Әйләнәм дә киләм Салауатҡа! | Всемирный курултай башкир\n23 – 24 сентябрҙә йыл һайын Эстонияның баш ҡалаһы Таллинда Эстонияның аҙ һанлы халыҡтары байрамы ойошторола. Ошо уңайҙан “Ағиҙел” башҡорт мәҙәниәте ойошмаһы саҡырыуы буйынса Башҡортостан Республикаһының “Салауат Юлаев вариҫтары” төбәк йәмәғәт ойошмаһы рәйесе Виктор Хәкимов менән оло юлға әҙерләндек. Эйе, Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы етәкселегендә Эстонияла йәшәгән милләттәштәребеҙ ҡатнашҡан сарала республикабыҙ, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы сәләмен еткереү маҡсаты менән аттарҙы йүгәнләнек, әммә ошо төбәккә аяҡ баҫып, тәүҙә Палдискиҙы барып күрмәй буламы ни инде?!.\nБатыр рухлы төбәк\nТәүге тапҡыр был төбәккә 1972 йылда барғандар беҙҙең яҡтарҙан. Салауат Юлаевтың йәшәйешен, тормошон өйрәнгән Виктор Сидоров беренселәрҙән булып Тарту ҡалаһы архивында батырҙың 1800 йылдың 26 сентябрендә күҙҙәрен мәңгелеккә йомоуы хаҡында мәғлүмәт таба. Мәшһүр уҡытыусы, башҡорт халҡының данлы ҡыҙы Зөмәрә Хисмәтуллина был тарафтарға туҙан да төшөрмәгән. Белгән бит, тойған Салауаттың рухы ошонда аҙашып йөрөгәнен. 1989 йылда Тамара Нечаева бюсы Палдискиҙа урынлаштырылғанға тиклем дә әллә нисәмә тапҡыр барып ҡайтҡан ул был төбәккә. 1982 йылда Салауаттың музейы булдырылып, мәғлүмәт туплана башлағанда ла Зөмәрә Вәли ҡыҙы бик күп ҡомартҡыларын бында тапшырған.\nҠурған өлкәһендә лә йыш булған ул сәфәрҙәрҙә, шуға күрә Эстонияға килеп төшөү менән башҡортсалап ҡаршы алған Илнур Хәйруллинға: “Беҙҙе тиҙерәк Палдискиға алып барығыҙ инде”, – тип әйткәндә бындағы музейҙа беҙҙе яңынан Башҡортостан, Зөмәрә Хисмәтуллинаның бүләктәре ҡаршы алыр тип уйламағайныҡ та әле. Ирле-ҡатынлы Волковтар ғаиләһе бына инде 35 йыл дауамында ошо ҡомартҡыларҙы һаҡлап, балаларға Салауат батырлығы хаҡында һөйләй. Бөгөн музей Палдискиҙың урыҫ мәктәбе бинаһында урынлашҡан, айырым бер бүлмәне биләй. Унда барып ингәс, тағы ла ҡабатлайым, яңынан Башҡортостан менән осрашҡан кеүек хис иттек үҙебеҙҙе. Беҙ Башҡортостан Яҙыусылар союзының, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының, “Башҡортостан” гәзитенең бүләктәрен, китаптар, сувенирҙар тапшырҙыҡ.\nӘлбиттә, киләсәктә музейҙың электрон каталогы булып, ҡайһы экспонат ҡасан, кемдән килеүе хаҡында ла мәғлүмәт бирелһә, бик яҡшы булыр ине. Бының өсөн Волковтар ғына түгел, беҙ ҙә тырышырға, көсөбөҙҙө һалырға бурыслыбыҙ. Шуныһы ҡыҙыҡ: был йортҡа Башҡортостандан һәм Рәсәйҙән рәсми делегациялар ғына түгел, ә башҡа илдәрҙән дә, бүтән милләт вәкилдәре лә, айырым сәйәхәтселәр ҙә ҡыҙыҡһынып инә. Валентина Борисовна Нефтекаманан килеп йөрөгән башҡорт ғаиләһен айырым атап телгә алды. “Бына улар килгән һайын ошонда инеп, хәлде белешеп, аралашып сыға. Үҙебеҙҙе Салауатты күргәндәй хис итәбеҙ, тиҙәр”, – тине Фәхретдиновтар хаҡында.\nБында Флүзә Хәйруллина әҙерләп сығарған “Салават Юлаев Эстония помнит” китабы ла һаҡлана. Әйткәндәй, йыйынтыҡ әҙерләнгән эстон нәшриәте мөхәррире Сильви Айре-Вилло ла беҙҙең менән бергә Салауат һәйкәле янына, диңгеҙгә, музейға, батыр осорондағы маяҡҡа сәйәхәт ҡылды. Йыйынтыҡты эстон теленә Таллин педагогия университеты студенты – Флүзәнең улы Илнур тәржемә иткән.\nХәйер, Салауаттың шәхесе менән Башҡортостан халҡының ҡыҙыҡһыныуына һис аптырарға ла түгел. Ана бит Т. Нечаева мәшһүр артист Арыҫлан Мөбәрәковҡа оҡшатып һынландырған бюст эргәһенән кеше өҙөлмәй. Ял итеү өсөн уңайлы итеп эшләнгән был матур ерҙә осратҡан кешеләрҙән Салауат хаҡында һорашыу ҙа кәрәкмәй. Һәр береһе беҙҙән дә күберәген һөйләй, уға булған ихтирамын, халыҡ батыры булыуын тәфсирләй.\nБеҙ ҙә, үҙ сиратыбыҙҙа, батырыбыҙға булған олуғ һөйөүебеҙҙе белдереп, шиғыр уҡыныҡ, ҡурай моңо яңғыраттыҡ. Уҡыу йылы башланғас юлға сығыуыбыҙға бер аҙ икеләнһәм дә, ошо мәлдә атаһы яғынан тамырҙары Салауат районынан булған улымды – Фатима Мостафина исемендәге 20-се Өфө ҡала башҡорт гимназияһының XI класс уҡыусыһы Хасбулат Абдуллинды – ошо сәфәргә алып сыға алыуыма сикһеҙ ҡыуандым. Уның йәш йөрәгенә им булып килешер мәлдәр, рух булып ҡуныр минуттар бында етәрлек ине. “Йәйләү” башҡорт лагерына йөрөгәндә ҡурайҙа уйнарға өйрәнеүе бына ҡайҙа бик урынлы булды. Ратуша майҙанында сәхнәнән дә, Палдискиҙың Салауат менән бәйле һәр урынында ҡурай моңон яңғыратты.\nУрындағы халыҡ та, риүәйәттәргә нигеҙләнеп, Салауаттың диңгеҙ буйында намаҙ уҡыуын, шиғыр һөйләүен телгә ала. Ғалим Салауат Таймасов та Салауат Юлаевтың суфый диндар булыуын рәсми мәғлүмәттәргә нигеҙләнеп раҫланы. Был хаҡта “Башҡортостан” гәзитендә уның мәҡәләһе лә баҫылып сыҡты. Шуға күрә беҙҙең бында килеп доға ҡылыуыбыҙ, намаҙлыҡтар йәйеүебеҙ, моғайын, бер кем өсөн дә ят күренеш булмағандыр. Халыҡ уны рух илсеһе, имам итеп хәтерләй.\nМузейҙан, мәшһүр бюстан тыш, бында Салауат урамы ла бар. Әйткәндәй, элегерәк ул ҙурыраҡ булған, йылдар үтеү менән исемен алмаштырғандар һәм диңгеҙгә алып сыҡҡан урамға Салауаттың исемен биргәндәр.\nСиркәүҙән алынған мәғлүмәттәр\nПалдискиҙа Изге Георгий сиркәүе бар, уның руханийы Валерий Назаренко хаҡында гәзитебеҙҙә бер ни тиклем мәғлүмәт биреп киткәйнем. Бына, уның менән танышырға ла насип булды. Дин әһеле бында Салауат Юлаевтың исемен мәңгеләштереү менән шөғөлләнә. Ул беҙгә XVIII быуатта Уралда эшләнгән парсунаны күрһәтте, йәғни 31/26 (сантиметр) үлсәм менән ағасҡа төшөрөлгән Салауат Юлаевтың рәсемен тәҡдим итте. Беҙ, башҡорттар – эскерһеҙ, артыҡ ныҡ ышаныусан халыҡ. Шуға күрә Салауат тураһында ниндәй генә мәғлүмәт ишетһәк тә, күҙҙән йәш эркелергә тора, һәр фекерҙе йөрәк аша ҡабул итеп өйрәнгәнбеҙ. Ышанырға ла, ышанмаҫҡа ла белмәнек беҙ был мәғлүмәттәргә, әммә күргәндәрҙе гәзит уҡыусыларға еткерергә кәрәк тип таптым. Ҡалғаны – тарихсылар, тикшереүселәр һәм ваҡыт эше.\nПарсунаға түбәндәге һүҙҙәр яҙылған: “Парсуна сиречь живле писание со всякимъ тщаниемъ образа князя Башкирского Салауата воина-харатейника, сына Юлая князя Азналы, воеводы-старшины волости Шайтанъ-Кудеевская. Написася сия парсуна древляго благочестия изографомъ Яискаго войска Юлайска полку писцомъ Андреомъ Толстухиномъ По высочайшему повелению Благочестивейшаго самодержавнейшаго Великого Государя Царя нашего Петра Федоровича Императора всея Роусии при наследнике его Благоверном Государе Цесаревиче и Великом Князе Павле Петровиче в лето от сотворения мира 7280, от Рождества же по плоти Господа Бога и Спаса нашего Исуса Христа 1772, Емуже подобает всяка слава, честь и поклонение со Отцом и Святым Духом ныне и присно, и во веки, веков. Аминь”.\nИнтернет селтәрендә мәғлүмәттәр эҙләп ҡараным. Ысынлап та, Толстухиндар нәҫеленән икона төшөрөүселәр бар, бөгөн дә бер вариҫтары Киров өлкәһендә йәшәй. Әммә был мәғлүмәттәрҙең дөрөҫлөгөн тикшереү өсөн ентекле экспертиза үткәреү зарур. Парсунаның төп нөсхәһе Мәскәүҙә, шәхси ҡулдарҙа һаҡлана икән.\nХалыҡ араһында Салауаттың улы Рәхмәтулланың иҫән ҡалыуы билдәле. Ул үҙ заманы документтарында ла теркәлгән. Рәхмәтулланың улы Сөләймән, ә уның ҡыҙы Кинйәбикә булған. Бына шул ҡатындың ҡыҙы Гөлсафияның бүләләре була инде Виктор Хәкимов менән Айгиз Байрамғолов. Әйткәндәй, Айгизде туғандары беҙ Палдискиҙан алып ҡайтҡан Салауаттың рәсеменә оҡшатты. Виктор Сәлим улы ДНК тикшереүе буйынса үҙенең туғанлығын иҫбатлаған.\nШандал менән дә ошондай уҡ хәл. Уралда ҡойолған 37 сантиметрлыҡ был бронза ҡоролма – шәм ҡуя торған нәмә, йәғни беҙҙә уны шәмдәл тип әйтәләр. Ҡоролма тим, сөнки ул бер нисә өлөштән тора һәм өс яҡлап унда шулай уҡ Салауат Юлаев хаҡында мәғлүмәттәр теркәлгән. Бер яғына “Сей шандал получен за роздачею имущества Салавата Юлаева” тип яҙылған, икенсеһенә “После его блаженныя кончины сентембрия 26-го 1800 года. Сие исполнено согласно последней воле усопшего” тиелгән, ә өсөнсө ҡырында: “Да упокоить Господь Богъ душу сего” тигән һүҙҙәр теркәлгән. Отец Валерийҙың әйтеүенсә, Салауаттың вафатынан һуң, уның шәхси әйберҙәре Урал казактары ҡулына килеп эләккән һәм “Юлайска полку” казак полкы ҡомартҡылары араһында һаҡланған. Шандал һүҙен һүҙлектәрҙән эҙләп ҡарағанда ла беҙ аңлаған мәғәнәгә юлығаһың, ул шулай уҡ ҙур шәм ҡуйғыс тигәнде аңлата. “Шәм”, “шам” һүҙҙәре лә иҫке төркиҙән алынған, уларҙың мәғәнәһе беҙгә аңлашылып тора.\nШул уҡ казактарҙа Салауаттың намаҙлығы ла һаҡланған. Ул XVIII быуатта Иранда эшләнгән, үлсәме 124-43,5 сантиметр, бер ни тиклем зыян күргән, әммә яҡшы хәлдә. Урал казактары араһында йөрөгән риүәйәттәр буйынса, намаҙлыҡ, йәғни бында теркәлгәнсә, чувал, Салауат Юлаев ҡулға алынғас та уның менән ҡалған. Рогервикка ла хужаһы менән бергә килеп еткән һәм ғүмеренең һуңғы көндәренә тиклем шағир, суфый Салауат Юлаев унда намаҙ уҡыған. Намаҙлыҡ батырҙың вафатынан һуң уның дуҫтары, казактар ҡулында ҡалған. Әйткәндәй, казактар менән башҡорттарҙың дуҫлығы хаҡында йыш ҡабатлай отец Валерий, уларҙы азатлыҡ өсөн көрәш кенә түгел, ә Рәсәй халыҡтарын милләтенә, диненә ҡарамайынса берләштереп, яңы дәүләт ҡороу идеяһы туплай, тигән фекерҙе лә әйтә. Ул хатта, Рәсәй федерализмы башында торған шәхес – ул Салауат Юлаев, тине.\nӘлбиттә, был хәбәрҙәрҙе бер ни тиклем тетрәнеп тә, ғәжәпләнеп тә ҡабул итәһең. Милләтселектә, тик үҙ халҡын күтәрергә тырышыуҙа ғәйепләнгән Салауатты, киреһенсә, башҡа ҡәүемдәр менән тығыҙ аралашып, ныҡлы эшлекле бәйләнештә йәшәүен хәбәр итәләр беҙгә. Әлегә тиклем Салауат Юлаевтың шиғырҙары тик урыҫ телендә табылыуы билдәле. Уны Башҡортостандың халыҡ шағиры Рәшит Ниғмәти иҫ киткес итеп башҡортсаға әйләндергән. Рухани Валерий Салауат шиғырҙарын урыҫ телендә яҙған, ул был телдә яҡшы аралашҡан, фекерләгән, шуға ла шиғырҙары урыҫ телендә табылған, тип иҫәпләй. Был фекерҙең дә хаҡ булыуы бар. Башҡортса яҙылған шиғырҙарҙың халыҡ хәтерендә, күңелендә йөрөүе ихтимал, әммә улар бөгөнгәсә килеп етмәгән, һәр хәлдә, табылмаған.\nТыуған яҡты өйрәнеүсе Радик Вахитов үҙенең бер сығышында шундай фараз әйтте: “Каторгала кешеләрҙең иң күбе ике-өс йыл йәшәүе ихтимал, әммә 25 йыл түгел, шуға күрә Салауат һәм уның фекерҙәштәре өсөн унда айырым шарттар тыуҙырылған булған”. Был фекерҙе лә кире ҡағып булмай, сөнки Валерий руханиҙың әйтеүенсә, Салауат хатта урындағы Изге Георгий сиркәүен реконструкциялауҙа ҡатнашҡан. Улай ғына ла түгел, иң күп иғәнә индергән кеше ул. Әлбиттә, һорау тыуа: һөргөндәге кешенең ҡайҙан ундай аҡсаһы булған? Ошо уҡ һөйләмдәрҙе Валерий атаға ла ҡабатлайым һәм, ауылдары менән яндырылған башҡорт халҡы нисек аҡса тапһын бында ебәрергә, тим. “Башҡорттар үҙ батырын иғтибарҙан ситтә ҡалдырмаған, улар уға алтын ебәргән, ул замандарҙа шымсылар шәп эшләгән. Салауат бында бик яҡшы шарттарҙа йәшәгән. Халҡына ҡабат зыян килер тигән уйҙан ғына ул тыуған яҡтарына ҡайтыуҙан баш тартҡан”, – ти ул.\nӘ бит, бер уйлаһаң, каторгалағы кеше дымлы һауа шарттарында, йүнләп кеше лә йәшәмәгән ярымутрауҙа нисек итеп 25 йыл ғүмер һөргән һуң? Етмәһә, ул бит ихтилалдар ваҡытында бер нисә тапҡыр ҡаты яралана. Шул килеш һөргөнгә киткән батырҙың хәле бик насар булырға тейеш ине төҫлө бит. И. Гвоздикованың яҙмаларында: “Маршруты его передвижений за один год боевых действий позволяют говорить о том, что Салават буквально не слезал с коня. Он обладал большой физической силой и выносливостью. Трижды в сражениях под Оренбургом, Кунгуром и Осой был тяжело ранен, но с едва зажившими ранами возвращался в строй. На левой щеке остался рубец как след боевой схватки под Оренбургом, а в сентябре 1775 г. по приговору губернатора И. А. Рейнсдорпа лицо Салавата было обезображено продавленными на лбу и щеках указными знаками — клеймами “З, Б, И” (злодей, бунтовщик, изменник) и вырезанием ноздрей…”\nБынан тыш, аталы-уллы батырҙарҙы Рогервикка 175-әр тапҡыр ҡамсы һуҡтырып алып барғандарын да иҫкә төшөрһәк, шул тиклем язаларҙан һуң сардар Салауат юлда уҡ ауырға тейеш ине, тип уйларға була…\nКем белә, бәлки, Салауат, ысынлап та, тыуған яғы менән тығыҙ бәйләнештә йәшәгәндер? Һәр хәлдә, быға бик ныҡ ышанғы килә, хатта сиркәүҙә бөгөн һаҡланған әйберҙәрҙең дә батырҙыҡы икәнлеген раҫланыуын теләй күңел.\nБөгөн Изге Георгий сиркәүендә беҙгә күрһәткән пистолет менән тесак (бысаҡ) та Салауаттыҡы булыуы бик ихтимал. Уларҙың да датаһы XVIII быуатҡа ҡарай. Урал казактарында һаҡланған риүәйәттәрҙә әйтелгәнсә, пистолет батырҙы ҡулға алғанда ҡулында булған, аҙаҡ хөкөм сығарғанда ла енәйәтен раҫлар күрһәтмә дәлил булып хеҙмәт иткән. Һуңынан хужаһына саҡма һуҡҡысы ҡыҫҡартылып, хөкөм тантанаһын күрһәтеп, тәтеһе ватылып, кире ҡайтарылған.\nТесак йәки юнғы, ике яҡлы бысаҡты Салауат каторгала эш барышында ла, көндәлек тормошта ла ҡулланған. Тәүге һабы юғалған, әммә әлеге мәлдәгеһе һуңғараҡ шуға оҡшатып эшләнгән.\nБыйыл йәй, 22 июлдә, Палдискиҙа Салауат Юлаевтың һәйкәле яңыртылып ҡуйылды, ундағы тантанала Башҡортостандың Милли музейы генераль директоры Ғәли Вәлиуллин да ҡатнашты. Был хаҡта мәғлүмәт сығанаҡтары хәбәр итте, шул иҫәптән “Башҡортостан” гәзитендә лә яҙылды. Изге Георгий сиркәүе руханийы Валерий Назаренко унда сығыш яһарға әҙерләнгән. Телмәренән өҙөктәрҙе гәзит уҡыусыларға ла тәҡдим итәм, сөнки был яҙмалар шулай уҡ беҙгә тарихи ысынбарлыҡты эҙләгәндә кәрәк булыуы бик ихтимал. “Он мог бы уйти в зарубеж, например, в Турцию, как это сделали запорожцы или казаки-старообрядцы (некрасовцы), но Салават избрал страдальческий путь принесения себя в жертву искупления за народ. И таким образом он спас не только свой народ, участвовавший в восстании, от репрессий победившей стороны, приняв на себя всю тяжесть карательной машины екатерининского режима, но он спас и честь законного Наследника Престола – будущего Государя Императора Павла I, с надеждой взиравшего на народный престол. Салават был честным воином, верным присяге, данной законному Государю Императору Петру Федоровичу, и поэтому Наследник Престола Великий Князь Павел I относился одобрительно ко всем, кто сохранял верность присяге, данной Петру III, ибо Наследник – цесаревич был уверен, что его царственный родитель жив. Салават тоже был в этом уверен и служил Государю Петру III верой и правдой, за что и пострадал от тех, кто вероломно совершал государственный переворот”.\nСалауат Юлаевтың исемен халыҡҡа тулы образында ҡайтарыу маҡсатынан Валерий Назаренко Салауат Юлаев исемендәге халыҡ-ара клуб ойошторған, уның гимнын булдырған, гербын эшләгән. Үҙе президенты булып тора. Гербында Башҡортостан гербы менән Эстонияныҡы урынлаштырылған. Иң башында торған лира – ул Салауат шиғриәте символы. Имән һәм лаврҙан эшләнгән венок – Эстония сағылышы. Аҫта – Екатерина II заманында булдырылған Балтика портының гербы.\nГимн тураһында айырым һөйләп китеү кәрәк. Гимн урынына улар XVIII быуаттан сиркәүҙә яңғыраған кантты алған. Әйткәндәй, һүҙҙәре – Салауат Юлаевтыҡы. Быныһы ла беҙҙең өсөн бер яңылыҡ булды:\nПесней небо раскололось,\nСоловей поет в долу,\nКак азан звенит твой голос,\nБогу вознеся хвалу!\nСлавный наш Башкортостан?\nПомни их – героев битвы,\nНаш Урал – родимый стан!\nЗаплатили они кровью\nИ не дождались похвал.\nОсеняет нас любовью\nДревний наш седой Урал!\nСолнцем небо озарилось,\nСкакуны летят в опор.\nРадость, счастье, Божья милость\nЖдут нас на вершине гор!\nВалерий Назаренконың тағы ла бер фекерен еткерәм: “Салауат Юлаев мосолман дине вәкиле булһа ла, ул бындағыларҙы иманына бүлеп ҡарамаған, сөнки Аллаһтың барлығын һәм берлеген таныған. Юҡҡа ғына уны казактар “воин-харатейник” тип хәтерләмәгән, сөнки телмәре, үҙен тотошо менән уның үҙе артынан эйәртерлек көсө булған. Улай ғына ла түгел, Салауат Юлаев доғалары ярҙамында был донъянан киткән ата-бабалары менән аралаша алған. Бындай яугирҙәрҙең эшмәкәрлеге үҙҙәренең вафатынан һуң да халыҡҡа хеҙмәт итеүен дауам итә. Ни өсөн беҙгә был хаҡта әйтмәйҙәр, тиһегеҙме? Аңлатам: “Екатерина батшабикә ҡушҡанса, “имя предали вечному забвению”. Башҡортостан халҡы ла бөгөн шул хәлдә йәшәй. Батырығыҙҙың исеме юғары кимәлдә иленә ҡайтасаҡ әле”.\nСалауат Юлаевтың исеме Палдиски өсөн шул тиклем үҙ, хатта урамда осраған һәр кешегә барып өндәшеп: “Беҙ Башҡортостандан!” – тиһәң, “Вы из родины нашего Салаватушки? Милости просим!”– тип ихласлыҡ менән әңгәмә ҡора башлайҙар. Һәйкәле янынан да халыҡ өҙөлмәй, унда ла хәбәрҙәре Салауат тураһында булды.\nЮл ыңғайы ингән тавернаға аяҡ баҫыуыбыҙ булды, уның хужаһы Галина Малютина шулай уҡ беҙгә Салауат хаҡында һөйләй башланы. Бына ҡайҙа икән Салауатты ҙурлау! Бына ҡайҙа ул Салауаттың рухы менән йәшәү! Ул батырыбыҙға арнап яҙылған шиғырын дөйөм йыйынтыҡта баҫтырған һәм беҙгә лә уҡып ишеттерҙе. Унда шундай юлдар бар:\nНе смог смотреть ему в глаза,\nТакая сила в них была!\nВ тот миг стояла, как броня,\nЗа ним его Башкирия.\nПалдискиҙың тупрағын алып ҡайтыуҙы ла маҡсат итеп ҡуйғайныҡ беҙ. Шуға күрә танытмаһына ҡул ҡуйҙырыр өсөн мэрияға юлландыҡ. Вице-мэр Елена Вилльман ҡул ҡуйған ҡағыҙҙа түбәндәге юлдар яҙылған: “Настоящим подтверждаю, что земля, вложенная в металлическую капсулу с надписью на башкирском и русском языках, взята с места предполагаемого захоронения усопших арестантов крепости Рогервик, среди которых был и Салават Юлаев, признанный как национальный герой башкирского народа и его отец Юлай Азналин. Капсула передана потомкам Салавата Юлаева и Юлая Азналина для доставки в музей Салавата Юлаева в с. Малояз Салаватского района Республики Башкортостан”.\nӘйткәндәй, Виктор Сәлим улы сәфәргә сығыр алдынан уҡ капсуланы ентекле әҙерләп, башҡортса һәм урыҫса яҙмаларҙы гравюра менән эшләтеп, изге тупраҡты рәсми рәүештә алып ҡайтыу хәстәрлеген ойошторҙо. Эйе, бында килгән һайын һәр кем тупраҡ та, таш та алып ҡайҡандыр, әммә һәр сәфәрҙең үҙ маҡсаты. Заманында бында Башҡортостан вәкилдәре йыш булған. Хөкүмәт Премьер-министры урынбаҫары Хәләф Ишморатов етәкселегендәге ҙур делегация батырҙың исемен мәңгеләштереү буйынса ҙур эштәр атҡарған. Ул ваҡыттағы Матбуғат, нәшриәт һәм полиграфия идаралығы начальнигы урынбаҫары Фәнил Ҡоҙаҡаев етәкләгән журналистарҙан торған төркөм Палдиски тәьҫораттары буйынса “Батыр рухы менән осрашыу” тигән китап та сығарҙы. Ундағы иҫтәлекле урындарҙа Хөкүмәт Премьер-министры урынбаҫары Салауат Сәғитовтың 2012 йылда ҡалдырған яҙмалары ла һаҡлана.\nЕлена Вилльман беҙҙе Балтик диңгеҙе ярҙарына алып барып, һөргөндәгеләр эшләгән урындарҙы күрһәтте, тап ана шул ерҙә тултырҙыҡ инде беҙ тупраҡты. Барыһын да видеоға төшөрҙөк, улар “Бәйләнештә” социаль селтәрендә ҡуйылды. Каторжандар эшләгән урында бер йылға ла аға. Әйткәндәй, ни сәбәплелер, уның исемен берәү ҙә белмәй. Салауат шишмәһе тип атап киттем уны. Улар ошо ерҙә эшләгәс, аяҡ баҫҡан урындары булғас, моғайын, тәһәрәт алып, намаҙ ҙа уҡығандыр әле. Яр буйлап теҙелгән эре таштар махсус ҡуйылғанға оҡшаған. Әйтерһең, кемдер аяҡтарын сайҡар өсөн урынлаштырған.\nСалауаттың исеме менән йәшәй был ҡала.\nЭстония дәүләте бик үҙенсәлекле: 1миллион 315 мең 994 кеше йәшәгән ил халҡына уңайлы шарттар тыуҙырыу өсөн эш менән тәьмин итеү мәсьәләһе күтәрелә. Евросоюзда булыуҙарын да әйтеп үтәйек. Илдә төп телде – эстон дәүләт телен белмәһәң, хеҙмәт хаҡың 500 евронан һис артмаясаҡ, йәғни һин ҡара эш башҡарырға тейеш булып сығаһың. Ә ҡышын коммуналь хеҙмәттәргә түләү хатта 300-350 евроға етә икән. Пенсионерҙарҙың килеме лә аҙ түгел – 500-600 евро. Шуға күрә урамдарҙа яйлап ҡына ял итеп йөрөгән, бөхтә, ҡәнәғәт ҡиәфәтле әбей-бабайҙарҙы күреү – ғәҙәти күренеш.\nЭстондар бында – 68,7, урыҫтар 24,8 процент, шулай уҡ украиндар, белорустар, финдар һәм башҡа милләт вәкилдәре йәшәй. Ҡала буйлап автобуста йөрөргә тура килде. Әйткәндәй, үҙ халҡына йәмәғәт транспорты бушлай, килгәндәргә – ике евро. Бер мәктәп янында туҡталыштан уҡыусылар кереп тулды. Береһе-бер урыҫса һөйләшмәй, бында балалар туған телен яҡшы белә. Башҡалар ҙа эстон дәүләт телен өйрәнә. Урыҫтар, бындағы финдар, украиндар ҙа эстон телен яҡшы белә. Шуныһы бик күңелде ҡырҙы: мәктәптәрҙә Икенсе бөтә донъя һуғышында АҠШ еңгән тип өйрәтәләр. Имеш, бөйөк СССР дәүләтенең ул Еңеүҙә бер ҡыҫылышы ла юҡ икән! Бына һиңә мә! Миллиондарса ҡорбан, юғалтыуҙар, яралар, йәрәхәттәр менән яуланған Еңеүҙең ҡан менән яҙылыуын беҙ олатайҙарыбыҙ тарихынан, уларҙың яугирҙәштәре ауыҙынан ишетеп беләбеҙ. Әммә ул быуын да Ер йөҙөнән китә бара, шуға күрә Бөйөк Ватан һуғышының тарихын беҙ үҙебеҙҙең балаларға ата-бабалар миҫалында өйрәтергә бурыслыбыҙ.\nРатуша майҙанында уҙған байрамдан репортажды алдағы һандарҙың береһенә ҡалдырып, бөгөн һеҙгә, хөрмәтле гәзит уҡыусылар, Салауаттың һуңғы төйәге, ундағы кешеләр, уның хаҡындағы хәтер, яңы мәғлүмәттәрҙе еткерергә ашыҡтым…\n“Ниҙер тарта мине\nһәр саҡ Көнсығышҡа”.\nЫнтылам да торам Көнбайышҡа,\nҠояш сығыр төҫлө шул яҡтан.\nНисәмә йыл йөрәк ауаздарын\nБер ҡәлғәгә төбәп оҙатам.\nУнда ғына төҫлө моңсол тараф,\nЙыр ағыла һымаҡ диңгеҙҙән.\nДаръя булып уның күҙ йәшеме,\nДоғаһымы ергә түгелгән?!.\nӘхирәтем, һиңә ысын әйтәм –\nҒәжәп төбәк икән Палдиски!\nНиҙер һөйләй бында хатта елдәр\nИҫкән сағында ла бик киҫкен.\nБик бәхетле тойҙом Балтик ярын,\nБик бәхетле инем үҙем дә.\nБик-бик күпте һиңә әйтке килә,\nЕтмәҫ төҫлө ҡайнар һүҙем дә.\nЯр таштары бына, әйтерһең дә,\nТеҙелешкән ҡаршы алырға.\nӘллә ниндәй сер сиселер ине,\nТелмәрҙәре һыймаҫ бер йырға.\nОшо тупраҡ күпте беләлер ҙә,\nИх, асылмаҫ микән бер килке?\nРогервиктың ябай бер ташын да\nБетеү итеп килде йөрөткөм.\nМин илемә уны алып ҡайтам,\nҠөҙрәттәре киң бит Алланың:\nИр ҡеүәтен ҡайтар еремә тип,\nИнәлептәр, илап һораным!\nСалауаттың мәртәбәһен ҡайтар,\nТилмермәһен рухы был яҡта!\nБеҙ сәфәрҙә әҙер тигән төҫлө\nСал даръяла толпар уйнаҡлай.\nӘхирәтем, бында бер йылға бар,\nКүкрәгенән сыға диуарҙың.\nБер ғәжәйеп бүләк һанап унда\nНамаҙ ғәмәлдәрен йыуалдым.\nМосолмандар бында йыш килгәндер,\nҠиблаларҙан аға был инеш.\nҠолағымда – зекер тауыштары,\nСаждә ҡылған изге күренеш.\nСалауаттың урамынан ғына\nБарып төшкән саҡта диңгеҙгә,\nДаръяларҙай һағыш эркелеүҙән\nСабырлыҡтар кәрәк түҙергә.\nАҡсарлаҡтар менән төн ҡаршылап,\nТаң оҙатҡан саҡта йондоҙҙо,\nБер сәхифә генә ғүмеркәйҙең\nСихри ҡеүәттәре тойолдо.\nҺин хаж ҡылдың,\nҺиңә яҡшы таныш\nҒәмәлдәре изге сәфәрҙең.\nБалтик ярҙарынан илкәйемә,\nДоға ҡылып, сәләм ебәрҙем!\nӘхирәтем, серле Көнбайышта\nБар саҡырып торған бер төбәк.\nБалтик ярҙарына һыйынған ул –\nЯрымутрау, гүйә, бер йөрәк.\nХаж ҡылғандай, сәфәр ҡылайыҡсы!\nМин Аллаһтан шуны һораным:\nСалауатың рухын ҡайтар,\nОшо ғына бер ус тупраҡ менән,\nОшо ғына ябай таштар менән\nУл ҡайтты тип эстән юраным!\nАрхивы Выберите месяц Сентябрь 2019 (47) Август 2019 (47) Июль 2019 (29) Июнь 2019 (9) Май 2019 (4) Апрель 2019 (15) Март 2019 (8) Февраль 2019 (9) Январь 2019 (17) Декабрь 2018 (18) Ноябрь 2018 (16) Октябрь 2018 (17) Сентябрь 2018 (7) Июль 2018 (2) Июнь 2018 (2) Май 2018 (7) Апрель 2018 (16) Март 2018 (11) Февраль 2018 (6) Январь 2018 (8) Декабрь 2017 (11) Ноябрь 2017 (21) Октябрь 2017 (21) Сентябрь 2017 (19) Август 2017 (12) Июль 2017 (48) Июнь 2017 (61) Май 2017 (51) Апрель 2017 (62) Март 2017 (50) Февраль 2017 (72) Январь 2017 (36) Декабрь 2016 (75) Ноябрь 2016 (62) Октябрь 2016 (42) Сентябрь 2016 (41) Август 2016 (22) Июль 2016 (34) Июнь 2016 (65) Май 2016 (51) Апрель 2016 (62) Март 2016 (70) Февраль 2016 (24) Декабрь 2015 (1) Июнь 2015 (1)\n« Илгә ҡайтты “Төньяҡ амурҙары”\nКак башкиры России и зарубежья отмечают День республики »


