм ит малсылығына, йәшелсә етештереүгә һәм ауыл хужалығы аҙыҡ-түлеген эшкәртеүгә йүнәлтелгән. Шуныһын билдәү мөһим: ауыл хужалығы өлкәһендә инвестиция проекттарын тормошҡа ашырыу һөҙөмтәләре буйынса республикала 16 мең эш урыны булдырыу күҙаллана.\n"2018 йылдан беҙҙә Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров етәкселегендәге алдынғы проекттар ҡаралған “Инвестиция сәғәт”тәре үтә, – тине министр. – Бөтә республика Хөкүмәте ҡатнашлығындағы ултырыштар йомғаҡтары буйынса мөһим ҡарарҙар ҡабул ителә һәм был, үҙ сиратында, инвестиция проектына ярҙам сараларын тормошҡа ашырыуҙы тиҙләтә. Инвесторҙар республика Башлығына һорауҙар бирә, финанс ярҙамының бөтә шарттары менән таныша. Уларҙы дәүләт һәр яҡлап үҙ ҡурсыуы аҫтына ала. “Инвестиция сәғәте” һайын ауыл хужалығы тармағындағы ниндәй ҙә булһа проект тикшерелә. Бөгөн уларҙың һаны 150-гә еткән.\nРеспубликала ауыл хужалығы бизнесын алып барыу өсөн уңайлы мөхит булдырылғанға күрә, аграр инвесторҙарҙың әүҙемлеге юғары. Мәҫәлән, биш проценттан артмаған ставка буйынса льготалы кредитлау һәм инвестиция проекты йүнәлешенә бәйле агросәнәғәт комплексы объекттарын төҙөүгә, модернизациялауға киткән сығымдарҙың бер өлөшөн 25 процентҡа тиклем ҡаплау, грант ярҙам программалары. Ошоға ярашлы “Ғаилә фермалары” гранты. Матди-техник базаны нығытыу өсөн ауыл хужалығы ҡулланыусылар кооперативтарын үҫтереү буйынса программалар, “Агростартап” проекттарын бойомға ашырыу маҡсатында крәҫтиән (фермер) хужалыҡтарына гранттар ҙур популярлыҡ менән файҙалана.\nАуыл хужалығы техникаһы һатып алыуға, тоҡомло малсылыҡты үрсетеүгә һәм башҡа мәсьәләрҙе хәл итеүгә махсус субсидиялар ҡаралған.\nБашҡортостанда агросәнәғәт комплексы инвесторҙарына дәүләт ярҙамы саралары тураһында тулыраҡ мәғлүмәт менән түбәндәге һылтанма буйынса танышырға була: https://apkrb.info/press-service/news/minselhoz-rb-aktualiziroval-instrukcii-po-gospodderzhke-apk


Төбәк башлығы: «Өфөләге Мосолмандар үҙәге йәмғиәтте экстремизмдан һаҡлауҙа төп идеологик роль уйнай» // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nТөбәк башлығы: «Өфөләге Мосолмандар үҙәге йәмғиәтте экстремизмдан һаҡлауҙа төп идеологик роль уйнай»\n11:57, 15 октября 2012 Сәйәсәт\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назаратының IX съезында сығыш яһаны, сара 13 октябрҙә Өфөнөң Конгресс-холында үтте. Республика башлығы билдәләүенсә, был форум илдең барлыҡ мосолмандары өсөн мөһим ваҡиға булып тора.\n– Рәсәйҙә 20 миллионға яҡын мосолман йәшәй һәм илебеҙ ислам донъяһының айырып алғыһыҙ өлөшө булып тора. Православие менән бер рәттән, ислам Рәсәй дәүләтенең нигеҙен тәшкил иткән дин булып тора, — тине Рөстәм Хәмитов. – Бөгөн Өфөләге Мосолмандар үҙәге йәмәғәт, мәғрифәтселек, хәйриә эшмәкәрлеге менән шөғөлләнеп, бер дин кешеләрен берләштереп кенә ҡалмай, йәмғиәтте дини экстремизм кеүек ҡурҡыныс сирҙән һаҡлауҙа төп идеологик роль уйнай.\nБашҡортостан Президенты билдәләүенсә, бөгөнгө еңел булмаған заманда дошманлыҡ һәм нәфрәт таратҡан радикаль идеологиялар киң ҡолас йәйә.\n– Терроризм тупаҫлыҡ хөкөм иткән ерҙә тарала, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды республика башлығы. – Халыҡ араһында аң-белем таратыу йәһәтенән Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назаратына ҙур өмөт бағлайбыҙ. Унан да бигерәк, хәҙер дини берләшмәләр үҙҙәренең белем биреү системаһын үҫтереү мөмкинлегенә эйә булды.\nБөгөн мосолмандарға белем биреүҙә ярҙам итеү буйынса федераль программа тормошҡа ашырыла, Ислам белеме һәм мәҙәниәтенә ярҙам итеү фонды булдырлған. Башҡортостанда ғына биш мосолман уҡыу йорто бар. Уларҙың иң ҙуры – Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назаратының Рәсәй ислам университеты.\nРөстәм Хәмитов билдәләүенсә, Ислам дине нигеҙҙәренә электрон саралар, Интернет, заманса интерактив белем биреү саралары ярҙамында ла өйрәтергә кәрәк. Бөгөнгө муллалар дини тәғлимәтте генә түгел, фән һәм техниканың алдынғы йүнәлештәрен дә яҡшы белергә тейеш.\nБөгөн йәштәр менән эшләүҙе көсәйтеү айырыуса мөһим, тине республика башлығы үҙенең сығышында.\n– Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, йәштәр араһында суицид, алкоголизм, наркомания, енәйәтселек, психик ауырыуҙар һәм башҡа кире күренештәрҙең артыуы күҙәтелә. Бындай социаль проблемалар менән көрәштә мосолмандар, илдең башҡа дини конфессиялары кеүек үк, үҙ һүҙен әйтергә тейеш. Был йәһәттән ислам менән дәүләт мәнфәғәттәре, әлбиттә, тулыһынса тап килә, — тине Рөстәм Хәмитов. – Бынан тыш, һуңғы ваҡытта илдең төрлө төбәктәредә, шул иҫәптән беҙҙең республикала, провокаторҙар күбәйә. Уларға ҡаршы көрәшеү беҙҙең, йәғни дәүләттең, йәмәғәт ойошмаларының, дини берләшмәләрҙең уртаҡ бурысы булып тора. Һәм был эшмәкәрлеккә республикала айырым иғтибар бүленә.\nҺүҙ аҙағында Рөстәм Хәмитов Рәсәй мосолмандарының Үҙәк диниә назараты эшмәкәрлегенә ҙур өлөш индергәне өсөн уның етәксеһе, юғары мөфтөй Тәлғәт Тажетдинға рәхмәтен белдерҙе.\nТеги: дин,милли сәйәсәт


