Мәҙинәкәй (йыр) — Башҡорт Википедияһы\nЙыр А. А. Солтанов, С. А. Абдуллин, К. Дияров\nМәҙинәкәй — башҡорт халыҡ йыры.\nБер-нисә йыл буйна яһаҡ түләй алмауы өсөн, Ғабсаттар исемле ҡарт ур-канау ҡаҙыу эштәре урынына һөргөнгә ебәрелә. Ауылынан ҡырҙа донъя күреп, һөргөн срогын тултырып имен ҡайтып, ғ аләһе менән осрашыу шатлығы кисерһә лә, тормош хәлдәре бер ҙә еңелгә үҙгәрмәй. Ярлы тормошта . ҡул менән ер ҡаҙып. аҙ-маҙ нәмә сәсеп көн күрһәләр ҙә. табыштың күп өлөшө һаман яһаҡ түләүгә китеп тора. Ханлыҡ бөтөп, Мәскәү батшаһына баш эйеү ауыр яһаҡ, эшкә ҡыуыуҙың көсәйеүенә килтерә. Ғабсаттар артабан тамаҡ аҫырай алмауҙы күҙаллап, ҡатыны Мәфтухаға ҡалаға китеп йәшәп ҡарау тураһында һүҙ ҡуҙғата. Ҡарсығы риза булғас, өйҙәренең тәҙрәләрен эт-ҡош инмәҫлек итеп ҡаҙаҡлап, барлы-юҡлы нәмәләрен ике тәгәрмәсле арбаға тейәп, үҙҙәре егелеп, Мәҙинә исемле ҡыҙҙарын эйәртеп, юлға сығалар. Ауылдан сыҡҡас, Ғабсаттар ҡатыыны менән ҡыҙын күпер төбөндә ҡалдырып, йылға буйындағы ҡалҡыулыҡтағы ҡәберлеккә зыярат ҡылырға күтәрелә. Килен булып төшкән ауылында ауыр тормоштан туйған Мәфтуха, ауыр көрһөнөп, уйға сума. Мәҙинә әхирәттәре менән бергә уйнап үҫкән яланға, юл тармаҡтарына, ваҡ өйҙәр менән сыбарланған ауылына аҙаҡҡы тапҡыр ҡарап, иҫенә төшкән йырҙы йырлай:\nһыуҡайҙарға төшөп бит йыуғанда,\nВаҡ балыҡтар уйнай ҙа алдымда,\nБәхетһеҙ ҙә төҫлө түгел инем\nӘсәләрҙән тыуған да сағымда.\nҠиблаларҙан иҫкән йылы елдәр\nҮгәйһетмәй, тигеҙ һыйпаны,\nБеҙҙәйҙәргә кемдән ҡарғыш төшкән,\nБер хоҙайым беҙҙе һөймәне.\nЙырҙың һүҙҙәрен үҙенә генә ишеттерерлек итеп йырлап, ҡайнар йәштәрен йотоп, тамаҡ төбөндәге төйөндәрен таратыуға, атаһы килеп етә. Уның да күҙҙәре йәшкәҙәгәнен күреп, әсәле-ҡыҙлы былар ҙа үкһеп илап ебәрә. Илап, йөрәк һарыуҙарын бушатҡас, ҡуҙғалып китәләр. Быларға шәһәрҙә лә еңеллек булмаған.Ғабсаттар ҡара эштә эшләп, ҡатыны кешегә кер йыуып, Мәҙинә баҙар араларында һоранып, йырлап йөрөп, һәр кем үҙ тамаағын үҙе туйҙыра. Көҙ етеп, тамаҡ хәстәре өҫтөнә уларҙы кейем, торлаҡ табыу ҡайғылары ҡаплай.Ҡар ҡатыш ямғыр яуғанда, баҙарҙың сәйханаһы эргәһендә йыртыҡ күлмәк итәктәрен бөрөп тотҡан килеш йырлап торған Мәҙинәнең моңло тауышын ишетеп, Кәрим бай ҙа килә. Уның кем ҡыҙы, ҡайҙан икәнен һорашып, ярҙамсыһын эйәртеп ебәрә һәм ата-әсәһе менән бергә уларҙы үҙенә эшкә яллай. Ғабсаттар ҡарт ҡара эшсе, Мәфтуха йорт эштәрен башҡарыусы, Мәҙинә бала ҡараусы булып эшләй. Күмәкләшеп байҙың писары Сабит ҡарттың өйөндә йәшәйҙәр. Мәҙинә үҙенең егәрлелеге һәм аҡылы менән Сабит ҡарт ғаиләһендә һоҡландырһа, һылыулығы менән Кәрим байҙы һәм уның улы Мөхәммәтәйәнде ҡыҙыҡтыра бара.15-16 йәштәргә еткәс, Кәрим бай уны аталары янына ҡайтармай башлай, үҙ йортонда хеҙмәтсе итеп тота башлай. Йома, башҡа байрам көндәрендә генә Мәҙинә ата-әсәһенең, Сабит ҡарт менән Ғәйшә ҡарсыҡтың хәлдәрен белешергә килгеләп тора. Бер килеүендә Сабит ҡарттың улы Вәли уға үҙенең һөйөү хистәрен аңғарта. Мәҙинә лә ҡаршы булмай. Ата-әсәләренән ризалыҡ һорарға ҡуша. Вәли эште оҙаҡлатмай, үҙенең теләген-ниәтен белдереп, ата-әсәләрҙән фатиха ала. Үҙ кимәлдәренә күрә сығымдар билдәләнеп, туй яһау көнө һөйләшелә.Икеһенең дә тормошо Кәрим байҙың ҡайтыуына, хеҙмәт алыуға туҡтап ҡала. Ләкин уларға туй яһарға ирек бирелмәй. Кәрим бай төрлө ҡыҫымдар яһау юлы менән Мәҙинәне үҙенә алыу һәм яңы урынға алып китеү теләге менән яна. Кәрим байҙың бисәһе Хәҙисә, Мөхәммәтйәндеке Фатима, икеһе лә ирҙәрен көнләшеп, ҡәйнәле-киленле нисек тә Мәҙинәнән ҡотолоу юлын таба алмай, уның ата-әсәһенә әйтеп ҡарайҙар. Ғабсаттар ҡарт менән Мәфтуха ҡарсыҡ, ҡыҙҙарының был турала зарланып-илап һөйләүен әллә ҡасан ишеткән булһалар ҙа, бер сара ла күрә алмай. Аптырағас, Вәлигә хәбәр итәләр. Мәҙинәгә һаман да һөйөһе һүрелмәгән Вәли, үҙ ата-әсәһе менән кәңәшләшеп юлғпа сыға. Юлда барғанда шул уҡ кәрим байҙа Мәҙинә кеүек хурланып, ауырға уҙғас, үлтерергә йөрөгәндәрен белеп ҡалып, ҡасып ҡайтып килгән бер ҡыҙға осрай. Шул ҡыҙ Вәлигә Мәҙинәнең хәлен һөйләп бирә.\nҠабан да ғына күле, ай, тәрән шул,\nМәҙинәкәй һылыуым, бөҙрә сәсем,\nЯрҙарында күптәр ҙә үлгән шул,\nИлкәйҙәрен ташлап, ай киткән һуң,\nБашҡайҙарың хурлыҡҡа төшкән шул.\nҠазан ҡалалары ла, ай, таш ҡала,\nШунда ла үҫтең, һылыуым, зифа ла.\nИлдәреңдән яҙып тайсит ерҙә,\nКүп михнәттәр күрҙең дә донъяла.\nСамауырҙар ҡуйҙың, ай, байҙарға,\nҺунарҙарҙан ҡайтҡан мырҙаға,\nҠанлы йәшкәйҙәрең тамып ҡалған.\nМырҙа ятҡан ебәктәй һырмаға, -\nтип ҡайғыһынан, бәхетһеҙ тормошҡа ҡарғышын әйтә-әйтә, Вәли ошолай тип йырлай һәм юлын дауам итә… Төнгә ҡарай ул Ғабсаттар ҡарт менән Мәфтуха ҡарсыҡ йәшәгән торлаҡты барып таба. Уларҙың икеһе-ике яҡҡа ҡарап илашып ултырғандарын күреп, тәүҙә ишек төбөндә ҡатып ҡала. Йоҡлап ятҡан башҡа кешеләр аша ашаҡлап эргәләренә үтһә лә, ҙур ҡайғынан аңҡы-тиңке булған теге икәүҙең хәлде һөйләп бирергә көсө етмәгән. Ятыусылар араһындағы бер ҡарсыҡ, үткән төндә байҙарҙың бисәләре яллаған кешеләр килеп, Мәҙинәне ҡайҙалыр алып китеүҙәре тураһында серҙе аса. Вәли таң менән тороп бөтә тирә-яҡты гиҙеп, эҙләгән, һорашҡан, бер эҙгә лә төшә алмай, бер хәбәр ҙә белә алмай кире ҡайтып китә…\nГ. А. Ишкинина Песня Мадинакай Башкирская энциклопедия 2016 йылдың 11 ноябрь көнөндә архивланған.\nБашкирская народная песня Мадинакай(недоступная ссылка)\nМӘҘИНӘКӘЙ «Сал уралдың моңдары» К. Дияров 2016 йылдың 11 ноябрь көнөндә архивланған.\nБашкирская народная песня. Сайт по истории и культуре Башкортостана.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Мәҙинәкәй_(йыр)&oldid=1055576 ҡабул ителгән


О нас ⇒ История в лицах ⇒ Раис Низаметдинов\nСвою историю о работе в Учалинской филармонии расскажет виртуозный музыкант, танцор, хореограф-балетмейстер, автор более 50-ти танцев, отличник образования Республики Башкортостан, заслуженный работник культуры республики, лауреат государственной молодежной премии им. Ш.Бабича, премии им. М.Муртазина за исполнение исторических танцев, истинный сын Учалинской земли, республики, башкирского народа - РАИС ЖАВДАТОВИЧ НИЗАМЕТДИНОВ.\n— 2000 йыл “Ирәмәл” өлгөлө балалар бейеү ансамблендә уҡытыусы булып эшләп йөрөгәндә “Учалы ҡалаһында филармония асабыҙ, ҡурайсы кәрәк”- тип эшкә саҡырҙылар. 10 кешенән генә торған бәләкәй состав менән ең һыҙғанып эшкә тотондоҡ. Башта ҡурайсы, бейеү ансамбле тупланғас ансамблдең етәксеһе, һуңғараҡ художество етәксеһе, режиссер вазифаларын башҡарҙым. Тирә-яҡтан талантлы бейеүсе егет һәм ҡыҙҙарҙы (күбеһе Учалы һәм Әбйәлил) туплау, халыҡ инструменттары оркестрын ойоштороу ҙа минең иңгә ятты. Ансамблгә килгән егеттәрҙең кубеһенең һөнәри белемдәре булмаһала, улар үҙешмәкәр коллективтарҙа бейеп йөрөгән, сәхнә тынын аңлаған йәштәр ине. Егеттәрҙе Учалы сәнғәт училищеһына уҡырға индерҙек, шулай итеп улар эшләп тә, уҡып та йөрөнөләр.\n— Учалы филармонияһы мине күп нәмәгә өйрәтте. Беренсе профессиональ артистар менән эшләү, профессиональ кимәлендәге программалар төҙөү, тәүге профессиональ коллективҡа бейеү һалыу,бейеүсе-ҡуйыусы һөнәрен үҙләштереү, һ.б. Филармонияла эшләү осоро минең өсөн оло бер мәктәп булды. Дөрөҫөн әйткәндә үҙе бер лабораторияға оҡшаш ине. Ниндәй генә ауыр, күләмле программалар булмаһын ҡурҡыу тигән нәмәне белмәнек, тоттоҡ та эшләнек. Сөнки беҙ үҙ көсөбөҙгә ышана инек. Шулай уҡ ҡанатландырып, материал яҡтан һәр саҡ ярҙам ҡулы һуҙырға әҙер торған, ул саҡтағы хәкимиәт башлығы Абдуллин Ринат Барый улына рәхмәтлемен.


Кешеләргә кәрәк кешеләр » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Яңылыҡтар » Кешеләргә кәрәк кешеләр\nКешеләргә кәрәк кешеләр 08.06.2018 // Яңылыҡтар\nРеспублика Башлығы Рөстәм Хәмитов Социаль хеҙмәткәрҙәр көнөнә һәм Рәсәйҙәге дәүләт социаль яҡлау системаһының 100 йыллығына арналған тантаналы йыйылышта сығыш яһаны. Төбәк етәксеһе тармаҡ вәкилдәрен һөнәри байрам менән ҡотлап, республиканың дәүләт наградаларын тапшырҙы.\n– Социаль хеҙмәт иң яҡшы йолаларға тоғро һәм әүҙем камиллашыуын дауам итә. Бөгөн хаҡлы ялдағыларға, инвалидтарға, йәштәргә, эшһеҙҙәргә, ҡасаҡтарға социаль-көнкүреш, психологик-педагогик, реабилитация ярҙамы күрһәтеү яйға һалынды. Былтырҙан башлап төп йүнәлештәр иҫәбенә шулай уҡ ғаилә сәйәсәтен көйләү ҙә инә, – тине республика Башлығы.\nРөстәм Хәмитов тармаҡ ветерандарын, һөҙөмтәле социаль сәйәсәтте тормошҡа ашырыуҙа әүҙем ҡатнашҡан Пенсия фонды, Социаль страховка фонды, Баш медицина-социаль экспертиза бюроһы, дәүләт хеҙмәт инспекцияһы хеҙмәткәрҙәрен тәбрикләне.\n– Ҡайһы саҡта ресурстар, көс-ҡеүәт етмәй, арып-талып китәбеҙ. Шул уҡ ваҡытта кешеләрҙең беҙҙең ярҙамға мохтажлығын аңлайбыҙ. Улар беҙгә, һеҙгә, власть органдарына ышана. Шуға күрә эшебеҙ бик яуаплы, мөһим һәм кәрәкле. Ошо бурысты намыҫлы итеп башҡарайыҡ, – тине ул.


СПИД кеүек ҡурҡыныс ауырыу тураһында мәғлүмәтте һәр ҡай һыбыҙ яҡшы белә буғай. Әммә практика күрһәтеүенсә, күптәр бы л тема менән яҡынса ғына таныш. Әйткәндәй, мин үҙем дә Интер неттағы СПИД хаҡында белемде тикшереүсе тестың һорауҙарына я уап биргәндән һуң һөҙөмтәләренә ҡыуандым тип әйтә алмайым. 2 5 һорауҙың 20 - һенә генә дөрөҫ яуап биргәнмен.\nРеспубликаның Һаулыҡ һаҡлау министрлығы мәғлүмәттәре буй ынса 2003 йылдың 31 декабренә Башҡортостанда 4564 вирус йөрө төүсе кеше иҫәптә тора: 3488 ир - ат һәм 1076 ҡатын - ҡыҙ. У ларҙың күбеһе 18 - 30 йәшлектәр, 5 проценты - балалар һәм үҫ мерҙәр.\nҮткән йыл мәғлүмәттәренә килгәндә, республикала 1008 кеш е иҫәптә торған, уларҙың 385 - е - Өфөлә. Спид вирусын йөрөт өүсе әсәләрҙән 107 бала тыуған. Был ауырыуҙан 65 кеше үлгән,\nуларҙың өсәүһе - бала. 2002 йыл менән сағыштырғанда 2003 йы лда СПИД менән зарарланыусылар һаны 31,4 процентҡа кәмегән.\nВИЧ - инфекция менән йорт шарттарында зарарла ныу мөмкин түгел, ул һәр төрлө бөжәктәр аша ла таралмай. Йәғ ни, ауырыу кеше менән бер үк һауыт - һаба, бәҙрәф менән файҙ аланғанда, һаулыҡ һорашҡанда, бер бассейнда һыу ингәндә һеҙг ә бер нимә лә янамай. ВИЧ - ғәҙәти вирус түгел. Кеше бер нис ә йыл буйы ауырып та, был бер нисек тә һиҙелмәүе ихтимал. Ти к оҙаҡ ваҡыт буйына организмда үрсеп, вирус уның төрлө инфек ция һәм ауырыуҙарға ҡаршы көрәшеү мөмкинселеген юҡҡҡа сығара . Кеше ауырыуының симптомдарын тойғансы вирус унар йыл орган измда "йәшәй" ала. Иң ҡурҡынысы - был ваҡыт эсендә вирус йөр өтөүсе үҙе лә белмәйенсә башҡаларҙы зарарлап өлгөрә.\nӘлеге ваҡытта вирусҡа ҡаршы торорлоҡ вакцина уйлап табыл маған. Ә диагнозды бер генә юл менән - лаборатория анализы а ша ҡуйып була.


Оҫта ҡуллы апай » "Урал" гәзите\nГѳлсирә Салауатова 1949 йылда Ғәбдѳк ауылында Ислам һәм Рәхимә Ғәлиуллиндар ғаиләһендә икенсе бала булып донъяға килә. Ул бала саҡтан һүрәт тѳшѳрѳргә ярата. Ғәбдѳктә мәктәп булмағас, Йѳйәк мәктәбенең интернатында белем ала. VIII класты тамамлағас, Салауат ҡалаһында һѳнәрселек училищеһында ташсы һѳнәрен үҙләштерә һәм ошо ҡалала 3 йыл эшләй.\nЗариф Нѳғәмән улы Салауатов менән ғаилә ҡорғас, Йѳйәктә тѳпләнәләр.\nСалауатовтар ѳс бала тәрбиәләй. Гѳлназ ҡыҙҙары тормош иптәше Руслан менән Алексеевкала йәшәй, ике ул үҫтерәләр. Тѳпсѳк ҡыҙҙары Айгѳл һәм кейәүе Джон Шотландияла тѳпләнде, ѳс ҡыҙ тәрбиәләйҙәр. Улы Булат һәм килене Әминә Йѳйәктә тора, улар ҙа ике ҡыҙ һәм бер ул үҫтерә.\nХаҡлы ялға сыҡҡас, ул үҙенең яратҡан шѳғѳлѳнә ныҡлап тотондо. Балсыҡтан, пенопластан тѳрлѳ ҡоштар, хайуандар, ҡурсаҡтар кеүек тѳрлѳ сувенирҙар эшләй. Йәй баҡсаһын тѳрлѳ сәскәләргә күмә. Ә сәскәләр эргәһенә балсыҡтан эшләгән ҡоштарын ултырта. Гѳлсирә апай тегергә, һырғаҡ менән бәйләргә, сигергә, һүрәт тѳшѳрѳргә ярата. Бәләкәс кенә ҡурсаҡтарға күлдәктәр тегә. Башҡорт, татар, урыҫ милли күлдәктәренең һәр береһе үҙенсәлекле. Ҡурсаҡтарҙы тәүҙә күргәс, мин уларҙы һатып алғандыр тип уйлағайным. Ә уларҙың барыһы ла уңған оҫта Гѳлсирә апайҙың күҙ нурын һалып теккән ижады. Иренмәйенсә ҡурсаҡтарға түшлек, ҡашмау, елән тегеп кейҙергән. Үҙенә лә башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарының күлдәктәре, елән, камзулдар теккән, уларҙың һәр береһе күҙҙе ҡамаштыра. Боронғо орнаменттарҙы файҙаланып, алъяпҡыстар сиккән. Урын тартмаһы тегеп, үҙенең мендәр-яҫтыҡтарын йыйыштырып ҡуйған. Ырғаҡ менән салфеткалар бәйләй. Бәйләгән кәрзиндәрен сәскәләр менән биҙәй. Эштәрен балаларына, ейән-ейәнсәрҙәренә исемләп бәйләй һәм бүләк итә.\nҺүрәт тѳшѳргәндә майлы буяуҙарға ѳҫтѳнлѳк бирә. Бәләкәс ѳйѳнә тѳшѳргән һүрәттә матур тәбиғәт ҡосағында егет ҡурай тарта, ә уның эргәһендә ҡыҙ. Эшендә күберәк сәскәләрҙе, тѳрлѳ ҡоштарҙы, хайуан-йәнлектәрҙе ҡуллана. Халыҡ ижадын да онотмай.\nКейеҙ ҙә баҫа ул. Кейеҙҙәрендә лә башҡорт орнаменты ҙур урын ала. Ғѳмүмән, Гѳлсирә апайҙың ҡулынан килмәгән эше юҡ. Хатта ҡарама, йылала үҫкән тәбиғи бәшмәктәрҙе алып, уларға һүрәт тѳшѳрә һәм бына тигән сувенирҙар барлыҡҡа килә.\nГѳлсирә Ислам ҡыҙы ауылыбыҙҙың йәме ул. Йѳйәк ауылының мәҙәни тормошонда ла әүҙем ҡатнаша. Ҡул эштәрен килтереп сәхнәбеҙҙе биҙәп йѳрѳүсе лә ул. Башҡаларға үрнәк булып, гѳр килеп, тормоштоң йәмен тойоп йәшәй. Бына шулай уңған, егәрле, алтын ҡуллы ул Йѳйәк килене Гѳлсирә Ислам ҡыҙы.\nЙѳйәк мәҙәниәт йорто мѳдире.


