Балаларҙың сәләмәтлеге борсолоу уята\nСентябрь яҡынлашҡан һайын "мәктәп мәсьәләһенең" актуаллеге\nарта. Ата - әсәләр мәктәп баҙарҙарын ҡыҙыра, ә республикан ың Һаулыҡ һаҡлау министрлығы ашығыс рәүештә йыйылған проблемаларҙы хәл итергә тырыша. Һәм был проблемалар\nиҫәбендә мәктәптәрҙә санитар нормаларҙы боҙоу ғына түгел, урта дөйөм белем биреү учреждениеларында уҡыусыларҙың сәләмәтлеге лә борсолоу уята.\nБР һаулыҡ һаҡлау министры урынбаҫары Сәлиә Мырҙабаеваның " Башинформ" агентлығында үткән матбуғат конференцияһында сығы шына ҡарағанда, мәктәп сығарылыусыларының 16 проценты ғына с әләмәт булыуы билдәләнә. 61 проценты - "сағыштырмаса сәләмәт", йәғни даими врач күҙәтеүенә мохтаж, ҡалған 23 проценты хроник ауырыуҙарҙан яфа сигә.\n- Һуңғы ваҡытта беҙ йәш быуындың яҡшы сәләмәтлеге хаҡында\nһүҙ алып бара алмайбыҙ. Шуға күрә бөгөн беҙҙең алда торған беренсе проблема - балаларҙың сәләмәтлеген яҡшыртыу юлдары, - ти Сәлиә Шәрифйән ҡыҙы.\nУның һүҙҙәренә ҡарағанда, хәл итеү юлдарының береһе - уҡы у процесына сәләмәтлекте һаҡлаусы технологиялар индереү. Икенсе һүҙҙәр менән әйткәндә, ауырыуҙарҙы иҫкәртеүгә иғтибар\n- Бөгөн мәктәптәрҙә профилактик тикшереүҙәр үткәреү яйға\nһалынған тип әйтергә була. Асыҡланыуынса, 14 - 17 йәшлек ме ң баланың уртаса алғанда 78 - е күҙҙәре насар күрә башлауға\nзарлана. Мәктәпкә уҡырға инер алдынан был һан 50, беренсе синыфты тамамлағанда - 70, ә мәктәпте тамамлар алдынан - мең\nкешегә 171 кеше тәшкил итә, - тип хәбәр итте Сәлиә Мырҙабае ва. - Күҙ үткерлеге менән бергә күп кенә уҡыусыларҙың кәүҙә төҙөлөшө лә үҙгәрештәр кисерә. Уртаса алғанда, был мең\nуҡыусыға 77,7 - мәктәптә уҡый башлар алдынан мең балаға 82, 6, ә инде мәктәпте тамамлағанда мең уҡыусыға 126 кеше тура\n"Башинформ" агентлығына килгән ҡунаҡтар айырыуса йыш осраған "мәктәп ауырыуҙары" хаҡында мәғлүмәттәр менән уртаҡлашты.\nУҡыусыларҙың да, уҡытыусыларҙың да дәрес ҡалдырыуына күп осраҡта барыһына ла билдәле ОРЗ сәбәп булып тора. Грипп һәм ангина йыш ҡына беҙҙең пландарҙы боҙа, шуға күрә мәктәптәрҙә\nтын алыу органдары ауырыуҙарының беренсе урында барыуы (32 процент) бер кем өсөн дә көтөлмәгән хәл түгел. Йышлығы буйынса икенсе урында - аш һеңдереү ағзаларына бәйле сирҙәр.\nБыл графала иң таралған инфекция сығанағы - кариес (балалар араһында 56 - 60 процент). Өсөнсө урында яҫы табанлылыҡ һәм\nкәүҙәнең үҙгәрештәр кисереүе кеүек һөйәк - мускул системаһы ауырыуҙары. Дүртенсе урында - күҙ ауырыуҙары.\nБашҡортостан Республикаһында 3025 белем биреү учреждениеһы эшләй, уларҙа 516382 бала белем ала, был республикала йәшәүсе балаларҙың 57 проценты. Тик һәр бер мәктәп тә уларға һаулыҡ һаҡлау органдары ҡуйған талаптарға яуап бирмәй. Матбуғат конференцияһында яңғыраған мәғлүмәт\nбуйынса, Башҡортостан мәктәптәренең 33,5 проценты яҡшы\nсанитар шарттары менән маҡтана ала, 53,3 процентында санитар ҡағиҙәләрҙе боҙоу күҙәтелә, ә урта белем биреү учреждениеларының 13,2 проценты бөтөнләй санитар нормаларға яуап бирмәй.\n- Заман мәктәбе "белем усағы" ғына түгел, "һаулыҡ усағы" ла\nбулырға тейеш, - ти Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәтенең һаулыҡ һаҡлау идаралығы начальнигы урынбаҫары Эльвира Хөсәйенова. - Физкультура дәрестәре менән генә алыҫ китеп булмай. Урта белем биреү учреждениеларында туҡланыуҙы дөрөҫ итеп ойоштороу ҙа мөһим. Ниндәй аҙыҡ үҙе өсөн файҙалы, ниндәйе - зарарлы булыуын балалар мәктәптә өйрәнергә тейеш. Әммә мәктәп буфеттарында сәләмәт туҡланыу пропагандаһы юҡ - унда һаман да чипсы, пепси - кола, ярымфабрикаттар һатыла.\nБөгөн республика мәктәптәренең 72 процентында буфет эшләй , уҡыусыларҙың 82 проценты - өлкән синыфтарҙан тыш бөтәһе өсөн дә - йылы аш ойошторола. Һәм был шулай уҡ мәктәп ашханаларының көндәлек рационы менән бер рәттән хәл итеүҙе талап итеүсе киҫкен проблема. Йыш ҡына меню баланың\nихтыяждарына яуап бирмәй, киреһенсә, "аҙ сығымдар менән ҡәнәғәтләнеү" принцибы буйынса төҙөлә. Быға юл ҡуйырға ярамай, әлбиттә.


Уҡытыусылар көнө алдынан Рөстәм Хәмитов Башҡортостандың билдәле уҡытыусылары менән осрашты\n4 Октябрь 2011, 12:08\nХалыҡ-ара уҡытыусылар көнө алдынан Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов республиканың билдәле уҡытыусылары менән осрашты. Улар араһында – Социалистик Хеҙмәт Геройы, СССР-ҙың халыҡ уҡытыусыһы, РФ-тың атҡаҙанған уҡытыусыһы Хәнифә Искәндәрова, Социалистик Хеҙмәт Геройы, БАССР-ҙың атҡаҙанған уҡытыусыһы Лира Камалова, РФ-тың атҡаҙанған уҡытыусыһы, БР-ҙың халыҡ уҡытыусыһы Лиза Әғәҙуллина, РФ-тың атҡаҙанған уҡытыусыһы, БАССР-ҙың атҡаҙанған уҡытыусыһы Михаил Бирюков, БР-ҙың халыҡ уҡытыусыһы Флүзә Ғәлимова, БР-ҙың атҡаҙанған уҡытыусыһы Гүзәл Сәлимйәнова, БР-ҙың атҡаҙанған халыҡ мәғарифы хеҙмәткәре Виктор Лобов, Бөйөк Ватан һуғышы ветераны, 1971-1985 йылдарҙа БАССР-ҙың мәғариф министры Сабир Йыһаншин, Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия академияһын 2011 йылда тамамлаусы Рөстәм Батталов. Осрашыуҙа БР Хөкүмәтенең Премьер-министр урынбаҫары Зөһрә Рәхмәтуллина һәм БР мәғариф министры Әлфис Ғаязов ҡатнашты. Республика башлығы улар менән бөгөн уҡытыусыларҙы борсоған мәсьәләләрҙе тикшерҙе.\nРөстәм Хәмитов уҡытыусылар эш хаҡының быйыл уртаса республика кимәленә етеүен билдәләне (октябрь башына ул 16,5 мең һум тәшкил итә). Был 2011 йылда Башҡортостанда уҡытыусыларҙың эш хаҡын өс тапҡыр арттырыуға бәйле – 1 ғинуарҙан (6,5 процентҡа), 1 сентябрҙән (30 процентҡа), ә 1 октябрҙән бюджет өлкәһе хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡын арттырыу сиктәрендә ул күтәреләсәк әле.\n— Беҙ әйткән һүҙебеҙҙә торҙоҡ, әммә был – тәүге аҙым ғына, - тине республика Президенты. – Дәүләт уҡытыусылар алдында бурыслы, эш хаҡы буйынса ғына түгел, торлаҡ менән тәьмин итеү йәһәтенән дә. Һуңғы йылдар дауамында уҡытыусылар үҙенә тейешлеһен ала алманы. Хәҙер иһә был бурыстар үтәлә.\nРөстәм Хәмитов Башҡортостанда – ауыл хужалығында, производство өлкәһендә, торлаҡ һәм юл төҙөлөшөндә, инвестиция сәйәсәтендә иҡтисади хәл тураһында һөйләне. Республика башлығы мәғариф системаһы үҫешенең көнүҙәк мәсьәләләренә иғтибарын йүнәлтте, бөгөн мәктәпте тамамлаусыларҙы үҙаллы эшмәкәрлеккә, үҙҙәрен ҡайғырта белеүгә, кеше иҫәбенә йәшәүҙе күҙ уңында тотҡан тормош фәлсәфәһенә ҡаршы көрәшкә йүнәлтергә кәрәклеген билдәләне.\n— Әлбиттә, беҙ мәғариф стандарттарын – биналарын, ҡорамалдарын, инфраструктураһын һәр яҡлап ҡайғыртасаҡбыҙ. Дәүләт кимәлендә халыҡты яҡшы белем һәм сифатлы һаулыҡ һаҡлау системаһы менән тәьмин итергә тейешбеҙ, - тип билдәләне ул.\nРөстәм Хәмитов шулай уҡ быйыл 700 миллион һумдан ашыу аҡсаның уҡытыусыларҙың эш хаҡына йүнәлтелеүен, был сумманан аҙ ғына күберәк аҡсаның мәктәптең матди-техник базаһын нығытыуға ебәрелеүен билдәләне.\n— Бындай аҡсаларҙың республиканың мәғари системаһына әле һалынғаны юҡ ине, киләһе йылда был һан ике миллиард һумға барып етәсәк, - тине РөстәмХәмитов. – Беҙ артабан да мәғариф системаһына ярҙам күрһәтеүҙе үҫтерәсәкбеҙ, шулай уҡ ремон үткәреүгә, ҡорамалдар, спорт кәрәк-яраҡтары һатып алыуға аҡса йүнәлтеләсәк. Үҫешеү һәм алға китеү өсөн беҙҙә бөтә мөмкинлектәр ҙә бар. Әммә мәктәп тә белемле, бөгөнгө тормошҡа әҙер булған, ныҡлы уҡыусылар әҙерләргә тейеш.\nРеспублика башлығы мәктәптәрҙең әле тейешле кимәлдә булыуын билдәләне.\nБашҡортостан Президенты менән әңгәмә барышында уҡытыусылар бер нисә мәсьәлә күтәрҙе, уларҙы хәл итеү мәғариф системаһына ыңғай йоғонто яһаясаҡ. Улар фекеренсә, мәктәптәрҙә хеҙмәт менән тәрбиәләүҙе тергеҙеү; мәктәпте оптималләштереүгә, шул иҫәптән әҙ комплектлы мәктәптәрҙе ябыуға һаҡсыл ҡарашта булыу; республиканың Мәғариф министрлығы ҡарамағында тәжрибәле уҡытыусыларҙан торған Йәмәғәт советын булдырыу; йорттарҙы сафҡа ндергәндә биналарҙа коммерцияға ҡараған мәктәпкәсә төркөмдәр булдырыу (Бөрө районында был тәжрибә ҡулланыла ла инде) зарур. Уҡытыусыларға эш хаҡын өҫтәүгә йүнәлтелгән саралар айҡанлы педагогия юғары уҡыу йорттарын тамамлап, мәктәпкә эшкә барыусылар һанының күбәйеүен, уҡытыусы һөнәренең абруйы артыуын да билдәләне сарала ҡатнашыусылар. Осрашыу аҙағында уҡытыусылар Башҡортостан Президентына ихлас әңгәмә өсөн, республика еткәселеге тарафынан мәғариф системаһына күрһәтелгән иғтибар өсөн рәхмәт һүҙен белдерҙе.\n— Хәҙер беҙ иғтибарҙы ябай кешегә йүнәлтәбеҙ, - тип яуапланы Рөстәм Хәмитов. – Ҙур етәкселәр булып ҡыланыуҙан арынырға ваҡыт. Беҙҙә тик аҡсалар ғына, һәм уларҙы әләф-тәләф итергә, дәүләт милке менән файҙаланырға, уларҙы һатырға хоҡуғыбыҙ юҡ. Барлыҡ эшләгәндәребеҙ – халыҡ өсөн. Һәм был – эштең башы ғына әле, әммә алға китеш бар.\nАвтор:Марина Шумилова | фото: Олег Яровиков\nТеги:бр президентымәғарифуҡытыусылар көнө


«Рәсәйҙең иң яҡшы гимназияһы»\nӨфөнөң Максим Горький исемендәге 3-сө гимназияһы Бөтә Рәсәй конкурсында «Рәсәйҙең иң яҡшы гимназияһы» номинацияһы еңеүсеһе тип баһаланды.\nБөгөн ЮНЕСКО-ның ассоциацияланған белем усағында 1557 бала уҡый. 1-се синыфтан 7-сегә тиклем уҡыусылар федераль стандарттарға ярашлы программа буйынса белем ала. Гимназия инглиз телен тәрән өйрәнеүсе белем учреждениеһы иҫәпләнә. Бында ул 51 йыл уҡытыла. 1860 йылда асылған ҡатын-ҡыҙҙар гимназияһы бөгөн заман талаптары буйынса йыһазландырылған, төплө белем биреүсе белем усағы һанала. Һәр класта интерактив таҡта, компьютерҙар бар. Максим Горький исемендәге 3-сө гимназия шулай уҡ быйыл республиканың иң яҡшы электрон мәктәбе һәм «Рәсәйҙең иң яҡшы 100 мәктәбе» конкурстарында ла еңеү яулаған.


Беҙҙе уратып алған мөхиттең ни тиклем матур икәнлеген я ҙ айҙарында ниңәлер тәрәнерәк төшөнөүсәнбеҙ. Тыныс, йылы май кисендә, ба тып барған ҡояш нурҙары аҫтында ҡалабыҙ архитектураһындағы үҙгәрештәр а йырыуса\nкүҙгә ташлана. Эйе, Өфө һуңғы йылдарҙа йәшәрҙе һәм матурлан ды тип әйтергә булалыр. Айҙан айға ҡалабыҙ төҙөлөшөндә шырпы ҡабыла й теҙелешеп ултырған бер төрлө йорттар фонында сағыу төҫтәр һә м ҡыҙыҡлы, нескә формалы биналар барлыҡҡа килә. Баш ҡалабыҙҙың тышҡы й өҙө - республикала эшләүсе архитекторҙар, ғилми - тикшеренеү һәм п роектлау\nинституттарының эшмәкәрлек күрһәткесе ул.\nҮткән йылда ғына әйтелгән институттар тәҡдим иткән проект тар буйынса Туймазыла "Спутник" кино залы булған күңел асыу үҙәге, Булга ковола 504 урынлыҡ мәктәп, Сипайлово биҫтәһендә 155 урынлыҡ балалар баҡ саһы һәм 576 урынлыҡ мәктәп, "Ассы" шифаханаһында йоҡо корпусы төҙөлд ө. Әммә архитектор һәм төҙөүселәр, тарихсы һәм сәнғәт белгестәре, ди зайнер һәм рәссамдарҙың ижади хеҙмәттәшлегенең төп өлгөһө булып Өфөлә К иров урамындағы собор храмын тергеҙеү торалыр.\nПроблемалар ҙа етерлек, әлбиттә. Республика торлаҡ фондын ың яртыһынан күберәге ремонт талап итә, ауыл һәм ҡасабаларҙы\nсоциаль - мәҙәни, инженер объекттары, транспорт системаһы м енән тәьмин итеүгә ҡағылған һорауҙар\nараһында хәл ителмәгәндәре бар. Һәм был мәсьәләләрҙе хәл ит еүҙең ҙур өлөшө республикала төҙөлөш тармағында эшләүсе проектлау, ғил ми - тикшеренеү менән шөғөлләнеүсе 493 ойошманан тора.\nДөйөм алғанда, 2004 йылда улар был йәһәттән 947,5 миллион\nһумлыҡ эш башҡарған. Иң әһәмиәтлеләре араһында - Өфө буйынса ҡала төҙө лөшө документацияһы, дөрөҫөрәге Салауат Юлаев проспектына ҡараған территорияларҙа, шулай уҡ Өфөнөң бер нисә кварталында төҙөлө ш эштәре\nбашҡарыу. Бер нисә социаль - мәҙәни көнкүреш объекты ла про ектланған, улар буйынса төҙөлөш эштәре лә башланған. Был Салауат Юлаев проспектында Эш үҙәге, Базилевка ауылында Республика психиа трия дауаханаһы комплексы, Асҡын районында шифахана төҙөүҙең бере нсе сираты, Талбазыла Мәҙәниәт һарайы, Баймаҡта Хоҡуҡ һаҡлау\nйорто, Аҡъярҙа тау колледжы һәм башҡалар.\nПроектлау менән шөғөлләнеүселәрҙең дә проблемалары юҡ түг ел. Мәҫәлән "ИСО 9000 стандарттары нигеҙендә халыҡ - ара сиф ат системаһына күсеү" һорау килеш ҡала бирә. Әлеге ваҡытта республикала бары бер и нститут - "Башгипронефтехим" сертификатлаштырылған, "Башкиргражданпрое кт" проектлау институты менән ошо йәһәттән килешеү эштәре алып б арыла. Ҡ алғандары бының менән шөғөлләнмәй. Һөҙөмтә булараҡ, төҙөлөш сифаты аҡһай.\nДөйөм алғанда, ҡайһы бер етешһеҙлектәр йылдан йылға ҡабат ланып килә. Мәҫәлән, санитар - эпидемиологик һәм экологик хәүефһеҙлеккә бәйле талаптарҙы үтәмәү, дәүләт күҙәтеү органдары менән тейешле ки лешеүҙәр булмауы, үҙ ирке менән төҙөлөш алып барыу практикаһы һәм баш ҡалар.\nШулай булыуға ҡарамаҫтан, Башҡортостан архитекторҙары үҙ эшенең оҫталары тип ышаныс менән әйтергә мөмкин. Үткән йылда Башҡор тостандың Мәскәүҙә үткән архитектура буйынса халыҡ - ара фе стивалдә ҡатнашыуы һәм көмөш дипломға лайыҡ булыуы ла ошо ту рала һөйләй.


Рәсәй футбол Премьер-лигаһы киләһе миҙгелдең тәүге һигеҙ туры теҙмәһен иғлан итте\n«Өфө» футболсылары яңы чемпионатты 15 июлдә Лига дебютанты - Ленинград өлкәһенең «Тосно» клубына ҡаршы башлай. Үҙ майҙанындағы тәүге осрашыуҙы Сергей Семак тәрбиәләнеүселәре 23 июлдә үткәрә. Был көндө Өфөгә ғәмәлдәге Рәсәй чемпиондары - Мәскәүҙең «Спартак» клубы килә. Уйын көндөҙгө сәғәт биштә башлана. Әле яҡташтарыбыҙ Австрияла өсөнсө уҡыу-күнекмәләрҙә ҡатнаша.


