«Киске Өфө» гәзитенең сайты - №47, 20 - 26 ноябрь 2021 - Информационные страницы\n№47, 20 - 26 ноябрь 2021\nӘ ҺЕҘ ТАРИХТЫ БЕЛӘҺЕГЕҘМЕ?\n2021 йыл, мәғлүм булыуынса, Бөтөн донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты инициативаһы менән Башҡорт тарихы йылы тип иғлан ителде һәм ул "Данлы тарих - ғорур вариҫ" девизы аҫтында үтте. Йәштәр, мәктәп уҡыусылары үҙ тарихы менән ҡыҙыҡһынамы, тамырҙарын беләме, баҫма матбуғатты уҡыймы икәнен асыҡлар өсөн йыл дауамында гәзитебеҙҙә сыҡҡан мәҡәләләр нигеҙендә бәләкәй генә викторина үткәрергә булдыҡ. Һеҙҙән яуаптар, иң әүҙем һәм һорауҙарға дөрөҫ, тулы яуап биреүселәргә - беҙҙән бүләктәр! Иң тәүге булып тулы яуап биреүсегә 7 томдан торған "Башҡорт энциклопедияһы". Алға!\n"БИҒЛЫЙ АТАЙ"ҘАР ҘА БУЛА...\nДөрөҫ, приставтарҙы ғәйепләргә мөмкин, әлбиттә, ләкин юғарылағы "астрономик" һандарҙан сығып фекер йөрөткәндә, уларҙың иңенә асылда көс еткеһеҙ бурыс йөкмәтелгән.\nТӘРБИӘСЕЛӘР ОҪТАЛЫҒЫН АРТТЫРҘЫ\n"Остаз" проектын эшләнек. Был проектыбыҙҙа балалар баҡсаларында башҡорт телен өйрәтеүгә төп иғтибар бүленде. Уҡытыу барышында улар өсөн уҡытыу-методик ҡулланмалар әҙерләнде.\nБЫЛ ФАЖИҒӘЛӘР ИР-ЕГЕТ ӨЛГӨҺӨ ЮҠЛЫҠТАНМЫ?\nТөп проблема - ошо енәйәтселәр ниндәй мөхиттән алынып, енәйәттәштәр ҡулына эләгә? Улар ниндәй ғаиләлә үҫә? Ир-егеттәрҙе, малайҙарҙы тәрбиәләгәндә ниндәй хаталар китә?\nҠОШСОЛАР, ҺЫҘҒЫЛАР, ӨПӘЙҘӘР - ТӨНЬЯҠ БАШҠОРТТАРЫНАН БУЛАБЫҘ\nУғыҙ конфедерацияһына ингән төркиҙәр араһында башҡорттар ҙа (ҡытайса "ба-шу-ки-ли") иҫкә алына. Шулай итеп, уғыр сығышлы һыҙғы һәм өпәйҙәр VI-VII быуаттарҙан бирле башҡортлашыу процесын кисерә.\nӨфөләрҙә бар бер йорт\nШӘЙЕХЗАДА АУЫЛЫ АҪАБАЛАРЫ – ӘСӘЛЕ-ҠЫҘЛЫ ТАҢСУЛПАН ҺӘМ РУШАНА БАБИЧЕВАЛАР\n24 йәшкә генә еткән Бабич нисек итеп халҡының тарихи аһәңен үҙ йөрәге аша үткәреп, тотош дәүер йәшәп өлгөрҙө икән? Бабич миңә ҡандаш олатай ғына түгел, ә үҙенә тиңләшергә саҡырған образ, һын да булды.\n- Иҫерткес эсемлектәрҙе эсеү түгел, уйлауы ла ҡурҡыныс. Уны тәмләп ҡараған кешене шунда уҡ төрмәгә ябалар. Беҙҙә махсус төрмәләр юҡ. Уның өсөн диңгеҙ төпкөлөндә урынлашҡан утрауҙар ҡулланыла.\nКИЛӘСӘКТӘ ЛӘ БАШҠОРТ МӨХИТЛЕ ҒАИЛӘЛӘ ЙӘШӘҺӘМ ИНЕ\n- Башҡорт теле башҡа халыҡтар араһында минең кемлегемде билдәләй. Телде белеү, тимәк, башҡорттоң һанап бөткөһөҙ йолаларын да белеү. Ә беҙҙең һоҡланғыс йолаларыбыҙ тик ыңғай, матур тәрбиә нигеҙе булып тора.\nшундай һөнәр бар!\nТИМЕР ЮЛСЫЛАР ДИНАСТИЯҺЫНАН\nБыл ойошмала карьера баҫҡысы буйлап күтәрелеүең тик үҙеңдән тора. Әгәр тырышлыҡ, ныҡышмалылыҡ булһа, һәр яңы белемгә асыҡ булһаң, эшеңде сифатлы һәм урын еренә еткереп башҡарһаң, компания быны күрә һәм баһалай.\nЙӨРӘГЕНДӘ БАШҠОРТЛОҠ ЙӨРӨТӨҮСЕЛӘР УЛАР\nБаһадиршаһ әл-Ғәйнәүи 1759 йылда Ҡаҙанда Ҡөрьәндең бер өлөшөн төрки теленә тәржемә итеп баҫтыра. Был китап татар ғалимдары Ҡөрьәндең тәржемә ителеү ваҡытын билдәләгән датанан ете йылға алдараҡ баҫылған булған.\nСӘП! ТЫП! ДӨП! ЗЫҢҠ!\nМостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театрында балалар өсөн ҡуйылған "Арба" спектаклен ҡарағас, тәрбиәнең ябай ғына икәнлеген дә аңланым. Аңлауҙар, спектаклдә күрһәтелгәнсе, ҡулдарҙың "сәп", аяҡтарҙың "тып" иткән, йөрәктәрҙең "дөп"өлдәп тибеүе аша мейемә "зыңҡ" итеп инеп ултырҙы. Барлыҡ мәшһүр әйберҙәр ябай була тигәндәре шулдыр инде, күрәһең.


Һөйәкле балыҡтар — Башҡорт Википедияһы\nҺөйәкле балыҡтар (лат. Osteichthyes) — балыҡтарҙың иң күп һанлы төркөмө. Океандарҙа, диңгеҙҙәрҙә, йылға-күлдәрҙә, ваҡытлыса һык ятҡылыҡтарында йәшәргә яраҡлашҡандар. Ер йөҙөндәге балыҡтырҙың 96 % һөйәкле балыҡтар тәшкил итә.\nТән формаһы төлөсә: оҙонса (суртан, һыла балығы, треска), түңәрәк һымаҡ (камбала, палтус), йылан һымаҡ (мкрена, эт балығы, йыланбалыҡ) була.\nБалыҡтың тиреһе тыштан тәңкә менән ҡапланған. Тәңкәләр черепица һымаҡ рәттәр менән урынлашып остары менән бер-береһен ҡаплай. Барлыҡҡа килгән япма балыҡты механик зарарланыуҙан һаҡлай.\nҺөйәкле балыҡтарҙың төп билдәләре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nҺөлдәләре өлөшләтә йәки тулыһынса һөйәктән тора.\nАйғолаҡ ҡапҡастары бар. Шуға, айғолаҡ ярыҡтары тыштан күренмәй.\nЙөҙөү ҡыуыҡтары бар.\nҺөйәкле балыҡтар отрядтары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nСельдь һымаҡтар отряды: океан сельде, иваси. Был отрядтың төп вәкилдәре — сельдтәр. Уларҙың күпселеге диңгеҙҙә йәшәй, ҙур эркеүҙәргә йыйылып, аҙыҡ эҙләп һәм ыуылдырыҡ сәсеү өсөн алыҫ араларға йөҙөп йөрөй.\nСельдтәр һыу ҡатлауҙарында йәшәүсе ваҡ һыу бөрсәләре менән туҡлана. Улар мөһим промысла әһәмиәтенә эйә.\nҺөмбаш һымаҡтар отряды: кета, көмрө балыҡ, һөмбаш, омуль, ҡыҙылбалыҡ.Кәүҙәләре оҙонса. Тәндәре тығыҙ. Һөйәк тәңкәләре тәнендә ныҡ ултыра. Ареалдар төньяҡ һәм төньяҡ-көнбайыш райондарҙы үҙ эсенә ала.\nҺаҙан һымаҡтар отряды: сабаҡ, опто, табан балыҡ, ҡорман балыҡ, ҡарабалыҡ, вобла, диңгеҙ сабағы һәм башҡа күп кенә аулана торған балыҡтар инә.\nҺаҙан һымаҡтар отряды — башлыса сөсө һыу балыҡтары. Үҫемлек аҙыҡ һәм төрлө умыртҡаһыҙ хайуандар менән туҡлана.\nУларҙың яңаҡтарында тештәр булмай (йәки улар аҙ үҫешкән), уның ҡарауы йотҡолоҡтарының төбөндә аҙыҡты ваҡлау өсөн хеҙмәт итеүсе йотҡолоҡ тештәре бар.\nСуртан һымаҡтар: суртан.\nАлабуға һымаҡтар: алабуға, һыла, скумбрия, тунец. Төп билдәләренең береһе, арҡа йөҙгөстәре икәү. Алғыһының йөҙгөс нурҙары ҡаты, ныҡ осло һәм сәнскеле.\nҠорһаҡ йөҙгөстыре күкрәк йөҙгөстәре тапҡырында йәки саҡ ҡына арттараҡ урынлашҡан. Тәңкәләре ваҡ һәм тығыҙ ултыра.\nАуыҙҙарында күп һанда эре тештәр урынлашҡан. Барыһы ла йыртҡыстар. Өлкән балыҡтар башҡа төр балыҡтар менән туҡлана.\nТәрәс һымаҡтар: тәрәс, навага, пикша, шамбы. Тәрәстәрҙең күпселеге — диңгеҙ балыҡтары. Уларҙың үҙенсәлекле билдәһе — ауыҙҙарының аҫҡы өлөшөндә урынлашҡан мыйыҡтары.\nТрәрәстәр һыу төбөнә яҡын тереклек итә, ләкин төпкә ятмай, ә аҙыҡ эҙләп туҡтауһыҙ йөҙөп йөрөй. Һыу төбөндәге умыртҡаһыҙ хайуандар һәм вағыраҡ балыҡтар менән туҡлана. Һалҡын диңгеҙҙәрҙә йәшәй.\nТөньяҡ диңгеҙҙәрендә тәрәс (массаһы бер нисә кг, ә ҡайһы бер балыҡтар 20 кг-дан ашыу була) һәм вағыраҡ пикша, салака, навага балыҡтары осрай.\nТәрәстәрҙең сөсө һыуҙарҙа йәшәй торған берҙән-бер вәкиле — шамбы илебеҙҙең бөтә сөсө һыуҙарында тиерлек таралған. Уның массаһы 3—5 кг, ҡайһы бер балыҡтар 20 кг-ға етә.\nУртаса һыҙатта сағыштырмаса йылы һыуҙарҙа тереклек итеүенә ҡарамаҫтан, шамбы үҙенең һалҡын һыуҙарҙа йәшәүсе ырыуҙаштарының ҡылыҡтарын һаҡлаған.\nЙәйен, беҙҙәге бөтә сөсө һыу балыҡтары актив тереклек иткәндә, шамбы, киреһенсә, төпкәрәк, һыу төбөндәге ағас тамырҙары аҫтындағы һалҡынсараҡ урындарға йәшеренә. Бөтә йәйҙе ул шунда хәрәкәтһеҙ үткәрә. Ҡара көҙҙә генә ул йәнләнә төшә. Ә ыуылдырығын декабрь йәки ғинуар айҙарында сәсә.\nБөтә тәрәстәр ҙә — аулана торған ҡиммәтле балыҡтар. Уларҙың бауыры бигерәк тә юғары баһалана, сөнки унан Д витамины булған, медицинала ҡулланыла торған балыҡ майы алалар.\nКонстантинов В. М., Бабенко В. Г., Кучменко В. С. Биология. 7-й кл. Животные. М., 2003.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Һөйәкле_балыҡтар&oldid=818596 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 13:31 7 июль 2018 үҙгәртелгән.


Ҡиммәтле бүләк » Башкортостан кызы\nҠатын-ҡыҙҙың иң зауыҡлы күлдәге – ул бәхет күлдәге. Уны сисмәй кейегеҙ! Бәхетле, нурлы кеше бер ҡасан да матур булыуҙан туҡтамаясаҡ.\nБеҙҙе бәхетле итер өсөн эшләнә ҡағыҙ сәскәләр, ҡул эштәре, муйынсаҡтар, һырғалар, балдаҡтар, беләҙектәр... Һөйөклө ирҙәребеҙ ошо көн хаҡына сәскәләр эҙләп саба, йылына бер тапҡыр аш-һыу әҙерләргә, һауыт-һаба йыуырға ла риза. Яҡындарыбыҙҙың иғтибарын, яратыуын тойоуҙан ҡанаттар үҫә. Ә ҡатын-ҡыҙ, үҙ сиратында, бурыслы булып ҡалырға теләмәй. Йомартлығы һәм күңел ихласлығы менән, бындай йылылыҡҡа яуап итеп, йыл әйләнәһенә тағы ла тоғролоҡло хеҙмәт итергә тотона. Әммә ҡайһы ваҡыт үҙен ҡәҙерһеҙ тоя. Ниңә 8 Мартта ғына лайыҡмынмы ни һөйөүгә, яғымлы ҡарашҡа, наҙға, иғтибарға, тип уйлай ул күҙ йәштәре аша. Шул минутта туҡта! Әлбиттә, донъя йөҙөндәге барлыҡ сәскәләр һинең алда баш эйергә тейеш, һин бит гүзәл зат, әсә, ә ожмах – әсәләрҙең аяҡ аҫтында!\nТимәк, үҙеңә үҙгәрергә кәрәк. Нисек итеп? Бер ҡатын, көн дә 8 Март ҡабатланыуын теләр инем, ти. Икенсеһе, ә минең өсөн көн дә 8 Март ул, тип йылмая. Беренсеһе менән икенсеһе араһында айырма нимәлә? Береһе теләй, хатта талап итергә әҙер. Икенсеһе уны үҙе булдыра. Булдыра тигәс тә, шундуҡ тырышлыҡты, әүҙемлекте йә тағы ла нығыраҡ йылы, наҙ бирә башлауҙы аңлатмай. Бөтә көсөгөҙҙө әрәм итеп таратып бөтһәгеҙ, үҙегеҙ өсөн нимә ҡала? Арыған, ауырыған, хәлһеҙ әсәй, ҡатын кемгә кәрәк? Уның сере ябай ғына икән. Бары тик... һинең рәхмәтең, үпкә йыймауың, үҙеңде яратыуың. Барлыҡ иғтибарға, бүләктәргә лә яуап – ул бәхетле була белеү. Рәхмәтебеҙ ҙә шул бәхеттән балҡыу. Үҙен бәхетһеҙ, ҡыйырһытылған тойған кеше башҡаларҙы ярата аламы? Юҡ, киреһенсә, ул кемделер бәхетле итеүҙән бигерәк үҙенә иғтибар, ярҙам талап итә. Йәлләп тәүге мәлдә өлөш тә сығарырға мөмкиндәр. Әммә был ғүмер буйына дауам итмәйәсәк. Бәхет нуры сәсеп торған икенсе берәүҙең тартыу көсө, әлбиттә, илап, ҡайғырып, үҙ-үҙенә бикләнгәндекенә ҡарағанда нығыраҡ та, уның эргәһендә рәхәтерәк тә, йылыраҡ та. Тел төбөн аңланығыҙ инде.\nАғасына япрағын, ямғырға тамсыһын йәлләмәгән кеүек, Аллаһы Тәғәлә ҡатын-ҡыҙға бүләктәрен мул билдәләй. Шуны күңел күҙе менән күрә белеп, һәр береһенән ҡыуаныс табып, бәхет күлдәктәрен сисмәй кейегеҙ. Һеҙҙән дә һылыу, уңған, йомарт, изгелекле юҡ. Сөнки донъялағы һәр кеше берәү генә булған кеүек, һеҙ ҙә берәү. Ғүмер ҡәҙерен белеп, һәр көнгә, яҡындарыбыҙҙың иҫән-һау булыуына шатланып йәшәүҙәргә ни етә?!


Өфөлә 2018 йылда «Ҡашҡаҙан» паркы һәм «Тулҡын» скверы төҙөкләндерелә // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n18:20, 21 марта 2018 Иҡтисад\nӨФӨ, 2018 йыл, 21 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Дарья Петрова/.\nӨфөлә «Уңайлы ҡала мөхитен булдырыу» проекты сиктәрендә тауыш биреүгә йомғаҡ яһалды. Тауыш биреү 18 мартта, Рәсәй Президентын һайлау көнөндә, 20 меңдән ашыу халыҡ йәшәгән 24 ҡалала һәм ҡала биләмәһендә уҙҙы.\nҠала халҡы тәү сиратта финансланырға тейешле йәмәғәт биләмәләрен һайланы. Яҡынса йомғаҡтар яһалған да инде. Башҡортостандың баш ҡалаһында тауыш биреүҙә 14 йәштән өлкән 450 мең кеше ҡатнашҡан, был унда ҡатнаша алғандарҙың 54%.\nИң күп тауышты «Ҡашҡаҙан» мәҙәниәт һәм ял паркын төҙөкләндереү проекты йыйған (1-се фото) — уның өсөн 103 196 кеше тауыш биргән. Икенсе урында «Тулҡын» скверы (2-се фото) — Затондағы скверҙы 86 907 кеше һайлаған.\n«Ҡашҡаҙан» паркын төҙөкләндереүҙең беренсе этабы 2017 йылда башланғайны. Хәҙер бында волейбол майҙансығы, тамашасылар өсөн трибуналар, тренажерҙар, велосипед юлдары менән спорт майҙансыҡтары булырға тейеш. Шулай уҡ тротуарҙың япмаһын алмаштырыу, ағастар ултыртыу һәм яр буйын төҙөкләндереү ҡаралған.\n«Тулҡын» скверында фонарҙар, эскәмйәләр, урналар ҡуйыу, шулай уҡ велосипед юлдары, урам ҡаласығы, скейт-парк, волейбол майҙансығы, футбол майҙаны күҙаллана.\nҠалған тауыштар түбәндәгесә: Иван Яҡутов исемендәге парк — 86 344 тауыш, Максим Рыльский урамы — 84 432, Өфө йылғаһы буйы — 82 571, «Нефтехимиктар» мәҙәниәт һәм ял паркы — 81 337, «Беренсе Май» паркы — 78 979, Непейцев дендропаркы — 57 486, «Дим» мәҙәниәт һәм ял паркы— 34 029, «Таш йылға» скверы — 33 091. Был биләмәләр ҙә 2018-2022 йылдарға иҫәпләнгән «Уңайлы ҡала мөхитен булдырыу» программаһына индерелгән.\nТеги: ҡала мөхите, төҙөкләндереү


