Йыш бирелә торған һорауҙар дербетов карталар Биткоин - Bitcoin Credit Card Comparison 2018\nBitcoin буласаҡ дербетов карталар?\nБиткоин дербетов карталар Visa йәки MasterCard, магазиндарҙа һатыусы йәки аҡса төшөрөр өсөн улар ҡулланып булған тауар һәм хеҙмәттәр банкомат, арзан онлайн һәм оффлайн.. Шул уҡ ваҡытта был туранан-тура биткоина таяна.. Дербетов биткоин-карт, донъяның теләһә ҡайһы нөктәһенә инеп еңел аҡса эшләргә расходование криптовалюта.\nНиндәй төр дербетов биткоин-бер картала?\nДербетов карталар Visa йәки MasterCard пластик биткоин был ғәҙәти күренде, улар шундай уҡ итеп ҡулланырға мөмкин.. Шулай уҡ виртуаль онлайн дербетов карталар биткоин нескәлектәре менән, дербетов карталар стандарт. Облигациялар исеме картаһы , Cvc һәм яраҡлылыҡ ваҡыты кодты-кодтар/cvv-кодтары буйынса заказ бирә, әммә ҡунаҡтар спорт етештереүсе юҡ, был яһай, уны тиҙ арала һәм еңел юл фондынан аласаҡтар..\nМин дербетов картаһы кеүек ҡулланыла аласаҡ биткоин?\nҠуллана аласыз биткоин дербетов карталар, шул тиклем һәм теләсә предоплачивать дербетов карталар. Баланс йәки һатып алыу өсөн тотонорға мөмкин картаһы урындағы магазиндарҙа тауарҙар һәм хеҙмәттәр интернет-магазин. Әгәр сездә бар, дербетов карталар пластик биткоин, һеҙ банкомат ҡулаҡсаһыҙ аҡса төшөрә.. Һеҙ шулай уҡ аласыз һеҙҙең итеү өсөн эске ҡулланыу тип һатып bitcoin дербетов карталар, шулай уҡ халыҡ-ара кимәлдә.\nНиндәй валютала bitcoin дербетов карталар ҡулланырға мөмкин.?\nИрекле валютаһында аҡса фиатной биткоин буласаҡ дербетов карталар, эргәһендә биткоин. Иң популяр булып тора валюта пар USD, EUR һәм GBP. Валюта валюта булыуын күрһәтә сифатында шаблон буйынса, биткоин менән бәйле, дербетов карталар суммаға , шуға күрә операцияһы картаһы менән үткәрелә, был валюта сағыла.. Артабан парҙар өсөн валюта баҙары асылды биткоин провайдер дербетов карталар, шулай уҡ. Башҡалар араһында, шулай уҡ валюта һумға тәҡдим дербетов карталар менән тәьмин шаблон буйынса bitcoin., Юань, Йен, Вон, ХСН һәм AUD. Шулай уҡ ҡайһы бер картаһы менән тулыландырыласаҡ биткоин провайдер мөмкинлегенә эйә булған яны шулай уҡ альткоин.\nДербетов карталар мин нисек ала заказ биткоин?\nШуның өсөн, дербетов карталар алыу өсөн bitcoin, һеҙ тәьмин итергә тейеш платформа береһе теркәлгән . Облигациялар теркәү картаһын биреү процесын үҙ эсенә шәхси мәғлүмәт, кеүек исемдәр, паспортҡа тыуыу датаһы һәм урыны. Шуның менән шәхес таныҡлығы бирергә тейеш булыуын раҫлаусы мәғлүмәт тикшереү һәм фотоһүрәттәр менән йәшәй. Закон проектында был мөмкин булһа, адрес caldholder. Пластик карталар таратыу ысулын һайлау һәм заказ менән йорт биҙәү ташының һуң. Был осраҡта, әгәр һеҙ һайлаған өсөн виртуаль картаһы, һеҙҙән картаның реквизиттарын электрон почта адресын бирҙе. . Әгәр һеҙ теләмәгән бүленгән шәхси мәғлүмәт, һеҙ аноним тикшерелеү заказ биткоин буласаҡ дербетов карталар.\nМин тикшереп алырға мөмкин буласаҡ дербетов карталар bitcoin?\nД. Биткоин парҙарға аноним баҙарында арзан буласаҡ дербетов карталар провайдер.. Әгәр һеҙ теләмәгән, йәшәү өсөн шәхесте раҫлаусы таныҡлыҡ һәм фотоһүрәттәр биреү процесы менән үтә верификация, һеҙ аноним һайлағы дербетов карталар биткоин. Был осраҡта, ай-һай, тора, тип билдәләне лимит аҙ неверифицировать өсөн һәр ваҡыт ҡулланыусы, файҙаланыусы өсөн тикшереү. Сараларҙа ғына ҡулланыла. шуға күрә биткоин буласаҡ дербетов карталар һаны сикләнгән аноним ғына күрһәткән исем-фамилияны алмаштырыу, картаһы ул буласаҡ отображаться.\nБыл шул тиклем оҙаҡ, дербетов карталар алыу өсөн биткоин?\nБиткоин буласаҡ дербетов карталар Visa йәки MasterCard пластик, һәм ул биләгән 2-3 аҙна, уларҙы алыу өсөн. Облигациялар картаның һанын һәм ваҡытына ҡарап, карт карта алыу өсөн поставкалау араһы.. Экспресс доставка өсөн өҫтәмә хаҡ менән тәьмин итеү өсөн барыһы ла һайларға мөмкин. Был осраҡта картаны алып була. 2-5 business days with the services provided by DHL along with a tracking number.\nМин биткоин дербетов картаһын нисек тулыландырырға мөмкин?\nҺеҙ аласаһы бер нисә биткоин дербетов карталар тулыландырыуҙың башҡа ысулдары ҡарағанда, биткоин. Ҡуллана аласыз, банк тәржемә итеү , альтернатив cards йәки кредит һәм түләү карталары һәм neteller дербетов провайдер. Күпселек осраҡта, ай-һай ҡабул cystic fibrosis түләү түгел, уның шарттары менән бәйле..\nМин нисек аҡса сығарырға мөмкин дербетов карталар менән биткоин?\nБиткоин дербетов карталар сығарылған аҡсаларға оҡшаш образы һеҙҙең менән, һеҙ нисек иҫәбенә скачать. Башҡа адресына ебәрергә мөмкин һеҙҙең биткоин. Шулай уҡ түләргә мөмкин йәки һеҙ банк иҫәбенә аҡса сығарып тәьмин итеүҙең альтернатив , мәҫәлән, Cards йәки Neteller. Күпселек осраҡта, ай-һай ҡабул бөтөрөү ысулдары дербетов өсөн түгел cystic fibrosis араһында биткоин-карт.\nМин дербетов карталар төшөрөү менән биткоин банкомат аҡса ала?\nД. Һеҙ банкомат менән ҡулланыу буйынса бөтә донъя дербетов карталар төшөрөлгән аҡса пластик биткоин.\nДербетов карталар күпме бәйәһе биткоин ?\nЗаманына тәьмин биткоин дербетов карталар төрлө хаҡ.. Хаҡы пластик картаны бер ваҡытта дербетов араһында биткоин сығара. 5-25 Аҡш доллары. Дербетов карталар сығарыла виртуаль хаҡы күпкә кәмерәк биткоин, хатта ҡайһы бер урында һеҙ уны бушлай ала аласаҡ. Бер ваҡыт картаһы алыу хаҡтары етештереүселәрҙең, взиматься күләмендә хеҙмәтләндереү өсөн түләүҙәр айлыҡ иҫәбенә. 1 ПРОГРАММАЛАУ айы..\nКиң бәйәһе биткоин международных дербетов карталар үҙгәрә. , аҙ ҡиммәтерәк булыуы мөмкин комиссионные картаһы . Ғәҙәттә, бушлай скачать карту, шул уҡ ваҡытта һеҙ иҫәпләнә. хамитов төрөн һайлауға бәйле.. Процент күләменән билдәләнә һәм һатып алырға мөмкин буласаҡ. pos prorata йәки интернет ғәйепләү белдерҙе.. Хамитов взиматься араһында ла наличных 1.5-2.5% бер транзакцияһы өсөн, халыҡ-ара дорого тора хамитов. Взиматься унда ла тәржемә комиссияһы осраҡта валюта, валюта валюта әгәр шаблон буйынса килешергә тура килә .\nНиндәй генә дербетов карталар биткоин?\nСкачать фонды биткоин буласаҡ дербетов карталар ҡайһы бер осраҡта максималь күләме.. Был аҡса күләменә йоғонто яһай, улар һеҙҙең карта менән тотонорға мөмкин, шулай уҡ аҡса сумманы, һеҙ уны аласаһы, банкомат төшөрә.. Файҙаланыусыларҙың юғары лимит тикшерергә мөмкин буласаҡ, шулай уҡ ҡайһы бер теркәлгән ҡулланыусы тәҡдим итеүсе провайдерҙар өсөн неограниченный биткоин дербетов карталар. Тирә-йәмғиәт тормошонда тулыланды 2000 Аноним ҡулланыусылар өсөн USD.\nБанкомат бөтөрөү өсөн ниндәй комиссиялар, дербетов карталар менән бәйле биткоин?\nХамитов биткоин буласаҡ дербетов карталар төшөрөп тәьмин итеү комиссияһы банкомат наличных. Был операция өсөн түләй алмаған йәки взиматься prorata. Ғәҙәттә яҡын тора. хамитов банкомат эске наличных 1.5%, шул уҡ ваҡытта уҙғас банкомат-ара взиматься наличных 2.5%.\nБыл комиссияға шулай валютаға күсерелә, дербетов карталар менән бәйле bitcoin?\nБыл осраҡта валюта взиматься тәржемә итеү комиссиялары, әгәр шаблон буйынса иҫәп-хисаптарҙа валюта, валют бәйле килешеү менән сағыштырғанда, дербетов карталар менән айырылып bitcoin. Был осраҡта билдәләнгән. 3% комиссия продукция етештереү бөтә тәржемә взиматься валюта баҙары.


Баш ҡаланың коммуналь хеҙмәттәре ихаталарҙа комплекслы эш алып бара\nЙорт ҡыйыҡтары, тротуарҙар, подъездар һәм юлдар асфальтҡа тиклем таҙартыла. Бөгөн мәҫәлән, Өфөнөң Киров, Ленин, Октябрь һәм Совет райондарында эш ҡайнаны. Коммуналь хеҙмәттәр был көндәрҙә граждандарҙы автомобилдәрен ихатала ҡалдырмауын үтенә, сөнки транспорт саралары ҡарҙы сығарыуға ҡамасаулай.\nИбраһимов бульвары 25-се йорт алды ихатаһы төҙөлөш майҙанын хәтерләтә. Ҙур булмаған майҙанда ауыр техника мыжғый, махсус ялланған эвакуатор эште тотҡарлаусы автомобилдәрҙе күсерә. Планға ярашлы, ихата асфальтҡа тиклем ҡарҙан таҙартыла.\nЛәкин коммуналь хеҙмәттәрҙең был эшен оҡшатмаусылар ҙа табылды. Әйтерһең дә, ҡырылған ҡар өҫтәмә мәсьәләләр генә күтәрҙе. Бәлә ихаталағы соҡорҙарҙа тип аңлата йортта йәшәүсе Марат Гәрәев. Ҡала һәм район хакимиәтенә, торлаҡ-коммуналь хужалығына мөрәжәғәттәр һөҙөмтәһеҙ ҡала.\nМарат Гәрәев, Ибраһимов бульвары 25-се йортта йәшәүсе: «Улар беҙгә 2014 йылда уҡ ихатала асфальтты яңыртабыҙ тип вәғәҙәләгәйне, документтар ҡулда. Тик уларҙың файҙаһы ғына юҡ. Бына хәҙер ҡар таҙалаған булалар, ул нимә өсөн кәрәк? Экскаватор килтергәндәр, барыбер уның өсөн беҙгә түләргә. Тишектәрҙе ямаһалар яҡшыраҡ булыр ине».\nСоҡорҙар ҡар аҫтында ҡалһа ла, көҙ эшләнгән фотоларға ҡарап ихатаның танк полигонына оҡшағанына инанаһың. Был яҙ подъезд алдында барлыҡҡа килгән күләүек күлгә әйләнер тип тә хафалана фатир хужалары. Нишләптер асфальттан ҡырып алынған ҡар ихатанан сығарылыу урынына ошонда уҡ өйөп ҡуйыла.\nАртур Байбурин, Ибраһимов бульвары 25-се йортта йәшәүсе: «Минеңсә, был бөтөнләй халыҡҡа төкөрөп ҡарау! Бысраҡ ҡарҙы ихатала өйәләр, аҙаҡ ул иреп аға башлаяасаҡ. Беҙ нимә өсөн түләйбеҙ тип аптырарға ғына ҡала».\nСовет районының идарасы компанияһы вәкилдәре ҡарҙы ихатанан алып сығырға вәғәҙ итте. Улар шулай уҡ көндәр йылынғас ихаталағы асфальт ҡатламын яңыртыу мөмкинлектәрен табасағы тураһында ла хәбәр итте. Вәғәҙәләр был юлы үтәлерме, юҡмы, ваҡыт күрһәтер...


Даһи һәм ҡусҡар араһында ниндәй уртаҡлыҡ бар\n"һәр кешенең үҙ "кәмселек комплексы" бар: үҙҙәрендә был комплексты тойоп ҡыйынлыҡ кисереүселәрҙә лә, уның булмауына йөҙ процент ышаныусыларҙа ла", - тип иҫәпләй врач - психотерапевт, күп кенә ғилми эш һәм монографиялар авторы\nАндрей Курпатов. Психологияла "кәмселек комплексы" индивид\nтарафынан үҙенең физик йәки психологик етешһеҙлектәрен тойоу тип аңлатыла. Бар яҡтан да килгән шәхестәрҙең булмауын , ғөмүмән, кешене күп осраҡта етешһеҙлектәре өсөн яратыуҙары н барыбыҙ ҙа беләбеҙ кеүек. Тик үҙеңдең "минлегең" хаҡында һ үҙ сыҡһа, бер ниндәй ҙә аргумент йоғонто яһай алмай. Был тан ау\nосона сыҡҡан бәләкәй генә һыҙлауыҡтың бөтә донъя һәләкәте дәрәжәһенә күтәрелә алыу осрағы. Ер шары икегә айырылды, ә тәбиғәт көйһөҙлөгөнөң бәхетһеҙ ҡорбаны барлыҡҡа килгән упҡын\nтөбөндә ултыра, һәм үтеп барыусы һәр кем уға таш ырғыта ала . Шулай булмай ни, ул бит йәмһеҙ, уға кем ҡараһын Ғөмүмән, тормош уның өсөн бар мәғәнәһен юғалтты...\nӘммә был бәләнең яртыһы ғына әле. Ҡайһы ваҡыт комплекстар\nтиҙ арала үтеүсән. Ә бит уның кешегә бер минут та тынғы бирмәйенсә, ғүмер буйы эҙәрлекләүе лә бар. Ундай осраҡтар һирәк түгел, һәм бик күптәр йылдар буйы үҙҙәрендә "комплекс\nӨфө психологы Әлфиә Садиҡованың һүҙҙәренә ҡарағанда,\nҡыйыуһыҙлыҡ, яуаплылыҡтан ҡурҡыу, үҙеңде башҡаларҙан кәм итеп тойоу - "кәмселек комплексының" туранан - тура сағылышы . "Кәмселек комплексы" кешелә сағыу шәхесте юҡҡа сығара, ижадтан мәхрүм итә. Комплекс ҡорбаны оригиналь идея менән сығыш яһауҙан, үҙен, таланттарын күрһәтеүҙән ҡурҡа. "Миңә көлөп ҡарамайҙармы", "Ә минең турала нәмә уйларҙар" - тигә н һорауҙар уны һәр саҡ оҙатып бара.\nБыл ҡайҙан килә һуң Нисек итеп мәкерле комплекс беҙҙә тамыр ебәрә һәм даһиҙы ҡусҡарға әйләндерә\n"Һәр кеше үҙ тормошон кемдеңдер (ата - әсә, тәрбиәселәр, туғандар, уҡытыусылар) хәстәрлеге аҫтында башлай. Ата - әсәл әр бала өсөн ҡарар ҡабул итә, кәңәш бирә, барыһын да яҡшыраҡ белә, улар һәр ваҡыт хаҡлы. Ваҡыт үткән һайын бала бының һәр\nсаҡ дөрөҫлөккә тап килмәүен аңлай. Тик барыбер ҡыйыуһыҙлыҡ,\nһаҡланмағанлыҡ, бирешеүсәнлек тойғоһо тороп ҡала.\nБорис Акуниндың "Азазель" әҫәрендәге йәшерен ойошманы хәтерләйһегеҙме Етемдәр өсөн приют төҙөүсе баронесса һәр бала талантлы тип һанай. Тик был талантты үҙ ваҡытында күреп , үҫтерә белергә генә кәрәк. Мин дә бының менән килешәм, әммә икенсе бер нәмә лә дөрөҫлөккә тап килә: кешеләрҙең бик күбеһ е инфантиль булыуы һәм күҙгә салынмаҫҡа тырышыуында нәҡ ошо комплекс ғәйепле. Ә инде төпкәрәк төшһәк: уның нәҡ һеҙҙә тамыр ебәреүенә сәбәпте үҙегеҙҙә эҙләргә кәрәк.\nҠыйыуһыҙ кешеләр тураһында уларҙың сибәрме - юҡмы, аҡыллымы - түгелме икәнлеген аныҡ ҡына билдәләүе ҡыйын. Был кешеләргә йәштәштәре, ғәҙәттә, битараф ҡарашта була. Хәтергә\nтөшөрәйек, фильмдарҙа бындай персонаждарҙа ниндәйҙер хәлдән һуң көтмәгәндә үҙҙәренә ышаныс тойғоһо уяна һәм улар уңышҡа өлгәшә. Бындай бер көнлөк комедиялар бер нәмә тураһында ғына һөйләй: "Үҙеңә ышан һәм һине уңыш көтә!"\nШулай ҙа был комплекстан нисек ҡотолорға һуң Әлфиә Садиҡова ихтыяр көсөңдө нығытыуҙан башларға кәңәш итә:\n- Тик шулай ғына, башҡаса түгел! Ялҡауһығыҙ икән, иртәнге сәғәт етелә торорға, гимнастика эшләргә, проблемаларҙан шунд а уҡ ҡотолоу юлын эҙләргә. Тормошоғоҙҙоң маҡсатын билдәләгеҙ .\nТәүге һөҙөмтәнән һуң яңы маҡсаттар, яңы теләктәр киләсәк. Әммә был юлы инде тағы ла юғарыраҡ бейеклекте яуларға тура киләсәк.