Башҡорт теле һәм әҙәбиәте - Төрлө йыр-робағиҙар\n| Инеү | RSS Кесаҙна, 23.05.2019, 02:53\nХалыҡ ижадында үҙенең махсус көйө булған исемле йырҙар менән бер рәттән төрлө көйгә йырлана торған дүрт юллыҡ йырҙар ҙа киң таралған. Бындай йырҙарҙы, ғәҙәттә, төрлө йырҙар тип йөрөтәләр.\nБашҡорт халҡының төрлө йырҙарын көнсығыш поэзияһында борон-борондан киң таралған робағи жанры менән сағыштырырға мөмкин. Хикмәт бында уларҙың а-а-б-а рәүешендә рифмалашыу тәртибендә генә түгел. Төрлө көйгә йырлана торған йыр-строфа, робағи кеүек үк, күп осраҡтарҙа үҙенең үҙаллылығы, фәлсәфәүи мәғәнәле булыуы, тамамланған тулы бер фекер туплауы менән айырылып тора. Уларҙың төп йөкмәткеһен тыуған ил һәм тыуған ер, донъяның фанилығы, кеше ғүмеренең асылы хаҡындағы уйланыуҙар тәшкил итә. Робағиҙарҙағы кеүек үк, төрлө йырҙарҙа әхлаҡ проблемалары, мөхәббәт темаһы ҙур урын алған.\nТөрлө йырҙарҙың килеп сығышы хаҡында һүҙ барғанда ике осраҡҡа туҡтап үтергә мөмкин. Беренсенән, төрлө йырҙарҙың айырым ижад төрө булараҡ формалашыуы исемле йырҙар яҙмышы менән тығыҙ бәйләнгән. Билдәле бер тарихи\nшарттарҙа исемле йырҙарҙы баштан-аяҡ теүәл итеп башҡарыу традицияларының йомшарыуы ундай йырҙарҙың сюжет-композиция йәһәтенән тарҡала барыуына килтерә. Йырҙың ҡайһы бер строфалары, айырыуса уларҙың кеш ел әрҙең шәхси кисерештәренә яҡыныраҡ торғандары, үҙ аллы йәшәй башлай. Бында боронғо йырҙарҙы башҡарыу рәүешенең үҙгәрә барыуын да, йырсылар оҫталығының ниндәй кимәлдә булыуын да иҫәпкә алмау мөмкин түгел.\nТөрлө йырҙарҙың формалашыуында, икенсенән, импровизация ҙур роль уйнаған тип әйтергә мөмкин. Оҫта йырсылар, ҡурайсылар күңелендә ниндәйҙер көслө тойғолар тәьҫирендә дүрт юлдан торған йыр ҡапыл ғына тыуырға мөмкин. Әгәр ҙә исемле йырҙарҙың күбеһе ниндәйҙер сюжетҡа нигеҙләнгән булһа, ниндәйҙер бер тотош ваҡиға, күренеште күҙ алдына баҫтырһа, төрлө йырҙар иһә кеше хисенең, кисерештәренең билдәле бер мәлен, торошон сағылдыра. Был йәһәттән төрлө йырҙарҙы һүҙ ыңғайында ғына әйтелә торған мәҡәл һәм әйтемдәр менән сағыштырырға мөмкин. Хатта ҡайһы бер дүрт юллы йыр-робағиҙар үҙҙәре үк мәҡәлдәр теҙмәһе булараҡ ҡабул ителә.\nҮҙҙәренең тәбиғәте менән төрлө йыр-робағиҙар, нигеҙҙә, лирикаға тартым: унда йырсының тирә-йүнгә мөнәсәбәте, уй-тойғолары, хис-кисерештәре төп урында тора.\nТөрлө йырҙарҙы төркөмләү шаҡтай ҡыйын. Уларҙы, мәҫәлән, тематик принципҡа нигеҙләнеп, тыуған ил, ир-егет, мал, ҡайғы-хәсрәт, яҙмыш, ғүмер, һөйөү-һөйөшөү, мәжлес-йыр, дуҫ-ишлек тураһындағы йырҙарға бүлеп була. Әлбиттә, бындай төркөмләүҙә лә күпмелер шартлылыҡ бар, сөнки күп кенә йырҙарҙа ир-егет, мал һәм тыуған ил, ә икенселәрендә иһә яҙмыш һәм ғүмер, ә өсөнсөләрендә мәжлес, уйын-көлкө һәм дуҫ-ишлек төшөнсәләре айырылмаҫ бер бөтөндө тәшкил итә.


Өй эйәһе | Йәншишмә\nНаписал в 22 мая 2015, 00:00\nУның барлығына ышанаһығыҙмы? Ә мин ышанам. Йортобоҙҙоң хужаһы бит ул. Беҙҙе насарлыҡтан ҡурсалай, һаҡлай, ғаиләбеҙгә муллыҡ, һаулыҡ килтерә. Шуға уға ҡарата рәнйетеү һүҙҙәре әйтергә һис ярамай. Әгәр ҙә ул өйҙәгеләрҙе үҙ итһә, зыян килтермәй, ниндәйҙер хәл-ваҡиға булырын алдан иҫкәртә. Янғын кеүек ниндәйҙер бәлә килер алдынан шаулап өй эсендә йөрөй, уфтана, хатта илай икән. Ҡыуаныс алдынан шарҡылдап көлөүе лә бар.\nЙортобоҙҙоң эйәһе хайуандарҙы бик ярата. Ҡайһы саҡта улар менән шаярып та ала, имеш. Ә кемдәрҙе үҙ итмәйме? Ялҡауҙарҙы. Уларға шуҡлыҡтарын күрһәтеп тора. Күп осраҡта өй эйәһе ғаиләнең өлкән кешеһенә төш, ниндәйҙер билдә, ишара, туҡылдау аша мәғлүмәт еткерә. Һөйләүҙәренсә, бәләкәй балаға ниндәйҙер һүрәттә күренергә лә мөмкин. Уның менән уйнап, һорауҙар биреүе лә ихтимал. Дошмандары ла бар: ен-шайтандар.\nИкенсе йортҡа күсер алдынан һуңғы төндө уның яңы урынға барыуын һорарға кәрәк. «Хужам, әйҙә, беҙҙең менән яңы өйгә!» – тип әйтегеҙ.\nЭлек мин өй эйәһенә әллә ни иғтибар итмәй торғайным, әле көндән-көн уның, ысынлап та, булғанын яҡшы тоям. Ҡайһы бер хәл-ваҡиғалар ышандырырға булышлыҡ итте.\n…Будильникты 4 тула 15 минутҡа ҡуйғайным. Ул шылтырамаҫ элек ишек туҡылдатыуға уянып киттем. Барып асһам, бер кем дә юҡ. Ә сәғәт таңғы дүртенсе ярты ғына. Был йоҡлап ҡалып ҡуймаһын, тип өй эйәһе уятҡандыр, күрәһең, тип уйлап ҡуйҙым.\nИкенсе осраҡ мине генә түгел, туғандарҙы ла аптыратты.\nЯл көнө улым менән магазинға юлландыҡ. Унда барғас, шылтыратырға кәрәк булып китте. Икебеҙҙең дә телефонды һалып алған кеүек булғайным, улымдыҡы бар, минеке – юҡ. Төшөп ҡалғандыр, тип ҡотом осто. Үҙемдекенә шылтыратам, кемдер ала ла өндәшмәй тик тора. Күп маҙаһыҙлай башлағайным, бөтөнләй һүндереп ҡуйҙы. «Был абонент селтәрҙә барлыҡҡа килде», тигән SMS килгәс, тағы шылтыратам, йәнә һүндерә. Әллә күпме шулай дауам итте. Телефоным юғалыуына ҡайғырып, ҡайтырға сыҡтыҡ. Өйгә индек. Ҡараһам, телефоным диванда ята. Өйҙә бер кем юҡ. Миңә әллә күпме таныш шылтыратҡан. Уларҙың барыһы ла, ни эшләп алаһың да өндәшмәй тик тораһың ул, ти. Күп шылтыратып йонсотҡанға өй эйәһе алғандыр йә һүндереп ҡуйғандыр, тигән һығымтаға килдем.\nБыл хәлде күршегә һөйләгәс, ул да бүлмәләрендә өй эйәһенең булыуын әйтте. Шунан инде ышанмай ҡара.\nРубрика: Ғәжәп хәлдәр\t| Комментировать | Permalink\n« «Һеҙҙе «Ышаныс телефоны» тыңлай»…\n«Йәйләү» — быйыл Әбйәлилдә »


Йәш ҡәрҙәштәрҙе ҡәҙерләгеҙ — Күҙәтеү манараһының ОНЛАЙН КИТАПХАНАҺЫ\nw21 сентябрь 8—13 бб.\nОло йәштәге мәсихселәр, Йәһүә һеҙҙең тоғролоҡто ҡәҙерләй\nКүҙәтеү манараһы Йәһүә Батшалығын иғлан итә (өйрәнеү баҫмаһы) 2018\n36-СЫ ӨЙРӘНЕҮ МӘҠӘЛӘҺЕ\n«Йәштәрҙең даны — уларҙың көс-ҡөҙрәте» (ҒИБ. ҺҮҘ. 20:29).\n88-СЕ ЙЫР Миңә үҙ юлдарыңды күрһәт\n1. Оло йәштәге ҡәрҙәштәр ниндәй маҡсат ҡуя ала?\nЙЫШ ҡына оло йәштәге ҡәрҙәштәр Йәһүәгә инде күп хеҙмәт итә алмағандары арҡаһында борсола. Әлбиттә, элеккегә ҡарағанда уларҙың көстәре әҙерәк. Әммә йәштәргә яңы вазифалар алырға һәм хеҙмәттәрен тулы рәүештә башҡарырға ярҙам итер өсөн, оло йәштәге ҡәрҙәштәрҙең йылдар дауамында туплаған тәжрибәһе һәм зирәклеге бар. Күп йылдар өлкән булып хеҙмәт иткән бер ағай-ҡәрҙәш бына нимә ти: «Ҡартлыҡ һиҙелә, әммә бәхеткә ҡаршы, эште дауам итә алған йәш ағай-ҡәрҙәштәр бар, һәм мин уларға рәхмәтлемен».\n2. Был мәҡәләлә нимә ҡаралыр?\n2 Үткән мәҡәләлә беҙ оло йәштәге ҡәрҙәштәр менән дуҫлашыу йәштәргә ниндәй фатихалар килтергәнен белдек. Ә был мәҡәләлә баҫалҡы, тыйнаҡ, рәхмәтле һәм йомарт булыу оло йәштәгеләргә йәштәр менән хеҙмәттәшлек итергә нисек ярҙам иткәнен һәм бының йыйылышҡа ниндәй файҙа килтергәнен ҡарап сығырбыҙ.\n3. Филиптарға 2:3, 4 буйынса, баҫалҡылыҡ нимәлә сағыла, һәм ни өсөн мәсихселәргә был сифат кәрәк?\n3 Йәштәргә ярҙам итергә теләгән оло йәштәге ҡәрҙәштәргә баҫалҡылыҡ кәрәк булыр. Баҫалҡы кеше башҡаларҙы үҙенән өҫтөнөрәк күрә. (Филиптарға 2:3, 4-те уҡығыҙ.) Был сифатты сағылдырған оло йәштәге ҡәрҙәш бер үк йөкләмәне төрлө ысулдар менән башҡарып булғанын һәм бының Изге Яҙмаға ҡаршы килмәгәнен таный. Шуға күрә баҫалҡы ҡәрҙәштәр ниндәйҙер йөкләмәне элеккесә, үҙҙәре өйрәнгәнсә, эшләргә кәрәк тип уйламай (Вәғ. 7:10). Эйе, оло йәштәге ҡәрҙәштәрҙең йәштәргә тапшыра алған ҙур тормош тәжрибәһе бар. Шулай ҙа улар был донъяның сәхнәһе үҙгәрә барғанын һәм уларҙың үҙҙәренә лә яңы нәмәләргә өйрәнергә кәрәклеген таный (1 Кор. 7:31).\nОло йәштәгеләр үҙ тәжрибәһе менән теләп бүлешә (4, 5-се абзацтарҙы ҡарағыҙ.)*\n4. Район күҙәтеүселәре ниндәй мәғәнәлә левиттарға оҡшаш?\n4 Баҫалҡылыҡ оло йәштәге ҡәрҙәштәргә йәш саҡтағы һымаҡ күп эшләй алмағандарын аңларға ярҙам итә. Мәҫәлән, район күҙәтеүселәренең миҫалына иғтибар итәйек. 70 йәш тулғас, уларға район хеҙмәтен ҡалдырырға тура килә. Эйе, был еңел булмаҫҡа мөмкин, сөнки улар йыйылыштар һәм ҡәрҙәштәр хаҡында ҡайғыртырға өйрәнгән. Улар әле лә был эштә янып тора, әммә район хеҙмәтен башҡарырға йәш һәм көслө ағай-ҡәрҙәштәр кәрәк икәнен аңлай. Был яҡтан район күҙәтеүселәре боронғо Израилдә изге сатырҙа хеҙмәт иткән левиттарға оҡшаш. Левиттар, 50 йәштәре тулғас, үҙ хеҙмәттәрен ҡалдырған. Уларҙың шатлығы берәй билдәле йөкләмәгә бәйле булмаған. Улар һәр эште башҡара алғандарына һәм йәшерәк левиттарға ярҙам итә алғандарына шат булған (Һан. 8:25, 26). Шулай уҡ район күҙәтеүсеһе булып хеҙмәт иткән ағай-ҡәрҙәштәр ҙә инде бер нисә йыйылыш тураһында түгел, ә бер генә — үҙҙәре хеҙмәт иткән йыйылыш хаҡында ғына ҡайғырта.\n5. Дэн менән Кэтиҙың миҫалы һеҙҙе нимәгә өйрәтә?\n5 23 йыл район хеҙмәтендә ҡатнашҡан Дэн исемле ағай-ҡәрҙәштең миҫалына иғтибар итәйек. Уға 70 йәш тулғас, уларҙы ҡатыны Кэти менән махсус пионер итеп билдәләгәндәр. Был үҙгәреш уларға еңел бирелгәнме? Дэн әйтеүенсә, уның быға тиклем бер ваҡытта ла шул тиклем күп эше булмаған. Мәҫәлән, йыйылыштағы вазифаларҙан тыш, ул ағай-ҡәрҙәштәргә хеҙмәт ярҙамсыһы булырға ярҙам итә, вәғәзселәрҙе йәмәғәт урындарында һәм төрмәләрҙә вәғәзләргә өйрәтә. Ҡәҙерле оло йәштәге ҡәрҙәштәребеҙ, тулы ваҡытлы хеҙмәттәме һеҙ, юҡмы, һеҙҙең башҡаларға ярҙам итер өсөн мөмкинлектәрегеҙ күп. Был мөмкинлектәрҙе нисек яҡшыраҡ ҡулланырға? Үҙгәрә барған шарттарға күнегергә тырышығыҙ. Яңы маҡсаттар ҡуйығыҙ һәм иғтибарығыҙҙы эшләй алмаған нәмәләргә түгел, ә хәлегеҙҙән килгән эштәргә туплағыҙ.\n6. Ни өсөн тыйнаҡ булырға кәрәк? Миҫал килтерегеҙ.\n6 Тыйнаҡ кеше үҙенең мөмкинлектәре сикле булғанын аңлай (Ғиб. һүҙ. 11:2). Тыйнаҡлыҡ уға үҙен дөрөҫ баһаларға, сиктән тыш талапсан булмаҫҡа ярҙам итә. Һөҙөмтәлә ул бәхетле булыр һәм тырышып хеҙмәт итер. Тыйнаҡ кешене текә тауға машинала менеп барған водитель менән сағыштырып була. Машинаһы туҡтап ҡалмаһын өсөн, ул передачаһын кәметә. Эйе, машина яйыраҡ барыр, әммә туҡтамаҫ. Шуның шикелле, тыйнаҡ кеше лә хеҙмәттә туҡтап ҡалмаҫ өсөн тиҙлеген ҡасан кәметергә кәрәк икәнен белә (Флп. 4:5).\n7. Барзилай нисек тыйнаҡлыҡ сағылдырған?\n7 Барзилайҙың миҫалын иҫкә төшөрәйек. Уға 80 йәш булғанда, Дауыт батша уны үҙенең кәңәшсеһе итеп хеҙмәт итергә саҡырған. Әммә Барзилай, тыйнаҡлыҡ сағылдырып, был тәҡдимдән баш тартҡан. Ул үҙенең инде йәш түгеллеген һәм көсө лә әҙерәк икәнен аңлаған. Шуға күрә ул Дауытҡа үҙенең урынына Кимғәмде тәҡдим иткән (2 Сам. 19:35—37). Барзилай һымаҡ, оло йәштәге ағай-ҡәрҙәштәр ҙә йәштәргә вазифаларын тапшырырға әҙер.\nЙәһүә ғибәҙәтхананы төҙөргә Сөләймәнде билдәләгәс, Дауыт батша был ҡарарҙы ҡабул иткән (8-се абзацты ҡарағыҙ.)\n8. Дауыт нисек тыйнаҡлыҡ сағылдырған?\n8 Дауыт батша ла тыйнаҡ булыуҙа яҡшы өлгө күрһәткән. Ул Йәһүәгә ғибәҙәтхана төҙөргә бик теләгән. Әммә Йәһүәнең был эште Сөләймәнгә тапшырғанын белгәс, ул был ҡарар менән ризалашҡан һәм төҙөлөш өсөн бик күп материалдар әҙерләп ҡуйған (1 Йыл. 17:4; 22:5). Сөләймән «йәш һәм тәжрибәһеҙ» булғанға, Дауыт, мин был эш өсөн яҡшыраҡ тура киләм, тип уйламаған (1 Йыл. 29:1). Дауыт был эштең уңышлы булыуы үҙ өҫтөнә етәкселек алғандарҙың йәшенән йә тәжрибәһенән түгел, ә Йәһүәнең фатихаһынан торғанын белгән. Дауыттан өлгө алып, бөгөн дә оло йәштәге мәсихселәр, йөкләмәләре үҙгәрһә лә, Йәһүәгә артабан да ашҡынып хеҙмәт итә. Улар шуны белә: Йәһүә, уларҙы был йөкләмәләрҙе үтәгән ваҡытта ҡайғыртҡан кеүек, йәштәргә лә был йөкләмәләрҙе үтәргә ярҙам итер.\n9. Филиал комитетында хеҙмәт иткән бер ағай-ҡәрҙәш нисек тыйнаҡлыҡ сағылдырған?\n9 Ә хәҙер, әйҙәгеҙ, беҙҙең көндәрҙә тыйнаҡлыҡ сағылдырған Сигэо исемле ағай-ҡәрҙәштең миҫалына иғтибар итәйек. 1976 йылда уны 30 йәшендә филиал комитетында хеҙмәт итергә билдәләгәндәр, ә 2004 йылда ул филиал комитетының координаторы булып хеҙмәт итә башлаған. Бер ни тиклем ваҡыт үткәс, ул, олоғайғанға күрә, ҡайһы бер вазифалар ауырыраҡ бирелгәнен аңлаған. Сигэо ҡәрҙәш борсолоуҙары тураһында Йәһүәгә һөйләгән һәм, координаторҙың вазифаларын йәшерәк ағай-ҡәрҙәш үтәһә, яҡшыраҡ булыр, тигән һөҙөмтәгә килгән. Хәҙер ҡәрҙәшебеҙ филиал комитетының координаторы түгел, әммә ул әле лә филиал комитетында хеҙмәт итә. Барзилайҙың, Дауыт батшаның һәм Сигэоның миҫалдарынан күренеүенсә, баҫалҡы һәм тыйнаҡ кеше иғтибарын йәштәрҙең тәжрибәһеҙлегенә түгел, ә уларҙың көслө яҡтарына туплай. Ул уларҙы ярышташтар тип түгел, ә хеҙмәттәштәр тип һанай (Ғиб. һүҙ. 20:29).\n10. Оло йәштәге мәсихселәр йәштәргә нисек ҡарай?\n10 Оло йәштәге мәсихселәр Йәһүәгә йәштәр өсөн бик рәхмәтле һәм уларға унан бирелгән бүләккә ҡараған һымаҡ ҡарай. Оло йәштәге мәсихселәрҙең көстәре кәмей бара, шуға күрә улар йәштәрҙе йыйылышта һәм хеҙмәттә күберәк вазифалар алғандары өсөн бик ҡәҙерләй.\n11. Нәғмиәнең осрағынан күренеүенсә, оло йәштәге ҡәрҙәштәргә йәштәрҙең ярҙамын ҡабул итеү ниндәй файҙа килтерә? (Руф 4:13—16).\n11 Изге Яҙмала йәштәрҙең ярҙамын ҡабул иткән оло йәштәге хеҙмәтселәрҙең береһе — Нәғмиә тураһында һөйләнелә. Тәүҙә Нәғмиә тол ҡалған киленен, Руфты, үҙенең халҡына кире ҡайтырға өндәгән, әммә Руф Нәғмиәне ҡалдырырға теләмәгән һәм уның менән Вифлеемға барырға ҡарар иткән. Нәғмиә быға ҡаршы булмаған һәм Руфҡа уның тоғролоғо өсөн рәхмәтле булған (Руф 1:7, 8, 18). Был уларҙың икеһенә лә фатихалар килтергән. (Руф 4:13—16-ны* уҡығыҙ.) Баҫалҡылыҡ оло йәштәге мәсихселәрҙе Нәғмиәнән үрнәк алырға дәртләндерер.\n12. Павел рәхмәтле булғанын нисек күрһәткән?\n12 Илсе Павел да ҡәрҙәштәргә ярҙам күрһәткәндәре өсөн бик рәхмәтле булған. Мәҫәлән, Филипп ҡалаһында йәшәгән мәсихселәргә хат яҙғанда, ул уларға матди яҡтан ярҙам иткәндәре өсөн рәхмәтен белдергән (Флп. 4:16). Ул шулай уҡ Тимофейҙың ярҙамын да бик ҡәҙерләгән (Флп. 2:19—22). Һаҡсылар Павелды Римға алып барғанда, ҡайһы бер мәсихселәр уны дәртләндерергә килгән, һәм Павел бының өсөн Йәһүәгә бик рәхмәтле булған (Ғәм. 28:15). Хеҙмәттә ашҡынып торғанға, Павел вәғәзләр өсөн һәм йыйылыштарҙы нығытыр өсөн меңәрләгән саҡрым юл үткән. Шул уҡ ваҡытта ул баҫалҡы булған, шуға күрә ҡәрҙәштәрҙең ярҙамынан баш тартмаған.\n13. Оло йәштәгеләр Йәһүәгә йәштәр өсөн рәхмәттәрен нисек белдерә ала?\n13 Оло йәштәге ҡәрҙәштәр, һеҙ йәштәр өсөн Йәһүәгә рәхмәтегеҙҙе төрлөсә белдерә алаһығыҙ. Улар һеҙҙе машина менән берәй ҡайҙа алып барырға, нимәлер һатып алырға йә тағы берәй ярҙам тәҡдим итһә, рәхмәтле булығыҙ һәм ярҙамдарын кире ҡаҡмағыҙ. Быларҙың барыһына ла Йәһүәнең яратыуына ҡараған һымаҡ ҡарағыҙ. Бынан тыш, йәш ҡәрҙәштәр һеҙгә яҡын дуҫ булып китә ала. Уларҙың рухи үҫеше менән ҡыҙыҡһынығыҙ, йыйылышта һәм хеҙмәттә күрһәткән тырышлыҡтары өсөн маҡтағыҙ. Улар менән аралашыуға ваҡытығыҙҙы йәлләмәгеҙ һәм тәжрибәгеҙ менән уртаҡлашығыҙ. Шулай эшләп, һеҙ Йәһүәгә йыйылыштағы йәштәр өсөн рәхмәтегеҙҙе күрһәтерһегеҙ (Кол. 3:15; Яхъя 6:44; 1 Фес. 5:18).\n14. Дауыт батша нисек йомартлыҡ күрһәткән?\n14 Оло йәштәге ҡәрҙәштәр Дауыттан тағы бер мөһим сифатҡа — йомартлыҡҡа өйрәнә ала. Ул ғибәҙәтхана төҙөүгә үҙ байлығының бик ҙур өлөшөн бүлеп биргән (1 Йыл. 22:11—16; 29:3, 4). Кешеләр төҙөләсәк ғибәҙәтхананы Сөләймәндеке тип атаһа ла, был Дауытты туҡтатмаған. Әгәр ҙә теократик төҙөлөштәрҙә ҡатнашырға көсөгөҙ булмаһа, һеҙ, мөмкинлектәргә ҡарап, иғәнә биреп ярҙам итә алаһығыҙ. Шулай уҡ һеҙ йылдар буйы туплаған тәжрибәгеҙҙе йәштәргә бирә алаһығыҙ.\n15. Павел Тимофейға ҡарата нисек йомартлыҡ сағылдырған?\n15 Илсе Павел да йомарт кеше булған. Ул Тимофейға үҙе менән миссионер сәйәхәттәрендә ҡатнашырға тәҡдим иткән. Павел был йәш мәсихсене вәғәзләү һәм өйрәтеү ысулдарына өйрәтер өсөн ваҡытын йәлләмәгән (Ғәм. 16:1—3). Шуның ярҙамында Тимофей оҫта вәғәзсе булып киткән (1 Кор. 4:17). Ә һуңыраҡ Тимофей үҙе лә белгәндәрен башҡаларға еткергән.\n16. Ни өсөн Сигэо ҡәрҙәш башҡаларҙы өйрәткән?\n16 Бөгөн дә оло йәштәге ҡәрҙәштәр йәштәрҙе үҙҙәре элек башҡарған вазифаларҙы үтәргә өйрәтә. Улар, бының арҡаһында үҙ вазифаларымды юғалтырмын һәм кәрәкһеҙ булып китермен, тип ҡурҡмай. Мәҫәлән, юғарыла иҫкә алынған Сигэо ҡәрҙәш күп йылдар дауамында филиал комитетында хеҙмәт иткән йәшерәк ағай-ҡәрҙәштәрҙе өйрәткән. Ни өсөн ул быны эшләгән? Сөнки ул Батшалыҡ эшенең артабан да алға барыуын теләгән. Һөҙөмтәлә ул үҙ ваҡытында филиал комитетының координаторы вазифаларын яҡшы өйрәтелгән йәшерәк ағай-ҡәрҙәшкә тапшыра алған. Сигэо ағай-ҡәрҙәш инде 45 йылдан ашыу филиал комитетында хеҙмәт итә һәм артабан да үҙ тәжрибәһен йәшерәк ағай-ҡәрҙәштәр менән бүлешә. Алла халҡы араһында шундай ҡәрҙәштәрҙең булыуы — ҙур фатиха!\n17. Лука 6:38 буйынса, оло йәштәге ҡәрҙәштәр нисек эш итә ала?\n17 Ҡәҙерле оло йәштәге ҡәрҙәштәр, Йәһүәгә тоғро хеҙмәт итеүҙән яҡшыраҡ бер нәмә лә юҡ икәнен һеҙ үҙ тормошоғоҙ менән күрһәтәһегеҙ. Изге Яҙмалағы принциптарҙы өйрәнеү һәм ҡулланыу ҙур файҙа килтергәнен һеҙҙең өлгөгөҙ раҫлай. Һеҙ ойошмала эштәр нисек алып барылғанын беләһегеҙ һәм ойошманан артта ҡалмаҫ өсөн яңы нәмәләргә өйрәнергә әҙер. Күптән түгел генә һыуға сумдырылған булһағыҙ ҙа, Йәһүә менән танышыу һеҙгә күпме шатлыҡ килтергәне тураһында йәштәргә һөйләй алаһығыҙ. Үткәндәрҙән ниндәй һабаҡтар алғанығыҙ тураһында белеү уларға файҙалы булыр. Бай тәжрибәгеҙ менән бүлешһәгеҙ, Йәһүә һеҙҙе мул итеп фатихалар. (Лука 6:38-ҙе уҡығыҙ.)\n18. Оло йәштәгеләр һәм йәштәр бер-береһенә ниндәй файҙа килтерә ала?\n18 Оло йәштәге ҡәрҙәштәр йәш ҡәрҙәштәр менән аралашһа, был тегеләренә лә, быларына ла файҙа килтерер (Рим. 1:12). Уларҙың һәр береһенең көслө яҡтары бар. Мәҫәлән, оло йәштәгеләр ваҡыт дауамында тупланған зирәклеккә һәм тәжрибәгә эйә, ә йәштәрҙең көсө һәм дәрте күп. Улар бергә дуҫтарса хеҙмәттәшлек иткәндә күктәге Атабыҙ Йәһүәне данлай һәм йыйылыш өсөн фатиха булып тора.\nОЛО ЙӘШТӘГЕ ҠӘРҘӘШТӘР ЙӘШТӘР МЕНӘН ТӘЖРИБӘЛӘРЕН УРТАҠЛАШҠАНДА НИ ӨСӨН...\nбаҫалҡы һәм тыйнаҡ булырға тейеш?\nрәхмәтле булырға тейеш?\nйомарт булырға тейеш?\n90-СЫ ЙЫР Бер-беребеҙҙе дәртләндерәйек\nЙыйылыштарҙа йәш мәсихселәрҙең ашҡынып хеҙмәт иткәнен күреү бик күңелле! Мәҙәниәттәренә һәм сығыштарына ҡарамаҫтан, оло йәштәге ҡәрҙәштәр йәштәргә хеҙмәтте тулы рәүештә башҡарырға ярҙам итә ала.\nРуф 4:13—16: «Шулай итеп, Вооз Руфты ҡатынлыҡҡа алды һәм уның менән яҡынлыҡ ҡылды. Йәһүәнең рәхмәте менән Руф ауырға ҡалды һәм ир бала тапты. 14 Ҡатын-ҡыҙҙар Нәғмиәгә былай тине: „Бөгөн һине йолоп алыусыһыҙ ҡалдырмаған Йәһүә маҡталһын. Уның исеме Израилдә данланһын! 15 Был бала тормошоңа йән өрҙө, һәм ҡартлығыңда ул һинең ярҙамсың булыр, сөнки уны ете улдан да яҡшыраҡ булған һәм һине яратҡан киленең тыуҙырҙы“. 16 Нәғмиә баланы алып күкрәгенә ҡыҫты һәм уны ҡайғыртты».\nРӘСЕМДӘ: район күҙәтеүсеһенә 70 йәш тулғас, ул ҡатыны менән яңы билдәләнеү алған. Хәҙер улар, ҙур тәжрибә йыйғанға, йыйылыштағы ҡәрҙәштәрҙе күп нәмәгә өйрәтә ала.