Оҙон көйҙәй сәнғәткә килгән юл » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Әҙәбиәт » Оҙон көйҙәй сәнғәткә килгән юл\nОҙон көйҙәй сәнғәткә килгән юл 13.11.2018 // Әҙәбиәт\nЙырсы ҡулынан да бал тама.\nБыл йырсыны үҙем өсөн һис уйламағанда астым: тауышы моңло, тыны иркен. Ни өсөн элегерәк бер ҙә иғтибарлап тыңламаным икән? Ишеткәнем дә бар, еңеүҙәр яулағанын да беләм. Барыбер ана шул баш ҡаланан ситтә йәшәү ҙә ижад кешеһенең популяр булыуына йоғонто яһай торғандыр. Өфөлә саралар күп үтә, әле береһендә, әле икенсеһендә сығыш яһаһаң, тамашасы күҙенә йышыраҡ салынаһың. Хәйер, Илшат үҙе ундай заттарҙан түгел. Уның өсөн йыш түгел, ә рәхәтләнеп бер йырлау мөһим. Шуға ул ҙур залдарға, күмәк йырсылар бергә сығыш яһаған концерттарға ынтылмаған кеүек. Һәр саҡ үҙ алдына көйләп, моңланып йөрөй ул. Бөгөн Илшат Сибәғәтуллин “Саҡмағошнефть” идаралығында оператор булып эшләй.\nЯңыраҡ Мәскәүҙә “Роснефть” ойошторған сәнғәт әһелдәре конкурсында башҡорт халыҡ йыры “Азамат” ты башҡарып, ул 1-се урын яулап ҡайтты. Ҡаҙағстанға ла уны тап ошо йыр менән саҡырғайнылар. Унда ул II Халыҡ-ара “ART GLOBAL” мәҙәни конкурс-фестивалендә I дәрәжәле дипломға лайыҡ булды. “Азамат” көйөн ҡурайҙа Илеш районы егете Алик Борханов уйнаған. Ул да фестивалдең рәхмәт хаты менән бүләкләнгән.\nТуҡта әле, яҡындан танышайыҡ әле был йырсы менән тип, уны редакциябыҙға саҡырҙыҡ.\n– Илшат, ҡасандан йырлайһың? Тәүге сығышыңды хәтерләйһеңме?\n– Беренсе тапҡыр сәхнәгә мәктәптә уҡығанда сыҡтым. Бишенсе класта белем ала инем. Яңы йылға әҙерләнгән байрам концертына әҙерләндем. Бала ғына булһам да, шул ваҡытта бик популяр булған “Аҡҡош күле” йырын башҡарҙым. Гөлфиә Юнысова һүҙҙәренә Роза Сәхәүетдинова ижад иткән был йырҙы әле лә яратып йырлайым. Бик сәйер тойолғандыр инде малай кешенең мөхәббәт хаҡында сығыш яһауы, әммә бик йылы ҡабул иттеләр. Башҡортостандың халыҡ артисы Фәрит Бикбулатов йырлай ине уны, әсәйем һүҙҙәрен яҙып биреп, сәхнәгә әҙерләне, тиергә була.\n– Улай һүҙҙәрен яҙып биреп әҙерләгәс, тимәк, үҙе лә йыр яратҡан?\n– Эйе, әсәйем Сафия Ярулла ҡыҙы бик матур йырлай торғайны. Ул шул тиклем әҙәбиәтте яратты. Үҙе лә шиғырҙар яҙҙы, ҡайһы берҙәре хатта матбуғатта ла баҫылды. Башҡортостанда баҫылған һәр баҫманы алдыра торғайны. З. Биишева, Н. Нәжми китаптарын уҡый ине. Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Суфиян ағай Поварисов – беҙгә туған тейешле әҙип тә.\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, әсәйем бөгөн яҡты донъяла юҡ инде, әммә иҫән сағында халыҡ йырҙарын, уҙған быуаттың 70-се, 80-се йылдарында сыҡҡан йырҙарҙы бик матур башҡара торғайны.\n– Ниндәй халыҡ йырҙарын үҙ итте ул?\n– “Уйыл”ды бигерәк тә матур йырлай ине. Атайым бик матур итеп гармунда уйнай торғайны. Кисен көндәлек эштәрҙе тамамлағас, икәүләшеп йырлашып ултыра инеләр. Оҡшағандарын әсәйемдән һорайым, бәләкәй булһам да, үҙемә репертуар һайлайым, йәнәһе. Ана шулай уларҙың йырлы мөхитендә моңға ынтылып үҫтем. Беҙ ғаиләлә өс бала инек. Илнур исемле ҡустым бар, ә бына Эльмира апайым бынан биш йыл элек вафат булып ҡалды. Ҡустым гармунда ла уйнай, матур йырлай ҙа, әммә сәнғәт юлын һайламаны. Ул төҙөлөш, иретеп йәбештереү эштәре менән мауығып китте, хәҙер инде оҫтаға әйләнде. Тракторҙы ла үҙе йыйып, үҙе һүтә, ғөмүмән, ҡулы эшкә маһир уның.\nАтайым да хәҙер яҡты донъяла юҡ, әммә улар беҙҙең күңелгә йыр һалып китте. Ауылдағы һәр кеше уларҙың йыр яратыуын хәтерләйҙер әле.\n– Һин үҙең Илеш районының Үрге Маншыр ауылында үҫкәнһең. Ҡайҙарҙа белем алдың?\n– Ауылым тураһында ла бер-ике һүҙ әйтеп үткем килә. Беҙҙән бик күп шәхестәр сыҡҡан: әлеге ваҡытта “Нур” татар дәүләт театрында эшләгән Башҡортостандың халыҡ артисы Резеда Фәхруллина, үҙешмәкәр композитор Мөҙәрис Мырҙаханов, шағир Фәнис Рәхмәтуллин, рәссам Мәсәбих Ахунов...\nБала саҡтан уҡ йырсы булғым килә ине, тик ул ваҡытта дисктар ҙа, интернет та юҡ бит инде. Радионан моңло йырсыларҙың тауышын ишетәм дә: “Их, мин дә шундай йырсы булһам ине! Башҡортостандың халыҡ артисы Илшат Сибәғәтуллин йырлай!” – тип иғлан итһәләр ине тип уйлайым.\nОшондай хыялдар менән Өфө сәнғәт училищеһына барҙым. Беренсе имтиханды уңышлы бирҙем. Вокалдан еңел үтһәм дә, икенсе турҙа фортепианоға ҡушылып йырларға кәрәк. Музыка белеме, сольфеджионы ҡайҙан белһен инде ауыл балаһы? Шундай ят әйбер, ритмды ла тотоп булмай. Фортепиано бер төрлө уйнай, мин икенсе төрлө йырлайым.\nҠыҫҡаһы, уҡырға инеп булманы. Бик үкенеп, кәйефем төшөп ҡайтып киттем. Ауыр кисерҙем был хәлде. Шунан һуң Илеш районының Үрге Йәркәй ауылындағы училищеға фермер-арендаторлыҡҡа уҡырға индем. Беренсе курста саҡта атайым вафат булды. Тағы ла юлым өҙөлдө, әсәйгә ярҙам итергә, мал-тыуар, йылҡы ҡарарға кәрәк. Һикһән йәште үтеп барған өләсәйем, бишенсе класта уҡыған ҡустымды үҙҙәрен генә ҡалдыра алмай инем. Хужалыҡты тарҡатмау маҡсатынан ауылға ҡайттым. Ун беренсе кластан һуң килергә ҡушҡайнылар ҙа, тик мөмкинлек булманы.\nӨс йыл шулай үтеп киткәне лә һиҙелмәне. Беҙҙең күршелә генә Семилетка тигән ҡасаба бар, унда мине агитбригадаға йырсы итеп саҡырҙылыр. Ул ваҡытта тирә-яҡ райондарҙа Дүртөйлө, Краснокама, Саҡмағош, Яңауыл ауылдарында концерт бирә торғайныҡ. Көндөҙҙәрен мәктәптә йырлайым, кисен клубҡа халыҡ йыйыла. Әле лә ул ваҡыттар һағындыра. Ауылдарға килеп төшәһең, бер кем дә уҡ. Концерт башланыр мәл етә, халыҡ һаман юҡ. Шунан бер аҙ ваҡыттан һуң мал-тыуарын ҡарап, эшен бөтөрөп, тамашасы зал тултырып клубҡа йыйыла. Күңел күтәрелеп китә. Йырлайбыҙ, халыҡ аяғүрә баҫып та тыңлай. Ҡайтып киткәндә, бейеү көйҙәре ҡуйып, бейешеп тороп ҡалалар ине.\n– Конкурстарҙа ла ҡатнашҡанһыңдыр?\n– Семилетка ауылы Дүртөйлө районына ҡарай. Минең халыҡ йырҙарын да башҡарыуымды белгәс, район хакимиәтенең мәҙәниәт бүлеге 90-сы йылдарҙа “Туған тел” конкурсына ебәрҙе. Баһалама рәйесе Башҡортостандың халыҡ артисы Фәриҙә Ҡудашеваны күреп, бик тулҡынландым. Мәшһүр йырсының бары радиола, грампластинкаларҙа ғына ишетәбеҙ бит тауышын. Ҡаушап киттем хатта. Был конкурсҡа мин “Һыу буйлап” башҡорт халыҡ йырын алып барҙым. Йомғаҡлау тантанаһында Фәриҙә апай ҡулымдан тотто ла: “Илшат Сибәғәтуллин йырлағанда үҙемде һыу буйҙарында йөрөгән кеүек хис итеп ултырҙым”, – тигәйне, бөтөнләй юғалып ҡалдым. Тулҡынланыуымдан зал икегә бүленеп, бер яғында тамашасы, икенсеһендә Иҙел аҡҡан кеүек тойолдо. Ул ваҡыттағы кисерештәремде әйтеп тә аңлата алмайым, төш кеүек булды былар барыһы ла. Фәриҙә апайҙың һүҙҙәре миңә ныҡ тәьҫир итте.\n2002 йылда иһә Дүртөйлө район хакимиәтенең мәҙәниәт бүлегенән мине оҙон көйҙәр башҡара торған конкурсҡа ебәрергә теләнеләр. Нисек барам инде, унда баһалама ағзалары данлыҡлы педагогтар Миләүшә Мортазина, Фәрзәнә Сәғитова... “Юҡ, йөрөмәйем”, – тинем. Белемем булмағас, улар алдында йырларға уңайһыҙландым. Әммә миңә талап ҡуйып, ебәрҙеләр. Барып төшһәм, конкурс башланған. Нур Дауытов менән Вахит Хызыров тыңлап ҡараны ла, бар, йүгер сәхнәгә, тауышыңды боҙоп ҡуймаһындар, профессионалдар ғына уйнаһын, тине. Беренсе турҙы йырлап сыҡтым. Төнө буйы йоҡлай алманым. Иртәгәһенә стенаға яҙып элгәндәр араһында исемемде күреп сикһеҙ ҡыуандым. Икенсе турға ла, өсөнсөһөнә лә үттем. Шунан һуң Флүрә Ноғоманова килеп: “Илшат, Өфө сәнғәт училищеһына уҡырға бараһыңмы?” – тип һораны. Мин бер ни ҙә яуап бирә алманым. Өнһөҙ ҡалыуың конкурс һөҙөмтәһенә кире йоғонто яһамаһа ярай ине, тиеүселәр ҙә булды. Шул йылда конкурсанттар минең өсөн бик янып-көйөп торҙо. Әгәр һине еңеүсе итмәһәләр, тауыш сығарабыҙ, тип тә ебәрҙеләр хатта. Әммә уҡытыусылар, үҙҙәре йырсы булған шәхестәр мине күргән, баһалаған. Ошо фестивалдең иң юғары бүләге – автомобиль миңә тапшырылды. Бүләкләү тантанаһынан һуң З. Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһы профессоры мине уҡырға саҡырҙы!\n– Бына бит, сабыр иткән, мораҙына еткән, тип халыҡ юҡҡа әйтмәй!\n– Шулайҙыр инде. Вокалда ситтән тороп уҡыу бүлеге юҡ ине, мине башҡорт музыкаһы бүлегенә алдылар, шәхси программа менән шөғөлләнеп, уҡып сыҡтым. Миләүшә Ғәли ҡыҙына шул тиклем ҙур рәхмәт: минең өсөн генә килеп, дәрес бирә торғайны. “Әгәр мәктәптән һуң уҡ миңә килеп эләкһәң, һинән ҙур опера йырсыһы сығыр ине!” – тип уфтанған саҡтары ла булды. Үҙенең студенттарына ла йырлаттырып күрһәтте. Ул Х. Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһына эшкә ҡалырға ла тәҡдим иткәйне, әммә был ваҡытта мин йорт һалып, шәхси тормошомдо ҡорған инем инде. Әле лә шунда ғаиләм менән баҡсалар үҫтереп, бал ҡорттары ҡарап йәшәп ятабыҙ. Яратам умартасылыҡ эшен.\n– Баш ҡаланан ситтә көн итеүенисек?\n– Тыуған яғымда йәшәүем менән бәхетлемен. Ижад итергә кәртәләр ҙә юҡ. “Юлдаш”, “Ашҡаҙар” радиолары сығыштарымды даими биреп тора. “Башҡортостан” дәүләт телерадиокомпанияһы минең хаҡта бер нисә тапшырыу ҙа донъяға сығарҙы: “Автограф”, “Бай баҡса”. Балаларыбыҙ әле мәктәптә уҡый. Ғәҙәттә, машинала йөрөгәндә “Юлдаш” радиоһын тыңлайым. Балалар үҙемдең йырҙарымды ҡуйыуымды һорай ҡайһы саҡ. Ҡыҙым Гөлшат үҙе лә йырларға әүәҫ. Балалар үҙебеҙҙең телдә һөйләшә. Ҡайһы бер йәштәр туған телдең ҡәҙерен дә, бәҫен дә аңлап бөтмәй, ә телгә һөйөү, мөнәсәбәт тап ғаиләлә тәрбиәләнә.\n– Йыр сәнғәтендә кумирҙарың да булған. Тағы ла кемдәрҙең тауышы һиңә үҙ?\n– Халыҡ йырҙары оҫтаһы Абдулла ағай Солтановтан күп нәмәгә өйрәнәм. Грим бүлмәһендә йырлап ебәргәнен ишеткәнем бар, иҫем китеп тыңлай торғайным. Туҡһан йәшлек Абдулла ағайҙың тауышы мәңге ҡартаймаҫ, мәңге шикмәҫ шишмә төҫлө. Флүрә Килдейәрованың, Мәғәфүр Хисмәтуллиндың, Ғәли Хәмзиндың башҡарыу оҫталығы оҡшай. Мәғәфүр ағайҙан бик күп йырҙар өйрәндем. Татарстандан Илһам Шакиров, Әлфиә Абзалованың йырлауын яраттым.\nУларҙың барыһын да грампластинкаларҙан өйрәнеп үҫтем. Уларҙы ҡат-ҡат тыңлайым да мәктәпкә сығып китәм. Урам буйлап иртүк йырлап барам. Ғәҙәттә, иҫерек кешеләр генә шулай йөрөй бит инде, ә мин мәшһүр йырсыларыбыҙҙы тыңлап, әҫәрләнеп, моңдан иҫереп атлағанмындыр. Грампластинкалар сыйылып китә, уның өҫтөнә ҡатыраҡ әйбер, йәки шырпы ҡуйып, пластинка оҙаҡҡа етерлек итеп ҡулайлаштырып алаһың әле уны.\nЭлек йырҙар шул тиклем танһыҡ була торғайны. Радиолағы ял концерттарын, иртәнге, киске сығыштарҙы көтөп ала инек. Ваҡытын үткәреп ебәрһәң, ҡайғырып ултыраһың. Хәҙер рәхәтләнеп көноҙоно “Юлдаш” йырлай!\n– Хәҙерге йырҙарға ҡарата фекерең нисек?\n– Бөгөн бик ҡыҙыҡлы күренеш ул – йырҙар донъяһы. Үҙҙәре һүҙен дә, көйөн дә яҙалар, икенсе көндә эфирға сығаралар. Мин йыр өҫтөндә оҙаҡ эшләйем. Элекке йырсылар ҙа шөғөлләнә ҙур хеҙмәткә ҡараған кеүек ҡараған. Йөрәгеңдә йөрөтөп, күңелеңдән сыҡмағас, ул йырҙы ниңә башҡарып торорға һуң? Иң беренсе әҫәрҙән башҡарыусы үҙе тетрәнергә, һыҙланырға тейеш, шунан ғына йыр башҡаларҙың асылын яулай ала, минеңсә.\n– Үҙең дә көйҙәр яҙаһың түгелме?\n– Шулай килеп сыҡты шул. Бала саҡтан Башҡортостандың халыҡ шағиры Гөлфиә Юнысованың ижадын уҡып үҫтек. Ә бер мәл Өфөлә уның менән осрашырға насип булды. Ул миңә китап бүләк итте. Яҙғандарын уҡыйым, ә күңелдә шунда уҡ көйҙәр тыуа. Шулай итеп, уның ундан ашыу шиғырына йыр яҙҙым. “Юлдаш” радиоһы уларҙы тапшырып тора. Әлбиттә, мин Рим Хәсәнов та, Бәхти Ғайсин да түгел, әммә күңелгә килгән көйҙәрҙе йырға һалырға тырыштым. Ҡалғаны тыңлаусы хөкөмөндә.\n– Ижад кисәләре ойошторғаның булдымы? Нисектер һин тамашасыға тулыһынса барып етмәгән һымаҡһың...\n– Былтыр тыуған яғымда – Илеш районында ижад кисәм үтте. Унда Өфөнән дә ҡунаҡтар саҡырылғайны. Тамашаны Наил Ғәлиев алып барҙы. Йырсы Фәриҙә Ғаззалова, шағирҙар Роберт Миңнуллин, Гөлфиә Юнысова, яҙыусылар Мирас Иҙелбаев, Айгиз Баймөхәмәтов килде. Унда мин 18 йыр башҡарҙым, халыҡ көйҙәренә өҫтөнлөк бирҙем. Бик йылы ҡабул иттеләр.\nКиләһе йылдарҙа баш ҡала тамашасыһы алдына ла сығырға яҙһын, тип торам. Ашыҡмайым, яйлап ҡына менәм үҙ үремә.\n“Башҡортостан” телевидениеһы ике дискымды сығарҙы, уларға ун һигеҙәр йыр ингән. Йылдар үткән һайын, тауыш та үҙгәреүсән, ваҡыт берәүҙе лә аямай, шуға ла әле ана шул халыҡ йырҙарын баян, гармун моңона ҡушылып башҡарып, яҙҙырып ҡалдырғым килә.\n– Китап сығарырға ниәтем бар, тигәйнең бер мәл?..\n– Эйе, әлеге ваҡытта китабым өҫтөндә эшләйем. Ул фотоальбом булмаҡсы. Бик күп мәғлүмәт тупланған, көндәлектәрем, гастролдәр хаҡында мәҡәләләр, минең менән эшләнгән әңгәмәләр байтаҡ, шуларҙың барыһы ла ошо йыйынтыҡта урын алыр, тип торам.\n– Нимә һуң һинең өсөн йыр?\n– Йыр – ул ғүмер юлдашым. Улай ғына ла түгел, йырһыҙ тора алмайым. Бик ауыр ваҡыттарҙа ул – минең өсөн таяныс, ышыҡ. Туҡтап ҡалған мәлдәреңә йән өрөүсе лә. Йыр – ул мин үҙем, тиһәм, артығыраҡ булырмы икән инде? Нисек тип әйтһәм дә, унһыҙ йәшәүемдең мәғәнәһен күрмәйем.