Бер яҡтан, эштәре бик ауыр булған ауыл хужалығы хеҙмәткәрҙәрен ниңә әрләргә һуң? Һырма кейеп, көн-төн сабалар, ә эшләп тапҡан аҡсалары "һуҡыр бер тин"гә торошло. Тотош республика күләмендә ауыл хужалығы производствоһының һөҙөмтәһеҙлегенә юл ҡуйыуҙарын ҡараһаң, әрләрлек тә икән шул. Һәр хәлдә, БР Хөкүмәте Премьер-министрының беренсе урынбаҫары, ауыл хужалығы министры Шамил Вәхитов билдәләүенсә, дәүләт был тармаҡҡа байтаҡ средстволар һала, әммә файҙа күренмәй.\nМәҫәлән, быйыл БР бюджетынан агросәнәғәт комплексына ярҙамға өс миллиард һумға яҡын аҡса бүленде. Химиялаштырыу саралары 500 миллион һум тирәһенә арзанайтылды һәм тәүге тапҡыр яғыулыҡ-майлау материалдарына өҫтәмә рәүештә 450 миллион һум аҡса бүленде.\nҺәм нимә? Яғыулыҡ-майлау материалдарын ғына алайыҡ. Башҡортостан Ауыл хужалығы министрлығы мәғлүмәттәренә ҡарағанда, Әлшәй, Дәүләкән райондары был эшкә миллионышар һумды үҙләштермәгән әле, Иглин һәм Кушнаренко - 1,5-әр миллион. Улар әле булһа яғыулыҡ-майлау материалдарына документтар тапшырмаған.\nРеспублика ҡаҙнаһынан 2006 һәм 2007 йылда һатып алынған ауыл хужалығы техникаһын һәм малсылыҡ өсөн ҡорамалдарҙы арзанайтыуға субсидиялар бүленә. Әлеге ваҡытҡа Ауыл хужалығы министрлығына тулы документтар пакетын 21 райондың ауыл хужалығы предприятиелары тапшырған. Ҡалғандары дәүләт ярҙамына мохтаж түгел, күрәһең.\nУңыш йыйыу осорона ла күп ваҡыт ҡалмай. Ә бит уны үткәреүгә лә республика бюджетынан 170 миллион һум бүлеү планлаштырыла.\nШул уҡ ваҡытта хужалыҡтарҙың түләнмәгән бурыстары ҡала. Мәҫәлән, элек бүленгән бюджет кредиттары буйынса һәм күрһәткән хеҙмәтләндереүҙәр өсөн дәүләт унитар предприятиелары алдында торған бурыс 350 миллион һумдан ашыу тәшкил итә. Был статья буйынса лидерҙар бөгөн 22,6 миллион һум менән Бүздәк районы, Шишмә (20,9), Дәүләкән (16,9).\nБурыс - бурыс менән дә ул, ләкин уларҙы ваҡытында ҡайтармау киләһе бюджет финанслауы суммаһын кәметә бит.\nСтатистика буйынса фекер йөрөткәндә, дөйөм республикала ғорурланырлыҡ урындар бар. Беренсе ярты йыллыҡта һөт етештереү уҙған йылдың шул уҡ осоро менән сағыштырғанда 3,3 процентҡа артты. Әммә был динамиканы айырым райондар буйынса ҡарағанда, Учалы, Бөрө, Ейәнсура райондары хужалыҡтары яҡшы эшләһә, шул уҡ ваҡытта Дыуан, Архангел, Бәләбәй райондарында күрһәткестәрҙең кәмеүенә юл ҡуйғандар.\nШамил Вәхитов, ауылдарҙы һәр һыйырҙан һауым күрһәткестәре өсөн дөрөҫ тәнҡитләйҙәр, тип иҫәпләй. Йыл башынан алып тулайым һауым өс процентҡа (54 килограмға ғына) артҡан һәм республика буйынса 1825 килограмм тәшкил иткән. Әгәр 42 районда һыйырҙарҙың продуктлылығы күтәрелһә, 12 районда кәмегән: Борайҙа - ике тапҡырға, Архангелда - 18,3 процентҡа, Дыуанда - 6,5 процентҡа. Белгестәр быйылғы үләндә нисек инде малдың продуктлылығы кәмеүен аңламай.\nАуыл хужалығы предприятиеларының эшендә тағы бер минус - буш торған малсылыҡ ҡураларын мал менән тултырыу буйынса үҙҙәренә алған йөкләмәләрен үтәмәү. План буйынса хәҙер инде 300 ферма "тултырылырға" тейеш, ләкин бөгөнгә ни бары 70-е генә реконструкциялана һәм унда мал индерелә. Бының сәбәбе үрсемдең кәмеүенә лә ҡайтып ҡала. Быйыл алты айҙа хужалыҡтарҙа 2007 йылдың ғинуар-июненә ҡарағанда ете мең башҡа аҙыраҡ быҙау алынды.\nХәйер, Ауыл хужалығы министрлығы урындарҙа малсылыҡтың фактик торошон тикшерә башланы ла инде. Ярҙамсы тармаҡты үҫтереү буйынса ҡабул ителгән муниципаль программалар күрһәткестәре үтәлмәгән район етәкселәрен июль аҙағында Республика йортонда "ҡыҙыл келәм" көтә.\nБаштағы һөйләшеүгә әйләнеп ҡайтайыҡ. Бәләкәй эш хаҡы - ул ярты бәлә әле. Баҡһаң, уны элеккесә ваҡытында түләмәйҙәр икән. 1 июлгә ҡарата уның буйынса бурыс 11 миллион һум тирәһе тәшкил итте. Үҙ хеҙмәткәрҙәренә иң күп бурыс Хәйбулла районында - 9,65 миллион һум.\nСтатистикаға ярашлы, ауыл хужалығы эшсәндәренең уртаса айлыҡ эш хаҡы - 4621 һум. Республиканың 14 районында эш хаҡы өс мең һумдан кәмерәк. Мишкә районында ни бары 2056 һум, Ҡалтасыла - 2138, Бөрйәндә - 2480, Ғафуриҙа - 2553, Яңауылда - 2559, Борайҙа - 2746, Салауатта - 2746, Әбйәлилдә - 2898. Был аҡса хатта баланы мәктәпкә әҙерләүгә лә етмәй бит...\nУрынлы һорау тыуа: ауыл хужалығын артабан нисек үҫтерергә һәм квалификациялы йәштәр был ғына эш хаҡына барырмы? Асылда, ул һырма тураһында совет фильмдарынан ғына белә бит.


Тормошта ул экрандағы кеүек үк һөйкөмлө\n"Милли хәүефһеҙлек агенты" фильмында төшөргә уны продюсер\nАлександр Капица саҡыра. Рәсәй сериалдарының иң "текә" аген ты, яуызлыҡҡа ҡаршы арымай - талмай көрәшеүсе Леха Николаев роленә уға тиклем дә\nунлап актер саҡырылған була. Кемде һайларға белмәй оҙаҡ ҡын а баш ватҡас, киноға төшөрөүсе төркөмдөң ир - аттары был эштә ҡатнашыусы ҡатын - ҡыҙҙарға мөрәжәғәт итә. Һәм улар оҙаҡ уйлап тормайынса үҙҙәренең тауы шын Михаил Пореченков өсөн бирә. Шул ваҡыттан алып, бәлки ир тәрәктер ҙә, ул ҡатын - ҡыҙҙарҙың иң яратҡан актерҙарының береһенә әүерелә.\nӨфөлә актер көтмәгәндә хасил булды - ул яңы асылған фитне с - клубты асыуҙа ҡатнашты. "Агенттың" тамашасылар меәнн осрашыу урыны итеп тренажерҙар залы һайланды, унда Михаилға байтаҡ ҡына һорауҙ арға яуап бирергә тура килде. Футболка, джинсы, "терпе" сәс - кинолағы\nобразынан бер нимә менән дә айырылмай. Ябай, "үҙебеҙҙең" ег ет, ысын мачо, актер һәм телетапшырыуҙар алып барыусы. Бокс, мотоцикл - машиналар, һу нар, экстремаль тиҙлек - былар барыһы ла уның күңеленә хуш килә. Беренсе синыфтан уҡ актер булырға хыялландым, ти ул. Әммә әсәһе быға\n"Һин аҡылдан яҙҙыңмы әллә Уйлама ла, унда тик аҡсаһы булға ндар ғына үтеп инә ала", - ти. Тик, Михаил әйтеүенсә, үҙһүҙлелек - ула рҙың холҡона хас һыҙат, шуға күрә ул хыялына тоғро ҡала. Тик хыял тиҙ арала т ормошҡа ашмай: мәктәпте тамамлағандан һуң егет ата - әсәһен тыңлап Таллинн юғары хәрби - сәйәси училищеһына уҡырға инә һ әм унан замполит булып сыға. Бокс, һуңынан саньда ( кикбоксингтың бер төрө) менән шөғөлләнә, бе р йыл багет оҫтаханаһында эшләй, тик шунан һуң ғына театр училищеһына ки лә.\n- Мин һуң артист булдым - 22 йәшемдә генә. Әсәйем минең е тдиерәк һөнәр алыуымды теләй ине. Тик мин бәләкәй сағымда бө ҙрәханала Аркадий Райкин менән бергә сәс алдырғанымды яҡшы х әтерләйем. Ул миңә шул саҡ хәйләкәр итеп күҙ ҡыҫты. Шул мәлд ә миңә мотлаҡ артислыҡҡа барырға кәрәк, тип хәл иттем дә инде. Хәҙер киноға төшөүҙән тыш Мәскәүҙә бәләкәй ге нә театрҙа ла эшләйем - Чехов исемендәге театр тип атала ул.\nШулай ҙа Пореченков өсөн беренсе урында нимә тора - кином ы әллә театрмы Был һорауға яуап алғандан һуң залда ултырыусы ҡатын\n- ҡыҙҙар актерға тағы ла олораҡ хөрмәт менән ҡарай башланы:\n- Ғаиләм, әлбиттә! Киноға төшкәндә мин уларҙы ла алып бара м. Мәҫәлән, ҡатыным менән улымды Африкаға алып барҙым.\n- Ҡатын - ҡыҙҙарҙа һаранлыҡ һәм ихлас булмауҙы өнәп етмәй ем. Дүрт ҡатын - ҡыҙҙы яратам: ҡатыным, әсәйем, ҡыҙҙарым Вар вара (тәүге ҡатынынан) һәм Маша.\nМихаилдың яуаптары йыш ҡына алҡышлауҙар менән аралашып ба рҙы.\n- Мин ниндәй атаймы Һәйбәт, әлбиттә, үҙемде насар атай т ип әйтә алмайым да инде. Бына тигән! Улымды күнекмәләргә йөрөтәм - у ға быйыл өс йәш тула. Был яуапҡа үҙе үҫкәс яуап бирер әле, әлегә уның ми ңә шелтә белдергәне юҡ.\nСпорт темаһына ла байтаҡ урын бирелде - беренсенән сәбәп бар, ни тиһәң дә фитнес - клуб асыу өсөн йыйылғанбыҙ, Икенс енән, һөйләшеү үҙе тренажерҙар һәм бокс грушалары араһында барҙы...\nСпорт, асыҡланыуынса, актерға кинола ҡатмарлы трюктар баш ҡарырға ғына түгел, үҙен психологик йәһәттән нормаға килтере ргә лә ярҙам итә икән. Өфө тамашасыһына Михаил пресҡа иғтибар бирергә кәңәш итте, был, уның әйтеүенсә, ирҙәргә лә, ҡатын - ҡыҙҙар өсөн дә бик мөһим.\n- Минең өсөн бокс күптән инде тормошомдоң бер өлөшөнә әүе релде, мин унһыҙ йәшәй алмайым тип әйтергә була. Экстремаль хәлдәр оҡша й миңә. Әйтәйек, тау саңғыһы. Мин аҡрын йөрөй белмәйем. Тренажерҙар залын да урап үтмәҫкә тырышам, аҙнаһына өс тапҡыр булһа ла киләм.\nМихаил Пореченков кино уның өсөн ысын тормош булыуын таны ны, ҡалғаны - көтөү һәм иҫтәлектәр ваҡыты, ти ул.\nҮҙенең мауығыуҙары тураһында ла теләп һөйләне Михаил:\n- Ҡоралды бик яратам. "ТТ" пистолеты бик һәйбәт, ҡулға то тоуы уңайлы. "Стечкин" да яҡшы машина, мин атып ҡарағаным бар...\n- Бынан тыш мин машинала бик шәп йөрөйөм, инде күп йылдар\nартында... Мотоциклға килгәндә, ул мауығыу ғына түгел, тран спорттың бик уңайлы төрө лә.\nЭкстремаль хәлдәрҙән ҡурҡмауын да белдерҙе актер. Оло хәү ефтәрҙән мине алтынсы тойғо һаҡлай, ти ул. Уны тыңлай белергә генә кә рәк.\nҺорауҙар икенсе тапҡыр ҡабатлана башлағас, Пореченков һөй ләшеүҙәрҙән хушлашыуға күсергә кәрәклеген белдереп, ҡулдарын йәйҙе. Телә үселәрҙең барыһы менән дә ул фотоға төшөргә, автографтар өләшергә лә в аҡыт тапты. Ғөмүмән алғанда, ҡатын - ҡыҙҙар Михаил Пореченко в тормошта ла экрандағы\nкеүек үк һөйкөмлө тигән ҡарарға килде.


Ҡыйыҡтарҙы ваҡытында ҡарҙан таҙартыу мәьәләһе буйынса биналарҙың хужалары һәм хеҙмәтләндереүсе ойошмалар яуаплы.\nҠыйыҡтарҙы боҙҙан таҙартыу көндөҙгө сәғәттәрҙә генә башҡарылырға тейеш. Ҡарҙы ташларҙан алда транспорт саралары хәрәкәт итә торған ерҙә, йәйәү йөрөй торған урындарҙа иҫкәрткес сикләү билдәләре ҡуйып, хәүефһеҙлек саралары булдырыу мотлаҡ.\nБиналарҙың ҡыйығынан алып ташланған ҡар, боҙ киҫәктәре өс сәғәтән артыҡ ятырға тейеш түгел, махсус урындарға сығарылырға тейеш.\nАдминистратив комиссия предприятиелар һәм ойошмалар етәкселәрен ҡала халҡы хәүефһеҙлеген булдырыу мәсьәләһенә яуаплы ҡарарға саҡыра.\nБиналарҙың ҡыйыҡтарын ҡарҙан, боҙбармаҡтарҙан ваҡытында таҙартмаған өсөн административ яуаплылыҡҡа тарттырыу ҡарала.\nХөрмәтле ҡала халҡы, әгәр ҙә берәй бинаның ҡыйығында боҙмармаҡтар күреп ҡалһағыҙ, административ комиссияға мөрәжәғәт итергә мөмкин. Фотоға төшөрөп, электрон почтаға: adkstr@mail.ru. ебәрә алаһығыҙ. Белешмә өсөн телефон: 24-08-24.


Бөгөн иртән Затон биҫтәһендә йәшәүселәрҙең күптәре эшкә һуңланы\nИртәнге һигеҙҙәрҙә Затон күперендәге ике авария арҡаһында юлда сәғәт ярымға тиклем һуҙылған тығын барлыҡҡа килде. Хәбәр ителеүенсә, тәүҙә күпергә ингән урында Киа һәм УАЗ Патриот автомобилдәре юлды бүлә алмаған. Һуңынан авария урынын урап үтергә тырышыусы Газель микроавтобусы ошо уҡ һыҙаттағы 9-сы модель менән бәрелешә. Былд осраҡта Лада микроавтобусҡа юл бирмәй. Һөҙөмтәлә күпергә алты һыҙаттан килеп инеүсе автомобилдәр ике авария араһындағы 3 мертлыҡ буш участка аша үтергә мәжбүр була. Юл ваҡиғалары сәбәптәрен инспекторҙар асыҡлай.


VI Бөтә донъя фольклориадаһын яҡтыртыу өсөн киң мәғлүмәт сараларына аккредитаця асылды // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n17:29, 6 февраля 2020 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2020 йыл, 6 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\n2020 йылдың 18 июленән 1 авгусына тиклем Башҡортостан Республикаһында VI Бөтә донъя фольклориадаһы уҙғарыла. Ул Башҡортостандың барлыҡ район-ҡалаларын үҙ эсенә ала. Биш ҡитғанан вәкилдәр, 80-гә яҡын ил һәм 100-ләгән коллективтың килеүе көтөлә. Быйылғыһы Фольклориада тарихында иң күләмлеһе булмаҡсы, тип ышана ойоштороусылар.\nVI Бөтә донъя фольклориадаһының рәсми сайтында рус, инглиз, испан һәм француз телдәрендә киң мәғлүмәт саралары өсөн аккредитация асылды. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Бөтә донъя фольклориадаһы 2020 йылдың 17 июленән 1 авгусына тиклем үткәрелә.\nФольклориаданың матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, ойошторолған саралар тураһында мәғлүмәтте алдараҡ биреү күҙаллана.\nhttps://folkloriada2020.com/akkreditacziya-smi.html — рус\nhttps://folkloriada2020.com/en/akkreditacziya-smi.html — инглиз\nhttps://folkloriada2020.com/sp/akkreditacziya-smi.html — испан\nhttps://folkloriada2020.com/fr/akkreditacziya-smi.html — француз.\nТулыраҡ — VI Бөтә донъя фольклориадаһының рәсми сайтында.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - №8, 20 - 26 февраль 2021 - Информационные страницы\n№8, 20 - 26 февраль 2021\nХАЛҠЫМ ТЕЛЕ МИҢӘ -\nЙыямын да, йәнле ынйыларҙан\nБер телдән дә телем кәм түгел -\nКәм күрер тик уны кәм күңел!\nХалҡым теле миңә - хаҡлыҡ теле,\nКредит алырға яратаһыңмы? Был һорау артыҡ та кеүек - кредитһыҙ йәшәгән кешене осратыуы ҡыйын хәҙер. Ләкин бурысҡа алғанда матур әйбергә күҙ ҡыҙыуҙан алда аҡыл менән үлсәргә, мөмкинлегеңде самалап ҡарарға кәрәк.\nӘРМЕЛӘРГӘ БАРҺАҢ БАБАЙЛАНМА!\n"Әрмеләге бабайлыҡ" мәсьәләһенә күптәр "ҡыйырһытылған" һалдат ата-әсәһе күҙлегенән сығып ҡарарға ғәҙәтләнгән. Ата-әсә улдарының "бабай" булып киткән осорон да күҙ уңынан ысҡындырмаһын ине.\nАТАЙЫМ ТИМЕРЛЕГЕНДӘГЕ ТИМЕР-ТОМОР МИНЕҢ СПОРТСЫ ҠОМАРЫМДЫ УЯТТЫ\n"Милләт өсөн" тип ғауға күтәреүселәргә ҡарағанда, милләтенең балаларын үҫтереүселәр уға күберәк файҙа килтерә. Бөгөн һуғыш ярҙам итә алмай, бөгөн киләсәкте дөрөҫ итеп, үҙебеҙгә кәрәккәнсә итеп ҡороп алыу отошлораҡ буласаҡ.\nМинеңсә, белемле булыу яҡшыраҡ, сөнки "байлыҡ - бер айлыҡ", тип ололар юҡҡа әйтмәгән. Байлығың булып та, белемең булмаһа, булған байлығыңды өс көндә юҡҡа сығарырға ла мөмкин.\nайыҡ айыл - 2021\nШАМОНИНДАР ЕҢЕҮГӘ ЫНТЫЛА!\nКонкурстың критерийҙарына килгәндә, унда демография күрһәткесе ҙур әһәмиәткә эйә. Был йәһәттән Шамонин менән ярышырлыҡ ауыл юҡ, сөнки бында, беренсенән, йәштәр күп, икенсенән, улар күп балалы ғаиләләр.\nБАЛАҒА ҠУЙЫЛҒАН ТӘҮГЕ ТАЛАП...\nУлдарымдың матур итеп башҡортса һөйләшкәнен ишетһәләр, "Балаларың Баймаҡта уҡыймы?" тип һорайҙар. Әйтерһең дә, Баймаҡта ғына башҡортса һөйләшәләр. Теләк булғанда, Өфөлә лә баланы башҡортса һөйләштереп була ул! Теләк кенә кәрәк. Ә теләк булһын өсөн, моғайын да, милли рух, халҡыңа һөйөү мотлаҡтыр.


