Рамаҙан айы | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > Дин > Рамаҙан айы\nУраҙа һәм һаулыҡ »\nБыл айҙа нәфел намаҙы уҡыу башҡа айҙарҙа фарыз намаҙы ҡылған кеүек булыр. Был ай шундай шәрәфәтле айҙыр, һигеҙ ожмах ишектәре асылыр, йәғни был айҙа вафат булған кеше ожмахлы булыр.\nИбн Мәсғүд (р.г.) әйткән: «Бер кемдең вафаты Рамаҙан шәрифе үтеүе ваҡытына тура килһә, ул мәрхүм ожмахҡа керер».\nБәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд ғәләйһис-сәләм әйтте: «Әгәр берәй кеше ураҙа хәлендә йән бирһә, — ул кеше ожмахлы булыр», — тигән. ‘ ' ‘\nБыл айҙа ете тамуҡ ишектәре бағланыр (бикләнер). Шайтан ләғиндәрҙең әҙәмдәргә бик үәсүәсә ҡыла торғандары бағланыр. Әгәр бер кешенең ҡазаға ҡалған намаҙы булһа, был айҙа тәүбә-истиғфар ҡылып кистәрендә уяу тороп ҡаза ҡылһын, иншаллаһ.\nБыл айҙа бәндәнең ризыгы киң була торған айҙыр.\nӘгәр бер кеше был айҙа ураҙа тотоусыны туҡландырһа, Аллаһ Тәғәлә ул кешенең гонаһың ярлыҡар. Ожмахта Бәйғәмбәр ғәләйһис-сәләмдең Кәүсәр шишмәһенән һыу эсәр, был кеше Ҡыйәмәт көнөндә башҡа халыҡ һыуһағанда берҙә һыуһамаҫ. Әгәр бер кешенең ураҙа тотоусыны туйҙырырға ҡеүәте булмаһа, фәкир булһа, бер һауыт һөт, йәки емеш, йәки һыу менән бер ураҙа тотоусының ауыҙын астырһа, уға һауаб булыр.\nБәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләм әйтте: «Дүрт төрле эшкә бар айҙарҙа, айырыуса был айҙа даимсылыҡ ҡылһағыҙ, ул дүрт эшегеҙ менән Аллаһ Тәғәлә риза булыр.\nБеренсеһе — Ләә иләәһә илләллааһү Мүхәммәдәр расүлүллаһу кәлимәһен күп әйтмәк.\nИкенсеһе — Әстәғфируллаһны күп әйтмәк.\nӨсөнсөһе — Аллаһ Тәғәләнән ожмахты бик һорағыҙ.\nДүртенсеһе — тамуҡтан һаҡланыу. Аллаһ Тәғәләгә һыйынығыҙ. Әгәр бер кеше "өс мәртәбә: «Аллааһүммә әжирнә минәннар», йәғни: «Әй, Раббым Мине тамуҡ утыннан һаҡла», — тип һораһа, тамуҡ әйтер: «Йә, Раббы! Был бәндәңде миннән йыраҡ ҡыл», — тип әйтер.\nБыл шәриф айҙа бындай рәхмәттәр, бындай һөйөнөстәр булғас, һәр ваҡыт Аллаһ Тәғәләгә ғибәҙәтле булғас, барса гонаһларыбыҙҙан тәүбә-истиғфар ҡылырға тейештер. Был шәриф айҙың кисәһендә Аллаһ Тәғәлә әйтер: «Әй, Бармы гонаһларыннан тәүбә ҡылыусы, гонаһын ярлыҡармын.\nӘй! Бармы Әстәғфируллаһи тип әйтеүсе, гонаһын ғәфү итәрмен».\nФайҙаһыҙ һүҙҙәрҙән, ялған һүҙҙәрҙән үә ғәйбәт һөйләшеүҙән үә һүҙ йөрөтөүҙән һаҡланыр кәрәктер.\nБәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләм: «Ураҙаны биш ғәмәл: ялған, яман һүҙ, яла (нахаҡ), ялған ант һәм нәфселе ҡараш боҙа», — тигән.\nБыл айҙа зекер үә тәсбих һәм Ҡөрйән уҡыу менән мәшғүл булырға кәрәк, сөнки ғәлимдәр: «Ожмах дүрт төрле ғөрүһҡа (төркөм) ғашиҡтыр»: тинеләр.\nБеренсеһе: Ҡөрйән уҡыусыға ғашиҡтыр, бигрәк тә был шәриф айҙа.\nИкенсеһе: телде ғәйбәттән һүҙ йөрөтөүҙән һәм башҡа ярамаҫ һүҙҙәрҙән һаҡланған кешегә ғашиҡтыр, айырыуса был шәриф айҙа.\nӨсөнсөһе: – астарға тағәм биргән кешегә ғашиҡтыр.\nДүртенсеһе: — Рамаҙан айында ихлас күнел менән ураҙа тотоусыға ғашиҡтыр.\nАтабыҙ Әҙәм ғәләйһис-сәләм Аллаһ Тәғәләнән һораны: «Әй, Раббым! Һинең ҡаршыңда айҙарҙың ҡайһыһы артығыраҡ?» — тине. Аллаһ Тәғәлә әйтте: «Минем ҡаршымда айҙарҙың артығырағы Рамаҙан айылыр. Был Рамаҙан айында бәндәләремә рәхмәтемде артырырмын, ризыҡтарына бәрәкәт бирермен», — тине;\nҒүмәр бин Хәттәб (р.г.) әйткән: «Һәр көн Рамаҙан айында бер мөьмин йоҡыһынан уянып ҡыбырҙаһа, бер фәрештә әйтер: «Йә, мөьмин! Тор, Аллаһ Тәғәләнең рәхмәте үә бәрәкәте һиңә булһын», — тип әйтер.\nӘгәр намаҙ уҡыу ниәте менән торһа түшәге доға ҡылыр үә әйтер: «Әй Раббым! Был бәндәгә ожмахта йомшаҡ үә ҡалын түшәктәр бир», — тип әйтер. Тышҡа сығар өсөн өҫтөнә кейемен кейһә, кейеме доға ҡылыр: «Әй, Раббым! Был бәндәгә ожмах хөлләләрен кейҙер», — тип әйтер.\nАяғына кейһә, башмаҡтары доға ҡылыр: «Әй Раббым! Был бәндәнең аяҡтарын Сират күперенән сәләмәт ҡотҡар», тип әйтер.\nТәһәрәт алыу өсөн ҡомғанын алһа, ҡомған доға ҡылыр: «Әй Раббым! Был бәндәңә ожмах һауыттарын бир», — тип әйтер.\nТәһәрәт алһа, һыу доға ҡылыр: «Әй Раббым! Был бәндәне гонаһынан паҡ ҡыл үә барса гонаһларын ярлыҡа», — тип әйтер.\nНамаҙ уҡырға торһа, йәшәгән урыны әйтер: «Әй Раббым! Был бәндәнең ҡәберен паҡ ҡыл, нурлы ҡыл», — тип әйтер.\nАллаһ Тәғәлә был бәндәгә рәхмәтле ҡарау менән ҡарар үә әйтер шулай: «Йә, бәндәм! Һин доға ҡыл, мин ҡабул итермен, һинә хәжәт булған нәмәләрҙе һора, мин бирермен», — тип әйтер. Аллаһ Тәғәлә Мөхәммәд ғәләйһис-сәләмдең өммәтенә биш төрле нәмәне бирҙе, әүәл булған бәйғәмбәрҙәрҙең өммәтенә ул уларҙы бирмәгән ине. Ул нәмәләр ошолор:\nӘгәр шәриф Рамаҙан айының әүәлге кисәһе булһа, Аллаһ Тәғәлә Мөхәммәд ғәләйһис-сәләм өммәтенә рәхмәт менән ҡарар, Мөхәммәд ғәләйһис-сәләм өммәтен ғазап ҡылмаҫ.\nИкенсеһе шулдыр: Рамаҙан айы башланғас Аллаһ Тәғәлә барса фәрештәләргә әйтер: «Йә фәрештәләрем! Был шәриф айҙа үҙегеҙ өсөн ғибәҙҙәт ҡылмағыҙ, бәлки Мөхәммәд ғәләйһис-сәләм өммәте өсөн истиғфар ҡылығыҙ, йәғни «уларҙы ярлыҡа» тип доға ҡылығыҙ. Мин һеҙҙең доғаларығыҙҙы ҡабул итеп, уларҙың барса гонаһларын ярлыҡармын.\nӨсөнсөһе ошолор: Рамаҙан айы башланһа Аллаһ Тәғәлә ожмах һаҡсыларына әйтер: «Йә, Ризван! Ожмахты биҙәгеҙ, ожмахтың ишектәрен ас. Әгәр Мөхәммәд өммәтеннән бер кеше был Рамаҙан айында вафат булһа, уның йәне ожмахҡа инһен», — тип әйтер.\nДүртенсеһе ошолор: Аллаһ Тәғәлә тамуҡ һаҡсыларына әйтер: «Тамуҡтың ишектәрен бикләгеҙ, был Рамаҙан шәриф айында Мөхәммәд ғәләйһис-сәләм өммәтенән бер гонаһлы бәндә вафат булһа тамуҡта ғазап ҡылып янмаһын», — тип әйтер.\nБишенсеһе ошолор: Аллаһ Сүбехәнәһү үә Тәғәлә был айҙа Мөхәммәд ғәләйһис-сәләм өммәтенә ҡәҙер кисәһе бирҙе. Әгәр бер кеше был ҡәҙер кисәһендә уяу тороп, тәүбә, истиғфар ҡылып, тәғәт үә ғибәҙҙәт ҡылһа, Аллаһ Тәғәлә ул бәндәнең гонаһын ярлыҡар.\nМөхәммәд ғәләйһис-сәләм әйтте: «Әҙәм балаларының изге ғәмәлдәренә бер изгелеккә 10 изгелек, ҡайһы беренә 100, 700, хатта 1000 изгелек булыр. Мәгәр ураҙаның һауабын бер Аллаһ Тәғәлә үҙе генә беләлер».\nРамаҙан айы — тәрбиә айы — күңел тәрбиәһе. Аллаһ Тәғәлә имандарыбыҙҙы, ихласлығыбыҙҙы, аслыҡ менән һынай. Ураҙа ул юғары дәрәжәләге тәрбиә.\nБыл айҙа нәфел ғибәҙәттәребеҙ ҙә фарыз ғибәҙҙәттәр менән тиң булыр.\nБыл ай — һуғыш айы — ураҙа тотҡан кешенең аҡылы нәфсеһе менән һуғыша. Әҙәм балаһының нәфсеһе, тәбиғәте ләззәткә ынтылыусан итеп яратылған — яҡшы ашау, эсеү һәм енси теләктәр. Ошо туймаҫ теләктәргә ҡаршы тороу өсөн аҡылыбыҙҙы эшләтеп, нәфсебеҙҙе еңә белергә кәрәк.\nБыл ай — сабырлыҡ айы — ашау-эсеүҙән тыйылабыҙ, ғибәҙҙәт ауырлыҡтарына һәм ирешкән ҡайғы — хәсрәттәргә сабыр итәбеҙ. Быларҙың һауабы — йәннәт.\nБыл ай — шөкөр ҡылыу айы — Аллаһ Тәғәлә беҙҙе иман менән мосолман итеп яратты, Ибраһим ғәләйһис-сәләм милләте, бәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд ғәләйһис-сәләмдең өммәте итте, Ҡөрйән әһеле, намаҙ, ураҙа, зәкәт, хаж ҡылыусыларҙан итте.\nБыл ай — сәләмәтлек айы — тәндәребеҙ, йөрәктәребеҙ сәләмәтләнә, сөнки ашап ашҡаҙаныбыҙ ауырта баш лай.\nБыл ай — дәрес айы — ураҙа Әҙәм балаһын тәртипкә һәм ризыҡтың ҡәҙерен белергә, уға ҡарата һаҡсыл булырға, аслыҡта һаҡсыл булырға, аслыҡтың ниндәй яман нәмә икәнен аңларға өйрәтә һәм һине һынай, ас кешенең хәленә керергә ярҙам итә.\nБыл ай — имтихан айы — үҙебеҙҙе имтихан ҡылабыҙ, әхирәттә кәсеп итәр өсөн ҡан тамырҙарыбыҙ аша йөрөй торған шайтан менән һуғышыу өсөн.\nБыл ай — тигеҙләү айы — ураҙала байға ла, ярлыға ла бер тәртип.\nБыл ай — һөйөнөс айы, беренсе һөйөнөсөбеҙ ауыҙ асҡанда булһа, икенсе һөйөнөсөбеҙ әхирәттә, раййан тигән йәннәткә ингәндә була. Ул йәннәт махсус ураҙа тотоусылар өсөн, улар шунда инеп бөткәс йәннәт ишектәре ябыла.\nБыл ай — ярлыҡаныу айы — был айҙа ғибәҙәттәребеҙҙә раҫ буласаҡ, Аллаһ Сүбеханәһү үә Тәғәлә кешене яңы тыуған сабый бала һымаҡ гонаһыҙ итәр.\nБыл ай — йыуатыу айы — выҗдан йән менән кешегә ярҙам ҡулын һуҙырға, ҡайғы-хәсрәттәрҙе уртаҡлашырға өйрәтә.\nБыл ай — түләү айы — Аллаһ Тәғәләнең ҡушҡан эштәрен эшләп (иман, намаҙ, ураҙа, зәкәт, хаж), тыйған эштәреннән тыйылыу түләү була.\nБыл ай — егетлек айы — Аллаһынан ҡурҡып шайтанды еңеүебеҙ иң ҙур егетлек була.\nБыл ай — ҡотолыу айы — ураҙаның файҙаһы — мәңгелеккә, Изгелеккә әҙерләнеү тигән һүҙ (йәннәт). Был ай теләктәрҙең, доғаларҙың ҡабул була торған айы. Ураҙала төндә йоҡлауыбыҙ, тын алыуыбыҙ — барыһы ла ғибәҙәттән, зекерҙән китә икән.\nӘбү Һөрәйра (р.г.) хәбәр итеүенсә, Рәсүлүллаһ ғәләйһис-сәләм әйткән: «Минем өммәттәремә әүәл булған өммәттәрҙең һис береһенә лә бирелмәгән биш махсус әйбер бирелде:\n1. Ураҙа тотҡан кешенең ауыҙынан килгән тәмһеҙ еҫ Аллаһ Тәғәлә өсөн мисектең (мисек — ҡабарға исемле хайуандың айырым биҙҙәреннән алынған ғәйәт хуш еҫле бер мәтдә) хуш еҫенән дә затлыраҡ.\n2. Икенсе мөһим өҫтөнлөк— диңгеҙҙәге балыҡтарҙың ураҙа тотоусы бәндәләр өсөн истиғфар ҡылыуҙары (тәүбә итеүҙәре).\n3. Йәннәтен ураҙа тотоусылар өсөн биҙәлеүе, һәр йылдың башында йәннәт Рамаҙан айы өсөн биҙәлә башлай. Ул Раййан йәннәте.\n4. Дүртенсе ниғмәт — шайтандарҙың- бығауланыуы һәм нәтижәлә яманлыҡтың кәметелеүе.\nИзге Рамаҙан айында ғибәҙҙәт ҡылыу теләктәре бик көслө булыу сәбәпле был айҙа шайтандар кешене тура юлдан аҙдырыу өсөн мөмкин ҡәҙәр тырышҡандар, шул сәбәпле яманлыҡ күберәк ҡылына, тип уйлауҙар барҙыр, ләкин был улай түгел. Кеше үҙе лә изге Рамаҙан айында әшәкелектәрҙән тыйылырға тырыша.\nРәсүлүллаһи ғәләйһис-сәләм әйткән: «Кеше гонаһ ҡылғанда, аның йөрәгендә ҡара тап хасил була, ул ихластан тәүбә ҡылһа, тап юҡҡа сыға, тәүбә ҡылмаһа һаҡлана. Ул кеше йәнә бер гонаһ ҡылһа, икенсе тап барлыҡҡа килә (һәм артабан шулай), йөрәге тамам ҡарайып бөткәнсе. Аллаһ Тәғәлә Ҡөрйәндә быны: «һис тә юҡ! Тик уларҙың күңелдәрендә яманлыҡ күгәрәлер!» — ти. Шулай итеп уларҙың йөрәктәре тамам күгәреп бөтә һәм ундай йөрәктәрҙә гонаһ ҡылыуға тәбиғи бер ауышыу барлыҡҡа килә.\nМәүләнә шәйех Исхаҡ фекеренсә, яман кешеләр өсөн Рамаҙан айында бары тик иң фетнәсе шайтандар бығаулана, ә тәккүәле кешеләр өсөн барлыҡ шайтандар бығаулана.\n5. Бишенсе ниғмәт — Рамаҙан айының һуңғы төнөндә истиғфар ҡылыу (ғәфү итеү) бүләк ителә, шуға күрә сәхәбәләр быны Ҡәҙер кисе менән бер, тип белгәндәр. Был Рамаҙан айы фарызын тейешле рәүештә үтәгән өсөн бүләк ителгән ниғмәт кенә.\nБыл ай Аллаһ Тәғәләнең рәхмәт үә изгелек айы, мәрхәмәт айы һәм был ай яманлыҡта үә ғәмһеҙлектә үткәрелә икән, тәүбә-истиғфар ҡылмайбыҙ икән, нисек инде ул бәндә үҙенең гонаһлары кисерелеүен өмөт итә алһын? Аллаһ Тәғәләнең ризалығын Рамаҙан айында ла ҡаҙана (ирешә) алмаған кеше аны тағын ҡасан ҡаҙана аласаҡ?\nАллаһ Тәғәләнең ризалығын ирешеү юлы ул бигерәк тә рамаҙан айында.\n“Рамаҙан шәриф айы” /Иман нәшриәте/ Ҡазан 1997\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 16.06.2016 в 00:00, и размещена в категории Дин. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.\nНисек ураҙа тоторға? - 28 607 views\nЙәсин - 17 772 views\nНамаҙ уҡыу тәртибе - 17 225 views\nҠөръән уҡыу тәртибе - 13 999 views\nҠорбан салыу тәртибе - 11 302 views\nТаҡмаҡтар - 10 992 views\nТәһлил - 10 046 views\n«Доға и Хәбиб» - 7 623 views\nЙәсин - 7 165 views\nУраҙа - 6 384 views\nРамаҙан айы - 6 383 views\nИслам и башкиры - 6 178 views\nБуҙа - 6 014 views\nСалауат (маҡтау) - 5 836 views\nТал Ҡусҡарҙа мәсет асыу тантанаһы. Мэхмэт хәҙрәт - 5 492 views\nМөнәжәттәр (Көйлө мөнәжәттәр) - 5 465 views\nМәрхүмдәр өсөн доға-истиғфар - 5 170 views\nДоғалар һәм кеше тормошо - 5 027 views\nДоға ҡылыу әҙәбе - 4 818 views\nХәҙистәрҙә ахырызаман билдәләре - 4 699 views\nУраҙа ниәте - 4 634 views\n«Орнамент» Әбйәлил, Ишкилде ауылы оҫталары күреп үрә - 4 222 views\nӘкиәт «Алтын сабаҡ» - 4 152 views\nБашҡорт - 3 982 views\nИшкилде ауылында мәсет асыу байрамы - 3 896 views\n“Әғүүҙү бисмиллә” — нең фәзыләте - 3 807 views


Фәнүр Йәғәфәров Башҡортостандың вице-премьеры вазифаһынан китә\n13 Октябрь 2020, 14:40\nХәҙерге 10 вице-премьерҙың туғыҙы республика хөкүмәтенең яңы составына инде, тип хәбәр итте Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров бөгөн оператив кәңәшмәлә. Фәнүр Йәғәфәров вице-премьерҙарҙың яңы составына инмәне.\n«Беҙ Фәнүр Йәғәфәровты республика Башлығы Хакимиәтенә кире алабыҙ, — тине Радий Хәбиров. —Уның компетенцияһы, һәләте беҙҙең яҡҡа кәрәгерәк, шуға күрә уның ҡайҙа нығыраҡ һөҙөмтәле эшләйәсәге тураһында һөйләштек. Элеккесә туғыҙ урынбаҫар ҡала».\n«Башинформ» хәбәр иткәнсә, 17 сентябрҙә Андрей Назаров Башҡортостан Хөкүмәтенең премьер-министры итеп тәғәйенләнде. Шул уҡ көндә хөкүмәттең яңы составы бер ай эсендә билдәләнәсәге тураһында әйтелде.


