Зигат Султанов. Сибирское ханство и другие - 4 » Новости Уфы, главные новости Башкортостана / Bash-Portal.Ru\nҠазандың һуңғы ханы Ядкәр, бабам Ябынсы Яҫауыл\nОлатаһы Сәсле Дәрүиш (урыҫ тарихындағы Дәрүиш-Ғали) миҫалында, булһа кәрәк, шул 1542 йылдан алып Ҡубан яғында урыҫ батшаһы Яуыз Иванға (моғайын, сик һаҡсыһы рәүешендә) ялланып хеҙмәт итеп йөрөгән был йәш егет (1533 йылда тыуған, Яуыз Ивандың йәштәше) төркиҙәр дәүләте Ҡазан ханлығын юҡ итергә Яуыз Ивандың аяҡланыуынан талағы ташып, буғай, урыҫ совет тарихсылары яҙыуынса, «1549 йылда Мәскәү батшаһына хыянат итеп» (Казанская история. М. — Л., 1954; 185 — 186-нсы биттәр), Башҡортостанына ҡайтып китә лә Бәләкәй Урҙа кенәзе Йософтоң ғәскәр башлығы була.\nҠазанды алырға ҡәһәтләнгән Яуыз Иванға халыҡ-ара уңайлы форсат тыуа: Рәсәйҙең сит илдәр менән һуғыштары туҡтаған (Ҡазан ханлығының төп таянысы булырҙай төрөк солтаны менән дә дуҫлыҡ солохо төҙөлгән), Ҡазандың үҙ аллылыҡ билдәһе булырҙай хәләл ханы Үтәмешгәрәй менән уның исеменән идаралыҡ итеүсе әсәһе Сөйөмбикәне (башҡорт кенәзе Йософтоң ҡыҙын) хыянатсыл ҡазандар, әүәлдәнге үҙ ғәҙәттәре буйынса, үҙҙәре үк Мәскүгә һатып ебәреп, урынына Мәскәү ялсыһы Шәйехғәли ханды ултыртҡан һәм ул ханлыҡты эстән емереү әмәлдәрен күрә башлаған... «Бер көндө Шәйехғәли Ҡазандың барлыҡ туптарын эштән сығарып боҙҙо, дары һандыҡтарының һәммәһен бикләп, йәшерен рәүештә Зөйә (урыҫтарҙың Ҡазанды алыу өсөн терәк итеп ҡорған һәм даими урыҫ ғәскәрҙәре торған Свияжеск ҡәлғәһе. — Й.С.) ҡалаһына ебәрҙе. Бынан үҙе, үҙенең хеҙмәткәрҙәрен һәм Ҡазан ҙурҙарының бәғзеләрен алып, янындағы урыҫ ғәскәре менән, балыҡ тоторға тип ялғанлап, Ҡазандан сығып китте. Ҡазандан киткәс, янындағы Ҡазан мырҙаларын: «Һеҙ мине ханлыҡтан төшөрөргә тырыштығыҙ», — тип оҙон итеп орошто. Зөйәгә барғас, был мырҙаларҙың барыһын да үлтертте» (Ә.В. Туған. Башҡортттарҙың тарихы. Төрк һәм татар тарихы. Өфө, 1994; 328 — 329-ынсы биттәр). Был ваҡыт Ҡазан халҡы исеменән илсе булып Мәскәүгә барған Каширов Ғәлимәрҙән тигән түрә Яуыз Иванға күңелле тәҡдим яһай: «Әгәр кенәз хәҙрәттәре, Шәйехғәлиҙе төшөрөп, уның урынына Мәскәүҙән бер урыҫ наместнигын ҡуйһа, (Ҡазан ханлығын бөтөрөп, Рәсәй гөбөрнәһе яһау, тигән һүҙ был — ҡазандар инде үҙҙәрен-үҙҙәре һаталар Яуыз Иванға! — Й.С.), халыҡтар бик яҡшы итәғәт итерҙәр ине. Беҙ, ҡаланан сығып, ауылдарға таралып ултырыр инек» (тулы капитуляция! — Й.С.). [Ә.В. Туған, 328-енсе бит]. Яуыз Ивандың йөрәгенә был һарымай булып яғылып, Свияжеск воеводаһы кенәз Микулинскийҙы ҡазандарға хакимдар итеп ебәрә. Тынысланған ҡазандар «наместник Микулинскийға хан һарайын әҙерләргә керештеләр. Шәйехғәлиҙең ғаиләһен Зөйәгә оҙаттылар, кенәз Микулинскийҙы саҡырҙылар. Кенәз килде. Халыҡ уны Иҙел буйына төшөп ҡаршы алды» (Ә.В. Туған, 329-ынсы бит). Ләкин әүәлерәк Ҡазандан ҡасып китеп Мәскәүгә хеҙмәт иткән һәм инде килеп ҡазандарҙың саҡырыуы буйынса Мәскәүҙән кире ҡайтҡан Сапҡын һәм Бурнаш тигән түрәләр, көтмәгәндә: «Урыҫтар һеҙҙе тамам ҡырып, тамырығыҙҙы ҡороторға киләләр!» — тип ҡапыл эште боҙғас, ҡазандарҙың Мәскәүгә ҡарашы ҡырҡа үҙгәрә; 1552 йылдың 24 мартында ошо хаҡта хәбәр алмыш Яуыз Иван: «Христиан динлеләрҙәң рәхәте өсөн Ҡазанды тапарға, христиан динен юғары күтәрергә ваҡыт етте!» — тип оран һалып, оло ғәскәр менән Ҡазанға һуғыш сәфәренә сыға. Быға тиклем ҡазандарға иҫе китмәгән, әммә ошо хәлдәрҙе ишетеп аҡылын йыя башлаған төрөк солтаны ла, ниһәйәт, ҡан-ҡәрҙәшлекте иҫенә төшөрөп, урыҫ кафырға ҡаршы изге һуғышта Ҡазан ханлығы менән берләшергә саҡырып, Башҡортостанға үҙенең илсеһен юлландыра. Кенәздәр һәм мырҙалар төрөк солтанының затлы бүләктәрен ихлас ҡабул ҡылып алып, хитапнамәһен дә иғтибарлы тыңлайҙар: «И ҡеүәтле нуғай иленең күмәктәре, мине тыңлап, Ҡазанға яҡын йәшәүселәр булараҡ, уға ярҙам хаҡына, бигерәк тә боронғо һәм бөйөк динебеҙ хаҡына Мәскәү батшаһы һәм бөйөк кенәзенә ҡаршы көрәштә ысын йөрәктән ҡазандарға ҡушылығыҙ, бирешмәгеҙ, көслө ҡаршы тороғоҙ уға. Һеҙҙең турала һәр саҡ ишетеп торам: динебеҙгә уҫал һөжүм ҡылыуына, уны юҡ итергә яҫҡаныуына ҡаршы көрәшергә теләйһегеҙ икән. Һәм бына ни хаҡында бик ныҡ хәүефләнәм һәм ҡурҡам: үҙ-ара килешмәй йәшәһәгеҙ, Ҡазанға килгән бәлә һеҙгә лә килер, юҡҡа сығырһығыҙ һәм урҙағыҙ тарҡалыр».\nЛәкин үҙенең башҡорт иленең киләсәген Бохара, йә Төркиә юлында түгел, ә яҡын күрше һәм ҡеүәтле Рәсәй дәүләте менән берлектә күргән Исмәғил Хайрас кенәзебеҙ төрөк солтанына оторо яуаплай: «Һин, бөйөк бадиша-солтан, беҙҙе түгел, ә үҙеңде ҡайғыртаһың. Һин беҙгә батша ла түгел, етмәһә, сөнки беҙҙең ерҙә һис ни ҡормайһың, беҙҙең менән идара ҡылмайһың һәм беҙҙән алыҫта — диңгеҙ аръяғында йәшәйһең; байһың, көслөһөң, мөлкәттәрең башыңдан ашҡан — бер нәмәгә лә мохтажлығың юҡ; ә беҙ иһә фәҡирбеҙ, барлы-юҡлы торабыҙ. Әгәр кәрәк-яраҡтар менән еребеҙҙе Мәскәү батшаһы тәьмин итмәһә, бер көн дә йәшәй алмаҫ инек. Һәм шул игелеге өсөн беҙ хәйләкәр һәм алдаҡсы ҡазандарға ҡаршы көрәшендә уға ярҙамға килергә тейешбеҙ. Гәрсә улар, ҡазандар, менән телебеҙ ҙә, динебеҙ ҙә бер булһа ла, хәҡиҡәт яғында беҙ! — Һәм артабан хитапнамә юлдарында бабабыҙ Исмәғил Хайрастың ҡайһындай ҙа зирәк аҡыл эйәһе булғанлығына, хатта бөгөн беҙ белергә тырышҡандарҙы ла алдан күреп-белеп эш иткәнлегенә иҫең-аҡылың китерлек. — Беҙгә, - ти ул, - мәскәүҙәрҙең ҡазандарға ҡаршы барыуына ғына түгел, ә бәлки һинең үҙеңә, батшаларҙың батшаһына ҡаршы барыуына ла ярҙамлашыу хәйерле , юғиһә беҙгә ҡаршы ла ҡубынырһың. Әллә һин ишетмәнеңме ни ҡазандарҙың мәскәүҙәргә даими ҡайһындай яуызлыҡ ҡылыуҙарын, өҙлөкһөҙ улар еренә ябырылыуҙарын һәм урыҫ кешеләрен һәләк итеүҙәрен? Һәм урыҫтар менән ике-ара шартнамәләрен күп тапҡырҙар боҙоуҙарын һәм тыныслыҡҡа хыянат ҡылыуҙарын. Ә, етмәһә, беҙгә тумбытаһың: уның яғынан ҡазандарға ни булһа, һеҙгә лә шул буласаҡ, тип. Нуғайҙарҙың иһә һүҙе ошолай: уға (урыҫ батшаһына) буйһоноу һәм хеҙмәт итеү беҙгә һис оят түгел — бөтә байлығы һәм ҡеүәте менән ул да һинең кеүек үк. Беҙҙең китаптарыбыҙҙа ла, христиандарҙыҡында ла яҙылған бит: ахыры заманда бөтә телдәр ҙә ҡушыла, бөтәһе лә христиан динендә һәм шул уҡ дәүләт ҡулы аҫтында була. Урыҫтың христиан дине кеүек тағы ниндәй изге дин бар? Беҙҙең ҡараңғы диндәребеҙҙең бөтәһенән дә яҡшыраҡ, яҡтынан-яҡты ҡояштай нур сәсә ул» (Сказание о царстве Казанском. М. — Л., 1954; 98 — 99-ынсы биттәр). Диндәр тураһында ошондай һүҙҙәр әйтергә хәҙерге заман уҙаманының да һис ҡыйыулығы етмәҫлек...\nИсмәғил Хайрастың бер туған ҡустыһы Йософ, Бәләкәй Урҙа кенәзе, урыҫтарға ҡаршы һуғышҡа барырға 120 меңлек ғәскәр туплап, ағаһын да өгөтләгәс, «урыҫ юҫығын тотҡан һәм Мәскәү менән экономик бәйләнештә булған Исмәғил, үҙенең, Йософ һымаҡ, Бохара менән түгел, ә Мәскәү менән сауҙа итеүен сәбәп итеп ҡуйып, был походта ҡатнашыуҙан баш тарта. «Мин дә һуғыша башлаһам, минең үҙемә яланғас йөрөргө ҡала, ә кешеләр ҡырыла башлаһа, кәфендәр ҙә етмәҫ», — ти Исмәғил. Ул үҙе походта ҡатнашыуҙан баш тартыу ғына түгел, был уйҙан күп кенә башҡа мырҙаларҙы һәм үҙенең туғаны Йософто ла дүндерә» (Ә.Н. Усманов. Башҡортостандың үҙ ирке менән рус дәүләтенә ҡушылыуы. Өфө, 1982; 107-нсе бит). Һөҙөмтәлә Исмәғил Хайрастың Әстерхан ханы булып ултырған бер туған ағаһы Ямғырсы, «Русиәгә дуҫлыҡ күрһәтеп, ғәскәр менән ярҙам бирә; Әстерхандың ҙур кенәздәренән Ҡайбула мырҙа, Мәскәүҙә Йәнғәли хандың ҡыҙына өйләнеп, рәсми ҡайнатаһы кенәз Иванға һәр төрлө булышлыҡ итә ине» (Ә.В. Туған, 330-ынсы бит). Көндән-көн эштәре хөртәйеп, өмөтһөҙлөккә төшә башлаған ҡазандар ҙа ярҙам һорап нуғай урҙаларына илселек ебәреп ҡарайҙар, ләкин Исмәғил Хайрас юҫығын тотҡан кенәздәр һәм мырҙалар уларҙы, затлы бүләктәрен ҡабул ҡылып алһалар ҙа, буш ҡул ҡайтарып ебәрәләр: «Мәскәү батшаһына ҡаршы һуғышырға яугирҙәребеҙҙе һеҙгә ебәрә алмайбыҙ, — тиҙәр улар. — Һеҙгә ярҙамға күп тапҡырҙар ғәскәр ебәреп ҡараныҡ, тик уларҙың бөтәһен дә ҡырылыуға дусар ҡылдығыҙ, береһе лә әйләнеп ҡайта алманы; һәм беҙгә аш менән атҡан Мәскәү хакимдарына таш менән атһаҡ, Хоҙай Тәғәлә орор; ...киреһенсә, һеҙҙең һымаҡ хәйләкәр һәм иманһыҙ бәндәләргә ҡаршы барыусыға ярҙам итергә әҙербеҙ» (Сказание..., 142 — 143-өнсө биттәр). Шулай ауыҙҙары бешеп башҡорттарҙан ҡайтып килмеш илселәрҙе Ҡазанға етәрәк урыҫ яугирҙәре тотоп, Яуыз Иванға килтергәс, уларҙың Ҡазанға ҡайһындай хәбәр илтеүҙәренән ҡыуанған батша илселекте иҫән-имен керетеп ебәрә Ҡазанға. Һәм тегеләр, баяғы шомло хәбәрҙе унда еткергәс, Яуыз Ивандың үҙҙәренә күрһәткән мәрхәмәтенән күңелдәре иреп, фетнә ойошторалар ҙа төн эсендә үҙҙәре яҡлы 3000 кешене ҡатындары, бала-сағалары менән эйәртеп, Ҡазан ҡәлғәһе ярығынан Яуыз Иван ыҫтанына ҡасалар. Шомға ҡалған башҡа ҡазандар ҙа һәр төн һайын төркөм-төркөм шулар юлынан тая. Әйткәндәй, төрлө йылдарҙа ҡасып китеп урыҫ усын ялаған Ҡазан түрәләре Яуыз Иван ыҫтанында быларҙан башҡа ла күп була, урыҫ ғәскәрҙәре сафында улар үҙҙәренең татар ғәскәрҙәре менән Ҡазанды алыуҙа әүҙем ҡатнаша. Әммә Башҡортостандың Тора хан иле — Көн-Өфө-Тора һәм Себер-Тора виләйәттәренең ҡайһы бер бейҙәре Ҡазан яғында булғанлығын да күрәбеҙ: урыҫ ябырылыуынан Ҡазанды һаҡлап баһадирҙарса һуғышыусыларҙың ғәскәр башлыҡтары араһында был юлдарҙың авторының туп-тура бабаһы — «Үҫәргән тәүәрихе»нә Яуынсы Яҫауыл тип теркәлгән, ә Ҡазанда Ябынсы, Япанча исемдәрендә билдәле ғәскәр башлығы; шулай уҡ Бүләр бейе Сөнсәләй (шәһит китә), Ҡара-Табындың билдәле сәсәне Ҡарас фамилияһын йөрөткән Ҡарас мырҙа һәм Мамай-Нар-Ҡасим улдарының береһе Нарыков мырҙа ла бар. Ләкин...\n«Шул ваҡыт Ҡазандың Камай исемле бер мырҙаһы, Иван янына килеп, Ҡазан эсендәге йөмлә эштәрҙән хәбәр бирҙе. Ул: «Беҙ, ике йөҙләп кеше, Русиәгә шул көйгә генә бирелергә теләнек. Улар беҙҙең һәммәбеҙҙе тотоп алдылар. Мин яңғыҙым ҡасып ҡотолдом... Ҡазандың утыҙ меңлек үҙ ғәскәре, ике мең ете йөҙлөк нуғай (башҡорт. — Й.С.) ғәскәре бар. Бер миҡдар ғәскәр менән Ябынсы мырҙаны ғәскәр йыйыу өсөн Арча тарафына ебәрҙеләр. Ҡазанда солох теләүсе берәү ҙә юҡ», — тип һөйләне» (Ә.В. Туған, 332-нсе бит).\nОшондай ҙа хәл иткес мөҙҙәттә ханһыҙ ҡалған, төрөк солтанынан да, уға бойондороҡло Ҡырым ханынан да, башҡа яҡтарҙан да хәрби ярҙам килеренә өмөтөн өҙгән ҡазандар, һуңғы сара итеп, урыҫтарға ҡарышыуҙы етәкләргә ҡөҙрәтле хан ебәреүҙе һорап башҡорттарға — Бәләкәй Урҙаға мөрәжәғәт итәләр һәм Зартуш Һары Йософ кенәз тарафынан ҡайнар теләктәшлек табалар. Заманында урыҫ ҡалаларының ҡотон осороп йөрөгән һәм Рәсәйгә баш эймәүсе Әстерхан ханы сифатында үлтерелгән элекке Себер ханы, башҡорт батыры Мамай-Нар-Ҡасимдың үҙе кеүек үк баһадир һәм тәүәккәл улын, ун туғыҙ йәшлек егет Ядкәрҙе, тейешенсә баһалап, Зартуш Һары Йософ уны, Ҡазандарҙың үтенеп һорауын ҡәнәғәтләндереп, Ҡазан ханлығын Яуыз Ивандан аҡтыҡҡаса ҡурсаларға хан итеп тәғәйенләй һәм, толпарҙарға атланған, яҡшы ҡоралланған биш йөҙ яугирен биреп, ашығыс рәүештә оҙата һуғыш сәфәренә. Башҡортостандағы урыҫ шпиондары был хаҡта Яуыз Иванға хәбәр итеп, яңы ханды тотоп алып юҡ итмәккә Ҡазан юлына көслө ғәскәр ҡуйыла, урыҫ воеводалары затлы улъяны күҙ йоммайынса һағалап көтә. Ләкин, тарихсыбыҙҙың һүҙҙәре менән әйткәндә: «Ядкәр шул әҙ генә ғәскәре менән урыҫ ғәскәренең уртаһынан ярып үтеп китте. Урыҫтар бер ни ҙә ҡыла алмай ҡалдылар... Ҡазан халыҡтары Ядкәргә тоғролоҡҡа ант иттеләр. Ядкәр Рәсәй менән иң ахырғы һулышына тиклем һуғышасағына ант итте» (Ә.В. Туған, 331-енсе бит). Һәм башҡорттоң Себер хандары нәҫеленән булған был батыр, аҙаҡҡаса антына тоғро ҡалып, Яуыз Ивандың ун биш тапҡырға артығыраҡ ғәскәренә ҡаршы Ҡазан патриоттарының ҡаһармандарса һуғышын етәкләне. Әммә Ҡазандарҙың борондан уҡ килгән хыянатсыллығы, үҙ тиреһен һаҡлау хаҡына үҙ хандарын дошманға тотоп биреү тәжрибәһенең ҡандарына һеңгәнлеге Ҡазандың был һуңғы ханын да Яуыз Иванға һатып ебәреүҙәренә килтерә. Ҡазанды алыу һуғыштарының үҙәгендә ҡатнашҡан кенәз Андрей Курбский яҙмаларына таянып, татарҙың билдәле тарихсыһы тасуирлай: «Тау аҫтындағы урындар татар үлектәре менән тулып, Ҡазан кешеләре үҙҙәренең туғандары өҫтөндә йөрөйҙәр ине. Ҡазандар Ядкәр ханды бейек бер таш өҫтөнә мендереп, урыҫтарҙан бер аҙға булһа ла ороштан туҡтап тороуҙарын үтенде. Уларҙың былай итеүҙәре үҙҙәренең бер теләктәрен урыҫтарға белдереү өсөн ине. Урыҫтар ҙа ҡаршылыҡ ҡылманы, ороштан туҡтаны. Ҡазандар урыҫтарға ҡарап: «Беҙҙең йортобоҙ, шулай уҡ хандарыбыҙҙың утрағы булған олуғ шәһәребеҙ бар булып торған сағында, үҙебеҙҙең ханыбыҙ һәм йортобоҙ өсөн һуңғы сиккә тиклем ороштоҡ. Бына хәҙерендә ханыбыҙҙы һау булараҡ һеҙгә тапшырабыҙ. Һеҙ уны үҙегеҙҙең батшағыҙ янына илтегеҙ. Ҡалғандарыбыҙ иһә һеҙҙең менән аҡтыҡ һауытты эсәр өсөн киң яланға сығабыҙ», — тине... Шунан һуң Ядкәр хан үҙенең өс кешеһе менән урыҫтар ҡулына тапшырылды» (Һади Атласи. Себер тарихы. Сөенбикә. Ҡазан ханлығы. Ҡазан, 1993; 420-нсе бит).\nТөрки халыҡтарының был ҡитғалағы һуңғы ханлыҡтарының береһен һәләкәттән һаҡлап алып ҡалыу өсөн йән аямай һуғышыусыларҙың фиҙакәрлегенең миҫалы итеп тарихсыбыҙҙың китабынан башҡорт яугирҙәренә ҡағылышлы тағы ла бер өҙөктө килтерәйек: «29 августа Ябынсы мырҙа үҙенең бер аҙ ғәскәре менән кенәз Халиҡов (урыҫтар яғындағы татар) командаһындағы ҙур фирҡәгә һөжүм итте. Икенсе фирҡәләр килеп етеп, урыҫтар күбәйгәс, Ябынсы урман эсенә кереп китте. Бынан һуңғы көндәрҙә лә Ябынсы мырҙа шундай һөжүмдәрен дауам итте. Ҡазан эсендәге халыҡтар, манара башынан уға ымлап, һөжүм өсөн һәр бер уңайлы урынды күрһәтеп торалар ине. Шуға күрә лә Ябынсы урыҫ ғәскәре өсөн бик ҡурҡыныслы бер бәлә булды. Ахырҙа Иван, ғәскәрен икегә бүлеп, бер өлөшөн — Ҡазанға, икенсе өлөшөн Ябынсыға ҡаршы ҡуйҙы. Һуңғыһының да, яртыһын йәшереп, яртыһын ғына Ябынсыға ҡаршы ебәрҙе. Ябынсы алдына ҡаршы килгән ғәскәргә һөжүм итте, урыҫтар еңелеп ҡастылар. Ябынсы уларҙы хатта йөктәр араһына тиклем ҡыуып килде. Шул ваҡыт әлеге йәшеренгән ғәскәр уларҙың арттарында ҡалғайны, Ябынсыны уратып алдылар. Ике арала бик ҡаты һуғыш булды. Ябынсы ғәскәренән бик аҙы ғына ҡотолдо, бер миҡдары әсир төштө. Кенәз Иван быларҙы ҡала халҡының күҙе алдында бағаналарға бәйләп ҡуйҙырҙы ла уларға, ҡала халҡына ҡарап: «ҡаланы бирегеҙ!!!» — тип ялынып ҡысҡырырға ҡушты. Ҡазан халҡы, кафыр ҡулында шул ҡәҙәре яфа күргәнсе, үҙ ҡулыбыҙҙан үлегеҙ тип, был әсирҙәргә мылтыҡтарҙан аттылар. Иван ҡазандарҙың был тиклем намыҫлы, урыҫтарға был тиклем дошман булыуҙарына хайран ҡалды» (Ә.В. Туған, 333 — 334-енсе биттәр)...\n[23 июня 2010] | Просмотров: 285 Опубликовал: admin Оцени статью!