Төркиә менән аралар яҡыная\nХеҙмәттәшлек мөмкинлектәре бөгөн Республика башлығының Төркиәнең Рәсәйҙәге Тулы хоҡуҡлы һәм Ғәҙәттән тыш илсеһе Умит Ярдым менән осрашыуында ҡаралды.\nРөстәм Хәмитов әйтеүенсә, Башҡортостан менән Төркиә араһында төҙөлөш өлкәһендә ныҡлы хеҙмәттәшлек урынлаштырылған. Өфөлә былытр файҙаланыуға тапшырылған «Әсә һәм бала» клиникаһын төҙөүҙә, әле Шос һәм БРИКС обьекттарын сафҡа индереүҙә Төркиә төҙөүселәре ҡатнаша. Шулай уҡ гуманитар-мәҙәни өлкәлә, уҡыу йорттары араһында тығыҙ бәйләнештәр урынлаштырылған. Киләсәктә ике яҡ араһындағы хеҙмәттәшлекте тағы нығытыу мөһим, Башҡортостанда бының сөн бөтә шарттар бар, беҙ рәсйәҙең иң ҡеүәтле төбәктәренең береһе, тине Республика башлығы.\nТөркиә ҡунаҡтары Әхмәтзәки Вәлиди Туғандың тыуыуына 125 йыл тулыу айҡанлы берлектәге фәнни-мәҙәни саралар ойоштороу мөмкинлеген билдәләне. Умит Ярдым шулай уҡ Башҡортостан етәкселеген яуап сәфәре менән Төркиәгә саҡырҙы, беҙ хеҙмәттәшлекте үҫтереү буйынса булышлыҡ итергә әҙербеҙ, тине Төркиәнең рәсәйҙәге тулы хоҡуҡлы һәм ғәҙәттән тыш илсеһе.\nУмит Ярдым, Төркиәнең Рәсәйҙәге тулы хоҡуҡлы һәм ғәҙәттән тыш илсеһе: «Был танышыу сәфәре, шуға күрә берлектәге аныҡ проекттар әлегә юҡ. Беҙ был юлы Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай, Сауҙа-сәнәғәт палатаһы, уҡыу йорттары етәкселәре, Рәсәйҙең баш мөфтөйө меән осрашып һөйләшергә уйлайбыҙ. Сәфәр һөҙөмтәле булыр, хеҙмәттәшлеккә ыңғай йоғонто яһар тип уйлайбыҙ».


Салауат районы — Башҡорт Википедияһы\n(Салаватский район битенән йүнәлтелде)\nрус. Салаватский район\nКашапов Марс Фәррәх улы\n↘24 451 (0.6 %, 34 урын)\n2182 км² (25 урын)\n3 Район исеме һаҡланып ҡалыуы\nҠаҙылма байлыҡтарҙан: боксит ятҡылығы (Новое, Әй), эзбизташ (Мөрсәлим, Сыбаркүл, яҙғы йорт), цемент балсығы (Ягодный), балсыҡҡа ҡушыла торған ҡом (Лағыр), ҡом-ҡырсынташ ҡатнашмаһы (Яланкүл), агрономик руда (Миәшәгәр, Покров). Ҙур булмаған торф һаҙлыҡтары (Миәшәгәр, Аҡшишмә, Лағыр һ.б.) 600 га майҙанды биләй.\nКлиматы уртаса һалҡынса, вегетация осоро ҡыҫҡа һәм дымлы. Еңелсә көлһыуланған ҡара тупраҡ, ҡара-һоро урман һәм уңдырышлығын юғалта барған ҡара урман тупрағы таралған. Урмандар майҙаны 63,9 мең га (район биләмәһенең 31,6 проценты), үҙағастың дөйөм запасы 9 млн м³ самаһы (шул иҫәптән ҡайын — 4,5; уҫаҡ — 1,8; ҡарағай — 1,1; йүкә — 0,8 млн м³). Ауыл хужалығы ерҙәре 107,9 мең га, шул иҫәптән һөрөнтө ерҙәр — 66,9, көтөүлектәр — 26,6 һәм сабынлыҡтар — 14,3 мең га тәшкил итә.\n2010 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ һанын иҫәпкә алыу мәғлүмәттәре буйынса: башҡорттар — 66,6 %, татарҙар — 22,4 %, урыҫтар — 10 %, башҡа — 1 %.\nРайон исеме һаҡланып ҡалыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n1950-се йылдар уртаһында Салауат Юлаев был районда түгел, ә Нуриман районының Тәкәй ауылында тыуған тигән фараздар ишетелә башлай. Бәхәстәр ҡуйыра башлағас, мәсьәләне КПСС Өлкә Комитетында ҡарарға хәл итәләр. Был ултырышҡа ул саҡта Салауат районы КПСС район комитетының беренсе секретары булып эшләгән Барый Абдрахман улы Абдрахманов Салауаттың биографияһын да, төбәк тарихын да яҡшы белгән, восстание үткән ерҙәрҙең картаһын төшөргән ифрат мәғлүмәтле Хәйрулла Дилмөхәмәт улы Ҡолмөхәмәтов менән бара. Нуримандан иһә алтмыштан ашыу кеше килгән була.\nБашта тарих буйынса фән докторҙары, кандидаттар телмәр тота, Нуриман районы вәкилдәре һөйләй. Улар Салауат Юлаев Нуриман районында тыуған тип иҫбатлай. Хәйрулла Ҡолмөхәмәтов иһә, әҙерләгән карталарын элеп ҡуйып, сәғәт ярымдан ашыу һөйләй. Һүҙен туҡтатҡас та әле нуримандар һорауҙар бирә торғас, йәнә бер сәғәт ваҡыт үтеп китә. Сығыш инандырырлыҡ була. Өлкә Комитет башҡаса бындай бәхәстәр ҡуҙғатмаҫҡа тигән ҡарар сығара. Шул рәүешле башҡорт ҡаһарманының тыуған ауылы тулыһынса иҫбатлана һәм райондың исеме һаҡланып ҡала \nРайон малсылыҡ һәм игенселек буйынса махсуслашҡан, «Ҡорғаҙаҡ» минераль һыуын һауыттарға тултырыусы «Полипресс-»Ҡорғаҙаҡ" заводы, урман хужалығы предприятиелары эшләй.\nРайон территорияһы аша Өфө — Силәбе тимер юлы һәм Кропачево — Малаяҙ — Мәсәғүт — Красноуфимск автомобиль юлдары үтә.\nРайонда 49 дөйөм белем биреү мәктәбе, шул иҫәптән 18 урта, музыка мәктәбе, ПУ, 25 дөйөм китапхана, 48 клуб, Район үҙәк һәм 4 ауыл участка дауаханаһы бар. Салауат Юлаев музейы (Малаяҙ ауылы), Башҡортостандың халыҡ шағиры Р.Ғариповтың мемориаль музейы (Арҡауыл ауылы), Янғантау курорты эшләй.\nРайон халҡы өсөн аҙнаға өс тапҡыр башҡорт телендә «Йүрүҙән» һәм урыҫса «На земле Салавата» ижтимағи-сәйәси гәзиттәре нәшер ителә.\nВәлиев Тәүкәлүн Хаммат улы (19.11.1896—10.10.1959), педагог. 1934—1957 йылдарҙа Башҡорт АССР‑ының Ҡыйғы һәм Салауат райондарында дөйөм белем биреү мәктәптәре директоры. РСФСР мәктәбенең (1952) һәм Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған уҡытыусыһы (1949). Ике Ленин ордены (1939, 1949) кавалеры, районда был оло наградаға беренсе булып лайыҡ булыусы. Ҡыйғы районы Дүшәмбикә ауылынан.\nРәми Ғарипов (12.2.1932 — 20.02.1977), Башҡортостандың халыҡ шағиры, Салауат Юлаев исемендәге премия лауреаты.\nҒирфанов Агиш Шәйех улы (1928 йылдың 14 апреле — 1999 йылдың 8 ноябре) — совет башҡорт яҙыусыһы, Башҡорт АССР-ы Яҙыусылар союзы ағзаһы (1971), БАССР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт эшмәкәре (1978), РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт эшмәкәре (1988).\nҒәйфуллин Абдрахман Зәйнулла улы — Советтар Союзы Геройы (1945)\nҒәлин Венер Йәғәфәр улы (2.04.1937), ғалим-механик-математик, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Физика-математика фәндәре кандидаты (1972), өлкән ғилми хеҙмәткәр (1981). Рәсәй Федерацияһының Дәүләт премияһы лауреаты (2000), II дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены кавалеры (1999). Мәсетле ауылынан.\nҒәлина Рафиға Арыҫлан ҡыҙы (15.03.1951), театр актёры, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1994). Яҙғыйорт ауылынан.\nҒәбиҙулла Зарипов (1961—2001) — танылған башҡорт шағиры һәм журналисы, Башҡортостан Яҙыусылар союзы ағзаһы (1999).\nИлембәтова Азалия Фәттәх ҡыҙы (1.01.1978), ғалим-этнограф, шәрҡиәтсе. Тарих фәндәре кандидаты (2006). Малаяҙ ауылынан.\nИскәндәрова Хәнифә Сираж ҡыҙы — Социалистик Хеҙмәт Геройы, СССР-ҙың халыҡ уҡытыусыһы.\nЙәндүрин Дияс Хатип улы (20 ғинуар, 1940, Лағыр ауылы) — тарихсы, тарих фәндәре докторы.\nҠолмөхәмәтов Энгельс Вәрис улы — Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы, «Халыҡтар Дуҫлығы» һәм Салауат Юлаев ордендары кавалеры.\nЛьвов Михаил Давыдович (Ғәбитов Рәфҡәт Дәүләтша улы) (4.01.1917 — 25.01.1988) — рус совет шағиры, 1944 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1-се һәм 2-се дәрәжә Ватан һуғышы, Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ, Халыҡтар Дуҫлығы һәм «Почёт Билдәһе» ордендары кавалеры.\nСафуан Әлибай (1941—2014) — билдәле башҡорт шағиры һәм журналисы, Ғәлимов Сәләм исемендәге республика йәштәр премияһы(1986) һәм Башҡортостан Республикаһының балалар һәм үҫмерҙәр әҙәбиәте өлкәһендәге Һәҙиә Дәүләтшина исемендәге дәүләт премияһы (2013) лауреаты, ЮНЕСКО-ның Г. Х. Андерсен исемендәге Халыҡ-ара Маҡтаулы дипломы эйәһе (1996), Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1991), Салауат Юлаев ордены кавалеры.\nӘминев Тельман Ғәзиз улы (рус. Аминов Тельман Газизович, 20 ғинуар 1936 йыл) — химия фәндәре докторы, профессор, Рәсәй Тәбиғәт фәндәре Академияһының мөхбир ағзаһы. Малаяҙ ауылында тыуған.\nӘбүбәкеров Риза Вәхит улы — совет дәүләт эшмәкәре. Башҡорт АССР-ының Мәғариф халыҡ комиссары (1930—1935).\nПепеляев Пётр Кузьмич — Дан орденының тулы кавалеры.\nРафиҡов Ғәббәс Ғабдрафиҡ улы (26.03.1899—1982), дәүләт һәм хужалыҡ эшмәкәре. 1939—1944 йылдарҙа Салауат район Советы рәйесе. Башҡорт АССР-ының 2-се һәм 3-сө саҡырылыш Юғары Советы депутаты. БАССР Юғары Советы Президиумы, КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитеты һәм СССР Журналистар союзы ағзаһы, РСФСР-ҙың персональ пенсионеры. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ, Ҡыҙыл Йондоҙ һәм ике «Почёт Билдәһе» ордены\nФәтихова Римма Мөхәмәт ҡыҙы (1.08.1948), ғалим-педагог һәм психолог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Психология фәндәре кандидаты (1982), педагогия фәндәре докторы (2001), профессор (2003). Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2006), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре (2008) һәм мәғариф отличнигы (1995). Малаяҙ ауылынан.\nШөғәйепов Вәкил Шакир улы — башҡорт милли музыка ҡоралдарын эшләү һәм реставрациялау оҫтаһы (1936—2017)\nҒабдрахман Сәғҙи (1889 йылдың 14 марты — 1965 йыл) — көнсығышты өйрәнеүсе билдәле ғалим, татар һәм үзбәк әҙәбиәттәре тарихы өлкәһенең белгесе.\nАбдуллин Мазһар Ғиләжетдин улы (29.12.1912—25.08.1942), Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған яҙыусы, журналист. 1-се Иҙелбай ауылынан.\nҒирфанов Вәкил Кәли улы (1909 йылдың 25 ғинуары — 1980 йылдың 10 майы) — агробиолог, ауыл хужалығы фәндәре докторы (1965), профессор (1967), РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1969), БАССР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1957), Башҡорт АССР-ының Юғары Советы Рәйесе (1975—1979).\nҺаҙый Сәғҙи (1883 йылдың 25 марты — 1933 йыл) — башҡорт яҙыусыһы, тәржемәсе, педагог.\nЯмалиев Памир Камалетдин улы (1942 йылдың 26 майы — 1999 йылдың 27 марты) — совет һәм Рәсәй биатлонсыһы, тренер, биатлон буйынса спорт мастеры (1969), Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры (1994).\n↑ Салауат районын Марс Кашапов етәкләне. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2017, 3 март (Тикшерелеү көнө: 3 март 2017)\n↑ Ғәбделхаҡ Ғәйнуллин. Салауат тоҡомдары. - "Башҡортостан", 2004, 6 май.\n↑ [http:// https://ru.wikipedia.org/wiki/Гирфанов,_Агиш_Шаихович]\n↑ Агиш Гирфанов(недоступная ссылка)\n↑ Габдрахман Сәгъди\n↑ Гирфанов Вакиль Калеевич // Башкирская энциклопедия 2017 йылдың 7 февраль көнөндә архивланған.\n↑ Всероссийские соревнования по биатлону заслуженного тренера России Памира Ямалеева 2017 йылдың 3 ғинуар көнөндә архивланған.\nМухаметдинов Р.К. Яровая пшеница на северо-востоке Башкортостана". Уфа, 1973\nСалауат районы тораҡ пунктары йылъяҙмаһы\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Салауат_районы&oldid=1056975 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 08:28 11 август 2021 үҙгәртелгән.