"Ҡунаҡһарай" сауҙа - эш комплексында үткән рок - концерт "Со юз правых сил" сәйәси партияһын хуплауға арналды. Унда Макси м Леонидов, шулай уҡ "Чайф" һәм "Чиж и Компания" рок төркөмд әре ҡатнашты.\n"СПС" вәкилдәре, депутат һәм РФ Дәүләт Думаһы комитеты а ғзаһы Андрей Вульф һәм "СПС"- тың Башҡортостандағы бүлексәһ е рәйесе Вячеслав Ғиләжетдинов концертты балкондан ҡараны. Музыканттар ҙа хәйләкәр булып сыҡты: "СПС" ҡанаты аҫтында сы ғыш яһаһалар ҙа, йәштәрҙе был партия өсөн түгел, ә йөрәк ҡуш ҡанса тауыш бирергә саҡырҙы. - Икенсе осраҡта . - тине "Чайф" төркөмө лидеры Владимир Шах рин.- быны һеҙҙең өсөн пенсионерҙар эшләйәсәк. Ә бит был илд ә һеҙгә йәшәргә кәрәк.\nКонцерттан һуң ҡаралған матбуғат конференцияһында ла му зыканттар ҡатнашманы. Күрәһең, сәйәси нейтралитетты һаҡлап ҡ алырға тырышыуҙарылыр инде. Шуға күрә конференцияла сәйәси партия вәкилдәре Андрей Вульф һәм Вячеслав Ғиләзетдинов. Андрей Вульф Өфө йәштәренең әүҙем тормош позицияһында булыуы\nменән һоҡланыуын йәшермәне: "Улар - аҡыллы, үҙ аллы, заман\nйәштәре". Ул шулай уҡ үҙ партияһының йәштәр проблемаларына етди иғтибар биреүен әйтеп үтте. Иң беренсе сиратта йәштәрҙе\nэш менән тәьмин итеү һәм торлаҡ мәсьәләләрен хәл итеү беҙҙ ең программаның төп йүнәлештәре булып тора, тине ул. Әммә был көндө йәштәрҙе яратҡан артистарының "тереләй" йырла уы нығыраҡ ылыҡтырҙы, буғай. Шуға ла күптәр, фекер алышыуҙар ға ҡушылмай, эстән генә йырлауын дауам итте...


Өфө ҡалаһы ни өсөн матур? | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n01 июля 2020 — 12:19 ГТРК «Башкортостан»\nӨфөлә Халыҡ-ара урбанистика форумында ҡатнашыусылар “Киләсәк биләмәһенә Евразия йөрәгенән ҡараш һалды. Халыҡ-ара урбанистика форумы Рәсәйҙә коронавирус таралыуын ҡәтғи сикләү тәртибен йомшартыуҙан һуң ойошторолған тәүге күләмле сара. Бында хәүефһеҙлек шарттары ентекле үтәлә. Форумда ҡатнашыусылар бер нисә майҙанда эшләй, күмәк осрашыуҙар юҡ, ҡул бирешеү кеүек яҡын аралашыуҙарҙан тыйылыу сәйәсәте нығытылған. Рәсәй төбәктәре һәм сит ил вәкилдәре заман шарттарында тирә-яҡ мөхитте ҡороу, уңайлы һәм һаҡсыл файҙаланыу тураһында фекер алышты. Был йәһәттән Өфө тәжрибәһе менән ҡыҙыҡһынған ҡунаҡтарға Республика башлығы Радий Хәбиров мөрәжәғәт итте. Ҡала үҫешенә этәргес биреүсе булараҡ Фәнни белем үҙәгенең әһәмиәте айырым сессия ултырышында барланды. Республика башлығы был майҙанды форумдың иң ҡыҙыҡлы өлөшө, тип билдәләне. “Мәғариф”, “Фән” һәм “Уңайлы мөхит” Милли проектарының өсөһөн бер йүнәлеш – университеттар – белем үҙәктәре- менән бәйләгәндә ҡала киң үҫеш аласаҡ. Урбанистика форумында ҡатнашыусылар ошо фекерҙе хуплай.Рәсәйҙең фән һәм юғары белем министры төбәк юғары уҡыу йорттары ректорҙары менән юғары белем биреү ойошмаларының яҡын һәм алыҫ киләсәктәге үҫеш йүнәлештәре һәм уларҙы трансформациялау тураһында һөйләште. Башҡортостанда һөнәри белем биреү йорттарының иҡтисади шарттарға яраҡлы уҡытыу алымдарын федераль министр юғары баһаланы. Валерий Фальков Өфө авиация-техник университеты уҡытыусылары һәм студенттары менән дә осрашты. Урбанистика форумы сиктәрендә Өфө ҡала мөхите менән танышыу сәйәхәттәре лә ойошторолдо. Улар араһында биш мең студентҡа иҫәпләнгән күп йүнәлешле заманса кампус төҙөлөшө майҙаны, асыҡ һауала ял һәм күмәк саралар ойоштороу өсөн уңайлы, тип танылған Ағиҙел яры буйы, башҡала ихаталары һәм Өфөлә яңы асылған “Торналар” фонтаны бар. Форумдың эшлекле өлөшөндә иһә Рәсәй ҡалаларын төҙөкләндереүҙең алдынғы тәжрибәһе, иң сағыу проекттар ҡаралды. Пандемия осоронда ла ҡаланы төҙөкләндереү эштәрен туҡтатмаған, сикләүсе үҙизоляция мәлендә кесе һәм урта эшҡыуарлыҡҡа ярҙам йүнәлткән Башҡортостан ҡаҙаныштары айырым күргәҙмәгә сығарылды.


Материалы за Июль 2013 года » Страница 2 » "Урал" гәзите\n2-07-2013, 11:35 / Яңылыҡтар\nГраждандарҙы тарифтар буйынса ҡабул иттеләр\nМуниципль район хакимиәтендә Башҡортостандың Тарифтар буйынса дәүләт комитеты рәйесе урынбаҫары Ирина Николаевна Васимирская граждандарҙы ҡабул итте....\n2-07-2013, 11:33 / Мәҙәниәт\nѲмѳтбай ѳмѳтѳ аҡлана\nѲмѳтбайҙа Кирәй-Ҡыпсаҡ йыйыны уҙҙы Кирәй-Ҡыпсаҡ йыйынының һәйбәт үтеренә шикләнмәй инек, әммә ул кѳтѳлгәндән дә яҡшыраҡ килеп сыҡты. Шул тиклем һәйбәт әҙерләнгән ѳмѳтбайҙар. Ауылға килеп кергәс тә күңелдәрҙе байрам кәйефе солғап алды. Ауыл да, йыйын үтәсәк Мѳхәббәт тауы ла матур итеп биҙәлгән, әллә ҡайҙан плакаттар, тирмәләр, оҫталарҙың күргәҙмәләре, Ѳмѳтбай ауылының шәжәрәһе үҙенә саҡырып тора. Ѳмѳтбайҙарҙың дәррәү һәм берҙәм булыуҙары әллә ҡайҙан күренеп тора. Үҙҙәренең шәжәрәләрен, нәҫел-нәсәбен барларға ҡайтҡандарҙың шатлыҡлы тауыштары, ҡосаҡлашыуҙар, күрешеүҙәр байрамды тағы ла...


Башҡортостанда «Берҙәмлек» Халыҡ-ара милли мәҙәниәттәр фестивале башланды\nУнда, ғәҙәттәгесә, Рәсәй төбәктәренән, сит илдәрҙән ҡунаҡтар ҡатнаша. Быйыл сара Өфөлә үтәсәк ШОС һәм БРИКС илдәре саммиттарына арнала. Бөгөн мәртәбәле фестивалде Бәләбәй районы ҡабул итте.\nБәләбәйгә килгәс тә сит ил ҡунаҡтары ҡала халҡын таң ҡалдырҙы. Коллективтар милли кейемдәрен кейеп музыка уйнатып үҙәк урамдан үтте. Сағыу биҙәктәр, күңелле моңдар, барабандар кешеләрҙе арбаны. Улар ихласлап ҡунаҡтарҙы сәләмләне, сағыу тамаша бер кемде лә битараф ҡалдырманы. Бөгөн Бәләбәй ниндәйҙер кимәлдә донъя үҙәгенә лә әйләнде. 8 илдән килгән коллективтар үҙҙәренең милли көйҙәрен, кейемдәрен күрһәтте. Ҡытай ҡыҙҙары, мәҫәлән, сихри «мең ҡул» номерын әҙерләһә, Бразилия вәкилдәре дәртле самбаһын ҡуйҙы.


29 декабрь — Башҡорт Википедияһы\n29 декабрь Викимилектә\n29 декабрь — григориан стиле буйынса йылдың 363-сө көнө (кәбисә йылында 364-се). Йыл тамамланыуға 2 көн ҡала.\nЕр: Виолончель көнө.\nЕр: «Тағы әллә күпме эшләйһе бар» көнө\nАҠШ: Геройҙар көнө.\n«Үлсәүгә баҫ» көнө.\nИрландия: Конституция көнө.\nМонголия: Бойондороҡһоҙлоҡ көнө.\nРәсәй: Эске эштәр министрлығының һөнәри-психологик һайлап алыу хеҙмәте көнө.\n1845: Техас АҠШ-тың 45-се штаты итеп раҫлана.\n1860: Беренсе броненосец һыуға төшөрөлә.\n1869: Днепропетровскиҙа метрополитен асыла.\n1895: Беренсе кинематограф сеансы була.\n1931: Ейәнсура район гәзитенең тәүге һаны донъя күрә.\n1977: Эске эштәр министрлығының махсус тәғәйенешле «Витязь» отряды ойошторола\n1996: Гватемалала граждандар һуғышы туҡтала.\nБуслаев Пётр Дмитриевич (1900—11.10.1982), ғалим-зоотехник. 1936 йылдан Башҡортостан малсылыҡ тәжрибә станцияһының өлкән ғилми хеҙмәткәре, бүлек мөдире, директор урынбаҫары, бер үк ваҡытта 1942 йылдан Башҡортостан Игенселек халыҡ комиссариатының өлкән зоотехнигы. 1943—1980 йылдарҙа Башҡортостан ауыл хужалығы институты уҡытыусыһы, 1945 йылдан зоотехния факультеты деканы, 1950—1978 йылдарҙа (өҙөклөк менән) айырым зоотехния кафедраһы мөдире. «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1953). Сығышы менән хәҙерге Силәбе өлкәһенең Эҫем ҡалаһынан.\nОсташевская Галина Андреевна (1925—13.06.2018), Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан шәфҡәт туташы, журналист. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1980). Ҡыҙыл Йондоҙ һәм I дәрәжә Ватан һуғышы ордендары кавалеры.\nҠунаҡбаев Сабирйән Абдулла улы (1901—3.07.1996), ғалим-селекционер. 1955 йылдан Башҡортостан игенселек һәм баҫыу кульуралары селекцияһы ғилми-тикшеренеү институтының бүлек мөдире, бер үк ваҡытта 1958 йылға тиклем директор урынбаҫары, 1961 йылдан лаборатория мөдире. БССР Фәндәр академияһының почётлы академигы (1991), ауыл хужалығы фәндәре кандидаты (1950). РСФСР-ҙың атҡаҙанған агрономы (1957), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1963). Социалистик Хеҙмәт Геройы (1987). СССР Министрҙар Советы премияһы лауреаты (1982).\nҒайсина Мәрфуға Нурый ҡыҙы (1911—15.12.1984), ғалим-психиатр, республикала психиатрия хеҙмәтен ойоштороусы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1939 йылдан республика психиатрия дауаханаһы табибы, бер үк ваҡытта 1937—1979 йылдарҙа Башҡорт дәүләт медицина институты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1970 йылдан психиатрия кафедраһы мөдире. Медицина фәндәре докторы (1969), профессор (1970). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған табибы (1957), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1957).\nХәйбуллин Ҡотләхмәт Ҡотлоғәлләм улы (1921—10.11.1943), Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған яугир, 16-сы гвардия Чернигов кавалерия дивизияһының отделение командиры, гвардия сержанты. Советтар Союзы Геройы (1944, үлгәндән һуң).\nЙәнғужин Айбулат Рим улы (1971), ғалим-философ. 1999 йылдан Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 2003—2010 йылдарҙа философия һәм фән тарихы кафедраһы мөдире вазифаһын башҡарыусы. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы профессоры (2016), философия фәндәре докторы (2007), профессор (2013).\nГолубев Николай Сергеевич (1902—23.06.1987), совет инженер-технологы. 1958—1969 йылдарҙа Белорет металлургия комбинатының баш инженеры. Өсөнсө дәрәжә Сталин премияһы лауреаты (1952), ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1958, 1966) кавалеры.\nАбдуллин Мазһар Ғиләжетдин улы (1912—25.08.1942), Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған башҡорт совет яҙыусыһы һәм журналисы.\nАстальцев Виктор Владимирович (1927—8.12.1994), РСФСР-ҙың атҡаҙанған рәссамы (1989). Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.\nҒибәҙуллин Миңлетаһир Ғибәҙулла улы (1898—19.04.1982), әкиәтсе. Беренсе донъя, Граждандар һуғыштарында, Башҡорт милли хәрәкәтендә ҡатнашыусы. Сәйәси золом ҡорбаны.\nХәбибулла Ибраһимов (1894—17.03.1959), театр актёры, композитор, драматург. 1920—1936 йылдарҙа хәҙерге Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры артисы. СССР-ҙың Композиторҙар (1941) һәм Яҙыусылар союздары ағзаһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1951).\nНәҡи Иҫәнбәт (Закиров Нәҡи Сиражетдин улы; 1899—15.09.1992), яҙыусы. Татар АССР-ының халыҡ яҙыусыһы (1986). РСФСР-ҙың (1959) һәм Татар АССР-ының (1957) атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре. Татарстандың Ғабдулла Туҡай исемендәге Дәүләт премияһы лауреаты (1968). Ленин (1957), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1969), Халыҡтар Дуҫлығы (1980) ордендары кавалеры.\nОльбинский Григорий Моисеевич (1899—13.07.1938), СССР-ҙың партия хеҙмәткәре. 1933 йылдан Стәрлетамаҡ МТС-ының сәйәси бүлек начальнигы, 1935—1937 йылдарҙа ВКП(б)-ның Стәрлетамаҡ район комитетының беренсе секретары. Рәсәйҙәге Граждандар һуғышында ҡатнашыусы. Сәйәси золом ҡорбаны. Сығышы менән хәҙерге Беларусь Республикаһының Гомель өлкәһе Речица ҡалаһынан.\nСолтангәрәев Нәсип Ғәлиулла улы (1899—1988), металлург. 1924—1955 йылдарҙа Баймаҡ баҡыр иретеү заводы эшсеһе. Ленин ордены кавалеры.\nСуфиянов Суфый Хажи улы (1914—24.01.1999), Бөйөк Ватан һуғышы яугире, уҡсылар полкының рота командиры. 1946 йылдан Күгәрсен районының Октябрьский ауыл Советы рәйесе. Советтар Союзы Геройы (1945).\nДанилин Михаил Фёдорович (1939), ауыл хужалығы эшмәкәре. 1970—1981 йылдарҙа Стәрлетамаҡ районының хәҙерге «Заря» хужалығы рәйесе, 1981—2001 йылдарҙа «Мариинский» совхозы директоры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1995). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1981), Халыҡтар Дуҫлығы (1986) һәм «Почёт Билдәһе» (1976) ордендары кавалеры. Райондың почётлы гражданы (2005). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Стәрлетамаҡ районы Первомайский ауылынан.\nЙомағужин Динар Ҡәнзәфәр улы (1954), хеҙмәт ветераны. 1996—2011 йылдарҙа «Башҡортостан» дәүләт телерадиокампанияһының цех начальнигы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған элемтәсеһе (2004). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Дыуан районы районы Мәрйәмғол ауылынан.\nФәтхетдинов Фаил Камил улы (1964), ғалим-әҙәбиәт белгесе, журналист, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 2001 йылдан «Ҡыҙыл таң» республика гәзитенең баш мөхәррире. Филология фәндәре кандидаты (2002). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2003). Халыҡтар дуҫлығы ордены кавалеры (2021). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Илеш районы Иштирәк ауылынан.\n1709: Елизавета Петровна, Рәсәй империяһының 1741—1762 йылдарҙағы императоры.\n1919: Ғатаулла Минаев (Николай Орлов), Бөйөк Ватан һуғышы яугире, Советтар Союзы Геройы (1945).\n1919: Зәкиә Туйышева, театр актёры, режиссёр, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Татар АССР-ының халыҡ артисы (1969).\n29 декабрҙә вафат булғандар\n1731: Брук Тейлор, Англия математигы.\n1905: Чарлз Тайзон Йеркс, Америка финансисы.\n1980: Надежда Яковлевна Мандельштам, Рәсәй яҙыусыһы, Осип Мандельштамдың ҡатыны.\n2017: Маслобоев Юрий Александрович, СССР-ҙың дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=29_декабрь&oldid=1103492 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 06:52 27 декабрь 2021 үҙгәртелгән.


