Ул антифашист ине… » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Рубрикалар » Бөйөк Еңеүгә 71 йыл » Ул антифашист ине…\nБыл юлы Германиянан алған хат ҡыуандырманы. Өҫтәүенә, алыҫтан килгән сәләмде үҙемдең тыуған көнөмдә алдым. Әйтерһең, яҙмыш үҙе мине ғүмерҙең бик ҡыҫҡа булыуы хаҡында йәнә бер иҫкәртә ине… Хат Ингенан, немец журналисы, тарихсы Петер Трогтың ҡатынынан, килгәйне. Петер яҡты донъянан китеп барған. Аҙна самаһы шаңҡып йөрөгәндән һуң яҙам мәҡәләмде. Уҡыусылар был хаҡта белергә тейеш, тип иҫәпләйем.\nБеҙҙә ҡайһы берәүҙәр фашизм менән немец халҡы араһына тигеҙлек билдәһе ҡуя. Күп тапҡыр бәхәсләшкәнем бар: барыбер немец инде, фашист, тип кенә ебәрәләр. Фашизмдың иһә милләте юҡ, уның теләһә ҡайһы милләттән булыуы ихтимал. Быға әллә күпме миҫал килтерер инем, һөйләргә теләгәнем ул түгел. Үҙемдең немец дуҫым, рухи туғаным Эрих-Петер Трог тураһында һүҙем.\nУл Австрияла тыуған. Алты йәшендә Трогтар ғаиләһе Германияға күсенә. Ғүмере буйы ул үҙен барыбер австрий тип иҫәпләне, ләкин тыуған яҡтарына ҡайтып йәшәй алманы. «Мин күңелем менән Австрияла, ниңәлер, Германия үҙ илем кеүек тә түгел», – тигәйне ул бынан күп йылдар элек, әсенеп. Бала сағы Дессау ҡалаһында уҙа. Петерға ун йәштәр булғандыр, илдә йәштәрҙе һәм ҡатын-ҡыҙҙы хәрби рухта, милләтселек тойғоһонда тәрбиәләү башлана. Гитлерҙың оҙайлы планы буйынса, гитлерюгенд хәрәкәтенә юл һалына һәм малайҙарҙы алда буласаҡ ҡанлы һуғышҡа әҙерләй башлайҙар. Ун дүрт йәштән ун һигеҙгә тиклемге үҫмерҙәрҙең барыһы ла гитлерюгендҡа инергә тейеш – Адольф Гитлер һәм йәштәр хәрәкәте етәксеһе Бальдур фон Ширахтың фарманы был. Гитлерюгендҡа инмәҫ өсөн ул саҡта Германияла һаман көсәйә барған нацистик партияның ҡот осҡос хәлдәргә килтерәсәген яҡшы аңлаған Эрих-Петер ун өс йәшендә Австрияға ҡаса һәм, Икенсе донъя һуғышы башланғас, антифашистар хәрәкәтенә ҡушыла.\n– Мин бәләкәйҙән кешеләрҙе милләттәргә түгел, ә яҡшы һәм яманға бүлеп ҡараным, – ти торғайны дуҫым. – Әлбиттә, немец халҡын яратам, бөйөк Гете һәм Шиллер, Бах һәм Гендель, Кранах һәм Ницше менән ғорурланам. Әммә Ер йөҙөндә бер генә халыҡ та икенсеһенән бөйөк, юғары түгел.\nҺуғыш тамамланғас, Петер Трог кире Германияға, яҡындары эргәһенә ҡайтырға хәл итә. Дүрт сикте – Америка, Франция, Англия, Советтар Союзы сиктәрен үтеп (фашизмды еңгәндән һуң Германия дүрт өлөшкә бүленә, һуңғараҡ ул икегә ҡала), ул Дессауға йәйәү килеп етә. Ҡала тулыһынса емерелгән, Трогтар йәшәгән йорт та бомбаға тотолған. Һуғыш кемде генә аяй инде…\n– Фюрер тотош донъяны ғына түгел, немец халҡын да үлем хәүефенә ҡалдырҙы, – ти торғайны дуҫым. – Үҙенең йәлләт эшен дә ул бит Германиянан башланы. Аҙ ғына икенсе фекерҙә булһаң, йә булмаһа, нацизмға ҡаршы һүҙ әйтһәң, һиңә шунда уҡ үлем хөкөмө сығарҙылар.\nҺуғыштан һуң Петер оҙаҡ йылдар «Комсомольская правда» гәзитенең ГДР буйынса үҙ хәбәрсеһе булып эшләй. Ул Рәсәйҙе, унан бигерәк, Башҡортостанды ярата ине. Совет йылдарында республикабыҙҙы Галле округы менән тығыҙ дуҫлыҡ ептәре бәйләне. Сибайҙағы баҡыр-көкөрт комбинаты округтағы Мансфельд комбинаты менән хеҙмәттәшлек итте. Ул йылдарҙа Эрих-Петер Галле матбуғат үҙәгенә етәкселек итә ине. Беҙҙең беренсе осрашыуыбыҙ 1987 йылда булды. Сибай ҡала ЗАГС-ында мөдир булып эшләй инем. Баҡыр-көкөрт комбинатының ул саҡтағы партком секретары Зиннур Ғөбәйҙулла улы Йәрмөхәмәтов мине эшкә саҡырҙы. «Комбинаттың үҙ баҫмаһы булырға тейеш, унда мөхәррир кәрәк», – тине ул. Шулай итеп, күп тиражлы «Знамя прогресса» гәзитендә мөхәррир булып киттем.\nИке-өс һан сығып өлгөрҙөмө икән, Германиянан хат килеп төштө. Гәзит асылыу менән ҡотлағандар. Ҡотлау аҙағында Петер: «Сибайға ике аҙналыҡ ижади командировкаға барам», – тип яҙған. Ул ижади командировка үҙе бер мажаралы тарих. Ҡыҫҡаһы, ошо осрашыуҙан һуң ике арала хаттар йөрөй башланы. Петерға яуапты йә мин яҙам, йә – хәбәрсе Булат ағай Аҡбирҙин. Икәүләп немец телен өйрәнәбеҙ, сөнки Петер русса бөтөнләй белмәй.\n1989 йылдың октябрендә Башҡортостанда Галле менән дуҫлыҡ аҙналығы уҙғарылды. Петрға Сибайға килергә рөхсәт итмәнеләр. Ул комбинат директоры Алексей Селиверстовҡа һәм Зиннур Ғөбәйҙулла улына, аҙналыҡҡа мине ебәреүҙәрен үтенеп, телеграмма биргән. Самолетта Өфөгә дүрт кеше остоҡ. Тәүге көндә беҙгә осрашырға ирек бирмәнеләр. Көн юҡ-бар ығы-зығы менән, мәғәнәһеҙ үтеп китте. Икенсе көндө немецтар урынлашҡан «Россия» ҡунаҡханаһына килдек. Петер менән аралашыуға һиҙгер күҙәтеү аҫтында 15 минут ваҡыт бүленде.\n– Гөлшат ҡалһын, ул бит журналист, уға был сараларҙа ҡатнашыу бик кәрәк, – тип ҡараны Петер. Рөхсәт булманы.\nШул уҡ көндө поезд менән ҡайтып киттек.\nКүп тә үтмәй, мин Петерҙың ҡатыны Ингенан хат һәм үҙҙәренә ҡунаҡҡа саҡырыу алдым. Сит ил паспорты йүнләгәнсе байтаҡ ваҡыт үтеп китте. Германияға 90-сы йылдың ноябрендә генә сыға алдым.\n– Һиңә әлегә унда бармай торорға кәрәк, – тине миңә партия ҡала комитетының беренсе секретары Марат Әнүәр улы Мөхәммәтов. – Был сәйәхәттең ни менән бөтөрө билдәһеҙ…\nТыңламаным. Әлбиттә, һуңынан шул арҡала күп ауырлыҡҡа дусар булдым. Марат Әнүәр улы хаҡлы булып сыҡты. Әммә бер ваҡытта ла был аҙымым өсөн үкенмәнем. Хатта, бөтөнләй эшһеҙ ҡалып, йылдан ашыу «икмәкһеҙ» ултырғанымда ла…\nӘ Германияла мин яңы дуҫтар таптым. Инге менән иһә ғүмерлек әхирәттәр булып ҡалдыҡ. Ул миңә бөгөн дә: «Меinе klеinе Sсһuеstеr» («һеңлем»), – тип өндәшә.\nТрогтар менән алман илен арҡыры-буйға йөрөп сыҡтым. «Бер генә турист та күрмәгән Германияны күрһәтәм», – тип вәғәҙә иткәйне Петер, һүҙендә торҙо. Дуҫтарым эргәһенә һуңынан да сығырға тура килде, һәр барғанымда рухым нығынып, бай тәьҫораттар алып ҡайттым. Ике Германия берләшкәс, немецтарҙың күбеһе быны ҡыуанып ҡаршыланы, ләкин Эрих-Петер әлеге хәлде ризаһыҙлыҡ менән ҡабул итте. Ул коммунист түгел, либерал-демократик партияла торҙо, ә күңеле, ғәмәле менән һәр саҡ социализм яҡлы булды. Галле ҡалаһының үҙәк майҙанында Советтар Союзы Геройы Александр Матросовҡа ҡуйылған һәйкәлде яңы властар алып ташларға булғас, Трог ҡайһы ғына ишекте шаҡыманы, ҡайҙа ғына мөрәжәғәт итмәне, әммә һәйкәлде көньяҡ зыяратта совет яугирҙары ерләнгән урынға күсереп ултыртыуға барыбер өлгәште. Әйткәндәй, был һәйкәл Өфөләге элекке Матросов баҡсаһындағы һәйкәл менән бергә Ленинград заводында ҡойолғайны...\nСовет һалдаттарының ҡәберлегенә лә Петер сәскәһеҙ йөрөмәне. Ул сәйәси ҡарашын да, илендәге үҙгәрештәргә кире мөнәсәбәтен дә бер ваҡытта ла йәшермәне. Йәшерен-батырыны юҡ, ике Германия берләшкәс, беҙҙең илгә ҡарата, Икенсе донъя һуғышына ҡарата мөнәсәбәт үҙгәрә башланы, элекке ГДР халҡы икенсе сортлыға әүерелде. Эшһеҙлек артты, социализм яҡлылар түбән эш хаҡы ала башланы, предприятиелар, уҡыу йорттары ябылды, немецтар күпләп Америкаға, Канадаға ағылды.\n– Фашизм, нацизм – әҙәм балаһы уйлап тапҡан иң әшәке, иң яуыз, иң кешелекһеҙ ағым. Уның исеме икенсе төрлө булыуы ла мөмкин, әммә асылы бер: үҙеңде бөтәһенән дә өҫтөн ҡуйыу һәм башҡаларҙың йәшәүгә хоҡуғын танымау, – Петерҙың был һүҙҙәре бөгөн дә ҡолаҡ төбөндә яңғырап торған кеүек. Телевизорҙа беҙҙең илгә ҡарата кире һүҙҙәр ишетелһә, ул: «Фашистен, идиотен», – тип, ҡарамай сығып китер булды.\nБерлинда «Рус йорто» бар. Ул ҡасандыр ҡанлы алыш барған Бранденбург ҡапҡаһынан һәм Рейхстагтан алыҫ түгел. Петер миңә әлеге йортто күрһәтмәксе булды. Беҙҙе өс-дүрт кеше ҡаршыланы.\n– Гөлшат, Башҡортостандан, – тип таныштырҙы мине дуҫым.\n– Ҡайҙа ул, Америкаламы? – тип һорай бер рус ҡатыны.\n– Ниндәй Америка, Советтар Союзында, – ти Петер.\n– Советтар Союзында ундай өлкә юҡ, – тиҙәр.\n– Өлкә түгел, республика, – тим.\n– Ҡайһы тирәлә һуң ул, ишеткәнебеҙ ҙә юҡ, – тиҙәр.\nПетер һуңынан ярты көн буйы тыныслана алманы: нисек инде үҙ илдәрендәге шундай ҙур республиканы ла белмәйҙәр?!\nМине ул фашист концлагерҙарынан иҫән ҡалған әсирҙәр менән дә, Бөйөк Ватан һуғышында беҙгә ҡаршы ҡорал күтәргән элекке нацизм һалдаттары менән дә, университет профессорҙары һәм фермерҙар менән дә, эмигранттар менән дә осраштырҙы. Байтаҡ немец ғаиләһендә булдым, уларҙың көнкүреше менән таныштым. Бер генә ғаиләлә лә телдән-телгә күсеп килгән немец һаранлығын күрмәнем, өҫтәлдә һәр саҡ һый тулы, хужаларҙың йөҙө гелән асыҡ булды. Йәнә бер асыш: немецтар эсмәй. Бер стакан һыра менән улар оҙон кис буйы әңгәмәләшеп ултыра. Бәлки, өҫтәлдәренә мул итеп шнапс һәм шарап ҡуймағандары өсөн уйлап сығарылғандыр ул һаранлыҡ хаҡындағы уйҙырмалар? Беҙҙә бит ҡунаҡсыллыҡты араҡы шешәһенә ҡарап баһалайҙар.\nЛейпцигта бөйөк композитор И.-С. Бах ерләнгән сиркәүҙә илай-илай уның сонаталарын тыңлауыбыҙ, Бах музейында ҡурай күреп хайран ҡалыуым, Веймарҙа Гете баҡсаһындағы шағирҙың йорто, уның эргәһенән генә аҡҡан Ильм йылғаһы, ҡалалағы ғәжәйеп һуған байрамы, Цербстта Екатерина Икенсе тыуған йорт, Рәсәй батшабикәһенең йорт-музейы менән танышыу. Баварияның Нюрнберг ҡалаһында башҡорт рәссамы Рәшит Хәбиров менән осрашыу, ундағы халыҡ-ара йәрминкә, Шварц ауылында 1814 йылда башҡорт яугиры манараһына уҡ атҡан сиркәүҙе күреү, көнсығышҡа ғашиҡ мәшһүр Гете оҙаҡ ҡына йәшәгән һәм «Фауст» әҫәрен ижад иткән Бад Лаухштадт, ГДР тарҡалғанға тиклем беҙҙең ғәскәрҙәр торған Мерзебург һәм башҡалар, һәм башҡалар... Петер миңә Гендель һәм Бетховен, Мартин Лютер һәм Гейне донъяһын асты...\nБеҙҙең дуҫлыҡтан ниндәйҙер сер эҙләп маташтылар... «Сибайға ете-һигеҙ тапҡыр килеп тә, ни өсөн мотлаҡ һиңә айырым мөнәсәбәттә булды?» – тиеүселәр ҙә аҙ түгел ине. Ә бының сере берәү генә: донъяға, йәшәйешкә, кешеләргә ҡараштарыбыҙ бер, халҡыбыҙҙа уртаҡ һыҙаттар күп, өҫтәүенә, Инге минең кеүек үк күңелсәк, сикһеҙ ябай, илаҡ һәм эскерһеҙ булып сыҡты. Беҙҙең хатта ҡыҙыҡһынған әйберҙәребеҙ ҙә бер үк, баҡтиһәң. Унан, дыуамаллыҡ. Дрезден ҡалаһы вокзалында сәстәре салланған ир-аттың өлкән генә йәштәге ике ҡатынды йөк ташый торған ҙур арбаға ултыртып, зал буйлап һөйрәтеп йөрөүен күҙ алдына килтерәһегеҙме? Етмәһә, Инге менән икәү тәгәрәп көләбеҙ. Үткән-һүткән пассажирҙар беҙгә йылмайып ҡарап уҙа, берәү ҙә ғәйепләмәй...\nИнге менән Петерҙың үҙ-ара мөнәсәбәте мин бала саҡтағы хыялланған ғаилә талаптарарына яуап бирә ине: улар бер-береһен сикһеҙ ихтирам итә, ҡәҙерләй, ҡурсалай.\nЭрих-Петер Трог юҡ инде. Инге япа-яңғыҙ тороп ҡалды (уларҙың балалары юҡ). Бөгөн мин немка дуҫыма бер нисек тә ярҙам итә алмайым, хәйер, ул матди ярҙамға мохтаж да түгел. Бары күңел яңғыҙлығы... Өҙөлөп һөйгән Петерын һағына, уларҙың бергә ғүмер итеүҙәренә быйыл – 65, ә Петерға көҙөн 90 йәш тулған булыр ине.\nАуыр көрсөк йылдарында, магазин кәштәләрендә бөтөнләй аҙыҡ-түлек, кейем-һалым булмағанда ла, эшһеҙ интеккән йылдарымда ла улар миңә балаларымды үҫтереште: әлдән-әле күстәнәс, кейем (кейелгәнде түгел, өр-яңыһын), хатта аҡса һалып торҙолар. Инге менән Петер арҡаһында минең ғаиләм мохтажлыҡһыҙ йәшәне. Мин дә бик һағынам дуҫымды. Уның яҡты рухы алдында баш эйәм. Эрик-Петер Трог ысын Кеше ине...\nСығыу ваҡыты 19-06-2015, 16:10 | Ҡаранылар: 620


КҮРШЕБЕҘ КЕМ БУЛЫР?\n17 Июнь 2020, 17:10\nКүрше, тигәндән. Бер мәл Муса ғәләйһис-сәләм Хаҡ Тәғәләнән минең йәннәттәге күршем кем булыр икән, тип һорай. Раббыбыҙ уға ожмахтағы күршеһенең фәлән-фәлән ҡалала йәшәүсе ит һатыусы булыуын әшкәртә.\nӨй һалыр ерҙе һайларҙан алда күршеңдең кем булырын һайла, тиҙәр. Был да дөрөҫтөр: күршеңдең кем һәм ниндәй булыуы - бәхетең йә бәхетһеҙлегең. Шөкөр, ҡайҙа ғына йәшәлһә лә, Аллаһы Тәғәлә бына тигән күршеләр менән бүләкләне!\nКүрше, тигәндән. Бер мәл Муса ғәләйһис-сәләм Хаҡ Тәғәләнән минең йәннәттәге күршем кем булыр икән, тип һорай. Раббыбыҙ уға ожмахтағы күршеһенең фәлән-фәлән ҡалала йәшәүсе ит һатыусы булыуын әшкәртә. Пәйғәмбәрҙең ул кешене барып күргеһе килә һәм юлға сыға. Тегене барып тапҡас, был ниндәй кеше икән, тип, уны күҙәтә башлай. Иң аптырағаны шул була - көн буйы күҙәтһә лә, ит һатыусының яҡшы яғын күрмәй, уның ҡылған ғәмәлдәрен изге кешеләр башҡарған ғәмәлдәр рәтенә индереп булмай. Көн аҙағында ул ит һатыусыға бер мосафир сүрәтендә барып, ҡунып сығырға рөхсәт һорай. Теге ризалаша.\nҠайтыр саҡта ит һатыусы бер киҫәк ит ҡырҡып ала ла, өйөндә уны бешерергә һала. Ит бешеп сыҡҡас, Муса ғәләйһис-сәләмгә :" Һин яңғыҙың ғына ашай тор, әгәр минең менән ашайым, тиһәң, бер аҙ көтөргә тура киләсәк", -ти. Муса ғәләйһис-сәләм өй хужаһын көтәм, ти.\nТеге ир, бешкән ит киҫәген алып, уны бик ваҡ өлөштәргә турап бөтә лә, бүлмәнең шаршау менән бүленгән мөйөшөнә инеп китә. Шаршау асылғас, пәйғәмбәр унда бик ҡарт һәм хәлһеҙ генә ҡарсыҡты күреп ҡала. Ҡарсыҡ ятҡан урынынан кеше ярҙамынан тыш тора ла алмай, ризыҡ ашарлыҡ тештәре лә булмай. Ит һатыусы һәр бәлкәй ит киҫәген яйлап һәм берәм-берәм теге ҡатынға ҡаптыра. Ҡарсыҡ, һәр өлөштө йотҡас, тешһеҙ ауыҙын мөйтәндәтеп, иренгенәләрен ҡыбырлатып ниҙер шыбырҙай.\nҠарсыҡты ашатып туйҙырғас, итсе уның ятҡан урынын таҙартып, бысраҡ нәмәләрен алмаштырып ҡуя. Шунан һуң ғына ҡунағының эргәһенә бара." Был һинең әсәйеңме?"-тип һорай пәйғәмбәр. "Эйе,"-була яуап. "Һәр ит киҫәген йотҡас, ул һиңә нимә әйтергә маташты ул?”-тип һорай Муса ғәләйһис-сәләм. " Ул, доға ҡылып, эй, Раббым, минең улым йәннәттә Муса ғәләйһис-сәләмдең күршеһе булһын инде, тип ялбара", -тигән.\nМуса ғәләйһис-сәләм, теге иргә : " Әсәйеңә әйт - Хаҡ Тәғәлә уның доғаларын ҡабулдарҙан ҡылған инде!"-ти...\nОшо тарихты уҡығас, күршем Ишбирҙе ағай иҫкә төштө - әсәһенең бер бөртөк кенә балаһы, Хәйривафа инәй (әсәһе) ҡартайып киткәс, эй матур итеп ҡараны - өҫтөн-башын тәрбиәләне, ашатып-эсерҙе. Инәй: "Мунсанан һуң, тырнаҡтарым йомшаҡ саҡта, эй матур итеп тырнаҡтарымды ҡырҡа Ишбирем", -тип рәхмәттәрен уҡып бөтә алмай ине...\nӘсәһенең пенсияһын талап эсеп, эткә ашамаҫ һүҙҙәр әйткән, хатта үҙен донъяға тыуҙырған ғәзизенә ҡул күтәргән кешеләрҙе лә күрһәтте тормош киноһы.\nНиндәй генә һөнәр эйәһе булһаҡ та, тормош ниндәй генә битлек кейҙерһә лә, тегендә кемдең күршеһе булыуыбыҙ, нимә генә тиһәк тә, ғәзиз әсәйҙәребеҙҙең фатихаһына, ҡылған доғаһына бәйле шул. Муса ғәләйһис-сәләмдең ит һатыусы күршеһенеке һымаҡ...