Яуап бирер ай етә\n15 Сентябрь , 05:10\nДонъя хәстәре, ил эше Булһын күңелеңдә, кеше. «Юлдаш» радиоһы тапшырыуҙарының төп йөкмәткеһе, ҙурҙан алғанда, ошонан ғибәрәт тә.\nБында мәғлүмәтләү генә түгел, ҡатмарлы ижтимағи-сәйәси мәсьәләләргә асыҡлыҡ индереү, төрлө, шул иҫәптән бер-береһенә ҡаршы ла, фекерҙәргә эфир биреү, китек тә булыуы ихтимал майҙанды шулай түңәрәкләндереү күҙҙә тотола. Дәүләт менән йәмғиәт бәйләнешен нығытыу, маҡсат-теләктәрҙе мәлендә еткереү, кәрәктә тәрәнгә төшөп ентекләү ҙә мөһим.\n«Асыҡ студия» проектында, миҫалға, йәниҫәп темаһы йыш күтәрелә. Сөнки уға яҡынбыҙ – 15 октябрҙә башлана. Стационар участкаларҙа – 14, «Дәүләт хеҙмәттәре» порталында 8 ноябргәсә бара. Былтырғы октябрҙә үткәрелергә тейеш булып та, быйылғы көҙгә ҡалыуы сәбәбе – «тажзәхмәт», төшмәһен уға рәхмәт. Хәйер, бәлки, файҙаһы ла тейгәндер – ваҡыт күберәк булды. Бер нисә йыл элек тә алыҫ тойолманы, сөнки үҙенә ғайәт ҙур әҙерлек талап ителә – ни тиклем алданыраҡ башлана, ә тимәк, бөтә ваҡлығынаса диҡҡәт ҡылына, шул хәтлем камилыраҡ башҡарыла. Ифрат мөһимлеге әйтмәһәк тә билдәле: иҫәпһеҙҙең ҡуйы теүәлдер ҙә, әммә ысын теүәллекте һанау бирә.\nЯңы, күп каналлы форматта уҙыры мәғлүм – яуап ҡылыу «Дәүләт хеҙмәттәре» порталында үҙаллы, йәнә лә күп функциялы үҙәктәрҙә һәм стационар участкаларҙа мөмкин. Ғәҙәти рәүеш тә һаҡлана: хисап алыусылар өйҙәр буйлап та йөрөр.\nҠайһы һорауҙарға яуап бирергә кәрәк булыр һуң? Ошоға ла асыҡлыҡ өҫтәү ифрат урынлы – ваҡыты ҡәҙерле торһон алдан әҙерле.\n– Ғөмүмән, йән иҫәбен алыу анкеталау бит. Йәште һорашалар, милләтте белешәләр, ғаилә хәле, белем, табыш, торлаҡ шарттары һәм башҡалар менән ҡыҙыҡһыналар, тинек ошо арала, мәҫәлән. Анкеталарҙы тура эфирҙа тултырып ҡарағаныбыҙ ҙа булды, быны дауам да итеү ниәтендәбеҙ.\n– Кемдәрҙең иҫәпкә алынырына диҡҡәт ҡылғанда, илдең бөтә кешеләре лә, Рәсәй гражданымы ул, юҡмы – мөһим түгел, тиелде. Шарт бер генә – сит ил кешеләре бында бер йылдан ашыуыраҡ йәшәргә йә шуны планда тоторға тейеш. Ситтә – командировкала, дауаланыуҙа, сәйәхәттә булған рәсәйҙәр ҙә ҡатнаша. Һуңлап ҡуябыҙ ҡайһы саҡ. Йәниҫәп тамамланғас, барһаҡ, сәбәбен аңлатһаҡ, мәҫәлән, ай буйы дауаханала ятҡаныбыҙҙы атаһаҡ, хәлебеҙгә инерҙәрме? Юҡ. Сөнки былай иҫәп алыу принциптарының береһе – бер мәллелек боҙола. Йәғни дәүләткә халыҡтың тәғәйен ошо ваҡытта нисек йәшәгәне тураһында ҡыҫҡа арауыҡта мәғлүмәт туплау мөһим, оҙаҡҡа китһә, теүәллек кәмей. Ә был ваҡытта сит илдә командировкала икәнһең, заман уңайлығын файҙалан – дистанцияла тултыр. Сирләһәң, бергә йәшәгән яҡындарың яуап бирә ала.\nИҫәп алыусы исем-атыңды һорашыр, әммә анкетаға индермәҫ. Бер үк кешегә ҡабат-ҡабат мөрәжәғәт итмәҫ өсөн генә был. Паспорт йә башҡа документ таптыра алмайҙар. Башҡаһын да – миҫалға торлаҡ йә табыш тураһындағы ҡағыҙҙарҙы талап итеү хоҡуғы юҡ. Кеше нисек яуап бирә, шулай яҙыла. Бер яҡтан, был һәйбәт – нимә әйтһәң дә иреклеһең, әммә азатлыҡ ипле булһынсы – милләтеңде туҙға яҙмаған һүҙ менән билдәләп ултырма инде. Киреһенсә, ғорурланып белдер, киләсәк быуындар өсөн яуаплылыҡ той, сылбырҙы өҙмә. Асыҡлыҡ юҡ икән, шәжәрәңде барла, документаль сығанаҡтарға төбәл.\nЙәниҫәп – һандар, иҡтисади, социаль фаразлау ысулы ғына түгел, ә ил, халыҡ йылъяҙмаһы ла. Тарихты шул иҫәптән ана шул һанауҙар һөҙөмтәләре буйынса ла анығыраҡ күрәбеҙ бит бөгөн, үҙебеҙҙең дә киләсәк өсөн яҡты ҡалыуыбыҙ мөһим. Ҡыҙыл еп булып эфирҙа үткән фекер — ошо ла.\nхәбәрсе һәм яҙыусы.


Рөстәм Хәмитов Өфө ҡала Советына депутатлыҡҡа кандидаттар менән осрашты // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов Өфө ҡала Советына депутатлыҡҡа кандидаттар менән осрашты\n11:13, 15 февраля 2012 Сәйәсәт\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов кисә Өфө ҡала Советына депутатлыҡҡа кандидаттар менән осрашыу үткәрҙе. Әле барған һайлау кампанияһы һөйләшеүҙең төп темаһы булып торҙо.\nӘлеге сәйәси хәл, Рөстәм Хәмитов фекеренсә, бөтөнләй башҡаса, көтөлмәгәнсә килеп тыуҙы.\n— Был илдә булған үҙгәрештәр менән бәйле, — тип иҫәпләй республика башлығы. – Үҙгәрештәр ижтимағи аңда булды. Артабан сәйәси реформалар башланды. Ил уянды.\nБөтә ил тормошондағы йылдамлыҡ үҫә, һәм был һайлау кампанияһына йоғонто яһамай ҡалмай. Әгәр ҙә кандидаттарҙың береһе март һайлауҙарын еңел бер сара тип ҡабул итһә, бөгөн иһә улай булмаясаҡ, тип ышаныслы әйтә алабыҙ.\n— Хәл үҙгәрҙе, — тине Рөстәм Хәмитов. – Бөгөн власть партияһы ла тәнҡит утына алына. Һәм ҡай саҡта был тәнҡит ғәҙел дә була. Һуңғы йылдарҙа партияның халыҡтан айырылыуын, үҙ эштәре менән генә булыуын асыҡ аңларға кәрәк.\nЙәмғиәттәге үҙгәрештәрҙең икенсе сәбәбе лә бар. Халыҡ дәүләттә үҙгәрештәр булыуын көтә. Кешеләр илдәге яй үҫеш темптарынан арыны. Йәмғиәт талаптары арта бара. Ҡайһы бер мәсьәләләрҙең йылдар буйына хәл ителмәгәнлегенән ҡәнәғәтһеҙлек тә килеп тыуа.\n— Бындай киҫкенлектең Мәскәүҙә генә түгел, бөтә илдә барлыҡҡа килеүе асыҡ аңлашыла, — тип иҫәпләй Рөстәм Хәмитов.\nЯңыраҡ үткән Дәүләт Думаһына һайлауҙар һөҙөмтәләре лә бындай көсөргәнешлек хаҡында һөйләй. Ҡайһы бер төбәктәрҙә «Берҙәм Рәсәй» 30 процент та тауыш йыйманы. Бындай хәл, мәҫәлән, Ярославлдә күҙәтелде.\nӨфөлә, Башҡортостанда һайлауҙар күпкә лайыҡлы үтте. Сөнки власть ғәҙел эшләйәсәген иҫбатлап, халыҡты бергә туплай алды.\nМуниципаль һайлауҙар менән хәл Өфөлә башҡасараҡ килеп тыуа. Әлбиттә, Өфө ҡала Советының бығаса эшмәкәрлеге бик көсөргәнешле булды. Ҡайһы бер уңыштарға ла өлгәшелде. Әммә бөгөн башҡаса үҫеш темптары кәрәк. Халыҡҡа таҙа подъездар, яңы юлдар, ял итеү зоналары, парктар, аттракциондар кәрәк – быларҙың барыһы ла ябай кешенең тормошонда булырға тейеш. Торлаҡ һәм лайыҡлы эш хаҡы тураһында әйтеп тораһы ла түгел.\nБыл инфраструктура буйынса башҡа миллионлы ҡалаларҙан артта ҡалабыҙ. Күп ваҡыт Өфөлә ҙур сауҙа-күңел асыу комплекстары булманы. Ҙур тырышлыҡтар менән ниһайәт «Мега» асылды. Республика еткәселеге был мәсьәләгә тотонмаһа, ул тағы ла бер нисә йылға һуҙылыр ине. Ҡалала ял итеү өсөн яҡшы парк та юҡ. Кешеләр аквапаркта ял итер өсөн Ҡазан, Һамар, Магнитогорск ҡалаларына йөрөй.\nБында төҙөлөш темаһы килеп тыуа, Өфө өсөн ул көнүҙәк булып тора. Ҡалала ҙур күләмдәрҙә социаль торлаҡ төҙөү зарур. Әммә уны төҙөргә урын юҡ. Ҡалала ер төрлө спекулянттар менән һатып алынған.\nРөстәм Хәмитов Башҡортостандың баш ҡалаһын башҡа миллионлы ҡалалар менән сағыштырҙы, эш урындары, эш хаҡы кимәле, йәлеп ителгән инвестициялар күләме буйынса Өфөнөң бер аҙға артта ҡалыуын билдәләне.\nБыл мәсьәләләрҙе ҡаланың яңы депутаттар командаһы хәл итәсәк. Әммә хәл ҡатмарланды, сөнки яңы командаға көрәш шарттарында эшләргә тура килә. Оппозиция һәр ваҡыт уларҙың эшмәкәрлегенә зыян килтерергә тырыша.\nРөстәм Хәмитов был осраҡа берҙәм команда булып эшләү кәрәклеген белдерҙе.\n— Һайлау кампанияһы барышында эшкә яуаплы ҡарау зарур, халыҡ менән төрлө темаларға аралашырға ҡурҡмаҫҡа кәрәк, — тип иҫәпләй республика башлығы. – Беҙҙә хәл ителмәгән мәсьәләләр бик күп. Яңы предприятиелар булдырыу мөмкинлектәрен эҙләү, инвестициялар йәлеп итеү, Өфөнө заманса матур ҡала итеп кәүҙәләндереү зарур. Беҙ – бер командалағы кешеләр.\nРөстәм Хәмитовтың Өфө ҡала Советына депутатлыҡҡа кандидаттар менән һөйләшеүе бер нисә сәғәт дауам итте. Кандидаттар һорауҙарын бирҙе, һайлаусыларҙың проблемаларын әйтеп ишеттерҙе, мәсьәләләрҙе хәл итеү юлдарын тәҡдим итте.\nТеги: башҡортостан президенты, һайлауҙар


Стәрлетамаҡ районында йәштәр араһында иң яҡшы балыҡсы билдәләнде // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nСтәрлетамаҡ районында йәштәр араһында иң яҡшы балыҡсы билдәләнде\n13:29, 19 августа 2013 Йәмғиәт\nСтәрлетамаҡ районының Веденовка быуаһында йәштәр араһында тәүгә балыҡ тотоу буйынса «Йәш балыҡсы-2013» ярышы үтте. 14-18 йәштәрҙәге 30 балыҡсы чемпион исеме өсөн көс һынашты.\nИке сәғәт дауамында егеттәр ҡармаҡ менән балыҡ тотто. Һөҙөмтәлә иң күп балыҡ тотоусы еңеүсе тип билдәләнде. Шулай итеп, «Иң йәш балыҡсы» номинацияһында Алексей Парфенов дипломға һәм призға лайыҡ булды. Иң ҙур балыҡ тотҡаны өсөн — Иван Тихонов, ә иң бәләкәй балыҡ өсөн Константин Миронов приз менән бүләкләнде. Өсөнсө урынға – Владислав Яфтурин, икенсе урынға Айҙар Кәримов лайыҡ булды. Ә «Йәш балыҡсы-2013» ярышында еңеүсе тип Булат Нәғимов танылды. Ул тотҡан балыҡтың дөйөм ауырлығы 1 килограмм 962 грамм тәшкил итте.\nСараны ойоштороусылар булып Стәрлетамаҡ районы хакимиәтенең Йәштәр эштәре буйынса комитеты һәм Физик культура, спорт һәм туризм буйынса комитеты сығыш яһаны.\nТеги: ярыштар,балыҡ тотоу