“Ваҡыт йылғаһы” үткәндәрҙе барлай\n5 Июль 2017, 17:08\nБашҡортостанда 30 и юндән алып 2 июлгә тиклем Бөрөнән алыҫ түгел Силантьево ауылы эргәһендә II «Ваҡыт йылғаһы» тарихи реконструкция фестивале уҙғарылды. Рәсәй армияһы көнөнә арналған был сараны Башҡорт дәүләт университеты, БДУ-ның Бөрө филиалы, «Бөрө уҡсылары» хәрби-тарихи клубы ойошторҙо.\n— Фестивалдә ҡатнашыусы хөрмәтле ҡунаҡтар, ҡәҙерле студенттарыбыҙ. Бөгөнгө көн өсөн барығыҙға ла ҙур рәхмәт. Күптән түгел бер яҡташыбыҙҙың китабында түбәндәге һүҙҙәргә тап булдым: “Тарихы булмаған халыҡ – тамырһыҙ ағас. Ә тамырһыҙ ағас – бүрәнә. Һәр бүрәнәнең үҙ Папа Карлоһы…” – шулай тип башланы һүҙен БДУ-ның Бөрө филиалы директоры Салауат Мөҙәрис улы Усманов фестивалде асыу тантанаһында. Ысынлап та, тарихын белмәгәндең киләсәге юҡ. Бөрө ҡалаһы ошо өс көндә тарихҡа битараф булмағандарҙы үҙ еренә йыйҙы.\nФестивалдең тәүге көнө БДУ-ның Бөрө филиалында «Рәсәйҙең бәләкәй ҡалаһы: тарих һәм хәҙерге заман» тигән темаға халыҡ-ара ғилми-ғәмәли конференция менән башланды. Икенсе көнгә Бөрөнән алыҫ түгел Пономаревка һәм Силантьево ауылдары араһындағы ялан республиканың төрлө төбәктәренән килгән ҡунаҡтарҙы ҡабул итте. Хөрмәтле ҡунаҡтар араһында БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай рәйесе К.Б.Толкачев, Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы урынбаҫары А. В. Новиков, Башҡортостан Фәндәр академияһы президенты Ә.С. Ғаязов, Рәсәй халыҡ мәғарифы һәм фән хеҙмәткәрҙәренең республика профсоюз комитеты рәйесе урынбаҫары Н.Н. Нурмөхәмәтов, Хәрби дан музейы директоры И.И. Үтәев, Башҡортостан республикаһының хәрби-патриотик тәрбиә биреү буйынса хәрби комиссариат бүлеге етәксеһе А.М. Пронин, БДУ ректоры Н.Д.Морозкин, БДУ-ның социаль-иҡтисади үҫеш буйынса проректоры А.А. Шаронов, БДУ профессоры А.Н. Ласынов, БДУ-ның Стәрлетамаҡ филиалының уҡыу-уҡытыу эштәре буйынса директор урынбаҫары И.А. Сыров булды.\nХәрби яланда Рәсәй тарихында булып үткән төрлө дәүер тормошо күрһәтелде. Тамашасылар XIII быуат русичтары, XIV быуат рыцарҙары-госпитальерҙары, XVII быуат хеҙмәтселәре менән Рус дәүләте уҡсылары, 1812 йылғы Ватан, 1941 – 1945 йылғы Бөйөк Ватан һуғышы осорона әйләнеп ҡайтты. Беренсе донъя һәм Икенсе донъя һуғышы һалдаттарының яландағы фажиғәләрен тамаша ҡылды. Улар Рәсәй армияһының бер нисә быуат буйына нисек яңырыуын һәм тарихи ваҡиғалар ағышын күҙәтте.\nБөйөк Ватан һуғышы йылдарын 1944 йылғы Ҡыҙыл армия сафының эшсе-крәҫтиән һәм Вермахта лагерҙарын Өфөнөң “Рейд”, Силәбенең “Дивизион”, Тольяттиҙың “Войско Польское”, Кировтың “Фронт”, Екатеринбург ҡалаһының “Урал Фронт” хәрби-тарихи берләшмәһе сағылдырҙы. Беренсе Донъя һуғышы ваҡиғаларын – Өфө ҡалаһының “190-сы йылғы Очаков полкы пехотаһы”, Демитровградтан “Арсенал” хәрби берләшмәһе 1917 йылғы Рус император армияһы лагерының яу яланындағы һуғышҡа әҙерлеген күрһәтте. Өфөнөң “Өфө пехота полкы” клубы иһә Рәсәй император армияһы лагерының 1812 йылғы Ватан һуғышы күренештәрен сәхнәләштерҙе. XVII быуатҡа әйләнеп ҡайтырға Бөрөнөң “Бөрө уҡсылары” клубы ярҙамға килде. Улар Мәскәү өлкәһенең яу яланындағы уҡсылар сафын, уҡтан атышыу үҙенсәлектәрен кәүҙәләндерҙе. XIV быуат ваҡиғаларын – Пермдың “Уральские белки” клубы Рәсәйҙең Урта быуат ваҡиғаларын һәм уйындарын күрһәтте.\nХәрби реконструкцияларҙан тыш БДУ-ның Бөрө филиалы факультеттарының оҫталыҡ дәрестәренә лә тамаша ҡылыу мөмкинлеге бар ине. Сарала ҡатнашыусылар физика һәм математика факультетының робот техникаһын, биология һәм химия факультетының карвинг һәм флористик дизайн буйынса оҫталыҡ дәрестәренә хайран ҡалды. Филология һәм мәҙәниәт-ара коммуникациялар факультетының биләмәһендә XIX быуат осоро театраль сәхнәләштерелде. Студенттар тап шул быуат шағирҙары әҫәрҙәрен яттан һөйләнеләр. Сәйәси-гуманитар һәм инженер-технология факультеттарынының күргәҙмәһендә рәссамдарҙың картиналары һәм ҡул эштәре күргәҙмәһе ойошторолдо. Педагогика факультеты биләмәһендә балалар һәм өлкәндәр төрлө ярыштарҙа ҡатнашы мөмкинлегенә эйә булдылар. Бынан тыш фестивалдә төрлө конкурстар, спорт ярыштары уҙғарылды.\nФестиваль үткәнебеҙгә тағы бер ҡабат күҙ һалып, тарих төпкөлөнә әйләнеп ҡайтырға мөмкинлек бирҙе, уның онотолмаҫ бай, шул уҡ ваҡытта тетрәндергес икәнлегенә тағы бер ҡабат инандырҙы. Тарихи Бөрө ерендә ҡабаттан осрашҡанға тиклем!


Башҡорт телендәге Викимедиа проекттары төркөмө\nБашҡорт Википедияһы, Ufa, Russia\n2,145 postsshow community posts\n27 Oct at 6:01 pm\nБашҡорт Википедияһы һине көтә\nГубарев Евгений Михайлович (13 декабрь 1903 йыл — 3 апрель 1963 йыл) — ғалим-табип, юғары мәктәп уҡытыусыһы һәм етәксеһе. 1934—1945 йылдарҙа Башҡорт дәүләт медицина институтының биохимия кафедраһы мөдире, бер үк ваҡытта 1936 йылдан — И.Expand text… И. Мечников исемендәге Өфө эпидемиология һәм микробиология ғилми-тикшеренеү институтының бүлек мөдире. 1956—1959 йылдарҙа Ростов дәүләт медицина университеты ректоры. Биология (1940) һәм медицина (1942) фәндәре докторы, профессор (1935). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1944). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1954).\nВикипедия — ирекле энциклопедия мә..\n13 декабрь юбилярҙары *\nГубарев Евгений Михайлович (13.12.1903—3.04.1963), ғалим-табип, юғары мәктәп уҡытыусыһы һәм етәксеһе. 1934—1945 йылдарҙа Башҡорт дәүләт медицина институтының биохимия кафедраһы мөдире, бер үк ваҡытта 1936 йылдан — И.Expand text… И. Мечников исемендәге Өфө эпидемиология һәм микробиология ғилми-тикшеренеү институтының бүлек мөдире. 1956—1959 йылдарҙа Ростов дәүләт медицина университеты ректоры. Биология (1940) һәм медицина (1942) фәндәре докторы, профессор (1935). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1944). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1954).\nТузов Николай Иосифович (13.12.1923—18.01.2002) — Бөйөк Ватан һуғышы яугире, уҡсы, гвардия рядовойы. Советтар Союзы Геройы (1943). Сығышы менән хәҙерге Силәбе өлкәһенең Арғаяш районы Губернское ауылынан.\nФёдорова Мария Васильевна (13.12.1923—21.04.1982), китапханасы. 1949—1978 йылдарҙа Башҡорт АССР‑ының Н. К. Крупская исемендәге Республика китапханаһында (хәҙер Башҡортостан Республикаһының Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапханаһы) уҡыу залының өлкән китапханасыһы, мөдире, баш китапханасы, 1975 йылдан — бүлек мөдире. РСФСР‑ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1974). Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.\n12 Dec at 3:05 pm\nРаянов Фәнис Мансур улы (12 декабрь 1938 йыл) — хоҡуҡ белгесе, юғары мәктәп эшмәкәре. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (1995), юридик фәндәр докторы (1982), профессор (1983), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1984), Рәсәй Федерацияһы почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре (1998).\n12 Dec at 2:05 pm\nҒәйфуллина Рәмзиә Мөҙәрис ҡыҙы (12 декабрь 1938 йыл) — малсылыҡ алдынғыһы. 1954—1962 йылдарҙа Туймазы районының А. Матросов исемендәге колхозында сусҡа ҡараусы, 1962—1970 йылдарҙа — комплекслы бригада бригадиры, 1971—1974 йылдарҙа һөт-тауар фермаһы мөдире, 1977—1993 йылдарҙа — зоотехник. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1960).


Рәсәй Президенты: «Урындағы власть һәр граждан мөрәжәғәт итә алырлыҡ итеп ҡоролорға тейеш» // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРәсәй Президенты: «Урындағы власть һәр граждан мөрәжәғәт итә алырлыҡ итеп ҡоролорға тейеш»\n13:49, 13 декабря 2013 Сәйәсәт\n— Урындағы власть һәр граждан мөрәжәғәт итә алырлыҡ итеп ҡоролорға тейеш, сөнки ул халыҡҡа иң яҡын власть, — тип билдәләне Владимир Путин, Федераль Йыйылышҡа йыллыҡ Мөрәжәғәтнамәһен уҡып ишеттергәндә. — Шуға бәйле Бөтә Рәсәй урындағы үҙидаралыҡ Советына, Муниципаль берәмектәр конгресына, губернаторҙарға, Федераль Йыйылыш ағзаларына, Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенә мөрәжәғәт итәм. Әйҙәгеҙ, ниһәйәт, хәлде айыҡ аҡыл менән, ваҡыт талаптарына ярашлы итеү өсөн, ошо проблемаларға бөтә яҡтан күҙ һалайыҡ.\nДәүләт башлығы, бөгөн урындағы үҙидаралыҡ системаһында байтаҡ проблемалар йыйылды, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды. Яуаплылыҡ күләме һәм муниципалитеттар ресустары яйға һалынмаған. Бынан йыш ҡына вәкәләттәр буталсыҡлығы килеп тыуа.\n— Урындағы үҙидарылыҡты ойоштороуҙа дөйөм принциптарҙы асыҡлау, урындарҙа көслө, бойондороҡһоҙ, финанс яғынан етеш власть булдырыу – мөһим бурыс, тип иҫәпләйем. Бындай эште беҙ киләһе, 2014 йылда – күренекле Земство реформаһының 150 йыллығы йылында башларға һәм законға ярашлы тәьмин итергә тейешбеҙ .\nТап земстволарҙы, урындағы үҙидаралыҡтарҙы үҫтереү үҙ ваҡытында Рәсәйгә ынтылыш яһарға, ҙур прогрессив үҙгәртеп ҡороуҙар уҙғарыу өсөн белемле кадрҙар табырға ярҙам итте, тип иҫкә алды Владимир Путин.\n— Хәҙер ҙә көслө урындағы үҙидаралыҡ илдең кадрҙар потенциалын тулыландырыу һәм яңыртыу өсөн ҡеүәтле ресурс була алыуына ышанам. Һәм, әлбиттә, беҙ барыбыҙ ҙа һайлау механизмдары аша власҡа әҙерлекле, маҡсатҡа ынтылышлы, үҙ бурыстарын үтәүгә яуаплы ҡараған профессиональ кешеләр килеүе яҡлыбыҙ, — тине дәүләт башлығы.