Хәбәрҙәр: Николас Мадуро- еңеүсе.\nНиколас Мадуро- еңеүсе.\nКаракас төнө буйы йоҡламаны: президент һайлауҙарында еңеүсе булған Николас Мадуро яҡлылар шатланышты, байрам итте. Уларҙың командантеһы Чавес Мадуро йөҙөндә киләһе 6 йылға улар менән ҡаласаҡ. Һайлау комитеты мәғлүмәттәре буйынса, идара итеүсе Берҙәм социалистик фирҡә кандидаты тауыштарҙың 50,66 процентын йыйған. Оппозиция иһә һайлауҙарҙы легитим түгел, тип иҫәпләй.\n“Беҙ һайлау һөҙөмтәләрен хөрмәт итергә саҡырабыҙ,-тип белдерҙе Николас Мадуро.-Әгәр улар тауыштарҙы ҡайтанан һанарға теләй икән, беҙ быны яҡлаясаҡбыҙ. Улар быны теләһә ниндәй ваҡытта эшләй ала. Беҙ Венесуэланың һайлау системаһына ышанабыҙ, уның һөҙөмтәләрен тикшерергә ниәтләүҙе хуплайбыҙ.”\nҺайлау һөҙөмтәләрен көткән арала ике яҡ та бер-береһенә үпкәһен белдерҙе. Мәҫәлән, оппозиция күҙәтеүселәре властарҙы бер нисә һайлау участкаһы эшен оҙайтыуҙа ғәйепләне. Энрике Каприлес һүҙҙәре буйынса, 3 меңдән ашыу тәртип боҙоу күҙәтелгән. Селтәргә ҡуйылған һәүәҫкәр видео, оппозицияның фекере буйынса, һайлаусыларға баҫым яһауҙы күрһәтә. Үҙ сиратында Мадуро Каприлес яҡлылар махсус рәүештә тотороҡлолоҡто юҡ итергә тырыша, тип уйлай һәм граждандарҙы провокацияға бирешмәҫкә саҡыра.\n/Легитим ( лат. legitimus — законға ярашлы, законлы, хоҡуҡи) —халыҡ легитим власть менән килешеп йәшәй, уның ҡарарҙар ҡабул итеү хоҡуғын таный, легитимлыҡ түбән булған һайын, власть көс ҡулланырға мәжбүр/.


Ғәфү итегеҙ мине, таныш түгел ағай! » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Махсус бит » Письма » Ғәфү итегеҙ мине, таныш түгел ағай!\nҺеҙгә ҙур үтенес менән республикабыҙҙың төньяҡ райондарының береһендә йәшәүсе Аида исемле ҡыҙ мөрәжәғәт итә: ошо хатымды гәзит биттәрендә баҫтыра алһағыҙ, бәлки, ул юлланған кешеһенә барып етер ине лә, күңелем тынысланыр ине...\nЭшегеҙҙә уңыштар теләп ҡалам.\nАвгуст, 2010 йыл.\nБыл хәл 1990 йылдың аҙағында Өфө ҡалаһында булды. Декабрь айы. Яңы йыл алды. Минең БДУ-ла беренсе курста уҡып йөрөгән сағым. Сессия алды. Ял көнө. 2-се ятаҡта йәшәйем. Бүлмәләш ҡыҙҙарым ялға ҡайтып китте, яңғыҙ тороп ҡалдым. Йыуындым, йыйыштырындым да, сәй ҡуйып эсергә уйланым. Кранда һыу бөткән! Сәй ҡуйырлыҡ та һыу юҡ, ә сәғәт 12. Уйланым да, Аксаков урамындағы «Ҡыҫтыбый» кафеһына барырға булдым. Кейенеп сығып киттем. Ятаҡтың ишек алдында бер матур ағай баҫып тора. Сумка тотҡан, пальто, бүрек кейгән. Йөҙө яҡты (әле булһа күҙ алдымда!). Миңә ул нисектер үҙ итеп ҡарап алды ла артымдан эйәрҙе. «Ҡыҫтыбый»ға барып индем. Ул да артымдан инде. Мин сиратҡа баҫтым. Ул да. Эргәләге өҫтәлдә ултырып ашаны. Мин урамға сыҡҡас та артымдан ҡалманы.\n– Һаумы, һылыу, – тине саф башҡортса. Мин уның сәләмен ҡабул иттем.\nИсемемде һораны, ҡайҙа уҡығанымды һ. б. Барыһын да дөрөҫ итеп әйттем.\n– Бына нимә, Аида... – тине, бер аҙ уйланып торғас. – Һиңә бер йомошом бар, тик уны мотлаҡ үтәргә тырыш, үтенеп һорайым...\n– Әйтеп ҡарағыҙ, – тинем.\n– Иртәгә сәғәт 11-ҙәр тирәһендә БДУ-ның төп корпусының фәлән ҡатында, фәлән аудиторияһында заочниктар уҡыясаҡ. Шунда инеп, фәлән райондан Әминә исемле ҡыҙҙы саҡырып сығарһаң ине, – тине.\n– Ә ниңә үҙегеҙ инмәйһегеҙ? – тинем.\n– О, юҡ, һылыу, миңә унда инергә, күренергә ярамай, – тине.\nМин:«Ярай, ағай, тырышырмын», – тип, бүлмәмә ҡайтып киттем.\n...Икенсе көндө мин аманатымды үтәргә булдым. Бүлмәләштәрем ҡайҙа йыйыныуым тураһында ҡыҙыҡһынғас, дөрөҫөн һөйләп бирҙем.\n– Ах, йүнһеҙ! Һин шундай кешенең үтенесен үтәп йөрөйһөңмө әле? Йүнле кеше үҙе инеп һөйләшә! Ә ул... ә ул... берәй... аҙғын кеше инде. Заочниктар араһында ундайҙар күп инде ул. Кеше ғаиләһен боҙорға йыйынаһыңмы? – тип ташланды бергә уҡыған Лилиә. Башҡа ҡыҙҙар ҙа уның фекерен ҡеүәтләне. Ә миңә шул етә ҡалды. Нишләп был хаҡта үҙем уйланмағанмын? Ысынлап та, ҡыҙҙар хаҡлы бит!.. Һәм мин... төп корпусҡа инмәнем, Әминәне эҙләп тә йөрөмәнем, саҡырманым да. Был хәлде оноттом...\nТеге ағайҙы урамда күргеләнем. Бер нисә тапҡыр. Үҙен генә лә, кешеләр менән дә. Әммә үҙемдең аманатҡа хыянатым тураһында әйтә, ғәфү үтенә алманым. Ул да миңә башҡаса өндәшмәне.\nЙылдар үтте. Уҡыуымды тамамлап, эшкә ҡайтыуыма ла 15 йыл тулды. Ә был таныш түгел ағай менән күрешеүемә быйыл 20 йыл туласаҡ!\nБөгөн нишләп был хәл иҫемә төштө, тиһегеҙме? Уны тормоштағы бер ғибрәтле ваҡиға хәтеремә төшөрҙө. Ул да аманатҡа хыянаттың һөҙөмтәһе тураһында.\nХыянаттың кеше балаһына бик ҡиммәткә төшкәнлеген аңланым. Дөрөҫ, әлеге тормошома зарланмайым. Әммә бөгөнгө менән генә тормош бөтмәй бит әле. Шуға күрә лә гәзит биттәре аша 1990 йылдың ҡышында Өфө урамында осраған яҡты сырайлы ағай (ул бит миңә исемен, үҙенең районын да әйткәйне хатта, онотҡанмын!) мине, әгәр булдыра алһа, ғәфү итһен ине. Эйе, ул саҡта һеҙҙең аманатығыҙға хыянат иттем – һүҙемдә торманым. Кисерегеҙ мине, зинһар өсөн. Йәшлек йылдарымда йәшлек уйҙарым менән әһәмиәт бирмәгән яңылышлығымды бөгөнгө аҡылым менән үлсәйем дә, иртә-кисен күңелем менән һеҙҙән ғәфү үтенәм... Кисерә күрегеҙ мине, зинһар...\nСығыу ваҡыты 18-09-2010, 13:23 | Ҡаранылар: 3339


Был донъяның кеме юҡ...\n5 Сентябрь 2018, 13:39\n26 июлдән ватсапта телефон аша һөйләшеү яҙҙырылған тауышлы бер хәбәртарала башланы. Әллә ни ҙур әһәмиәт тә бирмәҫ инек, һөйләшеү йөкмәткеһе хафағаһалды. Унда бер ҡатын 6-7 йәштәр тирәһендәге бер ҡыҙ балаға шылтырата ла, әсәһеэргәһендәме, өйҙә кемдәр барлығын һораша. Ҡыҙ тәүҙә әсәһенә шылтыратмаҡсы була,әммә баяғы ҡатын кәрәкмәй, шылтыратма, уны һин үҙең дә эшләй алаһың тип,кухняға инеп, газ плитаһының крандарын асырға ҡуша. Йәнәһе, ул газ хеҙмәткәреһәм хужалыҡ шул рәүешле тикшереү эштәре алып бара. Ҡыҙҙың нимә эшләүен һорашып,плита кранын асыу-асмауын еҫе сығамы тип тикшереп тора.\n26 июлдән ватсапта телефон аша һөйләшеү яҙҙырылған тауышлы бер хәбәр тарала башланы. Әллә ни ҙур әһәмиәт тә бирмәҫ инек, һөйләшеү йөкмәткеһе хафаға һалды. Унда бер ҡатын 6-7 йәштәр тирәһендәге бер ҡыҙ балаға шылтырата ла, әсәһе эргәһендәме, өйҙә кемдәр барлығын һораша. Ҡыҙ тәүҙә әсәһенә шылтыратмаҡсы була, әммә баяғы ҡатын кәрәкмәй, шылтыратма, уны һин үҙең дә эшләй алаһың тип, кухняға инеп, газ плитаһының крандарын асырға ҡуша. Йәнәһе, ул газ хеҙмәткәре һәм хужалыҡ шул рәүешле тикшереү эштәре алып бара. Ҡыҙҙың нимә эшләүен һорашып, плита кранын асыу-асмауын еҫе сығамы тип тикшереп тора. Ҡыҙыҡай еҫе сыҡмай тигәс, тимәк, дөрөҫ асмағанһың тип, тағы ла бер ҡабат ҡарарға, дөрөҫ итеп башҡарырға, нығыраҡ асырға ҡуша. Инде газ еҫе тарала башлауын әйткән ҡыҙ балаға хәҙер инде һүндермәйенсә генә икенсе бүлмәгә барып, ял итергә ятырға йә үҙ эше менән булышырға тәҡдим итә, газды беҙҙең хеҙмәт үҙе һүндереп, ебәреп ҡараясаҡ, башҡа бер нәмәгә лә теймәһәң дә була тип, һүҙен йомғаҡлай.\nОло кешенең ышаныслы тауышы ҡушҡас, бала барыһын да теүәл үтәй. Шулай ҙа хәбәрләшеү барышында ҡыҙ бала өйҙә яңғыҙ түгеллеген ысҡындырып ебәрә лә, тиҙ генә төҙәтә һала. ( Шуға ла был яҙманан эргәһендә оло кешенең булғанлығын тойоп, тынысланырға була. Үҙен газ хеҙмәте операторы итеп танытҡан кешене ( әгәр кеше тип атарға мөмкин булһа инде) фашлау өсөн атаһы йә әсәһе күрһәтмәһе менән һөйләшеүҙе өҙмәй, дауам иткәндер тиеп тә үҙебеҙсә тынысланған булабыҙ былай...)\nИнтернет киңлектәрендә йәшен тиҙлегендә таралған хәбәр Ҡаҙағстан газ хеҙмәтенә лә барып етә. “КазТрансГаз Аймак” акционер ойошмаһы был мәғлүмәт тураһында: “Бер хеҙмәткәр ҙә, белгес тә конфоркалар төҙөклөгөн тикшереү буйынса бер кемгә лә, бигерәк тә балаларға, шылтыратмай. Ата-әсәләргә ашығыс рәүештә балалар менән һөйләшеү, аңлатыу эштәре үткәрергә, кем генә шылтыратһа ла, газ приборҙары эргәһенә яҡын бармаҫҡа ҡушырға, уларҙың ғүмеренә хәүеф янамаһын өсөн сит шылтыратыуҙарҙы ҡабул итеүҙе ҡәтғи тыйырға кәрәк. Был яҙма, бәлки, газ хеҙмәтенең репутацияһын төшөрөү өсөн эшләнгән фейк яҙма булыуы ла, йәиһә балалар һәм үҫмерҙәр ғүмерен ҡыйыуға йүнәлтелгән енәйәтсе төркөмдәрҙең ҡара эше лә булыуы ихтимал.\nЯҙма хоҡуҡ һаҡлау органдарына тапшырылды, белгестәр уның килеп сығышын тикшерә” тип белдерә.\nЯлған мәғлүмәт булған хәлдә лә, һаҡланғанды Хоҙай һаҡлар тигәндәй, хәүефһеҙлек ҡағиҙәләрен ҡайтанан ҡарап сығыу, балаларҙы, яҡындарыбыҙҙы иҫкәртеү артыҡ булмаҫ, был донъяның кеме юҡ...


Өфөлә тағы бер йылылыҡ-энергетика үҙәге төҙөләсәк\nЯңы объект баш ҡаланың Затон биҫтәһендә һалына. Комплексты сафҡа индереү менән «Интер Рао» энергетика холдингы шөғөлләнәсәк, инвесторҙар 10 миллиард һум аҡса йүнәлтергә иҫәпләй. Бөгөн төҙөлөшкә рәсми старт бирелде. Тантанала Республика башлығы Рөстәм Хәмитов, «Интер Рао» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең идара рәйесе Борис Ковальчук ҡатнашты.\nСәғәттәр әҙер иҙмәгә һалына, эш башлаусыларҙың ҡул арты еңел булһын өсөн. Энергетиктарҙа ошо йоланы үтәгәндә төҙөлөш уңасаҡ тигән ышаныу йәшәй. Һөнәр эйәләре бөгөн дә үҙ ғәҙәттәренә тоғро ҡалды. Сөнки Өфөнөң Затон биҫтәһендәге йылылыҡ-энергетика станцияһы күптән көтөп алынған объект. Бында төҙөлөш 2008-се йылда уҡ башланған була, әммә 5 йыл элек финанс проблемалар менән бәйле эш туҡтатыла. Республика етәкселеге энергетика компанияһы менән берлектә төҙөлөштө йәнләндереү буйынса оҙайлы эш алып бара. Һәм бына һөҙөмтә күҙ алдында, станцияны төҙөүгә старт бирелде.\nҮҙәк минималь сығымдар менән сафҡа индерелә, әммә был сифат аҡһай тигәнде аңлатмай. Станция Рәсәй предприятиеларының заманса ҡоролмалары менән йыһазландырыласаҡ. Затон станцияһының ҡеүәте 440 мегаваттҡа иҫәпләнгән. Яңы үҙәк республикала электр энергияһына ҡытлыҡты кәметеүҙән, Ағиҙелдең һул ярында яңы биҫтәләр ҡалҡып сығыуға ла этәргес яһауҙан тыш импорты алмаштырыу йәһәтенә дә ҙур әһәмиәткә эйә.\nЯңы электр станцияһында 200-ҙән ашыу кеше эш урыны менән тәьмин ителергә тейеш. Инвесторҙар объектты сафҡа индереүгә 10 миллиард һум аҡса һалырға ниәтләй, тәүге электр энергияһы теүәл йыл ярымдан, 2016-сы йылдың декабрендә ебәрелә башлай.