Аҙна яңылыҡтары. Башҡорт ғаиләһе көнө\nҠыҙыҡ, Америка ҡушма штаттарында ҡарға бутҡаһын байрам итәләрме икән? Яҙғыһын ҡырға сығып уйын-көлкө ҡороп, тары бутҡаһы бешереүҙәр, ҡоштарҙы һыйлау, башҡа йола ойошторалармы икән? Ә ниңә, беҙ бит уларҙың Хеллоуин тигән байрамдарын билдәләйбеҙ. Ҡот осҡос ҡарасҡылар эшләйбеҙ, үләкһәләр аштары бешерәбеҙ, кеше ҡурҡытабыҙ. Уның ҡайҙан барлыҡҡа килгәнен, ниндәй тәрбиәүи ҙенсәлеге барлығын һәм ахыры нисек булырын уйлап ҡараған да юҡ.\nБына был аҙнала илебеҙ изге Валентин көнөн билдәләне. Бер-береңә тағы бер ҡабат иғтибар биреү яҡшы ,әлбиттә, әммә күптәр был байрамды мәғәнәһеҙ тип һанай. Милли йәмәғәт ойошмалары сит илдәрҙән үҙләштерелгән байрамдар урынына үҙебеҙҙекен, күңелгә ятышлыһын, тәрбиәүи әһәмиәте булғанын билдәләргә тәҡдим итә. Былтыр Стәрлетамаҡтар изге Валентин көнө урынына Башҡорт ғаиләһе көнөн байрам итте. Был ниәтен улар тотош республика күләменә сығармаҡсы. Юғиһә, милли ғаилә институты юғала бара, тигән фекерҙә улар. Борсолоу урынлымы? Мартта өҫтәмә байрам барлыҡҡа килерме?\nБыныһы килен булып төшкәндәге һандығым, ә был самауыр иптәшемдең өләсәһенән ҡалған ҡомартҡы.\nШәйхетдиновтарҙың өйөндә башҡортлоҡ рухы бөркөлөп тора. Бүлмәләр заманса, әммә милли биҙәктәр ҡушып йыһазландырылған, өҫтәлдә башҡорт аш-һыуҙары, ә балаларҙың ҡулында ҡурай. Рәзилә менән Руслан улдарына милли тойғоно, үҙаңды бәләкәй саҡтан һеңдерергә тырыша. Өфөлә тыуып үҫкән атай кеше телгә, милләткә һөйөүҙең ғаиләлә һалынғанын яҡшы аңлай. Мөхиттең дә йоғонтоһо ҙур, шуға Шәйхетдиновтар улдарын башҡорт гимназияһына уҡырға биргән. Малайҙар "Тамыр"ҙа тапшырыуҙар ҙа алып бара. Икәүбеҙҙә лә милли рух көслө, шуға маҡсаттарыбыҙ ҙа уртаҡ, был үҙ милләтең вәкиле менән ғаилә ҡороуҙың өҫтөнлөгө, ти хужалар.\nКиләсәктә ҡала ерлегендә лә Шәйхетдиновтар кеүек рухлы башҡорт балалары тәрбиәләгән илһөйәр һәм телһөйәр ғаиләләр тағы артыр тип ышанырға мөмкин. Ошо көндәрҙә Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы 1 мартты башҡорт ғаиләһе көнө тип иғлан итеү тәҡдиме менән сыҡты. Ойоштороусылар әйтеүенсә, программа башҡорт ғаиләһенең абруйын күтәреүҙе, буйҙаҡтар, айырылышыуҙар һанын кәметеүҙе пропагандаларға ниәтләй.\nҒаилә көнөнә нигеҙҙе былтыр стәрлетамаҡтар һала. Ҡала ҡоролтайы 1 мартты Мөхәббәт, тоғролоҡ, ғаилә көнө тип иғлан итә. Был байрам да ғаиләнең абруйын күтәреүҙе һәм ситтәр көйөнә бейемәүҙе маҡсат итеп ҡуйыуҙан барлыҡҡа килә.\nЙәмәғәт эшмәкәрҙәре иһә башҡорт ғаиләһе көнөн аныҡ саралар менән нигеҙләргә тәҡдим итә. Башҡорт ғаиләһен пропагандалауҙан тыш, йәштәр араһында аңлатыу эштәре алып барыу мотлаҡ. Егеттәр һәм ҡыҙҙар икенсе милләт кешеһе менән никахлашыуҙың эҙемтәләрен алдан уҡ аңларға тейеш. Ғаилә ҡороу ғашиҡлыҡ ҡына түгел, буласаҡ балаларың өсөн әсәй һәм атай һайлау ҙа... Яҙыусы, йәмәғәт эшмәкәре Мәрйәм Бураҡаева фекеренсә, ярым-йорто милләтле кеше үҙ эшенең оҫтаһы булырға мөмкин, тик ул шәхес була алмай. Ҡатнаш ғаиләләр милләте юҡҡа сығара.\nЙәне теләгән йылан ите ашаған. Әлбиттә, бер кем дә кешене башҡа милләт вәкиле менән ғаилә ҡороуҙан тыя алмай. Шул уҡ ваҡытта тыуасаҡ баланың яҙмышы өсөн дә яуаплылыҡ тойғоһо булырға тейеш. Әгәр балаңдың ата-бабаң телеңдә һөйләшеүе, үҙ халҡыңдың лайыҡлы алмашы булыуын теләйһең икән уйланырға урын бар.


Башҡортостанда Дәүләт Думаһына депутатлыҡҡа кандидаттар эфир ваҡытын бүлде // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда Дәүләт Думаһына депутатлыҡҡа кандидаттар эфир ваҡытын бүлде\n10:01, 17 августа 2016 Сәйәсәт\nФото: автор фотоһы | Видео: Мирон Доровских\nӨФӨ, 2016 йыл, 17 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.\nБашҡортостан Үҙәк һайлау комиссияһында Дәүләт Думаһы депутаттарын һайлауҙа агитация үткәреү өсөн төбәк киң мәғлүмәт сараларында эфир ваҡытын бүлеү буйынса йәрәбә үткәрелде. Сәйәси партиялар һәм теркәлгән кандидаттар араһында майҙансыҡтар бүленде.\n«Башҡортостан юлдаш телевидениеһы», «Рәсәй», «Рәсәй 24» телеканалдары, «Юлдаш», «Спутник ФМ», «Рәсәй радиоһы», «Вести ФМ», «Маяк» радиоканалдары түләүһеҙ эфир ваҡыты бирҙе.\n«Йәрәбә бөтә кандидаттарға һәм сәйәси партияларға киң мәғлүмәт сараларында агитация алып барыу өсөн бер тигеҙ мөмкинлек бирә. Минеңсә, Үҙәк һайлау комиссияһы процесты юғары кимәлдә ойошторған, процедура асыҡтан-асыҡ үтте. Үҙемә эләккән номерҙар менән ҡәнәғәтмен, сөнки был — бәхетле һандар», — тине «Берҙәм Рәсәй» вәкиле Зариф Байғусҡаров.\nБелорет округы буйынса «Рәсәй коммунистары» партияһынан кандидат Хәсән Иҙиәтуллин бүленгән ваҡыт менән ҡәнәғәт булмауын белдерҙе. Көнөнә бер минутлыҡ ҡына эфир ваҡыты бирелә. Кандидат фекеренсә, ошо ҡыҫҡа ваҡыт эсендә һайлаусы менән бәйләнеш булдырыу мөмкин түгел.\n«Минеңсә, йәрәбә уңышлы, закон буйынса ойошторолдо. Кандидаттарҙың хоҡуҡтары билдәләнде, теле- һәм радиокомпанияларҙың вәкилдәре ҡағиҙәләрҙе ентекле аңлатты. Беҙгә етенсе һан эләкте. Партия лидеры әйтеүенсә, Библия һаны, шуға күрә беҙ еңеүгә барабыҙ», — тине Белорет округы буйынса ЛДПР партияһынан кандидат Иван Сухарев.\nТеги: һайлау,йәрәбә,киң мәғлүмәт саралары


Етмеш төрлө һөнәрле\n12 Февраль 2019, 10:16\nХәйбулла районының Йәнтеш ауылында йәшәүсе Юныс Иштанов ағас тамырынан һауыт-һаба эшләй.\nЙәнтеш ауылының етмеш төрлө һөнәрле уҙаманы бик дәртле кеше. Ҡул ҡаушарып, аптырап ултыра торғандарҙан түгел. Ҡулдары ла оҫта. Ауылда төҙөлгән йорттарҙың күбеһен ул бураған, мейес сығарыу, мал-тыуар тотоу эшендә ла уға етеүсе юҡ. Ә инде хаҡлы ялға сыҡҡас, ул ата-бабаларыбыҙҙан ҡалған шөғөл менән мауығып киткән. Һә тигәнсе бәләкәй генә түмәрҙе матур һауытҡа әйләндереү уға бер ни тормай.\n—Эшләгән һайын ҡул оҫтара. Күңел һалып башҡарған һауыт-һабаларҙы балаларыма, яҡындарыма бүләк итәм,—Юныс Иштанов, һөнәре тураһында һөйләүебеҙҙе үтенгәс.—Мәктәптә уҡығанда был шөғөлгә ҡыҙыға торғайным. Өлкәнәйгәс, туҡта эшләп ҡарайым әле, тинем.Һауыттарҙы төрлө ағастан эшләргә була. Ҡарағайҙан, имәндән, алмағастан бик матур әйберҙәр килтереп сығарғаным бар. Йүкә лә йомшаҡ ағас, әммә уны биҙәп булмай.\nОҫта һауыттарҙы эшләү өсөн ағастың тамырын йәки ороһон файҙалана. Бер түмәрҙән уртаса ҙурлыҡтағы өс һауыт яһарға була. Юныс Иштанов экологик яҡтан таҙа, ризыҡтарҙы оҙаҡ ваҡыт йылы килеш һаҡлаған әйберҙәрҙән киләсәктә табыш алмаҡсы. Бының өсөн ул үҙенең ихатаһында ҙур булмаған оҫтахана төҙөргә иҫәп тота.


Уҙған ял көндәрендә милли байрам Лениград өлкәһендә лә үтте\nТөбәктең Всеволжск районында бай йөкмәткеле мәҙәни программа тәҡдим ителде. Милли спорт ярыштары ойошторолдо. Һабантуй ҡунаҡтары милли аш-һыу, эсемлектәр менән һыйланды. Санкт-Петербург һәм Ленинград өлкәһендә йәшәүсе милләттәштәребеҙҙе Дәүләт Думаһы рәйесе Сергей Нарышкин, Ленинград өлкәһе губернаторы Александр Дрозденко һәм Санкт-Петербург мэры урынбаҫары Александр Говорунов тәбрикләне. Улар ҙур зауыҡ менән биҙәлгән милли ихатаны ҡараны. Башҡортостан сәнғәт оҫталарының концертына тамаша ҡылды.


Өфөлё вакцина эшләтеүселёр араһында лотерея уйнатыла башланы | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n25 июля 2021 — 12:41 ГТРК «Башкортостан»\nӨфө ойошмаларында вакцина эшләтеүсе хеҙмәткәрҙәр араһында лотерея уйнатыла башланы. Прививка эшләтеүселәр һаны күбәйҙе, ти предприятие етәкселәре. Эшселәр бындай лотереяға нисек ҡарай? Геофизик приборҙар эшләү предприятиеһында 225 эшсе иҫәпләнә. Шуларҙың 111-е ошо айҙарҙа коронавирустан прививка яһатҡан. Ойошма вәкилдәре вакцина эшләтеүселәр араһында лотерея уйнатҡан. Ошо предприятиела 14 йыл токарь булып хеҙмәт итеүсе Анатолий Афанасьев еңеүсе булып сыҡты. Аҡса оторон ул һис көтмәгән. Бөтәһе 12 еңеүсе. Беренсе урынға -10 мең һум, икенсеһенә-5000, ә ҡалған 10 еңеүсегә 1000-шәр һум премия. Вакцина эшләткән хеҙмәткәрҙәр араһында лотерея уйнатҡан ойошмалар бихисап. Был предприятие етәкселеге, мәҫәлән, 1 августҡа тиклем прививка яһатҡан һәр эшсегә 10 мең һум аҡса бирергә хәл иткән.Эшселәргә уңайлы булһын өсөн ойошмала ваҡытлыса вакцина эшләтеү пункты булдырыла. Сират күп. Илья Мальков, мәҫәлән, коронавирус менән ике тапҡыр ауырыған. Уға ил буйлап командировкала йөрөргә тура килә. Шуға ла ул вакцинаға ҡаршы түгел.Нефть химияһы продукттарын эшкәртеү институтында ла вакцина көнүҙәк мәсьәләләрҙең береһе.Прививка яһатыу мөмкинлеге тураһында урында эшләүсе һәр хеҙмәткәргә телефон аша хәбәр ителә. Әле эшселәрҙең 40 проценты вакцина яһатҡан.Предприятиеларҙа вакцина эшләтергә теләмәүселәр ҙә, әлбиттә, юҡ түгел. Мәғлүмәттәр буйынса, әле республикала вакцинаның тәүге компоненты 739 мең кешегә эшләнгән. 420 мең кеше ике компонентын да яһатҡан. Коронаривсутан прививка эшләтеү буйынса Башҡортостан ил буйынса 9 урында килә.


Топ 8 Карьера варианттың хаҡы менән һиндостан заманын.\nИң тәүҙә менән сағыштырғанда, эш эҙләп, бер әйберҙәрҙең хаҡы ғәҙәттә һәр йәки аҡса һанай. Д, дәрт-был шул, - тип, уңыштар алып бара, әммә көн аҙағында., ҡасан ҡайтаһың өйгә һеҙ арыны, бөтә, тип, һеҙ, кәрәкмәй, быныһы комфорт һәм һоҡландыра. Сөнки, it’s always better to place your goal at a…\nҺуңғы бер нисә йылда һиндостанда ҙур әһәмиәткә профессиональ белем придаваться. Һиндостан тарихы ла юғары белем үҫтереү планы бар.. Әммә был этапты уңышлы үтеп булмай.. Күптән шулай уҡ күп университеты тарафынан ойошторолдо, етештереү халыҡ-ара һөнәри. The Northern part of India…\nДемонетизация һуң мобиль үҫеш тарихы кошо\nDemonetisation була. ₹һәм 500 ₹стратегияһы 1,000 булырға банкноталар вәкил һиндостан хөкүмәте 8 Ноябрь 2016, бөтә ҡулланыуҙы туҡтатырға ₹500 (Беҙ$7.40) һәм ₹1,000 (Аҡш доллары 15) Махатма Ганди Һиндостандың законлы рәүештә нәҙек сифатын банкнотта серия. 9 Ноябрь 2016. The declaration was made by the Prime Minister of India…


2 из 5717\nБашҡортостанға Бөтә донъя фольклориадаһында ҡатнашыусылар килә\nИке көндән республика 39 ил вәкилдәре ҡатнашлығындағы байрам сараларына сумасаҡ. Фольклориаданы уҙғарыу, уның программаһы, хәүефһеҙлек тураһында “Рәсәй” медиа-үҙәгендә матбуғат конференцияһы үтте. Төбәктә эпидемиологик хәл контроль аҫтында, тине унда ҡатнашыусылар. Рәсәй, башҡа илдәр менән...\nУрал аръяғы райондарында йылҡысылыҡ тармағы йылдам үҫешә, башҡорт тоҡомло аттар аҫрала, йәйләүҙәрҙә ҡымыҙ бешеләр. Төбәктәге иң ҙур фермаларының береһе Баймаҡ районының Ирәндек тауҙары буйында урынлашҡан. Бейәләрҙе яратып, улар менән һөйләшеп эшеңде башҡарһаң һөтө лә күберәк, ҡымыҙы ла икеләтә...\nАуыл халҡын да вакцинациялау өсөн мобиль фельдшер-акушер пункттары эшләй\nИглин поликлиникаһына килтерелгән коронавирусҡа ҡаршы прививканың беренсе компонентын һалып бөткәндәр. Йәғни, бында халыҡ коронавирусҡа ҡаршы әүҙем вакцина эшләтә. Ошо көндәрҙә генә бында 1 меңгә яҡын доза килтерелгән. Ауыл халҡын да вакцинациялау өсөн мобиль фельдшер-акушер пункты эшләй. Алаторка...\nҒибәҙәт йорттарында вакцинация пункттары асылыуы ихтимал\nБашҡортостанда ғибәҙәт йорттарында коронавирус инфекцияһынан вакцина яһатыу өсөн мобиль пункттар асылыуы ихтимал. Республиканың дини конфессия вәкилдәре һаулыҡ һаҡлау министрлығына ошондай тәҡдим менән мөрәжәғәт итте. Мәсет, синагога, сиркәүҙәргә байтаҡ кеше килә, вакцинациялау хаҡында ла һорауҙар...\nФольклориадаға әҙерлек, вакцинация, “Инцидент-менеджмент” системаһы, Зәки Вәлиди урамы һәм Салауат Юлаев проспекты киҫелешендәге үткәүел һәм халыҡ именлеге мәсьәләләре. Был һорауҙар ҡала хакимиәтендә сираттағы оператив кәңәшмәлә ҡаралды. Хәбәрсе. Өфө ҡала хакимиәтендәге сираттағы оператив...\nУның яңы һинд штаммы ла барлыҡҡа килгән. Өфө фотографы пациент булараҡ та һәм профессиональ күҙлектән дә ковид-госпиталдәрҙең тормошон күрә һәм йәшәү өсөн көрәште объектив аша сағылдыра. Әйткәндәй, уның күргәҙмәһе менән “Болоттар”заман сәнғәт үҙәгендә танышырға мөмкин. Фотограф Таһир Чанышев башҡа...\n“Башҡортостан” ДТРК-һы хеҙмәткәрҙәре лә вакцинация үтә\nИюнь башынан алып 55 кеше Спутник V һәм ЭпиВакКорона вакциналарының беренсе компонентын алды. Журналистарҙы эштән айырмаҫ өсөн табиптар Телеүҙәккә үҙҙәре килә. Прививка эшләтергә теләүселәр күп. Һәр саҡ халыҡ араһында һәм репортаждар әҙерләгән ваҡытта уларҙың сәләмәтлеге өсөн яуаплы булыуҙары...\nБашҡортостан вакцинация үтеүселәр һаны буйынса Рәсәйҙә алтынсы урында\nБашҡортостанда коронавирусҡа ҡаршы вакцина эшләтеүселәр һаны көндән-көн арта. Һаулыҡ-һаҡлау министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, ял көндәрендә лә вакцина эшләтеүселәр һаны күп булған. Роза Мөхәммәт ҡыҙына 66 йәш. Ул коронавирусҡа ҡаршы вакцинаның икенсе компонентын эшләтергә килгән. ...\nРеспублика хөкүмәтендә үткән оператив кәңәшмәлә билдәләнеүенсә, әле республикала өс урында урман яна. Башҡортостан коронавирус инфекцияһына ҡаршы прививка яһатыусылар һаны буйынса Рәсәйҙә алтынсы урынға сыҡҡан. Төбәктә әле бөтәһе 515 мең тирәһе кеше прививканың тәүге компонентын алған, ә 368 меңе...\nРеспубликала янғын хәүефе һаҡлана\nРеспубликала урыны менән ғәҙәттән тыш янғын хәүефе һаҡлана, тип иҫкәртә Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостандағы төбәк идаралығы. Томра эҫелә янғын сығыу осрағы бермә-бер арта. Әле Туймазы районы Ҡайынйылға һәм Аҙнағол ауылдары янында 5 гектарҙа ылыҫлы урман яна. Утты...\nҺауа температураһы бер-нисә көн рәттән 30 градустан түбән төшкәне юҡ. Синоптиктар хәбәр итеүенсә, шаршамбы 38 градусҡаса эҫетеүе ихтимал. Ошо сәбәпле ҡотҡарыусылар именлек саралары тураһында иҫкәртә. Төш мәлендә, айырыуса, урамға сыҡмау хәйерлерәк. Яҡынса мәғлүмәттәр буйынса, ошондай һауа торошо 5...\nЕвропала хеҙмәттәшлек һәм именлек ойошмаһының милли аҙсылыҡтар буйынса юғары комиссары Өфөлә\nБашҡортостан башлығы Радий Хәбиров Европала хеҙмәттәшлек һәм именлек ойошмаһының милли аҙсылыҡтар буйынса юғары комиссары Кайрат Абдрахманов менән осрашты. Кайрат Кудайберген улы Рәсәйҙә беренсе тапҡыр. Яҡтар этник-мәҙәни күп төрлөлөктө үҫтереү, тел сәйәсәтен ғәмәлгә ашырыу принциптары, мәктәптә...