Һаулыҡ һаҡлауҙа етешһеҙлектәр бөтөрөлөргә тейеш\n16 Ноябрь 2010, 14:00\nБаш ҡалала һаулыҡ һаҡлау өлкәһен үҫтереү мәсьәләләренә арналған республика Советының күсмә ултырышы үтте. Алдан уҡ шуны билдәләү урынлы булыр – быйыл медицина форумын ойоштороусылар, традицион форманан тайпылып, программаға бер аҙ үҙгәрештәр индергәйне. Йәғни сара «түңәрәк өҫтәл» һәм пленар ултырыш сифатында ойошторолдо. Форумдың пленар өлөшөндә Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитов сығыш яһаһа, һаулыҡ һаҡлауҙы мәғлүмәтләштереү мәсьәләләренә арналған «түңәрәк өҫтәл» артындағы һөйләшеүҙә Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Фидус Ямалетдинов, һаулыҡ һаҡлау министры вазифаһын башҡарыусы Георгий Шебаев, ҡала һәм райондарҙың һаулыҡ һаҡлау идаралыҡтары һәм учреждениелары етәкселәре ҡатнашты.\nҺөйләшеүҙә табиптарҙың эш хаҡы түбән булыуы ла телгә алынды. Бөгөн ул уртаса 11 мең һум тәшкил итә. Шулай ҙа Яңы йылдан республикала минималь хеҙмәт хаҡы 5500 һумға тиклем күтәрелһә, был бюджет өлкәһе хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡы артыуына ла килтерәсәк. Бынан тыш, 1 июндән тотош илдә бюджет өлкәһе хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡы йәнә 6,5 процентҡа күтәреләсәк. Форумға йыйылыусылар һөйөнөслө хәбәрҙе ҡыуанып ҡабул итте.\n«Һаулыҡ» өҫтөнлөклө милли проектын бойомға ашырыу барышында байтаҡ аҡса, башлыса, медицина ҡорамалдары һатып алыуға тотонолған. Әммә һаулыҡты яҡшыртыу өсөн ҡиммәтле аппараттар ғына аҙ. Мәҫәлән, ултырышта билдәләнеүенсә, Асҡын, Учалы райондары, иң ҙур күләмдә ярҙам алһа ла, был райондарҙа халыҡтың сәләмәтлеге иң түбәне. Үҙенән-үҙе һорау тыуа... Заманса ҡорамалдар менән эшләүсе белгестәр булмаһа, аппараттар ғына файҙа килтерә аламы? Шунлыҡтан республика етәксеһе, бындай аппараттар ҙур медицина үҙәктәрендә торорға тейеш, тип билдәләне.\nКиләһе йылдан модернизация проекты сиктәрендә республикаға йәнә ҙур ғына күләмдә аҡса килеүе көтөлә.\nБыл аҡсаны урынын белеп тотонорға кәрәк, тине Рөстәм Зәки улы. Шунлыҡтан республика медицинаһы системаһында ойоштороусылар, менеджерҙар талап ителә. Улар ҡуйылған бурысты атҡарып, сәләмәтлекте юғары кимәлгә күтәрергә тейеш.\nФорумда Башҡортостанда һаулыҡ һаҡлауҙы модернизациялауға, тармаҡты мәғлүмәтләштереүгә ҙур иғтибар бүленде. Был турала пленар ултырышта БР һаулыҡ һаҡлау министры вазифаһын башҡарыусы Георгий Шебаев сығыш яһаны. Киләсәктә һаулыҡ һаҡлау учреждениеларында электрон карталар индереү, табипҡа интернет аша яҙылыуҙы әүҙемләштереү төп маҡсаттарҙың береһе буласаҡ. Телемедицина технологияһы үҫеше артабан тағы ла киңәйтеләсәк.\nҺаулыҡ һаҡлау учреждениеларында үткәрелгән инвентаризация дауаханаларҙың һәм поликлиникаларҙың яртыһынан ашыуының иҫкереүен күрһәткән. Уларҙың күбеһе үткән быуаттың алтмышынсы йылдарында төҙөлгән. Хатта йылы һыу, канализация, телефон бәйләнеше булмағандары ла бар икән. Г. Шебаев әйтеүенсә, ҡайһы бер учреждениелар санитар нормаларға һәм яңы техник регламентҡа яуап бирмәй. Был әлеге биналарға кәрәкле медицина ҡорамалы урынлаштырыуҙа һәм заманса медицина ярҙамы күрһәтеүҙә ҡыйынлыҡтар тыуҙыра.\nПроект табипҡа яҙылыуҙа заманса алым тип баһалана. Ултырышта ҡатнашыусыларҙы сервис эшенең тәүге һөҙөмтәләре менән Өфө ҡалаһы ҡала округының һаулыҡ һаҡлау идаралығы етәксеһе урынбаҫары Әлфиә Авзалетдинова таныштырҙы. Бөгөн «Берҙәм регистратура» программаһы буйынса барлыҡ муниципаль поликлиникалар ҙа уңышлы эшләй. Яҙылыу хеҙмәте менән көнөнә ун мең самаһы кеше файҙалана. Проект тулыһынса ҡала бюджетынан финанслана. Сығым йылына 20 миллион һум тәшкил итә. Бынан тыш, электрон амбулатор карта, ауырыу тарихы, диагностик лабораторияны автоматлаштырыу кеүек программалар ҙа әҙерләнә. Быға тиклем кешегә табипҡа алдан яҙылыу өсөн күп сират аша үтеү, расписаниены асыҡлау, ҡыҫҡаһы, хәтһеҙ ваҡыт талап ителһә, бөгөн бер ҡыйынлыҡһыҙ «Берҙәм регистратура» хеҙмәте менән файҙаланырға мөмкин. Бының өсөн ни бары телефондан 13-03 һандарын йыйып, заявка ғына бирергә кәрәк. Оператор мөрәжәғәт итеүсегә уңайлы ваҡытты табырға ла ярҙам итә. Ә интернет аша DOCTOR.UFACITY.INFO адресы буйынса яҙылырға була. Ултырышта билдәләнеүенсә, проектты тормошҡа ашырыу штатты арттырыуҙы ла талап иткән – халыҡ менән эшләүсе менеджерҙар эшкә алынған. Ултырышта, проект ҡалала йәшәүселәрҙең сәләмәтлеген яңы баҫҡысҡа күтәреү мөмкинлеген бирҙе, тип баһаланды. Әйткәндәй, әлеге программа Башҡортостанда һаулыҡ һаҡлауҙы модернизациялау проектына индерелгән һәм яҡын арала Рәсәй Һаулыҡ һаҡлау һәм социаль үҫеш министрлығына раҫлауға тәҡдим ителәсәк. Форумға йыйылыусылар, медицинала ошондай мәғлүмәтләштереү технологиялары – бик күп мәшәҡәттәрҙән ҡотҡарған ҡеүәтле ҡорал, тигән фекергә килеп таралышты.\nВ. КАРАБАНОВ фотолары.


Күҙ йәштәрем ләғнәт булһын!\n20 Ноябрь 2020, 00:05\nЫсынлап та әхирәтемде ташлағандан һуң ул күп ауырлыҡтар кисерә: эшенән ҡыуыла, машинаһын ҡыуып алып китәләр, хәҙер инде бына рак ауырыуы. “Килерһең тип уйламағайным. Һин бит миңә үлем теләнең. Хәҙер ҡыуана алаһың”,-ти ул...\nБеҙ йыш ҡына яман һүҙҙәрҙе уйламай әйтәбеҙ. Кем тураһындалыр насар ғәйбәт ишетһәк, шуны тәмләп артабан таратабыҙ. Ошо ҡылығыбыҙ менән ниндәй гонаһҡа батыуыбыҙ хаҡында уйламайбыҙ. Ул ғына түгел ауыҙыңдан сыҡҡан һүҙҙәрең үҙеңде генә түгел, ә тирә-яҡты ысынбарлыҡта ағыулай, киләсәктә ошо ҡаралыҡ һинең тормошоңа насарлыҡ булып ҡайта. Насар һүҙҙәр йыш һөйләнгән ерҙә гөл-сәскә лә яҡшылап үҫә алмай бит.\nМинең әхирәтемде туй алдынан ғына кейәү егет ташланы. Туй күлдәге алынған, иртәгә ҡунаҡтар килә торған көндә. “Мин һине яратмауымды аңланым. Беҙ бер-беребеҙгә тура килмәйбеҙ”,-тине ул. Әхирәтем: “Һин нимә ҡыланаһың?! Ҡунаҡтар килә! Минең ата-әсәйем кредит алды туй үткәреү өсөн. Аҡылыңа кил!”-тип ялбарһа ла, егет өйләнеүҙән баш тартты. Сығып барған кисәге кейәү артынан ҡул аҫтына килгән бар әйберҙәр осто. Унан әхирәтем: “Мәңге йәлсемә! Минең һәр бер бөртөк күҙ йәшем һиңә ләғнәт булып төшһөн, бәхетһеҙлек алып килһен! Кеше менән был донъяла ниндәй ҡурҡыныс ҡайғы була ала, шуларҙың барыһы ла һинең менән булһын! Күрә алмайым һине, дөмөк!”-тип ҡысҡырҙы. Был һүҙҙәрҙе шул тиклем ҡурҡыныс тауыш менән әйтте, иҫләһәм, әле лә шомло булып китә.\nӘхирәтемдең ата-әсәһе бик яҡшы кешеләр. Улар ҡыҙҙарын йыуатып, туй алдынан бер уны ғына ташламауҙарын иҫбатлап, тынысландыра алдылар. Әхирәтемдең тормошо яйға һалынды, ул эшкә күмелде. Бер нисә йылдан уны ташлаған егеттең рак менән ауырығанын ишеттек. Әхирәтем барып уның хәлен белергә булып китте. “Мин уны ҡарғағайным бит! Ә хәҙер аңлайым: беҙ туй менән үтә ҡабаландыҡ, мөхәббәт юҡ ине арабыҙҙа”,-тип үкенде. Егете уны хәлһеҙ генә инвалид коляскаһында ҡаршы ала. Ысынлап та әхирәтемде ташлағандан һуң ул күп ауырлыҡтар кисерә: эшенән ҡыуыла, машинаһын ҡыуып алып китәләр, хәҙер инде бына рак ауырыуы. “Килерһең тип уйламағайным. Һин бит миңә үлем теләнең. Хәҙер ҡыуана алаһың”,-ти ул.\nӘхирәтем ауыр тойғолар менән ҡайтырға сыҡҡанда ҡаршыһына егеттең әсәһе осрай. “Улымдың тормошон һин юҡҡа сығарҙың! Башыңа донъялағы бар бәләләр ауһын!..”-тип ҡысҡыра башлай. Әхирәтем ишетмәҫ өсөн ҡолаҡтарын ҡаплап, йүгереп ҡасып китә. Ошо уҡ кисте ул бер машинаны туҡтата. Водитель тәүҙә уның аҡсаһына өйөнә тиклем алып барырға ризалаша, ә һуңынан ситкә алып китеп көсләргә маташа. Әхирәтем саҡ ҡотолоп ҡала. Ошо хәлдән һуң ул күп уйланды, дини китаптарға бирелде. “Кешене ҡарғап мин шул тиклем ҙур гонаһ алғанмын. Һуңынан ул насарлыҡ үҙемә әйләнеп ҡайтты. Хәҙер Хоҙай Тәғәләнән мине лә, миңә өйләнмәгән егетте лә, уның әсәһен дә ғәфү итеүен ялбарам”,-ти ул.\nШуға күрә, кешеләр, насар һүҙ әйтер алдынан уйланығыҙ, рәнйеш, күҙ йәштәре алыуҙан һаҡ булығыҙ!