Йыназанан һуң ике аҙна. Хикәйә.\n24 Февраль 2018, 23:13\nКинйәғолов Рәшит үлгәндән һуң Cаҡма ауылында, ысынлап та, ике аҙна бер кем дә эсмәне. Кәмендә, эсмәҫкә тейеш ине. Буғай.\nКинйәғолов Рәшит үлгәндән һуң Cаҡма ауылында, ысынлап та, ике аҙна бер кем дә эсмәне. Кәмендә, эсмәҫкә тейеш ине. Буғай. Аҫылыныр алдынан Рәшит яйлап ултырып яҙған һуңғы хатында былай тигәйне: “Ирҙәр һәм бисәләр, ауылдаштар. Хушлашыр алдынан бер һүҙем бар: мин үлгәс ике аҙна эсмәгеҙ. Кем эсә – шуны үҙем менән тамуҡҡа алып китәм. Был шаярыу түгел. Ысынлап. Ике аҙнаға түҙегеҙ. Шул. Башҡаса изгелек эшләй алмайым һеҙгә! Әйтергә онотҡанмын, боландарға атмағыҙ!” Был хатты, мәйетте йөҙ илле саҡрымда ятҡан Стәрлегә ярҙырырға алып киткәндә, силсәүиттә иҙән йыуыусы, ҡар көрәүсе булып эшләгән Ғәзимә халыҡҡа еткергән, тиҙәр. Баҡһаң, Рәшит үлер алдынан ике сәғәт алда яҙып, хакимиәт башлығының ишек алдында ултырған сибәр ҡыҙға ҡалдырып киткән икән. Иртәгә иртән бар халыҡҡа уҡып ишеттерерһегеҙ, тип тә өндәшкән. Сибәр ҡыҙ бала, көлөп, ярар, уҡырбыҙ, тип мыҫҡыллаған. Уның ике сәғәттән аяҡ һуҙырын, муйынына элмәк элерен белһә, бәлки, улай көлөмһөрәмәҫ ине лә. Шулай ҙа иртәгәһен көтөп тормаған, һис кенә айнығыуҙы белмәгән алкаш Рәшит бар ғәмгә еткерерлек нимә яҙҙы икән, тип баяғы Ғәзимәгә өндәшә була. Хаттан көлкө, уйын сығармаҡсы булалар ҙа… тик, хатты уҡып аңҡы-тиңке иткеләгәнсе, йәғни бер нисә ир табып яңғыҙ йәшәгән, дөрөҫөрәге, көн иткән Рәшиттең өйөнә килеп, ишек ҡаҡҡансы ярайһы уҡ ваҡыт үтеп китә. Шағир әйтмешләй, сут-сут килеп һандуғастар һайрашҡанда дөм ҡараңғы һарайҙа аҫылынып торған шул ауылдаштары. Дөрөҫө: ҡара көҙ ине урамда. Саҡма ауылы ҙур түгел: тулыр-тулмаҫ етмеш йорт булыр, барыһы ла Иҙел буйлап ике урамға һыйған. Баяғы Ғәзимә әйтмешләй, тауыҡ менән әтәстәрҙе бергә ҡушһаҡ, ауылда аяҡта торған йөҙ йән эйәһе бармы-юҡмы. Был ауылдан артабан цивилизация тамамлана, теге яғы – урман, тауҙар. Иҙел буйлап. Ҡыҫҡаһы, тайга… Хатҡа бер кем дә улай иҫе китеп иғтибар бирмәне\nлә кеүек ине тәүге мәлдә. “Һе, болан бармы һуң атыр - ға, үҙе ҡоротто ла”, – тип кенә ҡуйҙылар. Тик шулай ҙа… ҡапыл-ғара шешәгә тотоноусылар ҙа табылманы. Ярҙырып ҡайтҡас, шуныһы аптыратты: алкаш тигән әзмәүерҙәй дуҫығыҙҙың бар ағзалары ла сабыйҙарҙыҡы кеүек тап-таҙа лаһа, сирләү түгел, һыҙланған ере лә булмаған, тип әйткән булыр уны тикшергән табип. Дуҫының мәйетен оҙатып барған Харис табипҡа оҙаҡ ҡына ҡарап торған да:\n– Һе, уның ауырығаны булманы ла, кем әйтте уны һеҙгә, – тип өндәшкән бас тауышы менән. Үҙе: “Болан- мышы ите, бурһыҡ-айыу майы ашап ҡына көн иткән Рәшиткә ни булһын, – тип уйлап та өлгөргәндер. – Ҡышҡыһын һунарҙа оҙаҡлап китһә, ҡар эсенә инеп йоҡлай, ҡых тип бер йүткереп тә бирмәй. Уның ҡалын тиреһенә йылан ағыуы ла үтеп инмәй. Әйтте һүҙ”. Табип, әлбиттә, был ҡалын тауышҡа тертләп киткән:\n– Ә нимәгә аҫылынған улайһа? Бауыры ла тап- таҙа… – күрәһең, берәй сирҙән түҙмәй үҙенә ҡул һалған, тип уйлағандыр.\n– Этем белһен, арығандыр.\n– Арырға, шахтала эшләгәнме ни ул? Еңел генә аҫылын да үл, имеш, – табип үҙ-үҙенә ҡул һалғандарҙы бик яратмағандыр, күрәһең, шулай тип төкөрөнгән.\n– Ауыр эш тип… һунарсы ине. Хәҙер бына шахтаға эшкә китә инде, – шулай тип нөктә ҡуйған бер ҡатлы Харис. Ә Мәҡсүт дуҫы:\n– Тик беҙ шахтаға ашыҡмайбыҙ әле, яҡты ер өҫтөндә лә эшебеҙ бөтмәгән, – тип көлөмһөрәгән. Ир ауылдаштары, улар менән бергә баяғы Харис менән Мәҡсүт тә, һыуыҡта ҡәбер ҡаҙғас та, уны ҡәбергә төшөргәс тә, нисек кенә өшөүҙәренә һәм тамаҡтары кибеүенә ҡарамаҫтан, ни ғиллә менәндер, ауыҙына алманы. Хатта Ҡөрьән ашында булып, бер ыңғай өсөн, етеһен уҡытҡанда ла, маңлай тире ҡалҡҡансы һурпа, сәй эсеп бер килке ултырҙылар ҙа әле. Ә элек ундай табынға үтеү түгел, майлы аш муллаға ғына килешә ул, беҙҙең эскә тейә, тип һалдыралар ине. Тәмәке тартҡанда Рәшиттең үҙен, ниңә үлергә булып киткәнен телгә алдылар. Яңғыҙ йәшәп ялҡҡандыр был донъянан, ауыҙға йүнле аш ҡапмай, тормош ҡыҙығын тапмай, бисә наҙын күрмәй, бала- саға һөймәй… – төп сәбәпте шунда күрҙеләр. Мәҡсүттең үҙенең фаразы бар ине.\n– Ул ғына сәбәп була алмай. Бисә юҡ тип, һеҙ нимә, Рәшитте кәнсирвә ҡалайы тип уйлайһығыҙмы ни. Яңғыҙы алты айыу алған баһадирҙымы?! Юҡ, эсеү бөтөрҙө уны. Һәм… болан балаһы.\n– Кем эсмәй, юҡты һөйләмә, – тип берәүһе ҡул һелтәгән булды.\n– Китте әкиәт, ниндәй болан балаһы тағы? – ирҙәр шаулаша башланы.\n– “Мине болан балаһының күҙҙәре баҫтыра”. Шулай тинеме, Харис, әйт әле, эскән һайын шулай һөйләндеме? – Мәҡсүт дуҫына ҡараны. Харис тәмәкеһен ташлап, “эйе” тигәнде аңлатып башын һелкте лә, күпте күргән бүркен төҙәтеп ҡуйҙы.\n– Унынсыла уҡыған саҡта, тимәк, – тип һөйләп китте Мәҡсүт. – Рәшит яңғыҙы һунарға бара, ауылдан алыҫ та китмәй, Киндерлегә етмәҫ яланда бер нисә боланды күреп ҡала был. Тын ғына ултырып берәүһен сәпкә ала ла атып ебәрә. Атыу тауышына бар боландар ҙа юҡҡа сыға. Әйләнеп-тулап, ер һөрөп һөрлөгөп ауып киткән болан янына нишләргә белмәй һикереп сабып киткән бер болан балаһы бер аҙҙан әйләнеп килә лә сыға. Шырлыҡтан килеп сыҡҡан Рәшит хатта тертләп китә. Шул саҡ уларҙың күҙ ҡарашы осраша ла. “Шул тиклем йәлләткес ҡараш ине ул, – тип һөйләне Рәшит. – Рәнйеткес, керһеҙ сабыйҙарса ҡараш. Ул саҡта тәжрибә юҡ, ҡайҙа йәнлекте йәлләп торорға, һайт, тип бер ҡысҡырғайным, ҡарап-ҡарап торҙо ла, тағы ла сабып урман эсенә инеп китте. Ауған болан янына килеп ул-был иткәнсе, ағастар эсенә баҡһам, баяғы ҡараш, теге мәхлүгең мине күҙәтеп ҡарап тора. Оҙон керпектәр аҫтындағы рәнйешле ҡараш... Ана шул ҡараш мине эҙәрлекләй, егеттәр”, – тип һөйләнде.\n– Эстән бар нәмәм кибә, шуға эсәм, эсһәм онотолам, ти торғайны. – Харистың бас тауышы һөйләгәндәрҙе раҫлап ҡуйҙы.\n– Эсергә сәбәп инде, ғүмер буйы ҡулынан мылтыҡ төшөрмәгән әҙәмде болан балаһы өркөтһөнсө әле. Әкиәт, – ирҙәр ышанманы был хәбәргә. Дөрөҫөрәге, ышанырға теләмәне.\nҺигеҙенсе көн тигәндә, иң беренсе “күп балалы” Харис “ысҡына” яҙҙы. Буйҙаҡлыҡтан ялҡып, үткән ҡыш дүрт балалы Хөмәйрәгә барып ингәйне, шунан йәбеште был исеме. Иртән уның теше һыҙлап уянды. Эңерҙә үк табала ҡыҙҙырылған балыҡ мөнйөгәндә ҡылсыҡ ҡаҙалып, яңаҡтың һул яғындағы өс бөртөк тешенең береһе уҡтан яраланған яугир кеүек иңке-тиңке һелкенеп ҡуйғайны ул. Иртән бөтөнләй шашып китеп, биттең һул яғы, борсаҡ тултырылған бурһыҡ “мордаһы” кеүек, ҡыҙарып шешеп сыҡҡайны. Төшкә тиклем ыңғырашып ятты Харис. Хөмәйрә балаларының янына килеп, бармаҡ төртөп, урттарын бүлтәйтеп, ҡытҡылдап көлөүҙәренә лә түҙҙе, һыҙланыуға ла. Кискеһен һыҙланыуы баҫылғандай төҫлө ине лә, тик… бындай шәп сәбәпте ҡапыл ғына ҡулынан ысҡындырғыһы килмәне. Йәлләткес тауышы менән үҙенән ике башҡа оҙон, өс йәшкә өлкән бисәһенә ҡараны:\n– Түҙеп булмай, әллә...\n– Нимә әллә? – яһил ҡараны ҡатыны.\n– Әллә… врач саҡыртырғамы, тигәйнем.\n– Ана балауыҙ баҫ та ят, – өҫтәлгә бал менән балауыҙ ҡуйҙы.\n– Киреһенсә, һыҙлата ғына… Йәлләмәйһең дә әҙерәк. Ней балаларың кәмһетә, ней үҙең, ҡосаҡлайым тиһәң, артыңды ҡуяһың да ятаһың. Хәжәтем юҡ, шикелле, минең бында. Эш менән булған Хөмәйрә ҡулдарын биленә таянып иренә оҙаҡ ҡына ҡарап торҙо. “Быныһы ла сығып китһә, әҙәмдән оят. Бесән әҙерләй, утын яра, онотҡанда бер өҫкә лә менеп ҡунаҡлай… Был дүрт бисура өҫтөнә тағы кем килер тиһең”, – тип уйлап алды. Шунан янына барып ултырҙы:\n– Ҡайҙа, ауыҙыңды ас әле. Харис “а-а-а” тип оҙаҡ ҡына ауыҙын асып торҙо. Күҙендә өмөт сатҡылары уянып, нурҙар уйнап китте. Сабый инде торғаны.\n– Шешкән, һурҙырырға кәрәк булыр. Ныҡ һыҙлаймы?\n– Ныҡ, түҙерлек түгел, – яңағын тотоп эстән мығырҙаны ир ишараты.\n– Түҙәһең инде.\n– Түҙерлек түгел, башты һыҙлатып күҙгә баҫа прәме. Бәлки, борослап йөҙ грамм…\n– Нимә, Рәшиттең васыятын оноттоңмо ни? Тамуҡҡа барғың киләме? Ебәрмәйем. Бисәнең һуңғы һүҙе ирҙең күңеленә май кеүек яғылһа ла, йылдар буйы килгән ғәҙәт барыбер ҡытыҡлап бер булды:\n– Йөҙ грамм менән шул ҡәһәр теш тирәһен сайҡатып ҡарайыммы тигәйнем. Тамуҡ тигәндән. Ул турала ныҡ уйланды инде Харис. Ана Мәҡсүт, ҡурҡып, Ҡыҫындыға дауалаусы әбейгә лә барып ҡайтты. Өс йылға ауыҙын ямаған. Ысҡынып китмәһә, был тиклем ваҡыт аҡтан-аҡ, пактан-пак ҡына булып фәрештәгә генә әйләнеп ҡуймаһа ярай ҙа. Харисты ла ҡотортоп йөрөнө әле. Ул Рәшиткә ышаныс бармы, йөҙ грамм эсерһең, ысынлап үҙе менән һөйрәп ҡәбергә алды китте. Ике аҙна түҙеп булмаҫ, киттек дауаланып ҡайтабыҙ, тигәйне лә, ул барманы, нисек тә ике аҙна түҙер әле. Дундук Мәҡсүт ике аҙнанан һуң ниндәй тормош көтөрөн күҙалламай… Мин эстәкәнләп күтәреп һуҡҡанда ул, ғәҙәттәгесә, күҙҙәрен сырт-сырт йомоп һеләгәйен ағыҙып ултырырын белмәй әле. Ярты стакан сәмәй һалып бирҙе шулай ҙа Хөмәйрә. Тик, Кремль эргәһендә торған һалдат кеүек, ире янында һаҡта торҙо. Харис ауыҙына беренсе уртлауын теше өҫтөндә оҙаҡ тотто. Бисәһенең, йотоп ебәрмә, тигәненә лә иғтибар бирмәне, күҙен йылтыратып яңаҡтарын уйнатыуын белде. Шунан ҡапыл эргәһендәге тасҡа төкөрөп ебәрҙе.\n– Йә, Хоҙай, берәйһенә һөйләһәң, ышанмаҫ, ауыҙға ингән ашты төкөрсө әле.\n– Нисауа, нисауа, шифаһы былай ҙа һәйбәт бара, – тигән булды һаҡтағы “һалдат”. Тағы уртланы. Оҙа-аҡ сайҡатты. Быныһын да төкөрҙө. Шулай ҙа ауыҙҙа ҡалған тәм бермә күңелде күтәргәндәй булды. Ни тиһәң дә, танһыҡ тәм. Телен әйләндереп ирендәрен ялап ҡуйҙы. Эстән генә Рәшитте һүкте: “Үлер булғас, тыныс ҡына үл дә кит бит инде. Ниңә башҡаларҙы бимазалап васыят яҙырға. Яҙыусы, писарь, понимаешь. Ике аҙнаға беҙҙең ауыҙҙы тегеп ожмахҡа инергә булдымы икән бисара”. Стакан төбөндә ҡалғанды уртланы. Быныһын бигерәк оҙаҡ тотто. Бисәһе аптырап, төкөрәһеңме, юҡмы, тип хатта күлдәк яғаһынан тотоп һелкетеп тә алды. Тегеһе бармағы менән төртөп теш тапҡырын күрһәтте. Үҙе бисәһенә мөлдөрәп ҡараны. Әйтерһең, уны тамуҡҡа алып китеп баралар ҙа, бисәһенә “ҡотҡар” тип ялбарыуы. Ипләп кенә йотоп ҡараны, шунан йәмһеҙ итеп төкөрөп ебәрҙе лә сәсәргә тотондо:\n– Гонаһ шомлоғо, яҙған ризыҡ теште һындырып инергә тейеш тә, быныһы һыҙлатып инмәксе, – тип ҡуйҙы. Шулай ҙа теш һыҙлауы бер аҙға баҫылды. Ике тамсылай ғына йотҡандың йылыһы эскә үк килеп етмәһә лә, тамаҡ төбөн бер аҙ ҡыҙҙырып ҡытыҡлап тороуы рәхәтлек, ләззәт бирҙе иргә. Битенең шешкән яғын мендәргә терәп серемгә киткәнен һиҙмәй ҙә ҡалды Харис.\nКүҙ ҡабаҡтары баҫа барған һайын төш ҡапҡасы асыла барҙы. Алдына салғы тотоп Рәшит килеп баҫты. Салғыһын һелтәй-һелтәй баҫтырырға тотондо. Эй ҡаса Харис, эй ҡаса, тыны ҡыҫылып хәле бөттө. “Мин яңылыш ҡына йоттом, мин яңылыш ҡына йоттом”, – тип һөйләнде. Салғы бының башына төштөм тигәндә генә… бисәһенең ҡаты итеп төрткәненә уянып китте.\n– Тонсоғаһың бит, мөртәт, нимә тип ул мендәргә ҡапланаһың һуң, ә? Яңылыш йотҡан икән берәү. Нимә, берәйһе баҫтырамы әллә артыңдан?\n– Эһ-һэ, – тип бас тауышы менән бар өйҙө яңғыратып көскә уянып тороп ултырҙы ире. Шунан шешенгән битен тыны бөткән туп хәленә килтереп, йыйырсыҡтарын һәлендерҙе лә, тирә-яҡҡа ҡарап алғас, битен яңынан “йыйып алды”, тешһеҙ ауыҙын футбол майҙанындағы ҡапҡа кеүек итеп шаҡмаҡландырып йәйеп, йылмайып ебәрҙе.\n– Фу, өйҙә ятам икән, әтеү баҫтырып бер булды, – тип ҡуйҙы.\n– Кем баҫтыра?\n– Рәхмәт, бисәкәй, би-ик ваҡытлы уяттың. Кем булһын, Рәшит шайтан.\n– Нимә тип баҫтыра?\n– Салғы тотҡан, фу, ҡурҡыныс, валлаһи-биллаһи, башҡаса эсеү бөттө. Иртәгә уҡ мәсеткә барып хәйер бирергә кәрәк.\n– Был йөҙөң менән кеше күҙенә күренепме?\n– Һе, алып китһә шунан, белмәйһең әле һин ул шайтанды.\nМәсет ауылдың уртаһында урынлашҡан. Ҙур түгел, саҡмалар үҙҙәре урмандан ағас сығарып, өмә яһап күтәреп ҡуйҙы. Ибраһим хәҙрәттең тырышлығы менән шулай иман йортло булды улар. Мәсет ҡалҡыу менән улай бик дингә бирелеп тә китмәне ауыл. Йөрөүселәр күп түгел. Арыраҡ Иҙел йылғаһы аша оло донъя менән тоташтырған аҫылма баҫма күҙгә салыныр. Тағы ла арыраҡ ауылда берҙән- бер кибет.\nМәсеттең ишеге ҡай яҡтан асылғанын да белмәгән Харис тәүҙә иман йорто алдында бер аҙ тапанып торҙо. Ғәҙәттәгесә, кибет яғына күҙ һалды. Кеше-фәлән күренмәй. Тимәк, ул тарафтарҙа көткән өмөт юҡ. Мәҡсүт тә күренмәй. Рәшит булмағас, ауыл һүнеп ҡалғандай әле. Уның хаты һүндерҙе ауылды, тип уйланы ул. Баҫманан кемдер ауылға табан сығып килә. Ҡаланан ҡайтыусылыр. Йөрөшө һис тә был ауыл кешеһенекенә оҡшамаған. Килбәтһеҙерәк. Ташлылар баҫманан ышаныслы баҫып сыға.\nТәүәккәлләп ишекте тартты. Мәсет эсе һалҡын һәм тын ине. Хәҙрәттең моңло итеп аят уҡыған тауышы был тынлыҡҡа бер биҙәк кенә өҫтәгәндәй. Күпте күргән бүркен сисеп, ҡултыҡ аҫтына ҡыҫтырҙы ла эскә үтте ир. Үткәс тә шаҡ ҡатты. Мулла алдында аяҡтарын бөкләп Мәҡсүт урын алған ине. Иманда ла, диндә лә “и” хәрефен дә белмәгән әҙәм мулла бесәйе кеүек йөҙөн майландырып, хәйләкәр генә йылмайып ултырған була. Мулланың вәғәзен диҡҡәт биреп тыңлағандай ҙа әле. Шым ғына уның янына Харис та барып сүгәләне. Мулла уҡып бөткәс, уларға ҡушылып амин итте. Мәҡсүт хәйер бирҙе, Харис та кеҫәһенән тимер аҡсалар сығарып мулланың усына һалды. Тағы ла уҡынып амин тоттолар. Алдан бер аҙ әңгәмә булғандыр, күрәһең, Мәҡсүт Харистың килгәнен күрмәмеш тә белмәмеш булып мәсет хужаһы менән һөйләшеүҙе дауам итте.\n– Тамуҡ тип ҡурҡыталар. Ул шулай уҡ ҡурҡынысмы ни? Эйе, утта яндыралар, ҡыҙыу табаға баҫтыралар, тигәнен ишеткән бар. Ә шулай ҙа?.. – Мәҡсүттең бындай етди сағын күргәне юҡ ине дуҫының. Тимәк, Рәшиттең хаты бермә-бер йоғонто яһағандыр. Ана нимә менән ҡыҙыҡһына.\n– Тамуҡ ғазаптарын белгән булһаң, безелдәгәнен яратмай ҡул усың менән һелтәнгән өсөн генә лә шул серәкәйҙән ғәфү үтенер инең, – мулла әфәнде һаҡалын һыйпап алды.\n– Гонаһтарҙың, рәнйетелгән күңелдәрҙең ғазаптары түҙгеһеҙ. Ауыр тормошто ла шуға тамуҡ тибеҙ.\n– Себен-серәкәйҙән ғәфү үтенергә ҡалғайны. Бына һиңә, – тын ултырған Харис аптырашын белдерҙеме, нәфрәтенме – аңлашылманы.\n– Улай тимә әле, дуҫҡайым, – тине Мәҡсүт йомшаҡ ҡына. Дуҫынан бындай мөнәсәбәтте лә, мөрәжәғәтте лә һис тә тоймаған Харис, эштәр былай барһа, был ысынлап та мулла бесәйенә әйләнәсәк, тип уйлап алды. – Нимә генә булмай тормошта. Рәнйеш тә, күҙ йәше лә һуңынан яҙмышыңа ҡаза булып төшә, тиҙәр шул. Шуға ипле булайыҡ.\nМәсеттән сыҡҡас ҡапыл ғына ҡайтып китергә ашыҡманы ике дуҫ. Улай һөйләшер һүҙ ҙә юҡ кеүек. Ғәҙәт буйынса тора бирҙеләр.\n– Нишләп йөрөйһөң? Тәүбәгә ҡайтып, үҙең хәҙрәт булып китмә тағы. Тамуҡтан, үлемдән ҡурҡаһың шулай ҙа, – тине Харис бик тә етди төҫ менән. Тегенең һеркәһе кер күтәрмәй торған холҡо бар, шуға ниндәйерәк борос ҡаптырыр икән, тип әсе яуап көттө үҙе.\n– Һин ҡурҡмайһыңмы ни?\n– Ҡурҡмайым. Бөгөн төштә Рәшит төшкә ингәйне лә, шуға хәйер һалайым тип, мәсет һуғылдым.\n– Нимә тип күрҙең? Миңә лә инеп сыҡты ул.\n– Салғы тотоп баҫтыра шайтан. Эсһәң сабам, ти ләғнәт. Был донъяла үҙенең эскәнен тегендә тиҙ онотҡан. Һиңә нимә ти? – аңғармаҫтан шешкән битен һыйпап-һыйпап алды.\n– Бик рәхәт түгел әле бында, ти. Беҙҙәге урман, яландар үҙе бер ләззәт булған икән дәһә, ти. Үҙе миңә ҡайҙан өндәшә, беләһеңме?\n– Ниндәй тамуҡ, уны күргәнең бармы, һөйләйһең тағы. Болан менеп алған да тауға менеп бара. Ҡыҙыҡ кеше булды инде ул, шайтан Рәшит, – бер аҙ тын торғас өҫтәп ҡуйҙы. – Ә мәсеткә йөрөргә кәрәк. Күңелде тынысландыра был Хоҙай йорто. – “Нимә һөйләй, кем әйтә бит әле. Алкаш. Хоҙай йорто, имеш”. “Сәләм, класташтар!” Тауышҡа икеһе лә һиҫкәнеп китте. Сәлим икән. Стәрленән ҡайтып килеүе. Ә, баяғы баҫмалағы әҙәм. Бер-ике һүҙ менән хәл-әхүәл\n– Киттек ял итергә, класташтар. Үҙем һыйлайым, – тип көсләргә тотондо. Әшнәләр өйрәнеш буйынса бер-береһенә ҡарап, йылы ғына йылмайышып алды. Беренсе Мәҡсүт ҡунаҡтың тәҡдименән баш тартты:\n– Минең язва, врач эсергә ҡушмай. Ғәфү ит, йәме, дуҫым. Рәнйетер өсөн әйтмәйем. Ғәзимә лә аш һалып тороп ҡалғайны, ҡайтайым, – тип табан ялтыратырға ниәтләнде. Сәлим тегене көсләп тигәндәй туҡтатты шулай ҙа.\n– Эсмәгәнгә иртәгә ун көн була. Минең ул тиклем эсмәй йөрөгән дә юҡ. Иртәгә шуны йыуырбыҙ, йәме. Бөгөн булмай. Мин дә ғәфү үтенәйемме?\n– Һе, һеҙ нимә? Мине бөтөнләй хөрмәт итмәйһегеҙме ни? Эргәлә һөйләшеп булһа ла ултырырһығыҙ. Ҙур ҡайғы баҫты бит мине, ҡатын үлеп ҡалды. Икеһе лә:\n– Ҡасан? – тип әйткәнен һиҙмәй ҙә ҡалды.\n– Бер айлап була инде.\n– Ә-ә, – тигән булдылар тағы. Һе, Сәлимдең бисәһе күрше райондан да инде, уға Рәшит хатының шауҡымы бер нисек тә тейә алмай, тип уйланы үҙҙәре. “Эсеүен эсмәҫмен дә. Ташлап китһәм, рәнйеше төшөп ҡуйһа. Тамуҡҡа тағы бер билет” , – тип уйланы Мәҡсүт.\n“Тоторға ла ҡуйырғамы әллә… Түҙергәме” тигән уй мейеһен тиште Харистың.\nКибет яғына ыңғайланылар. Сәлим магазинға инеп сыҡты. Шунан әллә ни йыраҡ түгел өйәңке төбөнә барып һөйәлделәр. Ҡунаҡ берҙе тотҡас, кипкән балыҡ сәйнәй-сәйнәй:\n– Рәшитте булһа ла саҡырайыҡ, былай күңелһеҙ, – тине. Үҙе тирә-яҡҡа ҡаранып-ҡаранып алды. Был ике әшнә бер-береһенә ҡарашты. “Һин әйт”, йәнәһе.\n– Үткән аҙна үлде бит ул. Үҙ һарайында ат дилбегәһенә аҫылынған, – Харис тамағын ҡыра биреп әйтте.\n– Китсәле, һис тә зарлана белмәҫ, эсһә, кешене рәнйетмәҫ әҙәм. Ул да үлгәс, беҙгә ни ҡала?..\n– Ул хат яҙып ҡалдырған. Мин үлгәс, ауылдаштар, ике аҙна эсмәй тороғоҙ, тигән.\n– Шул. Тамуҡ күргегеҙ килһә, эсегеҙ тигән. Сәлим аҡырып көлөп ебәрҙе.\n– Аңлашылды. Рәшит ҡотоғоҙҙо алған икән! Тере сағында һеҙ унан көлә инегеҙ, үлгәс ул һеҙҙе мыҫҡыл итә икән. Нимәгә эсмәй суфыйланғандар әле был алкаштар, тиһәм… бына ҡайҙа икән әтнәкәһе!\n– Кем алкаш? Телеңде үлсәп ас, – Мәҡсүт ҡыҙып китте лә, шунда уҡ ҡунаҡтың ҡулын ике услап тотто. – Ғәфү ит, ҡаты ҡағылдым әллә… – Шунан көн эҫе һен - дәге сирле һарыҡ һымаҡ башын һелкеп-һелкеп: – Ал - каш тип ҡаты ҡағылма алай, эйе, эселде инде элек, – тине. Сәлим стаканға тағы ағыҙҙы.\n– Ярай, егеттәр, миндә лә ҡайғы, моғайын, Рәшит хәлемде аңлар, – тине лә ауҙарып ҡуйҙы. Ике класташ биттәрен йыйырсыҡландырып күҙен йомдо. Харис Сәлим өсөн үҙ башындағы күпте күргән бүркен сисеп хатта еҫкәп алды. Шеше яҙылып уҡ бөтмәгән уң яҡ битен ҡулы менән тотоп, оҙаҡ ҡына уйланып торҙо. Ситтән ҡараһаң, торғаны менән бер Остап Бендер тип торорһоң. Әйткән һүҙе генә уның ябай Харис икәнен аңлатты:\n– Йылытып, яндырып төшөп киткәндер, ә?\n– Яндырып ҡына тиһеңме, көйҙөрөп төшөп китте. Би - сә үлде бит, ҡайғыһы ни тора. Ярата ине бит ул мине! – Сәлим затлы бүркенә ҡапланып илап маташты. Йомшаҡ ҡуянға әйләнгән Мәҡсүттең элек эсеп йөрөгәндәге бүрелеге мәсеттән һуң да улай ҡапылда ғына бөтөнләй бөтмәгәйне әле:\n– Килештереп, амауыҙ, һеләгәйеңде юҡҡа ағыҙып ултырма. Элек, ух шул бисәне, бер бәреп кенә үлтерергә ине, тип һөйләнә торғайның. Үлгән һыйыр һөтлө инде, һөтлө, – һабаҡташының елкәһенә ҡулын һалып, – ҡаты әйтһәм, ғәфү ит, – тип ҡуйҙы.\n– Төн уртаһында сығып китте лә, мәйетен Ашҡаҙар буйында таптылар.\n– Кит әле, юҡты, кем төн уртаһында сығып китһен, – бүркен яңынан һалды Харис.\n– Шундайыраҡ ғәҙәте бар ине шул… Мин теге-был әҙерәк тәртип урынлаштыра башлаһам…\n– Ул тәртипте көндөҙ урынлаштырып булмаймы ни? – Мәҡсүт шулай ҙа тағы шым ҡала алманы. – Ғөмүмән, ҡатын-ҡыҙға ник ауыр һүҙ әйтергә? Ғәзимә бына мин ситән буйында йоҡлап ятҡанда күтәреп алып ҡайта торғайны, хатта тишек носкиҙы ла ямай. Фәрештә ул, хәҙер ҡайтҡас та ны-ыҡ итеп ғәфү үтенәм.\n– Артын да үп, – Харисҡа бас тауыш тәңренән ошо һүҙҙәрҙе әйтер өсөн генә бирелгәнме ни.\n– Үбәм дә, ул фәрештә. Теге донъяға барғас, аймылыш булып ҡуймайыҡ, знамы ул ожмахҡа эләгәсәк, ә мин… шуға бөгөндән алып бер кемде лә рәнйетмәҫкә… Ауыр һүҙҙәр әйтһәм, егеттәр, ғәфү итегеҙ. Ҡайтайым инде. – Мәҡсүт ҡалҡынды. Сәлим уның ботон барып тотто.\n– Ошо хәлдә мине ҡалдырып китһәң, рәнйешем ҙур булыр. Ҡайғы йөрөтә мине, – тине. Мәҡсүт яңынан ултырҙы. Сәлим тағы ла берҙе һалып эсеп алды. Дуҫтарын да көсләп маташты. Тегеләр\nкүҙҙәрен майландырып ултыра бирҙе, тик стаканға үрелмәне.\n– Рәшиттән ҡурҡмайһыңмы? – Харис шулай тип һорап ҡуйҙы.\n– Ул прокурормы ни, унан ҡурҡырға.\n– Уйлап ултырам да, һин уны төндә сығармаҫҡа тейеш инең бит ул. Бисәңде әйтәм.\n– Юҡ менән башты ҡатырмағыҙ әле, зинһар. Хәҙер үҙем дә үкенәм. Сәлимдең башына сығып китте, шикелле. Ултыра биргәс, юҡ-бар хәбәр һалды.\n– Төпкә, тайга эсенә үтеп, Киндерле мәмерйәһенә инеп ятһаң, һине бер кем дә тапмай инде ул, ә?\n– Башыңа шешә төбө менән һуҡтылармы әллә? – бындай һүҙҙе Харис ҡына әйтһә әйтер, ул тиҙ арала ғына мулла бесәйе булырға йыйынмай бит.\n– Яңғыҙ бер ай урманда ятырға ине. Бар ғәмде онотоп, ҡайғы-хәсрәтте таратып…\n– Ҡасырға уйлайһың түгелме?\n– Үҙемдән ҡасырға ине шул. Ҡайғымдан. Тормош килеп сыҡманы минең.\n– Мулла, үҙеңдән ҡасып булмай, тине, – өйәңке төбөндә сүгәләгән Мәҡсүт битараф ҡына һүҙ ҡыҫтырҙы.\n– Мулла Аллаһ түгел әле, – Харис мулла бесәйенең “ҡойроғона баҫты”. Сәлим тамам иҫерҙе. Күҙҙәрен алартты.\n– Мәмерйә генә ҡотҡармаҫ, үлгән бисәмдең\nкүҙҙәре, ана, ана ҡарашы баҫтыра, – тип тештәрен\nшығырлатырға тотондо. Был йәмһеҙ күренешкә Мәҡсүт\n– Һаташа башланың, Сәлим, ҡайтам. Мине ғәфү итегеҙ, йәме, – йүгерә-атлай ҡайтыу яғына ыңғайланы. Харис өйәңкегә һөйәлеп, өҫтән иҫереп ни һөйләгәнен аңламаған Сәлимгә ҡарап: “Мин дә эсһәм ошо иҫәүән кеүек хәшәрәтләнәмме икән?” – тип уйлап торҙо. Шунан күпте күргән бүркен төҙәтеп кейҙе лә, бәләкәй Сәлимде ҡултыҡ аҫтынан тотоп, әсәһенең өйөнә алып китте.\n…Иртәгәһенә Сәлимде әсәһенең мунсаһында аҫылынған килеш таптылар. Бында Рәшиттең ҡағылышы, шауҡымы бармы-юҡмы – уныһын бер Хоҙай ғына белә. Йыназаның иртәгәһенә полиция участка хеҙмәткәре менән бер енәйәт тикшереүсеһе Сәлимде эҙләп ауылға килеп төштө. Ҡатынының үлемендә уның да ҡатнашы булған, шикелле... Мәҡсүт бөтөнләй эсеүен ташланы. Харис әйтеүенсә, шешәне ташлап бисәһенең “трәпкә”һенә әйләнде. Харис үҙе һирәкләтте былай. Шуны әйтәм инде. Теше һыҙлағанда ғына, профилактика өсөн генә тамаҡ сылатҡылай. Тик шуныһы – ни шул аҙау тешен һурҙырһа һурҙыртып ҡына ҡуймай, ни яматмай. Баяғы ике аҙнанан һуң йыш һыҙлай башланы тегенең теше, ҡәһәрең…