Нисек йоҡлайһың? » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Сәләмәт булайыҡ » Нисек йоҡлайһың?\nНисек йоҡлайһың? 15.01.2019 // Сәләмәт булайыҡ\nПсихологтар фекеренсә, кешенең йоҡлау рәүеше уның характер үҙенсәлектәрен, психологик халәтен, ҡурҡыу һәм теләктәрен асып бирә.\nЙомарланып, сабый кеүек йоҡлаған кешеләр яҡлауға мохтаж. Уларға ҡурсалаусы һәм һаҡлаусы кәрәк. Бындайҙарға йыш ҡына йылы һүҙ һәм наҙ етеңкерәмәй.\nАрҡала йоҡлаусыларға үҙ-үҙҙәренә ышаныс хисе, иғтибар үҙәгендә булырға тырышыу хас. Улар, уяу ваҡыттағы кеүек, йоҡлағанда ла донъяға “ҡурҡмайынса” асыла. Был йоҡлау рәүешен ҡайһы ваҡыт “королдәрсә” тип тә йөрөтәләр. Хатта шундай әйтем дә бар: “Король арҡаһында йоҡлай, аҡыллы кеше ҡабырғаға ятып, ә бай – ҡорһағында”.\nӘйткәндәй, ҡорһаҡта серем итеү аҡса һеҙгә йылға кеүек ағыла тигән һүҙ түгел әле. Бындайҙар тынысһыҙ холоҡло һәм тиҙ үпкәләп бара. Уларҙың тормоштағы урындары тотороҡһоҙ, йыш борсолалар. Был йоҡо рәүешен яратҡандар йыш ҡына башын ҡулы менән ҡаплай, гүйә көтөлмәгән хәлдән һәм хәүеф-хәтәрҙән һаҡланалар. Ошо рәүешле йоҡлаған кешеләр күңелһеҙ һәм ҡурҡыныс төш күреүсән.\nТормошҡа тиҙ яраҡлашыусан һәм зирәктәр, ғәҙәттә, ҡабырғаға ятып йоҡлай. Был – физиологик яҡтан дөрөҫ тип табылған “арыҫлан ҡиәфәте”. Уң яҡ ҡабырғала йоҡлағанда, умыртҡа бағанаһына, йөрәккә ауырлыҡ аҙыраҡ төшә, кәүҙә ял итә. Ғалимдар, ижад кешеләре һул яҡҡа ятып йоҡлай. Ғөмүмән, былай йоҡлаусылар сабыр холоҡло, әйләнә-тирәләгеләр менән тиҙ уртаҡ тел таба. Уларҙың йәмғиәттә урыны ла тотороҡло.\nЙоҡлағанда кәүҙә торошон билдәләгәндә ҡул-аяҡтарҙың ятҡас ҡайҙа-нисек ҡуйылыуын да ҡарарға кәрәк. Мәҫәлән, арҡаһында йоҡлаған кеше ҡулдарын терһәктән бөгөп баш артына ҡуйған икән, был әлеге шәхестең интеллектуаль эшсәнлеккә әүәҫ булыуы һәм донъяны бары аҡылы менән ҡабул итеүе, анализлауы хаҡында һөйләй. Ҡорһаҡ өҫтөнә ҡуйылған ҡулдар королдәрсә йоҡлау рәүешенә тоғро килеп бөтмәй, сөнки улар тормош сығанағы, абруй билдәһе булған эсте ҡаплап тора.\nЕте йәшлек бала шәхес булып формалаша башлай, уның үҙенә оҡшаған йоҡо рәүеше барлыҡҡа килә, тип иҫәпләйҙәр. Әммә төп йоҡлау ҡиәфәттәре бәлиғ булыу осорона ҡәҙәр күп тапҡыр үҙгәрә әле. Балалар ҡайһы ваҡыт өлкәндәр һис аңлай алмаҫлыҡ торошта йоҡларға мөмкин.\nҠайһы бер өлкәндәр ҙә үҙенсәлекле һында ял итә. Әйтәйек, бәғзеләр башын мендәр аҫтына йәшерә. Икенселәр ғибәҙәт ҡылған кеүек, тубыҡланған килеш арҡаны көмөрәйтеп, башты аҫҡа эйеп йоҡлай. Был кәүҙә торошо кеше күңелендә барған көрәш хаҡында һөйләй. Мендәр аҫтына ҡасыу тирә-йүндәге донъяға әһәмиәт бирмәҫкә тырышыуҙы, ә “намаҙ һыны” уяу тормошҡа ҡайтырға, ниндәйҙер көрәшкә әҙер булыуҙы аңлата.\nКеше төн дауамында кәүҙә торошон яҡынса 20 – 30 тапҡыр үҙгәртә. Әммә һәр кемдең үҙенә генә хас бер-ике төп йоҡлау формаһы була. Күнегелгән йоҡо рәүешенең үҙгәреүе кешенең психологик халәте һәм йәмғиәттә урынына ҡарата шәхси баһаламаһы үҙгәреү хаҡында һөйләй. Мәҫәлән, отпуск ваҡытында эштән ял итеп тынысланған шаҡтай кешенең йоҡлау рәүеше үҙгәрә.\nАвтор: И. ХАЖИЕВ психолог\nТотош уҡырға 788\nТотош уҡырға 627\nТотош уҡырға 713\nТотош уҡырға 582\nТотош уҡырға 631\nТотош уҡырға 595\nТотош уҡырға 638\nТотош уҡырға 755\nТотош уҡырға 714


Бәхет бер йылмайыр икән… » Башҡортостан гәзите\n"Башҡортостан гәзите" » Мөхәббәт баҡсаһы » Бәхет бер йылмайыр икән…\nБөгөн Аллаһтың биргәненә шөкөр итеп йәшәйем. Төрлө кеше була икән. Икенсе иремдең яҙмышы бик ғибрәтле. Балалар йортонда үҫкән, тормошта ауырлыҡ менән йәшәп киткән, бар тапҡаны үҙ көсө менән. Ике айлап һөйләшеп торғас, осрашып ҡарарға булдыҡ. Шул күрешеүҙә үк уртаҡ ҡарарға килдек — бергә йәшәп ҡарайыҡ, тинек. Йортомдо ҡалдырып, уның янына күсенеп киттем. Балаларыбыҙ ҙа никах көнөндә күрешеп танышты.\nБер йылға яҡын бергә ғүмер кисерҙек инде. Ул мине өрмәгән ергә ултыртмай, һаҡлап, ҡәҙерләп кенә тора. Ҡулдары алтын уның. Ғүмер буйы иретеп йәбештереүсе булып эшләгән, алтынсы разрядлы оҫта ул. Ҡайһы саҡ үҙемдең бәхетемә үҙем ышанмайым. Ҡыҙҙарыма ла әйттем был юлы: “Бәхет миңә лә бер йылмайыр икән!” – тинем.\nҒүмер бигерәк тә ҡыҫҡа ул. Ошо миҙгелдәрҙе матур итеп, бер-береңде ҡәҙерләп, һөйөнөп, ҡыуанып йәшәргә кәрәк. Барыһына ла тыныс, имен тормош теләйем. Бәхет бер йылмая ул!\nАвтор: Сания ШӘРИФУЛЛИНА.


Һайлау киске сәғәт 8-гә тиклем дауам итә » Башҡортостан гәзите\nҺайлау киске сәғәт 8-гә тиклем дауам итә\n10-09-2017, 17:35 // Информация, Сәйәсәт, Йәмғиәт, Анонстар // Баҫып сығарырға\nБылтыр сентябрҙә - Берҙәм һайлау кѳнѳндә Белоретта ямғыр булғайны, быйыл да кѳн йонсоу тора, әммә үҙ ҡалаһы яҙмышына битараф булмаған белореттар яйлап булһа ла һайлау участкаларына барып, үҙенә оҡшаған кандидат ѳсѳн тауыш биреүен дауам итә. Һайлауға күберәк халыҡты йәлеп итеү маҡсатында мәктәп йәрминкәләре лә ойошторолдо.\nУрындағы территориаль һайлау комиссияһы рәйесе Эльвира Мѳхәмәтшина белдереүенсә, кѳндѳҙғѳ сәғәт 3-кә ҡарата һайлаусыларҙың 29,3 проценты тауыш биргән. Бѳрѳ муниципаль районында барған һайлауҙа ошо ваҡытҡа ҡарата 12,61 процент һайлаусы ҡатнашҡан, Ѳфѳ районында иһә 29 процент.\nАйырым һайлау участкаларына килгәндә, Белорет ҡалаһының 17-се гимназияһында урынлашҡан 1290-сы һайлау участкаһында ошо ваҡытҡа ҡарата һайлау хоҡуғына эйә булған халыҡтың 15 проценты тауыш биргәйне. Ә Абҙаҡ ауылындағы урындағы ауыл Советына депутат һайлауҙа халыҡтың 43 проценты ҡатнашҡан.\nҺайлау киске сәғәт 8-гә тиклем дауам итә, шуға ла был һандар күпкә артыр, тип ѳмѳт итәләр һайлау участкаларында.


Инфоурок › Другое › Другие методич. материалы › Сочинение по башкирскому языку на тему: "Ғаиләм - ҡәлғәм" (5 класс)\nКеше был донъяла бер үҙе генә йәшәй алмай, беҙ барыбыҙ ҙа яңғыҙлыҡтан ҡурҡабыҙ. Яҡындарыбыҙҙың хөрмәтенә, мөхәббәтенә, ихтибарына мохтажбыҙ. Ғаилә бөтә башланғыстарҙың нигеҙе,унда ғына һинең уңыштарың өсөн ысын күңелдән ҡыуаналар,барлыҡ ҡайғыларыңды уртаҡлашалар, хаталарыңды төҙәтәләр. Атайҙың яғымлы ҡарашы,әсәйҙең йомшаҡ ҡулдарын тойоу рәхәт тә һәм йылы ла. Шул ҡәлғә кеүек ғаилә эсендә генә үҙеңде барлыҡ насарлыҡтарҙан һаҡлағандай тояһың.\nМиең өсөн ғаиләм-йылылыҡ, яҡтылыҡ һәм яҡшылыҡ сығанағы. Минең атайым ғаилә башлығы-миңә, һеңлемә һәм әсәйемә терәк, яҡлаусы һәм һаҡлаусы булып тора. Уның өсөн иң мөһиме:нимә ул матур һәм төҙөк ғаилә кешелеклеллек, яҡындарыңа иғтибарлы, ихтибарлы, ғәҙел булыу һәм тыуған илгә кәрәкле кеше булыу кеүек төшөнсәләрҙе белеп үҫеү.\nМинең әсәйем беҙҙең йорттоң ҡото һәм йәме,тәмле аштары, кәңәштәре, изге доғалары менән һаҡлап тора. Мин үҙ ғаиләмде бик яратам, һәр көн дәрестәр тамамланғас өйгә ашығам, минең өсөн уларҙың күҙҙәрендә, ышаныслы һәм мөхәббәтле ҡараш тойоуы бик мөһим. Шундай матур ғаиләм булыуына мин бик бәхетлемен!\nНомер материала: ДВ-425221\nПредпринимательский проект создания ситуационной парикмахерской "Кобея"


Мортаза Рәхимов: ” Яңы ҡатмарлы шарттарҙа ла // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nМортаза Рәхимов: ” Яңы ҡатмарлы шарттарҙа ла\n16:23, 9 октября 2009 Сәйәсәт\nБашҡорт дәүләт опера һәм балет театрында Республика көнөнә арналған тантаналы йыйылыш дауам итә. Унда ҡатнашыусылар алдында Башҡортостан Президенты Мортаза Ғөбәйҙулла улы Рәхимов ”Яңы ҡатмарлы шарттарҙа ла Башҡортостан ныҡлыҡҡа һынауҙы уңышлы үтә!” исемле доклад менән сығыш яһаны.\nҠәҙерле ватандаштар! Хөрмәтле ҡатнашыусылар һәм ҡунаҡтар!\nҺеҙҙе, ә һеҙҙең йөҙөгөҙҙә Башҡортостан халҡын, дәүләтебеҙҙең төп байрамы — Республика көнө менән ҡотлайым!\nБыл датаны ҡала һәм райондарҙа, хеҙмәт коллективтарында билдәләү, йәмәғәтселек менән берлектә сираттағы йылға һығымталар яһау, киләсәккә бурыстарҙы асыҡлау яҡшы традицияға әүерелде.\nБына ике тиҫтә йылға яҡын Башҡортостан ижтимағи үҙгәртеп ҡороуҙар юлынан бара. Был — беҙҙең тарихи юлды һайлауыбыҙ, бөйөк Рәсәй менән уртаҡ яҙмышыбыҙ, республиканың бер быуатлыҡ тиерлек дәүләтселеге үҫешендә яңы этап. Илдәге демократик реформалар һөҙөмтәһендә дәүләт власы органдарын, иҡтисади системаны йәмғиәт һәм һәр кеше мәнфәғәттәренә йүнәлтеү мөмкинлеге тыуҙы. Беҙ хужалыҡ һәм мәҙәни төҙөлөш проблемаларын, төбәгебеҙ үҙенсәлектәрен иҫәпкә алып, үҙ аллы хәл итә башланыҡ.\nУникаль тәбиғәт байлыҡтарына, ҡеүәтле сәнәғәт, ауыл хужалығы һәм төҙөлөш потенциалына, ә иң мөһиме — тәжрибәле, талантлы һәм тырыш кадрҙарға эйә булған республика үҙ иңенә ҙур бурыстар алды, ХХI быуатта ысын алға китешкә өлгәште. Был — Рәсәй Федерацияһын нығытыуға ҙур өлөш индереү, беҙ уның менән хаҡлы ғорурланабыҙ!\nБөгөн халҡыбыҙҙың, йәмғиәттең бөтә ҡатламдарының, талантлы йәштәрҙең, төбәктәрҙең ғәйәт ҙур ижади, интеллектуаль ҡеүәтен замандың ҙур һынауҙарына лайыҡлы яуап биреү өсөн тағы ла ҡыйыуыраҡ тормошҡа ашырырға кәрәк. Заманса производстволар һәм яңы технологиялар, конкуренцияға һәләтле продукцияның өр-яңы төрҙәре, ХХI быуат инфраструктураһы айырыуса талап ителә.\nДонъя көрсөгө ныҡлыҡҡа етди һынау булды. Бөгөн республикабыҙ, дөйөм алғанда, ябай булмаған һынауҙарҙы лайыҡлы үткәрә, тип раҫларға мөмкин. Үткәрелгән структур үҙгәртеп ҡороуҙар, иҡтисадты диверсификациялау һәм яңыртыу, ваҡытында күрелгән саралар кире күренештәрҙең йоғонтоһон байтаҡҡа йомшартыу мөмкинлеген бирҙе. Банкылар эшмәкәрлегенең тотороҡлолоғо тәьмин ителде, финанс-бюджет системаһы һөҙөмтәле эшләй. Иҡтисадыбыҙҙың, башҡа төп тармаҡтарҙың һәм халыҡ хужалығы өлкәләренең арҡа һөйәге булған яғыулыҡ-энергетика комплексы эшмәкәрлеген айырып билдәләргә теләйем. Торлаҡ йорттар төҙөлөшөнөң артыуы тәьмин ителде. Планлаштырылған объекттарҙы, юлдар һәм күперҙәр һалыу дауам итә.\nАуыл хужалығы хеҙмәткәрҙәре дәүләттең ҙур ярҙамы менән, үҙҙәренең бай тәжрибәһе, ныҡышмалылығы һәм маҡсатҡа ярашлы эше иҫәбенә ҡатмарлы һауа-климат шарттарын еңеп, яҡшы уңыш — 2,2 миллион тонна иген үҫтерҙе һәм йыйып алды. Малсылыҡ үҫеүен дауам итә, һөт һәм ит етештереү буйынса эре ҡеүәттәр булдырыла.\nРеспублика кешеләрҙең йәшәү кимәлен һәм сифатын күтәреүгә, халыҡтың төрлө ҡатламдарына бөтә яҡлап ярҙам күрһәтеүгә йүнәлтелгән социаль сәйәсәтен үткәрә. Дәүләттең бөтә социаль гарантиялары һәм йөкләмәләре һаҡлап ҡалынды, айырым маҡсатлы социаль программалар үтәлә. 2009 йылдың 7 айында уртаса айлыҡ эш хаҡы былтырғы ошо уҡ осор менән сағыштырғанда 9,5 процентҡа артҡан, ә йән башына уртаса аҡсалата килем 14,9 процентҡа үҫкән.\nӘсәлеккә һәм балалыҡҡа, өлкән быуынға, Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарына ярҙам күрһәтеү өсөн бик күп эштәр башҡарыла. Йәштәрҙең башланғыстарын яҡлау һәм үҫтереү йылы саралары программаһы уңышлы тормошҡа ашырыла. Демографик хәл яҡшырыуын дауам итә, уртаса ғүмер оҙайлылығы арта.\nБашҡортостандың һаулыҡ һаҡлау, мәғариф, фән һәм мәҙәниәт өлкәһендәге ҡаҙаныштары ярайһы уҡ ҙур. Улар кешеләрҙең физик һәм рухи үҫешен тәьмин итә, кеше капиталына, республика һәм ил киләсәгенә ысын инвестициялар булып тора.\nӨлгәшелгәндәрҙең барыһы ла — власть органдары эшмәкәрлеге, һәр ҡайһығыҙҙың, ҡала һәм ауыл эшсәндәренең, ветерандарҙың һәм йәштәрҙең ныҡышмалы хеҙмәте, һеҙҙең талантығыҙ, илһөйәрлегегеҙ һәм юғары социаль яуаплылығығыҙ һөҙөмтәһе ул. Үтелгән юлда, тупланған ижади тәжрибәлә беҙ оптимизм нигеҙен, бөтә эшебеҙҙе артабан да етди көсәйтеү өсөн этәргесте күрәбеҙ. Ошо һынауҙарҙан беҙ иҡтисади үҫеш сығанаҡтарын киңәйтеп, һөҙөмтәлерәк технологияларҙы үҙләштереп, тормошобоҙҙо төҙөкләндереп, тағы ла көслөрәк булып сығырбыҙ тип ышанам!\nБарығыҙға ла һаулыҡ, именлек һәм бәхет, иртәгәһе көнгә ышаныс, Тыуған илебеҙ хаҡына барлыҡ изге эштәрегеҙҙә яңы уңыштар теләйем!\nОло байрам менән, ҡәҙерле ватандаштар!