Бынан 75 йыл элек сентябрь башында Икенсе донъя һуғышы башланған\nБөгөнгө һүҙебеҙ ул саҡта баштан аяҡ ҡоралланған фашистарҙың техникаһы хаҡында.\nБелоруссияның күренекле рәссамы Борис Щитович үҙ ғаиләһе менән Вилейка ауылы янындағы утарҙа йәшәй. Был яҡтар фашистар тырнағынан 1944 йылда ғына азат ителгән. Борис Борисович ул йылдағы әйберҙәр һәм техниканы тарихи ҡомартҡы итеп һаҡлай. Уның улы Бөйөк Ватан һуғышына ҡағылышлы хәрби техника йыйыу менән мауыға. Улар араһында совет конструкторҙарының немецтарҙан үҙләштергән даналары ла бар.\nБорис Щитович, рәссам, тарихсы, Беларусь Президенты премияһы лауреаты: «Был «Опель-кадет» автомобиле. Икенсе төрлө әйткәндә, «Москвич-401». Уны Германиянан трофей итеп алып ҡайтып күсермәһен эшләгәндәр. Төп нөсхәһендә ул алдан берәр генә ишекле булған».\nУл ваҡыттағы яңы техниканың һәр төрөн күпләп сығара башлау өсөн ил башлығынан фатиха алырға кәрәк булған.\nБорис Щитович, рәссам, тарихсы, Беларусь Президенты премияһы лауреаты: «Иосиф Сталин был автомобилде һынауҙа үҙе ҡатнашҡан. Артҡы эскәмйәлә конструктор ултырған».\nКоллегаларының көнләшеүенән, ахыр сиктә золомдан ҡоттары алынып торған конструкторҙар ижади фантазия әүҙемлеге күрһәтеп бармаған. «Опель-кадет», йәғни «Москвич-401» машинаһының да нисә ишекле булырға тейешлеген Сталин үҙе әйткән.\nБорис Щитович, рәссам, тарихсы, Беларусь Президенты премияһы лауреаты: «Сталин шоферға туҡтарға ҡушып, конструкторға магазинға сығып бер пачка «Казбек» тәмәкеһен алып килергә бойора. Артҡы ишектәр булмағас, теге бисара аптырап ҡала. «Аңланыңмы?», тип һорай Сталин. Машина юлын дауам итә. Тик шунан һуң ғына ул дүрт ишеклегә әйләнә».\nБөйөк Ватан һуғышының күпселек техникаһы бөгөн шәхси ҡулдарҙа. Белоруссияның яңы асылған хәрби музейы уларҙың үҙендә тупларға тырыша. Немецтарҙың 1943 йылға тиклем сығарылған «Панцер-3» тигән урта ауырлыҡтағы танкын ремонтлап буяп ҡуйғандар. Һуғыш йылдарында ул меңәрләгән ватандаштарыбыҙҙың башына еткән. Музей фашизмдың сығанаҡтарын асыҡлау эшен дауам итә.\nНиколай Скобелев, Беларусь хәрби музейы директоры: «Залдарҙың береһендә Европала фашизмдың барлыҡҡа килеүенә бәйле әйберҙәр ҡуйҙыҡ. Икенсе бер экспозиция һуғыштан һуң илде күтәреү тарихын бәйән итә».\nАуылымда йәшәүсе фронтовик һөйләгән хәтирә Беларусь музейындағы тағы ла бер әйбергә иғтибарымды йәлеп итте. Һуғыштан ҡайтҡан ул фронтовик «немецтың үҙе быса торған бысҡыһы» бар тигән һүҙҙәре өсөн өс ай төрмәлә ултырып сыҡҡан. 1939 йылда сығарылған, бензинда эшләүсе ул бысҡыны үҙ күҙҙәрем менән күрергә тура килде. Арҡылы бысҡы менән урман ҡырҡып, фашистарҙы нисек еңә алдыҡ икән, тигән уй килде башыма.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ТУҒАН ТЕЛ БЕРЛӘШТЕРҘЕ - 2020 - Мәҡәләләр\nНи булһа ла, барыһы ла яҡшыға, тигән әйтем бар бит әле. Ысынлап та шулай булыуына инанып ҡына торабыҙ. Бына, мәҫәлән, әле коронавирус сәбәпле үҙизоляцияла ултырыу ҙа ғаилә ағзаларына бер-береһенә иғтибарлыраҡ булырға, һәр кемебеҙгә сәләмәтлеген ҡайғыртып йәшәргә, бөтә көндәр ҙә бер төрлө булһа ла, иркен тормошобоҙҙоң ҡәҙерен белергә өйрәтте кеүек. Ул ғына ла түгел, ҡәҙимге осраҡта донъя ығы-зығыһына алданып, ваҡыт булмай үткәреп ебәргән хәл-ваҡиғаларға иғтибарыбыҙҙы йәлеп итте. Бына ошо көндәрҙә ойошторолған сираттағы Башҡорт теленән халыҡ-ара диктант яҙыу ҙа яңы урынлашҡан шарттарҙа бөтә ғәмде ылыҡтырған сараларҙың береһе булды.\nБашлап 2015 йылда Башҡорт дәүләт университеты тарафынан үткәрелгән диктант икенсе тапҡыр халыҡ-ара кимәлдә ойошторолдо һәм быйыл ул тулыһынса онлайн форматта үтте. Шулай уҡ диктант яҙыусылар өс төркөмгә бүленде: башҡорт телен башланғыс кимәлдә белеүселәр, телдә иркен аралашыусылар һәм башҡорт теленең төньяҡ-көнбайыш диалектында һөйләшеүселәр. Тәүге төркөм өсөн тексты билдәле музыкант Заһир Зәйнетдинов уҡыһа, телде яҡшы белеүселәр танылған диктор Флүрә Мурзина, ә диалектта һөйләшеүселәр яҙыусы-сатирик Марсель Сәлимов менән яҙҙы. Ойоштороусылар сараны Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүгә 75 йыл тулыуға арнаны һәм 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының ҡаһарманлыҡтарына бағышланған Әхтәм Ихсандың "Саҡма тояҡ аттарҙа", Нур Ғәлимовтың "Яуҙан ҡайтҡан ҡурай" әҫәрҙәренән өҙөктәр тәҡдим ителде.\n- Беҙҙең өсөн башҡорт диктанты проекты ныҡ кәрәк. Беренсенән, ул беҙҙе берләштерә, икенсенән - башҡорт телен өйрәнергә яңы стимулдар бирәсәк. Был заманда беҙ бергә булырға тейешбеҙ. Барығыҙға ла уңыштар теләйем! - тип сәләмләгәйне ҡатнашыусыларҙы Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров. Ысынлап та, үҙизоляциялағы бер төрлө көндәрҙе йәнләндереп, ғаилә ағзаларын ғына түгел, тотош милләттәштәребеҙҙе туған телебеҙ аша берләштергән сараға әүерелде ул һәм унда барлығы 305 600 кеше ҡатнашты (былары - теркәлгәндәр генә, теркәлмәйенсә лә ошо ғәмәлде үтәүселәр тағы ла күберәк булды, тип беләбеҙ). Шулар араһынан 39 214 ҡатнашыусы Рәсәйҙең 18 төбәгенән булһа, сит илдәрҙән 3 395 кеше башҡорт телен белеү кимәлен һынаған. Был Башҡорт теленән халыҡ-ара диктант акцияһы Үзбәкстан, Швейцария, АҠШ, Бөйөк Британия, Германия, Испания, Эстония, Канада, Төркиә, Ҡытай, Ҡаҙағстан, Латвия, Тажикстан, Португалия, Италия, Польша, Ҡырғыҙстан, Франция, Украина, Белоруссия, Әзербайжан, Төркмәнстан, Абхазия, Литва илдәрендә лә үтте тигән һүҙ. Ә бына Башҡортостандың Әбйәлил, Асҡын, Күгәрсен, Учалы, Дыуан, Көйөргәҙе, Кушнарен, Ҡариҙел, Салауат, Хәйбулла, Яңауыл райондарында йәшәгән милләттәштәребеҙ айырыуса әүҙем ҡатнашҡан. Башҡорт теленең төньяҡ-көнбайыш диалектындағы диктантты 51 345 кеше яҙған. Шуныһы ла ҡыҙыҡ, ойоштороусылар диктант яҙған иң оло һәм иң йәш ҡатнашыусыны ла билдәләгән. Улар Ишембай районы Ҡанаҡай ауылынан 96 йәшлек Бөйөк Ватан һуғышы ветераны Әүхәҙи Миңлеғолов (һүрәттә) һәм Баймаҡ ҡалаһынан 5 йәшлек Наилә Байегетова (һүрәттә).\nБөгөн вайымлылар, халҡы өсөн файҙа килтерергә тырышып тороусылар заманы. Бөтә донъя хәлдәре шуны талап итә һәм һәр халыҡты асылына, милли үҙаңына ҡайтырға, рухи донъяһын байытырға этәрә. Был йәһәттән Башҡорт теленән халыҡ-ара диктант акцияһы башҡорт халҡына уйланырға ем биргән, берләшергә яңы форсат асҡан, ғәмлеләрҙе берләштергән шәп сараларҙың береһе булып сыҡты. Милләт өсөн туған телдә һөйләшеү, яҙыу һәм уҡыу ысынлап та мөһим булыуын, беҙҙең арала ошоно яҡшы аңлаусылар, бер уйлылар меңәрләгән икәнен сағылдырҙы ул.\nЯҙылған: 30.04.20 | Ҡаралған: 178


Баш ҡалала «Ете ҡыҙ» фонтаны асылды // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nБаш ҡалала «Ете ҡыҙ» фонтаны асылды\n11:11, 1 июля 2015 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2015 йыл, 1 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.\n30 июндә Өфөлә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов «Ете ҡыҙ» фонтанын асыу тантанаһында ҡатнашты. Билдәле башҡорт легендаһына нигеҙләнеп төҙөлгән яңы мәҙәни объект Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры янындағы Театр скверында урынлашҡан.\nФонтандың художестволы композицияһы скульпторы — Рәсәйҙең Рәссамдар союзы ағзаһы, С.Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, Башҡортостандың атҡаҙанған рәссамы Хәниф Хәбибрахманов. Ф. Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле бейеүселәре моделдәр сифатында сығыш яһаны.\nФонтандың уртаһында бронзанан эшләнгән ете ҡыҙ һыны ҡуйылған. Уларҙың һәр береһенең бейеклеге — ике метр. Фонтан төҫлө итеп эшләнгән. Уның янында урынлаштырылған ҙур экрандан Ф. Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбленең сығыштары күрһәтеләсәк. Фонтан төҙөүҙән тыш, сквер ҙа төҙөкләндерелгән.\nФонтанды асыу алдынан Башҡортостандың Йәштәр симфоник оркестры концерт программаһын тәҡдим итте, Ф. Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле артистары «Ете ҡыҙ» бейеүен башҡарҙы.\nТеги: ҡала мөхите,фонтандар,бр башлығы


Бүләккә – спорт майҙансығы\n21 Сентябрь 2018, 16:17\nБаш ҡаланың Зәйнәб Биишева исемендәге 140-сы башҡорт гимназияһында күп функциялы спорт майҙансығы асылды. Уның төҙөлөүен ике йыл тирәһе көткәйнеләр, ниһайәт, изге хыялдарын тормошҡа ашырырға «Аныҡ эштәр» проекты ярҙам итте.\n– Яңы уҡыу йылында спорт майҙансығы асылыуы ата-әсәләр, балалар өсөн ҙур ҡыуаныс булды. Бының өсөн республика Башлығына, «Берҙәм Рәсәй» партияһына, Өфө моторҙар эшләү берекмәһенә рәхмәтлебеҙ. Спорт майҙансығы күптән кәрәк ине. Үҙебеҙҙең уҡыусылар ҙа, яҡын тирәлә йәшәгәндәр ҙә йыл әйләнәһенә килеп шөғөлләнә аласаҡ. Ул балаларға яңы еңеүҙәр яуларға ярҙам итеренә өмөтләнәбеҙ, – ти гимназияның директоры Булат Илшат улы Зинуров.\nКүптән түгел генә сафҡа ингән спорт майҙансығы хәҙерге заман талаптарына яуап бирә. Яһалма резиналы ҡаплам түшәлгән, мини-футбол, баскетбол һәм башҡа спорт төрҙәре менән шөғөлләнеү өсөн бөтә уңайлыҡтары бар. Еңел атлетика, оҙонлоҡҡа һикереү, воркаут буйынса ярыштар ҙа үткәрергә була.\nӘйткәндәй, был гимназияла балаларҙы спортҡа йәлеп итеү, сыныҡтырыу, ижади яҡтан үҫтереү буйынса ныҡ иғтибар бүленә. Белем усағында 20-гә яҡын түңәрәк эшләй. Ҡыҙҙар, малайҙар шахмат, туризм, еңел атлетика, тхэквондо, акробатика, нәфис гимнастика, ушу, волейбол секцияларында теләп шөғөлләнә. Милли көрәш тә үҫтерелә башлаған. Унда йөрөүселәр гимназия һабантуйында көстәрен һынап, етенсе синыфтан Кодиржан Саматов тере һарыҡ тәкәһе менән бүләкләнгән. Республика кимәлендәге төрлө спорт ярыштарында ла һынатмайҙар, призлы урындар яулап торалар.


Башҡортостандан күпме кешенең сит төбәктәргә күсенеп китеүе билдәле булды\n12 Февраль 2018, 13:08\n2017 йылда республиканан 53,6 мең кеше ситкә күсенеп киткән, 51 мең кеше элекке йәшәгән урынын Башҡортостанға алмаштырған.\nӨФӨ, 2018 йыл, 9 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.\n2017 йылда республиканан 53,6 мең кеше ситкә күсенеп киткән, 51 мең кеше элекке йәшәгән урынын Башҡортостанға алмаштырған. Тағы ла 63 меңгә яҡыны республика эсендә күсенгән, тип хәбәр итә Башҡортостанстат.\nБылтыр төбәктә халыҡтың миграция иҫәбенә кәмеүе 2 607 кеше тәшкил иткән. 2016 йылдың ғинуар-декабрь айҙарында 7 390 кешегә кәмегән.\nСтатистар билдәләүенсә, 2017 йылда Башҡортостандың ете муниципаль районында һәм өс ҡала биләмәһендә — Өфөлә, Нефтекамала һәм Сибайҙа миграция үҫеше күҙәтелгән.