Өфөнөң Совет һәм Дим райондарында милли йәмәғәт ойоошмаһының отчет-һайлау йыйылыштары үтте. Унда уҙған осорға йомғаҡ яһалды, 21 ноябрҙә үтәсәк ҙур йыйынға делегаттар һайланды.\nСовет районы ҡоролтайы делегаттарын Фатима Мостафина исемендәге 20-се башҡорт гимназияһы фойеһында милли костюмдарҙағы ҡурайсылар төркөмө ҡаршылай. Улар барыһы ла мәктәп уҡыусылары. Конференцияға 200-ҙән ашыу делегат йыйылды.\nГөлфиә Янбаева, Бөтә Донъя Башҡорттары Ҡоролтайы рәйесе урынбаҫары: «Үҙ яҙмышыбыҙҙы үҙебеҙҙең ҡулға алайыҡ. Беҙҙең өсөн берәү ҙә килеп эшләмәйәсәк. Әгәр ҙә һин үҙеңдең ғаиләңдә туған телеңдә һөйләшмәйһең, ғәиләңдә башҡорт балалары үҫтермәйһең икән, һин, әлбиттә, милләтеңде дауам итмәйһең, һин, әлбиттә, милләтте үҫтерә алмайһың. Бына шуны беҙ һәр милләт кешеһенең аңына һалырға тейешбеҙ тип уйлайым».\nБыйылғы Бөтә Донъя башҡорттары ҡоролтайына кәмендә 30 процент делегат йәштәр араһынан һайланасаҡ тип билдәләй ултырышта ҡатнашыусылар. Милли хәрәкәткә яңы көстәр, яңы һулыш кәрәк, тип аңлата улар был ҡарарын.\nӘмир Ишемғолов, Башҡортостан умартасылыҡ һәм апитерапия ғилми-тикшеренеү үҙәге етәксеһе: «Күп кенә илдәр беҙҙең Рәсәйҙе тарҡатырға, милләт араһында конфликт тыуҙырырға, экономик кризистар яһап халыҡтың тормошон ауырайтырға төрлө лозунгалар менән халыҡты урамға сығарырға тырышалар. Беҙ уларға бирешергә тейеш түгелбеҙ. Киреһенсә, был ваҡытта беҙ берҙәм булырға, башҡа милләт менән бергә эш итергә тейешбеҙ».\n102-се һанлы Башҡорт гимназияһында иһә Дим районы башҡорттары ҡоролтайы үтте. Уҙған осорҙағы эшмәкәрлеккә байҡау яһағандан һуң киләһе ҡорға делегаттар һайланды. Дим биҫтәһендә милли мәнфәғәттәр һағында тороусы әүҙем йәмәғәт эшмәкәрҙәре бүләкләнде.\nКинйә Күскилдин, «Урал батыр» милли туроператоры етәксеһе: «Биш йылға бер үтә торған башҡорт ҡоролтайына әҙерлек эштәре бара. Милләттең киләсәге тураһында, телдең, мәҙәниәттең ниндәй юҫыҡта бара икәнлеген, йәштәрҙең проблемалары, улар Башҡортостанда ҡалһындар, эшләһендәр өсөн ниндәй шарттар тыуҙырырға тигән һорауҙарҙы күтәрҙеләр сығыш яһаусылар».\n4-се ҡоролтай ҡатмарлы халыҡ-ара үҙгәрештәр барған осорға тура килде. Илебеҙҙә эске берҙәмлеккә ихтияж ҙурлығы көн кеүек асыҡ. Шуға ла киләһе йыйында милли асылыбыҙҙы һаҡлап ҡалыу, Рәсәй дәүләтселеген нығытыу мәсьәләләренә етди иғтибар биреләсәк. Делегаттар 2025 йылға тиклем иҫәпләнәгән Рәсәй милли сәйәсәте стратегияһына ла үҙ ҡарашын белдерергә иҫәп тота.


Яңғыраны ҡурай моңдары\n#уралгәзите #мәҙәниәт #ҡурай #культура #байрамдар Ниндәй булһа ла, юбилей - үҙенсәлекле бер тантана ул. Үткәндәрҙе, уңыштарҙы, мөһим, шатлыҡлы ваҡиғаларҙы ғорурлыҡ менән иҫкә алыу көнө лә ул. Ә юбилей концерттары иһә тамашасыны тап шул иң яҡшы сығыштар менән таныштырыу, үткәндәргә баһа алыу.Яңыраҡ ҡала музыка мәктәбе ана шундай тантаналы сараһын - ҡурай класы асылыуға 20 йыл тулыу байрамын билдәләне.\n20 йыл эсендә булып үткән иҫтәлекле ваҡиғаларға әйләнеп ҡайтайыҡ.\n2000 йылда ул саҡтағы мәҙәниәт идаралығы начальнигы Зәлифә Әхмәҙи ҡыҙы Әғләмова һәм музыка мәктәбе директоры Александр Николаевич Александров сәнғәт институтының талантлы студенты Дамир Хәсәновҡа ҡурай класына преподаватель булып килергә тәҡдим итәләр. Йәш талант бер һүҙһеҙ ризалаша.\nШулай итеп, музыка мәктәбендә ҡурай класы асыла. Шунан башлап мәктәптә туҡтауһыҙ ҡурай моңо ағыла. Уның ҡабатланмаҫ сихри моңо мәктәпкә йылдан-йыл яңы биҙәктәрен өҫтәп, йәш ҡурайсыларҙың уңыштары, ҡаҙаныштары менән байыта.\nҠурай класына боронғо милли ҡоралды тәрәндән өйрәнергә теләгән, халыҡ йырҙарын, көйҙәрен яратҡандар уҡырға килә. Ата-әсәләр ҙә балаларының ҡурай тартырға өйрәнергә теләүҙәренә шатланып риза була.\nҠурайҙа күпселеген ир-егеттәр уйнай, әммә бында ҡыҙҙар ҙа бик ҡыҙыҡһынып килә. Ошо класты тамамлаған Регина Сөләймәнова артабан Өфө дәүләт сәнғәт училищеһында уҡыған, Әнилә Астанова республиканың Рәми Ғарипов исемендәге гимназияһында белем ала.\n20 йыл эсендә ҡурай класында бик күп бала шөғөлләнеп, шуларҙың дүртәүһе артабан белем алыуын юғары уҡыу йортонда дауам итә. Йәш ҡурайсылар ҡала, республика, төбәк һәм халыҡ-ара конкурстарҙа ҡатнашып, төрлө дәрәжәләге наградалар алыуға өлгәшкән.\n2010 йылда Дамир Басир улы “Инеш” исемле ансамбль ойоштороп ебәрә. Шул йылдан бирле улар район-ҡалала, республикала барған ҡурай бәйгеләренән ситтә ҡалмай. Ҡурайсылар араһында традицион үткәрелеп килгән ҡурай байрамы - Талип Латипов исемендәге конкурста гран-при, призлы урындар яулайҙар, Октябрьский ҡалаһында булып торған республика ҡурайсылар конкурсы еңеүсеһе, тағы Йомабай Иҫәнбаев исемендәге республика конкурсында лауреат булалар.\n2018 йылдан ансамблгә талантлы ҡурайсы Радмир Әхтәмов етәкселек итә. Йәш белгес ансамбль репертуарын яңы тондар менән байытты. Йыл аҙағында район Мәҙәниәт йорто базаһында өлкәндәр өсөн ҡурайсылар ансамбле булдырыла. Дамир Басир улы етәкселегендәге был ансамбль дә район-ҡала, республиканың тантаналы сараларында ҡатнашып, тамашасы һөйөүен яулай, һәр сараның биҙәге, көтөп алған башҡарыусыһы була.\nЮбилейҙы ҡурайсылар ҙа, уҡытыусылар ҙа түҙемһеҙләнеп көтөп алды. Ни тиһәң дә, уларға йылдар дауамында өлгәшелгән оҫталыҡ, тәжрибә менән уртаҡлашыу кө-нө булһа, ата-әсәләр балаларының сығыштарын ҡарап кинәнде, улар өсөн ғорурлыҡ тойғоһо кисерҙе. Быға тиклем дә ҡурайсылар сығыштары менән һөйөндөрөп торһалар ҙа, юбилей концерты үҙенсәлекле була бит.\nУҡыусыларҙың концертмейстерҙары өсөн дә айырыуса иҫтәлекле сара был. Музыка донъяһында профессиональ музыканттар өсөн алмаштырғыһыҙ һөнәр эйәләре улар. Яҡшы концертмейстер - уйнаусыны йәки солисты әҫәрен әҙерләп, өйрәтеп, уны һуңғы аккордына тиклем еткереүсе ул.\nҠурай класы асылғас та уҡытыу бүлеге мөдире В.В. Климчинский тәҡдиме менән концертмейстер булдырыла. Тәүге концертмейстер Н.В. Клочкова була. Унан һуң Т.С. Хлынова, В.З. Шакирова, Л.М. Ғарипова, А.Р. Әхтәмова, И.Е. Безверхова, Р.К. Хәсәнова, Л.Х. Хөбөтдинова, Н.В. Абдуллина эшләй.\n20 йыллыҡ юбилей концертында тамашасылар, саҡырылған ҡунаҡтар ансамбль сығыштарын да, яң-ғыҙ башҡарыусыларҙы ла ихлас тыңланы. Ильяс Шаһиязданов, Динислам Мәхмүтов, Илнара һәм Линар Сәғитовтар, Тимерйән Йыһаншин, Заһиҙә һәм Искәндәр Сөләймәновтар, Зөлхизә Мөхәмәтғәлина, “Инеш” ансамбле, ололар төркөмө сығыштары алҡыштарға күмелде. Оҙон көйҙәр ҙә, бейеү көйҙәре лә юғары оҫталыҡ менән башҡарылды.\nБаянға, фортепианоға, башҡа музыка ҡоралдарына ҡушылып ҡурай тартыу айырыуса оҫталыҡ талап итә. Руслан Әйүповтың фортепианола Арсен Сибәғәтов уйнауына ҡушылып көй башҡарыуы тамашасы күңеленә хуш килде.\nМузыка мәктәбенең ҡурай класы юбилейы тантанаһында Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Зәлифә Әғләмова, мәҙәниәт идаралығы начальнигы Ирек Иҫәнғужин, мәктәп директоры Гүзәл Низамова, ата-әсәләр ҡотланы. Улар ҡурайсыларҙы, етәкселәре Дамир Хәсәновты, Радмир Әхтәмовты, уҡытыусыларҙы байрамдары менән тәбрикләп, артабан да ижади уңыштар теләнеләр, иҫтәлекле бүләктәр тапшырҙылар.\n- Юбилей ҙа, хеҙмәтебеҙгә йомғаҡ яһау ҙа, шөғөлләнеүселәребеҙҙең талантын күрһәтеү ҙә булды бөгөн.\nСарабыҙ йылы мөхиттә үтте тип уйлайым. Ҡатнашыусыларҙың да, тамашасының да ҡәнәғәт йөҙҙәрен күреү үҙе бер шатлыҡ. Киләсәктә улар араһынан мәшһүр ҡурайсылар, белгестәр сығыр, төрлө ҡурай бәйгеләре еңеүселәре лә булырҙар тигән ышаныста ҡалабыҙ, - тине ҡурай класы етәксеһе Дамир Басир улы.\nБеҙ ҙә шулай булырына ышанабыҙ һәм уңыштар теләйбеҙ.


Мостай Кәримдең ҡыҙы Өфө тарихы музейына шағирҙың шәхси әйберҙәрен бүләк итте\n3 Октябрь 2019, 14:36\nБашҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәримдең ҡыҙы Өфө тарихы музейына барҙы. Күренекле яҙыусының бер быуатлыҡ юбилейы йылында Әлфиә Кәримова музейға уның шәхси әйберҙәрен бүләк итте.\nХәҙер өҫтәл лампаһы, сәғәт, ручка һәм дүрт шиғырҙың ҡулъяҙмаһы музей коллекцияһын биҙәй.\n«Мин шатланып килдем. Өфө тарихы музейын асыуҙарын күптән көттөм. Һәр ҡалала бар, ә беҙҙә юҡ ине. Ниһайәт, баш ҡаланың үҙәк, тарихи урамында ошондай музей барлыҡҡа килде, был – ҡалабыҙҙың йөрәге, — тине Әлфиә Мостай ҡыҙы. — Музейға нимә бүләк итергә икән тип уйланым. Папкала атайымдың 1985 йылдың 1 ғинуарында Малеевкалағы ижад йортонда яҙған шиғырҙарының ҡулъяҙмаһын таптым».\nБыйыл баҫылып сыҡҡан һәм Өфө ҡалаһы мэрҙарының береһе Михаил Зайцевҡа бағышланған «Йәләлетдин ата» китабының да музейҙа лайыҡлы урын биләйәсәгенә шик юҡ. Әлфиә Мостай ҡыҙы китапҡа ҡултамғаһын ҡуйҙы һәм музей китабында үҙенең теләктәрен яҙып ҡалдырҙы.\n«Иң мөһим теләк шул: Өфө ҡалаһы музейы үҫешһен, ҡайнап торған тормош менән йәшәһен, халыҡ — өфөләр һәм баш ҡала ҡунаҡтары күпләп килһен», — тип уҡып ишеттерҙе ул яңы музейға мөрәжәғәтен.\nӘлфиә Мостай ҡыҙына музейҙың логотибы төшөрөлгән ҡара ҡулсатыр килтерҙеләр һәм шуның аҫтында иҫтәлеккә фотоға төштөләр.\n«Мостай Кәрим һәр саҡ алда, йәмәғәтселек фекере лидеры, Өфөнөң почетлы гражданы булды. Бөгөн һеҙ музейыбыҙ йәшәүен дауам итһен өсөн баш ҡаланың билдәле кешеләренә ҙур өлгө күрһәттегеҙ», — тине Өфө вице-мэры Алина Сөләймәнова.\nОшо ваҡиға өсөн махсус рәүештә балалар китапханаларының үҙәкләштерелгән системаһы Мостай Кәримдең китаптары күргәҙмәһен әҙерләп күрһәтте. Өфө мәктәптәре уҡыусылары әҙәби композиция менән сығыш яһаны. Бөтәһенә лә музей буйлап экскурсия үткәрелде.


Хәйбулла районы башҡорттары ҡор йыйҙы - МБУК РДК муниципального района Хайбуллинский район\n/ Новости / Хәйбулла районы башҡорттары ҡор йыйҙы\nХәйбулла районы башҡорттары ҡор йыйҙы\n17 ғинуарҙа Аҡъяр ауылының район Мәҙәниәт йортонда Хәйбулла районы башҡорттары ҡоролтайының йомғаҡлау ултырышы үтте.\nУнда Хәйбулла районы муниципаль район хакимиәте башлығы Раил Хазморат улы Ибраһимов, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты рәйесенең 1-се урынбаҫары Вельмир Хәйбрахман улы Аҙнаев, Сибай ҡалаһы башҡорттары ҡоролтайы рәйесе Ирек Ниғәмәт улы Бикмәтов, Ырымбур өлкәһе башҡорттары ҡоролтайы етәксеһе Йәғәфәр Йәнгилде улы Яманһарин, Орск ҡалаһы башҡорттары ҡоролтайы рәйесе Гөлсәсәк Талғат ҡыҙы Кәипова, район ҡоролтайы башҡарма комитеты ағзалары, хакимиәт башлығы урынбаҫарҙары, ауыл биләмәләре ҡоролтайы рәйестәре, ауыл биләмәләре башлыҡтары, йәмәғәт ойошмалары етәкселәре, мәктәп директорҙары, башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары ҡатнашты.\nСараны район хакимиәте башлығы Раил Ибраһимов асты. Көн тәртибенә ярашлы ул үҙенең сығышында райондың социаль-иҡтисади хәле менән таныштырҙы, мәҙәни-рухи мәсьәләләргә туҡталды, йәмәғәт ойошмаларының, атап әйткәндә “Ағинәйҙәр”, “Ир-азаматтар”ҡорҙары, район ҡоролтайы эшмәкәрлегенә баһа биреп үтте.\nКөн тәртибенә ҡуйылған мөһим тема – “Хәйбулла районы башҡорттары ҡоролтайының 2016 йылдағы эшмәкәрлегенә йомғаҡ яһау” буйынса башҡарма комитет рәйесе Хәлил Ибраһимов сығыш яһаны. Үткән йылда башҡарылған эштәрҙе анализлағандан һуң, ҡоролтайҙың эшмәкәрлеге ҡәнәғәтләнерлек, тип табылды.\nСарала Вельмир Аҙнаев Башҡарма комитеттың эш йүнәлештәре, пландары хаҡында бәйән итте. Шулар рәтендә РФ Президенты В.В. Путиндың Башҡортостан Республикаһы төҙөлөүенең 100 йыллығын байрам итеү тураһындағы Указын тормошҡа ашырыу ниәтенән һәр төбәктә уны үтәү буйынса план ҡабул итеү хаҡында һүҙ барҙы. “100 йыллыҡҡа – 100 объект”, “100 йыллыҡҡа – 100 шәхес” программаларына беҙҙең төбәктән дә исемлек билдәләү кәрәклеге әйтелде.\nЙыйында Вельмир Хәйбрахман улы Әхмәт Хәмит улы Хәмиҙуллинға Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының “Ал да нур сәс халҡыңа” миҙалын тапшырҙы. Йәмәғәт эшендә әүҙем ҡатнашҡан бер төркөм милләттәштәрҙе Маҡтау ҡағыҙы менән бүләкләне.\nСарала шулай уҡ башҡорт халҡының матди һәм рухи мәҙәниәтен үҫтереүгә өлөш индергән өсөн ҡайһы бер әүҙем эшмәкәрҙәргә район хакимиәте башлығының, урындағы ҡоролтайҙың Рәхмәт хаттары тапшырылды.\nАуылда кесе эшҡыуарлыҡты үҫтереү юлдары, халыҡтың мәшғүллеген хәл итеү мәсьәләһе хаҡында Аҡъюл ауыл советы ауыл биләмәһе башлығы Буранбай Илбәков сығыш яһаны.\nУрындағы ҡоролтай ағзаһы, район дауаханаһы табибы Даян Солтағужиндың сығышы ла бик фәһемле булды.\n“Башҡортостан халыҡтары телдәре тураһында” БР Законын тормошҡа ашырыу темаһы көн үҙәгендә торҙо. Экологияға ҡағылышлы һорауҙар ҙа ситтә ҡалманы. Бының хаҡта Йәнтеш ауылы старостаһы, ҡоролтай ағзаһы Урал Торомтаев һөйләне. Йылғалар һайыға, рөхсәтһеҙ сүп-сар полигондары барлыҡҡа килә, ауыл халҡының барыһы ла малын көтөүгә йөрөтмәй — ошондайыраҡ мәсьәләләргә ҡағылып үтте ул. Был барыбыҙға ла билдәле. Әммә халыҡтың киң ҡатламын йәлеп итмәйенсә, ниндәйҙер ыңғай һөҙөмтәләргә ирешеү мөмкин түгел. Шуға күрә йәмәғәт ойошмаларына, шул иҫәптән ауылдарҙағы башҡорт ҡоролтайҙары ағзаларына урамдарҙы, йылға буйҙарын, урмандарҙы таҙа тотоу, бәләкәй йылғаларҙы таҙартыу буйынса өмәрләр ойоштороу, һ. б. саралар тураһында халыҡ араһында даими рәүештә аңлатыу эштәре алып барырға ҡушылды.\nУлтырышта Хәлил Хужәхмәт улы Ибраһимовтың ғаризаһына ярашлы, ул рәйес вазифаһынан бушатылды.\nХәйбулла районы башҡорттары ҡоролтайы рәйесе итеп бер тауыштан район мәғариф идаралығының туған телдәр буйынса методисы Ғәни Ғәле улы Бикбаев һайланды.\nУлтырыш ҡарары буйынса район башҡорттары ҡоролтайының, ауылдарҙа ҡоролтайҙың тәүге ойошмаларының эшен йәнләндерергә тигән тәҡдим ҡабул ителде.\nҠоролтай эшендә ауылдарҙан килгән “Ағинәйҙәр” ҡоро ағзалары, мәҙәниәт идаралығы хеҙмәткәрҙәре бик әүҙем ҡатнашты. Ағинәйҙәр Мәҙәниәт йортоноң фойеһында бай күргәҙмә ойошторһа, үҙэшмәкәр артистар йөкмәткеле концерт программаһы менән сараны йәмләне.