“Нисек ҡул ҡаушырып ултырмаҡ кәрәк?!” » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Иман » “Нисек ҡул ҡаушырып ултырмаҡ кәрәк?!”\nАғинәй хеҙмәттән йәм табып йәшәргә әйҙәй.\nАуылдар буйлап командировкаларҙа йөрөгәндә төрлө кешеләр менән аралашырға, танышырға насип итә. Бишауыл-Уңғар ауылында йәшәгән Нәсимә инәй Ғәлиәхмәтова менән дә шулай ҡапыл һөйләшеп киттек.\n84 йәшлек инәй бик алсаҡ, ихлас кеше булып сыҡты. Өлкән йәшкә етеүенә, тышта ҡара көҙ булыуына ҡарамаҫтан, ишек алды гөл-сәскәгә күмелгән, йорт эсе бөхтә итеп йыйыштырылған.\n– Хеҙмәткә өйрәнгән ҡулдарҙың бер минут та эшһеҙ торғоһо килмәй, – ти ул, йылмайып. – Нисек ҡул ҡаушырып ултырмаҡ кәрәк? Беҙҙең быуын балалары бәләкәй саҡтан уҡ эштә сынығып үҫте бит. Һуғыш йылдарында өлкән апайҙар менән бер рәттән көлтә урҙыҡ, ни ҡушһалар, шуны башҡарҙыҡ. Мәктәптә алты класс ҡына белем алырға тура килде.\n1955 йылда ошо ауыл егете Ғәлимйән Хажиәхмәт улына кейәүгә сығып, бер ул һәм ике ҡыҙға ғүмер бирә улар. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, бер сабыйҙары бәпес сағында уҡ вафат булып ҡала. Нәсимә апай колхозда быҙауҙар ҡарай, сөгөлдөрҙә эшләй. Ғәлимйән ағай Өфөлә милиционер булып хеҙмәт итә, урмансы эшен дә башҡара. Ауыл ерендә йәшәгәс, мал-тыуарҙы, ҡош-ҡортто күпләп аҫрай улар, баҡса тултырып йәшелсә-емеш үҫтерәләр. Балаларын да үҙҙәре өлгөһөндә эшһөйәр, кешелекле, кеселекле итеп тәрбиәләйҙәр. Нәсимә Кәрим ҡыҙы 13 йыл ауылдаштарына гәзит-журнал да ташый.\n– Ике йыл Һәүәләй почтаһынан йәйәүләп йөрөнөм, аҙаҡ ҡына гәзит-журналды ауылға килтереп бирә башланылар, – ти инәй. – Ул саҡта өй һайын алты-етешәр баҫма алдыралар ине, хаттар, открыткалар күп килә торғайны. Таш тултырылған кеүек ауыр сумканы күтәреп, ҡар-буран, ел-ямғыр тимәй, өй беренсә таратып сыға инем. Гел маҡталып эшләнем, грамоталарым бихисап.\nБөгөн дә Нәсимә инәй иртәгәһе көнгә ышанысын юғалтмай, тыуған һәр таңға ҡыуанып ғүмер кисерә. Мәсеттә үткәрелгән байрамдарға йөрөй, балаларына, ейән-ейәнсәрҙәренә, бүлә-бүләсәрҙәренә изге доғаларын уҡып ҡына тора. Ҡәҙерле һәм ихтирамға лайыҡ өлкән йәштәге инәйҙе яҡындары ла иғтибарынан, ярҙамынан айырмай. Үҙе менән бергә йәшәгән ейәне Венер – өләсәһенең ныҡлы терәге.\nАуыл клубында Фәһимә Абдрафиҡова ойошторған һәр байрамдан гел бик ҡәнәғәт булып ҡайта Нәсимә Кәрим ҡыҙы.\n– Өлкән быуын кешеләренең күңелен күргәндәре өсөн барыһына ла ҙур рәхмәт! Именлектә, тыныс тормошта татыу ғүмер кисерергә яҙһын һәр беребеҙгә, – тип теләй ағинәй.\nАвтор: Гөлсәсәк АЛАСОВА\nРайон: Ҡырмыҫҡалы районы\nҠөрьән аяттарында йомаға һәм был көндәге намаҙға айырым иғтибар бүленә. Ошо изге мәлдәге доғалар...


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ҡыҙыҡлы ҡор - 2014 - Мәҡәләләр\nбашҡорт бал ҡорттарын өйрәнә\nҠурсаулыҡҡа Американан бер студент килгән, уны барып күрә һал, бөгөн-иртәгә ҡайтырға тейеш, тигән хәбәр алғас, тиҙ генә йыйынып, юлға сыҡтым. Мин барып еткәндә студент тамаҡ туйҙырыу менән мәшғүл ине. Тупһала ултырып алған да, беҙҙең ҡыҙҙар бешергән бутҡаны йыпыра ғына. Мин тыныс ҡына уның ашағанын көтөп-күҙәтеп торам. Былай ашауға таҙа күренә "капиталист". Тирмәне һәйбәт тартҡанға оҡшай. Аслыҡ бер туған апай түгел (урыҫса шәп белгән кешеләй, голод не тётка, тигәнде башҡортсаға ауҙарам инде). Ошо ерҙә, нишләптер, үҙебеҙҙең халыҡтың мәҡәлдәре лә телгә килә: ас ҡарынға һөйләшеп булмай, астың асыуы яман, астан ҡаҙан аҫтырма, ашаған малда өмөт бар. Уларҙы эстән генә ҡабатлап, Америка студентының ашағанын сабыр ғына күҙәтәм.\nНиһайәт, студент һөйләшерлек булды, буғай. Ана бит, миңә ҡарап ҡалай матур итеп йылмайып ултыра. Бына хәҙер һүҙ башларға ла була. Тәүҙә үҙе менән танышайыҡ. Диллон исемле егет икән. Уға әле егерме өс йәш. Өсөнсө курста белем ала. Өйләнмәгән. Ата-әсәһе бар. Ғаиләлә дүрт бала - ағаһы, апаһы һәм һылыуы бар. Үҙе әйтмешләй, оло сәйәсәттән алыҫ торған ҡәҙимге ябай ғаиләлә тәрбиәләнеп үҫкән ул.\nБеҙҙең яҡтарға нисек килеп сыҡты икән - был, әлбиттә, төп һорау булды.\n- Беҙҙең илдә бер фирма бар. Ул йыл һайын конкурс үткәрә һәм ҡырҡ йәш кешене һайлап ала. Баштан уҡ әйтергә кәрәк, был конкурста еңеп сығыуы еңелдән түгел. Барлыҡ сығымдарҙы ошо фирма ҡаплай, әммә буштан ғына аҡса түгә һалып та бармай. Шуға күрә тырышырға тура килә инде. Төп ҡағиҙә шунан ғибәрәт: һәр кем өйрәнеү-тикшеренеү йүнәлешен үҙе һайлай, әммә был йүнәлеш барлыҡ (йәки күпселек) илдәргә ҡағылышлы булырға тейеш. Бына мин бал ҡортон өйрәнеү юлын һайланым.\nӘ башҡалар ниндәй йүнәлеш һайланы икән, был турала ла һорамайынса булдыра алманым.\n- Әйтәйек, берәүҙең велосипедҡа ҡағылышлы тикшеренеүҙәрен хупланылар. Хәҙер бит барлыҡ илдәрҙә лә машиналар күбәйҙе. Хатта уның күплеге кешегә ҡамасаулай башланы. Машиналар теҙмәһенән торған тығындар ҡайһы ваҡыт хатта унар саҡрымға һуҙылып китә. Шуға күрә күп илдәрҙә кешеләр велосипедҡа күсергә мәжбүр. Бына ошо теманы өйрәнергә ниәт итте йәш кеше. Илдә ябай халыҡ ниндәй велосипедҡа өҫтөнлөк бирә, өйҙән алып эшкә хәтлем ниндәй ара һәм унда ниндәй велосипед менән йөрөү отошло тип иҫәпләнә, эш урынына барып еткәс, уны ҡуйырға махсус урындар бармы, урлау осраҡтары күҙәтеләме, ғаиләлә һәр береһенең велигы бармы - ошоға оҡшаш һорауҙарҙы ул егет асыҡларға тейеш була инде. Ә бына икенсе бер егеттең темаһы кредит буйынса булды. Кем ниндәй банктан күпме кредит ала, проценты күпме, ул аҡсаны нимәгә тотона, кеше банкты үҙе табамы, әллә банк үҙе тәҡдим итәме, ябай халыҡ кредитты һәр ваҡыт аламы, әллә алған эш хаҡына риза булып көн итәме, кеше кредитты сараһыҙҙан алырға мәжбүрме, әллә артыҡ кәрәк булмаған осраҡта ла аламы (әйтәйек, сит илгә сығып ял итеп килеү өсөн) һәм башҡа ошондай һорауҙарҙы асыҡларға ниәтләй был йәш кеше. Ә бына мин урындағы халыҡтың бал ҡортона ниндәй ҡарашта булыуын асыҡлап ҡайтырға тейешмен. Минең проект артыҡ ҡытыршылыҡһыҙ үтте, тип әйтә алам. Сәбәбе ябай. Бөгөн дөйөм алғанда күп илдәрҙә бал ҡорто күп үлә. Бигерәк тә беҙҙең Америкала күпләп ҡырыла улар. Ҡайһы бер штаттарҙа һәләкәт кимәле 80-90 процентҡа барып етә!\nОшо өйрәнеү-тикшеренеүҙәрҙең төп шарты - барлыҡ мәғлүмәттәрҙе ябай халыҡтан йыйырға тейешһең. Рәсми сығанаҡтарға таяныу бөтөнләйе менән тыйыла. Ҡағыҙға нимә тип яҙһаң да түҙә бит ул. Шуға күрә беҙ бары тик ябай халыҡ менән генә аралашырға, уларҙың көнкүреш шарттарына түҙеп йәшәргә, уларҙың һөйләгәндәренә генә таянып һығымта яһарға тейешбеҙ.\nӨйрәнеү йүнәлештәре асыҡланды, буғай. Ысынлап та, конкурстың был шарты бик үҙенсәлекле икән. Дөрөҫөн әйтергә кәрәк, тормошта күп осраҡта ҡағыҙға яҙылған менән ысынбарлыҡ тура килмәй ҙә ҡуя шул. Шул арала Диллон конкурстың өсөнсө шарты менән таныштыра.\n- Ошо өйрәнеүҙәр бер йыл дауамында барырға тейеш. Бына мин былтыр июль айында сығып киттем, быйыл август башында ҡайтырға тейешмен.\nОшо урында мин уйлана төштөм. Быны күптәр үтәй алыр ине микән, был бик сетерекле мәсьәлә, буғай. Әйтәйек, бына гәзит уҡыусыларҙың кемеһе бер йыл буйына (!) яңғыҙы ғына һигеҙ-ун илдә булып, унда нимәлер тикшереп ҡайтырға риза булыр ине микән? Белмәйем, әйтеүе бик ҡыйын.\n- Ошо бер йыл эсендә мин күп илдәрҙә булырға тейешмен. Бына минең маршрут ошолай - Мысыр, Танзания, Монголия, Һиндостан, Ҡытай, Рәсәй, Англия, Украина, Франция, Италия. Өс ай һайын фирмаға интернет аша ҡыҫҡаса мәғлүмәт ебәреп торам. Ҡайтҡас, әлбиттә, тулы отчет бирәсәкмен.\nҺорауҙарҙы байтаҡ бирҙем Америка студентына. Миҫал өсөн кейем, ашау-эсеү мәсьәләләре тураһында әңгәмәләшкәнде ҡыҫҡаса яҙып үтәйем.\n- Кейем артыҡ ҡыйынлыҡ тыуҙырманы былай. Илдә нимә кейәләр, шуны һатып алаһың да кейәһең дә йөрөйһөң. Ә бына ашау сетерекле нәмә булып сыҡты. Күп илдәрҙә йөрөгәс, ҡыҙыҡ хәлдәргә лә тарып бөтөлдө. Ҡайһы ваҡыт шундай ашамлыҡ килтереп ултырталар, ҡайһы еренән тотоп нимәһен ашарға ла белмәйһең. Ҡалаҡ тотоп алаһың да ултыраһың инде нимәнән башларға белмәй. Ярай әле ҡалаҡ бирһәләр, ә бирмәһәләр...\nБына ошолай килеп юлыҡҡан икән Бөрйән еренә Америка студенты. Әйтергә кәрәк, күп илдәрҙә умартасылар менән осрашҡан Диллон. Бал ҡортона ҡағылышлы мәғлүмәт туплаған. Гәзит биттәрендә бөтәһе тураһында ла яҙып булмаҫ, ахыры. Шулай ҙа бер нисәүһенә туҡталып китәйек әле. Бына Англияла, ерҙә урын етмәү сәбәпле, бал ҡорттарын күп осраҡта өй баштарында тоталар (фото). Танзанияла балды бороп алып тормайҙар, ә балауыҙы менән ҡуша ашайҙар (фото). Миңә иң оҡшағаны тауҙарҙа йәшәгән Һиндостан умартасылары булды. Улар өй һалғанда стенала бушлыҡтар ҡалдырып төҙөйҙәр, ә өйҙөң эс яғынан уны тимер ябыу менән ябып ҡуялар (беҙҙеңсә, мейес ауыҙын япҡан һымаҡ була инде). Бер өйҙә сама менән 6-8 ҡыуышлыҡ ҡалдырыла. Күс айырыу осоронда ошо бушлыҡтарға бал ҡорттары килеп ҡуна. Балауыҙ һуҙып, бал йыйып, имен-аман йәшәп алып китәләр икән. Уларға ла шәп, кешегә лә уңайлы. Сәй эсергә бал кәрәк икән, ябыуҙы асаһың да балды ҡырҡып та алаһың (фото). Бал ҡорттары ошо ояларҙа ҡышлайҙар, дөрөҫөрәге, ямғыр осорон үткәрәләр. Беҙҙә ҡыш осоронда ҡар булһа, Һиндостанда ярты йыл буйына (!) туҡтамай ямғыр яуа икән.\nӘ төп һығымта ниндәй икән? Был һорауға Диллон ошондай аңлатма бирҙе.\n- Барлыҡ илдәрҙә лә ябай халыҡ тыныс һәм күңелле итеп йәшәргә тырыша. Бәләкәй генә ҡыуанысты ла оло шатлыҡ күреп ҡабул итергә өйрәнгән улар. Күңел тыныслығы һаҡланған уларҙа. Ә инде бал ҡортона килгәндә, ябай умартасылар ата-бабаларҙан ҡалған эш ҡорамалдарын һаҡлап, урындағы бал ҡорто менән эшләүҙе хуп күрә. Был шөғөлдән бөтмәҫ-төкәнмәҫ килем алыу мәсьәләһе уларҙы артыҡ борсомай.\nБыл һүҙҙәргә өҫтәп, тағы ни әйтәһең инде?\nЯҙылған: 09.06.14 | Ҡаралған: 1357