Ағас башындағы айыу\n18 Ноябрь , 09:50\nБына беҙгә ҡарай ҡар ярып айыу сабып килә. Ырғыған һайын ялбыр йөндәре лә ялбырлай, яртылаш асылған ауыҙҙан үткер тештәр күренә, һәлберәп килгән телдән һеләгәйҙәр аға, асыу тулы ҡып-ҡыҙыл күҙҙәре беҙгә төбәлгән. Беҙ бер мәлгә албырғап ҡалабыҙ. Ул шул арала беҙгә килеп етә һәм алда барған Басирҙы бер һелтәүҙә алып ташлай. Шунан миңә ташлана.\nҺәр кем үҙ уйына батып һалмаҡ ҡына урман буйлап китеп барабыҙ. Ара-тирә һайраған ҡош-ҡортто иҫәпкә алмағанда, урманда тынлыҡ. Тәбиғәт әле уянып етмәй, көндөҙ йылы булһа ла, төндәрен һыуыҡ шул. Шул саҡ Басирҙың асырғанып ҡысҡырып ебәреүе мине һиҫкәндереп ебәрҙе.\n- Айыу, айыу!\nӨҫтәл артында ултырған мәлдә генә айыу һүҙен ишетеүе күңелле бит ул. Ә бына урманда был хәл бөтөнләй икенсе төҫ ала. Берҙән, күңелде шунда уҡ ҡурҡыу тойғоһо солғай. Икенсенән, баштан, аптырарһың, йәшен тиҙлегендә бер-береһенән ҡурҡынысыраҡ хәл-ваҡиғалар үтеп китә. Минең мейелә лә ошондай күренеш хасил булды. Бына беҙгә ҡарай ҡар ярып айыу сабып килә. Ырғыған һайын ялбыр йөндәре лә ялбырлай, яртылаш асылған ауыҙҙан үткер тештәр күренә, һәлберәп килгән телдән һеләгәйҙәр аға, асыу тулы ҡып-ҡыҙыл күҙҙәре беҙгә төбәлгән. Беҙ бер мәлгә албырғап ҡалабыҙ. Ул шул арала беҙгә килеп етә һәм алда барған Басирҙы бер һелтәүҙә алып ташлай. Шунан миңә ташлана. Мин нисектер ялтанып ҡалам һәм бар көсөмә уның арҡаһына тибәм. Тибеү шул хәтлем көслө була, хатта айыу ҡапыл ғына туҡтай алмай һәм ҡаҡ маңлайы менән ҡарағайға барып төкөй. Асыуынан ни эшләргә белмәгән хайуан (бындай ваҡытта уны ололап, урман хужаһы, тип тормайһың инде) маңлайын ыуа-ыуа беҙгә ҡарай әйләнә. Ә беҙ – уже тю-тю, юҡ! Басир менән мин әллә ҡасан инде ағас башында ултырабыҙ. Ҡайһы арала менеп өлгөргәнбеҙҙер, этем генә белһен!\nМейелә ошондай күренеш ҡайнай, ә бына күҙҙәр айыуҙы эҙләй.\n- Ҡайҙа айыу, ҡайҙа?\nБасирҙың күңелле тауышы мине бер аҙға ғына аптырауға һала.\n- Ағас башында!\nӘллә шаярта инде Басир, әммә был һүҙҙәр күңелгә май булып яғыла. Ә инде ҡурҡыу тойғоһо шунда уҡ ҡыҙыҡһыныу менән алышына. Хатта минең ”батыр” башҡа, минән ҡурҡып менеп китмәнеме икән был айыу ағас башына, тигән ”батыр” уйҙар ҙа килеп ҡуя. Бар иғтибар менән тирә-йүнде байҡайым, әммә айыуҙы күреп булмай ҙа ҡуя. Ахырыһы, һорай ҡуям.\n- Ҡайһы ағас башында!\nБасир ипләп кенә бармағы менән төртөп күрһәтә. Мин башты ул күрһәткән яҡҡа борам һәм... аптырап ҡалам. Бына һиңә, мә! Ысынлап та, ҡайын олонона йәбешеп алған айыу беҙгә ҡарап ултыра!\nМинең аптырауҙы бер аҙ күҙәтеп торғас, Басир ихлас көлөп ебәрҙе.\n- Ҡайын ороһо бит ул. Үҙең уйлап ҡара, был ваҡытта ниндәй айыу ағас башында ултырһын инде. Яҙ башында ағас ботағында һайрап ултырырға ул һиңә сыйырсыҡ-һандуғас түгел дә инде.\nӘ мин шул арала тағы бер тапҡыр ”айыуға” күҙ һалам. Һуйып ҡаплаған һымаҡ оҡшаған шул ошо ҡайын ороһо тере айыуға. Хатта, ярай әле яңғыҙ саҡта осраманы был ”айыу”, тип ҡыуанып та ҡуйҙым шул саҡ.