Өфөлә “аҡыллы туҡталыш”тар бар | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n10 сентября 2019 — 19:27 ГТРК «Башкортостан»\nУларҙың тәүгеләрен Ленин урамында урынлаштырҙылар. Башҡортостан дәүләт концерт залы янындағы заманса туҡталыш видеокүҙәтеү ҡоролмалары менән йыһазландырылған. Бында шулай уҡ телефон, гаджеттарға көс йыйыҙырырға, бушлай вай-фай менән ҡулланырға мөмкин. ГЛОНАСС системаһына тоташтырылған электрон табло ярҙамында такси һәм автобустарҙың хәрәкәтен күҙәтеү мөмкинлеге бар. Октябрь аҙағына тиклем Өфөлә бөтәһе 106 аҡыллы туҡталыш барлыҡҡа килә.


Матур ғүмер ителгән | Министерство сельского хозяйства Республики Башкортостан\n» Матур ғүмер ителгән\nМатур ғүмер ителгән\nТиҙҙән илебеҙ халҡы Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 75 йыллығын билдәләйәсәк. Эйе, шул дәһшәтле йылдар менән бөгөнгөбөҙҙө нәҡ 75 йыл айырып тора. Аҙмы был, күпме? Донъя тарихы өсөн күп түгел, ә кеше ғүмерҙәре кимәленән ҡарағанда тотош бер дәүер. Ошо осорҙа илебеҙ ниндәй ыңғай үҙгәрештәр, үҫештәр, алға китештәр кисергән. Күпме заводтар, фабрикалар төҙөлгән, яңы ҡалалар ҡалҡып сыҡҡан. Кеше йыһанға күтәрелгән, мәңгелек күренгән боҙҙарҙы аҡтарырлыҡ караптар уйлап тапҡан. Мәҙәниәт, сәнғәт өлкәһендә күпме яңы үрҙәр яуланған, бихисап фәнни асыштар яһалған. Халыҡтың йәшәү кимәле, көн итмеше яҡшырған, күңелендә киләсәктә тағы ла яҡшыраҡ тормошҡа ышанысы артҡандан-артҡан. Беҙ, бөгөнгө заман кешеләре, быға үҙебеҙ шаһитбыҙ. Иртәгәһе көнгә күңелебеҙ тыныс, йәшәү шарттары һис зарланырлыҡ түгел. Барыһы ла етерлек, тик ялҡауланма ғына.\nДәһшәтле һуғыш йылдары алыҫайғандан алыҫая. Шул осорҙа утлы яуҙарҙа пулялар аҫтында йөрөп, Еңеү яулаған ҡаһарман ир-егеттәр ҙә беҙҙең аранан китә, көндө төнгә ялғап баҫыуҙарҙа иген иккән, завод-фабрикаларҙа тир түккән, үҙ ауыҙынан өҙөп бер ҡабым ризыҡты фронтҡа оҙатҡан, ысын мәғәнәһендә батырлыҡҡа тиң эштәр ҡылған тыл хеҙмәтсәндәре лә баҡыйлыҡҡа күсә. Һуғыш йылдарында үҙҙәре бала, үҫмер генә булған, әммә яҙмыш ҡушҡас, ололар рәтенә кереп, илгә килгән ауырлыҡты өлкәндәр менән бергә үҙ иңендә күтәрешкән малайҙар, ҡыҙҙар ҙа хәҙер бармаҡ менән генә һанарлыҡ ҡалып бара. 1945 йылдағы Бөйөк Еңеү ана шуларҙың тырышлығы, ҡоростай ныҡлығы менән яулана. Был хаҡта һис кенә лә оноторға тейеш түгелбеҙ. Йәш быуын бөгөнгө тормошобоҙ хаҡына ауырлыҡтар алдында бирешмәгән, михнәттәрҙән бөгөлөп төшмәгән көслө рухлы, сыҙамлы оло быуын кешеләре хаҡында белергә тейешле. Ана шундай ниәттән һуғыш осоро балаларының береһе тураһында һөйләп китергә булдыҡ. Насирова Әнисә Мөхәмәтгәрәй ҡыҙы булыр ул.\nҠырмыҫҡалы районының Һарт Шишмә ауылында тыуып –үҫеп, бөгөн дә шунда йәшәүсе Әнисә Мөхәмәтгәрәй ҡыҙының балалыҡ һәм үҫмерлек осоро Бөйөк Ватан һуғышының ауыр йылдарына тап килә. Барлыҡ тиҫтерҙәре һымаҡ ул да тормош һынауҙарын иртә татый. Һуғыштың тәүге көндәренән үк фронтҡа алынған атаһы 1942 йылда батырҙарса һәләк була. Әсәһе, өләсәһенә ҡулынан килгәнсә ярҙам итеп, бер туған ҡустыһына ла күҙ-ҡолаҡ булып ул донъяға өлкәндәрсә ҡарарға, ололарса фекерләргә күнегә. Ниндәй генә эш булмаһын, башҡалар менән бер рәттән бар көсөн, тырышлығын һалып, намыҫ менән атҡара үҫмер ҡыҙ. Шуға күрә уға уҡыу бәхете лә теймәй: дүрт класс менән генә хушһынырға тура килә. Әммә иң мөһиме, тормош һабаҡтары ала. Һуғыш дәүере уны сыныҡтыра. Ҡыҙ күңелендә донъя көткәндә кәрәкле үткерлек, бөтмөрлөк, түҙемлелек кеүек сифаттар нығына. Оҙаҡҡа һуҙылған һуғыш та, ниһайәт, тамамлана. Халыҡ ҡыуаныс кисерә. Әммә яҙмыш тигәнең аяуһыҙ: инде тыныс тормошҡа күсеп, бынан ары донъялар яҡшырып китер тип шатланып ҡына йөрөгәндә әсәһе яҡты донъяны ҡалдырып, баҡыйлыҡҡа күсә. Был ваҡытта Әнисәгә бары 16 ғына йәш була. Ни хәл итәһең, күрәһеләрҙе күрмәй булмай шул. Нисек кенә булмаһын, тормош дауам итә. Кесе йәштән үк төрлө эштәрҙә сынығыу алған үҫмер ҡыҙ артабан да тормош мәшәҡәттәрен, әленән-әле килеп тыуған һынауҙарҙы аҙ кисермәй. Бирешмәй ул, баҙап ҡалмай. Алға, матур киләсәккә ҙур өмөттәр бағлап, яҡты хыялдарға өмөтләнеп йәшәй. Шул ышаныс уға көс бирә. 1950 йылда Ҡарлыман шәкәр заводына эшкә урынлаша ла, хаҡлы ялға сыҡҡансы шунда хеҙмәт юлы үтә. Эш дәүерендә өлкән үлсәүсе, өлкән өйөмгә һалыусы кеүек вазифаларҙы намыҫ менән башҡара, халыҡ контроле эшен дә еренә еткереп үтәй. Әнисә Мөхәмәтгәрәй ҡыҙының фиҙакәр хеҙмәте хаҡында бик күп Маҡтау ҡағыҙҙары, Рәхмәт хаттары асыҡ һөйләй. СССР Юғары Советы Президиумы Указы менән “Батырлыҡ өсөн” миҙалы бигерәк тә ҡәҙерле уға. “Лениндың 100 йыллыҡ юбилейы айҡанлы,” “Фиҙакәр хеҙмәт өсөн,” “Әсәлек даны”, “Хеҙмәт уҙаманы” миҙалдары ла Әнисә Мөхәмәтгәрәй ҡыҙының хеҙмәт эшмәкәрлегенә оло баһа ул.\n1955 йылда Һарт Шишмә ауылы егете Ибәтулла Зыябетдин улы менән матур ғаилә ҡоралар. Бер-береһен ярты һүҙҙән аңлашып, үҙ-ара ихтирам итешеп 56 йыл ғүмер кисерәләр. Биш бала үҫтереп, уларҙың һәр береһенә матур тәрбиә, белем биреп, үҙ аллы тормошҡа аяҡ баҫтыралар. Атай кеше балаларына үрнәк, ҡатынына хәстәрлекле ир, ғаиләһенә терәк була. Икеһе лә тырыш уңған кеше сын яһау итеп донъя ҡора, ихата тултырып мал-тыуар, ҡош-ҡорт аҫрай, гөрләтеп баҡса үҫтерә. Ата-әсәһенә оҡшап, балалары ла бәләкәйҙән йорт-хужалыҡ эштәренә күнегеп, эшсән\nбулып үҫәләр. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, шатлыҡ менән бергә хәсрәте ла эргәлә генә йөрөй шул. Ҡапыл ғына бер ҡыҙҙарын, юл фажиғәһендә бер ейәнен юғалтыу ҡайғыһын кисерергә тура килә ата-әсәгә. Бала ҡайғыһынан да ауырырағы бармы икән: Хоҙай Тәғәлә түҙемлектәр бирһен. Нисек кенә булмаһын, әрнеү-һыҡрауҙарға тешен ҡыҫып түҙеп, тормош юлын дауам итә ата-әсә. Бына хәҙер Ибәтулла Зыябетдин улы ла яҡты донъяларҙа юҡ инде. Шөкөр, Әнисә Мөхәмәтгәрәй ҡыҙы иҫән-имен. Етеш тормошта, балалары, ейән-ейәнсәрҙәре хәстәрлегендә, уларҙың уңыштарына ҡыуанып, уларға кәңәштәре менән ярҙам итеп матур бәхетле ғүмер кисерә. Донъялар именлегенә ҡыуана, иртәгәһе көндәрҙең тағы ла яҡтыраҡ, нурлыраҡ булырына өмөтләнә. “Бына бит 85-енсе яҙымды ҡаршылау бәхетенә лә ирештем, 90-ына етергә лә насип ҡылһын Хоҙайым,” – тип ҡыуана. Тормош ҡәҙерҙәрен белгән кеше генә шулай әйтә ул. Байтаҡ ғүмер ителгән, михнәттәре лә күрелгән, ҡайғы-хәсрәте лә урап үтмәгән, шатлыҡ-ҡыуаныстар ҙа аҙ булмаған. Барыһы ла ҡәҙерле, яҡын, сөнки был – уның ғүмере, уның яҙмышы. Әле лә йорт-хужалыҡ эштәренән бушағаны, тик торғаны юҡ. Эшһөйәр, уңған булыуы менән күптәргә өлгө Әнисә Мөхәмәтгәрәй ҡыҙы. Өйөнөң ишеге һәр кемгә асыҡ. Килгән һәр кемде яҡты йөҙ менән ҡаршылай, тәмле сәйҙәре менән һыйлай. Бешергән аштары, ҡойған ҡоймаҡтары телеңде йоторлоҡ. Күңеле иман менән тулы: мәсеткә йөрөй, дини китаптар уҡый, ҡөрьән аштарын ҡалдырмай, йыл һайын үҙе лә ҡөрьән мәжлестәре үткәрә.\nӘнисә Мөхәмәтгәрәй ҡыҙы бәхетле ғүмер кисерә. Ҡәнәғәт ул тормошонан. Бына тигән балалар үҫтерҙе. Улары ата-әсәләре йөҙөнә ҡыҙыллыҡ килтермәне, һәр береһе тәуфиҡлы булды, матур итеп ғаилә ҡорҙо. Бөгөн дә әсәләре өсөн өҙөлөп торалар. Ейән-ейәнсәрҙәр, бүлә-бүләсәләр һөйөп, уларҙың шат тауыштарын ишетеп, үҙенең тирәһендә мәж килеп йөрөүен күреп ҡыуана әсә кеше. Әйҙә, шулай булһын, матур тормош артабан да дауам итһен. Килер көндәр тағы әллә күпме ҡыуаныстар килтерһен.