Бөгөн - ғаилә, мөхәббәт һәм тоғролоҡ көнө\n7 Июль 2021, 11:45\nМатур ғаилә – ил күрке Мөхәббәткә тоғро йәш ғаилә Бөгөн - ғаилә, мөхәббәт һәм тоғролоҡ көнө. 2010 йылдан башлап билдәләнгән был яҡты байрамдың символы – аҡ сәскә. Ромашканың аҡ таждары элек-электән мөхәббәт һәм татыу ғаилә билдәһе булған. Һөйөп-һөйөлөп йәшәгән, ололарҙы хөрмәт иткән, тәүфиҡлы балалары булған кешеләр генә тулыһынса бәхетле булалыр.Йәштәр араһында ла татыулыҡтары, бер-береһен хөрмәт итеүҙәре, ҡәҙерләүҙәре менән тиңдәштәренә үрнәк булырҙай ғаилә парҙары бар. Шундай матур, күркәм ғаиләнең береһе ул Асҡаровтар тиһәк, һис тә арттырыу булмаҫ. Сәстәрен-сәскә бәйләүгә әллә күпме ваҡыт та үтмәгән, өйләнешеүҙәре яңы ғына һымаҡ ине. Ошо арала ике балаға атай-әсәй булып, уларҙы бәләкәйҙән кешелекле, кеселекле итеп үҫтереүгә ҙур көс һалалар.\nМөхәббәткә тоғро йәш ғаилә\nБөгөн - ғаилә, мөхәббәт һәм тоғролоҡ көнө. 2010 йылдан башлап билдәләнгән был яҡты байрамдың символы – аҡ сәскә. Ромашканың аҡ таждары элек-электән мөхәббәт һәм татыу ғаилә билдәһе булған. Һөйөп-һөйөлөп йәшәгән, ололарҙы хөрмәт иткән, тәүфиҡлы балалары булған кешеләр генә тулыһынса бәхетле булалыр.\nЙәштәр араһында ла татыулыҡтары, бер-береһен хөрмәт итеүҙәре, ҡәҙерләүҙәре менән тиңдәштәренә үрнәк булырҙай ғаилә парҙары бар. Шундай матур, күркәм ғаиләнең береһе ул Асҡаровтар тиһәк, һис тә арттырыу булмаҫ.\nСәстәрен-сәскә бәйләүгә әллә күпме ваҡыт та үтмәгән, өйләнешеүҙәре яңы ғына һымаҡ ине. Ошо арала ике балаға атай-әсәй булып, уларҙы бәләкәйҙән кешелекле, кеселекле итеп үҫтереүгә ҙур көс һалалар.\nЙәш кенә ғаиләнең башлығы Азамат Флүр улы Өфөлә тыуып үҫһә лә, башҡорт рухлы егет. Юҡҡа ғына әсәһе Ләлә Зөфәр ҡыҙы башҡорт теле уҡытыусыһы түгелдер. Байтаҡ йылдар баш ҡаланың 98-се мәктәбендә рус балаларына башҡорт телен өйрәткән ханым улына ла милли рух һалыуы һоҡландыра.\nАзамат Рәми Ғарипов исемендәге 1-се республика башҡорт интернат-гимназияһын уңышлы тамамлағас, Рәсәй хөкүмәте ҡаршыһындағы Финанс университетында белем ала. Һәр егеттең ил алдындағы фиҙаҡәр бурысы - әрме хеҙмәтен үтәп, Алтай яҡтарында хеҙмәт итеп ҡайта.\nГүзәл дә абруйлы ғаиләлә тыуып үҫкәнлеген беләбеҙ. Атаһы Хәбир ағай менән әсәһе Гөлфиә апай районда хөрмәтле кешеләрҙең береһе. Гөлфиә Хәсән ҡыҙы – оҙаҡ йылдар Мораҡ башҡорт гимназияһында башҡорт теле һәм әҙәбиәтен уҡытты, бөгөн хаҡлы ялда булһа ла, йәмәғәт эшен дауам итә – район башҡорттары ҡоролтайы рәйесе вазифаһын етәкләй.\nГүзәл менән Азамат баш ҡалала уҡып йөрөгән ваҡытта таныша. Ҡыҙыҡай Башҡорт дәүләт университетының башҡорт филологияһы һәм журналистика факультетының башҡорт һәм сит телдәр бүлеген тамамлай. Дуҫлашып йөрөүҙәренә бер әҙерәк ваҡыт үткәс, йәштәр өйләнешергә ҡарар итә. Матур итеп туй үткәреп, үҙ аллы тормош ҡоралар. Гүзәл хеҙмәт юлын театрҙа консультант булып башлай, балалар баҡсаһында тәрбиәсе булып та эшләп ала.\nИке балаға атай –әсәй ҙә булырға өлгөрҙөләр улар. Сәмирә тигән ҡыҙыҡай менән Артур исемле улан үҫтерәләр. Баш ҡала янында Зубово биҫтәһенән фатир алып, үҙҙәренә оҡшағанса ремонт эшләп сыҡҡан йәштәр. Егет кешегә етмеш төрлө һөнәр ҙә аҙ тигәндәй, Азамат бөтә яҡлап та уңған. Йәш кенә булһа ла, йорт йыһаздарына тиклем – шкафмы ул, карауатмы тигәндәй, үҙ ҡулы менән эшләй.\nГүзәл иһә таргетолог тигән заманса һөнәр ҙә үҙләштергән. Бынан тыш, ул ҡул эштәре менән дә мауыға. Ғаилә байрамдарына, юбилейҙарға, тыуған көндәргә үҙ ҡулдары менән презенттар эшләй.\nТығыҙ эш араһында балалар тәрбиәләүгә лә тейешле иғтибар бүлә йәштәр.\nОлатай –өләсәй мөхитендә тәрбиәләнеп, башҡорт әкиәттәре тыңлап үҫкән Сәмирә менән Артурҙың теле лә саф башҡортса асылған. Ата-әсәһе лә балалары менән тик башҡортса ғына һөйләшә. Сәмирә тиҙҙән балалар баҡсаһында башҡорт төркөмөндә йөрөй башлаясаҡ.\nЙәш кенә булһалар ҙа, ғүмерҙең һәр миҙгеленең матурлығын, тәмен белеп, бер-береһен ҡәҙерләп, тормоштоң ваҡ-төйәк ығы-зығыһынан өҫтөн булып, балаларына матур тәрбиә биреп, атай-әсәһен, туған-тыумасаларын хөрмәтләп, татыулыҡта йәшәгән Асҡаровтар тиңдәштәренә өлгө булырлыҡ бынамын тигән башҡорт ғаиләһе тиергә була.


Башҡортостан Президенты 2012 йылғы ураҡҡа старт бирҙе // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБашҡортостан Президенты 2012 йылғы ураҡҡа старт бирҙе\n14:11, 12 июля 2012 Иҡтисад\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов 12 июлдә Благовар районында үткән Баҫыу көнөндә дөйөм ураҡҡа старт бирҙе. Республика башлығы, бөгөн аграрийҙар финиш һыҙығына сыға — ураҡты башлай, ауыл эшсәндәре өсөн был мөһим этап, тип билдәләне.\nПрезидент игенселәргә ҡатмарлы осорҙа ярҙам итәсәк бер нисә ыңғай мәлде билдәләп үтте. Ураҡ эштәре өсөн арзан хаҡҡа яғыулыҡ һатылыуы һәм етештерелгән һөт өсөн компенсациялар түләй башланыуы ла – шулар араһында. Был яҡынса 400 млн һум. Бындай финанс ярҙамы ауыл эшсәндәренә аномаль эҫе көндәр торғанда уңышты ваҡытында йыйып алырға һәм малсыларға аяҡҡа баҫырға булышлыҡ итәсәк.\nРөстәм Хәмитов һауа торошона өмөтләнергә ярамағанлығын билдәләне. Әлеге шарттарҙа аграрийҙар 2 млн 300 мең тонна иген алырға тейеш.\n— Был уңыш республиканың эске ихтыяждарын да ҡаплаясаҡ, артып ҡалғанын һатырға ла мөмкинлек бирәсәк, — тине БР Президенты.\nРеспублика башлығы әйтеүенсә, был бик яҡшы финанс һөҙөмтә. Йәнә уның билдәләүенсә, ошондай республика кимәлендәге семинарҙар реаль файҙа килтерергә тейеш. Айырыуса һуңғы йылдарҙа тармаҡта ярайһы ҙур яңыртыу эштәре алып барылғанда. Президент һүҙҙәренсә, һуңғы ярты йылда республика аграрийҙары ике миллиард һумдан ашыу суммаға техника һатып алған. Былтыр был сумма бер ярым миллиард һумдан кәмерәк булған. Комбайндар паркы ла ярайһы ныҡ яңырған.\n— Беҙҙең өсөн ураҡ һәр ваҡыт байрам, — тине Рөстәм Хәмитов.\nБашҡортостан башлығы әлеге ураҡ эштәренең стратегияһы менән танышты. Ауыл эшсәндәре йәмғеһе өс миллион гектарҙан ашыу майҙандан уңыш йыйып алырға ниәтләй. Иген майҙандары сәсеүлектәрҙең 48,3 процентын тәшкил итә.\nКәңәшмәлә игенде һаҡлауға һалыу мәсьәләһе лә тикшерелде. Быйыл уның күләме дүрт мең тоннанан ашыу булырға тейеш. Шулай уҡ ужым культураларын сәсеү, тупраҡҡа минераль ашламалар индереү темаһы ла күтәрелде.\nРеспублика Президентына ауыл хужалығы тәғәйенләнешендәге ерҙәрҙе файҙаланыуҙың һөҙөмтәлелеген анализлаусы таблицалар күрһәтелде. Республиканың 18 районы ғына һөрөнтө ерҙәрен һөҙөмтәле файҙалана булып сыҡты. Бынан тыш, Рөстәм Хәмитов мал аҙығын әҙерләү темптары менән танышты, мал аҙығы сифаты мәсьәләһен күтәрҙе.\nАуыл эшсәндәре алдында урып-йыйыуҙы 25-30 көндә тамамлау бурысы ҡуйылды.\n— Беҙҙе ауыр эш көтә. Һауа шарттарынан файҙаланып, эште ике-өс сменала ойоштороп, юғалтыуҙарһыҙ мөмкин тиклем алға барырға кәрәк, — тине республика Президенты. – Ул саҡта беҙ ике миллион тоннанан ашыу иген йыя аласаҡбыҙ.\nБынан тыш, аграрийҙар 55 мең тонна күләмендә күсмә страховка фондын булдырырға тейеш. Рөстәм Хәмитов былтыр ойошторолған залог фондының һөҙөмтәлелеге менән ҡыҙыҡһынды. Быйыл был практика дауам ителәсәк. Залог операциялары механизмы 23 июлдән эш башлай. Президент һүҙҙәренсә, был фонд ауыл эшсәндәре өсөн финанс хәүефһеҙлеге гарантияһы булып тора. 2011 йылда баҙарҙа игенгә хаҡтарҙың үҙгәреп тороуы шарттарында аграрийҙар игендең һәр тоннаһынан ике мең һумға тиклем аҡса ота алды.\nРөстәм Хәмитов Башҡортостан ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институтының, Башҡорт дәүләт аграр университетының ҡаҙаныштары күрһәтелгән стендтарҙы, шулай уҡ «Стәрлетамаҡ Агротехсервис» асыҡ акционерҙар йәмғиәте, Илеш Тракторҙар ремонтлау предприятиеһы, «Башсельхозтехника» дәүләт унитар ауыл хужалығы предприятиеһы һәм «Туймазы бетон ташыу машиналары заводы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте кеүек республиканың дүрт предприятиеһы тәҡдим иткән яңы техниканы ҡараны. Презентацияны БР Хөкүмәте вице-премьеры – БР ауыл хужалығы министры Эрнст Исаев үткәрҙе. Республика башлығы «Ростсельмаш» тәҡдим иткән яңы техника менән дә танышты.\n— Ураҡ эштәрен өс сменала ойошторорға кәрәк. Башҡа төрлө рецептарыбыҙ юҡ. Ураҡты ни тиклем тиҙерәк тамамлаһаҡ, юғалтыуҙар ҙа шул тиклем аҙыраҡ буласаҡ, — тип белдерҙе Рөстәм Хәмитов.\nавтор: Ғәлиә Нәбиева, Рәсүл Хәмиҙуллин\t| фото: Олег Яровиков\nТеги: бр президенты,ауыл хужалығы,ураҡ


Рөстәм Хәмитов Федераль финанс-бюджет күҙәтеүе хеҙмәте етәксеһе менән осрашты // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n10:46, 28 сентября 2011 Иҡтисад\nИнвестициялар йәлеп итеү, һалым һалыу базаһын киңәйтеү өҫтөндә эшләйбеҙ. Яңы предприятиелар төҙөлөүен көйләйбеҙ. Һәр төбәк тормошо сәнәғәт һәм иҡтисади бурыстар менән тулы, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов осрашыу барышында.\n— Төбәгебеҙ тәбиғәт ресурстарына бай, туризм, сәләмәтләндереү, ял өсөн яҡшы мөмкинлектәр бар. Быларҙың барыһын да файҙаланасаҡбыҙ, — тине Президент.\n— Беҙ бюджет һағында торабыҙ. Бер яҡтан, республиканы үҫтереү буйынса эш алып барыу кәрәклеген аңлайбыҙ. Икенсе яҡтан, аҡсаларҙы тәләфләүгә юл ҡуймайбыҙ. Һәм был йәһәттән ҙур иғтибар бүленә, — тип белдерҙе республика башлығы.\n— Беҙ һәр ваҡыт Башҡортостанға тулы бюджетлы тотороҡло төбәк булараҡ ҡараныҡ. Бюджет менән идара итеү системаһы төҙөк булған төбәк кеүек беләбеҙ. Был бер яҡтан. Әммә икенсе яҡтан – үткән йылдарҙа ауыр хәлдә булған төбәктәр менән эшләгәнлектән, һеҙгә иғтибар бүлеп булманы. Шуға күрә хеҙмәттәшлегебеҙҙең ныҡлы иҡтисади нигеҙҙә төҙөлөүен теләр инем, — тине Cергей Павленко.


Тәмле дарыу » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Һаулыҡ һаҡлау » Тәмле дарыу\nЙөрәге ауыртып, дауаханаға эләккән әсәйемә хәлен белешергә барырға йыйынғас, башланғыс синыфта уҡыған улым менән икәүләп файҙалы һәм тәмле десерт әҙерләргә тотондоҡ. Уны әҙерләү анһат ҡына. Йыуылған өс банандың тышын алып, һәр береһен өсәр өлөшкә бүлдек. Йомшаҡ һары майға (1,5 ҡалаҡ) шунса уҡ шәкәр ҡушып болғап, биш ҡалаҡ эремсек, бер семтем ванилин (тәм бирһен өсөн) өҫтәп, миксер менән ипләп кенә туғыныҡ. Һәр банан өлөшөн яртыһынаса ошо крем менән һылап, әстерхан сәтләүеге онтағына тығып, пирожныйҙан ҡалған үтә күренмәле һауытҡа теҙеп ултырттыҡ. Ҡалған крем менән һәр банандың өҫтөн һырланыҡ та, түбәһен туңдырылған еләктәр менән биҙәнек. Бер бананға мүк еләге эләкте, икенсеһенә – ер еләге, өсөнсөһөнә – ҡара ҡарағат, дүртенсеһе башына сейә “кейҙе”.\nУлымдың ниндәй ғорурлыҡ менән ошо тәмлекәсле һауытты өләсәһенә алып барыуын күрһәгеҙ! Ә әсәйемдең ҡыуаныуы һуң?!\nБындай ҡыуаныстар ҙа, банан да бик кәрәкле, файҙалы ул. Ундағы калий йөрәккә ыңғай йоғонто яһай. Магнийы күп булғас, тынысландыра ла. Шуғалыр ҙа ул депрессияға юл ҡуймай. Банандан әллә күпме төрлө десерт эшләп ашарға мөмкин, былай ғына ашауы ла тәмле. Һынап ҡарағыҙ!\nРедакциянан. Ысынлап та, банан – иң файҙалы емештәрҙең береһе.\n- Төрлө микроэлементҡа бай емеште организм еңел үҙләштерә. Шуға ла ул операция кисергән, айырыуса операциянан һуң өҙлөккән кешеләргә үтә килешә.\n- Онкология, нур ауырыуына дусар булған, тәне бешкән кешеләргә лә файҙалы.\n- Ашҡаҙан сей яраһы менән яфаланған сирлеләр ҙә, банан ашап, ауыртыуҙы кәметә – ғалимдар асыҡлауынса, банан ашҡаҙандың лайлалы тиресәһенең күҙәнәктәрен тергеҙеү, яраларҙы бөтәштереп, яңыларын булдырмау һәләтенә эйә.\n- Ҡанға тиҙ эләккән тәбиғи шәкәре күп булғас, бананды спортсылар ярыш алдынан һәм ярыштан һуң ашарға ярата. Ләкин, ошо уҡ сәбәпле, табиптар шәкәр диабеты менән ауырығандарҙы банан ашауҙан тыйылырға саҡыра.\n- Йөрәктең ишемия сире, тромбофлебит менән ауырығандарға ла банан ашарға ярамай, сөнки ҡанды ҡуйырта.\nБешмәгән банан (тышы йәшкелт төҫтә була) эсте күптерә. Метеоризм менән ҡаңғырғығыҙ килмәһә, бешеүен көтөгөҙ – ул өйҙә ятып та өлгөрә (тик һыуытҡыста тоторға ярамай).\nСығыу ваҡыты 3-05-2017, 10:06 | Ҡаранылар: 299\nБанан аша СПИД йоғамы-юҡмы? Йоҡмай!\n"Тун аҫтындағы банан" тәмлекәсе


Кошкин урманында археологик ҡомартҡылар табылды | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nКошкин урманында археологик ҡомартҡылар табылды\nБесәй урманы – Кошкин лес атамаһы менән өфөлөләргә билдәле урында археологик ҡомартҡылар табылды. 19-сы быуат башына ҡараған тәнкәләр, эш ҡоралдары һәм керамик һауыт-һаба ярсыҡтары – төп артефакттар. Әммә тарихи документтарҙа ул осорҙа был биләмәлә ауыл булыуы тураһында бер мәғлүмәт тә юҡ. Бер нисә йылдан был ерҙәрҙә күп ҡатлы йорттар хасил буласаҡ. Шуға күрә лә археологтар Бесәй урманындағы ҡаҙыу эштәрен үҙ-ара “ҡотҡарыу” ҡаҙыныуҙары тип йөрөтә. Төҙөүселәр килгәнгә тиклем фән өсөн кәрәкле бөтә ҡомартҡыларҙы ла ер аҫтынан сығарыу — уларҙың төп маҡсаты. Өфө ярымутрауының мәҙәни ҡатламдары тарихсылар өсөн ҡыҙыҡлы мәғлүмәттәр вәғәҙәләй. Бесәй урманы Өфө ярымутрауының төньяҡ өлөшө. Бында шишмәләр күп. Фенол фажиғәһе йылдарында ҡала халҡы эсәр һыуҙы ошонан алды. Тағы ла бында оҙаҡ йылдар баҡсалар булды. Ҡаҙыу эштәрендә ҡатнашыусы студенттар емеш ағастары араһында эшләй, баҡса йорттарының нигеҙҙәренә, ағас тамырҙарына килеп төртөлә, хайуан һөлдәләре, ҡый табып ала. Боронғо әйберҙәрҙе лә ҡаҙып сығара. Иртә тимер, урта быуаттарға ҡараған көршәк ярсыҡтары араһында хәҙерге заман һауыт-һаба өлөштәре бар. Археологтар улар менән үтә лә ҡыҙыҡһынмай.19-сы быуаттан алып тупраҡ ҡатламында ятҡан серле ярсыҡҡа бирелгән һорау дағаларға, көрәк һәм тәнкәләргә лә ҡағыла. Тарихсылар фекеренсә, уларҙың бында булыуы мөмкин түгел. Яуап бәлки табылыр. Артефакттар ҙа күп бит. Уларҙың бынан алыҫта булмаған Глумилино-1 тарихи ҡаласығы менән барып тоташыуы ла ихтимал. Археологтар ҡаҙыу эштәрен көҙ аҙағынаса тамамларға ниәтләй.