Өлгөлө йорт — ауыл биҙәге\n23 Июнь 2017, 12:31\nБыйыл районда “Иң матур ауыл” һәм “Өлгөлө йорт” конкурстары ойошторолдо. Был күркәм сараға барыһы ла әҙерләнде. Күптәр ауылдарын, йорттарын төҙөкләндереү, тағы ла йәмләндереү эштәрендә дәррәү ҡатнашты. Һөҙөмтәлә, “Иң матур ауыл” исеменә Тоҙлобин, Мишкә һәм Боғҙан ауылдары лайыҡ булды. Ә “Өлгөлө йорт” исеменә 24 ғаилә дәғүә итте.\nКомиссия ағзалары еңеүселәрҙе билдәләгәндә, йорт алдындағы таҙалыҡҡа, үҙенсәлекле төҙөлмәләргә, балалар майҙансыҡтарына, ял итеү урындарына, йәшелсә, емеш-еләк баҡсаларының торошона, хәүефһеҙлегенә һәм башҡа күренештәргә иғтибар итте.\nСәфетдиновтарҙың гөл-сәскәгә күмелгән йорто, ихаталары, семәрле йөҙлөклө тәҙрәләр, беседка һәм башҡа ҡоролмалар иғтибарҙы әллә ҡайҙан йәлеп итә. Барыһын да хужалар үҙ ҡулдары менән төҙөгән. Йортто биҙәгән һүрәттәрҙе, аҡҡоштарҙы, сәскәләрҙе, пластик шешәләрҙән яһалған пальмаларҙы эшләүҙә балалар ҙа ярҙам иткән. Ябай ҙа, матур ҙа булған семәрҙәрҙән берҙәмлек хистәре, яҡтылыҡ һәм йылылыҡ бөркөлә. Ә мунса башына ҡунаҡлаған “ҡауҙы ҡошо ояһы” был хистәрҙе тағы ла иҫбатлай төҫлө.\nСәфетдиновтар 1996 йылда ғаилә ҡора. Бер йыл эсендә ҙур йорт һалып сығалар. Ғаиләгә йәм өҫтәүсе балалары ата-әсәләре һымаҡ уңған, тырыш, егәрле. Ринат быйыл Екатеринбургта техникум тамамлай. Регина — VIII, Азамат III класта белем алған. Барыһы ла уҡыу алдынғылары, төрлө ижади конкурстар еңеүселәре, бейергә оҫталар.\nҒаилә башлығы Бигилде клубын етәкләй, ә тормош иптәше “Йәйғор” йәмғиәтендә һатыусы булып эшләй.\nБөгөн ауылдар таралып, етемләнеп барған осорҙа ошондай тырыш, тәүәккәл, булдыҡлы, сәләмәт һәм һәләтле балалар тәрбиәләгән ғаиләләр булыуы ҙур һөйөнөс.


Иҫәпкә бар, һанға юҡ: Белорет районындағы Хәйбулла ауылы Ер шарынан юҡ ителгәнме? - Bash.News\nИҫәпкә бар, һанға юҡ: Белорет районындағы Хәйбулла ауылы Ер шарынан юҡ ителгәнме?\nИҫәпкә бар, һанға юҡ: Белорет районындағы Хәйбулла ауылы Ер шарынан юҡ ителгәнме? https://bash.news/news/109527_ipk_bar_ana_yu_beloret_rajonynday_xjbulla_auyly_er_sharynan_yu_itelgnme/?lang=bash\n09 ноя 2019, 23:28\nБелорет районының Хәйбулла ауылын тап шулай атарға мөмкин. Урындағы халыҡ уны бөтөнләй өрәк ауыл тип йөрөтә. Сөнки байтаҡ кеше йәшәүенә ҡарамаҫтан, район үҙәгендә Хәйбулланы белмәйҙәр ҙә. Бындай ауыл беҙҙә юҡ тип документтар ҙа бирмәгән осраҡтар булғылаған. Бәлки, белмәмешкә һалышҡандарҙыр? Шулай бит отошлораҡ. Ауыл юҡ икән, проблемалар ҙа юҡ. Ул арала халыҡ йәшәй. Һәр хәлдә үҙебеҙҙең хәбәрселәргә мин ышанам. Улар бит барып тере йәндәр менән аралашып ҡайтты. Йорттарында өҫтәл артына ултырып сәй эсте... Тулыраҡ\nИке исем йөрөткән ауыл Белорет районына ҡарай. Бында тиҫтәнән ашыу кеше көн итә. Һәр кемдең йорт-ҡаралтыһы, шөғөлләнер эше бар. Бер һүҙ менән әйткәндә ауыл йәшәй, гөрләй. Тик бына был тормош рәсми түгел булып сыға. Зифа ханым район үҙәгенә документ юллап барғанда шаҡ ҡатырлыҡ яңылыҡ ишетеп ҡайта.\nХәйбулла ауылы өс райондың ҡап уртаһында урынлашҡан. Ҡасандыр ул Маҡар районына ҡараған, унан һуң бер аҙ Ғафуриҙа йәшәп алғандан һуң, Белорет ерлегенә алына. Һаралы йылғаһы буйындағы ауылға барыу үҙе бер бәлә. Баҡый ауылынан урау юл менән Оло Шешнәк йылғаһын ете ҡат кисер кәрәк, ә тура юл тик тау аша ғына. Кәм тигәндә менеп-төшөүгә ике сәғәт самаһы ваҡыт китә. Картала ла ауыл бар, әммә түрәләр өсөн ул өрәк, ти ауыл халҡы.\nҮҙ йүнен үҙҙәре күреп йәшәй. Башҡаса сара юҡ. Район хакимиәтенән бер ус ярҙам алғаныбыҙ булманы, ти ауылдаштар. Ҡыҫҡаһы, бер үк балыҡ башы.\nБашҡа социаль хеҙмәттәр тураһында әйтеп тораһы ла түгел. Ауыл халҡы хәҙер бер-береһен дауаларға мәжбүр. Хәҙер инде хаҡлы ялда булыуына ҡарамаҫтан, Әнүәр Баҡыев ауылдаштары өсөн алыштырғыһыҙ табип.\nКүсеп китегеҙ һуң, тип әйтер ине бәғзеләр. Быйыл былай ҙа бер йәш ғаилә Хәйбулланан ҡалаға күскән. Мәктәп булмағас”.\nХалыҡ телендә Һаралы тип исемләнгән Хәйбулла ауылына 1834 йылда нигеҙ һалынған. Заманында бында урман хужалығы үҫешкән. Үҙгәртеп ҡороуҙар осоронан һуң, бар социаль объектар ябыла. Йәшәүгә шарттар булмағас, йәштәр ҙә башҡа төбәктәргә күсергә мәжбүр була.\nТимәк иҫәпкә бар, ә ни эшләп һанға юҡ. Урындағы халыҡ берәй мөһим кампания барышында ғына иҫкә төшә. Һуңғыһында, мәҫәлән бәғзеләр трактор яллап булһа ла килеп ураған. Ә инде район үҙәгенә үҙҙәре йомошон йомошларға барғанда хәйбуллалар өрәк. Юҡ, ул ундай ауыл. Бер түгел, ике исем йөрөткән ауыл тик торғанда боҫҡа әйләнә лә ҡуя...\nБСТ Y.Metrika: 40\n“Эскелеккә ҡаршы”: Яңы йыл байрамдарында алкоголде һатыуҙы сикләү законы ғәмәлгә инерме?\n00:24, 01 дек\n«Урам буйы сират»: Ҡиммәтләнгән медицина тикшереүе иҫерек килеш рулдә тотолған водителдәр өсөн тәғәйенләнгән булған\n23:43, 25 ноя\nАуыл ҡатын-ҡыҙҙары хәҙер 36 сәғәт эшләйәсәк\n15:28, 17 ноя\nӨфөлә һис икеләнмәйенсә крандан һыу эсергә мөмкин\n23:27, 09 ноя


Морозов Борис Иванович — Башҡорт Википедияһы\nШведский посол, Борис Морозов и Алексей Михайлович. Кадр из фильма «Трёхсотлетие царствования дома Романовых» (1913).\n1 ноября 1661 (на момент смерти было около 71 года)\nАнна Ильинична Милославская\nс 1654 года\nБорис Иванович Морозов (1590 — 1 ноябрҙә 1661) — рус бояры, үҙ ваҡытының иң эре ер биләүсеһе, батша Алексей Михайловичтың тәрбиәсеһе. Иван Васильевич Морозов менән Аграфена Елизаровна Сабурованың өлкән улы. 1648 йылдағы бола Тоҙ болаһын башлаусыларҙың төп ғәйеплеһе (был бола тоҙға хаҡтың саманан тыш бик юғары булғанлығы арҡаһында тоҡанған). Боланан һуң ул власта ҡала, әммә хәҙер инде элекке ролен уйнай алмай. Көнбайыш мәҙәниәте менән ҡыҙыҡһынған, Морозов батшанан алдараҡ Петр I тарафынан урыҫ традицион йәшәү рәүешен үҙгәртеү яғында иң беренсе торған кеше .\nБорис Морозов (1590) бай һәм абруйлы бояр Морозовтар ғаиләһендә тыуа. Уның ҡустыһы Глеб Морозов. Глебтың икенсе ҡатыны — «старообрядлыҡҡа күскән» боярыня Морозова. 1615 йылдың Морозов «на житьё» (йәшәргә) батша һарайына алына, унда башта стольник (1627-1629), артабан бояр (1629-1658)була. 1634 йылда батша улы Алексей Михайловичтың тәрбиәсеһе итеп тәғәйенләнә. Морозовтың һеңлеһе Анна Ильнична Милославская батшаға кейәүгә сыҡҡас, Морозов батшаға тағын да нығыраҡ яҡынлаша һәм батша һарайында ғүмеренең аҙағына тиклем иң абруйлы кеше булып ҡала. Замандаштары уны дәүләт эштәрендә тәжрибәле һәм аҡыллы, көнбайыш мәҙәниәте менән ҡыҙыҡһынған кеше булараҡ ҡылыҡһырлай. Илдә ысын хаким булып, Европаның техник һәм мәҙәни ҡаҙаныштары менән ҡыҙыҡһына, Рәсәйгә сит ил белгестәрен хеҙмәткә саҡыра. Күрәһең, был ҡыҙыҡһыныуын ул үҙенең тәрбиәләнеүсеһендә лә уята ала.\nМорозов ҙур мөлкәт йыя: 30 000 сирек ер, 9000 крәҫтиән ихатаһы, 55000 ике енес кешеһе, 245 ауыл, 85 ҙур ауыл, 24 бояр йорто, тирмән, тимерлек, оҫтаханалар, металлургия һәм поташ заводы, һыра ҡайнатыу, ҡабаҡтар, кибеттәр, амбар, емеш-еләк баҡсалары, быуа балыҡтары. Шулай уҡ тимер, кирбес етештереү һәм тоҙ кәсептәре менән шөғөлләнгән.\nМорозов биографияһында ҡара таптар була: сәбәбе — 1648 йылдағы Тоҙ фетнәһе . Был ваҡытта Морозов бер нисә мөһим приказдарҙың (Оло Ҡаҙна, Һалым һәм дарыухана) начальнигы була. Ул казнокрад һәм взяточник боярҙарҙы ҡурсалай. Ҡаҙна килемен арттырыу маҡсатында, Морозов хеҙмәткәрҙәрҙең юғары эш хаҡын ҡыҫҡарта һәм тоҙға ситләтелгән һалым һала. Ул саҡта тоҙ төп консервант була һәм кешеләргә бик ныҡ кәрәк булған була. 1648 йылдың майында Мәскәүҙә, Псковта һәм Мәскәү дәүләтенең башҡа ҡалаларында Морозов һалымдары халыҡ сығыштары тыуҙыра. фетнә күтәреүселәр Морозовтың башын талап итә. Уның яҡын ярҙамсылары (окольничий П Т. Траханиотов һәм дьяк Назарий Чистой), шулай уҡ Земство приказы судьяһы Л С. Плещеев баш күтәреүсе халыҡ тарафынан язалап үлтерелә, ә Морозов үҙе, батша һарайына ҡасып, фетнәселәрҙән ҡотолоп ҡала.\nБатша үҙенең уҡытыусыһын һарайынан ситкә сығарып ебәрергә мәжбүр була — Морозов Кирилло-Белозерский монастырына ебәрелә. Был, әлбиттә, батшаның үҙ тәрбиәсеһенә ҡарата мөнәсәбәтен үҙгәртә алмай\nМорозов Мәскәүгә дүрт ай үткәс ҡайта.\nБында ҡайтҡандан һуң Морозов батшалыҡтың эске идаралығында рәсми рәүештә элекке хәленә ҡайта алмай, сөнки батша халыҡҡа биргән үҙ вәғәҙәһен үтәй.\nШул уҡ ваҡытта, 1649 йылда, Морозоа закондар йыйынтығын әҙерләүҙә әүҙем ҡатнаша, йыйынтыҡ XIX быуаттарға тиклем Рәсәйҙә ғәмәлдә тора.\nМорозов һәр ваҡыт батша янында була. 1654 йылда Литва походында батша Морозовҡа юғары хәрби звание — дворовый воевода дәрәжәһен биреп,уны «батша полкының» начальнигы итеп ҡуя.\nМорозов 1661 йылда вафат булғас, батша башҡалар менән бер рәттән үҙе шәхсән рәүештә мәрхүмгә һуңғы бурысын бирергә килә. Морозов Чудово монастырында ерләнгән, ҡәбере юғалған.\nМорозовтың вариҫтары булмай, үлгәндән һуң, уның барлыҡ мөлкәте ҡустыһы Глебҡа күсә, әммә ул да тиҙ арала вафат була. Бар мөлкәт Глеб вафатынан һуң уның сабый улына, йәғни ул үҫкәнгә тиклем, Глебтың ҡатыны — старообрядсы эшмәкәрлеге менән билдәлебоярыня Феодосия Морозова ҡулы аҫтында тора.\n1913 — «Трёхсотлетие царствования дома Романовых» (исполнитель роли — ?)\n2011 — «Раскол» (исполнитель роли — Роман Мадянов)\nАкты хозяйства боярина Б. И. Морозова. В 2 тт. — М.—Л.: Изд-во АН СССР, 1940—1945.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Морозов_Борис_Иванович&oldid=967172 ҡабул ителгән\n1590 йылда тыуғандар\nМәскәү Кремлендә ерләнгәндәр\nБыл бит һуңғы тапҡыр 06:29 8 сентябрь 2020 үҙгәртелгән.


Рәсәйҙә 1 апрелдән хәрби хеҙмәткә яҙғы саҡырылыш кампанияһы башланды\nУл 15 июлгә тиклем дауам итә. Һалдаттарҙың барыһына ла бер йыл хеҙмәт итеү ҡаралған. Шулай ҙа егеттәргә контракт нигеҙендә ваҡыт арауығын ике йылға тиклем оҙайтыу мөмкинлеге бирелә. Бының өсөн ғариза менән военкоматтарға мөрәжәғәт итергә кәрәк. Быйылдан хәрби хеҙмәткә саҡырылыш компанияһына бер аҙ үҙгәрештәр ҙә индерелгән.\nТимер юлсы һөнәрен үҙләштереүсе Айнур Әхмәҙуллин быйыл йәй илдең Ҡораллы көстәр сафын тулыландырырға иҫәп тота. Бының өсөн егет үҙенең психик һәм физик яҡтан әҙерлеген яҡшы баһалай. Әрмегә мине бер кем дә үҙ ихтыярымдан тыш ебәрмәй, үҙ теләгем буйынса барам, ти студент. Сөнки хәрби билет менән һуңынан эшкә урынлашыу еңелерәк буласаҡ.\nБөгөндән республика төбәктәрендә хәрби комиссиялар үҙ эшен башланы. Улар аша быйыл әрмегә алынасаҡ егеттәр етди тикшереү үтәсәк. Өфөнөң Дим районындағы комиссия ағзалары әйтеүенсә, һуңғы ике йылда хәрби хеҙмәткә саҡырылыусыларҙың һаулығы яҡшыра барыуы күҙәтелә. Мәҫәлән, бер нисә йыл элек кенә был күрһәткес 76 проценттан артмаһа, хәҙер ул 82 проценттан ашып киткән. Шуға ҡарамаҫтан ҡайһы бер билдәле ауырыуҙар егеттәрҙе әрмегә алыуҙа ҡаршылыҡ тыуҙыра.\nЛюдмила Моторина, Өфөнөң Дим районы хакимиәте башлығы урынбаҫары, хәрби хеҙмәткә саҡырыу комиссияһы рәйесе: «Баҙарҙа аяҡ кейемдәре тулып ятыуға ҡарамаҫтан, егеттәрҙең күбеһе яҫы табанлы. Шулай уҡ хәрби хеҙмәткә саҡырылыусыларҙың психик сирҙәр, тире һәм йөрәк-ҡан ауырыуҙары менән яфаланыуы күҙәтелә. Ә бына тән ауырлығы норманан түбән булыусылар бөгөн әллә ни теркәлмәй. Тимәк, егеттәрҙең туҡланыу сифаты яҡшы яҡҡа үҙгәргән».\nХәрби хеҙмәткә саҡырылыш компанияһындағы быйылғы үҙгәрештәргә килгәндә, улар әллә ни күп түгел. Шулай ҙа иғтибарға алырлыҡтары ла етерлек. Атап әйткәндә, хәҙер урта махсус уҡыу йорттарында белем алыусы студенттар хәрби хеҙмәткә алынмаясаҡ. Уларға ҡулдарына диплом алғансы кисектерелеү бирелә. Шулай уҡ хәҙер хәрби хеҙмәткә саҡырылыусылар шәхси гигиена әйберҙәре менән дә тәьмин ителәсәк.\nРеспубликала ил һаҡларға әҙер егеттәр һаны кәмемәй. Әммә был хәрби хеҙмәттән ҡасыусылар бөтөнләй булмауы тураһында һөйләмәй. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ундай егеттәр ҙә бар. Әрменән ҡасып, закон боҙған граждандар енәйәт һәм административ яуаплылыҡҡа тарттырыла. Шуға ла комиссия ағзалары егеттәр саҡырылыш кампанияһына етди ҡараһын ине тигән теләктә. Ни тиһәң дә, хәрби хеҙмәт - һәр ир-егеттең дә изге бурысы.