Аҙна яңылыҡтары. Газ торбаларында баҫым күтәрелеүе арҡаһында был аҙнала тотош ауыл күккә оса яҙҙы\nҠырмыҫҡалы районының Салйығот ауылын был фажиғәнән ауылдаштарҙың үҙ уяулығы ғына аралап ҡалды. Шулай ҙа ике йорт янып көлгә әйләнде. Зыян күреүселәр урамда ҡалмаҫмы? Кем иҫәбенә йорт төҙөтөрҙәр?\nҒәли менән Хәнифә Әминевтарҙың йортоноң тик стеналары ғына тороп ҡалған. Ғүмер буйы йыйған мөлкәт һанаулы минут эсендә юҡҡа сыға. Хужаларҙы һыҙғырған тауыш менән газ еҫенә уяныуҙары ғына үлемдән аралай.\nБер үк ваҡытта ошо уҡ урамда тағы бер өй янған. Йорт хужаһы өйҙә булмай сыға, әйләнеп ҡайтыуына ҡара көйгән бүрәнәләр генә ҡала. Бер-нисә ғаиләнең зәңгәр яғыулыҡҡа тоташтырылған ҡоролмалары сафтан сыҡҡан. Әйткәндәй, ауылдаштар газға бәйле был тәүге осраҡ булмауын билдәләй. Ошондай уҡ хәл бынан өс йыл элек тә Салйығотта теркәлгән булған.\nБыл юлы хәл тағы ла аяныслыраҡ тамамланыуы ихтимал ине, ти ауыл халҡы. Сөнки газдың бар йорттарҙа ла сығыуы күҙәтелгән. Салйығоттарҙы оло бәләнән бер-береһенә битараф ҡалмай, ярҙамға ашығыуҙары аралай. Газды бүлеү пунктындағы аварияның сәбәптәре һәр кемгә мәғлүм. Регуляторҙағы мембрананың шартлауы ҡоролманың эшлектән сығыуына килтергән. Һөҙөмтәлә газ баҫымы күтәрелгән.\nГазүткәргестәрҙә баҫым күтәрелеп ғәҙәттән тыш хәлгә килтереү бер Ҡырмыҫҡалыла ғына түгел. Быйыл май айында Өфө районының Сергеевка һәм Ишембайҙың Ҡанаҡай ауылында йәшәүселәр ҙә шулай уҡ газ еҫе тотҡонлоғонда ҡалғайны.\nОктябрҙә Рязань өлкәһендәге газ шартлау һөҙөмтәһендә 13 кеше йәрәхәтләнде, 3 кеше һәләк булды. Ошондай уҡ хәл ноябрҙә Иванов өлкәһендә лә теркәлә. Фажиғәлә 6 кеше, шул иҫәптән 4 йәшлек бала газ ҡорбаны булды. Күңелһеҙ осраҡтарҙы иҫәпкә алып, Дәүләт Думаһы депутаттары газ ҡоролмаларын дөрөҫ файҙаланыуға бәйле ҡануниәткә үҙгәрештәр индерҙе.\nЗакон проекты шәхси йорттарҙағы газ ҡоролмаларын техник хеҙмәтләндереү һәм ремонтлау сифатһыҙ башҡарылғанда, шулай уҡ йортҡа газ хеҙмәте вәкилдәрен индермәү, газ ҡоролмаларын алмаштырыуҙан баш тартыу администравтив яуаплылыҡҡа тарттырыуҙы күҙ уңында тота. Депутаттар быға бәйле, 1 меңдән 30 мең һумға тиклем штраф һалыуҙы талап итә. Әгәр ҙә техник хеҙмәтләндереү һәм ремонтлау ойошма тарафынан тәртип боҙоу теркәлгән осраҡта: хеҙмәткәрҙәргә 20, юридик шәхескә 400 мең һумға тиклем штраф һалынасаҡ.\nВладимир Горин, Башҡортостан буйынса ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы идаралығының күҙәтеү һәм профилактика эшмәкәрлеге идаралығы етәксеһе урынбаҫары: «Тотош Рәсәй буйынса теркәлгән бәхетһеҙ осраҡтарға бәйле, республика төбәктәрендә махсус комиссия төҙөлдө. Эшсе төркөм ошо йылдың 30 ноябренә тиклем газға тоташтырылған һәр объекты ҡарап сығырға, тейешле баһа бирергә бурыслы. Һәр нәмә етди контролгә алынасаҡ. Рейд һөҙөмтәләре республика Хөкүмәте ултырышында барланасаҡ».\nЙортта газ еҫе сыҡҡан хәлдә ниндәй ҡағиҙәләрҙе үтәргә тейешлеген һәр кем белә. Ябай, шулай ҙа ғүмер өсөн кәрәкле. Үҙ белдегең менән газ ҡоролмаларын төҙөкләндереү тыйыла.\nҠырмыҫҡалы районының Салйығот ауылында теркәлгән осраҡ буйынса әле тикшереү тамамланмаған. Фажиғә сәбәптәре алдағы көндәрҙә асыҡланасаҡ. Газ хеҙмәте бындай бәрелештең булыуын алдан төҫмөрләп булмай тигән фекерҙә. Ә инде тап зәңгәр яғыулыҡтан зыян күргән ғаиләләргә килгәндә, улар тулы күләмдә матди ярҙам аласаҡ, кейем-һалымдан техник әйберҙәргә тиклемге юғалтыуҙың хаҡы тулыһынса ҡайтарыласағын белдерҙе.


Һуғыш ветерандары менән осрашыу Әхмәт - Зәки Вәлиди исемен дәге Милли китапхананың музыкаль бүлек залында барҙы. Уны БР\nКомпозиторҙар союзы һәм Сәйәси золом ҡорбандары ассоциацияһы ойошторҙо. Өҫтәлдәр ҙә һый\nәҙер, гимнастерка кейгән артистар ( Башҡортостандың сәнғәт оҫталары) һуғыш йылдарында яңғыраған йырҙарҙы һуҙып ебәрҙе, гармун моң о яңғыраны... Ветерандар - башлыса ыҡсым кейенгән, орден - м иҙалдар таҡҡан инәйҙәр килгән бында бөгөн. Тағы бер Бөйөк Ватан һуғышы ветераны ла бар - бейек, киң яурынлы, мөһабәт олатай. Ул элекке разведчик, күптән түг ел сыҡҡан "Сталин репрессиялары ҡорбандары" китабы авторы Әсхәт Асҡар улы Минһажетдинов булып сыҡты, ул юғары категориялы табип, СССР Һаулыҡ һаҡлау отличнигы, медицина фәндәре кандидаты, медицина һәм һ аулыҡ һаҡлау өлкәһендә төрлө көнүҙәк һорауҙарға арналған илленән а шыу ғилми эш авторы. Бөгөн уның китабының исем туйы.\n- Мин барыһы кеүек үк. Эйе, Көнбайыш, Брянск һәм Икенсе Б елоруссия фронттарында ҡатнаштым. Бынан аша бик күптәр үтте, уларҙың к үпселеге хәҙер инде икенсе донъяға күсте. Ә китап - ул олатайым, Рәсә й Дәүләт Думаһының мосолман фракцияһы ағзаһы Минһажетдин Миңлеғәлиевт ың, ата - әсәйем - Ғәлиәскәр һәм Ғәлиәнең яҡты иҫтәлегенә ар налды.\nТәүге иҫтәлектәр китабым сыҡҡас, күптәр ни өсөн разведчик\nбулыуың тураһында яҙманың тигәнерәк һорауҙар бирҙе. Минең һөнәрем бе р нисек тә әҙәбиәткә бәйләнмәгән, һәм мин үҙемде яҙыусы тип тә һанамайы м, шулай ҙа әлеге ваҡытта беҙҙең эргәлә булмағандар иҫтәлеге нә башлаған эшемде тамамлап ҡуйырға тырыштым.\nБөйөк Ватан һуғышында еңеү татлы ла ул, асы ла, сөнки уны ң хаҡы бигерәк ҡиммәткә төштө. Еңеүселәрҙең күбеһе сәйәси зо лом ҡорбаны, әсирлектән ҡасҡандары хыянатсы тип иғлан ителеп үлем язаһына дусар булд ы. Әсхәт Асҡар улы үҙ яҙмышына төшкән һынауҙар менән дә уртаҡлашты.\n- Һуғыштың бик тә ҡурҡыныслығын мин 18 йәшемдә, Ҡыҙыл Арм ияға саҡырылғас уҡ аңланым. Белоруссияла беҙ миномет - артиллерия\nуты аҫтында ҡалдыҡ. Пулялар эргәнән һыҙғырып үтә. Ул һуғыш та мин дә яраландым. Күршеләге операция өҫтәлендә бер ҡатын - беҙҙең полк элемтәс еһе ята ине. Барыһына ла уның тере ҡалмаясағын мәғлүм. Яралы ҡатын бик оҙ аҡ иланы, ыңғырашты, һуңынан бөтөнләй тынып ҡалды. Уның мәйетен аҡ япм а менән ҡаплап, туғандар ҡәберлегенә алып киттеләр. Мин ул ваҡытта м алай ғына булһам ла, бер ҡатын - ҡыҙ үлеме илле ир - ат үлеменә торош иткәнен аңланым. Уның яфаланыуҙарын һаман булһа онота алмайым.\nҺуғыштан һуң миңә бер сал әбей, дуҫымдың әсәһе менән осра шырға тура килде. Мин уға ҡайғылы хәбәр алып килдем һәм нисек итеп уны әйтергә\nбаҙнат итә алмай йонсоном - бер ниндәй арттырыуһыҙ был мине ң тормошомда иң ауыр мәлдәрҙең береһе булды тип әйтә алам.\nУның улы һәм минең дуҫымдың исеме Виталий Чушков ине. Ул\nһуғышҡа тиклем инженер - геолог булған, Алыҫ Көнсығышта, Магаданда, Чукоткала эшләгән, күп кенә асыштар уның исеменә бәйле. Ул бик үҙенсәл екле шәхес\nбулды, беҙ танышҡанда ул ҡырҡҡа етеп килә, миңә иһә 18 генә\nине. Әммә фронт дуҫлығы беҙҙе бер - беребеҙгә ныҡ бәйләне һәм беҙ иҫән\nҡалһаҡ, тыныс тормошта ла бер - беребеҙҙе ҡалдырмаҫҡа, ғүмеребеҙҙе б ашҡаларға ярҙам итеүгә арнарға вәғәҙә бирештек. Ә инде беребеҙ генә иҫ ән ҡалһа, иптәшебеҙҙең ата - әсәһен эҙләп табып уға был хәбәрҙе еткере ргә һөйләштек. Виталий штабта хеҙмәт итә ине, мин - разведчи к: уйлап ҡараһаң, ул түгел, мин һәләк булырға тейеш, әммә яҙмыш тигәнең үҙенсә хәл итә ш ул. Миңә вәғәҙәмде үтәргә тура килде. Һаман да күҙ алдымда - әсәһе ме нә инәһе, сал сәсле ҡатындар үкһеп илай, ә мин, үҙем инвалид, ҡултыҡ таяҡт арында, йыртыҡ шинелдә, уларға бер нимә менән дә ярҙам ит әа лмайым. Әммә Виталийға биргән һүҙемде үтәнем: ветеринар һәм медицина институтын там амлап, ғүмеремде башҡаларға ярҙам итеүгә бағышланым.\n"Сәйер, - тип уйланым мин, - был кешеләр һуғышты, шул тик лем күп ҡайғы һәм хәсрәт кисемреп тә, утлы йылдар аша был изгелек тойғоһон , кешеләргә булған ышаныс һәм мәрхәмәтлелекте юғалтмай алып сыға алды ик ән!" Ирекһеҙҙән мин бөгөнгө инәй - олатайҙарҙы Чечня һуғышынан ҡа йтып бар донъяға асыулы ҡараш ташлаусы егеттәр менән сағыштырҙым һәм яуап таба алманым. Был минең өсөн шулай йомаҡ булып ҡалыр, моғайын...


Вячеслав Титов вафат булды // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nВячеслав Титов вафат булды\n9:55, 5 мая 2010 Сәйәсәт\n2010 йылдың 3 майында күренекле етәксе, республикала етештереүҙе һәм белем биреүҙе ойоштороусы Вячеслав Михайлович Титов 61-се йәшендә ҡапыл вафат булды.\nВ.М. Титов 1949 йылдың 11 майында Башҡорт АССР-ының Күгәрсен районы Йомағужа ауылында тыуған. Стәрлетамаҡ ҡалаһындағы 4-се урта мәктәпте тамамлағандан һуң, 1966 йылда Өфө нефть институтының киске бүлегенә уҡырға инә. Уны 1972 йылда “химия-технологик процестарҙы автоматлаштырыу һәм комплекслы механизациялау буйынса инженер-электромеханик” специальносы буйынса тамамлай. Институтта уҡыуы менән бер рәттән Стәрлетамаҡ ҡалаһында 4-се урта мәктәптә уҡытыусы, унан һуң Стәрлетамаҡ сода-цемент комбинатының контроль-үлсәү приборҙары һәм автоматика цехында электр слесары булып эшләй.\n1972 йылда барий етештереү цехтарын хеҙмәтләндереү буйынса контроль-үлсәү приборҙары һәм автоматика цехы мастеры итеп тәғәйенләнә. 1975 йылдан 1976 йылға тиклем Совет Армияһы сафында хеҙмәт итә. Демобилизацияланғандан һуң Стәрлетамаҡ “Сода” етештереү берекмәһенә әйләнеп ҡайта һәм 1-се абсорбция-дистилляция цехына смена мастеры вазифаһына ҡабул ителә. 1978 йылдан 1984 йылға тиклем ошо цех начальнигы урынбаҫары, ауыр сода цехы начальнигы урынбаҫары, беренсе кальцийлау цехы начальнигы, кальцийлы сода производствоһы начальнигы итеп тәғәйенләнә.\n1984 йылда Киров исемендәге Урал политехник институты ҡарамағындағы производство һәм төҙөлөштө ойоштороусыларҙы әҙерләү факультетын тамамлай. 1985 йылдан 1987 йылдың сентябренә тиклем партия эшендә була.\n1987 йылдың декабрендә В.М. Титов Стәрлетамаҡ “Сода” етештереү берекмәһе директоры, 1990 йылда — “Сода” берекмәһенең генераль директоры, 1994 йылдан “Сода” асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры итеп тәғәйенләнә. Ул етәкселек иткән йылдарҙа предприятие Рәсәйҙә химия сәнәғәте флагмандарының, БДБ-ла кальцийлы соданы иң эре етештереүселәрҙең береһенә әүерелә. Бында тиҫтәләрсә төрҙәге химия продукцияһы, төҙөлөш материалдары һәм көнкүреш химияһы сығарыла, улар донъялағы бик күп илдәргә экспортлана.\n“Сода” берекмәһен үҫтереүгә өлөш индергән өсөн В.М. Титовҡа “Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған химигы”, “Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған химигы”, “Көрсөк шарттарында юғары профессионализм һәм предприятиеға һөҙөмтәле идара иткән өсөн” Бөйөк Петр исемендәге милли йәмәғәт премияһы, “Карьера-2001” VIII Бөтә Рәсәй конкурсы лауреаты, “Рәсәйҙең иң яҡшы менеджеры”, “Йыл директоры”, “Йыл инженеры” исемдәре бирелә. Халыҡтар дуҫлығы, Почет, II дәрәжә Бөйөк Петр ордендары, “Рәсәй иҡтисады лидеры” почетлы билдәһе менән бүләкләнә.\nВячеслав Михайлович ғилми һәм йәмәғәт эшмәкәрлеге менән әүҙем шөғөлләнә. 1993 йылда уға техник фәндәр кандидаты, 2002 йылда техник фәндәр докторы ғилми дәрәжәһе бирелә. Ул – БР Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы. Бер нисә тапҡыр Стәрлетамаҡ ҡалаһы халыҡ депутаттары Советы, Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты итеп һайлана.\n2006 йылдың ғинуарынан В.М. Титов “Башҡорт дәүләт университеты” юғары профессиональ белем биреү дәүләт мәғариф учреждениеһының Стәрлетамаҡ филиалы директоры булып эшләй, уның үҫешенә ҙур өлөш индерә. Филиал дәүләт аккредитацияһын уңышлы үтә, яңы специальностар асыла. Уҡыусылар һаны арта, фәнни-методик һәм матди-техник база нығый. Студенттарҙың ғилми тикшеренеү эше әүҙемләшә, ял һәм спорт менән шөғөлләнеү өсөн шарттар яҡшыра.\nТалантлы етәксе һәм һоҡланғыс кеше Титов Вячеслав Михайлович хаҡында яҡты иҫтәлек беҙҙең йөрәктәрҙә мәңге һаҡланыр.\nНекрологка Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов, БР Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай Рәйесе Константин Толкачев, республика Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев һәм башҡа рәсми кешеләр ҡул ҡуйған.