Башҡорт драматургияһын үҫтереү мөмкинлектәре\nБөгөн Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театрында заманса драматургия һәм режиссура буйынса республика семинар-лаборатория ҡатнашыусыларының һуңғы этабы асылды. Ул өс көнгә иҫәпләнгән.\nСеминарҙа ҡатнашыусыларҙың йыл дауамында яҙған әҫәрҙәренә дөйөм анализ бирелә, уны артабан үҫтереү мөмкинлеге ҡарала. Әгәр ҙә сәхнә әҫәре уңышлы тип табылған осраҡта пьеса республика театрҙарына тәҡдим ителә. Башҡортостандың Мәҙәниәт министрлығы тарафынан ойошторолған проект 9 ноябрҙә йомғаҡлана. Өс этапты ла уңышлы үткән семинар-лаборатория ҡатнашыусыларына сертификат тапшырыла.


Республикабыҙға ҡунаҡтар килеүгә өс ай ғына ваҡыт ҡалды. Тимәк, Өфөлә билбауҙар менән көрәш буйынса донъя чемпионатына ла шул тиклем ваҡыт ҡалды. Был ҙур ярышты үткәреү буйынса ойоштороу комитетының беренсе ултырышы ошоға арналды.\nУлтырышты алып барыусы БР Президенты Хакимиәте Етәксеһе Радий Хәбиров олимпиада чемпионы темпында ойоштороу комитетының бурыстарын һанап сыҡты ла БР физик культура, спорт һәм туризм буйынса министр Владимир Самородовҡа, БР Спорт саралары идаралығы директоры Александр Ефимовҡа һәм Өфөнөң "Инвестицион-төҙөлөш комитеты" муниципаль-унитар предприятиеһы директоры Рәиф Әбдрәхимовҡа һүҙ бирҙе.\nВладимир Самородов чемпионатта ҡатнашыусыларҙы һәм ҡунаҡтарҙы урынлаштырыу, уларҙың хәүефһеҙлеге, был форумға әҙерләнеү өсөн эшсе төркөмдәр төҙөү мәсьәләләрен күтәрҙе. Ҡыҫҡаһы, донъяның 76 иленән (уҙған, бишенсе чемпионатта 62 ине) вәкилдәр киләсәк, быға сығымдар ҙа ҙур талап ителәсәк - иҫәп йөҙәрләгән миллион һумға бара.\nАҡсаға килгәндә, Радий Хәбиров "Салауатнефтеоргсинтез", Учалы тау-байыҡтырыу комбинаты, "НефАЗ" һәм башҡа предприятиелар менән һөйләшеүе хаҡында әйтте - барыһы ла матди ярҙам күрһәтергә әҙер, тик смета ғына кәрәк.\nАлександр Ефимовтың сығышында төп иғтибар сувенирҙарҙы, донъя чемпионаты логотибын һәм талисманын тикшереүгә йүнәлтелде. Талисман сифатында Хәбировтың өҫтәленә ҙур хәтфә бал ҡортон һәм башҡорт ерен төйәк итеүсе айыуҙы килтереп һалдылар. Талисмандар конкурсында бал ҡорто еңде. Логотипҡа килгәндә, Хәбиров менән Самородовҡа милли колорит менән, һыуһар тиреһенән тегелгән бүрек кейгән ике көрәшсе менән вариант оҡшаны. Донъя чемпионы Юрий Сабановтың "Тормош - ул көрәш, байрамға рәхим итегеҙ!" тигән саҡырыу менән өлгө ролигы күрһәтелде. Дөйөм алғанда, байрам контурҙарын шымартаһы ғына ҡалды.\nЧемпионатты ҡабул итәсәк йорт - "Өфө-Арена" мегаһарайы тураһында Рәиф Әбдрәхимов һөйләне. "Өфө-Арена" төҙөлөп бөтөү стадияһында, аҙ ғына аҡса етешмәй (400 миллион һум тирәһе). Беренсе боҙ 5 августа ҡойоласаҡ. Ә билбауҙар менән көрәш өсөн түшәмә йәйеү (боҙҙа көрәшмәйәсәктәр бит инде), хөрмәтле ҡунаҡтар өсөн ложа әҙерләү һәм чемпионатҡа әҙерлектең башҡа моменттары буйынса мәсьәләләр арена хужаһы - "Салауат Юлаев" хоккей командаһының теләктәрен иҫәпкә алып хәл ителәсәк.\nҠыҫҡаһы, ҙур байрам яҡынлаша, әлбиттә, уның тирәләй мәшәҡәттәре лә уйын эш түгел.


Дәүләкән һабантуйында ,,Берҙәмлек,, | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n09 июня 2015 — 13:14 Ралия Сахибгареева\n„Берҙәмлек„ фестивале ҡунаҡтары Дәүләкән районы һабантуйында ла ҡатнашты. Көньяҡ Африка Республикаһы, Һиндостан, Бразилия, Ҡытай, Тажикстан, Үзбәкстан, Ҡаҙағстан, Ҡырғыҙстан ҡунаҡтары милли аш-һыуҙы тәмләп, һабантуйҙың бәйгеләрен дә ҡараны.\nХәбәрсе Көнъяҡ Африка Республикаһы вәкилдәре беренсегә сәк-сәк, ҡаҙыллыҡ, ҡымыҙ кеүек милли аш-һыуҙы ҙур ҡыҙыҡһыныу менән тәмләй. Бразилия артистары иһә башҡорт инәйҙәре менән ҡулға-ҡул тотоношоп, дәртле көйгә бейергә төштө. Һәр халыҡтың милли музыка ҡоралдары, бейеү хәрәкәттәре ҡушылып, дуҫлыҡ бейеүендә өйрөлдө.\nДәүләкән ере тәү тапҡыр күп һанлы сит ил вәкилдәрен ҡаршылай. Ә ҡунаҡтар үҙ сиратында беренсегә башҡорт һабантуйында ҡатнашып, милли ризыҡтарҙан ауыҙ итеп, башҡорт көйҙәренә бейене.\nРайон өсөн быйылғы һабантуй шатлыҡлы ла, шул уҡ ваҡытта яуаплы ла сара. Сөнки тап уның аша сит илдәр дөйөм республиканың мәҙәниәте менән таныша.\nБер сәхнәлә Иран, Һиндостан, Төркиә, Ҡытай, Тажикстан, Ҡаҙағстан, Ҡырғыҙстан илдәренән һәм Рәсәй төбәктәренән килгән ижади коллективтар сығыш яһай. Тамашасылар сәхнәнән күҙен алмай, сығыш яһаусыларҙың һәр хәрәкәтен күҙәтеп, һәр һүҙен йотлоғоп тыңланы.\nБыға тиклем Һинд, Ҡытай бейеүҙәрен телевизорҙан ғына ҡарап, был дәүләттәр мәҙәниәте менән һоҡланыусы яҡташтарыбыҙға хәҙер ошо бейеүҙәрҙә үҙҙәренең дә ҡатнаша алыуы күңелдәргә хуш килде. Ә иҫтәлеккә төшкән фотоһүрәттәр мәртәбәле сараның хис-тойғоларын оҙаҡ йылдар һаҡлаясаҡ. Байрамды Рәсәйҙең, ШОС һм БРИКС илдәренең фоторәссамдары лә объективтары аша күҙәтте. Тап уларҙың күҙҙәре менән бөтә донъя Башҡортостан менән танышасаҡ.\nАлыҫ илдәрҙән килгән ҡунаҡтар бындай байрамды тәүгегә күрһә, сиктәш республикалар һабантуйҙа үҙҙәренең милли байрамдары менән оҡшашлыҡтар тапты.\nТирмәләрҙең һәр береһе – асыҡ һауалағы музей төҫлө. Бында сит ил ҡунаҡтары халҡыбыҙҙың үҙенсәлекле милли йолалары, халыҡ уйындары, кәсептәре менән танышты.\nДәүләкән ҡалаһы эргәһендәге киң аҡлан ысын мәғәнәһендә милли мәҙәниәттәр майҙанына әүерелде. Милләтең, ниндәй телдә һөйләшеүең-мөһим түгел, сөнки байрам халыҡтар дуҫлығына нигеҙләнде. Ихлас йылмайыу, йылы ҡараш, яҡшы кәйеф, дуҫлыҡ мөнәсәбәттәренә үрелеп барған байрамдан сит ил ҡунаҡтары илһамланып, мотлаҡ тағы ла Башҡортостанға киләсәктәрен белдерҙе.