Сирләйһегеҙме? Үҙебеҙ киләбеҙ! » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Социаль мәсьәлә » Сирләйһегеҙме? Үҙебеҙ киләбеҙ!\nСирләйһегеҙме? Үҙебеҙ киләбеҙ! 06.02.2019 // Социаль мәсьәлә\nОшо көндәрҙә Учалы халҡы ҡыуаныслы ваҡиға кисерҙе — ҡала үҙәк дауаханаһы күсмә ФАП-лы булды. Медицина тикшереүе, диспансерлаштырыу, тәүге медицина ярҙамы күрһәтеү өсөн тәғәйенләнгән ҡорамалдар менән йыһазландырылған “ПАЗ” автобусы райондың медицина учреждениелары булмаған ауылдар халҡын хеҙмәтләндерәсәк.\nБында тән ауырлығын, шәкәр, холестерин кимәлен, ҡан баҫымын үлсәү, электр кардиограммаһы эшләү, акушер-гинекологта тикшерелеү өсөн барыһы ла бар.\n— Медицина учреждениеларынан алыҫта урынлашҡан йәки бөтөнләй булмаған төпкөл ауылдарға үҙебеҙ сығып диспансерлаштырыу, медицина тикшереүҙәре ойошторасаҡбыҙ. Мобиль ФАП стационар медицина пункттарынан ҡалышмай, — тип автобустың мөмкинлектәре менән таныштырҙы беҙҙе Учалы үҙәк дауаханаһының баш табибы Рөстәм Латипов.\nХаҡы һигеҙ миллион һум торған күсмә ФАП-тың өс бүлеге бар: беренсеһендә — медицина тикшереүе үткәреү, икенсеһендә диагностика өсөн тейешле шарттар тыуҙырылған, ә өсөнсөһөндә гинекология креслоһы урынлаштырылған.\nБыл көндә дауахананың автопаркы шулай уҡ биш яңы “Ашығыс ярҙам” машинаһы менән тулыланды. “Соболь”, “ГАЗель”, “УАЗ” маркалы санитар автомобилдәр беренсе медицина ярҙамы күрһәтеү өсөн иң кәрәкле дефибриллятор, электр кардиографы, үпкәне яһалма елләтеү өсөн махсус электрон аппарат, портатив пульс үлсәү һәм компрессорлы ингалятор ҡоролмаһы, акушер йыйылмаһы, реанимация башҡарыу, пациенттарҙы күсереү ҡулайламалары һәм башҡа әйберҙәр менән йыһазландырылған.\nҮҙәк дауахана етәкселеге белдереүенсә, автомобилдәрҙең өсәүһе район үҙәгенән алыҫта урынлашҡан Миндәк, Туңғатар, Уральск медицина учреждениелары ҡарамағына тапшырыласаҡ.\nӘйткәндәй, былтыр ҙа Учалы районына шундай уҡ өс “Ашығыс ярҙам” машинаһы килтерелгәйне.


Бөгөн төндә Мысырҙан Рәсәйгә Синай ярымутрауында һәләк булыусыларҙың табуттары менән тағы ла бер лайнер ҡайтты\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, авиаһәләкәт 224 кешенең, шул иҫәптән 24 баланың ғүмерен өҙҙө. Илдең барлыҡ төбәктәренд лә хәтер акциялары үтә. Мәрхүмдәрҙең исеме яҙылған шарҙар бөгөн Өфөлә лә осорола. Сара «Ҡашҡаҙан» паркында киске сәғәт 9-ҙа үтә.\nАэровокзал тәҙрәһенә ҡуш усы менән тотонған сабый тап ҡәһәрле 9268 рейс пассажиры Дарина Громова. Йәш ғаиләнең ун айлыҡ сабыйын курортҡа барыр алдынан төшөргән фотоһы. Интернет селтәрҙәрендә һүрәткә «Төп пассажир» тигән исем бирелгән. Ә был фото фажиғәнән бер-нисә минут алда ғына төшөрөлгән. Ольга Шеиндың тормош иптәше ҡыҙы менән самолетҡа ултырған ваҡыт. Ғаилә өс балаһы менән һәләк була. Бөгөн Санкт-Петербург ҡалаһының Пулково аэропортына Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының тәүге махсус рейсы ултырҙы. Ә яҡындары Мысырҙан туристарҙы шәмбе иҫән-һау килеш көткәйне. Һәләк булыусыларҙы иҫкә алыуға меңрдәрсә кеше килде. Гөлләмә, йомшаҡ уйынсыҡтар, ҡайғы уртаҡлашыусы хаттар...\nТотош донъяны, бигерәк Рәсәй халҡын тетрәткән яңылыҡ бер кемде лә битараф ҡалдырманы. Бигерәк тә Башҡортостанда йәшәүселәрҙе ҡабат 2002-се йылдарға алып ҡайтты.\nХәбәрсе ғына күҙ алдына килтерә. Бортпроводник булып эшләгән Айсыуаҡ Йәркәй улы һәләк булғанда ҡыҙға биш кенә йәш була. 13 йыл үтеүгә ҡарамаҫтан, йөрәк яралары уңалмай. Ғәзиз кешеһе хаҡында Айһылыуға тик фото, төрлө илдәрҙән яҙылған хаттар ғына хәтерләтә.\nБоден күле өҫтөндәге һәләкәткә быйыл 13 йыл тулды. Башҡортостан «Боингы»ның тәүҙә кисектерелеүе, һуңынан уларҙы яңылышып бөтөнләй икенсе аэропортҡа ебәреүҙәре фажиғә тураһында, гүйә, алдан иҫкәртә. 1 июлдән 2-һенә ҡараған төндә теркәлгән авиаһәләкәт - уртаҡ ҡайғы. Ул бөтөнләй сит-ят кешеләрҙе, дин, милләттәрҙе берләштерҙе. Тотош илде тетрәткән фажиғә йөҙҙәрсә ғаиләнең яҙмышын аҫтын-өҫкә килтерҙе.\n31 октябрҙә теркәлгән фажиғәгә бәйле, барлыҡ авиакомпанияларға Синай ярымутрауы аша осоу тыйылды. Шуға ҡарамаҫтан, Мысырға ял итергә барыусы туристар путевкаларынан баш тартмаған. Шарм-эль-Шейх һаманғаса популяр ял урыны булып ҡала.\nМысырҙа теркәлгән авиаһәләкәт сәбәптәре әлегә аныҡ ҡына билдәле түгел. Фекерҙәр төрлө. Ҡағалымавиа етәкселеге, лайнерҙың төҙөк булыуын, ҡолауына бәлки, тышҡы факторҙар йоғонто яһағандыр тип белдерә. 9268 рейсы тотош донъяның уртаҡ ҡайғыһына әйләнде...


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - МЕҢЙӘШӘР БАШҠОРТТОҢ МЕҢ ЫРЫУЫНАН БЕҘ - 2019 - Мәҡәләләр\nМЕҢЙӘШӘР БАШҠОРТТОҢ МЕҢ ЫРЫУЫНАН БЕҘ\nМең ырыуы, табындар кеүек үк, төрлө сығышлы этник берләшмә булып тора. Ғалим-этнолог Р.Ғ. Кузеев классификацияһына ярашлы, улар көньяҡ-көнбайыш башҡорттарының Дим буйы төркөмөнә ҡарай.\nМең башҡорттары XVII - XIX быуаттарҙа Дим йылғаһы үренән уның тамағына тиклем киң бассейнды биләй. Шулай уҡ уларҙың аҫаба ерҙәре Өршәк йылғаһы буйҙарында, Ҡандракүл һәм Асылыкүл араһында, Сәрмәсән йылғаһы үрендә була. Мең ырыуы биләгән аҫаба ерҙәр, башҡа башҡорт ырыуҙарына хас булғанса, кесе ырыуҙар, түбә-аймаҡтар ерҙәренә бүленә, үҫешә барған вағыраҡ ырыу бүлемдәре лә айырым, ниндәйҙер кимәлдә үҙ аллы этник берәмек булып формалаша башлай. Шунлыҡтан XVIII быуатҡа ҡараған документаль сығанаҡтарҙа мең ырыуы составында 17-гә тиклем айырым бүлемдәр күрһәтелгән (П.И. Рычковтың исемлегендә 13 бүлем). Р.Ғ. Кузеев меңдәрҙең барлығы 7 төп ырыу бүлеме булыуын билдәләй: мең, ил-күл-мең (күл-иле-мең), ҡырҡөйлө-мең, ҫыба-мең, меркет-мең, ҡыбау-мең, ҫарылы-мең (һарайлы-мең). Айырым ырыу бүлемдәре йыш ҡына ошо яңы нәҫел линияһын башлаусы ырыу башлыҡтары - кенәздәрҙең исемен элекке атамаға өҫтәү юлы менән хасил була: аҙнай-ил-күл-мең, ҡунҡаҫ-ил-күл-мең, илсекәй-ил-күл-мең. Тора-бара был атамалар ҡыҫҡартыла биреп, аҙнай-мең, дистан-мең, илсекәй-мең, яйыҡсы-мең, тип йөрөтөлә башлай. Ҫарылы-мең (һарайлы-мең) түбәһенә ҡараған башҡорттар XVIII быуат аҙағында документаль сығанаҡтарҙа осрамай, күрәһең, улар башҡа ырыу бүлемдәре составына инеп юғалған. Ошоға тиклем ҫарылы (һарайлы)-меңдәрҙең һуңғы вәкилдәренең Ыҡ йылғаһының түбәнге ағымында, "Минзәлә һәм Итиль йылғаһы араһындағы ерҙәрҙә" йәшәүе хаҡында яҙмалар бар.\nXII-XIII быуаттарҙа мең башҡорттарының ата-бабалары төрки-ҡыпсаҡ донъяһының бер өлөшөн тәшкил иткән. XIV быуатта улар ҡатайҙар менән тығыҙ бәйләнештә йәшәй. Был осорҙа улар көнбайыш Башҡортостандың Ыҡ, Ялан Зәйе, Минзәлә, Сөн йылғалары буйҙарын төйәк иткән. Ҡобау-мең башҡорттарында (ҡатайҙар һәм ҡошсоларҙағы кеүек) әле йәшәгән ерҙәренә Мәләкәс йылғаһы буйынан күсенеп килеүҙәре хаҡында риүәйәт бар. Ҡобауҙарҙың мәләкәс-ҡобау тип аталған түбәһе лә билдәле. Күл-мең башҡорттарында Ҡунҡаҫ һәм Иштәкә исемле аҡһаҡалдары етәкселегендә Ыҡ буйҙарынан Дим үҙәненә килеүҙәре хаҡында ла хәтирәләр йәшәй.\nМең ырыуы боронғо төрки халыҡтары мөхитендә (VI - VIII быуаттар), Саян-Алтай төбәгендә хасил була, уның формалашыуында уғыҙ-ҡыпсаҡ факторының көслө йоғонтоһо тойола. Заманында мең атамаһы аҫтында билдәле булған ҡәүем вәкилдәре урта быуаттарҙа Дәште Ҡыпсаҡ дәүләтендә, Мавераннахрҙа юғары дәрәжәләргә эйә була, төрки халыҡтары сәйәсәтендә ҙур роль уйнай. Улар Тимуридтар дәүләте эшмәкәрлегендә туранан-тура ҡатнаша, ә XVIII - XIX быуаттарҙа Коканд ханлығында хакимлыҡ итеүсе династияға мең ҡәбиләһенең күренекле шәхестәре нигеҙ һала. XVII быуатта йәшәгән Хива хакимы, тарихсы Әбүл Ғази Баһадур-хан үҙе төҙөгән легендар генеалогияға Мең исемен дә индергән: "Бәғзе берәүҙәр Яфетты бәйғәмбәр, тип әйтә, башҡалары быны инҡар итә. Яфет, атаһының бойороғо буйынса, Джуди тауынан төшөп, Итиль һәм Яйыҡ йылғалары ярҙарына барып етә, унда 250 йыл йәшәп, вафат була. Уның 8 улы була, уларҙан күп һанлы нәҫел ҡала. Улдарының исемдәре ошолай: Төрк, Хазар, Саклаб, Рус, Мең, Чин, Кимар, Тарх".\nМең ырыуының боронғо тарихы менән бәйле риүәйәттәрҙә үҙҙәренең ата-бабаларының Монголия, Алтай тарафтарында йәшәүе, Төклө-ата, Сәсле-ата, Ҡорсоба-ата исемле батыр заттарҙың данлы эштәре, оло яуҙар ҡубып, яңы ерҙәргә күсеп китеүҙәре хаҡында һөйләнелә. XIX быуатта ғалим Сәғит Мирасов тарафынан табылған шәжәрәлә меңдәр нәҫеле һун ханы Баламирға (IV быуат) барып тоташыуы хаҡында мәғлүмәт теркәлгән.\nМең ырыуы атамаһының килеп сығышын, "Ҡисса-и Сыңғыҙ хан" дастанына һылтанып, ырыу башы Урҙас бейҙең "Мең һаҙаҡлы" тигән ҡушаматы булыуы менән аңлаталар. Сыңғыҙ хан Урҙас бейгә бына ниҙәр әйткән, имеш: "Эй, Мең һаҙаҡлы Урҙас бей! Үтә бай булып, үҙең менән мең яугир алып сыға алғанға шулай тигәндәр, ағасың һинең ҡайын, ҡошоң - ҡарсыға, ораның - "Алаҫ!" булһын!"\nМең башы Урҙас бейҙең икенсе исеме Санаҡлы булып, уның Мавераннахрҙа Сығатай династияһы хандарынан һуң (XIV быуат урталарында) ханлыҡ ҡылыуы хаҡында мең шәжәрәләренең береһендә әйтелә. Һуңынан меңдәр Аҡһаҡ Тимер дәүләте алып барған яуҙарҙа ҡатнаша, уларҙың бер өлөшө Туҡтамыш хан яғына сыға. Күрәһең, тап ошо даулы заманда мең ырыуына ҡараған төркөмдәр Һырдаръя буйҙарынан Урал тарафтарына йүнәлә. Мең этнонимы шулай уҡ нуғай, ҡырғыҙ һәм үзбәк халыҡтарында ла осрай. Нуғайҙарҙың "мынь-куьп", ҡырғыҙҙарҙың джедигер ҡәбиләһендә "мең- ҡытай" тип аталған этник төркөмдәр булған. Үзбәк тарихында меңдәр "хитай" исемле икенсе бер ҡәбилә менән иң һуғышсан ҡәүемдәр рәүешендә билдәле була. XVII быуатта Сәмәрҡәндтән көньяҡ-көнбайыштараҡ мең исемле үзбәк ҡәбиләһе йәшәүе хаҡында документаль сығанаҡтар бар. Тарихсы В.В. Радлов мең ырыуынан сыҡҡан Коканд хандары булыуына иғтибар итә.\nХива хакимы Әбүл Ғази яҙыуынса, Үзбәк хан үҙ халҡын, илдә тыныслыҡ урынлаштырыу, ыҙғыш-талаш булдырмау маҡсатында 4 төркөмгә бүлә. Меңдәр уйғырҙар менән бер төркөмгә эләгә. Һуңынан уның улы Дженибек хан Санклы-Син исемле уйғырҙы Ургенч, Балхан һәм Манғышлак тарафтарындағы баш бирмәҫ төркмәндәргә ҡаршы ебәрә. Бында һүҙ меңдәрҙең Санаклы, халыҡта Мең һаҙаҡлы Урҙас бей, тип аталған ырыу башлығы хаҡында бара. Мең ырыуының монгол сығышлы булыуы ихтималлығы хаҡында ла ғилми ҡараштар бар. Г.Н.Потанин монголдарҙың мынг, һуңғараҡ мингат, тип аталған этник төркөмөнөң башҡорт меңдәренә нәҫелдәш булыу мөмкинлеген инҡар итмәй. Хәҙерге заманда Монголияның Кобдосс аймағында йәшәүсе мингаттар ойрат теле диалектында һөйләшә. Әммә был осраҡта, урта быуаттарҙа төрки-монгол бәйләнештәренең бик яҡын булыуын иҫәпкә алғанда, бер ҡәүемдең этнонимы икенсе бер халыҡ теленә үтеп инеп, оҡшаш этник атамалар барлыҡҡа килеүе лә ысынбарлыҡҡа тап килергә мөмкин. Меңдәрҙең Урта Азия уғыҙҙары араһына үтеп инеүе монгол экспансияһынан күп быуаттарға алдараҡ башлана. Мәҫәлән, Һырдарья уғыҙҙары менән тығыҙ аралашып йәшәгән Нуратин төркмәндәре фольклорында көнбайыш тарафтарға күсеп киткән уғыҙ ҡәбиләләре башлыҡтары Аҡман менән Ҡарамандың уларҙы үҙҙәре менән китергә саҡырыуы хаҡында бәйән ителә. Шул уҡ Аҡман һәм Ҡараман мең мөхитендә тыуған риүәйәттәрҙә йыш телгә алына.\nИл-күл-мең атамаһындағы күл ҡушылмаһы Урта Азия төркиҙәренең этник атамаларында йыш осрай. Төркмәндәрҙең йомуд һәм эрсари ырыуҙарында куль аймағы бар, шундай уҡ атамалы нәҫел линиялары үзбәк, ҡаҙаҡ, тыва, хакас халыҡтарында ла киң таралған.\nМеңдәрҙең ҫыба һәм ҡыбау (ҡобау) бүлемдәре шулай уҡ Урта Азия төркиҙәре менән бәйле. Ҡаҙаҡтарҙың ҡыҙылҡорт ырыуында суба, саба этнонимдары бар, ә ҡырғыҙҙарҙың черик ырыуы составында куба аймағы теркәлгән. Куба тамырлы топонимдар һәм гидронимдар Алтайҙан Кавказғаса осрай.\nҠырҡөйлө-мең, меркет-мең ырыу бүлемдәре сығышы менән меңдәрҙең төп нәҫеленә ҡарамай. Уларҙың тамғалары ла меңдәрҙең төп тамғаларынан айырылып тора. Ҡырҡ һүҙе ингән этнонимдар Зәрәвшан үзбәктәрендә, ҡырғыҙҙарҙың саруу ҡәбиләһенә ҡараған кырк уул атамаһында, төркмәндәрҙең кыркуйле ырыуында, шулай уҡ ҡаҙаҡтарҙың сары-уйсундары составында, ҡараҡалпаҡтарҙа, нуғайҙарҙа осрай. Ҡайһы бер ғалимдар был этник төркөмдөң ҡасандыр Урта Азияла ҙур урын биләгән усунь дәүләте составында формалашыуын фаразлай. Бында ҡырҡтарҙың ҡатайҙар менән тығыҙ бәйләнештә булыуы ла күҙгә салынып тора. Ҡараҡалпаҡтарҙың ҡырҡ аймағы ҡатай ҡәбиләһенә ҡарай. Ҡырҡөйлө мең ырыуының балға тамғаһы ҡатай тибындағы тамға булып тора. Ҡырғыҙҙарҙың кырк уул ырыуының тамғаһы ла балға тип аталып, ҡырҡөйлө меңдәрҙекенә бермә-бер тап килеп тора - ә уларҙың бөгөнгө төйәктәрен меңәр саҡырым алыҫлыҡ айырып тора. Тимәк, төрлө халыҡтарға ҡараған ошо боронғо ырыу вариҫтарының ҡасандыр ҡара-ҡатай (ҡытай) һәм дулат-табын- усунь этник берләшмәләре составында көн иткән уртаҡ ата-бабалары булған.\nӘ меркет-мең башҡорттарының килеп сығышы монголдар менән бәйле булыуына шик юҡ. Рәшид ад-дин (XIII - XIVбб.) меркеттәрҙе монгол исеме аҫтында дан ҡаҙанған халыҡтар иҫәбенә индерә. Төркмән-салорҙарҙың кыркуйле һәм миркит ырыуҙары бер этник берләшмәгә ҡарай. Меркеттәр нуғай, ҡырғыҙ, үзбәк халыҡтары составында ла бар. XIV быуатта меркеттәр Аҡһаҡ Тимер ғәскәрендә хеҙмәт итә. Алтайҙар, телеуттар араһында ла меркет атамалы төркөмдәр була. Монголдарҙың Чжарух тигән өлкәһендә XVII-XVIII быуаттарҙа йәшәгән миркит (моркит) исемле ҡәбилә теркәлгән. Ҡырымда Миркит, Ҡара Меркит, тип аталған географик атамалар бар. Меркеттәр оҙаҡ йылдар дауамында Сыңғыҙ ханға ҡаршы көрәш алып бара. 1201 йылда улар Чжамуха етәкселегендә Сыңғыҙ хан ғәскәре менән яуға сыға, әммә еңелеүгә дусар була. Меркеттәрҙең бер өлөшө Алтай тауҙары тарафтарына китеп, унда йәшәүсе ҡәүемдәргә ҡушыла, ҡалғандары монголдар ҡыҫымы аҫтында Арал буйҙарына, Көнбайыш Ҡаҙағстан далаларына барып сыға, шул тарафтарҙа монголдарҙан ахырынаса тар-мар ителеп, таралып бөтә. Шул дәүерҙә меркеттәр наймандар менән союздаш булып, монголдарға ҡаршылыҡ күрһәтә. Меркет мең башҡорттарының тамғалары найман-ҡатай тамғалары менән бер иш.\nXIII быуатта, монголдарҙың көнбайыш походтары башланыу менән, мең ҡәбиләһе лә, ошо тарихи ваҡиғаларҙа ҡатнашып, Саян-Алтай төбәген ҡалдырып, яулап алынған яңы ерҙәргә күсә башлай. Фарсы тарихсыһы Мәхмүт ибн Вәлиҙең (XVII б.) ошо дәүер менән бәйле яҙмаларында меңдәр тураһында ла мәғлүмәт бар. Батый хан, үҙенең кесе туғаны Туҡай-Тимерҙең хеҙмәттәрен баһалап, уның ҡарамағына "каучиндар" (монгол ғәскәренең привилегиялы өлөшө) иҫәбенән булған мең, тархан, ушун, ойрат ҡәбиләләрен тапшыра.\nМеңдәр шибанидтар тарихсыһы Үтәмеш хажиҙың (XVI б.) "Сыңғыҙнамә" китабында ла телгә алына. 1312 йылда Тоҡта хан вафат булғас, Алтын Урҙа тәхетен "ҡара кешеләрҙән" булған Баджир Тоҡ-Буға биләй, ул хәйлә менән хандың энеһе Үзбәкте үлтерергә уйлай. Үзбәкте уның арҡадаштары Исатай Кият менән Алатай Сиджут ҡотҡара. Тоғролоҡтарын юғары баһалап, Үзбәк хан уларға айырым олоҫтар бүләк итә, Алатайға шөһрәтле мең ҡәбиләһе йәшәгән ил бирелә. Аҡһаҡ Тимерҙең ваҡ олоҫтарға бүлгеләнгән Алтын Урҙа дәүләтен берләштереү һәм үҙәкләштереү маҡсатында башлаған яуҙары барышында меңдәр йәшәгән Сығатай олоҫо ла үҙенең үҙаллылығын юғалта. Күрәһең, Сығатайҙың һуңғы номиналь ханы Ҡабул шах ваҡытында (1364-1365) Санаҡлы Урҙас бей һәм уның улдары, эҙәрлекләүҙәрҙән ҡасып, Башҡорт ерендә үҙенә яңы төйәк таба. Алтын Урҙа дәүләте тарҡалғандан һуң, XVI быуат аҙаҡтарынаса, мең ырыуы Нуғай Урҙаһы составында ҡала. Мең ырыуы башҡорт илендә лә абруйлы ҡәүемгә әүерелә, сөнки меңдәрҙең чингизидтар һәм тимуридтар осорондағы дан-шөһрәте дала халыҡтарына күптән билдәле була. Бәлки, шундай хөрмәткә лайыҡ булғанғалыр, мең ырыуы ул замандағы Башҡорт иленең иң затлы ерҙәрен биләп, башҡа башҡорт ырыуҙары менән бер ниндәй бәхәс-дәғүәһеҙ йәшәп китә. Тарихсы Ә.Н. Усманов был турала ошолай яҙа: "Мең башҡорттары ерҙәре күсеп йөрөп мал аҫраусы халыҡтар өсөн һирәк осрай торған бай һәм уңайлы тәбиғәт шарттары менән айырылып тора. Бында йәйрәп ятҡан һутлы үләнле далалар урман массивтары менән аралаш. Ағиҙел, Өфө, Дим, Өршәк йылғалары үҙәндәренең киң туғайҙары бик шәп көтөүлектәрҙе хасил итә. Тулы һыулы дала йылғалары һәм күлдәре мал һуғарыу өсөн дә бик уңайлы, улар балыҡҡа һәм ҡош-ҡортҡа ла бай. Дим буйы урмандарында ҡырағай бал ҡорттары, затлы тиреле йәнлектәр ҙә ифрат күп. Меңдәр биләгән территория йәйләү өсөн дә, ҡышлау өсөн дә уңайлы. Ҡыштарын ҡар ҙа сағыштырмаса ҡалын ятмай, яҙҙарын, Башҡортостандың башҡа райондарына ҡарағанда, ер ҙә ҡарҙан иртәрәк асыла".\nМең ырыуы башҡорттары нигеҙләгән ауылдар хәҙерге Әлшәй, Ауырғазы, Бишбүләк, Благовар, Благовещен, Дәүләкән, Иглин, Ҡырмыҫҡалы, Миәкә, Стәрлетамаҡ, Өфө, Шишмә райондарында урынлашҡан. Татарстандың Сарман һәм Туҡай райондарында ла ҫарылы-мең ырыуы вариҫтары йәшәй, әммә улар совет осоронда билдәле сәбәптәр арҡаһында ассимиляцияға дусар булған.\nҺуңғы йылдарҙа уҙғарылған этногенетик тикшеренеүҙәр мең башҡорттарының ирҙәр линияһы буйынса төрлө сығышлы булыуын күрһәтә. Уларҙың составында N1c1M178 гаплотөркөмөнә ҡарағандар байтаҡ. Был генетик төркөм рустар, фин-уғыр (удмурт, мари, хант, манси, венгр) халыҡтарында, яҡуттарҙа йыш осрай. Ғалимдар фаразлауынса, ошо төркөмгә ҡараған кешеләрҙең боронғо ата-бабалары бер нисә мең йылдар элегерәк хәҙерге Ҡытай территорияһынан Төньяҡ Евразия һәм Төньяҡ Европасаға таралып китеп, бик күп халыҡтарҙың генофондын хасил итеүҙә ҡатнашҡан. Шулай уҡ меңдәрҙең байтағы (30%) R1a1-M198 гаплотөркөмөнә ҡарай. Был төркөмгә ҡарағандар Азияның көньяҡ райондарында, Үҙәк һәм Көнсығыш Европала йәшәүсе халыҡтар составында осрай. Меңдәр генетикаһының өсөнсө гаплотөркөмө - C3-M130 (12%). Ошо төркөмдөң C3-F4002 субклады Төньяҡ Ҡытайҙа, Урта Азияла, Ҡаҙағстанда, Монголияла осрай, ул меңдәрҙең бер өлөшөндә табылды. Тимәк, мең ырыуының сығышында монгол этносына туғандаш булған этник төркөм ҡатнашыуы ысынбарлыҡҡа тап килә.\nМең башҡорттары дөйөм башҡорт тарихында ҙур урын биләй. Мең ырыуы башлығы Ҡәнзәфәр бей башҡорт ырыуҙарының Рус дәүләтенә ҡушылыуы айҡанлы телгә алына. XVII - XVIII быуаттарҙағы башҡорт ихтилалдарында улар бик әүҙем ҡатнаша. Ҡырҡөйлө-мең олоҫо старшинаһы, тархан Әлибай Мырҙағолов, Өршәк-мең олоҫо старшинаһы Ибраһим Мерәҫов, Илекәй-мең олоҫо старшинаһы Илсеғол Таймаҫов, Бәғәнәш-мең олоҫо старшинаһы Рахманғол Яҡупов, Күл-ил-мең олоҫо сотнигы Буҙан Смаков, Ҫыбы-мең олоҫонан старшина ярҙамсыһы Тура Ишалин 1773-1774 йылдарҙа мең башҡорттарын ихтилалға күтәреүсе етәкселәр була. Шулай уҡ мең ырыуынан сыҡҡан яугирҙар 1812 - 1814 йылғы һуғыш хәрәкәттәрендә ҡатнаша, улар араһында батырлыҡтары өсөн орден-миҙалдар менән бүләкләнеүселәр ҙә була.\nМең еренең иң данлы шәхестәренең береһе - арҙаҡлы башҡорт мәғрифәтсеһе, шағир Мифтахетдин Аҡмулла. Башҡорт милли автономияһы өсөн барған көрәштә Үҙрәкбаш ауылында тыуып үҫеп, хәрби хеҙмәттә генерал-лейтенант дәрәжәһен алған Хажи-Әхмәт Ишбулатов та ҡатнаша, ул 1918 йылда Комуч Халыҡ армияһының Башҡорт корпусы командиры була. 1922 йылда Кесе Башҡортостанға Өфө, Бөрө, Бәләбәй өйәҙҙәрен, Златоуст өйәҙенең бер өлөшөн ҡушып, Оло Башҡортостан төҙөүҙә лә мең башҡорттарының талаптары иҫәпкә алына, сөнки улар ошо талапты 1921 йылда уҡ БАССР Советтарының II съезы адресына тапшыра. Мең башҡорттары дипломат Кәрим Хәкимов, күренекле дин эшмәкәре, ахун Абыҙгилдин Йыһангир, шағир Төхвәт Йәнәби, яҙыусы Әхиәр Хәкимов, ғалим, шағир Рәшит Шәкүр, халыҡ артисы Ғәзим Туҡаев, РФА академигы Альберт Ғәлиев, философия фәндәре докторы, академик Фәнил Фәйзуллин, БР ФА академигы Әнәс Мәхмүтов, дәүләт эшмәкәре Илдар Ғимаев һәм башҡа билдәле йәмәғәт һәм дәүләт эшмәкәрҙәре, арҙаҡлы зыялылары, эшһөйәр ырыуҙаштары менән хаҡлы рәүештә ғорурлана ала.\nВәлиәхмәт БӘҘРЕТДИНОВ әҙерләне.\nЯҙылған: 20.08.19 | Ҡаралған: 276