24 март көнө Рәми Ғарипов исемендәге 1-се Башҡорт республика гимназия-интернатының йыл дауамында юғары күрһәткестәргә ирешкән уҡыусылары, ата-әсәләре, уларҙы әҙерләгән педагогик коллективы ҡатнашлығында “Йондоҙҙар балҡышы” сараһы уҙҙы.\nДиректор Ләйсән Нурмөхәмәт ҡыҙы Фазлетдинова быйылғы уҡыу йылында гимназия данын төрлө сараларҙа яҡлаған гимназистарға рәхмәт һүҙен еткерҙе һәм киләсәктә яңынан-яңы бейек үрҙәргә күтәрелеүҙәрен теләне.\nТөбәк-ара бөтә Рәсәй, республика олимпиадаларында - башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса призер 11 з класы уҡыусыһы Динмөхәмәтова Лидиә, ата-әсәһе һәм уҡытыусыһы Альбина Хәсән ҡыҙы Кайбышева, 7-8 кластар араһында башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса призер 8 в класы уҡыусыһы Ишемғужина Гөлназ, ата-әсәһе һәм уҡытыусыһы Гөлсәсәк Салауат ҡыҙы Ҡылысова, тормош һабаҡтары буйынса призер 9 в класы уҡыусыһы Юнысова Лиана, ата-әсәһе һәм уҡытыусыһы Рәсимә Миңнеәхмәт ҡыҙы Алламоратова, химия буйынса призер 10 д класы уҡыусылары Йомағужин Азамат, Буранбаева Миләүшә, уларҙың ата-әсәләре һәм етәкселәре Гөлнара Мирсаяф ҡыҙы Рамаҙанова, биология буйынса призер 10 в класы уҡыусыһы Нурмиева Нурия, ата-әсәһе һәм етәксеһе Динә Ким ҡыҙы Фазылғаянова, математика буйынса призер 9 а класы уҡыусыһы Рысмөхәмәтов Ғәзинур, ата-әсәһе һәм етәксеһе Лилиә Тәлғәт ҡыҙы Ғабдуллина, физика буйынса призер 11 а класы уҡыусыһы Һөйөндөков Ислам, ата-әсәһе һәм уның етәксеһе Гөлдәр Вәис ҡыҙы Әхмәтова сәхнәгә саҡырылды һәм Рәхмәт хаттары, иҫтәлекле бүләк - гимназия энциклопедияһы тапшырылды.\nМилли мәҙәниәтебеҙҙе бөтә Рәсәй кимәлендә күрһәтеп, Рәсәй мәктәптәре араһында тәүге тапҡыр цифрлы Дельфи кубогына үткән бәйге - Дельфи уйындарында,сәнғәт өлкәһендәге оҫталарҙың ярышында, беҙҙең Рәми Ғарипов исемендәге 1-се Башҡорт республика гимназия - интернаты икенсе урын яуланы. Был мәртәбәле ярышта ҡатнашыусылар ҙа тәбрикләнде.\nГимназияла һәләтле балаларҙы асыҡлау, уларҙың ижади мөмкинлектәрен тормошка ашырыу, уҡыусыларға төрлө өлкәләрҙә, шул иҫәптән фәнни-тикшереү эшмәкәрлегендә үҙҙәрен һынап ҡарарға ярҙам итә. Уҡыусыларҙың Бәләкәй фәндәр академияһы еңеүселәре, призерҙары ла бүләкләнде. “Туған телгә һөйөү тәрбиәләү” номинацияһында еңеүсе уҡыусылар билдәләнде. “Интернатым –пар ҡанатым” баҫма гәзите, “Аҡ ҡауырһын”, “Эшһөйәр” түңәрәктәре, “Аҡйондоҙ” бейеү, Ә. Исҡужин исемендәге ҡурай, “Дәүер” фольклор-театраль ансамблдәре, “Мода театры”, “Гәлсәр” вокал студияларына йөрөүселәрҙең уңыштары – Бөтә Рәсәй вокал конкурсында III урын, “Таңсулпан” драма түңәрәгенең (художество етәксеһе - Рима Фәйез ҡыҙы Нәбиева) төрлө кимәлдәге ижади конкурстарҙағы юғары күрһәткестәре баһаланды. “Шаяндар һәм отҡорҙар” номинацияһында гимназияның КВН командаһы,“Иң әүҙемдәр” номинацияһында Лидер балалар ойошмаһы ағзалары билдәләп кителде. “Һылыуҡай 2018” республика конкурсында икенсе урынға лайыҡ булған Илзирә Әсмәндийәрова йондоҙлоғо ла алҡыштарға күмелде.\nГимназия-интернат тормошонда физкультура һәм спорт - төп тәрбиәүи сараларҙың береһе. Спорт командалары: баскетбол, волейбол, еңел атлетика, бокс, саңғыла уҙышыу буйынса “Сәләмәт тәндә – сәләмәт рух” номинацияһы еңеүселәре сәхнәгә саҡырылды. Мини-футбол буйынса Волга буйы федераль округында VII урынға сығыусылар тәбрикләнде. Милли көрәш секцияһына йөрөүселәрҙең (етәксеһе – Жәлил Динмөхәмәт улы Йосопов) быйылғы уҡыу йылындағы уңыштары ла иғтибар үҙәгендә: үҫмерҙәр араһында көрәш буйынса Бөтә Рәсәй беренселегендә Әйүпов Линар ярыш һөҙөмтәләре буйынса III урынға күтәрелде.\nБыйылғы уҡыу йылында дүрт уҡыусы: 11 з класы уҡыусыһы Лидиә Динмөхәмәтова, 11 б класы уҡыусыһы Шәүрә Ғарипова, 11 а класы уҡыусыһы Ислам Һөйөндөков, 11 б класы уҡыусыһы Азамат Зәйнетдинов Рәми Ғарипов премияһына лайыҡ булды. Улар ҙа быйылғы йылдың йыл йондоҙҙары рәтен тулыландырҙы.\nБөгөн балҡыған йондоҙҙар – улар гимназияның ғына түгел, тыуған илебеҙҙең, халҡыбыҙҙың яҡты киләсәге. Мәңге балҡып йәшнәүҙәрен, юғары уңыштарға ирешеүҙәрен, артабан да фән һәм ижад донъяһында ҡайнап йәшәүҙәрен, Рәми Ғарипов аманатына тап төшөрмәүҙәрен теләйбеҙ.\nАфарин, йәш йондоҙҙар! Уңыштар һеҙгә!


Тыуған төйәк | «Ашҡаҙар» радиоhы сайты\nБашҡорт иле картаһы ҡайҙа юғалған?!\nБашҡортостанда килеп сығыу тарихы билдәһеҙ тәбиғәт мөйөштәре, төрлө урындар, ҡомартҡылар табылып ҡына тора.\nШуларҙың береһе, Нуриман районы Чандар ауылы янында табылған таш карталар.\nБыл таш ҡарталар хаҡында мәғлүмәттәр бик әҙ, булғандары ла юҡҡа сыҡҡан, йә өйрәнелмәгән.\nБашҡортостанда мамонт һөлдәһе табылған.\nБилдәле башҡорт этнологы, тарих фәндәре докторы, профессор Рәиль Кузеев тәҡдиме менән барлыҡҡа килгән Рәсәй фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәгенең Археология һәм этнография музейында тотош донъя өсөн әһәмиәтле ҡомартҡы һаҡлана.\nБыл бик боронғо йән эйәһенең һөлдәһе-хазар мамонты һөйәктәре.\nӘбйәлил районындағы Буранғол ауылы янындағы Өлкән Ҡутырлы тауы башында быға тиклем осрамаған пирамидалар табылған. Йәнәш урынлашҡан ике убаларҙың береһе трапеция, икенсеһе түңәрәк рәүешендә эшләнгән.\nБаш йортобоҙ Өфөнөң милли йөҙөн булдырыу өсөн ниндәй һәйкәлдәр кәрәк?! Осраҡлы әңгәмәселәр фекере, йәштәр тәҡдиме, ҡала халҡы теләктәре.\nМәләүез районы Иманай мәмерйәһе.\nАйғыр.Ҡараташ һырты ҡаялары


Гимн: «İstiklâl Marşı» ( тыңларға (белешмә • ярҙам))\nИдара итеү формаһы Парламет Республикаһы\nПремьер-министр Рәжәп Таййып Эрдоған\nТөркиә, төр. Türkiye, рәсми исеме Төркиә Йөмһүриәте төр. Türkiye Cumhuriyeti — Евразия материгында, атап әйткәндә Көнсығыш Азияла һәм Көньяҡ-Көнбайыш Европала урынлашҡан дәүләт. Европа Берләшмәһе ағзаһы. Төньяҡ-көнбайышта Болгария, көнбайышта Греция, төньяҡ-көнбайышта Грузия, көнсығышта Әрмәнстан, Иран, Әзербайжандағы Нахичеван Автономиялы Республикаһы, төньяҡ-көнсығышта Ираҡ һәм Сирия менән сиктәш.\n1920-се йылдар башында, Ғосман империяһы тарҡалыуы һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән. Төркиәнең күпселек территорияһы Кесе Азия ярымутрауына туры килә, Европала иһә кескенә өлөшө урынлашҡан. Баш ҡалаһы — Анҡара.\nТөркиә боронғо һәм мәҙәниәтле демократик, унитар, конституцион дәүләт. Ул Европа берлегенә инә, НАТО, OECD, ОБСЕ кеүек донъя ойошмалары ағзаһы булып тора.\n2.2 Төркиә Йөмһүриәте\n5 Географик белешмә\n6 Төркиә ҡалалары\n12 Төркиә һәм Башҡортостан бәйләнештәре\n15 Быны ла ҡарағыз\nТөркиә исемен (Türkiye) төрөк телендә ике өлөшкә бүлеп була: Türk, йәғни төрөк, боронғо төрки телдә «көслө» тигәнде аңлата, һәм -iye, ғәрәп суффиксы.\nСөләймания мәсете — Ғосман империяһынан ҡалған иң мәшһүр архитектура һәйкәлдәрнең берһе.\n1077 — Конья солтанаты барлыҡҡа килә, әкрен генә ул үҙ ерҙәрен киңәйтә.\n1243 — Конья солтанаты монголдар, Хулагуидтар хакимлығы аҫтына эләгә. 1307 йылда кесе кенәзлекләргә тарҡала. Уларҙың араһында булған Ғосман бейлеге (йәғни округы) Ғосман империяһының нигеҙе була.\n1284 — беренсе испан хроникаһы «Estoria de Espanna»-да, батша Альфонсо X Төркиә (Turquia) баш ҡалаһы Экбатан тураһында хәбәр итә.\n1299 йылда — Ғосман, Эртугрул улы һәм вариҫы, «солтан» титулын ҡабул итә һәм Конья солтандарының идараһын танымай. Уның исеме менән төрөктәр ғосманлылар тип атала башланылар. Кесе Азияла уларҙың хакимиәте аҙая бара.\nТарихи Цельсий китапханаһы бинаһы\n1396 йылдың 25 сентябре — солтан Баязит I һәм венгер батшаһы Сигизмунд I ғәскәрҙәре араһында һуғыш (Никополь һуғышы). Был һуғышта еңеү Ғосман империяһының Балҡан ярым утрауында хакимлығын нығыта.\n1402 йылдың 28 июле — Анҡара аҫтында һуғыш. Әмир Тимурға һуғышты оттороп, Баязит I әсирлеккә эләгә һәм вафат була (бәлки, үҙ-үҙенә ҡул һалалыр). Ләкин 30 йылдан һуң уның вариҫтары, тарҡалған илде яңынан берләштереп, көнбайышҡа хәрәкәтте дауам итәләр.\nҒосман империяһы[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]\nИл сиге үҙгәреү\nИң ҡеүәтле ваҡытында Ғосман империяһы\nXVI һәм XVII быуаттар ваҡытында Ғосман империяһы 3 ҡитғала урынлашҡан иң ҡеүәтле мәмләкәт булып торған. Империяның сәскә атҡан ваҡыты Сөләймән I идараһы ваҡытында еткән. Империя оҙаҡ йылдар Изге Рим империяһы һәм Польша менән Үҙәк Европала өҫтендә контроль тотоу өсөн көрәште. 242 ел дәвамлыгында Ғосман империяһы Рәсәй менән һуғышты, шул һуғыш уны ныҡ көсһөҙләндерә. 20 быуат башында Ғосман империяһының ҡайһы бер өлөштәрендә сепаратистик ҡараштар көсәйә. Империя үҙ территорияларын юғалта башлай.\n1912 йыл 8 октябрь — Беренсе Балҡан һуғышы барышында Черногория Төркиәгә һуғыш иғлан итә.\n1914 йыл 29 сентябрь — Италия Төркиәгә һуғыш иғлан итә.\nГерманияның ярҙамын алыу өмөтө менән Ғосман империяһы Беренсе донъя һуғышында ҡатнаша. Ошо уҡ осорҙа бик бәхәсле булған әрмәндәр геноциды туры килә. Һөҙөмтәлә, Ғосман империяһы һуғышта еңелә һәм дәүләт булараҡ йәшәүҙән туҡтай.\nТөркиә Йөмһүриәте[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]\nМостафа Кемаль Ататөрөк, Төркиә йөмһүриәтенә нигеҙ һалыусы һәм уның беренсе президенты\nБеренсе донъя һуғышынан һуң ҡул ҡуйылған килешеүҙәр буйынса империя бер нисә өлөшкә бүленергә тейеш була. Греция ғәскәрҙәре Төркиә биләмәләренә инә. Әлбиттә, был хәлдәр йәки Истанбул, Измир һәм башҡа биләмәләрҙең баҫып алыныуы, төрөктәрҙе тыныс ҡалдыра алмай. Мостафа Кемаль Ататөрөк етәкселегендә милли хәрәкәт көстәре бойондороҡһоҙлоҡ өсөн көрәшкә күтәрелә. 1922 йылдың 18 сентябрендә дәүләт тулыһынса баҫҡынсыларҙан азат ителә. 1923 йылдың 24 июлендә Төркиәнең сиктәрен һәм үҙаллылығын донъя илдәре таный 1923 йылдың 29 октябрендә баш ҡалаһы Анҡарала булған яңы Төркиә Йөмһүриәте иғлан ителә. Уның беренсе президенты Мостафа Кемаль Ататөрөк була.\nТөркиәнең административ бүленеш\nШулай уҡ ил рәсми булмаған 7 регионға бүленә:\nҮҙәк Анатолия регионы\nКөнсығыш Анатолия регионы\nУрта диңгеҙ регионы\nКөньяк-көнсығыш Анатолия регионы\nИлдәр өҫтендә сәйәси идараны хөкүмәт билдәләгән vali үтәй.\nГеографик белешмә[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]\nТөркиә Ерҙең көнсығыш ярымшарында урынлашҡан. Майҙаны 779 452 км² тәшкил итә. Ил майҙанының 97 проценты Азияла, ҡалған 3 кенә проценты Европала ята. Төркиәнең географик үҙенсәнлеге — ике ҡитға ҡушылған ерҙә урынлашыуы, шуға ла ил аша боронғо замандарҙан уҡ мөһим юлдар үтә.\nКөнбайыштан көнсығышҡа Төркиә 1’600 километрға, көньяҡтан төньяҡҡа иһә 600 километрға һуҙылған. Дәүләт өс тарафтан өс диңгеҙ менән йыуыла: Ҡара диңгеҙ, Эгей диңгеҙе һәм Урта диңгеҙ. Төркиәнең Европа һәм Азия өлөштәре Мәрмәр диңгеҙе, Босфор һәм Дарданелла боғаҙҙары менән айырыла.\nТөркиә ҡалалары[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]\n6 Гәзиантеп 603 434 853 513 1 192 023 1 235 815 1 279 607 Гәзиантеп (ил)\nТөркиә иҡтисадының 28 процентын сәнәғәт, 15-ен ауыл хужалығы, 6-һын төҙөлөш һәм ҡалған яртынан күберәк өлөшөн (51 процент) төрлө хеҙмәтләндереү өлкәләре (башлыса туризм) тәшкил итә.\nЫңғай яҡтары: Ауыл хужалығы тармағы илде аҙыҡ-түлек менән тулыһынса тәьмин итә. 1990 йылдарҙа иҡтисадтың тиҙ үҫеүе күҙәтелде. Туризм. Белгестәр күп булуы. АБ менән киң хеҙмәттәшлек.\nКире яҡтары: Даими юғары булған инфляция (2004 йылда 54,4 процент). Таяныслы булмаған ижтимағи финанс секторы. Дәүләт бюрократияһы. Тигеҙһеҙ хосусилаштырыу.\nЭнергетика[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]\nТөкиәлә хәҙерге ваҡытта ике АЭС төҙөлә. Береһе япон фирмалары менән, икесеһе – Рәсәйҙен Росатом менән (Аҡҡойоу (Akkuyu) АЭС-ы, Мерсин илендә).\nТөҙөлөш[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]\nТөҙөлөш илден иҡтисадында ҙур роль уйнай. Төркиәнең төҙөлөш компаниялары Германия, Рәсәй һәм башҡа илдәрҙә күп объекттар төҙөй. Эре вәкилдәр:\nУртим (Нуретдин Барансел Генералы урамы, 22-се йорт, Хадымкөй, Арнавуткөй, Истанбул)\nДин[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]\nТөркиә халҡының 99 проценты — мосолмандар, башлыса сөнниҙәр. Күп төрөк гөрөф-ғәҙәттәре шәриғәт ҡанундарына нигеҙләнгән.\nМәҙәниәте[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]\nТөп мәҡәлә: Төркиә мәҙәниәте\nКесе Азиядә Урта Азиянән уғыҙ төркиҙәре килеп бы ерҙәрҙе үҙләштергәнсе төрлө халыҡ вәкилдәре йәшәгән була. Уларҙың мосолманлаша барған һайын уртаҡ мәҙәниәткә үҙ элементтарын индерәләр. Шул рәүешле Ғосманлы дәүләте мәҙәниәте Гректарҙың, Ислам һәм Төрки мәҙәниәттәренең ҡушылмаһы була. Бөгөнгө көнгә Төркиәлә дин дәүләттән айырылған, мәҙәниәте иһә күп өлкәләрҙә Европалаштырылған булыуына ҡарамаҫтан, халыҡта бороңғо традициялар һаҡлана.\nӘҙәбиәте[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]\nТуризм[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]\nИлдә туризм иң әүҙем үҫешкән төбәктәр:\nСтамбул — ислам һәм византия архитектура ҡомартҡылары.\nКаппадокия — вулкан атылыуҙан барлыҡҡа килгән мөғжизәле тәбиғәт күренештәре һәм мәмерйә-ҡалалар.\nЭгей диңгеҙе ярҙары — боронғо дәүер ҡомартҡылары, шул замандағы грек һәм рим ҡалалары.\nУрында туристик путевкалар алып, илдең теләһә ҡайһы өлкәһенә лә сәйәхәт яһарға була. Транспорт селтәренең яҡшы үҫеше илдең башҡа төбәктәренә лә бик ҡыҫҡа ваҡытта сәфәр ҡылырға мөмкинселек бирә.\nТөркиә һәм Башҡортостан бәйләнештәре[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]\nБигерәк тә ХХ быуаттың һуңғы ун йыллыҡтарынан алып Башҡортостандың Төркиә дәүләте менән бәйләнештәре йылдам үҫә. Был тәү сиратта халыҡ-ара туризм өлкәһенән башланып, башҡа йүнәлештәргә лә күсеп килә. Төрөк фирмалары республикала төрлө төҙөлөш эштәре алып бара. Мәҙәниәт өлкәһендә «Төрксәй» ойошмаһы менән хеҙмәттәшлек әүҙем ойошторолған, унда Башҡортостандың махсус вәкиле бар. Ике ил араһында төрлө кимәлдәге делегациялар менән алмашыу ҙа даими күренешкә әйләнде.\nБыны ла ҡарағыз[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Төркиә&oldid=527854 ҡабул ителгән\nБыл биттең һуңғы тапҡыр үҙгәртелеү ваҡыты: 17:37, 2 сентябрь 2015 .