Яҙыусы һүҙе баһаһын юғалтмай » "Урал" гәзите\nМѳхәмәт ауылына тѳшкә ҡарай барып индек. Ауылда кѳҙгѳ тынлыҡ. Урамда әллә ни кешеләр ҙә юҡ. Уныһы ла аңлашыла: кемдең ямғырлы, бысраҡ кѳндѳ урам ҡыҙҙырып йѳрѳгѳһѳ килһен. Әммә “Урал” һәм “Башҡортостан” гәзите хеҙмәткәрҙәрен миҙгелдең бер ниндәй мәле лә ҡурҡытмай, ниндәй генә тәбиғәт шарттары булһа ла, юл сығырға һәр саҡ әҙербеҙ. Бѳгѳн иһә баш ҡала ҡунаҡтарынан алданыраҡ килеп, ауыл халҡы менән аралаша торҙоҡ.\nМѳхәмәттәр, һәр ваҡыт-тағыса, журналистар менән осрашыуға етди әҙерләнгән.\nБеҙ килгәнде күреү менән халыҡ йыйыла башланы. Кешеләр йыйылыуға Абҙаҡ ауыл хакимиәте башлығы Байрас Буранбай улы Фазылов та килеп етте.\n“Урал” гәзите мѳхәррире Сатура Жәүәт ҡыҙы Минһажитдинова район гәзите эше менән таныштырҙы. Ауыл халҡы иһә үҙҙәрен борсоған мәсьәләләрҙе күтәрҙе, уларға хакимиәт башлығы ентекләп яуап бирҙе. Байрас Буранбай улы быйыл эшләгән эштәргә лә байҡау яһаны. Әйткәндәй, эшлекле осрашыу ваҡытында мѳхәмәттәр, акцияға ярашлы, осһоҙ хаҡҡа “Урал” гәзитенә яҙылды.\nѲфѳ ҡунаҡтары килгәс, Сермән ауылынан Әсҡәт Ваһап улы Хәйернуровтың ҡурай моңо аҫтында “Кѳҙгѳ балҡыш” тип аталған әҙәби-музыкаль кисә башланып китте. Ауыл китапханасыһы Резеда Бәҙретдинова Хәлимә Ҡотошованың Мѳхәмәт ауы-лына арнап яҙған шиғырын уҡып ишеттерҙе. Клуб мѳдире Гѳлниса Мансурова: “Һеҙ ауылыбыҙҙы йәш тип әйтәһегеҙ, әммә ул бик боронғо - 1740 йылда нигеҙ һалынған”, - тип Мѳхәмәттең тарихына байҡау яһаны, гѳрләп торған саҡтарын иҫкә алды. Халыҡ эшһеҙ ҡалһа ла, биш эшҡыуар ауылдаштарын эш менән тәьмин итеп тора.\n“Башҡортостан” гәзите деле-гацияһын яҡташыбыҙ Айгиз Баймѳхәмәтов алып килгән. Был осрашыу “Ҡалдырма, әсәй!” китабын туйлау кисәһе лә булды. Сараға килеүселәрҙең күптәре әҫәрҙе уҡып сыҡҡан. Улар китаптың эстәлегенә ҡағылышлы, үҙҙәрен ҡыҙыҡһындырған һорауҙарҙы бирҙе.\nХаҡлы ялдағы уҡытыусы Хәдисә Низамова: “Айгиздең әҫәрен беренсе тапҡыр ра-диопостановка аша ишеттем. Ҡулыма китабы килеп эләккәс, бер тында уҡып бѳттѳм. Үҙем бер тормош юлын үткәндәй булдым. Алай ҙа дүрт ҡустымды балалар йортона бирмәгәнмен, тип уйланым”, - тине. Осрашыуға килгән мәктәп уҡыусылары әҫәрҙәге Даян образының артабанғы яҙмышы, Ильясҡа атаһы биргән бетеүҙең ҡайҙа булыуы менән ҡыҙыҡһынды. “Даян образына килгәндә, бер тапҡыр уның прототибын асарбаҡ булып автовокзалда йѳрѳгәнен күргәйнем. Аҙаҡ тѳрмәгә эләккән. Миңә бер кем дә бетеү бирмәне. Әҫәрҙә ул күсмә мәғәнәлә алынды. Бетеүҙе алған кеше юғалып ҡалмай, тигән фекерҙе аңлатыу ѳсѳн ҡулландым. “Ҡалдырма, әсәй!” - әҙәби әҫәр, шуға ла ундағы хәлдәрҙе мин тәрбиәләнгән балалар йортонда булған тип кенә ҡарарға ярамай. Унда бѳтә балалар йорттарында булған хәл-ваҡиғалар яҡтыртыла. Мәҫәлән, әҫәрҙә үлгән бала тураһындағы хәлде яҙғанда Ѳфѳләге балалар йортонда булған ваҡиғаға таяндым”, - тине автор. Үткер, сос, ҡыйыу Әмилә менән әле аралашаһығыҙмы, тигән һорау ҙа бирҙеләр. Ѳфѳлә йәшәй, аралашабыҙ, тигән яуап әйтелде. “Һеҙҙең әҫәрҙе “Аманат” журналынан уҡыным. Минең ҡәҙерҙе белһендәр тип, аҙаҡ малайҙарыма ла ѳҙѳктѳ уҡып ишеттерҙем”, - тине бер апай, тәьҫораттары менән уртаҡлашып. Уҡытыусы Фәнүзә Мансурова Айгизгә һәм ҡунаҡтарға уңыштар теләне. Хаҡлы ялдағы уҡытыусы Алһыу Мансурова ла әҫәрҙән алған тәьҫораттары менән уртаҡлашты.\nОсрашыуҙа мѳхәмәттәр Баш-ҡортостандың халыҡ артисы Әлфиә Юлсуринаның яңғырап торған моңло тауышын, халыҡсан йырҙарын тыңлап кинәнде. “Башҡортостан” гәзите хеҙмәткәре, шағир, драматург Салауат Әбүзәр Пәйғәмбәр исемен йѳрѳткән ауылға килеүенә шат булыуы тураһында әйтеп үтте, “Ир ҡанаты” поэмаһынан ѳҙѳк уҡып ишеттерҙе. “Башҡортостан” гәзите хеҙмәткәре, билдәле яҙыусы-сатирик Венер Исхаҡов тормоштағы хәлдәрҙән нисек юмористик әҫәрҙәр тыуыуы тураһында һѳйләне. Ә инде уның әҫәрен уҡыған саҡта тамашасы ихлас кѳлә-кѳлә бер нисә йылға йәшәреп тә ҡалғандыр. Резеда Бәҙретдинова, Гѳлниса Мансурова, Миләүшә Мѳ-хәмәҙиева башҡарыуында Венер Исхаҡовтың “Фәғиләнең эш кѳнѳ” юморескаһын сәхнәләштереү ҡунаҡтар ѳсѳн яҡшы бүләк булды. Мәктәп уҡыусылары Азалия Низамова, Алина Бикбаева Салауат Әбүзәрҙең шиғырҙарын уҡып ишеттерҙе.\nӘсҡәт Хәйернуров та Айгизгә уңыштар теләне. Әйткәндәй, Әсҡәт ағай үҙе лә үҙенсәлекле шәхес. Хаҡлы ялға сыҡҡас, күптәнге хыялын тормошҡа ашырып, быйыл Учалы сәнғәт училищеһына уҡырға ингән!\n“Сара бик матур үтте. Тѳпкѳл ауылдарҙа бындай осрашыуҙар һирәк була. Айгиздең тормошо башлана ғына. Белорет ере бәрәкәтле, күп шәхестәр биргән тѳбәк. Киләсәктә Айгиз дә улар иҫәбенә инер, тип ышанабыҙ”, - тине сығышында Сатура Жәүәт ҡыҙы. “Башҡоростан” телевидениеһының ойош-тороусы мѳхәррире Нурия Ибраһимова Айгиздең тѳп таяныстарының береһе. Шуға ла был осрашыуға ул ҡанатланып килгән. “Ҡалдырма, әсәй!” китабы бер йылда ике тапҡыр нәшер ителде. Айгиздең “Урам балалары” әҫәре лә китап булып сығасаҡ”, - тине сығышында Нурия Ибраһимова.\nАбҙаҡ ауыл хакимиәте башлығы Байрас Буранбай улы: “Айгиздең уңыштары менән ҡыуанабыҙ. “Башҡортостан” гәзите аша беҙҙең яҡты ла яҡтыртаһың”, - тип рәхмәт белдерҙе.\nЙомғаҡлау һүҙе Әлфиә Юлсуринаға бирелде. Йырсы: “Милләт булараҡ бѳтмәҫ ѳсѳн битараф булмаҫҡа тейешбеҙ. Үҙ йырҙарыбыҙҙы тыңламаһаҡ, үҙ моңобоҙҙо яратмаһаҡ, гәзит-журналдарыбыҙҙы алдырмаһаҡ, милләт булараҡ юҡҡа сығасаҡбыҙ. Милләттәштәр, ит, картуф тип кенә йәшәп булмай”, - тип Башҡортостанға арналған илһѳйәр рухта яңғыраған йыры менән осрашыуҙы тамамланы.\nМѳхәмәттәрҙең ни тиклем ҡунаҡтарҙы ебәргеһе килмәһә лә, Абҙаҡ ауылында ла халыҡ менән осрашыу кѳткәс, сараның иң ҡыҙған мәлендә хушлашырға тура килде.\nАбҙаҡ мәҙәниәт йортонда ла халыҡ бик күп йыйылғайны.Улар ҡунаҡтарҙы алҡыштарға күмеп ҡаршыланы. Тәүҙә ауылдың һәүәҫкәр артистары инсценировка күрһәтте. Һикһән ике йәшлек Ғәйникамал инәй үҙе ижад иткән шиғырын уҡып ишеттерҙе.\nАуылдаштары Айгиз Бай-мѳхәмәтовты сәхнәгә саҡырҙы. Был юлы Айгиз һүҙҙе ҡыҫҡа тотто. “Абҙаҡҡа килгәс, йырлағы килеп китте”, - тип ул йыр башҡарҙы. Әлфиә Юлсуринаның да сығышы алҡыштарға күмелде. Салауат Әбүзәрҙең, Венер Исхаҡовтың әҫәрҙәрен абҙаҡтар яратып ҡабул итте. Сатура Минһажитдинова Айгиз Баймѳхәмәтовҡа һәм ауыл китапханасыһы Сәлиә Мәхмүтоваға Белорет тураһында китап бүләк итте.\nАбҙаҡ мәктәбе директоры Гѳлшат Йомағужина: “Кеше тормоштоң мәғәнәһен аңлап етмәй үлеп китә. Маҡсатлы йәшәү генә тормошҡа мәғәнә бирә. Шуға ла Айгизгә уңыштар ғына теләп ҡалам!” - тине сығышында һәм ҡунаҡтарға балалар тѳшѳргән һүрәттәрҙе, ҡул эштәрен бүләк итте.\n“Мин китапты илай-илай уҡыным. Айгиздең ата-әсәһен, олатай-ѳләсәһен яҡшы беләм. Беренсе класҡа килгән сағы әле күҙ алдыма баҫты. Тырыш, ныҡышмал, уҡыуға бирелгән бала ине. Кескәй сағынан ижадҡа ынтылышы кѳслѳ булды. Туғандарың менән ғүмер буйы шулай бергә, татыу булығыҙ”, - тине Айгиздең тәүге уҡытыусыһы Клара Мәғдән ҡыҙы Атнағолова. Байрас Фазылов сараны ойоштороусыларға рәхмәт белдерҙе һәм уларға депутаттар исеменән Маҡтау ҡағыҙҙары тапшырҙы, иҫтәлеккә бүләктәр бирҙе.\nОсрашыу йыр-бейеүгә бай булды. Вәсилә Хызырова, Лариса Сафина башҡарған йырҙар, Абҙаҡ мәҙәниәт йорто бейеүселәренең береһенән-береһе сағыу сығыштары битараф ҡалдырманы. Мәфрүзә Хызырова Абҙаҡ ауылы тураһында үҙе ижад иткән шиғырын уҡып ишеттерҙе. Мәктәп уҡыусылары иһә Салауат Әбүзәрҙең шиғырҙарын яттан һѳйләп, ҡунаҡтарҙы ҡыуандырҙы. Мәҙәниәт йорто мѳдире Гѳлсәсәк Нуретдинова сараны матур итеп алып барҙы.\nѲфѳ ҡунаҡтары абҙаҡтар менән осрашыуҙан йылы тәьҫораттар алып, тағы ла күрешергә насип булһын, тигән теләктә хушлашты. Ә инде “Кѳҙгѳ балҡыш” әҙәби-музыкаль кисәһен ойоштороусылар халыҡтың әҙәби әҫәрҙәрҙе яратып уҡыуына, яҙыусы һүҙенең кѳсѳ бѳгѳн дә әһәмиәтен юғалтмауына тағы ла бер тапҡыр инанды.


Янғантау мәктәбенән III премияға лайыҡ булыусыны ҡотланыҡ\n25 Май , 17:10\nБөгөн республика мәктәптәрендә һуңғы ҡыңғырау тантаналары үтте. Был көндө Булат Солтангәрәев исемендәге республика уҡыусылар конкурсы еңеүселәрен тәбрикләү изге йолаға әйләнде. Беҙ Салауат районы Янғантау мәктәбендә 9 синыфта уҡыусы Алина Ғайсинаны тәбрикләнек. Ул III премия лауреатына лайыҡ булғайны.\nБашҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Әлиә Ишморат ҡыҙы Ишбулдина әйтеүенсә, ҡыҙ "бишле" билдәләренә генә өлгәшә. Йәмәғәт эштәрендә лә бик әүҙем, бәләкәйҙән спорт менән дә бик дуҫ. Еңел атлетика, баскетбол, волейбол, лапта секцияларында шөғөлләнеп,район, зона, республика ярыштарында алдынғы урындар яулай. "Халҡым киләсәге" номинацияһында еңеүсе Лияна Сиражеваны ла ҡотланыҡ. Уны ла уҡытыусылар маҡтап телгә алды.\nӘ Янғантау мәктәбендә барлығы 491 бала белем ала. Бында ете ауылдан балалар йөрөп уҡый. Уларҙы мәктәп автобусы йөрөтә.\n— Быйыл ун беренсе синыфты 14 уҡыусы тамамлай. Шуларҙың дүртәүһе миҙалға дәғүә итә. Ә туғыҙынсы синыфта - барлығы 37 бала. Шуларҙың етәүһе айырым өлгөләге аттестат аласаҡ, — ти мәктәп директоры Фирҙәт Факил улы Ғимранов. Сығарылыш синыф уҡыусыларына имтихандарын уңышлы тапшырып, ҡуйған маҡсаттарына ирешеүҙәрен теләйек.


