"Киске Өфө" гәзите - Tәрбиә һәм үҙаллы белем алыу - Башҡорт форумдары\nАвтор темы: Ishtak , июля 29 2009 12:19\n"Киске Өфө"лә беҙҙен халыҡ өсөн файҙалы һәм бик тәрән уйланган фекерҙәр бар.\nБыл һандағы "Дөрөҫ уйларға өйрән - үҙ-үҙенде үҙгәртеүҙең тәүге басҡысы ошо" статьяһын кабат уҡып ҡарагыҙ әле.\nОтправлено 08 Сентябрь 2009 - 03:52\nДӘҮЛӘТБАЙ, БАЙДӘҮЛӘТ, ИШДӘҮЛӘТ –\nбыл исемдәрҙә халҡыбыҙҙың хыялы сағыла...\nБаймаҡ районының Темәс ауылында йәшәүсе Илсур Ирназаров үҙенең шәжәрәһен төҙөгән. Унда 1200-гә яҡын кеше теркәлгән һәм Ирназаровтарҙың нәҫел осо Темәс батырға, Морат Ҡашҡаға, Таулыҡай Сураҡовтарға барып тоташа. Илсурҙың был шәжәрәне төҙөр өсөн ни тиклем көс түккәнлеге лә күренеп тора. Төрлө архивтарҙы, ундағы ревизия мәғлүмәттәренән тыш, башҡа тарихи сығанаҡтарҙы, башҡа ырыуҙарҙың, заттарҙың, араларҙың шәжәрәләрен, зыяраттарҙағы ҡәбер ташы яҙыуҙарын да өйрәнә ул. Етмәһә, ул йәш сағында ҡазаға тарып, бына нисә йыл инде инвалид коляскаһында ултыра. Тормошоноң тап ошондай ауыр мәлендә рухи һынылыш кисерә Илсур. Вайымһыҙыраҡ үткәргән үҫмер сағын иҫенә төшөрөп, үҙенә тәбиғәт тарафынан бирелгән мөмкинлектәрҙең ҡулдан ысҡыныуына үкенес тә белдерә. Уның ҡарауы, бөгөн ул тулы ҡанлы әүҙем тормош менән йәшәй. Интернет селтәре аша илдә һәм донъяла барған барлыҡ ваҡиғалар менән танышып бара, төрлө форумдарҙа ҡатнашып, төрлө ваҡиғаларға үҙенең мөнәсәбәтен белдерә. Милләтебеҙҙең киләсәк яҙмышы өсөн уғата борсолоп, оло хәстәрҙәр, идеялар менән янып йәшәй ул. Түбәндә ул үҙенең донъя, сәйәсәт, милләт яҙмышы хаҡындағы фекерҙәре менән уртаҡлаша. Һүҙ - Илсур Ирназаровҡа.\nШәжәрә - милләт сере\nТарихи хәтер ебе өҙөлөүендә, милли аңыбыҙ юғалыуында үҙ шәжәрәләребеҙҙе онотоу, уны һанламау сәбәбе лә бар. Шәжәрә борон-борондан халыҡтың иң ҙур байлығы, сере, милләтте тулы ҡанлы итеп йәшәтеүсе йәшерен мәғлүмәт һаналған. Ырыуҙың, заттың, араның шәжәрәһенә тик бер-ике кеше генә ҡулы менән ҡағылырға, уның буйынса эш итергә хаҡы булған. Бөгөн иһә шәжәрәнең әһәмиәте шул тиклем тарайҙы, беҙ уны үҙебеҙҙең атай-олатайҙарыбыҙҙы, зат-нәҫелебеҙҙе, туғандарыбыҙҙы белергә ярҙам итеүсе әсбап итеп кенә күрәбеҙ. Милләтебеҙ киренән сифат яғынан күтәрелеп, тулы ҡанлы тормош менән йәшәп китһен өсөн шәжәрәләребеҙҙең элекке әһәмиәтен ҡайтарыу фарыз. Элек шәжәрәгә ҡарап эш итеүсе ҡанбабалар, һуңынан дин әһелдәре, ишандар ике батырҙың ғаиләһендә яңы тыуған ҡыҙ менән ир баланың ҡолағын тешләтеп, мәһәр малын шунда уҡ түләтеп тә ҡуйған. Был ни өсөн шулай эшләнгән һуң? Ҡыҙ менән егет бәлиғ булыу йәшенә еткәнсе, мәһәр өсөн бирелгән мал унлата артып киткән һәм, егет кеше ҡыҙҙы кәләш итеп алыуҙан баш тартҡан осраҡта, мәһәр хаҡын артҡан башынса ҡайтарырға мәжбүр ителгән. Был осраҡта инде егеткә сәңгелдәктә үк йәрәшкән кәләшенә өйләнеүҙән башҡа сара ҡалмаған.\nБеҙҙә иһә һуңғы ваҡытта егеттәребеҙҙең өйләнеү, донъя ҡороу теләге үтә һүлпән. Был осраҡта инде ҡыҙҙарыбыҙға ҡыйыуыраҡ булырға тура килә. Мин, ҡыҙҙарыбыҙ егеттәргә үҙҙәре бәйләнә, тип әйтмәйем, әммә күп осраҡта өйләнешеүгә инициатива ҡыҙҙар яғынан килгәнен дә беләм. Элегерәк киреһенсә булған. Үткәндә бер ағай менән һөйләшеп киттек. Ул миңә: "Уй, ҡустым, арбала ултырһаң да, өйләнгәнһең икән", - ти. Мин уға: "Эйе, өйләндем шул, ә һин, ағай, нишләп өйләнмәйһең һуң?" - тинем. "Эй, өйләнер инем дә ул, хәҙер өйләнерлек йүнле ҡыҙҙар бармы һуң?" - ти теге. "Үҙеңдең йүнең булһа, йүнлеләре табыла инде. Һин илле йәшеңә етеп барғансы, шуны аңламайһыңмы ни? Ҡыҙҙар бығаса һине көтөп ултырмай инде. Һинең йәшеңдәге ҡыҙҙар күптән инде бер нисә балаға әсәй булып, ҡайһылары өләсәй ҙә булып өлгөргән. Ә һин һаман да йүнле ҡыҙҙар юҡ, тиһең...", - тип тегене бешеп һалдым. Эйе, бөгөн 30-35 йәшлек ҡыҙҙарыбыҙ кейәүгә сыға алмай йөрөй икән, мин быны ир-егеттәрҙең бешәлкәһеҙ булыуынан күрәм.\nШәжәрә - ул милләттең, ырыу-араның йәшерен сере, шуға күрә шәжәрәләргә конкурс үткәреү менән дә тулыһынса ризалашып бөтмәйем. Халҡыбыҙҙың үҙ тамырҙарын юллап, шәжәрәләрен төҙөүе яҡшы күренеш, әлбиттә, был бигерәк тә милли асылынан тайпылып, ассимиляцияға дусар булған милләттәштәребеҙ өсөн кәрәк. Әммә был эш башҡаларға күрһәтеп эшләнергә, кампания төҫө алырға тейеш түгелдер. Сөнки кампания булған урында яһалмалыҡ, "показуха" башлана.\nӘле мин үҙебеҙҙең шәжәрәнең компьютер вариантын эшләнем, ҡатыным Гүзәл менән ҡағыҙға ла төшөрҙөк. Беҙҙең нәҫелгә ҡараған күптәр минән шәжәрәбеҙҙең әҙер электрон вариантын һорай. Тик мин уларҙың береһенә лә бирмәйем. Йәлләгән, ҡыҙғанған өсөн түгел, шәжәрәнең шулай еңел генә ҡулдан-ҡулға тапшырылмай торған хазина икәнен белгәнгә күрә. Мин шәжәрәнең ҡағыҙға яҙып, кешегә һөйләп булмай торған серҙәре барлығын да беләм.\nБеҙҙең милләттең генетик потенциалы иҫ китмәле ҙур. Ул әле йоҡо хәлендә һәм ул көстө уятырға кәрәк. Милләтте һаҡлау, үҫтереү буйынса төрлөсә фекер йөрөтәбеҙ, тарихыбыҙҙы өйрәнәбеҙ, ҡайһы саҡ бер сиктән икенсе сиккә һуғылабыҙ. Шул уҡ ваҡытта милләтебеҙҙе һаҡлай торған көстөң, сараның, ысулдың үҙебеҙҙә ятҡанын аңлауҙан алыҫ торабыҙ. Һәр кем үҙ урынында үҙенең бурысын намыҫлы итеп үтәһә лә беҙ алға китә аласаҡбыҙ. Әгәр ҙә шул көстө уятһаҡ, ғөрөф-ғәҙәттәребеҙҙе лә, телебеҙҙе лә аяҡҡа баҫтырып, быға тиклем юғалтҡан ерҙәребеҙҙе лә кире ҡайтара аласаҡбыҙ.\nӘле күп кенә милләттәштәребеҙ дингә ҡайта башланы. Иншалла, бик һуңлап булһа ла был юлға баҫтыҡ. Һуңлап, тиеүем, шунан, кешелек хәҙер инде мәғлүмәт быуаты һаналған егерме беренсе быуатҡа аяҡ баҫты. Шул уҡ ваҡытта дингә ҡайтыуыбыҙҙың кире яҡтарын да танымай булдыра алмайбыҙ. Сөнки дин милләтте айырмай һәм дин тотҡан үзбәккә ҡарағанда, миңә дин юлында тормаған милләттәшем күпкә яҡыныраҡ. Шул уҡ ваҡытта әзербайжандар, үзбәктәр, курдтар беҙҙең ергә килеп, ер алып, иген сәсеп, мал үрсетеп ята. Улар ҙа мосолман, мин дә мосолман, беҙ бер-беребеҙгә ярҙам итергә тейешбеҙ һымаҡ, әммә мин был хәлгә риза түгел. Беҙ совет осоронда Урта Азияла йәшәгән милләттәштәребеҙҙең, донъялар үҙгәргәс, нисек итеп ул илдәрҙән ҡыуылып ҡайтҡанын да яҡшы беләбеҙ. Үзбәктәр, мәҫәлән, үҙҙәрендә йәшәгән башҡорттарҙың өйҙәренә "Беҙҙең илдән китегеҙ", тигән хат ҡына ебәргәндәр. Уларға хатта фатирҙарын һатырға йә алмаштырырға мөмкинлек тә бирмәгәндәр. Миңә сит яҡтан килгән мосолмандарҙың үҙ-үҙҙәрен тотошо һәм беҙҙең халыҡҡа ҡарата һауалы ҡарашы оҡшамай. Уларҙың күбеһе Ислам динле булһа ла, мосолман түгел, сөнки улар итәк аҫтынан араҡыһын да, наркотигын да һата. Шул уҡ ваҡытта ауылда мал тотоп ҡына йәшәгән динһеҙ башҡортом күпкә мосолманыраҡ икәнен дә беләм.\nБеҙ ХХ быуатта тарихи хәтеребеҙ ебе өҙөлөп, милләтебеҙҙең элекке булмышын юғалттыҡ. Уның урынына ялған мәҙәниәт милләтебеҙ эсенә эркелеп килә һәм беҙҙе икенсе сифат менән әүәләй. Бөгөн беҙҙең милләткә телевизорҙан күрһәтелгәндән 99 процент мәғлүмәт бөтөнләй кәрәкмәй. Был беҙҙең ғәйеп түгел, бәләбеҙ. Һәр айырым кеше, шәхес аҡылға ултырғансы, бик күп хаталар яһай. Урта йәшкә еткәс, үҙенең хаталарын аңлай, уларҙы ҡабатламаҫҡа тырыша. Әммә ул хаталары кешене ғүмере буйына ебәрмәй тота, оҙата килә. Уларҙы төҙәтеп тә, ҡотолоп та булмай. Быны мин үҙемдән сығып әйтәм: әгәр ҙә минең бөгөнгө аҡылым менән теге мәлдәге һаулығым булһа, әллә ниҙәр эшләр инем. Иң беренсе нәүбәттә, сит ил телдәрен өйрәнер, үҙемә иң кәрәкле тип һанаған һөнәремде үҙләштерер инем.\nБөгөн аҡылы камил, үҙе айыҡ ир кешегә кешесә йәшәр өсөн бер ниндәй ҙә ҡыйынлыҡ юҡ. Беҙҙең ир-атта мин-минлек сифаты хаттин ашҡан. Милләтебеҙ яңы сифатҡа күтәрелһен, тиһәк, иң тәүҙә беҙгә, ирҙәргә, ир булып өйрәнергә кәрәк. Ни өсөн ҡыҙҙар, ҡатындар боҙола? Ысын ир-аттар булмаған өсөн. "Ир хәстәрле булһа, ҡатын таҫтарлы булыр", тип әйтелә халыҡ мәҡәлендә лә.\nБеҙҙең милләт эшлекле, тырыш. Быны мин үҙебеҙҙең атайҙарҙан, ағайҙарҙан алып әйтәм. Элек, колхоз бар сағында, улар таңғы алтыла өйҙән сығып китеп, төнгө ун икелә эштән ҡайталар ине. Улар хеҙмәтенең файҙалы эш коэффициенты бик юғары булды, тип әйтмәйем, асылда, улар бушҡа эшләне. Образлы итеп әйткәндә, улар һауған һөттөң ҡаймағын башҡалар һөҙөп ултырҙы. Бөгөн беҙҙең ҡыҙ-ҡатындарыбыҙ донъя картаһында сәтәкәй хәтлем дә булмаған Италияға барып, ундағы байҙарға бил бөгә. Ул илдең бер ниндәй файҙалы ҡаҙылма байлығы юҡ, төп байлыҡтары - диңгеҙ ҙә, әфлисун, пицца. Ни өсөн нәфис заттарыбыҙ унда бара һуң? Билдәле, аҡса эшләп, ғаиләһен нисек булһа ла аҫырар өсөн. Дөрөҫөрәге, ир-егеттәребеҙҙең ысын ир-ат була белмәгәне өсөн. Ир-егеттәр үҙ еребеҙҙәге байлыҡты үҙләштереп, таба алмаған аҡсаны улар ана шундай түбәнселеккә төшөп булһа ла, илгә, ғаиләһенә алып ҡайта. Ғәрлегеңдән ятып үлерлек бит.\nТағы ла. Үҙебеҙҙең ир-егеттәребеҙ ҡатын-ҡыҙҙарҙы ҡыҙғана белһен ине. Бына мин креслола ултырам һәм үҙебеҙҙең башҡорт ҡыҙҙарын башҡа милләт кешеләре менән күрһәм, ҡаным ҡайнай башлай. Беҙҙең ҡыҙҙар һылыулығы, һөйкөмлөгө, эшлеклеге, кешелеклеге йәһәтенән иҫ китерлек бит. Ә беҙ уларҙы баһалай белмәйбеҙ.\nБер атҡанда - өс ҡуян\nБеҙгә бөткән ауылдарҙы киренән тергеҙергә кәрәк. Ошо Темәс янында ғына Ҡоштүбә, Һәүәнәк, Ҡортүлгән, Тәкәһуҡҡан ауылдары киренән тергеҙеүсеһен көтә. Минең ҡорҙаштарымдың берәүһе ер алып, иген сәсә, икенселәре ҡымыҙ яһай, өсөнсөләре бал ҡорто тота. Бына был эштәрҙе ҙур ауылда башҡарыу бик ауырға төшә, сөнки бындай ауылдар янында игенлек, көтөүлек ерҙәре бик сикләнгән. Ҙур ауыл янында игенлекте мал тапай, йылҡы өйөрө йөрөү түгел, ауыл һыйырҙарына көтөүлектәр етешмәй.\nБеҙҙең Темәс ауылы ла самаһыҙ ҙурайҙы, һаман да йорт һалалар. Ауылда, элекке кеүек, эш тә, мал көтөү урыны ла, сабынлыҡтыр ҙа, бал ҡортона сәскәле болонлоҡтар ҙа юҡ. Шуға күрә бәләкәй эшҡыуарлыҡты үҫтереү буйынса республика программаһына элек перспективаһыҙ тип бөтөрөлгән ауылдарҙы яңынан тергеҙеүҙе лә индереүҙе тәҡдим итер инем. Башҡа райондар өсөн яуап бирә алмайым, әммә бына беҙҙең рәсми телдә "Урал аръяғы" тип аталған райондарҙа ошондай программа бер юлы өс ҡуянды атыуға тиң сара булыр ине, тием. Беренсе ҡуян - ауылдарҙы, тимәк, милләтте һаҡлап ҡалыу йүнәлеше, икенсеһе - ауыл халҡын эш менән тәьмин итеү мәсьәләһен хәл итеү, өсөнсөһө - йәшәү рәүешенең яңы сифаты. Ҙур ауылдар шул тиклем ҡотһоҙға әүерелә. Унда урам буйлап йөрөгән ирҙәр күбәйә. Бәләкәй ауыл булһа, кемдең ни эшләп ҡайҙа йөрөгәне күренеп тора. Ҙур ауылда иһә, кемдер эт һуғара, кемдер малын һуғара тигәндәй, контроль юғала. Ә инде 15-20 өйҙән торған ауылда эт һуғарып булмай, ундайҙарҙы бәләкәй ауылдар һөйһөнмәй, бармаҡ менән төртөп күрһәтә. Ҙур ауылдарҙың үрге, түбәнге остары бер-береһен танымай башлаһа, үҫмер-егеттәрҙең төнгө һуғыштары башланыусан. Ауыл, минеңсә, ҙур булмаһын, еңел идара итерлек булһын. Шул сағында ғына ауылда тәртип була. Әле бөткән ауылдарҙың урындары, уларҙың эргә-тирәһендәге көтөүлек, сабынлыҡ, игенлек ерҙәре шул килеш ята. Беҙҙең өсөн бына тигән эшмәкәрлек майҙаны. Шуны ла иҫебеҙҙән сығармайыҡ: ҙур тиһәк тә, Ер шары бәләкәй генә, уның халҡы йыл һайын 60-70 миллионға артып тора һәм ҡасандыр бөткән ауылдар урындарын да төрлө юлдар менән ҡулдарына төшөрә башлаусылар табыласаҡ. Ул сағында инде беҙ һуңға ҡаласаҡбыҙ. Ҙур ауылдарыбыҙ ҙа иғтибарҙан ситтә ҡалырға тейеш түгел, әлбиттә. Уларҙа тамамланған цикллы етештереү предприятиелары асыу маҡсатҡа ярашлы булыр ине. Әйтәйек, ағас эшкәртеү цехы. Беҙҙекеләр хәҙер нимә менән шөғөлләнә тип уйлайһығыҙ? Диләнкә бүлеп алалар, ағасты ҡырҡалар, бүрәнәләрҙе тейәп, таҡта ярыу станогына алып килеп таҡтаға, трансаға бысалар. Шунан һуң шул сей таҡталарҙы, трансаларҙы "КАМАЗ"дарға тейәп, осһоҙ ғына хаҡҡа һаталар. Улар иң ауыр эшен башҡара ла, иң аҙ аҡсаһын ала. Хәҙер евровагонка сығара торған станоктар миллион ярымдан ашмай, инвестор табып, һатып алғанда, ул үҙен тиҙ генә аҡлар ине. Әле Темәстә 17 таҡта ярыу станогы бар, тимәк, база бар. Тағы ла шуныһы: евровагонка эшләп сығарыуҙы юлға һалғанда, шул бер үк күләмдәге ағастан 10-15 мәртәбә күберәк төшөм алырға була. Цех ҡуйылһа, егеттәргә лә эш урыны мәсьәләһе үҙенән-үҙе хәл ителә. Тәҙрә рамдары, тәҙрә яңаҡтары, мебель эшләү буйынса ла цехтар асырға мөмкин. Урман яҡтары өсөн ауылды тотоп тороуҙың ошондай яңы ысулдарын күптән эшләргә мөмкин ине.\nЯлан яҡтары өсөн ҙур ауылдарҙы тотоп торорға игенселек нигеҙ була ала. Унда ҙур көс түгеп йыйып алған уңыштарын арзан хаҡҡа ғына һаталар, һата алһалар әле. Һата алмаһалар, яғыулыҡ-майлау материалдары, техника өсөн шул иген китә лә бара. МТС-тан техника яллаһалар, тағы ла күберәк игендәре оса. Ялан яҡтарындағы ҙур ауылдарға хәҙер тирмәндәр, икмәк бешереү, макарон яһау цехтары ҡуйыу фарыз. Бындай агрегаттарҙы мин әллә ни ҡиммәт торалыр, тип уйламайым, әгәр ҙә алып ҡуйһалар, бер-ике йылда үҙен аҡларлыҡ шөғөл.\nБарлыҡ был эштәрҙе шәхси инвесторҙар ярҙамында ғына атҡарып сығыу мөмкин түгелдер. Бында тағы ла хөкүмәттең финанс менән нығытылған махсус программаһы кәрәк буласаҡ.\nӨсөнсө донъя һуғышы\nҺуғыштан һуң тыуған быуын вәкилдәренең күбеһе йәш быуын алдында үҙенең ихтирамын юғалтты. Уларҙың биргән кәңәшен, өйрәткән һабаҡтарын хәҙерге йәштәр бер ҡолағынан индерә лә, икенсеһенән сығара. Ни өсөн шулай? Сөнки нәҡ ошо һуғыштан һуң тыуғандарҙың аңы милли аңыбыҙҙан ныҡ айырыла. Бының өсөн ул быуын вәкилдәре үҙҙәре ғәйепле түгел, сөнки утыҙ етенсе йылғы сәйәси золом, Бөйөк Ватан һуғышы уларҙы тәрбиәләй торған өлкән быуын вәкилдәрен юҡ итте. Быуындар сылбыры тап ошо мәлдә шартлап өҙөлдө һәм һуғыштан һуң тыуғандар милли аңдан мәхрүм ҡалды. Беҙ ана шундайҙарҙан тыуҙыҡ һәм беҙҙе тубыҡтарына ултыртып һикерткән, тарих, әкиәт һөйләгән олатай-ҡартатайҙарыбыҙ булманы. Үҙ-үҙенә ҡул һалыусы йәштәрҙең күбеһенең ата-әсәләре һуғыштан һуң тыуған быуын вәкилдәре. Уларға эш кейемен, фуфайканан башлап, кирза итегенә тиклем миҙгелдән-миҙгелгә биреп торғандар, улар иртә кистән ҡара кискә тиклем хеҙмәт иткән. Уларға шәжәрә лә, тарих та, дин дә кәрәкмәгән, шул системала йәшәп тик ятҡандар, балалары уларҙы ихтирам итмәгән. Ундай ата-әсәләрҙең күбеһенең балаларының яҙмышы бик аяныслы. Хәҙер урамда таяҡ таянып йөрөгән, мәсетте һәм динде бар тип тә белмәгән кешенең янына барып, мин уға нимә тип өндәшәйем, ниндәй кәңәштәр һорайым инде?\nБеҙгә сит мәҙәниәт, асылыбыҙға ят булған холоҡ көсләп һеңдерелә һәм беҙ уны һеңдереп үк бөтмәйенсә, үҙ-үҙебеҙҙе танымайынса, үҙ-үҙебеҙҙе эҙләп, аҙашып йөрөйбөҙ. Эскелек, тәмәке тартыу, мәҫәлән, беҙҙең милләткә бөтөнләй ят күренештәр. Бер мәл мин хатта үҙ-үҙенә ҡул һалыусыларҙың исемлеген төҙөп, кеше йөрөгән урынға элеп ҡуйырға ла булып киткәйнем. Мәрхүмдәрҙең туғандарының күңелен уйлап, был уйымдан кире ҡайттым. Беҙҙең ауылда ғына һуңғы йылдарҙа утыҙҙан ашыу типһә-тимер өҙөрлөк егеттәр үҙ теләге менән донъялыҡтан китте. Ҡайһы бер өйҙәрҙән бер йыл эсендә генә өсәр кеше вафат булды. Сағыштырыу өсөн: Бөйөк Ватан һуғышына һәр ғаиләнән икешәр-өсәр улан һуғышҡа киткән, береһе булһа ла әйләнеп ҡайтҡан. Ә был хәл һуғыштан да былайыраҡ. Әлбиттә, ул күренмәй беҙҙең күҙгә, әммә Өсөнсө донъя һуғышы бара. Хәҙер үлемдән тәбиғи ҡурҡыу тойғоһо юҡҡа сыҡты. Сәбәбе - динһеҙлек. Тағы ла бер күренеш: атай булған кеше нисек итеп улдары менән бергә ултырып араҡы эсә икән?\nАлһыу күҙлек аша\nШәжәрәмде төҙөгәндә, нигеҙендә "дәүләт", "милләт" һүҙҙәре булған исемдәргә күп осраным. Мәҫәлән, Дәүләтбай, Байдәүләт, Ишдәүләт, Миңдәүләт, Дәүләтғәле, Дәүләтша, Милләт, Милләтйән кеүек исемдәр. Был исемдәрҙә милләтебеҙҙең дәүләтселек хаҡындағы хыялы сағыла. Шул уҡ ваҡытта Дәүләтҡол, Ҡолдәүләт тигән исемдәр ҙә бар. Быларҙа дәүләтебеҙҙең башҡа дәүләттәр менән мөнәсәбәте сағыла. Әле ныҡлап тарихты өйрәнәм. Төрлө архивтарҙы аҡтарам, һөйләгән һүҙҙәрем ҡоро раҫлау булмаһын өсөн ундағы тарихи документтарҙың күсермәһен алам. Үҙемдең шәхси транспортым - коляскам менән булһа ла төрлө ауылдарҙың зыяраттарына инеп, уларҙағы боронғо яҙыуҙарҙы табып, фотоға төшөрөп алам. Тарихыбыҙҙы өйрәнә торғас, үҙемә асыштар ҙа яһайым. Бәлки, был асыштарым тарих фәне өсөн күптән билдәлелер, әммә шуныһы раҫ: тарих ҡабатлана һәм кешелек донъяға яралғандан башлап бер нәмә лә үҙгәрмәгән һәм был йәһәттән башҡорттарҙың Рәсәй менән мөнәсәбәте лә бер үк. Рәсәй һаман да беҙҙе үҙенә тиң итеп күрмәй, субъекты итеп кенә ҡарай. Беҙ үҙебеҙҙең ысынбарлыҡҡа алһыу күҙлектәр кейҙерелгән кешеләр кеүек ҡарайбыҙ. Шул уҡ ваҡытта ысынбарлыҡты нисек бар, шул килеш итеп һөйләү, яҙыу, күрһәтеү тормошобоҙ өсөн ҡатмарлыҡтар килтеререн белгәнгә күрә, ярым хәҡиҡәт менән йәшәүҙе дауам итәбеҙ. Мин һәр нәмәне үҙ исеме менән әйтеү яҡлы. Үткәндә телевизорҙан "Апокалипсис" тигән фильм ҡарап, хисапһыҙ ҡырылған майяларҙы йәлләп, ҡыҙғанып ултырҙыҡ. Ундай ҡыҙғаныс апокалипсис ваҡиғалар үҙебеҙҙә лә барған. Ихтилалдарҙы ғына алайыҡ. Улар тарихсылар тарафынан ғына шулай ихтилал тип аталған. Ысынында иһә улар ҡан ҡойғос һуғыш булған бит. 1557 йылдан алып 1917 йылға тиклем башҡорттар Рус батшалығына ҡаршы 70-ләп мәртәбә баш күтәргән, тиҙәр тарихсылар. Баш күтәргәнме икән? Шунсама тапҡыр ҡан ҡойғос һуғыш булған бит улар.\nБына мин ошо өйҙә ултырам һәм ошо өйҙөң бүрәнәһе генә үҙебеҙҙең урмандыҡы. Ә ҡалғаны: мебель, телевизор, һыуытҡыс, телефон һәм башҡаһы - барыһы ла сит илдеке. Ни өсөн шулай һуң? Сөнки беҙ үҙебеҙҙә шундай сеймал була тороп, һаман да йүнле тауар етештерә алмайбыҙ. Ни өсөн етештерә алмайбыҙ? Сөнки ошо эште ойоштороусы кадрҙарыбыҙ, икенсе төрлө әйткәндә, алдынғы ҡарашлы етәкселәребеҙ етешмәй. Атайым булдыҡһыҙ түрәләргә ҡарап: "Бер түтәл кишер ҙә сәсеп үҫтермәгән кешене ниңә түрә итеп ҡуялар икән?" - тип әйтә торғайны. Ана шундай түрәләрҙең эшмәкәрлеге һөҙөмтәһендә гөрләп эшләп ултырған элекке миллионер колхоздар юҡҡа сыҡты ла инде. Хәҙерге көндә ундай колхоздарҙың һуңғы мөлкәтен ситтәргә һаталар. Күптәр бында заман үҙгәреүенә һылтанып маташа. Ләкин ҡайһылыр районда совет осорондағы колхоздар һаман да гөрләп эшләй ҙәһә. Булдыҡлы түрә ниндәй шарттарҙа ла хужалыҡты һаҡлап ҡала ала. Бында кадрҙар мәсьәләһе үҙенән-үҙе ҡалҡып килеп сыға. Беҙҙә интеллектуаль кимәле түбән булған кешене ҙур интеллект талап ителгән креслоға мендереп ултырталар ҙа, был хәл һыйырға һалынған эйәрҙе хәтерләтә. Ундай түрәләр шундуҡ үҙенең кеҫәһен ҡайғырта башлай, мөлкәтте һатырға тотона йә эскелеккә бирелә. Беҙ үҙебеҙҙең аралағы аҡыллы, талантлы, булдыҡлы кешеләрҙе үҫтерә һәм күтәрә белмәйбеҙ.\nТормошобоҙҙа барған ваҡиғаларҙың, күҙәтелгән хәл-күренештәрҙең һәр ҡайһыһына Илсурҙың тик үҙенә генә хас ҡарашы, үҙенсәлекле мөнәсәбәте бар. Илсур тапалған һуҡмаҡтарҙан атларға, әҙер ҡалыптарҙы ҡулланырға яратмай. Был хәл аңлашыла ла: ҡасандыр үҙ тормошонда киҫкен рухи һынылыш кисергән кешегә тормошобоҙҙо яҡтылыҡҡа алып сығарыр юлдар яҡшыраҡ күренәлер, моғайын.\nilsur.gif 49,67К 0 Количество загрузок\nОтправлено 08 Сентябрь 2009 - 04:24\nХай АФАРИН ИЛСУР! Тап доросон эйтеп халганхын, хатта кунел кутэрелеп китте был статьяны укыгас, бигерэктэ дорос итеп, матур хуздэр менэн, куптэн мине хэм башкаларзы борсотоп торган хораузарзы, матур итеп эйтеп биргэнхен! РЭХМЭТ Илсур! ЭХ, шундай аккыллы фекер йороткэн башкортом куберэк булхын ине...!\nОтправлено 08 Сентябрь 2009 - 05:14\nХак хуззэр! Курергэ телэмэгэнден - кузен асыу, ишетергэ телэмэгэнден - колагына тошереу был! Йук-бар хуззе куйыртып, кэрэк-кэрэкмэгэнгэ ыспорлашып ултыргансы Илсур дус эйткэн юсыкта эшлэргэ кэрэк барыбызга ла! Хэр кем уз урынында!\nКәңәш алып йөрөгөҙ\nҺәр халыҡтың быуаттар буйына һаҡлана, туплана килгән тәрбиә ҡанундары бар. Башҡорт халҡының иһә тәрбиә ҡанундары ауыҙ-тел ижадында, бигерәк тә мәҡәл-әйтемдәрендә һәм "Урал батыр" эпосында һаҡлана. Эпоста атай-әсәйҙәр аңы менән генә зиһенгә һеңдерерлек, атай-әсәйҙәргә генә һөйләрлек фәһемле һабаҡтар бихисап. Шуларҙың бер нисәһенә генә туҡталып китәйек.\n"Урал батыр" эпосы меңәр йыл элек ижад ителгән, XXI быуат балаларын ундағы һабаҡтар менән тәрбиәләп булырмы?" тигән аптыраулы һорау тыуыуы ихтимал. Дөрөҫ, заман шауҡымының тәрбиәгә йоғонтоһо бик ҙур: кешене атай-әсәй генә түгел, мөхит тә тәрбиәләй. "Урал батыр" эпосы ижад ителгән осор менән беҙҙең заман араһында тиҫтәләгән быуат ята. Әммә шуныһы ғәжәп: кешенең күңел донъяһы әллә ни үҙгәреш кисермәй. Яратыу-яратмау, киң күңеллелек-көнсөллөк, яҡшылыҡ-яуызлыҡ, ихласлыҡ-ике йөҙлөлөк, асыҡлыҡ-аҫтыртынлыҡ һәм башҡа бик күп тойғо-хистәрҙән торған эске донъя, күңел донъяһы шул уҡ. Иғтибар менән ентекләп өйрәнһәң, эпостың һәр һүҙе, кинәйә менән әйтелгән һәр фекере тәрән мәғәнәгә эйә һәм бөгөнгө көнгә тап килә, уны аҙ ғына үҙгәртеү йәки яңылыш һөйләү, хатта интонациялағы яңылышлыҡ та был халыҡ әҫәренә, уның баһалап бөткөһөҙ ҡиммәтле фекеренә хилафлыҡ килтерә. Халыҡ быны алдан күрә алған һәм, хилафлыҡҡа юл ҡуймау маҡсатында, әҫәрҙе шиғри юлдар менән ижад иткән. Был бөйөк әҫәрҙе һәр берегеҙ уҡып сыҡһағыҙ, уның тиңдәшһеҙ ҡиммәтле хазина булыуына үҙегеҙ ҙә инаныр инегеҙ, хөрмәтле атай-әсәйҙәр. Бына, мәҫәлән...\nОтправлено 10 Февраль 2011 - 07:53\nБАШҠОРТ БУЛЫУЫҢДАН НИ МӘҒӘНӘ,\nбалаларың башҡорт булмағас...\nБеҙҙең ҡалаға сауҙа эштәре менән Кавказ яҡтарынан килгән бер мосолман ғаиләһен беләм. Бөтә дини ҡанундарҙы башҡармаһалар ҙа Ҡөрьән сүрәләрен белеп, хәрәм эштәрҙән һәм аштарҙан тыйылып көн итәләр.\nМине иң аптыратҡаны - уларҙың балалары. Улы һәм ҡыҙы буй еткергән инде, бәлиғ булғандар. Уларҙың кем менәндер дуҫлашып, ғаилә ҡороу тураһында һүҙ ҡуҙғатҡанын ишеткән булмағас, аптырап, ҡыҙыҡһыныуымды еңә алмай, бер көн үҙҙәренән үк һорай ҡуйҙым. Кейәүгә сығырға, кәләш алырға йыйынмайҙармы әле, йәнәһе. Сәс толомо теҙенә тиклем төшөп торған һомғол буйлы сибәркәйҙең яуабы ошо булды: "Бында мин әсәй-атайыма сауҙа эшендә ярҙам итергә һәм һөнәри белем алырға тип килдем. Уҡыуымды тамамлайым да, тыуған илемә ҡайтып, үҙ милләтемдән булған егеткә кейәүгә сығасаҡмын. Бында минең милләт егеттәре юҡ бит..." 27 йәшен тултырған улдары менән әңгәмә мине тағы ла нығыраҡ аптыратты ла, һоҡландырҙы ла: "Әгәр бында минең ниндәйҙер ҡатын-ҡыҙ менән сыуалғанымды яҡташтарым белеп ҡалһа, мин үҙ илемә ҡайтып кәләш ала алмаясаҡмын. Туғандарым һәм иң тәүҙә атайым минән баш тартасаҡ". Артабан егет милләте менән ғорурланыуы, үҙ еренә, тәбиғәтенә, туған теленә, моңона һәм лезгинка бейеүенә үлеп ғашиҡ булыуы тураһында һөйләне…………………………\nРЕДАКЦИЯНАН: "Киске Өфө" гәзите биттәрендә ҡатнаш никахтар мәсьәләһен йыш күтәрәбеҙ. Был тыйылған тема түгел. Был теманы күтәргәндә беҙ башҡа милләттәрҙе кәмһетмәйбеҙ, милләттәрҙе бер-береһенә ҡаршы ҡуймайбыҙ. Ҡатнаш никахтар бер милләт өсөн дә файҙа килтермәй икәнен үҙ милләтебеҙ миҫалында раҫларға тырышыуыбыҙ ғына. Хоҙай беҙҙе был ергә милләт итеп яратҡан икән, беҙ артабан ошо милләтте дауам итер балалар үҫтерергә тейешбеҙ. Киреһенсә булғанда, беҙ Хоҙай әмеренә ҡаршы барабыҙ булып сыға. Тыуасаҡ балаларҙың күңелен бүлгеләйбеҙ - бына шуныһы ҡурҡыныс уның, ҡатнаш никахтарҙың. Ҡылынған хаталарҙы төҙәтеү мөмкин түгел, ә ҡылыныу ихтималлығы булған хаталарҙы иҫкәртеп була. Әйҙәгеҙ, ошо тема буйынса бер аҙ фекерләшеп алайыҡ. Уның кемгәлер файҙалы булыуы бик тә мөмкин.\nБАШҠОРТ ТАТЫУЛЫҠ ЯҠЛЫ,\nбашҡалар ҙа татыулыҡ яҡлы булһын\n"Киске Өфө" гәзитендә Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитовтың сығыштарынан өҙөктәр бер урынға туплап бирелгәйне. Журналистың бик отошло алымы булды был. Мин уны ҡыҙыл ҡәләм менән билдәләй-билдәләй уҡып сыҡтым.\nБик күп мәсьәләләр - коррупцияға ҡаршы көрәш, тәбиғи ҡомартҡыларҙы һаҡлау, халҡыбыҙҙың йәшәү кимәлен күтәреү, ер һатҡанда йәки арендаға биргәндә үҙ республикабыҙ халҡы мәнфәғәттәренән сығып эш итеү тураһында әйтә Президент. Уның сығыштары тупланған был яҙмаларҙы һәр район, һәр ҡала етәксеһе үҙенең эш өҫтәлендә, ҡул аҫтында һаҡлап, уларға әленән-әле күҙ һалып алыуы фарыз, тип һанайым. Был бик файҙалы булыр ине. Юҡһа, ҡайһы бер етәкселәр Президент сығышындағы үҙенә ҡулай берәй өҙөктө генә иҫендә ҡалдыра ла, үҙенең ҡырын эштәрен йәшерер өсөн шул һүҙҙәрҙе девиз итеп ҡуллана башлай.\nМәҫәлән, "башҡорт телен мәжбүри уҡытыу булырға тейеш түгел" тигән һүҙҙәрҙе ҡабатлаусылар һәм башҡорт телен уҡытыуға кәртә ҡороусылар табыласаҡ. Ә һәр район башлығының, Президент әйткәнсә, "Башҡорт теле - ул республикаға исем биргән тел. Ул рус теле менән бер рәттән мотлаҡ өйрәнелергә тейеш!" тигән аңы булырға тейеш, минеңсә. Уларҙың һәр сығышы республикабыҙҙың дәүләт теленә ихтирамлы ҡарашын сағылдырырға тейеш. Шунһыҙ беҙ Башҡортостан халҡын башҡортостанлылар тип туплай алмаясаҡбыҙ. Беҙ - бер республика халҡы, беҙ бер маҡсатлы, йәғни республикабыҙ иҡтисады үҫеүен, үҙ илебеҙҙең бай ҙа, күркәм дә булыуын теләүсе һәм уға йәм биреүсе берҙәм халыҡ булып ойошорға тейешбеҙ. Уның өсөн башҡорт теленең дәүләт теле булыуын һәр кеше танырға, уны дәүләт теле булараҡ өйрәнергә бурыслы. Шул ваҡытта "күп милләтле" һүҙен аяҡ атлаған һайын ҡысҡырып йөрөүҙең кәрәге лә ҡалмаясаҡ. Ҡайһы республика бер генә милләтле икән? Башҡа бер республикала ла "күп милләтле" төшөнсәһе юҡ. Күршеләребеҙҙе беҙ "удмурттар, сыуаштар, мариҙар, ҡаҙаҡтар, татарҙар" тип беләбеҙ. Ундағы халыҡ та үҙен шулай тоя. Ә ниңә Башҡортостандағы халыҡ үҙен төрлө-төрлө итеп тойорға тейеш әле? Ғаилә берҙәм булһын өсөн тырышҡан ата-әсә: "Быныһы үгәй улым, быныһы опекунлыҡҡа алынғаны, ә бынауы үҙемдеке", - тип һөйләмәй. Бына ни өсөн дәүләт телдәре булараҡ башҡорт телен һәм рус телен берҙәй өйрәтеү мотлаҡ булырға тейеш. Был бит беҙҙе берләштереү, башҡортостанлы итеү сараһы ла...\nОтправлено 17 Февраль 2011 - 04:32\nХЕҘМӘТ МАЙМЫЛДАН КЕШЕ ЯҺАҒАН,\nә эскелек кешенән маймыл яһай\n"Айыҡ Башҡортостан" төбәк йәмәғәт хәрәкәте саҡырыуы буйынса февраль башында Башҡортостанда РФ Федераль Йыйылышы Дәүләт Думаһының алкоголь буйынса эксперт советы ағзаһы, Халыҡ айыҡлығы өсөн көрәш союзы рәйесе, "Айыҡ Рәсәй" йәмәғәт хәрәкәте рәйестәше, собриолог-профессор Владимир Георгиевич Жданов лекциялар уҡыны. Ул ағза булып торған Психоаналитиктарҙың халыҡ-ара ассоциацияһы сиктәрендә бөгөн бөтөн ил генә түгел, бөтөн донъя буйынса халыҡ сәләмәтлеге университеттары селтәре ойошторолған. Уларҙа медицина ысулын ҡулланмай ғына халыҡтың рухи, йән сәләмәтлеген нығытыу, бик күп насар ғәҙәттәрҙән арындырыу мөмкин.\nАзамат МОРАТОВ һүҙ ала:\nТУҒАН ТЕЛЕМДЕ БЕЛМӘҮ... мин башҡорт түгел тигәнде аңлатмай әле\n...Ата-әсәйем сығышы менән Белорет районынан, ә мин үҙем Өфөлә тыуҙым һәм үҫтем. Өйҙә атайым башҡортса һөйләшһә лә, мин, ҡыҙғанысҡа күрә, туған телемдә һөйләшә белмәйем һәм ныҡлап аңлап та етмәйем. Ләкин мин туған телемде белмәүҙән генә башҡорт булыуҙан туҡтамайым бит. Әгәр ҙә мин башҡортса аралашыусылар араһына барып инһәм, унда йә урыҫ теленә күсәләр, йә ни тураһында һөйләшкәндәрен миңә тәржемә итеп бирәләр. Туған телемдә һөйләшә белмәһәм дә, ҡурайҙа һыҙғырта алам. Был ҡала мөхитендә үҫкән башҡорт өсөн әҙ түгел, тип уйлайым...\nБӨЙӨК ТУҠАЙҘЫҢ ӘСӘҺЕ… ғәйнә башҡорттарынан\n...Басир Мәһәҙиев 1947 йылда "Октябрь" (хәҙерге "Ағиҙел") журналында атаҡлы педагог һәм ғалим Закир Шакировтың Ғабдулла Туҡайҙың әсәһе Мәмдүдәнең (Мәмдүҙә) атаһы Зиннәтулланың ғәйнә башҡорто булыуын хәтерләүе тураһында яҙа. Шулай уҡ Өфө ҡалаһында йәшәүсе Гөлзифа Ҡәнәфина инәйҙән яҙып алған ҡыҙыҡлы мәҡлүмәтте килтерә. Гөлзифа инәй уға былай тип һөйләй: "Беҙҙең фамилия Ҡәнәфиә ҡарттан килә. Хәҙерге Иглин районындағы Түбәнге Ләмәҙ ауылы кешеһе була. Туғандарыбыҙ һаман да шунда йәшәй. Ғабдулла Туҡайҙың әсәһе Мәмдүдә ана шул Ҡәнәфиә ҡарттар нәҫеленән. Беҙҙең Ҡәнәфиндар Туҡайҙың туғаны булып сыға. Ана, улым Наил Ҡәнәфин... Ғабдулла Туҡайға бик оҡшаш төҫө менән. Хөкүмәтебеҙҙәге Миҙхәт Шакиров миңә атаһы яғынан да, әсәһе яғынан да туған. Атаһы ла, әсәһе лә беҙҙең яҡтың төп башҡорттары..."\nТуған телемдә һөйләшә белмәһәм дә, ҡурайҙа һыҙғырта алам. Был ҡала мөхитендә үҫкән башҡорт өсөн әҙ түгел, тип уйлайым...\nАзамат ысынлап та башҡорт рухлы ғаиләлә үҫте. Ҡыҙғаныс, атаһы Зөлфәр ағай бик иртә мәрхүм булып ҡалды. Кеше йәнле, ифрат ипле ағай ине. Олатаһы Барй ағай Абдрахманов - Ватан һуғышына тиклем үк етәксе булып эшләп, абруй яулап өлгөргән, байтаҡ йылдар Кушнаренко районында беренсе вазифаны үтәгән. Хаҡлы ялға сыҡҡансы Юғары Советта Секретарь булып эшләне. Бер ваҡытта ла телен боҙоп, сусылдап йөрөмәне. Ә бит байтаҡ ҡына башҡорт етәкселәре милләтен йәшерә торғайны ул заманда, әле лә бар ундайҙар.\nОтправлено 27 Апрель 2011 - 07:00\nОлатаһы Барый ағай Абдрахманов...\nЗначит, Азамат - племянник академика И. Б. Абдрахманова?\nОтправлено 29 Июнь 2011 - 08:36\nПодписка тамамлана, Киске Офогэ язылырга онотманыгызмы?\nОтправлено 06 Июль 2011 - 12:11\nБеҙ улар хаҡында нимә беләбеҙ?\nБашҡорттоң йәйләүгә сығып мал көтөү ысулын батша хөкүмәте кочевка, кочевание тип атай. Башҡорт халҡының хужалығына ҡарата ҡулланылған ошо һүҙ ниндәйҙер бер ярлыҡ булып йәбешеп ҡала...\n...XVIII быуатта, бигерәк тә XIX быуатта, батша хөкүмәте йәйләүҙәр өсөн ҡулланылған йәйрәп ятҡан башҡорт ерҙәрен "буш" ятҡан ерҙәр тип, күпләп тартып ала, заводтар төҙөй, күпләп урыҫ крәҫтиәндәрен күсереп ултырта...\nБашҡорт күсмә халыҡ түгел\nБөгөн дә ғалимдарыбыҙ үҙҙәренең хеҙмәттәрендә "Башкиры вели кочевой, полукочевой образ жизни" тип яҙа. Беҙ, уларға эйәреп, халҡыбыҙ күсмә тормошта йәшәгән, тип һөйләйбеҙ. Шуны балаларға уҡытабыҙ. Башҡорт халҡының борон йәйләүҙәргә сығыуын "кочевка", "полукочевой образ жизни" тип атау дөрөҫмө һуң? Юҡ, әлбиттә! Үҙегеҙ уйлап ҡарағыҙ, илһеҙ-ерһеҙ донъя гиҙеп йөрөгән сиғандар ҙа, аҫаба ерҙәренә йәбешеп ятҡан, уның өсөн күпме ҡанын түккән башҡорт халҡы ла шул уҡ "кочевой народ" тип аталамы? Был үҙе бер абсурд фекер түгелме һуң?\n...Башҡортостанда борондан уҡ ерҙәр ырыуҙар (улар ил тип аталған) тарафынан үҙ-ара бүленгәнлеге билдәле. Икенсенән, беҙҙәге 30-40 градуслыҡ һыуыҡ ҡыштарҙа йыл әйләнәһенә тирмәлә йәшәү мөмкин түгел. Шуға күрә башҡорттарҙың борондан ҡышын тирмәләрҙә түгел, ә ағас йорттарҙа, ауылдарҙа йәшәгәнлеге бәхәсһеҙ.\n"Киске Өфө": №26, 25 июнь - 1 июль, 2011\nКэлэмдэштэргэ куб сэлэм! Киске Офоно "Башкорттарзынг боронго акттары архивы"-н карарга сакырам. Шулай ук, ошо гэзиттенг лауреаты буларак, уларга "Башкорттарзынг боронго акттары архивы"-ндагы телэ ниндэй мэглумэтте лэ уз гэзиттэрендэ бастыртып сыгарырга алдан ук рохсэт кылам.\nУвы... Здесь обычно лица не имеющие прямого отношения к газете, в основном только читатели!\nЕсли у Вас имеется желание оратиться непосредственно к редакции "Киске Офо", то прошу проследовать по этой ссылке где есть адреса и реквизиты:\nшаңдау http://kiskeufa.ru/index.php?dn=news&to=art&id=1164 (Әхмәр Үтәбай "Ирҙе ир иткән дә, хур иткән дә - ҡатын")\nТЫУМАҒАН БАЛАЛАРЫБЫҘ ӨСӨН...\nирҙәрме, ҡыҙҙарыбыҙмы ғәйепле?\nАғай көлөп ебәрҙе: "Башҡортса түгел, русса ла белмәйҙәр, тик французса һәм итальян телендә генә һөйләшәләр", - тине. Бер апай түҙмәне: "Ейән-ейәнсәрҙәрең әсә телен белмәгәс, бында маҡтанырға түгел, ә иларға кәрәк", - тине...\n"Киске Өфө": №48, 26 ноябрь - 2 декабрь, 2011