Ҡымыҙ етештереүселәрҙен республика конкурсында Дәүләкән районынан Сания Ниғмәтуллина енеүсе булды\nӘ ин яҡшы мал көтөүсеһе Баймаҡ районында йәшәй. 11-се йыл уҙғарылған бәйге быйыл республиканың көньяғында үтте.\nБәйгенен төп шарты буйынса ул йылда енеүсе районда үтә. Былтыр Әлшәй районыныда уҙған конкурста тап Баймаҡ вәкиле Әҡлимә Әфлүтунова беренсе урынға сыҡҡайны. Унын ҡаҙылы кымыҙын жюри агзадары юғары баһалаған. Шуға ла быйыл баймаҡтар 27 райондын билдәле ҡымыҙ һауыусыларын, хужалыҡ етәкселәрен һәм мал көтөүселәрен ҡабул итте.\nЙылҡы малын үрсетеү, бейә һауып кымыҙ етештереү, дөйөм алғанда, республиканын көньяҡ райондарына тура килһә лә, бөгөн Башҡортостандын 32 төбәгендә ҡымыҙ етештерелә. Бәләбәй, Дәүләкән, Ҡыйғы, Әлшәй һәм башка район вәкилдәренен ошондай бәйгеләрҙә теләп ҡатнашыуы ошоға ишара.\nРеспубликала 120 мен баш йылҡы малы аҫрала, шунын 15‐20 мене Баймаҡ районы исәбенә тура килә. Ә ҡымыҙ етештереү буйынса Башҡортостан Рәсәйҙә беренсе урында тора.\nҠымыҙ бәйгеһе менән бер рәттән шул уҡ майҙанда көтөүселәр конкурсы ла барҙы. Бөгөн һирәк осрай торған һәм шуға ла ихтияж менән файҙаланған был һөнәр эйәләренен дә оҫталыҡ кимәле баһаланды. Шулай итеп быйылғы ҡымыҙ бәйгеһенен енеүсеһе итеп Дәүләкәндән Сания Ниғмәтуллина танылһа, мал көтөү оҫталығы буйынса Баймаҡ районы егете Урал Игебаевҡа етеүсе булманы.\nБашҡорт балынан ҡала халык ара аренала халҡыбыҙҙын милли йөҙөн билдәләгән, кеше сәләмәтлеге өсөн файҙалы булған ҡымыҙҙы кин таратыу, уны йәштәр араһында пропагандалауҙа был бәйгенен әһәмиәте ифрат та ҙур булып ҡала. Шуга ла уны йылда үткәреүгә дәүләт тарафынан етди ихтибар бүленә.


Мөхәммәт бәйғәмбәрҙең тормошо » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Иман » Мөхәммәт бәйғәмбәрҙең тормошо\nМөхәммәт бәйғәмбәрҙең тормошо\nӘбдешәмстең улы тыуа, уға Өмәй исемен ҡушалар. Ул бай ғаиләлә халыҡтың Хашимға һөйөүен күреп үҫә. Кешеләр уны ла яратһын өсөн Хашим һымаҡ булмаҡсы итә. Ул аҡса йәлләмәй ярлыларҙы ашата. Әммә Хашим менән тиңләшеү ҡайҙа ул. Кешеләр быға:\n– Һин нимә, Хашим һымаҡ булырға китәһеңме? Хашимға етеү ҡайҙа, – ти икән.\nӨмәй Хашимды әрләй һәм, барыбер мин һинән яҡшыраҡ, тип ебәрә. Артабан ул Хашимға, әйҙә ҡазыйға барайыҡ, кемдең яҡшыраҡ икәнлеген асыҡлайыҡ, ти. Йәш һәм дәрәжә айырмаһы ҙурлыҡҡа һылтанып, Хашимдың ҡазыйға барғыһы килмәй. Әммә Өмәй үҙенекен тылҡый. Хашим ризалаша, тик шарт ҡуя: еңелеүсе ярлыларға итен таратыр өсөн илле дөйә һуйырға һәм ун йылға Мәккәнән сығып китергә тейеш, ти. Өмәй был шартҡа күнә һәм улар ҡазыйға китә.\nХашим үҙ дуҫтары, Өмәй үҙ дуҫтары менән ҡазыйға килә. Ҡазый:\n– Башҡарған эше менән дә, өлгәшкән дәрәжәһе менән дә Хашим Өмәйҙән өҫтөн, – тигән.\nӨмәйҙе еңгән Хашим, дөйә һуйып, кешеләрҙе һыйлай. Хурлыҡҡа ҡалған Өмәй, Мәккәне ташлап, Әшшамға китә.\nХашим менән Өмәй тәүге тапҡыр бына шулай талаша. Әлбиттә, Әшшамда буласаҡ Өмәй нәҫеленән бөйөк батша сығырын ул әле башына ла килтермәй. Был хәл Хашим нәсәбе Мөхәммәт ибн Абдулланың йоғонтоһонда буласаҡ.\nХашим каруан башында бер йәйҙә Әшшамға юлға сыға. Әшшамда сауҙа итеп, унда тауар тейәп, аҙаҡ Йәмән менән Эфиопияға барыу ине иҫәбе. Юл ыңғайы Йәсрибта (Мәҙинә) туҡтай. Бында йыллыҡ йәрминкә барған була.\nИң яҡшы урында үҙ тауарын һатҡан саҡта шулай уҡ сауҙа менән мәшғүл бик сибәр ҡатынды осрата. Уның сибәр генә түгел, бик ҡыйыу ҙа икәненә иғтибар итә Хашим. Ир ҡатындың кемлеген һораша, кейәүҙә түгеллеген асыҡлай. Ҡатын үҙ халҡында бик ихтирамлы кеше, тиҙәр. Әгәр кейәү булырҙай бәндә уға артабан да үҙ эше менән шөғөлләнеүҙе тыймаһа һәм ире бер мәл оҡшамай башлаһа, һис ҡаршылыҡһыҙ ирен ташларға рөхсәт иткән һүрәттә, ул кемгәлер кейәүгә сығырға мөмкин, тип өҫтәйҙәр. Хашим был ҡатынды алырға була.\nСәлимә ибн Зәйдә бик билдәле ырыу башлығы һәм ихтирамлы нәҫел кешеһенең үҙен һоратҡанын белгәс, ризалаша. Хашим үҙе менән бында килгән дуҫтарын −‒ ҡырҡ кешене, Мәҙинәнән байтаҡ ҡунаҡ саҡырып, туй яһай. Хашим ошолайтып өйләнә һәм бер аҙға Мәҙинәлә ҡала. Шунан ул Әшшамға китә, ә Сәлимә ауырға уҙа.\nВаҡыты еткәс, Сәлимә бик матур малай таба, уға Шәйба тигән исем ҡуша. Малайҙың башында өлтөк сәсе сал булып сыға. Һәр ваҡыт Әшшамға барышлай Хашим Мәҙинәлә туҡтай. Һуңғы тапҡыр оҙон юлға сығып, Һаз ҡалаһында саҡта Хашимдың башы сатнап һыҙлай башлай. Ул дуҫтарын саҡырып, бар мөлкәтен Мәҙинәләге Шәйба улына илтеп биреүҙәрен һорай. Хашим Һазда үлә. Шәйба яҙмыш үҙенә ниндәй бүләк әҙерләгәнен, киләсәктә Аллаһ бәйғәмбәре Мөхәммәттең бабаһы буласағын, әлбиттә, белмәй.\nМәккә кешеләренең каруаны Әшшамға йүнәлә. Юлдың бер өлөшөн үткәс, улар Аллаға ғибәҙәт ҡылып ултырыусы бер дәрүиште осрата. Юлсыларҙан иң белемле һаналған дүрт кеше бының менән һөйләшмәксе була. Сауҙа һәм күңел асыуҙан тыш бер ни ҙә белмәгән ғәрәптәрҙе был әңгәмә аптырауҙа ҡалдыра.\nДәрүиштең дүрт яғынан ултырғас былар, тегенеһе һүҙ башлай:\n− Ҡайҙан киләһегеҙ?\n− Оҙаҡламай Аллаһ һеҙгә бәйғәмбәр ебәрәсәк, − ти дәрүиш.\n− Уның ҡашына ашығығыҙ. Яҙмыш һеҙгә хәҡиҡәт юлынан китеү мөмкинлеген бирә.\nАптырап ҡалған юлсылар:\n− Ә уның исеме кем? − тип һорай.\nДәрүиш ғибәҙәтен дауам итер өсөн торағына инеп китә. Ә дүрт ғәрәп, бының ни әйткәнен төшөнөргә теләп, уйлана-уйлана юлын дауам итә. Уларҙың һәр береһе, әгәр улым тыуһа, бәйғәмбәр тап беҙҙең нәҫелдеке булһын өсөн уға Мөхәммәт исемен ҡушасаҡмын, тип уйлай.\nӘбделмоталлип Ҡәғбәлә йоҡлап китә лә төшөндә башы күккә ашҡан ағас күрә. Уның ботаҡтары көнсығышҡа ла, көнбайышҡа ла йәйрәгән, ә үҙәгенән бик яҡты нур бөркөлә. Ғәрәптәр, ғәрәп булмаған бүтән кешеләр ҙә ағас алдында йөҙ түбән тубыҡланып тора, ә ағас үҫкәндән үҫә, нуры артҡандан-арта. Әбделмоталлип яҡшылабыраҡ ҡараһа, ағас ботаҡтары араһында Көрәйеш ырыуы кешеләре аҫылынған, уларҙың бүтән ырыуҙаштары ботаҡтарҙы һындырмаҡсы була. Улар ағасҡа яҡынлашты ниһә бер бик сибәр, һомғол буйлы егет быларға ҡамасаулыҡ итә. Әбделмоталлип та ағасҡа һонолоп ҡулын күтәргәйне генә... уянып китте.\nКүҙҙәрен асҡас, Әбделмоталлип төшөн уйлап ултырҙы, әммә уны бер төрлө лә аңлай алманы. Төшөн юратыр өсөн Көрәйеш ырыуының төш юраусыһына барырға булды. Элек ғәрәптәр юлға сығыр алдынан, йә туй яһар булһа, бүтән мөһим ваҡиғанан элек күрәҙәсе йә төш юраусы менән кәңәшләшер булған.\nӘбделмоталлип ишектән ингәс тә төш юраусы, уның тынысһыҙлығын күреп:\n− Ни булды? − тип һораны.\n− Бер төш күрҙем дә бик ҡурҡтым, − ти. Шунан төшөн баштан-аяҡ һөйләп бирә. Ул шымғас, төш юраусы:\n− Һинең төшөң ысынға сығасаҡ. Балаларыңдың береһе көнсығыштың да, көнбайыштың да батшаһы буласаҡ. Бөтөн халыҡ та уға буйһонасаҡ, − тине.\nШатлығынан ни эшләргә белмәгән Әбделмоталлип йүгерә-атлай ҡайтып китә. Юлда улдарының береһе − Әбүталипты осрата. Уға төшө, төш юраусының әйткәне тураһында һөйләп бирә лә:\n− Бәлки, батша булыр балам һиндер? − ти.\nЛәкин Әбүталип түгел ине был бала. Ул һаман әсәһе Әминәнең ҡарынында ине әле.\nӘминә ауырлы булһа ла, ауырының ҡыйынлығын һиҙмәне. Бүтән ҡатындар, ҡарында йөк йөрөтөү бик ҡыйын, тип һөйләй торғайны. Әминә иһә бер уңайһыҙлыҡ та тойманы. Ул йыш ҡына төш күрҙе. Бер тапҡыр үҙенең эсенән нур сәселә икән, был нур хатта Әшшамды яҡтыртырға еткән, тип күрҙе. Төндәрҙең береһендә төшөндә бер серле тауыш уға:\n− Әминә, һин йыһандағы иң һәйбәт бәпескә ауырға ҡалдың. Тыуҙырғас, уға Мөхәммәт исемен бир. Тик быны сер итеп тот, − ти.\nӘминә, уянып китеп, тирә-яғын байҡаны, әммә бер кем дә юҡ ине. Ул кире ятты, тик йоҡлай алманы. Ә баяғы серле тауыш ишетелеп тик торҙо.\n− Әминә, тыуҙырғас, уға Мөхәммәт исемен ҡуш.\nӘминә төшө тураһында бер кешегә лә һөйләмәне, хатта бер һүҙ менән дә белдермәне.\nВаҡыты еткәс, Әминә һап-һау, тап-таҙа малай тыуҙырҙы.\nБушанғас, малайҙың атаһының атаһы Әбделмоталлипҡа сапҡын ебәрҙе. Ул килгәндә, Әбделмоталлип Хөтбәлә Көрәйештең аҡһаҡалдары менән ултыра ине.\n− Әминә ул тапты! − тине сапҡын.\nШатлығынан ярһыған Әбделмоталлип һикереп торҙо ла Әминә янына ашыҡты. Ҡыуана-ҡыуана баланы күтәреп алып Ҡәғбәгә килтерҙе, шунан баланы кире әсәһенә илтеп бирҙе.\n− Мин уға Ҡусам тип исем ҡуштым, − тине ул.\nӘбделмоталлиптың Ҡусам тигән улы бар ине, туғыҙ йәшендә үлеп ҡалды. Ныҡ ҡайғырғайны шуға Әбделмоталлип. Әле Әминә ул тапҡас, шул баланың иҫтәлегенә тип, Ҡусам исемен атағайны.\nӘммә Әминә уға:\n− Төшөмдә миңә баланы Мөхәммәт тип атарға ҡуштылар, − тине.\nҠаршылашманы Әбделмоталлип, баланы күкрәгенә ҡыҫып үпте лә:\n− Мин уның бөйөк булыуын теләйем, − тине.\nЙәһүдтәр ғәрәптәр менән ҡуша Йасрибта (Мәҙинәлә) йәшәй ине. Шулар, бәйғәмбәрҙең килеүен көтәбеҙ, ул халыҡты хәҡиҡәт юлынан яҡтылыҡҡа алып сығасаҡ, тип һөйләне. Бәйғәмбәр килгәс, беҙ берләшәсәкбеҙ һәм ғәрәптәрҙе еңә аласаҡбыҙ, тип тә өҫтәнеләр. Ҡайһы бер йәһүд ғалимдары ғәрәптәргә, уның ваҡыты етте, тине.\nМөхәммәт тыуған төндө бер йәһүд йондоҙҙарҙы күҙәткән.\nУл ҡапыл бығаса булмаған бер йондоҙҙоң балҡып китеүен күргән. Был бәйғәмбәрҙең тыуыуына шаһитлыҡ булған. Йәһүд ҡалҡыуыраҡ ергә баҫҡан да ҡысҡырып ебәргән:\n− Йәһүд кешеләре! Йәһүд кешеләре!\nЯнына кешеләр йыйылып киткән. Ниңә һөрәнләүен һорағандар.\n− Бөйөк ваҡиға булды!\n− Ни булды?\n− Әле генә изге йондоҙ тыуҙы!\nШул уҡ төндө бер йәһүд күмәкләп йыйылып торған Көрәйеш кешеләре эргәһенән үтеп барған да туҡтап һораған:\n− Бөгәсә төндә һеҙҙә берәр бала тыуманымы? − тип.\nКешеләр аптырашып ҡарап торған да уға:\n− Беҙ бер ни ҙә белмәйбеҙ, − тигән.\n− Бөгөн бер халыҡтың бәйғәмбәре тыуҙы. Онотмағыҙ минең әйткәнде, − тигән был.\nЙәһүдтәр Мөхәммәттең килерен белеп көткән, әммә ул килеп, Аллаға саҡырғас, уға ышанмағандар һәм уны алдаҡсы тип уйлағандар.\nМөхәммәт тыуғандың етенсе көнөндә Әбделмоталлип күп итеп мал һуйырға ҡушҡан һәм Көрәйештең аҡһаҡалдарын байрамға саҡыртҡан. Ҡунаҡтар йыйылып, һыйланып туйғас, табынға бәпесте алып сыҡҡандар. Улар балаға һоҡланып та, йәлләп тә ҡараған. Уның атаһы баланы күрә лә алмай мәрхүм булды бит.\nӨлкәндәрҙән берәү Әбделмоталлиптан:\n− Һин уға кем тип исем бирҙең? Әбүәлхарисмы? − тип һорай.\n− Мөхәммәт тинем мин уның исемен, − тип яуаплаған Әбделмоталлип.\n− Ә ни эшләп Мөхәммәт? һинең ырыуыңда ла, нәҫелеңдә лә ундай исем юҡ бит? − ти икән икенсеһе.\nӘбделмоталлиптың был исемде бирергә Әминәгә төшөндә кемдер ҡушҡанын һөйләп торғоһо килмәне. Өҫтәүенә, ҡатын был турала өндәшмәүен дә үтенгәйне. Шуға күрә Әбделмоталлип:\n− Мин, уға Аллаһ күктә фатихаһын бирһен, ә ерҙә кешеләр данлаһын, тип теләнем, − тип кенә сикләнгән.\nҠунаҡтар таралышты. Уларҙың береһе лә үҙҙәре етем тип йәлләгән баланың кешеләрҙе ҡараңғынан яҡтыға алып сығырға тыуғанын белмәне. Аллаһы Тәғәлә Ибраһимға Ҡәғбәне төҙөргә ҡушҡан саҡта, ул Хәҙрәтебеҙҙән: «Эй, Тәғәләбеҙ, уның эсендә шулар араһынан бәйғәмбәр бир. Ул һинең теләктәреңде еткереп торор, Китапҡа һәм аҡылға өйрәтер, күңелдәрен таҙартыр, һин бит ысынлап та Көслө лә, Аҡыл эйәһе лә», − тип ялбарғайны. Ана шул тормошҡа ашты.\nТөҙөүсеһе – Әбдел Хәмит\nДжуда әл Сәххәр.\nБашҡортсаға тәржемә итеүсе – Ғәлим Хисамов.\n(Дауамы. Башы 1-се һанда).\nСығыу ваҡыты 12-07-2013, 11:21 | Ҡаранылар: 1105