Бограч — Башҡорт Википедияһы\nMarhagulyás, Beef Goulash\n«Бограч» — венгр халҡының яратҡан милли ашы, атамаһы «bogracs» — ҡаҙан (русса котел) һүҙенән алынған. Венгр телендә «gulya» — «һыйыр көтөүе», ә «gulyas» — «һыйыр көтөүсе». Тимәк, «gulyas hus» («hus» — ит), йәки «gulyas», «көтөүселәр бешергәнсә ит». Бер нисә быуат көтөүселәр итте "bogracs"та -ҡаҙанда бешергән. «Bogracs gulyas» — ҡаҙанда бешкән гуляш. Бограч-Гуляш (бограч-гуйяш) Венгрияла ғына түгел, венгрҙар йәшәгән башҡа илдәрҙә лә, мәҫәлән, Закарпатьела йыш бешерелгән ризыҡтарҙан һанала.\n1 Тарих һәм риүәйәт\n2 Бограчты бешереү\nТарих һәм риүәйәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nБограч боронғо уғыр ырыуҙары менән Уралдан һәм Урал далаларынан Хазар ҡағанлығы, Кавказ аша, Ҡара диңгеҙ буйҙарынан ярты Европа аша Карпат тауҙарын үтеп, Дунай буйынаса килеп еткән. Күсмә ырыуҙар үҙ ҡаҙандарында ниндәй ризыҡтар әҙерләгәндер, ләкин шуныһы мәғлүм, был ризыҡты алдан әҙерләп, һаҡлап йөрөткән, ҡояшта киптереп төйөлгән һыйыр, йәки йылҡы итенән бәшмәк, төрлө үләндәр һәм тамырҙар өҫтәп бешергәндәр тиҙәр. Үләндәрҙән бәпембә (лат. taraxakum), йәш кесерткән (лат. urtica), бөтнөк (лат.mentha, мята), verbena (вербена), артыш (лат. juniperus, можжевельник) ҡулланғандар.\nВенгрҙар араһында ошондай риүәйәт йәшәп килә. Бер заман һыңар күҙле төрөк янычары Юһемжак ике венгр әсиренә, рухани менән күсергә, төрөк яугирҙәренә ашарға бешерергә ҡушҡан. Рухани ҙур ҡаҙанды аҫып, һыу һалғансы, күсер бер бәрәсте салып, тиреһен тунап, турап, уға бешерергә әҙерләп тә биргән. Рухани итте ҡаҙанға һалған, төрлө үләндәр, һуған өҫтәгән, шунан ниндәйҙер төрөктәр үҙҙәре менән һәр саҡ йөрөткән ҡыҙыл тәмләткесте ҡаҙанға һалған.\nЯнычар был ашамлыҡты тәмләп ҡарағас та, ныҡ итеп аҡыра башлаған.\n— Ҡәһәр һуҡҡыр! Ниңә һин иткә шул тиклем паприка өҫтәнең? — тип аҡырып, ауыҙын асып, күпмелер ваҡыт лагерь буйлап йүгереп йөрөгән ти. Бограчты төрөктәр ашарға теләмәгәс, әсирҙәргә биргәндәр. Шул замандан башлап мадьярҙар, дошмандар ашай алмаһын өсөн, бограчҡа күп итеп паприка төйәй башлаған.\nБограчты ауыҙҙы яндырырлыҡ итеп бешереү ғәҙәте беҙҙең көндәргәсә килеп еткән.\nБограчты бешереү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nБограчты әҙерләү рецептары бик күп. Улар барыһы ла тиерлек билдәле венгр ашнаҡсыһы Карой Гунделдең "төп рецебы"на яҡын. Ваҡыт үтеү менән, бограч-гуляш 1954 йылғы "Бәләкәй венгр ашнаҡсы китабы"нда яҙылғандан әҙерәк үҙәгәртеберәк бешерелә башлай, ләкин башлыса бер аҙ тәме генә үҙгәрә. Ләкин бограчтың венгрҙар яратҡан тәмен боҙмай бешереү— төп талап булып ҡала.\nБограч (рецепт: 7-8 литр шишмә һыуы менән бешергәндә):\n— ыҫланған сусҡа майы (йәки шпондер) — 150 г\n— һыйыр ите — 0,5 кг\n— быҙау ите — 0,5 кг\n— сусҡа ите — 0,5 кг\n— ыҫланған ҡабырға — 250 г\n— пикныця (ыҫланған йортта эшләнгән колбаса) — 200 г\n— быҙау йәки сусҡа тояғы — 0,7-1 кг\n— башлы һуған — 300 г\n— паприка (ҡыҙыл, төйөлгән) — 3 аш ҡалағы\n— картуф — 1 кг\n— кишер — 250 г\n— борос (татлы: йәшел, ҡыҙыл)\n— яңы өҙөлгән помидор — 150 г\n— һарымһаҡ, тмин, тәмләткестәр, йәш укроп (петрушка) япраҡтары\n— әсе чили боросо\n— ҡыҙыл шарап (ярым шәрбәтле) — 150 г\n«Чипетке» өсөн (ыумас): — он — 300 г\n— йомортҡа — 2 шт\nҺум итте (арҡа итенән) бөтә яғы ла 4-5 см итеп шаҡмаҡлап турарға. Ҡаҙанда талғын ғына утта ваҡ ҡына итеп туралған сусҡа майын һарғылт төҫкә ингәнсе ҡыҙҙырырға. Ҡыҙған майға ваҡлап туралған һуған һалып, яҡшылап ҡыҙҙырырға. ҡыҙҙырылған һуғанлы бик ныҡ эҫе булмаған сусҡа майына онталған киптерелгән паприка өҫтәргә һәм болғатырға. Бынан һуң тиҙ генә ваҡлап туралған итте һалырға, һәйбәтләп бутайбыҙ һәм бер аҙ һыу өҫтәргә. Туралған ит янына ыҫланған ҡабырға киҫәктәре, һөйәкле тояҡ итен (алғы аяҡтың һөйәкле өлөшөн) һалғас, тағы ла һыу өҫтәргә (ит киҫәктәре бөтөнләй тиерлек һыу аҫтында ҡалырға тейеш). Шунан талғын ғына утта ара-тирә болғатыштырып, быҡтырып бешерергә. Кәрәк булһа, ит 2-2,5 сәғәт буйы бешеп ятһын өсөн, һурпаға һыу өҫтәп торорға.\nИт һөйәктән айырыла башлау менән, уны ҡаҙандан алырға һәм итте һөйәктән матурлап айырырға. Итте ваҡлап турарға һәм кире ҡаҙанға һалырға. Һуңынан ҡалған һыуҙы өҫтәргә, тоҙларға, шаҡмаҡлап туралған кишер, тәмләткестәр, әсе борос, төйөлгән тмин һәм ваҡлап туралған һарымһаҡ һалырға. Шунан тағы 30 мин бешерергә. Шул арала, картуф әрсеп, бер нисә киҫәккә бүлергә. Яңы ғына өҙөлгән борос һәм помидорҙарҙы шаҡмаҡлап турарға. Туралған йәшелсәләрҙе ҡаҙанға йортта эшләнгән ыҫланған колбаса (пикныця) менән бергә ҡаҙанға һалырға.\nЙәшелсәләр өлгөргәнсе «чипетке» — ыумас киҫәктәре әҙерләргә: онға йомортҡа, тоҙ ҡушып ҡамыр баҫырға. Яҡшылап баҫҡас, ҡамыр йәбешмәһен өсөн ҡулды онлап, ваҡ ҡына ыумас киҫәктәрен өҙөп алып, ағас таҡтаға теҙә барырға. Шунан уларҙы тиҙерәк кипһен өсөн ҡояшлы, еллерәк урынға ҡуйырға («чипетке» «чипкедны» тигән венгр һүҙенән — семетеп алыу, «щипать»).\nБер аҙ елләгән ҡамыр киҫәктәрен ҡайнап торған ашҡа һалырға. Ҡамыр әҙер булғас (5-6 минуттан), ыумас аш өҫтөнә ҡалҡып сыға. Ҡаҙанды уттан алырҙан алда бер аҙ ваҡлап туралған укроп һәм петрушка өҫтәргә, бограч-гуляшҡа бер бокал ҡыҙыл шарап һалырға. Иң аҙаҡта боронғо йола башҡарыла — янып торған бер торомбашты алып, ашҡа тығып алырға (Башҡорттарҙа ла тәбиғәттә бешергән балыҡ һурпаһына янып торған торомбаш тығып алыу ғәҙәте осрай). Ул ҡаты япраҡлы, йә иһә емеш ағасы торомбашы булырға тейеш.\nБограч-гуляшты ҙур тәрән тәрилкәләрҙә (сеүәтәләрҙә) күп итеп һалып бирәләр (400—500 гр). Уны ҡайнар килеш ашайҙар, янына ҡыҙыл шарап та бирәләр. Закарпатьела ресторанда һәм һәм барҙарҙа бограчты ғәҙәттәгесә тәрилкәләрҙә генә түгел, хатта икмәккә һалып, йәки бәләкәй ҡаҙандарҙа ла бирәләр.\nВенгерская кухня — Гундель Карой — e-Reading\n↑ strana-sovetov.com › Рецепты › Супы\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Бограч&oldid=803707 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 04:57 28 апрель 2018 үҙгәртелгән.