Нәҫел ептәрен барлап...\n4 Февраль 2019, 17:53\nӨфөлә Башҡортстан Республикаһында иң яҡшы ғаилә шәжәрәһе проектына «Һәр ғаиләлә патриотлыҡ. Минең шәжәрәм» өсөнсө республика конкурсының финалы булды. Бишбүләктәрҙең ике эше финалға сығыусылар исемлегендә: Бишбүләк ауылынан Зөлфиҙә Муллағәлиева менән Урал hәм Сәлимә Ғатауллиндар ғаиләһе.\n«Yҙеңдең үткәндәреңде белмәйенсә, яҡты киләсәк булмаясаҡ»\nЗөлфиҙә Зөфәр ҡыҙы «Ғаиләлә патриотик тәрбиә биреүҙә шәжәрә. Мультимедиа эше» проекты менән беренсе урын hәм I дәрәжә диплом, конкурс миҙалы, «Мин Патриот» билдәһе hәм ҡиммәтле бүләктәр алды.\n— Конкурс тураһында белгәс, шунда уҡ ҡатнашырға булдым, сөнки беҙҙең ғаиләбеҙҙә патриотлыҡ хисе ныҡ үҫешкән. Беҙҙә лә бик күп материал тупланды. Беҙҙең ғаиләбеҙҙә патриотик аң ата-бабаларыбыҙҙың өлгөһөнә нигеҙләнгән hәм быуындан-быуынға тапшырыла килә. Муллағәлиевтарҙың нәҫел һыҙығы буйынса беҙ белгән hәм хәтерләгән барлыҡ кеше Ватаныбыҙ алдындағы хәрби бурысын намыҫ менән үтәгән. Олатайыбыҙ Ғабдрахман Муллағәлиев өс һуғыш: фин, Граждандар, Бөйөк Ватан һуғышы ветераны. Уның улдары — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар. Уларҙың береһе — Ғәбдрәхим фронтҡа эләгеү өсөн, үҙенең йәшен «арттырған». Әммә ун ете йәшлек егет оҙаҡ һуғыша алмаған, ете айҙан һуң hәләк булған, — тип һөйләй Зөлфиҙә Зөфәр ҡыҙы. — Тормош иптәшем Ғаяздың өлөшөнә Афған һуғышы тура килгән, улыбыҙ Илнур ҙа гражданлыҡ бурысын лайыҡлы үтәне — армияла хеҙмәт итеп ҡайтты.\nМуллағәлиевтар — патриотик йүнәлештәге сараларҙа күп тапҡырҙар ҡатнашыусылар. Музыкаль яҡтан һәләтле ғаилә район hәм республика сараларында әүҙем ҡатнаша, Ватанды яратыу тураһында йырҙар яҙа. Муллағәлиевтар «Опаленные строки» Халыҡ-ара хәрби-патриотик hәм авторлыҡ йырҙары фестивале лауреаттары, еңеүселәре.\n— Ҡуйылған шарттар буйынса видеоматериал өс минуттан да артмаҫҡа тейеш, был ваҡыт эсендә барыһын да күрһәтеп, барыһын да һөйләп бөтөп булмай, ләкин беҙ ғаиләбеҙҙәге патриотик тәрбиә биреүҙә шәжәрә тураһында барлыҡ мәғлүмәттәрҙе видеороликка урынлаштырырға тырыштыҡ hәм яҡташыбыҙ, патриот Фәтих Кәрим тураһында ла онотманыҡ, — тип дауам итә Зөлфиҙә Зөфәр ҡыҙы. — Видеоны «Yҙеңдең үткәнеңде белмәйенсә, яҡты киләсәк булмаясаҡ» тигән һүҙҙәр менән тамамланыҡ. Беҙ балаларыбыҙ, ейәндәребеҙ, бүләсәләребеҙ ата-бабаларыбыҙҙы хәтерләһен, белһен, онотмаһын, ололаһын hәм уны быуындан-быуынға тапшырһын өсөн артабан да ғаиләбеҙҙә патриотик тәрбиәне дауам итәсәкбеҙ.\nМуллағәлиевтарҙың видеоһын конкурс финалистарына лайыҡлы үрнәк булараҡ күрһәткәндәр.\nИҫәндәрҙе иҫкә алғанда, хәтер юғалмай\nБишбүләктән Урал hәм Сәлимә Ғатауллиндар ғаиләһе «Беҙҙең ғаиләбеҙҙең шәжәрә китабы. Тикшеренеү эше» проекты менән ғаилә (коллектив) категорияһында дипломант булды. Ғатауллиндар икенсе йыл әлеге конкурста ҡатнашып, финалға сыҡты. Улар нәҫел шәжәрәләрен өйрәнеү буйынса бик ҙур эш башҡара, ул быуаттар төпкөлөнә барып тоташа. Шәжәрә китабы 134 биттә яҙылған һәм бер нисә нәҫел тарихын үҙ эсенә ала.\n— Ата-бабаларыбыҙ тураһында күберәк белеү теләге күптән тыуғайны, һуңғы биш йылда нәҫел ағасын өйрәнеү менән ныҡлап шөғөлләнәбеҙ, уның һөҙөмтәһе — ошо китап. Китап өсөн барлыҡ мәғлүмәтте 5-сенән алып 10-ға ҡәҙәр ревизские сказки сығанаҡтарынан алдыҡ, улар республика архивында һаҡлана. Беҙҙең ата-бабаларыбыҙ Казан ханлығында йәшәгән. Казан Яуыз Иван тарафынан яулап алынғандан һуң, улар әлеге Башҡортостан ерҙәренә күсеп ултырған. 1795 йылғы ревизские сказки мәғлүмәттәре буйынса Ғатауллиндарҙың нәҫел дауамы Өфө наместничествоһы Бәләбәй өйәҙенең Әбделкәрим ауылында (әлеге Йәрмәкәй районы) йәшәгән. Әбделкәрим ауылында ата-бабаларыбыҙҙың дүрт быуыны — Юлыҡ, Байрам, Сәлим, Фәтҡулла көн иткән. Артабан тарих Дүсән ауылы менән бәйле, Фәтҡулла Сәлимов яңы урынға күсенә, — тип һөйләй Урал Риза улы. — Беҙҙең бурысыбыҙ — Мәскәү hәм Санкт-Петербург архивтарында булған 1-се hәм 4-се ревизские сказки менән эшләү, был беҙгә быуындар бәйләнеше хаҡында тағы ла тәрәнерәк белергә мөмкинлек бирәсәк. Тағын бер тикшерелмәгән арауыҡ — һуңғы тапҡыр халыҡ һаны алынған 1859 йылдан алып дәүләт менән ваҡытлы хөкүмәт идара итә башлаған 1917 йылдар. Әлеге осорҙа халыҡ иҫәбе муллалар тарафынан метрика ҡағыҙҙарында иҫке төрки телдә ғәрәп графикаһы менән алып барылған, был уҡыу өсөн ауырлыҡ тыуҙыра, белгестәрҙең ярҙамы кәрәк.\nТуғанлыҡ сылбырын бергә ялғау, нәҫелеңдең тамырҙары менән яҡындан танышыу ул — бик ҡыҙыҡлы hәм мауыҡтырғыс шөғөл.\nФото Муллағәлиевтар hәм Ғатауллиндарҙың ғаилә архивынан.


Йәкшәмбе уҙған сәйәси кампанияла төбәктә йәшәүселәрҙең 72 процентҡа яҡыны ҡатнашты - Bash.News\nЙәкшәмбе уҙған сәйәси кампанияла төбәктә йәшәүселәрҙең 72 процентҡа яҡыны ҡатнашты https://bash.news/news/105080_jkshmbe_uan_sjsi_kampaniyala_tbkt_jshselre_72_procenta_yayny_atnashty\n09 сен 2019, 20:56\nБашҡортостандың Үҙәк һайлау комиссияһында таңғы сәғәт биштән район-ҡалаларҙа тауыш биреүселәр, ҡулланылған бюллетендәр, протоколдар һанына бәйле таблица төҙөлә. Яҙыуҙар буйынса сәйәси кампанияла бигерәк тә Салауат районында йәшәүселәрҙең юғары әүҙемлек күрһәтеүе һиҙелә.\nЭльвира Ғәлиева, Салауат районы территориаль һайлау комиссияһы секретары: “Беҙҙең районда 44 участка булды, ике участкала КОИБ-тар ҡулланылды. Һайлау бик әүҙем үтте, халыҡ күпләп ҡатнашты, 94 процент. Сәғәт бишкә тиклем протоколдар төҙөнөк тә, Өфөгә юл тоттоҡ”.\nТерриториаль комиссияларҙа һайлау һөҙөмтәләре буйынса протоколдар, акттар төҙөлә. Әммә эш бының менән генә сикләнмәй. Рәсми документтар Башҡортостандың Үҙәк һайлау комиссияһында яңынан ҡаралды. Республика буйынса бюллетендәр иртәнге сәғәт туғыҙға эшкәртелгәйне. Уға ярашлы, һайлау хоҡуғына эйә булған граждандарҙың 71, 8 проценты ҡатнашыуы билдәле. Статистик мәғлүмәттәргә ярашлы, иртәнге сәғәт һигеҙгә тиклем алтмыш меңдән ашыу кеше тауыш биргән. Белгестәр билдәләүенсә, һайлау ваҡытының ике сәғәткә оҙайтылыуы - уңышлы башланғыс.\nИндира Гәрәева, Саҡмағош районы территориаль һайлау комиссияһы секретары: “Был үҙгәреште халыҡ ҡыуаныс менән ҡабул итте. Сәғәт етегә бик күп кеше килде. Кистән дә һиҙелде. Бик күптәр 8-ән 9-ға тиклем үҙҙәренең гражданлыҡ бурыстарын килеп үтәнеләр”.\nБыйыл "мобиль һайлаусылар" һаны артыуы күҙәтелә. 51 меңдән ашыу кеше был мөмкинлек менән ҡулланып, теркәү урынан ситтә булған уңайлы участкаларҙы һайлай. Илдең баш ҡалаһында йәшәүсе яҡташтарыбыҙ ҙа мөһим сәйәси кампаниянан ситтә ҡалманы.\nМарат Ғәҙелов, Башҡортостан үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе урынбаҫары: “Быйыл эксперимент булараҡ Мәскәүҙә утыҙ һанлы һайлау участкаһы булдырылғайны, уның ярҙамында төбәк башлыҡтарын һайлаусы Рәсәй граждандары тауыш бирә алды. Илдең баш ҡалаһында Башҡортостанда ойошторолған сәйәси кампания буйынса һайлауҙа ҡатнашыуға 195 ғариза ҡабул ителгәйне, участкаларға 148 яҡташыбыҙ килде”.\nБашҡортостанда барлығы 3434 һайлау участкаһы эшләне, шулай уҡ халыҡ ваҡытлыса булған урындарҙа - шифахана, дауахана, тәфтиш изоляторҙары һәм Өфө тимер юлы вокзалында ла тауыш биреү мөмкинлеге булды. Баш ҡалалағы барлыҡ участкалар ҙа видеокүҙәтеү камералары менән йыһазландырылғайны. Төбәктең үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Илона Макаренко билдәләүенсә, сәйәси кампания ойошҡан рәүештә, тыныс үтте.\nИлона Макаренко, Башҡортостандың үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе: “8 сентябрҙә Башҡортостан Үҙәк һайлау комиссияһына 24 мөрәжәғәт килде. Уларҙың күбеһе аңлатыу характерында. Тәү сиратта, һорауҙар һайлау тәртибе, ҡайҙа тауыш биреүгә бәйле ине. Участкаларҙың эшмәкәрлеге буйынса рәхмәт һүҙҙәрен еткереүселәр булыуы ла ҡыуандырҙы”.\nШул уҡ ваҡытта Республика башлығынан тыш, Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайҙың Ҡояшлы һәм Комсомол округтарына депутаттар ҙа һайланғайны, улар буйынса ла "Берҙәм Рәсәй" партиялары ағзалары үткән. Әлегә урындағы үҙидаралыҡтарға ышаныс белдерелгән халыҡ һайланыусыларына бәйле мәғлүмәттәр эшкәртелә.


20 Сентябрь 2018, 14:35\nӨФӨ, 2018 йыл, 20 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/. Өфөлә «Мөхәмәтша Буранғолов — сәсән, драматург, йәмәғәт эшмәкәре» тип аталған халыҡ-ара ғилми-ғәмәли конференция була, сара уның тыуыуына 130 йыл тулыуға арналған.\nКонфереция эше М. В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейының конференциялар залында 2018 йылдың 26 октябрендә ойошторола.\nБөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының Башҡарма комитетынан хәбәр итеүҙәренсә, йыйылыусылар түбәндәге йүнәлештәр буйынса сығыш яһай:\n1. ХХ быуат башындағы башҡорттарҙың милли яңырыуы: М.А. Буранғоловтың ғалим һәм йәмәғәт эшмәкәре булараҡ формалашыуы.\n2. Башҡорт драматургияһы һәм М.А. Буранғоловтың уның үҫешенә индергән өлөшө.\n3. «Урал батыр» эпосы заманса сәнғәттә, әҙәбиәттә һәм философияла.\n4. М. А. Буранғолов - Башҡортостанда академик фольклористикаға нигеҙ һалыусы.\n5. ХХ быуаттың тәүге яртыһында Башҡортостан тарихында М. Буранғолов дәүере.\n6. Эпик сәсәнлек - донъя халыҡтары мәҙәниәтенең үҙенсәлекле күренеше.\n7. Сәсәнлек сәнғәтенең хәҙерге торошо һәм формалары.\nКонференцияла ҡатнашыуға ғалимдар, уҡытыусылар, аспиранттар, тыуған яҡты өйрәнеүселәр, мәҙәниәт һәм сәнғәт хеҙмәткәрҙәре, йәмәғәт берләшмәләре вәкилдәре, мәғариф ойошмалары хеҙмәткәрҙәре саҡырыла.\nҠатнашыу бушлай. Эштәрҙе 2018 йылдың 20 октяренә тиклем [email protected], [email protected] электрон адресына ебәрергә кәрәк.\nМөхәмәтша Буранғолов — драматург, фольклорсы, башҡорт әҙәбиәте классигы, башҡорт халыҡ ижадын өйрәнеүсе һәм фольклор йыйыусы, Башҡорт АССР-ының халыҡ сәсәне, СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы.


Башҡортостанда Алдар батырға һәйкәл ҡуйыла | Всемирный курултай башкир\nБелеүебеҙсә, 2013 йылда БР Хөкүмәте Баймаҡ ҡалаһының 75 йыллығын һәм Баймаҡ ҡойоу-механика заводының 100 йыллығын үткәреү буйынса саралар планын раҫларға әҙерләнгәндә район йәмәғәтселеге Бөрйән ырыуының күренекле шәхесе, яугир һәм полководец, мәғрифәтсе һәм дипломат, халҡыбыҙҙың милли геройы Алдар Иҫәкәев (ысын исеме – Алдар Иҫәнгилдин) хөрмәтенә ҡала уртаһында монументаль һәйкәл асыу тәҡдиме менән мөрәжәғәт иткәйне. Алдар батыр, билдәле булыуынса, Нуғай даруғаһы Бөрйән улусында (хәҙерге Баймаҡ районы) тыуған, тархан, башҡорт ихтилалдары башлығы. 17-се быуат аҙағында урыҫ армияһының Ҡырым һәм Аҙау (Азов) походтарында ҡатнаша. 1696 йылда Петр I уға вариҫи тарханлыҡ ярлығы (грамота) һәм алтын яҙыулы көмөш ҡынлы ҡылыс бүләк итә.\nБаймаҡта Алдар батырға һәйкәл асыу халҡыбыҙҙың тарихын ололау, арҙаҡлы шәхестәребеҙҙе күтәрмәләү, улар өлгөһөндә йәш быуынды тәрбиәләү йүнәлешендә башҡарылған ҙур эш булыр ине. Былтыр 10 ноябрҙә ҡалала үткән Баймаҡ районы башҡорттары ҡоролтайының ҙур йыйынында ла ошо мәсьәлә күтәрелде.\nХалыҡтың мөрәжәғәтен район хакимиәте хуплап ҡаршы алды һәм Алдар батырға һәйкәл эшләүҙе ойошторҙо. Әле был изге эш тамамланыу өҫтөндә. Ләкин шул уҡ ваҡытта был проектты тормошҡа ашырыу өсөн финанс саралары етешмәй. Сөнки ул күп сығымдар талап итә. Һәйкәл төҙөү өсөн бюджеттан бер тин дә ҡаралмаған. Шуның өсөн Баймаҡ районы башҡорттары ҡоролтайының башҡарма комитеты үҙенең сираттағы ултырышында мәсьәләне хәл итеү ниәтенән милләттәштәребеҙгә мөрәжәғәт менән сығыш яһарға булды. Мөмкинлеге булған һәр башҡорт хәленән килгәнсә түбәндә күрһәтелгән иҫәпкә аҡса күсерһә, һәйкәлде төҙөү һәм уны урынлаштырыу мәсьәләһе тиҙерәк хәл ителер ине.\nБашҡорт халҡының тарихына һәм киләсәгенә битараф булмайыҡ, милләттәштәр, был акцияла әүҙем ҡатнашайыҡ, уға үҙ өлөшөбөҙҙө индерәйек. Алдар батыр – арҙаҡлы яҡташыбыҙ ғына түгел, ул бөтөн башҡорт халҡының милли геройы һәм ғорурлығы ла!\n« Шейх Зайнулла Расулев в суфийской традиции Урало-Поволжья\nКөйөргәҙе ҡоролтайы: Халыҡты мәҙәниәт аша берләштерергә »


Шәкәр диабеты менән сирләмәйем, тиһәң...\n12 Май , 23:00\nБыл ауырыу ниндәй сәбәптәргә бәйле барлыҡҡа килә? Төрлө йәштә организмда шәкәр нормаһы күпме булырға тейеш? Барыһы хаҡында - яҙмала.\nИнсулин етмәүе, һөҙөмтәлә ҡанда глюкозаның артыуы, тағы аҙыҡ менән углеводтарҙы үҙләштереүҙең боҙолоуы сәбәпле шәкәр диабеты барлыҡҡа килә, ти белгестәр.\nБеҙ көн һайын ҡулланған аҙыҡ ҡанға шәкәр (глюкоза) биреп, бөтә тән буйлап тарала һәм энергия сығанағы булып тора. Әгәр организм был шәкәрҙе дөрөҫ файҙаланмаһа, уның ҡандағы кимәле норманан арта. Был ҡанда һәм бәүелдә шәкәрҙең күбәйеүенә килтерә.\nШәкәр диабеты барлыҡҡа килеүенең төп сәбәптәре — дөрөҫ туҡланмау, аҙ хәрәкәтләнеү, артыҡ тән ауырлығы. Өҫтәүенә, сирҙең нәҫелдән күсеүе ихтимал, ауырыу йәки йәрәхәт һөҙөмтәһендә көсөргәнеш кисереүҙең дә ауырыуға юлыҡтырыуы мөмкин.\nСаманан тыш күп ашау, организмға физик эш, көсөргәнеш етмәүе, өйҙәге, эштәге күңелһеҙ хәлдәр, стресс — шәкәр диабетына килтергән төп сәбәптәр. Матдәләр алмашыныуы - углеводтар, майҙар, аҡһымдар әйләнеше тиккә генә боҙолмай. Нәҡ ошо тайпылыштарға бәйле лә инде шәкәр диабеты.\n*14 йәшкә тиклемге балаларҙа — 3,33-5,55 ммоль/л;\n* өлкәндәрҙә — 3,89-5,83 ммоль/л;\n* 60 йәштән уҙғандарҙа — 6,38 ммоль/л;\n* ауырлы саҡта — 3,3-6,6 ммоль/л булырға тейеш.\nҺау-сәләмәт булайыҡ, сәләмәтлек менән бәйле ниндәй ҙә булһа проблемалар борсой икән, табиптарға күренеүҙе ғәҙәт итәйек.