Телдәр үтмәҫ ара юҡ\n13 Февраль 2020, 19:06\nБаймаҡ районы башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты рәйесе Ришат Ишембәтов: Һәр башҡорт балаһы башҡортса һөйләшә белергә тейеш.\nБашҡорт теле йылы уңайынан мәктәптәр араһында уҙғарылған эстафета дауам итә. Ҡаланың 2-се мәктәбе уны Баймаҡ лицей-интернатынан ҡабул итеп алып, 3-сө мәктәпкә тапшырҙы.\n2-се мәктәптең уҡыусылары һәм уҡытыусылары килгән ҡунаҡтарҙы мәктәп урамындағы Александр Матросов бюсы янында ҡаршы алды.\nКем һуң ул Александр Матросов? Тап ошо һорауға яуап бирергә тырышты мәктәп уҡыусылары: “Бөйөк Ватан һуғышында батырҙарса һәләк булған ҡыҙылармеец. Уның ысын исеме Шакирйән Юныс улы Мөхәмәтйәнов. Ул 1923 йылдың (ҡайһы бер сығанаҡтар буйынса 1924 йылдың) 5 февралендә Учалы районының Ҡунаҡбай ауылында тыуған. Үкһеҙ етем ҡалғас, балалар йортонда тәрбиәләнә. Тап шунда ул Александр Матросов тигән яңы исем һәм фамилия ала. 1942 йылдың сентябрендә Ҡыҙыл Армияға саҡырыла һәм Ырымбур янындағы Краснохолмск хәрби-пехота училищеһына уҡырға алына. 1943 йылдың ғинуарында Калинин фронтына 91-се айырым уҡсылар бригадаһына хеҙмәткә ебәрелә. 1943 йылда үлгәндән һуң батырға Советтар Союзы Геройы исеме бирелә”. Артабан уҡыусылар тарихи темаларға башҡорт телендә шиғырҙар һөйләп ишеттерҙе. Унан бер минутлыҡ тынлыҡ менән яуҙа һәләк булған һалдаттарҙы иҫкә алып, һәйкәлгә гөлләмәләр һалдылар.\nМәктәптә килгән ҡунаҡтарҙы “Хан ҡыҙы” тип аталған күҙҙе ҡамаштырырлыҡ матур тамаша көтә ине. Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарының стилләштерелгән милли кейемдәр күргәҙмәһе сараға тантаналы нота өҫтәне. Күргәҙмәне “Башҡортостан ынйылары” ҡурайсылар ансамбле сығышы алмаштырҙы. Артабан сара тамашалар залында дауам итте.\nБында ла илаһи ҡурай моңо бар залды әсир итте. Ана бит, ҡыу үләндән ҡурай ҙа яһай һалды бер малай. Милли рух менән һуғарылған концерт тап шулай башланды. Илһамланып шиғыр һөйләгән уҡыусыларға, дәртләнеп саф башҡортса йырлаған көслө тауышлы Азамат Замановҡа, боронғо йырға заманса һулыш биргән “Вдохновение” төркөмөнә, дәртләнеп бейегән Айгизә Оморҙаҡова менән Нәркәс Сирбаеваларға ҡарап таң ҡалды һәр кем. Унан 2-се мәктәп директоры вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Нэля Рәхмәтуллина эстафетаны тантаналы рәүештә 3-сө мәктәп директоры Марат Яҡшыбаевҡа тапшырҙы.\nМәғариф бүлеге начальнигы Илдус Зәйнуллин сығыш яһап: “Ғорурланыҡ телебеҙ, мәҙәниәтебеҙ бар”, -- тине. Баймаҡ районы башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты рәйесе Ришат Ишембәтов: “Ҡайһы бер мәлдәрҙә күҙҙән йәштәр килеп сыҡты. Тәьҫир итерлек сара бит был! Беҙҙең барыбыҙ ҙа саф башҡорт телендә һөйләшергә, өйрәнергә, һәр башҡорт балаһы башҡортса һөйләшә белергә тейеш”, -- тип хис-тойғолары менән уртаҡлашты.\nТап ошо урында башҡорт халыҡ мәҡәле күҙ алдына килеп баҫты. Кеше күрке – йөҙ, йөҙҙөң күрке – күҙ, уйҙың күрке – тел, телдең күрке – һүҙ. Былай булғас, телебеҙҙең киләсәге бар!\nТулыраҡ фотоларҙы "Бәйләнештә" сайтындағы төркөмөбәҙҙә ҡарағыҙ.


Еңер өсөн хатта китап уҡыған\nТөрлө спорт сараларының йыш уҙыуына күнегеп тә бөттөк инде. Мәҫәлән, күптән түгел Салауат ҡалаһында XXVII ауыл спорт уйындары үтте. Бигерәк тә гер күтәреү буйынса ярыш сәмле уҙҙы. Асҡын спорт мәктәбе тренеры Айҙар Сабиров еңеүсе тип билдәләнде.\n– Гер күтәреү менән бәләкәйҙән шөғөлләнәм, спорттың ошо төрөн айырыуса яратам, – тип һөйләй I урынды яулаған ир-егет. – Спорт уйындарына етди әҙерләндем, күнекмәләрҙе ҡалдырманым, хатта ошо йүнәлештә күп китаптар уҡыным. Ниәт – ярты ғәмәл, тигәндәй, үҙемә ышаныс көслө булғас, маҡсатыма еңел ирештем. Спорт ярыштарында даими ҡатнашырға тырышам, минең өлгөмә эйәргән йәш быуындың күплеге шатландыра.\nАйҙар Наил улы белдереүенсә, бүтән төбәктәрҙән еңеү менән ҡайтыу һәр кем өсөн ғорурлыҡ. Асҡын йәштәренең тулҡын-тулҡын булып күнекмә залдарында күренеүе һөйөнөслө.


Яҡташыбыҙ Семён Елистратов Шанхайҙа шорт-трек буйынса Донъя кубогы этабы эстафетаһында еңде // Спорт | новости башинформ.рф\n10:42, 9 декабря 2019 Спорт\nӨфө спортсыһы Семён Елистратов Шанхайҙа шорт-трек буйынса Донъя кубогы этабы эстафетаһында еңде.\nРәсәйҙең ир-егеттәр йыйылма командаһы 5 000 метр арауыҡ эстафетаһында еңеүсе булды. Даниил Ейбог, Павел Ситников, Семён Елистратов һәм Виктор Ан 7 минут 5,316 секунд һөҙөмтәһе менән еңеү яуланы. Икенсе урында –венгрҙар, Көньяҡ Корея спортсылары өсөнсө урынды алды.\nШулай уҡ Семён Елистратов 1000 метр арауыҡҡа йүгереүҙә өсөнсө булып килде. Ләкин яҡташыбыҙ Көньяҡ Кореянан Пак Чжи Вон менән бәрелешкән өсөн дисквалификация алды. Корея спортсыһы бронза призер булды. Ҡытайҙан Хань Тяньи еңеү яуланы, икенсе урында – Венгрия вәкиле Шаоанг Лю.\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Семён Елистратов – 2014 йылда эстафетала олимпия чемпионы, 2018 йылғы Уйындарҙың бронза призеры.\nДонъя кубогы этабы тамамланды. Киләһе этап февралдә Дрезденда уҙа.


20 Ноябрь 2010, 16:56\nЕрҙә күпме кеше, шунса яҙмыш йәшәй. Күбеһе тураһында хикәйә генә түгел, фильм төшөрөргә була. Был ғаилә тураһында яҙырға мине, бер яҡтан, улар өсөн сикһеҙ шатланыу, икенсе яҡтан, күңел болоҡһоуы этәргәндер. Мин дә төшкән килендәрҙән. Шуға күрә лә иң беренсе күңелемдә ошо шиғыр юлдары тыуҙы:Тыуып үҫкән ергә ҡарағандаТөшкән ер ҡәҙерлерәк, тиҙәр.Шул асылды бер көн генә түгел,Йәшәй-йәшәй аңлайһың икән...


Төбәк халҡы сәләмәтлеген хәстәрләп - Bash.News\nТөбәк халҡы сәләмәтлеген хәстәрләп\nТөбәк халҡы сәләмәтлеген хәстәрләп https://bash.news/news/86041_tbk_xaly_slmtlegen_xstrlp\n12 дек 2018, 21:48\nӨфөлә Күмертау ҡалаһы хакимиәте башлығы Башҡорт дәүләт медицина университеты студенттары менән осрашты. Унда билдәләнеүенсә, бөгөн ҡала дауаханаһында 212 табип һәм 700 медицина персоналы эшләй. Тағы ла 35 белгес талап ителә. Күмертау ҡалаһы хакимиәте башлығы төбәккә ҡайтасаҡ йәштәргә шарттар тыуҙырыласаҡ һәм улар лайыҡлы эш хаҡы менән тәьмин ителәсәк тип ышандырҙы.\nБорис Беляев, Күмертау ҡалаһы хакимиәте башлығы: “Беҙгә иҡтисадтан тыш, медицина өлкәһендә лә егелеп эшләгән белгестәр ҡайтыуы мөһим. Халыҡҡа сифатлы медицина ярҙамы күрһәтеүсе табиптарға мохтажлыҡ бар. Күмертауҙа муниципаль-ара медицина үҙәге эшләй. Унда эшләр өсөн үҙ эшенең оҫтаһы булған профессионалдарҙы көтәбеҙ”.\nҠала дауаханаһына беренсе звено белгестәре: терапевтар, педиатрҙар һәм шулай уҡ онколог, невролог, анестезиолог талап ителә. Студенттарҙы беренсе сиратта тыуған яҡтарында уҡыу практикаһын үтеү мөмкинлеге һәм эшкә урынлашыу мәсьәләһе лә ҡыҙыҡһындырҙы.\nРәмил Ансаров, Башҡорт дәүләт медицина университетының 6-сы курс студенты: “Уҡырға “целевой” алдым. Күмертауға эшкә ҡайтасаҡмын”.\nБСТ Y.Metrika: 3203\nБашҡортостанда алкоголь менән ағыуланып үлеүселәр һанын атанылар\n10:10, 21 ноя\nБашҡортостан дауаханаларында табиптар арта\n15:18, 20 ноя\nБашҡортостан 25 реанимобиль ала\n12:26, 13 ноя\nБашҡортостандың бер нисә районында күсмә фельдшер акушер пункттары булдырылды\n10:05, 12 ноя\nБашҡортостанда грипп эпидемияһы 2020 йылдың ғинуар-март айҙарында көтөлә\n12:05, 11 ноя


Шәхси эшҡыуар булып теркәлмәгән аҡса эшләүселәргә һалым индереләсәк | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n29 ноября 2019 — 13:40 ГТРК «Башкортостан»\nШәхси эшҡыуар булып теркәлмәгән, әммә аҡса эшләүселәр килеменә һалым индереләсәк. Әлегә был тәжрибә Рәсәйҙең дүрт төбәгендә үтә. Ошо исемлеккә Башҡортостан да ҡушыла. Был ғәмәл кеше бизесты законлы рәүештә алып барылһын өсөн индерелә. Һөнәри эшмәкәрлеккә һалым ставкаһы тауар һатыусыларға– 4 процент, юридик шәхестәр менән эшләүселәргә 6 процент тәшкил итәсәк. Өйҙә үҙҙәренең бәләкәй бизнесы менән булышҡан кешеләр һалым органының “Минең һалымым” ҡушымтаһында теркәлергә тейеш. Артабан һөнәри эшмәкәрлекте законлы рәүештә алып барырға мөмкин.


Сибайҙа «Хизбут-Тәхрир» тип аталған террористик йәмғиәт ағзалары ҡулға алынды\nФедераль именлек хеҙмәте оператив-тикшереү ваҡытында Сибай ҡалаһында өс ойошма вәкилен, шул иҫәптән уларҙың лидерын асыҡлай. Әлегә билдәле мәғлүмәттәр буйынса, «Хизбут Тәхрир» урындағы халыҡты террористик эшмәкәрлеккә әйҙәгән.\nТикшереү барышында ағзаларҙан экстремистик материалдарҙан туплаған тыйылған әҙәбиәт тартып алына. Оператив-тикшереү саралары һөҙөмтәһендә «Хизбут-Тәхрир» ойошмаһы ағзаларына ҡарата енәйәт эше ҡуҙғатылған. Әлеге ваҡытта улар барыһы ла ҡораллы һаҡсылар аҫтында. Тикшереү эштәре дауам итә.


Һиндостан магнит кеүек тарта » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Һиндостан магнит кеүек тарта\nҺиндостан магнит кеүек тарта 29.01.2014 // Йәмғиәт\n– Ожмахты күргәндәй булдым, – ти Һиндостанға ете тапҡыр барған Рафаэль Ғиләжев. Был тормошта һәр кем үҙ урынын табырға тырыша. Ә инде йәшәй-йәшәй ул үҙ алдына изге маҡсаттар ҡуя. Үҫмер сағында Рафаэлдең дә донъяға ҡарашы тиҫтерҙәренеке кеүегерәк булғандыр, моғайын. Ғәҙәттә, ауыл малайы хужалыҡтың йә машина-тракторҙар паркында бөтөрөлә, йә ат аҙбарында урала. Ә бына Рафаэль совхоз умартасыһы булып эшләгән атаһына ярҙамлаша. Механизатор сағында ҡорттан сағылып, атаһы Наил ағай өс көн һушына килә алмай ята, әммә шуға ҡарамаҫтан, ул 25 йыл ғүмерен умартасылыҡҡа бағышлаған. Бәлки, киләсәктә кәрәге тейер тип, улын да был шөғөлгә ылаҡтырырға уйлағандыр.\nРафаэль Исламбахты урта мәктәбен тамамлағас, әрмелә хеҙмәт итә, ә һуңынан институтта белем ала. Уны уңышлы тамамлағас, йүнәлтмә буйынса Һарытау ҡалаһына китә.\nӘлбиттә, яҡшы хеҙмәт хаҡы, ике йыл эсендә фатир биреүҙәренә ышанып, тырышып эшләй йәш белгес. Ә инде өмөттәр аҡланмағас, Себер тарафтарына юллана.\nҺалҡындарға, ыжғыр бурандарға бирешмәйенсә ете йыл эшләй. 1991 йылда тыуған ауылына ҡайтып төшә лә умартасылыҡҡа йөҙ тота. Кәрәк-яраҡ өсөн йөк машинаһын да һатып ала. Әйткәндәй, умарталарҙы яланға йөрөтөргә тура килә. Улар ҙа йылдан-йыл ишәйә. «Ҡорттарҙың нисек эшләгәнен бала саҡтан уҡ күҙәтеп, ҡарап торҙом, – тип һөйләй Рафаэль Ғиләжев. – Шунан һуң үҙең дә эшсән, хәрәкәтсән булып китәһең. Умарталарҙың һаны 50-гә еткән саҡтары булды. Уларҙың һәммәһен дә ваҡытында ҡарарға, тәрбиәләргә кәрәк. Йәй йоҡо бик эләкмәй».\nБыл донъя ла бал ҡорто күсен хәтерләтә. Рафаэль ҡул ҡаушырып ултырырға ла, һүҙ бутҡаһы бешерергә лә яратмай. Уға эш кенә булһын. Шулай булмаһа, ихатаһындағы бәләкәй йортто автокран ярҙамында йәнәшәгә күсереп, уның урынына ҙур, бөтә уңайлыҡтары булған иркенен һалырға баҙнат итмәҫ ине. Ҡулында балта уйнатҡан егет күп эшкә маһир. Өс бүлмәле йорттоң һәммәһендә лә Рафаэлдең ҡул йылыһы һаҡлана. Электр, сантехника эштәрен дә үҙе башҡара. Заманса йорт эсендә душлы кабина, эсәр һыуы ла, кер йыуыу өсөн автоматлаштырылған машинаһы ла бар. Ҡайһы берәүҙәр ҡалала ла бындай шарттарҙа йәшәмәй бит.\nӘлбиттә, елкәң ҡалын булһа, уй еткәнгә буй еткән, тиҙәр бит. Матди яҡтан ҡарағанда, Рафаэлдең донъяһы түңәрәк кеүек, тик бына 52 йәшлек ирҙең һаман буйҙаҡ булыуы ғына уйландыра. Хәйер, был уның шәхси эше.\nРафаэль бер мәл хозур ил – Һиндостанды төшөндә күрә лә оҙаҡ уйлап тормай, ошо илгә сәйәхәткә сығып китә. Мөмкинселек булғанда ниңә бармаҫҡа? Өфөнән самолет осоп тора.\nБеренсе барыуҙа уҡ матурлығы менән күңелде әсир итерлек был ил Рафаэлгә бик оҡшай.\n— Һиндостандың һауаһы ла бөтөнләй икенсе, — тип һөйләй ул. – Бында үҙеңде ожмахтағы кеүек хис итәһең.\nИлдең хозурлығын, әкиәти матурлығын һүҙ менән генә аңлатыу мөмкин түгел... Шуға ла Рафаэль мөмкинлек тыуған һайын үҙенә магнит кеүек тартып торған был илгә юллана. Бигерәк тә халыҡтың ябайлығы, аллы-гөллө сәскәләргә күмелгән аллеялар, урамдар, үҙенсәлекле орнаменттар менән биҙәлгән биналар оҡшай уға.\nТуристар өсөн ҡыҙыҡлы экскурсиялар юғары кимәлдә ойошторолған. Хаҡтар ҙа тешләшмәй. Кешеләргә ҡарата мәрхәмәтлек, ихтирамлыҡ тураһында һөйләп тораһы ла юҡ.\nЭйе, был тормошта кеше нимәнәндер тәм, йәм, рух ныҡлығы табып йәшәй, үҙенә ниндәйҙер йүнәлеш ала. Һиндостанға күп тапҡыр сәйәхәт ҡылыу уның күңелендә ни бары яҡты эҙҙәр генә ҡалдырған.