22 Февраль 2018, 16:13\nБашҡортостанда кесаҙна, 22 февралдә, һәм шаршамбы, 7 мартта, барлыҡ почта бүлексәләрендә эш көнө 1 сәғәткә ҡыҫҡартыла. 23 февраль һәм 8 март — ял көндәре. Шәмбе, 24 февралдә, һәм йома, 9 мартта, почта шәмбе графигы буйынса эшләй.\nЯл һәм байрам көндәрендә пенсиялар һәм пособиелар Пенсия фонды менән килешеү буйынса таратыла.\n«Рәсәй почтаһының мобиль ҡушымтаһынан файҙаланыусылар бүлексәләрҙең эш ваҡытын, яҡындағы асыҡ бүлексәне уның ярҙамында асыҡлай ала. Ул iOS, Android, Windows Phone платформаһында бар», — тип хәбәр иттеләр Башҡортостандың Федераль почта элемтәһе идаралығынан.


Тормошҡа ғашиҡ кеше\nЯңынан-яңы белем йәки шөғөл үҙләштереүгә ынтылған, яулаған уңыштарында туҡталмай, һәр ваҡыт алға ҡарап йәшәгән кешеләр миндә һәр ваҡыт һоҡланыу уята. Эльвира Мусина ла - шундайҙарҙың береһе.\nЭльвира Әнүр ҡыҙы - районда ғына түгел, республика кимәлендә ойошторолған турнирҙарҙа төбәк намыҫын яҡлаған шахматсы. Сатраш уйынын 2010 йылда үҙ теләге менән өйрәнгән. “Һуғыш балалары” ойошмаһы етәксеһе Николай Бедняковтың да роле бик ҙур. Тап ул бынан байтаҡ йылдар элек яҡташыбыҙҙа яңы шөғөлгә ҡыҙыҡһыныу уятҡан да инде.\n- Тәүҙә шахмат тураһында китаптар алып уҡыным. Тиҙҙән белгәнемде ғәмәлдә ҡулланыр өсөн уйнарға кәрәклеген аңланым, шуға күрә төрлө ярыштарҙа ҡатнаша башланым. Юғары һөҙөмтәләргә өлгәшеү еңел булманы, әлбиттә. Бөгөнгө уңыштарыма, һәр спортсы кеүек, еңелеү, һынау, ныҡышмаллыҡ, ихтыяр көсө һәм тәжрибә аша килдем, - ти мәҡәләм геройы.\nЭльвира Мусина - төрлө яҡлап үҫешкән шәхес. Сәс тә ҡырҡа белә, күңел асыу сараларын да бына тигән ойошорорға һәләтле. 1-се гимназияны тамамлағандан һуң, парикмахер һөнәрен үҙләштергән. Аҙаҡ Түбәнге Новгородта ял-мәҙәни эшмәкәрлек менеджер-режиссерына уҡыған. Хеҙмәт юлы тыуған ҡалаһының 8-се мәктәбендә башлана. Ҡаран ауыл мәҙәниәт йорто директоры дилбегәһен дә тарта. Яҙмыш еле ҡайҙа ғына йөрөтһә лә, Эльвира эшенә лә, хеҙмәттәштәренә лә күңел йылыһын биреп, үҙенә йөкмәтелгән бурысты намыҫлы башҡара.\nТик үҙ аллы тормошҡа ныҡлы аяҡҡа баҫып, тырышып эшләп кенә йөрөгән мәлендә уның ҡаты сиргә дусар булыуы асыҡлана. Һәр ваҡыт камиллыҡҡа, матурлыҡҡа ынтылған Эльвира Әнүр ҡыҙы был яҙмыш һынауын лайыҡлы ҡабул итергә көс таба. Яҡын кешеләренең, дуҫтарының, фекерҙәштәренең аңлауын, терәген тойоуҙан дәрт алып, бөгөн үҙенә насип һуҡмаҡтан барыуын дауам итә.\nУның шөғөлө бик күп. Йыл миҙгеленә бәйле, мауығыуҙары ла үҙгәреп тора. Ҡышын шахмат уйнай, ярыштарҙа, ғөмүмән, инвалидтар ойошмаһының йәмәғәт тормошонда әүҙем ҡатнаша. Ҡул эштәре лә матур килеп сыға уның. Китапҡа ҡарап, ырғаҡ менән бәйләргә өйрәнгән. Кроссворд сисергә ярата, дөрөҫ яуаптары өсөн бүләкләнгән осраҡтары ла бар хатта. Йәйен иһә баҡсасылыҡ менән шөғөлләнә һәм ҙур уңыш ала. Нимәгә тотонһа ла, эше уңыуын уны белгәндәр ҙә билдәләй. Ойошма рәйесе урынбаҫары Миләүшә Ишбулатова әйтеүенсә, киң күңелле, ярҙамсыл, ғәҙел, ышанып тапшырылған бурысҡа ҙур яуаплылыҡ менән ҡарауы менән хөрмәт ҡаҙана.\nЭльвира Әнүр ҡыҙы үҙе лә кешеләрҙәге ошо сифаттарҙы юғары баһалай.\nТәбиғәттәге бөтә тереклек ҡояш йылыһына мохтаж булған кеүек, кешенең дә яҡындарының күңел йылыһына ихтыяжы ҙур. Шуға күрә яҡшы мөнәсәбәтте, матур һүҙҙәрҙе йәлләмәҫкә кәрәк, тормошобоҙ шуның менән гүзәл бит, - ти ул.


Хәбәрҙәр: Греция: кешеләр ағымын ҡасаҡтарға һәм мигранттарға бүләләр.\nГреция: кешеләр ағымын ҡасаҡтарға һәм мигранттарға бүләләр.\nҠасаҡтар тейәлгән кәмәләр Грецияның Лесбос утрауына йөҙөп килә. Уҙған йәкшәмбе һәм дүшәмбелә генә бында башлыса төньяҡ Африканан 8 мең кеше килеп төшкән.\nҠасаҡтар лагерында килеүселәрҙе милләттәргә айыра башлайҙар. Һуғыш хәрәкәттәре барған Сүриә, Ираҡ, Афғанстан кешеләре ҡасаҡ статусына дәғүә итә ала, ә Марокко, Тунис, Иран һәм Пакистандандан килеүселәр- рәсми яҡтан- ҡасаҡтар түгел, иҡтисади мигранттар ғына. Уларҙы ватандарына ҡайтырға өндәйҙәр, ә улар теләмәй.\nМарокконан килеүселәр бына нимә һөйләй:\n“Бында бер нәмә лә юҡ, беҙгә ашарға бирмәйҙәр, бик һалҡын.”\n“Беҙҙең проблеманы хәл итеү мөмкин түгел. Юлыбыҙҙы дауам итә алмайбыҙ. Тик беҙгә ниндәйҙер ярҙам кәрәк, әгәр бында ҡалһаҡ, ятып үләсәкбеҙ.”\nМарокко, Тунис, Иран һәм Пакистандың күп кенә граждандары, Сүриә, Ираҡ һәм Афғанстан ҡасаҡтары тип уйлаһындар өсөн, ҙур аҡсаға ялған документтар эшләтә. Ошо документтар менән улар Греция һәм Македония сигенә юл тота, тик полицияны алдау ауыр, ялған документлы кешеләрҙе кире Афинаға боралар, ә унан уларҙы депортацияларға тейештәр.\nИран ҡасағы Сепер ялған документ алыу өсөн, 1600 евро түләгән, әммә сик буйынан уны кире борғандар. Ул Ирандан дини сәбәптәр арҡаһында китеүе хаҡында һөйләй:\n“Йәштәр Иранды һәм ғаиләһен иҡтисади сәбәптәр арҡаһында ташлап китмәй. Миңә китергә тура килде, башҡаса юл юҡ ине. Динемде алмаштырғаным өсөн, мине йә төрмәгә ултыртырҙар, йә язаларҙар ине. Хәҙер инде нимә эшләргә лә белмәйем.”\nЕвропа социаль-иҡтисад комитеты делегацияһы, урындағы властар һәм хөкүмәттке булмаған ойошмалар менән аралашыу өсөн, Грецияның Лесбос утрауында һәм Греция-Македония сигендә булды.\n“Европа шуны аңларға тейеш: был кешеләрҙе яҡларға кәрәк. Хөкүмәттәр әлеге хәлде төҙәтергә тейеш. Һуғышты туҡтатыу, ә был кешеләргә ярҙам итеү зарур. Кешенең үҙен күрергә теләмәүҙәрен тойоуынан да насары юҡ,”-ти грек волонтеры.\nЕuronews хәбәрсеһе Панос Кицикопулос һөйләй:\n“Ошо палатка артында Греция-Македония сиге. Гректар өсөн- төньяҡтағы күршеләренә барыу юлындағы бер туҡталыш ҡына ул, ә был урынға килеп еткән ҡасаҡтар өсөн -хыялына- Төньяҡ йәки Көнбайыш Европа тормошона аҙым.


Өфө-Ырымбур юлында аварияла һәләк булған водителдең таныҡлыҡы булмаған. | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nӨфө-Ырымбур юлында аварияла һәләк булған водителдең таныҡлыҡы булмаған.\n30 июля 2018 — 16:13 ГТРК «Башкортостан»\nБыл турала бөгөн Юл хәрәкәте именлеге дәүләт инспекцияһы етәксеһе Динар Ғилметдинов хәбәр итте.Коми республикаһында йәшәүсе 23 йәшлек егет идараны юғалтып юл ситенә сығып бер-нисә тапҡыр түңкәрелә. Бер тәүлектә генә республика юлдарында ҡағиҙә боҙоуҙың 2 мең 200 осрағы теркәлгән. 61 иҫерек водитель тотолған. 9 аварияла 1 кеше һәләк булған,11 кеше йәрәхәтләнгән.


Был донъяла барбыҙ – шул бәхет!\n31 Ғинуар 2020, 12:22\nЯңы йыл, йыл башы һәр ваҡыт тулҡынландырғыс. Беҙҙе алда яңы тойғолар, яңы тәьҫораттар, яңы ваҡиғалар көтә – бөтәһе яңы булыр кеүек. Әммә был йыл да – беҙ үткән юлдың дауамы. Тормош, йәшәйеш дауам итә һәм уны алға ебәреүселәр, ошо ваҡиғаларҙа ҡатнашыусылар – беҙ үҙебеҙ. Күп нәмә үҙебеҙҙән генә тормағанын белһәк тә, күңелебеҙҙе бәхеткә, яҡтылыҡҡа, яҡшылыҡҡа көйләй алыуыбыҙ беҙҙең теләккә һәм маҡсатҡа бәйле. Әгәр ҙә ҡулығыҙҙа «Башҡортостан ҡыҙы»ның 2020 йылғы тәүге һанын тотаһығыҙ икән, тимәк, беҙҙең баҫманы йәшәтеүҙә, уның киләсәккә атлауында һеҙҙең дә өлөш бар. Сөнки ул уҡыусылары һәм авторҙары менән ҡеүәтле. Журналыбыҙҙы даими алдырып уҡыусылар был йылда ла кәмемәне. Шуға һөйөнәбеҙ. Киләсәктә баҫмабыҙҙың тиражы артыуына өмөтләнәбеҙ.\nБашҡортостан Башлығы Радий Хәбиров 2020 йылды республикала «Зауыҡлы биләмәләр йылы» тип иғлан итте. Был халыҡҡа уңайлы йәшәү шарттары тыуҙырыу, төҙөк биләмәләр һанын арттырыу һәм Башҡортостан ауыл-ҡалаларының зауыҡлы күренешен тәьмин итеү маҡсатынан эшләнде.\n2020 йылда Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 75 йыллығы билдәләнәсәк. Илдә Рәсәй Президенты Владимир Путин указы менән ул Хәтер һәм дан йылы билдәһе менән үтәсәк. Шулай уҡ Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу ҙа ошо йылда ҡаралған. Тарихта ҡаласаҡ һандарҙың дөрөҫлөгөн тәьмин итеүҙә һәр кем туранан-тура өлөшөн индерәсәк. Бары был мөһим эштән ситләшмәҫкә генә кәрәк.\n2020 йылда Башҡортостанда халыҡ-ара кимәлдәге ҙур сара – Бөтә донъя фольклориадаһы уҙасаҡ. Башҡортостандың барлыҡ ҡала һәм райондарын үҙ эсенә алған сарала Ер шарының биш ҡитғаһынан вәкилдәр һәм 100-ҙән ашыу коллектив ҡатнашыуы көтөлә.\n2020 һаны тылсымлы көскә эйә, шуға ла парһыҙҙар парын табасаҡ, ауырыуҙар йүнәләсәк, бөтә өмөттәр аҡланасаҡ, хыялдар тормошҡа ашасаҡ, тигән вәғәҙәләргә бик тә ышанғы килә. Әммә һәр кемдең үҙ юлы, үҙенә тәғәйен һынауҙары... Аңына барып еткәнсе, електәренә еткәнсе ул бер юлдан үтәсәк, бер үк тырмаға абынасаҡ. Шуға ла башланған йылды, кемгәлер эйәреп түгел, ә үҙ юлығыҙҙан, һәр һабаҡтан фәһем алып, сәләмәтлегегеҙҙе һаҡлап, яҡындарығыҙҙы ҡурсалап, ҡабалан-ҡарһалан түгел, ә һөйөү, йылылыҡ, яғымлылыҡ менән үтеүегеҙҙе теләр инем.\nКемдеңдер ғүмер юлы башланып ҡына тора, ә кемдеңдер был донъяла юлы тамамлана. Был мәңге тынмаҫ хәрәкәт. Ул шулай булырға тейеш тә. Донъя бар, шул донъя эсендә беҙ әйләнәбеҙ. Беҙ әле йәшәйбеҙ. Шунан да ҙур бәхет юҡ. Һау булайыҡ!