1 октябрь—Ололар көнө. Ошо уңайҙан һәр төрлө саралар уҙғарыласаҡ. Ҡалала мәрхәмәтлек аҙналығы иғлан ителеп, ойошма-учреждениелар үҙ ветерандарына иғтибар йүнәлтәсәк.\n26 сентябрҙән 3 октябргә тиклем халыҡ мәҙәниәте һәм ял үҙәгендә оло йәштәгеләрҙең ҡул эштәренән торған күргәҙмә эшләйәсәк. Сибай һынлы сәнғәт мәктәбендә иһә балаларҙың ижади эшен күрә алаһығыҙ. 27 сентябрҙә 16.00 сәғәттә Төйәләҫ ҡасабаһы китапханаһында өлкән йәштәгеләр өсөн осрашыу кисәһе үткәреләсәк. 28-ендә Сибай институтының спорт майҙансығында ветерандар өсөн турнир ойошторола. Ошо уҡ көндө 15.00 сәғәттә Таулы ҡасабаһының 4-се моделле китапханаһында «Аҡыл көнө» тип аталған кисә уҙғарыла.\n29 сентябрь сараларға бик бай булмаҡсы. 08.00-17.00 сәғәттәрҙә Бөтә донъя йөрәк көнөнә арналған «Йөрәк йәшәү өсөн» республика акцияһы ойошторолғанлыҡтан, поликлиника асыҡ ишектәр көнө иғлан итә. Сәләмәтлек үҙәгендә йөрәк-ҡан тамырҙары ауырыуҙарына тикшереү үтергә, ҡан баҫымын, тән ауырлығын, буйҙы үлсәтергә мөмкин. Шулай уҡ сәләмәт йәшәү рәүеше буйынса кәңәштәр бирелә. 29-30 сентябрҙә Республика социаль ярҙам күрһәтеү үҙәгенең Сибай ҡалаһы филиалы «Асыҡ ишектәр» көнөнә саҡыра. Ошо уҡ көндәрҙә стоматология поликлиникаһында сиселә торған протез тештәрҙе төҙәттерергә һәм ремонтлаттырырға була. «Азатлыҡ» халыҡты социаль хеҙмәтләндереү үҙәге 29 сентябрҙә ололар һәм инвалидтарға тәғәйенләнгән шәхси пансионаттың презентацияһын үткәрә. Сара иртәнге сәғәт 10-да башлана. Ошо уҡ көндө иртәнге сәғәттәрҙә «Ирәндек» боҙ һарайы ололарҙы күмәк шыуыуҙа көтә. Ә «Бөркөт» физкультура-һауыҡтырыу комплексында шахмат буйынса турнир, Төйәләҫ мәктәбендә «Йөҙҙәрегеҙҙән йылмайыу китмәһен» кисәһе (15.00 сәғәттә) уҙғарыла. Ҡаланың 5-се китапханаһында «Уҙған йылдар алтынға бәрәбәр» тип исемләнгән кисә үткәрелә. Балалар спорт мәктәбендә ветерандар араһында волейбол буйынса турнир старт ала.\n30 сентябрҙә 2-се, 3-сө, балалар, үҙәк китапханаларҙа байрам кисәләре уҙғарыла. 15.00 сәғәттә сәнғәт колледжында концерт була. 18.00 сәғәттә Р.Өмөтбаев исемендәге башҡорт лицейында өҫтәл теннисы буйынса турнир үтә. Ә балалар ижады үҙәге 1 октябрь көнө өлкән йәштәгеләрҙе бассейнға саҡыра. Музейҙа «Асыҡ ишектәр» уҙа. Ял һәм мәҙәниәт паркында «Күҙәтеү ҡуласаһы» аттракционы бушлай хеҙмәтләндерә. Октябрь айы буйы парктағы аттракциондар 30 процент ташлама менән эшләй. Етенсе моделле китапханала «Күңелебеҙ мәңге йәш» ял кисәһе үтә. Ололар көнөндә ҡаланың Үҙәк майҙанында, Балалар ижады үҙәгендә 5 октябрҙә уҙасаҡ А.Мөбәрәков исемендәге театрҙа «Рәхмәт һеҙгә ысын күңелдән!» байрам концертары күңелдәрегеҙгә хуш килер.


5 Сентябрь 2019, 12:23\nУйынлы-ысынлы хәл Ауыл советы берсиҙәтеле булып, йәш ҡыҙ килгән. Тәүге талабын барлыҡ яңылыҡтар һәм бәйләнеш инстаграм аша була, тип белдергән.\nӘбей-бабайҙар смартфондар алған. Этеп-төртөп, телефонды һыйпарға өйрәнгән. Ауыл кешеһе өсөн бигерәк ҡулайлы икән дәһә.\nХәтимә инәйҙең туҡал кәзәһе өйгә ҡайтмай башлағайны. Инәй тиҙ генә инста аша ауылдаштарына хәбәр ташланы. "Туҡал кәзәнең кәртешкәһе юҡ. Билдәләре: һаҡалы оҙон, йөнө - аҡлы-ҡара. Оҡшаш кәзә менән селфи төшөп, #туҡалкәзә һөштөгөн(хештег) ҡуйығыҙ. Кәзәмде танырмын. Табыусыға - туҡал кәзә йөнөнән башалтай".\nМәликә инәй сторизында әтәс төшөргән. Яҙыу элгән "Кемдең әтәсе? Ай ҡарайым, килеп алыусы юҡ! Сториз бөткәнсе хужаһы табылмаһа, һуйып ашайым! Әйтмәне тимәгеҙ!"\nГөлли инәй галушын ҡуйған."Кисә Мәстүрәнең Ҡөрьән ашында кемдер галушымды кейеп ҡайтҡан. Галуш өшкөртөлгән. Башҡа кеше аяғына эләкһә, малына зыян киләсәк".\nИнстаграмдағы фото арҡаһында үрге остоң ҡатындары талашҡан. Бибикамал менән Ғәтиә, Алмабикә күршеһенән ҡасып, еләккә барғандар. Арғы урамдан Гөлбаҙыян быларҙы осраткан да, фото һалған. Зыҡ-ҡубып ирешкәндәр. Гөлбаҙыяндың да тетмәһе тетелгән. Ни эшләрҙәр инде...\nМәрәһим ҡартҡа ла бик килеште Инстаграм. Әбейе күпселеккә ҡушылғандан һуң, яңғыҙ интегә. Ҡабатлап әбей алғыһы ла килмәй. Тик бына ҡатын-ҡыҙ ҡулы бешергән аштар һағындыра. Ә әбейҙәр инстала иртә һайын сәйгә бешергән тәмлекәстәрен ҡуя. Ярышып, бер-береһен уҙҙырып. Ҡарт лентала күренгән ҡоймаҡ, ҡыҫтыбый, бәлештәрҙең ҡайһыныһын ашарға теләүенә ҡарап, берәйһенә хәл белергә йүнәлә. Яңғыҙ ауылдаштары уны күрергә һәр саҡ шат. Мәрәһимде табын түренә ултыртып, инстаға фото элеп тә ҡуялар.


Етди иғтибар талап иткән тармаҡ\n4 Июнь , 15:00\nҠаланың “Башҡортостан көньяғы” бизнес-үҙәгендә торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһе һорауҙарына арналған семинар-кәңәшмә уҙҙы. Унда 120 кеше ҡатнашты.\n- Ҡала халҡының торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһенә ҡағылышлы һорауҙары бихисап. Был тармаҡ, ысынлап та, етди иғтибар талап итә. Шуға бындай осрашыуҙар үткәреү бик мөһим, - тип билдәләне ҡала хакимиәте\nбашлығы Игорь Миронов.\nҠалала “АСТ” йәмғиәте, “Салауат һыу каналы” предприятиеһы, “Баш-РТС- Стәрлетамаҡ”, “Газпром газ бүлеү Өфө” йәмғиәттәре, “Эко-Сити” төбәк операторы кеүек ресурс менән тәьмин итеүсе ойошмалар эшләй. Салауатта 1022 күп фатирлы йорт, 973 йорт советы, 29 идарасы компания, ике торлаҡ милекселәре ширҡәте һәм бер торлаҡ кооперативы бар. Ҡалалағы торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһендәге актуаль проблемалар һәм уларҙы хәл итеү буйынса ҡабул ителгән саралар хаҡында ҡала хакимиәте башлығының йәшәйеште тәьмин итеү уйынса урынбаҫары Артур Рәжәпов һөйләне:\n- Иң киҫкен проблемаларҙың береһе - күп фатирлы йорттарҙың күбеһенә капиталь ремонтлау талап ителеүе. Әлеге мәлдә йорттарҙың 60 проценттан ашыуырағы туҙған, айырыуса ҡаланың иҫке өлөшөндә. Был, күбеһенсә, 8-18-шәр фатир урынлашҡан ике ҡатлы йорттарға ҡағыла. Капиталь ремонттың әлеге иғәнәһенә генә яҡын арала был проблеманы хәл итеп булмаясаҡ. Ҡыйыҡты ремонтлау 5-6 млн һумға барып баҫа. Йортта, әйтәйек, һигеҙ фатир икән, был сумманы йыйыу бик ҡатмарлы, - тине ул.\nТағы бер мөһим мәсьәлә - контейнер майҙансыҡтарын йыһазландырыу һәм контейнерҙарҙы урынлаштырыу. Былйүнәлештә эш әүҙем бара. Әйтәйек, былтыр “Эко-Сити” - 230, быйыл тағы 250 сүп-сар һауыты ҡайтарған. Бынан тыш, ҡала 250-гә яҡын контейнер һатып алған.\n- Муса ҡасабаһында һәм 116-сы кварталда проблема бар. Унда ҡапсыҡлап йыйыу бөтөрөлгәйне. Әммә ошо биләмәләрҙә йәшәүселәр яңы индерелгән алымға дәғүә белдерҙе. Был мәсьәләне хәл иттек һәм 30-ға яҡын\nевроконтейнерҙар ҡуйҙыҡ. Контракт буйынса 1 июлгә тиклем ҡалала 10-ға яҡын контейнерҙар өсөн өҫтәмә майҙансыҡтар төҙөйәсәкбеҙ, уларҙың 7-һе Муса ҡасабаһына урынлаштырыласаҡ. Тағы бер проблема - ҡала халҡы сүп сығарыу торбаларынан насар еҫ килеүенә зарлана. Дөйөм тауыш биреү юлы менән был һорау өҫтөндә эшләйәсәкбеҙ һәм уларҙы алып ташлау тураһында ҡарар ҡабул итәсәкбеҙ, - тип белдерҙе Артур Рәжәпов.\nКүп фатирлы йорттарҙы һәм подъездарҙы комплекслы ремонтлауға ҡағылышлы мәғлүмәт тә яңғыраны. Бының буйынса программа 2052 йылға тиклем иҫәпләнгән. Уға республиканың 17023 күп фатирлы йорто инә. программа эшләй башлағандан алып төбәк операторы 7700 тирәһе йортто ремонтлаған. Салауатта был программаға 991 йорт индерелгән. Быйыл 24 йортта 26 төр эштәр башҡарыу планлаштырылған. Торлаҡү-коммуналь хеҙмәттәр күрһәтеү сифатына ла иғтибар бүленде. Айырыуса йылытыу миҙгеле бик күп һорауҙар тыуҙыра.\n- Быйыл йылылыҡ өсөн түләү мәсьәләһе бик киҫкен тора. Бөтә ҡорамалдарҙы, электр узелдарын хеҙмәтләндереү тейешле кимәлдә булмағанға түләү күп килә. Иҫәп приборҙарын хеҙмәтләндереү хаҡы идарасы ойошмалар араһында күпкә айырыла. Был мәсьәлә менән кисекмәҫтән шөғөлләнергә кәрәк, - тип һөйләне күп фатирлы йорттар милекселәренең ҡала советы рәйесе, ҡала Йәмәғәт палатаһының торлаҡ-коммуналь\nхужалыҡ мәсьәләләре буйынса комиссия рәйесе урынбаҫары Наталья Опятюк.\nРеспубликаның торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһендә йәмәғәт контроле төбәк үҙәге рәйесе Анатолий Дубовский нисек итеп торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһендә йәмәғәт контролен камиллаштырырға мөмкин булыуы тураһында һөйләне. Ҡала халҡынан һорауҙар күп булды. Улар, башлыса, “Башҡорт ихаталары” программаһына, квартал эсендәге юлдарҙы ремонтлауға, берәҙәк эттәр мәсьәләләренә ҡағылды.\nФото: "Выбор" гәзитенән.