Асыҡ һауалағы музей\nБөгөн яғыулыҡ-энергетика колледжы тип йөрөтөлгән Баймаҡ тау-металлургия техникумының бай тарихы бар.\nЗаманында ул тотош Советтар Союзы өсөн белгестәр әҙерләгән. Составында алтын булған тау тоҡомдарының өлгөләре барлыҡ ятҡылыҡтарҙан да алып ошо музейға ҡуйылған. Был музейҙың тап белем көнөндә асылыуы ла осраҡлы түгел. Колледж етәкселеге йәштәр уҡыу йортоноң тарихын яҡшы белергә тейеш тигән фекерҙә. Бында уҡыған белгестәргә бөгөн дә ихтыяж ҙур. Район хакимиәте етәкселеге билдәләүенсә, бөгөн илгә, иҡтисадҡа киң профилле белгестәр кәрәк. Яғыулыҡ-энергетика комплексы өсөн һөнәр эйәләре бөгөн тап ошо колледжда әҙерләнә лә инде.\nСәлимә Ишмырҙина, яғыулыҡ-энергетика колледжының Баймаҡ филиалы директоры урынбаҫары: «Быйыл конкурс ныҡ юғары, бер урынға өсәр кеше дәғүә итте. Ҡабул итеү өсөн аттестаттар конкурсы үткәрҙек. Хәҙер беҙҙә барлығы 246 студент. Уларҙың 90-ы коммерция нигеҙендә уҡый».