Йылайыр районында яңы мәсет төҙөлдө // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nЙылайыр районында яңы мәсет төҙөлдө\n12:51, 7 декабря 2012 Йәмғиәт\nЙылайыр районының Ишбулды ауылында яңы мәсет асылды. Ауыл халҡы уны «Айыҡ ауыл» республика конкурсында еңеп алған аҡсаға төҙөгән.\nРәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назаратының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, әлеге конкурста ауыл өсөнсө урын яулаһа ла, еңеп алынған средстволар мәсет төҙөүгә генә түгел, балалар майҙансығын булдырыуға ла еткән. Шулай уҡ ауылда ике ҡоҙоҡ ҡаҙылған. Шулай итеп, Ишбулдыла һәр ваҡыт киҫкен торған һыу мәсьәләһе тулыһынса хәл ителгән.\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ, «Айыҡ ауыл» республика конкурсының һөҙөмтәләре майҙа иғлан ителгәйне. Ҡатнашыусылар һәм еңеүселәр араһында мосолмандар, шул иҫәптән имамдар әҙ булманы. Улар билдәләүенсә, исламда алкоголле эсемлектәр тыйыла, шуға күрә конкурс идеяһын улар тәүгеләрҙән булып ҡабул иткән.


Бер аҙна дауамында дауахана янындағы урманда ятҡан пенсионерҙың хәле ауыр булып ҡала » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Бер аҙна дауамында дауахана янындағы урманда ятҡан пенсионерҙың хәле ауыр булып ҡала\n18.07.2019 Бер аҙна дауамында дауахана янындағы урманда ятҡан пенсионерҙың хәле ауыр булып ҡала\n17 июлдә Башҡортостанда Октябрьский ҡалаһы дауаханаһында комиссия булды. Күҙәтеү төркөмө ағзалары станционарҙа ярҙам алғандан һуң өйөнә ҡайтып етмәгән 64 йәшлек ир менән булған хәлде тикшерергә килгән. Быға тиклем оло йәштәге ирҙе эҙләгән волонтерҙарға һылтанма яһап, киң мәғлүмәт саралары аҙна буйы дауахана янында ятҡан һәм уға бер кем дә ярҙам күрһәтмәгән пенсионер тураһында хәбәр итте.\nКомиссия ағзаһы — Башҡортостандағы «Берҙәм Рәсәй» партияһының «Сәләмәт киләсәк» проекты йәмәғәт советы рәйесе, республика парламенты депутаты Римма Үтәшева быларҙың барыһы ла ысынбарлыҡҡа тап килмәй тип белдерҙе. Уның һүҙҙәре буйынса 2 июлдә ирҙе арҡаһы ауыртыу сәбәпле «ашығыс ярҙам» менән дауаханаға килтергәндәр. Кәрәкле ярҙам күрһәткәндән һуң уны стационарға ятырға күрһәтмә булмағас өйөнә ҡайтарғандар. Табиптар иргә йәшәгән урындағы поликлиникаға мөрәжәғәт итергә тәҡдим яһаған. Тик ауырыу өйөнә ҡайтып етмәгән. Ул яңғыҙы йәшәгәс, туғандары уның юғалыуын ҡапыл абайламаған. Ирекмәндәр ирҙе тик 7 июлдән генә эҙләй башлаған. Бер көндән, 8 июлдә улар уны урманда табып алған һәм ауыр хәлдә дауаханаға оҙатҡан.\n«Әлеге ваҡытта ир яһалма тын алдырыу аппаратына тоташтырылған. Уның хәле ауыр, бер аҙ тотороҡланғас уны Өфөләге Республика клиник дауаханаһына килтерергә мөмкин буласаҡ. Ирҙең ике туған апайы табиптарға дәғүә белдермәй», — тип хәбәр итте Римма Үтәшева.\n«Берҙәм Рәсәй» партияһының төбәк бүлеге матбуғат хеҙмәте белдереүенсә, был хәлде тикшергәндән һуң депутат өлкән йәштәгеләрҙе стационарҙан яңғыҙҙарын сығарыуҙы тыйырға тәҡдим итте.\n«Яңғыҙ өлкәндәр ярҙамға айырыуса мохтаж. Яҡын арала беҙ республиканың Дәүләт Йыйылышы ултырышында бындай ауырыуҙарға өйҙәренә ҡайтып етеүгә медицина персоналы ярҙам итеүен йәки туғандарын саҡырыу мөмкинлеген закондарға өҫтәмә индереү мөмкинлеген ҡараясаҡбыҙ», — тине Римма Үтәшева.


Йортто төҙөкләндереүгә кредит | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n03 декабря 2019 — 18:27 ГТРК «Башкортостан»\nКиләһе йылдан ауыл халҡы банктарға үҙҙәренең йорттарын төҙөкләндереүгә льготалы кредит һорап мөрәжәғәт итә ала. Хөкүмәт процент ставкаларын субсидиялай, улар ауыл халҡы өсөн 5 проценттан артмаҫҡа тейеш. Премьер-министр Дмитрий Медведев ауыл ерендә өйҙө төҙөкләндереү өсөн бирелгән ҡулланыу кредиттары буйынса алып еткерелмәгән килемде банктарға ҡайтарыу ҡағиҙәләрен раҫланы.\n1 ғинуарҙан уҡ граждандар банктарға йортҡа электр, һыу һәм газ, йылытыу һәм канализация үткәреү, шулай уҡ подряд килешеүе буйынса торлаҡты ремонтлау өсөн кредит биреүҙе һорап мөрәжәғәт итә ала. Күпселек төбәктәр өсөн кредиттың күләме 250 мең һумға етә. Ленинград өлкәһендә һәм Алыҫ Көнсығыш төбәктәрендә йәшәүселәр 300 мең һумға тиклем алырға мөмкин.


«Евразия йөрәге-2022» фестиваленә танылған йырсы Дима Биландың килеүе көтөлә\n17 Июнь , 06:41\n24-26 июндә Өфөлә күптән көтөлгән йыр-моң байрамы – «Евразия йөрәге» халыҡ-ара сәнғәт фестивале уҙғарыла. Фестивалде ойоштороусылар йәнә баш ҡала һәм республика халҡын һәм ҡунаҡтарын форумды уҙғарыу күләме, башҡарыусыларҙың донъяуи кимәле, стилдәрҙең һәм йүнәлештәрҙең киңлеге менән ҡыуандырырға әҙер.\n«Евразия йөрәге» халыҡ-ара сәнғәт фестивален ойоштороусылар йәнә баш ҡала һәм республика халҡын һәм ҡунаҡтарын форумды уҙғарыу күләме, башҡарыусыларҙың донъяуи кимәле, стилдәрҙең һәм йүнәлештәрҙең киңлеге менән ҡыуандырырға әҙер. Сара «Торатау» конгресс-холы амфитеатрында була.\n24 июндә фестиваль «Башҡортостанда тыуғандар» программаһы менән асыла. Унда төрлө миҙгелдәрҙә «Голос» шоуында ҡатнашҡан яҡташтарыбыҙ сығыш яһай. Шулай уҡ Башҡорт дәүләт филармонияһының Башҡортостандың халыҡ артисы Олег Касимов етәкселегендәге Эстрада-джаз оркестрын тыңларға мөмкин. Беренсе көндө хедлайнерҙары — «ТенорА XXI века» арт-проекты һәм «Пицца» төркөмө.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ОЛО ЕҢЕҮ КЕСКӘЙ ЙӨРӘКТӘРҘӘ... - 2015 - Мәҡәләләр\nОЛО ЕҢЕҮ КЕСКӘЙ ЙӨРӘКТӘРҘӘ...\nИлһөйәрлек - ул тыуған илеңде хозур тәбиғәте, ата йорто шунда булған, туғандарың шул ерҙә йәшәгән өсөн генә яратыу түгел. Илһөйәрлек - ул илеңдең тарихын белеү, халҡың кисергәндәргә ихтирам менән ҡарау, ата-бабаң телендә һөйләшеү һәм улар йырлаған йырҙы йырлау, бейегән бейеүҙе бейеү, бер һүҙ менән әйткәндә - асылыңды белеү. Ә кеше үҙ асылын тик үҙенең милли мөхитендә тәрбиәләнгән осраҡта ғына таба ала, тимәк, милләтенең рухи байлығын кескәй сағынан уҡ күңеленә һеңдереп үҫкәндә генә ул илһөйәр буласаҡ. Ә бының өсөн нимә эшләргә кәрәк һуң? Ошо көндәрҙә баш ҡаланың "Башҡортостан" дәүләт концерт залында үткән "Тамыр" балалар телеканалының "Оло Еңеү кескәй йөрәктәрҙә" тип аталған сираттағы байрамына килеүсе тамашасылар был һорауға яуап тапты кеүек.\nҺуңғы йылдарҙа күптәр урынлыға ла, урынһыҙға ла йәш быуынды, бигерәк тә балаларҙы, илебеҙҙең тарихи үткәндәрен насар белеүҙә, бөйөк шәхестәргә ҡарата ихтирам кәмеүендә ғәйепләргә күнегеп китте. Әммә патриотик тәрбиә балалар баҡсаһында ла, мәктәптә лә башланмай, уға нигеҙ ғаиләлә һалына икәнен күптәр онотоп китә. Ә бына "Тамыр" балалар телеканалы тамашаһына килеүсе йәш ата-әсәләр, өләсәйҙәр был хәҡиҡәткә күптән төшөнгән кешеләр. Шулай булмаһа, балаларҙың талантын балҡытыуға күп көс һалған, ысын илһөйәрлек, телһөйәрлек мәктәбенә әйләнгән "Тамыр" телеканалын иң яҡынылай күреп баһаламаҫ, бала-сағаһын етәкләп, ул ойошторған, туған телдә яңғыраған тамашаларға йөрөмәҫ ине бит. Йылдағыса, сағыу биҙәлгән сәхнә, етди ҡараш, күңел йылыһын һалып әҙерләнгән концерт программаһы кескәй тамашасыларҙы ысын яу ҡырына, батыр һалдаттар араһына, танктар һәм самолеттар донъяһына сәйәхәт ҡылдырҙы. Был ҡыҫҡа ғына ваҡыт эсендә кескәй артистар 1941-1945 йылғы Бөйөк Ватан һуғышында Еңеү яуларға ярҙам иткән һәр звено тураһында мәғлүмәт еткерҙе, уларға арнап сығарылған йырҙарҙы башҡарҙы, бейеүҙәрҙе бейене. Сәхнә хужаларының күҙ уңынан яуҙа ҡатнашҡан батыр аттар ҙа, иң шәп танктар, самолеттар, яу ҡоралдары ла ситтә ҡалманы. Һалдаттар, почтальондар, ашнаҡсылар, табиптар - һәр кемдең дөйөм эшкә индергән өлөшө тейешенсә сағылдырылды. "Тамыр" балалар телеканалының байрамына килеүсе кескәйҙәр Башҡортостандан 280 яугирҙың Советтар Союзы Геройы исеменә лайыҡ булыуын, Таһир Кусимов, генерал Шайморатов кеүек батыр йөрәкле шәхестәребеҙ барлығын да белде, Әхмәт Лотфуллин, Рәшит Нурмөхәмәтов кеүек билдәле рәссамдарҙың һүрәттәрен дә күрҙе, тағы әллә күпме файҙалы мәғлүмәттәр тупланы. Иң мөһиме, "Тамыр" балалары тиҫтерҙәренә оло быуын кешеләренә, һуғыш ветерандарына ҡарата хөрмәт һәм ихтирам күрһәтеүҙең мөһимлеген аңғарта алды. Ҡунаҡҡа саҡырылған ветеран олатайҙарға иҫтәлекле бүләктәр тапшырғандан һуң залда ултырыусы бар балалар ҙа бөтәһе бергә дәррәү ҡысҡырып, уларға Бөйөк Еңеү өсөн башҡортса рәхмәт һүҙҙәре әйтте.\n"Тамыр" балалар телеканалы ойошторған тамашала йыл да кескәйҙәр менән булған ҡыҙыҡлы хәлдәргә шаһит булырға тура килә. Ғәҙәттә, бындай ваҡиғалар балаларҙың башҡорт телендә һөйләшә белеү-белмәүенә ҡайтып ҡала. Быйыл да Бауырһаҡ апай шиғыр һөйләтеп, йыр йырлатып бүләктәр таратҡан арала әллә күпме ҡыҙыҡлы күренештәрҙе күҙәтергә тура килде. "Башҡортостан" концерт залының фойеһында ҡуйылған бәләкәй сәхнәгә сығып шиғыр һөйләгәндә, ҡыҙғанысҡа күрә, балаларыбыҙҙың Ватан, һалдаттар, яу темаларына арналған патриотик шиғырҙарҙы әҙерәк белеүе асыҡланды. Әммә "русса аңламаған" Бауырһаҡ апай ярыш аҙағында бик тә ҡәнәғәт күренде. Шулай булмай, уның бүләген эләктерергә теләп, сәхнәгә менеп баҫырға йөрьәт иткән кескәйҙәр барыһы ла тиерлек башҡортса шиғыр һөйләп ишеттерҙе, хатта бер-икәүһе йыр ҙа башҡарҙы бит. Әйткәндәй, ошо "Тамыр" балалар студияһы үткәргән байрамдарҙа ғына баш ҡалабыҙҙа башҡорт балаларының күплегенә, йәш ата-әсәләрҙең сабыйҙары менән башҡортса аралашыуына шаһит булына.\n"Оло Еңеү кескәй йөрәктәрҙә" тип исемләнгән байрамдың тәүге өлөшө батыр яугирҙарға, һуғыш йылдарына арналһа, икенсеһендә тыныс тормош, хеҙмәткә дан йырланды. Һәр сығышында кескәй артистар тиҫтерҙәренә фәһем бирергә, яҡшы өлгө күрһәтергә тырышты. Тамаша һуңында коридорҙа ата-әсәләре кейендереп бөтөүен көтөп тороусы бәләкәстәрҙең осҡонло күҙҙәренән, дәртле итеп атлап барыштарынан уҡ ойоштороусылар үҙ моратына ирешеүенә төшөнөргә була ине. "Мин һәр ваҡыт ололарға ярҙам итәм. Башҡортса ла һөйләшәм, шиғырҙар ҙа беләм. Бөгөн дә бик күңелле булды, мин был байрамды яраттым", - тине ошо уйҙарҙы хуплағандай кескәй Гөлзифа Ҡолһарина. Ә Луиза Рәхимова сәхнәгә "бутҡа ашап уйнарға" сығып, бүләк отоуы тураһында һөйләне. Ҡыҙыҡай бында йыл да килә икән, "Бутҡа ашап алам да, мин дә шулай матур итеп бейергә өйрәнәм", - тип киләсәккә матур хыялы менән уртаҡлашты ул. "Тамыр" балалар телеканалы үткәргән байрам кескәй йөрәктәрҙе илһамландырып, осондороп, хыялдарына ҡанат ҡуйып ебәрҙе шулай.\nИлһөйәрлек ғаиләнән башлана, балаға үҙ асылын табырға тик ата-әсәһе генә ярҙам итә ала шул. Был йәһәттән "Оло Еңеү кескәй йөрәктәрҙә" тип аталған байрамға балаларын етәкләп килтереүсе өфөләр тәүге аҙымды яһаны, тип иҫәпләргә лә була. Рухлы, иленең бөйөк шәхесе булырҙай балалар ошондай сараларҙы күреп үҫергә тейеш.\nЯҙылған: 27.04.15 | Ҡаралған: 1166


Тау булып өйөлгән сүп өйөмдәре\nӨфөнөң Бикбай урамындағы 25 һәм 29/1 йорттары уртаһында тимер-томор өйөмө хасил булыуына төҙөүселәр ғәйепле. Ун ҡатлы йорт төҙөлөшөнән һуң ситкә сығарылмаған опалубкалар, тимер нығытҡыстар һәм бетон ҡоролмалар тирә-йүнде йәмһеҙләй, эргә-тирәлә йәшәүсе халыҡҡа тынғылыҡ бирмәй.\nТутығып бөткән тимер ҡоршауҙар янынан үҫмерҙәр мәктәпкә, ә кескәйҙәр балалар баҡсаһына йөрөй. Дәрестән һуң сүплектә уйнаусы малайҙарҙы ла осратырға була, тип көйәләнә өлкәндәр. Айырыуса бала-сағаның имгәнеү ихтималлығы юғары тип борсола улар\nФлорида Ихсанова, Бикбай урамының 25/1 йортонда йәшәүсе: «9-сы ҡаттан ҡарағанда гел балалар өҫкә менеп йөрөйҙәр. Иргә әйтәм, берәй кеше үлһә, бер бала йығылып имгәнһә, шунан ғына алырҙар был сүпте тимен. Көтәләр гел бәлә, шунан ғына алып ташларҙар бәлки».\nТөҙөлөш эштәрен алып барған фирма Бикбай урамындағы был мөһабәт торлаҡҡа 1996 йылда нигеҙ һала. Йорт бик оҙаҡ күтәрелә. Файҙаланыуға ул 2014 йылдың икенсе яртыһында тапшырылырға һәм йорттоң эргә-тирәһе төҙөкләндерергә тейеш була. Фатир хужаларына күсенергә рөхсәт алмаһа ла, әле үк халыҡ йәшәгәнлеген тойомларға мөмкин.\nЗәлифә Латипова, Бикбай урамында йәшәүсе: «Балалар уйнай мәктәптән һуң, иртән улар бик юҡ , кис күмәктәр. Бала-саға ҡайҙа ышыҡ шунда уйнай. Матур, һәйбәт булһын. Бындай сүплек ҡала эсендә булмаһын».\nТирә-яҡты йәмһеҙләгән сүплек Октябрь районында урынлашҡан. Райондың торлаҡ -коммуналь хужалығының йәмәғәт контроле тарафынан тикшереү ҙә үткәрелгән. Хәүефле тип табылған әлеге сүплеккә ҡарата халыҡ ризаһыҙлыҡ белдерә. Әүҙем йәмәғәтселәр бала-сағаға хәүеф менән янаусы тимер өйөмөн ситкә сығарыуҙы тиҙерәк хәл итергә кәрәк, тигән фекер яҡлы.\nВалентина Саламатина, Сипайлово биҫтәһенең торлаҡ-коммуналь хужалығы буйынса йәмәғәт контроле рәйесе урынбаҫары: «Был 29/1 йортон төҙөүҙән һуң ҡалған опалубкалар. Халыҡ ҡәнәғәтһеҙлек белдерҙе. 11 йыл элек йорт төҙөлгән, әммә ул файҙаланыуға тапшырылмаған. Төҙөлөш - сүп-сары ситкә сығарылмай ҡалған. Балалар ошо майҙансыҡта уйнай. Йығылып күп йәрәхәтләнәләр.\nСипайлово биҫтәһендәге әлеге сүплек хаҡында Октябрь районы хакимиәте хәбәрҙар. Майҙан төҙөлөш алып барыу өсөн 2015 йылдың 16 июленә тиклем бүленгән.\nАлексей Оридорга, Өфөнөң Октябрь районы хакимиәтенең капиталь төҙөлөш бүлеге етәксеһе: «Сипайлово биҫтәһендә был проблемалы йортта бөгөнгө көнгә төҙөлөш-монтаж эштәре тулыһынса башҡарылған, инженер селтәрҙәр һуҙылған, дәүләт торлаҡ төҙөлөшө комитеты янғын хәүефһеҙлеген тәьмин итеүсе эштәрҙе тамамлауҙы талап итә. Ошо эштәр теүәлләнгәс, акт төҙөләсәк һәм йорт файҙаланыуға тапшырыласаҡ. Һәм йорттоң тирә-яғы төҙөкләндерелеп, был кострукциялар алынасаҡ».\nБәлә аяҡ аҫтында. Уның эргә-тирәһен таҫма менән уратып алыу ҙа урынлы. Бала-сағаға бәйле бәхетһеҙ осраҡты көтмәйенсә Бикбай урамында 29/1 йортто төҙөгәндән һуң ҡалған сүплектән ҡотолоуҙы тиҙләтеү бик тә мөһим. Был майҙанда заманса балалар майҙансығы ҡалҡып сыҡһын өсөн таҙалыҡ һәм тышҡы матурлыҡҡа яуаплы ойошмалар бер төптән эш алып барырға тейеш.