Письма читателей газеты Йэшлек » Страница 5\nГазета "Йәшлек" » Махсус бит » Письма » Страница 5\nМахсус бит / Письма // 6-03-2015, 11:15\nӘсәйем – ялан ҡыҙы. Дала яҡтарынан алып ҡайтҡан уны атайыбыҙ. Йәшләй генә кейәүгә сығып, егерме алты йәшендә өс балаһы булған әсәйем башҡаларҙан бер яғы менән дә айырылмай: тәмле итеп бәлеш бешерә, күпереп торған икмәк һала, йылы бейәләйҙәр, ойоҡбаштар бәйләй, гөлөн дә үҫтерә, оҫта итеп ҡорама юрғандар һырый, бәләкәс кенә диван яҫтыҡтары эшләй, ваҡытында халыҡ театрында спектаклдәрҙә уйнаны, концерттарҙа ҡатнашты, матур йырлай… Ошо әле һанап кителгән эштәр ауыл ҡатынының тауыҡ сүпләһә лә бөтмәҫ эше – һыйыр һауыу, уның ағын эшкәртеү, ҡош-ҡортто тәрбиәләү, баҡса ҡарау, шул уҡ ваҡытта һәр беребеҙгә иғтибар, наҙ, һөйөү, кәңәштәр биреү...\nМахсус бит / Письма // 20-02-2015, 10:36\nАбдулла ҡараҡ беҙҙең яҡтарҙа йөрөгән. Уның ҡасҡын дуҫтары күп булған. Уларға Белорет районының Хөсәйен ауылы муллаһы етәкселек итә. Беҙҙең Әбйәлил районының Рыҫҡужа ауылынан Ғәлиәхмәт Усманов, Амангилденән Нәбиулла Рәхмәтов һәм Әбделғәзенән Ғәббәс (фамилияһын онотҡанмын) ағаһы улар менән йөрөгән....\nМахсус бит / Письма // 13-02-2015, 12:11\nИҫләйһеңме?.. Ә минең иҫемдә. Яңы ғына студент тигән исемгә лайыҡ булып, уҡыу башланыуға тулыр-тулмаҫ ике ай ғына үткән. Мыжғып торған ҙур ҡала. Йәштәр менән лыҡа тулы университет. Шат тауыштар, йыр-моң, китаптар менән тулы ятаҡхана. Танышыуҙар. Дуҫлашыуҙар. Ҡауышыуҙар. Шундай бер көндө көтмәгәндә бүлмәгә һин килеп индең. Әйләнә-тирәләге береһенекенә лә оҡшамаған тулҡын сәстәр, янып торған йәшкелт-һоро күҙҙәр, йомшаҡ тауыш, тыуған яғың диалектында үҙенсәлекле итеп һөйләшеүең… Бер күреүҙән ғашиҡ булыу тигәндәренә шунан бирле һис һүҙһеҙ ышанам. Тик һиңә мин генә ғашиҡ булмағайным, ятаҡтың Казановаһы булып китереңде белһәм, һинең яндан күҙемде йомоп үтер инем. Тик белмәнем… 17 йәштә күп кәрәкме ни?...\nМахсус бит / Письма // 23-01-2015, 15:41\nБыл аҙнала үҙҙәренең яңылыҡтары менән Учалы, Әбйәлил, Баймаҡ райондарында йәшәүсе гәзит уҡыусыларыбыҙ бүлеште.\n«Йәшлек»тең дежур телефоны – 8-965-923-20-00.\nБеҙ боронғо йолаларыбыҙҙы тергеҙеү буйынса ла эштәр башҡарабыҙ. Үҙем, ағинәйҙәрҙе саҡырып, бала тыуғас салына торған “Ғаҡиҡа” ҡорбанын салыу мәжлесе үткәрҙем. Малайға – бер, ҡыҙ балаға ике ҡорбан салына. Беҙҙең Гөлмирә ейәнсәребеҙгә арналды был ҡорбан. Алты ауылдан килделәр. Ҡөрьән уҡып, теләктәр теләп, йәштәргә күрһәтеп, еренә еткереп атҡарҙыҡ был эште....\nМахсус бит / Письма // 21-01-2015, 12:00\nҠәҙерле тормош иптәшем, атайыбыҙ Заһир Юлдашбай улы ҒАФАРОВТЫ тыуған көнө – күркәм ғүмер байрамы менән ихлас күңелдән ҡайнар ҡотлайбыҙ һәм йөрәк түренән сыҡҡан иң изге теләктәребеҙҙе еткерәбеҙ. Бай тәжрибәле тормош юлың күптәргә өлгө булырлыҡ. Бөтә хеҙмәт юлың йәш быуынды уҡытыу-тәрбиәләүгә арналды. Эшеңдә һине һәр ваҡыт тоғролоҡ, юғары ойоштороу һәләте, намыҫ кеүек сифаттар биҙәй. Ғаиләңдә өлгөлө, үрнәк булырҙай атай, уңған, хәстәрлекле хужа, ышаныслы тормош иптәше. Хоҙай Тәғәлә үҙеңә нурлы оҙон ғүмер, ныҡлы һаулыҡ, рухи сәләмәтлек, йән тыныслығы, бәхет-шатлыҡтарҙың мөлдөрәмә тулыһын насип итһен. Балаларыңдың изгелеген, ҡәҙер-хөрмәтен тойоп, шатлыҡ-ҡыуаныстарға төрөнөп, матур ғүмер кисерергә яҙһын....\nМахсус бит / Письма // 21-11-2014, 13:17\nАуылыбыҙҙа ғорурланып һөйләрлек яҡташыбыҙ, шағир һәм шәхес Рәйес Түләккә арналған хәтер кисәһе уҙҙы. Уны уҙғарыу эшенә китапхана мөдире Зәкиә Ғәйетбаева күп көс һалды. Байтаҡ ҡына ҡунаҡ та килгәйне. Шағирҙың ҡатыны Флүрә Түләкова, билдәле шағирҙар Әхмәр Үтәбай, Салауат Әбүзәр, Дамир Шәрәфетдинов булыуы ла сараға мәртәбә өҫтәне. Әлбиттә, бер аҙ моңһоу ине, сөнки Рәйес Түләк арабыҙҙа юҡ, шулай ҙа кисә бик матур, йөкмәткеле үтте. Мәктәп уҡыусылары ла ихлас сығыш яһаны, “Гәүһәркәй” фольклор ансамбле ҡатнашыуы ла бер биҙәк булып торҙо. Беҙ, ағинәйҙәр, шағирға бағышлап мөнәжәт әйттек. Халыҡҡа бик оҡшаны.\nБеҙҙең ауылда бик әүҙем кешеләр йәшәй, шуға ла һәр сара, йыйын, байрам сағыу уҙа. Рәхмәт барыһына ла!...\nМахсус бит / Письма // 10-10-2014, 16:52\nТәүге сара Оло йәштәгеләр көнөнә арналды....\nМахсус бит / Письма // 8-08-2014, 09:43\nҠыяр юҡ бит быйыл! Бер кемдә лә уңманы. Нишләйһең, һатып алып ҡына ашарға ҡала инде. Уның урынына, ауылды сәскәләр күмде, шул тиклем матур итеп балҡып, хуш еҫ аңҡытып, күңелде күтәреп ултыралар. Ә беҙ һеҙҙе көтәбеҙ, “Йәшлек”тәр. Оҙаҡламай беҙҙең ауылға ҡунаҡҡа киләсәгегеҙҙе ишетеп, ҡыуанышып торабыҙ!\nБөгөн мәсеттә аят уҡытыла һәм сәй эсеү ойошторола....\nМахсус бит / Письма // 8-08-2014, 09:42\nБеҙҙең ауыл советына барлығы өс ауыл ҡарай. Тормош үҙ ағышы менән дауам итә, халыҡ, хужалыҡтар бесән әҙерләү эшен йомғаҡлай, баҫыуҙарҙа урып-һуғыуҙың ҡыҙған мәле. Төҙөкләндереү, төҙөлөш эшенең дә һис тә туҡтап ҡалғаны юҡ. Үрге Тәтешле ауылында 120 урынлыҡ балалар баҡсаһы төҙөлә башланы, шулай уҡ халыҡтың социаль яҡланмаған ҡатламы өсөн күп фатирлы йорттар, реабилитация үҙәге төҙөү планлаштырыла. Үрге Тәтешле ауылының яңы микрорайондарында асфальт юлдар һалына. Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ предприятиелары көсө менән ҡышҡы миҙгелгә әҙерлек эштәре башҡарыла.\nЯл тураһында ла онотмайбыҙ....\nМахсус бит / Письма // 8-08-2014, 09:41\n– Ауылыбыҙҙағы һуңғы ҡыуаныслы яңылыҡтарҙың береһе – “Яҙгөл” балалар баҡсаһының асылыуы. Әлегәсә эшләп килгәненең бинаһы ныҡ ҡына иҫкергәйне, икенсе бинаға күсереп, матур итеп төҙөкләндереп, яңыртып, бөтә уңайлы шарттар булдырып, сафҡа индерҙеләр. Баҡсаның асылыуы бөтә ауыл халҡы көтөп алған ҙур ваҡиға булды. Ул иҫ киткес матур, өр-яңы йыһаздар. Алды ла, эсе лә шау сәскәгә күмелгән баҡсаға ата-әсәләр ҙә, балалар ҙа ҡыуанып бөтә алмай. Мәктәп янында ғына урынлашҡан, уҡытыусыларға ла балаларын йөрөтөүгә ҡулай. Ауыл халҡы шундай матур балалар баҡсаһы өсөн район хакимиәте башлығы Илшат Ситдиҡовҡа рәхмәтле....


Эсмә, тартма, алама ғәҙәттәргә ылыҡма!\n30 Август 2020, 18:30\nИҫке Сибай ауылында шундай темаға арналған кәңәшмә-семинар үтте.#АйыҡауылИҫкеСибай2020#\nЭскелек кешелеккә янаған иң ҡурҡыныс афәттәрҙең береһе булып тора. Башҡортостанда иғлан ителгән "Айыҡ ауыл" конкурсы ошо бәләгә ҡаршы ҡоролған программаларҙың береһе. Иҫке Сибай ауылы халҡы быйыл сәләмәт тормош яҡлы конкурсҡа әүҙем ҡушылды. Мәҙәниәт йортонда "Эсмә, тартма, алама ғәҙәттәргә ылыҡма" исемле кәңәшмә-семинар үтте. Инеш һүҙ менән, ауыл хакимиәте башлығы булараҡ, үҙем сығыш яһап, конкурстың үҙенсәлектәре тураһында таныштырып үттем. Ауылдағы эскелеккә ҡаршы үткәрелгән саралар, полиция хеҙмәткәрҙәре һәм дружинниктар менән ойошторолған рейдтарҙың һөҙөмтәләре менән таныштырҙыҡ.\nАлкоголь эсемлектәрҙең кеше организмына кире йоғонтоһо тураһында врач Марсель Батталов мәғлүмәт бирҙе. Мәктәп директоры Сәлих Рафиков, балалар баҡсаһы мөдире Гөлшат Тулыбаева, сәнғәт мәктәбе директоры Айнур Туҡтаев үҙҙәре етәкләгән коллективтарҙа, эскелек һәм наркоманияға ҡаршы алып барылған профилактик эштәр тзраһында һөйләне.\nПроблемалы ғаиләләр, насар ғәҙәткә һалышҡан ауылдаштарға ҡарата ҡоролған саралар тураһында ауыл старостаһы Зөһрә Ғәйнуллина, ағинәй Флүрә Алсынбаева әйтеп үттеләр.\nҺәр бер сығыш яһаусы, тыңлаусылар тарафынан бирелгән һорауҙарға тулы яуап бирҙе.\nСеминарҙың икенсе бүлегендә алдағы айҙарға яңы пландар һәм йөкләмәләр алынды. Эскелеккә ҡаршы көрәшкә, яңы һайланған ҡоролтай рәйесе Өлфәт Ғәлиәхмәтов һәм ветерандар советы рәйесе Сабирйән Байназаров та үҙҙәренең тос өлөшөн индерерҙәр, тигән ышаныста ҡалабыҙ.\nХөрмәтле ауылдаштар! Сәләмәт тормош алып барыу тәү сиратта үҙебеҙ өсөн мөһим. Шуның асылын аңлап, республика буйынса иғлан ителгән "Айыҡ ауыл" конкурсында әүҙем ҡатнашайыҡ.


Кәтибә - шағирә тигән һүҙ!\n5 Февраль 2021, 13:49\nФатима Мостафина исемендәге 20-се ҡала башҡорт гимназияһында Һәҙиә Дәүләтшина исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, күренекле балалар шағирәһе Кәтибә Кинйәбулатованың тыуыуына 100 йыл тулыуға арналған онлайн-семинар уҙҙы.\nБашҡорт рухы менән һуғарылған был сарала балалар Кәтибә Кинйәбулатованың тормошонан бик бай һәм фәһемле мәғлүмәт алды. 1954 йылда балалар өсөн яҙылған тәүге китабы сығыуын, ижадының башланғыс осоронда күберәк балалар яҙыусыһы булараҡ танылыу яулауын да белделәр.\nОнлайн-семинарҙы матур һәм йөкмәткеле итеп ойошторғандары өсөн гимназияның уҡытыусы-китапханасыһы Разия Сибәғәт ҡыҙы Ғәйнуллинаға һәм уға ярҙам итеүселәргә, музыка уҡытыусыһы Әлиә Рәфҡәт ҡыҙы Туҡтамышеваға, «Ҡурайсылар» етәксеһе Салауат Рауил улы Вәлиев менән башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Эльмира Салауат ҡыҙы Хәсәноваларға, афарин, тип әйтәһе килә.\nЗөһрә ХӘКИМОВА. Өфө ҡалаһы.


Мәктәп иркен, ҙур. Ниңә балалар баҡсаһы асмаҫҡа? » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Мәктәп иркен, ҙур. Ниңә балалар баҡсаһы асмаҫҡа?\nМәктәп иркен, ҙур. Ниңә балалар баҡсаһы асмаҫҡа? 24.12.2014 // Йәмғиәт\nҺәр халыҡ үҙ ерендә бәхетле йәшәргә тырыша. Бала саҡта хәтфә үләндән йүгереп, саф һыулы йылға-шишмәләр кисеп, мең йәшәр урмандарҙа ҡош һайрауын тыңлап, емеш-еләк йыйып, балыҡ тотоп үҫкәндәр – йәшәү йәмен ысын мәғәнәһендә татыған кешеләр.\nМин ғәзиз тыуған ерем Белорет районында ике ауыл халҡын борсоған мәсьәлә – Уҫманғәле мәктәбенең яҙмышы хаҡында бәйән итмәксемен.\n1999 йылда төҙөлгән 108 урынлыҡ мәктәптә Арышпар, Ноҡат һәм Уҫманғәле ауылы балалары белем ала. Уҡыусылар һаны кәмегәс, башланғыс кластар ғына ҡалдырылып, 2009 йылда ул Инйәрҙәге 2-се мәктәптең филиалына әйләнә. Бөгөн унда ни бары алты бала уҡый, шуға газ менән йылытылған, барлыҡ уңайлыҡтарға, ҙур спорт залына, иркен ашханаға эйә заманса мәктәптең киләсәге хәүеф аҫтында.\nБер көн мин Инйәр, Уҫманғәле халҡы менән мәктәп бинаһын балалар баҡсаһына үҙгәртеп ҡороу хаҡында һөйләшеп, ҡултамғалар йыйып, Белорет районы хакимиәте башлығы Владислав Мироновҡа мөрәжәғәт иттем. Ул белем усағының киләсәге тураһында аныҡ бер фекер ҙә әйтмәне, тик 2015 йылда Инйәр ҡасабаһында 120 урынлыҡ балалар баҡсаһы төҙөләсәген белдерҙе. Әйткәндәй, бөгөн был ике биләмәлә 380 бала оҙайлы сиратта тора, яңы баҡса төҙөлһә лә, мәсьәлә тулыһынса хәл ителмәйәсәк. Шуға күрә ауылдаштарымды, яҡташтарымды был мәсьәләгә ҡарата битараф булмаҫҡа саҡырам.\nАвтор: Марат БӘХТИЙӘРОВ.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ЗАМАН ШАУҠЫМЫ УЛ ИНТЕРНЕТ ДОНЪЯҺЫНА КИТЕП БАРЫУЫБЫҘ - 2019 - Мәҡәләләр\nӘ бит бөтә ошо мөмкинлектәр кешегә дуҫ һайлауға ла, ишен табыуға ла, башҡалар менән мөнәсәбәт ҡорорға өйрәнеүгә лә тотҡарлыҡ яһай. Интернет донъяһындағы аралашыуҙарға өҫтөнлөк биргән кеше эргәһендә һөйгән йәре йәки дуҫы булғанда ла, улар менән мөрхәтһенмәҫкә күнегә. Бына бит, шул сайтта аҡыллыраҡ кеше бар, бының фотоһы һоҡланғыс, бының яҙмалары ҡыҙыҡлы, тип уйлаясаҡ ул. Кемдәрҙеңдер шәхси тормошон, сәйәхәттәрен, шөғөлдәрен ҡарап, күҙәтеп, үҙенең йәшәйешен онотоп ебәрергә лә мөмкин әле. Бына шулай, ноутбук, планшет экрандары аша туҡтауһыҙ тышҡы ҡуҙғытҡыстар атакаһына дусар булабыҙ, бер аяғыбыҙ менән асылдағы йәшәйешебеҙҙә торһаҡ та, икенсеһе менән шул интернеттағы донъяға китеп барғандайбыҙ. Сөнки унда варианттар, мөмкинлектәр күберәк һәм киңерәк кеүек... Тормошобоҙҙоң әле нисек икәнен күрмәйбеҙ, ә нисек булмағанын бик яҡшы тоябыҙ, сөнки сағыштырабыҙ...\nШәхси тормошон бөтөн халыҡ күҙе алдына сығарырға ла ғәҙәтләнеп алды бәғзеләр. Ундайҙар нимә эшләһә лә, эшләмәһә лә, барыһын да интернетҡа һалырға ғәҙәтләнде. Кейем алһа ла, аш бешерһә лә, никахлашһа ла, кеше тыуһа ла, үлһә лә. Иғтибарға мохтажмы улар шулай, әллә үҙ-үҙҙәрен раҫлап маташыуҙарымы? Асылда, был кешенең шәхси "мин"енең тарҡалыуылыр ул. Уның үҙе бер айырым донъя, тулы, камил бөтөнлөк булыуҙан туҡтауы. Ул хәҙер массаға эшләй, уның марионеткаһына әйләнгән. Шул массаның ысын булған йәки булмаған хуплауы, лайктары, маҡтауҙарына мохтажлыҡ кисерә ул. Ә масса иһә шул тиклем яһалма. Рәхәтләнеп алдай, ҡоторта, ялағайлана...\nИнтернетҡа шәхси тормошобоҙҙо сығарып, беҙ уны идеал итеп күрһәтергә тырышабыҙ. Йәнәһе, ҡарағыҙ, бына мин иртәнсәк йүгерәм, бына тренажерҙа баҫып торам, бына мине һөйгәнем үбеп уята, бына ул сәскә алып ҡайтҡан, бына минең улымдың маҡтау ҡағыҙҙары, бына ҡыҙымдың көндәлегендәге баһалары... Ғәҙәттә, быларҙы тормоштары ысынында идеаль булмағандар, эске донъялары, ҡаҙаныштары, хеҙмәттәре (һ.б.) менән ҡәнәғәт булмағандар ҡуя һымаҡ. Уларға ошо мәлдәр, ошо күп көс түгеп яһап алған, әллә ниҙә бер өлгәшкән мәлдәре шундай танһыҡ һәм ғәзиз, һәм улар быны барыһына ла күрһәтергә тырыша. Тимәк, улар хистәргә, яҡшы мәлдәргә, бәхеткә һыуһап йәшәй. Ни өсөн берәү ҙә интернетҡа илап ҡыҙарған йөҙөн һалмай? Йәки төнгө сәғәт 3-тә иҫерек ире менән ғауғалашыуын тәфсирләп яҙмай? Йәки эш хаҡының етмәүе, балаларының ауырыуы, етәксеһен яратмауы тураһында аноним булып ҡына ғына ташлайҙар? Сөнки былар уның тормошонда былай ҙа етерлек. Ул бәхетле мәлдәргә мохтаж, шул мәлдәрен барыһына ла күрһәтеп, яһалма, уйҙырма булһа ла эмоциялар ала. Бының өсөн уны ғәйепләп тә булмай. Ә инде йәшәйештә теләгәненә өлгәшә алғандар йәки үҙ халәттәре менән ҡәнәғәт булған, башҡаларһыҙ ҙа камиллыҡ кисерә алғандар бәхеттәрен, шатлыҡ-ҡыуаныстарын йәшерә, улар менән шым ғына ләззәтләнеүҙе хуп күрә.\nБеҙҙең заман лайктар менән һайлау, сағыштырыу, үлсәү заманы булып сыҡты. Быға тиклем бер заман да яҡшы һәм яманды, матур һәм насарҙы, изге һәм яуызды алыҫтан тороп, бары ҡарап-уҡып ҡына баһаламаны һәм баһаламаған. Постар ҡуйған һәм комментарийҙар яҙғандарҙың кем икәнен дә, ниндәй йәшәйеш алып барғанын да, психик торошо ҡалай икәнлекте лә белмәйбеҙ. Ә инде ул кешенең әхлаҡи, рухи йөҙө хаҡында һүҙ ҙә юҡ. Һәм беҙ шул билдәһеҙ, ят, алыҫта булған йәки таныһаҡ та яҡын аралашмаған кешеләрҙең фекеренә, хуплауына мохтаж. Был - рухи тарҡалыш, йәғни деградация.\nКүптән түгел Япония йәштәренең интернет, компьютер донъяһына башкөллө сумып, унан йотолоп, йәмғиәт, кешелек өсөн юҡҡа сығыуҙары хаҡында тапшырыу ҡарағайным. Унда хәҙер үҙ-ара мөнәсәбәт тотоу, парлашыу, ғаилә ҡороу алға ҡуйылмай икән. Мөнәсәбәттәр өҫтөндә эшләргә теләмәгән, аралашыуға, бер-береңде тойоуға күнекмәгән, хатта ул төшөнсәләрҙе онотҡан кешеләр виртуаль донъяла "йәшәй". Улар өсөн махсус программалар булдырылған һәм был мәхлүктәр шул программаларҙы һатып ала. Ундағы донъя шундай идеаль! Тәбиғәте лә матур, кешеләре изге, өйҙәре шәп һәм башҡалар. Унда улар бер насар ҡараш та күрмәй, йә насар һүҙ ишетмәй. Нимә әйтһәләр, йә яҙһалар ҙа теге яҡтағылар (булмаған кешеләр, яһалмалар, фейктар) күтәреп ала, хуплай, маҡтай. Ул донъяла хатта быларҙың парҙары ла бар. Шулай уҡ идеаль төҫлө һәм холоҡло ир (ҡатын) был кешенең интернетҡа ингәнен көтөп кенә тора. Был әҙәмгә теге яҡтың бер талаптары ла юҡ, йәғни бындағы мөнәсәбәттәр өсөн аҡса түләүҙән башҡа эмоциональ көс һалырға кәрәкмәй. Көймәйһең дә, ҡайғырмайһың да, көнләшмәйһең дә, бары "яратаһың һәм яратылаһың" ғына.\nЯпониялағы миҫал беҙҙең йәмғиәттә лә юҡ түгел. Интернет аша танышҡан "мөхәббәттәре" менән әллә нисә йылдар яҙышҡан ҡатын-ҡыҙҙар, ир-егеттәр етерлек. Был кешеләрҙең күптәре махсус ошо эш менән шөғөлләнгән вампирҙар менән аралашыуын, үҙҙәренең был кешенең ошондай командаһында унынсы-ун бишенсе булыуын аңламай ҙа. Әллә күпме ваҡыттарын, тойғоларын әрәм итәләр. Шул донъяға ҡапланып, эргәһендәге тере донъяны күрмәйҙәр, күҙгә элмәйҙәр.\nБалаларҙың Бәйләнештәге, Фейсбуктағы, Инстаграмдағы донъяһын алайыҡ. Улар хәҙер бөтөн кәңәштәрҙе лә интернеттан ала. Әллә ниҙә бер бирелгән һорауҙарына ата-әсәләрҙең дә яуаптары шәп: "Гугли". Бешереү рецептары - шунан, бала ҡарау ысулдары- шунан, ҡул эштәренә өйрәнеү - шунан, дәрес әҙерләү күптән шунан. Бынан тыш, 12-15 йәшкә етһә, беҙ уларҙың интернет тормошон тикшермәйбеҙ ҙә. Сөнки үҙебеҙ балаларыбыҙ өсөн шул интернеттан ҡыҙыҡһыҙыраҡҡа әйләндек йәки әйләнә барабыҙ. Ә тора-бара? Киләсәктә?..\nБыл хаҡта, беҙҙе йотоп барған интернет донъяһы тураһында күп һөйләргә була. Әммә быны үҙ аҡылы менән тойоп аңламағанға вәғәз уҡыу стенаға борсаҡ атыу менән бер генә буласаҡ. Әйҙәгеҙ, һынамаҡҡа ғына бер көн интернетҡа инмәй ҡарағыҙ әле. Яҡындарығыҙ менән күҙгә-күҙ ҡарашып ултырып һөйләшегеҙ, балаларығыҙҙың хәбәрен тыңлағыҙ, ҡунаҡта өҫтәл аҫтында телефонға текләп ултырмағыҙ. Үҙегеҙ менән бер өйҙә йәшәгән кешене тыуған көнө менән инстаграм аша ҡотламағыҙ, ә ҡосаҡлап-һөйөп тәбрикләгеҙ. Нимәгәлер ризаһыҙлығығыҙҙы битегеҙҙәге ҡырҡыу, текә постар менән белдермәгеҙ, ә проблеманың үҙегеҙҙә икәнен аңлап, ысынлап хәл итегеҙ. Йомғаҡлап әйткәндә, бөгөнгөбөҙҙә, реаль донъябыҙҙа йәшәйек, ысын мәғәнәһендә үҙ-ара аралашайыҡ, мөнәсәбәттәр ҡорайыҡ, дуҫлашайыҡ. Ә интернетты иһә бары файҙа өсөн генә ҡуллана беләйек.\nЯҙылған: 20.05.19 | Ҡаралған: 205