Инфоурок › Классному руководителю › Презентации › "Минең хыял илем" темаһына 4-се класта әңгәмә (презентация)\nОрнаменттарҙа төҫтәр сағылышы: Ҡара төҫ – тупраҡ, уңдырышлы ер, муллыҡ-байманлыҡ. Йәшел төҫ – йәшеллек, тәбиғәт, үрсем, мәгелек, йәшәү. Ҡыҙыл төҫ – ут төҫө, туғанлыҡ, ҡан-ҡәрҙәшлек, яҡынлыҡ билдәһе. Һары төҫ – алтын төҫө, аҡыл, олпатлыҡ билдәһе; муллыҡ. Күк төҫ – тыныслыҡ, байманлыҡ, киңлек. Аҡ төҫ – сафлыҡ, паклык, таҙалыҡ билдәһе.\nТыуған ерҙә, һәр бер өйҙә, Именлек кенә булһын. Атай-әсәй, алтын ҡанат, Татыу ғаилә булһын. Тыуған илем, илгенәм, Тыныс булһын ергенәм. Иҫән булһын дуҫ-туғандар, Атай, әсәй – бер генәм!\nНомер материала: 173193


ЯҢЫ ҺУЛЫШ ӨРӨҮСЕЛӘР\nЗамана арбаһы алға тәгәрәгән һайын Кешелек үҙенең үткәненә йышыраҡ ҡайырылып ҡарараға, онотолған шөғөлдөрҙе тергеҙергә тырыша. Беҙҙең районда ла боронғоно тергеҙеп – матур йоланы дауам итергә теләүселәр бар. Ошо оҫталарҙың береһе - Үтәғол ауыл китапханасыһы Фәүзиә Йосопова.\nМатурлыҡҡа ынтылыу һәр кемгә хас. Тиренән, йөндән эшләнгән, бәйләнгән, һуғылған, тегелгән әйберҙәр башҡорттарҙың көнитмешендә айырым урын алып торған. Тирмәләрҙең эсен йыйыштырғанда ла, йылытҡанда ла, ер иҙәнгә лә кейеҙ йә балаҫ һалғандар. Бигерәк тә балаҫтары айырылып торған. Уларҙы төрлө йөндәрҙән, туҡымаларҙан матур итеп эшләр булғандар. Замана арбаһы алға тәгәрәгән һайын Кешелек үҙенең боронғоһона йышыраҡ ҡайырылып ҡарараға, онотолған шөғөлдәрҙе тергеҙергә тырыша. Яңы технологиялар ҡулланып эшләнгән синтетик әйберҙән, күҙ алдатҡыс буяуҙар ҡушып әҙерләнгән аштан баш тартып, тәбиғәт биргән таҙа әйбергә, аш-һыуға өҫтөнлөк бирә. Күптән цивилизациялы сит илдәрҙә айырым-айырым төркөм кешеләр боронғоһон юллауға тотондо, ата-бабалар шөғөлөн өйрәнә башланы. Беҙҙең районда ла боронғоно тергеҙеп – матур йоланы дауам итергә теләүселәр бар. Һәм ошо оҫталарҙың береһе, Үтәғол ауыл китапханасыһы Фәүзиә Йосопова район китапханаһында 3-сө быуын халыҡ университеты уҡыусылары өсөн “Оҫталыҡ дәресе” үткәрҙе. Гәзитебеҙҙең оҫталар өсөн үткәрелгән “Күңелем биҙәктәре” конкурсында ҡатнашҡан, әле яңыраҡ ҡына кейеҙ баҫыу менән мауыға башлаған Фәүзиәнең кешеләр хөкөмөнә сығарырлыҡ, күргәҙмәлә күрһәтерлек байтаҡ ҡына эше йыйылған. Ҡоро һәм һыулы баҫыу ысулдары менән эшләнгән ижад емештәре араһында бесәй, төлкө, ҡыҙылтүш турғай һ.б. бар. Боҙоҡ йоҙаҡты ҡулланып эшләгән ҡошо, аҡса янсығы, төрлө төҫтәр менән эшләнгән сәскәләре, тәпешкиҙәре, әле саҡ башланған еңһеҙе лә килеүселәрҙең иғтибарын үҙенә йәлеп итте. Дәресте китапханасы Зәриә Рахманғолова асып кейеҙ баҫыу нескәлектәренә, төрҙәренә, уның үткәненә байҡау яһаны, шулай уҡ уларҙа төҫтәр ҡулланышы тураһында мәғлүмәт бирҙе. Эйе, башҡорттар балаҫ һуғыу өсөн төҫтәрҙе лә һайлап, һәр биҙәккә ҙур иғтибар биргән. Ҡара төҫ – беҙҙе туйындырған һәм йәшәткән еребеҙ, йәшел – йәшеллек һәм йәшлек, һары – ҡояш, күк – һауабыҙ төҫө. Ә сағыу ҡыҙыл төҫ байрамды күрһәтә. Ошо матурлыҡты аҫалы, буй балаҫтарға һалып, ныҡлы, сифатлы тауар етештереү – үҙе бер эш, ғорурланып күрһәтерлек шөғөл. Бындай шөғөл менән тик күңелдәрендә матурлыҡ йөрөткән, тормошто яратҡан һәләтле кешеләр генә шөғөлләнә алалыр, моғайын. Шиғырҙар яҙған, һүрәт төшөрөү менән мауыҡҡан Фәүзиәне, ысынлап та, һәр яҡлап талантлы тип әйтергә була. Үҙ алдына кейеҙ баҫыуҙың төрлө ысулдарын өйрәнеп матур картиналар ижад итеп кенә ҡалмай, ә интернет, баҫма матбуғат аша үҙ-үҙен камиллаштырыу өҫтөндә лә эш алып бара.\n– Беҙҙең Үтәғол ауылында кешеләрҙә өләсәйҙәр баҫҡан кейеҙ балаҫтар һаман да һаҡланһа ла быйма баҫыуҙан башҡа әйберҙәр баҫыу онолған. Бик оҙаҡ уйлап йөрөгәндән һуң, онотола башлаған кейеҙ баҫыу серҙәрен өйрәнергә булдым, – тип һөйләй Фәүзиә Рәшит ҡыҙы. – Мин киң мәғлүмәт сараларынан, гәзит-журналдар аша, Өфөлә һәм башҡа ерҙәрҙә туҡыма магазиндарында махсус тетелгән, буялған йөндәр, махсус кейеҙ баҫа торған энәләр һатылыуын, хатта ҙур әйбер баҫҡанда электрошымартҡыс машинканы ҡулланырға мөмкин булыуын белдем. Ауылда йөндө ҡыйлыҡҡа ырғытылғанын күреүе бик ҡыҙғаныс, һатып алыусы юҡ, алһалар ҙа хаҡы бик арзан. Ошо йөндән бик күп мөғжизәләр тыуҙырырға булыр ине, тип уйланым.\nКейеҙ баҫыу нескәлектәренә өйрәнә башлағас, Фәүзиә йөндөң дә төрлөһө булғанын, уның сифатлыһын, тиҙ баҫыла торғанын һәм баҫыу өсөн көҙгө йөндөң иң уңышлыһы икәнен аңлап ала. 20 минут эсендә һыулы баҫыу ысулы менән аҡса янсығы эшләп күрһәтеп, ул үҙенең өйрәнсек түгел, ә һөнәрсе икәнен күрһәтте. Әллә ни ҡатмарлы эш ҡоралдары ла кәрәкмәй был эштә: йөн, форма өсөн полиэтилен киҫәге, кер һабыны, йә уның урынына шыйыҡ һабын, эҫе һыу, марля йә тауар киҫәге һәм иң мөһиме – теләк. Уға уҡыусылар – хаҡлы ялдағы апай-инәйҙәр йөн тетеп, һүҙ менән ихлас ярҙам итеп ултырҙы. Фәүзиә янсыҡ эшләгән арала һарыҡ йөнөнөң файҙаһы тураһында һөйләшеп тә алдылар, Мәҫәлән, сайырлы йөндө быуындар һыҙлығанда,тире ауырыуҙарынан яфаланғанда бәйләгәндәр, ҡатыу менән йонсоған кешенең арҡаһына япҡандар. Балаға уҙа алмаған ҡатындарҙы кейеҙгә төрөп, эсе урынына ултырһын өсөн тигеҙ ергә һалып тәгәрәткәндәр. Йөндән бәйләнгән ойоҡбаш, баҫылған быйма ла йылы, уңайлы булыуы менән бер рәттән дауалау көсөнә эйә икән. Кейәүгә оҙатылған ҡыҙҙың бирнәһендә һарыҡ йөнөнән һуғылған балаҫ, һырылған юрған булыуы мотлаҡ һаналған. Һарыҡ йөнөн дөрөҫ ҡырҡыу буйынса ла бик ҡыҙыҡ мәғлүмәттәр ишеттек был дәрестә: һарыҡтың башынан башлап ҡырҡһаң, бәрәсе орғасы булыр, ҡойроҡ яғынан башлаһаң – тәкә; малды үрсетәм тиһәгеҙ, башынан ҡырҡа башлағыҙ. Дәрестә ҡатнашыусылар бындай эштәрҙе, оҫталыҡ дәрестәрен килгән туристарға күрһәтергә кәрәк тип тәҡдим итте, тағы ла йөндәрҙе буяғанда тәбиғи буяҡтар: сөгөлдөр, һуған ҡабығы һ.б. ҡулланырға булалыр тип үҙ фекерҙәрен еткерҙе.\nБар яҡтан да һәләтле ҡатын-ҡыҙҙарҙың районыбыҙҙың һәр ауылында ла бар. Шулар араһында Фәүзиә Рәшит ҡыҙының булыуы ла бик ҡыуаныслы. Уға киләсәктә ижади һәләтенең артыуын, күркәм эштәре менән тағы ла ҡыуандырыуын теләп таралыштылар.\nӘйткәндәй, кейеҙ баҫыу менән ҡыҙыҡһыныусылар артҡандан-арта. Балаларҙың көҙгө ялында райондың рәсем һәм хеҙмәт уҡытыусылары тик ятманы. Улар кейеҙ баҫыу сәнғәте буйынса тәжрибә уртаҡлашыу маҡсатында С. Абдуллин исемендәге сәнғәт мәктәбенә йыйылды. Был семинар-практикум Экология һәм айырым һаҡлауға алынған тәбиғәт биләмәләре йылына арналып “Ялан сәскәләре” исеме аҫтында үтте. Район күләмендә үткәрелгән сарала сәнғәт мәктәбе уҡытыусыһы Гөлфиә Хәлил ҡыҙы Вәлитова коллегаларын гармония һәм йылылыҡ бөркөп торған уникаль техника менән таныштырҙы һәм уҡытыусылар менән берлектә бик матур картиналар тыуҙырҙылар. Халҡыбыҙҙың боронғо шөғөлөн, йолаларын тергеҙеүгә үҙ өлөшөн индергән оҫталарға, йәш быуынға кейеҙ баҫыу серҙәрен өйрәткән уҡытыусыларға афарин тип әйтәбеҙ һәм ошо изге башланғыста уларға уңыштар теләйбеҙ.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ӘСӘЙ БУЛЫУ ИҢ МӨҺИМ ЭШ - 2017 - Мәҡәләләр\nБик әүҙем, нәзәкәтле, сибәр актриса ул. Халыҡта уның кеүектәрҙе, ут бөрсәһе, тип йөрөтәләр. Әле генә киноға төшөп йөрөй, бер ҡараһаң, театрҙа матур геройҙары менән һоҡландыра. Стәрлетамаҡ театрының популяр телевизион проекты - "Күңелле йәшәйбеҙ"ҙең халыҡсан юморға ҡоролған сюжеттарын яҙыуға ла уның "ҡулы" тейеп өлгөрә. Башҡорт йәмәғәтселегендә булған һәр ваҡиғаға үҙенең нигеҙле фекере бар. Рубриканың бөгөнгө ҡунағы - Стәрлетамаҡ дәүләт башҡорт театры артисы Зиләрә ЮЛТАЕВА һорауҙарыбыҙға яуап бирә.\nСтәрлетамаҡ театры, тимәк, артистар, һеҙ ҙә, яңы миҙгелдә тамашасыларға ниндәй "күстәнәстәр" әҙерләйһегеҙ?\n- Быйылғы йылдың ахырына тиклем пландар билдәләнгән һәм беҙ күп эштәр башҡарырға ниәтләнеп торабыҙ әле. Тамашасыларыбыҙға төрлө-төрлө саралар, әкиәттәр тәҡдим итмәксебеҙ. Йолаларыбыҙҙы тергеҙеү, туған телебеҙҙе үҫтереүгә йүнәлтелгән "Башҡорт телен өйрәнәм" тип аталған һәм уйындарға ҡоролған яңы проект үҙенсәлекле булмаҡсы. Яңы ғына "мейестән" сыҡҡан ҡыҫҡа метрлы фильм менән дә ҡыуандырасаҡбыҙ. Әлеге мәлдә ике спектакль өҫтөндә эшләйбеҙ. Режиссер Антон Федоров Мостай Кәримдең "Өс таған"ын һәм режиссер Зиннур Сөләймәнов Гарсия Лорканың "Бернарда Альба йорто" әҫәрен ҡуя. Репетициялар араһында республикабыҙҙың ауыл-ҡалаларына, шулай уҡ Краснодар яҡтарына гастролдәр билдәләнгән. Тағы ла Санкт-Петербургтан бер режиссерҙы көтәбеҙ. Театрыбыҙҙың репертуары тулыланып, яңы һулыш, боролош алып китер, тип ышанабыҙ. Актриса булараҡ, үҙемде милли драматургиянан тыш, сит ил, рус яҙыусылары пьесаларындағы образдарҙа ҡарауы ҡыҙыҡ. Эксперименттар яратам, үҙемде төрлө жанрҙарҙа үҫтергем килә. Ҡыҫҡаһы, Яңы йыл байрамына тиклем 6 төрлө спектакль сығарырға тейешбеҙ. Эш ҡайнай, ҡул ҡаушырып, күңелһеҙләнеп ултырырға теләк тә, ваҡыт та юҡ.\nТеатрҙа һәм кинола берҙәй әүҙем эшләгән актриса булараҡ, уларҙың ҡайһыһы күңелеңә яҡыныраҡ?\n- Кино ла, театр ҙа икеһе лә яҡын, ике лә оҡшай, ике йүнәлеш тә мауыҡтырғыс. Үҙен артабан үҫтерергә, камиллашырға теләгән актер унда ла, бында ла өлгөрөргә тейештер. Беренсе төшкән фильмым "Сәк-сәк" ине. Уға төшкән ваҡытта ирем - кинорежиссер Руслан Юлтаев менән таныштыҡ та инде. Һуңынан, өйләнешкәс, уның менән "Күңелле йәшәйбеҙ" телепроектын уйлап таптыҡ, унда ла һирәкләп булһа ла төшә инем. Артабан "Бәхет ҡошо" һәм "Сируси" сериалдарында ла ролдәр башҡарҙым. "Өс хат"та Хазинаны уйнаным. Әйткәндәй, "Өс хат" фильмының кинофестивалдәрҙә йыш ҡына төрлө номинациялар яулауына, уның кино сәнғәте тәнҡитселәренә лә оҡшауының сере ябай. Йөрәктән сыҡҡан йылылыҡты, ихласлыҡ һәм йән әрнеүен бергә ҡушып, 1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында беҙ тип йәнкәйҙәрен биргән олатай-атайҙарыбыҙға, тыл ветерандарына рәхмәт йөҙөнән, һуғыш һөҙөмтәһендә күпме тыумаған балалар тураһында һыҙланып төшөргәйнек беҙ уны. Был бөтөн илдең һәм ер шарының уртаҡ ҡайғыһы. Был тема барыбыҙға ла яҡын булғанғалыр, фильм ыңғай тәьҫораттар уята һәр кемдә. Уны хатта күп кенә сит илдәрҙә лә күрһәттеләр.\nӘлеге мәлдә актриса Зиләрә Юлтаева ниндәй башланғыстар менән янып йөрөй?\n- Театр актрисаһы булараҡ, режиссер Айҙар Зариповтың Мөнир Ҡунафин әҫәре буйынса сәхнәләштергән "Люксембургҡа барып ҡайтҡансы" спектаклендәге Гөлнәзирә роле өсөн "Театр яҙы" IX Республика фестивалендә "Икенсе пландағы иң яҡшы ҡатын-ҡыҙ роле" тигән номинация ҙур ижади стимул бирҙе. Үҙемә ышанысым артты, илһам уянды. Бының өсөн фестивалгә, уны ойоштороусыларға, баһалаусыларға һәм, әлбиттә, коллективыма рәхмәтлемен. Шулай ҙа мин ир ҡатыны, балалар әсәһе булыуымды профессиональ һөнәремдән өҫтөнөрәк ҡуйырға тырышам. Һәр нәмәнең үҙ мәле, ролдәр ҙә булыр, иң мөһиме, балаларыбыҙ һау ғына булһын. Улым быйыл Башҡорт гимназияһына икенсе класҡа барҙы, көн дә тиерлек икешәр "бишле" тейәп ҡайта, Аллаға шөкөр, бына ошоноң менән бәхетлебеҙ. Ҡыҙым, үҙем кеүек, бейергә, кемдәрҙелер эләкләргә ярата. Уны беҙ, бәләкәй актрисабыҙ, тип йөрөтәбеҙ. Ҡылана инде үҙенсә, көҙгөнөң тотмаған ерен ҡалдырмай - бына был бәхет түгелме!\nКиләсәктә Башҡортостаныбыҙ төрлө яҡлап нығынып үҫешеп китер, тип өмөт итәбеҙ, бының өсөн бар тырышлығыбыҙҙы һалабыҙ. Милли сәнғәт тә ҡайһы бер үҫешкән илдәрҙәге кимәлгә күтәрелер, бөтөн донъяла хөрмәт яулар. Шуға зарланмайыҡ, ә ҡулыбыҙҙан килгәндең барыһын да эшләйек, тим.\nЯҙылған: 25.09.17 | Ҡаралған: 804