Өс һөйләм менән » «Йәшлек» гәзите\n16.11.2010 Өс һөйләм менән\nБашҡортостандың йәш ғалимдары Руслан Ямалиев, Антон Свистунов һәм Руслан Кинйәғолов, Пермдә үткән Волга буйы йәштәр инновация конвентында үҙ проекттарын тәҡдим итеп, ҙур уңышҡа өлгәште. «Баҫымды изотермик көйләүсе» проекты менән «Инновация продукты» номинацияһында беренсе урынды яулаған Антон Свистунов федераль кимәлдәге конвентта ҡатнашасаҡ. Руслан Ямалиев менән Руслан Кинйәғолов «Инновация проекты», «Инновация идеяһы» номинацияларында призлы урынға лайыҡ булды.\nӨфөнөң «Тиҙ ярҙам» станцияһы үҙ эшенә тағы ла бер яңылыҡ индерә. Тиҙҙән ишетеү һәләте буйынса инвалидтарҙан СМС-хәбәр аша саҡырыу ҡабул ителәсәк. Станцияның баш табибы Марат Йыһаншин белдереүенсә, шылтыратып заявка бирергә һәләтһеҙ граждандар өсөн ошо маҡсатта айырым исемлек төҙөлә.\nНефАЗ – 52998 автобусы «Рәсәйҙең иң яҡшы 100 тауары» Бөтә Рәсәй конкурсы лауреаты дипломына лайыҡ булды. НефАЗ – 52998 автобусы ҡала йәмәғәт транспорты булып тора, 39 урынлыҡ, 140 кешене һыйҙыра ала. Ул ғәҙәти ҙур автобустан ҙурыраҡ, шуға ҡарамаҫтан, ҡала урамында етеҙ хәрәкәт итеүгә көйләнгән, иҙәненең тәпәш булыуы ла пассажирҙар өсөн уңайлы.\nДыуан районының Таҙтүбә ауылында наркотикка бәйлелек менән яфаланған ҡатын-ҡыҙҙар өсөн тәүге православие реабилитация үҙәге асылды. Бында бер юлы ун кешегә ярҙам күрһәтеү мөмкинлеге булдырылған, илдең төрлө төбәгенән, теләһә ҡайһы милләт вәкиле ҡабул ителә. Бөгөн республикала дини ойошма һәм конфессиялар асҡан 15 реабилитация үҙәге эшләп килә.\nҮткән ял көндәрендә Стәрлетамаҡта тәүге ит йәрминкәһе уҙҙы. Ишембай, Стәрлебаш, Стәрлетамаҡ райондары етештереүселәре һатыуға бөтәһе 1980 кг һыйыр, 1500 кг сусҡа ите, байтаҡ һарыҡ, йылҡы ите килтергәйне. Бынан тыш, ҡош-ҡорт үҫтереүселәр ҙә уңышлы ғына сауҙа итә алды.\nЗәйнәб Биишева исемендәге «Китап» нәшриәте өс һүҙлек сығарҙы. Улар – Вәкил Хажиндың «Башҡорт-рус һәм рус-башҡорт кеҫә һүҙлеге», Дәүләткирәй Мәһәҙиевтың «Ислам дине» белешмә-һүҙлеге һәм Луиза Сәмситова төҙөгән лингвокультурологик һүҙлек. Әйткәндәй, Ислам дине буйынса белешмә башҡорт телендә тәүге тапҡыр нәшер ителгән һәм унда Ҡөрьән сүрәләре, аяттары, бәйғәмбәрҙәр тураһында мәғлүмәттәр бирелә.\nБашҡортостанда йыл башынан ҡырағай йәнлек аулауҙа 217 ҡағиҙә боҙоу теркәлгән, 27 мышы һәм 26 ҡабан браконьерҙар ҡорбаны булған. Асыҡланған факттарға ярашлы, хоҡуҡ боҙоусы һунарсыларға ярты миллион һумға яҡын штраф һалынасаҡ. Рейдтарҙа Эске эштәр министрлығында теркәлмәгән 20 һунар мылтығы тартып алынған.\nБР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы һәм Рәсәй атыш союзының урындағы бүлексәһе пуля менән атыу буйынса Башҡортостан Республикаһы кубогына ярыш уҙғарҙы. Сара урыны итеп Белорет ҡалаһы һайланғайны. Ярышта ҡатнашыусы ике тиҫтәгә яҡын команда араһында Стәрлетамаҡтың ДОСААФ мәргәндәре өсөнсө урынды яуланы, был ойошмала пневматик ҡоралдан атыу иң таралған спорт төрө һанала.


Күңелле һәм файҙалы каникул\nМәсетле районының Йәштәр үҙәге белгестәре урындағы мәктәп уҡыусыларын өс көнлөк походҡа алып сыҡҡан. Төп маҡсат - үҫмерҙәрҙе сыныҡтырыу, уларҙың сәләмәтлеген нығытыу.\nТормош тырыштарға һәм уңғандарға йылмая. Быны Мәсетле районы үҫмерҙәре яҡшы аңлай. Йыр-моң, спорт һөйөүселәр йәйге каникулдарын ҡыҙыҡлы үткәрә. Оло Ыҡтамаҡ ауылынан ситтәрәк палаткалар урынлаштырған. Өс көнгә иҫәпләнгән лагерҙа көндәр бер аҙ һыуытһа ла, өшөп ултырырға ваҡыт юҡ. Башта иртәнге физик күнекмәләр, артабан төрлө спорт ярыштары, уйындар үткәрелә.\nҮҫмерҙәрҙең көн тәртибе, ысынлап та, бай һәм мауыҡтырғыс. Улар, тәү сиратта, тәбиғәт шарттарында яраҡлашырға өйрәнә, лидерлыҡ сифаттарын да арттыра. Бының өсөн төрлө тренинг уйындары ойошторола. Лагерҙа барлығы 20 уҡыусы ял итә, күбеһе Оло Ыҡтамаҡ ауылынан. Яңы дуҫтар, яңы танышлыҡтар аралашыу даирәһен киңәйтеү өсөн мөһим.\nВожатый Гөлмәрйәм Ханхарова үҫмерҙәргә төрлө уйындар ойоштора. Әйтәйек, "ике командаға бүленеп эстафетала ҡатнашыу, бигерәк тә ҡулға-ҡул тотоноп йүгереү уларҙы берҙәмлеккә өйрәтә," - ти ул. Бында бер-береңә хәбәр итеп ярышырға кәрәк.\nМәтрүшкәле, хуш еҫле самауыр сәйе, балдан бында бер кем дә баш тартмай. Тәбиғәт ҡосағында сәләмәтлекте нығытырға кәрәк! Ҙур ҡаҙанда бешерелгән ашт, былау ҙа күпкә тәмлерәк кеүек.\nТәмле аштан һуң уйын-көлкө дауам итә. Үҫмерҙәр арыу-талыу белмәй үҙ-ара ярыша, көс һынаша. Бында еңелеүселәр юҡ. Лагерҙа көн дауамында шатлыҡ тауыштары ишетелә.\nГитара барҙа, походтар ҙа күңелле үтә! Һәр кис ҡыҙҙар һәм малайҙар усаҡ тирәләй йыйыла, бында күңелле йырҙар яңғырай, шулай уҡ ҡыҙыҡлы, мәрәкә хәлдәр менән дә уртаҡлашырға була. Тәбиғәт ҡосағында ял итеү - үҙе бер бәхет, ти үҫмерҙәр.


Өфө мэрияһы чиновниктары матбуғат вәкилдәре менән\nаралашыуҙың яңы форматын һынап ҡараны. Өфө хакимиәте урынбаҫары Альбина Йосопованың етәкселеге аҫтында бер юлы дү рт кеше баш ҡаланың 2006 йылдың яртыһындағы социаль - иҡтисади үҫеш йомғаҡтары тураһында һөйләне.\nБинала дауам иткән ремонт эштәре тауышы аҫтында журналистарға матур слайдтар, графикалар, диаграммалар һәм фотографиялар күрһәтелде. Был юлы бюджетҡа индерелгән килем һәм сығымдар кадр артында ҡалды. Һәм, дөйөм алғанда,\nбер проблема ла атап әйтелмәне. Киреһенсә, ҡаланың бик йылдам байыуына һәм именлегенә хайран ҡалырға ғына була.\nЖурналистар өс бит тәшкил иткән пресс - релизды ҡараштырған\nарала Альбина Сәғит ҡыҙы тағы ла күп нимә хаҡында һөйләп өлгөрҙө. Шулай итеп, баш ҡалабыҙға ғинуар - июль айҙарында йылдам иҡтисад үҫеше хас булыуы күҙгә ташлана. Ете ай эсендә\nпродукция етештереү һәм хеҙмәтләндереү күләме 110,3 миллиард һум тәшкил иткән. Был һан, үткән йыл менән сағыштырғанда, 18,5 процентҡа күберәк. Сәнәғәт етештереүе 1, 9 процентҡа артҡан. Именлек картинаһын, сәнәғәт бүлеге начальнигы Александр Зарубиндың һүҙҙәре буйынса, нефть эшкәртеүҙең "түбәнәйеүе" генә боҙа. Күрәһең тармаҡта рентабеллекте кәметкәндәрҙер, тип фаразланы Альбина\nЙосопова. Башҡа тармаҡтарға килгәндә иһә, әгәр ҙә Рәсәй Башҡортостандың баш ҡалаһы кеүек эшләһә, Фрадковҡа бер кем а лдында ла (кем икәнен үҙегеҙ беләһегеҙ) ҡыҙарырға тура килмәҫ ине.\nТабыш йәһәтенән дә Өфөлә эштәр яҡшы тора - ярты йыл эсендә баш ҡаланың предприятиелары һәм ойошмалары 15 миллиард һумлыҡ эш башҡарған, үткән йыл ҡаҙаныштары менән са ғыштырғанда, ҡайһы бер позициялар буйынса сигенеү күҙәтелә. Бында, һис шикһеҙ, табыштың 75 процентын сәнәғәт предприятиелары биреүе өмөтләндерә. Альбина Йосопованың һүҙҙәренә ҡарағанда, килемһеҙ эшләүсе йәки ошо сиккә килеп еткән предприятиелар менән шәхси эш ыңғай һөҙөмтәләргә килтерә. Дөрөҫ, әлегә ҡала хакимиәтендә күсемһеҙ милеккә бәйле операциялар өлкәһенең ҙур килемлелеген нисек аңлатырға\nхәл итмәгәндәр - хәҙер ул ҡалаға килемдең ундан бер өлөшөн\nбирә. Ә бына эшкә һәләтле халыҡтың дүрттән бер өлөшө мәшғүл\nбулған сауҙа, киреһенсә, үҙ өлөшөн юғалта - бөгөн ул алты\nИҡтисад идаралығы начальнигы Ольга Краснова инвестицияға бәйле хәлде һүрәтләне. Предприятие һәм ойошмалар ярты йылда 13 миллиард һум инвестициялаған. Үткән йыл менән сағыштырғанда был ун процентҡа күберәк. Производство инвестицияларының ҙур өлөшө ТЭК предприятиеларына тура\nкилеүен ишетеүе күңелле булды. Ойошмалар һәм кредит учреждениелары ла күсемһеҙ милеккә байтаҡ капитал һалған. Ә инде Өфөлә ҙур төҙөлөш барыуы хаҡында журналистарға һөйләп т орорға ла кәрәкмәй - фатирҙар төҙөү, юлдарҙы реконструкциялау һәм Башҡортостандың үҙ ирке менән Рәсәй составына инеүенә 450 йыл тулыуын байрам итеүгә әҙерлек\nсиктәрендә төҙөлгән объекттар баш ҡаланы ғәйәт ҙур төҙөлөш майҙанына әйләндерҙе. Әлеге ваҡытҡа уҡ "юбилей" планы буйынса Өфөлә 1,2 миллиард һумдан ашыу үҙләштерелгән.\nТышҡы иҡтисади бәйләнештәр бүлеге начальнигы Руслан Мирсаяповтың докладына ярашлы, Өфө сит илдәр менән сауҙа мөнәсәбәтен арттыра. Һәм беҙ, бөгөнгө хаҡтар буйынса, импортҡа ҡарағанда һатыуға ун тапҡыр күберәк сығарабыҙ. Өфө предприятиеларының экспорты күпселек ТЭК продукцияһына тап к илә - бер ярым миллиард һум. Ғөмүмән, Өфөгә иғтибар йүнәлтеүсе инвесторҙар арта. Мәҫәлән, баш ҡалабыҙҙың тарихи үҙәгендә билдәле "САС" селтәренең башҡа фирмалар менән берлектә өс йондоҙло отеле проекты әҙер - Лондон инвестиция компаниялары яғынан тышҡы инвестициялар күләме 25 миллион до ллар тәшкил итәсәк. Өфө - Аэропорт трассаһынан алыҫ түгел, "Метро" сауҙа комплексы районында күп аспектлы "Бизнес - Парк" төҙөүгә башланғыс һалынған - унда күңел асыу, сәләмәтләндереү, сауҙа һәм эш секторҙары, күргәҙмә залдары буласаҡ. Дөйөм майҙаны 150 мең квадрат метр тәшкил итәсәк\nбыл заманса комплекс 80 миллион доллар индереүҙе талап итә.\nҠала байыған һайын, унда йәшәүселәр ҙә кеҫә ҡалынлығы буйынса етеш тормош яҡынайыуын тоя. Өфө хеҙмәткәренең уртаса айлыҡ эш хаҡы 20 процентҡа - 10843 һумға тиклем - арт ты. Хеҙмәт хаҡы буйынса йыйылған бурыс тиҙ арала кәмей - беренсе августҡа ул 39,3 миллион һумға етте, уның 35,4 миллионы "БАЛ" авиакомпанияһына тура килә. Инфляция түбәнәйеүен дауам итә - әлеге ваҡытта ул 7,6 процент тәшкил итә, үткән йылда бер процентҡа күберәк ине. Эшһеҙлек тә түбә н тәгәрәй - 2005 йыл менән сағыштырғанда уның кимәле 1,3 процентҡа кәмегән.\nЖурналистарҙы аптырашҡа һалған берҙән - бер сәбәп - бөгөн дауам иткән муниципаль реформа шарттарында баш ҡала тормошонан тәьҫораттар булмауы. Хәйер, әгәр ҙә был хакимиәт башлығы урынбаҫарын борсомай икән, тимәк Өфөнөң урындағы үҙидараһы иҡтисади планда уңышлы үҫешә тигән һүҙ. Һәм Өфө ҡаҙнаһының дүрттән өс өлөшө тип әйтерлек ҡаланың социаль өлкәһе һәм торлаҡ - коммуналь хужалығына тотонолоуын иҫәпкә алғанда, беҙҙе ҡотларға ла мөмкиндер, моғайын. Әйткәндәй, ба ш ҡала һаҡсыллыҡҡа өйрәнә. Альбина Йосопованың һүҙҙәренә ҡарағанда, ҡала заказдары конкурс нигеҙендә урынлаштырылыуы иҫәбенә Өфө унарлаған миллион һум экономиялай.