Мәҙәниәт йылы штандарты республика буйлап сәйәхәтен дауам итә\nБыл аҙнала әлшәйҙәр уны Дәүләкән районына тапшырҙы. Эстафетаны ҡабул итеү тантанаһы район үҙәгендә үтте.\nТөбәктә Мәҙәниәт йылы штандарты 17 сентябргә тиклем була. Аҙна дауамында йыл символы ҡатнашлығында төрлө саралар үтәсәк. Исемлектә - «Гармун» байрамы, үҙешмәкәр йәш коллективтар концерты, ошо яҡтарҙа тыуып үҫкән күренекле башҡорт яҙыусыһы Әхиәр Хәкимовтың тыуыуына 85 тулыуға арналған кисә һәм башҡа саралар. Райондың үҙәк китапханаһының 100 йыллығын үткәргәндән һуң штандарт Туймазы районына юллана.


Башҡортостанда 0 градусҡаса йылытасаҡ // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда 0 градусҡаса йылытасаҡ\n15:57, 15 февраля 2016 Йәмғиәт\nБашҡортостанда 0 градусҡаса йылытасаҡ Фото: автор фотоһы\nБашҡортостанда 0 градусҡаса йылытасаҡ. Республиканың гидрометеорология һәм тирә-яҡ мөхит мониторингы идаралығы мәғлүмәттәре буйынса, шишәмбе, 16 февралдә, төбәктә һауа температураһы төндә -9,-14 градус тәшкил итәсәк. Көндөҙ -3, -8 градус буласаҡ. Шаршамбы, 17 февралдә, төндә -6,-11, көндөҙ нулдән -5 градусҡа тиклем. Синоптиктар көндөң аяҙлы-болотло булыуын, ҡар яуыуын, айырым райондарҙа буран сығыуын фаразлай.\nРәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостандағы баш идаралығы хәбәр итеүенсә, бөгөн, 15 февралдә, республикала көн аяҙлы-болотло, яуым-төшөмһөҙ буласаҡ. Елдең тиҙлеге секундына 8 метрға етәсәк. Һауа температураһы көндөҙ -5, -10 градус тәшкил итәсәк, айырым райондарҙа — 0 градусҡа тиклем. Автомобиль юлдарында күренеүсәнлек яҡшы. Хәүефле күренештәр күҙалланмай.\nТеги: һауа торошо,башгидромет,ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы


Бөрйән балтаһы хәҙер бренд\nУрман аша мәктәпкә барғанда бүренән ҡурҡып балта тотоп йөрөгән Бөрйән балаларының даны бөтә донъяға таралғайны. Район оҫталары был ваҡиғаны ла үҙ мәнфәғәтенә файҙаланып ҡалырға тырышты. Хәҙер Шүлгән илендә ағастан яһалған сувенирҙар сыға башланы. Төрлө ҙурлыҡта яһалған балта һабында бүреһе лә тора.\nТуристарға шәп иҫтәлек был. Оригиналь бүләк тә буласаҡ. Миңә ҡалһа, һәр мәктәптә, етәкселәр өҫтәлендә торорға тейеш был сувенирҙар. Онотолоп киткәндәргә нисек булырын иҫтәренә төшөрөп торһон өсөн. Аҡыл сыбығы шикелле. Балалар ҙа ысын балта урынына сувенир тотоп йөрөй алалар. Бүреләрҙең хәтерен яңыртып. Мин һинең «олатайыңды» тунаған әле, тип брелоктарҙы күрһәтеүең була, бүренән елдәр ҙә иҫә.\nАзамат Юлдашбаев фотоһы


Йәнә һанлы (цифралы) телевидение тураһында\n12 Апрель 2019, 11:21\nҺанлы телевидение тураһында нимәләр белергә кәрәк? *Бөгөн Башҡортостан халҡы бушлай һәм юғары сифатта 20 федераль телеканал ҡарау мөмкинлегенә эйә. Әммә һанлы телевидениеға күсеүгә бөтә кеше лә әҙер түгел әле. Был айырыуса телесигналдарҙы тышҡы йәки бүлмә антенналары ярҙамында ҡабул итеүселәргә ҡағыла. Кабель, спутник, IP-телевидение ҡараусыларға иһә был\n*3 июндән федераль аналог каналдары бөгөнгө кеүек күрһәтмәй башлаясаҡ. Йәғни, мәҫәлән, “Рәсәй” йәки “НТВ” телеканалы урынына ҡара экран ғына сығасаҡ. Шуға күрә һанлы телевидениеға күсеүҙе бөгөндән үк хәл итергә кәрәк.\n*Беҙҙең райондан Иҫке Собханғол, Байназар һәм өлөшләтә Ҡурғашлы, Яңы Собханғол ауылдары һанлы телевидение күрһәткән зонаға эләгә. Әгәр Беренсе каналдың өҫкө уң яғында “А” хәрефе тора икән: йә һеҙҙең телевизорығыҙ элекке аналог төрөнә ҡарай һәм һеҙгә һанлы приставка ҡуйырға кәрәк; йә һеҙ яңы телевизор менән ҡулланаһығыҙ, әммә ул һанлы сигналды ҡабул итеүгә көйләнмәгән – телевизорығыҙҙы яңынан көйләп алырға кәрәк.\n*БР Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығынан хәбәр итеүҙәренсә, Байназар һәм уға яҡын ауылдар кешеләренә антеннаға иғтибар итергә кәрәк – әгәр метрлы тора икән, янына дециметрлыны ҡуйырға кәрәк. Йәки уны дециметрлы (20 федераль канал) һәм метрлы (БСТ) диапазондағы телесигналдарҙы бер үк ваҡытта ҡабул итеүсе бөтә тулҡынлы (всеволновая) антеннаға алыштырырға кәрәк.\n*Һанлы телевидение хеҙмәттәре буйынса һорауҙар тыуһа, 8-800-220-20-02 номеры буйынса тәүлек әйләнәһенә бушлай шылтыратырға мөмкин.\nБеҙҙең районда ауылдарҙың төп өлөшө һанлы телевидение тотмаған зонаға эләгә. Был ауылдарҙа кабель йәки спутник телевидение ҡарарға мөмкин. Нәҡ ошондай ауылдар өсөн спутник телевидение операторҙары (НТВ+, “Телекарта” (“Орион Экспресс”) һәм МТС) ҡоролмаларға махсус ташламалар тәҡдим итә. Һәм иң мөһиме – ҡоролманы ҡуйғас, 20 каналдан бушлай пакет ҡуйып алырға мөмкин. Йәғни сығымдар бер тапҡыр ғына – спутник телевидениены һатып алыуға һәм ҡуйҙырыуға ғына талап ителә. Башҡортостан телевидениеһын ҡарарға яратыусылар иһә һанлы телевидениеға күскәндә БСТ-һыҙ тороп ҡалмаясаҡтар, әммә уларға антенналарҙы тармаҡландырғыс (разветвитель антенн) тураһында уйларға кәрәк. Ул саҡта федераль каналдар - приставка аша, БСТ телеантеннанан тура күрһәтәсәк. Спутник телевидениеға күскәндә иһә БСТ булған телеканалдар пакетына иғтибар итергә кәрәк.\nРайоныбыҙ ауылдарында һанлы телевидение буйынса эштәр нисек тора?\nОшо һорау менән 4 ауыл биләмәһе хакимиәтенә мөрәжәғәт иттек.\nИҫке Собханғол ауыл биләмәһе хакимиәтенең эштәр менән идара итеүсеһе Лилиә Зәйнетдинова әйтеүенсә, биләмәлә 3 федераль социаль өҫтәмә алыусы, 35 аҙ тәьмин ителгән ғаиләнән ғаризалар тапшырылған.\nБайназар ауылында күптәр һанлы телевидениены ҡарай башлаған, Ҡурғашлы ауылында һанлы телевидение урыны-урыны менән генә күрһәтә. Мәһәҙей, Яуымбай, Мораҙым ауылдарында спутник антенналарға 60 аҙ тәьмин ителгән, 28 федераль дәүләт ярҙамы алыусы ғаиләнән ғариза алынып, агентлыҡҡа ебәрелгән, антенналар ҡуйыла башлаған. “Һанлы телевидение өсөн үҙебеҙҙең ауылда ла приставкалар һатыла, шәхси эшҡыуар Әнүзә Ибраһимованың магазинынан һатып алырға мөмкин”, - ти ауыл биләмәһе хакимиәтенең эштәр менән идара итеүсеһе Әлфир Йосопов.\nАҫҡар ауыл биләмәһе хакимиәтенең эштәр менән идара итеүсеһе Миңзәлә Харрасова әйтеүенсә, биләмәнән йәмғеһе 60 федераль социаль өҫтәмә алыусы, 52 аҙ тәьмин ителгән ғаиләнән ғаризалар тапшырылған, Исламбай, Аҫҡар ауылдарында антенналар ҡуйыла башлаған.\n«Ырғыҙлы ауыл биләмәһендә федераль социаль өҫтәмә алыусы - 29, аҙ тәьмин ителгән 26 ғаиләнән ғаризалар алынды, әлегә антенналар ҡуйыла башламаны», - ти хакимиәттең эштәр менән идара итеүсеһе Рәзилә Ғәҙелшина.\nПриставкаларҙы, спутник ҡоролмалары комплекттарын район үҙәгендә ҡайһы магазиндарҙан һатып алырға мөмкин?\nИҫке Собханғол почта бүлексәһендә һанлы телевидение өсөн приставкалар - 999, шәхси эшҡыуар Илдар Ишморатовтың “Ағиҙел” магазинында - 990, Сергей Ильдиндың төҙөлөш магазинында 900-1500, Айҙар Яхиндың “Апрель” магазиндарында 990-1600 һумға тәҡдим ителә.\n- Хаҡтарҙың төрлө булыуы приставкаларҙың моделдәренә, функцияларына бәйле. Мәҫәлән, хаҡтары түбәндәренең функциялары ла, кнопкалары ла әҙерәк, хаҡтары юғарылары тапшырыуҙарҙың нисә минут барғанын һәм тамамланыуға тиклем күпме ваҡыт ҡалғанын күрһәтә, уларҙың сәғәттәре лә бар, - тип аңлата һатыусылар.\nСпутник ҡоролмалар комплекттарына килгәндә, уларҙы шул уҡ “Апрель” магазинында һатып алырға мөмкин.\n- Беҙҙә “Триколор”, “Телекарта”, “МТС” ҡоролмаларын һатып алырға мөмкин. Хаҡтары, функцияларына, маркаларына ҡарап, 3,5 мең һумдан 10 мең һумға тиклем. Беҙ ошо фирмаларҙың рәсми дилерҙары булараҡ, шулай уҡ иҫке ҡоролмаларҙы яңыһына алыштырып та бирәбеҙ, йәғни, кеше иҫке ҡоролмаһын килтереп, өҫтәп түләһә, яңы HD-ҡоролма ала, - ти “Апрель”дең етәкселеге.\n“МТС” компанияһының райондағы вәкиле Рәмзил Иҫәнбаевта “МТС” ҡоролмалар комплектын 3990 һумға, шулай уҡ бүлеп түлеү юлы менән алырға мөмкин, ҡоролмаларҙы ҡуйыу – 500-1000 һум.\nЭйе, һанлы телевидениеға күсеү күп кенә һорауҙар тыуҙыра. Яуаптарҙы бер мәҡәләлә генә биреп бөтөп булмай, гәзитебеҙҙең киләһе һандарында ла ошо юҫыҡта мәҡәләләр булыр.\nБР Матбуғат һәм\nкиң мәғлүмәт саралары агентлығы мәғлүмәттәрен ҡулланып,\nРайон хакимиәте башлығының социаль мәсьәләләр һәм кадрҙар сәйәсәте буйынса урынбаҫары Айҙар Әлибаковҡа бер-нисә һорау менән мөрәжәғәт иттек.\n- Бөгөнгө көндә районда нисә йортта тышҡы йәки бүлмә антеннаһы ярҙамында телесигналдар ҡабул итеүсе йорт иҫәпләнә?\n- Эйе, мөрәжәғәт итәләр. Хәҙер һанлы телевидениеға нисек күсеү тураһында белешмәйҙәр, ә күпселек “мин аҙ тәьмин ителгәндәр категорияһы буйынса пособие алам, тик исемлеккә инмәй ҡалғанмын”, тип киләләр. Ни өсөн улар исемлеккә эләкмәй ҡалған – сөнки уларға пособие быйыл ғына тәғәйенләнгән. Ундайҙарға ауыл биләмәһе хакимиәтенә мөрәжәғәт итергә кәңәш итәбеҙ, ауыл биләмәһе хакимиәте белешмә алырға ярҙам итә һәм улар ҙа ярҙамға дәғүә итә ала.\n- Районда аңлатыу эштәре нисек алып барыла?\n- Аңлатыу эштәре үткән йылдың август айында уҡ башланды. Ауылдарҙа үткән отчет йыйылыштарында, сходтарҙа һөйләп йөрөнөк, волонтерҙар һәм ауыл биләмәләре хакимиәттәре лә аңлатыу эштәре алып бара.\n- Районда нисә волонтер бар һәм улар нисек эшләйҙәр?\n- 38 волонтер бар, улар һанлы телевидениға тоташтырырға ярҙам итәләр. 3-53-47 телефоны буйынса волонтерҙарҙы ярҙамға саҡырырға мөмкин.\n- Кемдәргә дәүләт ярҙамы күрһәтелде? Бөгөнгө көнгә балаға пособие алыусы аҙ тәьмин ителгән ғаиләләргә, федераль социаль өҫтәмә алған пенсионерҙарға күпме компенсация түләнгән? Ошо категорияларға ҡараған кешеләргә нисә спутник тәрилкәһе ҡуйылған?\n- Дәүләт ярҙамына, һорауҙа телгә алынғанса, балаға пособие алыусы аҙ тәьмин ителгән ғаиләләргә һәм федераль социаль өҫтәмә алған пенсионерҙарға дәүләт ярҙамы күрһәтелә. Был категорияларға ҡараусыларға, әгәр улар һанлы телевидение тотҡан урында йәшәһәләр, приставка өсөн 1000 һум компенсация түләнә, һанлы телевидение тотмаған зонала йәшәһәләр, бушлай спутник антенналары ҡуйыла. Бөгөнгө көнгә районда 147 спутник антеннаһы ҡуйылған, приставкаларға компенсация өсөн 15 ғариза бирелгән, ә күпме түләнгәне буйынса әлегә социаль ярҙам бүлегенән мәғлүмәттәр юҡ.\n- Һанлы телевидениеға күсеү буйынса халыҡтың иғтибарын йәлеп итеү өсөн ниндәй эштәр башҡарыла?\n- Ауылдар буйлап күберәк йөрөргә, аңлатыу эштәрен киң йәйелдерергә тырышабыҙ.