Рулетка тикшереү - Видео чат - таныштырыу лайф - стрим тере!\nҺәм был мөмкинлектәр менән таныш кешеләр менән аралашыу һеҙгә нисек анонимность һаҡлана нөсхәһе түгел, ә янында ч ҡарайШулай булыуға ҡарамаҫтан, бер нисә йыл элек ни бары сервис эшләй башланым, ул даими ҡулланыусы һәм ижады яулап өлгөргән инде. Был видео халыҡ-ара-сатнай шашып ҡунаҡ сифатында мөмкин, процесс һәм теркәү тамамланды. Популярлыҡтың сере ябайлыҡта һәм уңайлыраҡ булып тора йәмғиәтенең баш сатнай, рулетка ч түгел берләшмәһенә ҡараған.\nСатнай башланы өсөн, етерлек төймәгә басыгыз"Старт", һәм Chat-кисекмәҫтән үҙе һайлай Roulette әңгәмәләште.\nҺәр ҡулланыусы өсөн генә түгел, сатнай стандарт функцияларға ҡулланыуҙы контролгә алыу. Видеочивать буйынса иң яҡшы халыҡ-ара бушлай онлайн рулетка. Ч файҙаланыу өсөн, церебраль кәрәк түгел һеҙ, ә иң мөһиме, ч түләүһеҙ. Яҡшы альтернатив сайтында рулетка, таныш түгел кешеләр менән ҡарайым тигәнсе төрлө ч ч-ҡушымта ла тиерлек бушлай.\nМенән в рулетке ч ҡыҙы\nDatoer. Spørgsmål Af den russiske information kanal"Empire of Heaven"\nтеркәү телефоны менән башҡа ч рулетка альтернатива ч рулетка ҡыҙы менән 18 йыл видеочить ч йыл рулетка ҡыҙ менән таныша. смотреть видео танышты чатта теркәлергә булмаған видео трансляции йыл видеочивать бөтә донъя буйлап танышыу видео башҡа ҡыҙҙар менән бушлай теркәү видео чат


Ырымбур өлкәһендә арҙаҡлы башҡорт шәхестәренә таҡтаташ асылды | Всемирный курултай башкир\n1917–1920 йылдарҙағы Башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте тарихы, унда ҡатнашҡан эшмәкәрҙәрҙең тормош юлы өйрәнелә, яңы биттәр асыла, тулыландырыла. Иң мөһиме, уларҙың иҫтәлеген һаҡлар, килер быуындарға еткерер өсөн ошо аҙаҡҡы егерме йыл эсендә шаҡтай нәмә эшләнде. Шулай ҙа тарихи хәтеребеҙҙе тергеҙеү өсөн бик ныҡ ижтиһатлыҡ итәһе бар. Бындай изге бурысты атҡарыуҙа Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы һиҙелерлек эш алып бара. Башҡортостан Республикаһының 100 йыллығына арналған саралар һөҙөмтәле күренә.\nИюнь айындағы иң берәгәйле эштәрҙең береһе Ырымбур өлкәһе Яңы Сергиевка районы Мерәҫ (Ҡыуайыр) ауылында арҙаҡлы шәхестәребеҙ Һеләүһен Кинйә улына, шулай уҡ Башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте етәкселәре Сәғит Мерәҫовҡа һәм Кәрим Иҙелғужинға таҡтаташ ҡуйылыуы, һис шикһеҙ, телгә алырлыҡ ваҡиға.\nБыл ике шәхес – Башҡортостандың яҙмышын үҙ яҙмышынан өҫтөн күргән, мөхтәриәт өсөн йәндәрен аямаған арҙаҡлы ир-азаматтар. Кәрим Иҙелғужин Ырымбур хәрби бүлегенең матбуғат органы – “Башҡорт тауышы” гәзитен сығарышыуҙа әүҙем ҡатнаша. Таҡтаташ ҡуйыу – улар алдындағы бурысыбыҙҙы бер ни тиклем генә ҡайтарыуҙыр. Киләсәктә был лидерҙарҙың һәйкәлдәрен күрергә лә насип итһен.\nБөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты ағзаһы, Башҡорт дәүләт университеты доценты Нурислам Ҡалмантаев етәкләгән делегация ошондайыраҡ уй-ниәттәр менән сыҡты оло юлға. Ҡаһармандарыбыҙҙың кескәй ватанында Башҡортостандың халыҡ шағиры Рауил Бикбаев, Башҡортостан Яҙыусылар берлеге идараһы рәйесе Зәки Әлибаев, республиканың Китап палатаһы директоры Азат Ярмуллин, “Латифа” арт-студияһының етәксеһе Эльза Ҡотлобаева, башҡа сәфәрҙәштәребеҙ ҙә һағышлы ла, ҡыуаныслы ла мәлдәр кисерҙе. Ауыл халҡы улар тураһында аҙмы-күпме хәбәрҙар, нәҫел-нәсәптәре йәшәп ята. Батырҙарҙың исемдәрен яңғыратҡан был сараға Ырымбур ҡалаһынан, яҡын тирәләге ауылдарҙан да килеп еткәйнеләр.\nТаҡтаташтарҙан аҡ япманың алыныуы тулҡынландырғыс мәлдәрҙең береһе булғандыр. Эйе, япмалар алыныу менән ауыл клубына тыш яҡтан беркетелгән өс таҡтаташ йәм биреп балҡып китте. Өс исем, өс таған – килер быуындар өсөн бейеклек, фиҙаҡәрлек өлгөһө булыр. Тарих менән бөгөнгөнө бергә бәйләгән яҙмыштар халыҡ, ил тураһында уйланырға мәжбүр итер. Өфөнән килгән тарихсыларҙың һәм һүҙ сәнғәте оҫталарының сығыштары һәр кемдә лә милләтебеҙ, уның үткәне өсөн ғорурланыу тойғоһо уятҡандыр. Хәтер кисәһенә, ошо күркәм сараға килеүселәр күп файҙалы мәғлүмәт алыуҙарын әйтте.\nМерәҫтәр үҙҙәре лә матур концерт номерҙары менән ҡыуандырҙы. Ауыл клубында оҫталарҙың ҡул эштәре ҡуйылған, самауыры ла ҡайнап ултыра. Бына шундай йылылыҡ, ихласлыҡ һәр ерҙә. Ҡунаҡтар Ырымбур шағирәһе Нәфисә Смаҡованың шиғырҙарын кинәнеп тыңланы. Артабан да рухи-мәҙәни бәйләнештәрҙе нығытыу тураһында һүҙ булды. Ырымбур өлкәһе менән аралар тағы ла яҡынайыр тигән ышаныс бар. Беҙҙе мәңге бергә бәйләгән, алға өмөт менән бағырға ярҙам иткән шәхестәребеҙ бар һәм булыр, тигән уй менән ҡайттыҡ Ырымбур яҡтарынан.\n« Башҡорт телен ҡыҫымға алыуҙарына бәйле асыҡтан-асыҡ фекереңде әйт!\nГайнинские башкиры с официальным визитом посетили Башкортостан »