Яулайһы бейеклектәр алда әле » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Иҡтисад » Яулайһы бейеклектәр алда әле\nБашҡортостанда эшкәртеү сәнәғәте һәм аҙыҡ-түлек етештереү өлкәһе өсөн белгестәр әҙерләгән махсус уҡыу йорттары байтаҡ ҡына. Мәләүез күп профилле һөнәри белем биреү колледжы — ана шундайҙарҙың береһе. Уҡыу йортона йәштәр ҙур теләк менән белем эстәргә килә.\nКолледждың тарихы 1961 йылдарға барып тоташа. Шул мәлдә ул Күмертау тау-механика техникумының филиалы була, ә 1964 йылдан башлап эшмәкәрлеген Мәләүез аҙыҡ-түлек етештереү техникумының киске бүлеге булараҡ дауам итә. 1992 йылдан иһә уҡыу йорто — Мәләүез механика-технология техникумына, 2015 йылдан Мәләүез күп профилле һөнәри белем биреү колледжына әйләнә.\nБында республика райондарынан тыш, Ырымбур өлкәһенән, Себер тарафтарынан, Волга буйы округтарынан 1377 студент уҡый. Йәштәр көндөҙгө һәм ситтән тороп уҡыу бүлегендә “Иҡтисад һәм бухгалтер иҫәбе”, “Һөт һәм һөт ризыҡтары технологияһы”, “Әсетеү һәм шарап эшләү технологияһы”, “Сәнәғәт ҡорамалдарын монтажлау һәм техник эксплуатациялау”, “Ит һәм ит ризыҡтары технологияһы”, “Бина һәм ҡорамалдар төҙөү һәм эксплуатациялау”, “Һыуытҡыс-компрессор машиналарын һәм ҡорамалдарын монтажлау һәм эксплуатациялау”, “Металл булмаған төҙөлөш конструкциялары етештереү” һөнәрҙәре буйынса белем ала.\nКөйөргәҙе районының Маяҡ ҡасабаһы филиалында студенттар “Умартасы”, “Тракторсы-машинист”, “Ветеринар-фельдшер”, “Машина-трактор паркын ремонтлау һәм техник хеҙмәтләндереү буйынса белгес”, Күгәрсен районының Мораҡ филиалында иһә “Иретеп йәбештереүсе”, “Һанлы мәғлүмәтте эшкәртеүсе белгес”, “Ауыл хужалығында электр ҡорамалдарын ремонтлау һәм хеҙмәтләндереү электромонтеры” һөнәрҙәрен үҙләштерә.\n– Беҙҙә яҡшы белгестәр әҙерләү өсөн уңайлы шарттар булдырылған. Заманса уҡыу аудиториялары, лабораториялар, оҫтахана, китапхана, компьютер кластары эшләй, студенттар йыл әйләнәһенә ашханала туҡлана, — ти колледж директоры Рита Мәҙәрик ҡыҙы Сәмиғуллина. — Ситтән килгәндәр өсөн 100 уҡыусыға иҫәпләнгән ятаҡ ҡаралған, ял бүлмәһе бар, автомат кер йыуыу машиналары, душ кабиналары урынлаштырылған.\nСпорт һөйөүселәр ике спорт һәм бер тренажер залына йөрөй. Спорт менән ныҡлап шөғөлләнгән студенттар өсөн төрлө секциялар ойошторолған. Шуныһы ҡыуаныслы — студенттар Рәсәй, республика кимәлендә үткәрелгән спорт ярыштарында ҡатнашып, төрлө наградаларға лайыҡ булған.\nКолледж уҡытыусылары һәм студенттары, Рәсәй, республика кимәлендәге конкурстарҙа, конференция һәм олимпиада ярыштарында әүҙем ҡатнашып, яҡшы һөҙөмтәләргә өлгәшә. Мәскәүҙә “Алтын көҙ” күргәҙмәһендә яуланған алтын, көмөш һәм бронза миҙалдары ла бар. 2016-2017 йылдарҙа “WorldSkills” конкурсында алтын, көмөш, бронза миҙалдар һәм I, II, III дәрәжә дипломдар яулап, уҡыу йортоноң данын тирә-яҡҡа танытҡандар. 2018 йылда колледж “Рәсәйҙең иң яҡшы 100 махсус урта белем биреү йорто” исемлегенә лә ингән. “Комсомольская правда” гәзите ойошторған “Һөнәри белем биреү буйынса иң яҡшы уҡыу йорто-2018” конкурсының “Иң яҡшы колледж” номинацияһында бишенсе урынға лайыҡ булған. “Фәнгә бер аҙым” республика фәнни-ғәмәли конференцияһы ла йыл һайын ошо колледж базаһында уҙа. Студенттар төрлө кимәлдәге исемле стипендияларға лайыҡ.\nКолледж әҙерләгән белгестәрҙең күбеһе әле Себер тарафтарында, Мәскәү, Санкт-Петербург кеүек ҙур ҡалаларҙа, күрше республикаларҙа уңышлы эшләп йөрөй, үҙ төҙөлөш ойошмаларын булдырып, эшҡыуар булып киткәндәр ҙә бихисап.\nСтуденттар производство практикаһын ҡаланың һөт-консерва комбинатында, һыра, шәкәр заводтарында, элеваторҙа, “Мастер-А” ойошмаһында, баш ҡалабыҙҙың “НУМИК” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәттәрендә үтә. Уҡыу йортон тамамлаусыларҙың күпселеге белемен артабан Башҡортостан дәүләт аграр университетында, Башҡорт дәүләт университетының Стәрлетамаҡ филиалында дауам итә.\nБашҡортостандың Мәғариф министрлығы ярҙамында белем усағында “Төҙөлөш тармағында техниктарҙың һөнәри компетенцияһын формалаштырыуҙың дуаль моделе” темаһына инновациялы майҙансыҡ эшләй башланы. Әле уҡыу йортонда матди-техник базаны яҡшыртыу, тыуҙырылған шарттарҙы артабан камиллаштырыу, уҡыу корпустарын һәм дөйөм ятаҡты ремонтлау эштәре алып барыла.


Ғәлимйән Тағандың эмиграциялағы хеҙмәттәре\n5 Апреля , 15:29\nБашҡорт милли хәрәкәтендә ҡатнашҡан, заманалар шауҡымында яҙмыштары ҡырҡа боролош алып, ғүмерҙәрен ситтә йәшәп үткәрергә мәжбүр булған башҡорт зыялылары аҙ булмаған тарихыбыҙҙа. Шундайҙарҙың береһе – Ғәлимйән Таған. Үкенескә ҡаршы, был шәхес хаҡында беҙҙең архивтарҙағы мәғлүмәттәр әлегә өйрәнелеп бөтмәгән, ә бына сит ил архивтарында, музейҙарында Башҡорт улы Тағандың эмиграциялағы тормошо тураһында ҡыҙыҡлы материалдар байтаҡ икән. Был хаҡта «Боронғо Өфө» республика тарихи-мәҙәни музей-ҡурсаулығының фондтар бүлеге мөдире Зилә Ниғмәтуллина менән һөйләштек.\n– Зилә Фәсим ҡыҙы, тапҡан мәғлүмәттәрҙән Һеҙҙең өсөн иң ҡыҙыҡлыһы нимә булды?\n– Венгрияның Будапешт ҡалаһындағы Этнография музейының «Азия» коллекцияһында һаҡланған биҙәкле самурай ҡылысы иғтибарҙы йәлеп итте. Бер быуатҡа яҡын һаҡланған ҡорал япон мәҙәниәтен һәм тарихын өйрәнеүселәрҙә генә ҡыҙыҡһыныу уятмай. Беҙҙең өсөн ҡылыстың әһәмиәте һәм ҡиммәте – уның Ғәлимйән Тағандыҡы булыуында. 1930 йылдың 20 октябрендә музейға тапшырылған ағас һаплы, еҙ менән ҡоростан ҡойолған был ҡылысты Ғ.Таған һис шикһеҙ Япониянан алып килгән. Белеүебеҙсә, ул көнсығыштан Ҡытайҙың Маньчжурияһына, шунан Японияға, артабан 1922 йылда Венгрияға юллана. Бынан тыш музейҙа уның бамбук уғы, ҡулдан туҡылған ҙур булмаған келәме һәм йөн туҡыманан тегелгән аҫма сумкаһы ла һаҡлана икән. Ғөмүмән, тарих фәнендә документаль сығанаҡтар ғына түгел, әйберҙәр ҙә айырым, өҫтәмә мәғлүмәт бирә ала. Был осраҡта музей экспонаттары. Сөнки музей ҡомартҡылары белем сығанағы ғына түгел, улар эмоцияларҙы еткереү, хистәр тыуҙырыу һәләтенә лә эйә. Йәғни әйберҙәр төп нөсхәлә, ысын булыуы менән ҙур әһәмиәткә эйә.\nҒ.Таған 1927 йылдан Венгрияның Милли музейының (һуңғараҡ Венгрияның Этнография музейы тип үҙгәртелә) этнография бүлегендә эшләй башлай. Тап ошо йылда уның тәүге баҫмалары донъя күрә, ғалим-этнограф булараҡ әүҙем эшмәкәрлеге башлана. Был музей фондтарында Таған исеме менән бәйле бер нисә йөҙ әйбер һаҡлана. Ҡулъяҙмалар фондында уның 1939 йылғы венгр телендә һәм ғәрәп алфавитында яҙылған бик күләмле көндәлеге лә бар. Ғөмүмән, уның тураһында мәғлүмәт барлағанда Галимжан, Галимджан, Галимян, хатта йышыраҡ Галимсан һәм Алимсан Таған тип эҙләү һөҙөмтә бирә. Музей экспонаттары булып киткән әйберҙәрҙе ул күбеһенсә экспедицияларҙан алып ҡайтҡан. Мәҫәлән, Ғ.Таған 1930 йылда Төркиәлә экспедицияла булған. Фотолар фондында был сәфәрҙән уның әлегә тиклем баҫылмаған ике фотоһы һаҡлана. Береһендә Ғ.Таған таш йортто фотоға төшөрһә, икенсеһендә – ул ҡырҙа эшләгән экспедиция майҙанында тышта ҡырынып тора.\nШул уҡ йылда төньяҡ Венгрияға ауыл хужалығы буйынса мәғлүмәттәр йыйыу экспедицияһында ҡатнаша. Артабан, 1932 йылда тағы ла Төркиәгә, Балканға, Балтиҡ буйына, Финляндияға сәфәр ҡыла. Һәм, әлбиттә, Венгрияның төрлө тарафтарына юлланған экспедицияларҙа, айырыуса Кишкуншаҡ һәм Надкуншаҡ райондарына сыға. Хатта 1941 йылда, музей штатында булмауына ҡарамаҫтан, Венгрияға ҡайтарылған Төньяҡ Трансильванияға бара. Был этнографик экспедицияларҙан алып ҡайтылған әйберҙәр генә түгел, ә халыҡтың йәшәйеше буйынса тупланған материал һис шикһеҙ венгрҙарҙың XX быуат тарихын өйрәнеүҙә баһалап бөткөһөҙ сығанаҡ булып тора.\nҒ.Таған тарафынан ойошторолған экспедициялар былар менән генә тамамланмай. 1935 йылда ул Румынияның Бихор тип аталған районына бара. Музей фондында был сәфәрҙән ат егеү кәрәк-ярағы, тимер таралғы, ҡаптырма, фотолар, открыткалар, рәсемдәр һаҡлана. 1937 йылда ғалим Урта Тисала венгрҙар тураһында мәғлүмәт йыйыу менән шөғөлләнгән. 1941 йылда Таған вулкан өҫтөндә 76 квадрат метрҙа урынлашҡан Варсаг тигән ҡасабаны өйрәнеүҙә лә ҡатнаша. 1941–1943 йылдарҙа музей фондына Ғ.Таған тарафынан тапшырылған 65 экспонат иҫәпкә алына, улар араһында сигеү өлгөләре, милли кәсеп материалдары, йорт йыһаздары, хужалыҡ әйберҙәре һ.б. бар. Шулай уҡ ғалим-этнограф фото, туҡыма, хужалыҡ, регион, рәсем һәм һынлы сәнғәт коллекцияларын тиҫтәләгән әйберҙәр менән тулыландырған. Был әйберҙәрҙең береһенең дә яҙма материалдары әлегә өйрәнелеп, фәнни әйләнешкә индерелмәгән.\n– Тағандың Башҡорт милли хәрәкәтендәге ролен ҡыҫҡаса анализлап китәйек әле.\n– Ғәлимйән Тағандың сәйәси һәм ғилми эшмәкәрлеге тураһында ғалимдарыбыҙ А.Б.Юнысова, Ф.Ғ.Хисаметдинова һәм М.Н.Фархшатов ентекле яҙҙы. Әлбиттә, Таған Башҡорт милли хәрәкәтендә күренекле һәм билдәле шәхес. Граждандар һуғышы ваҡытында ла ул башҡорт сәйәси етәкселегендә һәм хәрби эштәрҙә хәл иткес ролдәр башҡара. Болғанышлы ваҡиғаларға тиклем ул рус теле уҡытыусыһы була. Хәлле ғаиләлә үҫкән, яҡшы белем алған, заманының уҡымышлы кешеләренең береһе. Беренсе Донъя һуғышы башланғас, офицерҙар әҙерләү өсөн махсус хәрби уҡыу йорттары асыла. Прапорщиктар мәктәбенә урта һәм юғары белемлеләрҙе йыялар. Ғәлимйән Таған да Тифлис ҡалаһындағы ошо мәктәпкә хәрби хеҙмәткә саҡырыла. 1914 йылда инде Рус империяһы армияһы прапорщигы булып Кавказ фронтына ебәрелә. Тифлис мәктәбе, Рәсәйҙең башҡа хәрби уҡыу йорттарынан айырмалы рәүештә, казак ғәскәрҙәре етәкселәрен әҙерләй. Тап шунда Тағандың хәрби карьераһына нигеҙ һалына ла инде.\nРәсәй батшалығы ҡолатылғас, хәрби хеҙмәт тәжрибәһе булған, һуғыш юлы үткән ир-уҙаман, 1917 йылда Башҡорт милли хәрәкәтенә ҡушылып, 25 йәшендә башҡорт ғәскәре төҙөүселәрҙең, аҙағыраҡ Башҡорт казак ғәскәре ойоштороуҙы башлаусыларҙың береһе була. 1918 йылда инде ул – Башҡорт хәрби советы ағзаһы, 5-се Башҡорт йәйәүле полкы командиры. Бер арауыҡта хакимлыҡ үҙәге үҙенең тыуған ауылында булған Ялан кантоны рәйесе лә булып ала. Һуңынан 2-се дивизиялағы 3-сө Башҡорт уҡсылар полкы командиры итеп ҡуйыла. 1918 йылдың аҙағында Рәсәй Көнсығыш сиктәрендәге иң беренсе формалашҡан отряд булып Халыҡ армияһы составына инә. Унан Колчак етәкселегендәге Рус армияһы рәтендә большевиктарға ҡаршы һуғыша. Башҡорт ғәскәре ҡыҙылдар яғына сыҡҡас, Башҡорт милли хәрәкәте лидеры М.Ҡорбанғәлиев кеүек үк, полкы менән Колчак артынан Себергә китә.\n– Сит илдә ул ғалим булараҡ билдәлелек ала, шулай бит?\n– Ғөмүмән, Ғ.Тағандың ни өсөн Япониянан Европаға китергә ҡарар итеүе хаҡында бер нисә фекер бар. Уның дуҫы Ласло Кесе Ковач, Таған 1921 йылда Австрияның баш ҡалаһы Венаға башҡорт эмигранттары йыйылышына барырға була, тип яҙып ҡалдырған. Шул уҡ Ковач, Таған билдәле венгр шәрҡиәтсеһе, үҙенең буласаҡ ҡурсалаусыһы Бенедек Баратош-Балог менән Венгрияла осраша, тип раҫлай. Икенсе тарихсы Шереш Аттила, Таған был ғалим менән Японияла таныша, тип фаразлай. Һәм быны 1920–1921 йылдарҙа Баратош венгр һәм япон университеттары араһындағы килешеү буйынса Японияла юғары уҡыу йортонда эшләүе менән аңлата. Ш.Аттила, Таған тап Баратош йоғонтоһонда Венгрияға юллана, тип иҫәпләй һәм Ғ.Таған Венгрияға 1922 йылдың июль айында килгән, тип тә яҙа.\nҒ.Тағандың Венгрияға килеп ете йыл эсендә иҡтисад фәндәре докторы дәрәжәһенә күтәрелеүе – шәхестең ни тиклем маҡсатлы, зиһенле булыуына дәлил. Сит илдә йәшәүенә өс йыл тигәндә, ул диплом эшен венгр телендә яҙыуға өлгәшә. Телде юғары кимәлдә белеүенә шик ҡалмай. Һәм шуғалыр ҙа ул Эске эштәр министрлығына рус телендәге документтарҙы венгр теленә тәржемә итеүгә саҡырыла. Тәржемәсе вазифаһын Ғ.Таған 1925 йылдан 1930 йылға тиклем үтәй. Йәғни музейға эшкә урынлашҡанға тиклем ул Эске эштәр министрлығында хеҙмәт итә. Был мәғлүмәттең һирәк телгә алыныуы әлеге лә баяғы сығанаҡтарҙың өйрәнелеп бөтмәүе менән аңлатыла. Аңлашыла, әлбиттә, ул рус һәм венгр телдәрен яҡшы белгән, шуға ла уның кандидатураһы раҫланған. Әммә Шереш Аттила уның был вазифала эшләүен тағы бер нәмә менән аңлата. Ул ваҡыттағы Рәсәй һәм Венгрияның сәйәси мөнәсәбәттәрен иҫәпкә алғанда, венгрҙар өсөн Ғ.Тағандың рус милләтенән булмауы ҡулай булған тип яҙа.\n1938 йылдың 22 июнендә Ғ.Таған илдең Этнографтар йәмғиәтенең ассамблеяһында кассир итеп тәғәйенләнә. Фәнни ойошмалағы вазифаға һайланыуы, һис шикһеҙ, уның юғары абруйы хаҡында һөйләй, сөнки бындай почетлы урынға яуапһыҙ кеше ҡуйылмаҫ ине.\n– Ғ.Таған тураһындағы мәғлүмәттәрҙе сит илдәрҙә ҡайҙан эҙләргә була, йәки уның тураһындағы тарихи сығанаҡтар ҡайҙарҙа һаҡлана?\n– Ғәлимйән Таған ғалим-этнограф булараҡ таныла. Төрки халыҡтарҙың һәм шул иҫәптән башҡорттарҙың этнографияһы буйынса венгр һәм немец телендә хеҙмәттәр яҙа. Был баҫмаларҙың Венгрияның Этнография музейында, Будапешт, Вена, Гамбург, Стамбул, Хельсинки, Париж китапханаларында һаҡланыуы тураһында ғалимдарыбыҙ яҙҙы. Бөгөнгө көндә Ғ.Тағандың Туран хәрәкәтендәге ярайһы уҡ әүҙем эшмәкәрлеге лә тулыһынса өйрәнелеп бөтмәгән. Был туралағы документтарҙы Венгрияның Милли архивының «Премьер-министр эргәһендәге милли әҙселек бүлеге», «Туран йәмғиәте» фондтарында һәм «Венгрияның Сит ил эштәре министрлығының сәйәси бүлеге» фондында табырға мөмкин. Бынан тыш яҡташыбыҙҙың эшмәкәрлеге тураһында Этнография музейының ҡулъяҙмалар бүлегендә, шәхси документтар коллекцияһында яҙмалар бар. Ҡыҙыҡлы, мөһим документтар Иштван Сечени исемендәге Милли китапханала һаҡлана. Айырыуса венгр турансылығындағы төп фигура Алайош Паикерттың ҡулдан яҙылған көндәлегенә иғтибар итергә кәрәк. Сығанаҡтар киләсәктә был тема менән махсус шөғөлләнгән ғалимдарыбыҙ тарафынан өйрәнелеп, киң йәмәғәтселеккә еткерелер, тип ышанғы килә.\nҒ.Тағандың эшмәкәрлеге XX\nбыуат башындағы башҡорт халҡы тарихындағы билдәле ваҡиғаларҙы өйрәнгәндә генә түгел, ә киңерәк – Венгриялағы рәсәйҙәр эмиграцияһы тарихын, Туран хәрәкәтен тикшергәндә лә айырым ҡаралырға тейеш. Сөнки был тәңгәлдәге ваҡиғаларҙы Ғәлимйән Тағанһыҙ күҙ алдына ла килтереп булмай.\n– Сит илдә уны күберәк кем итеп беләләр? Ғалиммы әллә эмигрантмы?\n– Ҡыуанысҡа күрә, бөгөн дә сит ил тикшеренеүселәре өсөн ҡыҙыҡлы шәхес булып тора Ғ.Таған. Быны уның бик яҡшы кимәлдә венгр телен белеп, бик күп ҡулъяҙмалар ҡалдырыуы менән дә аңлатырға була. Шереш Аттила уның Туран\nхәрәкәтендәге эшмәкәрлеге менән дә ҡыҙыҡһына. Ул: «Венгр сығанаҡтары буйынса, Рәсәй эмигранттары араһынан башҡа берәү ҙә Таған кеүек киң билдәлелек һәм һөйөү яулай алмаған», – тип яҙа. Ысынлап та, Венгриялағы Туран ойошмаһы 1910 йылда барлыҡҡа килә һәм Урта Азия халыҡтарын, алтай, урал телле милләттәрҙе берләштереү идеяһын пропагандалай. 1930 йылдарҙа был ойошмаға Будапешттағы төрөк, болгар, эстон, фин илселектәренең юғары вазифалағы кешеләре ингән. Шулай уҡ бик күп ғалимдар, сәйәсмәндәр, дипломаттар, күренекле йәмәғәт эшмәкәрҙәре венгр Туран хәрәкәтендә ҡатнашҡан. Почетлы ағзалар исемлегендә алты йөҙҙән ашыу кеше бар. Ғәлимйән Таған, күрәһең, был йәмғиәткә шул уҡ шәрҡиәтсе Бенедек Баратош ярҙамында ылыҡҡандыр. Сөнки 20-се йылдарҙа Баратош әлеге ойошманың вице-рәйесе була. Өҫтәүенә, тап шул ваҡытта фәндә венгрҙарҙың башҡорттар менән йәнәш Манга Хунгариянан сығышлы икәнлеге төп йүнәлеш булып тора. «Туран» журналында Ғ.Тағандың ойошмала уҡыған бер нисә доклады баҫылып сыға. Шулай уҡ уның радиола ла сығыш яһауы билдәле. 1929 йылда ул Туран ойошмаһына ғәмәлдәге ағза итеп алына.\n– Ғәлимйән Таған менән Зәки Вәлидиҙең яҙмыштары оҡшаш та кеүек. Улар эмиграцияла бәйләнеш тотҡанмы икән? Был хаҡта ниндәйҙер мәғлүмәт бармы?\n– Ошо тәңгәлдә Ғ.Тағандың Венгрияла Зәки Вәлиди менән осрашыуы тураһында әйтеп китмәү мөмкин түгел. Әхмәтзәки Вәлиди Абдулҡадир Инан менән Венгрияға 1925 йылда, үҙе генә Ғәлимйән Тағанға 1929 йылда килә. Икенсе тапҡыр килгәнендә ул, ахыры, бер нисә айға туҡтала. Туран йәмғиәте саҡырыуы буйынса килеп, Ә.Вәлиди Рәсәй мосолмандары тураһында доклады менән сығыш яһай. Уны бында элекке ил башлығы булараҡ ҡабул итәләр һәм доклад бик мөһабәт Ғәмәли сәнғәт музейында уҡыла. Уның тәржемәсеһе, әлбиттә, Ғ.Таған була. Ә.Вәлиди венгр Туран ойошмаһының почетлы ағзаһы итеп алына.\nҒ.Таған 1930 йылда Венгрия гражданлығын алыуға өлгәшә. Быға тиклем уның Төркиәгә гражданлыҡ биреүҙәрен һорап мөрәжәғәт иткәне билдәле. Күрәһең, ул Венгрияға ҡарағанда Төркиәгә китеүҙе хуп күргән. Әммә үтенесе кире ҡағыла. Бынан һуң ул Туран йәмғиәтен үҙенең ғилми тикшеренеүҙәрен киң йәмәғәтселеккә, төрки донъяһына еткереүсе берҙән-бер майҙан тип ҡарай.\nВенгр ғалимдары араһында, Ғ.Таған венгр властарынан Ә.Вәлиди менән рәсми мөнәсәбәт булдырыуҙы һораған, тигән фекер\nҙә бар. Әммә Ғ.Таған венгр гражданлығын алғас, илдең Эске эштәр министрлығы уға «Бөйөк төрки дәүләте» төҙөү идеяһын пропагандаламаҫҡа тәҡдим итә. Кесе Ковач фекеренсә, Таған был кәңәште тота.\n– Артабанғы тормошонда Таған Башҡортостан менән ниндәйҙер бәйләнештәр булдыра алдымы икән?\n– Әлбиттә, Тыуған илен һағынғандыр, тип уйлайым. Был тойғо һәр кемгә лә хас. Иҫ киткес аңлы, илһөйәр ғалим да әлеге хистәрҙән мәхрүм булмағандыр. Билдәле булыуынса, Таған 1920 йылда 28 генә йәшендә Тыуған иленән сығып китә. Мәжбүри рәүештә, тип әйтәйек. Ул был юҡһыныуын эш менән баҫҡандыр. Этнография музейында эшләү, күпләп экcпедицияларға сығыу, халыҡ менән аралашыу күңел йыуанысы ла биргән инде. Өҫтәүенә, музейҙа XX быуат башында венгрҙар көньяҡ Башҡортостандан экспедициянан алып ҡайтҡан бик күләмле коллекция бар. Ә Венгриялағы Туран йәмғиәте Тағанға башҡорт эмиграцияһы вәкилдәре менән аралашыу өсөн берҙән-бер сығанаҡ булғандыр. Тыуған илдәре уртаҡ булған кешеләр менән осрашып һөйләшеү, әлбиттә, оло әһәмиәткә эйә. Әйтергә кәрәк, Таған башҡорт еренә башҡа бер ҡасан да әйләнеп ҡайта алмаһа ла, 1942 йылда Советтар Союзына аяҡ баҫа. Киев ҡалаһында ул билдәле венгр ғалимдары Нандор Феттиха һәм Дьюла Ласло менән тәржемәсе булараҡ музей ҡомартҡыларын иҫәпкә алыуҙа ҡатнаша.\n1944 йылдан алып 1948 йылға тиклем Германияла йәшәй һәм Гамбург ҡалаһында мәрхүм була. Йомғаҡлап әйткәндә, Ғәлимйән Таған шәхесе милли азатлыҡ хәрәкәте ағзаһы булараҡ ҡына түгел, ә бөгөнгө тарих күҙлегенән эмиграцияла (бөтөнләй сит-ят илдә) тормоштоң бар баҫҡыстарын үтеп йәмғиәттә юғары һөҙөмтәләргә ирешкән ғалим, музей хеҙмәткәре һәм кеше булараҡ та өйрәнелергә тейеш.\n– Төплө һәм ҡыҙыҡлы әңгәмә өсөн ҙур рәхмәт!