Өфөнөң Октябрь проспектындағы 44-cе йорттоң юғары ҡатындағы фатирҙарҙың береһен һыу баҫҡан\nАвария сентябрҙә була. Йылылыҡ селтәрҙәре һынау үткәргән ваҡытта йорттоң ҡыйығында урынлаштырылған һыу багы шартлай. Һөҙөмтәлә фатирҙа йылдар буйы эшләгән ремонт юҡҡа сыға, торлаҡ хужалары ғәҙеллек юллап суд юлын тапарға мәжбүр.\nУл көндө түшәмдән аҡҡан һыу тотош фатирҙы баҫа. Коммуналь аварияны Гүзәлиә ханым видеоға төшөрөп ала. Фатирҙағы бөтә йыһаз, көнкүреш техникаһы һыу аҫтында ҡала. Иң ҡыҙғанысы - яңы ғына эшләнгән ремонттың бер- нисә минут эсендә эҙе лә ҡалмай. Аҫылмалы түшәм бүҫелеп төшә, стеналар буйлап шабырлап эҫе һыу аға.\nЯҡуповтар 14 сентябрҙән бирле Совет районының торлаҡ хужалыҡ идаралығы һәм башҡа инстанциялар юлын тапай. Эксперттар саҡырып зыян күләмен дә билдәләгәндәр. Ул 242 мең һум тип баһаланған. Фатирға авария ваҡытында аҡҡан һелтеле һыу еҫен бөтөрөрлөк тә түгел. Хужабикә бәшмәк баҫа башлаған стеналарҙы махсус ҡатнашма менән эшкәртеп ҡарай тик был да һөҙөмтәһеҙ. Ғаилә башлығы икенсе төркөм инвалиды. Уның был еҫтәргә аллергияһы киҫкенләшкән. Балалрға ла бындай шартарҙа йәшәү ауырға төшә.\nБөтә бәлә - ҡыйыҡта урынлаштырылған һыу багының сафтан сығыуында. Алтмыш йыл тирәһе хеҙмәт иткән ҡоролма йылылыҡ селтәрҙәре йәмғиәте һынауҙар үткәргәндә саманан тыш юғары баҫымды күтәрә алмай шартлаған. Уны яңыһына алыштырып киткәндәр. Тик йорт ҡыйығында авария ваҡытында һыуланған әйберҙәрҙ тоҡсайҙарға нисек тултырылған, улар шул килеш дымланып ята бирә.\nАндрей Яматин, «Башҡортостан йылылыҡ селтәрҙәре» йәмғиәтенең матбуғат хеҙмәткәре: «Беҙ йылылыҡ селтәрҙәрендә һынау үткәрер алдынан Совет районының торлаҡ хужалығы идаралығына телефонограмма ебәрҙек. Йортҡа илтә торған торбаның кранын улар ябып ҡуйырға тейеш булған».\nФәһим Сәлимйәнов, Өфөнөң Совет районы торлаҡ хужалығы идаралығы директоры урынбаҫары: «Улай түгел. Йылылыҡ селтәрҙәре һынау барышында 16 атмосфералы һыу ебәргән. Беҙ йорттарға 8 атмосфера ғына бирәбеҙ. Беҙгә Башҡортостан йылылыҡ селтәрҙәренән һынау үткәреүҙәре тураһында телефонограмма килде. Улар үҙҙәренең камераһындағы торбаны япмаған. Был аварияла улар ғәйепле».\nКем кранды ябырға тейеш булған һәм фатирға килгән 242 мең һум зыянды ниндәй ойошма ҡаплаясаҡ- суд асыҡлар. Нисек кенә булһа ла ҡарар ғәҙел булыр тип ышанғы килә. Әйтергә кәрәк, Өфөлә быйыл йылылыҡ селтәрҙәрендә һынау үткәргәндә зыян күреүселәр бер Яҡуповтар ғына түгел. Тиҫтәләгән йортта ошоға оҡшаш авариялар теркәлгән.


Бейеү сәхнәһенең ҡабатланмаҫ йондоҙо » Башҡортостан гәзите\nБейеү сәхнәһенең ҡабатланмаҫ йондоҙо\n10-07-2012, 03:04 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт // Баҫып сығарырға\nСал Ирәндек ҡуйынындағы йәмле Күсей ауылында, уның Төпкөл һәм Аҡма шишмәләренең шифалы һыуын эсеп, Күрән йылғаһында ҡолас ташлап йөҙөп, Йәнтәл тауҙарында уйнап үҫкән мәшһүр ауылдаштарым аҙ түгел. Шуларҙың береһе — һоҡланғыс балетмейстер, Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Йәүҙәт Бикбирҙин. Тап ошо көндәрҙә уға 60 йәш тулған булыр ине. Ә ул арабыҙҙан ни бары 44 йәшендә генә китте...\nЭйе, таланттар күктәге йондоҙҙар кеүек гөлтләп балҡый ҙа ҡапыл юғала. Бәғзеләре кешеләр күңелендә мәңгелек бер яҡты йондоҙ булып ҡала.\nЙәүҙәт Зәйнулла улының да яҙмышы тап шулай булды. Ижадының күкрәп сәскә атҡан, сәхнәләрҙе дер һелкетеп бейеп йөрөр мәлендә арабыҙҙан китеп барҙы. Әммә үҙенән һуң мәңгелек мираҫын ҡалдырҙы...\nОяһында ни — осҡанында шул\nБикбирҙиндар ғаиләһендә 13 бала үҫә. Йәүҙәт ағай — унынсыһы. Улар араһында төрлө һөнәр кешеләре бар, әммә барыһы ла бейергә ярата, йыр-моңдо үҙ итә. Рухи шишмә йәншишмәләй ырыуынан урғыла, тиҙәр. Сәнғәткә булған һөйөү, әлбиттә, ата-әсәһенән килә. Әсәһе Гөлнур инәйҙең тауышы бик моңло була. Уның фронт яланында ятып ҡалған ағаһы, атаҡлы ҡурайсы һәм бейеүсе Ғәлиастан Шәмсетдинов Башҡорт академия драма театрында эшләгән, һирәк башҡарыла торған байтаҡ халыҡ йырҙарын һеңлеһенә өйрәтеп ҡалдырған. Шуға күрә әсәһе башҡарыуындағы халыҡ ынйылары Йәүҙәт ағайҙың күңелен бала сағынан иркәләй, наҙға, нурға күмә. Аҙаҡ был илаһи моң бейеү һалғанда ҙур ярҙамсы була.\nКүрше генә йәшәгәнлектән, бала саҡтан Гөлнур һәм Зәйнулла Бикбирҙиндар менән тығыҙ аралашып, ғаилә ағзалары хаҡында хәбәрҙар булып үҫтем. Бигерәк тә йәй айҙарында өйҙәренә килеп тулған ейән-ейәнсәрҙәрен көтөп ала торғайныҡ. Йәүҙәт ағайҙың ялға ҡайтҡанын белгәс тә, улар йәшәгән йорт яғынан күҙемде алмайым, сөнки төрлө мәҙәктәр тик унан ғына сыға: картуф баҡсаһында эшләп йөрөгәнендә, саң туҙғытып, бейеп китһенме, йә булмаһа, Атүлгән ҡоҙоғона һыуға барғанымда, көйәнтәмде алып, “ошолайыраҡ иткәндә, нисегерәк була әле”, тип үҙ алдына һөйләнә-һөйләнә төрлө хәрәкәттәр ҡабатлаһынмы... Ә кисен өйҙәре янына бала-сағаны йыйып, бейеү өйрәтә башлай. Бигерәк тә беҙгә, ауылдаштарыбыҙҙың нисек атлауын, кемгә ниндәй ҡылыҡ-фиғел хас булыуын эләкләп, мәҙәк итеп күрһәтеүе оҡшай торғайны. Бала саҡтың ғәмһеҙ уйҙарынан арынып, бөгөн килеп шуны аңланым: бейеү һалыу еңелдән түгел икән. Йәүҙәт ағай, моғайын да, буласаҡ бейеүҙәренең “инеш башы” итеп үҙ ауылын һайлағандыр. Уның “Күсей зимагорҙары”, “Сонайым” һәм башҡа күп кенә ижад емештәрендә яҡташтарын еңел танырға була.\nМәҡәләне яҙыр алдынан бейеүсенең бер туған ағаһы, Баймаҡ районының Темәс ауылында йәшәүсе Самат Бикбирҙин менән оҙаҡ һөйләшеп ултырҙыҡ, фоторәсемдәр ҡарап, хәтирәләргә бирелдек. Шуныһы ҡыуаныслы: Самат ағайҙа ҡустыһының бер нисә хаты һаҡлана. Уларҙа бейеү хаҡында уй-фекерҙәр байтаҡ. Бишенсе класта уҡып йөрөгән сағында Өфө ауыл хужалығы институтында белем алған Самат ағаһына бер концертта үҙенең өс бейеүҙе башҡарғаны тураһында яҙа, “арып бөттөм, ҡат-ҡат һорап сығарҙылар” тип тә өҫтәй. Хат аҙағында “Башҡортостан пионеры” гәзитенә яҙылыуы хаҡында ла теркәп ҡуйған. Тимәк, буласаҡ бейеү оҫтаһы бәләкәйҙән киләсәктә үҙенең ниндәй юлды һайлаясағын асыҡ күҙаллаған. Баймаҡ мәктәп-интернатында уҡыған сағында уҡытыусы Раил Асҡаров (ул да Күсей ауылынан, Башҡортостандың атҡаҙанған артисткаһы Сулпан Асҡарованың атаһы) етәкселегендәге бейеү түңәрәгенә йөрөй.\nБала саҡтан хәрәкәтсән, йылдам һәм етеҙ булып үҫкән Йәүҙәт спорт буйынса ла алдынғылыҡты бирмәй. Баймаҡ мәктәп-интернатында уҡыған сағында, уны Өфөгә бейеү буйынса уҡырға саҡырып ҡағыҙ ебәргәс, физкультура уҡытыусыһы был хаҡта үҫмергә белдермәүҙе үтенә, буласаҡ ҙур спортсыны юғалтыуҙан ҡурҡа. Үкенескә ҡаршы, Йәүҙәт Бикбирҙинға Өфөгә барып, махсус белем алырға тура килмәй. Әммә сәнғәткә булған ҙур һөйөү егеткә тынғылыҡ бирмәй һәм ул Стәрлетамаҡ мәҙәниәт техникумына уҡырға инә. Тап ошонда уҡытыусыһы Салауат Дәүләтбаев ярҙамында тәүге бейеүҙәр һалына, ижад ҡомары асыла.\n“Ҡара тауыҡ” итальяндарҙың һушын алған\nРайон мәҙәниәт йортонда тап уның тырышлығы менән данлыҡлы “Ирәндек” бейеү ансамбле төҙөлә. Йәүҙәт Бикбирҙин ҡуйған милли бейеү сәнғәте өлгөләренең иң яҡшылары сәхнәгә сығарыла. Был, әлбиттә, сәнғәт белгестәренең һәм профессиональ бейеүселәрҙең иғтибарын үҙенә йәлеп итмәй ҡалмай. Башҡаларҙан айырылып торған үҙенсәлекле бейеүсене конкурстарҙың береһендә күреп ҡалып, филармонияға — Башҡорт дәүләт халыҡ бейеүҙәре ансамбленә эшкә саҡыралар. Унда Йәүҙәт Зәйнулла улы профессиональ оҫталыҡҡа тәрәндән өйрәнә, бейеү серҙәренә ныҡлап төшөнә. Бында ике йыл эшләү осоронда коллектив менән Италия, Франция, Швейцария илдәрендә гастролдә була. Остазы һәм уҡытыусыһы Йәнғәле Вахитов уның өсөн махсус бейеүҙәр һала. Шаян “Ҡара тауыҡ”ты республикабыҙҙың ғына түгел, хатта сит илдәрҙең тамашасылары ла яратып алҡышлай.\n“Ҡара тауыҡ”ҡа бәйле бер ҡыҙыҡ хәл тураһында Башҡортостандың атҡаҙанған артисы, Сибай дәүләт филармонияһы бейеүсеһе Фәйзулла Ғөбәйҙуллин былай тип һөйләй: “Ансамбль Италияла гастролдә йөрөгәндә айырыуса коллектив бейеүҙәргә өҫтөнлөк бирелгән. Итальяндарҙың күңелен асайым, мәрәкә итәйем тип, артистар икенсе бейеү өсөн кейемдәрен алмаштырған ваҡытта, Йәүҙәт сәхнәгә “Ҡара тауыҡ”ты бейергә сыға. Бейеү тамамлана, ә зал тып-тын. Бейеүсе һуңғы хәрәкәттәрҙе ҡабатлай ҙа, сәхнәнең өҫтөнә элеп ҡуйылған Италия флагына ҡарап, башын юғары сөйөп, бармағы менән уға ишаралай. Ә флагта әтәс һүрәте төшөрөлгән: шул саҡ тамашасылар аяғүрә баҫып, дәррәү ҡул сабырға тотона. Тулы зал бер нисә минут дауамында Йәүҙәт ағайҙы алҡышлай”. Шуныһы ҡыуаныслы: уҡытыусыһының юлын дауам итеп, бөгөн Фәйзулла Ғөбәйҙуллин “Ҡара тауыҡ”ты халыҡсан башҡарһа, улы Айсыуаҡ бейеүҙе заманса ритмдарҙа — тектоник стилендә башҡарыуы менән айырыла.\nАнсамблдә оҙаҡ йылдар эшләгән сәнғәт оҫталары Хисбулла Зөбәйҙуллин, Рим Бакиров, Тәлғәт Урмановтар йәш бейеүсегә сәхнә серҙәрен төшөндөрә, тәжрибәләре менән ихлас уртаҡлаша. Артабан Йәүҙәт Бикбирҙин Бәхти Ғайсин һәм Кәтүк-Әхәт Уразмәтовтарҙың концерт бригадаһында эшләй. Республиканың төрлө ҡала һәм райондарының ниндәй генә сәхнәһендә сығыш яһауына ҡарамаҫтан, һәр ерҙә ойоҫҡота баҫып, өҙҙөрөп һәм талпынып бейегән йәш артист бар халыҡты һоҡландыра.\nБейеүҙәрҙең дә ниндәйерәк аҫылдары бит әле! Бөтә донъяны, сит ҡитғаларҙы дуҫлыҡ ептәре менән тоташтырыусы ижад ынйылары, Испания, Германия, Италия, Бельгия тамашасыларын таң ҡалдырған “Каруанһарай”, “Игеҙәков”, “Ҡараһаҡал”, “Маршрут”, “Перовский”, “Юлғотло һунарсы”, “Бейеш ҡараҡ”, “Ҡара тауыҡ”, “Кәкүк” һәм башҡа бейеүҙәре сәнғәт тарихында мәңге ҡалырлыҡ. Йәүҙәт Бикбирҙиндың бейеүҙәре халыҡсан, милли колоритлы, эске кисерешкә бай булыуы, сюжетлылығы менән башҡаларҙан айырылып тора.\nАғаһы Самат Зәйнулла улы әйтеүенсә, сюжеттар уның күңелендә һис көтмәгән саҡта тыуған. Хатта урамда китеп барғанда башҡаларҙың атлауына ҡарап та ниндәйҙер яңы хәрәкәттәр таба, кеше инеп сыҡҡан арала ла унан ҡабатланмаҫ милли биҙәк отоп ҡалыр булған. “Әмин һәтәүе” тигән шаян бейеүҙе һалған саҡта, аҙналар буйы ошо ауылда йәшәп, геройы тураһында ололарҙан һораша, холоҡ-фиғелен өйрәнә. Бейеүсе Рәфҡәт Юнысовҡа ошо бейеүҙе һалып һис тә яңылышмай, һоҡланғыс, үҙенсәлекле “Әмин һәтәүе” әле лә сәхнәлә “йәшәй”. Ғүмеренең һуңғы йылдарында Йәүҙәт Зәйнулла улы халҡыбыҙҙың тарихи үткәненә бәйле бейеү һалыу менән мауыға. Башҡорт халҡының милли-азатлыҡ көрәше тарихын, башҡорт яугирҙәренең походтарын, ихтилал башлыҡтарының тормошон тәрән өйрәнә. Уның үлемһеҙ “Ҡараһаҡал”, “Каруанһарай”, “Игеҙәков”, “Перовский”, “Бөрйән яугирҙәре”, “Ҡаһым түрә” кеүек тарихи бейеүҙәре ана шул шәхестәрҙең яҡты иҫтәлегенә бағышлана. Шуныһы ғәжәпләндерә: ижад емештәре бер-береһен ҡабатламай, үҙҙәренә генә хас сюжеты, хәрәкәте бар.\nСәхнә оҫтаһын төрлө райондың мәҙәниәт бүлеге етәкселәре саҡырып, бейеү ҡуйҙыра. Бөгөн төрлө тарафтарҙа тап ул һалған бейеүҙәрҙе башҡарып, төрлө конкурстарҙа ҡатнашып, призлы урын алыусылар бихисап. Фәйзи Ғәскәров исемендәге призға үткәрелгән республика хореография конкурсында ул ҡуйған бейеүҙәр менән бер нисә район һәүәҫкәрҙәре ҡатнашҡан. Бәйгеләрҙең береһендә Йәүҙәт Бикбирҙинға “Республиканың иң яҡшы хореографы” тигән исем бирелә. Сәнғәт донъяһының алтын хазинаһына әүерелгән “Каруанһарай” тарихи бейеүе бер кемде лә битараф ҡалдырмай. Ул башҡорт хореографияһына нигеҙ һалыусы Фәйзи Ғәскәровтың “Ҡороҡсолар”ы менән бер рәттән телгә алына. Гүзәллек һәм батырлыҡ, нескәлек һәм ҡыйыулыҡ, һөйөү һәм һағыш бергә уҡмашҡан тарихи-хореографик күренеш халҡыбыҙҙың үткәнен сағылдыра. Бөгөн “зәңгәр экран”дарҙан, йә булмаһа, сәхнәләрҙән Йәүҙәт ағайҙың бейеүҙәрен күреп, күңел һыҡтап китә. Үҙең дә һиҙмәҫтән, “эх”, тип ҡуяһың.\nӘммә шуныһы ҡыуандыра: оҫта һалған бейеүҙәрҙе башҡарыусылар бар. Йылайыр районынан Азамат Кәримов “Ҡара тауыҡ”ты, Баймаҡтан Гөлзифа Әхмәтова — “Ҡыҙҙар Байығы”н, Өфөнән Рәфҡәт Юнысов — “Әмин һәтәүе”н, Баймаҡ районының Төркмән ауылынан Сәғит Талипов — “Юлғотло һунарсы”ны, Әмир Талипов “Кәкүк” бейеүҙәрен яратып башҡара. Былары билдәле булғандары ғына, ә билдәһеҙҙәре күпмелер — әйтеүе ҡыйын.\nБаймаҡтың бейеү сәнғәтен бығаса күрелмәгән оло бейеклектәргә күтәреүсе лә — Йәүҙәт ағай. 1983 йылда уның тырышлығы менән ойошторолған ансамблдең репертуары оҫтаның сәнғәт өлгөләре менән тулыланып, Мәскәүҙә үткән Бөтә Рәсәй фольклор байрамында, Германияла фольклор коллективтарының йыр һәм бейеү фестивалендә, Италия һәм Бельгияла халыҡ-ара фольклор фестивалдәрендә ҡатнаша. 1988 йылда ижади коллективҡа “халыҡ ансамбле” тигән маҡтаулы исем бирелә.\n“Байыҡ”тың инеше ҡайҙан юл алған?\nСибай ҡала хакимиәтенең мәҙәниәт бүлеге начальнигы, Башҡортостандың атҡаҙанған артисткаһы Гөлназ Аҡназарова фекеренсә, “Йәүҙәт Бикбирҙин ижады менән иҫән сағында уҡ үҙенә һәйкәл ҡойҙо”. Уның башланғысы менән 1996 йылда Баймаҡ ҡалаһында үткән “Байыҡ” конкурсы хәҙер бик популяр телевизион бәйгегә әүерелде.\n1812 йылғы Ватан һуғышынан иҫән ҡайтҡандарҙы ҡаршылап, йөҙйәшәр Байыҡ сәсәндең халыҡ алдындағы бейеүе исеме менән аталған тәүге “Байыҡ” бәйгеһендә фәҡәт ошо бейеүҙе башҡарыусылар ғына көс һынаша. Бәйгелә “Байыҡ”тың ниндәй генәләре булмай! Бикбирҙин да конкурс өсөн шәхсән бер нисә бейеү һала. “Түңгәүер Байығы”, “Үҫәргән Байығы”, “Тамъян Байығы”, “Ҡыҙҙар Байығы”, “Атайым Байығы”, “Ушан Байығы”, “Кинйә” кеүек бейеүҙәре менән иҫ китмәле тотош бер эпопея тыуҙыра. Бер туған апаһы Фәрзәнә “Тамъян Байығы”н башҡарып, ҡатын-ҡыҙҙар араһында беренсе урынды ала. Ә бер туған ағаһы Марат “Атайым Байығы”н бейеп, призлы урын яулай.\nҠасандыр Йәүҙәт Бикбирҙиндың башланғысы менән барлыҡҡа килгән “Байыҡ” бейеү конкурсының бөгөн телевизор ҡараусыларҙың иң яратҡан бәйгеһенә әүерелеүенә тос өлөш индергән Баймаҡ ҡыҙы Рита Өмөтбаеваға “Афарин!”дан башҡа ни әйтәһең инде?!\nУйлашайыҡ, хәл итәйек\nӘлбиттә, хореограф-балетмейстер, Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Йәүҙәт Бикбирҙиндың халҡыбыҙҙың бейеү сәнғәтенә индергән өлөшө баһалап бөткөһөҙ. Бигерәк тә башҡорт классик бейеү өлгөләрен үҫтереүҙәге роле ҙур. Әммә беҙ уның ижадын тулыһынса баһалау дәрәжәһенә ирештекме? Юҡтыр, моғайын. Һуңғы ваҡытта уның ижад емештәрен “урлап”, бер нисә хәрәкәтен үҙгәртеп йәки бейеүҙең исемен генә алмаштырып, сәхнәгә сығарыусылар ҙа юҡ түгел. Былай дауам итһә, йылдар үтеү менән Йәүҙәт Бикбирҙиндың мәшһүр бейеүҙәре юғалыуы йәки заманса ҡалыптарға яраҡлаштырылып, башҡа ҡуйыусылар исеме менән сәхнәгә сығыуы ла ихтимал. Ошоғаса уның бейеүҙәре авторлыҡ хоҡуғына ла эйә түгел. Кемдер бында бейеүсенең үҙен дә ғәйепләр, ваҡытында ни эшләп йөрөгән, тип һораусыһы ла табылыр. Улар хаҡлы. Әммә таланттар бер ҡасан да үҙенең исеме өсөн эшләмәй, ә халыҡ данын күтәреүгә көсөн һала. Кемдеңдер бер бейеү ҡуйып та, уны рәсмиләштереп дан алыуы, ә Йәүҙәт ағай кеүек халҡым тип яныусыларҙың ваҡытында үҙ баһаһын аңламауы мөмкин. Шуға күрә туғандары иҫән-һау саҡта, шаһиттар барында, уны яҡындан күреп белгән, остаздарынан өйрәнгән бейеүселәр булғанында бейеүҙәренә патент алыу мәсьәләһен хәл итеү бик урынлы булыр.\nИкенсенән, ул ойошторған һәм үҙен донъяға танытҡан “Ирәндек” халыҡ бейеү ансамбленә Йәүҙәт Бикбирҙин исемен биреү ҙә күптән өлгөргән мәсьәләләрҙең береһе. Уның бейеүҙәрен туплап, берәй филармонияның репертуарына тәҡдим иткәндә отошло булмаҫ инеме икән? Бер профессиональ коллектив та үҙ репертуарында мәшһүр бейеүсенең сәнғәт ынйыларына эйә булыуҙан баш тартмаҫ. Бейеүҙәрен бергә туплап, видеояҙма итеп сығарғанда, ижадын дауам итеүселәр өсөн баһалап бөткөһөҙ дәреслек булыр ине. Артабан да тәҡдимдәр исемлеген дауам итергә мөмкин, әммә әлегә ошоларын эшләү мөһимерәк. Шул сағында йылдар, быуаттар үтһә лә, талантлы бейеүсе, мәшһүр балетмейстер Йәүҙәт Бикбирҙиндың ижады юғалмаҫ. Шағир әйтмешләй:\nҺинең бар булмышың һәм ижадың\nМәңге ҡалыр халыҡ телендә.\nДәртле, йәнле бейеүҙәрең менән\nЙәшәр даның башҡорт илендә!\n11 июль 2012 16:53 //\nУзенэ афарин, Кэримэ! Матур язганхын! Юбилейы айканлы,"Байык" конкурсы сиктэрендэ унын призына айырым конкурс булдырхалар за, насар булмас ине\n16 июль 2012 19:39 //\nБик хайбат язылган, рахмат.