Тетрәндерҙе, уйға һалды... » Башҡортостан гәзите\nТетрәндерҙе, уйға һалды...\n25-08-2017, 00:31 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт // Баҫып сығарырға\n— Әсәй, ниңә беҙҙе иртә ташлап киттең? Бында ҡыйын. Һине уйламаған көнөбөҙ юҡ. Ишетәһеңме мине, әсә-ә-әй!\n— Сеү, илама, улым. Күҙ йәштәрегеҙ ҡәберемә һыу булып тула. Белһәгеҙсе ни хәтлем йәнем өҙгөләнгәнен...\n— Теге донъяла рәхәт, тиҙәр. Был дөрөҫмө?\n— Йән киҫәккәйҙәремдән айырылғас, ожмахтың да тәмен һиҙмәйем. Һеҙҙең менән хушлашҡан һуңғы минуттарҙы иҫкә төшөрәм дә һыҡтайым...\nМ. Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында барған “Хыялға ҡаршы” спектакленән алынды был һүҙҙәр. Сәхнәлә ҙур уңыш менән барған тамаша Айгиз Баймөхәмәтовтың “Ҡалдырма, әсәй!” тигән повесы буйынса ҡуйылды. Йәш режиссер Илсур Ҡаҙаҡбаевтың был ижади хеҙмәте үтә лә отошло булып сыҡты. Спектаклдең гастролдәре Башҡортостанда ғына түгел, Татарстанда, Екатеринбургта, хатта Рәсәйҙең икенсе яҡ осонда ятҡан Бүрәт Республикаһында ҙур уңыш менән барҙы. Халыҡтың был тамашаны нисек үҙ итеүе хаҡында ошо һан да һөйләй: Башҡортостандағы бер аҙналыҡ гастроль мәлендә спектаклде алты меңдән ашыу кеше ҡараған. Билеттарҙың тиҙ бөтөүе сәбәпле, актерҙарға һәр районда көнөнә ике тапҡыр уйнарға тура килгән. Әле булһа ла ошо спектакль менән килеүҙәрен һорап, төрлө төбәктәрҙән театрға үтенес хаттары килеп тора. Бына ҡайҙа ул сәнғәттең халыҡсанлығы һәм көсө!\nҺанай китһәң, ижади коллективтың ҡаҙаныштары тос ҡына. Тиҙҙән спектакль менән Мәскәүҙә сығыш яһаясаҡтарын да әйтеп үтергә кәрәктер. Һәм был юҡҡа түгел. Рәсәйҙең йөҙҙән ашыу театры араһынан нәҡ “Хыялға ҡаршы” илебеҙҙең иң яҡшы ете сәхнә әҫәре исемлегенә индерелеп, абруйлы баш ҡала сәхнәһендә күрһәтелеүгә хоҡуҡ алды.\nӘ инде ошо спектаклде тыуҙырған ижади коллектив (режиссер Илсур Ҡаҙаҡбаев, актерҙар Артур Кәбиров, Фәнис Рәхмәтов, Урал Әминев, Ринат Баймырҙин) быйыл Шәйехзада Бабич исемендәге республика дәүләт йәштәр премияһына тәҡдим ителде. Ошо уңайҙан танылған шәхестәребеҙ йәштәрҙең ижадына ҡарата үҙ фекерҙәрен белдерҙе.\nХ. Намсараев исемендәге Бүрәт академия драма театрының художество етәксеһе, Бүрәт Республикаһының халыҡ артисы, Рәсәйҙең атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре:\n– Былтыр Улан-Удэла беҙ уҙғарған “Алтан Сэргэ” халыҡ-ара фестивалендә башҡорт театры ла ҡатнашты. Унда йәштәр етем балалар яҙмышы хаҡындағы “Хыялға ҡаршы” спектаклен күрһәтте. Был ижади бәйгелә үҙеңә иғтибарҙы йәлеп итеү еңелдән түгел ине, сөнки Рәсәйҙән генә түгел, Ҡытайҙан, Эстониянан, Монголиянан да абруйлы театрҙар ҡатнашты. Ә инде башҡорт театры тәүге минуттан уҡ тамашасыларҙы үҙенә ҡаратып алды ла аҙаҡҡы минутҡаса ҡәҙәр “ысҡындырманы”. Әҫәрҙе синхрон тәржемә аша ҡараһаҡ та, һәр геройҙың кисерешен, һыҙланыуын үҙ йөрәгебеҙ аша үткәрҙек. Ә инде улар уйнап бөткәс, халыҡ актерҙарҙы сәхнәнән төшөрмәй дәррәү алҡышланы.\nҠунаҡтарҙың, йәш булыуына ҡарамаҫтан, шулай оҫта сығыш яһауына һоҡландыҡ. Шуға башҡорттар “Иң яҡшы актерҙар ансамбле” тип танылды.\nФестиваль бөткәс, ошо көнүҙәк мәсьәләне күтәргән спектаклде нисектер үҙебеҙҙә ҡуйыу теләге баштан сыҡманы. Бәйләнешкә инеп, режиссер Илсур Ҡаҙаҡбаевты үҙебеҙгә саҡырҙыҡ. Илсур бер ай эсендә беҙҙең коллектив менән уртаҡ тел табып, бүрәт телендә спектаклде сәхнәгә сығарҙы. Был иһә ике милләт араһындағы дуҫлыҡҡа ныҡлы күпер һалды.\nӘйтергә кәрәк, беҙҙең театрҙа ла ул әҫәр ҙур уңыш менән бара. Республикабыҙҙа ғына түгел, Байкал аръяғы крайында ла гастролдәре гөрләп үтте. Башҡорттарҙың шундай шәп яҙыусылары, актерҙары, режиссерҙары булыуына һәм улар менән хеҙмәттәшлек итеүебеҙгә сикһеҙ шатбыҙ. Ә инде егеттәрҙең дәүләт премияһына тәҡдим ителгәнен ишеткәс, барлыҡ театр коллективы ҡыуанды.\nБашҡортостандың халыҡ шағиры, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты:\n– Режиссер Илсур Ҡаҙаҡбаевтың был ижади эшен күреп, йәштәребеҙ өсөн ҡыуандым. Спектаклдә режиссерҙың үҙ табыштары, алымдары бар, ул ҡыҫҡа ғына диалогтар аша күп мәғәнәгә өлгәшә, тел төбө аңлашылып тора. Сәхнәләге ваҡиғалар тығыҙлығы, динамика, тамашасыны даими көсөргәнештә тотоуы – бөтәһе лә һоҡландыра. Башҡорт театрына өмөтлө режиссерҙың килеүе, һис шикһеҙ, милли сәнғәтебеҙ, Олег Ханов мәктәбенең ҡаҙанышы.\nАртур Кәбировтың әҫәрҙәге төп герой Ильясты уйнауы, уның һабаҡташы һәм иң яҡын дуҫы Фәрит образын Урал Әминев һынландырыуы бик ышандырғыс, көслө тәьҫирле һәм эмоциональ. Спектаклдәге төп кире геройҙарҙың береһе – Даянды – Фәнис Рәхмәтов кинәнеп, рәхәтләнеп, бирелеп уйнай. Был тиклем дә кире буяуҙарҙы, яман холоҡ-һыҙаттарҙы артист ҡайҙан табып бөтә торғандыр! Был йәштәр төркөмөндә Ринат Баймырҙиндың Саша образы ла тамашасыны битараф ҡалдырмай.\nОшо йәш таланттар дәүләт бүләгенә тулыһынса лайыҡ, тип һанайым.\nБашҡортостандың халыҡ артисы, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты:\n– “Хыялға ҡаршы” спектаклен ҡарағас, оҙаҡ ҡына уйланып йөрөнөм. Һәр актерҙың уйнауы, геройҙарҙың ҡатмарлы яҙмышы, тетрәндергес хәл-ваҡиғалар күҙ алдымда оҙаҡ торҙо. Икенсе яҡтан, әҫәрҙең заманса ҡуйылышы ла иғтибарҙы йәлеп итте. Декорация өсөн әллә ни күп әйбер ҡулланылмай, кейемдәрҙең ябайлығы ла – үҙе бер алым. Бында барыһы ла образлы фекерләүгә ҡоролған.\nТамашаның йәмғиәтебеҙ өсөн файҙалы икәнлеген әйтеп тораһы ла түгел. Унда көнүҙәк мәсьәлә күтәрелә. Ни өсөн бөгөн тыныс тормошта етемдәр һаны арта? Ниңә күптәр әсәлек бурысын дәүләткә йөкмәтергә тырыша? Ғаиләлә үҫмәгән бала йәмғиәткә яраҡлы була аламы? Ошо һәм башҡа көнүҙәк һорауҙарҙы күтәрә режиссер.\nНи өсөн был спектакль айырыуса ҙур ҡыҙыҡһыныу уята? Сөнки әсәлек һәм бала проблемаһы һәр заманда, һәр кемде борсой. Ғаилә – илдең нигеҙе, тип әйтәбеҙ. Ә ниндәй хәлдә һуң бөгөн ул нигеҙ? Бына ошо хаҡта уйландыра “Хыялға ҡаршы” әҫәре.\nАктерҙарҙың шул тиклем бирелеп уйнауы хаҡында ла әйтеп үтмәксемен. Унда һәр кем – төп герой. Улар уйнамай, ә шул балалар йортонда йәшәй кеүек. Шуға ышандырыу көсө лә ныҡ.\nҮҙ ваҡытында ғына әйтелгәндә һүҙҙең ҡәҙере бар, тиҙәр. “Хыялға ҡаршы” спектакле ана шулай үҙ мәлендә тамашасыға еткерелеүе менән отошло. Ошондай һәләтле ижадсыларыбыҙ барҙа театр сәнғәтенең киләсәге яҡты. Йәш дуҫтарға был яуаплы хеҙмәтендә бары тик уңыштар ғына теләйһе ҡала.\nСалауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты:\n– Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры элек-электән шәп артистары менән дан тота. “Киләсәк кемдәр ҡулына ҡала?” тип йыш ҡабатларға күнеккәнбеҙ. Ә инде театрҙа ошондай һәләтле артистарыбыҙҙың уйнауын күргәндән һуң күңел ҡанатлана. Әле мәртәбәле премияға тәҡдим ителгән йәштәрҙең һәр кеме республика халҡына яҡшы таныш. Беренсенән, егеттәрҙең бишеһе лә Мәскәүҙәге М. Щепкин исемендәге Юғары театр институтын тамамлаған. Улар хәҙер ун йыл дауамында театрыбыҙҙа арымай-талмай хеҙмәт итә.\nЯңылышмаһам, ижади коллектив “Хыялға ҡаршы” спектакле, шулай уҡ башҡорт театры сәнғәтен пропагандалағаны өсөн дәүләт премияһына дәғүә итә. Әгәр уларҙың башҡарған төп ролдәрен, тыуҙырған образдарын хәтергә төшөрһәң, байтаҡ ҡына һанарға тура килер ине. Шулай ҙа бер нисәһен атап үтергә кәрәк. Илсур Ҡаҙаҡбаев ҡуйған Т. Миңнуллиндың “Мин – ҡатын-ҡыҙ”, Ф. Бүләковтың “Һөйәһеңме, һөймәйһеңме?” спектаклдәре башҡорт сәхнәһендә яңыса һулыш алып, тамашасылар тарафынан йылы ҡабул ителде.\nАртур Кәбиров иһә М. Ғафуриҙың “Ҡара йөҙҙәр”ендә – Закир, И. Йомағоловтың “Нәркәс”ендә – Тимерхан, З. Бураҡаеваның “Февраль. Буран...” драмаһындағы Рәми образдары аша күптәрҙең яратҡан артисына әүерелде.\nУрал Әминев – шәп бейеүсе лә. Уның был һәләте А. Абушахмановтың “РУДИ – NEVER OFF…” тамашаһы аша Рудольф Нуриевты ҡабаттан Башҡортостанға “ҡайтарҙы”.\nФәнис Рәхмәтов О. Жанайдаровтың “ДЖУТ” (“Һуңғы йәйләү”) драмаһында – Әхмәт, Б. Бикбайҙың “Ҡоҙаса”һында Басирҙы, С. Айытматовтың “Аҡ пароход”ында Малайҙы ышандырырлыҡ итеп һүрәтләүе менән иҫтә ҡалған.\nРинат Баймырҙин иһә Ҡ. Ғәлиҙең “Йософ менән Зөләйха” әҫәрендә – Батша, “Ҡара йөҙҙәр”ҙә – Ғәйфулла, “Маҡтымһылыу, Әбләй һәм Ҡара юрға” әҫәремдә Моҡаш образын хәтерҙә ҡалырлыҡ итеп башҡарҙы.\nЕгеттәрҙең һәр кеме бихисап ролдәре аша төрлө төбәктәрҙә, хатта сит илдәрҙәге сығыштары менән милли театр сәнғәтен танытыу өсөн байтаҡ эш башҡарған. Һәләтле йәштәребеҙҙең тырышлығын күрә белергә, уларға дәүләт кимәлендә лайыҡлы баһа бирергә кәрәк тип уйлайым.\nРкаил Зәйҙулла, драматург, Татарстандың Ғ. Туҡай исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, “Мәғариф” журналының баш мөхәррире:\n– Өфөнән М. Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры Ҡазанға Айгиз Баймөхәмәтовтың әҫәре буйынса ҡуйылған спектакль алып килгәнен ишеткәс, Камал театрына ашыҡтым. Был тамаша, йәш автор хаҡында ишетеп белә инем. Айгиз башҡорт әҙәбиәтенә аяҡ баҫҡан йәштәр араһында айырылып тора, яҙмышы менән дә, ижады менән дә.\nПроза әҫәренә инсценировка эшләп сәхнәгә ҡуйыу режиссерҙан шаҡтай ҡыйыулыҡ һорай. Айгиздең үҙенсәлекле бәйәнен сәхнә теленә күсергән сценарий авторы Әнгизә Ишбулдинаға рәхмәт. Режиссер сәхнәлә һәр геройҙың холоҡ-фиғелен аса алған. Тетрәндергес спектакль! Актерҙар, гүйә, уйнамай, ә ысын тормошта йәшәй: аяуһыҙлыҡ диңгеҙендә иртәме-һуңмы, мәрхәмәтлелек пәйҙә булыуына ышанаһың. Ләкин ҡаршыла битарафлыҡ диуары дусар була, уны өйөүҙә әҫәр ҡаһармандарының ғына түгел, гүйә, һинең ҡатнашлығың да бар кеүек. Шул уҡ ваҡытта ул диуарҙы төп ҡаһармандың емерәсәгенә ышанаһың да. Сәнғәт әҫәренең көсө шунда ла.\nЙәш актерҙар уйынына һоҡланмау мөмкин түгел. Ә инде уларҙың шундай мәртәбәле премияға тәҡдим ителеүенә икеләтә шатмын. Улар бындай хөрмәткә лайыҡ.