Инфоурок › Классному руководителю › Конспекты › Әсәйҙәр тормош биҙәге(Әсәләр көнөнә сценарий)\nӘСӘЙҘӘР КӨНӨНӘ АРНАЛҒАН БАЙРАМ.\n«ӘСӘЙҘӘР ТОРМОШ БИҘӘГЕ »\nБАЛАЛАР ШАРҘАР МЕНӘН МЕНӘН МУЗЫКА АҪТЫНДА БЕЙЕП СЫҒА.\n-Һаумыһығыҙ, тип башлайым әле.\n-Барығыҙға, ҡартығыҙға, олоғоҙға, йәшегеҙгә, кесегеҙгә!\nХеҙмәт һөйгән,эштә уңған\n- «Әсәйҙәр көнөнә арналған «ӘСӘЙҘӘР-ТОРМОШ БИҘӘГЕ»- тип аталған кисәне башларға рөхсәт итегеҙ.\n- Әсәй-ерҙә иң ғәзиз,иң якын кеше,сөнки ул һине тыуҙырған,күкрәк һөтөн имеҙгән,йыр көйләп бишектә тибрәткән,беренсе йылмайыуыңды күреп ҡыуанган,тыуган телде өйрәткән,халык моңон күңелеңә һеңдергән.Әсәйҙәрҙең һиңә кылған изгелеген һанап бөтөрөү мөмкинме һуң?\n-Барығыҙға ла иҫәнлек -именлек, һаулыҡ, бәхет, шатлыҡ-ҡыуаныстар ғына теләйбеҙ!\n-Ә хәҙер һүҙҙе мәктәп директоры Гөлназ Әкрәм ҡыҙына бирәйек.\nРәхмәт яуһын беҙҙең әсәйҙәргә\nҠЫҘҘАР ЙЫРЛАЙ “ӘСӘЙЕМ”\nДөнья йәмле булһын өсөн Әсәй кәрәк!\nӘсәй!Әсә ерҙә иң кәрәкле кеше.\nУның кәңәштәре көс-дәрт өҫтәй,\nГӨЛНАЗ - Әсәй! Был һүҙҙә күпме наҙ, йылылыҡ. Әсәй һәр бер кеше өсөн иң ҡәҙерле, иң һөйкөмлө зат ул.\nӘсәйем бөгөн эштән\nШуға ла ул йоҡларға ла\nБаш аҫтына тағы ла бер\nЭшем бөткәс карауаты\nУлтырам да әсәйемдең\nЙоҡлатамын бишек йыры\nӘ әсәйем йылмая ла\nИльмира Әсәй наҙы беҙгә кәрәк\nАсман Бәлеш һала, туҡмас киҫә\nАлмаз. Аш - һыуына, тәм - томона\nИльнар Иң аҫылын йырҙарымдың\nРадмир Беҙҙе наҙлап үҫтергәнгә\nНаҙгөл : Кемебеҙҙә ниндәй шатлыҡ\nРуслан Кемебеҙҙә ниндәй ҡайғы\nильсун Беҙ үҫкәндә күпме борсолоуҙар\nАЛЫП БАРЫУСЫ : Байрамыбыҙ дауам итә. Ә кемдең әсәһе сибәр ҙә, уңган да, өҫтәүенә йырға – бейеүгә лә оҫта булыуын асыҡларға бөгөнге бәйге ярҙам итәсәк.! Был бәйгелә ике команда ҡатнаша. Һеҙ шулай ултырҙығыҙ инде. Конмандаларҙың исемен беренсе бәйгенән һуң белербеҙ\nБЕРЕНСЕ БӘЙГЕ :Ике команданан берәр кеше сыға һәм шар шартлата. Шар эсендә карточкалар , шул карточкаларҙан һүҙ төҙөлә.(бер команда “ЙОНДОҘ” , “ҠОЯШҠАЙ”\n1.Хәҙер һеҙҙең өсөн _Руслан Галиакберов йырлай\nИКЕНСЕ БӘЙГЕ: :.”УҠЫМЫШЛЫ ӘСӘЙ” .\n1) Башҡортостанда нисә район, нисә ҡала?(54,21)\n2) Башҡортостанда нисә кеше ?(4 мил. ашыу)\n3)Башҡортостандың иң бейек ике түбәһе?(янғантау, ирәмәл)\n4)Башҡортостандың иң ҙур ике күле?(Асылыкүл, Ҡандракүл)\n5)Башҡортоандың иң ҙур алты йылғаһы?(Ағиҙел,Ҡариҙел,Әй, Дим, Йүрүҙән, Һаҡмар)\n6) Башҡортостанда башҡорт телендә ниндәй журналдар сыға ?(Ағиҙел, Башҡортостан ҡыҙы, Аманат, Шоңҡар, Аҡбуҙат, Башҡортостан уҡытыусыһы, Ватандаш)\n7) Быйыл ниндәй донья күләмендәге зур ваҡийғалар булды ?(Олимпиада в Сочи, Мәҙәниәт йылы ,Рус армияһының Парижға инеүенә ике йөҙ йыл,етмеш йыл Ленинградтың блокаданан сығыуына, һикһән йәш Юрий Гагаринға).,)\n2.Хәҙер һеҙҙең өсөн Асман Юлмухаметов йырлай\nӨСӨНСӨ БӘЙГЕ:"ЙОМАҠ ҠОЙҘОМ-ҠАС, ЙОМОЛДОҒОН АС"\nХәҙер әсәйҙәребеҙҙе тапкырлыкта һәм зирәклектә лә һынап ҡарайык . йомаҡтар әйтешеү.\n3.Һеҙҙең алда йырлай Ильясова Ильмира “Рәхмәт әсәйем”\nДҮРТЕНСЕ БӘЙГЕ: «БАЛА БИЛӘҮ»\n(атрибуттар: өҫтәл, ҡурсаҡтар, распашонка, чепчик, пеленки, одеяла, лента)\nбәйгелә ике әсәй ҡатнаша. Матур, тиҙ итеп баланы биләргә.\n4.Һеҙҙең өсөн:---дүртенсе класс малайҙары башҡарыуында “ӨЛӘСӘЙЕМ ВАСЫЯТТАРЫ-“-\nБИШЕНСЕ БӘЙГЕ: «ӘЛЛИ-БӘЛЛИ БӘҮ-БӘҮ»\nБеҙ балаларыбыҙҙың ниндәй булғандарын хәтергә төшөрә башлағас инде, әйҙәгеҙ бишек эргәһендә үткән йоҡоһоҙ төндәребеҙҙе лә иҫкә алайыҡ. Ҡайһы саҡта баланы әсәнең яғымлы, наҙлы бишек йыры ғына тынысландыра ала.. Бәйгелә ике әсә ҡатнаша. Улар ҡулдарына биләнгән баланы ала һәм сиратлап бишек йыры йырлап уны йоҡлата\nА.Б. Беҙҙең әсәйҙәрҙең тауыштары ниндәй матур, нисек матур йырлай улар.\n5.һеҙең өсөн генә йырлай Радмир Ибраков.”Әсәйем ҡояшым”\nАЛТЫНСЫ БӘЙГЕ: “Әртистәр”(шалҡан, теремок) Бәйге дауам итә . Әсәйҙәр һеҙҙең тағы бер оҫталығығыҙҙҙы тикшереп үтәһе килә. Һеҙҙең алда маскалар һеҙ хәҙер бер әкиәт сәхнәләштерегә тейешегеҙ\nӘ хәҙер Һеҙҙең өсөн генә икенсе һәм дүртенсе класс малайҙары башҡарыуында йыр “ҠЫҘЫЛ ЮРҒА”\nЕТЕНСЕ БӘЙГЕ: “МӘКТӘПКӘ ӘҘЕРЛӘ”\nБала мәктәпкә һуңлай. Ниндәй генә әсә балаһына ярҙамға килмәһен. Балалар ултырғыстарында йоҡонан уяна алмай ултыраю әсәй тиҙ генә расписание буйынса портфель йыйырға тейеш. Баланы кейендереп жюриға алып бара.\nҺеҙҙең өсөнБИШЕНСЕ КЛАСС УҠЫУСЫЛАРЫ БАШҠАРЫУЫНДА БЕЙЕҮ\nҺИГЕҘЕНСЕ БӘЙГЕ: ОҪТА ҠУЛ.\nӘсәйҙәр тиҙ генә төймә таға\nҺеҙҙең өсөн беренсе класс уҡыусылары башҡарыуында-----\nТУҒЫҘЫНСЫ БӘЙГЕ: “ҠОЯШ ТӨШӨР”\nЗалдың бер яғында ике обруч. Һәр ҡатнашыусының ҡулында ҡояш нуры. Сигнал буйынса беренсе ҡатнашыусы йүгепе бара һәм нурҙы ҡуя. Һәм эстафетаны икенсе кешекгә тапшыра\n.Һеҙҙең өсөн генә алтынсы класс уҡыусылыары башҡарыуында---\nУНЫНСЫ БӘЙГЕ: “йыр тоҡсайы”\nӘсәй һүҙе менән йырҙар иҫкә төшөрөү\nҺеҙҙең өсөн унынсы класс уҡыусылары башҡарыуында\nУН БЕРЕНСЕ БӘЙГЕ: “ЙЫР БИТ КҮҢЕЛ КҮТӘРӘ”\nХөрмәтле әсәйҙәр! Бөгөнге бәйгенең һуңгы туры – үҙешсән сәнғәт туры. Был турҙа беҙҙең әсәйҙәребеҙ йыр башҡарырға тиештәр. Беҙ һеҙгә шпаргалкалар әҙерләнек һеҙгә йырҙарҙы һайлап алыу мөмкинселеге бирелә\nҺеҙҙең өсөн өсөнсө класс уҡыусылары башҡарыуында\nҠәҙерле ҡыҙҙар һәм малайҙар! Әсәйҙәребеҙгә иғтибарлы, итәғәтле булайыҡ, ҡылган яҡшы эштәребеҙ, яғымлы һүҙебеҙ менән уларҙы ҡыуандырып йәшәйек. Әсәйҙәр алдында беҙ мәңге бурыслы.\n“Әсәй – ул изге зат. Әгәр биттәреңдән наҙлы елдәр иркәләһә, һандугас һайрауҙары , агас япраҡтары леперҙәткән ауаздар, йөрәгеңә кереп, бәғереңде өҙһә, бел – был әсәйең рухы булыр. Әгәр һин шатланһаң, бәхетеңне тапһаң, бел – бөтәһе лә әсәйеңдең йоҡоһоҙ төндәренән. Улар иҫән саҡта ҡараштарына күләгә төшөрмәйек, яҡшы уҡыуыбыҙ, матур йәшәүебеҙ, изгелекле эштәребеҙ менән һөйөндөрәйек”\nУҠЫТЫУСЫ:Әсә- һәм бала! Алар бер бөтөн, айырылғыһыз. Ҡәҙерле әсәйҙәр! Был бөтөнлек, бергәлек балағыҙ үҫкән һайын тагын да нығыһын, бер-берегеҙҙе бер һүзҙән, бер ҡараштан аңлап, бәхет-шатлыҡта йәшәргә яҙһын.\n“Әсәй – ул изге зат. Әгәр биттәреңдән наҙлы елдәр иркәләһә, һандуғас һайрауҙары , агас япраҡтары леперҙәткән ауаздар, йөрәгеңә кереп, бәғереңде өҙһә, бел – был әсәйең рухы булыр. Әгәр һин шатланһаң, бәхетеңде тапһаң, бел – бөтәһе лә әсәйеңдең йоҡоһоҙ төндәренән. Улар иҫән саҡта ҡараштарына күләгә төшөрмәйек, яҡшы уҡыуыбыҙ, матур йәшәүебеҙ, изгелекле эштәребеҙ менән һөйөндөрәйек”\nӘсә- һәм бала! Алар бер бөтөн, айырылғыһыз. Ҡәҙерле әсәйҙәр! Был бөтөнлөк, бергәлек балағыҙ үҫкән һайын тагын да нығыһын, бер-берегеҙҙе бер һүзҙән, бер ҡараштан аңлап, бәхет-шатлыҡта йәшәргә яҙһын.\nИльясова Гульфинур Рауфовна\nНомер материала: 299166