Иҫке торлаҡ урынына яңыһы\nИглиндә авария хәлендәге һәм иҫкергән торлаҡтан күсереү буйынса программа йылдам тормошҡа ашырыла. Район үҙәгенең Революция урамында 4 фатир фаҙаланыуға тапшырылды.\nФәриҙә һәм Дамир Ғирфановтарҙың шатлығының сиге юҡ. Улар ҡырҡ йыл буйына йәшәгән торлаҡтары авария хәленә етеп иҫкергән булған. Бөгөндән улар майҙаны 48 квадрат метр булған ике бүлмәле фатир хужаһы. Башҡортостандың торлаҡ фонды был йортто ай ярым эсендә төҙөп биргән.\nЙылылыҡ биреү менән ғаилә бөтә уңйлыҡтары булған яңы торлаҡҡа күсенәсәк.Әйткәндәй, был фатиҙар үҙәк һыу үткәргескә тоташтырылған һәм һәм йортта газ менән йылытыусы автомат мейес урынлаштырылған. Был фатирҙағылар йыл әйләнәһенә йылы һыу менән ҡулланасаҡ тигән һүҙ.\nОльга Жирнова, авария хәлендә һәм иҫкергән торлаҡтан күсереү программаһы буйынса фатир алыусы: «Яңы торлағыбыҙға шатбыҙ, матур һәм уңайлы. Ул йылы булыр тип ышанабыҙ. Бында оҙон һәм бәхетле ғүмер кисерергә яҙһын».\nОльга Жирнованың 31 квадрат метр торлағына ошондай уҡ ҙурлыҡта фатир төҙөлгән. Әлеге ваҡытта хужабикә фатирына яңы йыһаздар алыу менән мәшғүл. Йылытыу миҙгеле башланып йортто зәңгәр яғыулыҡҡа тоташтырыу менән ул бында улы менән күсәсәк.\nЛариса Жук ғаиләһендә лә ҙур ваҡиға. Әлегә улар яңы йортҡа күсенеү өсөн көндәлек йорт кәрәк-яраҡтарын йыя. Стеналар таушалып бөткән, ҡыҫыҡ һәм уңайһыҙ торлаҡтағы тормоштары ҡурҡыныс төш кеүек тиҙ онотоласаҡ.\nАртур Юлдашев, Иглин ҡасабаһы ауыл биләмәһе башлығы: «Иглин ҡасабаһы ауыл биләмәһендә авария хәлендә һәм иҫке торлаҡтан күсереү буйынса адреслы программаның икенсе этабы тормошҡа ашырылды. Ике күп фатирлы йорттан һигеҙ ғаилә күсенде. Был йорттан ғына 4 ғаиләгә фатир асҡыстары тапшырылды».\nБыйыл апрель айында торлаҡ коммуналь хужалығын үҙгәртеп ҡороу фонды иҫкергән торлаҡта йәшәүселәрҙе күсереү маҡсатында Башҡортостанға миллиард ярымдан ашыу аҡса биреү хаҡында ғаризаһын ҡәнәғәтләндерҙе.. Өҫтәмә финанслауға төбәккә тағы ла 2,5 миллиард һум түләнәсәк. Был аҡсаға ете мең кешене авария хәлендәге йорттан яңыһына күсереп буласаҡ. Иглиндә генә адреслы программаны тормошҡа ашырыу сиктәрендә 145 кеше яңы торлаҡҡа күсерелгән. Был эш киләсәктә лә дауам итәсәк.


Биш йондоҙлоҡ мутлашыу\nӘммә был юлы һүҙ погондағыларҙан бигерәк сауҙа үҙәге хаҡында. Өфөлә йәшәүсе Әхмәтгәрәевтар ғаиләһе көнкүреш техникаһы һатыусы «Биш йондоҙ» магазинынын алдашыуҙа ғәйепләй. Ғаилә былтыр декабрҙә сауҙа үҙәгенән 370 мең һумлыҡ көнкүреш техникаһы алған, әммә әйберҙәр бөгөнгә тиклем юҡ. Әхмәтгәрәевтар полицияға мөрәжәғәт итеп ҡараған, тик һөҙөмтә юҡ.\nӘхмәтәгәрәевтар ғаиләһе Өфөгә ике йыл элек күсеп ҡайта. 35 йыл буйы Себерҙә тир түккән ғаилә хаҡлы ялға сыҡҡас тыуған яғына ҡайтып төпләнеү хаҡында хыялланған була. Уларҙың ниәттәре тормошҡа аша. Әхмәтгәрәевтар Башҡортостанға ҡайтып ғүмер буйы йыйған аҡсаһына ер һатып ала, өй күтәрә. Эш көнкүреш техникаһына барып терәлгәс улар «Биш йондоҙ» магазинына мөрәжәғәт итә, әммә мутлашыусыларҙың тоҙағына эләгә. Заказ бер йыл буйы килеп етә алмай.\n«Биш йондоҙ» магазины «Технолюкс» фирмаһына ҡарай. Ул быйыл 15 ғинуарҙа уҡ банкрот тип иғлан ителгән була. Әммә сауҙа үҙәге һатып алыусыларға ябылыуҙары хаҡында хәбәр итеп тормай. Хатта, аҡса йыйыуын дауам итә. Әхмәтгәрәевтар ҙа аҡсаның икенсе өлөшөн февралдә генә түләп ҡуя. Фирма хатта, мисәт менән гарантия хаты ла бирә.\nХәҙер Рәмил Әхмәтгәрәев «Биш йондоҙ» фирмаһының директоры Артур Йосоповҡа көн һайын шылтыратып ҡарай, әммә яуап биреүсе юҡ.\nФирманың офисы Өфө уртаһындағы бизнес үҙәктәрҙең береһендәге ошо бүлмәлә урынлашҡан. Бында бөтә һорауҙар менән дүшәнбенән йомаға тиклем мөрәжәғәт итергә мөмкин тип яҙылған. Әммә күреүегеҙсә ишек бикле. Аҫтағы һаҡсылар әйтеүенсә, хужаларыҙың бында бөтөнләй килеп күренгәне лә юҡ.\n«Биш йондоҙ» магазины ҡараған «Технолюкс» фирмаһын эҙләү һөҙөмтәһеҙ тамамланды. Серле фирманы эҙәләүселәр баҡтиһәң, беҙҙән башҡа ла күп икән.\nӘхмәтгәрәевтар әйтеүенсә, фирма йәшерен рәүештә халыҡты алдауын дауам итә. Әммә хоҡуҡ һағында тороусылар мутлашыусыларҙы хөкөм итергә ашыҡмай, ти улар.\nҒаилә хоҡуҡтарын яҡлауҙы һорап прокуратураға мөрәжәғәт итергә йыйына. Мутлашыусы биш йонддоҙҙоң урыны рәшәткә артында, ти хужалар.


Радий Хәбиров президент Мортаза Рәхимов күрһәтмәһен абсурд тип атаған һәм вазифаһынан ситләштереүҙе мәхкәмә юлы менән хәл итәсәген белдергән.\nРеспублика етәксеһе Мортаза Рәхимовтың килем һәм милек тураһындағы декларациялағы мәғлүмәттең тулылығы һәм дөрөҫлөгөн тикшергәнсе президент хакимиәте етәксеһен вазифаһынан ситләштереү тураһындағы күрһәтмәһенән һуң Радий Хәбиров вазифаһынан ситләштереүҙе мәхкәмә юлы менән хәл итәсәген белдергән.\nРадий Хәбировтың килем һәм милек тураһындағы декларациялағы мәғлүмәтенең тулылығын һәм дөрөҫлөгөн Дәүләт йыйылышы-Ҡоролтайҙа яңы ғына ойошторолған коррупцияға ҡаршы парламент комиссияһы тикшерәсәк. Ул бер ай дауамында тикшереү һөҙөмтәләрен тейешле органдарға тапшырырға тейеш.\nРадий Хәбиров ҡайһы бер мәғлүмәттәргә ҡарағанда, Мортаза Рәхимов күрһәтмәһен абсурд тип атаған. Яңыраҡ Мортаза Рәхимов хеҙмәт алдынғыларының бер төркөмөнә дәүләт наградалары тапшырғайны. Бүләкләнеүселәр араһында Радий Хәбиров та бар ине. Бүләкте алғас Радий Хәбиров Мортаза Рәхимов етәкселегендә республиканың алға барыуын, Мортаза Рәхимовтың барлыҡ мәсьәләләрҙе оҫта хәл итеүен билдәләгәйне.\nУл был оҫталыҡтың уға ҡаршы йүнәлтелгәнен ул ваҡытта уйлап та бирмәгәндер. Сөнки тап ошо көндәрҙә Радий Хәбиров Мәскәүгә эшкә күсергә тейеш ине. Әммә ваҡиғалар икенсе йүнәлештә үҫешә башланы. Бынан кем ота һуң?\nҠайһы бер политологтар белдереүенсә, хөкүмәт премьер министры Раил Сарбаев президент булыу өсөн әле бик сей, коррупцияға ҡаршы көрәште көсәйтеү кәрәклеген билдәләгән Мәскәү Радий Хәбировты эшкә алыуҙан туҡталып торасаҡ. Бындай шарттарҙа власта Мортаза Рәхимов тағы ла билдәһеҙ ваҡытҡа ҡаласаҡ.\nИнтернеттағы ҡайһы бер сәхифәләр "Башҡортостанда сәйәси фетнә әҙерләнә" Мортаза Рәхимовтың Декларатив-аппарат отставкаһы" тигән мәҡәләләр баҫтырҙы. Әммә республика президенты был мәҡәләләргә аңлатма биреүҙе кәрәк тип тапмай. Бөгөн ул эш сәфәре менән Федоровка районында.


Июлдең тәүге көнөндә Бөрйән районының Әтек ауылы эргәһендә йәшендән урман янғыны сыҡты\nУрман хужалығы министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, һөҙөмтәлә урман фондының ярты гектар майҙаны зыян күргән. Бәхеткә, ут кискә тиклем һүндерелгән. Янғынға ҡаршы көрәшкә 28 кеше һәм 6 берәмек техника йәлеп ителгән.\n25 апрелдән 2 июлгә тиклем республикала барлығы 20 урман янғыны теркәлгән. Уларҙың 13-ө халыҡтың ут менән һаҡһыҙ ҡыланыуы, бишәүһе йәшен арҡаһында сыҡҡан, тағы ла икәүһенең сәбәбе билдәһеҙ. Әлеге мәлгә республика биләмәләрендә һүндерелмәгән янғындар юҡ. Янғындан зыян күргән урмандың дөйөм майҙаны 61 гектар ярымға етә яҙған. Былтыр ошо уҡ осорға был күрһәткес 95 гектарҙан ашҡан булған.


Туҡсоран - Маһисәрүәр\nСелтәрле лә батмуста сын-сынаяҡ, Әсмәбикәй, Тотма ситтәренән дә, Маһисәрүәр, әй, ыуалыр, Тотма ситтәренән, Маһисәрүәр, әй, ыуалыр. Бәхетһеҙ ҙә булғанда ир-егеткәй, Әсмәбикәй, Сит илдәргә китептәй, Маһисәрүәр, әй, юғалыр, Сит илдәргә китептәй, Маһисәрүәр, әй, юғалыр. Туп-туп ҡына баҫҡандай туратымдың, Әсмәбикә, Туҡ буйҡайҙарында, Маһисәрүәр, әй, төйәге; Туҡ буйҡайҙарында, Маһисәрүәр, әй, төйәге. Уттарҙа ла янмаҫтай, һыуҙа батмаҫ, Әсмәбикә, Батыр егеткәйҙең дә, Маһисәрүәр, әй, һөйәге; Батыр егеткәйҙең дә, Маһисәрүәр, әй, һөйәге.\nАтым Бар (2020)\nЕте ҡыҙ (Tämlekästär менән Live)\nАзамат (Tämlekästär менән Live)\nРамай (Tämlekästär менән Live)\nБер алманы бишкә бүләйек (Tämlekästär менән Live)\n1. Ҡашың ҡара, буйың зифа, Керпегең бөгөләлер. Һинең өсөн, йәнкиҫәгем, Фирҙәүескәй, ҡара күҙкәй, Үҙәгем өҙөләлер. 2. Ҡаш ҡараһы күҙеңдә лә, Буй зифаһы үҙеңдә. Ай тулғанда тыуҙыңмы әллә, Фирҙәүескәй, ҡара күҙкәй, Ай нуры бар йөҙөңдә. 3. Ҡашың ҡара, күҙең кеү[е]к тә, Һиңә һөйләр һүҙем күп. Һөйләр инем серҙәремде Фирҙәүескәй, ҡара күҙкәй, Көн дә күрһәм үҙеңде.


Материалы за Январь 2010 года » Страница 2 » Архив газеты "Йәшлек"\n300 һумға – туфли! Яңылыҡтар, Иҡтисад\nЯңы йыл байрамдары үткәндән һуң ысын ташламалар яһала. Аяҡ кейемдәренә генә күҙ һалығыҙ – ҡыш башланғанда баш ҡала магазиндарында ҡатын-ҡыҙҙар итеген 4,5 мең һумдан да кәмерәк хаҡҡа табыуы ҡыйын ине (Рәсәйҙә етештерелгән тауарҙарҙы һатыусы магазиндарҙы күҙ уңында тотам). Ә хәҙер гүзәл заттар күндән тегелгән итекте 2,5 мең һумға ла ала. Ваҡыты шундай бит – кешеләрҙең күбеһе ҡышҡы аяҡ кейемдәрен ноябрҙә үк алып бөттө, ә быйыл модала булған моделдәрҙе һатып бөтөрөргә кәрәк. Шулай уҡ яҙғы-көҙгө аяҡ кейемдәренә лә ҙур ғына ташламалар бар – быйыл яҙғыһын модала буласаҡ моделдәрҙең бөтәһе лә сауҙаға сығарылмаған, ә былтыр көҙҙән ҡалғандарынан ҡотолоуың отошлораҡ.\nДанлы исемен мәңгеләштереү өсөн... Башҡортостан, Сәйәсәт\nҒалим һәм йәмәғәт эшмәкәренең исемен мәңгеләштереү йәһәтенән Сибай, Ишембай ҡалаларында, Темәстә бюст ҡуйылған. Өфө, Ташкент, Баҡыла уның исемен йөрөткән урамдар бар. 2008 йылда Санкт-Петербург дәүләт университетында Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Төрки тикшеренеүҙәр үҙәге асылды. 1992 йылда Өфөләге республика Милли китапханаһына Әхмәтзәки Вәлиди исеме бирелде.\nӘхмәтзәки Вәлидиҙең шәхесен яҡлау маҡсатында уның исеменә бысраҡ һибеүгә битараф булмағандар төрлө саралар ойоштора, һөйләшеүҙәр алып бара. Сибай ҡалаһы башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты ла был эшкә әүҙем ҡушылды, «түңәрәк өҫтәл» үткәрҙе һәм халыҡҡа мөрәжәғәт ҡабул итте. Ул сибайҙарға ғына тәғәйенләнһә лә, милләттәштәребеҙ һәр кем үҙенә ҡабул итә ала.\nСибай ҡалаһы башҡорттары ҡоролтайының мөрәжәғәте Иғтибар, Башҡортостан\nБына әле лә донъя кимәлендә билдәле булған оло шәхестәребеҙҙең данлы эшмәкәрлеген кире яҡтан күрһәтергә теләүселәрҙең табылыуы – башҡа һыймаҫлыҡ хәл. Атаҡлы ғалим һәм дәүләт эшмәкәре Әхмәтзәки Вәлиди Туғандың пак исеменә Рәсәй Дәүләт Думаһы депутаты А. Назаровтың бысраҡ һирпергә маташыуы – үрҙә әйтелгәндәргә миҫал. Бөгөн төбәгебеҙҙең аңлы кешеләре араһында Ә. Вәлиди хеҙмәттәренең Рәсәй федерализмы нигеҙе булыуын танымаған кеше һирәктер. Ә баяғы депутаттың шәхси тормошо һәм көндәлек эше тотошлай мутлыҡтарҙан тороуы күптәргә билдәле. Ошоға бәйле беҙ, ҡала башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты ағзалары, барлыҡ төбәк халҡын, сибайҙарҙы шәхескә яғылған яланың республикабыҙға, унда йәшәгән 130-лап милләткә, милләт-ара тыныслыҡты, татыулыҡты, тотороҡло социаль-сәйәси хәлде ҡаҡшатырға йүнәлтелгән экстремистик, милләтсел, шовинистик сара икәнлеген аңларға саҡырабыҙ һәм түбәндәгеләрҙе еткерәбеҙ.\nБелемлегә йот юҡ, белемһеҙгә ҡот юҡ Башҡортостан\nРәсәйҙә быйыл Уҡытыусы йылы. Ниндәй өмөттәр бағлайбыҙ был йылға, мәғариф өлкәһендә ниндәй үҙгәрештәр көтөлә? Башҡортостан Республикаһының мәғарифты үҫтереү институты ректоры, БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты Рөстәм Рифат улы ИШМӨХӘМӘТОВҠА ошо тармаҡҡа ҡағылышлы бер нисә һорау менән мөрәжәғәт иттек.\n– Һөйләшеүҙе шунан башлайыҡ әле: уҡытыусы тигән изге һөнәргә кемдәр һөйөү тәрбиәләне һәм Һеҙҙе был һөнәрҙе һайлауға нимә этәрҙе?\n– Уҡытыусы һөнәренә булған ихтирам һәм һөйөү миндә бала саҡтан уҡ тәрбиәләнгән. Уҡыған кешенең ил йөҙөндә лә, халыҡ араһында ла ҡәҙере ҙур икәнен белеп-күреп үҫтем. Олатайым, атайым һәм әсәйем ғүмер буйы мәғариф системаһында хеҙмәт итте, атайым күп йылдар мәктәп директоры вазифаһын үтәне. Белемлегә йот юҡ, белемһеҙгә ҡот юҡ, тип өйрәткәндәр беҙҙе. Һөнәреңде тынғыһыҙ хеҙмәткә әйләндермәйсә, көн тип тормай, төн тип тормай эшеңә мөкиббән бирелмәйсә, ниндәй генә өлкәлә эшләһәң дә уңышҡа өлгәшеп булмай.\nӘхмәр ҮТӘБАЙ Әҙәбиәт » Шиғырҙар\n«Мин – Буранбай»\nМин – Буранбай,\nҒорур һыным менән\nЕр шарында баҫҡан Уралдай.\nХалҡым күңелендә бурандай.\nОҫталыҡта тине юҡ Әҙәбиәт\nӘхмәр һәр саҡ матур әңгәмәсе булды. Уның менән саҡ танышҡан үткән быуаттың 90-сы йылдарында осрашҡан һайын беҙ ил, халыҡтар, милләт, тел яҙмышы тураһында оҙайлы бәхәстәргә төшөп китер инек. Йыйылышҡан егеттәр араһында төрлөһө була – сәсрәп сығып, үҙенең әллә ниндәй экстремаль ҡараштарын яҡларға тотоноп киткәндәре лә осрай. Әхмәр барыһын да иғтибар менән тыңлай белә. Әллә шулай кәрәк булғанғамылыр, мин үҙем, мәҫәлән, дискуссияларҙа бер һүҙгә шунда уҡ икәү менән яуап бирергә әҙер кешемен. Ләкин шуныһы ла һиҙелә: бәхәстәр башланғанға тиклем үк Әхмәрҙең был мәсьәләгә күптән нығынған үҙ ҡарашы булған һәм ул шуны үҙ-үҙенә тағы ла бер тапҡыр иҫбатлар өсөн генә әңгәмә ҡороп ебәргән. Ғөмүмән, ул шиғырҙы ла башында йөрөтөп, тамам әҙер булғас ҡына ҡағыҙға теркәп ҡуйыр ине.\nДиспуттарҙың сәйер үҙенсәлеге бар: әллә ниндәй ҡарашлы кеше булһаң да, һин әңгәмәгә башҡаларҙы йәлеп итәһең, уларҙы нимәнелер яҡларға йә инҡар итергә, шул позицияны бик күптәргә асыҡ итеп аңлата белергә мәжбүр итәһең.\nБеҙҙең милиция нимә менән сирләй? Яңылыҡтар\nБер нисә милиция хеҙмәткәренең үҙ-үҙенә ҡул һалыуы быйыл бөтә республиканы тетрәндерҙе. Яңы йылға аяҡ баҫып та өлгөрмәнек, яңы фажиғә – Шишмә районында 30 йәшлек милиционер үҙен һәләк иткән. Күптән түгел Яңауыл ҡалаһында, Йылайыр һәм Ҡалтасы райондарында ошондай фажиғәләр теркәлгәйне. Өс аҙнала дүрт хеҙмәткәрҙең (йәштәр, көслөләр) үҙенә ҡул һалыуы – ғәҙәттән тыш хәл. Бөтәһенә лә «бәхетһеҙ мөхәббәт» ғәйеплеме? Иң анһаты, әлбиттә, бөтә юғалтыуҙарҙы шәхси проблемаларға ҡайтарып ҡалдырыу. Милиция хеҙмәткәрҙәре бөгөн ниндәй мөхиттә эшләй, ундағы хәлдәр ысынлап та, ҡайһы берәүҙәр ышандырырға тырышҡанса, ал да гөлмө, хеҙмәткәрҙәре үҙҙәрен һәләк итеүгә барып еткән был органға нисек итеп йәмғиәт именлеген ышанып тапшырырға була – ирекһеҙҙән ошолар тураһында уйланаһың.