Мобиль Уйындар Бушлай Онлайн Секс – Бушлай Уйнарға Мобиль Порно\nНаслаждаться Секс Порно Менән Ярҙам Бушлай Мобиль Интерактив Барышында Онлайн-Уйын\nБула ваҡыт, ҡасан булһа недоступная телефоны буйынса донъя уйынын сексуаль, һәм был, шулай уҡ, шул уҡ ваҡытта, ҡасан кеше сексуаль уйын тураһында онота башланы. Әммә шулай булған, интернет менән күсеп флеш-уйыны, улар әҙер булыу өсөн түгел, мобиль ҡулайламалар, уйындар, HTML5, ул теләһә ниндәй ҡоролошта яй булһа, туранан-тура һеҙҙең браузер, загрузки башҡа киңәйтә һәм башҡа. Уйын беҙҙең сайттың тап шулай булғас, улар нисек булһа һеҙ наслаждаться һәм ios айланмалар, шулай булғас һәм Android. Беҙ бөтә уйынды смартфондар һәм планшет протестировать, уларға тәү сиратта нимә эшләргә был сайтында ҡарарға була., Беҙ ҡайғыртыуҙан тыш, иң яҡшы уйын өсөн сенсорлы экрандан шундай уҡ процесс барған булған, компьютер кеүек. Беҙ һеҙгә бер уйын тәҡдим итә һәм коллекция йөҙләгән әҙер, һеҙ һәр кемдең хыялы ҡәнәғәтләндермәй. Беҙ бөтә уйынды категория бар булған, булыу-булмауға ҡарамаҫтан, һеҙ күп уйнарға теләүселәр бармы ни теләй йәки экстремаль уйындар мөкиббән ҡараңғы әйбәтерәк. Беҙ тәҡдим иткән фантастик симулятор, енси һеҙ ҡәнәғәтләндереү өсөн бөтә хыялдар, хатта менән уйын беҙҙең пародийный һәм персонаждар булырға, улар һеҙҙе теләгән һәр ваҡыт ҡәтғи трахнуть.\nМобиль Коллекция Бушлай онлайн Секс-уйын ҙә һеҙгә бушлай киләсәк, исем күренә. Ни эшләгән сайттар һәм һеҙгә булһа кәрәк, кереткәнсе һеҙ уйын уйнап алабыҙ. Һеҙ иҫәп яҙмаһын булдырырға кәрәк, һеҙҙең һораусылар, уларҙың шәхси мәғлүмәт һәм крадет түгел, һәм беҙ ниндәй ҙә булһа образы. Беҙ генә кәрәк, раҫланған һеҙҙең өсөн, һеҙ нимәгә күберәк йәки 18 йыл, бөтә була һәм был һеҙҙең уйын. Хатта беҙҙең ҡайһы бер ҡорал берләшмәһе сайты, улар һеҙҙең кеүек ябай кешеләр файҙалана ала. Бында барыһы ла ябай һәм наслаждаться хәл килгәндә, әлегә кончать.\nМобиль бушлай Онлайн секс-уйыны-иң яҡшы коллекция порноигр, Интернет тәҡдим итә ала. Беҙ был әйтергә мөмкин, сөнки беҙ бөтә донъяла порноигр категория исемлеген төҙөп, улар мәғәнәһе бар, беҙ һәр уйын категория ә һуңынан иң яҡшы эҙләй. Шулай уҡ уйын беҙгә төрлө жанр булып, уларҙың һәр береһенән айырыла хардкорный уйын яратыусылар өсөн уйын процессы. Ҡайһы бер уйын булған секс-симулятор, уларҙың иң сексуальный переживаний һәм реалистик, һеҙ телефон тойҙо ул үҙен., Был һеҙҙең менән уйын уйнап pov ҡарашта булды, һәм барыһы ла һеҙ күрмәгән, ни күрергә ине, әгәр ҙә тормошҡа реаль секс менән шөғөлләнә. Персонаж, улар һеҙ трахать булыуы, бәлки, шулай уңында тотоп, идеаль ҡатын-ҡыҙ тип тап һеҙҙең өсөн яҡшыраҡ, һеҙ уйындар һәм хатта билдәле булыуынса трахать цыпочки-парта. Бер уйын менән беҙҙе енси малышок йәнһүрәт булмаһын, хатта иң популяр һәм аниме видеоуйындары.\nӘммә бер аҙҙан уйын тарихы һәм процесы әгәр телисез икән, ул күберәк уйынын хәтерләтә, POV порнофильм була ҡарағанда, ул саҡтағы уйындар менән танышырһығыҙ, һеҙҙең енси rpg кәрәк. RPG ҡайһы берҙәре - симулятор фәнтәзиле менән тѳрлѳ уйындар, тигәнде аңлата, тип, һеҙ аласаһы сценарий тере, инцест кеүек, ҡатыны менән секс мажаралары йәки уҡытыусылар менән үҙгәртеү кеүек ғәмәлдәр менән енси, бөтә интерактивты һәм шулай итеп, был һыуҙарҙы улар килтергән. Шулай уҡ беҙҙең буласаҡ RPG-уйындар, мажаралы уны һеҙгә ебәрҙе, һеҙҙең задание үтәргә тура килә уларға, хатта үҙемдең аватарҙа кимәлен күтәреү, яңы функциялары өсөн секс разблокировать., Һәм тағы ла күп нимә була, тип, һеҙ, аласыз наслаждаться беҙҙең сайтта. Идеал эҙләп уйын коллекцияһын ҡарай, һәм уны кончать булһын мәжбүр итә, сезне.\nСайт, Ул Иҫ Киткес Тура Килә Өсөн Уйын\nМобиль Коллекция бушлай онлайн секс-һәм уйындар ойошторола яҡшы уйын күрһәтер өсөн өлкәндәр өсөн платформа эшләй. Бик һөҙөмтәле һәм Навигация ҡарап, һәр бүлектең һәм комментарий өсөн уйын һәм хатта рейтингында беҙҙең варианттары була. Әммә беҙҙең ойошманың иң яҡшы сайты функцияларын-был форумдарҙа, фекер алышыуҙарҙа ҡатнашып, унда һеҙ аласаһы, бара инде ул, теләһә ниндәй темалар буйынса йәки үҙ теманы башланыҡ, ул һеҙ телисез. Был иң хәүефһеҙ ысул һәм кисерә алмай, һеҙ бөтә беленмәй. Иң мобиль интерактив ысулдар порно наслаждайся!


Республикала торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһендә Төбәк йәмәғәт контроле үҙәге булдырылды // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРеспубликала торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһендә Төбәк йәмәғәт контроле үҙәге булдырылды\n12:35, 13 февраля 2013 Сәйәсәт\nБашҡортостанда торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһендә йәмәғәт контроле үҙәге булдырылды. Был РФ Президентының 2012 йылдың 7 майындағы Указына ярашлы булдырылған «ЖКХ контроль» торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһендә милли йәмәғәт контроле үҙәге»нең төбәк бүлексәһе булып тора. Рәсәй үҙәген РФ Йәмәғәт палатаһының Урындағы үҙидара һәм торлаҡ-коммуналь сәйәсәт буйынса комиссияһы рәйесе Светлана Разворотнева етәкләне. Башҡортостан төбәк үҙәге етәксеһе һәм РФ Йәмәғәт палатаһы ҡарамағындағы йәмәғәт контроле буйынса эш төркөмө ағзаһы итеп «БР Йорт комитеттары союзы» йәмәғәт хәрәкәте рәйесе Арсен Нурйәнов һайланды.\n— Ил башлығының был инициативаһы арҡаһында йәмәғәт ойошмалары хәҙер идара итеүсе компаниялар эшмәкәрлегенә, шулай уҡ үҙҙәренең төбәктәрендә тарифтар сәйәсәтенә контроллек итә ала, — тине Арсен Нурйәнов. – Владимир Путин граждандарға торлаҡ хужалары менән торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһендәге ойошмалар араһында мөнәсәбәттәрҙе көйләү хоҡуғын бирҙе, тиһәк тә була.\nТөбәк үҙәктәре торлаҡ хужаларының хоҡуҡтарын яҡларға, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһендәге проблемаларҙы асыҡларға һәм уларҙы хәл итеү буйынса тәҡдимдәр әҙерләргә бурыслы. Һәр төбәк үҙәгенең үҙенең интернет-ҡабул итеү бүлмәһе буласаҡ.


Архив газеты "Йәшлек" » Страница 297\nМәскәүҙә эшлекле осрашыуҙар Яңылыҡтар\nБР Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев эш сәфәре менән Мәскәүҙә булды. РФ Төбәктәр үҫеше министрлығында бөгөн көн үҙәгендә торған мәсьәләләрҙең береһе – моноҡалаларҙы үҫтереү мәсьәләһе ҡаралды.\nТорлаҡ-коммуналь хужалыҡты үҙгәртеп ҡороуға булышлыҡ итеү фондында генераль директор Константин Цицин менән 2010 йылда республиканың фондтың адреслы программаларында артабан ҡатнашыуы хаҡында һүҙ барҙы. Дәүләт корпорациялары иҫәбенә кәмендә 1 миллиард һум күләмендә финанс ярҙамы мәсьәләләре тикшерелде.\nЕр аҫты байлыҡтарын файҙаланыу буйынса федераль агентлыҡ етәксеһе Анатолий Ледовских менән Раил Сарбаев Башҡортостандың иҡтисад өсөн сеймал ресурстарын, атап әйткәндә, баҡыр-колчедан рудаларын һөҙөмтәле файҙаланыу мәсьәләһен тикшерҙе. Эҙләп табылған ятҡылыҡтарҙы лицензиялау һәм сертификатлау – беҙҙең төбәккә инвесторҙар йәлеп итеү өсөн яңы мөмкинлектәр ул. Был тулайым төбәк продуктын һәм эш урындары һанын арттырыуҙа үҙ ролен уйнаясаҡ.\nБынан тыш, Раил Сарбаев РФ Тәбиғәт ресурстары һәм экология министрлығының Эштәргә һәм кадрҙарға идара итеү департаментында, Тәбиғәттән файҙаланыу өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәттә һөйләшеүҙәр үткәрҙе.\nКире ҡайтырға << 1 293 294 295 296 297 298 299 300 301 796 >> Киләһе бит


Башҡортостан егете хеҙмәт иткән урынын ҡалдырыуҙа ғәйепләнә\nОсетияла хеҙмәт итеүсе Башҡортостан егете үҙ ирке ме нән хеҙмәт урынын ҡалдырып ҡайтыуҙа ғәйепләнә. Был турала\n"БАШвестЪ" гәзитенә Владикавказ гарнизонының хәрби прокуроры Александр Теблоев хәбәр итте. Яҡын арала был эш материалдары Өфө гарнизонының хәрби прокуратураһына тапшырыласаҡ.\nБеҙҙең гәзит 2003 йылдың көҙөндә армияға саҡырылған 19 йәшлек Олег тураһында һөйләгәйне инде. Егеттең һүҙҙәре буйынса, рота командиры уны урындағы эшҡыуар осетин Аслан Догузовҡа һата һәм бының өсөн айына 700 һум аҡса алып тора.\nТерехиндың һүҙҙәренә ҡарағанда, ул йыл самаһы ҡол хәлендә йәшәй: мал ҡарай, насар туҡлана һ. б. Бер нисә айҙан һуң Кав каз әсире өйөнә, Благовещенға шылтыратыу әмәлен таба һәм ата\n- әсәһенә барыһын да һөйләп бирә. Тиҙҙән атаһы Осетияға килә һәм улын алып ҡайтып китә.\nБыйылғы йылдың март айында Терехин әсәһе менән Өфө гарнизонының хәрби прокуратураһына килә. Алынған мәғлүмәтте тикшергәндә рядовой Терехиндың ысынлап та "хәрби хеҙмәткә\nбәйләнмәгән хужалыҡ эшмәкәрлегенә йәлеп ителеүе" асыҡлана. Әммә Өфө һәм Владикавказ гарнизондарында егеттең "ҡоллоғо" и рекле рәүештә булырға оҡшай тип баралар. Аслан Догузов та ошоно уҡ раҫлай. "БАШвестЪ" хәбәрсеһе менән осрашыу ваҡытында ул Олегтың "дедовщинанан" ҡасып, үҙенә йәшәргә алыуын үтенеүе тураһында белдерҙе.\nШулай булыуға ҡарамаҫтан, рота командиры Александр Терещукка ҡарата 285 - статья буйынса енәйәт эше асыла. Владикавказ гарнизонының хәрби прокуроры хәбәр итеүенсә, ошо көндәрҙә енәйәт составы булмағанлыҡтан был эш туҡтатылған.\nӘле Олег Терехин өйөндә йәшәй. Хәрби прокуратура әлегә уғ а теймәй - Владикавказдан документтар килеп етмәгән әле.\n"БАШвестЪ" ваҡиғалар үҫешен күҙәтеүен дауам итә.


Фәйзи Ғәскәровтың тыуыуына 100 йыл тулыу айҡанлы Өфөлә яңы китап баҫылып сыҡты // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nФәйзи Ғәскәровтың тыуыуына 100 йыл тулыу айҡанлы Өфөлә яңы китап баҫылып сыҡты\n11:49, 11 января 2013 Йәмғиәт\nЗәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан «Китап» нәшриәтендә «Фәйзи Ғәскәров. Тормошо һәм ижады» китап-альбомы баҫылып сыҡты. Төҙөүсеһе – Һөйөндөк Сәйетов.\nФәйзи Әҙеһәм улы Ғәскәров (1912 – 1984) – беренсе башҡорт профессиональ бейеүсеһе һәм балетмейстер, Башҡортостандың сәхнә бейеү сәнғәтенә нигеҙ һалыусы. Данлыҡлы Игорь Моисеевтың уҡыусһы, Башҡорт АССР-ының халыҡ бейеүҙәре ансамблен (әлеге ваҡытта – БР Дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле) булдырған.\nФәйзи Ғәскәров «БАССР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре» (1944), «РСФСР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре» (1955) исемдәренә лайыҡ, Салауат Юлаев исемендәге республика премияһы лауреаты (1967), «Почет билдәһе» ордены (1967) менән наградланған.\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ, 2012 йыл ансамбль солистары һәм бейеү сәнғәтенә битараф булмаған барлыҡ кешеләр өсөн Фәйзи Ғәскәровтың тыуыуына 100 йыл тулыу билдәһе аҫтында үтте. Яңы китап ошо ваҡиға айҡанлы баҫылып сыҡты.\nТеги: бейеү сәнғәте,нәшриәт эшмәкәрлеге,фәйзи ғәскәров