(Халилово (Абзелиловский район) битенән йүнәлтелде)\n5 Тирә-яҡ мөхите\nБорон-борон заманда ер-һыу өсөн ырыуҙар араһында йыш ҡына ыҙғыш сыҡҡан, күп осраҡта улар ҡан-ҡойош менән тамамлана. Бындай хәл бөрйәндәр менән ҡыпсаҡтар араһында йыш ҡабатланған. Билдәле, ундай ыҙғыштар халыҡҡа яфа ғына булған. Кешеләр ни ҡылырға белмәенсә, аптырап бөткән. Шул саҡ Хәлил исемле ҡарт ошо үҙ-ара ҡан ҡойошто туҡтатыу сараһын тапҡан. Ул, Бөрйән менән Ҡарағай-Ҡыпсаҡ ырыуҙарының араһына килеп ултыртып, үҙ исеме бирелгән ауылды нигеҙләгән.Һүҙе үтемле һәм абруйлы булған был оло кешене ике яҡ та борсорға ҡыймаған. Шулай итеп, ике ырыу араһында һиллек урынлашҡан. Хәлил ҡарт үҙе вафат булғас та шул тыныслыҡ булһын өсөн васыятын әйткән. Шуның буйынса уны зыяратҡа ҡуймайҙар, ә ике ырыу ерҙәренең сигенә күмәләр. Һәм Хәлил ҡартмәрхүмдең ҡәбере сикте тотоп ята. Уның тыныслығын , васыятын боҙоусылар табылмай.\nЭлек барымта менән ҡарымта тигән нәмә көслө булған. Был хәл айырыуса башҡорттар менән ҡаҙаҡтар араһында көслө булған. Улар бер- береһенең малын, хатта кешеләрен ҡыуып алып китер булған. Бер мәлдә ҡаҙаҡтар барымтаға килгән. Хәлил ауыл батыры Мөхәмәтғәле, үҙ кешеләрен йыйып, уларға ҡаршы сыҡҡан. Алыш ауылға яҡын тауҙа булған. Яҙылмаған закон буйынса тәүҙә ике яҡтың батырҙары көс һынашырға тейеш булған. Ҡаҙаҡтарҙыҙң башлығы Айҙар Мөхәмәтғәле батыр шундай алышҡа сыҡҡан. Был икәү әй һуғыша башлаған. Алыша торғас, Мөхәмәтғәле дошман батырының башын сабып өҙгән. Ҡаҙаҡтар быны күреп, ҡурҡып ҡасҡан. Ә башҡорттар Айҙарҙы алыш үткән тау башын ерләгән. Шунан алып был урын Айҙарҙы тауы тип йөрөтөлә башлаған. Бында уның ҡәберенең урыны бөгөн дә билдәле. Ул Хәлилдән алыҫ түгел көнсығыш урында. Ҡыш көнө был тау балаларҙың сана һәм саңғы шыуа торған урыны. Легенданың икенсе бер вариантына ҡарағанда, теге алыштан һуң бер аҙ ваҡыт үткәс, Айҙарҙың ҡатыны ҡаҙаҡтар менән килеп, төндә иренең мәйетен үҙ иленә алып ҡайта.\nҠыпсаҡ ере элек-электән ер аҫты байлыҡтары менән генә түгел, киң яландары менән дә күптәрҙең иғғтибарын үҙенә тартҡан. Магнит станцияһында, Темәс ауылында йорттары, Ырымбур яҡтарында меңәр дисәтинә сәсеүлеге булған помещик Лазарев бында ла өлөшһөҙ ҡалмай. Ул Ишбулды ауылынан алыҫ түгел, Ҡыҙыл аръяғында хәтһеҙ ер ала. Шунда таштан келәт эшләтә, йорт һалдыра, йылҡы өйөрө булдыра. Сиҙәм ерҙе һөрҙөрөп, тары һәм һоло сәстерә. Ҡыҙылды быуҙыртып, тирмән эшләтә. Помещик һәр йәй һайын ғаиләһе менән бында килеп ял итә торған булған. Бөйөк Октябрь революцияһынан һуң уға бында юл ябыла. Үҙенән елдәр иҫһә лә, урында исеме ҡала: революциянан һуң да байтаҡ эшләгән тирмәне һәм таш келәте урыны шул помещиктың исемен йөрөтә. Хәҙер тирмән юҡ инде. Ә келәт урынлашҡан ерҙә Киров исемендәге колхоздың ырҙын табағы булды. Ул урынға коллективлаштырыу осороноң тарихы ла ныҡ бәйле. 1925—1926 йылдарҙа Советтар Союзы Геройы Рәүеф Дәүләтовтың атаһы Әбделғәни, Нотоғулла Дәүләтов, Ниғмәт Төркмәнов һәм тағы биш кеше, ғаиләләре менән шунда күсеп барып, игенселек менән шөғөлләнә башлай. Артелгә "Яңауыл " тип исем ҡушалар. Әлбиттә, был ваҡиғаларға бик күп йылдар үткән. Ниндәй гөрләп торған колхоз-совхоздар бөтөрөлдө. Ә урындың исеме һаман шул «Лазыр» килеш ҡала килә. Һултан күле тирәләрендә приискылар асып, алтын сығарыуға ихлас тотона. Ошо тирәләге халыҡ уға ялланып эшләй. Уларҙың ҡул көсө менән башҡарылған хеҙмәте хужа кешегә ҙур файҙа бирә — ул байығандан-байый. Әммә кеше ғүмере мәңгелек түгел. Навалихин да вафат була. Уны Һултан күле приискаһы эргәһендә ерләйҙәр. Петербургтағы туғандары, дуҫтары һәм таныштары уның ҡәберенә ҡуйыр өсөн өс центнерҙан ашыу тартҡан ҙур тәре ҡойҙороп алып килә. Бының өсөн Ирәндектәге Күсем тауынан махсус эшләтелгән санала (йәй көнө булһа ла) ҙур күбәләй ташты алып төшәләр. Уны соҡотоп, шунда тәрене, ҡурғаш иретеп ҡойоп, нығыталар. Был мәлгә инде промышленниктың үлеүенө хәтһеҙ генә ваҡыт үткән була. Килгән кешеләр, тәрене уның ҡәберенә ҡуйҙыҡ тип ҡайтып китә. Күпмелер ваҡыт үткәс, байлыҡ өсөндөр инде, был ҡәберҙе талайҙар. Ҡаҙып ҡараһалар, алданғандарын беләләр: ҡәберҙә ниндәйҙер ҡатын-ҡыҙ күмелгән була. Тәре әллә яңылыш, әллә ошондай хәлдең булғанын белеп, икенсе урынға ҡуйылған була. Ул шулай 1937—1938 йылдарға тиклем тора. Ошо осорҙа бәһлеүән кәүҙәле, көслө Муллағәле Шаһимәрҙәнов тигән кеше шул търене нисектер ташынан ҡутарып ала һәм, Хәлилгә алып килеп, тимер-томорға тапшыра. Тик уны берәү ҙә алып китмәй. Шунда тиҫтә йыл самаһы Һуғышҡа тиклем Хәлилдә тимерлек һәм бәләкәй лавка тотҡан Петров Василий тигән бер рус йәшәй. Шуның улдары береһе — «Красная Башкирия» совхозында, икенсеһе Баҡыр Үҙәктә эшләй — һуғыштан йөрөп ҡайтҡас, Навалихиндың тәреһен ятҡан еренән алып, аталарының ҡәберенә алып барып ҡуя. Был тәре әле лә шунда тора. Уның бейеклеге яҡынса метрҙан ашыу, арҡырыһы (иң оҙоно) — 75 сантиметр. Ололарҙың әйтеүенә ҡарағанда, тәре элек бейегерәк торған. Ваҡыт үтә килгән. Ваҡыт үтә килә ергә һеңгән.\nӘбйәлил районы Хәлил ауылынан, йә Баймаҡ районы Күсей ауылынан элекке Шаҙағай ауылы урындарын үткәс, урынын Ирәндек тауҙары аша Билал, Күгиҙел, Һәмән ауылдарына барғанда, тауҙы төшкәс, юл буйындағы бер тораташты Кулибай ташы тип йөрөтәләр. Үткән быуаттың 20-се йылдары уртаһында буласаҡ шағир Сәләх Кулибай каникул ваҡыттарында байҙарҙың малын көткән. Ул шул ваҡытта ташҡа ташҡа соҡоп исемен яҙған булған. Яҙыуы әле лә юйылып бөтмәгән, уҡырға мөмкин.\nУн туғыҙынсы быуат аҙаҡтарында Күсей һәм Хәлил ауылдары араһында ятҡан бер тау морононда старателдәр артеле шахтаға төшөп, алтын ҡаҙа. Унда забойщиктар булып йәш һәм көслө ир-егеттәр — Рәсүлев Һабил менән Нәбиуллин Зиннәттәр эшләгән. Көндәрҙең береһендә иртән эшкә йыйынып йөрөгәндә Һабил үҙенең ҡатынын — Мин бик насар төш күрҙем әле, шуға эшкә барырға күңел тартмай тора, бәлки һин хәйер биреп доға ҡылдырырһың,- тип хушлашып сығып китә. Эшкә тотоноуҙары була, шахта емерелеп икеһен дә баҫа. Һабилды ҡотҡара алмайҙар, ул ҡалын тау ҡатламдары аҫтында ҡала. Ә муйынына тиклем күмелгән Зиннәтте иптәштәре ҡаҙып сығарып ала. Ул гахтаға ҡабат төшөүсе булмай, уны ташлайҙар. Ошо хәлдән һуң ул урынды Һабил шахтаһы тип атайҙар. Йәкәү яланы. Ирәндек тауҙарында алтын ятҡылыҡтары барлығы билдәле булғас, был яҡҡа күпләп урыҫтар килеп тула. Улар төрлө урындарҙа шурфтар ҡаҙып, алтынға байыраҡ урындарҙы эҙләй. Хәлил ауылынан 16-17 саҡрым көнбайышта, Ирәндек итәгендә, «Йәкәү яланы» атамалы урын бар. Унда «Ирәндек» совхозының Күсей бүлексәһе үҙенең һауын һыйырҙарын тотто. Йәкәү тарихы ла шул алтын эҙләүсе Яков исемле урыҫ менән бәйле. Ул егерменсе быуат баштарында килеп, башҡорттарҙан ҡуртымға (арендаға) ер алып, бер нисә йыл алтын йыуҙыра. Соҡолоп, ҡаҙылған ер уңалһа ла, уба булып ята. Башҡорттар Яковты Йәкәү тип йөрөткән. Революция тауышы ишетелә башлағас, урыҫтар бынан китеп бөткән. Әммә «Йәкәү яланы» исеме халыҡ телендә хәҙер ҙә йәшәй.\nОшо исемде йөрөткән йылға Ирәндек тауының көнсығыш битләүенән баш алып көнсығышҡа ҡарай Күсей ауылы аша аға ла, Әбйәлил районында Ҡыҙыл йылғаһына ҡоя. Түбәнге ағымында ул Һыулыүҙәк тип исемләнә. Дөйөм оҙонлоғо 32 км, һыу йыйыу бассейны майҙаны 99 кв. км. Үҙ юлында 4 ҡыҫҡа ҡушылдыҡ ҡабул итә. .:Тынгүл, Иҫкеҙма, Магнитный һ.б. Тарихсы Әнүәр Әсфәндиәров йылға исеме Мәмилә Темәс ауылының билдәле шәхесе Мәмилә Каликашева исеме менән бәйләй. Сөнки башлыса малсылыҡ менән шөғөлләнгән был тирә халҡы Бетерә, Төпәрғоҫ, Сапсал, Мәмилә буйҙарында йәйләп, утарлап йәшәгән. Башҡорт телендә географик атамаларҙың бер төрө булған һыу объекттарын билдәләү өсөн генә күп һүҙҙәр ҡулланыла: иҙел, даръя, йылға, ҡаран, үҙән, үҙәк, айыр, арыҡ, айрылма, әрмет, ҡылы, сай, гөрөн, гөрләүек, ятыу, тоноҡ күл, күлмәк, күләүек, кисеү, сығыш, ҡотоҡ, ҡойо, ҡорғой, шишмә, инеш, ҡурғы, йырын, йырғанаҡ, йырма, быуа, һыу, бөгөл, бөгөлмә, сатлыҡ, булаҡ, беләк, бүләк, балаҡ, ҡултыҡ, соҡор, шарлама, шарҙауыҡ, әр, туҡмаҡ, һыулау, саңдау, баш, аяҡ, тамаҡ һ. б. Был гидронимик терминдар атама булараҡ ҡулланыла.\nХәлил һәм Күсей ауылдарының көньяҡ-көнсығышында Тоҡан шишмәһе аша сыҡҡан кисеүҙе Аҡсинйә (Ксения) кисеүе тиҙәр. Уның легендаһы бындағы халыҡтың алтын ҡаҙыу шөғөлө менән бәйле. 19-сы быуат аҙағында - 20-се быуат башында был яҡтарҙа сауҙагәр Рәмиевтарҙың алтын приискыларында эш көсәйеп китә. Шул замандарҙа Петербург тарафтарынан килгән яңғыҙ мәрйә Рәмиевта алтын ҡабул итеүсе һәм шул уҡ ваҡытта Һултан приискыһында лавкала һатыусы булып эшләгән. Аҡсинйә батша власына ҡаршы эштәре өсөн был яҡҡа һөргөнгә ебәрелгән ҡатын була. Көндәрҙең береһендә алтын ҡаҙыусылар менән ҙур фажиғә була. "Ҡомкисеү" шахтаһы емерелеп, унда эшләүсе 14 шахтерҙы баҫа. Ул кешеләр Күсей, Туҡтағол, Иҫәнбәт, Басай ауылдарынан була. Был хәлде ишеткәс, был ауылдар халҡы, шахта янына йыйылып, ҡотҡарыу сараһы күрергә маташа. Ләкин тәрән шахтала ҡалған кешеләргә бер нисек тә ярҙам итә алмайҙар. Верхнеуральскиҙан прииск хужаһы Шакир Рәмиевты саҡырталар. Уны шахтала һәләк булыусыларҙың ғаилә ағзалары уратып ала. Мәрхүмдәрҙең мәйеттәрен шахтанан ҡаҙып алыуҙы һәм тәрбиәләп мосолманса ерләүҙе, үҙҙәренә матди ярҙам күрһәтеүҙе талап итә улар. Рәмиев уларға туҡыма, сәй-шәкәр тараттыра һәм талаптарын тулыһынса ҡәнәғәтләндерергә вәғәҙә биреп тынысландыра, ләкин бында бер сара ла күрмәй. Ваҡиғаларҙың уртаһында барыһын да күреп йөрөгән Ксения бәләгә тарыған шахтер ғаиләләренең талаптары үтәлмәүе тураһында Рәмиев өҫтөнән Ырымбур губерна идаралығына ялыу яҙып ебәрә. Бер ай самаһы үткәс, фажиғәле хәлде тикшереү өсөн тау эштәре белгесе Навалихин менән юрист Алексеев һәм Верхнеуральскиҙан унлап ҡораллы һалдат ебәрелә. Ләкин тикшереүселәр, Рәмиевтан 4 ҡаҙаҡ алтын ятҡылығын эләктергәс, тик хужаның ғына теләген ҡәнәғәтләндерә башлай. Шахтанан мәйеттәрҙе алып сығыу эшенә һалдаттарҙы ҡушалар, урындағы халыҡты ҡушыу түгел, яҡын да ебәрмәйҙәр. Аҙна-ун көн үтеүгә шахтаға яҡын ғына урында 14 "ҡәбер" өйөмө барлыҡҡа килә. Эш башҡарыусы һалдаттарҙы бай хужа һыйлай. Ксения иҫерек һалдат ауыҙынан эштең асылын белеп ала һәм Рәмиев контораһына килеп, тикшереүселәргә иртәгә үк халыҡты күтәрәсәген, ҡәберҙе асып ҡараясаҡтарын әйтә. Улар мәйеттәрҙе шахтанан ҡаҙып сығарып мәшәҡәтләнмәй, һәләк булғандарҙың кәүҙәһе урынына кәфенгә төрөлгән бүрәнә киҫәктәрен ерләгән булғандар икән. Прииск хужаһы Шакир Рәмиев һәм губернанан килгән Навалихин менән Алексеев үҙҙәренең боҙоҡ эштәрен фашлап йөрөүсе ҡыйыу мәрйәнән нисек булһа ла ҡотолоу сараһын эҙләй. Иртәгеһенә Ксенияның тураҡланған кәүҙәһен табалар. Ошо ваҡиғанан һуң был кисеү Аҡсинйә кисеүе тип аталып китә.\n"Йәнгүҙәйҙе күрмәй - йән түҙмәй",-тип йырлай урындағы халыҡ. Был - бик хаҡ һүҙҙәр. Был ҡая башынан аяҙ көндәрҙә 70-80 саҡрымда, көнсығыш тарафта ятҡан Магнит, Сибай ҡалаларын, Силәбе өлкәһенең Ҡыҙыл ҡасабаһын, ә көнбайышта Һаҡмар, Таналыҡ буйындағы ауыл һәм ҡасабаларҙы ябай күҙ менән күреп була18-се быуат баштарында ырыу ерҙәренең алтын- көмөш ятҡылыҡтарын килеп аҡтарып, талап йөрөүсе урыҫ колонизаторҙарына ҡаршы осраҡлы сығыштар йыш ҡына булып торған. Шуларҙың береһендә Мостай ауылынан бик ҡыйыу һәм көслө егет - Йәнгүҙәй батыр уларҙы баглап йөрөгән. Был баш-баштаҡлығы өсөн уны хәрбиҙәр көсө менән ҡулға алып китәләр. Юлда ул уңайын табып ҡаса. Уның артынан ҡыуалар, ләкин ул тотолмай, Ирәндеккә килеп етә һә төндәрен, йәшенеп кенә, өйөнә ҡайтып йөрөй башлай. Бер аҙҙан ауылға карателдәр отряды килеп урынлаша, улар Йәнгүҙәйҙе тотоу өсөн күҙәтеүселәр тәғәйенләй. Шуға күрә ул Ирәндек өҫтөндәге оло ҡаяның мәмерйәһендә йәшәргә мәжбүр була. Бынан бөтә тирә-яҡ күренеп тора. Көҙгө һыуыҡ һәм рашҡылы көндәр башланғас, ҡатыны, ризыҡ алып, иренең хәлен белеп ҡайтыу ниәте менән төн ҡараңғыһында Ирәндек һыртына юллана. Тик уның барып етеүе бкла, артынан юллап килгән күҙәтеүсе карателдәр ҡаяны, Йәнгүҙәй менән ҡатынын ҡамап ала. Ләкин Йәнгүҙәй дошман ҡулынан ҡабаттан эләгеүҙән аяуһыҙ көрәштә үлеүҙе һайлай. Ҡая башында таштан ташҡа ышыҡланып, төрлө яҡтан үрмәләп менергә тырышҡан дошмандарынғуҡтары бөткәнсә ата-ата ла, алдан һүҙ ҡуйышҡан йәш ир менән ҡатын, тыуған иле һәм намыҫ сафлығы өсөн алыгта бүтән сара ҡалмағас, Йәнгүҙәй ҡурайын уйнап, ҡатыны уға ҡушылып йырлап, иле, халҡы менән хушлашалар ҙа ғүмерҙәрен үҙ ихтыярҙары менән ҡыйырға мәжбүр була - икеһе, ҡулға-ҡул тотоношоп, ҡаянан түбән ташлана. Һуңынан ауыл халҡы, уларҙың мәйеттәрен табып, хөрмәтләп, тәрбиәләп, ҡая аҫтына ерләй һәм зыяратты таш менән бурап ҡуялар, ул бураның урыны хәҙергәсә һаҡланған. Бына шулай, Йәнгүҙәй ҡаяһы - ырыу батыры исемен, ил тарихын, халҡыбыҙҙың ҡыуаныс-шатлыҡтарын һәм ҡайғы-хәсрәттәрен үҙендә һаҡлаған изге урын ул.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Хәлил_(Әбйәлил_районы)&oldid=789685 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 04:31 16 март 2018 үҙгәртелгән.