Фото танышты - Видео чат №1 - егет йәки ҡыҙ менән танышып онлайн!\nСайтында танышырға Красноярск, башҡа\nУлар уңышҡа аҙым яһаны\nҺәр көнөң һинең бер проснуться Һәм йоҡларға ятаӘҙерәк бара һәм дуҫтар менән Сығабыҙ, сөнки уларҙың ғаиләләре һәм Балалары була. был көслө, тип, бөтә нәмәгә Бәрелде һәм яңғыҙлыҡ буйынса байрам Ял көндәрендә, бигерәк тә изге Валентина көнөнә. Һәм өмөтһөҙ түгел һәм көтөп Ултырам, ҡасан һеҙҙең яҙмыш осрай. Беҙ эшләргә тейеш, был бәхетте Ҡулдан ысҡындырмаҫ өсөн ҡулай түгел, Ярҙам рөхсәт хәл, мөнәсәбәт сайтында Танышырға өсөн етди ярҙам итеү Өсөн, һеҙ унда теркәлгән кешеләрҙең Булыуын теләйбеҙ, яратҡан һәм ярата. Бөтә хаталар күҙәтелә, әммә әгәр Хата юҡ, өмөтө түгел, үҙ Яртыһын тапҡан һәм иҫбатлаған. Тәү сиратта, ышаныс юғалтыу һәм Эҙләү түгел. Ә сайты-һеҙгә ярҙам итеү Биб менән осрашыу ҡатын-ҡыҙ Менән ир-аттар, менән ҡыҙ, Малай менән төрлө йәштәге, социаль Статусы буйынса бөтә Рәсәй менән. Ысынлап та, әлеге тойғо өсөн, Мәғәнә юҡ, һеҙ ҡайҙа ул Йәшәй, брешияла, Владивосток һәм Сочи. Башҡа рәсәй киңлектәрендә таба белеү Мөһим.\nИр-Егеттәр араһында Оман менән осрашты. Мин\nБеҙ скайп 6 сәғәт үткәрелә\nМинең исемем-Анна, 29 йыл Мин, мин юрист, патрон һәм Бер ҡасан да, татар милләтле Ир-егет менән мөнәсәбәт-сит Ил кешеләре лә эҙләй, әммә Таба мин үҙем барып 2,5 ай элек мин һуңынан Уларҙы бер-береһе дубайҙа, унда Компанияларҙың береһе эшләйЯҡшы ял, илдең берләшкән ғәрәп Әмирлектәре миңә бик оҡшаны. Һәм пляж ни. Ағастар булыуы тураһында фекер струиться Әммә мин түгел, һеҙ хат Тураһында һөйләү өсөн темалары: минең Дуҫым, кисәләр ойоштороу хушлашыу кисәһенә Барҙы, уның дуҫтары һәм хеҙмәттәштәре Була, уларҙың береһе әминә килтерә. юҡһа, беҙ уларға һәм шунда Уҡ хуплау менән үҙ-ара һөйләшә. 34 йыл әминә, тыуған Оман, Берләшкән ғәрәп әмирлектәре үҙенең ҡустылары Киткәс, идара табип-стоматолог.\nӘйтәм, мин был шок, одержать\nСөнки план булһа, мин төҙөүсе Түгел ул, мин был ғәрәп Ир-аттар донъяһында уҡыу түгел, Ябай кешеләр менән һөйләшеүҙәр кистән Һөйләшеүҙәр-шөбһә тибә фантастик беҙ Бөтәбеҙ, бөтә контактта минең һорап, Электрон почта, телефон, юҡ, был Бик шәп, беҙ китер алдынан Тағы бер ҡат күреп бер-береһе. Ауыр китте йөрәгем менән мин, Әминә түгел шул, миңә бик Оҡшаны, һәм улар, минең күңелемә Бик яҡын минең күңелгә. Бындай галантлылығы, осязание бәйләнеш һәм Аҡыл, матурлыҡ дөйөм и, ҡыҙым, Мин хайран, кис мин иртә аңланым.\nШул уҡ хәл, ти әминә, - Тип яҙа һуң мин шул, Мин китә тип, дауам итә Һәм беҙ көн һайын аралашабыҙ.\nҺәм минең өсөн иң ғәжәп: Беҙҙең яраша, бөтә абсолют: бөтә Тәмен, һайлау фильм, йәшәү өсөн Урын, әҙәбиәткә, бөтә. Тәүге аҙнала, Әминә ҡасан белер, Тип, мин мосолман, подпрыгивать саҡ Уның түбәһенә ҡараған. Оман ул үҙенең тормошо тураһында Һөйләй: ун өс йылда ул Ағаһы өйләнеп, тағы ла ике Апайым булғас, уның клиникаһында эшләй, Атай ярҙам иткән рим асылды.\nКем күҙәтә мосолман булыр өсөн, Әммә хәҙерге заман, яңғыҙ, шәфҡәт Туташы, европа уҡыусыһы.\nӘ хәҙер иң мөһиме - ҡабат Шылтыратып, мин Аммин таиланд, уның Ата-әсәһе менән таныштыра, бынан Тыш, экскурсия мин ебәргән аҡсаларҙы, Тине, тип, һеңлеләрен алып ҡайта Һәм ата-әсә, шулай тине, Ата-әсәләр өсөн мин килтерә.\nВаҡыт үтә генә, әммә минең Яратҡан никахҡа тоғролоҡ һаҡлап, беҙ Тормошто һәм тапҡыр күрешә.\nМин бер мәл, - тине әмин, Уны бай түгел, - тип, визамдың Ҡыйынлыҡ менән ҡатын оманы булды, Уның ҡыҙы өйләнергә теләүселәр урындағы Ата-әсәһен, улар менән ҡыйынлыҡтар Булды, бигерәк тә әсә менән, Дөйөм алғанда, әҙер булырға кәрәк.\nМинең дуҫым ҡәтғи ҡаршы була, Баш тартмаған өсөн ғаиләһе урын, Унда булып оса. Әминә минең йөрәк булып оса, Ләкин шул уҡ ваҡытта, скайп Нисә сәғәт дауамында, мин уны Беләм, ул мине ярата, әммә Был да ҡурҡыныс.\nҠыҙ, мин әйтәм, нимәгә иғтибар Итергә, уның һәм уның ғаиләһе Кем белә, кем нимә эшләргә-Был һәм шарап.\nДания йыл ҡарай. Осрашыу өсөн бөтә йәш төркөмдәре. Башҡа сикләүҙәр. Әлеге фотография\nБыл халыҡ-ара хеҙмәте булып тора, шуға күрә төрлө илдәрҙә кеше менән аралашырға мөмкинБынан тыш, һеҙ был сайта таба, уны яратыу ғына түгел, әммә кеше менән, һеҙ уларҙы аңлай. Чатта аралашыу менән дустар, фотоһүрәттәр һәм алмашырға мөмкин булғандың барыһын да эшләү, аралашыу өсөн удовольствия. Кеше күп түгел. половинка реаль тормош үҙе таба алмай, сөнки ир-егеттәр менән тәүге осрашыу бара алмай. Интернет-хеҙмәттәр"видео-таныштырыу"тәүҙә кешеләрҙең мөмкинлеге менән танышып, уның менән бәйләнеш урынлаштыра, һәм хатта дөйөм мәнфәғәттәр таба киләһе осрашыу тураһында килешә. Шулай уҡ был социаль селтәрҙе алмаштырырға мөмкинлек биргән үҙ-ара симпатия, был мөхәббәт уның бөтә тормош килтереүе мөмкинме менән осрашты. Иң мөһиме, һеҙгә нимә кәрәк кешеләр менән шәхсән осрашып, уларға теләктәшлек һеҙгә, һеҙгә хәүеф һәм кире ҡағып булмай. Һеҙ уның үҙен хуплауҙарын белдерҙе, һәм әле үк башланды, кешеләр бер-береһен хуплау белдерҙе, һеҙ уның менән һөйләшә башлай. Сайтта яҙылыу мөмкинлеге булыуы, премиум-аккаунт. Шул саҡта һеҙҙең профиль араһында беренсе булып һүрәтләнә каталог эҙләй. Даими һеҙҙе сайтыбыҙҙа күрергә килеүселәр була, тип, һеҙ шәхесенә булған ҡыҙыҡһыныу арттырыуға булышлыҡ итә. Был функцияларын һәр көн тураһында көндәлек яҙыу иҫтәлектәр яҙырға мөмкинлек бирә ресурстар иҫ киткес. Әгәр һеҙ бер нәмәне онотма, ябай һәм наслаждайся ваҡытта үҙе асыр мөғжизәле тормош барыбер үҙе яҙыуынса, бер нисә уҡыусы һөйләм. Фоторәсемдәр һәм уларға аңлатма биреү һәйбәт тәьҫораттар менән уртаҡлашып, һеҙгә дуҫтар, хатта мөмкин. Һеҙ был тойғо бирәләр, тип, һеҙ, яҡын кешеләр менән, һеҙ эшләргә түгел, физик яҡтан был хәл. Төрлө конкурстарҙа даими ҡатнашыу өсөн ғаризалар сайтта урынлашҡан. Һеҙ аласаһы инеү өсөн популяр булып китә, әммә ябай кешеләр өсөн тауыш бирә һәм, улар, һеҙҙең фекер буйынса, еңеүсе булды. Шулай кешеләрҙең төрлө типтары була. Һеҙ танылыу ала алмай, ҡул менән эҫе сәй сынаяҡ йорт компьютер алдында ултыра. Был булыша һезгә һайларға кеше, ул һеҙгә иң яҡшы образына характеристика тап килә. Эҙләү системаһы бер нисә критерийҙарға нигеҙләнгән, шуға күрә һеҙ генә бөтөрә аласыз,"i"кешеләрҙең береһе. Әгәр һеҙ етди генә кәйеф таныша, эҙләнә, кешеләргә ярҙам итә һезгә һайларға тыш, шулай уҡ никах етди мөнәсәбәттә булды һәм уларҙы өмөтләнмәй. Әгәр кеше һин, ул, теләмәйме үҙ көнөн яңғыҙлыҡта үткәреүселәр бөтә. Әгәр һеҙ етди мөнәсәбәттәргә әҙер, әммә кешеләр араһында кешеләргә оҡшаш табыу мөмкин түгел икән, эргәләге. Әгәр һин теләгән кешеләр менән бөтә донъя поболтать. Был саҡта һеҙҙең өсөн сайт."Видео-таныштырыу"- дуҫлыҡ һәм мөхәббәт, планеталар, улар һезгә ярҙам һеҙҙең барлыҡ хыялдар тормошҡа ашырыла.\nҺиндостандың Иң Яҡшы Интернет-Ч\nТапшырыуҙар Теҙмәһе Ебәрә\nENERGY РАДИО-интернет һәм радио каналдары трансляциялай бөтә мәғлүмәт биреү, текст менән немец өсөн мобиль ҡушымта һәм артабанғы энергетик ч HouseБеҙ һеҙҙең менән тәҡдим ителгән йәки онлайн радио electro sensation ч өндәр бәйләнешен продукттарына опциондар форум беҙҙең бөтә hp иғлан hp-ярҙам икенсе вариантын хуплаған. Ана БИТ Support Sword Management Online Software IT Online Art ҡарай. Art sword online мажаралары: Альбомға ашырыу дауам итә: Narcos банда бушлай онлайн уйындар хаҡында иғлан сығара: иң популяр бушлай онлайн-уйындар, йәшерен объект булараҡ, Уйын, һәм маджонг Bild. покер уйнай. Төп бит һин ҡыҙҙар араһында һин ba телле ҡыҙ табырға мөмкин.\nКөй Онлайн-Бәхәстәрҙе Көйләү Топ-Смартфон.\nSamsung galaxy sony xperia s s s samsung galaxy s samsung galaxy se iphone на iphone тарифлы sim-карталар стационар африкала иң яҡшы edge min. Был вариант, һеҙҙең менән туранан-тура интернет тарифы террористический. Prepaid Lebbar Flat ҡулланыу менән генә сат-Был файлдар cookie картаһы веб-сайттар. Әгәр һеҙҙең сайтты ҡулланып, һеҙ риза булған ҡулланыу cookie-файлдар.\nҺеҙ беләһегеҙме, ни өсөн\nДаими лидерҙарының береһе ҡабул sas күберәк белә. Ч Ваҡиға Интернет-Air On Home Радиостанцияһы. FFH ул-тематик Comedy шоу модераторҙар подкаст Webcam Иртәнге музыка трансляция трансляция. Хит Яңылыҡтар Интернет-ҡулланыусылар радиостанцияларҙы онлайн.\nҠулланыусы Пароль Логинов Өлкәһендә Теркәлгән.\nAir India Реклама Ҡалҡаны. Һеҙ беҙҙең яңы ысулдар менән түләргә мөмкин каталогы онлайн pdf форматында күсереп. Брус Best of Ситкә илтеп мөмкин: һуң, почта тауарға заказ бирергә мөмкин онлайн һеҙҙең мөрәжәғәт буйынса уларҙың ала ала.\nРулетка буйынса ч - ч видео буйынса һөйләшеү\nИнтернет бәйләнеше үткәреү һәләте арта, һәм хәҙер ч-рулетка менән алмаштырыу программаһы ҡатмарлы, улар иртә менән видео элемтә өсөн ҡулланыуға тапшырылғанХәҙер кеше эҙләргә ваҡыты юҡ, улар һеҙҙең менән һөйләшергә теләйем, күп йылдар элек булған кеүек етеҙ хәбәрҙәр менән алмашыу программалары. Һеҙ донъяның теләһә ниндәй нөктәһенә бер кем менән һөйләшә башлай. Барыһы да һезгә эшләргә кәрәк, был тапшырыу"видеочить Дат"актив эҙләүгә һәм әңгәмәләште.\nБеренсенән, видеочить тәүлек әйләнәһенә эшләй.\nИкенсенән, һеҙ ҙә тағы ла күберәк аҡса түләү кәрәк теркәү процесы ҡатмарлы һәм үтә: инеү бушлай. Өсөнсө бөтә, тип, һеҙ, кәрәкмәй, быныһы гарнитура һәм микрофон менән веб-камералар, бөтә донъя өсөн кешеләр менән аралашырға. Нисек күрәм, һеҙ ябай мөмкин булғандың барыһы ла үҙ даирәһен киңәйтеү чаты социаль һәм рулетка ярҙамында гениально.\nМенән таныша ата-әсә ҡарауынан фильм тулы фильм\nОтыграть тик бына нимә\nЗинһар, беҙгә ярҙам итергә, проблемаларҙы һүрәтләргә, был беҙҙең өсөн мөмкин тиклем тиҙерәк төҙәтергә мөмкинИҫкәрмә: был функцияла ҡулланылып, хәҙерге киноһы проблемалары тураһында хәбәр итеү өсөн, яңы һорау өсөн ҡулланырға башҡа телендәге субтитрҙар аудио түгел, уның үҙен күрергә һеҙҙең күҙәтеү исемлеге, шулай уҡ буйынса электрон почта аша ала башлай, был фильм эшкәртеү булған.\nГрег ҡыҙға тәҡдим яһай йыйын ваҡытында пэм фокке медбрат үҙе ял йорто, үҙ ата-әсәһе.\nҠыҙғаныс, оса йөн, Берн джек тип, бесәй менән Пэм-хыялый, ул атаһының элекке һәм кире бо неискренний цру агенты туранан-тура ҡабул итә. Квест s өсөн Грег раҫланып, етди ҡатмарлаштыра, тип тулы күҙҙәре менән подлость черед закон һәм бөтә уңышһыҙлыҡ пария оҫтаһына әйләнә һәм ғаиләһе һәләк була.\nтәүҙә ул атаһының һорарға тейеш\nбөтәбеҙ өсөн, контузия ҡыҙы уның, уға ышана мөмкин түгел, ул барыбер кеше уны мөхәббәт-ҡойон. Иҫкәрмә: был функцияла ҡулланылып, хәҙерге киноһы проблемалары тураһында хәбәр итеү өсөн, яңы ҡулланырға аудио өсөн яуаплылыҡтан баш тарта. запрос башҡа телендәге субтитрҙар: серверҙың был файлға һаҡлау, үҙ сайты юҡ. Бөтә кешеләргә өсөнсө неаффилированный материалдар тәҡдим ителә.\nМенән незнакомцы ч. наугад шәхси ч\nЧатта аралашыу стесняйтесь\nОбраз осраҡлы һайланмаған, текст сервис мөмкинлектәре менән беҙҙең шәхси кешеләр бөтә донъя ч чҺеҙ теркәлеү ваҡыты үткәреү түгел, формаһы туранан - ябай поболтать менән незнакомцы. Теркәү өсөн талап итмәй, беҙгә ч хеҙмәте өсөн файҙаланыла. Беҙҙең ч файҙаланыу өсөн бушлай булды. Тип әйтә,-дуҫтар, һеҙҙе тағы ла осрашыуҙары ябай түгел. Таныш кешеләр менән аралашыуҙы интернет-был бик яҡшы ысулы, яңы дуҫтар таба. Беҙ шулай У ч асыҡ булды, унда ике ҡулланыусы бер-береһе менән аралашыу артыҡ. Кешеләр менән осрашыу, беҙ теләүселәрҙе беҙҙең өсөн, беҙҙән сатнаны, татыу булыр өсөн урын өсөн осрашыу.\nИғтибар, был мәғлүмәт беҙ контролдә тота, бер ниндәй тыйыуҙарға һәм киләһе килтерергә мөмкин.\nНәфрәт этник билдә буйынса, дин, инвалидтар, йәшенә, милләтенә, сексуаль ориентациялы, иҙән йәки гендер оҡшашлығы.\nМенән йыл осрашҡан ??? дания. Бөтә йәштәгеләр өсөн осрашты. Неограниченный. Әлеге фотография\nБыл халыҡ-ара хеҙмәте булып тора, шуға күрә төрлө илдәрҙә кеше менән аралашырға мөмкинБынан тыш, һеҙ был сайта таба, уны яратыу ғына түгел, әммә кеше менән, һеҙ уларҙы аңлай. Чатта аралашыу менән дустар, фотоһүрәттәр һәм алмашырға мөмкин булғандың барыһын да эшләү, аралашыу өсөн удовольствия. Половинка реаль кешеләр үҙ тормошондағы күп табыу мөмкин түгел, сөнки нимәгә барып мөмкин түгел ир-егеттәр менән тәүге осрашыу. Интернет-хеҙмәттәр"видео-таныштырыу"тәүҙә кешеләрҙең мөмкинлеге менән танышып, уның менән бәйләнеш урынлаштыра, һәм хатта дөйөм мәнфәғәттәр таба киләһе осрашыу тураһында килешә. Шулай уҡ был социаль селтәрҙе алмаштырырға мөмкинлек биргән үҙ-ара симпатия, был мөхәббәт уның бөтә тормош килтереүе мөмкинме менән осрашты. Иң мөһиме, һеҙгә нимә кәрәк кешеләр менән шәхсән осрашып, уларға теләктәшлек һеҙгә, һеҙгә хәүеф һәм кире ҡағып булмай.\nСайтта яҙылыу мөмкинлеге булыуы, премиум-аккаунт. Шул саҡта һеҙҙең профиль араһында беренсе булып һүрәтләнә каталог эҙләй. Даими һеҙҙе сайтыбыҙҙа күрергә килеүселәр була, тип, һеҙ шәхесенә булған ҡыҙыҡһыныу арттырыуға булышлыҡ итә.\nБыл матур көн һәр ресурстарын һаҡлау тураһында иҫтәлектәр яҙыу мөмкинлеге бирә.\nӘгәр һеҙ нәмәне онотоп, тик барыбер үҙен үҙе асыр мөғжизәле һәм наслаждайся ваҡытта яҙырға тормош, бер нисә уҡыусы һөйләм. Фоторәсемдәр һәм уларға аңлатма биреү һәйбәт тәьҫораттар менән уртаҡлашып, һеҙгә дуҫтар, хатта мөмкин. Һеҙ был тойғо бирәләр, тип, һеҙ, яҡын кешеләр менән, һеҙ эшләргә түгел, физик яҡтан был хәл. Төрлө конкурстарҙа даими ҡатнашыу өсөн ғаризалар сайтта урынлашҡан. Һеҙ аласаһы инеү өсөн популяр булып китә, әммә ябай кешеләр өсөн тауыш бирә һәм, улар, һеҙҙең фекер буйынса, еңеүсе булды. Шулай кешеләрҙең төрлө типтары була. Һеҙ танылыу ала алмай, ҡул менән эҫе сәй сынаяҡ йорт компьютер алдында ултыра. Был булыша һезгә һайларға кеше, ул һеҙгә иң яҡшы образына характеристика тап килә. Эҙләү системаһы бер нисә критерийҙарға нигеҙләнгән, шуға күрә һеҙ генә бөтөрә аласыз,"i"кешеләрҙең береһе. Әгәр һеҙ етди генә настроить танышып, ярҙам итерҙәй кешеләрҙе эҙләнем һеҙ һайларға, шулай уҡ никах мөнәсәбәттәре етди һәм настроить уларҙы һеҙҙең өсөн.\nӘгәр һин кеше, әгәр ул көн һеҙҙе бөт.\nүҙе уҙғарыу теләмәй яңғыҙлыҡ етди әҙер ҡараш, кешеләр араһында кешеләргә оҡшаш табыу мөмкин түгел, әммә тирә-яҡ сезне.\nСайтында Танышырға сайтында\nМузыкант, рәссам, шағир, спортсылар, интеллектуал, Карьерист, новаторлығы, уны һеҙҙең ҡалаһы Араһында туғандаш йәндәрҙе табып үҙенә Меценат ҡатнаша алахәҙерге система партнерҙар эҙләй. Йөҙ индереү критерийҙары, шул триест Уның мөмкинлектәре менән осрашыу үткәрҙе, Башта бер кем ҡыҙыҡһынды. Статистика. Уның мәғлүмәттәре буйынса, осрашыуҙар үткәргән Проблемаларҙан һуң ҡазанда теркәлгән файҙаланыусылар Күпселек ятышлы башҡа, һәм башҡа Рәсәй ҡалаларынан. Күптәр улар, Интернет мөмкинлектәре сикләнгән Аралашыу түгел, ысын донъяла осрашыу яҙылған. Шуның өсөн, ҡыҙыҡлы осрашыу үткәреү Өсөн ҡазанда, Рәсәй сайтында теркәлгән етерлек.\nҺин шуларҙың береһе\nБыл ғына түгел, бөтөнләйгә бушлай, Һәм тиҙҙ ән. Бер нисә минуттан һеҙгә үҙем Булдыра алам инде үҙ йүнәлештәр, Эҙләү һәм табылған кеше файҙаланыуҙы Киңәйтеү, шулай оҙаҡ тураһында хыяллана улар. Федор Шаляпин үҙәге мөһим тыуған Урын булараҡ билдәле мәҙәниәт, фән Һәм спорт. Волга буйында, миллиондан ашыу кеше Йәшәй унда. Мең кеше араһында улар, табырға Йыйыныусы яңы ҡазанда танышырға теләп, россия. Шул урында булһа кәрәк һин. Ҡазанда танышҡан сайтта теркәлгәндән һуң, Һеҙ бакэк табып, рәсәй әңгәмәләште Ҡыҙыҡлы, көтөп алған мөхәббәт йәки Тоғро дуҫына.\nРулетка ч - Видеочить рус Ҡыҙы менән\nБыл бер нисә минут булып эшләй\nВидеочивать рус рулеткаһы, ҡыҙ менән Егет һәм бөтә донъя аноним Осрашыу мөмкинлеген ҡулланып, веб-камера Һәм микрофон\nБыл тотош видеочинать әңгәмәләште төрлөлөгө Осраҡлы буласаҡ һеҙ белгән, Һеҙ Киләсәктә ниндәй булырға әңгәмәләште.\nВидеочат в рулетке өсөн аралаша Башлай, енес кешеләренә күрһәтергә тейеш, Чатта аралашыу өсөн, уның ҡапма-Ҡаршы енес генә әңгәмәләште эҙләп Эҙләнеп өсөн әңгәмәләште иҙәнгә, иҙәндән Күрһәтергә кәрәк, уның ҡапма-ҡаршы. Шунан һуң басыгыз был төймәгә Кәрәкле эҙләү башлана, инеү рөхсәт Һорағандан һуң, - тип сат һеҙҙең Веб-камера һәм микрофон. Төймәгә басыгыз рөхсәт бирелә, тиҙҙән Һеҙ секунд эсендә 1-3 Алдында күрҙе әңгәмәләште. Әгәр һезгә ошай был түгел, Үҙгәртергә һәм телисез икән, басыгыз Был төймәгә һ. Бәйләнеш өсөн тутатырға, төймәгә баҫып Туҡтатты. Башлаһа, инанырға, һеҙ, камераларҙы тоташтырыу Өсөн -порт һәм уйындың ҡуйҙы. Барлыҡҡа килгәндән һуң тәҙрәнән көйҙәре Менән башлап ебәрҙе. Төҙөлөшө программаһына инергә һорай, шуға Биреүгә ризалығы ғына кәрәк Рөхсәт Төймәгә баҫып. Һуң, нисек һеҙ генә нажмите Был төймәгә Ҡунаҡ, уларҙың хоҡуҡтарын Үрге сат мөйөштәре ҡушыла, формалары Түбәндәге юлдар менән асыла алдынан Һеҙгә:.\nМенән таныша Ч 1 Номерын, теркәү Һәм башҡа Инеү бушлай.\nতারিখ ছাড়া নিবন্ধন\nҡыҙ видео трансляции чатта теркәлергә онлайн без рулетка бушлай теркәү видеочивать ҡыҙы менән шунда танышҡан. 18 видео чат видеочить бушлай йылдың 18 бушлай таныша ҡыҙы менән бушлай таныша видео чат заможняя ҡатын-ҡыҙ менән танышырға теләп иғлан теркәү телефоны менән башҡа ч рулетка