Пресса ⇒ МОҢДОҢ ЙӘНЕ - ЫСЫН МӨХӘББӘТ\n"Киске Өфө" гәзите, №47\nӘхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы яңы ижад миҙгелендә яңы концерттар менән ҡыуандырмаҡсы. 29 ноябрҙә республика бәйгеләре лауреаты Заһир ИҪӘНСУРИН "Моңдоң йәне - мөхәббәт" тип аталған тәүге концертына саҡыра. Ошо ваҡиға айҡанлы йырсы менән әңгәмә ҡорабыҙ.\nКонцерт "Моңдоң йәне - мөхәббәт" тип атала, тимәк, һеҙҙе ижадҡа тап мөхәббәт илһамландыра?\n- Яратыу тойғоһо тормошто мәғәнәле, матурыраҡ итә. Мөхәббәт - йәшәйешебеҙҙең башы һәм аҙағы, мөхәббәтһеҙ тормош юҡ, тигән бит фәйләсүфтәрҙең береһе лә. Ярата белеү - кешенең иң бөйөк сифаттарының береһелер, тип иҫәпләйем. Бындай кешенең күңелендә моң да йәшәй. Йырҙы йөкмәп йөрөргә кәрәкмәй, ул һинең үҙең менән, йырлау өсөн айырым шарттар булдырыу талап ителмәй.\nБашҡорт халҡының моңға ҡарашы бигерәк үҙенсәлекле, башҡа. Шулай булмаһа, оҙон көйҙәребеҙ тыумаҫ та, бөгөнгә тиклем йәшәмәҫ тә ине. Уларҙа тыуған ереңә лә, илеңә лә, йәреңә лә һөйөү сағыла. Башҡорт булараҡ, бүтән милләттәргә ҡарағанда мин ошо йырҙарҙы, ҡурайыбыҙҙы башҡараҡ тоям, улар минең булмышыма, эске тойғоларыма ауаздаш. Иң мөһиме, улар юғары классик өлгөләр иҫәбендә. Бөтөн донъяла профессиональ музыка сәнғәтенә аҙымдар яһаған кеше тәүҙә классик өлгөләр менән таныша, улар дәреслек булып тора. Ә беҙҙең йырларға өйрәтеүсе дәреслегебеҙ - ул халыҡ йырҙары. Халыҡ йырын башҡарыу өсөн, берҙән, тауыш кәрәк, икенсенән, ул моңдо ла, тынды ла үҫтерә. Халыҡ йырын йырлай белгән бала киләсәктә сәнғәт юлын һайлай икән, ул ниндәйҙер кимәлдә әҙер булып бара. Ҡустым Рәүеф Иҫәнсурин да, үҙем дә өйҙә ҡартатайымдың, атай менән әсәйҙең йырлауын ишетеп үҫтек.\nУн йыл сәхнәләмен, шуға ла ошо үткән юлымды күрһәткән тамаша буласаҡ был концерт. Башҡорт дәүләт филармонияһына эшкә килгәс, тәүҙә "Карауанһарай" төркөмөндә, аҙаҡҡы ике йыл Фәдис Ғәниевтар менән бер концерт бригадаһында эшләнем. Әлеге мәлдә йырсылар Әлфиә Юлсурина, Зөлфир Басиров, ҡурайсы Салауат Хәлилов, баянсы Раил Мөрсәлимовтан торған төркөм менән гастролдәрҙә йөрөйбөҙ.\nКонцертта ижадташ дуҫтарым - "Карауан" төркөмө, Фәдис Ғәниев, Лилиә Биктимерова, Венера Рәхмәтуллина, Әлфиә Юлсурина, уҡытыусым Иҙрис Ғәзиев, Рәүеф Иҫәнсурин һәм "Рахман" донъя халыҡтары музыка ҡоралдары ансамбле ҡатнашасаҡ. "Рахман" төркөмө тураһында әйткәндә, был егеттәр этник музыка ҡоралдары менән ҡыҙыҡһына, уларҙы таба, сәхнәгә сығара. "Саҡ-Суҡ бәйете"н яҙҙырғанда мин дә әрмән халҡының киң билдәле уйын ҡоралы дудукты ҡулланғайным. Был егеттәр менән ҡыҙыҡһыныуҙар бер булып сыҡты һәм хәҙер беҙ яңы эксперименттар яһарға дәртләнеп йөрөйбөҙ.\nЙырҙы ниндәй талаптарҙан сығып һайлайһығыҙ?\n- Иң тәүҙә, көйөнән бигерәк һүҙенә ҡарайым. Әгәр ҙә бер-ике йырлағандан һуң күңелеңә ятһа, ул тамашасының йөрәгенә лә барып етә, тигән һүҙ. Шулай уҡ йырҙың көйө лә мөһим минең өсөн. Ижадыма талапсанмын. Мәҫәлән, "Умырзая" йырын мин өс йыл машинала тыңлап, ҡушылып йырлап йөрөп, шунан ғына тамашасы иғтибарына сығарҙым. Йыр тәүҙә йырсының күңелендә өлгөрөп етергә тейеш. Ғөмүмән, бер йырсы ла беренсе тапҡыр-ҙан йырҙы еренә еткереп йырлай алмай. Унан һуң, мин филармонияла эшләйем. Филармония - классик, профессиональ сәнғәтте халыҡҡа еткереү менән мәшғүл. Ул - юғары сәнғәт өлкәһе. Халыҡ шундай-шундай йырҙар ярата, тип репертуарын төҙөһә, ул, бәлки, тамашасыны күберәк тә йыя алыр ине. Әммә филармония үҙенең кимәлен төшөрә алмай. Ә ысын сәнғәтте аңлаған тамашасы бар ул. Башҡорт сәнғәтендә оҙаҡ йылдар эшләгән Нәзифә Ҡадирова, Азамат Тимеров, Фәдис Ғәниев, Әлфиә Юлсурина һәм башҡа йырсылар беҙгә өлгө. Йыр нисек дөрөҫ яңғырарға тейеш, быныһын профессиональ музыканттар менән кәңәшләшеп эшләйбеҙ. Йыр - ул спектакль кеүек, уның башы, юғары нөктәһе, аҙағы бар. Башынан аҙағына тиклем бер төрлө генә итеп йырлаһаң, үҙеңә лә, тамашасыға ла ҡыҙыҡ түгел.\nЭстрадала яңы исемдәр көнөнә берәү түгел, өсәү-дүртәү тыуып тора, быға ҡарашығыҙ нисек?\n- Гел ыңғай. Һуңғы 5 йылда башҡорт эстрадаһы жанр, стиль йәһәтенән тағы ла әүҙемерәк үҫешә башланы. Элек беҙ үҙебеҙҙең ҡаҙанда ғына ҡайнаған кеүек, башҡорт сәнғәтен үҙебеҙ аңлағанса үҫтерә инек. Интернет күп мөмкинлектәр бирә ижадсыларға, сит ил башҡарыусыларын тыңлайҙар, уларға оҡшатып йыр яҙырға тырышалар. Ә ваҡыт барыһын да иләктән үткәрә ул. Икенсе яҡтан, бөгөнгө йәш башҡарыусы сәнғәт донъяһына инеп китеп, шул мөхиттә юғалып ҡалмаһа, ул артабан үҫешәсәк бит. Үҫмер балалар аудиторияһына арналған йырҙарҙан башҡаларына күсәсәк. Быларға ҡарашым ыңғай, был да үҫеш, алға китеш.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - АЛҒЫШТАР ӘЙТЕП... - 2021 - Мәҡәләләр\nРухи ҡәнәғәтлек, күңел бөтөнлөгө табыу өсөн бала мотлаҡ үҙенең туған телендә һөйләшергә тейеш. Был хәҡиҡәтте йәш быуынға тапшырыуҙы беҙҙең Баймаҡ районы Ишмырҙа ауылы ағинәйҙәре үҙҙәренең төп бурысы тип һанай.\nШуға ла, ниндәй генә эшкә тотонһаҡ та, сараларға йәш быуынды, мәктәп уҡыусыларын йәлеп итергә тырышабыҙ. Йыл да 1-се синыфҡа киләсәк балалар менән осрашыу үткәрәбеҙ. Йәнһүрәт, әкиәт геройҙары саҡырыла. Йомаҡтар ҡойошабыҙ, мәҡәлдәр әйтешәбеҙ, һамаҡлы-йырлы башҡорт милли уйындары уйнатабыҙ. Был башҡорт ауыҙ-тел ижады аша балаларҙа үҙ теленә һөйөү, тоғролоҡ тәрбиәләүгә булышлыҡ итә. Ағинәйҙәр шулай уҡ мөнәжәттәр әйтеп, "иман", "әҙәп", " белемле кеше" кеүек төшөнсәләрҙе лә һеңдерә улар күңеленә. Беҙ үткәргән саралар программаһына "Донъяла иң матур тел - ул минең туған телем" темаһына арналған түңәрәк ҡор, "Иң күп китап уҡыусы" темаһына фекер алышыуҙар ҙа индерелә. Ағинәйҙәр үҙ сығыштарында мәҙәниәтле, белемле, әхлаҡлы, милли рухлы кеше булыу өсөн үҙ телеңде үҫтереү, байытыу, бының өсөн иһә әҙәби китаптар, башҡорт телендә ижад ителгән гәзиттәр, журналдар уҡыу кәрәклеген иҫкә алырға ла онотмай. Балалар менән матурлыҡ темаһына төрлө дәрестәр, осрашыуҙар үткәргәндә тышҡы һәм эске матурлыҡҡа ниндәй сифаттар инеүен асыҡлайбыҙ. Нигеҙенә "әҙәп", "иман", "тәүфиҡ" төшөнсәләре һалынған, шулай уҡ туған телдең кешене биҙәүе тураһындағы мәҡәлдәрҙе (мәҫәлән, "Үҙ телен белгән кеше - фекерен әйтә белгән кеше", "Тел ғәйрәтле ҡорал: тамуҡҡа ла төшөрә, күктәгә лә ашыра") бергәләп иҫкә төшөрәбеҙ һәр улар тураһында ла фекер алышабыҙ. Мәҡәлдәр аша яғымлы һүҙҙәр кешене биҙәй, бер-берегеҙгә яғымлы һүҙҙәр әйтегеҙ, тигән нәсихәт тә еткерәбеҙ. Балаларға ағинәйҙәребеҙҙең алғышлау тураһында һөйләүе бигерәк тә оҡшай икәнен белеп ҡалдыҡ та, бындай осрашыуҙарҙы йышыраҡ ҡабатларға булдыҡ. Алғышлау - бер-береңә яҡшы мөнәсәбәтле булыуҙы, изге теләк теләүҙе аңлата. Боронғо ата-бабалар ауыҙҙан сыҡҡан яҡшы һүҙҙең дә, яман һүҙҙең дә ғаләмде гиҙеп, эйәһенә әйләнеп ҡайтырына ышанған. Шулай алғыштар барлыҡҡа килгән. Өй һалғанда, һуғым һуйғанда, ҡунаҡ һыйлағанда, бала тыуғанда һәм башҡа осраҡтарҙа алғыш әйтеү күркәм йолабыҙға әйләнгән ("Минән ҡеүәт - һинән көс", "Эшегеҙ уң булһын", "Нигеҙең ныҡ булһын", "Күлдәгең ҡотло булһын" һәм башҡалар). Мәҫәлән, 12 февраль көндө генә әле Ишмырҙа ауылы мәҙәниәт йортонда ағинәйҙәребеҙ менән берлектә "Ҡот ҡойоу", "Тел-теш ҡырҡыу", "Ноҡот һалыу" йолаларын күрһәттек. Ысынлап та, һуңғы йылдарҙа йолалар үтәлмәй, юҡҡа сығып бөтөп бара. Юғалып барған һыу юлы, килен һөйөү, теләк теләү һәм башҡа йолаларҙы тергеҙеүҙе нәҡ ағинәйҙәребеҙ үҙ өҫтөнә алды ла инде.\nТөрлө йолалар үткәрер алдынан балаларға алдан өй эштәре бирәбеҙ: бишек йырҙарын өйрәнеү, таҡмаҡтар сығарыу, яғымлы һүҙҙәр уйлап килеү, алғыштар әҙерләү, үҙ исемдәренең мәғәнәләрен аңлатыу һәм башҡалар. Исемдәргә нығыраҡ туҡталабыҙ. Борон ата-бабалар балаға исемде бик ныҡ уйлап ҡушыр булған. Сөнки исем баланың киләсәк яҙмышын хәл итә тип һанағандар. Бына шулай, беҙ балалар менән үткәргән бар саралар үҙ туған телебеҙгә ҡарата һөйөү уята, уны байыта, балаларҙың телмәрен үҫтерә, тип ышанабыҙ һәм үҙебеҙҙең ойошма ағзаларының бер эш йүнәлеше булараҡ дауам итәбеҙ.\nБаймаҡ районы Ишмырҙа ауылы ағинәйе.\nЯҙылған: 26.02.21 | Ҡаралған: 219


Хәбәрҙәр: Һәр әҙәм өсөн үлемдең үҙ төҫө бар.\nҺәр әҙәм өсөн үлемдең үҙ төҫө бар.\n«Улым! Һәр әҙәм өсөн үлемдең үҙ төҫө бар. Үлемдең Аллаһҡа ҡайтыу юлы булыуын аңламай ытырғанып ҡарағандарға ул мәкерле уҫал дошман сүрәтендә килә. Үлемде дуҫ күргәндәргә ул иҫке яҡын дуҫың рәүешендә килә.»\n«Эй, ҡото осоп үлемдән ҡасҡан йән! Дөрөҫөн әйткәндә, һин үлемдең үҙенән ҡурҡмайһың, һине гонаһтарың һәм һинең рухи һуҡырлығың ҡурҡыта.»\n«Үлем яҡынлашҡанда, һине шаҡ ҡатырған һәм тетрәндергән нәмә үлем йөҙө түгел, һинең ҡәбәхәт һыҙаттарың. Йәнең ағас булһа, үлем – шул ағас япраҡтары. Һәр япраҡ үны үҫтергән ағас һыҙаттарын ала…»\n[Изге аят хәбәр итә:\n«Эйе, шулай, Аллаһтың дуҫтарына ҡурҡыныс юҡ; улар хәсрәттә ҡалмаҫ. Улар – иман килтереп, тәҡүәлеккә ирешкән кешеләр» (Юныс, 62-63).\nТәҡүәле мосолмандарға ҡәберҙә һәм Ҡиәмәт көнөндә ҡурҡыу һәм ҡайғы булмаған кеүек, һуңғы һулышында ла ҡурҡыу һәм ҡайғы уларға ҡағылмаҫ. Үлем ҡапҡалары, рухи кимәленә ҡарап, һәр әҙәмгә үҙенсә асыла...\n«Аллаһтың иманлы ҡоло был донъя менән хушлашҡанда һәм мәңгелек донъяға әҙерләнгәндә, уға күктән, ҡояш кеүек балҡып, яҡты йөҙлө фәрештәләр төшә. Улар ожмахтан кәфен һәм хуш еҫле майҙар алып килә һәм, үҙҙәрен күрерлек итеп, бәндә эргәһенә ултырыша. Унан һуң үлем фәрештәһе килә һәм баш осона ултырып әйтә: «Эй, тыныслыҡ тапҡан йән, Аллаһтың мәғфирәте һәм ризалығына сыҡ.» Һәм шул ваҡытта, һыу тиренән ағып сыҡҡан кеүек, йән тәндән сыға һәм уны алып китәләр...\nАллаһтың гонаһлы ҡоло был донъя менән хушлашҡанда һәм мәңгелек донъяға әҙерләнгәндә, уға күктән ҡара йөҙлө фәрештәләр төшә. Улар йәһәннәмдән үҙҙәре менән тупаҫ ҡыл кейем алып килә һәм, үҙҙәрен күрерлек итеп, бәндә эргәһенә ултырыша. Унан һуң үлем фәрештәһе килә һәм баш осона ултырып әйтә: «Эй, ҡәбәхәт йән! Аллаһтың асыуына һәм ризаһыҙлығына сыҡ!» Был мәл ул тәне буйлап үрһәләнә башлай, һәм үлем фәрештәһе, еүеш йөндән сәнскене йолҡоп алғандай, тамырҙарҙы һәм нервыларҙы йырып, уны тартып ала...» (Хаким, Мустадрак, I, 93-95/107)\nИмандан баш тартҡан, бүләк итеп бирелгән донъя тормошон заяға үткәргән, нәфсе ҡолона һәм шайтан ҡулындағы уйынсыҡҡа әүерелгән кәферҙәр өсөн үлем оҙайлы ҡәбер язаларын, ғазаптарын алып килә һәм был утлы тамуҡ упҡынына юлдың башы була.\nАллаһу Тәғәләнең бойороҡтары һәм тыйыуҙарына итәғәт күрһәтеп, ғүмере буйы нәфселәрен тыйып килгәндәр өсөн, һуңғы һулыш тыныслыҡ һәм Раббыһы менән осрашыу шатлығын алып киләсәк, ә ҡәбере ожмах баҡсаларының алды буласаҡ.\nУндай мөьминдәр үлемде Гүзәллеген һәм Изгелеген әҙәм күҙ алдына ла килтерә алмаған Раббыһы менән осрашыуҙың мотлаҡи бер шарты итеп ҡабул итә.\nҠотолғоһоҙ үлемдән тетрәнеп, йәндәре ҡыҫылған иманһыҙҙарҙан айырмалы рәүештә, уларҙың йөрәктәре Уның менән буласаҡ осрашыуҙы көтөп уҡтала.\n«Аллаһ Илсеһе (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) әйткән:\n«Аллаһ менән осрашыуҙы теләгәндәр менән Аллаһ та осрашыуҙы теләй! Ә кем Аллаһ менән осрашыуҙы теләмәй, Аллаһ та улар менән осрашыуҙы теләмәй!»\nАллаһ Илсеһе (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) хәләл ефеттәренең береһе былай тип һорай:\n«О Аллаһ Илсеһе… үлем теләмәй? Беҙҙең беребеҙ ҙә бит үлем теләмәй!»\nАллаһ Илсеһе (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) былай тип яуап бирә:\n«(Һүҙ) ул турала түгел, иманлыға үлем килһә, Аллаһтың уға яҡшы мөнәсәбәте хаҡындағы шатлыҡлы хәбәрҙе еткерәләр, уның өсөн (был мәлдә) алда көтөп торған нәмәнән дә ҡиммәте юҡ, һәм ул Аллаһ менән осрашыуҙы теләй, Аллаһ та уның менән осрашыуҙы теләй.\nИманһыҙ әҙәмгә килгәндә, үлем еткәс, уға Аллаһтың буласаҡ язалары хаҡында насар хәбәр әйтәләр, (был мәлдә) уға алда буласаҡ нәмәләрҙән ҡурҡынысырағы юҡ, һәм ул Аллаһ менән осрашыуҙы теләмәй, Аллаһ та уның менән осрашыуҙы теләмәй!» (Бухари, Рикак, 41; Мөслим, Зикр, 14).\nОмейядтар династияһы хәлифе – Сөләймән бин Абдулмалик – динилеге һәм дәрүишлеге менән билдәле булған тәҡүәле ғалим Әбү Хазимдан былай тип һорай:\n– Беҙ Аллаһу Тәғәлә менән нисек осрашырбыҙ?\nӘбү Хазим шундай яуап бирә:\n– Аллаһтың күндәм ҡоло, ватанынан һәм яҡындарынан алыҫта булған әҙәм улар менән осрашыуҙы нисек түҙемһеҙләнеп көтһә, Раббыһына шулай атлыға. Аллаһҡа буйһонмағандың хәле хужаһына алып барылған ҡасҡын ҡолдоң хәле менән бер.\nҺуңғы һулышын нисек алыры тураһында борсолоп йәшәгән, мәңгелек тормошҡа яҡшыраҡ әҙерләнергә тырышҡан әҙәм өсөн ер тормошон ҡалдырып китеү сит-ят яҡтарҙан ватаныңа ҡайтып инеүгә тиң. Әммә ергә ни өсөн килеүе, кемдең биләмәһендә йәшәүе хаҡында онотҡандар өсөн, ҡайҙан килеүе һәм ҡайҙа йүнәлеүе хаҡында уйланмағандар өсөн үлем ҡот осҡос һәләкәт төҫөн аласаҡ.\nВахб бин Мунаббиһ (рәхмәтуллаһи ғәләйһи) был хәҡиҡәтте асыу маҡсатында нәсихәтле миҫал килтерә:\n«Бер хаким һыбай йөрөргә сығыр алдынан иң зиннәтле кейемдәрен кейеп алған һәм ат һарайындағы иң шәп арғымағына атланған. Ғорур рәүештә, баһаһын белеп, бик күп ярандары оҙатыуында ул юлға сыҡҡан. Әммә көтмәгәндә ниндәйҙер йолҡош уның юлын бүлгән һәм атының теҙгененән эләктереп алған. Хаким асыуланып ҡысҡырып ебәргән:\n– Юлымдан олаҡ, кем һин минең юлымды ҡыйыр өсөн?!\nТаныш түгел бәндә тыныс ҡына яуап биргән:\n– Һиңә бик мөһим әйтер һүҙем бар...\nХаким, ҡыҙыҡһынып, тик һаман да шулай асыулы рәүештә бойорған:\n– Йә, әйт!\n– Был ҙур сер, мин уны һинең ҡолағыңа ғына әйтә алам!\nХаким эйелгәс, теге шулай тип шыбырлаған:\n– Мин – Ғазраил, һинең йәнеңде алырға килдем!\nХаким, ҡото алынып, ҡатып ҡалған, ә аҙаҡ өмөтһөҙлөккә бирелеп ялбара башлаған:\n– Әҙ генә кисектерһәң ни була?!..\nҒазраил (ғәләйһис-сәләм) яуап биргән:\n«Юҡ, кисектереү юҡ һиңә. Һин ғаиләңде лә башҡаса күрмәйәсәкһең...» – һәм хакимдың йәнен алған.\nҒазраил (ғәләйһис-сәләм) юлын дауам иткән һәм тәҡүәле әҙәмде осратҡан. Сәләм биргәс, үлем фәрештәһе әйткән:\n«Мин һиңә сер итеп кенә бер нимә әйтергә тейеш,» – һәм, яҡын килеп, ҡолағына шыбырлаған: «Мин – Ғазраил».\nТәҡүәле әҙәм шатланып ҡысҡырып ебәргән:\n«Хуш килдең, мин бит һине күпме көттөм!..»\nҒазраил (ғәләйһис-сәләм) әйткән:\n– Тамамлайһы эштәреңде теүәллә.\n– Минең өсөн иң мөһиме – Аллаһу Тәғәлә менән осрашыу...\n– Һора һәм мин һинең йәнеңде үҙең теләгән халәттә алырмын.\n– Миңә был рөхсәт ителәме ни?\n– Эйе, һиңә үлемде бер аҙ кисектерергә бойоролдо.\n– Улайһа, мин, тәһәрәтемде яңыртып, намаҙға баҫам. Йәнемде мин сәждәгә киткәс ал...\nБыл уның һуңғы һүҙҙәре була».\nБилдәле булыуынса, барса тәҡүәле әҙәмдәр фани донъя менән хушлашыуҙы ҡайғы итеп түгел, Аллаһу Тәғәлә менән буласаҡ осрашыу итеп ҡабул иткән, ул осрашыуҙы көтөп, ихлас шатланған.]\nАллаһу Тәғәлә беҙҙе был донъянан китеүгә, ҡәбер тормошона һәм Ҡиәмәт көнөндә Үҙенең алдына барып баҫыуға тейешенсә әҙерләнгән тәҡүәлеләр иҫәбенән итһен!