Республика башҡорт телен өйрәнеүгә ҡағылышлы тәҡдимдәр ҡабул итеү дауам итә\nУларҙың барыһы ла Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының башҡарма комитетында туплана. Иң яҡшы идеяларҙы Башҡортостан Башлығы указы буйынса булдырылған телдәргә ярҙам фондынан финанслауға тәҡдим итеү ҡаралған.\n"Лингвистик акция"ға ҡушылыусыларҙың береһе Искәндәр Шакиров фекеренсә, телде өйрәнеүҙә һәм уны хәтерҙә ҡалдырыуҙа аудиокитаптар ярҙамға киләсәк. Профессональ дикторҙар уҡыған һүҙҙәр дөрөҫ һөйләшергә, грамматиканы үҙләштергә һәм һүҙ байлығын киңәйтергә булышлыҡ итәсәк. Ә бына Өфөнән Шамил Амангилдин башҡорт телен өйрәнеүгә йүнәлтелгән тәҡдимен видеомөрәжәғәт итеп яҙҙырған. Ул башҡорт телендә йәнһүрәт һәм фильмдар төшөү менән бер рәттән, популяр голливуд һәм совет кинотаҫмаларын рус, башҡорт һәм инглиз телдәрендә субтитрҙар менән байытыу яҡлы.\nБашҡорт телендә аралашмаған уҡыусылар өсөн дәрестәрҙе "өлкәндәр" тормошо өсөн файҙалыраҡ итергә, мәҫәлән, уҡыусыларҙы аралашыу телмәре нигеҙҙәренә һәм башҡорт телендәге документтар менән эш итергә өйрәтергә тигән тәҡдимдәр бар. Бер юлы бер нисә автор үҙҙәренең хатында мәктәптә башҡорт теле дәрестәренә тыуған яҡты өйрәнеү элементтарын өҫтәргә: төбәктең тәбиғәте, йәнлектәр донъяһы, тарихы һәм мәҙәни мираҫы хаҡында һөйләргә тәҡдим итә. Идеяларҙы һәм тәҡдимдәрҙе ҡоролтайҙың әле һеҙ экранда күргән электрон почтаһына ебәрергә мөмкин.


Телемде тыя алманым...\n23 Ноябрь , 14:20\n"Йәнем көйҙө, бындай ғәҙелһеҙлеккә түҙә алманым, Ләйсәнгә “Иҫләйһеңме, ҡыҙың Илһамдың балаһы түгел тип һөйләгәйнең?” тип хәтеренә төшөрҙөм. Ул бирешергә уйламаны ла...\n“Миңә 32 йәш. Ҙур булмаған ҡалала йәшәйбеҙ. Буласаҡ ирем менән Өфөлә университетта уҡығанда уҡ танышҡайныҡ. Диплом алғандан һуң, бында ҡайтып төпләндек, ике балабыҙ бар. Матур йәшәйбеҙ, шөкөр.\nДөрөҫөн әйткәндә, бала сағым бик еңелдән булманы, атайым эсте, әсәйем аҙ күҙ йәштәрен түкмәне. Шуға ла мин тәртипле, инсафлы егет осраһа, эсәм тип ашҡынып тормаһа, һис шикләнмәйенсә кейәүгә сығырмын тигән һүҙем бар ине. Буласаҡ ирем тап шундай булып сыҡты. Яҡшы ғаиләлә тәрбиәләнгән, белеме, эше бар. Ҡыҫҡаһы, оҙаҡ һайланманым, уға кейәүгә сыҡтым.\nБыл ғаиләгә килен булып төшкәндә иремдең ағаһының ғаиләһе һәм ҡыҙы бар ине инде. Әлбиттә, мин килендәшем менән тиҙ генә уртаҡ тел табырға тырыштым, аралашып йәшәнек, ғаилә байрамдарын гел бергә уҙғарҙыҡ. Килендәшем Ләйсән, ғөмүмән, үҙен бик иркен тота, әхирәттәре менән күңел асырға ярата, балаһын йыш ҡына иренә ҡалдыра ла йә төнгө клубҡа, йә дискотекаға, йә кафеға сығып китә торғайны. Ҡайнаға иһә өндәшмәй, гел генә балаһы менән өйҙә тороп ҡала ине.\nБер шулай килендәштең тыуған көнөнә йыйылдыҡ. Ул ни эшләптер ирҙәрҙе йыяһы килмәне, әхирәттәре өсөн генә байрам ойошторҙо. Шулай итеп, кафеға юлландыҡ. Бер аҙ эсеп алғас, ул асылып китте һәм беҙгә ҡот осҡос серен систе: йәнәһе ул Илһамды (ҡайнағаны) бөтөнләй яратмай һәм уларҙың балаһы ла бөтөнәй икенсе ирҙән – элекке мөхәббәтенән, имеш. Ә ҡайнағаға холҡо яҡшы һәм аҡсалы булған өсөн генә кейәүгә сыҡҡан икән... Һүҙҙәрен иҫбатлап, Ләйсән телефонындағы бер ирҙең фотоһын күрһәтте: бала ошо кешенең күсермәһеме ни – һуйған да ҡаплаған. Шул саҡта ғына күҙем асылғандай булды: ҡараҡай ғына ҡыҙсыҡ ысынлап ни әсәһенә, ни рәсми атаһына бөтөнләй оҡшамаған дабаһа!\nБыл башҡа һыймаҫлыҡ хәбәрҙе оноторға тырыштым. Бәлки, фәстергәндер, тип уйланым. Әммә аҙағыраҡ бер нисә уртаҡ таныш та Ләйсәндең йөрөмтәл булыуын, быны күптәрҙең белеүен һүҙ ыңғайы әйтеп ҡуйҙы, шигемде тәрәнәйтте. Бер заман хәлдәрҙең торошон ҡайнағанан һәм минең иремдән башҡа бөтәһе лә белә кеүек тойола башланы.\nӘммә телем бик ҡысытҡанда ла был серҙе хатта иремә һөйләргә лә ҡыйманым, түҙҙем. Тик барыбер беҙҙе ҡапсыҡта һаҡлап булмай шул...\nБыл хәл инде Ләйсән менән Илһам айырылышҡас булды. Айырылышыуҙары балаға бәйле түгел ине. Күрәһең, Ләйсәндең туҡтауһыҙ күңел асырға яратыуы, кәйеф-сафалары ирен ялҡытҡандыр. Улар йышыраҡ ғауғалаша башланы һәм һөҙөмтәлә ғаиләләре тарҡалды. Айырылышҡандан һуң Илһам ҡыҙына яҡшы алимент түләне, тик рәсми рәүештә түгел, Ләйсәндең ҡулына ҙур суммалар бирә торғайны. Унан тыш баланы гел күңел асырға, ялға ла йөрөттө. Беҙ иһә Ләйсән менән әхирәттәр кеүек аралашыуҙы дауам иттек.\nБер ни тиклем ваҡыттан һуң Ләйсән пландары менән бүлеште: баҡһаң, ул рәсми рәүештә Илһамды судҡа бирергә һәм алимент талап итергә йыйына икән.\n– Һуң, айырылышҡандан һуң дүрт йыл дауамында ул һиңә аҡса түләп торҙо ла һуң? – тип аптыраным.\n– Булһа ни, рәсми теркәлмәгән бит. Кем белә уның түләгәнен, тағы түләһен әйҙә, – тине Ләйсән.\nМин иһә Илһамдың айырылышыуҙы бик ауыр кисергәнен, саҡ рәтләнеп китеүен белдерҙем, улай ғәҙел булмаясаҡ, тинем. Әммә Ләйсән элекке ирен йәлләргә уйламаны ла, ана, ата-әсәһе бар, ярҙам итһендәр ҡыҙыбыҙға, мин генә ҡарарға тейешме ни уны, тип яуап бирҙе.\nЙәнем көйҙө, бындай ғәҙелһеҙлеккә түҙә алманым, Ләйсәнгә: “Иҫләйһеңме, ҡыҙың Илһамдың балаһы түгел тип һөйләгәйнең?” – тип хәтеренә төшөрҙөм. Ләйсән бирешергә уйламаны ла: “Быны иҫбатларға кәрәк әле”, – тине.\nОшонда инде мин артабан түҙә алмаясағымды аңланым һәм бөтә белгәнемде иремә һөйләнем. Фото хаҡында ла әйттем, Ләйсәндең пландарын да аңғарттым. Ирем хайран ҡалды тип әйтеү генә аҙ кеүек: ул шунда уҡ Илһамға шылтыратты, артабан ваҡиғалар ел тиҙлегендә алға йүгерҙе.\nМин ныҡ йәмһеҙ ҡыланғанымды аңлай инем, әлбиттә. Ҡасандыр Ләйсән ышанған серҙе сисеүем намыҫымды ашаны, икенсе яҡтан Илһамды ла йәлләнем. Әлбиттә, был хәлдән һуң Ләйсәндең ҡан дошманына әүерелеремде лә, әхирәттәремде юғалтырымды ла аңлай инем. Әммә мин ғаилә мәнфәғәттәрен һайланым.\nИлһам ДНК тесты яһатты. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ул бөтә шиктәрҙең дөрөҫлөгөн аҡланы: рәсми атайҙың был балаға ҡағылышы юҡ икәнлеге документаль рәүештә иҫбатланды. Ҡайнаға ҡыҙын ни тиклем яратһа ла, суд аша атайлыҡтан баш тартты, әммә баланың күңеле өсөн артабан аралашасағын һәм ярҙам итәсәген вәғәҙәләне.\nХәҙер хәлдәр түбәндәгесә. Илһам ҡабаттан өйләнде, балалары бар. Матур йәшәйҙәр, бер-береһен аңлап, яратып торалар. Мин улар өсөн бик шат, әммә гонаһым тынғы бирмәй: ҡасандыр бер ғәйепһеҙ ҡыҙсыҡты атайһыҙ ҡалдырҙым түгелме? Бәлки, өндәшмәҫкә булғандыр? Был ҡыҙ үҫкәс, килеп битемә төкөрһә, нимә булыр?\nӘлбиттә, был тарихты белгән барлыҡ ир-ат дуҫтар мине, дөрөҫ эшләнең, тип йөпләй. Ә ҡатын-ҡыҙҙар менән дуҫлыҡ ҡаҡшаны – уртаҡ таныштар миңә ышанмағаны көн кеүек асыҡ. Әйткәндәй, Ләйсән дә кейәүгә сыҡҡан, арыу ҡына донъя көтә, тиҙәр.\nӘммә барыбер выждан ғазабы тынғы бирмәй. Күптән түгел иһә Илһам уйынлы-ысынлы әйтеп ҡуйҙы:\n– Ҡатыныма әйтеп ҡуйҙым әле – күп һөйләнмәһен, һин сер һаҡлай белмәйһең, – тине.\nӘ бит ҡасандыр уның хаҡына яһалған аҙым ине был! Ирем, үҙ-үҙеңде бушҡа ашайһың, ти. Ә мин һаман тыныслана алмайым, Ләйсәндең ҡараҡай ғына сәсле сибәр ҡыҙын иҫләйем дә намыҫланам. Нимә эшләргә дуҫтар, кәңәш бирегеҙсе!”\nГөлнара исемле ҡатын һөйләгәндәрҙән.


Яҙғы баҫыу эштәрен - тулы әҙерлектә\n5 Апрель 2018, 12:32\nСәсеүҙе уңышлы үткәреүҙең төп шарты – техниканы әҙерләү. Бөгөн бөтә хужалыҡтарҙа ла тиерлек тракторҙарҙы һәм тағылма инвентарҙы ремонтлау тамамланған. Ә уның сифатлы башҡарылыуы, һәр ваҡыттағыса, техник ҡарауҙа билдәле була.\nӘлшәй игенселәре һәм уларҙың ҡорос аттары баҫыуға сығырға әҙер\nНиһайәт, оҙаҡ көтөлгән, ҡояшлы яҙ ҙа етте. Тимәк, игенселәр өсөн йылдың төп имтиханы – яҙғы баҫыу эштәренә әҙерлек башланды тигән һүҙ.\nБыл көндәрҙә эксперт комиссияһы райондың иң ҙур хужалыҡтарының береһе – “Раевка” ауыл хужалығы предприятиеһында агрегаттарҙың баҫыу эштәренә әҙерлеген тикшерҙе.\n- Быйылғы миҙгелдә 68 берәмек ауыл хужалығы техникаһы йәлеп ителәсәк, - ти “Раевка” йәмғиәте баш инженеры Мөнир Хәкимов. – Сәсеүгә әҙерләнеүгә 5 млн һумға яҡын аҡса бүленде. Агрегаттарҙы ремонтлауға һәм көйләүгә бәйле бөтә саралар үткәрелде. Механизаторҙар етерлек, уларға махсус кейем бирелде, тракторҙар аптечкалар, ут һүндергестәр менән йыһазландырылды.\n“Раевка” йәмғиәтендә етәкселек тә, инженерлыҡ хеҙмәте лә, механизаторҙар ҙа техниканы ремонтлауға йыл һайын етди иғтибар бүлә. Предприятие игенселәре быйыл 7542 гектарға - иген культуралары, 3191 гектар – шәкәр сөгөлдөрө һәм 3375 гектарға мал аҙығы культуралары сәсергә ниәтләй. Был тиклем эштәрҙе ышаныслы техника булғанда ғына атҡарып сығырға мөмкин.\nАуыл хужалығы бүлеге баш инженеры Наил Вәлиәхмәтов әйтеүенсә, яҙғы сәсеүгә район баҫыуҙарына 370-тән ашыу техника сығасаҡ. Ә бөгөнгө техник ҡарау һөҙөмтәләре буйынса игенселәр яҙҙы тулы әҙерлектә ҡаршылай, тип ышаныс менән әйтергә мөмкин.\n“Раевка” йәмғиәтенең “Красный Клин” бүлексәһендә тракторҙарға техник ҡарау үткәрелә.