Атайымдың һуңғы төйәге » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Атайымдың һуңғы төйәге\nАтайымдың һуңғы төйәге 21.06.2014 // Йәмғиәт\n2014 йыл, 8-9 май. Калуга өлкәһенең Спас-Деменск районына был ерҙәрҙе азат иткән яугирҙәрҙең балалары, ейәндәре булараҡ, беҙ атайыбыҙ, олатайыбыҙ ҡәберенә баш эйергә район хакимиәтенең һәм Спас-Деменск хәрби комиссары саҡырыуы буйынса килдек. Байым–Баймаҡ–Сибай–Өфө–Ҡазан–Чебоксар–Мәскәү–Смоленск–Спас-Деменск маршруты буйлап ике машинала сәфәргә сыҡтыҡ – барлығы 1700 саҡрым юл үттек.\nМин, һәләк булған һуғышсының уртансы улы Азамат – Рәсәйҙең мәғариф алдынғыһы, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Батыр Вәлид исемендәге әҙәбиәт премияһы лауреаты; өс улым, ейәнем төркөмөндәге делегация ҡәҙерле кешебеҙҙең ҡәберенә барып баш эйҙек, тыуған ауылынан алып килгән изге тупраҡты һалдыҡ, тере сәскәләргә күмдек, Башҡортостан әләмен ҡаҙаныҡ. Ауырыу сәбәпле был тантанаға килә алмай ҡалған ике улы, Салауат һәм Сәфәрғәле, туғандары, ауылдаштары исеменән сәләм тапшырҙыҡ.\nШулай 72 йыл үткәс, 76 йәшлек улы һәм ейәндәре, 146-сы уҡсылар дивизияһы яугире, ҡыҙылармеец, уҡсы Әғзәм Ғөбәйҙулла улы Тажетдиновтың һуңғы төйәге – Калуга өлкәһенең Спас-Деменск ҡалаһының туғандар ҡәберлегендә Бөйөк Еңеүҙең 69 йыллығында уның исем-шәрифен күреп, берсә шатландыҡ, берсә моңһоуландыҡ.\nҠәҙерле кешебеҙҙең ҡәберенә баш эйгәс, күңел бер аҙ тыныслана төштө. Беҙ тиҫтә йылдар буйы уның тураһында мәғлүмәт эҙләнек, әммә таба алманыҡ. Тик быйыл ғына ҡайҙа һәләк булыуы, ерләнеүе асыҡланды.\n2010 йылдың ғинуар айында илебеҙҙә Совет Дан Яланы фонды ойошторола. Уның төп маҡсаты – 1941–1945 йылдарҙа һәләк булған һуғышсыларҙың ҡәберҙәрен эҙләп табыу һәм был мәғлүмәтте туғандарына, яҡындарына еткереү. Ошонан сығып, Башҡортостан буйынса эҙәрмәндәр отряды төҙөлә. Етәксеһе, Илдар Зиннур улы Бикбаев, архив материалдарын оҙаҡ өйрәнеп, атайымдың 1943 йылдың 19 мартында Смоленск өлкәһенең Наумово (хәҙер Калуга өлкәһе) ауылы өсөн барған һуғышта батырҙарса һәләк булыуын асыҡлаған, уның тураһында ҡайһы бер мәғлүмәттәрҙе лә тапҡан.\nИлдар Бикбаев раҫлауынса, атайым Ҡазанда ойошторолған 146-сы уҡсылар дивизияһында хеҙмәт итә. Дивизия 1942 йылдың ғинуарында Башҡортостан, Татарстан һәм Волга буйы халыҡтарының иң аҫыл егеттәренән төҙөлә. Фронтҡа Смоленск йүнәлешенә оҙатҡанда Татарстан Юғары Советы Президиумы ағзаһы яугирҙәргә: “Бер аҙым сигенмәҫкә! Еңелеүҙе белмәҫкә! Берлинға хәтлем барып етергә!” – тигән наказ бирә. Һуғышсылар был бурысты намыҫ менән үтәй. Бик күп ҡала һәм ауыл өсөн 146-сы уҡсылар дивизияһы батырҙарса алыша. Дивизияның командиры – полковник Балоян, ә сәйәси бүлек начальнигы полковник Юдин була.\nҺуғыш был ҡалала һәр бер ғаиләгә ҡағыла. Дошман Спас-Деменск ҡалаһын 1941 йылдың октябренән 1943 йылдың авгусына хәтле оккупацияла тота. Ҡала ҡот осҡос хәлдә була. Халыҡ тотошлай ҡырыла.\nБилдәле булыуынса, Смоленск, Калуга ерҙәре өсөн һуғыш бик көсөргәнешле бара. Дошман бында “Үҙәк” төркөмөнә ингән ике танк армияһын, 18 йәйәүле дивизияһын, унан тыш 600 километр киңлектә 40 дивизияһын тота. Унда хеҙмәт иткән һалдат һәм офицерҙар һуғыштың тәүге көндәренән алып ҙур тәжрибә туплап һуғыша. Ҡорал, көс яғынан уларҙа өҫтөнлөк була. Смоленск йүнәлешен дошман бирмәҫкә тырыша, сөнки был ер – Днепр, Көнбайыш Двина йылғалары араһы – бик уңайлы, Мәскәүгә лә яҡын. Әммә 1943 йылда, Курск дуғаһында булған бәрелештән һуң, фашистар үҙ позицияларынан китергә мәжбүр була.\nДошман һәр яҡтан ҙур өҫтөнлөккә эйә булыуға ҡарамаҫтан, беҙҙекеләр күп юғалтыуҙар менән 1943 йылдың август айҙарында Смоленск, Калуга ерҙәрен дошмандан тулыһынса азат итә.\n...Спас-Деменск ҡалаһында байрам Азатлыҡ урамында башланды. Һәләк булғандар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәл эргәһендә уҡсылар бер-бер артлы почетлы ҡарауылда торҙо. Бында ҡаланың хеҙмәт коллективтары, һуғыш һәм тыл ветерандары йыйылған. Ҡала хакимиәтенән Э.А. Афанасьев сығыш яһаны. Һәйкәл, обелиск алдына, туғандар ҡәберлегенә тере сәскәләр һалынды. Әйтергә кәрәк, унда Совет Ҡораллы Көстәренең 18 000 һалдаты һәм офицеры ерләнгән. Шулар араһында минең атай ҙа бар.\nКолонна теҙелеп, ҡала халҡы барабандар ҡағыуы, музыка аҫтында һуғыш барған иҫтәлекле Комаров һәм Совет урамдары аша үтте. Ҡасандыр ташландыҡ, емерек хәлдә булған урындар бөгөн төҙөк, таҙа, һәр ерҙә – һәйкәлдәр, аллеялар, стелалар.\nЕңеү байрамының символы – Георгий таҫмаһы – һәр кемдең күкрәгендә. Яңғыраған Еңеү йырҙары – былар барыһы ла тантана билдәһе. Спас-Деменск районы хакимиәте башлығы В.А. Бузанов сығышында һуғыштың район ерлегендә 1941 йылдың октябренән 1943 йылдың авгусына хәтлем дауам итеүен иҫкә төшөрҙө.\nРайон башлығы был алышта меңәрләгән яугирҙең ил азатлығы өсөн баш һалыуын телгә алды: “Шуларҙың береһе – башҡорт халҡының данлыҡлы улы Әғзәм Ғөбәйҙулла улы Тажетдинов. Ул Наумово ауылы өсөн барған һуғышта 1943 йылдың 19 мартында батырҙарса һәләк була. Һуңынан Спас-Деменск ҡалаһының туғандар ҡәберлегендә ерләнә. Яугирҙең улы, ейәндәре тантаналы рәүештә уның һуңғы төйәге – ҡәберенә баш эйергә 72 йыл үткәс килгән. Беҙ уларҙың Еңеү тантанаһында ҡатнашыуына шатбыҙ”, – тине ул. Киләһе йыл Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығына килеүебеҙҙе һораны.\nБеҙ, һуғыш осоро балалары, фашизмдың нимә икәнен яҡшы аңлайбыҙ, беләбеҙ. Мин 1941–1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында атайымды һәм ағайымды юғалттым. Беҙ, атайһыҙ алты бала, яңғыҙ әсә ҡарамағында ҡалдыҡ. Иң өлкән апайыма ни бары 13 йәш ине.\nҺуғыш һәм уның шауҡымы һәр ғаиләгә ҡағылды. Тыныслыҡ һәр кемгә кәрәк. Митингта ҡатнашҡандар бандеровсылар тарафынан Украинала ҡуҙғатылған фашизмды фашланы, Ҡырымдың Рәсәйгә ҡайтанан ҡушылыуын хупланы. Меңәрләгән халыҡ йыйылған митингта ҡала халҡын Бөйөк Еңеү менән ихлас ҡотланыҡ, барыһына ла иҫәнлек-һаулыҡ, эштәрендә уңыш, тыныс тормош теләнек. Ҡала хөкүмәте һәм район хәрби комиссариаты етәкселәренә ошондай тулҡынландырғыс осрашыуға саҡырғандарына оло рәхмәтен белдерҙек.\nОшонда Зәки Вәлидиҙең әйткән тапҡыр һүҙе иҫкә килеп төштө. “Башҡорт халҡы – аҡтамыр һымаҡ, бер генә тамыры ҡалһа ла, тиҙҙән барлыҡ баҡсаны баҫып алыр”. Эйе, бөгөн беҙҙең атайҙан ҡалған нәҫел-нәсәбебеҙ – 150-нән ашыу.\nТажетдиновтар исеменән ҡала хакимиәте башлығы В.А. Бузановҡа башҡорт халҡының милли кейемен, “Башҡортостан энциклопедияһы”н, республика тураһында бик күп китаптар, ә Калуганың мәҙәниәт министры А.И. Типаковҡа ҡурай комплексы бүләк итте. Улар ҙа беҙгә китап, сувенирҙар тапшырҙы.\nЙәш быуын күп юғалтыуҙар аша яуланған Бөйөк Еңеүҙең ҡәҙерен белеп, һуғыш батырҙарын онотмаһын ине. Бөгөн Ер шарының төрлө төбәктәрендә булып торған ҡанлы бәрелештәр, милләт-ара ыҙғыш, Украинала барған хәл-ваҡиғалар беҙҙе борсоуға һала. Еребеҙҙә һәр саҡ тыныслыҡ һәм азатлыҡ булһын!\nАвтор: Азамат ТАЖЕТДИНОВ.


Ҡатын-ҡыҙ белергә танышты - Видео чат №1 - егет йәки ҡыҙ менән танышып онлайн!\nКельн - Stream NOW Online хәҙер TV\nКельн серияһы сериалы онлайн көндәлек жанрындағы сериал now stream. tv һәм башҡа күп\nБеҙ куллана First - һәм Third-Party Кукин, һеҙ һәм һеҙҙең мәнфәғәтен яҡшыртыу өсөн беҙҙең реклама буйынса таргетировать хеҙмәттәр, статистика һәм инеп ҡарай алаБасыгыз 'ҡабул итә һәм ябыу', ризалаша һәм был файлдар cookie өсөн йәшерергә һәм баннерҙар алырға tracking pixel. Privacy center һәм һеҙҙең ала cookies беҙҙең өҫтәмә мәғлүмәт алдым. әүҙемләшеүен. Был сайтты ҡарап дауам итә (ә төбө нән саҡыра һулдан йәки), һеҙ риза булған cookie ҡуллана-отслеживания пиксель, файл.\nРулетка буйынса Ч - контрагенттарҙың\nБер сиртеү - һәм барыһы ла әҙер\nҺеҙ ҡасан да булһа, тип Әйтмәнемме ни ҡаты устан шарт\nЙәки, мәҫәлән, һеҙҙең менән уртаҡлашырға Теләйбеҙ,-тип интим, әммә был Хаҡта һөйләү мөмкин түгел, һеҙҙең Иң яҡшы дустар.\nБәлки, ябай кешеләр менән һөйләшергә Теләй һин яңы. Беҙ убеждать, һеҙ был һорауға Яуап береһен булһа ла күрһәтегеҙ әле. Һәм был яҡшы, сөнки был, Тимәк, һин нимә теләүеңде яҡшы Яҡҡа үҙгәрә. Рулетка ч - ҡотҡара һәм был Видеочить, был портал күңел асылыу Сәбәпле, үҙе һеҙҙе таба алмай Половинка генә түгел, һеҙ улар Менән иң серле ышанып бөтә Алмай, ләкин уны табыу һәм половинка.\nИсегездә тотоғоз, был яҡшы әйберҙәрҙең Шунда барып, шул уҡ чатта Рулетка һәм көтөлмәгәнлек эффекты биреүсе һәләтле.\nБашлағайны, шунда уҡ бөтә нәмәне бик. Видео чат аҫтыртын кеше үҙенә Йәлеп итә. Йәшерен интригалар булмай, был сездә Бар, идея, сөнки һеҙ түгел, Уйлап, кем һеҙҙең менән һөйләшергә Кәрәк, барыһы өсөн һеҙгә системаһы эшләй. Ул нисек була файҙаланыусыларға ғына Селтәрҙә талап итә. Шунда уҡ тип әйтергә бик Ябай һәм еңел сайтында ойошторолған. Профилирование сәғәт сикһеҙ тураһында онотмағыҙ, Пароль төҙөү, һорауҙарға яуап йәшерен.\nБер клик, һеҙҙең менән аралаша ала.\nБәхетле еңеүселәрҙе билдәләү Рулетка, кем Һеҙҙең менән һөйләшә алмай. Әгәр һеҙ оҡшаған әңгәмәләште, һеҙ Уның менән аралашыу дауам итә. Юҡ икән, тағы бер тапҡыр Бәхетен попытать. Бәлки, кешеләрҙең икенсе йәки өсөнсө Тапҡыр һайлау яуым-н рулетка, Таныштар, һеҙгә уның менән ғүмер Буйы рәхмәтле булыуҙы аллаһ тәғәлә өсөн. Мин шуны әйтә алам, беҙ Ҡайһы берҙә һауа йотомо барырға кәрәк. Погода рутин көндәлек тормош өсөн Беҙ түгел, беҙ яңы хистәр кәрәк. Беҙ яңы кешеләргә һәм бөтә Был ғына бирергә мөмкин. Ләкин әгәр улар бар һәм Тағы ла ҡыҙыҡлы, үҙенсәлекле, ракета эффекты. Кем белә, бәлки, тап һеҙҙең Кеүек кешеләр тупик ч рулетка. Оҡшашлыҡ юҡ - был мөнәсәбәт хәтерҙә. Әйткәндәй, әгәр һеҙ ҙә теләһәгез Башта үҙең күрһәт, зинһар, ябай Видео отключены функциялары. Һуң, һеҙ нисек беҙҙең ышаныслы Әңгәмәләште дәрт, һеҙҙең видео тоташтыра алмайбыҙ. Бер һүҙ, ч эшләү-барыһы Ла рулетка, диктор һәм һеҙ Чувствуй үҙен өсөн уңайлы. Һин инде үҙ теләге примеривать Рулетка була.\nсайтында йәки үҙ исеме аҫтында инә.\nСайтында теркәү һәм мөмкинлек бирә Һезгә бер нисә минут тормошта Әүҙем ҡатнаша ала: яңылыҡтар аңлатма, Рейтинг ҡуйылған, башҡа кешеләр менән Аралашыу сайты.\nШулай итеп, Кеше чатта Ултыра-рулетка.\nБеҙ алдында ниндәй мөмкинлектәр асылыуын Видеочить-рулеткаБында ул юлдаш кисерештәре менән Ҡаршы аласаҡ һәм һеҙҙең менән Уртаклашырга үҙ ерҙең бөтә мөйөштәренән Һәйбәт, файҙалы кәңәштәр һорап йәки Ябай ғына хисте. Үҙ йорттарының тупһалары аша сыға Алмай, һеҙ белмәгән яңы тураһында Күп һәм үҙенсәлекле мәҙәниәте, традициялары Һәм ғөрөф-ғәҙәттәрен үҙ халҡын Аң киңәйә һәм донъяның төрлө Илдәре менән туранан-тура ала. Ч-һеҙ барьерҙы еңергә ярҙам Итә, аралашыу һәм рулетка коммуникабельность Үҫтереү, таныш түгел кеше менән Һөйләшеүе еңел инә, ҡурҡып түгел Категорик менән әңгәмәләште һеҙҙең менән Һөйләшеүҙән баш тарта. Был сервисты ҡулланыу өсөн яңы Виртуаль дуҫ эҙләргә, күп кенә Кеше, ә бер - яңы мажаралы Эҙләнеүҙәр мөхәббәт өсөн. маҡсат менән аралашыу өсөн: битәрләй, Ҡыҙыҡһыныу, мастурбация, яртыһын эҙләй уйлап, Бик һирәк өсөн ябай һәм Башҡа күп нәмәләр. Ярай, мин уйлайым, шул кеше Тураһында һүҙ барғанда, уларҙың одержать юғалта. бында рус рулеткаһы уйнағаның теләр Инем мин. Мин уйлайым, һеҙ хәҙер ябай Токо аңламайым, нимә тигән һүҙ.\nТиндер нисек Аралашыу-осрашыу. Юджин танышты Онлайн видеочивать\nБөгөнгө көндә был фекер\nБыл статья буйынса файҙаланмаған йәки Етәкселеге, йәки һөйләшеү мәҫәлән, мин Әлегә тиклем аңлай алманыМиңә бүленгән тема буйынса бөтә Теләүселәр түбәндәге темалар: нисек аралашыу Кеүек, анкета тултырып, нисек аңлап, Нисек был кешеләр менән осрашырға Һәм аралашырға әгәр юғары түгел. Был мөмкинлек бирә һезгә белергә, Әгәр һеҙ телефон таба башланы Хатта улар ҡорбан, йәки кәрәк Скачать өҫтәмә һеҙҙең генә ҡала. Был үҙенә күрә ваҡытында еңел Аралашырға була, сөнки һеҙ түгел, Ҡурҡыуҙы еңергә кәрәк яҡынлаша ҡыҙҙар Егеттәр, һеҙ түгел, уйлай, тип Уны уның менән һеҙ арына алмай.\nул һеҙгә ҡушыла.\nШунда, унда күберәк кешене, һинең Менән улар осрай. Бөгөн, мәҫәлән яндекс эҙләү булдырыу Һәм уның ихтыяждары күп кеше, Хатта ул ҙур социаль селтәр Менән конкурентлыҡҡа һәләтле. Шуға күрә, сайтында һайларға, мин Һеҙҙән кәңәш тиндер һайлай. Күп нәмә үҙгәрҙе мөмкин, сөнки Ике йыл элек булған һәм Был мамба Бакек. Подушечка улар хәҙер модала булған күренә.\nБыл оҡшай, сөнки уңайлы күҙлеген Юғалтты, мобиль ҡушымта булды.\nмең анкета. Тәүҙә уларҙы хәл менән, бөтә Урындарҙы ла килеп сыға икән, Йәғни хәрәкәтен үҙгәрткән.\nАнкета тултырыу мөһим фактор булған.\nБеҙ бында ваҡыт табырға тырышырға тейеш. За полчаса эшләй, әммә анкеталар Вкусно яһаны.\nӘ һуңынан нисектер аралашып\nБыл-бәйле булмаған, ҡыҙ анкета Яуап бирергә кәрәк.\nБыл мәҡәләне ҡарағыҙ бирә, күберәк белә. Анкетаға яуаптар алынған һәм иң Яҡшы һүрәтләнгән. Кәрәк белдереү, күрһәтеү өсөн, әҙәплерәк Булған вульгар тип ниәттәре менән Өлкәндәр фотоһы. Тел аралашыу тәүге минуттарҙа ҡыҙ Тураһында бел һин кеше тураһында. Бөгөн шулай уҡ анкета образлылыҡ Тураһында фекер алышыу. Был барьерҙы тиклем тергеҙеү ҙә Булһа, һеҙ нисек аралаша башлай. Ҡыҙ еңел яҙа башлай, әгәр Һеҙ асып, юмор менән барыһы Ла яҡшы бара тип.\nМин ир-егет таныш ҡыҙҙан Һорай миҫал йүнәлештә ебәргәс, халыҡ Улар ҙа айырылып торған.\nКүрәһең, улар тиҙ арала һәм Еңел таба, теләгән парға өсөн секс. Уны ҡәнәғәтләндереү йәки ҡыҙыҡ булһын өсөн. Әгәр телисез өсөн табырға, уларҙы Секс ҡыҙ, ысынлап та, һөйләшә Башлағандар өсөн кәрәк булыр, аңлайым, Был ҡыҙ һиңә оҡшаймы, өсөн Һөйләшергә тема бар. Егет һәм ҡыҙҙар тейешле анкета Ебәрергә тип һаналған был скриншоты-неудачник. Шулай тип тора ла, һин Әгәр теләп һәм етди мөнәсәбәттә осрашабыҙ. Вәсвәсә сағылдырған күнекмәләргә эйә булырға, Раҫлаусы дәлил түгел. Матур яҙылған. Миҫал өсөн төҙөлгән анкета тип Аталған көтөргә кәрәк түгел, шуға Күрә - Ысынбарлыҡ. Ир-тип һыҙыҡ өҫтөнә беренсе Фотография, фото ә һеҙ уны Артабан арта. Маркетинг - был яҡшы, әммә эсле, Ул, ҡыҙыҡһынып кеше. Һунарсы булыуҙан туҡтай кеше түгел, Хатта үҙенә күрә технологияһы ҡулланыу Һәм Дөрөҫ тултырылған анкета в Быуат фильтрҙар тора. Һеҙ фильтр йәл шул, һеҙҙең Профиль кем яуап бирергә тейеш була. Шул ваҡытта әйтеп тораһы ла Түгел, тип ҡайһы бер шулай, Юмор өҫтәү өсөн, байрамдан, фотоһүрәттәр Еңел булды, ҡылыҡһырлау һәм һеҙ Һөйләгән, һеҙҙән спорт ярата, сәйәхәт. Шуныһы ҡыҙыҡ: беренсенән, әгәр ҡыҙ Һәм лакомиться лепешками, инде аңларға Һәм мөхәббәт, бала, йәш кеше Булараҡ, минең өсөн иң мөһиме - Спорт менән шөғөлләнеү, ҡыҙыҡһыныу саморазвитие, Урында килә, һәм унда үҫешкән Үҙ оҫталығын күтәрә. Уны кемдер башҡа ҡыҙыҡһынған булып, Спортсылар өсөн төп фактор була Һәм был мөмкин. Һәр осраҡта, яҙа, һеҙ нисек Теләүселәр өсөн анкета отфильтровывать ир-Ат ул. Был ҡыйратыу биргән ҡатын-ҡыҙҙар вәкилдәрен. Кеше, шуларҙы яҙығыҙ Эх, ваҡыт. Фотоға абстракт, кешеләр, ҡайһы саҡ меланхолия. Һин уның тураһында нимә әйтә алаһығыҙ. Бер нәмә. Нисек аңлайһығыҙ, нимә ул ҡыҙ Өсөн, уның мәнфәғәттәрен ҡыҫа, үҫеш, стройность. Мин, ир-егеттәр кеүек, уны Мин тип башы эшләй һәм Күп һорауҙар бирә. Һулдан үткәрә, профиль ҡушылыуы һәм Беҙҙең ярыш түгел. Шулай уҡ анкета сәйер яғы Буш тора. Әгәр үрҙә миҫал менән ҡыҙ, Ике һүҙ яҙып, бер нисә Һүрәтләнгән тормошо булһа, буш ваҡытында Ҡыҙҙар анкета тураһында гипотеза. Был йүнәлештә эшләүсе айырым иғтибар Бүленә, тип позирование өйрәк, ямочка Ек итә башлай, был аңлы Рәүештә эшләнгән, ирендәре алға һуҙылған. Һине белмәгәндә үк, был йүнәлештә Беренсе сиратта йәлеп ителәсәк. Ир-егетте, ул тели перепихиваться, Төн үткәрҙек. Һинең фотоһүрәте - был һүҙҙәр. Подтекст фотолағы кешене аңларға мөмкин. Һәм һәр саҡ уҡыу.\nТаҙа булһа, әгәр һеҙ тапшырылған Фотолар: берҙән-бер өстөнлөктәре, һеҙ Шул саҡта ғына яҙа башланым, Пар барлыҡҡа килде.\nИке яҡтың да ҡыҙыҡһыныуын күрһәтә.\nТимәк, ҡыҙ яҙырға мөмкин була, Әммә дөрөҫ.\nНиндәй хат алышыу кеүек, йә Булмаһа, бында ошондай уҡ хәл, Уның менән ҡыҙыҡһына башлай кәрәк, Дөрөҫ һорау бирҙе. Үҫеш, һин ҡайҙа уҡыу, хобби. Ул бөтә һүрәтләү анкета - һеҙҙең Өсөн һөйләшеү темаһы. Аныҡ һорауҙар бирҙе, аныҡ һәм Һеҙгә яуап бирербеҙ.\nМин күрҙем, оҡшашлыҡ юҡ тип Бер ваҡытта айырыла.\nӨлкәндәр һәм ваҡыттың ҡәҙерен аңлай. Күп кешеләр эшләй, оператив хәл Көндәлек эше, һорау. Кеше ни тиклем күберәк яҙырға, Күберәк ҡыҙыҡһына отфильтровывать нигә кәрәк, Һин нәмә тураһында ҡыҙыҡлы йәки Ир-егеттәр эҙләгәндә барып сыҡтым. Һеҙгә һорау бирергә тейеш. Шул бүлмәнең бер анкета, ҡыҙыҡһыныу Күрһәтеп, һөйләшеүҙе алып бара нормально Һәм улар. Күп булһа ла, хатта кәрәк Түгел, тип уйлайым, сөнки һеҙ Сухо-тип яуап бирҙе кеше. Бер тапҡыр шулай итеп, унификация Һәм анкета тип көтөргә кәрәк. Ни өсөн анкета ассоциацияһы менән Бергә үҫә алмай.\nТәүҙә уйла: Яҡшы, яҡшы булыр Ине, әгәр мин әйтә башлаған Инем, юҡ.\nБеҙ бындай ҡараш булырға тейеш Түгел тип танылды. Беҙ һәм беҙҙең алға барып булмай.\nКем яуап бирер, тип өндәшә Яуап биреүсе беҙ түгел, тип, Беҙ алға барабыҙ.\nБөтә ҡыҙҙы малайҙы оҡшаған булыуы Мөмкин түгел. Йыш ҡына һеҙҙең менән осрашыуға Бик кеше булды, улар аралашыу Ҡыҙыҡһыныуын күрһәтә. Һәм Образлылыҡ итеп берләшеп ике анкета. Күп ҡыҙ яғынан иғтибар булғас аңланым. Тиндер улар, моғайын, ир-аттан Разрешается ялыуҙар килә. Икенсе яҡтан, бөтә ир-егеткә Ҡапма-ҡаршы енес өсөн яуап Ала алмауы үкенесле. Ул бөтә ауырыуҙар. Энергия заряды бирергә була һәм Бөтә кеше түгел. Ҡайһы бер ҡулланыусылар нисек йәшәй, ҡулланыла. Шулай итеп, кеше күреп һәм Был беҙҙе һығымталар яһарға. Тиҙ арала уларҙың да билдәләне, Таҙа беҙ шул тиклем тиҙерәк сығасаҡ.\nИр-егет түгел мин аңламайым, Һәм беҙ ҡайһы бер сибәр Ҡыҙ менән һөйләшергә тип көтә Шаяртып иғтибарға ала, аҡса.\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, егет, объектив һәм Ҡулланыусылар алһыу күҙлегемде күрмәнеңме төшөрөп биргән. Был хаҡта беҙҙә ҡыҙҙар юҡ. Минеңсә, балалар тарихты белмәй һеҙҙең, Уларҙың ҡасан һәм инвестиция һала, Ә һуңынан үҙ-береһендә зарлана: Бөтәһе лә Мин тотоноп. Ваҡыт, аҡса, һәм ул мөхәббәт. Сук шөкөр, унда күҙҙәрем. Хатта хәҙер иғтибар менән ҡарайбыҙ. Һеҙ был донъяға күрһәтергә тейеш. Эйе, был шәхси мәғлүмәттәр аҙ, Әммә өсөн йәғни һеҙгә файҙалы Булыр, һәм һеҙ был скриншоты Нимәгә килтереүен күрҙек.\nМин түгел, бөтә ҡыҙы МЕНЬ Кәңәш ҡоролған фекер.\nБында шырпы ғына ҡаймаҡ йыйыу Һәм аныҡ миҫал. Ҡасан хәл түгел был һәм Ир-аттың көтөлгән секс тәҡдим Итә, унда, ҡыҙ йоҡлай. Шул саҡта иртән мин яҙған Хәлдә, ҡабул ителде һәм тәҡдимдәр булмаған.\nКомментарий яҙғанда, правдивая история, үҙ тормошо.\nТемалар әҙерләү һәм тормошҡа мөнәсәбәте Һәм башҡа темалар һүтеп.\nКонакрический Осрашыу: сайтында Танышырға, унда\nজানতে পেয়ে, আমি কিভাবে খুঁজে পাবেন\nч онлайн без рулетка был танышыу. ҡыҙы таныштырҙы онлайн башҡа ҡыҙҙар менән һәм бушлай теркәү видеочивать фото теркәлгән бушлай таныша ҡатын-ҡыҙ менән танышырға теләп иғлан 18 ч рулетка ҡыҙ менән танышып бушлай онлайн видео чат өлкәндәр өсөн теркәлгән танышты яңғыҙ танышырға теләй