Хәбәрҙәр: БМО-ла Сүриә һалдаттарын язалауҙы һүрәтләгән видеояҙманы ентекләп тикшерергә уйлайҙар.\nБМО-ла Сүриә һалдаттарын язалауҙы һүрәтләгән видеояҙманы ентекләп тикшерергә уйлайҙар.\nКеше хоҡуҡтары буйынса БМО юғары комиссары идаралығы хөкүмәт яҡлы “Шабиха”ополчениеһы һалдаттарын Сүриә баш күтәреүселәре язалаған видеояҙманы ентекләп тикшерергә ниәтләй. Был яҙма интернет аша таралған.\nБМО комиссары вәкиле Руперт Колвилл әйтеүенсә, әгәр был яҙмалағы нәмәләр дөрөҫ булһа, Сүриәләге хәрби енәйәттәрҙе иҫбатлау өсөн ҡулланырға мөмкин буласаҡ. Колвилл иртәме- һуңмы хәрби енәйәтселәрҙең суд алдына баҫасағын һыҙыҡ өҫтөнә алды.\n“Ике яҡтың да-оппозицияның да, хөкүмәт көстәренең дә бер- береһен язаға тарттырған күп миҫалдарының береһе генә был.”\nИнтернетта урынлаштырылған яҙмала шул күренә: Сүриәнең төньяҡ- көнбайышындағы Саракебе ҡалаһында баш күтәреүселәр президент Асадҡа тоғро булған “Шабиха”ополчениеһының әсиргә эләккән һалдаттарын туҡмайҙар һәм аҙаҡ аталар.


Учалының сая егете - Wikisource\nУчалының сая егете\nИжад итеү ваҡыты: 2012. Нәшер ителгән: 2012. Сығанаҡ: Ансар Нуретдинов. Учалының сая егете // «Башҡортостан» гәзите, 2012, 20 декабрь\nХозур тәбиғәтле Учалы районының Миндәк ҡасабаһында тыуып үҫә Рәмил Бүләков. Мәктәп йылдарында ла, институтта уҡығанда ла, саҡырыу буйынса әрмегә алынып, ике йыл һалдат итеген кейеп йөрөгәндә лә артабанғы сирек быуат ғүмеренең шулай уҡ хәрби хеҙмәткә арналасағын күҙ алдына ла килтермәй ул. Хеҙмәттең дә ниндәйе бит: дәүләт именлеге органдарында...\n1982 йылда Өфө нефть институтын тамамлап, инженер һөнәрен үҙләштергән йәш белгес йүнәлтмә менән «Саҡмағошнефть» нефть һәм газ сығарыу идаралығында өлкән оператор булып эш башлай. Үҙенең тыуған ҡасабаһы эргәһендәге карьерҙарҙан байыҡтырыу фабрикаһына эшкәртеүгә көн-төн тау ҡаҙылмаларын ташыусы машиналарҙы күҙәтеп үҫкән һәм, барлыҡ тиҫтерҙәре кеүек үк, «техника ене» ҡағылған Рәмилгә яңы һөнәре бер ҡыйынлыҡ тыуҙырмай. Әрменән йөрөп ҡайтҡан, институтта уҡыу йылдарында студенттарҙың төҙөлөш отряды сафтарында бер хеҙмәт семестрын да ҡалдырмаған, етмәһә, спорт менән ысын дуҫ булған, тау-урмандарҙа йүгереп үҫкән ауыл егетенә нимә ҡаршы тора алһын инде?!\nЯңы коллективтың, үҙе төпләнгән Семилетка ҡасабаһының йәмәғәт тормошонда әүҙем ҡатнашып йәшәй Бүләков. Ул замандарҙа башҡаса мөмкин дә булмағандыр. Матур ғына эш башлап ебәргән егетте етәкселәр ҙә, хеҙмәттәштәре лә тиҙ арала үҙ итә. Беренсе промыселдың комсомол ойошмаһы секретары итеп һайлап ҡуялар. Был эшкә лә йәшлек дәрте менән тотона ул. Бер нисә йылдан КПСС сафына инергә тәҡдим ала, һуңыраҡ Рәмил Ханнан улына тағы ла яуаплыраҡ бурыс йөкмәтелә — партиялаштары уны үҙ ойошмаһының етәксеһе итеп һайлай.\nҠыҫҡаһы, тулы мәғәнәле, күп яҡлы тормошта йәшәүен дауам итә Учалы егете. Етәкселек менән бергә коллективты яңы хеҙмәт уңыштарына әйҙәү, социалистик ярыш, башҡа күп төрлө дөйөм саралар ойоштороу кеүек көндәлек мәшәҡәттәр менән үтеп кенә тора ваҡыт тигәнең. Ә инде яҙҙың сыуаҡ бер көнөндә өмәлә танышҡан Дүртөйлө һылыуы Гөлнараға ҡарата йөрәгендә һөйөү ялҡыны тоҡанғас, бар эшен дә атлап түгел, йүгереп, хатта үҙен осҡандай хис итеп атҡара башлай сая егет.\nТап шул саҡта «ҡаптырҙылар» ҙа инде үҙ ҡармағына Рәмил Бүләковты Дәүләт именлеге комитеты хеҙмәткәрҙәре. Волейбол буйынса йыйылма команданы Дүртөйлөгә идаралыҡ буйынса ярышҡа алып килгән тренерҙы КГБ-ның урындағы бүлексәһе башлығы: «Һөйләшергә кәрәк ине», – тип, ситкә саҡырып ала. Шунда хеҙмәткә килергә тәҡдим яһала ла инде. Алдынғы ҡарашлы кеше өсөн ошонан да юғарыраҡ тәҡдим булыуы мөмкин инеме ул заманда?! Кинотеатр һәм телевизор экрандарында әленән-әле күрһәтелгән нәфис фильмдар, төрлө нәшриәттәр таратҡан меңәр дана тиражлы китаптар илебеҙ именлеге һағында торған чекистарҙың ысын мәғәнәһендә һоҡландырғыс образын бар халыҡҡа еткергәйне инде.\nАҙағыраҡ ил башлығы булып киткән Дәүләт именлеге комитетының элекке етәксеһе Ю.В. Андропов та ҙур абруйлы ине. Шуға ла органдарға хеҙмәткә саҡырылыу ысынында иң-иңдәргә генә эләгә торғайны. Уларға ҡуйылған талаптар ҙа ҡаты булды. Социалистик илебеҙҙе бар яҡлап уратып алған империалистик дәүләттәрҙең көн-төн беҙгә ҡаршы көрәш алып барған махсус хеҙмәттәренә һәр кем ҡаршы тора алмай. Ю.В. Андроповтың «Беҙҙең һәр беребеҙ аша халыҡта Дәүләт именлеге комитеты кадрҙары тураһында дөйөм фекер формалашыуын иҫтә тоторға!» тигән һүҙҙәре бер нисә быуын чекистарына ысын мәғәнәһендә «ҡанатлы» булып, уларҙы үҙ бурысын саф намыҫ менән үтәргә саҡырып торҙо...\nБыл көндәрҙә дәүләт именлеге органдарында хеҙмәт иткән йылдарын йыш иҫкә ала Рәмил Ханнан улы. Ыңғай яуабынан һуң уны, хәрби хеҙмәткә саҡырып, КГБ-ның Юғары курстарына уҡырға ебәрҙеләр. Бер йыл эсендә эш серҙәренә төшөнөп, кәрәкле күнекмәләр алған йәш чекист хеҙмәтен КГБ-ның Нефтекама ҡалаһындағы бүлегендә башлап ебәрҙе. Комсомол һәм партия ойошмалары етәксеһе булғанда кешеләр менән аралашыу тәжрибәһе туплаған Рәмил Бүләков яңы эшендә лә тәүге көндәрҙән үк «ирекле йөҙөп» китә алды. Оператив эштә һәр әңгәмәсене тыңлай белеү, уның хәбәренән кәрәкле мәғлүмәтте тотоп алыу, һөйләшеүҙе үҙеңә тейешле йүнәлешкә бороу кеүек һәләттәр ҙур әһәмиәткә эйә. Оператив хеҙмәткәр үҙенә беркетелгән өлкәлә барыһы өсөн дә яуаплы.\nДәүләт именлегенә янаған хәүефле күренештәр, хоҡуҡ тәртибен боҙоуҙар юҡ икән — тимәк, һинең эшең көн талаптарына тулыһынса яуап бирә. Шуға өҫтәп бар документтарыңды ла ваҡытында һәм шартына килтереп яҙаһың икән — маҡталыуыңды, дәрәжәң күтәрелеүен көт тә тор. Хәрби хеҙмәткә лейтенант булып килгән Рәмил Ханнан улы тиҙҙән яңы дәрәжәләр алды, өлкән оперуполномоченный булды. Ғаиләһендә лә барыһы ла шәп: һөйгәне Гөлнара менән ҡыҙ һәм ул үҫтерәләр.\nШулай ҙа яҙмыш һынауы алда булған икән. «СССР» тип аталған бөйөк ил тарҡалып, селпәрәмә килгәс тә, мәшһүр КГБ-нан ҡалған именлек органдарын ташлап ҡасманы майор Р.Х. Бүләков. Хәрби антына тоғро ҡалып, беркетелгән участкала үҙ бурысын үтәүҙе дауам итте. Үткән быуаттың 90-сы йылдарында нимә генә булманы бит илебеҙ киңлектәрендә лә, үҙебеҙ йәшәгән тирәләрҙә лә: күп төрлө ҡоралдарҙың, наркотиктарҙың законһыҙ әйләнеше, террор, кеше талау осраҡтары… Хоҡуҡ һаҡлау органы хеҙмәткәрҙәре менән берлектә Рәмил Ханнан улы ошо насар күренештәргә ҡаршы көрәштең ҡап уртаһында булды.\nБының асыҡ миҫалы — уның 1994 йылда Дүртөйлө ҡалаһы һәм районы хакимиәте башлығын вәхшиҙәрсә үлтереүселәрҙе асыҡлау эшендә әүҙем ҡатнашыуы. Республиканың именлек һәм хоҡуҡ һаҡлау органдарының иң яҡшы хеҙмәткәрҙәренән торған оператив-эҙләү төркөмө был ҡот осҡос енәйәтте ойоштороусыларҙы һәм башҡарыусыларҙы тиҙ арала эҙләп табып, фашлап, суд хөкөмөнә тапшырҙы.\nТағы ла аҙ ғына ваҡыттан Төньяҡ Кавказда башланасаҡ ҡан ҡойолошҡа барып эләгәсәген дә әлегә белмәй ине Бүләков. 1996 йылда именлек органдары хеҙмәткәрҙәре араһынан террорға ҡаршы операцияларҙа үҙ теләге менән ҡатнашыусылар кәрәк булып сыҡты, уларға махсус талаптар ҡуйылғайны. Һәр башҡортҡа тиерлек хас булған, тәбиғәттән килгән баҫалҡылыҡ, үҙ-үҙеңә талапсанлыҡ, ҡуйылған бурысты намыҫ менән үтәү, иңгә тапшырылғанды башҡалар елкәһенә ауҙарырға ынтылмау, бөтә яуаплылыҡты яңғыҙың йөкмәргә ҡурҡмау кеүек сифаттар тәжрибәле чекист күңелендә ныҡлы формалашып бөткәйне инде. Ата-әсәһе халҡыбыҙҙың иң яҡшы йолаларында тәрбиәләгән уны. Ҡыҫҡаһы, иртәгәһенә үк майор Бүләков террорға ҡаршы операцияларҙа ҡатнашырға әҙер булыуы тураһында рапорт менән етәкселәренә мөрәжәғәт итә...\nФедераль именлек хеҙмәтенең Башҡортостан буйынса идаралығында именлек органдарының тарихын, төрлө йылдарҙағы ҡаҙаныштарын күрһәткән музей эшләп килә. Баш ҡалабыҙ һәм район мәктәптәре уҡыусылары, юғары, махсус урта уҡыу йорттары студенттары йыш була бында, төрлө экспонаттарҙы, сал тарихты сағылдырған инде һарғайып бөткән документтарҙың төп нөсхәләрен ҙур ҡыҙыҡһыныу менән ҡарай. Тыныс шарттарҙа ла хәрби орден һәм миҙал менән бүләкләнгән именлек органдары хеҙмәткәрҙәренә арналған бүлектә барыһы ла оҙаҡҡараҡ туҡтала. Төрлө көсөргәнешле шарттарҙа, шул иҫәптән «ҡыҙыу нөктә»ләрҙә лә батырлыҡ күрһәткән офицерҙарҙың фотоһүрәттәре иғтибарҙы йәлеп итә. Терроризмға ҡаршы операцияларҙа ҡатнашҡанда хәрби бурысын өлгөлө үтәп, «Батырлыҡ өсөн» миҙалына лайыҡ булған запастағы подполковник Рәмил Ханнан улы Бүләковтың фотоһүрәте тәүгеләр рәтендә тора унда.\nRetrieved from "https://wikisource.org/w/index.php?title=Учалының_сая_егете&oldid=503861"