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ТЕЛЕҢ ӘЙТКӘНДЕ ҠОЛАҒЫҢ ИШЕТҺЕН! - 2018 - Мәҡәләләр\nТЕЛЕҢ ӘЙТКӘНДЕ ҠОЛАҒЫҢ ИШЕТҺЕН!\nИнтернет киңлегендә берәүҙең: "Әгәр ҙә мәгәр шулай итмәһәк, беҙ юҡҡа сығасаҡбыҙ, беҙ бөләсәкбеҙ!" - тигән киҫәтеүен уҡығас, йөрәк жыу итеп китте. Бәй, был кеше үҙе үк бөтөү, юҡҡа сығыу программаһын Йыһанға ебәреп ята лаһа, тигән уйҙан тетрәнеп, тиҙ генә ғалимдарҙың ошо хеҙмәтен тәржемәләргә булдыҡ. Уҡыйыҡ һәм ниҙер әйтер алдынан һүҙҙең ниндәй эҙемтәгә юлыҡтырыры тураһында уйлап алырға өйрәнәйек.\n"Ғалимдар шундай һығымтаға килгән: ДНК телмәрҙе һәм уйҙарҙы ҡабул итә! Һәр әйтелгән һүҙ - тормошоғоҙҙо тамырынан үҙгәртергә һәләтле тулҡынлы генетик программа ул. Икенсе төрлө әйткәндә, кемдәр менән аралашаһығыҙ, һөҙөмтәлә нәҫел унан программа ала. Тоҡом өсөн яуаплы молекулалар беҙ һөйләшкәндәге йәки ниндәйҙер телмәр ишеткәндәге акустик мәғлүмәтте үҙенә күсерә. Шулай уҡ ДНК беҙ шым ғына уҡығанда йәки нимәгәлер ҡарағанда яҡтылыҡ мәғлүмәтен дә ҡабул итә. Шул уҡ ваҡытта бер телмәр йәки текст - тоҡомдо һауыҡтырырға, икенсеһе уны йәрәхәтләргә мөмкин.\nМедик-техник Фәндәр академияһы академигы, Нью-Йорк Фәндәр академияһы ағзаһы П. П. Гаряев, кеше һүҙ аша әйткән уйҙары ярҙамында үҙенең генетик аппаратын барлыҡҡа килтерә, тип иҫәпләй. Баҡтиһәң, доғалар генетик аппараттың резерв мөмкинлектәрен уята икән. Хатта өмөтһөҙ сирлеләр ҙә изгеләрҙең доғаһынан һуң һауығыуы билдәле. Изгеләрҙең фатихаһы уларҙың бер нисә быуынына тиклем дауам итә, һаҡлап тора.\nҠарғыш иһә тулҡын программаларын емерә, тимәк, организмдың нормаль үҫешен боҙа. Кешене ихтыярынан, сәләмәтлегенән, ҡайһы бер осраҡта ғүмеренән дә яҙҙырған зомбилаштырыу, сихырлау, әсә ҡарғышында төп ҡорал булып һүҙ тора. Ә хәҙер ғалимдарҙың төп һығымтаһына иғтибар итегеҙ: тулҡын генетикаһын өйрәнеүселәр, кешенең генетик аппаратына уның хужаһы нимә уйлауы, тыңлауы йәки уҡыуы барыбер түгел, ти. Сөнки һәр мәғлүмәт тулҡын генына яҙылып бара икән. Шул уҡ ваҡытта ДНК аппараты мәғлүмәтте кемдән алыуығыҙҙы айырмай: уға тере әңгәмәсе ни, телевизор ни. ДНК молекулалары был мәғлүмәт менән акустик һәм электромагнит тулҡындар ярҙамында бүлешергә һәләтле. Әммә иң ғәжәбе, үҙ тәжрибәләрендә ғалимдар күп "мөғжизәне" йәки генетик һөҙөмтәләрҙе һүҙ ярҙамында тартып килтерә. Улар кеше һүҙен молекулаға - ДНК-ға тәьҫир итергә һәләтле электромагнит тирбәлеүгә әйләндереүсе аппарат уйлап таба. Һөҙөмтәлә ҡайһы бер һүҙҙәрҙең ҡот осҡос мутация гены эффекты барлыҡҡа килтереүе асыҡлана: хромосомалар ҡалтая, өҙөлә, гендар урындары менән алмаша, ДНК киләсәк быуынға тәбиғи булмаған - үҙ-үҙен юҡ итеү программалары эшләп сығара башлай, улар организмда үрсей. Белгестәр баһалауынса, сәйер һүҙҙәр 30 мең ҡеүәтендәге рентген биргән радиоактив нурланыуға тиң мутаген һөҙөмтә бирә. Әгәр кеше өсөн 50 рентген үлемесле доза булып һанала икән, шундай телмәр эшкәртеүенән һуң ул нишләргә тейеш? Бәхеткә күрә, был тәжрибәне арабидопсис үҫемлеге орлоҡтарында үткәрәләр. Улар барыһы ла тиерлек һәләк була. Иҫән ҡалғандары иһә генетик зәғиф, сәләмәт организм үҫешен программалауға һәләтһеҙ. Бер нисә быуындан һуң уларҙың тоҡомо тулыһынса боҙола.\nҒалимдарҙы мутаген эффектының тәьҫир итеү көсөнә бәйле булмауы аптырата. Улар һүҙҙәрҙе ҡысҡырып та, шым ғына ла, шыбырлап та әйтә - һөҙөмтә бер үк. Бәлки, аппарат тауыш тирбәлеше энергияһын көсәйткәндер? Мөмкин түгел, сөнки ул, ғәҙәттә, кеҫә фонаренә көс биргән ике бәләкәй батарея ярҙамында эшләй. 30 мең рентген һөҙөмтәһен алыр өсөн ошо батареялар ҡеүәтенән меңдәрсә тапҡыр көслө көсөргәнеш бирергә кәрәк. Уйланырға урын бар, шулай бит. Тормошта күп ҡатмарлыҡтар йәмәғәт фекере, үҙҙәрен донъя тотҡалары тип уйлаусылар тарафынан һәр көслө затты көсһөҙ итеү һәм яман һүҙ, алкоголь, тәмәке тартыу, бирәнлек, аҙғынлыҡ һ.б. шундай "допинг"тарҙан бәйле итеү өсөн программаланған икәнлеге аңлашыла.\nБик йыш: "Нисек йәшәйһең?" - тигән ябай һорауға нимә тип яуап бирәһегеҙ? "Барырлыҡ... Яйлап ҡына... Барыһы кеүек..." Ир-ат мөхитендә нимә тураһында һөйләшеүегеҙ һәм ниндәй телдә һөйләшеүегеҙҙе күҙәтегеҙ әле. Интернетта ниндәй мәғлүмәт уҡыйһығыҙ, ниндәй тапшырыуҙар ҡарайһығыҙ? Хәҙер аңланығыҙмы инде? Әгәр тормоштағы уңышығыҙ фекерләүегеҙ һәм аралашыуығыҙ кимәленә бәйле икәнен һаман да аңламаһағыҙ, ғалимдарҙың фекеренә ҡолаҡ һалығыҙ.\nКем булырға теләйһегеҙ, үҙ мөхитегеҙгә ниндәй мәғлүмәтте индерергә рөхсәт итәһегеҙ, үҙ көсөгөҙҙө табыр, үҙегеҙгә ышаныр, ихтыяр көсөгөҙҙө нығытыр, үҙегеҙҙе һәм харизмағыҙҙы 100 процентҡа асыр, үҙ ҡатынығыҙҙы (ирегеҙҙе) донъялағы иң бәхетле кеше итер, балаларығыҙ аталары менән ғорурланһын, Ер йөҙөндә тормош ыңғайға китһен, изге күңелле һәм яҡшы күршеләр менән йәшәр өсөн бөгөндән башлап ниндәй фекерҙәр һәм һүҙҙәр ҡуллана башлаясаҡһығыҙ - ҡарар ҡабул итегеҙ!"\nБыл мәҡәлә менән әллә ниндәй асыш яһаманыҡ. Был турала "Киске Өфө" гәзите биттәрендә даими яҙып торабыҙ. Ул хәҡиҡәтте, йәғни һүҙ менән һаҡ булырға кәрәклекте, тормошта уңыш ҡаҙанып, бәхеткә төрөнөп йәшәүсе геройҙарыбыҙ ауыҙынан да ишеткәнегеҙ, "Мосолман әҙәбе", "Уңыш ҡаҙан" рубрикаларында ла уҡығанығыҙ бар. Әммә... Кемегеҙ ниндәйҙер һүҙ, фекер әйтер алдынан ете ҡат үлсәп ҡарау ғәҙәтенә эйә? Уртаҡлашығыҙ әле шул матур фиғел-ғәҙәттәрегеҙ тураһындағы һүҙ менән...\nЯҙылған: 19.02.18 | Ҡаралған: 458


Бөгөн ҡояш байыу менән Рамаҙан айы башлана | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n26 мая 2017 — 15:47 ГТРК «Башкортостан»\nБашҡортостан мәсеттәрендә ошо изге айҙа тәүге тәрәүих намаҙҙары уҡыла. Ураҙаның маҡсаты — иманды нығытыу, рухи яҡтан үҫешкә өлгәшеү, йәшәүҙең асылы, өҫтөнлөктәре хаҡында уйланыу. Иманлы кешеләр өсөн ураҙа, тәү сиратта, тыйылған күренештәрҙән ситтә тороу, рухи һәм физик яҡтан сафланыу мөмкинлеген бирә. Ул — исламдың биш ҡанунының береһе. Һау-сәләмәт булған мосолмандарҙың барыһына ла ураҙа тотоу зарур.