Ҡырғыҙ, ҡаҙаҡ ерендә төркиҙәрҙең осрашҡаны | Всемирный курултай башкир\nҠырғыҙ, ҡаҙаҡ ерендә төркиҙәрҙең осрашҡаны\nБыл ике халыҡты боронғо тарих, төрки ҡәүеме вәкилдәре булыу ғына түгел, героик, мифик эпостары һаҡланып ҡалыу күренеше лә бәйләй. Бик һирәк милләттәрҙең бөгөн боронғо дәүерҙәге йәшәйешен, донъяға ҡарашын яҡтыртҡан эпосы бар. Ҡырғыҙҙар бөйөк “Манас” әҫәре менән ата-бабалары тарихына, үткәненә мәҙхиә йырлап ҡына ҡалманы, ә фәлсәфәүи эпос аша бар донъяға милләтенең тамыры, ҡеүәте хаҡында хәбәр итте. 2013 йылда “Манас” ЮНЕСКО тарафынан һаҡланған донъя мәҙәниәте ҡомартҡыһы әҫәрҙәре исемлеген тултырҙы. Шундай уҡ мәшһүр әҫәр башҡорттарҙа ла бар – “Урал батыр”! Йәшәү менән Үлемдең төп мәғәнәһе, кешелек ғүмеренең тәрән идеяһы сағылған был эпос әле булһа донъя ғалимдарын һиҫкәндерә, уйландыра. Ҡырғыҙ халҡы – бөйөк эпослы милләт кенә түгел, ә һүҙ сәнғәте өлгөләрен XXI быуатта ла ижад итә алған улын тыуҙырған ҡәүем. Һүҙем атаҡлы Сыңғыҙ Айытматов хаҡында. Ул үҙ заманында башҡорт еренә бер генә тапҡыр килмәне. Башҡортостанда авар Рәсүл Ғамзатов, башҡорт Мостай Кәрим, ҡырғыҙ Сыңғыҙ Айытматов төшкән фото ла һаҡлана. Борон-борондан үҙ-ара тығыҙ бәйләнештә йәшәгән башҡорттар менән ҡырғыҙҙар. Юҡҡа ғына башҡорт халҡының тотош бер ырыуы “Ҡырғыҙ” тип аталмаған.\nКүсмәндәрҙең халыҡ-ара уйындарын ойоштороп та ҡырғыҙҙар башҡа төрки милләттәргә өлгө күрһәтте. Глобалләшеү заманында юлыңды юғалтҡанһың икән, тарихыңа әйләнеп ҡара: ә унда ата-бабалар уҡтан ата, ҡымыҙ бешә, һыбай саба. Унда – халыҡ берҙәмлеге, рухи ҡеүәт, тәбиғи сафлыҡ. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты бер төркөм йәмәғәт эшмәкәрҙәрен Ҡырғыҙстандың Чолпан-Ата ҡалаһында уҙғарыласаҡ Бөтә донъя төрки халыҡтары ҡоролтайына юлға оҙатҡанда бына ошолар хаҡында уйландым мин. Ҡоролтай аппаратының баш белгесе Алһыу Сирғәлинаның милләтебеҙ йөҙөн күрһәтеү ниәтенән делегацияны милли кейемдәргә өҫтөнлөк биреп әҙерләүе, милли музыка ҡоралы, милли һүҙ сәнғәте, милли йәмәғәт ойошмаһы тураһында хәстәрләүе юҡҡа булмаған: Башҡортостан делегацияһы республикабыҙҙы лайыҡлы сағылдырыу өсөн ҡулынан килгәндең барыһын да эшләне. “Гуманизм. Прогресс. Рухиәт” төшөнсәләрен әләм итеп күтәргән Бөтә донъя төрки халыҡтары ҡоролтайы мәҙәни, рухи күперҙәр аша төрки ҡәүемдәрен берҙәмлеккә әйҙәне.\n“Кем балаһы?” тип һорарҙар\nХәйбулла, Баймаҡ, Йылайыр, Ейәнсура районы ир-егеттәре икән тип уйларлыҡ ине сарала, Чолпан-атала, Бишкекта осраған ҡырғыҙҙар! Исемдәре лә ниндәй бит әле – Уланбаҡы, Жумабай, Нурлан, Нурали! Сара ваҡытында ла, Чолпан-атала, Бишкекта йөрөгәндә лә: “Баймаҡтар, хәйбуллалар, йылайырҙар, ейәнсуралар, нишләп йөрөйһөгөҙ бында?”– тип һорарҙай булдыҡ. Үҙҙәрен тотоштарына, ҡиәфәттәренә, әҙәплелектәренә ҡарап, үҙенән-үҙе тарихи боронғолоҡҡа сумып, башҡорт халҡының рухи ҡәрҙәштәрен күреп, күҙ йәштәре әллә ҡайҙан йөрәк түренән һарҡылып сыҡҡандай булды. Улар ҙа башҡорт халҡын бик үҙ итә булып сыҡты. Башҡа делегаттарҙан айырмалы мөнәсәбәт тойолдо.\nСараға донъяның төрлө төбәктәренән төрки ҡәүемдәре йыйылғайны. Бында тәржемәсе лә кәрәкмәне: һәр делегат үҙ телендә һөйләшә һәм бер-береһен аңлай. Мәҙәниәтте, рухиәтте, тарихты, әҙәбиәтте үҫтереүҙе, ошо асмандарҙа төрки милләттәрен бер-береһенә танытыуҙы маҡсат итеп ҡуйған сара барышында башҡорт, ҡырғыҙ, ҡаҙаҡ, нуғай, яҡут, азербайжан, төркмән, төрөк, ҡарағалпаҡ, ҡарайым, ҡумыҡ, татар, алтай, ғағауыз, сыуаш, тыва, уйғыр, үзбәк, шор, хаҡас милләте вәкилдәре үҙҙәренең мәҙәни ҡаҙаныштары, китап сығарыу, телде үҫтереүҙәге эшмәкәрлеге хаҡында һөйләне. Үкенескә ҡаршы, глобалләшеү осоронда телде һаҡлап ҡалыу, йәш быуында уны үҫтереү бик еңелдән түгел икән берәүгә лә. Хатта айырым дәүләт булып ултырған ҡәүемдәргә лә. Әммә һәр кем ҡулынан килгәнсә үҙ халҡының мәҙәниәтен пропагандаларға, халыҡ ижады өлгөләрендә балаларын тәрбиәләргә тырыша. Нуғайҙар, ҡумыҡтар – кеше тупһаһында йәшәгән халыҡ. Уларға әҙәбиәттәрен һаҡлап алып ҡалыу бик ауыр тип аңланым. Шулай ҙа улар үҙ телдәрендә китап сығарып, киң билдәле урыҫ йәнһүрәттәрен тәржемә итеп тарата. Әйткәндәй, араларында әҙәбиәтселәр ҙә юҡ түгел. М. Горький исемендәге Әҙәбиәт институтын тамамлаған Баһауедин Узунаев башҡорт яҙыусыһы Вил Ғүмәровты бик йылы итеп телгә алды. Киң күңелле, аралашыусан, һәр кемгә итәғәтле башҡорт әҙибе уның хәтерендә тик яҡты иҫтәлектәр уята, вафатын ишеткәс, ауыр ҡабул иттем, тине ҡумыҡ яҙыусыһы.\nТыванан килгән ғалимдар башҡорт фәне әһеле Фирҙәүес Хисамитдинованы һорашты, бергә эшләгән осорҙары хаҡында телгә алды.\nҠабарҙа-Балҡар Республикаһының халыҡ артисы, оҫта думбырасы Аpыҫланбәк Солтанбәковтың сығыштарын да халыҡ йылы ҡабул итте. Уларҙың телдәре лә башҡортсаға бик яҡын. Элегерәк нуғай яҙыусыһы Исо Капаевтың Зәки Вәлиди хаҡындағы фекерҙәре тураһында башҡорт матбуғатында яҙып сыҡҡайным инде. Ул бик һоҡланып, башҡорт халҡының донъяға танылған улы, тип ғорурлыҡ менән атаҡлы ғалимдың фәнни ҡаҙаныштарын телгә алғайны. Был сарала ла нуғайҙар менән Зәки Вәлиди хаҡында һөйләшеү сыҡты, нимәһе ҡыҙыҡ, улар уны үҙҙәренеке тип иҫәпләй. Ни тиклем шәхестең эшмәкәрлеге, ҡаҙаныштары ҙурыраҡ була, шул тиклем уның милли асылы хаҡында бәхәс тә йышыраҡ сығалыр, моғайын. Юрматы ырыуы башҡорто хаҡында төрки ҡәүемдәренең һәр береһе: “Ул – беҙҙеке!” – тип әйтһә, һис аптырарға түгел, сөнки ул бик күптәренең тарихын, милли асылын өйрәнгән. Әйткәндәй, нуғайҙар Кавказ тауының бер ҡаяһы “Башкирочка” тип аталыуы хаҡында ла әйтте. Был топонимды ентекләп өйрәнергә кәрәк ине. Юҡҡа ғына әкиәттәргә ингән Ҡаф тауҙың бер үренә башҡорт ҡыҙының атамаһы бирелмәгәндер бит.\nАзербайжандың дәүләткә ҡарамаған милли ойошмалары форумы президенты Рәүеф Зәйни бик оҙаҡ йылдар йәмәғәт ойошмаларына етәкселек итә, үҙ телдәренә башҡа төрки халыҡтарының ижадын, әҙәбиәтен тәржемә итеү эше менән дә ҡыҙыҡһына. Ул уҙған быуат башында йәшәгән азербайжан шағиры Алмас Илдиримдың “Ҡара дастан”ын уҡып ишеттерҙе. Был әҫәрҙә төрки ҡәүемдәре өсөн әсенеү, уларҙың яҙмышы өсөн тәрән хәсрәт ярылып ята. Уны һорап алып, Башҡортостанға ҡайтҡас, тәржемәсе, ҙур ғалим Әхәт Сәлиховтан юлма-юл тәржемә иттереп, шиғри әҫәр итеп эшкәртеп, гәзит уҡыусыларға лә тәҡдим итергә булдым.\nҺис кем белмәй Тәңре тауының йәшен,\nТоман баҫҡан Алтай тауының башын,\nОсорғандар баштан дәүләттең ҡошон,\nБайлығына башын борған заман, һай…\nҠарый төркиҙең кисергән ҡайғыһы яман,\nДүрт тарафҡа таралған төрки ырыуы,\nҺүнгән усаҡ, күсеп киткән ырыуы,\nМоңһоу-моңһоу аға дала йылғаһы,\nҺаҡлай йөрәк эстә өмөт, ғоман, һай…\nҠарый төркиҙең йәшәгән көнө яман,\nАҡ маңлайға ҡара яҙмыш яҙылған,\nЙәйләүҙәрҙә туй-йыйындар боҙолған,\nКилендәрҙең үргән сәсе һүтелгән,\nИҫтә ҡалған илеңә телә аман, һай…\nТауҙан-тауға тейеп оса ыласын,\nҠаяларҙа эҙ ҡалдыра ал ҡандар,\nҒәскәренә әмер бирмәй ил хандар,\nҠайҙа ҡалды Диуар йыҡҡан фармандар,\nХарап булған Бохараһы, баш ҡалаһы,\nҠайғы баҫҡан Сәмәрҡәндте, Ташкентты,\nҮҙе һөйләй, түгә күҙҙән күҙ йәше,\nЮҡ сәсәне, юҡ яҙғаны, шаманы, һай…\nҠазан, башҡорт батҡан, Ҡырым\nМинең ҡыҫыҡ күҙле йәрем юғалған,\nУт күршеләр, бөтәһе лә юғалған,\nСебергә етер микән иман, һай?\nТөрки илдәр бер-беренә таяна,\nҠаҙаҡ, ҡырғыҙ, төркмән, үзбәк атала,\nАзербайжан яныр, эстән тоҡаныр,\nИнә йортоң эске хәле төтөн, һай…\nОрхон шаулар, ятҡан илдәр йәйелмәҫ,\nТарым һыуы тура юлға ҡуйылмаҫ,\nАй, шаулаһа Амударъя, һиҙелмәҫ,\nҺырдаръяла ҡалмағандыр дарман, һай…\nХазар шашыр, хәбәр итер Күренә,\nКүр йылғаһы имгәкләп ағып,\nИҙел илар, Алтын Урҙа хәтеренә,\nАрал үҙе булғандарға ҡайғыра, һай…\nАзербайжан ҡайғыһынан быуылған,\nҺөйгәндәре төрлө яҡҡа ҡыуылған,\nИла, шағир, ила, йортоң таралған,\nҠайҙа ҡумыҙ, ҡайҙа һыныҡ кәмән, һай?..\nҠайҙа бөйөк Ватан – ҡайҙа Туран, һай!..\nАллаға шөкөр, бөгөн заманалар башҡа, төрки ҡәүемдәре үҙ-ара хеҙмәттәшлек итә, аралаша ала.\nЯҡут ҡыҙҙары үҙҙәренең иң төп байрамы Ысыах хаҡында һөйләне, ҡумыҙҙа уйнап ишеттерҙе. Сарала ҡатнашыусылар хатта көлөшөп тә алды: “Мин ҡумыҙсы түгел, әммә мин яҡут”, – тигән һүҙҙәр һәр яҡут милләте вәкиленең ҡумыҙҙа уйнауы хаҡында һөйләй. Александра Трифонова: “Ысыах байрамы – ул ҡояш, муллыҡ менән бәйле байрам. Унда беҙ милли кейемдәребеҙҙә йөрөйбөҙ, ҡымыҙ эсәбеҙ, милли аштарҙан ауыҙ итәбеҙ, ат сабыштарын ҡарайбыҙ. Беҙҙең халыҡ өсөн был иң ҙур байрамдарҙың береһе”, – тине.\nСарала ҡатнашҡан тарихсы Нурислам Ҡалмантаев башҡорттарҙың төрки тарихындағы урыны хаҡында һөйләһә, “Киске Өфө” гәзитенең баш мөхәррире, “Ағинәй” йәмәғәт ойошмаһы етәксеһе Гөлфиә Янбаева ағинәйлек сифаттары тураһында, был хәрәкәттең республикала киң йәйелдерелеүе хаҡында ҡатнашыусыларға ғына түгел, ҡырғыҙ, ҡаҙаҡ телевидениеһына, радиоһына ла еткерҙе. Нурислам Мирхәйҙәр улы Башҡортостан вәкиле булараҡ, сараның дауамында ҡатнашыу өсөн Алматыға юлланды.\n“Урал батыр” менән “Манас”\nБөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты, Башҡортостан, Рәсәй Яҙыусылар союзы ағзаһы булараҡ та, телмәремдә тап әҙәби, рухи бәйләнештәр хаҡында һүҙ алып барҙым. Эйе, совет осоронда милли әҙәбиәттәр урыҫ теленә, үҙ-ара тәржемә ителгән, әммә бөгөн был сәнғәт институт ының эшмәкәрлеге бер ни тиклем һүлпәнәйә төшкән. Шуға ҡарамаҫтан, эш бара, антологиялар сыға тора. Ә беҙ, үҙ сиратыбыҙҙа, был эште әүҙемләштереп ебәрергә бурыслыбыҙ.\nСараны ойошторған ҡырғыҙҙар алдында йөҙөм шул тиклем яҡты булды: бер башҡорттар ғына уларҙың бөйөк “Манас”ын башҡортсаға тәржемә итеп, бүләк итеп алып килгән. Был эште атҡарып сыҡҡан Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты ғалимдарына сикһеҙ рәхмәтлебеҙ. Ул китап ҡырғыҙ һәм башҡорт телдәрендә быйыл нәшер ителде. Әйткәндәй, 2013 йылда ЮНЕСКО-ның матди булмаған мәҙәни мираҫтар исемлегенә индерелгән был иртәк башҡорт теленә беренсе тапҡыр тәржемә ителә. Ҡырғыҙҙар араһында “Манас”тың күп версиялары һәм варианттары бар. Тәржемә өсөн мәшһүр аҡын Биксолтан Жакиев тарафынан эшкәртелеп рәсми рәүештә ҡанунлаштырылған тексы алынған.\nҠырғыҙҙар – теле, дине, ғөрөф-ғәҙәте буйынса башҡорттарға яҡын, ҡәрҙәш халыҡ. Был хаҡта алдан да телгә алғайным инде. Шуға күрә боронғо исемдәрҙә, аш-һыуҙа, йолаларҙа, ғөрөф-ғәҙәттә уртаҡлыҡтарыбыҙ күп. Был уртаҡлыҡ ике туғандаш халыҡ эпостарының геройҙарына, сюжетына хас: ҡырғыҙҙарҙың Манас батыры, Урал батыр кеүек, азатлыҡ йырсыһы, халыҡ мәнфәғәттәрен яҡлаған ил ағаһы. Иртәктә, үҙаллылыҡ, ил, ҡәүем өсөн көрәштән тыш, ҡырғыҙ халҡының көнкүреше, ғөрөф-ғәҙәте, йолалары, хәрби оҫталығы, медицинаһы, донъя һәм кешелек тураһында фәлсәфәүи ҡараштары, әҙәмдең граждан булараҡ йәмғиәттәге урыны һәм бурысы, ғаилә мөнәсәбәттәре, әхлаҡ ҡағиҙәләре, ҡоллоҡ һәм азатлыҡ тураһында уйланыуҙары сағылған.\n“Әҫәрҙең лексикаһы бик ҡыҙыҡлы, мәҫәлән, беҙ унда найҙа (һөңгө), ейеү (ашау), ҡаһһар (асыуланыусы), ут (үлән), пул (аҡса), ашлау (һаплау), үргеү (батырайыу), ҡарый (ҡарт) һ.б. дөйөм төрки һүҙҙәр менән танышабыҙ”, – тип яҙған баш һүҙендә ғалимдар З. Сиражетдинова, Г. Хөсәйенова, Н. Хөббөтдинова, А. Хәкимйәнова, Г. Юлдыбаева. Ҙур эш башҡарылған, йәмәғәт! Гуманитар фәндәр белгестәре һәм төрки халыҡтарҙың рухи мәҙәниәте менән ҡыҙыҡһынған киң ҡатлам уҡыусылар өсөн генә түгел, ғөмүмән, йәшәйеш асылын өйрәнергә теләгәндәр өсөн дә ҡыҙыҡлы булыр был фәлсәфәүи иртәк.\nЭлектән ҡаҙаҡтар, ҡырғыҙҙар башҡорттарҙы иштәк тип йөрөткән. Әйткәндәй, “Манас”та ла был хаҡта әйтелгән юлдар бар. Әҫәрҙең бер өлөшөндәге төп геройҙы донъяға килтереүсе, йәғни Сыйырҙың әсәһе – ул Болғарҙың иштәк ханының ҡыҙы, тиелә. Борон-борондан үҙ-ара ҡатнашып йәшәгән ике халыҡтың боронғо әҫәрҙәрендәге уртаҡлыҡтар ҙа күп нәмә хаҡында һөйләй. “Урал батыр”ҙы ла беҙ донъя кимәленә сығарырға тейешбеҙ, ЮНЕСКО-ның матди булмаған мәҙәни мираҫтар исемлегенә индереүҙе лә хәстәрләйбеҙ. Аллаһы Тәғәлә насип итеп, был яҡты көндәрҙе лә күрергә яҙһын!\nТөрки халыҡтарының антологияһын булдырыу хаҡындағы фекерҙе лә делегаттар хуплап ҡаршы алды. Ҡайтҡас уҡ был эшкә тотонорға теләүселәр барлығы ла асыҡланды. Иң мөһиме – эш барһын! Ижад туҡтамаһын, мәҙәни бәйләнештәр нығынһын!\nҠурай менән Артурҙың таң ҡалдырғаны\nҠурай хаҡында әллә күпме һөйләргә, әллә күпме уға дан йырларға була, әммә моңон ишетмәйенсә, уның ниндәй ҡөҙрәткә эйә булыуын аңлап, тойоп булмай, минеңсә. Башҡортостандың Ҡурайсылар союзы рәйесе, З. Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһы уҡытыусыһы Артур Ғайсаровтың сығышын көслө алҡыштар менән ҡаршы алдылар. Ҡулына ҡурайҙы алып, уйнап ҡарарға тырышыусылар ҙа булды. Әммә күрер күҙгә ябай ғына күренгән был моң эйәһенә башҡорт ҡына йән өрә ала, күрәһең. Ҡәрҙәш халыҡтарҙың бер сәнғәт әһеле, халыҡ артисы, Тәтешле башҡорто Салауат Фәтхетдинов әйтмешләй, башҡорт халыҡ йырын йырлар өсөн башҡорт булырға кәрәк. Ҡурайға моң тулһын өсөн уны ҡулға алған кешелә лә башҡорт ҡаны ағырға тейештер, күрәһең. Артур Борхан улы ҡурайҙа уйнағанда башҡа милләт ҡатын-ҡыҙҙары күҙ йәштәренә ирек бирҙе. “Урал”, “Салауат маршы”, “Сыбай ҡашҡа” кеүек халыҡ көйҙәре бер кемде лә битараф ҡалдырманы. Ҡурай хаҡында итәғәтле итеп киң мәғлүмәт биргән Артур Ғайсаровтың Ҡурайсылар союзына етәкселек итеүенә лә ҡыуандым. Әйткәндәй, уны үзбәк, азербайжан ҡәрҙәштәр үҙҙәренә сығыш яһарға, уҡытырға ла саҡырҙы. Ҡурай темаһына, уға патент алыу хаҡындағы һөйләшеүҙәргә яңынан ҡайтырбыҙ әле.\nҺин моңланған саҡта\nЙөҙөм бөртөк йәшкә сыланды.\nҺин булмаhаң, йырhыҙ ҡалам тиеп,\nҺиндәй бәхетемә ҡыуандым!!!\nЫссыҡкүл, Ҡыял, этномәҙәниәт\nҠырғыҙҙарҙың эҫе күле хаҡында ишетеп белә инем, әммә барып күргәс, ысыҡтай саф, тау шишмәләре, йылғалары менән һуғарылған, диңгеҙ кимәленән 1609 километр бейеклектә ятҡан был һыу ятҡылығы ысын мәғәнәһендә тәү ҡараштан уҡ үҙенә ғашиҡ итә. Ниндәйҙер бер мөғжизә менәнме, әллә ҡырғыҙҙарҙың илтифаты менәнме, әллә Аллаһы Тәғәлә ҡөҙрәте менәнме – көнбайыштан көнсығышҡа – 182, ә көньяҡтан төньяҡҡа 58 километрға һуҙылған күл, әйтерһең, үҙе бер боронғолоҡ өлгөһө булып саф килеш һаҡланған, үҙендә ҡырғыҙҙың саф күңел донъяһын сағылдыра.\nБишкекта Манасҡа бер нисә һәйкәл ҡуйылған. Төп майҙанда урынлашҡанына ҡаршы мәшһүр Сыңғыҙ Айытматовтың һәйкәле лә тора. Бөтә донъяға маңҡортлоҡ хаҡында хәбәр иткән ҡырғыҙ яҙыусыһы милләттең асылы тамырына, теленә, рухиәтенә бәйле булыуы хаҡында төплө һүҙен әйтеп китте.\nБишкекта “Ҡыял” тип аталған халыҡ һынлы сәнғәт кәсептәренең художество милли берләшмәһе бар. Был ҡалала булырға тура килһә, мотлаҡ барып ҡарағыҙ. Унда ҡырғыҙ халҡының бөтә милли кейемдәре, кейеҙҙән, тиренән, күндән эшләнгән көндәлек кәрәк-ярағы һатыла. Хаҡтарҙың осһоҙлоғо бер булһа, икенсенән, таң ҡалдырғаны – әллә ниндәй ҙур майҙан биләп ултырған милли тауарҙар баҙарын бер ниндәй һалым ойошмалары ла, шәхси алыпһатарҙар ҙа эҙәрлекләмәй. Киреһенсә, бында ҡырғыҙ этномәҙәни кейемдәре, кәрәк-яраҡ киңерәк таралһын өсөн бар шарттар ҙа тыуҙырылған.\nАлда әйткәнемсә, сарала бик күп төрки милләттәр ҡатнашты. Ҡумыҡтарға, шорҙарға, нуғайҙарға ҡарап, әлдә беҙҙең республикабыҙ бар, тип ҡыуандым. Телебеҙ, матбуғат хаҡында даими бәхәстәр сығып тороуы ла, ситтән ҡарағанда, ирекле фекерләү, мөмкинлектәр хаҡында һөйләй ул.\nШул уҡ ваҡытта ят мәҙәниәт тә беҙҙең халыҡҡа насар йоғонто яһамай ҡалмаған. Сарала эскән, тартҡан, яман ҡылыҡтары менән ойоштороусыларҙы, ҡатнашыусыларҙы бимазалатҡан бер кеше лә булманы. Эйе, бер мәл ҡаҙаҡтарҙы ла, ҡырғыҙҙарҙы ла эскелек тигән яман ғәҙәт йонсотҡан ул, әммә беҙҙәге кеүек тотош быуын алкоголдән ҡырылған халыҡ тағы ҡайҙа бар икән, тип йән әрнене. Үҙ йолаларыбыҙ, үҙ асылыбыҙ, тарихыбыҙ мөхитенә сумып йәшәүгә ни етә! Йәштәргә өмөт ҙур! Бөтөнләй хәмер тигәндең ни икәнен дә белмәгән, иманлы, рухлы, уҡымышлы быуын үҫеп сыҡты. Элекке бер шиғырымды үҙгәртеп, ошолай тип әйткем килде:\nАңлай микән ҡырғыҙ халҡы\nУлар тойоп йәшәй илдә\nТелдәре лә ирекле ҡош\nҮҙ исемен яҙа халыҡ\nЙырламайҙар кеше йырын,\nЯт таҡмаҡҡа баҫмайҙар!\nҺәр бер ҡапҡа шаҡыусыға\nИшекте лә асмайҙар.\nҠаҙандар ҙа аҫмайҙар!..\nЭй, рәхәттер инде илең\nБулмағас йөҙ ямаулы.\nМәркәзеңдә һәр бер һүҙең\nБулмағас һис ҡамаулы…\nҠырғыҙстанда башланған сара Ҡаҙағстандың Алматы, Астана ҡалаларында дауам итте. Унда Башҡортостан делегацияһы исеменән тарихсы Нурислам Ҡалмантаев ҡатнашты.\nДонъя цивилизацияһының үҫешенә төрки донъяһының индергән өлөшө баһалап бөткөһөҙ. Был хаҡта беҙгә Башҡорт дәүләт университетында уҡығанда күренекле ғалим, һоҡланғыс шәхес Роберт Байымов та йыш ҡабатлай торғайны. Ул: “Донъяның бөтә асыштары, яңылыҡтары башта төрки донъяһында, Шәреҡтә, Азияла булған, Европала уның шаңдауы яңғыраған”, – тип ҡабатлай ине. Заманында иҫке төрки теле менән нисәмә төрки халыҡ үҙ-ара аралашҡан. Төрки ҡәүемдәре тотош Ер шарын берләштереп, донъя мәҙәниәте үҫешенә, иҡтисады бәйләнештәргә тәрән йоғонто яһаған. Бына ошолар хаҡында һүҙ барҙы ике дәүләт ерлегендә үткән сарала. Бөгөн донъяла 160 миллион төрки ҡәүеме вәкилдәре йәшәй. Киләсәктә кешелектең үҫеше өсөн мәҙәни, рухи күперҙәрҙе нығытып, гуманизм әләмен күтәреп ижад итергә һөйләште төркиҙәр.\nБөтә донъя төрки ҡоролтайының эксперт советында тәбрикләү һүҙе менән “Күсмәндәр мәҙәниәтен һаҡлау” ойошмаһы етәксеһе Талғат Абдижаппаров, азербайжан халҡы вәкиле Эльдар Исмаилов, билдәле төркиәтсе Акчам Зеки, Ҡырғыҙ-татар дуҫлыҡ һәм хеҙмәттәшлек йәмғиәте президенты Хәбибулла Ғәзизов, “International Turks Games” бөтә донъя этноспорт комитеты етәксеһе Руслан Ашымканов төрки ҡәүемдәре уйындары хаҡында һүҙ алып барған. Талғат Абдижаппаров номадизм идеяһы, Ҡаҙағстан ерлегендә 200 гектарлыҡ ерҙә төрки халыҡтары ауылдары булдырыу тураһындағы ил Президенты Нурсолтан Назарбаевтың теләген еткергән.\n– Башҡорт халҡының тарихы, төрки донъяһында тотҡан урыны тураһында һөйләнем. Төркиҙәр ауылында башҡорт йорто була икән, тип уйлағайным, улай түгел, тотош башҡорт ауылын ҡуйырға ниәт тота ҡаҙаҡ ҡәрҙәштәр. Шуға күрә, хөрмәтле милләттәштәр, халҡыбыҙҙы донъя кимәлендә танытыу өсөн көс һалаһы бар. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы менән берлектә беҙ был ғәмәлде лә атҡарып сығырбыҙ, тип ышанам, – тине Нурислам Мирхәйҙәр улы. Ул шулай уҡ Астанала үткән “Экспо-2017” форумында донъя халыҡтарының да төркиҙәр менән яҡындан танышыуы тураһында хәбәр итте.\n« В Москве отпразднуют сабантуй 22 июля\nУчастников Йыйына ждет конный биатлон и старинная игра кочевников Ылак »