Урбанизация башҡорт этносы алдында яңы бурыстар ҡуя\n10 Июнь 2010, 17:18\n— Ғалим-демографтарҙың объектив тикшеренеүҙәренән күренеүенсә, беҙҙең халыҡта тыуым үлемдән күберәк. Ғүмер оҙонлоғо ла арта. Рәсәй һәм Волга буйы федераль округы буйынса демографик ситуация күрһәткестәре беҙҙә - иң яҡшыларҙың береһе. Әммә был ыңғай тенденцияларҙы нығытырға ла кәрәк! – тип билдәләне III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының пленар ултырышындағы сығышында республика башлығы.\nБашҡортостан Президенты Мортаза Рәхимовтың әйтеүенсә, «Башҡорттарҙа тыуым уларҙың башҡорт булыуына түгел, ә күбеһенең ауыл халҡы булыуына бәйле. Ә ауылдарҙа беҙҙең көндәрҙә лә күп балалы ғаиләләр – һирәк күренеш түгел. Әммә ләкин урбанизация бик күп йүнәлеш буйынса етеҙ темптар менән бара. Һәм ҡалала йәшәүсе башҡорттарҙа ла тыуым кисектергеһеҙ кәмей».


Водитель таныҡлығын алмаштырырға, сит илдәргә китә (ныҡлы ҡоролма) - хеҙмәте-йәмғиәткә - Франция онлайн юристар!\nВодитель таныҡлығын алмаштырырға, сит илдәргә китә (ныҡлы ҡоролма) - хеҙмәте-йәмғиәткә\nӘгәр сездә бар, һәм һеҙҙең күптән түгел францияла водитель тип билдәләне хоҡуғы биргән, Дәүләт, иҡтисади киңлек европа инмәй(ЕЭП), француз алмаштырырға тейеш һеҙ водитель, хәрәкәттә дауам итеү мөмкинлегенә эйә булыр өсөн. Артабан һеҙгә билдәле бер ваҡыт эсендә ғариза биреүсенең гражданлығын алмаштырып тейеш. Әгәр һеҙ водитель таныҡлығын алмаштырыу өсөн шарттар тап һеҙ биргән.\nБыл биттә һеҙҙе кисерер, әгәр һеҙҙең граждан швейцария, монако, йәки иҡтисади киңлек европа андорра (ЕЭП).\nФранцуз водителдең булыуы мотлаҡ водитель хоҡуғы менән алмаштыралар, әгәр һеҙҙең францияла ҡуйыла. Ысынлап та, дәүләт биргән, иҡтисади киңлек европа инмәй. (ЕЭП) местожительство ябай һатып алынған франция менән йыл дауамында ғына ваҡытта танылған.\nӘгәр һеҙ сит ил студенттары, бәлки, һеҙҙең менән барып хәл буйынса һеҙҙең франция, европа ваҡытында уҡый алмай.\nәгәр ҙә һеҙ был талаптарға тура килә, һеҙ тейеш франция йөрөтөү буйынса имтихандар үтә.\nҺеҙ тейеш, һеҙ алмаштырыу рөхсәт һорап, рөхсәт ҡаршы, айҙан 6 айға тиклем һәм 18 француз франция менән йәшәй. Үҙәге ресурстар, сауҙа, водитель хоҡуғы, сит ил һәм халыҡ-ара водитель танытмаһы, йөрөтөү (Crepic) ебәргәндән һуң һеҙ мөрәжәғәттә ҡоролмаларын алмаштырырға кәрәк йәшендә францияның көнлөк ай һеҙ водит. Һеҙҙең ғаризаны ҡарағандан һуң, һеҙ һорамағыҙ, һеҙ һәр ваҡыт водитель таныҡлығы оригинал, төп нөсхә, уның өсөн тикшереү. Һеҙ элемтәгә керергә хеҙмәте инструктор менән килгән ваҡытта, депозит сертификаттары бирелә һәм хәүеф-хәтәр алыштыҡ. Францияла көтөүселәр был сертификат алыу мөмкинлегенә водитель килтереп, һеҙгә рөхсәт срогы сиктәрендә танылған, сит илдәрҙә. Һеҙ алған эштәрҙе ҡарап, эсендә бер нисә ай дауаланырға мөмкин. Был, атап әйткәндә, һеҙҙең машина йөрөтөү хоҡуғынан тикшереү менән бәйле.\nОтслеживания һеҙҙең өсөн ғаризаны был хоҡуҡтары тураһында бирелгән мәғлүмәт алмашыу сервистары водитель, әгәр һеҙ парижда йәшәй.\nӘгәр телисез икән, үҙгәрештәр тураһында хәбәр итеү адрес, электрон почта заявкалар түбәндәге документтарҙың күсермәләре беркетелгән һыу баҫҡандан һуң һеҙгә ҡарап, һеҙҙе водитель таныҡлығының төп нөсхәһен һорағыҙ гел һеҙҙең өсөн, уның төп нөсхәһе тикшерелде.\nҺеҙ элемтәгә керергә хеҙмәте инструктор менән килгән ваҡытта, депозит сертификаттары бирелә һәм хәүеф-хәтәр алыштыҡ. (ADS) һеҙ водитель таныҡлығы Францияла көтөүселәр был сертификат алыу мөмкинлегенә водитель килтереп, һеҙгә рөхсәт срогы сиктәрендә танылған, сит илдәрҙә.\nҺеҙ алған эштәрҙе ҡарап, эсендә бер нисә ай дауаланырға мөмкин. Был, атап әйткәндә, һеҙҙең машина йөрөтөү хоҡуғынан тикшереү менән бәйле. Француз рөхсәт биреү, бирелгән рөхсәттең срогы һеҙ был һынауҙы ла улар, әгәр өс йыл эсендә оригинал алырға рөхсәт ителә. Дата биреү, күрһәтеү алмашынан йәшәй ала, дата француз теле бирергә рөхсәт булды. Был дата башлап, ун биш йыл ысын водителдәрҙең хоҡуҡтары (әйтелгән категорияларын башҡа 'лурд' ғәмәленең срогы йәшкә водителдәр менән бәйле. Мәҫәлән, биш йыл йәш водителдәр өсөн 55 йыл). Күсемле моделе F9 һеҙҙең рөхсәт ала. Был ысын ғинуарына тиклем водитель таныҡлығынан ҡалған туғыҙ 2033. Шулай итеп, һеҙҙең туранан-тура уны үткәреү алыштырыу, почта, һеҙ әлегә аласаһы ла, был мәғәнә. Француз водителдең булыуы мотлаҡ водитель хоҡуғы менән алмаштыралар, әгәр һеҙҙең францияла ҡуйыла. Ысынлап та, дәүләт биргән, иҡтисади киңлек европа инмәй. (ЕЭП) местожительство ябай һатып алынған франция менән йыл дауамында ғына ваҡытта танылған. Әгәр һеҙ сит ил студенттары, бәлки, һеҙҙең менән барып хәл буйынса һеҙҙең франция, европа ваҡытында уҡый алмай. Һеҙ шулай уҡ түбәндәге шарттар тура килергә тейеш, ярашлы рәүештә тыш, дәүләт биргән йәки гражданлығы юҡ булды. Һеҙ тейеш, һеҙ лицензия алыу датаһына тиклем 1 эш башлай көндәре йәки паспорт һәм виза интеграция тикшереү буйынса ведомство франция иммиграция (Ofii), әгәр был һеҙҙең талаптарға тура килә, һеҙ тейеш франция йөрөтөү буйынса имтихандар үтә. Лицензия, дәүләт биргән, иҡтисади киңлек европа инмәй. (ЕЭП) - танылған ваҡытта һеҙҙең һатып алынған франция менән йыл дауамында был местожительство. Был урында тормошҡа ашырыу ҡараш йәшәгән урын буйынса префектуралар (ҡайһы бер департаменты, супрефектура). һеҙ яһарға тейеш, һеҙ йәшәгән рөхсәт йәки мөрәжәғәтенән һуң бер йыл дауамында алмашынып һуң һеҙгә оҙаҡ виза виза ofii илтә. һеҙ йәшәгән, һеҙ запростар ебәрелде йәки алмаштырырға кәрәк булһа һуң, һеҙгә илтәм һуң, бер йыл дауамында оҙайлы лицензия ofii виза визалар яһайбыҙ. Водитель таныҡлығын алмаштырыу өсөн ресурс үҙәге, сит ил һәм халыҡ-ара водитель танытмаһы, йөрөтөү (Crepic) француз рөхсәт Биреү, бирелгән рөхсәттең срогы һеҙ был һынауҙы ла улар, әгәр өс йыл эсендә оригинал алырға рөхсәт ителә. Дата биреү, күрһәтеү алмашынан йәшәй ала, дата француз теле бирергә рөхсәт булды. Был дата менән, ун биш йыл ысын водитель хоҡуғы (башҡа категориялары өсөн, тине 'лурд' ғәмәленең срогы йәшкә водителдәр менән бәйле. Мәҫәлән, биш йыл йәш водителдәр өсөн 55 йыл). Күсемле моделе F9 һеҙҙең рөхсәт ала. Был ысын ғинуарына тиклем водитель таныҡлығынан ҡалған туғыҙ 2033. Шулай итеп, һеҙҙең туранан-тура уны үткәреү алыштырыу, почта, һеҙ әлегә аласаһы ла, был мәғәнә. Француз водителдең булыуы мотлаҡ водитель хоҡуғы менән алмаштыралар, әгәр һеҙҙең францияла ҡуйыла. Ысынлап та, дәүләт биргән, иҡтисади киңлек европа инмәй. (ЕЭП) местожительство ябай ғына әйткәндә йыл дауамында һатып алынған. Франция Әгәр һеҙ сит ил студенттары, бәлки, һеҙҙең менән барып хәл буйынса һеҙҙең франция, европа ваҡытында уҡый алмай.\nКәмендә 1 йылдан һуң мөрәжәғәт итергә кәрәк һеҙгә. һеҙ ҡунаҡхана француз францияла бушлай алмаштырыласаҡ. Водитель таныҡлығын алмаштырыу өсөн ресурс үҙәге, сит ил һәм халыҡ-ара водитель танытмаһы, йөрөтөү (Crepic) алмаштырырға кәрәк булды икән водителдәрҙең тура килә, һеҙҙең запрос ебәреп, һеҙ килгәндән һуң францияла ун ике ай. Һеҙҙең ғаризаны ҡарағандан һуң, һеҙ һорамағыҙ, һеҙ һәр ваҡыт водитель таныҡлығы оригинал, төп нөсхә, уның өсөн тикшереү. Һеҙ элемтәгә керергә хеҙмәте инструктор менән килгән ваҡытта, депозит сертификаттары бирелә һәм хәүеф-хәтәр алыштыҡ. (ADS) һеҙ водитель таныҡлығы Францияла көтөүселәр был сертификат алыу мөмкинлегенә водитель килтерегеҙ, һеҙ срогы сиктәрендә танылған. сит илдә лицензия Һеҙ алған эштәрҙе ҡарап, эсендә бер нисә ай дауаланырға мөмкин. Был, атап әйткәндә, һеҙҙең машина йөрөтөү хоҡуғынан тикшереү менән бәйле. Отслеживания һеҙҙең өсөн ғаризаны был хоҡуҡтары тураһында бирелгән мәғлүмәт алмашыу сервистары водитель, әгәр һеҙ парижда йәшәй. Адрес алмашыныуы тураһында хәбәр әгәр телисез икән, һеҙҙең түбәндәге документтар күсермәләрен электрон почта заявка беркетелгән һыу баҫып ҡарағандан һуң, һеҙ һорамағыҙ, һеҙ һәр ваҡыт водитель таныҡлығы сит ил оригинал, төп нөсхә, уның өсөн тикшереү. Һеҙ элемтәгә керергә хеҙмәте инструктор менән килгән ваҡытта, депозит сертификаттары бирелә һәм хәүеф-хәтәр алыштыҡ. (ADS) һеҙ водитель таныҡлығы Францияла көтөүселәр был сертификат алыу мөмкинлегенә водитель килтереп, һеҙгә рөхсәт срогы сиктәрендә танылған, сит илдәрҙә. Һеҙ алған эштәрҙе ҡарап, эсендә бер нисә ай дауаланырға мөмкин. Был шул иҫәптән менән бәйле һеҙ йөрөтөү хоҡуғынан тикшерелде. Француз рөхсәт биреү, бирелгән рөхсәттең срогы һеҙ был һынауҙы ла улар, әгәр өс йыл эсендә оригинал алырға рөхсәт ителә.\nДата биреү, күрһәтеү алмашынан йәшәй ала, дата француз теле бирергә рөхсәт булды.\nБыл дата менән, ун биш йыл ысын водитель хоҡуғы (башҡа категориялары өсөн, тине 'лурд' ғәмәленең срогы йәшкә водителдәр менән бәйле. Мәҫәлән, биш йыл йәш водителдәр өсөн 55 йыл).\nКүсемле моделе F9 һеҙҙең рөхсәт ала.\nБыл ысын ғинуарына тиклем водитель таныҡлығынан ҡалған туғыҙ 2033. Шулай итеп, һеҙҙең туранан-тура уны үткәреү алыштырыу, почта, һеҙ әлегә аласаһы ла, был мәғәнә. Водитель таныҡлығын алмаштырыу өсөн ресурс үҙәге, сит ил һәм халыҡ-ара водитель танытмаһы, йөрөтөү.\nZemes nodokli par uzcelta īpašības (TFPB) - pakalpojumu-valsts