Яңы йылға яҡшы бүләк\n9 Ғинуар 2018, 17:31\n22 декабрҙә “Башҡортостан” дәүләт концерт залында Баш-ҡортостан Республикаһы Башлығының Яңы йыл шыршыһы үтте. Байрамға республиканың уҡыу алдынғылары, олимпиадаларҙа һәм спорт ярыштарында еңеүселәр, төрлө фестивалдәр лауреаттары, аҙ тәьмин ителгән ишле ғаиләләрҙән балалар килде.\nБеҙҙең район мәктәптәренең иң яҡшы уҡыусылары ла әлеге сарала булды. Быйыл ундай бәхет Богдан Худяковҡа (1-се Оло Ыҡтамаҡ лицейы), Илнур Абдрахмановҡа (Яңы Яуыш мәктәбе), Алина һәм Лиана Әсбаповаларға (Әжекәй мәктәбе) йылмайҙы.\nБеҙҙең делегация баш ҡалаға көн элгәре юлланды. Беҙ “Йәшел сауҡалыҡ” шифаханаһында йәшәнек. Кисен мәҙәни-ял итеү сараһы ойошторолдо, шыршыны асыу тантанаһы үтте.\nБалаларҙың төп иртәлегендә артистар бала-саға өсөн йәшел ҡупшыҡай тирәләй Ҡыш бабай һәм Ҡарһылыу, әкиәт персонаждары менән традицион әйлән-бәйлән үткәрҙе. Шулай уҡ балаларға “Яңы йыл әкиәте” тамашаһы тәҡдим ителде. Сағыу сценография, заманса хореография, ҡупшы костюмдар, дәртле йырҙар – республиканың төп концерт залында быларҙың барыһы ла булды. Иҫтәлеккә уҡыусылар Эт йылы символына – йомшаҡ уйынсыҡ- тарға, китап һәм татлы бүләктәргә лайыҡ булды.\nБыл сәфәр егет һәм ҡыҙҙар хәтерендә оҙаҡ һаҡланыр, тип уйлайым.\nРинат Фәттәхов, Пионерҙар һәм уҡыусылар йорто директорының уҡытыу-тәрбиә эштәре буйынса урынбаҫары.


Бөгөн Өфөнөң беренсе янғын һүндереү бүлегенә - 200 йыл тулды | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nБөгөн Өфөнөң беренсе янғын һүндереү бүлегенә - 200 йыл тулды\n14 июля 2016 — 15:30\nБыуаттар дауамында янғын һүндереүселәрҙең бурыстары үҙгәрешһеҙ ҡала. Көн һайын тиерлек уларға ғүмерҙәрен ҡурҡыныс аҫтына ҡуйырға тура килә. Был хеҙмәткә бар ғүмерен бағышлаған кешеләр бихисап. Янғын һүндереүсе-яҡшы белем һәм тәжрибә, батырлыҡ һәм ҡыйыулыҡ талап иткән донъялағы иң хәүефле һөнәрҙәрҙең береһе тип иҫәпләнә. Ғүмер буйына үҙен кешеләрҙе бәләнән ҡотҡарыуға бағышлаған Вячеслав Петр улы эшләү дәүерен һағынып иҫкә ала.Был һөнәрҙе Вячеслав Гончаруктың ҡатыны ла, ике улы ла үҙ иткән. Өлкән улы Евгений етәкселегендәге 1 – се янғын һүндереү бүлегендә көслө һәм намыҫлы команда тупланған. Бер аҙ тарихҡа күҙ һалһаҡ, 1649 йылдың 30 апрелендә батша Алексей Михайлович Рәсәйҙә янғынға ҡаршы хеҙмәт ойоштороу хаҡындағы Указға ҡул ҡуйған. Профессиональ янғын һүндереүселәр командаһының береһе Пётр I тарафынан төҙөлгән. Өфөлә иһә 1759 йылда, Кремлгә ут тоҡанғандан һуң, яңғын һүндереү хеҙмәте ныҡлы эшләй башлай.Янғын һағы музейында янғынға ҡаршы пропаганда һәм йәмәғәт менән бәйләнеш үҙәге хеҙмәткәрҙәре халыҡҡа агитация эше алып бара, йыл дауамында мәктәп уҡыусылары, студенттар өсөн экскурсиялар ойоштора.Янғын һүндереүселәр ғүмерҙәрен хәүеф аҫтына ҡуйып көн һайын үҙ бурыстарын үтәй. Утҡа ҡаршы көрәштә батырҙарса һәләк булыусылар ҙа бар.2003-сө йылды „Лидо„ күңел асыу үҙәгендә булған янғында Виктор Вершиновский менән Динар Хөснөтдинов һәләк булды. Уларҙың исемдәрен мәңгеләштереү маҡсатында 8-се янғын һүндереү бүлегендә таҡтаташ астылар.


Ир-егет – илгә терәк\n5 Март 2019, 14:21\nСәйетбаба ауылының «Ләйсән» балалар баҡсаһында байрам иртәлектәре һәр саҡ күңелле һәм мауыҡтырғыс үтә. Бына әле лә өлкәндәр төркөмөндә Ватанды һаҡлаусылар көнөнә арналған «Ир-егет – илгә терәк» тип исемләнгән атайҙар байрамы үткәрелде.\nСараға ҡасандыр Армия сафында хеҙмәт иткән ир-уҙамандар – атайҙар, олатайҙар менән бер рәттән уҡыусы малайҙар ҙа саҡырылғайны. Кисәлә ҡатнашыусы ир-егеттәр «Катюша» һәм «Бөркөттәр» исемле ике командаға бүленеп бер-береһе менән көс һынашты.\n«Катюша»ла – Рәис Мурзин, Азат Ишмырҙин, Ғайса Ғәлин, Миңнур Йәнешев, Айҙар Фәттәхов, «Бөркөттәр» ҙә Әхтәм Фәхретдинов, Рөстәм Шаһиев, Зиннур Шаһиев, Урал Фәттәхов һәм Тимерхан Ғәлекәев үҙҙәренең физик яҡтан сыныҡҡан булыуҙарын дәлилләне. Шулай ҙа «Катюша» көслөрәк булып сыҡты.\nБәйгеселәр дәрт-ләнешеп арҡан тартыштылар, тоҡ кейеп һикерҙеләр, сәпкә тигеҙеү буйынса мәргәнлектәрен күрһәттеләр. Арҡа менән бер-береңде түңәрәктән этеп сығарыу, ҡулса эсендә икешәрләп йүгереү һәм башҡа конкурстар ҙа бик ҡыҙыҡлы булды. Ир-егеттәргә аш-һыу өлкәһендә лә көстәрен ҡулланыу мөмкинселеге тәҡдим ителде: улар әфлисун һутын әҙерләү һәләттәрен күрһәтте.\nНиндәй сара йыр-бейеүһеҙ үтә һуң? Беренсе команда «Катюша», «Шайморатов генерал» йырҙарын оҫта башҡарһа, икенсеһе «Любезники, любизар» йырына матур итеп бейеү сәхнәләштерҙе.\nБәләкәс көйәрмәндәр ҙә тик ултырманы: һәр бала атаһы өсөн янып-көйөп, уның көсөнә һоҡланып ултырҙы. Ә байрам аҙағында ҡыҙҙар һәм малайҙар үҙҙәре эшләгән бүләктәре менән аталарын ҡыуандырҙы. Байрамға арнап сығарған стенд та ҡунаҡтар күңеленә хуш килде: унда атайҙарҙың портреттары төшөрөлгән ине.\n«Тирмәкәй» төркөмөнә йөрөгән илһөйәрҙәр тамашасыларҙы Тыуған ил,\nватансыллыҡ хаҡында шиғырҙар менән ҡыуандырҙы, матур йырҙар һәм бейеүҙәр\nбүләк итте. Төркөм етәксеһе Люциә Рәсүл ҡыҙы Ғәниеваның балаларҙы\nрухлы, ысын йөрәкле кеше итеп тәрбиәләүе маҡтауға ғына лайыҡ.


Стоимость и срок доставки в Черногорск (Хакасия республика): Ходовые огни Sho-me DRL 507\n11-19 дней* 479 руб.\nул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71 ул. Советская, 71\n5 -10 дней* 239 руб.\n5 -10 дней* 825 руб.\n5 -10 дней* 1173 руб.


Ил халҡы Ҡырымдың Рәсәйгә ҡушылыуының 5 йыллығын билдәләй | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nИл халҡы Ҡырымдың Рәсәйгә ҡушылыуының 5 йыллығын билдәләй\n18 марта 2019 — 18:07 ГТРК «Башкортостан»\n2014 йылдың 16 мартында Ҡырымда Рәсәйгә ҡушылыу буйынса референдум үтә. Унда электораттың 96 проценттан ашыуы Рәсәй составына инеү өсөн тауыш бирә. Ә 18 мартта Мәскәүҙә Ҡырым менән Севастополдең Рәсәй составына үҙ ирке менән инеүе тураһындағы килешеүгә ҡул ҡуйыла. Тарихи ваҡиғаға бәйле, ярымутрауҙа һәм ил төбәктәрендә төрлө байрам саралары үтә. Республика етәксеһе Ҡырымдың Рәсәйгә үҙ ирке менән ҡушылыуына 5 йыл тулыуға арналған тантаналарҙа ҡатнашты. Ҡырым яҙына арналған төп саралар Симферополдә үтә. Радий Хәбиров республиканың министрҙар советы янындағы майҙанда “Халыҡ ополчениеһы” һәйкәленә сәскәләр һалды. Һуңынан Дәүләт думаһы депутаттары һәм ярымутрауҙа йәшәүселәр менән бергә ҡала урамдары буйлап үтте, тантаналы митингта ҡатнашты. Радий хәбиров билдәләүенсә, бынан биш йыл элек булған ваҡиғалар тарихи әһәмиәткә эйә. Башҡортостанды илдең иң йәш субъекты менән ысын мәғәнәһендә дуҫтар мөнәсәбәттәр бәйләй, тине республикабыҙ етәксеһе.


Тағы ла бергә йыйылдыҡ\n19 Март 2018, 17:15\nГимназиябыҙҙа үҙенсәлекле бер йола бар: февраль айының беренсе йомаһында уҡыу йортон төрлө йылдарҙа тамамлаған уҡыусылар менән осрашыу үтә. Ғәҙәттә, был көндә һыуыҡ, ыжғыр бурандар була торғайны. Ҡайһы ваҡыт мәктәп карантинға ябылған саҡҡа тура килә ине. Ә быйыл хөрриәт: көн йылы, ҡояш йылмая, асфальт юл, йәй көнөндәге һымаҡ, ялтлап ята! Шуғалыр ҙа тамаша залына ҡунаҡтар ағылды ла ағылды.\nБына гимназиябыҙҙың гимны яңғыраны, уны барыһы ла аяғүрә баҫып тыңланы. Директорыбыҙ Фәһим Фәрғәт улы Боҫҡанов сығыш яһағандан һуң бөтәһен дә 2019 йылда үтәсәк гимназиябыҙҙың 60 йыллыҡ юбилейына саҡырҙы.\nОсрашыуға матур концерт та әҙерләнгәйне. Уны XI синыф уҡыусылары Денис Шәрипов менән Гөлнара Кинйәбулатова алып барҙы. 2014 йылғы сығарылыш уҡыусыһы, республикабыҙҙың йәш эстрада йондоҙо Илнур Рамаҙанов матур йырҙары менән тамашасыларҙы һөйөндөрҙө. Юбилейға яңыларын әҙерләйәсәген әйтте һәм үҙе менән артистар алып килергә вәғәҙә итте. Мәктәбебеҙҙе былтыр ғына тамамлаған Илүзә Харрасова сығарылыш уҡыусыларына Берҙәм дәүләт имтихандарына әҙерләнеү буйынса кәңәштәрен бирҙе. Ә мин шул арала ҡунаҡтарҙың бер нисәүһенең ҡайҙа уҡыуы, эшләүе менән ҡыҙыҡһындым.\n– Мин әле БДМУ-ның педиатрия бүлегендә уҡыйым. Төплө белем биргәндәре өсөн гимназия уҡытыусыларына оло рәхмәтлемен.\nСабина һәм Алина Әбсәләмовалар:\n– Беҙ икебеҙ ҙә Стәрлетамаҡ медколледжын һайланыҡ. Алина XI синыфтан һуң, ә мин туғыҙынсыны тамамлағас, уҡырға индек. Бөгөн Күмертауҙа 1-се терапияла шәфҡәт туташы булып эшләйем, ә Алинаға тағы ла бер йыл уҡырға кәрәк әле.\nЛиана Туҡтарова Омск медицина академияһының дауалау бүлеген тамамлағас, Благовещен ҡалаһында эшләгән. Әле декрет ялында.\nШуныһы шатлыҡлы: күп сығарылыш уҡыусылары юғары уҡыу йорттарынан һуң ҡалабыҙға эшкә ҡайтҡан. Ләйсән Сөләймәнова менән Лиана Бураҡаева юғары белем алғас, юрист булып эшләй икән. Алина Әлмөхәмәтова Стәрлетамаҡта математика факультетын тамамлай. Әле ул Ермолаев мәктәбендә балаларға математика фәненән белем бирә. Үҙебеҙҙең гимназияла ла уҡытып йөрөгәндәр бар.\nБыл сара бик әһәмиәтле булды, сөнки ун беренселәр үҙҙәренә файҙалы кәңәштәр алды, ә ҡунаҡтар уҡытыусылары, синыф етәкселәре менән осрашты, аралашты.\nГөлдәриә ҒАЙСИНА, Х синыф уҡыусыһы.