Уйынсылар һәм интригасылар "Маскарад"та йыйыла\nБыл уикендта БР Дәүләт академия рус драма театры сәхнәһендә "Маскарад" спектакленең премьераһы үтә. Лермонтовтың билдәле драмаһын өфөлөләр Петербург режиссеры Игорь Селин ҡуйылышында күрәсәк. "БАШвест"ҡа эксклюзив интервьюһында классик әҫәрҙәргә заманса ҡарашлы режиссер яңы спектаклде әҙерләү барышы хаҡында һөйләне.\n"Маскарад" пьесаһына Селин беренсегә генә мөрәжәғәт итмәй. 2003 йылда режиссер был драма буйынса спектаклде Санкт-Петербургтың Александринский театрында ҡуя, 2004-тә - Киевта Леся Украинка исемендәге Милли рус драма академия театрында, 2009-ҙа Башҡортостандың рус драма театрынан хеҙмәттәшлек итеүгә тәҡдим ала.\n- Мин яңы эшкә һәр ваҡыт шатланып ризалашам, яңы коллектив, яңы ҡалалар ҡыҙыҡһындыра. Өфө тураһында күп ишеткәнем булды, шуға ла килергә теләнем. Рус драма театры етәкселеге менән тәүҙән үк классика ҡуйырға килештек. Башта икенсе әҫәр тураһында һүҙ бара ине, һөҙөмтәлә Лермонтовтың пьесаһын һайланыҡ, был дөрөҫ фекер, минеңсә. Был пьесаға мин өсөнсөгө мөрәжәғәт итәм инде һәм уның тәрәнлеген, тағы нимәләр алып булыуын аңлай барам. "Маскарад" спектакле өҫтөндә ун йыл элек эшләй башлағайным, архивтарҙа ултырып, был пьеса ҡуйылышы менән бәйле бар нәмәне өйрәндем. Минең уйлауымса, уның өҫтөндә сикһеҙ ваҡыт эшләһәң дә, әйләнгән һайын яңынан-яңы асыштар яһарға мөмкин.\nЛермонтовтың "Маскарад" драмаһының өс редакцияһы бар. Иң беренсеһе цензура менән тыйылған, икенсеһе, беҙ белгәне, хрестоматия иҫәпләнгәне - "Маскарад", өсөнсөһө, һуңғы варианты, - "Арбенин" исеме менән билдәле. Өфө спектакле өсөн мин өс редакцияны ҡушып, махсус спектакль әҙерләнем. Өфөлөләр өсөн йәнә бер яңылыҡ, - тип дауам итә Игорь Селин, - бында труппа тулы составында ҡатнашасаҡ. Драматик спектакль өсөн күләме ҙур. Сәхнәлә 60 кеше, өҫтәүенә балет артистары - масштаблы проект.\n- "Маскарад" нигеҙендә авторҙың баш ҡала йәмғиәтен баһалауы һәм шәхес проблемаһы хаҡында уйланыуҙар ята. Заманында Грибоедовтыҡы кеүек үк, киҫкен кире ҡараш. Ләкин унан айырмалы Лермонтов уйланыуҙарын реалистик комедия планында түгел, ә романтик планда тормошҡа ашырған. Һеҙҙең "Маскарад" ниндәй жанрға ҡарай?\n- Минең уйлауымса, бөгөн жанрҙы бер һүҙ менән генә билдәләргә ярамай. Хәҙерге театр - ул актерҙар уйыны, музыка, пластика, тауыш, сценографияның синтезы. Бөгөн театрҙа ошондай комплексы ҡараш кәрәк. Мин бер ҡасан да стиль тураһында уйламайым, стиль - ул кеше.\n- Һеҙҙең "Горе от ума" спектакле алты номинацияла "Алтын битлек" премияһына тәҡдим ителгән. Киң мәғлүмәт сараларында иһә был әҫәр буйынса төрлө фекер яңғыраны. Хәйер, һеҙҙең бар эштәрегеҙ ҙә төрлөсә ҡабул ителә.\n- Был бит бик шәп! Фекерҙәр бер төрлө икән, насар был - йә әрләйҙәр, йә маҡтайҙар ғына. Мейерхольд әйткәнсә, әгәр зал икегә бүленгән икән, тимәк, спектаклдә айыҡ фекергә урын бар.\n- Һеҙ Виктюк театрында эшләнегеҙ, һәм журналистар һеҙҙе был режиссерҙың шәкерте тип атаны. Уларҙың фекере менән ризалашаһығыҙмы?\n- Мин Роман Виктюк театры менән хеҙмәттәшлек итәм, унда өс спектакль ҡуйҙым. Ихтирам итәм, яратам был театрҙы, сөнки, минең уйлауымса, был замана театры һәм ул заман эстетикаһында эшләй. Минең улар менән бергә эшләгән эштәрем һүҙ һәм пластика синтезынан ғибәрәт. Бындай синтетик театрҙы ҡабул итәм. Ә уҡыусылыҡҡа килгәндә, быны журналистар түгел, тарих хәл итергә тейеш. Театрға килеп, бер үк режиссерҙың, бер үк артистар уйнаған, шул бер үк пьесаның 128 меңенсе тапҡыр ҡуйылғанын күрәһең... Халыҡ быны Станиславский буйынса ҡуйылған, ә улар - уның уҡыусылары, ти. Миңә көлкө. Һәр режиссерҙың, әгәр ул ысынлап та режиссер икән, үҙ алымы, үҙ һүҙе бар, һәм бер кешенең спектаклен икенсеһенеке менән бутауы мөмкин түгел. Шуныһы ҡыҙыҡ та. Ә индивидуаллеге булмаған спектаклдең мәғәнәһе лә юҡ.\n- Улай булһа, теманы дауам итәйек. Махсус һеҙҙән һорар өсөн бер баҫманан күсереп алдым. "Игорь Селиндың классик әҫәрҙәргә тамашасыны таң ҡалдырырлыҡ, авангард ҡарашы бар", - тип яҙғандар. Һеҙ стилегеҙ тураһында үҙегеҙ нимә уйлайһығыҙ?\n- Театрҙа барғанға минең үҙ ҡарашым бар. Һуңғы биш-алты йылдағы эштәремде анализлап, шуны асыҡланым - классика йыйынтығы килеп сыҡҡан икән. Лермонтов, Грибоедов, Шекспир, Боккаччо, Пушкин, Гоголь һәм башҡалар. Ниңә тап ошо авторҙар ҡыҙыҡһындыра, тиһегеҙме? Улар мәңгелек темаларҙы күтәрә. Әгәр һин классика менән кеше йөрәгенә үтеп инә алһаң - ул заман әҫәренә әйләнә. Ә авангардҡа килгәндә, 17-се йылда Февраль революцияһы барғанда Мейерхольд "Маскарад"ты ҡуя, Петербургтың бомонды зиннәтле тиреләрҙә, бриллианттар менән Александринка театрында ултыра... Ул да авангард әҫәр эшләй. Глазуновтың махсус ошо спектаклгә яҙылған музыкаһы ла заманы өсөн авангард иҫәпләнә. Йөҙ йылға яҡын ваҡыт үтте, һәм беҙ уны хәҙер классика тип ҡабул итәбеҙ. Авангард - ул заманына тура килеү, театр өсөн бик мөһим был. Театр - ул бөгөнгө көн менән йәшәүсе сәнғәт.\n- "Горе от ума" спектаклендә һеҙ пьеса тексына XIX-XX быуат шағирҙарының шиғырҙарын да индергәйнегеҙ. "Маскарад"та ла ошоға оҡшаш нәмә буламы?\n- Юҡ. "Маскарад"та быны эшләргә кәрәкмәй, тип иҫәпләйем. Эш шунда, "Горе от ума" әҫәрендә спектаклдең формаһы талап итә быны. Рус шағирҙарынан тыш, Рембо, Верлен кеүек француз шағирҙарының әҫәрҙәре лә күп унда. Грибоедовтың тексы - француз менән Түбәнге Новгород теле ҡушылмаһы, бар Рәсәй ул заманда француз телендә һөйләшкән. Француз теле беренсе һаналһа, рус теле - икенсе, Грибоедов шунан көлә лә инде. Ә "Маскарад"та эштәр башҡаса.\n- Шулай ҙа Рус драмтеатры артистары француз теленән һәм бейеү буйынса дәрестәр ала. Ә "Маскарад" драмаһы уйын залындағы сценанан башлана, ҡомарлы уйындарға өйрәттеләрме?\n- Бының менән ҡатмарлыҡтар тыуҙы. Уйын йорттары ябылғанға күрә, был өлкәлә үҙ эшенең оҫталарын табыуы ҡыйын. Александринкала спектакль ҡуйғанда беҙгә крупьелар үҙҙәре килә торғайны, үҙебеҙ ҙә казинола булдыҡ, барыһын да ентекләп өйрәндек. Хәҙер былар тыйылған.\n- Режиссер һәм кеше булараҡ, һеҙҙе "Маскарад" нимәһе менән йәлеп итә?\n- Лермонтов пьесаһында мине иң элек кеше мөнәсәбәттәре ҡыҙыҡһындыра, әлбиттә. Һөйөүҙең гәлсәр кеүек селпәрәмә килергә әҙер тороуы, йылдар дауамында төҙөлгән кеше мөнәсәбәттәрен бик тиҙ һәм еңел емерергә мөмкин булыуы. Мин ысын тойғоларҙы асып һалырға теләйем. Хис-тойғо өйөрмәһен шартына килтереп күрһәтеүе актерҙарға еңел түгел, ләкин уларҙың һүҙҙәре ихлас күңелдән, йөрәктән сығырға тейеш. Шул саҡта ғына Лермонтов драматургияһы заманса яңғырай. Бына ошо мөһим миңә. Төп репетициялар декорацияларҙан тыш үтте. Сәхнәлә йүгереп йөрөү кәрәкмәй, күңел ижады - бына нимә ҡыҙыҡһындыра мине.\n- Сәхнәлә артист - тамашасы иғтибарын тотоусы энергия аккумуляторымы?\n- Һис шикһеҙ. Театрҙа иң мөһиме - артистар. Ә башҡаһы - төп ашамлыҡҡа һөйбәт гарнир кеүек. Был турала оноторға ярамай. Эйе, "Маскарад"та костюмдар, ҡатмарлы декорациялар күп буласаҡ, ләкин артистар был тарихты кеше күңеленә үтерлек итеп дүрт ултырғыс менән дә уйнай ала, ә тамашасы илай икән, тимәк, беҙ дөрөҫ эшләгәнбеҙ.\n- Һеҙ байтаҡ театрҙар менән хеҙмәттәшлек иттегеҙ, уртаҡ телде тиҙ табаһығыҙмы?\n- Еңел булмай. Мин билдәле бер эстетикала эшләп өйрәнгәнмен, был йылдарҙа театрға үҙ ҡарашым да барлыҡҡа килгән. Башта артистарҙы, һуңынан бар театрҙы ошо минең моделемә, театр һәм әҫәрҙе минең күҙлектән баһалауға алып килеүҙә тора бар ҡатмарлыҡ. Бер үк коллективта икенсе, өсөнсө спектакль ҡуйғанда иһә, барыһы ла еңелерәк. Ә тәүге спектаклдәр һәр ваҡыт ауыр бирелә, ләкин был мине ҡурҡытмай. Уйлауымса, актерҙар өсөн дә бындай тәжрибә мөһим. Улар эштә бәләкәй кеше булырға һәм өйрәнеүҙән ҡурҡмаҫҡа тейеш. Барыһын да белгән артист - ул үлем, тигән һүҙ, уға артабан юл юҡ, ул барыһын да үтеп бөткән. Актер өйрәнергә һәм режиссер тәҡдим иткән яңы шарттарҙы ҡабул итергә тейеш, сөнки төрлө спектаклдәрҙе бер үк манерала, бер төрлө уйнарға ярамай - был дөрөҫ түгел.\n- Һеҙ Өфөлә тәүге тапҡыр. Баш ҡаланың мәҙәни тормошо менән танышырға өлгөрҙөгөҙмө?\n- Көнө буйы репетицияламын, бик һуң ғына парк буйлап йөрөргә сығам. Рус драма театрынан башҡаһын ҡарарға мөмкинлегем булманы әле, ләкин был сәхнәлә - ҙур репертуар. Бик шәп пьесалар бар. "Луна и листопад" спектакленән тәьҫирләнеп сыҡтым, хәрби тематика менән бөтөнләй бәйле булмаған йәштәр шул тиклем уны нескә тоя. Режиссерҙар, актерҙар эше һоҡландырҙы, тәрән мәғәнәле спектакль.\n- Һәм һуңғы һорау. Әлеге ваҡытта Өфөлә балалар китабы һәм уҡыуы фестивале үтә. Халыҡ китап, шул иҫәптән классика уҡыһын өсөн, һеҙҙеңсә, нимә эшләргә кәрәк?\n- Әҙер рецебы юҡ. Бер осраҡты һөйләйем әле. Интернетта мәктәп уҡыусыһы класс менән театрға барыуы хаҡында яҙа. Грибоедовты уҡымаған була, ләкин, спектаклде күргәс, шул тиклем оҡшата һәм уның комедияһын мотлаҡ уҡып сығырға теләй. Был панацея түгел, әлбиттә, шулай ҙа... Театр - ул кеше мөнәсәбәттәре моделе, донъя моделе һәм унда халыҡ, бәхеткә күрә, ниндәйҙер яңылыҡ, бығаса белмәгән нәмәһен асыҡларға килә. Әгәр театр был функцияны үтәй икән, тимәк, бәлки, кемдер һәйбәт спектаклдән һуң китабын да уҡырға теләр.\nФото БР Дәүләт академия рус драма театрынан алынды.


Өфөлә балалар баҡсаларына сират кәмей | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nБаш ҡала мәктәптәренең буш торған синыф бүлмәләрен үҙгәртеп ҡороу башланды. Белем биреү усаҡтары хәҙер тулы мәғариф комплексы тип иҫәпләнәсәк. Совет районындағы ошондай тәүге тәжрибә майҙансығы – егерме алтынсы мәктәп. Уңайлы бер нисә бүлмә һәм йөҙ баланан торған дүрт төркөм. Егерме алтынсы мәктәп хәҙер белем биреүҙең ике баҫҡысын да үҙләштерә. Балалар баҡсаһына йөрөүсе сабыйҙар беренсе синыфҡа ошонда уҡ киләсәк.Баш ҡаланың балалар баҡсаларына сиратты кәметеү миллиондан ашыу кеше йәшәгән Өфө өсөн төп социаль проблема. Китапханаһы, спорт залы, үҙ ашханаһы, музыка бүлмәһе булған балалар баҡсаһына юлламалар табыу ауырылығы менән байтаҡ ата-әсәнең осрашҡаны барҙыр. Егерме алтынсы мәктәптәге балалар баҡсаһы иһә Совет районының айырым микрорайоны халҡы өсөн күптәнге хыял. Баш ҡалала балалар баҡсаларына урындар менән сетерекле мәсьәләгә яҡын арала яуап табылырға тейеш.Балалар баҡсаларына бәйле мәсьәләне хәл итеүҙең бер–нисә юлы бар. Улар яңы обьекттар һалыу, иҫкеләрен камиллаштырыу. Ә мәктәптәр янында ошондай үҙәктәр булдырыу ҡаҙна сығымдарын кәметеүгә лә ҡулай ысул.\nӨфөнөң Совет районында асылған балалар баҡсаһы – быйыл республикала файҙаланыуға тапшырылған тәүге социаль обьект. Яңы үҙәк өлгөһөндә, киләсәктә республиканың башҡа райондарында ла ошондай комплекстар эш башлар, тип көтөлә.


Һабантуйҙа ла яҙылырға була\n1 июндә район Һабантуйында “Табын” һәм “Звезда” гәзиттәренә яҙылыу ойошторола.\nБайрам күрергә лә, бер юлы яратҡан баҫмағыҙға яҙылырға ла мөмкинлек биргән форсаттан файҙаланып ҡалығыҙ, дуҫтар! Өҫтәүенә ошонда уҡ гәзиткә яҙылыусылар араһында матур бүләктәр уйнатыласаҡ.\n“Аҙна һайын бүләк” отошоноң икенсе аҙна еңеүсеһе Ҡарағай ауылынан Ләйсән Юнысова (һүрәттә) бүләген редакциянан килеп алды. “Табын” гәзитен ғаиләбеҙ менән яратып уҡыйбыҙ. Баҡсаға помидор үҫентеләрен ултыртырға торғанда гәзиттең бүләге – баҡса парнигы бик урынлы булды, “ – тине ул шатлығы менән уртаҡлашып. Өсөнсө аҙна еңеүсеһен - Красноусолдан Ф.С.Рәхимовты (Каширин урамы, 58) дүшәмбе көнө 11.00 сәғәттә редакцияла көтөп ҡалабыҙ.\nБүләктәр отошо дауам итә, “Табын”ға яҙылып, квитанцияларығыҙҙың кү-\nсермәһен редакцияға ебәрегеҙ.