Италияла Башҡортостан рәссамдарының күргәҙмәһе асыла // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nИталияла Башҡортостан рәссамдарының күргәҙмәһе асыла\n16:16, 14 декабря 2011 Йәмғиәт\n«Рәсәйҙән бер ҡараш» (Взгляд из России) күргәҙмәһе кесе йома, 15 декабрҙә, Италияла асыласаҡ, унда Башҡортостан рәссамдары ижады тәҡдим ителәсәк. Үҙ эштәрен Италия халҡына 75 автор тәҡдим итәсәк. Урар араһынан Сергей Краснов, Зөфәр Ғаянов, Виктор Пегов, Юрий Уждавини, Рәйес Ғәйетов һәм башҡалар. Төрлө техникала башҡарылған 100-ҙән ашыу эш тәҡдим ителәсәк. Был хаҡта «Башинформ» агентлығына Башҡортостандың Рәссамдар союзы президенты Владислав Пегов хәбәр итте.\n— Күсмә күргәҙмәне тәүгеләрҙән булып Турин халҡы күрәсәк. Әлеге сара 2011 йылда иғлан ителгән Италияла Рәсәй мәҙәниәте йылы һәм Рәсәйҙә Италия мәҙәниәте йылы сиктәрендә ойошторола, — тип һөйләне Владислав Пегов. – Проект Рәсәй һәм Италия төбәктәре араһында бәйләнештәрҙе нығытыу маҡсатында ойошторола.\nБыл күргәҙмә ике төбәк араһында хеҙмәттәшлек итеү сиктәрендә үткәрелгән тәүге сара түгел. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, ағымдағы йылдың июль айында Өфөгә Италияның «Qualitaly» Мәҙәниәт, туризм һәм гастрономия ассоциацияһы президенты Массимилиано Панеро килгәйне.\nВладислав Пегов һүҙҙәре буйынса, яҡын арала Өфө тамашасыһына Италия рәссамдарының эштәрен тәҡдим итеү планлаштырыла.\nӘлеге күргәҙмә Башҡортостан Президенты Хакимиәте һәм республиканың Мәҙәниәт министрлығы ярҙамында Башҡортостандың Рәссамдар союзы менән ойошторола. Делегация составында – БР Президенты Хакимиәтенең Тышҡы һәм төбәк-ара бәйләнештәр идаралығының тышҡы бәйләнештәр бүлеге мөдире Фидан Ишеғолов, күргәҙмә директоры Гөлшат Куликова, БР Рәссамдар союзы президенты Владислав Пегов.\nТеги: күргәҙмәләр, халыҡ-ара хеҙмәттәшлек


Башҡортостан Үҙәк һайлау комиссияһы башлығы Хәйҙәр Вәлиев Әзербайжан Президентын һайлауҙа күҙәтеүсе булып ҡатнаша // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостан Үҙәк һайлау комиссияһы башлығы Хәйҙәр Вәлиев Әзербайжан Президентын һайлауҙа күҙәтеүсе булып ҡатнаша\n17:25, 9 октября 2013 Сәйәсәт\nӘзербайжан Республикаһында бөгөн, 9 октябрҙә, президент һайлауҙары үтә. Тауыш биреү барышына халыҡ-ара күҙәтеүҙә Рәсәй һайлауҙарын ойоштороусылар, һайлау хоҡуғы һәм процесы өлкәһендә эксперттар ҡатнаша.\nБР Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Хәйҙәр Вәлиев БДБ илдәренән Күҙәтеүселәр миссияһы составында Әзербайжан Республикаһы Президентын һайлауҙа ҡатнаша, тип хәбәр иттеләр төбәк Үҙәк һайлау комиссияһынан.\nРәсәй Үҙәк һайлау комиссияһы составына Ҡабарҙы-Балҡар, Дағстан, Ингушетия, Ҡарасәй-Черкес, Якутия һайлау комиссиялары рәйестәре, өлкә һәм край һайлау комиссияһы башлыҡтары инә. Һайлауҙарға халыҡ-ара күҙәтеүҙә Рәсәй Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Владимир Чуров һәм комиссия ағзаһы Борис Эбзеев ҡатнашасаҡ.\nТеги: бр үҙәк һайлау комиссияһы,халыҡ-ара күҙәтеү


«КамАЗ» менән килешеү киләсәккә төбәлгән » Архив газеты "Йәшлек"\nБилдәле булыуынса, Башҡортостан территорияһында урынлашҡан ике заводтың контроль пакеттары республика хөкүмәтенә һәм «КамАЗ»ға ҡарай. Яҡтар предприятиелар менән стратегик идара итеүҙә ҡатнаша, үҙ-ара килешеп эш итә.\nБашҡортостан Хөкүмәте Рәйесе, бер йылға төҙөлгән «көрсөккә ҡаршы» килешеүҙә оҙайлы ваҡытҡа хеҙмәттәшлекте билдәләүсе пункттар ҙа һалынған, тип билдәләне.\n– Беҙ «КамАЗ» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең был ике заводын үҫтереү перспективалары буйынса килешеүгә ҡул ҡуйҙыҡ. Унда берлектәге программаларҙы киңәйтеүҙе билдәләүсе тәғәйен пункттар күрһәтелгән. Мәҫәлән, комбайндар, тракторҙар, коммуналь хеҙмәттәр өсөн евроконтейнерҙар етештереү тураһында һүҙ бара.\nРаил Сарбаев әйтеүенсә, республика йылына 400 самаһы трактор һатып алырға йыйына. Бынан тыш, ҡул ҡуйылған килешеүҙә Башҡортостанда «КамАЗ» берҙәм технологик сылбырының ике заводын үҫтереү перспективалары буйынса ла пункттар бар. «КамАЗ» һәм БР Хөкүмәте уларҙы тормошҡа ашырыу өҫтөндә эшләүен дауам итә.\nПремьер-министрҙың һүҙҙәренә өҫтәп, «КамАЗ» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры Сергей Когогин, был Рәсәйҙә иң ҙур төбәк дәүләт заказы, тине.\n– Көрсөк шарттарында бигерәк тә Туймазы заводының эшендә ҙур проблемалар килеп тыуҙы. Беҙ хәҙер көрсөккә ҡаршы программаларҙы уңышлы тормошҡа ашырабыҙ. Заводтарҙы ҡотҡарыу өсөн иң мөһиме – элеккесә түбән булып ҡалған һатып алыу талабын стимуллаштырыу, – тине ул. – Башҡортостан был эшкә әүҙем ҡушылды, республикаға бүленгән федераль аҡсаның 99 проценты Нефтекама һәм Туймазы заводтары аша тап «КамАЗ»ға эләкте. Был – бик етди ярҙам.\nТөҙөлөш күләмен арттырыу –көрс ...\n[b]Предприятиелар дәүләт ярҙамы аласаҡ[/b]


Хәбәрҙәр: ”Арктика юлында” Сүриә ҡасаҡтары артты.\n”Арктика юлында” Сүриә ҡасаҡтары артты.\nОҙайлы ҡыш алдынан Сүриә һәм башҡа илдәрҙең ҡасаҡтары Рәсәйҙән йәһәтерәк Норвегияға эләгергә тырыша. Һуңғы аҙна эсендә 257 ҡасаҡ Рәсәй- Норвегия сиге аша сыҡҡан.\nНорвегияның Сёр-Варангер коммунаһы властары күскенселәрҙе урынлаштырырға башҡаса мөмкинлектәре булмауы хаҡында белдерә. Ханс Мёллебаккен, был коммунаның административ үҙәге булған Киркенес ҡалаһы полицияһы начальнигы былай ти:\n“Стурскуг үткәреү пункты районында биналар ҙа, инфраструктура ла, персонал да етешмәй.”\nКилеүселәрҙе ҡунаҡханаларға һәм 150 кешегә иҫәпләнгән махсус бинаға урынлаштырғандар. Уҙған йыл арктик маршрутты 10 кеше генә һайлаған. Урындағы полиция әйтеүенсә, быйыл ҡасаҡтар һаны меңгә етеүе ихтимал.\nСүриә ҡасағы Сусар Тахкаха һөйләй:\n“Был -хәүефһеҙ юл. Башҡалар диңгеҙ юлын һайлай, Төркиәнән Европағаға эләгергә маташа. Ул насар юл. Ошо айҙа ҡасаҡтар һаны артыр, тип уйлайым, сөнки был юл тураһында белеүселәр күбәйә.”\nҘур булмаған Никель ҡасабаһы Норвегия сигенән 5 километрҙа ғына. Урындағы водителдәр, штрафтарҙың юғары булыуынан шөрләп, ҡасаҡтарҙы артабан алып барырға теләмәй, шуға күрә ҡасаҡтар Норвегияға велосипедтарҙа китә.


Абдуллин — Башҡорт Википедияһы\nАбдуллин — фамилия.\nАбдуллин Азат Хаммат улы — Башҡортостан Республикаһының халыҡ яҙыусыһы (2014).\nАбдуллин Айҙар Риват улы (1942 т.) — ғалим-философ, философия фәндәре докторы (2002), профессор (2009).\nАбдуллин Айтмөхәмәт Абдулла улы () — ғалим-геолог, геология-минерология фәндәре докторы (1971), профессор (1973), Башҡортостан Республикаһы Фәндәр Академияһының почетлы академигы (1995).\nАбдуллин Байрас Фоат улы (1 март 1951 йыл — 8 май 2004 йыл) — хәрби дирижёр, тромбонсы, композитор, педагог. Рәсәй Федерацияһы эске хеҙмәт подполковнигы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1994).\nАбдуллин Ғафар Абдулла улы (24 октябрь 1930 йыл — 31 октябрь 2008 йыл) — «Башнефтепромстрой» тресында балта оҫталары бригадиры. Хеҙмәт Даны орденының тулы кавалеры. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған төҙөүсеһе (1978). СССР нефть-газ төҙөлөшө Министрлығының Почетлы хеҙмәткәре (1987). Нефтекама ҡалаһының Почетлы гражданы (1990).\nАбдуллин Ибраһим Әхмәт улы (1920—2005) — драматург, яҙыусы, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1995).\nАбдуллин Илгиз Ғәле улы () — инженер-механик.\nАбдуллин Кинйәғәли Әбүбәкир улы (1941 т.) — яҙыусы.\nАбдуллин Ленар Рәфил улы () — инженер-механик.\nАбдуллин Мазһар Ғиләжетдин улы (1912—1942) — Бөйөк Ватан һуғышында батырҙарса һәләк булған шағир.\nАбдуллин Мансур Иҙиәт улы (1919—1996) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1943).\nАбдуллин Марат Ибраһим улы (16.10.1948) — ғалим-химик. Химия фәндәре докторы (1988), профессор (1989).\nАбдуллин Миңлеғәле Мөхәмәтғәле улы () — спортсы.\nАбдуллин Мәүлитбай Миңтаһир улы (2 декабрь 1952 йыл) — агроном, ғалим, университет уҡытыусыһы, йәмәғәт эшмәкәре. Ауыл хужалығы фәндәре кандидаты (2000), доцент (2003).\nАбдуллин Риф Мөҙәрис улы (1 ғинуар 1948 йыл) — рәссам, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1999—2002 йылдарҙа М. В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейы директоры. Рәсәй Федерацияһының (2016) һәм Башҡортостан Республикаһының (1998) атҡаҙанған рәссамы. Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге премия лауреаты (1994).\nАбдуллин Рәмил Рәйес улы () —\nАбдуллин Рәүеф Әхәт улы () —\nАбдуллин Рәфил Сәйфулла улы () —\nАбдуллин Сөләймән Әйүп улы () —\nАбдуллин Фәтих Саҙрый улы () —\nАбдуллин Хәмзә Ильяс улы (1918—2008) — педагог. РСФСР мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы (1971).\nАбдуллин Әнүәр Абдулла улы (1917—2002) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1945).\nҺары Абдуллин — Е. И. Пугачев етәкселегендәге 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиән һуғышында ҡатнашыусы.\nАбдуллина Гөлфирә Риф ҡыҙы () —\nАбдуллина Лариса Хашим ҡыҙы (1975 т.) — шағир, тәржемәсе, журналист.\nАбдуллина Лира Солтан ҡыҙы (26 ғинуар 1936 йыл — 15 июнь 1987 йыл) — башҡорт шағиры, журналист.\nАбдуллина Нурия Нәсибулла ҡыҙы (1957 т.) — йырсы, композитор, журналист.\nАбдуллина Рәйлә Ниғәмәтйән ҡыҙы (19 февраль 1930 — 27 февраль 2002) — совет һәм Рәсәй фармакологы. Медицина фәндәре докторы (1976), профессор (1978). БАССР‑ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1989).\nАбдуллина Фәрзәнә Фәйзи ҡыҙы (1926 т.) — РСФСР мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы (1982).\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Абдуллин&oldid=1086382 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 17:45 20 октябрь 2021 үҙгәртелгән.