Изгелек ҡылыу ҙа бер һөнәр\n2 Июль 2018, 17:48\nСибай төҙөлөш һәм сервис колледжы студенттары Телятников Константин—ташсы, Аллабирҙина Алһыу—биҙәүсе, Заманова Юлиә—технолог һәм Турғанов Азамат (һүрәттә) автомеханик һөнәрҙәрен үҙләштерә. Баймаҡ районының Билал ауылы ҡыҙы Юлиә, Әбйәлил һылыуы Алһыу һәм Сибай егеттәре эшсе һөнәрҙәрҙең илебеҙ өсөн бик тә кәрәкле булыуын яҡшы белә. Был ҡыҙҙар һәм егеттәр колледждың иң әүҙем ирекмәндәре лә.\n2016 йылдан уҡыу йортонда «Янған йөрәктәр» тип аталған ирекмәндәр йүнәлеше эшләй. Уны педагог-психолог Гүзәл Исхаҡова етәкләй. Йәштәр мәрхәмәтлек, спорт һәм сәләмәт тормош рәүеше, күргәҙмә агитация, ижади блок, экология кеүек йүнәлештәр буйынса маҡсатлы эштәр алып бара. Әле колледждың «Янған йөрәктәр»ендә 70 ирекмән иҫәптә тора, уларҙың 15-е «Рәсәй ирекмәне» сайтында теркәлгән.\nКүҙҙәрендә йәшлек дәрте һәм сафлыҡ сағылған ҡыҙҙар һәм егеттәр кешеләргә ярҙам итеү һәм яҡшылыҡ ҡылыу маҡсаты менән янып йәшәй. Улар уҡыу йортонда, ҡалала һәм республикала уҙғарылған төрлө сараларҙа, социаль проекттарҙа ҡатнаша. Студенттар «Йәш ирекмәндәр йүнәлешенең эффектлы моделен ойоштороу» проектын уңышлы яҡлап, Сибай ҡала хакимиәте башлығының грантына эйә булған. Был аҡсаға улар берҙәм форма алып кейгән, шулай уҡ ятаҡханаға экранлы проектор, принтер, жалюзи, палаткалар һатып алырға иҫәп тота. Колледж йәштәре уҡырға ла, файҙалы эштәр башҡарырға ла өлгөрә.\nҺүрәттә: ирекмәндәр Төйәләҫ буйына походҡа әҙерләнә.


Бөгөн Өфөлә бер йәшкә тиклемге балалар араһында чемпионат уҙҙы\nЗал балалар тауышынан гөрләп тора. Ҡайһы бер ата-әсәләр бәләкәстәре менән бәйгелә ҡатнашырға, икенселәре тамашаны ҡарарға килгән. Старт һыҙығына баҫырға әҙерләнеүсе бәпестәргә һандар ҡуйылған. Иң тәүҙә алты айлыҡтар ярыша.\nҺыбыҙғы тауышын ишетеүгә бәпестәр алға шыуыша башлай. Ҡатнашыусыларға ҡарағанда, уларҙың ата-әсәләре нығыраҡ янып-көйә. Яҡындарын алҡышларға килгән көйәрмәндәр ҙә байтаҡ. Улар плакаттар тотоп, костюмдар кейеп килгән.\nКескәйҙәр юлды ике минут эсендә үтергә тейеш. Кемдәрҙер тиҫкәрләнеп, илай башлаһа, икенселәре еңер өсөн алға шыуыша. Балаларына ата-әсәләре лә ярҙамлаша. Уларҙы төрлө уйынсыҡтар менән ылыҡтыра.\nУйынсыҡтарҙан тыш, телефон, машина асҡысы, фотоаппарат һәм бәләкәстәрҙе ҡыҙыҡтырыусы башҡа әйберҙәр финишҡа табан шыуышырға ярҙам итә. Бәйгенең талаптары ҡәтғи - баланы алға этәрергә ярамай, ул юлды үҙе үтергә тейеш.\nКескәйҙәр чемпионаты күңелле тамаша. Бәйге өсөнсө йыл йәй башында уҙғарыла. Ойоштороусылар уны Рәсәйҙең ҡалған ҡалаларында күреп, Өфөлә лә булдырырға була.\nАртур Мусин, сараны ойоштороусы: «Беҙ 2013 йылда чемпионатты ойоштора башлағанда, ҡатнашыусылар булмаҫ тип ҡурҡҡайныҡ. Ләкин киреһенсә, йылдан-йыл бәйгегә күберәк бәпестәр килә. Сараның маҡсаты кескәйҙәргә һәм ата-әсәләргә шатлыҡ бүләк итеү. Чемпионатта һәр бәпес үҙ ғүмерендә бер тапҡыр ғына ҡатнаша ала. Һәм минең уйлауымса, был көн ата-әсәләрҙең хәтерендә ҡала».\nЮлды тиҙерәк үтеүселәр велосипед, сертификаттар менән бүләкләнде. Ә иң мөһиме, был ҡабатланмаҫ минуттар фотоларҙа һәм видеояҙмаларҙа ғүмерлек иҫтәлек булып һаҡланасаҡ.