Өфөлә барған "Евробиатлон"дың сағыу буласағы беренсе көндән үк билдәле ине. Бөтә йәш йондоҙҙар ҙа килмәгән - уныһы мөһим түгел. Иң мөһиме - ҙур байрамдың мөхите күп һанда йыйылған тамашасылар тарафынан булдырылды. Көйәрмәндәр менән тулы трибуна, яҡшы трасса, өс төҫтәге флагтың матур итеп елберҙәүе, рәсәйҙәрҙе көслө тауыштар менән хуплау...\nЭйе, биатлондың йәш төҫө, әлбиттә, Өфөгә Ванкувер Олимпиадаһы алдына сығырға өҫтөнлөк бирҙе. Трассаны һәм унда үҙеңде һынап ҡарарға кәрәк бит. Әммә бында йондоҙҙарһыҙ булмай. Руне Братсвен - был егет бик күптәр менән Норвегия федерацияһында Бьорндален киләсәгенә яҙылған инде. Анастасия Кузьмина (Словакия) Пьонгчангта, бөтә йондоҙҙàðƒû òèåðëåê артòа ҡалдырып, Ольга Зайцеванан башҡа, донъя чемпионатының көмөш призеры булды. Украиндар лайыҡлы команда алып килгән - бер Вита Семеренко ни тора! Рәсәйҙәр Яна Романова һәм Евгений Устюгов - Рәсәй йыйылмаһы ағзалары. Улар беренсе ролдәрҙә түгел, әммә, йәштәре буйынса ҡарағанда, уларҙың айырылып тороу өсөн шаҡтай өмөтө бар.\nҮкенескә ҡаршы, Мария Сергиенко (Өфө) күнекмәләр йыйылмаһы йомғаҡтары буйынса Рәсәйҙең үҫмерҙәр йыйылмаһы составына эләгә алманы һәм тыуған ҡалаһында чемпионатта сығыш яһамаясаҡ. Маша көймәһен, артабан эшләүен дауам итеүҙе теләйек. Башта килеп сыҡмай, ә аҙаҡ бөтәһе лә уңышлы була ул.\nАна, Пьонгчангта донъя чемпионатында "көмөш" һәм Өфөлә Евробиатлонда ике "алтын" алған Анастасия Кузьмина (Словакия) - ул, асылда, элек Рәсәй гражданы булған, Шипулинаға күпмелер ваҡыт уңыш йылмаймаған бит. Ул үҫмерҙәр чемпионатынан һуң, өлкәндәргә күсеп, донъя кубогында иң яҡшы тәүге тиҫтәгә хатта инмәгән. Аҙаҡ уның балаһы тыуа, декрет отпускыһынан һуң Рәсәйҙә һайлап алыуҙы Кузьминаға баштан башларға тура килер ине. Анастасияның ире, саңғы ярышы буйынса Израиль йыйылмаһы ағзаһы Даниэль Кузьмин, оҙаҡ йылдар Словакияла йәшәй. Был илдә рәсәйҙәр менән ҡыҙыҡһыналар. Анастасия гражданлығын үҙгәртә һәм үткән йылдың сентябренән Словакия данын яҡлай. Был миҙгелдә ул донъя кубогында утыҙҙар рәтенә инә алманы, әммә Пьонгчангта йондоҙҙар уҙышында, масс-стартта, тырышлыҡ һәм уңыш тап килде - һәм уның муйынын дәрәжәле шәхси "көмөш" биҙәй.\nӨфөлә Кузьминаның уңыштары дауам итә. Анастасия шәп йүгерҙе һәм атыу күрһәтте. Спринтта һәм эҙәрлекләү уҙышында уға тиңдәр булманы. Ике уҙышта ни бары бер яҙа атыу, һәм уныһы һуңғы рубежда пасьютта булды. Әйткәндәй, Өфө публикаһы шулай уҡ көслө тауыш менән Кузьминаны дәртләндерҙе.\n- Настя, һеҙ донъя чемпионаты призеры булараҡ, ни өсөн Өфөгә килергә булдығыҙ? Ванкуверҙа ауыр буласаҡ - һеҙ арыйһығыҙ бит.\n- Пьонгчангта уҡ ҡатнашыу тураһында ҡарар иттем, билет алдым. Ғөмүмән, миңә таныш трассала, Рәсәйҙә сығыш яһауы күңелле. Көйәрмәндәр миңә көс өҫтәй, был үтә лә күңелле. Минең туған-тыумасам - әсәйем һәм апайым Төмәндән килде, улар минең өсөн көйә. Шуныһы үкенесле, мин хәҙер ағайым Антон Шипулин менән Олимпиадала ҡатнаш эстафетала Рәсәй äàíûí ÿºëàé àëìàéûì. Беҙҙең шундай изге теләк бар ине, әммә хәҙер мин Словакия исеменән сығыш яһайым.\nӨфөгә иң көслө биатлонсы Яна Романова килгән. Пьонгчангта уға иң көслө Рәсәй йондоҙҙары артында ултырырға тура килгән. Индивидуаль уҙышта берҙән-бер старт, Романова һүҙҙәренә ҡарағанда, килеп сыҡмаған. 24-се урын - был рәсәйҙәрсә түгел.\nӨфөлә көслө дәғүәселәр күп áóëìàíû, һәм Романова, спринтта уңышлы атып, икенсе урын алды. Яна эҙәрлекләү уҙышында дүрт рубежда өс тапҡыр яҙа атты. Һуңғы әйләнмәлә Вита Семеренко яҡшы күрһәткескә өлгәште - ул беҙҙең биатлонсыны уҙып китте һәм "көмөш" яуланы. Украина биатлонсыһы бишенсе урындан икенсе урынға күтәрелде.\n×åìïèîíàòòû¾ áåðåíñå ê³í³íäœ, ñïðèíòòà, Евгений Устюгов һәм Антон Шипулин берәр яҙа атты, әммә ике штраф әйләнәһе йүгергән норвег Руне Братсвендан ваҡыт буйынса ҡалыштыëàð.\nӨфөнөң көмөш спринтеры Устюгов һәм бронза спринтеры Шипулин эҙәрлекләү уҙышында позицияларын яҡшыртты тип әйтеп булмай. Антон дүрт рубежда биш тапҡыр яҙа атып, өсөнсө урындан туғыҙынсы урынға тәгәрәне. Евгений - икенсе урындан ун беренсе урынға. Башта бөтәһе лә һәйбәт булды, әммә ике яҡшы атыуҙан һуң уҙыш лидеры аҫҡа тәгәрәй башланы. Ике тапҡыр яҙа атыу, тағы ике - һәм түбән һөҙөмтә.\nИр-ат пасьютына килгәндә, немец Даниэль Бем беренсе булды, ул шәп йүгерҙе һәм, өс яҙа атыуға ҡарамаҫтан, унынсы урындан юғарыға күтәрелә алды. Сергей Седнев (Украина) - икенсе, ул эҙәрлекләү уҙышын яҙа атыуһыҙ үтте һәм ун бишенсе урындан күтәрелде! Тағы бер герой - Руне Братсвен. Ул насар атты, әммә аяºòàðы менән, алты яҙа атыуға ҡарамаҫтан, "бронза" яуланы!\nЙәш биатлонсылар тураһында. Уларға нишләптер иғтибар аҙ булды. Улар өсөн регламентта хатта матбуғат конференцияһы ла күрһәтелмәгән.\nВилухина спринтта еңде. "Ñïîðò" êàíàëû áóéûíñà óƒûøòû ºàðàšà¾, œ óíäà ëœì-ìèì! Ярай әле, ул биатлон буйынса асыҡ Европа чемпионатының икенсе көнөндә, 26 йәшкәсә ҡатын-ҡыҙҙарға ҡарағанда è¾ яҡшы тиҙлек күрһәткәс, уға иғтибар итергә булдылар.\nСпринтта ул үҙ эшен ышаныслы башҡарҙы - тауға һикерҙе, публика ҡысҡырған тауыш аҫтында аныҡ атты. Ни бары бер яҙа атыу, өлкән призер ҡатын-ҡыҙҙарға хас булған тиҙлек. Һөҙөмтәлә беренсе урын. Икенсе булып килгән Анастасия Калина (Рәсәй) рубежда бер хата ебәрҙе, әммә ул йүгереүҙә 58,8 секундҡа ҡалышты. Марин Булье (Франция) өсөнсө булды.\nВилухина эҙәрлекләү уҙышында үҙенең хәлен нығытты. Уның тиҙлеге, был турала беҙ яҙҙыҡ, үҫмерҙәр өсөн иң һуңғыһы, өлкәндәрҙеке ине. Ә атыу - тәжрибәле спортсылар атыуына ҡарағанда, яҡшыраҡ булды. Егерме атыуҙан ни бары бер яҙа атыу һәм уныһы ла - һуңғы атыуҙа. "Был почет әйләнмәһе буласаҡ!" - тиï š³ðœíëœíå òà¾ ºàëàí комментатор Андрей Юртаев, Вилухина 150 метрлыҡ штраф әйләнмәһенә юлланғас.\nАнастасия Романова (Рәсәй) пасьютта икенсе һөҙөмтә күрһәтте һәм өс минут та 39,3 секундҡа ҡалышты. Марин Булье өсөнсө булды.\nӘлбиттә, ойоштороусылар ике ҡаҙаныштан һуң Âèëóõèíà ³ñ³í матбуғат конференцияһы ¼òêœðìœé áóëäûðà àëìàíû. Íè ³ñ³í éœø áèàòëîíñûëàðƒû¾ æóðíàëèñòàð ìåíœí îñðàøûóû ðœñìè ðåãëàìåíòºà èíìœãœí?\nВилухина нимә һөйләгән? Әлбиттә, ҡыуанған. Уға ҡайғырырға сәбәп юҡ.\n²ô³íœí éәш биатлонсы Сергей Кугубаев спринтта һәм пасьютта насар йүгерҙе тип әйтеп булмай, ул дүрт тапҡыр яҙа атты. Уның нәҡ ошо хаталары миҙалға йүгерергә аяҡ салды ла инде. Спринтта ул унынсы, пасьютта - бишенсе. Норвег биатлонсыһы Тарждей Бе ике тапҡыр еңеү яулай. "Көмөш" миҙалды немец Симон Шемпп эләктерҙе. Спринтта Владимир Чепелин (Белоруссия) өсөнсө булды, пасьютта Алексей Волков (Рәсәй) "бронза" алды.


Сифатһыҙ төҙөлөш өсөн халыҡ ыҙа сигергә тейеш түгел\nБорай районы үҙәгендә йәшәүселәр йылдан ашыу сафҡа инергә тейешле бассейн менән һауыҡтырыу үҙәген түҙемһеҙләнеп көтә. Республика бюджеты иҫәбенә төҙөлгән бинала етешһеҙлектәр күп, шуға ла төҙөүсе ойошма уны файҙаланыуға тапшыра алмай. Ләкин объект өсөн яуаплы ойошмалар сәбәпте бер-береһенәнән эҙләй.\nВолейбол, баскетбол һәм башҡалар. Борай урта мәктәбендә уҡыусылар әүҙем спорт менән шөғөлләнә. Ауылда бының өсөн бар уңайлыҡтар ҙа тыуҙырылған - спорт комплексы, саңғы трассаһы асылған. Балалар бигерәк тә спорт мәктәбе нигеҙендә төҙөлә башлаған бассейнды түҙемһеҙләнеп көтә.\nҠыҙғанысҡа, бассейн ҡасан эшләй башлаясағы әлегә билдәһеҙ.... Объект төҙөлөп бөткән, әммә эстә эшләйһе эштәр күп. Өҫтәүенә, бында күп нәмәне яңынан төҙөкләндерергә кәрәк. Түшәмдән һыу аға, стеналар еүеш, елләтеү ҡоролмалары эшләмәй.\nГенераль подрядсы ойошма етәксеһе әйтеүенсә, бинаның проектында күп кенә етешһеҙлектәр бар. Был иң тәүҙә вентиляцияға ҡағыла. Бассейн урынлашҡан бүлмә елләтелмәгәнлектән дым тарта. Бассейнға һыу ебәрелгәс хәл тағы ла ҡатмарлашыуы - штукатурка ишелеп төшөүе ихтимал. Шуға күрә төҙөүселәр вентиляция проектын яңынан үҙгәртеп ҡорорға кәрәк, тип иҫәпләй. Ләкин был өҫтәлмә сығымдар талап итә.\nИршат Ихсанов, приборҙар эшләү заводының Башҡортостан вәкиллеге директоры: «Эште проект буйынса алып барабыҙ. Объектта елләтеү ҡоролмалары ҡуйылмаған, уларҙы проект төҙөүселәр бөтөнләй күҙ уңынан ысҡындырған. Шулай ҙа мәсьәләне хәл итеү юлдары бар. План буйынса эш ваҡытында тамамланыр тип күҙаллана».\nЛәкин атап үтелгән етешһеҙлектәрҙе проект төҙөүсе предприятие инҡар итә. Проект дәүләт экспертизаһы үткән, бер ниндәй ҙә яңылышлыҡ юҡ. Төҙөлөш барышында подрядсы ойошма проекттан тайпылып, вентиляцияны ҡорғанда хаталар ебәргән. Һөҙөмтәлә бассейн урынлашҡан бүлмәлә елләтеү ҡоролмаһы аша һауа үтмәй, түшәмдә конденсант барлыҡҡа килә. Проблема объектта уҙған тикшереү барышында ла ҡаралған. Подрядсы ойошмаға иҫкәрмә яһап, етешһеҙлектәр бөтөрөлөргө тейеш булған.\nВалерий Алексеев, Стәрлетамаҡ муниципаль унитар предприятиеһы төҙөлөш заказсыһының проект-смета бюроһы етәксеһе: «Беҙ бер нәмәне лә үҙгәртмәйәсәкбеҙ. Генераль подрядсы проекттан үҙе тайпылған. Етешһеҙлектәрҙе төҙәтеп була. Төҙөлөштә мең сәбәп табырға мөмкин, һәр ваҡыт бер яҡ икенсеһенә япһара. Төҙөүселәр ғәҙәттә объектты ваҡытында төҙөп бөтөп өлгөрмәҫ борон аҡланыу юлдары эҙләй башлай. Күрәһең, бында ла шулай»...\nАлександр Маркинцевич, Башҡортостан төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитетының социаль объекттар төҙөлөшө бүлеге етәксеһе: «Был төҙөлөштә ике яҡ та ғәйепле. Проектлаусылар ҙа,, генераль подрядсылар ҙа. Объектта тикшереү уҙғарып торабыҙ. Мартта бинаның эсе, майҙа тышы эшләнеп бөтөргә тейеш. Өлгөрөргә тейештәр, өлгөрмәйбеҙ тигән һүҙ ҙә булырға тейеш түгел».\nҒәйеп кемдә? Cифатһыҙ төҙөлөш өсөн кем яуап бирергә тейеш? Һуңғы ваҡытта социаль объекттарҙы сифатһыҙ төҙөү ябай күренешкә әйләнеп бара. Ләкин республика башлығы өсөн түгел! Мәҫәлән, Октябрьский ҡалаһында Рөстәм Хәмитов яңы төҙөлгән акушерлыҡ корпусын ҡарағас, башҡарылған эшкә ризаһыҙлыҡ белдерҙе.\n2013 йылда ла намыҫһыҙ төҙөлөш ойошмалары яуаплылыҡҡа тарттырылды. Стәрлетамаҡ ҡалаһында төҙөүселәр етешһеҙлектәрҙе үҙ аҡсаһына төҙәтергә мәжбүр булды. Урындағы етәкселек әйтеүенсә, Борай ауылындағы бассейн менән дә шулай буласаҡ. Сөнки төҙөүселәр район халҡын ғына түгел, ә үҙҙәрен дә уңайһыҙ хәлдә ҡуя.


Өфөлә такси водителе пассажирының банк картаһын урлауҙа ғәйепләнә\nҠулаҡсаһы булмағанға, 34 йәшлек ҡатын водителгә банкомат янында туҡтауын үтенә. Һуңынан ул үҙенә лә аҡса кәрәклеккә һылтанып, ханым менән бергә терминалға килә. Банк картаһы юғалыуын ҡатын иртәгәһенә иртән генә аңлап ҡала. Был ваҡытта картананан 120 мең һум аҡса юҡҡа сыға.\nПолиция хеҙмәткәрҙәре асыҡлауынса, ир автомобилде арендаға алған. Водитель хаҡында мәғлүмәтте хоҡуҡ һаҡсылары машина хужаһынан белгән. Ирҙе ҡулға алғандар. Ул үҙенең ғәйебен таныған. Шилма таксистҡа 5 йылға тиклем иркенән мәхрүм ителеү янай.\nОльга Зәйнуллина, зыян күреүсе: «Аҡса алыныуы тураһында смс-хәбәр телефонға килде. Мин бик ныҡ ҡурҡтым».\nЛюдмила Шәйхрәҙиева, Өфө ҡалаһы Калинин районының 5-се полиция бүлеге тәфтишсеһе: «Был ир элек тә бер нисә тапҡыр яуаплылыҡҡа тарттырылған булған. Һуңғы тапҡыр ауыр енәйәт - кеше талау өсөн 8 йылға иркенән мәхрүм ителгән. Төрмәнән 2011 йылда сыҡҡан һәм күп тә үтмәй йәнә енәйәт ҡылыуы асыҡланды».