Нимә ул буллинг? » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Белем һәм тәрбиә » Нимә ул буллинг?\nНимә ул буллинг? 01.03.2019 // Белем һәм тәрбиә\nЙәберләүҙең эҙемтәһе булмаһын.\nБалалар үҫкән осорҙа атай-әсәйҙәр төрлө проблемалар менән күҙмә-күҙ осраша. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ҡайһы бер күренештәрҙе алдан күҙаллап, булдырмау ихтималлығын хәстәрләү мөмкин түгел. Мәҫәлән, “буллинг” тигән сағыштырмаса яңыраҡ барлыҡҡа килгән, әммә йәмғиәттәге әсенеүле хәлдәрҙең береһен һүрәтләгән төшөнсәне генә алайыҡ.\nБалаң башҡаларҙан айырыламы?\nБер танышым менән донъяуи хәл-әхүәлдәрҙе барлағанда, ул ошондай мәғлүмәт еткергәйне: “В. исемле малай беҙҙең класҡа уҡыу йылы уртаһында параллель кластан күсте. “Балалар һәм уҡытыусы менән уртаҡ тел таба алмаған”, – тип ҡыҫҡаса ғына аңлатты етәксебеҙ. Бәғзеләр: “Башланғыс класта уҡ шундай проблема булыуы мөмкинме?” тип баш ватҡансы, күңелһеҙ ваҡиғалар сылбыры үҙен көттөрмәне. Яңы малайҙы беҙҙең балалар ҙа ҡабул итмәне. Мыҫҡыллауҙар, төрткөләүҙәр башланды. Тәнәфестә йәки дәрестән һуң йыйылышып, В.-ны йыҡһындармы, әйберҙәрен тартып алһындармы, исем таҡһындармы – ҡыҫҡаһы, эҙәрлекләү башланды. Һораша торғас, В.-ның бик тынғыһыҙ булыуын, тәртибе хөрт икәнлеген, ҡайһы бер ҡыланыштары ҡәҙимге ҡалыптарға һыймағанын белдек. Икенсе яҡтан, тағы бер дәлил асыҡланды: В.-ның әсәһе йыш ҡына уҡыу йортона килеп, балалар һәм уҡытыусылар менән мөнәсәбәт асыҡлай, әрләшә һәм янай икән. Тик уның улын яҡларға тырышыуы кире һөҙөмтәгә генә килтерә – класташтары тыйылыу урынына, киреһенсә, ажарланып, “ошаҡсы”нан үс ала, имеш. Ә бит коллективта насар балалар уҡымай! Барыһы ла яҡшы ғаиләләрҙән, ата-әсәләре лә төшөп ҡалғандарҙан түгел. Айырым алғанда, һәр бала бынамын тигән, уңыш-ҡаҙаныштары ла бар, үҙ-ара уртаҡ тел дә таба беләләр. Ни сәбәпле В.-ны класташтары ҡабул итмәй – был минең өсөн аңлашылмай, сөнки уның ише тәртибе аҡһаған башҡа малайҙар ҙа бар”.\nӘ һеҙ нисек уйлайһығыҙ: ҡәҙерле балағыҙ психологик һәм физик йәберләүгә дусар түгелме? Кешегә ҡарата физик һәм психологик, әхлаҡи баҫым яһау, көс ҡулланыу сәбәптәре төрлө булыуы ихтимал: йәмғиәттәге социаль урыны, милләте, тышҡы ҡиәфәте, коллективта яңы кеше булыуы – исемлекте дауам итергә мөмкин. Йәғни башҡаларҙан ниндәйҙер аныҡ айырма бар икән, рәхим ит: кешеләргә бының оҡшамауы ихтимал. Күпселек осраҡта түбән финанс хәлле ғаиләлә тәрбиәләнгән балалар йәберләнә: уларҙың кейеме, ҡиәфәте, һөйләшеүе һәм башҡа сифаттары йәштәштәре тарафынан агрессия сәбәбе булыуы ихтимал. Класҡа яңы килгән балаларҙы ла коллективтың ҡабул итмәүе бар. Ғөмүмән, балаға ҡасан һәм нимә өсөн һөжүм итеүҙәрен алдан күҙаллау бик ауыр.\nБуллинг ни өсөн хасил була? Үҫмерлек осоро – һәр бала өсөн ҡатмарлы, үҙенсәлекле ваҡыт. Улар көслө хис-тойғоло тетрәнеүҙәр кисерә, организмдағы гормональ үҙгәрештәр ҙә тәьҫир итә. Тап шул осорҙа бихисап балалар депрессияға, апатияға дусар, яҡындары менән уртаҡ тел таба алмай. Буллинг та ошо ваҡытта таралған күренеш: үҫмер үҙенән көсһөҙөрәкте кәмһетеп, мыҫҡыллап үҙ-үҙен раҫлай, әһәмиәтлелеген тоя, был – иң ябай һәм ҡулайлы ысул. Шуныһын да онотмайыҡ: күпселек осраҡта үҙ ғаиләһендә лә физик һәм психологик кәмһетеү кисергән балалар эҙәрлекләүгә дусар, тигән фекерҙә психологтар.\nБаланы йәберҙән ҡотҡарыуҙың универсаль юлы юҡ, әммә уны булдырмау ысулдары бар. Йәштәшен тәүге тапҡыр кәмһеткәндә, ғәҙәттә, үҫмерҙәр һығымта яһай: ҡорбан меҫкенләнеп ҡалырмы, әллә яуап бирерме? Йыш ҡына буллингты битарафлыҡ йәки ныҡ итеп ҡаршылашыу туҡтатыуы ла ихтимал. Ғөмүмән, “ҡорбандың” үҙ-үҙен тотошона ҡарап, артабан нимә эшләргә икәнлеген хәл итәләр.\nЙәберләнгән үҫмер үҙе ғәйепле, тип һис кенә лә әйтергә ярамай. Мөмкинлек бар икән, балағыҙҙы спорт түңәрәгенә мотлаҡ йөрөтөргө кәрәк. Эш уның физик яҡтан көслө буласағында ғына түгел: ул агрессив уйҙарын тыйырға, низағлы хәлдәрҙән йоҙроҡ уйнатмай ғына сығырға, тәртипкә өйрәнәсәк. Икенсе яҡтан, физик яҡтан көслө үҫмер йәштәштәрендә, ғөмүмән, хөрмәт уята.\nСәбәп эҙләмәгеҙ – ярҙам итегеҙ\nӘгәр ҙә эҙәрлекләү башланған икән, кисекмәҫтән сара күрергә, тик һәр йәһәттән һаҡ булырға кәрәк, ти психологтар. Буллингтың сәбәбен эҙләп маташҡансы, тиҙ арала проблеманан сығыу юлдарын хәстәрләү зарур. Ғәҙәттә, хәлде көс ҡулланып йә иһә мыҫҡыллағандарҙан үс алып ҡына яйға һалып булмай.\nҒөмүмән, буллинг низағтан, үҙ-ара һуғышыуҙан нимәһе менән айырыла? Низағ тыуһа, ҡаршы яҡ үҙ-ара килешеп, күҙмә-күҙ проблеманы хәл итеүе ихтимал. Ә буллинг – тотош төркөмдөң бер кешегә ҡаршы сығыуы, тимәк, мәсьәләне бер һәм берәгәйле хәл итеп булмай.\nӘлбиттә, иң тәүҙә сетерекле хәл хаҡында класс етәксеһе менән уртаға һалып һөйләшеү, физик йәберләү булған икән, башҡа балаларҙың ата-әсәһен дә йәлеп итеү талап ителә. Кәрәк икән, полицияға мөрәжәғәттән тартынмағыҙ: ғәҙәттә, ҡылыҡтары өсөн яуап бирмәгән, яза алмаған үҫмерҙәр тыйылырға уйламай ҙа, артабан улар йәштәшенә ауыр йәрәхәт йәки психологик зыян килтереүе ихтимал. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ҡайһы саҡта килеп тыуған хәлдән сығыу өсөн мәктәпте алмаштырырға ла тура килә.\nӘ ата-әсәләргә балаларын низағлы хәлде һәм эҙәрлекләүҙе айырырға өйрәтергә кәрәк. Бигерәк тә кемделер кәмһетеүгә ҡарата бала: “Юҡ, мин был эштә ҡатнашмайым”, – тип үҙ позицияһын белдерергә өйрәнергә тейеш. Иң ябай, әммә мөһим ҡағиҙә: балаларығыҙҙың кәйефен, хәл-торошон күрергә, аралашырға кәрәк. Ғөмүмән, уның менән йылы мөнәсәбәттәһегеҙ, асыҡтан-асыҡ һөйләшәһегеҙ икән, был күп проблемаларҙы ваҡытында күрергә ярҙам итәсәк. Бының өсөн күп тә кәрәкмәй: мәктәптә көнө нисек үтеүе, ниндәй яңылыҡтар барлығы, кәйефе хаҡында һораһағыҙ ҙа байтаҡ нәмә асыҡланасаҡ. Бала ата-әсәһенә ышана икән, буллинг осрағы шунда уҡ беленәсәк. Артабан хәлде педагогтарға еткереү, мәктәптең социаль хеҙмәткәренә йә иһә психологтарға мөрәжәғәт итеү фарыз.\nШуныһы: буллинг йышыраҡ осраҡта тап мәктәптәрҙә күҙәтелә. Аптырарға түгел: бында балалар уртаҡ ҡыҙыҡһыныуҙары, күңелдәренә ятҡан ғәмәлдәре нигеҙендә түгел, ә белем алыу өсөн йыйылған. Шуға ла коллективта кемделер эҙәрлекләү булмаһын өсөн, уларҙы ыңғай маҡсат-шөғөлдәр, ҡыҙыҡлы идеялар менән берләштерергә кәрәк. Ошо ябай ғына төшөнсәләр юҡ икән, тимәк, агрессия һәм кире күренештәр өсөн нигеҙ хасил булыуы ихтимал.\nУҡытыусыларға ла һиҙгер, уяу, иғтибарлы булыу зарур. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, күп осраҡта педагогтар мәктәптең бөтмәҫ-төкәнмәҫ мәшәҡәттәре, ҡағыҙ эше, план үтәү һәм башҡа ғәмәлдәр менән мәшғүл, ҡайһы бер осраҡта улар бәғзе борсоулы хәлдәргә күҙ йомоп ҡарай, әһәмиәт биреп еткермәй.\nҒәзиз балаһы буллинг ҡорбанына әйләнгән атай-әсәйҙәргә нимә эшләргә? Тәүге сиратта баланы хәстәр һәм йылылыҡ менән солғап алырға, күңелендә хәүефһеҙлек тойғоһо уятырға тырышырға кәрәк. Психотерапевҡа мөрәжәғәт итеү ҙә ҡамасауламаҫ: күпселек мәктәптәргә хас булған был проблеманы еңергә профессиональ белгес мотлаҡ ярҙам итер.\nпсихология фәндәре кандидаты,\nБР Һаулыҡ һаҡлау министрлығының\nмедицина психологияһы буйынса\nштаттан тыш баш белгесе:\n– Бындай хәлгә тарыған ғаиләләргә тәү сиратта тыныслыҡ һаҡларға, ҡабалан аҙым яһамаҫҡа кәңәш итер инем. Бигерәк тә баланы башҡа мәктәпкә күсереү мәсьәләһендә. Тиҙ арала класс етәксеһе менән осрашып, хәл тураһында мәғлүмәт еткерергә кәрәк, сөнки уҡытыусы мәктәп эсендәге хәлдәр менән аҙмы-күпме хәбәрҙар булһа ла, виртуаль селтәрҙә барған буллинг (кибербуллинг) тураһында белмәүе лә ихтимал.\nЕтәксе класта баланың психологик хәүефһеҙлеге өсөн яуаплы, ә буллинг (кибербуллинг) – уны боҙоу күренеше. Ата-әсәләр педагогтың хәлде төҙәтеү буйынса яһаған аҙымдарын белеп торорға тейеш, сөнки, ғәҙәттә, ул йәштәшен йәберләгән уҡыусы һәм уның “ҡорбаны” менән тәрбиәүи һөйләшеү үткәреү менән генә сикләнә. Был һис тә дөрөҫ түгел. Буллинг – тотош кластың “сире”, бер яҡтан, уҡытыусының да етешһеҙлеге. Бик һирәк осраҡтарҙа ошолай булыуы ла мөмкин: педагог, бәғзе баланың лидерлыҡ сифаттарын күреп (ҡайһы саҡта улар ыңғай йүнәлешле булмай), уға ниндәйҙер кимәлдә коллективҡа идара итеү мөмкинлеген тапшыра.\nБуллингта өс яҡ бар: булли (агрессор), ҡорбан һәм өндәшмәгән күпселек. Бына ошонда төп бәлә – процестан берәү ҙә ситтә ҡалмай. Был осраҡта класта оҙайлы һәм планлы тәрбиәүи эш алып барыу фарыз. Ҡорбан булған балаға психологка йәки психотерапевҡа мөрәжәғәт итеү мотлаҡ, сөнки буллингтың эҙемтәләре аҙаҡ, ваҡыт үткәс тә, беленеүе ихтимал. Белгес шулай уҡ баланың ни өсөн ошо хәлгә эләккәнен дә асыҡларға ярҙам итәсәк.


7 Сентябрь 2018, 15:41\nЙәй миҙгелендә беҙҙең «Шатлыҡ» балалар баҡсаһында ла һәр көндө балаларҙың сәләмәтлеген нығытыуға, хәүефһеҙлеген хәстәрләүгә, туған телебеҙ – башҡорт телендә аралашыуға ҡоролған төрлө мауыҡтырғыс саралар ойошторолдо. Уларҙан ата-әсәләр ҙә ситтә ҡалманы.\nБеҙҙең балалар баҡсаһы һәр байрамға ентекле әҙерләнә. Тәүҙә бәләкәстәрҙе «Күңелле фокустар менән дискотека», «Оҫта әкиәтсе һәм зирәк йомаҡ сисеүсе», «Сәләмәт тәндә – сәләмәт рух», «Мин – оҫта рәссам», «Йыр-моң иле» кеүек төрлө ҡыҙыҡлы саралар көтһә, «Башҡорт халыҡ уйындары» тигәнендә ҡыҙҙар, малайҙар зәңгәр экрандарҙан яратып ҡараған «Сәңгелдәк» тапшырыуы геройы Тыр-Тыр менән бергәләп ҡыуанып, халҡыбыҙҙың төрлө хәрәкәтле балалар уйындарын уйнап кинәнде.\nБорон-борондан ата-бабаларыбыҙ яҙғы hабан – сәсеү эштәрен тамамлағас, hабантуй байрамын үткәргән. Баҡсабыҙҙа матур йолаға әйләнгән был сараны ла уҙғарыу быйылғы йәйҙең бер биҙәге булды. Байрам башланыр алдынан балалар һебә тотоп, «Һабантуй» башҡорт халыҡ йырын башҡарып, төркөмдән төркөмгә йөрөп, бүләктәр йыйҙы. Балалар баҡсаhы мөдире Айгөл Фәрит ҡыҙы Кәримова кескәйҙәрҙең уңыштары, ҡаҙаныштары тураһында ла әйтеп үтте.\nБалаларҙың һәр ҡайһыһы «Ат сабышыу», «Һыу ташыу», «Милли көрәш», «Тоҡ менән алыш», «Ауыҙға ҡалаҡҡа һалынған йомортҡа ҡабып йүгереү», «Көршәк ватыу» кеүек халҡыбыҙҙың милли уйын-ярыштарында ихлас ҡатнашып, рәхәтләнеп күңел асты.\nШулай уҡ 1941 йылда илебеҙгә оло ҡайғы алып килгән һуғыш, уның михнәттәре тураһында ла йәш быуын белеп үҫергә тейеш. Баҡсабыҙҙа 22 июндә Ҡайғы һәм хәтер көнө билдәләнде. Был сарала өлкән һәм мәктәпкә әҙерлек төркөмө балалары «Тарих бите. Бер кем дә онотолмай» видеоролигын ҡараны, һуғыш осоро йырҙарын тыңланы, шиғырҙар һөйләне. Кескәйҙәребеҙ үҙҙәренә бәхетле бала саҡ бүләк иткән ата-бабаларыбыҙҙы бер минутлыҡ тынлыҡ менән иҫкә алды һәм балалар баҡсаһы майҙансығы буйлап «Үлемһеҙ полк» парадында атлап үтте.\nТөркөмдәр араһында шулай уҡ «Күгәрсен – тыныслыҡ символы» балалар һүрәттәре конкурсы ойошторолдо.\n«Яратҡан әкиәт геройҙары» көнөндә иһә кескәйҙәр әкиәт геройҙарын иҫкә алып, ихласлап әкиәттәр һөйләһә, «Баҡсасы көнө», «Сәскә феяһында ҡунаҡта» байрамында балалар баҡсаһы майҙансыҡтарында күҙ яуын алып үҫкән сәскәләр менән танышты һәм уларҙы нисек тәрбиәләү серҙәрен өйрәнде.\nШулай уҡ баҡсабыҙ майҙансығында урынлашҡан «Экология һуҡмағы»нда дарыу үләндәрен йыйыу, улар менән дауаланыу серҙәрен өйрәнделәр, бал ҡорттарының файҙаһы һәм балдың шифаһы тураһында белделәр. Ата-әсәләр менән берлектә төрлө тәжрибәләр үткәреп, проект эштәре атҡарҙылар.\nӨйҙә һәм балалар баҡсаһында хәүефһеҙлекте иҫкәртеү маҡсатында ла саралар ойошторолдо. Мәҫәлән, «Айыуҡай» һәм «Тирмәкәй» төркөмдәре балалары «Хәүефле әйберҙәр иле»нә сәйәхәт ҡылды.\nШулай итеп, йәмле йәйебеҙ ата-бабаларыбыҙ рухында тәрбиәләүҙең бер сатҡыһы булып, малайҙар, ҡыҙҙар күңелендә рухи ҡиммәттәр осҡоно ҡабыҙып, файҙалы һәм күңелле үтте.\nӘ кескәйҙәребеҙҙең «ҡояшлы йәй»ҙә – бәхетле бала саҡ илендәге күңелле тормошо һис бер ҡасан һүнмәһен, һүрелмәһен, тигән өмөттә яңы уҡыу йылын яңы көстәр менән башлайбыҙ.\nӘлфиә БАЙМЫРҘИНА, башҡорт теле уҡытыусыһы.


«Ревизорро» программаһында ыңғай сюжет донъя күрһен өсөн Өфө эшҡыуарҙарынан аҡса талап итәләр\nБыл хаҡта беҙгә дөйөм туҡланыу ойошмалары етәкселегенең береһе хәбәр итте. Уларҙың корпоратив электрон почтаһына 2016 йылда Башҡортостанға билдәле алып барыусы Елена Летучая килә тигән хат ебәрелә. Хат авторы үҙен «Пятница» телеканалы вәкиле тип таныта.\nКүпмелер сумма аҡса түләһәгеҙ, һеҙҙең йөҙөгөҙгә ҡыҙыллыҡ килмәйәсәк. Ошондай йөкмәткеле хат предприятие етәкселәрен аптырауға һала. Хат авторы Гөлиә Исраилова үҙен «Пятница» телеканалы вәкиле итеп таныта. Билдәле күләмдәге аҡсаға ғауға менән дан алған «Ревизорро» каналы бригадаһының улар эшләгән предприятиеға килеү датаһын атаясаҡ. Хат юлдарынан түбәндәге цитата: «Беҙ һеҙҙең абруйҙы бөтөнләй юҡҡа сығара һәм кәрәк икән күтәрә лә алабыҙ».\nЕкатерина, Өфө ҡалаһы йәмәғәт туҡланыуы ойошмаһы хеҙмәткәре: «Был хатты беҙ 2015 йылдың 15 декабрендә алдыҡ. Уны «Ревизорры» тапшырыуы вәкиле Гөлиә Исраилова яҙған. Беҙҙең телеканал төрлө ойошмаларҙы тикшерә. Уларға йәшерен кешеләрҙең килеү датаһын һеҙгә тейешле күләмдә аҡса түләгән осраҡта алдан хәбәр итә алам. Беҙҙең программа юғары рейтингка эйә. Уның ярҙамында һеҙҙең абруйҙы күтәрә лә, төшөрә лә алабыҙ, тиелгән».\nЙәмәғәт туҡланыуы ойошмаһы был хатты яуапһыҙ ҡалдырырға ҡарар итә. Әммә бер аҙнанан тағы ла шул уҡ адресаттан түбәндәге йөкмәткеле хат килеп төшә. Унда түбәндәге юлдар бар: «ҮҘЕГЕҘ ЭШЛӘГӘН ОЙОШМА АБРУЙЫНА ЕҢЕЛ ҠАРАУЫҒЫҘ ҮКЕНЕСЛЕ»!\nГөлиә Исраилова «Пятница» телеканалында эшләү-эшләмәүен беҙ туранан-тура канал етәкселегенә мөрәжәғәт итеп асыҡланыҡ. Улар бер ҡатарҙан ,беҙҙең бындай йөкмәткеле хатҡа мөнәсәбәтебеҙ юҡ, тип яуапланы.\nНаталья Абрамочкина, «Пятница» телеканалының рr-директоры: «Беҙҙең телеканалда бындай исем менән эшләүсе хеҙмәткәр бөтөнләй юҡ. Беҙҙең канал исеменән мутлашыусыны табыуҙарын үтенеп прокуратураға мөрәжәғәт итәсәкбеҙ». Бынан тыш, Гөлиә Исраилованың интернет селтәрендәге бите алдаҡҡа ҡоролған икәнлеге лә асыҡланды. Ҡыҙҙың сайтындағы фотоһүрәттәр ,,Пятница" телеканалы хеҙмәткәренеке түгел. Белоруссия бейеүсеһе Карина Малиновскаяныҡы. Үҙенең йөҙөн афера яратыусылар килем алыу маҡсатында ҡулланыуын ҡыҙ башына ла индермәгән.\nКарина Малиновская, Белоруссияла йәшәүсе: «Мине был хәл бөтөнләй аптыратты. Рәхмәт хәбәр итеүегеҙгә. Йөҙөмдө шәхси файҙа алыуҙа ҡулланыусыны яуапҡа тарттырыуҙарын үтенәсәкмен».\nБыл хәлдән һуң Калина Малиновская сайт администраторҙарынан үҙен ҡабатлаған битте ябыуҙарын үтенәсәк. Алдашыу юлына баҫҡан ҡыҙҙан хат алған ойошма уны судҡа бирергә йыйына. Әйткәндәй, Хабаровск өлкәһендә күптән түгел булған хәлдә ялған продюссер асыҡланып яуапҡа тарттырылған.\nҠыҙғанысҡа ҡаршы ,бындай осраҡтар бихисап. «Ревизорро» программаһының ялған продюссеры тарафынан интернет селтәрендә таратҡан хатына ҡарата телеканал етәкселеге алдаҡсыны табыуҙы үтенеп прокуратураға мөрәжәғәт итәсәк.\n«Пятница» телеканалы ошондай йөкмәткеле хат алыусы эшҡыуарҙарҙы, рестораторҙарҙы, отельерҙарҙы полицияға мөрәжәғәт итергә саҡыра.