Башҡортостанда эске туризмды үҫтереүгә австриялылар тотондо. Австрияның "Kohl&Partner" агентлығы Башҡортостан Республикаһы өсөн 2007 йылдан алып 2016 йылға тиклем осорға туризм өлкәһен үҫтереүҙең мастер-планын төҙөнө. План "Башҡортостан - Көньяҡ Уралдағы мажаралар иле" тип атала.\n- Беҙ быйыл йыл буйына Башҡортостанда туризмды үҫтереү буйынса мастер-план төҙөнөк, - тине компания вәкиле Кристофер Хинтереггер БР Тышҡы иҡтисади бәйләнештәр, сауҙа һәм эшҡыуарлыҡ министрлығында үҙ эшкәртмәһен презентациялауҙа. - Республика Хөкүмәтенең эске туризмды үҫтереү өсөн үҙ проекты булырға тейеш. Тап ошо проектты төҙөү маҡсатында беҙҙең компания саҡырылды ла инде, сөнки беҙҙең Австрияла туризм өлкәһендә ошондай эшкәртмәләр төҙөү тәжрибәбеҙ бар. Башта беҙ күпмелер ваҡыт бында, Башҡортостанда, үткәрҙек, объекттар менән таныштыҡ һәм республикала туризм өсөн яуаплы кешеләр менән һөйләшеүҙәр алып барҙыҡ. Башҡортостан туризм өлкәһендә ҙур үҫеш потенциалына эйә. Көньяҡ Урал - уникаль урын. Әммә хөкүмәт ярҙам итмәйенсә ҙур һөҙөмтәләргә өлгәшеү бик ҡатмарлы буласаҡ, быны Австрия тәжрибәһе күрһәтте, унда тап ил етәкселеге яғынан ҙур финанс һалыуҙары яһалды.\n- Беренсе сиратта, беҙ Башҡортостанды Көньяҡ Уралдағы мажаралар иле итеп күрәбеҙ, - тип коллегаһының фекерен дауам итте Гернот Меммер. - Ул өс терәккә - мажаралы туризм өлкәһендәге, спорт туризмын үҫтереү өсөн, сәләмәтләндереү һәм спа-туризмды үҫтереүгә йүнәлтелгән инвестицияларға таянырға тейеш. Шулай уҡ белем биреүгә инвестициялар кәрәк, сөнки туристик ноу-хауҙы белеү туризмды үҫтереүҙең кәрәкле шарты булып тора. Бынан тыш, республиканың профессиональ туристик ойошмаһын булдырырға кәрәк.\nАвстрия компанияһы фекеренсә, заманса һәм яҡшы йыһазландырылған шифаханаларҙың күп булыуы, тау саңғыһы курорттары эшенең тәүге уңышлы өлгөләре, тәбиғәт-климат шарттары, Өфөлә халыҡ-ара аэропорт һәм Магнитогорскиҙа аэропорт булыуы Башҡортостандың көслө яҡтары булып тора.\nӘммә республикала халыҡ-ара стандарттарға яуап биргән ҡунаҡханалар аҙ, туристик инфраструктура үҫешмәгән, туризм буйынса белгестәр етешмәй. Бөтә был мәсьәләләр хәл итеүҙе талап итә.\nБР физик культура, спорт һәм туризм буйынса министры Владимир Самородов, республикала туризмды үҫтереү өсөн бик бай потенциал бар, тип билдәләне.\n- Ләкин туроператорҙарҙың күбеһе, башлыса, туристик хеҙмәтләндереүҙәр импорты менән шөғөлләнә һәм, аҡсаның илдән ситкә ағыуына булышлыҡ итеп, туристарҙы донъяның башҡа тарафтарына оҙата, - тине Владимир Николаевич. - Республиканың эсендә хеҙмәтләндереүҙәр күрһәтеүсе туроператорҙар һаны сиктән тыш аҙ. Әммә хәҙер дәүләт эске туризмды үҫтереү стратегияһын эшкәртеүҙә, шәхси капиталдың был өлкәгә килеүен стимуллаштырыусы сараларҙы тормошҡа ашырыуҙа үҙ урынын аныҡ аңлай.\n"Kohl&Partner" компанияһы үҙенең мастер-планында Башҡортостанды туризмды артабан үҫтереү өсөн перспективалы итеп ҡаралған ете кластерға бүлде. Кластерҙарҙың һәр береһен махсуслаштырыу билдәләнде. Әбйәлил районында (Абҙаҡта) өлгөлө туристик территория булдырыу планлаштырыла. Белорет һәм Бөрйән райондарында спа-курорт һәм ике тау саңғыһы курорты төҙөү билдәләнә. Һәр тау саңғыһы курорты трассаһының дөйөм майҙаны кәмендә 150 гектар булырға тейеш. Өфөлә һәм уның тирәләй ҡунаҡханалар селтәрен үҫтереү, аквапарк, ҡала күңел асыуҙар селтәре, балалар белем биреү үҙәге төҙөү күҙ уңында тотола. Милли паркта һәм Шүлгәнташ паркында ҡунаҡханалар селтәре, килеүселәр өсөн үҙәк төҙөләсәк. Янғантау һәм уның тирә-яғында махсуслаштырылған медицина үҙәге ойоштороу яҡшы булыр ине. Красноусольскиҙа - сәләмәтләндереү һәм спа-курорттар. Павловка һыу һаҡлағысында урынлаштырыу урындары селтәрен үҫтереү, мажаралы туризм үҙәге ойоштороу планлаштырыла. Хәҙер, мастер-план эшләгәндән һуң, туранан-тура урындарҙа туризмды үҫтерергә ярҙам итеүсе программалар кәрәк.\nӘгәр барыһы ла сит ил планына ярашлы барһа, 2016 йылға тиклем Башҡортостанда туризм профессиональ үҫеш аласаҡ һәм иҡтисадтың мөһим һәм килемле тармағына әйләнәсәк. Республикабыҙ Рәсәй баҙарында спорт, мажаралар һәм сәләмәтлек кеүек өлкәләрҙе берләштереүҙә алдынғы позиция яулаясаҡ. Көньяҡ Урал Башҡортостан менән ассоциациялашасаҡ. "Мажаралар иле" төшөнсәһе Башҡортостанда туризмды үҫтереүҙең төп темаһы булып торасаҡ.\nУн йылдан һуң инвестициялауҙың дөйөм күләме 1,6-2,2 миллиард евро тәшкил итергә тейеш. Туризмды үҫтереү арҡаһында 14 меңдән ашыу эш урыны барлыҡҡа киләсәк. Йыл һайын был өлкәнән килем миллиард евронан ашып китәсәк. Ләкин башлап ебәреү өсөн, тип тағы бер тапҡыр һыҙыҡ өҫтөнә ала австриялылар, хөкүмәттең ярҙамы кәрәк. Инвестициялау өсөн файҙалы шарттар булдырырға кәрәк. Финанс ярҙамы буйынса дәүләт программаһы кәрәк. Инвесторҙарға субсидиялар һәм законлылыҡты күҙәтеү гарантиялары бирелергә тейеш.\nПрезентация аҙағында БР тышҡы иҡтисади бәйләнештәр, сауҙа һәм эшҡыуарлыҡ министры Борис Колбин, республика Хөкүмәте туризмды үҫтереүгә ҙур иғтибар бүлә, ләкин был өлкәнең үҫеш динамикаһы әлегә ҡәнәғәтләнерлек түгел, тине. Ул Австрия компанияһы мастер-планын нигеҙ итеп алырға һәм Башҡортостанда эске туризмды үҫтереүҙең үҙ перспективалы планын эшләргә тәҡдим итте. Һуңынан ул республика Хөкүмәте раҫлауына ҡуйыласаҡ.


Зыйыҡ түбә | Йәншишмә\nНаписал в 3 июня 2016, 13:17\nӨләсәйем Учалы районының Оҙонгүл ауылында тыуып үҫкән. Беҙ йыл һайын уның менән шунда ҡунаҡҡа ҡайтып йөрөйбөҙ. Эргәһендә генә ҙур һәм матур күл бар. Исеме – Оҙонгүл. Ауылдың атамаһы ла шунан алынғандыр инде. Күлдең оҙонлоғо – биш, ә киңлеге ике саҡрым. Матурлығын һөйләп тә бөтөрөрлөк түгел. Яҙ көнө бында башҡа ҡоштар менән бергә аҡҡоштар ҙа ҡайта, бала сығарып үҫтерә.\nКүлдә бәләкәй генә күсеп йөрөүсе ҡамышлы утрауҙар бар. Ел сығып, тулҡындар башланһа, улар ярҙың бер яғынан икенсеһенә табан йөҙә башлай. Балыҡтарҙың ниндәйҙәре генә юҡ: суртан, табан балыҡ, алабуға, йәйен, ташбаштар…\nАуылды төрлө яҡлап бейек тау, урман, һаҙлыҡ уратып алған. Тау биттәрендә ер еләге түшәлеп ята. Башынараҡ менһәң, ҡыр сейәһе үҫә, иренмәй йый ғына. Урманында төрлө бәшмәктәр, ҡыр йыуаһы, ҡымыҙлыҡ ишелеп үҫә.\nКүл янында ғына бәләкәй ҡалҡыулыҡ бар. Зыйыҡ түбә тип атайҙар был урынды. Уның менән күл араһында бәүелеп ятҡан һаҙлыҡ, шуға ла барып етерлек түгел. Борон Зыйыҡ исемле балыҡсы бабай йәшәгән. Ул ғына күлгә бара алған, тиҙәр. Түбә янында ҡойоһо ла булған. Бабай шунда сума ла күлгә килеп сыға икән. Бер ваҡыт ул ҡойоға төшә, әммә кире күренмәй. Шунан һуң ул түбәне «Зыйыҡ түбә» тип йөрөтә башлайҙар.\nОлоларҙың һөйләүенсә, бабай күлдең түбә менән һаҙлыҡ аҫтынан тоташҡан юлын белгән, имеш.\nБына шундай легенда ишеттем өләсәйемдең тыуған яҡтарында ҡунаҡта булғанда.\nИлгиз ФАЗЫЛОВ, VII синыф уҡыусыһы.\nШишмә районы, Енғалыш мәктәбе.\n« Юғалмаһын ине балалар\nГаля Комлева »


15:10, 13 февраль 2017 версияһы\n25 байт алынған , 5 лет назад\n20:28, 24 декабрь 2016 версияһы (төҙәтеү)\n(→= Дуҫтарыбыҙға – лайыҡлы бүләктәр)\n15:10, 13 февраль 2017 версияһы (төҙәтеү) (кире алыу)\n3-7 сентябрҙә Мәскәү өлкәһенең Можайск райондағы «Бородино яланы» дәуләт музей-ҡурсаулығы биләмәһендә «Бородино көнө-2014» халыҡ-ара хәрби-тарихи реконстукцияреконструкция фестивале утте.\nБында, дөйөм майҙаны 11 мең га ер биләмәләрендә һәр ҡарыш ер хәтер һаҡлай. Һауаһы илаһи ҡөҙрәт менән тулышҡан музей-ҡурсаулыҡ тупрағы 1812 йылда булған тарихи Бородино һуғышында һәләк булған яугирҙарҙың ҡаны менән һуғарылған. Был ерҙәрҙә бынан 202 йыл элек беҙҙең ата-бабалалыбыҙың да ҡан-тирҙәре аҙ таммаған. 1812 йылдың 26 авгусында (7 сетябрендә) булған Бородино һуғышында 1-се башҡорт атлы полкы ла ҡатнаша. Француздарҙың ҡыҫымы аҫтында Мәскәүгәсә сигенеп килгән Рус армияһының арьергардында был полк атаман М.И. Платов етәкселегендәге Дон казактары корпусында ҡыйыу хәрәкәт итә. Бородино һуғышы барған көндө тарихи һуғыштың уртаһында ҡайнашмаһа ла, Рус Армияһының уң флангыһындағы Маслов нығытмаларында үҙ позицияһын уяу һаҡлай, дошманды тылға үткәрмәү өсөн дозорҙа тора, рейдтарҙа ҡатнаша. Бородино һуғышының иртәгәһе көнөндә позицияларын ҡалдырып, маневр яһаусы Рус Армияһының тылдарында француздар менән бәрелештәргә кереп, уның ихтибарын төп көстәрҙән ситләтә.\nБашҡорт яугирҙарының үҙҙәренә ҡуйылған бурысты намыҫ менән үтәүҙәрендә тарихсыларҙың да, мемуаристарҙың да һис шиге юҡ. Юҡҡа мыЮҡҡамы ни, башкомандующий фельдмаршал М.И. Кутузовтың нәҡ Мәскәү янындағы һуғыштар өсөн башҡорттарға: “Минең һөйкөмлө башҡорттарым, бик яҡшы һуғышаһығыҙ, маладис!”, тип маҡтап өндәшкән һүҙҙәрен халҡыбыҙ ике тиҫтәнән ашыу йылдар үтһә лә күңеле түрендә ҙур баһа итеп һаҡлай, йырға һалып йырлап йәшәй бит.\nБыйылғы фестивальгәфестивалгә әҙерлек клубклубы ағзалары тарафынан йыл һуҙымында барҙы, ҡатнашыу өсөн саҡырыу ҙа ваҡытында килде. Тик финанс ҡытлығын кисереү, ярҙам өмөт иткән бағымсыларыбыҙҙың бөтөнләй беҙҙән бөтөнләй ситләшеүе хәлде бер аҙ ауырлаштырһа ла, беҙ «1-се Башҡорт атлы полкы – “Любизар” хәрби-тарихи клубы ағзалары, был сарала мотлаҡ ҡатнашырға тейешлегебеҙҙе аңлап, маҡсатыбыҙҙан тайпылманыҡ. Ата-бабаларыбыҙ 202 йыл элек нәҡ ошо урындарҙа үҙ эҙҙәрен ҡалдырған, ғәзиз ҡандарын, хәләл тирҙәрен түккән, Ватанды һаҡлар өсөн йәндәрен аямай яуҙарҙа айҡашҡан. Беҙ ҙә үҙебеҙҙе тиңдәр араһында тиң тойоп, ҡамотлаҡмотлаҡ ҡатнашырға, рус ғәскәрҙәре сафтарында үҙ урыныбыҙҙы алырға, ятып ҡалғансы - атып ҡалырға тейешбеҙ, тип маҡсатыбыҙға ынтылдыҡ.\nБыйылғы йылдың Рәсәйҙә лә, республикабыҙҙа ла “Мәҙәниәт йылы” девизы аҫтында үтеүе беҙгә ҡулыбыҙҙан, көсөбөҙҙән килгәнсә халҡыбыҙҙың милли мәҙәни үҫешенә үҙ өлөшөбөҙҙө өҫтәргә ҡанатландырҙы. Бородино хәрби-тарихи фестиваленә тиклем дә беҙҙең клуб ағзалары ситтән ярҙам алмайынса, май-июнь айҙарында ике тапҡыр Францияға барып, 1814 йылғы Европаны азат итеүгә 200 йыл тулыуға бағышланған халыҡ-ара фестивальдәрҙәфестивалдәрҙә уңышлы ҡатнашты.\nАвгуст айында Венгрияның Будапешт һәм Бугац ҡалаларында үткән Бөтөндонья төрки һәм һун халыҡтарының Бишенсе Ҡоролтайында халҡыбыҙҙы лайыҡлы күрһәттек. Был ҙур сәфәрҙәргә барыу өсөн беҙгә хөкүмәт йәки айырым бағымсыларҙың ярҙамы теймәһә лә, беҙ ысынлап та тарихи сығанаҡтарға таянып үҙ ҡулдарыбыҙ менән теккән милли костюмдарыбыҙҙы, ҡурайыбыҙҙы, ҡубыҙыбыҙҙы ғына күрһәтеп тамаша ҡылып йөрөмәйбеҙ, ә халыҡтың бар булмышын, үҙебеҙҙең милли йөҙҙәребеҙ, аш-һыуҙарыбыҙ, аралашыу ҡеүәһе менән дә тиңдәр араһында тиң булып, халыҡ дипломатиияһыдипломатияһы кимәлендә танытабыҙ бит.\nӘлеге юлға сығыр ваҡыт еткәс, төрлө сәбәптәр менән, әлбиттә, барырға теләк белдереүселәр һаны ла кәмей төштө, ләкин сафтарыбыҙ бушап ҡалманы, өс башҡорт яугиры сифатында тупландыҡ. Учалы ҡалаһынан килгән Мәжит Ибраһимов, Ғафури районы Сәйетбаба ауылынан Ғиндулла Ширияздан улы Шәйәхмәтов, һәм ошо юлдарҙың авторы, Илдар Шәйәхмәтов ваҡытлыса юл-поход ҡыйынлыҡтарын кисерергә әҙер инек.\nБеҙҙең клуб менән бергә шул уҡ фестивальгәфестивалгә тарихсы Рәмил Рәхимов етәкләгән «Өфө пехота полкы» хәрби-тарихи клубынан 8 кеше бара. Әҙерлек сараларының иң мөһиме ике клубты ла бер үк ваҡытҡа автотранспорт менән тъәмин итеү. Был бик сетерекле мәсъәләне хәл итеүҙе Башҡортостан Республикаһының Йәштәр сәйәсәте һәм туризм министрлығының Патриотик тәрбиә биреү үҙәге үҙ өҫтөнә алды. Ҙур булмаһа ла 19 урынлыҡ автобус бирелеүе, һыбайлы башҡорттарҙы кәүҙәләндереү өсөн ике ат алырлыҡ аҡса бүленеүе буласаҡ походтың уңышлы башланыуына өмөт бирҙе. Әлбиттә, пехота полкы егеттәренең поход йыһаздары, әйберҙәре менән бәләкәй автобус салонын тултырып тейәүен кургәс, беҙ һалырға урын булмау сәбәпле, поход тирмәбеҙҙе ҡалдырып китергә ҡарар иттек. Төркөмөбөҙ ҙур булмағас, ҡаҙан, усаҡ яғыу ҡорамалдарын да алып торманыҡ, уларҙы беҙҙең водительдәребеҙводителдәребеҙ хәстәрләгән. 2 сентябрь көндө иң кәрәкле үҙ кейем ҡоралдарыбыҙҙы һәм бер бәләкәй палатка алып юлға ҡуҙғалдыҡ. Беҙҙең өсөн хәҙер бер теләк, иң мөһиме һауа торошо тотороҡло булһын да, атакаларға йөрөргә ике атыбыҙ булһын, ә ҡалған ваҡ-төйәк ҡыйынлыҡтарға беҙ түҙеп тә,уларҙы еңеп тә өйрәнгәнбеҙ. «Сталкер» ЯСЙ-нең водительдәре Олег һәм Илдар бер-береһен алыштырып, юлда һис бер арыу-талыуһыҙ йөрөткән автобусыбыҙ Өфө-Ҡазан-Түбәнге Новгород-Владимир юлынан Мәскәүгә ҡарай елдерҙе.\n3 сентябрь. Бер тәүлек үтеүгә беҙ Мәскәү өлкәһенең Можайск ҡалаһын үтеп Бородино ауылы янына килеп тә еттек. Асыҡ яланда пехота клубын үҙе теләгән урында ҡалдырып, тәүҙә үҙебеҙҙең килеп етеүебеҙ хаҡында белдереү ниәте менән Бородино музейы алдында туҡталдыҡ. Беҙҙе музей етәкселеге исеменән өлкән ғилми хеҙмәткәр Лариса Березовая бик йылы ҡаршыланы. Музейға буш ҡул менән килмәгәнбеҙ, үҙебеҙ менән алып килгән «Ватандаш», «Башҡортостан панорамаһы” журналдарын, Республика Хәрби Дан музейы тарафынан ебәрелгән хатты тапшырҙыҡ.\n=== Казактар – шәп күршеләр ===\nТыуған илдән йыраҡта, сит-ят ерҙәрҙә күп хәл-ваҡиға һинең кем менән күршеләш булыуыңдан, уларҙың мәҙәни кимәле һәм рухи зауығынан да тороуын мин инде бик күптән беләм. Был йәһәттән беҙ курше дуҫтарыбыҙҙан ифрат та курше дуҫтарыбыҙҙан уңдыҡ. Беҙҙең килеп урынлашыуыбыҙҙы көткәндәй, иң беренсе булып аҡланда усаҡ ҡорған олпат кәүҙәле Кубань казагы Олег Иванович Яцына дуҫтары менән ҡолас йәйеп ҡаршы алды. Ул Тверь ҡалаһынан. Беҙ уның менән 2011 йылдан бирле яҡшы таныш. Бына әле был күрешеүгә кем нығыраҡ шатланғандыр, иллә мәгәр, миңә яҡын туғандар осрашҡандай булды. Ә инде, юлға сығыр алдынан 84 йәшен тултырған атайымдың, Ғиндулла Ширияздан улының, үҙен бик яҡшы кәйефтә тойоп, 70 йәшлек Олег Иванович менән егеттәрсә күрешеп, бере-беренә итәғәтле өндәшеп һөйләшеүҙәре бер туған ағай-энеләрҙең күрешеүен хәтерләтте.\nҺул яҡтан да беҙҙең яныбыҙға Һамар ҡалаһынан үҙенең казактар төркөмөнә баш булып минең куптәнге танышым Филипков Григорий урын алған. Уның менән беҙҙең танышыуыбыҙға ла 7 йыл үтеп киткән. Башҡортостанға, башҡорт халҡына ул гел һоҡланып йәшәүен һис йәшермәй. 2007 йылда уның башҡорттарҙы хөрмәт итеүен белдереп, үҙенең 12 йәшлек бәләкәй ҡыҙын башҡорт яугиры сифатында кейендереп Бородиноға алып килгәне әле лә хәтерҙә.\n=== Яугирҙәр етеҙ булғанда яҡшы аттар табыла ===\nБына шулай күршеләр менән дә танышып, аяҙ төндө ҡаршыларға әҙерләнгән мәлдә, кеҫә телефоныма Останкино телеүҙәгенең Рәсәй йәмәғәт телевидениеһы каналынан «Ҙур ил» программаһында ҡатнашыуымды һорап шылтыраттылар. Студия мөдире Фуат Гамидавич Кадимов иртәгәһе көнгә Мәскәүгә килеп студияла башҡорттарҙың 1812 йылда һәм бөгөнгө Бородино уйындарында ҡатнашыуҙары тураһында интервью биреүемде һораны. Форсаттан файҙаланып, бер уңайҙан өсәүләшеп Мәскәүҙе лә күрербеҙ тигән уй менән, башҡорт халҡының хәрби үткәнен, клуб эшмәкэрлеген дә һөйләр өсөн ризалыҡ бирҙем.\nКүк йөҙө шундай аяҙ, ай ҙа йөҙөн тулыландырып баҙыҡ нурҙарын төнгө ялан өҫтөнә төшкән ысыҡ тамсыларында балҡыта. Шундай илаһи бер серле тыныслығы менән ҡаршыланы беҙҙе Бородино яланының тәүге төнө. Көнөбөҙ ҙә бушҡа үтмәне, яҡшы кәйеф менән Мәжит Ибраһимов һәм водительдәрводителдәр үҙҙәре алып килгән палаткаларҙа ял итһә, Ғиндулла Ширияздан улы менән мин булғанына шөкөр ҡылып, ҡәнәғәт булып, автобус салонындағы урындыҡтарға ятып серем итеүҙе хуп күрҙек. Ни тиһәң дә беҙ курортта түгел, ә яуға килгән, күпте күреп, күпте кисергән поход яугирҙары!\n== Дуҫтарыбыҙға – лайыҡлы бүләктәр ==\nСығанағы — «https://ba.wikibooks.org/wiki/Махсус:Сравнение_версий/8596»