Кем көтөүсе булырға теләй? йәки Был эштең ояты юҡ, яуаплылығы бар » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Иҡтисад » Кем көтөүсе булырға теләй? йәки Был эштең ояты юҡ, яуаплылығы бар\n28.07.2016 Кем көтөүсе булырға теләй? йәки Был эштең ояты юҡ, яуаплылығы бар\nЭлек-электән ауылда көтөүселәрҙең абруйы ҙур булған. Әйтергә кәрәк, был эшкә тотонорға күптәр йөрьәт итмәй. Бары тик тырыштар һәм түҙемдәр генә үҙенә шундай ҙур бурысты алырға батырсылыҡ итәлер, моғайын. Халыҡ күҙ терәп торған малын улар ҡулына ышанып тапшыра икән, көтөүселәрҙең үҙҙәренән дә ҙур яуаплылыҡ талап ителеүе бәхәс тыуҙырмай.\nНишләптер беҙҙә көтөүселәргә ҡытлыҡ, йәшел үләнгә аяҡ баҫыу менән ауыл халҡы алдына ҡайҙан көтөүсе табырға тигән һорау килеп баҫа. Быйыл хатта социаль селтәрҙә, тегендә-бында көтөүсе талап ителә, тигән иғландар күренде. Баймаҡ районынан бер фермер 57 баш һыйырын көткән өсөн айына 25 мең һум эш хаҡы түләргә вәғәҙә бирә ине. Насар ғәҙәттәрҙән ары торған, көҙгә тиклем көн һайын эшләргә риза булған ир-ат табылдымы-юҡмы, уныһы билдәһеҙ. Шулай уҡ Өфө, Ҡырмыҫҡалы райондарында үҙ ваҡытында түләнә торған хеҙмәт хаҡы һәм уңайлы шарттары булған торлаҡ менән ҡыҙыҡтырҙылар.\nБер ауылда өсәү\nЕйәнсура районының Яңыбай ауылында бер түгел өс көтөү, баҡһаң. Тик һәүкәштәрҙән генә торғаны! Халыҡ, эшһеҙлеккә зарланып ятҡансы күпләп мал аҫрай, һәр йортта тиерлек аҙбар тулы мал-тыуар. Йәй буйына хужабикәләр һөт, май, ҡаймаҡ һәм эремсеген Ырымбур өлкәһенең Ҡыуандыҡ ҡалаһына алып барып һата. Был, әлбиттә, хуплауға лайыҡ. Ә кәзә-һарыҡтар ауылда үҙ яйына йөрөй, уларҙы, урындағылар әйтмешләй, ҡырға ҡыуалар.\nӨс көтөүҙе лә халыҡ, мал һанына ҡарап, сиратлап көтә, көтөү көтөргә сыға алмаһа, бүтән кешене яллай. Бер көнлөк эш хаҡы – 1000 һум. Бында үҙ тәртиптәре лә бар – көтөү ҡарты һәм үгеҙ хужаларына ташламалар ҡаралған. Көтөү ҡарты тип көтөү өсөн яуаплы кеше атала, уның алты баш эре мөгөҙлө малы булһа ла, барлыҡ көтөү процесын контролдә тотҡан кеше булараҡ, өс көн генә көтөүгә сығасаҡ.\nИшембай районының Маҡар ауылында ла бер түгел, ике көтөү көтөлә. Береһен сиратлап, икенсеһен көтөүсе яллап көтәләр. “Көтөүсе табыуы бик ауыр, ғөмүмән, ниндәй эшкә булһа ла кадрҙар табыуы оло проблема. Ауыл ҙур булғанлыҡтан, халыҡ үҙе сходта икегә бүлеп көтөргә хәл итте. Бер баш малға айына 400 һум, әгәр ҙә халыҡ көтөү өсөн ваҡытында түләп барһа, көтөүсенең эш хаҡы лайыҡлы сыға”, – ти Маҡар хакимиәте ауылы биләмәһе башлығы Илнур Мөхйәнов.\nХалыҡ ниндәй –\nИглин районында Үктәй ауылы биләмәһе көтөүҙе яҡшы ойоштора белеүе менән дан тота. Үктәй ауылы биләмәһенең эштәр идарасыһы Зилиә Кәримова әйтеүенсә, биләмәгә ҡараған биш ауылда ла халыҡ көтөүгә яуаплы ҡарай. Иртә яҙҙан ауыл йыйылыштарында һайланып ҡуйылған баш көтөүсе һәр ҡуралағы мал һанын яҙып ала. Халыҡ, мал һанына ҡарап, йәй буйына сиратлап үҙҙәре һайлаған көтөүлектә мал көтә. Быға тиклем көтөүселәр хеҙмәтенә бер ниндәй ҙә киҫәтеү яһағаныбыҙ юҡ, көндөҙ урамдарҙа малдың күренгәне юҡ, тип һөйләй Зилиә Фәтҡулла ҡыҙы.\nЫсынлап та, барыһы ла халыҡтың үҙенән тора. Мәҫәлән, Әбйәлил районының Ташбулат ауылы ике өлөшкә бүленгән – малын көтөүгә ҡыуыусылар һәм ҡыуырға теләмәүселәр. Яҡын-тирәлә яҡшы көтөүлек ҡалманы тип, йәки көтөүсегә берәй ғәйеп тағып, бәғзеләр урам тултырып һәүкәштәрен йөрөтә. Бында тана-торпо йәйгелеккә йәйләүгә оҙатылған, уларҙың бер башына ай һайын 350 һум хаҡ түләнә. Ә ауыл көтөүсеһе бер башҡа ни бары 250 һум һорай – башҡа райондар менән сағыштырып ҡарағанда, был иң түбән хаҡтарҙың береһе.\n“Беҙҙең Үрнәк, Һаҡмар-Наҙарғол, Оло Арыҫланғол ауылдарында ваҡ, эре мөгөҙлө һәм йылҡы малы айырым көтөлә. Хаҡтарына килгәндә, мәҫәлән, бер баш ат өсөн айына 150 һум, тайға – 100, ҡолонға 50 һумдан билдәләнгән. Аттарға иғтибар айырыуса көслө, сөнки урындағы халыҡ ҡаҙаҡтарҙың әленән-әле йылҡыны ҡыуып алып китеүенән зыян күрә. Бөгөн Әбеш һәм Бәләкәй Арыҫланғол ауылдарында халыҡ малын үҙ яуаплылығында тота. Эргә-тирә туғайҙар сәселмәгәнлектән, һыйырҙар үҙ иркендә йөрөй. Ә элек колхоз заманында бындай “хөрриәт” булманы, потрава тип шунда уҡ бикләп ҡуйырҙар ине. Көҙ етеүгә ҡарауһыҙ йөрөгән эре мөгөҙлө малға тайыштабан тейә, ә бүреләр һарыҡ-кәзәне тамаҡлай. Дөйөм алғанда, беҙҙең халыҡ малды күпләп тота. бөгөн барыһы ла ныҡлап бесән эшләүгә тотонған. Һәр кемдә тиерлек техника, мал аҙығы әҙерләү ҡыйынлыҡ тыуҙырмай”, – тип һөйләне Хәйбулла районының Әбеш ауылы биләмәһе хакимиәте идарасыһы Айрат ағай Сурин.\nХәҙер мал аҫраусы фермерҙар араһында GPS системаһы ҡулланыусылар ҙа бар икән. Илһам исемле ағай (йәшәгән урынын күрһәтмәүҙәрен һораны) малдарының муйынына махсус чиптар тағып, уларҙың ҡайҙа йөрөгәнен компьютерҙан ғына күҙәтеп тора.\n– Был яйланмалар арзан түгел, шуға күрә иң баш бирмәгән, көтөүҙе артынан эйәртеп йөрөгән һыйырҙарға ғына тағырға тура килә. Аҡсам артып барғандан да түгел инде – улдарым менән алмаш-тилмәш мал көтәбеҙ, ҡайһы саҡ һәүкәштәр ҡараусыһыҙ ҙа ҡалып ҡуя. Фермерҙың эше тынғыһыҙ – ҡайһы бер көндә район үҙәгенә сабырға тура килә, һөт ташыу машинаһы ватылһа, запчасть артынан китәм, йәки мал аҙығын әҙерләүгә лә өлгөрөр кәрәк. Көн дә булмаһа ла ҡайһы саҡ малдарҙың бер ниндәй көтөүсеһеҙ ҡалғаны бар. Ошо ваҡытта замана мөғжизәһе – GPS-трекер тип аталған әйбер ярҙамға килә. Муйынына тағып ебәрһәң, малдың ҡайҙа йөрөүе хаҡында сигнал телефонға килә. Аккумуляторҙың көсө бер нисә тәүлеккә етә, был ысулды өс йыл ҡулланам. Ышаныслы көтөүсе табыуы оло проблема, табылғаны бер айға сыҙаһа бик шәп. GPS системаһына тәүҙә сараһыҙлыҡтан шикләнә-шикләнә тотонғайным, бик яҡшы әйбер булып сыҡты. Киләсәктә фермерҙар заманса көтөү ҡарауҙы киң файҙаланыр, тип уйлайым. Күптән түгел 12 йәшлек бәләкәй улым, “Атай, миңә квадроцикл һатып ал, көтөү көтөр инем”, тип белдерҙе. Был яҡшы идея, минеңсә, – тип, үҙенә лайыҡлы алмаш үҫеүенә ҡыуанысын йәшермәй Илһам ағай.\nАҡса бар ҙа ул...\n– Көтөүсе булһа, ауыл халҡы йәй буйы түләргә риза. Тик беҙҙә береһе лә элек-электән мал артынан сабырға теләмәй. Ҡайһы саҡ көтөүсене ситтән, икенсе райондарҙан саҡыралар. Ни хәл итәһең, халыҡ был һөнәргә түбәнһетеп ҡарай. Эштең ояты юҡ, киреһенсә, ҡыл ҡыбырлатмай ҡул ҡаушырып ултырыу оят! Һуңғы йылдарҙа һыйыр һөтөнә хаҡ артҡас, халыҡ күпләп мал тотоуға ҡыҙығып китте. Эш булмаған яҡтар дүрт күҙ менән һөт аҙығы осорон көтә – тап ошо мәлдә кешесә бер аҙ аҡсаға туйынып ҡалабыҙ. Минең ҡалала даими һатып алыусыларым көн дә иртән көтөп тора, – тип һөйләй Сәриә апай, ауылын атамай ғына. – Килендәшем, күрше ауылдағы фермер хужалығында эшләүенә ҡарамаҫтан, үҙе алты баш һыйыр һауа. Ярай әле эштә һауыу аппаратын ҡулланалар. Ике йыл элек яңы эш башлаған фермерҙарға дәүләттән ярҙам күрһәтеләсәген ишеткәс, мин дә дәртләнеп киткәйнем. Һарыҡсылыҡ буйынса бизнес-план төҙөп, документтар йыйып, ауыл хужалығы бүлегенә тапшырҙым, 15 кешенең дүртәүһе генә 1 млн 500 мең һумлыҡ грант алды, ә мин ни өсөндөр төшөп ҡалдым. Күпме аҡса түктем, тик унда ла үҙ “блатың” кәрәк, имеш. Көтөүсегә килгәндә, беҙҙә ваҡ малды бер көн кеше яллап көттөрөү – 500, һыйыр малы 800 һумға төшә. Тик ялларға кеше табыуы ла ҡыйын, һәр кем ризалашып бармай.\nСалауат районы хакимиәтенең юридик секторы мөдире Ольга Мельникова әйтеүенсә, ауыл хужалығы малдарын көтөүгә йөрөтөү ҡағиҙәләрен боҙоусы граждандар менән етди эш алып барыла. Урындағы үҙидара органдары һәм полиция хеҙмәткәрҙәре менән берлектә улар асыҡлана, артабан эш административ комиссияға тапшырыла, бер ниндәй иҫкәртеүһеҙ штраф һалына.\nБашҡортостан Республикаһының административ хоҡуҡ боҙоуҙар кодексының 7.3-сө статьяһына (ауыл хужалығы малдарын көтөү һәм ҡыуыу тәртибен боҙоу) үҙгәрештәр индерелде. Уға ярашлы, быйылдан граждандарға – 1 меңдән 3 мең һумға, вазифалы кешеләргә (ауыл хужалығы предприятиеһы етәксеһе, КФХ башлығы) – 5 меңдән 8 меңгә, юридик шәхестәргә (ауыл хужалығы ойошмаһы, КФХ) 15 меңдән 20 мең һумға тиклем административ штраф һалыу ҡаралған.\nЗаконды икенсе тапҡыр боҙғанда, йәғни малын ҡабат ҡарауһыҙ ебәреп тотолһа, граждандарға 3 меңдән 5 мең һумға тиклем штраф түләргә тура киләсәк. Вазифалы кешеләрҙе бының өсөн – 10 меңдән 15 меңгә, ә юридик шәхестәрҙе 30 меңдән 40 мең һумға ҡәҙәре административ штраф көтә.\nУл барыһын да белә\nШулай итеп, ни өсөн береһенең дә көтөүсе булырға теләге юҡ, тип аптырайбыҙ. Баҡһаң, уның хеҙмәтен эшкә һанап, ваҡытында түләп барғандар һирәк. Ә бит тырым-тырағай йүгерешкән кеше малына баш булыуы һис тә еңел түгел. Һәйбәт көтөүсе малды ҡайһы ваҡытта ҡайҙа йөрөтөүҙе лә, ауырығанда йә быҙаулағанда тәүге ярҙам күрһәтеүҙе лә яҡшы белергә бурыслы. Ҡайһы бер йырсылар бөгөн үҙҙәренең көтөүсе булып хеҙмәт юлын башлауы менән маҡтана. Американың иң данлыҡлы Президенттарының береһе Теодор Рузвельттың сәйәсәткә килгәнсе ковбой булыуы бар донъяға билдәле. Тик юғарыла яҙылғандан сығып фекер йөрөтһәк, ауылда көтөүсе булырға бик һирәктәр ризалаша. Тағы ла уға мотлаҡ ат йәки башҡа транспортҡа атланырға кәрәк. Атың булмаһа, транспортҡа көн дә яғыулыҡ ҡойоу талап ителә. Ә шулай ҙа һыйыр малын сират буйынса көткәнсе, көтөүсе яллау, яҡшыраҡ булыр ине. Сөнки яуаплылыҡ тигән нәмә юҡ, көн үтһә булды, тип малды йүнләп ҡарамаған кешеләр ҙә күп бит.\nБылай барһа, ауыл халҡына артабан да малын сиратлап көтөргә йәки һыйырына GPS-трекер тағырға ғына ҡала инде…


Зәйнәб бинт Йәһеш — Башҡорт Википедияһы\nЗәйнәб бинт Йәһеш\nараб. زينب بنت جحش\nБәррә бинт Йәһеш\nЙәһеш ибн Риаб\nЗайд ибн Хариса[d] һәм Мөхәммәт (Пәйғәмбәр)\nВикипедияла башҡа мәҡәлә бар: исеме — Зәйнәб һәм нисбәтүн Ҡорайши.\nЗәйнәб бинт Йәһеш (Джахш) әл- Ҡорайши (ғәр. زينب بنت جحشвафаты- 20/642) — Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең хәләл ефеттәренең береһе, хаҡ мосолмандар Инәһе.\n2 Зәйнәб бинт Йәһеш менән бәйле хәҙистән\nҠорайыш ҡәбиләһе әсәд ырыуынан. Атаһы Йәһеш ибн Риаб ибн Ямара ибн Сабра ибн Мурра ибн Әсәд ибн Һүзәймә, ә әсәһе — Үмәймә бинт Әбд әл-Мотталиб ибн Хашим.\nЗәйнәб бинт Йәһеш тәүгеләрҙән булып Ислам ҡабул иткән. Ул Мөхәммәт Пәйғәмбәргә рисаләт инә башларҙан 20 йыл әүәл донъяға килгән. Тыуғанында бирелгән исеме Бәррә, мәгәр Мөхәммәт с.ғ.с уға яңы исем ҡуша - ул Зәйнәб исеме менән таныла.\nКейәүгә сыҡмаҫ элек үк әле Зәйнәб тәүгеләрҙән булып Мәҙинәгә һижрәт ҡыла. Аҫрау улы Зәйд ибн Харисты Пәйғәмбәр ҡоллоҡтан иреккә сығарған була, үҙ нәҫеленә ҡатнаштырып, Аллаһ Илсеһе элекке ҡолдарға кәмһетеп ҡарауға сик ҡуйырға теләй, сөнки шуғаса ирекле ҡатын-ҡыҙҙы ундайҙарға кейәүгә бирмәгәндәр. Зәйнәб баштан уҡ никахҡа ҡырҡа ҡаршы сыға, хурлана, әммә шунан алда ғына Пәйғәмбәребеҙ әмеренә буйһонмауҙы тыйыусы аят («Әл-Әхзәб» сүрәһе, 36-сы аят) иңгәнлектән, сараһыҙҙан ризалаша. Мәгәр йәш ғаиләлә туҡтауһыҙ ыҙғыш китә, Зәйнәб ирен һис тә үҙ итергә теләмәй. Ҡатындың туған-тыумасаһы был хәлгә бик көйөнә, төрлөсә өгөтләп ҡарауҙар ҙа һөҙөмтә бирмәй. Зәйед талаҡ ҡылырға теләгәс, Пәйғәмбәребеҙ нисә мәртәбә ҡаршы була, әммә бер йылдан йәштәр айырылыша.\nПәйғәмбәребеҙ ошо ҡарар арҡаһында туғандары ғаиләһендә килеп сыҡҡан көйөнөстәр өсөн бик борсола һәм Зәйнәбкә өйләнеп, уларҙы ризалатырға теләй. Әммә элекке йолалар быға мөмкинлек бирмәй. Эш шунда, ғәрәптәрҙә аҫрау улдар үҙ улдары менән бер һаналған, ә ҡайныға килененә өйләнеү рөхсәт ителмәгән. Ләкин ошо ваҡиғанан һуң күпмелер ваҡыттан һуң аҫрау улдар үҙ атаһы исеме менән йөрөтөлөргә тейешлеге, һәм улар аҫраусыһы менән ҡан ҡәрҙәшлеккә дәғүә итә алмауы тураһында аяттар иңә («Әл-Әхзәб» сүрәһе, 4-5 аяттар). Аҫрау улдарҙың ҡатынына өйләнеүҙе тыйыусы йола ла юҡҡа сыға..\nМөхәммәт с.ғ.с был никахтың емерелеүенә бик бошона. Ул Зәйнәбкә үҙе өйләнеп хәлде төҙәтергә уйлай, тик Зәйд ибн Харис уның аҫрауға алған улы була, йола буйынса Мөхәммәт с.ғ.с аҫрау улының ҡатынына өйләнә алмаған. Мәгәр күпмелер ваҡыттан был йоланы юҡҡа сығарыусы аяттар иңә . Шул уҡ ваҡытта аҫрауға алған кеше ул балаға атай булараҡ исемен бирә алмай башлай . Һижрәттең 5-се йылында Мөхәммәт с.ғ.с Зәйнәб бинт Йәһешкә өйләнә.\nЗәйнәб бик эшсән, игелекле һәи тәҡүә ҡатын була. Ул гел намаҙҙа була, ураҙа тота. Ул 53 йәшендә Мәҙинәлә вафат була. Мөхәммәт с.ғ.с вафатынан һуң хәләл ефеттәренән беренсе булып баҡый донъяға күсә..\nЗәйнәб бинт Йәһеш менән бәйле хәҙистән[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n↑ Зайнаб бинт Джахш. azan.kz (2012-11-16). 23 июль 2015 тикшерелгән.\n↑ Әл-Әхзәб 33:37—40\n↑ Әл-Әхзәб 33:4, 5\nАли-заде, А. А. Зәйнәб бинт Йәһеш (архив ) // Исламский энциклопедический словарь — М.: Ансар, 2007.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Зәйнәб_бинт_Йәһеш&oldid=758068 ҡабул ителгән\n641 йылда вафат булғандар