Һыналған, ләкин һынмаған » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Иман » Һыналған, ләкин һынмаған\nҺыналған, ләкин һынмаған 27.04.2018 // Иман\nНурын юғалтмаған зәңгәр күҙҙәр, яғымлы йөҙ, зиһен яҡтылығы... Кесе Буҙат ауылынан 92 йәшлек Мөнирә инәй Әхтәмова менән һөйләшкәндә уның һәр яҡлап күркәмлегенә һоҡланып бөтә алманым. Ихлас күңелдән үткән тормошон, хәтирәләрен барлай, шул ыңғайҙа етеҙ рәүештә тиҫбе тарта. Хәрәкәттә – бәрәкәт тигән аҡылдың йәнә бер сағылышы был.\n...Ғаиләлә биш бала үҫә. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, көндәрҙең береһендә улар әсәйһеҙ ҡала. Аталары Ғәзизйән тырыш, егәрле уҙаман була. Әммә уға ауыр йылдарҙа бәләкәй балаларҙы яңғыҙ тәрбиәләү ауырға төшә. Туғандары иргә Тәслимә исемле һылыуҙы димләй. Кескәй балаларҙы йәлләгәнгәме, әллә Ғәзизйәндең донъя көтөрҙәй булдыҡлы ир икәнен белгәнгәме, ҡыҙ ризалаша. Артабан ғаиләлә тағы ла биш бала тыуа. 1925 йылда донъяға килгән Мөнирә – шуларҙың иң өлкәне.\nҘур ғаиләне туйындырыу өсөн Ғәзизйән бар көсөн һалып эшләй. Әммә ул осорҙа, мәғлүм булыуынса, “халыҡ дошманы” тигән ҡара мөһөр әллә күпме аҫыл затыбыҙҙың башына етә, тормоштарын пыран-заран килтерә. Хәлле йәшәгән Ғәзизйәнде лә шундай яҙмыш көтә. Һөҙөмтәлә Тәслимә балалары менән яңғыҙ тороп ҡала.\nБөйөк Ватан һуғышы башланғас, Мөнирәне Силәбе өлкәһенә ағас әҙерләүгә ебәрәләр.\n– Ибрай, Айтуған ауылдарынан биш ҡыҙ һәм ике егет инек, – тип хәтерләй инәй. – Шарттар насар. Ҡыш айырыуса ауыр була торғайны. Өҫтә – иҫке кейем, аяҡта – туҙған сабата. Биргән ризыҡтары ауыҙға ҡапҡыһыҙ булһа ла, ашайбыҙ. Ауыр хеҙмәт ныҡ йонсотоп, бөтөн көсөбөҙҙө ала ине.\nТүҙмәйенсә, бер нисә егет һәм ҡыҙ ҡасырға булдыҡ. Йәйәүләп ниндәйҙер станцияға тиклем бик оҙаҡ барҙыҡ. Унда тауар вагонына ултырҙыҡ. Ас булғанға һәм ныҡ арығанға күрәлер инде, шунда уҡ йоҡлап киткәнбеҙ. Горький ҡалаһы станцияһында милиционерҙарҙың төрткөләүенә уянып киттек. Һорау алыу башланды. Аҙаҡ беҙҙе төрмәгә яптылар. Бер ай тотҡонлоҡта булғандан һуң тыуған яғыбыҙға юлландыҡ.\nЛәкин тылдағыларҙы ла һуғыш аямай. Мөнирәләрҙең тыуған йорто юҡ. Яҡындары бер туғандарынан икенсеһенә күсеп көн күрә. Кесе Буҙат ауылынан Исмәғил Яппаров кейәүгә сығырға тәҡдим яһағас, Мөнирә ризалаша. Ир Тоцк ҡалаһында һуғышҡа әҙерлек үткән була, ләкин үҙен сәләмәтлегенә бәйле фронтҡа алмайҙар. Йәш ғаиләлә бер-бер артлы биш бала донъяға килә, әммә береһенең ғүмере үтә иртә өҙөлә. Ире менән дә ете генә йыл йәшәп өлгөрә Мөнирә: ауырыуынан төҙәлә алмаған Исмәғил 1952 йылда баҡыйлыҡҡа күсә.\nҠатын колхозда төрлө эштә йөрөй. Балалары Нәзирә, Минетдин, Фәрит, Рәшит әсәләренә ҡулдан килгәнсә ярҙамлаша. Әсәһе Тәслимә лә ғаиләгә ныҡлы терәк-таяныс була.\n– Ғәжәп түҙемле ине ҡәҙерлем, – ти Мөнирә инәй. – Оҫта ҡуллы ла булды. Мине аҡыллы кәңәштәренән айырманы. Аллаһ Тәғәләнең барлығына һәм берлегенә ышаныуы йәшәү көсө биргәндер уға, рухын нығытҡандыр. Беҙҙе лә дин ҡанундары нигеҙендә тәрбиәләне. Ғүмеренең һуңғы көнөнә тиклем, ә ул 107 йәшкә етте, биш тапҡыр намаҙын ҡалдырманы. Өлөшөнә төшкән барлыҡ һынауҙарҙы ҙур сабырлыҡ менән үткәрҙе әсәйем. Берәүгә лә ҡыйынлыҡ килтермәне, кешеләргә гелән изгелек ҡылды. Ошондай йәшәү өлгөһө, ҡиммәтле һабағы өсөн рәхмәтем сикһеҙ ҡәҙерлемә.\nМөнирә инәй менән беҙ Буҙат ауылында йәшәгән улы Минетдин Яппаровтың өйөндә осраштыҡ. Ул балаларында, ейән-ейәнсәрҙәрендә йыш ҡунаҡ була, һәр саҡ хәрәкәттә. Туҡһан йәштән уҙһа ла, үҙен гелән яҡшы хис итә, эшһеҙ ултыра алмай: ҡыш ҡулынан бәйләме төшмәй, йәйгеһен иһә дарыу үләндәре, емеш-еләк йыйырға ярата.\nҺәр көндө намаҙҙан, Ҡөрьән сүрәләренән башлай Мөнирә инәй. Дини китаптарҙы, шулай уҡ район, республика гәзиттәрен яратып уҡый, илдәге, төбәгебеҙҙәге хәл-ваҡиғалар менән һәр саҡ хәбәрҙар.\nАвтор: Мөнирә ӘҺЛИУЛЛИНА.