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - БОРОНҒО ӨФӨБӨҘГӘ АСЫҠ ҺАУАЛАҒЫ МУЗЕЙ-ТӘҘРӘ АША БАҠ! - 2019 - Мәҡәләләр\nКүптән түгел Башҡортостан Башлығы Радий Фәрит улы Хәбиров билдәле башҡорт археологы Нияз Мәжитовтың Өфө-2 ҡаласығындағы тарихыбыҙҙың яңы биттәрен асыу буйынса башлаған мөһим эшен дауам итеү маҡсатында 2024 йылға тиклем Өфөлә этноүҙәк төҙөү тураһында белдерҙе. Ошо хаҡта ентекләберәк һөйләшеү өсөн редакцияға "Боронғо Өфө" Республика тарихи-мәҙәни музей-ҡурсаулыҡ дәүләт бюджет учреждениеһы директоры Гәүһәр БАТТАЛОВАны һәм археология бүлеге мөдире Марсель ШӘМСЕТДИНОВты саҡырҙыҡ.\n"Ниһайәт!" тип ҡабул иткәндер, моғайын, һәр кем был ҡыуаныслы яңылыҡты, сөнки боронғо башҡорт ҡалаһы тураһында күптән һөйләйбеҙ, уның асыҡ һауалағы музейын булдырыу идеяһы ла күптән күтәрелә килә. Әммә уларҙы тормошҡа ашырыу ниндәйҙер кимәлдә тотҡарланып килде. Әлеге көндә ойошма ошо стратегик планда әйтелгән маҡсаттарҙы үтәүгә тотонорға әҙерме?\nГ. Батталова: Был идея менән күптән янып йәшәйбеҙ. Музейыбыҙ 2011 йылда ғына төҙөлөп, бер ярым штат, бюджеттан бүленгән 200 мең һум аҡса менән генә башлаған эштең бөгөн яңы кимәлгә күтәрелеүенә бик шатбыҙ. Аллаға шөкөр, әле штатта 16 кеше эшләйбеҙ һәм 8 йыл ғүмеребеҙ, тимәк, юҡҡа йәшәлмәгән. Шуны ла билдәләп китергә кәрәк: был республиканың 2024 йылға тиклемге стратегик планына өс проекты ингән берҙән-бер музей, берҙән-бер учреждение. Өфө-2 ҡаласығының ҡайҙа урынлашҡаны, уның ниндәй уникаль икәнлеге тураһында күп һөйләнек, халыҡ-ара симпозиумдар ҙа үткәрҙек, күргәҙмәләрҙә сығыш яһайбыҙ, китаптар, открыткалар сығарабыҙ. Ниһайәт, реаль, күҙгә күренгән эштәр эшләргә ваҡыт етте. Шуныһы бик тә ҡыуаныслы.\nБөгөнгә археология паркын төҙөү өсөн нимәләр эшләнгән: беренсенән, уның урыны билдәле. Әхмәтзәки Вәлиди - Салауат Юлаев проспекты - Пушкин - Яңы күпер урамдары менән сиктәш квадратта 0,8 гектар ер музей-ҡурсаулығына бирелгән. Ләкин, белеүегеҙсә, был ер федераль закон тарафынан һаҡлана, шуның өсөн унда ҙур күләмле музей комплекстары төҙөргә ярамай. Төрлөсә уйлап, Мәскәүгә барып, Кремль янындағы Иванов майҙанындағы Иванов археология тәҙрәһен ҡарап, нисек эшләгәндәрен өйрәнеп, кәңәшләшеп, үҙебеҙсә хәл иттек: Өфө-2 ҡаласығында һаҡланған артефакттар һәм мәҙәни ер ҡатламдары - һәйкәлдең иң ҙур байлығы. Шуның өсөн беҙ 4 метрға яҡын ер ҡатламын Иванов майҙанындағы тәҙрә рәүешендә мәңгеләштереүҙе үҙебеҙҙең маҡсатыбыҙ итеп ҡуйҙыҡ. Ул республика өсөн, әлбиттә, яңы күренеш буласаҡ. Шунан һуң, парк өсөн 0,8 гектар ғына етмәйәсәк һәм ҡаласыҡ территорияһында урынлашҡан икенсе 0,7 гектар майҙанды үҙебеҙгә теркәтеү буйынса эш алып барабыҙ. Исмаһам, 1,5 гектар ер булһа ла бик һәйбәт, тип уйлайбыҙ, сөнки археология паркы тигән ҙур, яңғырауыҡлы атама ҡуйғас, ул ысын мәғәнәһендә парк булырға, унда кешеләр килеп ял итергә тейеш. Төрлө саралар үткәреү өсөн амфитеатр ҙа эшләмәксебеҙ. Ғөмүмән, ул ябай ғына парк булмаясаҡ, күҙаллауыбыҙса, террасаларға бүленеп, ер ҡатламдары һымаҡ итеп эшләнәсәк. Идеяһы бик үҙенсәлекле һәм матур, ысынбарлыҡта күрергә яҙһын.\nШунан һуң, Сәғит Агиш урамында 3 гектарҙан ашыу еребеҙ бар. Унда "Атайсал - ата-олатайҙар ере" асыҡ һауалағы музей буласаҡ. Хыялыбыҙҙа был территорияла нимә генә төҙөмәнек инде! Егеттәр менән: "Беҙ хәҙер архитектура проекттарын эшләү һәм уйлап табыу буйынса беренселәр рәтендәбеҙҙер, моғайын", - тип үҙебеҙҙән көләбеҙ. Унда "Каруанһарай"ҙы ла, "Самрау"ҙы ла, 2008-2010 йылда Өфөнөң тарихи йорттары һүтелгәндән һуң, уларҙы ошо ерҙә ҡабаттан төҙөүҙе лә тәҡдим иттек. Әле нимә тип уйлайбыҙ: туристар Өфөгә килә, ләкин улар барыһы ла башҡорттар күпләп йәшәгән төбәктәргә - Бөрйәнгә, Баймаҡҡа, Хәйбуллаға һ.б. райондарға барып етә алмай. Бының өсөн бик күп ваҡыт һәм сығымдар кәрәк. Беренсенән, йыраҡ, икенсенән, инфраструктура әҙер түгел, ҡунаҡхана мәсьәләһе лә хәл ителмәгән. Шуның өсөн, уйланыҡ-уйланыҡ та, ул идеяны күптән күңелебеҙҙә йөрөтә инек, Өфөнән сыҡмайынса, ошо урында ғына Башҡортостаныбыҙҙы тотошлай күрһәтәйек, тигән фекергә килдек. Үҙебеҙсә республика картаһын дүрт төбәккә бүлдек. Республиканың төрлө урындарында хатта йорттарҙы бер-береһенә оҡшамаған итеп, төрлөсә төҙөйҙәр: тәҙрә ҡапҡастары икенсе, бүрәнәләрҙе нисек итеп киҫеп, юнып һалыуҙары ла айырыла. Мин үҙем төньяҡ-көнсығыштан, тамбурлы алъяпҡыстарыбыҙ, күлдәктәребеҙ, күҙ яуын алырлыҡ биҙәктәребеҙ шул тиклем оҡшай үҙемә! Ә баймаҡтарҙың кейеме бөтөнләй икенсе төрлө. Шуға, ошо майҙансыҡты бүлеп, республиканың дүрт төбәге халҡының көнкүрешен күрһәтмәксебеҙ. Шул уҡ ваҡытта уларҙы тағы ла тематик өлөштәргә бүләсәкбеҙ. Мәҫәлән, халҡыбыҙ умартасылыҡ менән данлы. Унда мотлаҡ рәүештә умарталар, солоҡ та, түмәрҙәр ҙә буласаҡ һәм шунда уҡ нисек итеп башҡорт балын алғанды күрһәтәсәкбеҙ. Тағы нимә күрһәтә алабыҙ? Данлыҡлы башҡорт йылҡыларын! Ошонда нисек итеп ҡымыҙ бешеүҙе, нисек итеп йылҡы итенән ҡаҙы эшләүҙе күрергә мөмкин буласаҡ.\nӨсөнсөһө - һөнәрселәр. Ниндәй генә оҫталар юҡ арабыҙҙа. Ул балсыҡтан көршәктәр эшләү булһынмы, ағас эшеме, күндән, йөндән әйберҙәрме һ.б.\nДүртенсеһе - һунарсы өйө. Һунарсы, балыҡсы, ҡошсолар - улар барыһы бергә бер урында буласаҡ. Өфөнән бер ҡайҙа ситкә сыҡмайынса, башҡорт халҡының көнитмешен, йолаларын, ғөрөф-ғәҙәттәрен - барыһын да бер урында күрһәтергә буласаҡ.\nМ. Шәмсетдинов: Өсөнсө проектыбыҙ - археология депозитарийы. Белеүебеҙсә, бөгөн республикала 3 меңдән ашыу археологик ҡомартҡы бар. Әлеге көндә уларҙы һаҡлау өсөн урын етешмәй. Республика музейҙарында ла ундай фондтар - һаҡлау урындары юҡ. Шуға күрә беҙгә ҙур депозитарий кәрәк. Ул саҡта барлыҡ ҡомартҡылар бер урында һаҡланасаҡ. Әгәр депозитарий Волга буйы федераль округының икенсе берәй төбәгендә төҙөлһә, беҙҙең археологик ҡомартҡыларыбыҙ унда сығарыласаҡ. Быға юл ҡуймаҫ, уларҙы үҙебеҙҙә һаҡлар өсөн ошо проектты тормошҡа ашырыу зарур. Был күргәҙмәләр үткәргәндә лә уңайлы, сөнки экспонаттар ҡул аҫтында буласаҡ.\nГ. Батталова: Ике йыл элек Рәсәйҙең Мәҙәниәт министрлығы 3 мең квадрат метрҙағы археологик депозитарий төҙөү тәҡдиме менән сыҡҡайны. Унан күренеүенсә, әгәр республика проект-тикшеренеү эштәрен үҙ өҫтөнә алһа, проект Федераль адреслы инвестиция программаһына индерелә һәм төҙөлөш өсөн аҡсаны Рәсәй Хөкүмәте фондынан алырға мөмкин буласаҡ. Яҡынса иҫәптәр менән беҙгә проект-тикшеренеү эштәре өсөн 5 миллион самаһы аҡса кәрәк, ә депозитарийҙы төҙөү өсөн - 90 миллион самаһы. Әгәр республика 5 миллион һалһа, Рәсәй 90 миллионын бирергә әҙер. Шуның өсөн, был йүнәлештә лә эш алып барабыҙ. Аллаға шөкөр, эшебеҙ күп, эштән бәхетебеҙ бар.\nҺеҙҙең "Атайсал" асыҡ һауалағы музейға, бәлки, төрлө төбәктәрҙәге мәҙәни-археологик мираҫ исемлегендә булған тәбиғәт һәйкәлдәренең күсермәләрен дә ҡуйырға кәрәктер? Мәҫәлән, Шүлгәнташ, Иҙрис (Салауат), Аҫҡын мәмерйәләрен. Шулай уҡ, мөмкинлектән файҙаланып, шунда уҡ "Урал батыр" эпосы персонаждарын, Төньяҡ амурҙарын һынландырған һәйкәлдәр ҡуйылған аллеялар ҙа булдырылыр?\nМ. Шәмсетдинов: Эйе, макеттарын, тарихын, виртуаль экскурсия экспозицияһын эшләргә мөмкин. Ысынлап та, күптәр Өфөгә килеп, райондар буйлап йөрөй алмай. Әгәр бында экспонаттар менән ниндәйҙер кимәлдә танышһалар, һуңынан уларҙың төп нөсхәне барып күреү теләге тыуыуы ла бик ихтимал. Кемдер ҡайҙалыр китеп барышлай ғына инеп ҡарап сығыуы мөмкин. Әле беҙҙең музей комплексы юҡ, шулай булһа ла, кешеләр килеп, экспонаттарҙы ҡайҙа ҡарап була, улар менән ҡайҙа танышып була, тип һорай. Халыҡтың ҡыҙыҡһыныуы ҙур.\nБыл музей, мәҫәлән, Мәскәүҙәге Иванов археология музейы һымаҡ, "тәҙрә-музей" рәүешендә буласаҡ, тинегеҙ. Тимәк, ул асыҡ һауала була, уны бер нәмә лә ҡапламай, бары тик экспонат быяла аҫтында һаҡлана һәм теләүселәр ер аҫтын быяла өҫтөнән йөрөп ҡарай аласаҡмы?\nМ. Шәмсетдинов: Эйе, шулай буласаҡ, теләгән кеше быяла өҫтөнән йөрөп, аҫта боронғо ҡаласыҡтың төҙөлөшөн, урамдарын ҡараясаҡ, тупраҡтың мәҙәни ҡатламдары менән таныша аласаҡ. Был ҡаласыҡ - уникаль табыш, сөнки был төбәктә башҡаса ундай ҡаласыҡтар юҡ. Мин, археолог булараҡ, күпме ҡаласыҡтар күргәнем бар, әммә Өфө-2 кеүек полиэтник ҡаласыҡты осратманым. Бында урындағы халыҡ ҡына түгел, икенсе илдәрҙән икенсе милләттәр ҙә килеп йәшәгән. Шуның өсөн ул бик ҡыҙыҡлы һәм мөһим булып тора. Тарихи урынды һаҡларға кәрәк. Юҡҡа ғына ул ҡала Европа карталарына индерелмәгән. Ҡала сауҙа юлында, Ебәк юлының төньяҡ тармағында тора. Сауҙагәрҙәр юлдарын бында инеп сыҡмайынса, артабан дауам итә алмаған.\nНияз Мәжитов Өфө-2 ҡаласығының йәшен яҡынса 1500 йыл тип билдәләһә, башҡалар иһә кәмерәк тип раҫлап маташты. Бер ваҡыт хатта Нияз Абдулхаҡ улы ҡыҙы, кейәүе менән бергәләшеп сит илдә ниндәйҙер экспертиза ла эшләткәйне. Шул мәсьәләнең осона сығып ҡуйылдымы, әллә ул һаман асыҡ килеш ҡаламы?\nМ. Шәмсетдинов: Эйе, күмер киҫәктәре Австралияға ебәрелеп, радиоуглерод анализдары үткәрелгәйне. Уларҙың барлыҡҡа килеү ваҡыты I быуатҡа барып тоташа. Әлеге ваҡытта ла ҡаласыҡтың йәше буйынса бәхәстәр бара. Уның йәшен билдәләү өсөн бик күп сығанаҡтар бар бөгөн. Археологтар телендә шундай һүҙ бар: даталы табылдыҡтар (датирующие находки), йәғни табылған әйберҙең аналогияһы ҡайҙалыр икенсе ерҙә табылды икән, шуның буйынса уның нисәнсе быуатҡа ҡарағанлығын билдәләү. Бер ерҙә ул әйберҙәр менән иртәрәк ҡуллана башлауҙары мөмкин, икенсе ерҙә - һуңыраҡ. Бөгөнгөсә әйтһәк, мода ваҡыты менән килә: бер ерҙә башланып китә лә, яйлап башҡа ерҙәргә тарала. Бөгөн генә ул мода тиҙ тарала, ә ул замандарҙа уның таралыуына бер быуат кәрәк була. Икенсе яҡтан, рус телендә Уфа-Өфө тигән һүҙ юҡ. Тимәк, ул бындағы, тап ошо ерлектәге топоним. Бәлки, төрки халыҡтарыныҡылыр, йә фин-уғыр халыҡтарына бәйлелер.\nБөгөн ҡаласыҡтың йәшен билдәләү өсөн бөтөнләй икенсе ҡарашты ҡулланырға - күсәгилешлекте табыуҙан башларға кәрәк, тип уйлайым. Шунан башлап ебәргәндә, һуңыраҡ, бәлки, берәй осо ла килеп сығыр. Заманында ҡапыл ғына уйлап, әйҙә, ошонда ҡала булһын, тип төҙөмәгәндәр бит уны. Һуңыраҡ ҡәлғә төҙөү өсөн урын һайлағанда ла бында электән ҡала булғанын белгәндәр. Ә ҡаланы бер ваҡытта ла буш урында төҙөмәгәндәр, ул төрлө йәһәттән стратегик әһәмиәткә эйә булырға тейеш. Икенсенән, урта быуатта Өфө-2 ҡаласығы ғына түгел, тирә-яҡта тағы бик күп ҡаласыҡтар булған. Өфө-2 - уларҙың нығытылған үҙәге генә, сөнки уның эргәһендә шул уҡ ваҡытҡа ҡараған Өфө-3 бар. Өҫтәрәк ҡурғандар, некрополь, Салауат Юлаев һәйкәле торған урында тағы ла бер ҡаласыҡ булған. Улар йылға буйында һәр сығып торған моронда урынлашҡан һәм бер-береһен күреп торған, йәғни төп цитаделде һаҡлау ролен башҡарған. Шуның өсөн Өфө-2-не генә түгел, ә тотош ҡаласыҡтарҙы бергә ҡарап, тарихтың күсәгилешлеген шуларҙан башлап алып китеп, Өфө-2 ҡаласығының йәшен асыҡлауға өлгәшергә тейешбеҙ.\nГ. Батталова: Әлбиттә, беҙ Өфөнөң йәшен билдәләү буйынса эштәр алып барабыҙ. Былтыр тәүге тапҡыр Нияз Мәжитовтың тыуыуына 85 йыл тулыуға арнап халыҡ-ара ғилми симпозиум үткәрҙек. Унда Венгриянан, Ҡаҙағстандан, Мәскәүҙән, Санкт-Петербургтан - ҡайҙан ғына белгестәр саҡырманыҡ. Шунда Өфө-2 ҡаласығына бағышланған ҙур түңәрәк ҡор ойошторҙоҡ. Санкт-Петербургтан билдәле сәйәхәтсе, картограф Александр Юрченко килде. Ул Каталон атласын ныҡлап, ентекле өйрәнгән кеше. Уның фекеренсә, Өфө урынында Урта быуаттарҙа Башҡорт тигән ҡала булған һәм ул ошо Каталон атласында нимәләр төшөрөлгәнен, унда Башҡорт тигән ҡала ниндәй урын алып торғанын - барыһын да тәфсирләп яҙған. Александр Юрченконың материалдарын аҡса табып, китап итеп баҫтырып сығарырға теләк ҙур, әммә әлегә ундай мөмкинлегебеҙ юҡ.\nШулай уҡ Мәскәүҙә Археология институтында эшләүсе бик абруйлы ғалимдарыбыҙҙың береһе, тарих фәндәре докторы, профессор Игорь Кызласов та Өфө-2 ҡаласығының уникаллеген билдәләй.\nЛәкин ҡаласыҡтың йәшен билдәләү музейҙың ғына эше түгел. Бының өсөн республиканың бар ғалимдары күмәкләшеп, бер маҡсат итеп ҡуйып эшләргә тейеш. Рәсәй Фәндәр академияһының Өфө ғилми үҙәге Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты, Рәсәй Фәндәр академияһының археология институты белгестәре лә, БДУ, БДПУ, Башҡортостандың милли музей тарихсылары ла - барыбыҙ ҙа бергә булғанда ғына эште атҡарып сығырға мөмкин. Әлбиттә, беҙ ул эш менән шөғөлләнәбеҙ, шөғөлләнәсәкбеҙ, ләкин ул бик күп ваҡытты талап итә. Күреп тораһығыҙ - беҙҙең бәләкәй генә музей өҫтөндә күпме бурыс ята. Нисек кенә тырышып эшләһәк тә, эшсе ҡулдар етешмәй. Шуға ҡарамаҫтан, ошо арала барлыҡ ғалимдарҙы йыйып, Өфө-2-нең нисәнсе быуатта барлыҡҡа килгәнен, боронғолоғон дәлилләүсе, уның ниндәй быуаттарға барып тоташыуын асыҡлаусы кәңәшмә үткәрергә ниәтләйбеҙ.\nЫсынлап та, ни өсөн мәсьәләгә комплекслы ҡарамаҫҡа, мәҫәлән, Боронғо Өфө ҡалаһы тураһында, бәлки, фольклор материалдарында, туранан-тура Өфө йәки Башҡорт ҡалаһы тиелмәһә лә, ниндәйҙер ишара барҙыр? Ни өсөн башҡа белгестәрҙе лә йәлеп итмәҫкә?\nГ. Батталова: Ул турала ла уйларға кәрәк. Райондарҙағы тарихи-мәҙәни объекттар менән бәйле ниндәйҙер фольклор ижады барҙыр, бәлки. Уларҙы шуға бәйләргә мөмкиндер. Өфөләге объект менән... Был да бит ниндәйҙер кимәлдә сығанаҡ булып тора.\nМ. Шәмсетдинов: Беҙ тәү сиратта топонимдарға иғтибар итәбеҙ. Әммә фольклор әле осрағаны юҡ. Әлбиттә, белгестәр был эште башлаһа, сығанаҡтар табылһа, яҡшы булыр ине. Нияз Абдулхаҡ улы ла гелән башҡорт халыҡ ижады китаптарын ҡараштырып, топонимдар, фольклорҙың башҡа өлгөләрен эҙләй ине.\nҠаласыҡ урынында ҡаҙыныу эштәре һаман да дауам итәме, әллә ул бөтөнләй туҡтатылдымы?\nМ. Шәмсетдинов: Ҡаҙыныу эштәрен быйыл туҡтатып торҙоҡ, сөнки материалдар бик күп, уларҙы өйрәнергә кәрәк. Шул уҡ ваҡытта ҡаласыҡты ла һаҡлау зарур. Эйе, беҙ табылған артефакттарҙы каталог итеп эшләйбеҙ, әммә сығанаҡ каталогтан нимәһе менән айырыла: каталогты, китап кеүек итеп, ҡабат-ҡабат асып ҡарарға, теләгән ваҡытта алып уҡырға була. Әммә ҡаласыҡ әле серҙәре асылмаған китап булһа ла, уны бары тик бер тапҡыр ғына өйрәнергә мөмкин. Уны нисек ҡаҙып бөттөң - ул башҡаса булмаясаҡ. Урыны ҡала, әммә ерҙең мәҙәни ҡатламдары юҡҡа сыға. Ғөмүмән, археологтар телендә ҡаҙыныу эштәре - археологик һәйкәлдәрҙе юҡҡа сығарыу (разрушение археологических памятников) тип йөрөтөлә. Шул күҙлектән ҡарағанда, ҡаҙыныу эштәрен туҡтатыу - дөрөҫ һәм урынлы.\nГ. Батталова: Ҡаҙыныу эштәрен туҡтатып тороуҙы үҙ белдегебеҙ менән генә ҡабул итмәнек. Былтыр үткән симпозиумда ҡатнашҡан бөтә донъяға билдәле ғалимдар уны резолюцияға үҙҙәре тәҡдим итте. Ашыҡмай тороғоҙ, бик тәфсирләп кенә өйрәнергә тейешһегеҙ, тинеләр. 2006 йылда хәҙерге Өфө-2 урынында төҙөлөш эштәре башланғас, Нияз Мәжитов етәкселегендәге археологтар 200 квадрат метрлыҡ майҙанды тикшерә. Беҙ уны кәметә килеп, үткән йылда ни бары 20 метрҙа ғына эшләнек, йәғни 10 тапҡырға кәметтек. Быны барлыҡ археологтар ҙа ҡуш ҡуллап ҡабул итте һәм позициябыҙҙың дөрөҫлөгөн хупланы. Ошо йылдар эсендә әллә күпме артефакттар йыйылған, улар БДУ-ла ине, хәҙер опись буйынса беҙгә бирҙеләр. Уларҙы тикшерергә, өйрәнергә кәрәк. Көршәктәр генә лә турбаслы, кушнарен һ.б. мәҙәниәттәргә ҡарай. Бөгөнгә өйрәнелгән артефакттарҙың 8 меңгә яҡыны музей фондына индерелде. Белеүегеҙсә, музей фонды - ул Башҡортостандыҡы түгел, Рәсәйҙең хоҡуҡ ҡыры компетенцияһында.\nҠаҙыныу эштәре алып барыу территорияһын кәметтек, тинегеҙ, ә ошо ҡаҙылмаған урында ҡалған ҡомартҡылар тағы күпмелер ятып, бөтөнләй юҡҡа сығыу ихтимал түгелме?\nМ. Шәмсетдинов: Әлеге көндә артефакттарҙың иң һәйбәт һаҡланыу урыны - ер. Беҙ ҡаласыҡта ағастан түшәлгән урамдар булған, тибеҙ. Беҙ уларҙы ҡаҙып сығарабыҙ, таҙартабыҙ - күп тигәндә бер көн генә күренәләр. Һуңынан кислород менән бәйләнешкә инеп, туҙанға әйләнеп, юҡҡа сығалар. Бағана соҡоро (столбовые ямки) аша өйҙәрҙең, башҡа ҡоролмаларҙың конструктив төҙөлөшөн белеп була. Уларҙы ла ҡаҙып сығарһаҡ, башҡаса бер ваҡытта ла күрмәйәсәкбеҙ һәм элек бында йәшәгән кешеләр кеүек эшләп, тергеҙеп булмаясаҡ. Әлбиттә, фотоға төшөрәбеҙ, планын эшләйбеҙ һәм беҙҙең ҡулда бары тик ошо фотодокументтар, уларҙың һүрәтләмәләре генә тороп ҡаласаҡ. Улар ни тиклем сифатлы булһа ла, барыбер төп нөсхә була алмай.\nБөгөн технологиялар бик ныҡ үҫешә. Археологтар хатта ҡайһы саҡта уларҙың артынан өлгөрмәй ҙә. Элек таҫмалы фотоаппаратҡа төшөрөп, отчеттарға фотолар йәбештереп эшләй инек. Хәҙер һәр бер нәмә электрон рәүештә башҡарыла. Элек планды нисек күрәбеҙ - шуны төшөргән булһаҡ, хәҙер аэрофотосъемка, квадрокоптерҙар, тахеометрҙар бар. Улар менән эшләү өсөн айырым белгестәр кәрәк. Ошо барлыҡ техниканы үҙләштергән археологтар Башҡортостанда ғына түгел, хатта Рәсәйҙә бик әҙ. Беҙ ҙә яңы технологияны үҙләштерергә тырышабыҙ. Ҡатмарлы геодезик ҡорамалдарҙың иҫәпләүҙәре аныҡ. Теге йәки был объекттың нисек урынлашҡанын сантиметрына тиклем белергә була.\nҠайһы бер ҡомартҡылар хәҙер күҙгә күренмәй. Улар ҡасандыр булған, әммә ер, бәлки, һөрөлгәндер, бәлки, башҡа агротехник эштәр башҡарылғандыр. Квадрокоптер менән аэрофотосъемка-фотогенометрия үткәргәндә, уттар менән уйнағанда ғына фотола күренәләр. Тағы ла электромагнит моделләштереү ҡорамалы менән ер өҫтөнән үтәләр ҙә, ул ер аҫтында нимә булыуы мөмкин икәнен күрһәтә. Киләсәктә, минеңсә, ҡаҙыныу эштәрен алып бармайынса ла, ер аҫтында ниндәй ҡомартҡылар ятҡанын белеп буласаҡ. Шуға күрә ҡаласыҡты тулыһынса ҡаҙып бөтөрөргә түгел, ә һаҡларға тейешбеҙ. Ерҙә ҡалғанда, антропоген факторҙар йоғонто яһамаһа, ҡомартҡылар яҡшы һаҡлана.\nЯңғыҙ ҡарға яҙ килтермәй, яу ҡырында яңғыҙ яугир түгел, тиһәләр ҙә, бер ярым ғына штаттан башланған эш бөгөн ҡоласын киңәйтә бара. Әлбиттә, йәш, дәртле тарихсы-археологтар етешмәй һәм был мәсьәләне хәл итеү өсөн ойошма Башҡорт дәүләт университеты менән һөйләшеүҙәр алып бара. Киләсәктә төрлө телдәр белгән экскурсоводтар әҙерләүҙе лә күҙаллайҙар. Ике йыл элек музей ҡарамағында "Самрау" мәҙәни мираҫты һаҡлау фондын төҙөп, Рәсәй Президенты грантына дәғүә итеп, еңеп, төрлө проекттарҙы тормошҡа ашыралар. Аксаков паркында ике йыл рәттән тарихи фестиваль үткәрелә. Унда тимерселәр, көршәкселәр, кейеҙселәр үҙ оҫталығын күрһәтә, күн әйберҙәр, башҡорт милли биҙәнеү әйберҙәрен эшләүселәр һәм башҡа бик күп һөнәрселәр оҫталыҡ дәрестәре уҙғара. "Мин Өфө менән танышам" проекты ла, республика рәссамдары менән берлектә ойошторолған "Өфө менән берлектә" тип аталған пленэр (урам буйлап йөрөп, рәссамдар Өфөләге тарихи-мәҙәни объекттарҙы һүрәткә төшөрә) ҙа республика өсөн яңы күренеш була. "Беҙгә ябай ғына күргәҙмә үткәреү, ябай ғына рәсем төшөрөү ҡыҙыҡ түгел. Халыҡты ылыҡтырырлыҡ нимәлер булырға тейеш. Шуға коллектив менән йыйылып ултырабыҙ ҙа, тәҡдимдәребеҙ, фекерҙәребеҙ менән бүлешәбеҙ, яңы нимәлер уйлап табабыҙ, нисек итеп кешеләрҙе аптыратырға, шаҡ ҡатырырға, тип баш ватабыҙ", - ти әңгәмәселәрем. Тимәк, киләсәктә шаҡ ҡатырлыҡ эштәр көтә беҙҙе!\nЯҙылған: 09.12.19 | Ҡаралған: 771