«Ваҡытында юридик ярҙам алырға кәрәк» » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Махсус бит » «Ваҡытында юридик ярҙам алырға кәрәк»\n«Ваҡытында юридик ярҙам алырға кәрәк»\nБеҙ күҙаллағанса, суд системаһы кеше хоҡуҡтарын яҡлай. Әммә ҡайһы бер осраҡта уларҙың ғәйепһеҙҙе ғәйепле итеп тә ҡуйыуы мөмкин. Бындай мәлдә адвокаттарҙан башҡа үҙеңдең хоҡуҡтарыңды яҡлай ҙа алмайһың. Кемдәргә бушлай адвокат ярҙамы күрһәтелә? Үҙҙәрен адвокат тип танытҡандарҙың барыһына ла ышанырға буламы? Түбәндәге әңгәмәлә БР Адвокаттар палатаһы президенты, Башҡортостан Республикаһының адвокаттар президиумы рәйесе, РФ Адвокаттар федераль палатаһының федерация советы ағзаһы, БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты, Рәсәйҙең почетлы адвокаты Булат Ғүмәр улы Йомадилов менән ошо һорауҙарға яуап эҙләнек.\n– Сер түгел, профессиональ закон һаҡсылары араһында үҙҙәрен адвокат итеп танытҡан намыҫһыҙ юристар ҙа осрай. Һөҙөмтәлә улар үҙҙәренең эштәре менән Һеҙҙең дә абруйығыҙҙы төшөрә…\n– Адвокат ярҙамы күрһәтәм, тигән иғландарҙы реклама гәзиттәрендә, иғлан таҡталарында, автобустарҙа күрергә була. Ысынында ялған адвокаттар шундай иғлан бирә. Адвокаттар палатаһында теркәлеү үткәндәре бындай аҙымға бармай, сөнки ул адвокаттың этик нормаларын боҙоу һанала. Адвокаттарҙың эшмәкәрлеге һәм улар күрһәткән профессиональ ярҙам БР Адвокаттар палатаһы менән РФ Юстиция министрлығының БР буйынса идаралығының даими күҙәтеүе аҫтында. Шәхси практика алып барған юристарға ундай контроль юҡ. Ҡайһы берҙәренең хатта белеме, тәжрибәһе лә булмай сыға. Улар тейешенсә күрһәтмәгән ярҙам арҡаһында ябай кешеләр зыян күрә, һуңынан был хаталарҙы адвокаттарға төҙәтергә тура килә. Күптән түгел Өфө һәм Стәрлетамаҡ ҡалаларында, үҙен юридик ойошма итеп танытып, күп функциялы юридик үҙәк эш башлаған. Ул 500-ләп «адвокат»ты берләштерә. Бында адвокатура тураһындағы закон тупаҫ боҙолған. Беҙ, был осраҡ буйынса тикшереү ойоштороуҙы талап итеп, Монополияға ҡаршы федераль хеҙмәттең Башҡортостан идаралығына мөрәжәғәт иттек. Ысын адвокаттар ниндәйҙер ойошмаларға ялланып эшләмәй. Адвокаттар коллегиялары, бюролары, адвокат кабинеттары ағзалары булараҡ, уларҙың адвокаттар йәмәғәтселеге етәкселәре билдәле бер талаптар ҡуйған айырым эш урындары бар. Адвокат тип аталыу ялған юристарға халыҡты йәлеп итеү, аҡса эшләү өсөн генә кәрәк. Был статусҡа эйә булыусыларҙың исемлеге РФ Юстиция министрлығының БР буйынса идаралығы, БР Адвокаттар палатаһы сайттарындағы «Адвокаттар реестры» бүлегендә бар.\n– Адвокат статусына эйә булыу өсөн ниндәй баҫҡыстарҙы үтергә кәрәк?\n– Юғары юридик белем алған белгес үҙенең өлкәһе буйынса ике йыл эшләргә йәки Адвокаттар палатаһында бер йыл стажер булып йөрөргә тейеш. Һуңынан ул беҙгә бөтә документтары менән имтихандар тапшырырға килә. Характеристикаһын тикшерәбеҙ. Квалификацион имтихандар ике этапта үтә.\n– Имтихан алыусы булараҡ, дәғүәселәрҙең кимәлен нисегерәк баһалайһығыҙ?\n– Көслө әҙерлекле белгестәр килә, тип иҫәпләйем. Дәғүәселәрҙең 40 процентҡа яҡыны һынауҙарҙы үтә алмай.\n– Дәүләт беҙгә юридик яҡтан яҡлау гарантиялай. Кемдәр бушлай адвокат ярҙамын алырға хоҡуҡлы?\n– РФ Конституцияһы (48-се статья) граждандарға билдәле бер осраҡта бушлай юридик ярҙам алыуҙы гарантиялай. Әммә уның ниндәй шарт булғанда күрһәтелеүе әйтелмәгән. Был ярҙам тейешле хоҡуҡ-норматив акттарында – РФ Енәйәт-процессуаль кодексында һәм бушлай юридик ярҙам күрһәтеү тураһында федераль законда әйтелгән. Енәйәт эшендә, ғәйепләнеүсене яҡлар өсөн килешеү буйынса адвокат ялланмаған булһа, уны тәфтишсе, дознаватель, суд тәғәйенләгән ваҡытта адвокатты саҡырырға тейеш. Сөнки енәйәт эштәрендә уның ҡатнашыуы мотлаҡ. Граждандар эштәре буйынса бушлай юридик ярҙам алыу «Рәсәй Федерацияһында бушлай юридик ярҙам тураһында», «Башҡортостан Республикаһында бушлай юридик ярҙам тураһында» закондарҙа ҡаралған. Беҙҙең БР Адвокаттар палатаһы адвокаттары аҙнаһына ике тапҡыр «Берҙәм Рәсәй» партияһы етәксеһенең, Волга буйы федераль округындағы Рәсәй Президентының тулы хоҡуҡлы вәкиленең йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәләрендә, БР Йәмәғәт палатаһында ла ҡабул итеүҙәр ойоштора. Мин үҙем дә һәр дүшәмбе граждандарҙы шәхси һорауҙары буйынса ҡабул итәм.\n– Һеҙ нисек уйлайһығыҙ, граждандарҙың нисә проценты адвокаттарға квалификациялы юридик ярҙам һорап мөрәжәғәт итә?\n– Уныһын аныҡ ҡына әйтә алмайым. Хужалыҡ иҫәбе нигеҙендә эшләгән ойошма булһаҡ та, бушлай эшләйбеҙ тиергә мөмкин. Ярҙам һорап килгән кешене кире бороп сығарып булмай бит инде. Бер кәңәш мең бәләнән ҡотҡара. Ваҡытында юридик ярҙам алыу бик әһәмиәтле. Өфөлә һәм Стәрлетамаҡ ҡалаларында күпме кеше фатир һатып алыуға килешеүҙәр төҙөп алданды. Улар бит закондарҙы, үҙҙәренең хоҡуҡтарын белмәүе арҡаһында шундай тоҙаҡҡа эләккән. Төҙөлөш ойошмаһы менән төҙөгән килешеүҙәрен адвокаттарға алдан күрһәтһәләр, бындай алданыу осраҡтары булмаҫ та ине. Билдәле, һәр төҙөлөш компанияһы юристары фатир һатып алыусынан үҙҙәре менән тиҙерәк иҫәпләшеп бөтөүҙе ҡайғырта. Мин һәр ваҡыт ниндәйҙер килешеүҙәр төҙөр алдынан адвокаттарға мөрәжәғәт итегеҙ, тип тәҡдим итәм.\n– Бөгөн ниндәй өлкә буйынса адвокаттарға талап ҙур?\n– Беҙҙең коллегияның адвокаттары тәғәйен генә бер хоҡуҡ өлкәһе буйынса эшләмәй. Енәйәт эштәренән тыш, административ, гражданлыҡ, арбитраж эштәрен дә алып барабыҙ. Юғары квалификациялы адвокат бер йүнәлештә генә эшләргә тейеш түгелдер, тип иҫәпләйем. Торлаҡ-коммуналь хеҙмәт күрһәтеү, эш хаҡы түләмәү, юл-транспорт ваҡиғаһы буйынса матди зыянды ҡаплатыу, ҡараусыһын юғалтыу буйынса, кадастр хаҡтары менән ризалашмағандар үҙ хоҡуҡтарын яҡлауҙы һорап, күп мөрәжәғәт итәләр.\n– Һеҙҙең эшмәкәрлек «РФ Адвокат эшмәкәрлеге һәм РФ адвокатураһы тураһында»ғы федераль закон менән нығытылған. Һуңғы йылда был ҡануниәткә эшегеҙҙе камиллаштырыуға булышлыҡ иткән ниндәй үҙгәрештәр индерелде?\n– Йәмғиәт үҙгәреп тора, закон да заман ҡуйған талаптарға ҡулайлашырға, дәүергә тура килергә тейеш. Дөйөм алғанда, адвокатураның абруйы, гражданлыҡ йәмғиәтендә баһаһы үҫте. Минеңсә, был закон адвокатураға беҙҙең йәмғиәттә лайыҡлы үҙ йөҙөн табырға ярҙам итте. Уларҙың хоҡуҡтары закондар нигеҙендә яҡланған. Адвокаттар күп эш башҡара. БР Адвокаттар палатаһы коллегияһы, Башҡортостан сиктәренән тыш, ситтә лә филиалдарын асыуға иреште. Ҡырым Республикаһының Севастополь, Белогорск, Симферополь, Керчь ҡалаларында, Силәбе, Свердловск өлкәләрендә, Мәскәүҙә, Ырымбур ҡалаларында филиалдарыбыҙ бар. Беҙҙең төп маҡсат – граждандарҙың хоҡуҡтары һанланыуын тәьмин итеү.\n– Мин һине суд алдында аҡлай алам, суд ҡарары һинең файҙаға буласаҡ, тип адвокат ғәйепләнеүсене ышандырырға тейешме?\n– Адвокат, профессиональ юрист булараҡ, бер ҡасан да ундай гарантия бирмәй. Адвокат уны нисектер аҡлауға ярҙам итергә генә бурыслы. Төрлө суд эше була. Судта еңеп сығыу адвокаттың тырышлығына, ныҡышмалылығына, юриспруденция өлкәһендәге бай тәжрибәһенә лә бәйле. Күп осраҡта адвокат гражданлыҡ эштәре буйынса үҙ маҡсатына ирешә ала. Ауыр енәйәт эштәрендә, әлбиттә, енәйәт ҡылыусыға хөкөм язаһы буласаҡ.\n– Суд юлын тапағанда күптәр, адвокат күрһәткән хеҙмәте өсөн хаҡты күп ала, тип уны яллауҙан баш тарта. Гонорар күләме нисек билдәләнә?\n– Хаҡ эштең күләменә һәм ҡатмарлығына, ниндәй бәхәс булыуына бәйле. Граждандар, юридик ярҙам ҡиммәт, тип адвокат ярҙамынан баш тартмаһын ине. Проблемаларын үҙ аллы хәл итергә маташып, күп осраҡта һуңынан хоҡуҡтарын яҡлай алмай, судта еңеп сыға алмайҙар. Күп урында юридик ярҙамды бушлай алырға мөмкин.\n– Һеҙҙең адвокатлыҡ практикаһында ҡатмарлы енәйәт эштәре булдымы?\n– Бер районда кеше тапатыуҙа М. исемле граждан ғәйепләнә ине. Ул, йәнәһе лә, юлда берәүҙе тапатып киткән. Водитель иҫерек булғас, хәл-ваҡиғаның нисек булғанын, ул кешенең нисек тәгәрмәс аҫтына инеп китеүен бөтөнләй хәтерләмәй. Иргә ҡарата енәйәт эше асыла. район суды, уны был юл-транспорт ваҡиғаһында ғәйепле тип табып, хөкөм ҡарары сығарҙы. Эш Юғары судҡа китте. Беҙ трансологик экспертиза үткәреп, был водителдең автомобиленең тәгәрмәс эҙҙәре мәйеттең йөҙөндәге эҙҙәргә тура килмәүен, тапалыусы өҫтөнән икенсе машина үтеүен асыҡланыҡ. Ғәйепләнеүсе административ хоҡуҡ боҙоу язаһын ғына алды. Хеҙмәт тәртибен боҙоу, законһыҙ эштән ебәрелеү, торлаҡҡа хоҡуҡты тергеҙеү буйынса күп суд эшендә ҡатнашырға тура килә. Хатта бер кешенең торлаҡҡа хоҡуғын раҫлау өсөн, Ҡаҙағстанға барып, документтарын йыйып алып ҡайттым. Минең уйымса, адвокат барыһын да профессиональ эшләһә, эше буйынса һөҙөмтәһе лә буласаҡ.\n– Күптәр, адвокат енәйәтсегә енәйәт яуаплылығынан ҡотолорға ярҙам итә, тип иҫәпләй…\n– Был дөрөҫ фекер түгел. Адвокат хәл-ваҡиғаға асыҡлыҡ индерергә ярҙам итә, яза биреүҙе йомшартыу сараларын таба, законлы сара ҡулланыуға булышлыҡ итә һәм ҡайһы бер осраҡта судтың хатаһын да төҙәтә. Ауыр енәйәт эштәрендә, әлбиттә, енәйәт ҡылыусыға хөкөм язаһы буласаҡ.\n– Адвокаттар үҙҙәре бөгөн ниндәй ярҙамға мохтаж?\n– Граждандарҙың мәнфәғәтен яҡлаған адвокаттарға дәүләт органдары яғынан ярҙам кәрәк. Мәҫәлән, эш өсөн биналар менән тәьмин итеү. Үрҙә әйтелгәнсә, беҙҙең адвокаттарға эшмәкәрлек алып барыу өсөн урын бар. Республика етәкселеге һәм урындарҙағы власть вәкилдәре проблемаларыбыҙҙы аңлай, был мәсьәләләрҙе хәл иткәндә ярҙам итә.\n– Һеҙҙең фекерегеҙсә, адвокат ниндәй булырға тейеш?\n– Адвокат – ул универсаль белгес, квалификациялы юрист та, психолог та, судта ышандыра алырлыҡ, аныҡ итеп һөйләй белгән яҡшы оратор ҙа. Кешенең хәленә инә, тыңлай белеү мөһим. Сыҙамлылыҡ та, эске мәҙәниәткә эйә булыу ҙа кәрәк. Сөнки ғәйепләнеүсегә хоҡуҡ һәм тәртип һаҡлау органдарының тотош системаһы ҡаршы сығыш яһай, ә адвокат бер үҙе уны яҡлай.\nСығыу ваҡыты 13-02-2017, 16:48 | Ҡаранылар: 404\n“Закондың көсө – уның үтәлешендә”\nДежур телефон шылтыратыуҙар көтә\n«Юридик ярҙам күрһәтергә әҙербеҙ»


Баш ҡалала 27 водителдең наркоман булыуы асыҡланған // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБаш ҡалала 27 водителдең наркоман булыуы асыҡланған\n17:54, 25 августа 2011 Йәмғиәт\nАвтотранспорт тармағының 27 хеҙмәткәрен водитель хоҡуғынан мәхрүм итеү өсөн Өфөнөң Орджоникидзе районы прокуратураһы судҡа ғаризалар ебәрҙе. Йыл һайын үткәрелгән юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге тураһындағы закондар үтәлешен тикшереү барышында уларҙың «опий наркоманияһы» диагнозы менән наркологта иҫәптә тороуы асыҡланған. Наркотиктар, алкоголь, токсикомания ағыуына бирешкән кешеләр транспорт менән идара итергә тейеш түгел, улар дауаланыу үтеп, иҫәптән төшкәс кенә руль артына ултыра ала. Әлегә иһә үрҙә билдәләнгән кешеләр водитель танытмалары менән хушлашасаҡ, тип хәбәр иттеләр республика прокуратураһында.\nТеги: наркомания, юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге


Товарищ Сталин шулай хәл итте…\nВы здесь: Төп Бит Мәҡәләләр Тарих Товарищ Сталин шулай хәл итте…\nРодительская категория: Мәҡәләләр\tОпубликовано 25.10.2011 16:21\tТимур Мохтаров\n“Берҙәм Рәсәй”ҙең, Путиндың президентлыҡҡа үҙ кандидатураһын тәҡдим итеү буйынса шатлығы тынып та, президент Медведев үҙ постынан китеп тә өлгөрмәне, беҙҙең урындағы Сталин табыныусылары, хәҙерге Рәсәй президенты башлап ебәргән десталинизация, йәнәһе, юҡҡа сыҡты тип, үсләшеп, баштарын да юғары күтәрҙеләр.\nӘлбиттә, кем нисек, ләкин мин Медведев ваҡытында бер ниндәй ҙә десталинизацияны күрмәнем. Әммә тағы бер тапҡыр шуның тураһында уйландым: Рәсәйҙә йәшәгән күпме нәҫелдәштәремдең күңелендә әле һаман да, Аллаға тәғәйенләнгән урынды алып, Сталин идолы йәшәй. Беҙҙең арабыҙҙа әле һаман да “Сталин индустриализацияһын” саманан тыш маҡтаған һәм десталинизацияны ҡәһәрләгән өндәр яңғырай.\nШуға күрә 1930-1940 йылдарҙа Сталиндың тулы хакимлыҡ эпохаһы беҙҙең халыҡҡа ниндәй ҡайғылар килтергәнен иҫләтеп үтке килә.\nБеренсенән, Башҡортостан Сталин хөкүмәтенең ҡыҫымы арҡаһында күпселек төп башҡорт ерҙәрен юғалтты. Мәжбүри унан тартып алынған Силәбе һәм Оренбург областарына тапшырылған территориялар тураһында һүҙ бара. Шулай итеп, Д. Валеевтың “Милли суверенитет һәм милли яңырыу” китабында, шул мәлдә Башҡортостанда хөкүмәт органдарында эшләгән, Л.Г.Галимовтың иҫтәлектәре килтерелә: “1934 йылдың башында беҙҙе 30 кешенән аша тигән составта – төрлө дәрәжәләге етәкселәрҙе ВКП(б)-ның Башҡорт обкомы беренсе секретарына Я.Б.Быкинға саҡырҙылар. Ул ҡыҫҡаса ғына, беҙҙе тетрәндергән, Арғаяш һәм Ҡонашаҡ райондарын Силәбе обласына етәкселеккә тапшырыу тураһындағы яңылыҡты хәбәр итте. Беҙҙең аптырауҙы күреп ҡалғас, күрәһең, мөмкин булған һорауҙарҙы уҙып китергә теләп, “Товарищ Сталин шулай хәл итте” тип әйтте”.\nЛ. Галимовтың һүҙҙәре буйынса, Силәбе өлкәһе сиктәрендә башҡорт Арғаяш округын төҙөү тураһында ВЦИК ҡарарын тормошҡа ашырырға өмөтләнгән һәм, хатта нимәлер эшләргә тырышҡан кешеләр ҙә булған. Әммә былар барыһы ла репрессия менән тамамланған. ВКП(б)-ның Силәбе обкомы Пленумдарының береһендә партия ағзаһы Яруллин, дуҫтары араһында округ тураһында һүҙ асҡаны өсөн генә, барлыҡ әңгәмәлә ҡатнашыусылар менән бергә ҡулға алынған. Улар барыһы ла хөкөм ителгән һәм төрмәнән әйләнеп ҡайтмаған1.\nӘ беҙҙең хәҙерге башҡорт сталинисттарының береһе булһа ла, ниңә Ейәнсура районында Ейәнсура ауылының юҡлығы тураһында уйландымы икән? Күгәрсен ауылы яҡындағы Күгәрсен районында бар, Йылайыр ауылы Йылайыр районында – район үҙәге, ә ҡайҙа һуң Ейәнсура? Белегеҙ һуң – Ейәнсура ауылы, Башҡортостандың Ейәнсура районына күрше булған, Ырымбур өлкәһенең Ҡыуандыҡ районында табылған. Һәм тап ошо ауыл бында райцентр булған һәм уға исем биргән. 1935 йылдың мартында СССР-ҙың ЦИК ҡарары, Сталиндың хуплауы буйынса, территориаль межалау булған – райцентр менән бергә райондың бер өлөшөн яңы барлыҡҡа килгән Ырымбур обласы составына индергәндәр, ә Ейәнсура районы, башҡорттар әҙселекте тәшкил иткән, хәҙерге, Иҫәнғол ауылы үҙәге менән киҫелгән сиктә тороп ҡалған.\nИкенсенән, Сталиндың ҡаршылығы арҡаһында, Башҡортостан, Татарстан кеүек үк, 1936 йылғы СССР Конституцияһынан өмөт итергә булған, СССР-ҙың союздаш республикаһы статусын ала алмаған. Уны ҡабул итеү менән, Ҡаҙағстан, Ҡырғыҙстан һәм башҡа элекке автономиялы республикалар, союздаш республикалар булып, үҙ хоҡуҡтарын киңәйттеләр. Башҡортостан һәм Татарстандың етәкселеге яғынан был республикаларҙы союздаштарға үҙгәртеү өмөтө менән бәйле көтөүҙәр тулыһынса хаҡлы ине. 1936 йылда был милли региондарҙың партия органдары Конституцион комиссия алдында үҙҙәренең автономиялы республикаларына союздаш республика статусын биреү тураһындағы мәсьәләне күтәрҙеләр. Тик И.В. Сталин Конституцияның яңы проекты хаҡындағы үҙенең телмәрендә бына нимә тип әйткән: “Мәҫәлән, алайыҡ Башҡортостан йәки Татарстан республикаһын. Әйтәйек ти, был автономиялы республикаларҙы союздаш республикалар рәтенә күсерҙек. Улар үҙҙәренең СССР-ҙан сығыу мәсьәләһен логик һәм фактик яҡтан ҡуя алырҙар инеме? Юҡ, алмаҫтар ине. Ниңә? Сөнки улар бөтә яҡтан совет республикалары һәм областары менән уратып алынған һәм уларға, ғәмәлдә, СССР составынан сығырға урын юҡ. Шуның өсөн бындай республикаларҙы союздаш рәтенә күсереү дөрөҫ булмаҫ ине”2. Шулай итеп, Сталин, барлыҡ демагогик приемдар менән, башҡорт һәм татар халыҡтарының үҙбилдәләнеш хоҡуғының уйҙырмаға әйләнеүенә ирешкән. Ысында, СССР булған саҡта союздаш республикаларҙың береһе лә Союздан сығыу хоҡуғы менән ҡулланмаған .\nӨсөнсөнән, башҡорттар Сталин репрессиялары арҡаһында барлыҡ тиерлек интеллектуаль элиталарын юғалттылар. Бына ҡайһы бер билдәле башҡорт эшмәкәрҙәренең исемдәре, уларҙың үлем язаһына санкцияны Сталин үҙе биргән: БАССР-ҙың беренсе халыҡ артисы Ғәзиз Әлмөхәмәтов, шағир Булат Ишемғолов, яҙыусы Дауыт Юлтый, Өфөләге Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының беренсе директоры Ғабдулла Амантай, “Башҡортостан” гәзитенең баш мөхәррире Төхвәт Йәнәби, башҡорт автономияһы өсөн хәрәкәтте башлаусы Илдархан Мутин, БАССР-ҙың Яҙыусылар Союзы рәйесе Афзал Таһиров, комдив Муса Мортазин, мәғариф наркомы Ғөбәй Дәүләтшин, ВКП(б) обкомы икенсе секретары Әхмәт Иҫәнсурин... Сталин үҙ ҡулы менән, был исемдәр булған, атыу исемлегенә ҡул ҡуйған.\nБынан һуң ошо барлыҡ кешеләр судһыҙ һәм тикшереүһеҙ атылғандар. Башҡорт эшмәкәрҙәре Сталин етәкселегендәге Политбюро хуплаған планды үтәүсе НКВД органдары тарафынан тағы ла күберәк репрессияланған. Был план, СССР региондарында ҡулға алынырға тейешле булған, “халыҡ дошмандарын”ың һан күрһәткестәрен күҙ уңында тотҡан. Тәҡдимдәр Башҡортостанда репрессияға бирелгән кешеләр һаны буйынсағы был планға Өфөлә БАССР буйынса НКВД идаралығы етәкселәре тарафынан төҙөлгән. Беҙҙә был һанға иң беренсе сиратта хөкүмәт тарафынан “буржуаз милләтселектә” ғәйепләнгән башҡорттарҙың эләгеүе тураһында башҡа килтереү ауыр түгел. Башҡортостанда репрессияға квоталар бер юлы бер нисә мең кешегә төшөрөлгән, шуға күрә, был рамкаларҙа урындағы чекистарға аҙ һанлы башҡорт элитаһының күпселеген репрессиялау уңайы килеп сыҡҡан, һәм дә залимдарҙың шәхси дошмандарына ҡаршы был квоталарҙа репрессияға урын етәрлек ҡалған.\nДүртенсенән, халыҡ буйынса иң ауыр һуғыу крәҫтиәндәрҙе юҡҡа сығарыу (кулактарҙы юҡҡа сығарыу) кампанияһына тура килгән, Сталин эпохаһының хакимлығы шунан башланып киткән. Класс булараҡ кулактарҙы юҡ итеү һәм фәҡәт колхоз производствоһына тулыһынса күсеү бурысы Сталин тарафынан 1929 йылдың 27 декабрендә ҡуйылған: “Кулактарға баҫыу – эшкә әҙерләнеү һәм кулактар буйынса һуғыу тигәнде аңлата, ләкин башҡа аяҡҡа баҫмаҫлыҡ итеп һуғыу. Был беҙҙә, большевиктарҙа, ысын һөжүм тип атала...”3. 1918-1920 йылдарҙағы антикулак акцияларынан ҡырҡа айырылған, масштабтары буйынса иҫ киткес репрессия кампанияһы башланып китә. Ул ваҡытта хәлле крәҫтиәндәрҙең “артыҡ” ерҙәрен, техникаһын, малын тартып алғандар, хәҙер иһә барлыҡ мөлкәтенә конфискация яһағандар, ә кулактарҙың үҙҙәрен алыҫ райондарға ебәргәндәр. Хатта, хәлле крәҫтиәндәрҙән урам буйында итектәрен сисеп, алмашҡа иҫкеләрҙе биреүгә барып еткән. Ҡаршылыҡ күрһәткәндәрҙе туҡмағанда, ҡайһы бер саҡтарҙа үлтереүгә тиклем барып еткән. Шулай итеп, мәҫәлән, 1930 йылда Учалы районының Баттал ауылында урамда, урындағы ярлы активистар тарафынан Әғзәм Ниғмәтуллин, үҙ балаларының күҙе алдында, туҡмалып, үлемесле яраланған. Бик йыш шәхси иҫәп-хисаптар иҫәпләшкәндәр. Архивтарҙа, асыуһыҙ уҡырға мөмкин булмаған, документтар һаҡланған. Мәҫәлән, Шишмә волосының Йәрәмәй ауылында, бәләкәй генә өйҙә йәшәгән, ат һәм һыйыры булған, куп балалы әсә Б.Муслимова кулаклаштырылған. 1930 йылдың йәйендә ауырыуы арҡыһында ул ике айға эшсе ялларға мәжбүр була. Уны ялланма хеҙмәтте эксплуатациялауҙа ғәйепләйҙәр һәм бәләкәй балалары менән бергә ҡыуып сығарғандар, ә бөтә мөлкәтен һатҡандар: өйҙө 15 һумға, амбарҙы 65 тингә, арбаны 50 тингә, юрғанды 10 тингә, 5 тауыҡты 9 тингә4.\nҺөҙөмтәлә, быға тиклем булмаған иҫ китмәле емереклек һәм Башҡортостан аграр крәҫтиән йәмғиәтенең аҙғынлығы, башҡорт крәҫтиәндәренең үҙ ерҙәрендә хужанан тамам дәүләт батрагына әйләнеүе барлыҡҡа килде. Быларҙың барыһының да эҙемтәләре булды. Оҙаҡҡа ҡол ишаратына әйләнгән крәҫтиән булдыра алмай һәм элекке хеҙмәт етештереүсәнлек менән тиҙҙән эшләргә онота. Сталин дошмандарға кеүек ҡараған, йөҙ меңләп тырыш крәҫтиән хужаларын уйламайса туҙҙырып ташлап, Рәсәйҙе, өсөнсө донъя иле, "Гондурас"ҡа әйләндерә башлай.\nҮрҙә әйтелгәндәргә йомғаҡ яһап, шуны әйтке килә, әгәр ҙә хәҙерге Рәсәй хөкүмәтенә, шул уҡ хоҡуҡи фекерләү кимәле менән, Сталин кеүек, экстремист һәм залим килһә, беҙҙең башҡорт сталинизм апологеттары шунда уҡ тарих дәрестәрен иҫкә төшөрөрҙәр, ләкин һуң булыр. Бындай кеше власҡа тик сираттағы ҡанлы революция һөҙөмтәһе аша ғына килә ала, унан һуң үҙ фекерен асыҡ әйтә алған, конформистик ғәҙәттәрҙе булдырмаған һәм Рәсәйҙә дини һәм этник әҙселеккә ҡараған аҡыллы кешеләргә ҡаршы ҡотолғоһоҙ террор башланасаҡ. Шундайҙарға беҙҙең “традиционалистар” һәм милләтселәр, бигерәк тә йәш мосолмандар, ҡарай. Һанап үтелгәндәрҙең барлығы тиерлек минең халҡымдың хәҙерге интеллектуаль һәм әхләҡи элитаһын тәшкил итә. Мин уларҙың көсләп ауыҙ ябыуҙарын теләмәйем. Ахыр сиктә, беҙ бөтәбеҙ ҙә башҡорттар, аҡ та, ҡыҙыл да түгелбеҙ...\n1 Д.Ж.Валеев “Милли суверенитет һәм милли яңырыу”, 77-78 бб.\n2 Сталин И. ССР Союзы Конституцияһының проекты тураһында: 25 ноябрҙың 1936 йылғы Ғәҙәттән тыш VIII Советтарҙың Бөтә союз съездындағы доклады.\n3 Сталиндың 1929 йылдың 27 декабрендәге аграрсы-марксистар конференцияһындағы телмәре.\n4 БР-ҙың Үҙәк дәүләт тарих архивы, Ф. 108. Оп. 2. Д. 900. Л. 21.


Рәйсә Биҡҡолова «Онотолмаҫ моң».\nБашҡортостандың халыҡ артистары Роза Кәримова һәм Фидан Ғафаров уҡый. Башҡортостандың халыҡ артисы Фәрит Бикбулатов башҡарыуында йырҙар яңғырай. 1986 йылғы яҙма.\nКүренекле яҙыусы, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Рәшит Солтангәрәйев «Хамбал»\nРәсәйҙең атҡаҙанған, Башҡортостандың халыҡ артисы Олег Ханов уҡый, 1990 йылғы яҙма.\nҒаян Лоҡманов «Минең ҡәйнәм».\nБашҡортостандың атҡаҙанған артисы Ғәлимнур Бикбулатов уҡый, 1983 йылғы яҙма.\nТүләк Ғирфанов «Фәйрүзә»\nРәсәйҙең, Башҡортостандың һәм Татарстандың халыҡ артисткаһы Нурия Ирсаева уҡый, 2009 йылғы яҙма.\nМостай Кәрим «Ҡарғалар хөкөмө»\nБашҡортостандың халыҡ артисткаһы Нурия Ирсаева уҡый, 2009 йылғы яҙма.\n“Мин тынлыҡты тыңланым”. Авторы Фәрзәнә Аҡбулатова. БР атҡаҙанған артистары Альберт Шәйхетдинов менән Рәмилә Сәлимгәрәйева уҡый. 2000 йылғы яҙма.


Әҙ ҙә етә, күп тә бөтә » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Иман » Әҙ ҙә етә, күп тә бөтә\n23.03.2018 Әҙ ҙә етә, күп тә бөтә\nйәки Бәхет менән байлыҡ араһына тигеҙлек билдәһе ҡуйыу дөрөҫмө?\n“Тиҙ ярҙам” машинаһында эшләүсе күрше ҡыҙ фәһемле ваҡиға хаҡында һөйләгәйне: “Ишембайҙа баҡсаһы булған ҡатлы-ҡатлы ифрат матур йорттар бар. Шул күркәм йорттарға ҡарап, бында бик бәхетле кешеләр йәшәйҙер инде, тип уйлай торғайным. Бер заман ошондай йорттарҙың береһендә булырға тура килде. Өс ҡатлы йорт. Уның өсөнсө ҡатында оло йәштәге әбей менән бабай “ах-ух” килеп саҡ ултыра, ауыртмаған ерҙәре юҡ. Саҡ торған көйө нишләп аҫҡы ҡатҡа ғына урынлашмағандар – аңламаҫһың. Ғүмер буйы алһыҙ-ялһыҙ эшләгәндәр, һаулыҡтарын ҡайғыртмай, донъя йыйғандар. Хәҙер байлыҡтары күп, тик уның рәхәтен күрмәйҙәр, мәшәҡәтен генә татыйҙар. Йыйған байлыҡтары ла, моғайын, күҙҙәренә күренмәйҙер. Аҙаҡ күрҙем: күп балалы бәләкәй генә йорттарҙа бәхет күберәк”.\nАллаһы Тәғәлә “Һуд” сүрәһендә: “Берәү донъя тереклеген генә үә донъя тормошоноң ғына матурлығын теләһә, Беҙ уларға донъяуи эштәренең файҙаһын донъяла биреп бөтөрөрбөҙ һәм уларға донъяуи эштәренә кәмселек килтерелмәҫ (15). Әммә Әхирәттә уларға уттан башҡа яза булмаҫ үә донъя эштәре һәләк булыр, бидғәт ғәмәлдәре батыл булыр”, – ти (16).\nЮҡҡа ғынамы ни, бәйғәмбәребеҙ доғаларында ике донъя бәхетен һораған. Ә беҙҙең күбебеҙ ошо фани донъя бәхетенә – байлыҡ, дан-шөһрәт, аҡсаға һатып алынған төрлө ләззәткә мөкиббән. Намаҙ хаҡында һүҙ сыҡһа, берәү – ғаиләһен, берәү – эшен, берәү – яратҡан шөғөлөн, берәү ижадын һөйләй. Асылда улар ғаиләһен, эшен, шөғөлөн, ижадын Аллаға тиңдәш итеп ҡуя һәм ни ҡәҙәр аҙашҡан булыуын аңлай алмай. Аллаһы Тәғәлә беҙҙе донъянан ваз кисергә саҡырмай бит: донъяңды көт, эшеңде эшлә, тик намаҙыңды ла онотма.\nКүптәребеҙҙе донъя малы, уның алдатҡыс ҡапҡандары ныҡ тота. Таныш бер уҡытыусының яҙмышы тетрәндереп, гел иҫемә төшөп тора. Өфөлә ҙур ғына урында эшләгән ҡыҙы һөйләп торғайны: “Ауылда абруйлы ғына булғас, атайымдан бал менән кәсеп иткән бер эшҡыуар кешеләрҙән фләгәләр йыйҙыртҡан, йәнәһе, аҙаҡ, бал һалып, уларҙы кире ҡайтара. Аҙаҡ был кәсепсе фләгәләре, балы менән зым-зыя юҡҡа сыҡты. Атайым шулай бурыслы булып китте”.\nБыл хәбәрҙе эсем бошоп тыңланым, тик ул мәлдә, атайыңдың бурыстарын мотлаҡ түлә, хәлен еңеләйт, тип матур кәңәш бирә алманым. Әле, әлбиттә, бурыслы көйө Әхирәткә күскән кешенең ҡәбер ғазаптары, ыҙалары хаҡында аңлата алыр инем, ә ул саҡта өндәшмәй ҡалдым. Ҡайһы саҡ, үҙебеҙсә әҙәп һаҡлаған булып, Әхирәт өсөн бик тә мөһим нәмәне лә әйтмәйбеҙ. Был донъянан китер мәлебеҙҙе беребеҙ ҙә белмәй, шулай булғас, бурыстарыбыҙҙы түләп, ҡылған гонаһтарыбыҙ өсөн ғәфү үтенеп, өс көнлөк был донъянан мөмкин ҡәҙәр таҙарынып китергә тырышыу кәрәк. Хоҙай Тәғәлә рәхимле, ихлас тәүбәләрҙе ҡабул итә, уларҙан гонаһтар юйыла.\nБер хәҙистә бәйғәмбәреҙҙең, Аллаһы Тәғәләнең уға сәләме һәм рәхмәте булһын, шундай һүҙҙәре килтерелә: “Мин йәннәт ҡапҡаһы янында баҫып торғанда, унда меҫкендәрҙең инеүен күрҙем. Ләкин бай һәм дәрәжәле кешеләр көтөп тора ине”.\nДонъя малына артыҡ иҫе китеп бармаған, инде баҡыйлыҡҡа күскән бер ауылдашым: “Әҙ ҙә етә, күп тә бөтә”, – тип әйтә торғайны. Бәхетле булыу өсөн әҙәм балаһына байлыҡ мотлаҡ түгел. Бай булыуың шәп, әлбиттә, әммә бәхет һәм байлыҡ араһына тигеҙлек билдәһе ҡуйыу – хата. Тура юлда булып, һәр минут һайын Алланың ярҙамын, һине ҡайғыртыуын тойоп йәшәү, күңел тыныслығы – иң оло бәхет шулдыр.\nБидғәт(ғәр.) – дингә ҡаршы нәмә.\nБатыл(ғәр.) – ялған.


Өфөгә Цзянси провинцияһынан йәштәр делегацияһы килде - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nШос һәм Брикс илдәре саммиттарынан һуң Өфө бөтә донъяла танылыу яуланы. Башҡортостанға төрлө илдәрҙән ҡунаҡтар йыш килә башланы. Бигерәк тә Ҡытай вәкилдәре республика менән күпләп ҡыҙыҡһына. Бөгөн Өфөгә Цзянси провинцияһынан йәштәр делегацияһы килде. Улар мәҙәниәт һәм мәғариф өлкәһендә хеҙмәттәшлекте нығытырға уйлай.Башҡортостан һәм Цзянси провинцияһы студенттар менән алышыу, йәш эшҡыуарҙарҙың проекттары менән уртаҡлашыу мәсьәләһе буйынса ла фекер алышасаҡ.\n16 декабря Рәсәй һәм донъя хәбәрҙәре


Башҡортостан башлығы: «Төбәк-ара хеҙмәттәшлекһеҙ тиҙ хәрәкәт итә алмаясаҡбыҙ» // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостан башлығы: «Төбәк-ара хеҙмәттәшлекһеҙ тиҙ хәрәкәт итә алмаясаҡбыҙ»\n11:32, 11 сентября 2014 Сәйәсәт\nӨФӨ, 2014 йыл, 11 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.\n10 сентябрҙә Дүшәнбелә (Тажикстан Республикаһы) Рөстәм Хәмитов Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы Эшлекле советының идараһы ултырышында сығыш яһаны.\nРеспублика башлығы үҙ сығышының темаһы – ул төбәк-ара хеҙмәттәшлек булыуын билдәләне.\n— Был, ҙур потенциалға эйә, әммә әлеге тулы күләмдә тормошҡа ашырылмаған, һеҙҙең менән беҙҙең эшебеҙҙең иң мөһим йүнәлештәренең береһе тип иҫәпләйем, — тине Рөстәм Хәмитов. — Бөгөн төбәктәрҙең хеҙмәттәшлек мәсьәләләре беҙ теләгәнсә киң ҡаралмай. «В2B» — «бизнес менән бизнес», «G2G» — «хөкүмәт менән хөкүмәт» форматтары бар. Төбәк-ара хеҙмәттәшлек юҡ йәки ул бик бәләкәй.\nБашҡортостан башлығының фекере буйынса, Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы «аяғында ныҡлы баҫып тора».\n— Һуңғы 70 йылда көнсығыш йүнәлеше Рәсәй өсөн тышҡы сәйәсәттең иң мөһим өҫтөнлөктәренең береһе булып иҫәпләнде. Килеп сыҡҡан хәлдә ШОС илдәре менән тигеҙ хоҡуҡлы, үҙ-ара отошло нигеҙҙә үҫешеү мөһим әһәмиәткә әүерелә. Әгәр дәүләттәребеҙҙең етәкселәре кимәлендә даими эш барһа, төбәктәр кимәлендә бындай эш ғөмүмән юҡ тиерлек. Һуңғы ваҡытта был мәсьәлә менән тығыҙыраҡ шөғөлләнә башланыҡ, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. Ул ултырышта ҡатнашыусыларға «R2R» — «төбәк менән төбәк» форматын, нәҡ горизонталь интеграцияны төҙөү форматын ҡарарға тәҡдим итте.\n— Тормош үҙе сауҙа-иҡтисад мөнәсәбәттәре өлкәһендә төбәк кимәлендә дәүләттәр-уҙаҡташтар хеҙмәттәшлегенә йүнәлтелгән программаларҙы ғәмәлгә ашырыу, төбәк-ара кластерҙар булдырыу, төрлө-төрлө күп мәсьәләләрҙе күмәкләп хәл итеү өсөн берләшмәләр һәм ассоциациялар ойоштороу бурысын ҡуя. Беҙҙең республика Рәсәйҙең тышҡы иҡтисади сәйәсәт контексында халыҡ-ара уҙаҡташлыҡты үҫтереүҙә әүҙем ҡатнаша. Ҡаҙағстан, Белорусь – Евразия иҡтисади союзы буйынса Рәсәйҙең уҙаҡташ-илдәре менән мөнәсәбәттәрҙе әүҙем үҫтерәбеҙ. Бөгөн Рәсәй-Ҡаҙағстан сауҙаһының 70 проценты тап төбәк-ара бәйләнештәргә тура килә. Беҙ Ҡытай Халыҡ Республикаһы менән эш итеү тәжрибәһенә эйә. Ҡытай Халыҡ Республикаһы Янцзы йылғаһының үрге һәм урта ағымы төбәктәре менән Волга буйы федераль округы төбәктәре араһында хеҙмәттәшлекте ойоштороуҙа ыңғай тәжрибәбеҙ бар. 2012 йылдан алып Башҡортостан Һиндостан, Бразилияның төбәк уҙаҡташтары менән тығыҙ эш алып бара. Беҙҙең ҡарауға, шундай уҡ эш ШОС һәм БРИКС илдәре менән дә һөҙөмтәле буласаҡ. Ҡытай менән эш тап шундай хеҙмәттәшлектең нығыраҡ һөҙөмтә биреүен дәлилләй, — тине Башҡортостан башлығы. Уның фекере буйынса, «төбәк-ара хеҙмәттәшлекһеҙ тиҙ хәрәкәт итә алмаясаҡбыҙ»\nСтенограмма менән тулыһынса БР Президентының рәсми сайтында танышырға мөмкин.


Юғары хоккей лигаһы беренселеге — Башҡорт Википедияһы\n2015 йыл 23 июль\n«Тамбов» һәм «Ростов» (2-шәр титул)\nЮғары хоккей лигаһы беренселеге (ЮХЛ-Б, рус. Первенство Высшей хоккейной лиги) — Шайбалы хоккей буйынса Рәсәйҙең хоккей лигаһы. 2015 йылдың 23 июлендә Рәсәй хоккей федерацияһы көсө буйынса өсөнсө килгән Рәсәй чемпионатын үткәреү хоҡуҡтарын өс йылға Юғары хоккей лигаһына тапшыра, һәм шул ваҡытта беренселек барлыҡҡа килә. Элек был ярыштар Рәсәй хоккей лигаһы тип атала ине. Тәүге миҙгелдә 9 команда ҡатнаша, бөтәһе лә Рәсәйҙән. Әлеге ваҡытта лига составында 8 команда. «Ростов» — ЮХЛ беренселегенең ғәмәлдәге чемпионы. «Ростов» һәм «Тамбов» ике тапҡыр ЮХЛ беренселегенең чемпионы исемен яулай.\n5 Миҙалсылар таблицаһы\nРәсәй хоккей лигаһына үҙгәрештәр кәрәк ине, шуға күрә 2015 йылдың 23 июлендә ЮХЛ Рәсәй хоккей федерацияһынан был ярыштарҙы 2015/2016, 2016/2017 һәм 2017/2018 йылдар миҙгелендә үткәреү хоҡуғын һорап ала. Тәүге миҙгелдә 9 команда ҡатнаша, шуларҙың етәүе РХЛ-да ҡатнашалар ине, ә ҡалған икәүе Йәштәр хоккей лигаһы беренселегенән киләләр.\nИкенсе миҙгел алдынан ЮХЛ беренселеген үткәреү хоҡуҡтарын РХФ үҙенә кире ҡайтара. Командалар һаны туғыҙҙан унға тиклем күбәйә: «Челны» хоккей клубы өҫтәлә, ә «Сокол» командаһын «Чебоксар» хоккей клубы алмаштыра. Өсөнсө миҙгел алдынан лига составынан «Славутич» һәм ЦСК ВВС хоккей клубтары сыға, Ҡурғандан «Юниор» хоккей клубы лигала ҡатнашыусыларға ҡушыла, ә Һарытауҙан был миҙгелдә «Кристалл» ҡатнаша.\n2018/2019 йылдар миҙгеле алдынан ғәмәлдәге чемпион «Тамбов» хоккей клубы ЮХЛ чемпионатына күсә, Түбәнге Тагилдан «Юниор-Спутник» финанс ауырлыҡтары булғанға күрә эшен тамамларға мәжбүр була. Уларҙың урынына Милли йәштәр хоккей лигаһынан «Красноярские Рыси» һәм «Южный Урал-Металлург» хоккей клубтары ЮХЛ беренселегендә ҡатнашасаҡ.\n2019/20 йылдар миҙгелендә ЮХЛ беренселеген «Ырымбур» хоккей клубы тулыландыра, ә Барнаулдан «Алтай» командаһы «Динамо-Алтай» тигән яңы исем ала. Ә лига составынан «Южный Урал-Металлург» хоккей клубы сыға, ә чемпион булған «Ростов» ЮХЛ чемпионатына күсә.\nДөйөм алғанда, ЮХЛ беренселегенең бер миҙгеле даими беренселектән һәм плей-офф уйындарынан тора. Ә даими беренселек ике этаптан тора. Тәүге этапта һәр команда беренселектең башҡа командалары менән дүртешәр осрашыу үткәрә. Тимәк, беренсе этапа һәр ҡатнашыусы команда 32 уйын үткәрә. 2015/16 йылдар миҙгелендә икенсе этап алдынан тәүге биш команда «А» төркөмөнә, ә ҡалған дүрт клуб «Б» төркөмөнә берләшәләр ине. Төркөмдәр эсендә һәр команда үҙ дәғүәселәре менән тағы дүртешәр осраша. Ә 2016/17 йылдар миҙгеленән башлап икенсе этапта командалар төркөмдәргә бүленмәйҙәр. Һәр клуб башҡа коллективтар менән беренсе этап һөҙөмтәләре буйынса икешәр осрашыу үткәрә. Тимәк, һәр команда даими миҙгелдә 48 уйын үткәрәсәк.\n2019/2020 йылдар миҙгелендә ЮХЛ беренселегенең даими чемпионаты үҙгәрештәр түҙә. Элекке кеүек ике этапҡа бүленмәй. Һәр команда башҡа 7 ете клуб менән алтышар (өс — өйҙә, өс — ҡунаҡта) осрашыу уҙғара. Тимәк һәр команда 42 уйын үткәрә\n2018/2019 йылдар миҙгеленән алып бар еңеү өсөн ике мәрәй бирәләр, өҫтәмә ваҡытта һәм булиттар серияһында еңелгән өсөн бер мәрәй бирелә һәм төп ваҡытта отолған өсөн бер мәрәй ҙә бирелмәй.\nФедерация кубогы өсөн плей-офф уйындарына даими миҙгел һөҙөмтәләре буйынса тәүге һигеҙ команда эләгәсәк. Комадалар урындарына тап булған «сәсеү» номерҙарын ала. Иң ҙур номерлы командаға ҡаршы иң бәләкәй номерлы команда сыға. Мәҫьәлән, тәүге раундта парҙар ошолай билдәләнә: 1 — 8, 2 — 7, 3 — 6 һәм 4 — 5. Сирекфиналдар өс еңеүгә тиклем булһа, ярымфиналдар һәм Федерация кубогы финалы бер команданың дүртенсе еңеүенән һуң ғына тамамлана. Ярымфиналдарҙа еңелгән ике команда бронза миҙалы өсөн ике осрашыу үткәрә. 2019/2020 йылдар миҙгелендә беренселектә һигеҙ команда ғына ҡатнаша — һәм бөтәһе лә плей-офф уйындарына сыға.\nДинамо-Алтай Барнаул Тамашалар һәм спорт һарайы 2006 2015 — «Себер» Новосибирск (КХЛ)\nКристалл Һарытау «Кристалл» СҺ 1946 2017 — «Лада» Тольятти (ЮХЛ)\nЧебоксар Чебоксар Чебоксар-Арена 1975 2016 — —\nЫрымбур Ырымбур «Звёздный» БҺ 2019 2019 — «Южный Урал» Орск (ЮХЛ)\n2015 йылда Лига барлыҡҡа килгәндән бирле ЮХЛ беренселегендә бөтәһе 15 команда ҡатнаша. 7 команда миҙгелдәрҙең береһендә булһа ла плей-офф ярыштарында ҡатнаша. 3 команда даими миҙгелдән һуң килгән уйындарҙа бер ҙә ҡатнашмай, һәм тик «Мордовия» бар миҙгелдәрҙә лә плей-оффта ҡатнаша.\nТаблицала ЮХЛ беренселегенең даими өлөштәре һөҙөмтәләре буйынса командаларҙың урындары һәм ЮХЛ-Б һәр миҙгеленең еткән плей-офф раунды күрһәтелгән (төҫ менән билдәләнгән). Командалар ЮХЛ беренселегендә һөҙөмтәләр әҙәйә барыу менән урынлашҡан.\nМордовия 2 2 2 2\nЧебоксар 7 4 3\nЮниор 6 5\nКристалл 7 4\nЧелны 5 5 6\nДинамо-Алтай 6 9 8 7\nКрасноярские Рыси 8\nРостов 1 1 1 1\nЮжный Урал-М 9\nТамбов 3 4 3\nЮниор-Спутник 8 8 9\nСлавутич 4 3\nЦСК ВВС 5 6\nҠыҙыл Федерация кубогы яулаусы\nФедерация кубогын яулаусы\nДаими беренселек еңеүсеһе\n2015/16 «Тамбов» «Ростов» «Мордовия» «Славутич» «Ростов»\n2016/17 «Ростов» «Славутич» «Мордовия» «Тамбов» «Ростов»\n2017/18 «Тамбов» «Чебоксар» «Мордовия» «Ростов» «Ростов»\n2018/19 «Ростов» «Мордовия» «Чебоксар» «Юниор» «Ростов»\nБеренселектең иң яҡшы уйынсыһы.\nСимволик состав: ҡапҡасы, ике һаҡсы һәм өс һөжүмсе.\nБеренселектең иң яҡшы баш тренеры.\n↑ В офисе ВХЛ прошло совещание по организации Первенства\n↑ ЮХЛ беренселеге регламенты ҡабул ителә\n↑ В Первенстве ВХЛ появится новая команда из Оренбурга\n↑ Вместо «Алтая» будет «Динамо-Алтай»\n↑ Утвержден календарь Первенства ВХЛ на сезон-2019/20\nРәсәй хоккей лигаһы Рәсәйҙә өсөнсө дивизион\nЮХЛ беренселеге Киләһе:\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Юғары_хоккей_лигаһы_беренселеге&oldid=902565 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 09:43 15 август 2019 үҙгәртелгән.


Радий Хәбиров «Салауат Юлаев» хоккей клубының ике уйынсыһына республика наградаларын тапшырҙы // Спорт | новости башинформ.рф\nРадий Хәбиров «Салауат Юлаев» хоккей клубының ике уйынсыһына республика наградаларын тапшырҙы\n17:31, 12 апреля 2019 Спорт\nӨФӨ, 2019 йыл, 12 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Наталья Овчарук/.\nБөгөн Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров «Салауат Юлаев» хоккей клубы командаһы менән осрашты һәм миҙгел өсөн рәхмәт белдерҙе. Республика клубы, Көнсығыш конференцияһы финалында Омскиҙың «Авангард»ынан еңелеп, Континенталь хоккей лигаһының бронза миҙалдарын яуланы.\n«Миҙгел өсөн һеҙгә рәхмәт әйткем килә, ул төрлө булһа ла, минеңсә, уңышлы үтте. Тәүҙә нисек ауыр барғанын хәтерләйбеҙ, ләкин республикаға, көйәрмәндәргә бүләк иткән финал — бөтә һүҙҙәрҙән дә юғары», — тине төбәк етәксеһе.\nРадий Хәбиров һүҙҙәренсә, «Салауат» өсөн иң төп ҡаҙаныш — команда менән көйәрмәндәрҙең берҙәмлеге.\n«Плей-офф көндәрендә республика хоккей менән йәшәне. Беҙ ыңғай энергия алдыҡ һәм шуныһы мөһим: күптәр үҙҙәренә ышана башланы. Әгәр һеҙ еңеүҙе шулай тартып ала алдығыҙ икән, моғайын, беҙҙең дә берәй нимә килеп сығыр», — тип билдәләне республика башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы.\n«Юлаевсылар»ҙың баш тренеры Николай Цулыгин төбәк етәксеһенең айырым рәхмәт һүҙҙәренә лайыҡ булды.\n«Һеҙ коллективты нығыттығыҙ, берләштерҙегеҙ. Команда бер бөтөн булып уйнаны. Хәҙер бындай күренеш һирәк осрай. Беҙ үҙебеҙҙең йөкләмәләребеҙҙе үтәйбеҙ һәм киләсәккә ышаныс менән ҡарайбыҙ. Артабан да хоккейға булышлыҡ итербеҙ. Шуға күрә һеҙҙән һәйбәт күнекмәләр һәм яҡшы кәйеф менән — яңы миҙгелгә!», — тине Радий Хәбиров.\nБашҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы «Салауат Юлаев» ҡапҡасыһы Юха Метсолаға —Салауат Юлаев ордены, ә һөжүмсе Теему Хартикайненға «Башҡортостан Республикаһы алдындағы хеҙмәттәре өсөн» орденын тапшырҙы. Команда Радий Хәбировҡа клуб уйынсыларының автографтары менән сәкән бүләк итте.\nТеги: Салауат Юлаев, хоккей, Радий Хәбиров, наградалар


Бөгөн – Радиация, химик һәм биологик һаҡлау ғәскәрҙәре көнө // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБөгөн – Радиация, химик һәм биологик һаҡлау ғәскәрҙәре көнө\n14:04, 13 ноября 2013 Йәмғиәт\nБөгөн Рәсәйҙә Радиациион, химик һәм биологик һаҡлау ғәскәрҙәре көнө билдәләнә. Был һөнәри байрамды ойоштороу тураһындағы Указға Рәсәй Президенты 2006 йылдың майында ҡул ҡуя. Радиацион, химик һәм биологик һаҡлау ғәскәрҙәре ойошторолоуының рәсми датаһы тип 1918 йылдың 13 ноябре иҫәпләнә, ул саҡта Республиканың Революция хәрби советы ҡарары менән ғәмәлдәге армияла тәүге химик һаҡлау органдары һәм подразделениелары ойошторола. 1992 йылдың авгусында химик ғәскәрҙәр үҙҙәренең хәҙерге исемен ала.\nБыл Ҡораллы Көстәрҙең хәрби хәрәкәтен химик тәьмин итеү өсөн тәғәйенләнгән махсус ғәскәр. Хәҙерге заман Радиацион, химик һәм биологик һаҡлау ғәскәрҙәре радиацион, химик һәм биологик разведка, ҡоралдарҙы, обмундированиеларҙы, башҡа матди саралар һәм урындарҙы дезактивациялау, дегазациялау һәм дезинфекциялау буйынса бурыстарҙы үтәүсе подраздлениеларҙан һәм частарҙан тора. Уларға шулай уҡ атыу-яндырыу саралары һәм маскировкалау төтөнөн ҡулланыу өсөн тәғәйенләнгән подразделениелар инә.\n1954 йылда Тоцк полигонында ядро шартлағанда Башҡортостандан меңләгән хәрби хеҙмәткәрҙәр ҡатнашты, химик ғәскәрҙәр таҫыллыҡ һәм юғары хәрби оҫталыҡ күрһәтте. 1986 йылда Чернобыль атом электростанцияһында авария эҙемтәләрен бөтөрөү барышында радиацион, химик һәм биологик һаҡлау ғәскәрҙәре ер өҫтө һәм радиацион разведка буйынса ҡуйылған бурыстар күләменең 90 процентын үтәне. Бөтә Советтар Союзы граждандары менән бер рәттән Башҡортостандан саҡырылған хәрби хеҙмәткәрҙәр батырлыҡ, юғары профессионаллек һәм фиҙәҡәрлек күрһәтте.\nТеги: һөнәри байрамдар,ҡораллы көстәр һәм йәмғиәт


Ни өсөн көн дә алма ашарға кәрәк? » «Йәшлек» гәзите | Газета "Йэшлек"\nГазета "Йәшлек" » Һаулыҡ һаҡлау » Ни өсөн көн дә алма ашарға кәрәк?\n10.02.2017 Ни өсөн көн дә алма ашарға кәрәк?\n- Көнөнә ике генә алма ашау ҙа ҡан системаһын 10 – 25 процентҡа холестерин күҙәнәктәренән таҙартырға ярҙам итә. Шунлыҡтан дөрөҫ туҡланыуға иғтибар итмәүселәргә күберәк алма ашау файҙалы.\n- Италия ғалимдары алманың организмдың ҡан системаһына йоғонтоһон өйрәнеү маҡсатында тикшеренеүҙәр үткәргән. Һөҙөмтәлә даими рәүештә алма ашау ҡан тамырҙарын рак күҙәнәктәре үтеп инеүҙән һаҡларға булышлыҡ итеүе асыҡланған.\n- Яңы һығылған алма һуты нервыларҙы тынысландыра, шуға күрә стрестан һуң эсергә кәңәш ителә. Әйткәндәй, медиктар фекеренсә, таҙа алма һуты ата-әсәһенә йоҡо бирмәй, бер туҡтауһыҙ илаған баланы тынысландырырға һәләтле.\n- Алмала күҙәнәклек менән пектин бар, уны көн һайын ашағанда ашҡаҙан-эсәк тракты һәм йөрәк-ҡан тамырҙары системаһы менән бер ниндәй ҙә проблема булмаҫ.\n- Алма майҙы кәметә, тимәк, кемдәр кәүҙә ауырлығын кәметергә теләй, уларға мотлаҡ алма ашарға кәрәк. Өҫтәүенә, май ҡатламының кәмеүе ҡан тамырҙарының торошона һәм сәләмәтлегенә лә ыңғай йоғонто яһай.\n- Алма һыуһынды ҡандыра һәм аппетитты күтәрә. Диетологтар: «Ашағың килһә – алма аша, уны ашағың килмәһә – ашағың килмәй», – тиҙәр. Уларҙың был кәңәшен тотоу бер кемгә лә ҡамасауламаҫ. Мәҫәлән, диетала ултырған кеше ашағыһы килгәндә бер алма ашаһа, асығыу тойғоһо үтер, йә булмаһа, бер алманан һуң артыҡ күп ашай алмаҫ.\n- Алманы һыуытҡыста түгел, ә кухняла һаҡларға кәрәк. Сөнки кухняла ятҡанда йәшел әсе алма бер нисә көндә өлгөрөп, әселеге бөтөп, татлыраҡ булып ҡалыр.\n- Алма ярҙамында тештәге үңәҙҙән (налет) һәм ауыҙҙағы насар еҫтән ҡотолорға мөмкин. Сөнки унда, ауыҙҙағы микроорганизмдар менән реакцияға инеп, уларҙы юҡҡа сығарыусы һәм бактерияларҙың таралыуына юл ҡуймаусы кислоталар бар.\n- Алма тәбиғи антиоксидант булып тора. Көн һайын ашау тиренең һәм сәстең торошона ыңғай йоғонто яһай.


“Ҡыш бабай” малай, йәки Яңы йыл күстәнәсе\n23 Декабрь 2018, 01:18\nЯңы йылды ҡаршылау балалар өсөн иң мөһим байрамдарҙың береһе, шуға күрә лә уға бәйле яҡты иҫтәлектәр йылдар дауамында күңелдең түрендә һаҡлана. Ошо байрам яҡынлашҡан мәлдә минең дә үҫмер сағымда булған ваҡиға күҙ алдыма килеп баҫа.\n...Гел яҡшы билдәләргә генә өлгәшеүсе отҡор уҡыусы булғанға күрә, уҡытыусы апай миңә Дауыт-Ҡайып мәктәбендә үткән яңы йыл байрамында Ҡыш бабай булырға ҡушты. Был почетлы эшкә бик етди ҡарап, ныҡ әҙерләндем. Дөрөҫ, Ҡыш бабай һүҙҙәрен ятлап, уға оҡшатып йөрөргә, бүләктәр таратырға өйрәнеү ауыр булмаһа ла, Ҡыш бабай кейемдәрен үҙемә яратып “тәртипкә килтереү” бик ҡыйынға төштө. Ғаилә, һаулыҡ мәсьәләһенә бәйле, ул ваҡытта ҡарт өләсәй ҡулы аҫтында йәшәгән осор ине. Бөтә нимә әҙер, тик бына тоҡ проблемаһы. Өлкән кеше оҙаҡ аптырап торманы, аҡ тоҡсайынан киптерелгән ҡоротон бушатып ҡулыма тотторҙо. Шыршы байрамына оҙатҡанда өләсәйем: “Ҡыш бабай, тоғоңда миңә лә күстәнәс алып ҡайтырға онотма!” – тип ҡалды.\nБайрам бик тиҙ һәм бик күңелле үтеп китте. Шартына килтерергә тырыштым. Әммә артыҡ йомарт Ҡыш бабай булып сыҡтыммы, уңлы-һуллы күстәнәс таратып йөрөп, байрам аҙағына тоғомда бер бөртөк тә кәнфит ҡалмағайны. Ҡыш бабай кейемен сисеп бәреп, изгеләрҙән-изге кешемдең ҡорот өсөн генә тотҡан ҡәҙерле тоғон устарыма ҡыҫып, балтаһы һыуға төшкән ҡиәфәттә мәктәп ихатаһына сыҡтым. Ә унда мине уҡытыусы апайым йылмайып көтөп алды һәм ҡулыма ауыр ғына ялтыр тышлы тоҡсай тотторҙо. “Быныһы һиңә яңы йыл күстәнәсе, матур Ҡыш бабай булғаның өсөн”, - тине ул. Их, белһәгеҙ икән, шатлығымдан түбәмдең нисек күккә тейгәнен! Йәшен тиҙлегендә өйгә атылып инеп, яңы йыл күстәнәсен ҡарт өләсәйемә һондом. Самауырҙы выжлатып, тәмлекәстәр менән бергә-бергә сөкөрләшеп сәй эсеүе байрамда алған тәьҫораттарҙан да ҡәҙерлерәк, ҡиммәтерәк тойолдо. Ә тырыш хеҙмәтем өсөн бирелгән Яңы йыл күстәнәсе ғүмеремдә иң татлыһы булып иҫтә ҡалды, уның тәме тел осонда һаман һаҡланғандай...\nМәҡсүт урта мәктәбе уҡытыусыһы.


Сәнәғәт предприятиелары алдында инновацион технологияларҙы индереү, яңы эш алымдарын үҙләштереү, уҡыу йорттары менән хеҙмәттәшлекте нығытыу бурысы тора - Bash.News\nСәнәғәт предприятиелары алдында инновацион технологияларҙы индереү, яңы эш алымдарын үҙләштереү, уҡыу йорттары менән хеҙмәттәшлекте нығытыу бурысы тора\nСәнәғәт предприятиелары алдында инновацион технологияларҙы индереү, яңы эш алымдарын үҙләштереү, уҡыу йорттары менән хеҙмәттәшлекте нығытыу бурысы тора https://bash.news/news/35125_snt_predpriyatielary_aldynda_innovacion_texnologiyalary_i\n13 фев 2018, 23:47\nБыл турала Рөстәм Хәмитов бөгөн Башҡортостан сәнәғәт һәм инновация сәйәсәте министрлығының коллегия ултырышында белдерҙе. Сәнәғәт комплексының эш һөҙөмтәләренә арналған сара Стәрлетамаҡ ҡалаһында үтте.\nБашҡорт дәүләт университетының Стәрлетамаҡ филиалында технопарк былтыр ғына асылған. Әле бында төрлө йәштәге 200-гә яҡын бала шөғөлләнә. Уҡыу йорто киләсәк белгестәрен биләүҙән әҙерләй тип әйтергә мөмкин.\nТехнопарк майҙаны бәләкәй бер заводты хәтерләтә, тик бында асыштарҙы ғалимдар йәки инженерҙар түгел, ә балалар яһай. Мәҫәлән, йөк ташыусы ошо роботты 12 йәшлек малай йыйған. Педагогтар әйтеүенсә, иң мөһиме маҡсатты билдәләп конструкцияны төҙөп алыу. Был робот инде кубиктарҙы төҫтәр буйынса айырып йыйыу һәләтенә эйә.\nЗал тулыһынса кәрәкле ҡоролмалар менән йыһазландырылған. Тик роботехника өсөн програмалар ҙа, материалдар ҙа ҡиммәтле, ябай ғына роботты йыйыу ҙа 3-4 меңгә төшә. Шуға күрә әҙер әйберҙәрҙең күбеһен һүтергә һәм деталдәрен киләһе ҡоролма өсөн ҡулланырға тура килә. Технопарк белгестәре киләсәктә эргә-тирәләге райондарҙы ла йәлеп итеп үҙәк асырға ниәтләй.\nУҡыу йортонда ғәмәлгә ашырылған тағы бер проект -электрон уйын мәктәбе. Йәғни, белем биреү системаһында компьютер технологияларын ҡулланыу буйынса эш алып барыла. Әммә химия, физика буйынса лаборатория эштәрен башҡарыу мөмкинлеге юҡ, махсус программа һәм ҡоролма талап ителә. Ә уның хаҡы 10 миллион һум тирәһе. Республика башлығы проектты хупланы, тик программаның кәрәклеген аныҡ миҫалдар ярҙамында иҫбатларға кәрәк. Эштең һөҙөмтәһе булмай икән бушҡа аҡса түгергә ярамай, тине Рөстәм Хәмитов.\nКадрҙар әҙерләү, уҡыу йорттары менән предприятиеларҙың хеҙмәттәшлеге темаһы Сәнәғәт һәм инновация сәйәсәте министрлығы коллегияһында ла күтәрелде. Рөстәм Хәмитов әйтеүенсә, ике яҡ араһында хеҙмәттәшлек буйынса эш һүлпән бара. Кадрҙар һеҙгә кәрәк, һөнәри уҡыу йорттарында 100 меңләп студент уҡый, бәйләнеш урынлаштырығыҙ, тине Республика башлығы. Башҡортостан Волга буйы федераль округы төбәктәре араһында сәнәғәт етештереүе индексы буйынса туғыҙынсы урынды биләй. Был күрһәткес уртаса Рәсәй кимәлендәгенән юғарыраҡ, 102,3 процент. Рөстәм Хәмтов белдереүенсә, яңы проекттар булмайынса етештереүсәнлек артмаясаҡ. Былтыр 11 ай эсендә республиканан экспортҡа оҙатылған сәнәғәт продукцияһы күләме ни бары 4 миллиард доллар тирәһе. Был һуңғы 5 йылдағы иң түбән күрһәткес.\nӘлбиттә, заманса эшләгән предприятиелар ҙа бар. Мәҫәлән, «Инмаш» технопаркы бер ҡыйыҡ аҫтында 17 предприятиены берләштергән, ҡушылырға теләүсе яңы резиденттар өсөн дә урын етерлек. Әле 35 мең квадрат метр тирәһе майҙан буш тора.\nХужалар Республика башлығына бында йыйылған лифт өлгөләрен күрһәтте. Былтыр мең ярым тирәһе лифт сығарылған, тик был сик түгел, ҡеүәт 4 меңгә иҫәпләнгән. Рөстәм Хәмитов әйтеүенсә, төбәктә алмаштырыу талап ителгән иҫке лифттар етерлек, ихтыяж ҙур.\nЗаман предприятиелар алдына ҙур бурыстар ҡуя. Берҙән, әле оборона-сәнәғәт комплексының ҡеүәтен граждандар продукцияһы сығарыуҙа ла ҡулланыу бурысы тора. Ил башлығы 2030 йылға был күрһәткесте 50 процентҡа еткереү бурысын ҡуйҙы. Бөгөн Рөстәм Хәмитов белдереүенсә, шулай уҡ деталдәр йыйыуҙан тулы етештереү циклына күсергә ваҡыт. Сығарылған продукция конкурентлыҡҡа һәләтле, баҙар шарттарында һорау менән файҙаланған булырға тейеш. Бының өсөн яңы эш алымдарын, инновацион технологияларҙы үҙләштереү мотлаҡ. Заман һәр бер өлкәлә лә туҡтауһыҙ эҙләнеүҙәр, көндәлек тырышлыҡ талап итә.\nАвторы: Рәмзиә Кәримова-Байбулатова\nБашҡортостан башлығын һайлауҙа ирекмәндәр ярҙам итә\n18:14, 16 авг\nРадий Хәбиров Благовещен ҡалаһында эш сәфәре менән\n22:29, 15 авг\nРеспубликала Башҡортостан Башлығы вазифаһына кандидаттар өгөтләү эшмәкәрлеген башланы\n15:00, 13 авг\nТәбиғәттән файҙаланыу һәм Экология министрлығында яңы етәксе\nРадий Хәбиров иң һөҙөмтәле төбәк башлыҡтары исемлегендә\n16:07, 06 авг


«Өфө» клубы футбол буйынса Рәсәй чемпионатының яҙғы уйындарында тәүге еңеүен яуланы\nКисә Башҡортостан командаһы үҙ майҙанында Грозныйҙың «Терек» футболсыларын ҡабул итте. Уйынды ҡарарға төбәк башлығы Рөстәм Хәмитов килде.\nБерҙән-бер тупты 36-сы минутта Николай Сафрониди индерҙе. Был еңеү яҡташтарыбыҙға 20 мәрәй менән турнир таблицаһының 13-сө урынына күтәрелеү мөмкинлеге бирҙе. Әммә киләһе миҙгелдә лә премьер-лигала ҡалыу өсөн был ғына етмәй. Сираттағы турҙа «Өфө» футболсылары «Анжи» клубын ҡабул итәсәк. Әле Махачкала командаһы «Мордовия» менән 16-шар мәрәй туплап һуңғы баҫҡыстарҙы бүлешә. Шуға ла алдағы йәкшәмбе үтәсәк уйында республика командаһына мотлаҡ еңеү яуларға кәрәк.


Өфөлә бөгөн хәйриә концерты үтте\n«Дмитрий Хворостовский һәм уның дуҫтары – балаларға» тип исемләнгән билдәле опера сәхнәһе йондоҙҙары Дмитрий Хворостовский менән Илдар Абдразаҡов сығыш яһаны. Саранан алынған аҡса етем, ауыр сирле, шулай уҡ күп балалы ғаиләләрҙәге балаларға ярҙам итеүгә йүнәлтелә.\nДмитрий Дибров, Рәсәй тележурналисы: «Дмитрий Хворостовскиҙың Лондондан Өфөгә килгәс, беҙгә Мәскәүҙән етеү ул ни тора?! Әлбиттә, һәр кем бындай хәйриә сараларын хупларға тейеш. Хворостовский ғына түгел, беҙ ҙә быға өлөш индерергә бурыслыбыҙ».


Рөстәм Хәмитов Милли медицина палатаһы башлығы Леонид Рошаль менән осрашты\n19 Ғинуар 2012, 12:16\n18 ғинуарҙа Өфөлә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Милли медицина палатаһы башлығы Леонид Рошаль менән осрашты.\nРеспублика башлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, әңгәмә барышында яҡтар, илдә гражданлыҡ йәмғиәтен төҙөүҙә медицина хеҙмәткәрҙәре әүҙем ҡатнашырға тейеш, тип билдәләне. Леонид Рошаль медицина хеҙмәттәрен сифатлыраҡ итеүгә йүнәлтелгән норматив акттарҙы әҙерләүҙә ҡатнаша алырлыҡ структура төҙөү яҡлы булыуын билдәләне. Профессор фекеренсә, Медицина палатаһы бындай структура ролен башҡара алыр ине.\n— Сит илдәрҙә һаулыҡ һаҡлау министрлыҡтары профессиональ эшмәкәрлек менән шөғөлләнмәй. Уларҙың ҡулында – аттестаттар, сертификаттар, финанстар, идеология структуралары. Ә ҡалған эш менән профессиональ ассоциациялар мәшғүл. Бөтә илдәрҙә лә улар берҙәм. Германияла – Медицина палатаһы, Америкала – Ассоциациялар. Барлыҡ был өлкәләр менән улар эш итә. Германияла, мәҫәлән, һәр табиб мотлаҡ Медицина палатаһы ағзаһы булырға тейеш. Әммә әгәр ҙә ул этик нормаларҙы боҙа икән, уны ойошманан сығаралар, һәм ул профессиональ эшмәкәрлек менән башҡа шөғөлләнергә тейеш түгел, - тине билдәле балалар хирургы.\nРөстәм Хәмитов Леонид Рошальдың Башҡортостанда Төбәк медицина палатаһын булдырыу буйынса тәҡдимен хупланы.\n— Был дөрөҫ тәҡдим. Мин судъялар берләшмәһе менән сағыштырам. Уларҙа Коллегия бар. Ҡайһы бер судъяларҙың был исемгә, бәлки, лайыҡ булмауын беләбеҙ. Ошоға бәйле Коллегия үҙенә күрә һайлап алыу үткәрә. Һәм бының менән Һаулыҡ һаҡлау министрлығы түгел, ә һеҙ әйткән профессионалдар ойошмаһы шөғөлләнергә тейеш. Был бик аҡыллы фекер, - тип һыҙыҡ өҫтөнә алды республика Президенты.\nАвтор:Сергей Захаров | фото: Андрей Старостин\nТеги:бр президенты осрашыуҙарыһаулыҡ һаҡлаумедицина палатаһы


Шахты тыуған яҡты өйрәнеү музейы — Башҡорт Википедияһы\nШахты тыуған яҡты өйрәнеү музейы\nШахты тыуған яҡты өйрәнеү музейы — Ростов өлкәһе Шахты ҡалаһындағы музей. Музей бинаһы XIX быуат аҙағы (1896 йыл) архитектура ҡомартҡыһы булып тора. Музейға 1966 йылда нигеҙ һалына, 1967 йылдың 18 майында асыла.\nРостов өлкәһе, Шахты ҡалаһы\nПроскурова Нина Георгиевна\nМузей адресы: 346500, Ростов өлкәһе, Шахты ҡалаһы, Шевченко урамы, 149.\nТарихы һәм һүрәтләмәҮҙгәртергә\nШахты тыуған яҡты өйрәнеү музейы Шахты ҡалаһының уртаһында, 1896 йылда төҙөлгән боронғо бинала урынлашҡан. Хәҙерге ваҡытта бина архитектура ҡомартҡыһы иҫәбенә инә. 1896 йылда был бинала, Император ғали йәнәптәре — Император Николай II һәм император ҡатыны Александра Феодоровнаның тәхеткә ултырыу иҫтәлегенә, император ҡатыны Александра Феодоровна хөрмәтенә аталған, Александра сиркәү- приход (мәхәлләһе) мәктәбе эшләй башлай. Мәктәп 1907 йылдан өлгөлө мәктәп иҫәбендә була. Бинаның үҙәк бүлмәһендә бейек көмбәҙ рәүешендәге түшәм музейҙа боронғолоҡ атмосфераһы тыуҙыра.\nМузей Ростов өлкәһенең эре муниципал музейы булып тора. Уның төп фондында 13 000 тирәһе экспонат иҫәпләнә. Музейҙа боронғо иконалар һәм фотографиялар, төрлө периодтарҙың тарихи документтары, көнкүреш әйберҙәре һәм ҡала халҡының шәхси әйберҙәре йыйылған. Үҙ ваҡытында СССР художество Академияһы музейға бүләк итеп 200-гә яҡын картина тапшыра. Музейҙа тематик залдар бар: «Боронғо ҡала», «Мещандар көнкүреше», «Ҡаланың хәрби даны», «Дон крайы тәбиғәте». Музейҙың картиналар галереяһында графика, рәсем сәнғәте, биҙәү-ҡулланма сәнғәте һ.б. күргәҙмәләре үткәрелә, музыка һәм шиғриәт кисәләре, ҡаланың күренекле кешеләре менән осрашыуҙар үткәрелә. Музейҙа бөтәһе биш тематик зал бар. Уның Бөйөк Ватан һуғышы ваҡиғаларына арналған ике залында ҡорал, һалдаттарҙың шәхси әйберҙәре, фотографиялары һәм документтары тупланған. Музей экспозицияларының береһе Дон тәбиғәтенә арналған, бында Дон крайында йәшәүсе хайуандар һәм ҡоштарҙың толобо ҡуйылған. Музейҙа регионда күмер сығарыу тарихы, XIX—XX быуаттағы ҡала халҡының мещанлыҡ интерьеры менән танышырға була.\n2015 йылдың 12 ноябрендә музей администрацияһы, янған «Күмер сәнәғәте тарихы музейы» бинаһы территорияһынан, ҡаланың тыуған яҡты өйрәнеү музейы ихатаһына музей экспонаты — В. И. Ленин һәйкәлен алып сыға. Артабан уны яңыртыу кәрәклеге тураһында мәсьәлә ҡараласаҡ.\nШахты тыуған яҡты өйрәнеү музейы эргәһендә шағир Недогонов Алексей Иванович исемендәге әҙәби берекмә эшләй. А. И. Недогонов Александровск-Грушевский (хәҙерге Ростов өлкәһе Шахты ҡалаһы) ҡалаһында, 1914 йылдың 19 октябрендә тыуған.\n↑ Шахтинский краеведческий музей отметил свой профессиональный праздник\n↑ Шахтинский краеведческий музей вновь посетят бабочки\nЦели и задачи МУК «Шахтинский краеведческого музея»\nШахтинский краеведческий музей (Россия)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Шахты_тыуған_яҡты_өйрәнеү_музейы&oldid=684475 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 2 май 2017 в 18:13\nБыл бит һуңғы тапҡыр 18:13 2 май 2017 үҙгәртелгән.


Уйын Өлкәндәр Өсөн Секс Гей – Уйын Бушлай Онлайн Порно\nХәҙер Өлкәндәр Өсөн Онлайн Секс Уйындар Уйнап Туранан-Тура Гей\nВозбуждаться һәм һеҙ чувствуй, тип наслаждайся ниндәйҙер ир ғәмәлдәр булыу-булмауға ҡарамаҫтан,, булып тораһы ли һеҙ гейне, би би йәки, һеҙҙең өсөн уйындарында өлкәндәр булып енси гей коллекцияһы, улар сиктән тыш һеҙҙе ҡәнәғәтләндерәме. Уйын, беҙҙең был сайтты тәҡдим итәбеҙ, һеҙҙең кеүек тәьҫир итә, тип ҡарай берәй порно һеҙ күберәк түгел. Барыһы да, нимә кәрәк һеҙгә, - ошо уйындарҙы был, сөнки улар эшләнде булыу өсөн, һеҙҙең һәм һеҙҙең барлыҡ ғәмәлдәр өсөн үҙәгендә ҡуйыуҙы контролдә тоторға мөмкинлек бирә, һеҙҙең фантазия ҡағыла. Порно айырмалы рәүештә ҡарай, һәм шунда һеҙ экранда ҡарап ултырыуы ғына кәрәк.\nБыл уйындар, улар беҙҙә бар, шулай уҡ иң яҡшы физика һәм китерелә менән графигы, улар һеҙҙең өсөн донъя уйындары өлкәндәр таба. Барлыҡ, бар булыу, - был HTML5, яңы быуын продвинутый булып ашыу онлайн-уйын сексуаль. Был уйын иң яҡшы һәм һеҙ булмай, улар туранан-тура үҙенә браузер уйнай. Ниндәй процесс йәки тейәү ҡоролмаһын юҡ. Һеҙ беҙҙең сайтҡа инеп ябай, уйындар һайлап, ул ябай уйнарға ала һуңынан ә. Бынан тыш, беҙҙең һәр уйында браузер сайт эшләр өсөн теләсә ниндәй төҙөлөшө тулы һәм кросс-платформа совместимость., Ә мин һине тағы ла яңылыҡтар иң яҡшы хәбәр түгел. Яҡшы яңылыҡ-бөтә, был тәҡдим беҙҙең сайтта, беҙҙең, һеҙҙең бөтөнләй бушлай килә.\nХардкорный Уйын, Улар Һеҙ Мәжбүр Кончать\n- Булмауға ҡарамаҫтан, һеҙ оҡшаған, йәки экстремаль романтичный һәм агрессив һәм татлы булыуҙан тыш, беҙҙе, һис шикһеҙ, был коллекция булыуҙан тыш, теләһә ниндәй нәмәнең оҡшарға тейеш. Раят төрлө стилендә һәм төрлө жанрҙарҙа һеҙ наслаждаться була. Уйын беҙҙең сайтта буласаҡ, ул һеҙгә ышанырға мәжбүр итә, һеҙҙең уйын, дөрөҫөн персонаждар булырға, улар секс менән шөғөлләнә. Иң ныҡ бәрелеп эффект булды был секс-POV симулятор, теләһә ниндәй экспериментҡа gnu менән һеҙ мөмкинлектәре, фантазияһы һәм енси позицияһы., Һеҙ хатта аласыз идеаль партнер ошо уйын үҙ үҙенән уйлайым, сөнки уларҙың көйҙәрен потрясающий. Йәки һеҙ улар ҡайһы бер персонаждар һәм аниме һәм хатта мөмкинлектәре ялбыр трахать из мультфильмы персонажы билдәле.\nӘммә уйын була, ул тап шул мәжбүр итә, һеҙ чувствуй, был хәл билдәле бер тойор инегеҙ һеҙ. Мәҫәлән, инцест симулятор категорияһындағы фантастик булмаясаҡ, ул, ысынлап популяр. Ағай уйнаған булған йәки ул һеҙҙең өсөн, секс менән шөғөлләнә инцест. Секс һәм тыш, һеҙҙе кисерер, трах тиклем ни булды, һәм барыһы ла, тип, һуң булыр.\nӘгәр һеҙ ысынлап та ла телисез тарихы үтеп инә, беҙҙең порноигра текст беҙҙең сайтта буласаҡ, барыһы менән гей-эротика, ҡотосорғос, триллерҙар оҡшай график роман булырға, һеҙгә ни булған унда, хәл кем, нисек булып үҫеү тарихы. Дөйөм алғанда, беҙҙең уйындар күп төрлө булһа, һеҙ унда уйнарға мөмкин. Беҙгә шул ғына һайлау һәм китапхананы тикшерелде, һеҙҙә ул эшләүе ауыр.\nВеб-Сайттар, Улар Беҙ Булдырабыҙ\nБеҙ был сайт эшләй башлағас, һеҙ был донъяла яҡшы тойоуын теләйбеҙ. Шул иҫәптән беҙҙең өсөн музыка ҡоралдары коллекцияһы ҡараһаң, ябай уйын һеҙҙең өсөн идеаль булған таба. Теги өсөн һәр уйын күп булмай, һәм һеҙ уларҙы хатта тасуирлау табыу, ғәмәлдәрегеҙ тураһында һеҙгә хәбәр итеү өсөн, иң тәүҙә менән сағыштырғанда, уйнай башлай. Бынан тыш, раят биттәр беҙҙә бар, һеҙҙең табыу бүлектәре һәм хатта унда комментарий уйынын бәйләп, бәйләнеш өсөн һеҙҙең менән башҡа уйынсылар.\nУйын бер ниндәй ҙә сикләүҙәр юҡ һәм бөтә бушлай. Беҙ һеҙ беҙҙең сайттан йәки һеҙ беркасан ла мәжбүр ҡушылдығы һорап, ниндәй ҙә булһа шәхси мәғлүмәтте, һеҙ элек беҙ уйнарға мөмкинлек бирә. Башҡа нәмәләрҙе беҙ белергә кәрәк, әгәр һеҙгә 18 йылдан күберәк, бәлки, һеҙ был сикләү башҡа уйындар уйнай. Һәм беҙҙең булһа ла, ҡайһы бер белделәр, һеҙ бер ҡасан да тойоп, улар һеҙҙе баҫмаҫ тип. Ысынында, хатта күрәм уларҙы һеҙ түгел, сөнки юҡ йәки успевающий тәҙрә беҙҙең бер ниндәй ҙә уйын видеореклама.


Һәләтле кеше ине\n15 Ғинуар 2018, 18:10\nҺөләймән ауылы халҡы өсөн яңы 2018 йыл күңелле башланып китте, сөнки Зәйнетдиновтар ғаиләһенән торған “Мираҫ” ансамбле ойошторған концерт үткән байрамдарҙың иң сағыу сараларының береһе булды. Уны шулай уҡ ауылдың почетлы гражданы Баһауетдин Фәхретдин улы Зәйнетдиновтың ижадына, эшмәкәрлегенә бағышлан-ған хәтер кисәһе тип тә атарға мөмкин.\nӨсөнсө ғинуарҙа үткән кисәгә ауылдың йәше-ҡарты килеүе, залда хатта баҫып торорға ла урын булмауы халыҡтың сәнғәткә битараф түгеллегенә инандыра.\nҺөләймәндәр һәләтле, талантлы ауылдаштары менән хаҡлы ғорурлана ала, был йәһәттән Зәйнетдиновтар ғаиләһен генә алайыҡ. Улар Һөләймәнгә генә түгел, ә бөтә республикаға билдәле. Улар араһында – спортсылар, сәнғәт оҫталары, бәйгеләрҙә көрәшселәр, ҡумыҙҙа оҫта башҡарыусылар булып танылды. Ә Миңлеғәфүр донъяның виртуоз ҡумыҙсыһы исемен алды. Зәйнетдиновтар “Шәжәрә байрамы”, ғаилә бәйгеләрендә, фольклор байрамдарында еңеүселәр булып, район, республикала танылып өлгөрҙө.\n– Бер нәмә лә юҡтан бар булмай, тигән боронғолар. Бөтә уңыш сере тырышлыҡта һәм тәрбиәлә дөрөҫ йүнәлеш биреүҙә, – тине кисәне алып барыусы Һөләймән мәктәбе директоры Фәйрүзә Дусмөхәмәтова. Үҙ сығышында ул Баһауетдин Фәхретдин улының балаларға һәм туған-дарға оло йоғонтоһон, Миңлеғәфүрҙең һәләтен алдан күрә белеүен билдәләп үтте.\n“Мираҫ” ансамбле сы-ғыштары шуға инандырҙы. Һәр номер алҡыштар менән оҙатылды. Айырыуса бөтә 30 ҡатнашыусының да бергәләп ҡумыҙҙа уйнауы, Энгельс Ғәлиәкбәров баш-ҡарыуында Баһауетдин Фәхретдин улы шиғырҙарына яҙылған патриотик, тыуған яҡ тураһындағы йырҙар тәьҫирләндерҙе. Шулай уҡ ҡурай, гармун, баян һәм гитара моңдары яңғыраны.\nМиңлеғәфүр Зәйнетдинов башҡарыуындағы ҡумыҙ көйҙәре эстетик ләззәт бирҙе. Ул шулай уҡ Яҡут Республикаһына сәфәренән алған тәьҫораттары менән уртаҡлашты. Филармония солисы Заһир Зәйнетдинов үҙенең һәр яҡлап талантлы булыуын йәнә иҫбат итте.\nЭйе, барлыҡҡа килеүе менән “Мираҫ” ансамбле ниндәйҙер дәрәжәлә Баһауетдин Зәйнетдиновҡа бурыслы. Ижадтағы уңыштары менән Зәйнетдиновтар ошо кеше менән ғорурланыуҙарын, уға ҡарата һөйөүҙәрен һәм ихтирамдарын күрһәтә.\nШундай кисәлә булыуыма һәм Баһауетдин Фәхретдин улының Ҡөрьәнде башҡорт теленә тәржемә итеү буйынса эшенең – уның күп йыллыҡ тикшеренеүҙәр һәм ижад һөҙөмтәһенең мөһимлеге тураһындағы фекерем менән уртаҡлашыуыма шатмын. Ризван Хажиев уны әкиәт геройы менән сағыштырған, һәм үҙендә йәмәғәтсе, шағир, ғалим һәм лифттар ремонтлау оҫтаһы таланттарын берләштереүсе кеше тип атаған (“Ағиҙел” журналы, №8, 2014 й.).\nҠабатлап әйтәм: уның исеме район үҙәге мәсеттәренең береһенә биреүгә лайыҡ. Баһауетдин Зәйнетдинов үҙе әйтмешләй, бөйөктәр үҙе үлгәс кенә таныла. Уның йыһанға бәйле теорияһы (фаразы) ла бәлки фән өлкәһендә танылыр. Был фәлсәфәүи китабы рус, инглиз телдәренә тәржемә ителгән.\nБаһауетдин тураһында бөтәһен дә гәзит битендә яҙып бөтөрөү мөмкин түгел. Бары тик уның оло шәхес булыуын аңлатыу менән сикләнәм һәм илаһи көс тарафынан бирелгән һәләт йәшәргә хаҡлы тигән ҡарашта ҡалам.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - РӘХМӘТ ҺҮҘЕБЕҘ - 2017 - Мәҡәләләр\nРәхмәт! Йыл буйына өйөгөҙгә "Киске Өфө" гәзитенең сираттағы һаны килеүен көтөп алған, уны һәр хәрефен һөҙә-һөҙә уҡып сыҡҡан, мәғлүмәттәрҙе йә һоҡланып, йә күңел үҫтереп, йәиһә төңөлөп китеүҙән телендә тәнҡит һүҙе уралтҡан, әммә битараф ҡалмаған уҡыусыларыбыҙға рәхмәт. Аҡ ҡағыҙ битендә уҡылғанға битараф ҡалыу уны яҙғандар өсөн ифрат ҡурҡыныс икәнен белә ижад кешеһе. "Киске Өфө" лә бына 15 йыл инде битараф ҡалдыра торғандарҙан түгел икәненә инанып, ошо маҡсатты тайпылмай үтәп ижад ителә бит.\nӘ уның ошондай йөкмәткеһенә гәзит редакцияһында эшләгән журналистар ғына түгел, авторҙарыбыҙ ҙа булышлыҡ итә икәне лә хәҡиҡәт. Ғөмүмән, гәзит-журналдар редакцияларында элек-электән мотлаҡ үтәлергә тейешле шундай ҡағиҙә йәшәй: авторҙар йәлеп итеү, авторҙар менән эшләү, уларҙың яҙмаларын нәшергә әҙерләү. Беҙҙең "Киске Өфө" гәзите ҡарамағында ла бик тә эшлекле, зыялы, мәртәбәле авторҙар коллективы тупланған. Улар менән беҙҙең ике яҡлы бәйләнеш булдырылған һәм авторҙарыбыҙ гәзитебеҙҙең темаһына, форматына, йүнәлешенә, рухына тап килгән сығыштары менән беҙҙе лә, уҡыусыларыбыҙҙы ла ҡыуандырып тора. Беҙ уларға ла сикһеҙ рәхмәтлебеҙ. Бына улар, баҫмабыҙға матур йөкмәтке өҫтәгән, тормош һәм хеҙмәт тәжрибәһе менән уртаҡлашҡан, аҫыл һүҙе, алтын фекере менән гәзитебеҙҙе күтәрмәләгән авторҙарыбыҙ: Фәүзиә Яхина-Усманова, Эльза Мөхәмәҙиева, Әнүәрә Хәйбуллина-Монасипова, Таңһылыу Баһаутдинова, Айһылыу Ғарифуллина, Радик Өмөтҡужин, Лена Хәйруллина, Лариса Абдуллина, Мәрйәм Бураҡаева, Зөлфиә Ханнанова, Иҙрис Ноғоманов, Зәкирйән Әминев, Шәһүрә Әхмәҙиева, Урал Мостафин, Нурия Ҡунысбаева, Мөҙәрис Багаев, Фәрзәнә Аҡбулатова, Байгилде Моталлап, Зилә Ниғмәтуллина, Мотал Рәмов, Миңһылыу Абдуллина, Йәмних Ҡашҡаров, Йәдкәр Бәширов, Нәзиә Бикбова, Әлфиә Батталова, Әлфиә Зәбдинова, Әлиә Исмәғилева, Таңһылыу Ҡарамышева, Радик Вахитов, Фәүзиә Йәнтилина, Миләүшә Юлдашбаева, Әхәт Сәлихов, Әмир Әминев, Шамил Иҫәнғолов, Клара Хәмиҙуллина, Гөлсәсәк Саламатова, Фәнил Күзбәков, Бәҙри Әхмәтов, Нурия Ҡунысбаева, Зөбәйҙә Ҡәләмова, Миңнур Ҡасимова, Айгөл Иҙелбаева, Йыһат Солтанов, Миләүшә Әхмәтйәнова-Ғүмәрова, Таңһылыу Вәлиева, Зилдә Хәмиҙуллина һ.б. Ошо исемлектең артабан да дауам итеүен, төрлө тарафтарҙан рухты, сәмде, ғәмде күтәрер фекерҙәр килеп, гәзитебеҙ биттәренә күсеүен теләйбеҙ.\nl Йыл авторы тип иғлан итә торған әүҙем ҡәләм тибрәтеүсе - ул, әлбиттә, Хәлил Һөйөндөков. Уның мәҡәләләрен һеҙ һәр һанда тиерлек уҡыйһығыҙ. Отставкалағы хәрби табип булараҡ, ул йә армия тормошондағы мөнәсәбәттәрҙе һүрәтләй, буласаҡ һалдаттарға кәңәштәр бирә, йә һаулыҡ һаҡлау серҙәре менән уртаҡлаша, йә милли һәм дини тәрбиә ысулдары тураһында фекерен еткерә.\nИкенсе йыл авторы - ул яҙыусы, журналист Әхмәр Ғүмәр-Үтәбай. Ул үтеп барған йылда барлыҡҡа килгән "Заман башҡорто" рубрикаһын алып барҙы, был әңгәмәләрҙе һәр кемдең күңеленә хуш килтереүгә өлгәште.\nТағы ла бер йыл авторы, ул, әлбиттә, Бөрйән районынан биология фәндәре докторы Әғләм Шәрипов. Ул башҡорт ҡорт балы тураһында бик күп серҙәр белә, тәбиғәт күренештәрен дә китаптарҙан уҡып түгел, үҙ күҙәтеүҙәре аша һүрәтләй. Һәр сығышы беҙҙең өсөн дә, гәзит уҡыусы тарафынан да көтөп алына.\nМәләүездән Лена Абдрахманованы ла йыл авторы тип нарыҡлайбыҙ. Баҫмабыҙ менән күп йылдар хеҙмәттәшлек итеүсе был хәбәрсе иһә кешеләр араһындағы мөнәсәбәттәрҙе һүрәтләп, шул турала һығымталар яһап, "Тормош һабаҡтары", "Аңлағанға - ишара" рубрикаларын тулыландыра.\nГәзитебеҙҙә Башҡортостан автономияһының 100 йыллығына арнап, "Улар автономия яуланы" рубрикаһын алып барыусы тарихсы Азат Ярмуллинды шулай уҡ йыл авторы тип иғлан итәбеҙ. l Белеүегеҙсә, баҫмабыҙҙа күп йылдар күренекле башҡорт яҙыусыһы, хикәйә оҫтаһы Сәғит Агиш исемендәге хикәйәләр конкурсы бара. Был бәйге барышында күп яңы исемдәр асылды, өмөтлө хикәйәселәр барлыҡҡа килеүенә шаһит булынды. Конкурс киләһе йылда ла дауам итәсәк. Тик шундай теләгебеҙ бар: авторҙар үҙ әҫәрҙәрендә заман һәм заманға ҡулайлашҡан, аҡыллы, көслө, лайыҡлы йәшәгән башҡорт кешеһе образын - бөгөнгө көн геройын һынландырһын ине. Был, әлбиттә, ҡәтғи шарт түгел. Ә шулай ҙа... Сәхнәлә, китаптарҙа, тормошта бөгөнгө көн геройы, лидерҙар күренмәй. Уларҙы беҙ әҙәби әҫәрҙәребеҙҙә булһа ла тыуҙырайыҡ. Ә тормошта беҙ һәр ваҡыт китаптарҙа яҙылған геройҙарға тиңләшергә тырышабыҙ. Шулай итеп, быйылғы лауреат:\n- Миләүшә Ҡаһарманова - 16-28-се һандарҙа баҫылған "Бетерә шаршыһы" әҫәре өсөн.\nБарлыҡ уҡыусыларыбыҙҙы, авторҙарыбыҙҙы Яңы йыл менән ҡотлайбыҙ. Күңелдәрегеҙгә - рух, ҡот, тәнегеҙгә - ныҡлы сәләмәтлек, ижад ҡомары теләйбеҙ.\nЯҙылған: 29.12.17 | Ҡаралған: 802


Баш ҡалала һауа температураһы -18 градусҡа тиклем түбәнәйҙе // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n10:01, 3 декабря 2020 Йәмғиәт\nБашҡортостандың баш ҡалаһында уҙған төн ҡыш башланғандан алып иң һалҡыны булды. Башгидрометтың бөгөн таңғы 5-кә ҡарата мәғлүмәте буйынса, Өфөлә һауа температураһы минус 18 градусҡаса түбәнәйҙе. Көндөҙ һауа температураһы бер аҙ күтәрелә, -9, -14 градус була, тип фаразлай синоптиктар. Әллә ни яуым-төшөм көтөлмәй, урыны менән томан булыуы мөмкин. Ел йүнәлешен үҙгәртеүсән, талғын.\nАлдан хәбәр ителгәнсә, декабрҙең тәүге аҙнаһында республикала һауа торошон «Себер» антициклоны периферияһы билдәләй.Температураның бер төрлө булмауы көтөлә, айырыуса төнгө сәғәттәрҙә: -13,-20, болотло булғанда -7,-12 градус. Көнсығыш райондарҙа -22,-27 градусҡаса һыуыҡ була, көндөҙ -7,-13, таулы райондарҙа -14, -17. Дөйөм алғанда, 1 декабрҙән 10-ына тиклем уртаса һауа температураһының норманан 3-5 градусҡа түбәнерәк булыуы көтөлә.


500 ферма проекты Ейәнсура районында нисек тормошҡа ашырыла? - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\n08 декабря 2016 — 16:12 ГТРК «Башкортостан»\nОктябрь айында Себерҙәге төрлө аварияларҙа Башҡортостандан кәмендә ете кешенең ғүмере өҙөлдө. Ир-егеттәр ғаиләләрен ҡарайым, балаларын кейендерәм тип сит тарафтарға йөрөй һәм фәжиғәле хәлдәргә тарый. Был аҙнала Ханты-Мансыла йөк машинаһы, пассажир автобусы һәм ике еңел машина аварияға осрап, кешеләр һәләк булды. Был осраҡта ла водителдәрҙең Башҡортостан ватандаштары икәне асыҡланды. Республика ауылдарында эш урындары булһа, тимерҙе бөгөрҙәй ирҙәр ситтә көс түкмәҫ ине, әлбиттә. Мәҫәлән, Ейәнсура районында бер юлы ике өр-яңы ферма буш тора. Комплексттар заманса ҡорамалдар менән дә йыһазландырылған. Әммә, улар хәҙер тутығып, ауланып бөткән.