Өҫтәлдәр тулы һый-ниғмәт » Журнал Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы журналы\nӨҫтәлдәр тулы һый-ниғмәт\nӨфө ҡалаһында йәшәүсе Әлиә ҒӘЛИМОВА аш-һыуға маһир. Тормош иптәше Батыр әйтеүенсә, оҫта ҡуллы хужабикәнең ҡамыр аштары бигерәк тә телде йоторлоҡ икән. Әммә, һаулыҡ хаҡында хәстәрләп, хәҙер диетик ризыҡтарға өҫтөнлөк бирергә тырышалар. Өс йәшлек ҡыҙҙары Әмилә лә әсәһе әҙерләгән тәмлекәстәрҙе ярата, ә ун айлыҡ Морат иһә әле яңы ризыҡтар менән таныша ғына.\nӘлиә бешергән йомшаҡ ҡамырға төрөлгән хуш еҫле тәмле ит һеҙгә лә оҡшар, тигән өмөттә ҡалабыҙ.\n6 тауыҡ ботона 500 грамм ҡатлаулы ҡамыр, 300 грамм бәшмәк (туңдырылған булһа ла ярай), 700 грамм картуф, 1 баш һуған, 50 миллилитр һөт, 30 грамм аҡ май, тоҙ, үҫемлек майы кәрәк.\nТауыҡ ботон тоҙ, борос менән ышҡып, ҡыҙыу майлы табала әҙер булғансы (25 – 30 минут) ҡыҙҙырабыҙ. Һыуытабыҙ.\nКартуфты бешерәбеҙ. Аҡ май ҡушып иҙәбеҙ. Һөт, тоҙ һалып бутайбыҙ.\nҺуғанды әрсеп, ваҡ итеп турайбыҙ. Үҫемлек майында ҡыҙҙырабыҙ, ваҡ итеп туралған бәшмәкте ҡушабыҙ. 15 минут самаһы, һыуы осоп бөткәнсе ҡыҙҙырабыҙ. Картуф иҙмәһе менән бутайбыҙ. Бер аҙ һыуынғансы көтәбеҙ.\nҠамырҙы 3 миллиметр ҡалынлығында йәйәбеҙ. 15 сантиметрлыҡ шаҡмаҡтар киҫәбеҙ. Ситенән алынған ҡамыр киҫәктәрен шаҡмаҡтың уртаһына һалабыҙ, был ҡапсыҡтың төбө йыртылып китмәһен өсөн эшләнә.\nУртаға 2-3 ҡалаҡ эслекте (бәшмәкле картуф иҙмәһен) һалабыҙ. Эслек өҫтөнә тауыҡ ботон ҡуябыҙ. Ҡамырҙың ситтәрен йыйып, еп менән бәйләйбеҙ.\nТабаға пергамент ҡағыҙы йәйеп, «ҡапсыҡ»тарҙы ултыртабыҙ. Тауыҡ ботоноң остарын, көймәһен өсөн, фольга менән урарға мөмкин. 180 градус эҫелектәге мейескә 15 – 20 минутҡа ҡуябыҙ. Ҡамыр алтынһыу төҫкә ингәнсе бешерәбеҙ.\nТабынға биргәндә, ептәрен алырға онотмайбыҙ.


Рәсәйҙән кәм тигәндә 271 спортсы Рио-де-Жанейролағы Олимпия уйындарында ҡатнашасаҡ. Был хаҡта махсус йыйылған матбуғат конференцияһында Рәсәйҙең Олимпия комитеты етәксеһе Александр Жуков белдерҙе. Александр Жуков шулай уҡ Рәсәйҙең еңел атлетика буйынса командаһы менән килеп тыуған хәлгә лә асыҡлыҡ индерҙе.\nБразилия парламентының юғары палатаһының импичмент буйынса махсус комиссияһы ил президенты Дилма Русефрты вазифаһынан бушатыу өсөн тауыш бирҙе. Хәҙер был ҡарарҙы сенат пленумы раҫларға тейеш. Әлегә Русефф президент вазифаһынан ваҡытлыса ситләтелгән.\nКалифорнияла урмандар яна. Ут 4 мең 500 гектар майҙанды ялмап алған. Урындағы хакимиәттәр халыҡты эвакуациялай башлаған. 700 янғын һүндереүсе, вертолет һәм самолеттар ярҙамында ҡотҡарыусылар ут менән көрәшә. Әлегә һөҙөмтә юҡ. Күҙаллауҙар буйынса, бында янғындар август аҙағына тиклем дауам итәсәк.\nИрландия полицияһы билдәһеҙ осоусы объект тотҡан. Полиция руль артында урындағы рәссам Әли Кемаль ултырғанын һәм транспорттың башҡалар өсөн хәүефһеҙ икәнен асыҡлағас, осоусы тәрилкә юлын дауам иткән.


Башҡортостанда халыҡтың 80% үҙ тормошо менән ҡәнәғәт - Bash.News\nБашҡортостанда халыҡтың 80% үҙ тормошо менән ҡәнәғәт https://bash.news/news/36891_v_bashkortostane_80_zhitelej_dovolny_svoej_zhiznyu_v_resp\nЯҡшы күрһәткестәргә ҡарамаҫтан, проблемалы моменттар бар, тине Республика Башлығы. Тәү сиратта улар инвестициялар йәлеп итеүгә ҡағыла, әммә ул да 2017 йылда үткәрелгән тикшеренеүҙәр менән сағыштырғанда ваҡ мәсьәлә. Һораулама һөҙөмтәһе буйынса, Башҡортостанда йәшәгән халыҡтың 80% төбәктә йәшәү сифаты, уңайлығына “ыңғай” билдә ҡуйҙы.\nРөстәм Хәмитов: “Был беҙҙең халыҡта оптимизм барлығын, уларҙың республика үҫешен күреүҙәре тураһында һөйләй. Бынан тыш, яҡшы һандар берәмләп һатыу өлкәһендә лә бар – 102,5%. Беҙҙең халыҡ 2016 йылға ҡарағанда 30% күберәк автомобиль һатып алған. Үткән йылда файҙаланыуға 35000 фатир тапшырылды. Әгәр һәр ғаиләлә уртаса өс кеше булһа, кәмендә 100 мең кеше үҙенең йәшәү шартын яҡшыртты”.\nРеспублика Башлығы миҫалға Октябрский ҡалаһын килтерҙе. 8 йыл эсендә унда 20 миллион квадрат метр торлаҡ төҙөлгән.\nРөстәм Хәмитов: “Шуны әйткем килә, банк иҫәптәрендә беҙҙең халыҡтың 360 млрд һум аҡсаһы һаҡлана. Был бәләкәй сумма түгел. 2010 һәм 2011 йылдарға ҡарағанда ике тапҡырға күберәк. Был аҡсаны инфляция ла ашамай, 2017 йыл һөҙөмтәһе буйынса инфляция 1,4% тәшкил итте.\nРеспублика Башлығы шулай уҡ ауыл хужалығындағы яҡшы күрһәткестәрҙе билдәләне. Рөстәм Хәмитовтың фекере буйынса, республиканың аҙыҡ-түлек менән үҙен-үҙе тәьмин итеүе бик мөһим.\nРөстәм Хәмитов: “Иген, ит, һөт, йомортҡа, ҡыяр, томат – ашау нормаһына ҡарағанда күберәк етештерелә. Һандар 100% ашып китә. Беҙ был аҙыҡ менән сауҙа итәбеҙ. Бынан тыш, кооперативтар барлыҡҡа килә, кесе эшҡуарлыҡ һәм сифат яҡшыртыу өлкәһендә лә уңыштар ҙур, иҡтисади һөҙөмтәләрҙән сығып һалым йыйыу арта һәм ҡаҙна тулылана. Әйткәндәй, 2017 йылда бюджет профицит менән тамамланды”.\nСпутник FM Y.Metrika: 12


Социум // Тирә-яҡ донъя\nӨфөләр күкте яулай\nЭлек-электән күк тел менән аңлатҡыһыҙ һәм үҙенә саҡырыусы стихия булып тора. Күрәһең, шуға күрәлер ҙә кешелек һәр ваҡыт уны яуларға ынтылған. Ҡош кеүек осорға хыялланмаған кеше юҡтыр ул. Ә бит хыял ҡасан да булһа тормошҡа аша.\nПарашют менән һикереү - күкте яулауҙың иң ҡыҙыҡлы һәм мөмкин булған варианттарының береһелер ул. Был оҫталыҡҡа Башҡортостан Республикаһында байтаҡ ҡына спорт клубтары өйрәтә. Иң өлкәндәренең береһе - БР ДОСААФ Үҙәк аэроклубы. Күптән түгел уға 75 йыл тулды. Бында яңылар ҙа, исемдәре билдәле спортсы-парашютсылар ҙа күнекмәгә йөрөй. Клуб йыл әйләнәһенә эшләй.\nАсылда, теләгән бер кеше парашютсы була ала. Бында артыҡ сикләүҙәр юҡ. Иң мөһиме, 15 йәше тулған һәм сәләмәтлеге яҡшы кеше булһын. Үҙеңдең "яраҡлы" икәнеңде иҫбатлау ҡатмарлы түгел - поликлиниканан сәләмәтлегең тураһында белешмә килтерергә һәм башланғыс парашютсы курсын үтергә кәрәк. Теоретик дәрестәр бер генә көн дауам итә. Уларҙы үткәс, практикаға ла тотонорға мөмкин. Тәбиғи, тәжрибәле конструктор күҙәтеүе аҫтында.\nПарашют менән һикереүҙең тиҫтәләгән төрҙәре бар. Улар классик акробатикаға, төркөм акробатикаһына һәм көмбәҙ акробатикаһына бүленә. Башта кеше иң ябай төрҙәрен һынап ҡарарға тейеш, һуңынан инде, тәжрибә туплағас, етдиерәктәренә күсергә мөмкин. Тәүге тапҡыр 900 метр бейеклектән һикерәләр (тәжрибәлерәк спортсылар өсөн планка 1200-1300 метрға тиклем күтәрелә).\nКүптәрҙең фекеренсә, иң иҫтә ҡалғаны - тәүге һикереү. Башта бер аҙ ҡурҡынысыраҡ була, һуңынан инде иҫ киткес хистәр кисерәһең. Осоу тойғоһо - һүҙ менән әйтеп аңлатҡыһыҙ. Был - бәхет, был - ҙур шатлыҡ, был - ысын әкиәт. Парашют менән бер тапҡыр һикерһәң, инде туҡталырмын тимә. Күк һине үҙенә саҡыра. Бөтә башҡа проблемалар онотола. Бер һикереүҙән икенсеһенә тиклем йәшәй башлайһың. Күккә күтәрелеп, һикереү көнөн түҙемһеҙләнеп көтәһең.\nПарашюттан һикерергә өйрәнергә тотош ғаиләләре менән киләләр. Мәҫәлән, 52 йәшлек Александр Савинов менән 19 йәшлек Кирилл Курилов - аталы-уллы. Уларҙың тарихы ябай ҙа, шул уҡ ваҡытта ҡыҙыҡлы ла. Кирилдың әсәһе, Александрҙың ҡатыны, бер нисә ай элек телевизорҙан парашют спорты тураһында тапшырыу ҡарай. Был сюжет уға шул тиклем оҡшай, ул кис буйына ғаиләһендәге ирҙәргә башҡа кешеләрҙең нисек матур итеп ял итеүҙәре хаҡында һоҡланып һөйләй. Тиҙҙән улар үҙҙәре лә күнекмәгә йөрөй башлай.\n- Әсәйемдең һүҙҙәре беҙгә тәьҫир итмәй ҡалманы, - тип һөйләй Кирилл, - иртәгәһенә үк беҙ атайым менән аэроклубҡа юл тоттоҡ. Былай мин дуҫтар компанияһын өҫтөн күрәм. Ләкин бында атайым менән барырға ҡарар иттем. Һәм дөрөҫ эшләгәнмен. Атайым, һәр ваҡыттағыса, өлгө күрһәтте. Һикерҙек. Оҡшаны. Бер аҙнанан яңынан килдек. Шунан китте лә инде. Хәҙер институтта миңә барыһы ла көнләшеп ҡарай. Ә нимәгә көнләшергә? Үҙҙәре лә һикерә ала бит! Мин бына хәҙер ҡул менән идара итеүгә күстем. Егеттәрҙе лә килтерәсәкмен мин бында. Парашют менән ысын осоуҙың ни икәнен, минеңсә, һәр кем тойорға тейеш. Был бит бик шәп!\nАлександр ҙа ҡәнәғәт. Әлбиттә, ул улы менән ғорурлана. Егеттең ысын ир ҡорона кереүе күренеп тора, ти. Парашют спорты уларға бер-береһенә яҡынайырға ярҙам иткән. Етмәһә, егет атаһынан уҙҙырған. Парашют менән дә яҡшыраҡ идара итә, ергә лә дөрөҫ төшә. Хәйер, Александр быға ҡыуана ғына. Һәләтле егет. Тимәк, ата-әсәһе уны дөрөҫ тәрбиәләй алған.\nҮҙәк аэроклубта шөғөлләнгән күп парашютсылар ҙур ҡала һәм республика сараларында ҡатнаша. Мәҫәлән, Металлургтар көнөндә улар Ашала, Авиация көнөндә һәм, әлбиттә, клубтың 75 йыллығына арналған байрамда Өфөлә күрһәтмә сығыштар ойошторҙо.\nСығыш яһаусылар араһында хатта башланғыс класс уҡыусыларын да күрергә мөмкин булды. Улар "көнгөрә" тип аталған тандемда һикерҙе. Тәбиғи, пассажирҙар сифатында. Әйткәндәй, һикереүҙәрҙең бындай төрөнөң уникаллеге шунда - 15 йәштән кесе булмаҫҡа тейеш тигән йәш сикләүҙәре бында ғәмәлдә түгел. Пассажир кесерәк булырға ла мөмкин. Бындай һикереүҙәр инвалидтарға ла рөхсәт ителә. Бынан тыш, инструктор менән бергә осоусы пассажир спорт һикереүенең айырылып китеү, иркен ҡолау, "ҡанат" тибында иркен осоу һәм тәғәйенләнгән нөктәгә төшөү кеүек бөтә элементтарын үҙендә тоя ала.\n"АН-2" самолетынан һикерәләр. Был бигүк яңы түгел, әммә сифатлы һәм ышаныслы машина. Клубта уны алмаштырырға йыйынмайҙар. Ә бына парашюттарҙы даими яңыртып торалар. Бында ойошмаға республика етәкселеге ярҙам итә. Дүрт йыл элек уның ярҙамында яңы йыһаздар һатып алдылар. Быйыл да ярҙам итерҙәр, тип уйлайҙар. Парашют спорты менән өфөләр әүҙем шөғөлләнәләр бит.\nУҡыусылар, студенттар, өлкәндәр - уҡытыусылар, врачтар, юристар... Был исемлекте әллә күпме дауам итергә мөмкин. Ҡайһы берәүҙәр өсөн ул хатта төп специальносҡа, йәшәү мәғәнәһенә әүерелгән. Осоу рәхәтлеген кисереү, үҙеңде азат ҡош итеп тойоу - был бит бер ни менән сағыштырып булмаҫлыҡ ысын бәхет!


Өфөнөң Инорс биҫтәһендә енәйәтселек байтаҡҡа кәмегән - Bash.News\nӨфөнөң Инорс биҫтәһендә енәйәтселек байтаҡҡа кәмегән https://bash.news/news/108706_fn_inors_bitend_enjtselek_bajtaa_kmegn\nБыл күренеш урамдарҙы яҡтыртыу, видеокүҙәтеү ҡорамалдары урынлаштырыу , өҫтәмә полиция пункттары асыу һәм патрулдәр ойоштороу һөҙөмтәһе, тине Радий Хәбиров Рәсәй эске эштәр министрының беренсе урынбаҫары, генерал-полковник Александр Горовой менән осрашыуҙа.\nРадий Хәбиров әйтеүенсә, республика хоҡуҡ һаҡлау органдары менән тығыҙ хеҙмәттәшлек итә. Ялған алкоголь эсемлектәр, йәмәғәт урындарында тәртип урынлаштырыу буйынса башланған эштәр яҡшы һөҙөмтәләр бирә.\nАлександр Горовой полицияға күрһәтелгән ярҙам өсөн рәхмәт һүҙҙәре еткерҙе. Конструктив хеҙмәттәшлек барлыҡҡа килгән мәсьәләләрҙе оператив рәүештә хәл итеү мөмкинлеге бирә. Артабан да һөҙөмтәле эшмәкәрлеккә өмөт итәбеҙ, тине генерал-полковник.


Рөстәм Хәмитов Куйбышев тимер юлы начальнигы Сергей Соложенкин менән осрашты // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов Куйбышев тимер юлы начальнигы Сергей Соложенкин менән осрашты\n11:52, 20 мая 2015 Йәмғиәт\nРөстәм Хәмитов Куйбышев тимер юлы начальнигы Сергей Соложенкин менән осрашты Фото: Андрей Старостин\nӨФӨ, 2015 йыл, 20 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.\n19 майҙа Республика йортонда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов «Рәсәй тимер юлдары» йәмғиәте филиалы — Куйбышев тимер юлы начальнигы Сергей Соложенкин менән осрашты. Яҡтар Өфө тимер юлының ШОС һәм БРИКС саммиттарын үткәреүгә әҙерлек барышын, шулай уҡ ҡала яны маршруттарында пассажирҙар ташыуҙы ойоштороу мәсьәләләрен тикшерҙе.\n– ШОС һәм БРИКС саммиттарына 50 көн ҡалды. Ҡунаҡтарҙың бер өлөшө поезд менән килә. Әммә был да бик мөһим түгел. Иң мөһиме – вокзал халыҡ өсөн уңайлы булырға тейеш. Шул арҡала пассажирҙар ағымы ла артһын ине, – тине Рөстәм Хәмитов.\n– Халыҡ-ара саммиттарға әҙерләнгәндә вокзал төҙөлөшөн генә күҙ уңында тотмайбыҙ. Инфраструктураны, биналарҙы, ҡоролмаларҙы ремонтлайбыҙ. Бөтә саралар ҙа контролгә алынған һәм билдәләнгән ваҡытҡа бойомға ашырыласаҡ, – тип яуапланы республика Башлығына Сергей Соложенкин. – Вокзалға килгәндә, 20 июнгә тиклем ваҡыт бар. Бөгөнгө көндә бөтә эштәрҙе билдәләнгән ваҡытҡа башҡарып сығыуға бөтә көсөбөҙҙө һалабыҙ.\nТөбәк етәксеһе ҡала яны поездары һәм электричкалары эшен ойоштороу темаһына ла ҡағылды.\n– Беҙҙә хәлдәр ҡәнәғәтләнерлек. Әммә был мәсьәләне лә хәл итеү талап ителә, сөнки кешеләрҙән хаттар күп килә. Туҡталыштарҙы, платформаларҙы яңыртырға кәрәк, – тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.\n– Башҡортостан – ҡала яны маршруттарын һаҡлап ҡалған бер нисә төбәктәрҙең береһе. Бөгөн халыҡтың ихтыяжы тулыһынса ҡәнәғәтләндерелә. Киләсәктә Шаҡша – Шишмә ҡала электричкаһы үҫешенә бәйле мәсьәләне ҡараясаҡбыҙ. Яңы платформалар төҙөй башланыҡ та инде, – тип хәбәр итте Сергей Соложенкин.\nТеги: транспорт,рәсәй тимер юлдары,вокзал,бр башлығы