Милли китапханала рәссам Михаил Петровтың шәхсән күргәҙмәһе асылды | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n04 сентября 2019 — 19:12 ГТРК «Башкортостан»\nӘхмәт-Зәки Вәлиди исемендәге Милли китапханала рәссам Михаил Петровтың шәхсән күргәҙмәһе асылды. Халыҡ иғтибарына бөтәһе илле картина эленгән. Тәбиғәт күренештәре, кеше, ҡош-ҡорт һәм хайуан һындары төшөрөлгән һүрәттәр аша автор хис-тойғоларын еткерергә тырышҡан. Сәнғәтте үҙ итеүселәр рәссамдың ижад емештәре менән сентябрь аҙағына тиклем таныша ала. Бынан тыш, теләгән һәр кем Милли китапхананың икенсе бүлмәһендә республикала табылған таштарҙы ла күрә ала. “Урал ере матурлығы” күргәҙмәһендә Башҡортостан тәбиғәтенән алынған таштар күрһәтелгән.


7 йәшлек Артур Ҡадыровҡа ярҙам талап ителә | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n7 йәшлек Артур Ҡадыровҡа ярҙам талап ителә\n04 августа 2015 — 15:49\nБашҡортостан Дәүләт телерадиокомпанияһы, “Русфонд” хәйриә фонды һәм “Комсомольская правда” гәзите менән берлектә изгелек марафонын дауам итә. 2013 йылдың июленән ойошторолған берҙәм проект сиктәрендә 39 бала 8 миллион 880 мең 575 һумлыҡ ярҙам алған. Ҡыҙғанысҡа, тағы әллә күпме бала телевизор ҡараусы мәрхәмәтле кешеләрҙең ярҙамына мохтаж. Кушнаренко районында йәшәүсе 7 йәшлек Артур Ҡадыров та улар рәтендә. Артур Ҡадыров әсәһе менән көн һайын шөғөлләнә. Даими күнегеүҙәр уның йөрөү һәләтенә ыңғай йоғонто яһай, телмәрен үҫтерә. Артур быйыл беренсе класта уҡый башлай. Ата-әсәһе улдарының һуңлап булһа ла, мәктәптә барасағына шатлана. Сөнки бала — инвалид, тыумыштан йөрәк сиренә дусар. Бер үк ваҡытта Артурҙың нервы системаһы ла ҡаҡшаған. Уның телмәр үҫеше тотҡарлана, бик һөйләшеп бармай. Ғаиләлә һәр кем Артурҙың үҫеше өсөн тырыша, махсус мәктәпкә йөрөтә, дефектолог, логопедтар менән эшләй. Һөҙөмтәлә малай яйлап өндәрҙе әйтә башлай, ваҡ моторикаһы яҡшыра, үҙе пазлдар йыя. Һөйләмдәр төҙөп һөйләшергә маташа. Ҡыҙғанысҡа, һуңғы арала Артурҙың хәле насарая, уға ашығыс рәүештә операция талап ителә. Республика кардиология үҙәге табиптары уны бушлай яһарға әҙер. Әммә эндоваскуляр операцияны эшләү өсөн махсус прибор кәрәк. Уның хаҡы — 230 570 һум. Кардиохирургтар, мөмкин булған тиклем тиҙерәк операция яһау кәрәклеген белдерә.Ҡадыровтар ярҙам һорап Русфонд хәйриә фондына мөрәжәғәт итә. Ата-әсәнең яҡын арала махсус прибор – окклюдерҙы һатып алыу мөмкинлеге юҡ. Алһыу көнө буйы Артур менән шөғөлләнгәс, эшләмәй, ә атаһы ябай ҡарауылсы. Ғаиләнең бюджеты тулыһынса Артурҙы дауалауға китеп тора. Артур ихлас күңелле, яғымлы, изгелекле бала. Тик тиҫтерҙәре өсөн ул сәйер тойола, уның менән аралашып бармайҙар, ти әсәһе, ә бит малай һәр уйынға ихлас ҡушыла. Юғиһә, баланың танауы, ауыҙ тирәһе зәңгәрләнә, тыны ҡыҫыла, илай башлай. Операциянан һуң Артур был ауырлыҡтарҙы бөтөнләй онотасаҡ, ти табиптар. Тик операцияны тиҙ арала эшләргә кәрәк. Махсус прибор өсөн 230 570 һум аҡса талап ителә. Йөрәк сире менән яфаланыусы ете йәшлек Артур Ҡадыров телевизор ҡараусы мәрхәмәтле кешеләрҙең ярҙамына мохтаж. Бының өсөн 5542 һанына латин хәрефтәре менән DETI һүҙен яҙып смс-хәбәр ебәрергә кәрәк. Бер СМС-хәбәр хаҡы 75 һум. Бер-нисә хәбәр ебәрһәгеҙ ҙә мөмкин, әгәр телефон операторҙары һораһа, аҡса күсереүегеҙҙе раҫларға кәрәк. Бәлки тап һеҙҙең шәфҡәтле йөрәгегеҙ баланың яҙмышын үҙгәртер, уға сәләмәт йөрәк бүләк итер. Артур 1 сентябрҙә мәктәпкә барасаҡ, һәм әүҙем, һәләтле малай тиҫтерҙәре кеүек йүгереп уйнарға, тырышып белем алырға хыяллана.\nРеспублика хужалыҡтары ураҡҡа төштө\nДүртөйлө районы механизаторҙары тәүгеләрҙән арыш саба башланы. Башҡортостан ауыл хужалығы һәм аҙыҡ-түлек министрлығының матбуғат хеҙмәте “Белгестәр мул уңышҡа өмөт бағлай”,- тип хәбәр итә. Көндәрҙең ҡапыл һалҡынайыуы һәм ямғырҙарҙың ҡамасаулауына ҡарамаҫтан, урып-йыйыу эштәре йылдамлана бара...\nБашҡортостанда был аҙнала “Баҫыу көнө” үтәсәк\nРеспублика кимәлендәге кәңәшмәне уҙғарыу урыны итеп Саҡмағош районы һайланды. Базы кооперативында яңы техника өлгөләре, төрлө сорт иген, агросәнәғәт өлкәһендәге заманса ысулдар менән танышыу мөмкинлеге бар. Кәңәшмә эшендә төбәк башлығы Рөстәм Хәмитов та ҡатнашасаҡ.\nУның барышында үҙ йөрөшлө машиналар, тағылмаларҙың техник торошо тикшереләсәк. Шулай уҡ транспорттың дәүләт техник тикшереү үтеүе тураһындағы талондары һәм тракторсыларҙың таныҡлыҡтарына ла иғтибар биреләсәк. Айлыҡ августың 21-енә тиклем дауам итә. Башҡортостандың үҙйөрөшлө машиналарҙың һәм...\nТөркиәләге мәҙәни үҙәктә шартлауҙы ойоштороу 18 йәшлек ҡыҙҙың эше. Был турала Спутник агентлығы хәбәр итте. Мәғлүмәт рәсми раҫланмаған, әммә ил етәкселәре был террор ғәмәлен ҡылыусылар радикаль төркөмдәргә ҡарай тип фаразлай. Һуңғы мәғлүмәттәр буйынса, 30 кеше һәләк булған, йөҙҙән ашыу кеше...\n6 йәшлек Айнур Кәримовҡа ярҙам талап ителә\nБашҡортостан Дәүләт телерадиокомпанияһы, Русфонд хәйриә фонды һәм Комсомольская правда газетаһы менән берлектә изгелек марафонын дауам итә. 2013 йылдың июленән ойошторолған берҙәм проект сиктәрендә 38 бала 8 миллион 681 375 һумлыҡ ярҙам алған. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, тағы әллә күпме бала...\nБаш ҡалала “Мотоциклист” операцияһы үтә\nБыл Белорет ҡалаһында булған фажиғә. Ҙур тиҙлектә елеүсе мотоцикл бордюрға бәрелеп юлдан сығып оса. Республикала бындай авариялар бихисап. Йыл башынан Өфөлә генә мотоциклдар ҡатнашлығында 15 авария теркәлгән, уларҙа 2 кешенең ғүмере өҙөлгән, тағы ла 17-һе төрлө тән йәрәхәттәре алған. Фажиғәле...\nШанхайҙа БРИКС дәүләттәренең уртаҡ банкы эш башланы\nӨфөлә үткән ШОС һәм БРИКС саммиттарында ҡабул ителгән ҡарарҙар ғәмәлгә ашырыла башланы. Шанхайҙа БРИКС дәүләттәренең уртаҡ банкы эш башланы. БРИКС банкының фонды илле миллиард долларға тиң. Һуңынан сумма йөҙ миллиард долларға етәсәк. Яңы финанс институт булдырыу тураһындағы рәсми ҡарар Өфөләге...\nБорма юлда, борма һыҙыҡ\nИнтернет селтәрендә Дыуан районында төшөрөлгөн видеояҙманы тикшерәләр. Автомобилдәге видеотеркәүес иҫерек юлды, дөрөҫөрәге уны ике өлөшкә бүлеп төшөрөлгөн аҡ һыҙыҡтарҙы төшөрөп алған. Бер-нисә саҡырым аҡ пунктир йә уңға йә һулға бөгөлә, йә бөтөнләй юғала һәм яңынан килеп сыға. Социаль селтәрҙә...\nЮХХДИ көсәйтелгән режимда эшләй башлай\nБыл тәү сиратта юлдарҙа эскән водителдәрҙең артыуына бәйле. Көн һайын тиерлек республикала бер-нисә иҫерек водитель асыҡлан. Бынан тыш, юл инспекторҙары автомобилдәрҙә балалар өсөн махсус ултырғыстар ҡуйылыуына ла иғтибар итәсәк. Көсәйтелгән режим Благовар, Иглин, Кушнаренко, Нуриман, Өфө, Саҡмағош...\nӨфөлә беренсе тапҡыр Йөҙөү көнө үтте\nРеспублика күләмендә бындай акцияны ойошторорға йөҙөү буйынса 8 тапҡыр паралимпия чемпионы Оксана Савченко тәҡдим итте. Һыуҙа ҡотҡарыу ойошмаһы мәғлүмәттәренә ҡарағанда, Рәсәйҙә йыл һайын 14 мең кеше батып үлә. Йөҙөү көнө ошо күңелһеҙ статистикаға йәмәғәтселек иғтибарын йәлеп итер тип ышана акцияны...\n“Ауыл табибы” программаһы Башҡортостанда уңышлы үтәлә\nРәсәй һаулыҡ һаҡлау министрлығы “Ауыл табибы” программаһын уңышлы үтәгән субъекттарҙы билдәләне. Улар араһында Башҡортостан да бар. Республика һаулыҡ һаҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, беҙҙең төбәктә был программаны ғәмәлгә ашырыу ауылдарҙағы медицина ойошмаларын юғары...\nӨфө Дәүләт авиация – техник университеты студенттары бөгөн хәрби йыйынға юлланды\nЮғары уҡыу йортоноң хәрби кафедраһын тамамлаған 100-ҙән ашыу егет Ырымбур өлкәһе һәм Пермь крайы частәрендә әҙерлек үтәсәк. 1 айлыҡ йыйындан һуң улар запастағы офицерҙар рәтен тулыландырасаҡ. Төркөмдәштәре, дуҫтары, туғандары... Йыйынға егеттәрҙе әрме сафына кеүек оҙаталар. 1 ай...\nДизель яғыулығын урлаусылар хөкөм ҡарарын көтә\nӨфөлә нефть үткәргестән дизель яғыулығы урлаусыларға ҡарата енәйәт эшен тикшереү тамамланып судҡа тапшырылды. 2014-се йылда Орджоникидзе районында йәшәүсе бер ир ер аҫтынан үтеүсе торбаны тишеп 53 тонна дизель яғыулығы урлай. Һуңынан яғыулыҡ автоцистерналарға тултырылып һатыла. Бурҙан ошондай...\nҠотҡарыусылар рейд үткәрҙе\nҺаҡланғанды алла һаҡлар йәки бәлә аяҡ аҫтында. Республиканың Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы хеҙмәткәрҙәре һыуҙа ҡағиҙәләрҙе теүәл үтәргә саҡыра. Был тәү сиратта балыҡсыларға ҡағыла. Сираттағы рейд барышында бик күп етешһеҙлектәр асыҡланды. Балыҡсылыҡ менән күптән түгел генә шөғөлләнә...\nФранция президенты Франсуа Олланд Джоурнал Ди Дименше журналында баҫылған мәҡәләлә үҙаллы бюджеты һәм парламенты булған Европа биләмәһе хөкүмәтен төҙөргә саҡырған. Ул Грециялағы көрсөк сәбәпле Европала йәшәүселәрҙең евроға ышанысы кәмей барыуын да танырға мәжбүр. Дәүләт думаһының...\nСтәрлетамаҡта ун дүрт йәшле малай һыуға батыусы ун йәшлек ҡыҙҙы ҡотҡарған\nҠала пляжындағы ваҡиға бынан бер аҙна самаһы элек теркәлһә лә, уның хаҡындағы теүәл мәғлүмәттәр бөгөн генә билдәле булды. Асыҡланыуынса, бала әсәһе күрмәгән саҡта һыу инергә төшөп, бата башлай. Сабыйға беренсе булып ярҙамға яр буйында торған үҫмер килә. Һуңынан ҡатын да үҙ ҡыҙын ҡотҡарырға ташлана...\n“Салауат Юлаев” хоккей клубында яңы уйынсы\nБаш ҡала командаһына һөжүмсе Николай Прохоркин алынды. Уның менән төҙөлгән килешеү мөҙҙәте теүәл бер йылға иҫәпләнгән. Спортсы күнекмәләрен “Юлаевсылар” менән бергә Словенияның Мариборында башлай.\nӨфө янындағы ҡот осҡос аварияла тере ҡалған ҡыҙға ҡан талап ителә\nУның яҡындары һәм туғандары бөгөн социаль селтәр аша халыҡҡа мөрәжәғәт итте. Алина Усманова бик ауыр хәлдә дауаханала ята. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, 19-сы июль төнгө сәғәт өстәр тирәһендә Өфө районының Николаевка ауылынан Курасково ауылына китеп барыусы ЗАЗ Шанс машинаһы...\nДетройтта 13 ҡатлыҡ отель емерелгән. Ҡаланан халыҡ күпләп күсеп киткәс, ул 2003-сө йылда ябыла һәм ошоға тиклем буш торған. 2006-сы йылда бина Ҡушма Штаттарҙың тарихи биналар исемлегенә индерелә. Әммә был да уны емерелеүҙән ҡотҡара алмай. Францияла йәйге селлә. Бер аҙнала ғына 40 градуслыҡ...\nБДМУ клиникаһында йөрәк ҡапҡаһын алмаштырыу буйынса тәүге операция яһалды\nШуға ла Рәсәй клиникаларынан һәм сит илдән килгән хирургтар Башҡортостан табиптарына ярҙамға килде. Һуңғы биш йылда Рәсәйҙә заманса технологияларға таянып йөрәк ҡапҡаһы трансплантантын ҡан тамыры аша үткәреп 480 операция яһалған. Ә БДМУ клиникаһы тарихында ул беренсе тапҡыр....\nТанылған ҡурайсы Роберт Юлдашев ғаиләһе менән мәсеткә юлланды\nУраҙала мосолмандар аш-һыуҙан тыйылып торҙо, ураҙа тотто, көндәрен һәм төндәрен доға ҡылып, изге уйҙар менән үткәрҙе. Байрам көнө диндарҙар мәсеттәрҙә изге доғалар уҡый, байрамса өҫтәл әҙерләй, туғандарына ҡунаҡҡа бара, мохтаждарға ярҙам күрһәтә.Танылған ҡурайсы Роберт Юлдашев ғаиләһе менән мәсеткә...\nБөгөн республиканың барлыҡ мәсеттәрендә ғәйет намаҙы уҡылды\nИң төп саралар ғәҙәттәгесә Ләлә Тюльпан мәсетендә үтте. Рәсәй мосолмандары үҙәк диниә назараты рәйесе Тәлғәт Тажетдин хаҡ мосолмандарҙы оло байрам менән ҡотлап ислам дине традицияларына тоғро ҡалырға саҡырҙы.\nРеспублика мосолмандарын Башҡортостан башлығы Рөстәм Хәмитов ҡотланы\nҺеҙҙе Ураҙа байрамы менән ысын күңелдән ҡотлайым. Башҡа традицион конфессиялар менән дуҫлыҡ һәм татыулыҡта йәшәгән мосолмандар артабан да йәмғиәтте әхләҡи сәләмәтләндереүгә булышлыҡ итер…, тип ышанам тиелә республика башлығы ҡотлауында.