Бәләбәй өйәҙе — Башҡорт Википедияһы\nМайҙаны 22 163 км² (1897).\nХалҡы 433 179 кеше. (1897)\nБәләбәй өйәҙе — 1781 йылда Өфө наместниклығы составында ойошторола.\nӨйәҙгә Өфө провинцияһының көньяҡ‑көнбайыш өлөшө инә. 1796 йылда бөтөрөлә. 1804 йылда Ырымбур губернаһы составында тергеҙелә; 1865 йылдаң Өфө губернаһына инә. Административ уҙәге — Бәләбәй ҡалаһы. 1803 йылда өйәҙҙә 12‑се башҡорт һәм 5‑се мишәр кантондары ойошторола. 1865 йылда өйәҙ 4 станға бүленә. 1873 йылдаң улустар һаны — 31 (Баҡалы, Боғаҙы, Васильевка, Ғәйнәямаҡ, Елдәр, Елизаветино, Зәйет, Измаил, Ильинка, Иҫке Ҡалмаш, Йәрмәкәй, Кескенәш, Ҡаҙанғол, Ҡаҙансы, Ҡаръяуҙы, Ҡорос, Ҡырғыҙ-Миәкә, Мәнәүезбаш, Надеждино, Никольск, Өҫән-Ивановка, Семён-Макар, Соҡаҙытамаҡ, Стәрлетамаҡ, Төмәнәк, Түреш, Үрге Бишенде, Үрге Троицк, Әлшәй, Әмәкәй, Әсән), 1922 йылда — 44. XIX быуат аҙағында өйәҙҙә 1576 торама пункт була. Халыҡтың төп өлөшө игенселек менән шөғөлләнә. Өйәҙ 1922 йылда бөтөрөлә, уның төп территорияһы Бәләбәй кантоны составына, 2 улусы (Покровка һәм Фёдоровка) — Стәрлетамаҡ кантонына инә.\nXVIII быуат аҙағында төньяҡта — Бөрө өйәҙе һәм Минзәлә өйәҙе, көнсығышта — Стәрлетамаҡ өйәҙе һәм Өфө өйәҙе, көньяҡта — Ырымбур өйәҙе, көнбайышта Бөгөлмә өйәҙе һәм Боғорослан өйәҙе менән сиктәш була. Майҙаны — 22 163 км² (1897).\nXVIII быуат аҙағында — 62158 кеше (шул иҫәптән башҡорттар 17237), 1897 — 433179 (башҡорттар — 232960, мишәрҙәр — 2604, сыуаштар — 31443, татарҙар — 48784, урыҫтар — 88355 һәм башҡа), 1920—651 мең кеше. XIX быуат аҙағында өйәҙҙә 414122 крәҫтиән иҫәпләнә, мещандар — 12766, дворяндар — 5183 һәм башҡа; мосолмандар — 283929, православие динендәгеләр — 140142 (шул иҫәптән 7913 старообрядсы) һәм башҡа.\nБашҡорттар 232 960 53,78\nУрыҫтар 88 355 20,40\nТатарҙар 48 784 11,26\nМишәрҙәр 2604 0,60\nСыуаштар 31443 7,26\nБөтәһе 433 179 100,00\nXX быуат башында ауыл хужалығы халыҡтың 84 %‑тан ашыуы мәшғүл була. 1904 йылда һөрөнтө ерҙәр майҙаны (мең дисәтинә) 453,8 тәшкил итә, шул иҫәптән арыш сәсеүлеге — 164,7, бойҙай — 104,6, тары — 55,2, һоло — 47, ҡарабойҙай — 24,4, борсаҡ — 12,5, картуф — 5,2, борай — 3,4; һыйыр малы һаны — 62892 баш, йылҡы — 49558, һарыҡ — 129544, кәзә — 15921, сусҡа — 6316. XX быуат башында Алафузов буҫтау фабрикаһы, 4 шарап ҡыуыу заводы, 32 кирбес һуғыу һәм 5 поташ заводы, 15 күн эшкәртеү, 60 итек тегеү һәм башҡа предприятиелар эшләй. Бәләбәйҙә, Аҙнағол, Байгилде, Баҡалы, Бүздәк, Дәүләкән, Иҫке Турай, Раевка, Шаран ауылдар йәрминкәләр үткәрелә. 1888 йылда өйәҙ аша Һамар—Златоуст тимер юлы (Кинәле—Өфө участкаһы) үтә, 1911—14 йй. — Волга—Урал тимер юлы (Бөгөлмә—Шишмә участкаһы). 298 мәсет, 19 сиркәү һәм 2 часовня (1865); 443 уҡыу йорто (1912) иҫәпләнә.\nБәләбәй өйәҙе(недоступная ссылка)\nСборник статистических сведений по Уфимской губернии. Т.4. Белебеевский уезд. Уфа, 1898;\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Бәләбәй_өйәҙе&oldid=1051639 ҡабул ителгән


Ер: Саф һауала йәйәү йөрөү көнө.\nҒәжәйеп тап килеүҙәр көнө.\nАҠШ: Сыр яратыусылар көнө.\nДағстан: Республика ойошторолған көн.\nАҠШ: Диджей көнө.\nБразилия: Фармацевтар көнө.\nЛаос: Халыҡ Армияһы көнө.\nМали: Ҡораллы көстәр көнө.\nРәсәй: Эске эштәр министрлығының эш башҡарыу хеҙмәте көнө.\n1896: Санкт-Петербургта хәҙерге П. Ф. Лесгафт исемендәге Милли дәүләт физик культура, спорт һәм сәләмәтлек университеты эш башлай.\n1921: Хәҙерге Дағстан Республикаһы ойошторола.\n1933: Өфө кондитер фабрикаһы эшләй башлай.\nЙәнтүрин Диас Хатип улы (1940), ғалим-тарихсы. 1974—2015 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусыһы. Тарих фәндәре докторы (2005), профессор (2004). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (2009), СССР юғары мәктәбе отличнигы (1985), Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2007).\nӘсәҙуллина Фәниә Ҡазыхан ҡыҙы (1936), мәғариф өлкәһе, партия һәм профсоюз органдары ветераны. 1965—1974 йылдарҙа КПСС-тың Ҡырмыҫҡалы район комитетының пропаганда һәм агитация бүлеге мөдире, район комитеты секретары; 1974—1989 йылдарҙа Мәғариф, юғары мәктәп һәм фәнни учреждениелар хеҙмәткәрҙәре профсоюзының Башҡортостан өлкә комитеты рәйесе урынбаҫары; 1990—2000 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы һәм Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығының бүлек мөдире. Хеҙмәтсәндәр депутаттарының Архангел һәм Ҡырмыҫҡалы район Советтары депутаты. СССР-ҙың (1978), РСФСР-ҙың (1980) һәм Башҡорт АССР-ының (1989) халыҡ мәғарифы отличнигы. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Мәсетле районы Һөләймән ауылынан.\nМаликов Рәмил Фәрүҡ улы (1951), ғалим-физик. 1974 йылдан Башҡорт дәүләт педагогия институты һәм М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 2003 йылдан — Һөнәри белем биреү һәм мәғлүмәт технологиялары институтының Мәғлүмәт технологиялары үҙәге директоры, 2006—2015 йылдарҙа мәғлүмәт һәм полиграфия системалары һәм технологиялары кафедраһы мөдире. Физика-математика фәндәре докторы (1998), профессор (2000). Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2008), Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (1998).\nХәсәнов Әхәт Тәлғәт улы (1951), хеҙмәт ветераны, рационализатор. 1969—2011 йылдарҙа (өҙөклөк менән) «Газпром Нефтехим Салауат» берекмәһенең компрессор ҡоролмалары машинисы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған химигы (1998). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Ғафури районы Красноусол ауылынан.\nПанков Иван Павлович (1907—?), ғалим, хужалыҡ эшмәкәре. Хәйбулла районы «Маҡан» совхозының беренсе директоры. Ауыл хужалығы фәндәре кандидаты. Ленин ордены кавалеры.\nЛатипов Ғәлимйән Шакирйән улы (1912—4.11.1986), дәүләт хеҙмәткәре, журналист, шағир һәм тәржемәсе. 1951 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. 1941—1951 йылдарҙа Татар АССР-ының контроль органдарында дәүләт инспектор-ревизоры, 1951—1960 йылдарҙа «Пионер» (1957 йылдан «Ялкын») балалар журналы редакцияһының әҙәбиәт һәм сәнғәт мөдире. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Илеш районы Яңы Дөмәй ауылынан.\nШикина (Михалкова) Людмила Васильевна (1932—15.10.2021), педагог, шағир, тәржемәсе. Бөтә Рәсәй әҙәби премияһы, «Сталинград» премияһы (2004), А. Т. Твардовский (2004) һәм А. Платонов исемендәге премиялар лауреаты. Халыҡтар Дуҫлығы ордены кавалеры (1984). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Көйөргәҙе районы Ермолаевка ауылынан.\nСадиҡов Ревдар Фәйез улы (1937—1.01.1989), балет артисы. 1956 йылдан Муса Йәлил исемендәге Татар дәүләт опера һәм балет театры солисы, 1977—1980 йылдарҙа — педагог-репетиторы. РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1970) һәм Татар АССР-ының халыҡ (1964) артисы. Татарстандың Ғабдулла Туҡай исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1973). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Мишкә районы Мишкә ауылынан.\nАсҡарова Гөлсөм Зәйнулла ҡыҙы (1942), хеҙмәт ветераны, 1966—1998 йылдарҙа Стәрлетамаҡ районының Салауат исемендәге колхозы һауынсыһы. СССР-ҙың 10-сы саҡырылыш Юғары Советы депутаты (1979—1984). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1986), 2-се (1981) һәм 3-сө (1975) дәрәжә Хеҙмәт Даны ордендары кавалеры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1997), Стәрлетамаҡ районының почётлы гражданины (1997).\nПенкин Александр Александрович (1942), хәрби хеҙмәт ветераны, отставкалағы контр-адмирал. 1991—1997 йылдарҙа Ҡара диңгеҙ флоты командующийының тәрбиә эштәре буйынса урынбаҫары. Ҡыҙыл Йондоҙ, 2-се һәм 3-сө дәрәжә «СССР Ҡораллы Көстәрендә Ватанға хеҙмәте өсөн» ордендары кавалеры.\nБикбулатов Зиннур Ғизелхаҡ улы (1947—26.04.2009), ғалим-зоотехник, партия һәм совет органдары хеҙмәткәре. 1980 йылдан КПСС-тың Мәләүез ҡала комитеты секретары, 1984—1990 йылдарҙа халыҡ депутаттарының Мәләүез район Советы башҡарма комитеты рәйесе; 1990—1998 йылдарҙа Башҡортостан малсылыҡ һәм мал аҙығы ғилми-тикшеренеү һәм проект-технология институтының өлкән ғилми хеҙмәткәре, директоры. Ауыл хужалығы фәндәре докторы (1999). Ике «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1976, 1986).\nҒәлиев Ғәлиб Барый улы (1947), фән ветераны, ғалим-инженер. 2003 йылдан Рәсәй Фәндәр академияһының В. Г. Мокеров исемендәге Үтә юғары йышлыҡтағы ярымүткәргес электроника институтының лаборатория мөдире, баш ғилми хеҙмәткәр. Физика-математика фәндәре докторы (2004).\nШәмсетдинов Әнүәр Йәғәфәр улы (1957), хеҙмәт ветераны. Яңы Салауат ТЭЦ-ының элекке смена начальнигы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған энергетигы.\nИлтенбаева Миңзифа Абрар ҡыҙы (1962), матбуғат ветераны, журналист. «Башҡортостан» республика гәзитенең баш мөхәррир урынбаҫары — яуаплы секретары. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2005). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Учалы районы Яңы Байрамғол ауылынан.\nАрмянинова Гөлнара Хасим ҡыҙы (1967), педагог. 2006 йылдан Краснокама районы Ҡуян ауылы балалар сәнғәт мәктәбе директоры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2018). Сығышы менән Нефтекама ҡалаһынан.\nБәхтизин Рәүеф Заһит улы (1943), ғалим-физик, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Физика-математика фәндәре докторы (1990), профессор (1991). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1992) һәм атҡаҙанған уйлап табыусыһы (1996), Фән һәм техника өлкәһендәге дәүләт премияһы лауреаты (2005).\nСафин Фаил Ғабдулла улы (1959), ғалим-социолог. 1994 йылдан Этнологик тикшеренеүҙәр институты хеҙмәткәре, 1996 йылдан өлкән ғилми хеҙмәткәр, 2004 йылдан — этнополитология бүлеге мөдире. Тарих фәндәре докторы (2001). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре.\n20 ғинуарҙа тыуғандар\n1952: Ирина Аллегрова, эстрада йырсыһы, Рәсәйҙең халыҡ артисы (2010).\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=20_ғинуар&oldid=1107296 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 23 ғинуар 2022 в 10:23\nБыл бит һуңғы тапҡыр 10:23 23 ғинуар 2022 үҙгәртелгән.


Песня «Һаумы Йәй» исполнителя МС БАШ. Скачать или слушать онлайн\nПесня «Һаумы Йәй»\nКилә Йәй, эҫе лэ\nРәхәтлек һиңә, миңә лэ\nБәхетле итә күңелле\nКилә һағындырып, беҙгә Йәй килә\nҺәр кем көтөп ала, һәр кем белә\nБыл Йәй күпләп теләк телә,\nЫшан ҡабул булыр бөтәһе лә.\nҺин, мин, ул бергәләп\nКөттөк Йәй хәҙер эргәлә.\nҺиҙәм уйҙарың ҡай тирәлә\nЙәш йөрәктәр бергә тибрәлә.\nКүрәм хатта Ғайса ҡарт көтә\nКүршеләрҙең йөрәген елкетә\nҺағындырып килә ул әлбиттә,\nКөнө төнө бер үк мәл китә.\nҠалалар, ауылдар йоҡо белмәй\nБер тулҡында ошо көйҙө көйләй\nҺин дә бер тулҡында бул дуҫым ээээй\nКөтөп алдыҡ бына һаумы Йәәәй\nЫшан Дуҫ Йәй – бәхетле итә\nУл йырлата ла бейетә\nМиңә һөйгәнем янымда булһа ла шул еттә\nУйҙар якты күңелде елкеттә.\nБикләнмә, ҡыйыу бул күңелең ас\nИң дәртле көй,иң көслө бас\nБеҙгә был таныш, беҙгә был хас\nКүңелгә ятҡанын алда ҡас\nЙылы Йәй, эҫе Йәй\nБар Донъя һине көтөп алды эээй\nКөтә олатай, көтә өләсәй\nҠымыҙ барҙа ял итә сәй\nҮкенмә, йәшә, йырла, бейе,\nҺин йәш бит дуҫ, был һинең көйөң\nБеҙҙә бар дәрт, теләк һәм көс\nӘйҙә бергә бер, ике, өс: