10-сы ноябрҙә Өфөлә Ауыл хужалығы һәм эшкәртеү сәнәғәте хеҙмәткәрҙәре тәбрикәләнәсәк\nТармаҡ эшсәндәре өсөн ағымдағы йыл ҡатмарлы, шул уҡ ваҡытта яҡшы һөҙөмтәләр менән хәтерҙә ҡаласаҡ. Барлығы 3 миллион 900 меңдән ашыу ашлыҡ һуғылған, гектар ҡеүәте уртаса 22,3 центер.\nДөйөм күрһәткескә Әбйәлил районы хужалыҡтары ла тос өлөш индерҙе. Улар 105 мең тонна иген һуғып алған. Тырыш хеҙмәте менән яҡшы күрһәткестәргә өлгәшкән тармаҡ алдынғылары Асҡарҙа үткән тантаналы йыйылышта билдәләнде. Һәр йылдағыса юғары баһаға «Красная Башкирия» ауыл хужалығы кооперативы лайыҡ булды. Районда ғына түгел, бөтә республика кимәлендә лә алдынғыларҙан һаналған предприятие игенселек һәм малсылыҡ өлкәһендә йылдың-йылы юғары уңыштарға өлгәшә. Урындағы ауыл хеҙмәтсәндәре эште һәр ваҡыт заман технологияларына таянып алып бара. Шуға ла йыш ҡына бында төрлө семинар-кәңәшмәләр ойошторола. Быйыл да илдең төрлө тарафтарынан йыйылған ауыл хужалығы белгестәре «Красная Башкирия» хужалығының эш тәжрибәһе, мал аҙығы һәм урып-йыйыуға йәлеп ителгән техникалар менән яҡындан танышты.\nХеҙмәт алдынғыларын республиканың ауыл хужалығы министры урынбаҫары Павел Иофинов тәбрикләп, Әбйәлил районы хакимиәтенә «Алтын көҙ» Бөтә Рәсәй күргәҙмәһенең иң юғары дәрәжәле миҙалын һәм ил Хөкүмәте димломын тапшырҙы. Шулай уҡ күп йыллыҡ фиҙәҡәр хеҙмәте өсөн бер төркөм хеҙмәт алдынғылары ла ауыл хужалығы министрлығының маҡтау ҡағыҙҙары менән бүләкләнде. Төбәктә йыл һайын тапшырылып килгән Милләт Хәкимов исемендәге премияға был юлы «Урал аръяғы Агро» МТС-ыинженеры Язар Йыһаншин лайыҡ булды. Байрам тантанаһы ҙур концерт менән тамамланды.


25 ғинуар, студенттар көнө уңайынан боҙ майҙансығында ҙур байрам сараһы үткәрә. Байрамдың махсус ҡунағы мультиинструменталист Зәйнетдин. Әлеге мәлдә әҙерлек эштәре бара.\nУлар башҡа төлкөләрҙән күпкә ҙурыраҡ, тиреләре лә зиннәтлерәк. Күп сығымдар талап иткән эштә район хакимиәте лә төрлө яҡтан ярҙам күрһәтә. Марат Ҡаҙаев аҡ төлкөләрҙе Себер тарафтарында эшләгән сағында күреп ҡала һәм был йәнлектәргә ғашиҡ була. Күптән фермер хужалығы асыу теләге менән янған ир...\nМаҡсат, республикала тормошҡа ашырылған социаль программаларҙы финанслауҙа ил бюджетынан да ярҙам алыу. Был турала Хөкүмәт рәйесенең беренсе урынбаҫары Андрей Назаров белдерҙе. Башҡортостан Хөкүмәте президиумының сираттағы ултырышында 7 мәсьәлә ҡаралды. Уларҙың араһында республиканың...\n2024 йылға тиклем Башҡортостандағы һәр район-ҡалала эшҡыуарҙарға ярҙам үҙәктәре барлыҡҡа киләсәк. Эшлекле аралашыуҙар өсөн махсус бүлмәләр, үҙ-үҙенә эшләргә теләүселәр өсөн коворкинг үҙәктә интернет, эш урыны булдырылған. “Минең бизнесым” үҙәгенең Өфөләге офисында әле 35 резидент. Уларҙың...\nФевралдең унынан республиканың сауҙа селтәрендә ошондай ағыулы матдәләрҙе бәлиғ булмағандарға һатыу тулыһынса тыйыла. Закон проекты Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай депутаттарының утыҙынсы ғинуарға тәғәйенләнгән ултырышында бер юлы өс уҡыуҙа ла ҡаралып, ҡабул ителер, тип көтөлә. Был турала Парламент...\n69 йәшлек Евгения Митрофановна янғын сығыу сәбәпле йортһоҙ тороп ҡалғас, район хакимиәте пенсионерҙы ташландыҡ мәктәпкә күсерә. Прокуратура был хәлде контролгә алғас ҡына, уға маневр фондынан бүлмә бүлеп бирәләр. Әммә яңы урында ла йәшәрлек шарттар юҡ, тип зарлана ханым. Бишенсе ҡатҡа менеү – минең...\nБөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 75 йыллығына арналған тантаналар барлыҡ райондарҙа һәм ҡалаларҙа ойошторола. Төп саралар 8-9 майға билдәләнгән. 9 майҙа Өфөлә Октябрь проспекты буйлап «Үлемһеҙ полк» үтәсәк. Еңеү көнөнә ,,Хәтер китабы,,ның 23-сө томы ла әҙерләнә.Тарих фәндәре кандидаты, БАССР-ҙың...\nБыйыл 9-сы майҙа башҡала урамдарынан 1800 хәрби һәм 90 берәмек техника үтергә әҙерләнә. Яугир һәйәкәлдәренә сәскәләр һалыу, Һуғыш тураһында спектакль һәм фильмдар ҡарау, концерт, флешмобтар, ветерандарға хөрмәт күрһәтеү акциялары ҡаралған. Быйыл республикала беренсе тапҡыр тынлы оркестрҙар марш-...\n25 ғинуар “Динамо” спорт комплексында студенттар көнө уңайынан ҙур сара ойошторола. Ҡунаҡтарҙы билдәле артистар сығышы, ҡиммәтле бүләктәр, дәртле йырҙар көтә. Әле сараға әҙерлек эштәре нисек бара? Егерме мең квадрат метр майҙанды биләгән “Динамо” спорт комплексынан бер ваҡытта ла кеше өҙөлмәй....\nЙәштәр үҙҙәренең бәләкәй Ватаны менән таныштырыу өсөн Өфөгә халыҡ-ара күргәҙмәгә йыйылды. Авторҙар үҙ эштәрендә тыуған төйәктең йылыһын сағылдырырға тырышҡан. Был йәһәттән, әрмән ҡыҙына етеүсе булманы. Ошо башҡорт рухы менән һуғарылған картиналарға ҡарап, уның авторы әрмән ҡыҙы икәненә...\n«Туҡта, суррогат!» акцияһына йомғаҡ яһалды\nАктивистар алкоголь һатылған кибеттәр буйлап 400-гә яҡын рейд үткәргән һәм бихисап етешһеҙлектәргә юлыҡҡан. «Туҡта, суррогат» акцияһының тәүге һөҙөмтәләре буйынса республикала хәмер менән ағыуланыусылар һаны ярайһы ғына кәмегән. Быйыл Яңы йыл байрамдарында дауаханаға 279 кеше мөрәжәғәт иткән, ә...


Мөмкинлектәре сикләнгәндәрҙән мөмкинлектәре сикһеҙҙәргә табан\nБелорет ҡалаһында дәүләт һәм шәхси ойошма хеҙмәттәшлеге нигеҙендә төҙөлгән спорт майҙансығы асылды. Бында урынлашҡан махсус тренажерҙар тәү сиратта мөмкинлектәре сикле балалар һәм үҫмерҙәр өсөн тәғәйенләнгән, күнекмәләр реабилитация курсына инә. Ҡалалағы яңы комплекс паралимпия чемпиондарын тәрбиәләүгә өлөш индерер тип өмөт итәләр.\nИлдарға һәр хәрәкәт ҙур ауырлыҡ менән бирелә. Егеткә тыуғас та церебраль фалиж диагнозы ҡуйылған. Шуға ҡарамаҫтан, ул үҙен башҡаларҙан бер ҙә кәм тоймай: әүҙем тормош алып бара, төрлө конкурстарҙа ҡатнаша. Илдар яратҡан йырсыһына ҡушылып йырларға ярата, республика кимәлендәге ижади бәйгеләрҙән дә ситтә ҡалмай. Ләкин тормошон ул спорт менән бәйләргә теләй. Быға бер ҙә аптырарлыҡ түгел. Сөнки егеткә дүрт тапҡыр Паралимпия уйындары чемпионы Ирек Зариповтың миҫалы өлгө булып тора. Белорет ҡалаһындағы мөмкинлектәре сикләнгәндәр өсөн реабилитация үҙәге нигеҙендә спорт майҙансығы асыу тантанаһында чемпион үҙә лә ҡатнашты. Был комплекс дәүләт һәм шәхси ойошмаларҙың үҙ-ара хеҙмәттәшлегенең сағыу өлгөһө булып тора, бөтә сығымдарҙы «Ингосстрах» компанияһы ҡаплаған.\nБында урынлашҡан тренажерҙарҙа мөмкинлектәре сикләнгәдәр ҙә шөғөлләнә ала. Ҡоролмалар төрлө мускул һәм быуындарҙы эшләтеүгә йүнәлтелгән, бында шөғөлләнеүсенең шулай уҡ ҡан әйләнеше һәм хәрәкәт итеүе яҡшыра, ти белгестәр. Спорт майҙансығы Белореттағы реабилитация үҙәгенең эшен яңы кимәлгә күтәрер тип көтөлә.\nТәү сиратта майҙансыҡтағы тренажерҙар таяныу һәм хәрәкәт итеү аппаратында кәмселектәре булған балаларға файҙалы, ләкин бында теләге булған һәр кем шөғөлләна аласаҡ, ти реабилитация үҙәге белгестәре. Киләсәктә ул балаларҙың яратҡан ял урынына әйләнергә тейеш.\nМайҙансыҡтағы тренажерҙарҙың асыҡ һауала урынлашыуы уларҙың хеҙмәт итеү осорон бер нисек тә ҡыҫҡартмаясаҡ. Ҡоролмалар һауа шарттарына тулыһынса яраҡлаштырылған. Ә инде саф һауала физик күнекмәләр менән шөғөлләнеү ни тиклем файҙалы булыуын әйтеп тораһы ла түгел. Бында буласаҡ чемпиондар тәрбиәләнер, тип өмөт итә ойоштороусолар.


23 Июнь , 16:55\nИлһам, әлбиттә, ҡушҡуллап риза булды... Ана, ул инде ситтәрәк бер матур ҡыҙ менән танышып ала һалып, уның ҡолағына ниҙер шыбырлай-шыбырлай, үҙенең яратҡан «лапшаһын элә», буғай...\nБер ҡасан әйтмә һин ауыр һүҙ,\nБик ҡыҫҡа, әй, ҡыҫҡа ғүмерҙәр...\n(Р. Сурағолов шиғырынан).\nҠуртымға алынған ашханаға туй мәжлесенә йыйылған ҡунаҡтарҙы төрлө тәм-томдан һығылып торған оҙон өҫтәл артына ҡапма-ҡаршы ултырттылар. Егет яғынан килгән ҡоҙалар, ғәҙәттәгесә, ашхана залының стенаһы яғынан теҙелеште. Ҡыҙ туғандары, бөгөн ҡунаҡ һыйлаусылар булараҡ, зал яҡлап теҙелгән ултырғыстарҙан урын алды. Башҡа ауылдан ғына ла түгел, ә бөтөнләйгә икенсе райондан килгән ҡоҙалар менән танышыу сараһы алда тора. Хөрмәт итәсәк ҡыҙ яғы − бөгөнгө табын хужалары.\nТуйҙы алып барасаҡ тамада йола буйынса иң тәүҙә ҡыҙҙың атаһына − төп ҡоҙаға һүҙ бирҙе. Төп ҡоҙа барыһының да иғтибарын үҙенә нығыраҡ йәлеп итергә әллә ни теләмәй, әкрен генә тауыш менән йәштәргә ҡотлау һүҙҙәрен һөйләй башланы. Берсә кейәү егеткә, берсә ҡыҙына ҡарап, теләктәрен әйтте.\nКилгән ҡунаҡтар араһындағы урта йәштәрҙәге Закир ағай үҙенең ҡаршыһында ултырған бер ҡатынды төҫмөрләгәндәй итте. Ул ғына ла түгел, таныштырғанда ҡоҙаса, йә иһә ҡоҙағый булып сығасаҡ зәңгәр күҙле был ханымдың йөҙө, ысынлап та, бик тә таныш, хатта ифрат яҡын һымаҡсы. Әй, ауыҙыңа май булғыры, кәбе теге «күкәш» Вәлимә булмағайы... Студентка Вәлимә бөтөнләй башҡа райондан ине лә. Улай тиһәң, Башҡортостан ерендә кешеләрҙең бер ерҙән икенсе урынға күсеүе ғәжәпме ни. Ана бит, хатта үҙе лә уға иғтибарын йүнәлтеп, бер аҙ текәлеп ҡарағандай булды...\nЙәштәргә үҙенең әйтер һүҙҙәрен әйтеп бөтөрөп, туй мәжлесен асыҡ тип иғлан иткәндән һуң, төп ҡоҙа ҡәҙерле ҡунаҡтарҙы үҙ туғандарының һәр береһе менән таныштырырға тотондо, улар тураһында ҡыҫҡаса мәғлүмәт бирә барҙы. Был яҡтың йолаһы буйынса, кемдең кем булып эшләгәненә, ниндәй ҡаҙаныштары бар икәненә тиклем хәбәр итә бит әле. Танышҡандарҙың һәр береһе үҙ нәүбәтендә аяҡ үрә баҫып, йәштәрҙе ҡотлап, уларға өгөт-нәсихәт һөйләне, алып килгән туй бүләктәрен тапшырҙы.\n... − Ә был пар − бер туған ағайым Сәлих, уның янында хәләл ефете − Вәлимә еңгәм. Сәлих ағай − район хакимиәте башлығы урынбаҫары, ә еңгәм − мәктәп директоры, атҡаҙанған уҡытыусы. Йәштәрҙе ҡотлау һүҙе уларға бирелә.\n− Мин әллә ни оҙаҡ һөйләргә ғәҙәтләнмәгәнмен, хөрмәтле ҡоҙалар. Йәштәргә бер генә теләгем − матур йәшәгеҙ, бәхетле булығыҙ. Бына ҡоҙағыйығыҙ − уҡытыусы кеше, телгә лә оҫта. Ҡалған ҡотлау һүҙҙәрен ул әйтер, − тине лә Сәлих ҡоҙа урынына ҡабат ултырҙы.\nВәлимә?.. «Күкәш» Вәлимә?.. Утыҙ йылдан ашыу күрмәгән, етмәһә, ҡасандыр бик яҡын булған кешеңде шулай көтмәгәндә кинәт кенә алдыңа сығарып ҡуйһындар әле!.. Ҡаушамаҫ ереңдән ҡаушарһың да, тулҡынланмаҫ ерҙән тулҡынланырһың. Бер нисә секунд эсендә ҡан тамырҙарында саманан тыш артып өлгөргән адреналин йышайтҡан йөрәгенең тибешен башҡалар ҙа ишетәлер кеүек тойолдо алтмышҡа аяҡ баҫҡан Закирға. «Әһә, ҡартлас, эләктеңме, хәҙер бер килке һалҡын тиреңде һыпыртасаҡмын үҙеңдең», – тип үткәне уны үсекләгәндәй тойолдо.\n− ... Бер-берегеҙгә бер ҡасан да ауыр һүҙ әйтергә тырышмағыҙ, ҡәҙерле йәштәр, – тип дауам итте үҙенең телмәрен әле лә йәш сағындағы һылыу сырайын әллә ни ташламаған, элекке һымаҡ һомғол буйлы, әммә бер аҙ ғына тулылана биргән Вәлимә ҡоҙағый, үҙенән алдағы ҡотлаусыларҙың һүҙен бер аҙ ҡеүәтләп алғас. – Сөнки күңелде ҡыйырҙай, уйламай әйтелгән бер һүҙ бәғзе ваҡыт ғүмер буйына етерлек йән ағыуы була, хатта бер-береңде мәңгегә юғалтыуға дусар итеүе мөмкин...\nОшо һүҙҙәрҙе әйткән мәлдә зәңгәр күҙҙәрҙән сыҡҡан бер нисә осҡон туп-тура Закирға табан атылып, унһыҙ ҙа урынынан тайпылырға торған йөрәген өтөп алғандай булды. Һәләтле педагогтың ауыҙынан сыҡҡан, бик оҫта итеп әйтелгән был һүҙҙәр хәҙер инде йәштәргә лә түгел, ә үҙенә ҡарап төбәлгән үпкә һүҙҙәре итеп ҡабул ителде. Иң үкенеслеһе: былар − ғәҙел һүҙҙәр...\nПедагогия институтының дөйөм ятағында Яңы йыл байрамы кисәһендә танышҡайны улар.\n− Разрешите, − тине Закир, уртаһында матур итеп биҙәлгән шыршы ҡуйылған тамашалар залы стенаһы буйында теҙелешеп торған байрамса кейенгән ҡыҙҙар араһынан зәңгәр күҙле, һарғылт бөҙрә сәсле зифа буйлы сибәркәйҙе һайлап. Буй-һынына ифрат та килешеп торған алһыу ебәк күлдәкле мөләйем йөҙлө ҡыҙ ҙа һис ҡаршылашып тормайынса, уның менән бейергә төшөп тә китте.\nАяҡтарына бейек үксәле яңы модалағы туфли кейгәнгәме, буйға үҙе менән типә-тиң булған, һыуһылыуҙай һылыу йөҙлө был ҡыҙ, Закирҙың алдына яҡын уҡ килеп баҫҡас, унан хатта бер аҙға бейегерәк тә һымаҡ булып тойолдо. «Бындайын да стройная красавицаға буй етмәҫ, ахырыһы», − тип бер аҙ русса ҡатыш уйланы егет зал буйлап әйләнә башлағас та. Етмәһә, ошоғаса мәрйә ҡыҙҙары менән бер ҡасан да аралашҡаны юҡ ине. Әммә һыр бирергә тырышманы:\n− Закир, − тине руссалап, мөмкин тиклем һөйләшеү акцентын белдермәҫкә тырышып, − второй курс БГМИ.\n− Вәлимә, − тине ҡыҙ тап-таҙа башҡортсалап, егеттең ғәжәпләнеү билдәләре сыҡҡан күҙҙәренә ҡарап йылмайҙы.\n− Бәй, мин һеҙҙе мәрйә ҡыҙы икән тип торам да баһа, − Закир дәртләнеп китте. − Ғәфү итегеҙ, бик ныҡ хаталандым.\n− Ярар, бер юлға ғәфү итермен, − тип шаяртты Вәлимә. − Тик бынан ары ундай хаталар ебәрмәгеҙ.\n– Былай булғас, төҙәлергә тура килә инде. Ундай хаталар ебәрмәҫ өсөн мине көн дә етди контролдә тоторға булдың инде, ә, Вәлимә һылыу? − Егет үҙенең барлыҡ булған һүҙ запасын иҫенә төшөрҙө.\n− Ә кем һеҙгә улай тип әйтте әле, етмәһә, «көн дә» тип? Урыҫтар әйтмешләй, әҙәплелектән үлерҙәй кешегә оҡшамағанһығыҙ. Йәки икенсе төрлө әйткәндә...\n− Нахал, тип әйтмәксеһең инде, − тип бүлдерҙе уны Закир, йылмайып. − Бер ҡыҙ сәнғәттә уҡыған башҡорт егетенә ни өсөндөр «Нахал!» тип әйткәс, тегеһе: «Не махал, а дирижировал!» − тип яуап биргән икән.\n− Улай уҡ тип әйтергә уйламағайным да, ярай пусть һеҙҙеңсә булһын, − тип көлдө Вәлимә. − Самокритика тигән нәмәнән мәхрүм түгелһегеҙ икән үҙегеҙ... Был – яҡшы сифат.\n− Минең, исмаһам, бер сифатыма юғары баһа биргәнең өсөн рәхмәт, − тип, егет һоро күҙҙәрен йылтыратып ҡыҙға төбәне һәм уның билен бер аҙ үҙенә тартты.\nҠыҙ еңелсә генә этәреп, егетте яңынан урынына ҡуйҙы.\n− Ни өсөн таныш булмаған кеше менән «һин»гә һөйләшергә тотондоғоҙ әле?\nҺөйләшкән сағында шундай яғымлы йылмайған ҡыҙҙың аяҙ күк йөҙөндәй зәңгәр матур күҙҙәре егеттең һушын алғандан-ала барҙы. Хатта уның үпкә һүҙҙәре лә бигүк үпкәле булып тойолманы.\n− Үҙем оҡшатҡан кешеләремә һәр саҡ тик «һин»гә генә өндәшәм, − тине Закир, ҡыҙҙың күҙҙәренә тура ҡарап. – Һин дә миңә шулай уҡ өндәшһәң ине...\nШул арала әкрен уйнаған көй туҡтаны. Закир, Вәлимәнең ҡулын ысҡындырмайынса ғына, уның менән бергә етәкләшеп, стена буйына башҡа йәштәр янына килде.\nБашҡалар барабанлы сит ил музыкаһына һикерәңләп бейергә төшөп киткән саҡта улар стена буйында тора бирҙе, үҙ-ара кәрәккән-кәрәкмәгән темаларға һөйләшеп, ҡайсаҡ бер-береһе менән мәрәкәләшеп көлөштө. Уларҙың икеһенә лә күңелле ине, бер-береһе менән һөйләшеүҙән ҡәнәғәтлек таптылар. Әкрен көй башланыу менән тағы, тағы бейергә төштөләр, нығыраҡ өйрәнешә лә башланылар. Бер-ике сәғәттән инде улар күптәнге таныштарҙай бер-береһенә яҡын һырынып, бөтә донъяһын онотоп, зал буйлап әкрен генә әйләнә ине. Вәлимә ике ҡулын егеттең иңбашына һалып, уттай янған эҫе битен уның яңағына терәгән, ә Закир ҡыҙҙың нескә биленән һығып тигәндәй ҡосаҡлап алған да, уның ҡолағына һаман ниҙер шыбырлай... Бындайын да тиҙ арала бер-береһенә шулай күнегеп китеүҙәрен ошо көнгәсә бер ни менән дә аңлата алмай Закир. Йәш ваҡыттың тап ана шундай бер алтын мәле булалыр инде.\n− Яңы йылды ҡайҙа үткәрергә йыйынаһың, Закир? − тине Вәлимә, үҙе лә һиҙмәҫтән инде «һин»гә күсеп.\n− Әлләсе, ул турала уйлағаным да юҡ әле, − тине Закир, ҡулындағы сәғәтенә ҡарап, − әйткәндәй, Яңы йылға ла бер сәғәт кенә ҡалып бара...\nҮткән Яңы йылға ла Закир алдан әҙерләнмәгәйне. Бая әйткәндәй, «нахал»лашып, байрамды үҙҙәренең дөйөм ятағындағы студент ҡыҙҙарҙың бүлмәһенә инеп ҡаршыларға ирешкәйне. Дуҫы Илһам менән. Был юлы ла ниндәйҙер осраҡлылыҡҡа өмөт итеп, байрамды ҡайҙа ҡаршылау тураһында уйлап та бирмәгәндәр. Ни өсөндөр тап бөгөн Закирҙың берәй сибәр ҡыҙ менән танышып алыу теләге тыуҙы. Йәй төҙөлөш отрядында эшләп алған аҡсаһына тектергән өр-яңы ҡара костюмын кейеп, аҡ күлдәгенә модалы киң галстук тағып алды ла, күрше дөйөм ятаҡта йәшәгән дуҫы Илһамға килде.\n− Иң матур ҡыҙҙар ҡайһы «общаг»та? − тип уйынлы-ысынлы һораны Закир дуҫынан.\n− Ҡыҙҙар ни, һәр ерҙә лә матур инде, − тине шулай уҡ байрамса кейенеп алған Илһам. − Тик был мәсьәләгә бик тә ҡәтғи ҡарарға уйлаһаң, иң сибәрҙәр, минеңсә, педтарҙа...\n− Улай булғас, Илһам, киттек, педҡа...\n− Ысынлап та, Вәлимә һылыу, байрам өҫтәле тигән нәмә бөтөнләйгә баштан сығып киткән дә баһа... − тине тағы аптыранған кешеләй. − Әммә үҙең бик тә бик өгөтләһәң, һеҙгә ҡунаҡҡа килеүҙән дә баш тартмаҫ инем. Ҡыҙҙарҙың өҫтәле бай була торған... Тик мин яңғыҙ түгелмен. Дуҫым менән. Ана, күрәһеңме, тырышып-тырышып кемдеңдер ҡолағына шыбырлап «Яңы йыл әкиәте»н һөйләй.\n− Ничего себе, бына был, исмаһам, настоящая сверхнаглость! − тине Вәлимә лә, егеткә тура ҡарап. Әммә уның көләс зәңгәр күҙҙәре: «Рәхим итеп килегеҙ икегеҙ ҙә!» − тигән һымаҡ ине.\n− Ярар, ярар, күндерҙең, һылыу. Киләбеҙ, киләбеҙ. Икебеҙ ҙә. Тик бүлмәләш ҡыҙҙарың әрләмәһә...\n− Бүлмәлә беҙ әхирәтем менән икәү генә йәшәйбеҙ, − тине Вәлимә, һағыҙ һымаҡ йәбешкән егеттән башҡаса ҡотола алмаясағын аңлағас. − Тик дуҫың был ҡыҙын эйәртәһе булмаһын...\nҠоҙағыйынан күҙҙәрен алмай ултырһа ла, үҙ уйҙары тулҡынында йөҙгән Закир уның йәштәргә артабан нимә һөйләгәнен башҡаса ишетмәне лә тиерлек. Тик берсә мөләйем булып, берсә һағыш ҡатыш үпкәләү һыҙаттары сағылған күк күҙҙәрҙән унда-бында үҙенә ҡарай атылған йәшен уттарынан йәшенеп ҡала алманы. Үкенескә күрә (ә бәлки, бәхетенә күрәлер...), ҡапма-ҡаршы тап килгән бит әле үҙҙәре. Ә бит Закир ҡасандыр шул күҙҙәрҙән «һушһыҙ» ине...\n... − Гармунығыҙ бармы һуң? − тип һораны бер мәжлесте лә гармунһыҙ үткәреүҙе күҙ алдына килтерә алмаған Закир.\n− А как же, әлбиттә, бар. Лираныҡы. Ул гармунда ла, мандолинала ла бик шәп уйнай, − тип, Вәлимә бер юлы бүлмәләш әхирәте менән алдан таныштыра ла башланы. − Әллә һин дә уйнайһыңмы?\n− Уйнаштырам ҡайһы берҙә, − тигән булды Закир. Вәлимә ни өсөндөр «пырх» итеп көлөп ебәрҙе лә ҡапыл тынды. Ул тыныуға ниҙер иҫләгәндәй Закир ҙа көлөп ебәрҙе. Әкрен көйгә бәүелә-бәүелә, икәүләшеп һис бер сәбәпһеҙ рәхәтләнеп көлөшөп алдылар.\nӘ ҡыҙҙарҙың өҫтәле, студенттарса булыуына ҡарамаҫтан, ысынлап та ҡунаҡ көткәндәй, шаҡтай бай итеп әҙерләнгәйне. Әлбиттә, ҡыҙҙар ҡыҙҙар инде. Егеттәр бүлмәһендәге һымаҡ ҡалын-малын итеп теленгән бер буханка икмәк менән шулай уҡ тәртипһеҙ итеп киҫелгән колбаса түгел. Өҫтәл уртаһындағы күҙҙең яуын алырҙай ваҡ бәлештәр һалынған йәтеш батмус һәм сөгөлдөрлө ҡыҙыл салат тәрилкәһе тирәләй йоҡа ғына итеп ҡырҡып май яғылған икмәк телемдәренең өҫтөндә берәр шпрот балығы ятҡан бутербродтар теҙелгән. Улар янында − тоҙло ҡыяр, помидор, ыҡсым ғына туралған колбаса киҫәктәре һалынған ваҡ тәрилкәләр. Шул осорҙағы төрлө дефицит аҙыҡ-түлекте әллә ҡайҙан табып алып бөткәндәр бит әле. Ә тумбочка өҫтөндәге электр плиткаһында, танауҙы ҡытыҡлап, тәмле еҫле ит парланып бешә. Уныһы, әлбиттә, ауылдан килгән күстәнәс − көҙгө һуғымдан өлөш...\n− Закир, һин картуф әрсе, − тип бойорҙо булмәгә ингәс тә үтергәме, үтмәҫкәме тигәндәй ишек төбөндә ҡатып ҡалған егеткә Вәлимә. − Әллә бындай эш менән таныш түгелһеңме? − тип көлдө. Бер ҡарауҙа уҡ егеттәрҙе һуштан яҙҙырырҙай матур күҙҙәре көлгән саҡта айырыуса һөйкөмлө ине...\n− Ә?.. Ә-ә-ә, хәҙер, айн момент, − егеткә ҡыҙҙың ябайлығы бик оҡшаны. Ят бүлмәгә тәүгә ингән ерҙә була торған бер аҙ ятһыныу хистәре ҡул менән алып ташлағандай юҡҡа сыҡты. Закирға ни өсөндөр шундай еңел һәм рәхәт ине. Күптән күрешмәгән яҡын танышына, йә иһә туғанына килеп ингәнме ни. Пинжәген, галстугын сисеп, ултырғыс башына элде лә, аҡ еңдәрен һыҙғанып, эшкә кереште. − Әйҙә, Илһам, ярҙамға, − тип бергә ингән дуҫын саҡырҙы.\nҠыҙҙар бер аҙ көҙгө ҡаршыһында, унан бешкән итле кәстрүл тирәһендә булашҡандан һуң егеттәрҙе өҫтәл артына саҡырҙы. Лира ҡайҙандыр мендәр аҫтынан шампан шешәһе килтереп сығарҙы. Яңы йылға ике генә минут ҡалғайны. Шешәне Закирға асырға ҡуштылар. Бығаса шампан шешәһен асҡандарын кинофильмдарҙа ғына күргән егет бер аҙ тулҡынланғанын һиҙҙермәҫкә тырыша-тырыша уны асты. Әллә артыҡ сайҡалыуҙан, әллә йылыла ятҡанға күрә шарап янғын һүндереүселәр шлангыһынан атылған шыйыҡсалай һиптерергә тотондо. Стакандарҙы алдан йәтешләп ҡуймағанға күрә, ни эшләргә белмәй, Закир баш бармағы менән шешәнең ауыҙын баҫырырға итте. Әммә шампан күбеге байрамса кейенгән Вәлимәне ҡойондорорға тотондо...\n− Хөрмәтле ҡоҙа-ҡоҙағыйҙар, − тип дауам итте тамада, − хәҙер ҡыҙ яғынан булған туғандар менән танышыу хөрмәтенә алдарығыҙҙа торған шампан шараптарын шартлатып, берәр бокал күтәрергә тәҡдим ителә.\nҠунаҡтар барыһы ла дәррәү ҡул сапты, һәм ир-аттар, берәм-һәрәм урындарынан тороп, өҫтәлдәге ҙур шешәләрҙе шапылдатып асҡылай ҙа башланы. Алдарындағы әлеге күбекле шарапты асыу бурысы (ауыҙыңа май булғыры) Закирға йөкмәтелде. Шул хакимиәт башлығы урынбаҫарымын тип ултырған ҡоҙа − Вәлимәнең хәләл ефете асһа ла була ине бит инде. Ни бер, ҡатын-ҡыҙҙар кеүек, ҡойғанды көтөп тик ултырасы...\nБер уңмаһа, уңмай икән әҙәм балаһы, был юлы ла шарап йылы булып сыҡты, ахырыһы... Тырыша-тырыша ҡулъяулыҡ менән затлы кейемендәге, битендәге шарап тамсыларын һөрткөләгән ҡоҙағыйын уйынлы-ысынлы итеп йыуатырға маташты:\n− Әй әттәгенәһе, Вәлимә ҡоҙағый, яңылыш ҡына сығып китте бит, әрләмә инде меҫкен крәҫтиән балаһын...\n− ... Ғүмер буйы шул булдың инде һин, ҡоҙа, − тип шаяртып яуаплаған ҡоҙағыйҙың һүҙенә бер кем дә иғтибар итмәне. Закирҙан башҡа...\n... − ... Әрләмә инде меҫкен крәҫтиән балаһын, − тип бер аҙ эстән шөрләй-шөрләй генә йыуатып маташҡайны теге саҡта ла Закир Вәлимәне.\n− Ғүмер буйы шул булдың инде һин, Закир, − тигән булып көлә-көлә шаяртты Вәлимә лә.\n− Ысынлап та, асыуланмайһыңмы, Вәлимә? − тине Закир, шешә төбөндә ҡалған күбекте стакандарға һарҡытып.\n− Бынауындай матур байрамда ниңә асыуланырға ти... Әйҙәгеҙ, дуҫтар, Яңы йыл хөрмәтенә күтәреп ебәрәйек. Дуҫлыҡ өсөн, кешеләр бер ҡасан да бер-береһенә асыуланышмаһындар, хатта бер ауыр һүҙ ҙә әйтмәһен өсөн...\nБайрам ашынан бер аҙ күңелләнеп алған Илһам инде Лираға шаҡтай яҡын ғына ултырып, һыйынып та алған. Тегенеһе лә әллә ни ҡарышмай. Ҡыҙҙар менән танышыуға, улар менән тиҙ арала уртаҡ һүҙ табыуға үтә лә зирәк егет был ҡыҙҙы ла үҙенә ҡаратып алып, уны тәмле-татлы һүҙҙәр менән арбай ине.\nМагнитофон таҫмаһынан уларҙың яратҡан йырсыһы Фидан Ғафаров башҡарыуында «Һин − ғүмер ағыштарым» тип аталған, бар ғашиҡтар күңелендә йөрөткән йыр әкрен генә ағыла. Йөрәктәргә үтеп инерлек, хатта илатырлыҡ, ҡурай моңо менән сағыштырырлыҡ матур тауышлы был артистың йырына ул ваҡыттағы күп йәштәр ғашиҡ ине.\n... Аҡты беҙҙең ҡар өҫтөндә\nАҡты илап икәү бергә һалған\nЗакир менән Вәлимә шул көй аҫтында бер-береһенә һылашып тигәндәй әкрен генә әйләнә. Яҡында ултырған Илһам менән Лираны ла күрмәйҙәр тиерлек. Икеһе лә көй тәьҫиренән үҙ уйына бирелеп, хистәренең таралып китеүенән ҡурҡҡандай, хатта бер-береһенә һүҙ әйтергә лә ҡыймайҙар...\n... Һин − ғүмер ағыштарым,\nҺин − минең һағыштарым,\nҺин − минең шатлыҡ илем,\nҺин − минең һағыштарым...\n− Йә, гармунда берәй нәмә һыҙҙырып ебәр әле, Закир! − Илһамдың тауышына һиҫкәнеп киттеләр.\n− Әй, ысынлап та, бая гармун таптырып маҙаға тейә инең дә баһа, нишләп әле өндәшмәйһең? − тип шаян һүҙҙәрен ҡыҫтырып ҡалырға ла өлгөрҙө Вәлимә. Үҙе сағыу, моңло тауышы менән йырлай-йырлай шкаф башында торған йәшел төҫтәге «хромка» гармунын Закирҙың ҡулына алып килеп тотторҙо:\nБөгөлә-һығыла гармун уйнай,\nУл нисек онотолһон...\nЗакир ҙа юғалып ҡалманы. Вәлимә йырлаған көйгә гармуны менән ҡушылып, уның шаян күк күҙҙәренә ҡарап йырҙы дауам итте:\nИх, дуҫҡайым, һиңә әйтәм:\nГармунсы булһын йәрең.\nГармунсының һәр быуыны\nҺайын мөхәббәт уның.\nУнан, бер-береһенән күҙҙәрен алмайынса, йырҙың ҡушымтаһын дауам иттеләр, әйтерһең дә, ҡасандыр бергәләп репетиция яһағандар:\nМин һине күрмәй түҙәлмам,\nӘ һин түҙәлаһыңмы?..\nБыл дуэт Илһам менән Лираға ла бик оҡшаны, ахырыһы, ихлас күңел менән ҡул саптылар.\nВәлимәнең күңел күтәренкелеге ошо минутта үҙенең кульминация нөктәһенә еткәйне, ахырыһы, бейек үксәле туфлиҙары менән тыҡылдата баҫып, таҡмаҡлай-таҡмаҡлай бейергә лә төшөп китте:\nӘннә гиҙер генәме,\nӨйҙә булһа, килһен әле,\nБейетеп китһен әле.\nЗакир, гармундың көмөш телдәренә баҫҡылап, уның көйөнә ҡушылырға маташҡан арала шаян ҡыҙ егеттең алдына уҡ килеп, тыпырлата-тыпырлата, ҡулдары менән уға төрлөсә ишаралап, төрттөргөс таҡмағын дауам итте:\nЯлындыра, килмәй ул.\nКилер ине, уйнар ине −\nБейеү көйөн белмәй ул...\nШул арала бейеү көйөн рәткә һалған Закир гармунында сәмләнеп һыҙҙыра башланы. Илһам менән Лира ла дәртләнеп бейергә төшөп китте...\nВайымһыҙ, тинтәк йәш сағының ана шундай иң матур мәлен күҙ алдынан үткәреп, һағынып иҫкә алырға мәжбүр итте шул «күкәш» Вәлимә.\n... − Мин һине «Күкәш», йә иһә «Күкәшем» тип атап йөрөтһәм, асыуланмаҫһыңмы? − тип шыбырланы сираттағы тансы ваҡытында Закир Вәлимәнең күҙҙәренә ҡарап, уның алтын сәстәренән иркәләп һыйпаны.\nВәлимә, ғәҙәтенсә, тағы «пырх» итеп көлөп ебәрҙе.\n− Нишләп көләһең, әллә берәй нәмәне яңылыш әйттемме? − тип һораны егет. − Беҙҙең яҡта күк күҙле ҡыҙҙарҙы иркәләп, яратып шулай атайҙар.\n− Әлләсе, тәүгә ишетәм. Бик ирмәк кенә яңғырай ҙа баһа... − Ҡыҙ тағы ла көлөргә тотондо. Ҡыҙҙар ҡыйыш тиҙәккә лә көләләр, тигәне шулдыр инде.\n− Йә ярар, үҙең көлгәс, башҡаса улай тип түгел, ә «йәнем» тип кенә өндәшермен, − Закир үҙен төҙәтергә ашыҡты. Әммә «Күкәш» ни өсөндөр уның күңелендә ғүмерлеккә күкәш көйө ҡалды.\nУрындарына ултырып, ҡабаттан ҡулына гармунын алып, тарта башлау ыңғайына күңеленә һаман яҡыныраҡ була барған «Күкәш»енең күк күҙҙәренә ҡарап моңло йырын һуҙҙы:\nИрендәрең − ҡыҙыл сейә,\nКүҙҙәрең − зәңгәр төймә.\nҒүмерлеккә һөйҙөм һине,\nТашлап китер был, тимә...\nТаңға тиклем барған ошо мәжлестә улар ныҡлап танышып, бер-береһенә бик яҡын булып та китте. Көн дә кис Закир Вәлимәнең дөйөм ятағына килер булды. Уның серле матур зәңгәр күҙҙәренә көн дә ҡарап туймай ине. Һөйгәненә ҡарата булған тойғоларын шул көйө әйтеп еткерә алмаһа, ҡулына гармун алып, барлыҡ хистәрен йыр аша аңлатырға тырыша ине ул. Ҡыҙ яғынан үҙенә ҡарата булған йылы мөнәсәбәтте лә тойҙо.\nБер көн Закир үҙенең бала сағынан уҡ булған хыялын − хәрби кеше булыу теләген һәм киләһе йәйгә хәрби академияға уҡырға күсергә йыйыныуын Вәлимәгә әйтте.\n− Минең менән хәрби юл буйлап артабан китергә риза булырһыңмы? − тип һорап та ҡуйҙы. Бығаса улар киләсәкке тормоштары тураһында, етмәһә, бергә тормош ҡороу хаҡында бер ҙә һөйләшкәндәре булманы. Шуға күрә лә үҙенә ҡапылда бирелгән был һорауға ҡырҡа ғына яуап бирергә ҡыҙ, әлбиттә, әҙер түгел ине.\n− Әллә, тәртибеңә ҡарарбыҙ, − тип кенә ҡуйҙы, шаян күҙҙәрен көлдөрөп. Уның уҡытыусыларса биргән яуабын ярым ыңғай итеп ҡабул итте Закир.\n− Уйла, йәнем, уйла. Әле ваҡыт бар, − тине.\n− Ярар, яныйым, уйлармын, − тине Вәлимә.\n− Ни өсөн миңә татарсалап, «яныйым» тип өндәшәһең, йәнем? − тип һораны егет.\n− Сөнки матур ғына бер татар йыры иҫемә килеп төштө. Унда тап ана шулай тип әйтелә, ә башҡортсаға тәржемә итһәң, ритмы боҙолоп, йырҙың рәте китә.\n− Йырлап ишеттерсе, йәнем, ана шул йырыңды, ә мин гармунда ҡушылырмын.\nВәлимә инәлтмәй генә күңелле итеп йырлап та ебәрҙе:\nӘй, яныйым, керпегең,\nБирсе миңә бөртөгөн.\nБик йыраҡтарға китәһең −\nТөҫөң итеп йөртөрмөн...\n− Алыҫтарға түгел, хатта бер аҙымға ла үҙеңдән киткем килмәй әле минең, − тигән булды Закир һәм, гармунын алып, ҡыҙға яуаплап йырҙы дауам итте:\nУлайтҡандан ни файҙа?..\nБылайтҡандан ни файҙа?..\nБерең унда, берең бында\nЙөрөгәндән ни файҙа?..\nАна шулай ғүмер буйы зәңгәр күҙле сибәркәйе менән йырҙар ғына йырлашып йәшәргә хыяллана ине Закир. Ә бәлки, Вәлимәнең дә шундай хыялы булғандыр, кем белә...\nҮкенескә күрә, бәхетле мәлдәре оҙаҡҡа барманы. Икеһенең дә ҡышҡы сессияһы бара ине. Закир бер көн, сираттағы имтиханын уңышлы тапшырғандан һуң, дуҫтары менән кафеға инеп, экзаменды «йыуҙы». Шайтан эсемлеген байтаҡ ҡына төшөрөп алғас, шаҡтай «ҡыйшайып» та киттеләр. Гармун тартып, дуҫтары менән киске Өфө урамдары буйлап бер талай йырлашып йөрөгәндән һуң, Закир Вәлимәһе янына инергә булды.\n... − Миңә иртә менән экзаменға бараһы, Закир, иртәгә кискә килерһең, − тине Вәлимә ятаҡ бүлмәһенең ишегенән уны артабан үткәрмәй генә. − Етмәһә, бөгөн иҫереп тә алғанһың.\n− Мин «патфиз»дан бөгөн экзамен бирҙем, понимаешь, пат-физ, − тип һуҙҙы Закир. − Ана шул патологическая физиологияны бирә алмау сәбәпле күптәр институттан − «вшть»! Понимаешь.\n− Йә ярар, аңланым, бик ҡатмарлы экзамен биргәнһең, афарин, әммә бөгөнгә үҙеңдең ятағыңа ҡайт. Тағы берҙе ҡабатлайым: миңә лә иртә менән экзаменға барырға кәрәк. Һеҙҙең патфизығыҙҙан да еңелерәк түгелдер. Бар, ҡайтып йоҡла! Иртәгә кискә айныҡ ҡына кил дә, киноға, йә иһә театрға барырбыҙ.\n− Һе, театр, тиһең инде, ә?.. Һинең менән театрҙарға йөрөргә мин оялам, белдеңме, «Күкәш»! − Ҡыҙҙың үҙен кире ҡағыуын оҡшатманы иҫерек Закир һәм ни һөйләгәнен үҙе лә белмәй башланы.\n− Ни өсөн? − Илар сиккә етте бындай тупаҫлыҡтан ҡыйырһыған ҡыҙ.\n− Сөнки һин миңә ҡарағанда бейегерәкһең, етмәһә, теге осло дағалы аяҡ кейеме кейәһең, понимаешь...\n− Улай булғас, башҡаса минең янға бер ҡасан да килмәһәң дә була, Закир, хуш!\n− Хуш, «Күкәш»! Әллә һиңә килеп теҙләнеп ялыныр тип көтәһеңме. Һе, көтөп тор!\nЗакирҙың һуңғы һүҙҙәре шартлап ябылған ятаҡ ишегенә ҡыҫылып тороп ҡалды. Шул көндән алып улар, ысынлап та, башҡаса бер ҡасан да күрешмәне. Выжданы ғазаплаған Закир Вәлимәһенә барып, ғәфү үтенергә әллә нисә тапҡыр уҡталып, унан тағы кире уйланы. Әллә ҡыйыулығы етмәне, әллә әлеге шайтан алғыры бер нәмәгә лә кәрәкмәгән ғорурлыҡ тигән генә нәмәһе ебәрмәне. Йә Илһам Лира менән дуҫлығын артабан дауам итмәне. Исмаһам, улар аша булһа ла бер-ике һүҙ әйтеп ебәрер ине, бәлки...\nБына шулай йәшлегенең зәңгәр күҙле матуры иҫенә төшкән һайын үҙенең шул саҡтағы йүләрлегенә үкенә ул. Иң үкенеслеһе, Вәлимәһе ғәфү итмәгән хәлдә лә, уның кисереүен һорап, ғәфү үтенә алманы. Уны ҡасандыр бер мәл күрергә лә өмөтө юҡ ине, әлбиттә. Әммә Хоҙай Тәғәлә бөгөн шундай мөмкинлек биреп тора түгелме...\n− Был − Закир ҡоҙағыҙ, минең ике туған ағайым, отставкалағы полковник, хәрби хирург, − тип өҫтәне инде егет яҡтарын таныштырырға һүҙ алған икенсе төп ҡоҙа – кейәү егеттең атаһы, сираттағы туғаны менән таныштырып. − Уның янында − хәләл ефете Фатима еңгәм. Йәштәрҙе ҡотлау һүҙе уларға бирелә.\nЗакир башҡа ҡотлаусылар кеүек урынынан торҙо.\n− Ҡәҙерле йәштәр, − тип һүҙ башланы ул, бер аҙ тулҡынланғанын һиҙҙермәҫкә тамаҡ ҡырып алды. − Һеҙҙең адресҡа бик күп яҡшы һүҙҙәр әйтелде. Минән алдағы туғандарҙың теләгенең барыһына ла ҡушылам һәм шул уҡ ваҡытта үҙемдән бына нимә әйткем килә. Үҙегеҙ табышып, һөйөшөп, ошо туй мәжлесенә тиклем, йәғни ҡауышҡанғаса бер-берегеҙҙе һаҡлап алып килеүегеҙгә бик шатмын. Хәҙер иң мөһиме − артабан бер-берегеҙҙе ихтирам итеп, берегеҙҙең һүҙен икенсегеҙ тыңлап, ғүмер буйы татыу йәшәгеҙ, − Закир шыбыр тиргә батты. Муйынындағы тарайғандай тойола башлаған галстугын бер аҙ бушатты һәм, кеҫәһенән ҡулъяулығын сығарып, маңлайындағы бөрсөк-бөрсөк тирҙәрен һөртөп алды. − Вәлимә инәйегеҙ әйтмешләй, бер ҡасан да бер-берегеҙгә ауыр һүҙҙәр әйтергә тырышмағыҙ. Әммә, − ул бер секундҡа ғына ҡаршыһындағы «күкәш» ҡоҙағыйға күҙ һирпеп алды, боғаҙына килеп тығылған төйөндө көскә йотоп ебәрҙе. Тулҡынланыуынан әллә, тауышын күпкә көсәйтә биреп, дауам итте. − Әммә, әгәр ҙә мәгәр, яңылыш ҡына килеп сыҡты икән, шундуҡ, һис кенә лә кисектермәҫтән, бер-берегеҙҙән ғәфү үтенегеҙ һәм һәр саҡ ғәфү итегеҙ. Бына шул саҡта ғына һеҙ бәхетле булырһығыҙ...\n«Ғәфү итегеҙ» тигән һүҙгә ул айырыуса баҫым яһап, уң ҡулын юғары күтәрә биреп, һуҡ бармағы менән янағандай итеп ишараланы.\nЗакир уҡыған өгөт-нәсихәт йәштәргә нисек тәьҫир иткәндер, уныһын бер Алла ғына белә. Әммә уның һыҙланыулы йөрәгенән сыҡҡан был ихлас һүҙҙәр тулы мәғәнәһе менән тик бер генә кешегә туралап барып, уның күңеленә инеп урын алды һәм «Теге ваҡыттағы өсөн ғәфү ит, йәнем» тигән һымаҡ ҡабул ителде.\n... − Ә хәҙер, ҡәҙерле йәштәр, һеҙгә үҙемдән ҡыҫҡа ғына музыкаль бүләк. Ҡасандыр, беҙ йәш саҡта яратып йырлаған йырҙарыбыҙҙың береһе − «Һин − ғүмер ағыштарым».\nҠотлау һүҙҙәрен көскә тигәндәй тамамлап, урынына ултырҙы ла, битендәге тирен тағы бер тапҡыр һөрткөләп алғандан һуң ултырғысы янында иҙәндә торған гармунына үрелде. Шул арала һиҙҙермәй генә Вәлимә ҡоҙағыйына күҙ һирпте. Уның әле лә нурлы, матур күҙҙәре йәшләнгән һымаҡ тойолдо...\n... Бына инде ҡырҙар гөрләп\nЙәйге нурҙар уйнай гөлдәр\nАға һыуҙар, айҙар аға, йылдар\nҺине күрәм айҙар, йылдар\nЗакир ҡоҙаның гармунға ҡушылған моңло тауышын бер өнһөҙ тыңлап ултырған ҡоҙа-ҡоҙасалар, айырыуса уның тиҫтерҙәре, йырҙың ҡушымтаһын дәррәү күтәреп алды:\nҺин − ғүмер ағыштарым;\nҺин − минең һағыштарым;\nБашҡалар менән бергә йырға ҡушылған Вәлимә ҡоҙағыйҙың бите буйлап сорлап йәштәр аҡты. Һәр береһе үҙ тойғоһона бирелгән бүтәндәр быны күрмәне. Тик бөтә иғтибарын «күкәш» ҡоҙағыйына йүнәлткән Закир ғына күңеленең барлыҡ нескәлеге менән уның хистәрен тойоп ултырҙы. Күҙ йәштәре аша уға төбәлгән күк күҙҙәр: «Мин һине әллә ҡасан уҡ ғәфү иткәйнем бит инде, Закир, тик һин генә мине аңламаның, яныйым...» − тип әйтә ине.\n«Мине кисергәнең өсөн ҙур рәхмәт, «Күкәш». Хәҙер инде минең күңелем тыныс, йәнем...» − ти ине уға яуап итеп шулай уҡ йәшләнгән һоро күҙҙәр...\nУларҙың үҙ-ара шулай аңлашыуы башҡалар өсөн мәңгелек сер булып ҡалды. Туй тантанаһы артабан дауам итте...


Иң файҙалы аҙыҡтар\n7 Июнь , 14:40\nДонъя диетологтары ҡайһы туҡланыу аҙыҡтары кеше организмы өсөн бигерәк тә файҙалы тип бәхәсләшеүен дауам итә. Һуңғы йылдарҙағы тикшеренеүҙәр буйынса ошолар иң-иңдәре тип табылған.\nҒалимдар фекеренсә, еләктәр беренсе урынды биләй. Бигерәк тә ҡара һәм күк көртмәле ныҡ файҙалы. Йөрәк, тамыр, аш һеңдереү системалары эшмәкәрлеген яҡшырта. Шәкәр диабеты, һимереүҙән яфаланғандар өсөн дә алыштырғыһыҙ аҙыҡ. Ни өсөнмө? Холестерин, ҡандағы шәкәр кимәлен кәметергә ярҙам итәләр.\nСәтләүектәр организм өсөн талап ителгән күп витаминдар, минералдар, аҡһымдар, майҙарға бик бай. Уларҙы көн һайын туҡланыу рационына индереү – йөрәк, ҡан тамырҙары, шәкәр диабеты, анемия, күҙ ауырыуҙарынан иҫкәртеү ҙә ул. Күңел төшөнкөлөгөнә бирелгәндә, хәл булмағанда көс бирә.\nҺуған һәм һарымһаҡ\nОрганизмдың иммун системаһын нығытыу йәһәтенән бик яҡшы тәьҫир итәләр. Һалҡын тейҙергәндә микробтарҙың таралыуына юл ҡуймайҙар. Күп балалар яратып еткермәһә лә, һәр кем уларҙың файҙаһы хаҡында яҡшы белә.\nҠуҙаҡлыларға нимәләр инәме? Эре борсаҡ, соя, ноҡот борсағы, борсаҡ. Уларҙың составында аҡһымдар күп. Шәкәр диабеты, атеросклероз, һимереү, аш һеңдереү системаһы, бөйөр, бауыр ауырыуҙары менән сирлеләргә яҡшы дауа ла улар. Нервы системаһы ҡаҡшағандарға тынысланырға, үҙеңде ҡулда тоторға ла булыша.\nЕмештәрҙе даими ҡулланып, организмыңды витаминдар менән байыта алаһың. Уларҙан иң файҙалыһы булып алма һанала. Ауырыуҙарҙы иҫкәртеү һәм дауалау йәһәтенән дә. Йөрәк, ҡан тамырҙары, аш һеңдереү, һейҙек бүленеү, иммун системалары өсөн, тире ауырыуҙарына ҡаршы кәрәкле. Холестерин, ҡандағы шәкәр кимәлен кәметеп, рак күҙәнәктәре үҫеүен яйлата. Киви, хөрмә, ананас, гранат, өрөк, банан, авокадо, манго ла – иң файҙалы емештәр.\nЙәшелсәләрҙән шпинат менән салат япрағы витаминдарға байлығы буйынса тәүге урынды биләй. Унан кәбеҫтә менән кишер килә. Кәбеҫтәнең тоҙланғаны ла, яңыһы ла файҙалы. Улар иммун системаһын яҡшыртыу йәһәтенән күп ауырыуҙарҙы булдырмаҫҡа ярҙам итә.\nИң файҙалыларынан балыҡ иҫәпләнә. Ниндәйҙәреме? Һөмбаш, тунец, сардина. Ҡан тамырҙары системаһына, йөрәккә яҡшы йоғонто яһай. Ашҡаҙан, биҙ, артыҡ ауырлыҡ менән яфаланыусыларға ла ашарға кәңәш ителә. Мейе эшмәкәрлеген әүҙемләштерә, йәрәхәтте тиҙ уңалта, рак күҙәнәктәре үҫеүенә ҡаршы тора.\nАҙнаһына биш йомортҡа ашарға тәҡдим ителә. Кеше организмын таҙарта, холестерин һәм башҡа зыянлы матдәләрҙе сығара, майҙы ҡыуа. Мускулдар, ашҡаҙан, эсәктәр, нервы системаһы өсөн дә һәйбәт. Яман шеш ауырыуҙары барлыҡҡа килеүенә юл ҡуймаусы ла.\nҺөттә кальций булғанлыҡтан, уны эсеү һөйәктәрҙе, теште, сәсте нығыта. Зыянлы эштә эшләүселәргә юҡҡа ғына уны ҡулланырға ҡушмайҙар. Төрлөсә ағыуланғанда ярҙам итә. Шулай уҡ анемия, ашҡаҙан-эсәк ауырыуҙарынан да файҙалы. Аппетитты ла аса.\nМөғжизәле эсемлек ул. Бик күп ауырыуҙарға дауа. Атеросклерозға, шәкәр диабетына, гипертонияға, күҙ сирҙәренә… Ҡартайыу процесын яйлата. Ҡан тамырҙарын нығытырға ла булыша, ҡан баҫымын төшөрә. Уның составындағы матдәләр организмдың вирустарға, микробтарға ҡаршы тороусанлығын арттыра, токсик матдәләрҙе, ағыуҙы сығара, рак күҙәнәктәре үҫеүен кәметә.


“Башҡортостан ҡыҙы” журналының июль һанына күҙәтеү » Башкортостан кызы\n“Башҡортостан ҡыҙы” журналының июль һанына күҙәтеү\nИюль һанын асҡан һүҙендә баш мөхәррир Гөлназ Ҡотоева бер аҡыл эйәһенең йәш һылыуға биргән һабағын бәйән итә. “Ни эшләп яҡшылығым һәр ваҡыт ергә һалып тапала икән?” – тип һорай икән ҡыҙ ҡарттан. “Сәскәләр ҙә көнгә таждарын ҡапыл ғына асмай, яйлап-яйлап ҡына ҡояшҡа үрелә. Һин дә шулай бул. Барлыҡ кешегә лә эс сереңде асма”. – Ҡыҙ аҡыл эйәһенән шундай яуап ала. “Һеҙ ҡулығыҙға алған журнал да барлыҡ кешеләр өсөн түгел. Йөрәктәре асыҡ, миһырбанлы, тормошҡа, милләтебеҙ яҙмышына, балаларының яҡты киләсәгенә битараф булмағандарҙың ғына ҡулдарына килеп эләгә ул. Заманыбыҙ йылъяҙмаһы, гүзәл заттарыбыҙҙың йөрәк тибеше, күңел яраһы, ынтылыштары йыйылмаһын туплаған матур баҫмабыҙ менән ҡалған һайланма кешеләребеҙгә – “Башҡортостан ҡыҙы”н алдырыусыларға сикһеҙ рәхмәтебеҙҙе белдерәбеҙ”, – тип яҙа баш мөхәррир үҙенең уҡыусыларға мөрәжәғәтендә.\nЙәйҙәй сағыулығы, томрап торған наҙы менән журналыбыҙ тышын биҙәүсе һылыу – республика халҡының һөйөүен яулаған йырсы Римма Амангилдина. “Римма Амангилдина тигәндә, күңелдә ул тыуҙырған моң даръяһы хасил иткән хис, рух, һағыш айҡашы аша әллә ниндәй сөңгөлдәр аҡтарыла. Башҡортостандың халыҡ артисткаһы тигән юғары исемгә лайыҡ булыуы – Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһында ике тиҫтә йылдан артыҡ фиҙакәр хеҙмәт емеше”, – ти Гөлназ Ҡотоева уның хаҡындағы яҙмаһында. Башҡорт моңон танытып, ҡайһы илдәрҙә генә булмаған ул! Ҡырғыҙстан, Германия, Төркиә, Ҡытай, Ғәрәп Әмирлектәре, Франция, АҠШ, Куба – үҙенә тиклем булған башҡорт йырсылары хыяллана ла алмаған моңло сәйәхәттәр уның яҙмышына төшкән өлөшө. “Һин – минең байрамым!” тигән мәҡәләлә һандуғас моңона эйә йырсының тәрән күңел донъяһы бөтә балҡышында асыла.\nЗарланмай, һәр нәмәнән яҡшылыҡ, яҡтылыҡ таба белгән сабыр холҡо ағинәйҙәр, сая рухлы апайҙар, ихлас күңелле ханымдар меннән көслө ауылдарыбыҙ. Гөлдәр Яҡшығолова “Ауыл ҡотон һаҡлай гүзәл зат” тигән сәхифәһендә Баймаҡ районы Ниғәмәт ауылында йәшәүсе ҡатын-ҡыҙҙарҙың йөкмәткеле, бәрәкәтле тормошо менән таныштыра, уларҙың ихласлығы, эшһөйәрлеге, киң күңеллелеге менән һоҡланыуын еткерә.\n“Арыш бешкән, мең йондоҙло күктә нәжәғәй уйнаған август таңында бер ҡыҙ бала донъяға килә. Ул тәүге ауазын һалғанда ҡапыл күк ҡабағы асылып китә лә бар ғәләм аҡ нурға ҡойона. "Ошолай аҡ нурлы, бәхетле, ырыҫлы бала булыр, иншалла!” – ти кендек инәһе. Бәхетле, ырыҫлы ғына түгел, изгелекле ил ҡыҙы тип белерҙәр күк ҡабығы асылғанда тыуған ҡыҙҙы киләсәктә, халҡы сәләмәтлеген һаҡлауға баһалап бөткөһөҙ өлөш индергән табип итеп танырҙар”. – Был юлдар БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығының баш штаттан тыш фтизиатры, Республика туберкулезға ҡаршы диспансерҙың баш табибы урынбаҫары Миңнур Азаматова хаҡындағы мәҡәләнән. “Ғүмер – балҡыған нәжәғәй” тигән яҙмала Альмира Кирәева республикала ҡурҡыныс социаль сир – туберкулезға ҡаршы көрәште өр-яңы кимәлгә күтәргән табибәнең аҡ нурҙан туҡылған яҙмышын һүрәтләй.\n“Ҡайһы саҡта яҙмыш әҙәм алдына уйламаған ерҙә һынау ҡала. Нәргизәләре донъяға килгән саҡта табип хатаһы арҡаһында ғәрипләнә. ДЦП тигән аяуһыҙ диагнозды ишеткән әсәй башта хәлде тулыһынса аңлап та етмәй, ҡыҙының ыҙалауҙары ваҡытлысалыр тигән өмөтө йыһанынан да ҙур була”. – Сабыйы ҡаты сиргә дусар Гөлнара Сәлихованың кисерештәрен, уның өсөн тауҙай ауырлыҡтарҙы еңеп сығыуын тетрәнмәйенсә уҡыу мөмкин түгел. Гөлнара Хәлфетдинованың “Батырлығы – бала хаҡына” тигән яҙмаһы – әсә ҡаһарманлығына мәҙхиә.\n“Йөрәктәрҙә йондоҙ ҡабыҙып” ¬– Альбина Ғөбәйҙуллина үҙенең шулай тип аталған мәҡәләһендә М. Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры актрисаһы, С. Юлаев исемендәге Дәүләт премияһы лауреаты Нурия Ирсаеваның ижад юлын байҡап ҡына ҡалмай, әсәй һәм өләсәй булараҡ, йөрәк кисерештәрен дә барлай. Тормошта ла иҫ киткес ябайлығы, кешелеклеге һәм сабыр аҡылы менән арбаусы Нурия Исхаҡ ҡыҙының исеме, ул башҡарған ролдәр, йырҙар мөхәббәт көсөнә ышаныс уята, йәшлек образын мәңгеләштерә. Сәхнәлә иң күркәм һәм күп ҡырлы, ҡабатланмаҫ ҡатын-ҡыҙ образдарын тыуҙырған легендар актрисаның кәңәштәрен бәхетле булырға теләүсе гүзәл зат айырыуса фәһемле тип ҡабул итер.\nСәсмә әҫәр һәм шиғриәт һөйөүсе уҡыусылар был юлы Гөлнара Мостафинаның “Тимер лейка” тигән хикәйәһен һәм Әсхәл Әхмәт-Хужаның яңы шиғри шәлкемдәрен уҡып, күңел байрамы кисерер.\n“Уның кеүектәрҙе ут шикелле, тиҙәр”, – тип һүрәтләй Гөлдәр Яҡшығолова Силәбе өлкәһе Сосновка районында йәшәүсе рухлы милләттәшебеҙ Рабиға Бикбулатованы. “Арғаяштың аҫыл ҡыҙы” тигән яҙмала Башҡортостаныбыҙҙан ситтә йәшәгән замандашыбыҙҙың тарихыбыҙға, асылыбыҙға тоғролоҡ һаҡлау, рухи тамырҙарыбыҙҙы ҡоротмау йәһәтенән алып барған ғәйәт ҙур эше тасурлана.\nУл барыһының да күңеленә үтеп инерлек фильмдар ижад итергә хыяллана. Әммә бөгөн өлгәшкән ҡаҙаныштары ла милли кино сәнғәтендә, ил кимәлендәге ижади бәйгеләрҙә ҙур баһаға лайыҡ булған. Гөлнара Буранҡаеваның “Хыялдарҙың тотоп ялынан” тигән мәҡәләһе – йәш режиссер Дилә Мөхәмәйәрова һәм уны ҡанатлы иткән хыялдары хаҡында.\nДаими авторыбыҙ, Республика перинаталь үҙәгенең бүлек мөдире Рәүфә Йәнтилинаның “Кәйефебеҙҙең бер сере” тигән яҙмаһы үҙебеҙҙе тойоуға, эшкә һәләтлелеккә, матдәләр алмашыныуына йоғонто яһаусы гормональ үҙгәрештәрҙе яҡшыраҡ аңларға, кәйефте көйләргә – бер һүҙ менән әйткәндә, тәбиғәтебеҙ асылын төшөнөргә ярҙам итер.\nИюль һанында йорт һалыу өсөн ағас алыу тәртибе хаҡында мәғлүмәт урын алған. Өйлө булырға теләүселәр өсөн ул файҙалы булыр. Ағас кемдәргә, ниндәй күләмдә, ниндәй шарттарҙа бирелә? – ул турала Башҡортостан Республикаһы Урман хужалығы министрлығының мәғлүмәт хеҙмәте ентекле аңлатма бирә.\nБыл һанда шулай уҡ журналыбыҙ иғлан иткән “Аллы-гөллө, селтәрле” бәйгеһенә уңған сигеүселәр ебәргән алъяпҡыстар күҙҙе иркәләй. Уңғанбикәләр ҡышҡылыҡҡа Гөлшат Ҡунафинаның йәшелсә-емештән төрлө тәмләткестәр рецептарын да бик яратып ҡулланыр, тигән уйҙабыҙ. Хужабикәләр матур, сыҙамлы, иң мөһиме – зыянһыҙ кәстрүл-табаларҙы нисек һайлау хаҡындағы кәңәштәрҙе ҙә, һис шикһеҙ, күңеленә һалып ҡуйыр.


Яҡташыбыҙ Зарема Шәйхетдинова туған телендәге йыр менән «Һин супер» проектының жюри ағзаларын әсир итте // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n14:26, 23 апреля 2018 Йәмғиәт\nФото: Видео скриншоты\nЯҡташыбыҙ Зарема Шәйхетдинова туған телендәге йыр менән «Һин супер» проектының жюри ағзаларын әсир итте Фото: Видео скриншоты\nБашҡортостандың Әбйәлил районынан 15 йәшлек Зарема Шәйхетдинова башҡорт телендәге йыр менән «Һин супер» проектының жюри ағзаларын әсир итте. Уларҙың барыһы ла йәшел төймәгә баҫты. Балалар йортонда тәрбиәләнгән ауыр яҙмышлы ҡыҙыҡай «Рәхмәтлемен атай, әсәйемә» йырын тәҡдим итте. Жюри ағзалары йәш йырсының оҫталығын һәм күңел һалып башҡарыуын билдәләне.\nБынан алда Зарема проектта бәхетле осраҡ буйынса һәм халыҡ йыры арҡаһында тороп ҡалғайны. Тәүҙә ул «Titanium» йыры менән сығыш яһаны, ләкин жюри ағзалары, ҡыҙ йырҙы дөрөҫ һайламаған тигән фекергә килеп, унан халыҡсан йыр башҡарыуын һораны. Яҡташыбыҙ башҡорт телендә «Бер алманы бишкә бүләйек» йырын йырлап күрһәтте.\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, сирек финалда сығыш яһағандан һуң Зарема Шәйхетдинова проекттан төшөп ҡалды. Ярымфиналға Краснодар крайынан Зеновия Сверчкова, Латвиянан Артем Семенов, Архангельск өлкәһенән Эльвира Филатова үтте. Өфөнән 9 йәшлек Анжелика Лазарева ла ярымфиналға сыҡты. Ул жюриҙы тылсымлы тауышы һәм һәләте менән әсир итте.\n«Һин супер» халыҡ-ара йыр конкурсында ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған балалар ҡатнаша. Музыкаль ғаиләлә донъяға килгән Зарема Шәйхетдинова биш йәшендә атаһын юғалтҡан, әсәһе эсә башлаған, шул рәүешле ҡыҙ ҡустыһы менән балалар йортона эләккән. Ике йыл элек атай урынына ҡалған ике туған ағаһы ла вафат булған. Әле Зарема балалар йортонда йәшәй. Ҡайһы берҙә әсәһе килеп китә, ләкин балаларын өйөнә алып ҡайтырға йыйынмай. Анжелика Лазареваны тәрбиәгә алған ата-әсәһе ҡарай. Улар сабыйҙы өс йәшенән бирле тәрбиәләй. Балалар йортона ул ике йәшендә ата-әсәһе вафатынан һуң килеп эләгә. Ҡыҙыҡай үҙенең өләсәһе менән олатаһын күрергә хыяллана.\nТеги: НТВ, Һин супер


Күңел зарын хәл итһен Ҡоролтай » Архив газеты "Йәшлек"\nБейә эштә йөрөп тирләһә, ҡолон бушҡа йөрөп тирләй.\nКүңел зарын хәл итһен Ҡоролтай Королтай\nҒүмер – аҡҡан һыу. 1995 йылдың 1 июнендә асылған Беренсе Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайына ла 15 йыл ваҡыт үткән. Мин, был ҙур форумдың ойоштороусыларының береһе һәм делегаты булараҡ, уның рухты күтәреүсе сара булыуын яҡшы хәтерләйем.\nҠоролтай башҡорттарҙы донъяның төрлө тарафтарынан йыйҙы. Уларҙы бер нәмә берләштерә – дөйөм рух, Тыуған ил, ер. Оло йыйындағы доклад, сығыштарҙан сығып, «Башҡорт халҡын тергеҙеү һәм үҫтереү» программаһы ҡабул ителде. Уның нигеҙенә түбәндәгеләр индерелде:\n– башҡорт халҡын үҫтереү һәм тергеҙеү процесын фәнни-методик, хоҡуҡи, мәғлүмәти, матди-техник һәм финанс яҡтан тәьмин итеү;\n– башҡорттарҙың этномәҙәни үҫеше өсөн шарттар булдырыуға йүнәлтелгән милли сәйәсәт нигеҙҙәрен формалаштырыу буйынса ойоштороу сараһы;\n– башҡорт халҡы ихтыяжын ҡәнәғәтләндереү өсөн киң мәғлүмәт саралары инфраструктураһын, мәҙәниәт, мәғариф, тәрбиә, һаулыҡ һаҡлау учреждениеларын булдырыу.\nШулай уҡ башҡорттоң милләт булараҡ үҫешенә иҡтисади, сәйәси, идеологик шарттар тыуҙырыу, телде, йолаларҙы, мәҙәниәтте үҫтереү кеүек мөһим маҡсаттар билдәләнде.\nМин ҡоролтайҙа «Башҡорт ҡатын-ҡыҙы. Ғаилә һәм балалыҡ» секцияһында әүҙем ҡатнаштым. Сығышым балалар сәләмәтлеге торошона арналғайны. Тәҡдимдәрем (тыуымдың кәмеүенә, ғәрип балалар тыуыуына, аллергик сирҙәргә, балалар һәм үҫмерҙәр енәйәтселегенә ҡаршы саралар тураһында) секцияның резолюцияһына ла индерелде. Бында шулай уҡ Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға мөрәжәғәт тә ҡабул ителде. Ул түбәндәгенән ғибәрәт ине:\n– «Башҡортостан Республикаһында бала хоҡуҡтары тураһында» Закон ҡабул итеү;\n– «Башҡортостан Республикаһында ғаиләне, әсәлек һәм балалыҡты һаҡлау тураһында» Законды бойомға ашырыу һәм дәүләт ғаилә сәйәсәте концепцияһын төҙөү һ.б.\nБөгөн Беренсе Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының тарихи әһәмиәтен тулы ышаныс менән белдерә алам. Был йыйын башҡорт ырыуҙарын тергеҙергә, бөтә донъяға башҡорттарҙың барлығын белдерергә, халыҡ рухын, шул иҫәптән республиканан ситтә йәшәгән милләттәштәребеҙ рухын да күтәрергә булышлыҡ итте. Ҡоролтай башҡорт теленә дәүләт теле статусы биреү тураһында закон ҡабул итергә өлгәшеү мөмкинлеген дә бирҙе.\nҮкенескә күрә, бөгөн БР суверенитеты принциптарынан, Рәсәй һәм Башҡортостан араһындағы килешеү мөнәсәбәттәренән ситләшеү күҙәтелә. Өсөнсө ҡоролтай алдынан Башҡортостанға юғалтылған хоҡуҡтарын кире ҡайтарыу буйынса мөһим бурыстар ҡуйырға кәрәк. Бигерәк тә ер менән файҙаланыу мәсьәләһен күтәреү мотлаҡ. Башҡорттар үҙ аҫаба ерҙәре менән файҙаланған. Октябрь революцияһынан һуң В. Лениндың декреты менән дәүләт милкенә, унан һуң колхоздарға күскән. Бөгөн иһә ер менән сауҙа итәләр. РФ Конституцияһы буйынса урман, йылға-күлдәр, ер аҫты байлыҡтары федераль милек иҫәпләнә. Ә аҫаба халыҡҡа ни ҡала? Үҙебеҙҙең ерҙәрҙә алтын, баҡыр табыуҙан башҡортҡа ни файҙа? Нефттән? Уларҙы халыҡҡа нисек ҡайтарырға? Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитетында ер мәсьәләһе буйынса махсус үҙ аллы комиссия булдырырға кәрәк.\nРәсәйҙә федерализм мәсьәләһе лә хәл итеүҙе талап итә. Милли республикаларҙы өлкә, крайҙар менән тиң ҡуйыу дөрөҫ түгел. Тағы бер мөһим нәмә: «төбәк-донор» тигән төшөнсә мәсьәләһе. Ни өсөн Башҡортостан Мәскәүгә килеменең 70 проценттан ашыуын бирергә тейеш? Унан килеп, ниндәй закон нигеҙендә Башҡортостан халҡын республика Президентын һайлауҙан мәхрүм иттеләр? Был мәсьәләне беҙ дөйөм халыҡ референдумына сығарырға тейешбеҙ.\nКөн үҙәгендә хәл итәһе проблемалар етерлек. Өсөнсө оло йыйыныбыҙ делегаттары ошо турала ентекле фекер алышһын ине.\nӘйткәндәй, мин 2002 йылдағы Икенсе Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайында ла ҡатнашып, «Тирә-яҡ мөхит һәм БР халыҡтары сәләмәтлеген һаҡлау» секцияһын етәкләнем. Әле башҡарма комитеттың экология, һаулыҡ һаҡлау, ғаилә, әсәлек һәм балалыҡ проблемалары буйынса комиссияһын етәкләйем.\nРәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған табибы, медицина фәндәре докторы, БДМУ профессоры.\nавторы: Нур | 1 июня 2010 | | Фекерҙәр (0)\nҺәр БЕРЕһЕНДә етди мәсьәләл&#1241 ...\n10 – 12 июндә Өфөлә III Бөтә донЪя баш& ...\nОло ҡорҙа әйтер һүҙең булһы ...\nОло маҡсаттар билдәләп\nЭште әүҙемлештерегә кәрәк


Алданған өлөшсөләр - Бөтә Япония онлайн юрист. Юпонский хоҡуҡи портал адвокат ҙур.\nКиләһе йыл япония хөкүмәте иғлан йома мәктәп дәреслек ҡарайһәм, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ялған суверенитет боҙоу ашыу тарихы булған йәнә бер тапҡыр раҫлай, был юлы тағы ла ныҡ, Токто утрауының көнсығыш утрауының көньяҡ корея. Сеул үҙгәрештәр шунда уҡ ремонт талап итә. Йәнә көньяҡ корея, Япония һәм дәғүәләр экспансивный грозно асыуланып, был биләмәләрҙә көньяҡ корея, япон утрауының көнсығыш токто.\nТокио сит ил эштәре министрлығы япон-дарҙың см.\nилселеге министры йомаларҙың береһендә саҡырып.\nдәреслек уны бөтөрөү талап иткән үҙгәрештәрҙе раҫланы. Панелдәр апрель 2017 йыл башынан күҙәтеү мәктәп дәреслек нәшер ителде. Утыҙ биш йәмғиәт дәреслек буйынса.\nегерме ете токто ҡарап утрауҙары-Такэсим, япон исем Токто.\nКорея һәм дәғүәләр утрауҙарҙың законһыҙ баҫып. Был яҡынса 77 проценты 2013 йылдан ҡырҡа үҫеште һәм дәреслектәр менән 54 процент. Сеул утрауҙар токио сит ил эштәре министрлығы белдереүенсә тарихи күренеш боҙоуҙа ғәйепләнә. уның тарихи, географик һәм халыҡ-ара хоҡуҡ буйынса, көньяҡ корея территорияһында булған. 'Япон хөкүмәт аңларға тейеш, тип, тарихты уҡытыу-уның бурыстарын теүәл генә түгел, киләсәк быуын был. ә күрше илдәрҙә булдыҡ, уларҙың тарихы япон баҫып зыян күрә.\nСеул мәғариф министрлығы йома шундай һүҙҙәр яңғыраны.\nуға танылыу килтергән 1877 йылда япон хөкүмәте, Япония токто тип ҡарарға түгел. Яуаплы һәм мөһим килешеү тураһында күптән Сеул Токио, ғәфү үтенә, һәм уны ҡаплаған хәрби ваҡыт сексуаль ҡоллоҡтан тағы ла дәреслектәргә индерелгән. килешеү процесы булараҡ ҡайтанан етә. әммә, нисек тип көтөлә, тикшерелгәндән һуң, киләһе йыл өҫтәр булғандар.\nӘммә, дәреслек словоблудие был юлы, күрәһең, корей ҡатын-ҡыҙҙарҙы ҡоллоҡҡа ҡыуып.\nсексуаль япон армияһы тураһында һөйләне. борсолоу тыуҙыра, сөнки бындай үҙгәрештәр өҫтәмә тарихы боҙоу булып тора. 'Токио хөкүмәтен саҡырып, эш-хәрәкәттәрен туранан-тура үҙ тарихын күрһәткән өсөн ихлас йөҙө һәм ҡото булып, көньяҡ Корея башлығы яңы асылған өсөн-япония мөнәсәбәттәре. 'Квон СОА, Яңылыҡтар Ариран Рәсми визит 'Ариран Яңылыҡтар' PagesFacebook(яңылыҡтар).\nజపాన్ గైడ్: పన్నులు జపాన్ లో, ఆదాయం, నివాసం మరియు ఇతర పన్నులు: జపనీస్ పదం కోసం పన్నులు


Благовещен районында Балаларҙы яҡлау көнө алдынан хәйриә акцияһы үтте // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБлаговещен районында Балаларҙы яҡлау көнө алдынан хәйриә акцияһы үтте\n9:48, 29 мая 2013 Йәмғиәт\nБалаларҙы яҡлау көнө алдынан Благовещен районының Халыҡты социаль хеҙмәтләндереү үҙәгендә ауыр тормош хәлендә ҡалған балаларға ярҙам акцияһы үтте. Был хаҡта «Башинформ» агентлығына «Панорама» гәзите хәбәрсеһе Любовь Белова хәбәр итте.\nҠунаҡтар алдында «Нур» приютында тәрбиәләнеүселәр «Һаулыҡ – үҙебеҙҙең ҡулда» концерты менән сығыш яһаны. «Берҙәм Рәсәй» партияһының урындағы бүлексәһенән балалар меңдән ашыу китап алды. Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау идаралығы начальнигы Руниза Мәхмүтова ла хеҙмәткәрҙәренең балаларынан бүләктәр тапшырҙы.\nБайрамдың аҙаҡҡы өлөшөндә «Атай, әсәй һәм мин – спорт ғаиләһе» конкурсы үтте. Унда райондың биш ауылынан ауыр тормош шарттарында ҡалған ғаиләләр ҡатнашты. Һөҙөмтәлә Бердеева Поляна ауылынан Жеребцовтар — «Иң татыу ғаилә», Һынны ауылынан Кислицындар — «Иң тырыш ғаилә», Ильино-Поляна ауылынан Васильевтар — «Иң сәләмәт ғаилә», Покровка ауылынан Иҫәнбаевтар «Маҡсатҡа ынтылышлы ғаилә» тип танылды. «Еңеүгә ынтылыш өсөн» призына Иҫке Илек ауылынан Ғиндуллиндар ғаиләһе лайыҡ булды.


Атай малы (хикәйә)\nСалихйән ҡарт таңға ҡарай ҡаты ғына ауырып китте. Ошоғаса бабайының больница тупһаһын ашаҡлап, бер укол һалдыртҡаны, дарыу йотҡаны булмағас, Шәрифә әбей ҙә албарғып ҡалды, ҡайҙа һуғылып, нисек ярҙам итергә белмәй өҙгөләнде. Кем уйлаһын, кистән генә кәбән баштарына күрән сабып алып килеп ослап, кискелегенә аты менән урам усағына яғырлыҡ ҡоро - һары тейәп ҡайтҡан кешене ошолай һуҙылып төшөп таң атыуға хәлһеҙ ятыр тип?\nӘ хәл ысынлап та хөрт булырға самалай ул. Аяғын күтәреп кәлүшен эләктерәйем тигәнсе, (тупһаға нисек башы менән бәрелмәне !) гөрҫ итеп ҡолап та китте Салихйән. Ир кеше ир инде, Шәрифәнең генә күтәреп һалырлыҡ хәле юҡ иллә мәгәр, сығып күршеләрҙән ярҙам һорауҙан башҡа сара ҡалманы.\nУрынына ҡалҡытып һалғас, ҡолаҡ телефоны аша ауыл фельдшерына тиҙ ярҙам машинаһын саҡырыуҙы һорап хәбәр еткертте.\nБашынан сыҙамай Сәлихйән. Әленән әле күҙе алдында күкле - йәшелле түңәрәктәр осоуын, соңҡа һәм маңлайҙың ярылырҙай булып һыҙлауын мөңгөрләп тик ята.\nКөтһәң ваҡыт яй үтә.\nШәрифә нисек кенә лә ярҙам итергә лә белмәй үрле - ҡырлы ҡаранып, тәҙерә буйлап йөрөп машина килеүен көтә.\nКилделәр. Салихйәнде кисекмәҫтән ҡала үҙәгенә больницаға һалырға тип, документтарын йыйнарға, тиҙ генә әҙерләнергә ҡушып ҡуйҙылар. Ҡан баҫымы саманан тыш юғары ине ҡарттың. Ҡаҙаған уколдары килешеп һалдымы, үҙ аяғына баҫып, тышҡа ярауына ла сығып әйләнде ҡарт. Өҫ - башын алмаштырып, индергән носилкаларына ятыуҙан баш тартып, фельдшер егеттең ҡултығына йәбешеп Салихйән сығыуға атланы.\nШәрифә оҙатырға сыҡты.\nСолан ишегенең келәһе сыртлап асылыуға һарай яғынан әсе кешнәгән бейәнең, уның артынса сырылдаған ҡолононоң тауышы Салихйәнде әллә һиҫкәндереп ебәрҙе, артына боролоп Шәрифәгә:\n- Ҡош-ҡортоңдо ҡарамаһаң ҡарама, Буянды ҡара инде! Өйөр-фәлән ҡыуып алып китмәһен, күҙ уңыңдан ысҡындырма, - тине.\nБабайының һәр һүҙен фарман кеүек ҡабул иткән Шәрифә әбей, борсолоулы йөҙөнә етдилек һирпеп, башын һелкеп кенә яуапланы. Күҙ ҡараш менән аңлашып йәшәгән ололар өсөн был мәлдә һүҙҙәр артыҡ ине.\nБабайҙың был һүҙҙәре фельдшер егеткә әллә оҡшаманы, баҫынҡы тауышта :\n- Аяғын һөйрәп саҡ бара, үҙе һаман ат һөйләй. Һиңә ат нимәгә? Пенсияң бар - аша ла тик ят!-тине.\nСалихйән боролоп ҡына үҙен ҡултыҡлаған йәш егеткә, аңларға әле башың йәш, тигәнерәк ҡараш ташланы ла:\n- Оҙаҡ ятмаҫмын мин пажалый, кәбән төбөнән бесән йолҡоп булһа ла һалып тороғоҙ, көбөлә һоло ла байтаҡ,- тине.\nАуыҙы эсенән фельдшер егеттең :\n- Эйее, тиииҙ генә бөтә торған ауырыу,- тип мыҫҡыллы йылмайып, арттарынан эйәргән әбейгә ҡараны.\nШәрифә әбейгә лә анһат түгел, ҡыйын. Ғүмер буйы бер уй, бер ниәттә донья һөргән бабайыңды һуҙылтып бүрәнәләй тейәп сығарып ебәр сәле?! Машина тәҙрәһенән сырыш ҡулдарын болғап ҡуйған ҡарты тамам күҙ йәштәрен сығарырға мәжбүр итте...\nТуғайға сығарып тышар мәленең үтеп барыуын белдереп ялан кәртә эсенән ҡабаттан әсе кешнәү яңғырай. Был - Буян. Шәрифә өйгә инеп, өҫтөнә йылыраҡ кейенеп кәртә тирәһенә ҡарай "тәгәрләне". Эйе, "тәгәрләне" тиһәң дә була инде, туп - тумалаҡ бит ул, бабайы - еңел һөйәк, бер эш тигеҙмәй үҙенә, шунан нисек тумаланмайһың?\nЙүгән кейҙереп Буянды еткәләп туғайға атланы Шәрифә әбей, артынан ҡолоно тотам ҡалмай эйәрә. Аҙымы яй булыр ҙа, бейә үксәһенә баҫыр һымаҡ булғас, шәпләп атлап та ҡараны, тыны ҡурылып күп тә бармай туҡтарға мәжбүр булды. Салихйән бабайса ҡамышлы туғайға еткерә алманы, тапанды саңдүҙәктә бейәне тышап, йүгәнен һыпырып ҡайтыуға боролдо. Ҡайтыр юлы ла буш булманы, кеҫәләге ҡолаҡ телефоны аша дүрт ҡыҙына, бер улына атайҙарының хәлен еткереп ҡуйҙы. Балалар өсөн дә аталарының ауырып китеүе көтөлмәгән хәбәр булды...\nСалихйән ҡарт арҡаһын терәп машина тәҙрәһе аша ҡарап барырға теләһә лә, фельдшер һәндерәгә ятырға мәжбүр итте. Тыңлашмайса хәл юҡ, күрер көнөң шулар ҡулында бит. Күҙен йомоп машина бәүетеүенә ойоп, әллә йоҡо баҫамы, күҙе алдында кисә урманда күргән күренештәр сиратлап бейеште. Ултырып ҡороған ағастың әсе иңрәп ҡолауы... үткер салғы йөҙө үткәндә ниндәй ныҡ күрәндең дә тыңлашып ҡына бер рәткә теҙелеп ауыуы...\nЭйе, аяғыңда ни тиклем ныҡ баҫып торма, йығылдыңмы Салихйән ҡарт?,-ти кеүек кемдер.\nКисә генә тир ҡатыш дегет еҫе аңҡыған атыңды ҡыуып, арба өҫтөндә ауыҙ эсенән дәртле көйләп килә инең, бөгөн килеп ни тиклем бөтөн төҙөк булһа ла, ҡайһылыр егенән бензин - газ еҫе сыҡҡан "тимер ат "өҫтөндә һуйҙайып ятаһың түгелме?\nМәңгелек һыуын эскәндәй ҡыуалай инең доньяңды, ана, өс көн түгел өс йылда ла бөтә алмаҫтай эштәрең ҡыйрап ҡалды.\nҠараңғыға һылтанып арҡыс - торҡос һелтәгән бүрәнәләрең дә бысылмай шул килеш...\nБағаналыҡҡа тип әрсегән уҫағың да үҙе үк һөйәлеп тик тора...\nКүрәнле тумарлыҡ төбөндә ҡалған етеле салғың да сереп ятыр микән?...\nСалихйән ҡарт үҙ үҙен уйҙар менән теткеләне. Тәненең эҫеле һыуыҡлы булып китеүенә, берсә үҙенең баштүбәнләй ҡайҙалыр осоп барғандай тойолоуына хәүефе артты. Шулай китәме икән әллә кеше?\nҮҙ уйынан үҙе тертләп, анһат ҡына бирелмәҫкә тырышып күҙҙәрен шар асып ,тәҙрәгә ҡарап "йүгергән " ағастарҙың да ҡул болғауына эсе бошто. Тышта сентябрь аҙағы. Әле ҡойолмаған һары ҡайын суҡтары машина еленә елберләшеп артта ҡалалар...\nБите буйлап йыбырлап ҡына аҡҡан йылы нәмәне тойҙо ҡарт, күҙ йәше? Юҡ! Танауы буйлап субырлап ҡан китте Салихйәндең. Урынынан ҡалҡынып үҙенә эйелгән фельдшерҙың йөҙөн шәйләне ул, тик ни ғиллә, яйлап ҡына томан эсенә инеп юғалды ул егет. Салихйән ҡарт иҫен юйҙы...\nНи тиклем тырышып мал - тыуар артынан ҡалмай ҡараһа ла, Шәрифә әбей ниҙелер рәт-сиратына еткерә алмағандай, ҡәнәғәтһеҙлек кисерҙе. Яңғыҙы шөрпөлдәтеп бер кәсә сәйен һемергән була ла, Буяндан күҙ яҙып ҡуймаҫтан туғай яғын ҡарарға сығып әйләнә. Көноҙоно әллә нисә ҡабатлана был йөрөү. Көтөү ҡайтҡас быҙау айырып һыйыр һауыу үҙе бер әтнәкә. Еленгә матҡып йәбешкән быҙау(башмаҡ тиһәң дә була инде) көс бирмәй талпан шикелле ҡаҙала. Улай өйрөлә, былай өйрөлә Шәрифә, һуғып ҡарай, юҡ. Файҙаһыҙ. Әҙер эйгән һыйырҙы ғына һауа торғайны бит бығаса. Быҙау ҡушыу - айырыуҙар Салихйән иңендә ине.\nБабайының юҡлығын шундуҡ белгертте елкәгә төшкән эш.\nТөшкө сәйҙе эсеп, бесәй шикелле йомарланып йоҡлап алыу ҙа юҡ хәҙер. Йөрөй -йөрөй, ә эшләгән эше күҙгә эленмәй .\n"Ашағаның бер йоҡмай",- тип Салихйәненең арыҡ булыуын аңлай алмай ине Шәрифә. Арыҡланырһың да икән! Аяғөҫтө тыптырлап йөрөгәненә генә беленмәгән, таяуһыҙ ҡалған әүеҫтектәй ҡалды донья. Инде имен генә булып, аяҡҡа баҫып ҡайтһын инде ҡартыҡайым!\nШәрифә ауыҙ эсенән генә һөйләнеп арт яҡ ҡапҡанан килеп инеүгә, урам ҡапҡаһынан улы - Гәрәйе күренде. Дүрт ҡыҙҙан һуң тыуған бер бөртөк малай ул. Төпсөк тиҙәрме әле? Ҡалала тора килен менән.\n- Әсәй, һаумы! Хәлдәрең нисек?\n- Арыу ғына әле былай, Буянды ҡарап инеп торам. Үткенсе өйөр - фәлән тышауы менән алып китеп ыҙалатмаһын тием.\n- Әәә, шулай икән дә ! Ә мин яңы юлыңғайы атайға һуғылып хәлен белеп сыҡтым. Кисә үк килә алманым, сменам ине.\n- Ни хәлдә атаң? Арыуҙана тейме?\nШәрифә йотлоғоп Гәрәйҙең тәмәке һурған ауыҙынан ниндәй хәбәр сығырын көтөп тексәйҙе.\n- Шәп тимәйҙәр шул, әсәй...\nИҫенә килә алмай икән һаман. Мәрткә киткән тиҙәрме шул...\nБоҙло һыуға ҡойонғандай булды Шәрифә әбей. Үҙ аяғында, үҙ теле менән ярып теләгәнен әйтеп, машинаға ингәс ҡул болғаған бабайының мәрткә киткән тейеүенә ышана ла, күҙ алдына ла килтерә алмай ыҙаланы. Бәйләп һалһаң да тыныс ятмаҫ Сәлихйәне, нисек шулай ҡапыл тын ҡалырға мөмкин икән?\n- Әсәй, үтә лә бошонма, йәме. Давлениеһы нормалләшһә аңына ла килер, бәлким... шулай тейҙәр, врачтар...\nГәрәйҙең бер һүҙе, йөрәген ҡап урталай телдеме ни?! "Бәлким килер аңына… " Ә бәлким килмәй ҡуйһа?\nБорҡолдатып һурып бөткән тәмәке төпсөгөн үксәһе менән төйгән Гәрәй, әсәһенә ниндәй хәбәр еткергәнен аңламаны шикелде .\n- Әсәй, әллә Буянды һатайыҡ та ҡуяйыҡмы?,- тип өҫтәне , - минең сменалы эш, беләһегеҙ, ташлап ҡайтып ат ҡарашып йөрөй алмайым, апайҙарҙың һәр ҡайһыһының үҙ малдары күп, балалары, мәшәҡәттәре. Иң әүлийәһе шул - һатайыҡ беҙ аны! Ыҙалама ат артынан йөрөп. Атай ҡайтҡан хәлдә лә ат етәкләп йөрөмәҫ башҡа. Бесәнде етәрлек әҙерләшәбеҙ, утын алдырып ярып өйәбеҙ бит былай ҙа...\nБылай ҙа шаңҡыу хәлендәге Шәрифә әбей, өндәшмәй башын баҫып тупһаға сүгәләне. Гәрәй үҙ фекеренең дөрөҫлөгөн дәлилләп маташты:\n- Һуң, әсәй, бына үҙең уйлап ҡара! Атай йығылып китһә кем ҡарай ул атты? Хәҙер һатып ҡалмаһаҡ, аҙаҡ осһоҙая ит. Самый иттең үтем сағы. Ҡолоно имеп йөрөгәс бейә йонсой, көндән көн быуаҙы ҙурая етмәһә. Ҡолондо айырып булмаҫ, ҡуша һатайыҡ та ҡотолайыҡ! Әсәй? Йә, әйт әле?!\nШәрифә, улының еңел генә атаһының малын һатып ҡуйыуына эстән көйөндө.\n- Атаҡ - атаҡ! Ат һынды ат һатып ятып ней?! Атаң бер ауырып бальнисҡа тейәлеп китте тип , йыназа сығарырға ашыҡма әле, улым! Кем үлерен, кем ҡалырын Хоҙай ғына белә! Күрерһең әле, тыпылдата баҫып ҡайтып та инер!\nШәрифә әбей ауыр кәүҙәһен таяна - таяна күтәреп өйгә йүнәлде.\n- Әйҙә, ҡайғы өҫтөнә ҡайғы өҫтәп ултырма, лутсы сәй эсәйек! Атаң киткәне бирле тамаҡҡа аш үтмәй. Ә бар малға иҫең китмәһен! Тиҙәге булһа , көрәге табыла ул, балам!\nГәрәй ҡәнәғәтһеҙ йөҙҙә, теш араһынан тупһа алдына сырт төкөрөп өйгә атланы.\nСәй табыны артында ла һүҙ Буян хаҡында булды. Атаһы барҙа ауыҙ асып атҡа ҡаныҡмаған Гәрәй, әллә атаһының ауырып йығылырын ғына көткән, һағыҙаҡтай ҡаныҡты ғына.\n- Етәр инде, әсәй, боронғоса ат арба менән ыҙалап, һатып ҡына кинәнегеҙ. Өйгә яңы мебель алырһығыҙ, телевизор ҙа әллә ҡасанғы, бынау түрбаштағы шкафты сығарып утҡа ғына турап яҡмай, беҙ бала саҡта ултыра ине, һаман шул!\nШәрифә өндәшмәй ҡала алманы, эсендә, әллә йөрәге төбөндәме ниҙер ҡайнап сыҡҡандай ярһып китте. Шулай ҙа тыныс булып ҡыланып :\n- Атаң менән миңә оҡшағас булған. Был - беҙҙең донья. Ә түрбаштағы шкафты атаң үҙ ҡулдары менән эшләп ултыртты. Замансаға ынтылып сығарып ташлар хәлем юҡ! Йыуһаң ҡарағай еҫтәре сығарып аңҡып китә үҙенән, күпме һөйрәп шылдырып аҫтын йыуһам да шул көйө, бер ере лә ҡыйшаймаған. Ана, Мәғәмүрә инәң матур стенка алдым тип ҡупырая ине бер мәл, өй йыуабыҙ тип шылдырғансы шөрөптәре бушағанмы, нимәлер инде, һауыт һабаһы менән ҡуша ҡойолоп төштө ти. Ә тиливизырҙы ни яңынан ҡараһаң да шул һөрәт, иҫкене ҡараһаң да шул һөрәт.\nАтты һатам тип ауыҙыңды ла асма! Атаң белеп ҡалһа былай ҙа кәрәгеңде бирер әле!\nСәйен эсеп, әсәһе ауыҙынан һатыуға ризалыҡ ала алмағас, Гәрәй һытыҡ йөҙҙә урынынан ҡалҡынды. Юл буйына атай малын һатып ҡулға төшөрәсәк ҙур ғына суммаға ниҙәр аласағы хаҡында хыялланып килгән Гәрәй, уйҙарының буш ҡына буласағына бошондо.\n- Әсәй, мин шулай ҙа һораусылар булһа иғлан яҙайым әле. Донья хәлен белеп булмай бит, атайҙың хәле икеле. Ике смена эшләгәс кенә килеп ҡайтырмын тағын. Тағын алты көндән була инде. Шуғаса атай иҫенә килмәһә, рәткә килмәй тигән һүҙ.\nГәрәй медицина белемле кеше кеүек итеп ҡәтғи әйтеп ҡуйҙы. Ғүмер буйы больницала эшләгәнме ни!\nБала бит инде, Шәрифә әбей күңелендәге яраларын белгертмәй, Гәрәйенең килеүенә риза булып, күстәнәсләп оҙатып ҡалды ҡапҡа төбөндә.\nСәлихйәндең хәлен барып белмәйенсә булмаҫ. Бер бала хәбәренә ышанып үртәлеп ултырғансы... Шәрифә әбей йүгертеп йөрөп икмәген болғаны, туҡмаслыҡ итен иретергә ҡуйҙы, ҡоротон да онотмаҫ өсөн өҫкә сығарҙы. Иртәгә булмаһа ла, иртәнән һуңға юлға сығыр. Аллаһы бойорһа! Ҡош - ҡортто Гәүһәр киленгә ҡарап торорға әйтһә, Буянды бер ярты көнгә кәртәлә тотҡандан да бер ни булмаҫ!\nҺөйгәненә ашыҡҡан йәрме ни Шәрифә әбей, аяғы ергә теймәй осоноп ҡына йөрөп күстәнәс тоҡсайын төйнәп тә ҡуйҙы. Таң һарыһы беленер - беленмәҫ һыйырҙарын һауып көтөүгә ҡыуғас, бер - ике һәнәк бесәнде яланкәртәгә аша һелтәп, ағас кәритәгә бер сеүәтә һоло һоҫоп таратып һалып, ҡапҡаларҙы үҙенсә нығыта бикләп, бисмиллаһын уҡына - уҡына, ҡалаға Салихйәнен күреп ҡайтырға автобусҡа ашыҡты Шәрифә. Кәртә аша зыңғырлата кешәнәп ҡалған Буян, хужама сәләм әйт тигәндәй ынтылып - ынтылып әбей артынан ҡарап ҡалды...\nШәрифә юл буйына Сәлихйәненә әйтер һүҙҙәрен төйнәп барһа ла, больницаға инеп, палата ишегенән үткәс барыһын да онотто ла ҡуйҙы. Ап - аҡ япма ябылған,ҡураныс ҡына кәүҙәгә әллә күпме проводтарға тоташтырылған бабайын күргәс, хәлдең ысынлап та хөрт икәнлегенә ышанып ултыра төшә яҙҙы. Йөҙөнән ҡан төҫө ҡасҡан Салихйән, система аҫтында ине. Артынан оҙата ингән медсестра ҡатын, Салихйәндең йөҙөнә эйелә биреп :\n- Апа, Салихйән апа! Күҙҙәрегеҙҙе асығыҙ әле, йоҡламайһығыҙҙыр бит, бына әбейегеҙ килде,- тине.\nИртән генә иҫенә килеп, ойоп ҡына ятҡан икән. Талғын ғына асҡан күҙҙәрҙең уға ҡарай төбәлеүенә Шәрифә әбей ҡыуанып китте.\nЙәмшәйгән тешһеҙ ауыҙ ситтәрен ҡыйшайтып Салихйән йылмайырға ла көс тапты. Эсенә йылы йүгергәндәй булды Шәрифәнең. "Эйй, былай булғас, шәбәйәәә! "\nМедсестра ҡатын системаны, бабайға сым аша тоташҡан экранды текләп ҡарап торғас, оҙаҡламаҫҡа ҡушып сығып китте. Шәрифә ни тиергә лә белмәй байайына ҡарап тик ултырҙы.\n- Әбей һаумы, ништәп бер нәмә лә өндәшмәйһең?\nДонья хәлдәре нисек?\n- Э - э- эй, ней, һаубыҙ.. үҙең һаумы? донья ни бара, арыу ...көтәм былай,-тигән булды.\nАуыҙ - мороно кибәлер инде, ара- тирә иренен ялап алған бабай бар ауыл яңылыҡтарын белергә тамшанып һорау артынан һорауын теҙҙе. Хәленән килгәнсе яуап биреп ултырҙы Шәрифә. Тик бейә хаҡында һорашҡанда, Гәрәй улының һатырға теләүен йәшереп өндәшмәне. Һатмаҫ! Һаттырмаҫ та Шәрифә.\nИҫенә килеп, үҙ аңында һәлмәк булһа ла һөйләшеп ятҡан Сәлихйәндең һауығырына шиге юҡ ине әбейҙең .\n- Ошоғаса давлинйә тип һөйләһәләр, нимә була икән тип уйлай торғайным, алама ауырыу икән. Ваҡыт иҫәбен юйып осоп йөрөнөм бит әллә ҡайҙа. Ярай әле тотоп алып ҡалдылар, рәхмәт инде духтырҙарға...\nӘбей, һин дә ҡаратып тор дәвлинйәңде.\n- Мин бирешмәм, Аллаһы бойорһа! Һауығып аяҡҡа баҫ инде. Бынан юры һаҡтаныңҡырап эшләрһең эште лә, бигерәк өтөкләнеп бер юлы эшләйһең бит. Эш тә үтәлер инде үҙәгеңә.\n- Мин дә бирешмәйем тип эре йөрөй инем дә бит, бирештерә икән шул, ҡәһәрең!\nВаҡыт тигәнең тиҙ генә үтә лә китә бит.\nИшек асылып китеп, медсестра ҡатын килеп инде.\n- Инәй, апаға артыҡ борсолорға ярамай. Ял итһен,- тип сығырға ымланы.\n- Ярай бабай, һау бул! Борсолоп уйланып ятма, һауығып сыҡ. Тамағыңа ашаңҡыра, бөлөнөп китмә. Малды ҡарайым мин, бер ике - өс көндән килеп ҡайтырмын тағын. Бәлким уға хәтлем аяҡҡа ла баҫырһың! Гәрәй улың ике эсминә эшләгәс киләм ти ине...\nҮҙе менән алып килгән өй ризыҡтарын тумбочкаһына теҙеп, хушлашып ҡайтырға сыҡты Шәрифә. Яҫтығына уйылып батҡан ап - аҡ сәсле башын ҡалҡытып, еңелсә генә һелкеп оҙатып ҡалды Сәлихйәне. Медсестра ҡатын больница ишегенән сығарышып, бабайының хәл - торошон аңлатты. Ысынлап та, ваҡытлыса ғына иҫенә килә лә, оҙайлы мәрткә китеп яфалай икән үҙе. Түшәктән ҡалҡына алмай, ярауы ла аҫтында. Иҫендә саҡта тамағын тотоп ашай , тик башы әйләнеп оҙаҡ ултыра ла алмай икән. Һауығырына ышаныс белдереп, өмөтләндереп арҡаһынан һөйгән булды медсестра ҡатын. Шул ғына етте Шәрифә әбейҙең һытылырына. Балалар кеүек һыңҡылдап һығылып иланы ла ебәрҙе. Ярты көнгә лә Салихйәненән айырылып өйрәнмәгән Шәрифә өсөн был айрылыу ауыр ине шул. Ҡульяулығы менән төпкә батҡан күҙҙәрен соҡоп һөртөп, әҙерәк күңеле бушанып ҡалғандай булып ҡайтырға сыҡты...\nШәрифә еңгәһе донъяһына күҙ - ҡараҡ булып тор, тип ышанып ҡалдырғас, ҡош - ҡортона һәүрек эт- фәлән инеп, ярғылап ташламаһын тип, Гәүһәр кәртә тирәһен ҡараштырып сыҡты. Ҡаҙан төбөнә бүрттергән арпаһынан һоҫоп өйрәктәренә, тауыҡтарына һалды. Һыу буйына ҡыуған ҡаҙҙары өй ҡыҙырып тик йөрөгәстәре, тағы ла һыу буйына ҡыуҙы. Урам ҡапҡаһын нығытып ябам тип кенә боролоуына ниндәйҙер оло машинаның арт ҡапҡаға артын терәүен күреп, шәпләп атлап шул яҡҡа йүнәлде. Гәрәй килгән икән.\nСарға Гәүһәр уны- быны уйламай, етер -етмәҫ һүҙен ҡушты :\n- Һаумы, Гәрәй улым! Олоғара машина менән нимә бушатырға йөрөүең?\nТәмәкеһен ҡырын тешләгән Гәрәй, һин генә ҡалдың тикшеренергә, тигәндәй ҡараш ташлап, ауыҙ эсенән ниҙер мөңгөрләп, шофер егеткә руссалап һүҙ ҡушып Гәүһәрҙе күрмәмешкә һалышты.\nБылай ғына бирелә торғандарҙан түгел ул Гәүһәр! Шаянлығын эшкә егеп, еңел кәүҙәһен йылп иттереп кенә Гәрәйҙең бөйөрөнә төрттө:\n- Киленде грузауайҙа ғына апҡайттың мәллә?\nГәүһәр ынтылып брезент япмаһы ярым асыҡ машинаға башын тығып ҡараны. Бесән түшәлгән борт буш ине. Иғтибар итмәй генә һүҙһеҙ эш менән булған ике ирҙең ни сәбәптән машиналарының артын терәүен аңланы Гәүһәр ҙә.\n- Гәрәй улым, ниткән эшең был? Шәрифә еңгә Салихйән ағай янына китте бит, өйҙә юҡ. Нимә тейәргә килдең?\n- Гәүһәр апай, вообще то һинең дворың анауында, бар шунда хужалыҡ ит!\nДорфа ғына һүҙ ҡушҡан Гәрәйгә йәне көйөп китте Гәүһәрҙең.\n-Двурымдың ҡайҙалығын мин үҙем дә беләм, ә бына һин нишләп үҙ двурыңда түгел? Шәрифә еңгә ҡараштырып торорға ҡушты, шуға индем.\n- Яҡшы булған, ҡарағанһың - маладис! Тик әлегә ҡыҫтырылма! Бар ҡайт!\n- Бынағайыш?! Ҡайтып ней! Ҡыуғасың оторо торам әле ошонда. Нимә тейәрһең икән? Ҡарап торорға риза булып ҡалғас, белергә тейешмендер?!\n- Күпте белһәң тиҙ ҡартайырһың Гәүһәр апай, үҙемә тейешен генә тейәйем. Кеше әйберендә эшем юҡ.\n- Шулай ҙа, ней, Шәрифә еңгә ҡайтҡанын көтөргә ине?! Беләме үҙе, әсәйеңде әйтәм?!\n- Белә, белә!- айырыуса ярһыу менән әйтте Гәүһәр был һүҙҙәрҙе. Сәйер тойолдо шулай ҙа был эш Гәүһәргә.\n- Туҡта әле, Гәрәй улым! Ҡайтып ҡына сутывыйымдан Шәрифә апай менән һөйләшеп киләйем. Ҡайтып та киләлер әле үҙе. Юлдалыр, тием. Үҙе өйҙә юҡта тейәнмәй тор әле, сабыр ит!\n- Сотовый ни миндә лә бар, яңы ғына һөйләштем! Нимәһенә ҡыҫтырылып аяҡ аҫтында уралаһың әле Гәүһәр апай?! Ҡайт бар! Әйттем бит үҙемә тейешлене генә алам тип.\n- Ай һай, ярһыуыңа ҡарағанда тиген түгел был. Ҡара уны малай, мине минауат итһәәәң...\n- Бар, бар ҡайт!\n- Атаҡ - атаҡ, ҡыуып тороп! Ҡайтмайым! Һин ҡайтмайынса ҡайтыу юҡ!\n- Нимәгә кәрәк һиңә беҙҙең донья? Күрмәнем - белмәйем, и фсе!,- Гәрәй тәмәкеһе ниһе менән ситкә төкөрөп ҡуйҙы.\n- Улай тимә әле улым, беҙ бит электән бергә - бергә ойҡашып йәшәп өйрәндек. Ашарыбыҙға бөтһә лә бүлештек, кейеребеҙгә кейемде лә йөрөтөп кейҙек. Балалар ҙа бер осорҙа тыуғас, ҡайһы саҡта имеҙеп торорға ла риза булдыҡ. Тарһынып, сикәнешеп торманыҡ. Миндә булһа - һеҙгә өлөш, һеҙҙә булғандан — миңә өлөш тәтене. Туғанлашып бөттөк тиһәк тә була, туғандан да артыҡ булмаһа әле...\n- Ярай, ярай, күп лығырлап торма, мишайт итеп.\nҠулына арҡан тотоп, ҡороҡ эшләп маташҡан Гәрәйҙең тауыҡ - өйрәк кенә тейәргә килмәгәнлеген аңлап, Гәүһәр тотам ҡалмай артынан эйәрҙе.\n- Әйттем бит һуң, ҡайт тип!\n- Ҡайтмайым! Һин нимә тейәгәнеңде ҡарап тормайынса, ҡайтыу юҡ!\n- Ярай, Гәүһәр апай, быуҙалашма! Ат ҡына тейәйем - атайҙың атын. Әсәй белә, риза. Үҙе әйтте, ҡарауы ауыр, ти. Атайҙың бит аяғына баҫыуы икеле.\nГәүһәр Сәлихйән күршеһенең хәле улай уҡ хөрт тип уйламағас, Гәрәйҙең һүҙҙәренән аптырап ҡалды.\n- Үҙ аяғында сығып ултырғайны түгелме һуң ыскурыйға, атаңды әйтәм?!\n- Ултырһа ни?! Йығылыуы оҙаҡ что ли!\nДарҫ - дорҫ ҡапҡаларҙы ябып ялан кәртәгә инде Гәрәй. Гәүһәр ектән генә эскә күҙ һалды. Инмәне. Һыңғар ҡулына һоло һалынған биҙрә тотҡан Гәрәйҙе күреү менән Буян кәртәнең бер ситенә ҡолонон һыҡтап һырышты. Биҙрәне моронона терәп ем еҫкәтергә тырышҡан ирҙән башын юғары сөйөп ялтанды бейә. Танауҙарын ят тәмәке еҫенә тарбайтып, кәртәне өйрөлөп ҡасып тик йөрөнө. Һыртын ҡороҡҡа тип алған таяғы менән һыпырған иргә аҡайта ҡарап, аңғармаҫтан муйынынан ҡороҡҡа эләкте. Дүрт аяҡлап оторо ҡырталашып ҡарауы ла килеп сыҡманы Буяндың. Бер ҡасан да сыбыртҡы тәмен тоймаған һыртын яндырып үткән әсегә түҙә алмай алға атланы...\nНуҡта кейҙереп машинаға тейәгәс, ҡолононоң да үҙе менән булыуына ышанып еҫкәнеп, әсе кешнәп ҡуйҙы бисара бейә...\nЙәл ине Гәүһәргә Буян. Бер ҡунаҡта саҡта Салихйәндең атын үлгәнсе ташламайым тип һөйләгәндәре иҫенә төштө. Һуңғы юлға кәүҙәмде үҙ атыма тейәп ер ҡуйынына һалғас, теләһә нишләрһегеҙ үҙен. Ҡулым бармай бысаҡ терәргә, һатһам да ҡайтып киләсәк. Өйөр өсөн түгел бит ул, тигәйне.\nНуҡтаһынан тарттырып башын аҫҡа шаҡара бәйләп, алып киттеләр Буянды. Шулааай, донья ҡайһы саҡ шулай башты шаҡарып аҫҡа эйҙерә шул...\nШәрифә әбей, арманһыҙ булып ҡайтып килеүенә, урам ҡапҡаһы төбөндә Гәүһәр килендең ҡыҙарған йөҙҙә сығып килеүенә аптырап китте.\n- Уй, Аллам! Нимә булды? Эт-фәлән инеп ҡырғыслаған мәллә ҡоштарҙы?\n- Эй, юҡ... Эт түгел дә...былай...\n- Атыу нишләп илаулағанһың? Күҙҙәрең ҡыҙарған, йә!\n- Гәрәй килеп Буянды тейәп китте, күңелем йомшарып илап ҡалдым арттарынан.,.\nГәүһәр һыңҡылдатып илап ебәрҙе.\nШәрифә әбей ни тиергә лә белмәй тора биргәс :\n- Эй, әттәгенәһе! Ҡайһындай әйттем, теймә тип! Минең өйҙән сығырҙы ғына көткән икән! Атаһына ни тием инде?\n- Һуң, әсәй белә, үҙе әйтте тине бит әле ул миңә.\n- Атаһының башы! Һатма тинем мин уға! Аҡсаға ҡаныҡҡан бер һоҡһор булды әйтәгүр!\nҠапҡа тышында һуҡранған ике оло ҡатын урамға үтте. Ни тиклем үҙен һалҡын тоторға маташмаһын Шәрифә әбей, урам уртаһында ҡороҡтан ысҡынып ҡалған арҡанды , арҡанға эләгеп бер услам йолҡолған ялды тотоп барыбер иланы ла ҡуйҙы. Хужаһыҙ, эйәһеҙ ҡалған арба ғына һерәйеп тора урам уртаһында, һарай тирәһенең ҡото Буян юҡ, иртәле кисле зыңғырлатып кешәнәгән тауышы ғына ҡолаҡ осонда...\nШәрифә әбей бындай ҙа ҡотһоҙ көндәрҙе үҙ ғүмерендә бер генә лә күрмәгәйне. Иртәнән алып яуған һалҡын ямғырҙан, хәйер, ямғырҙан ғына ла түгел, тәне лә, күңеле лә өшөнө. Ем һалырға ғына сыҡҡан арала ла зиһененә һеңгән ат ҡарау уйы килә лә төшә. Һыу юлына ҡаҙҙарҙы төшөргәндә лә ҡайтыр юлға буйлап һибелгән бейә тиҙәктәренә ҡарап, ергә уйылып ҡалған таныш тояҡ эҙҙәрен һыйпарҙай булып һығылды...\nГәрәй телефонды алмай. Әрләр тип өркәме икән?\nКүҙ алдынан Буяндың ялбыр яллы башы, бер тотам әсәһе артынан ҡалмаҫ аҡ моронло ҡолоно китмәне. Ҡатын кеше лә атҡа шулай тиҙ эйәләшер икән дә! Бабайы тейәлеп китеүгә нисә генә көн, ә ғүмер буйы етәкләп йөрөгәндәй эҫенде лә ҡуйҙы атҡа Шәрифә әбей. Тамаҡҡа аш бармай, бабайы киткәне бирле сәй эсә торғас үҙәге лә сайылып киткәндәй. Әхирәттәр, күршеләргә ингеләргә күңел төшмәй, ни үҙҙәре инмәй. Һәр кемдә лә шул эштер инде.\nЙылдай оҙон булды көнө лә. Алда йоҡоһоҙ төн. Уйламаған уй ҡалмай. Нисек бабайына аңлатыр?\nШәрифә әбей телефонының кеҫәһендә ҡалтыранып йырлап ебәреүенә тертләп ҡуйҙы. Ят номер шылтыратһа ғына шулай "йырлай " ул. Әллә бабайына бер - бер хәл булдымы икән? Йә, тиҙерәк баҫ тейешле төймәгә, Шәрифә! Үҙ - үҙен ҡабаландырҙы әбей.\n- Алло?Һаумыһығыҙ!,- телефондың теге осонда ҡатын тауышы.\n- Шәрифә инәй, һеҙме?\nҠойолдо ла төштө әбейем.\n- Эйе, мин инем...\nШырҡылдата көлөп ҡуйҙы ят ҡатын.\n- Инәәәй! Ул тиклем ҡурҡмағыҙ әле?! Был мин - Нәрисә, Сәлихйән апаның янында саҡта танышҡан медсестра ҡатын.\n- Әәә, шулай мы ни? Башта уҡ шулай тиҙәр аны, нумир биргәнемде онотҡанмын бит, эй, ҡартлыҡ! Апаң нихәл?\n- Салихйән апам бөгөн ултырырға "эшкинде ". Күңелдәнеп сәй эсеп алды, хәбәрҙәрен һөйләй - һөйләй. Эй, күңелле апа икән үҙе! Бәхетлеһегеҙ инәй!\n- Ҡуй инде! бәхетемде яңы аңланым, терелеп кенә ҡайтһын инде! Уй яңғыҙлыҡ ауыр икәәән?!\n- Ҡайтыр - ҡайтыр, Шәрифә инәй! Беләһегеҙме, Сәлихйән апа миңә нимә вәғәҙә итте?\nУй, Аллам! Нимә вәғәҙә итте икән? Һауыҡһам ҡолономдо бүләк итәм тимәгәндер ҙә ул?(ҡарун - ҡомһоҙлоҡтан түгел, ҡолон да өйҙә юҡ бит!)\n- Һауығып аяҡҡа баҫһам, Буянымды егеп, йәшел бесән өҫтөнә әбейем менән икегеҙҙе ярыш ултыртып шау еләклеккә апарам, тине. Шуға силәктәрегеҙҙҙе әҙерләй тороғоҙ тип шылтыратам, инәй, тип шаян көлдө йәш ҡатын.\nШәрифә әбейҙә көлкө ҡайғыһы юҡ, бабайының һауығыуға барыуын ишетеү генә бер аҙ йәненә йылы бөрктө.\n- Аллаһы бойорһа, ни бирмәгән Мәүләм! Барырбыҙ, бармай ней! Һауығып ҡына ҡайтһын күсер(кучер) бабайыбыҙ.\n- Борсолма, Шәрифә инәй! Һауығыу юлына сыҡты бабайыбыҙ. Оҙағыраҡ ятыр инде түлке. Ике курс лечение алыр навирны.\n- Ярай, ярай!Үтер ике аҙнаһы ла! Күңелде хәбәрең менән күтәреүеңә рәхмәт! Хоҙай ярлыҡаһын үҙеңде!\n- Инәй, төнгө сменала инем, шуға һуңлап булһа ла званить иттем инде, ғәфү тертләтһәм.\n- Юҡ, бер зыяны ла юҡ. Тыныс йоҡлармын исмаһам!\n-Хуш - һау булып тороғоҙ!\n- Үҙең дә һау бул, Нәрисә ҡыҙым! Бабайыма сәләм әйтерһең, иртән!\nҠайҙан ғына тыныс йоҡлаһын инде Шәрифә әбей. Күҙен йомһа кешәнәп кәртә буйына Буян килер ҙә, инә алмай кире китер кеүек. Һиҫкәнеп тора, кире ята. Шулай таң да ата...\n…Ҡапҡа төбөнә дөбөр шатыр машина килеп туҡтауына тәҙрәгә йомолдо Шәрифә әбей. Гәрәй ине был. Нишләптер өйгә инмәй, урамдан боролоп кире сығып китер һымаҡ күреп , әбей ҡаршыһына ашығып сыҡты. Тупһала осрашты улар.\nҒәйепле йөҙ ҙә, ғәфү лә, бейә хаҡы ла юҡ.\nБер ни булмағандай һалҡын ғына һаулашыу ҙа, хәләхүәл һорашыу. Түҙмәне Шәрифә әбей, тауышын ни тиклем бер тонда сығарырға теләһә лә, ҡалтыранды :\n- Гәрәй улым! Ни тигән эшең булды был? Аҡсаң булмаһа, еткерә алмаһаң һорап торһаң ни була?! Бирер инек! Ҡайтар тип тә һорамаҫ инем. Бейәне нишләп һаттың?\n- Әсәй, шул бейә артынан йөрөп атайҙың үлгәнен көтә инеңме әллә?\nБылай ҙа вис ҡаҡшаған бит һаулығы. Ошолайтып тартып алып ҡотолмаһаҡ атайһыҙ ҡалабыҙ бит!\n- Эй, балам! Атһыҙ ярты үлек бит атаң. Нисек әйтәм инде бына хәҙер? Мин юҡта һатҡан икәнеңде лә аңламаҫ булһа...\n- Хәлен врачтар хөрт тигәс, нығынғандыр тип уйлағайным...\nӘле инеп сыҡтым, Буянды ҡараш тип ултырып ҡалды.\n- Бына бит! Йәне сыҡмаған, ә һин йыназа сығарып ятаһың! Ҡабаланмаҫҡа ине!\n- Кемгә һаттың? Бар! Алып ҡайт атты.\n- Килешмәҫ, әсәй.\n- Ә ризалыҡһыҙ атай малын һатыу килешлеме һинеңсә? Атаң һине матайлы итәм тип аты менән саҡ бүре өйөрөнә ҡамалмай урмандан бесән ташып һатты баҙарҙа. Ҡыштың ҡыш буйы өшөй туңа эш һуңынан ай яҡтыһында ыҙалап йөрөнө. Яңғыҙ бөртөк малайым кешеләрҙекенән кәм хур булмаһын тип, пушты(почта) аша яҙҙырып "Кәзә " матайы әпирҙе. Күптәрҙең күҙе ҡыҙҙы. Ҡәҙерен белмәнең! Көнө төнө сабып - онтап, аҙаҡ ҡоро һөлдәһен ҡайҙалыр һөйәп тә киттең. Уйлап ҡара шуны! Ат булмаһа утынһыҙ ҙа, бесәнһеҙ ҙә булыр мәлдәр булды бит. Ҡоролоҡ йылдары атҡа сабып урман төбөнән бесән ташып тыҡты атаң әүеҫтеккә, яҙ ҡаты килде, ыҙаламай ҡыш сыҡтыҡ. Күптәрҙең малы күтәртте бит, иҫләйһеңдер ҙә әле! Ярҙам итмәйһегеҙ тип тә әйтә алмаҫһың, йыл да һуғымлыҡтан өҙмәйбеҙ, берәр баш башмаҡты һатып аҡсаһын бирәбеҙ көҙ байында. Картуф, май -күрйерҙән дә өҙгән юҡ. Беҙгә ҡарап үпкәләй алмаҫһың! Мохтажың бар инеме? Нишләп өндәшмәйһең?\nГәрәй ошоғаса әсәһе ауыҙынан бер ҡаршылыҡлы һүҙ ишетмәгәс, аптырап ҡарап ҡуйҙы.\n- Киленеңә тун әпирәм тип әбищәт иткәйнем, шуға аҡса тултыра алмай инем әсәй...\nБирмәҫ инде ул Буянды. Шарт йәбеште бит! Йә һуйып ҡына ҡуймаһа ярар ине...\n- Нимә? Быуаҙ бейәне һуғымлыҡ иттеп һаттыңмы ни? Кит! Шул телефон аша булһа ла аңғартырға була, әйтмәнемме ни асыҡ итеп үҙеңә, һатма тинем! Әллә, ат хаҡындай тун кеймәһәк тә ҡырҡылып ятып ҡалманы бер еребеҙ ҙә, хәҙерге би...\n- Ярай инде, әсәй, атай бер ҡыҙыр ҙа бөтөр. Бәлким туҙынмаҫ та, көйөнмәҫ тә.\n- Нисек көйөнмәһен? Буянды егеп еләккә барыуын хыялланып ята ул, белмәһәң!\n- Шул бер аты булды! Еләккә ни үҙем апарам, машинала ғына! Ел дә үтә һуҡмай, ямғыр ҙа теймәй, выжт итеп кенә барып етәң!.\n- Ана шулайтып аңлатырһың атаңа, нисек һайрарһың икән? Бала саҡта күрмәгәнеңде, үҫкәс белерһең атай нисек икәнен.\nГәрәй йөҙөн бороп мыҫҡыллы йөҙөн йәшереп маташты. Әсәй кеше һиҙмәй буламы ни ни уйлағанын балаһының?!\n- Әсәй, Сәғит ағай ҡый түгеүгә генә тип арба тәгәрмәстәрен һорай. Алып торайым әле?\nШәрифә ултырған урынынан ҡалҡынып ҡына торғайны, шаңҡып кире ултырҙы.\n- Атты һаттың, хәҙер сират арбағамы?\n- Юҡ. Бер - ике генә көнгә тине бит.\n- Тештәрен ҡойолдороп бөтмәһә ярай ҙа бит. Түлке атаң ҡайтҡансы урынына ҡуйырһың әпкилеп.\nШуны ғына көткәнме ни Гәрәй, йүгереп тиерлек арбаға барҙы, айнып ҡуймаһын әйткәненән әсәй тигәндәй, тәгәрмәскә лә йәбеште. Рәт - сиратын белмәйме сисергә, арыуыҡ сәкүшкәне сүкеш менән туҡмап ултырҙы. Әбей башы менән Шәрифә белә әле тәгәрмәсте нисек һыпырырға. Әллә тәгәрмәстәр арбанан арынырға ашыҡманымы?\nШәрифә әбей һаман тупһала ҡарап торҙо. Кәзәкейе түшкәҫәһендәге келәт асҡысын ҡапшап, ҡамыт -ыңғырсаҡтарға ғына теймәһен тип уйланы. Саҡырһа ла Гәрәй сәйгә лә әүрәмәне. Тәгәрмәстәрҙе багажникка тығып борҡоп турылдап түбәнге урамға табан юл алды...\nБер иш көндәр яй ғына үтте. Шыҡһыҙ кеүек донья. Ҡото уйнап торған донья тотҡаһы ҡубып төшкәнме ни. Ике аҙна ла үтеп бара. Ат та юҡ, ике көнгә ҡый шылдырырға киткән тәгәрмәстәр ҙә тәгәрләне ҡайҙалыр. Хәйер, Гәрәйҙән дә елдәр иҫте. Телефонын тамам һүндереп ҡуйҙы шикелле. Бәйләнешкә сыҡмай. Ҡыҙҙары аша ҡустыларының хәлен һорашһа ла, недоступен ул, ти ҙә ҡуялар. Атаһын больницанан сығара ҡалһалар, алып ҡайтыр кәрәк тип тә уйламай микән шул бала?\nНиһайәт, Сәлихйәнде больницанан сығарыуҙарын хәбәр итте теге шаян телле медсестра Нәрисә. Ҡыуанды ла, һағайҙы ла әбей. Алдап торорға микән? Ошоғаса күпме ғүмер бергә кисеп, бер ҡасан да алдашып ҡарағаны булмағас, аптыранды. Шундуҡ тотолор һымаҡ.\nАлыҫта торһа ла, өлкән ҡыҙ Әлмирә алып ҡайтты атаһын больницанан. Урам ҡапҡаһын асып ингәстүк:\n- Ай -бай! Әбейем шәп тә ! Арбаның тәгәрмәстәрен әллә кәритәгә ҡуйып ҡый түккән инде?!\nТүлке тәртәләрҙе арҡалыҡ менән шаҡарып бәйләп ҡалҡытырға ғына онотҡан икән, - тип, тарамыш ҡулдары менән тәртә ҡалҡытып һыҡтыра ла башланы Сәлихйән бабай.\n- Ҡайтып инеп өлгөрмәгән, эш уйлай башланы атай. Ҡуй әле шул арбаңды!- быныһы Әлмирә ҡыҙ ине.\n- Атһыҙ ир - ҡанатһыҙ ҡош ул, ҡыҙым,- Сәлихйән бабай мурт йылмайып тупһанан ашаҡланы...\nАлданы Шәрифә әбей. Үҙ ғүмерендә тәүге тапҡыр бабайын алданы. Бейәне ҡарауы ауырлашҡас, Заҡуандың өйөрөнә ҡушып торҙоҡ тине. Ҡаш йыйырып ултыра биргәс, әллә алдауығыҙға ышанып торайым тинеме, әллә ысынлап ышандымы, башын һелкеп ҡуйҙы. Әлмирәне соланға сығарып Гәрәйҙе иҫкәртергә, бейәне алып ҡайтыуҙы тиҙләтергә ҡушып һүҙ ебәртте. Йыйған аҡсанан ат хаҡын үҙем бирәм тип тә өҫтәне. Ни хәл итһен?!\nУңай сығыуына ҡыуанып ҡуйҙы Шәрифә әбей. Инде бейәне алып ҡайтһалар!\nҠыҙҙары ҡайтты. Һәр кемдең дә шул күҙ терәп торған доньяһы - малы бар бит инде. Көҙгө көн иртә ҡараңғы төшә. Урын һалып йоҡларға ятҡанда ла, Сәлихйән теленән Буян төшмәне. Мәрткә киткәнендә ҡолағына ат кешәнәүе, аҙаҡ ялын ялбыратып ялан буйлаған ат күренеүе хаҡында тәфсирләп һөйләй ине бабай...\nШәрифә әбей керпек тә ҡаҡмай төн ауҙарҙы. Сәлихйәне шул тиклем һағынғанмы бейәһен, теленән төшөрмәй һөйләне лә һөйләне. Заҡуан өйөрөнөң айғыры уҫаллығын белгәнгә күрә, ҡолонон(тай тиһәң дә була инде) ситкә типмәһәләр ярар ине, тип борсолдо. Ни тиһәң дә ат малы. Бүре - һәренең ас, ауылға яҡынлаған мәле, ситтә йөрөп сапсып фәлән ҡуймаһа инде тип, һаман шул ҡолоно өсөн өҙгөләнде. Йоҡланымы икән бабайы? Шым ҡалды ул , тик аҙға ғына. Таң беленеүгә ҡыпшырҙап сығып та китте . Һыйыр ҡыуаһы түгел, көтөүҙе ташланы көтөүселәр күптән. Һауып ҡырға ғына ҡыуырға кәрәк . Торорға йыбанып, ята бирҙе Шәрифә. Солан ишеген ипле генә ябып көлә - көлә ингән бабайына аптырап, тороп уҡ ултырҙы.\n- Буяндың өйөрҙә икәнен онотоп, кәртә эстәрен ҡарап йөрөйөм. Төшөмдә булдымы икән әтеү, ып - ысын итеп күрҙем, ҡайтып тора икән тип .Кистен- кис буйы һөйләп ятҡайным, эй иҫәр! Тауыҡ төшөнә тары кергән тей...-ҡытҡылдата көлөп ҡуйған булды үҙенә үҙе.\nОторо ҡыйын булды Шәрифәгә был һүҙҙәрҙән. Әллә йөҙөнә бәреп сыҡтымы уйланыуы, һиҙҙе буғай бабайы ла:\n- Әллә ауырып тораңмы, әбей? Йөҙөң ҡасҡан.\n- Юҡ, ауырымайым. Һин юҡта арыңҡырағайным бит мал артынан йөрөп,-тигән булды иркәләнеп.\nШәрифә ауыр ҡалҡынып тороп сәйен ҡуйҙы. Бабайы уҫаҡ утын һалып усаҡ тоҡандырҙы. Өйҙә бешкән сәй эҫе, мейестең сытырлап янған тауышы ғына ишетелә. Сәйер, шым ҡалды бабай. Әллә һиҙенәме?\n-Әбей?! Төшкө тамаҡ эскәс барып ҡына ҡарап ҡайтайым әле бейәмде. Айғыры бирмәҫ ул, уҫал тиҙәр бит уны. Ситтән генә күҙ һалып тынсыйым күңелде. Гәрәй эсминәһе бөткәс килһә, икәүләп барып алырбыҙ.\n- Ҡуй - ҡуй! Ыҙалап йөрөп ней!,-Шәрифә әбей нисек тә булһа арҡыры төшөргә сәбәп табалмай үрһәләнде,— бальнистан яңы сығып тораң, әҙерәк нығын. Ҡасмаҫ атың, өс көндән килер моғайын Гәрәй улың. Алыҫ ергә йәйәү бармаҡсы булып ултыраһыңмы? Кит! Йәйәү йөрөп ней!\n- Әллә, күрге килә бит әле. Һағындырған.\nБашҡаса ат хаҡында һүҙ ҡуҙғалманы. Ауырырҙан алда алып ҡайтып ауҙарған утындарын да быстыртманы әбей. Эйелеп - туңҡандап йөрөп, әпәт ауырып китер тип ҡурҡты. Унда - бында һуғылып, эш соҡоп көҙҙөң ҡыҫҡаҡ көнөн дә үткәрҙеләр.\nИкенсе көн икенселәй һағынды бабай атын.\n- Бер ҡасан да өйөр һөйһөнмәгән бейәмдең былай тиҙ өйөргә өйрәнеп ҡайтмауы сәйер бит әбей. Ҡаршы торма, күҙем әле шөкөр үткер, Ҡыҙылъяр тирәһенән генә ҡарап ҡайтайым әле. Заҡуандың өйөрө шул Балсыҡсоҡор тирәһен төйәктәгән бит ул әүәлдән.\n- Эй, Аллам! Сыҙамаҫ йән булдың! Бер көн ҡалды, бер генә көн! Тороп тор!\n- Ҡарап ҡына ҡайтам, алып ҡайтырға тимәйем бит.\nШәрифә әбей ни тиергә лә белмәй аптыранып йөрөп сәй ултыртты. Башы шул тиклем буталдымы, шәкәр һауытына һоҫоп тороп тоҙ ултыртҡан. Юрамал түгел, үҙе лә һиҙмәй эшләгән быны.\nКөлөшөп алған булдылар, ҡартлыҡ ғәләмәте тип. Ҡайҙан ғына ҡартлыҡ ғәләмәте булһын инде был бутау! Гәрәй болғаны бит башты!\nӘкен - сөкөн өй эштәренә мәжғүл әбей күрмәй ҙә ҡалды Салихйәндең йүгән тотоп Ҡыҙылъяр яғына атлағанын. Һәлмәк баҫып, һәр йорт, һәр ҡура артын күҙ уңынан үткәреп, талпынып атлай ине был ҡарт. Ҡулындағы йүгәне аҙымдарын йәмләп сыртылдап ҡуя. Бына Ҡыҙҙар түбәһе. Арҡыс - торҡос бағаналары ауған, кәртәләре һурылып һынып бөткән элекке баҫыу урыны. Арендаға алған ине ошо ерҙәрҙе Марат ҡорҙашының улы. Һай ғына ҡаҙып, әрселмәгән сей уҫаҡты ҡаҙап ҡына сыҡтылар ҙа бит, бер ике йыл үтеүгә унан бынан ауып йығылды ла бөттө кәртәһе. Һөргән ерен әрем, ҡый баҫып оторо йәмһеҙләнде. Ҡалъялай ерҙе кешенән ҡыҙғанып алғас тәрбиәләргә ине... Ауыҙ эсенән һөйләнә- һөйләнә һынған кәртәнән таяҡ һындырып тотоп, бер аҙ таяна биреп атлай башланы бабайыбыҙ. Шулай еңелерәк һымаҡ аҙымдар.\nЭ- э -й, кәртәһе артында ике биҙрә картуф сәсеп ашамағанды, илле гектар ерҙе эшкәртә буламы һуң әҙәм. Шул Марат ҡорҙашының улын яттан әрләп тә алды. Атаһының малын һатып- һатып техника алды ла, ер үлсәтте. Ярай сәсеп тә ҡуйҙы. Тик мал булмағас ем, иген кемгә? Ыҡтырып мал тотһа, вәт шәп булыр ине. Тере бизнесс бит ул мал. Ҡуй инде, Марат ҡорҙаш та малайынан уңманы, мин дә улым юҡ тип һайрай торғас ул тапҡайны Шәрифәм , әллә ҡыҙҙар араһында үҫеп майырыҡ булдымы, әллә артыҡ иркәләтеп боҙоп бөттөкмө? Нимә һәйбәт гел уға, иң татлы өлөш Гәрәйгә ти торғас, ауыҙға һоғонорға тип һонғанды ла һонолоп ала башланы бит әй!. Әллә, ҡыҙҙарым ат йәнле булдылар былай. Кейәүҙәрҙе әүмәләп, ыҡтырып мал көтәләр. Ҡалаға китәбеҙ тип тә ынтылманылар. Бер- береһенән ҡалғанды кейеп, әрһеҙ үҫтеләр. Ә был Гәрәйгә түлке яңынан -яңы ғына кәрәк. Ҡуй инде, исмаһам бер ат егешеп, ат ҡарашып та йөрөмәне бит малай булып. Лутсы ҡыҙ ғына булып тыуһа, үҫтерҙем дә кейәүгә оҙаттым булыр ине. Ни ҡайтып нигеҙ тотмай, ни батынып берәй эштә эшләмәй, ҡайҙа аҡса күп тиҙәр, шунда осоп- ҡунып тик йөрөй. Әллә, ғүмер буйы бер колхозда, башты баҫып мал ҡарап тик йөрөлдө. Ашарыбыҙға булды, артығын эҙләп тә йөрөмәнек. Хәҙерге балалар ҡомһоҙмо, туймаҫ ҡапҡорһаҡмы әллә?\nҮҙ уйҙарына бирелеп атланы ла атланы Сәлихйән бабай. Ара -тирә осраған өйкөм малдарҙы ҡарап ары атланы. Ҡыҙылъяр яҡынайҙы. Унан ары Балсыҡсоҡор. Күп ҡалманы, моғайын шуның артындалыр аттар...\nӘ был мәлдә әбей үрһәләнеп әле был, әле теге ҡыҙы аша Гәрәйҙе таптыра ине. Тик килен бала ғына Гәрәйҙең телефон номеры үҙгәреүен хәбәр итеп, номерын әйтте. Шылтыраттылар. Сменаһы түгел, һин дә мин балыҡта йөрөй икән дуҫтары менән. Тауышына ҡарағанда һалмыш. Эсе бошто әсәй кешенең. Атаһының ат ҡарарға китеүен әйткәс, ендәнеп телефон аша аҡырырға ла күп һораманы Гәрәй. Бейәнең әлеге хужаһы көткән өсөн хаҡты өҫтәне, алып килеүгә лә түләгеҙ тине тип һалды. Тимәк аҡсаны тотоноп бөткән. Һандыҡ төбөндәге кәфенлеккә тигән тауар аҫтынан һурылып ҡына арыуыҡ аҡса өҫкә сығып ятты. Аҡса һүҙен ишеткәс, Гәрәй бөгөн үк юлға сығырын әйтте...\nБалсыҡсоҡор артында аттар юҡ. Ҡаш йыйырып оҙаҡ ҡына тирә - йүнде ҡарап торҙо бабай. Бәлким арыраҡтыр тип атлай бирҙе. Аттар осрай, тик Заҡуандың өйөрө түгел. Ҡыҙғанып алыҫҡа ҡыумаһа әгәр . Көҙ көнө мал юғалыусан, берәйһе ҡыуып ҡуймаһа ярар ине. Яңғыҙ бөртөк бейәнән дә ҡалһам ҡайһылай була инде шунан? Арҡыры һаҙҙы сығып сауҡалыҡтарҙы ҡараны. Юҡ. Сылтырап ишетелгән ҡыңғырау тауыштарына табан атланы. Ят өйөрҙәр булды. Күҙ генәһе тондо бабайҙың. Буяндың уйсан күҙҙәре күҙ алдына баҫып, арып туҡтағанда ғына сығарған уф тигән тауышы ҡолағына салынғандай булды.\nКөн кисләне. Бара торғас ҡайһы тирәлә барыуын да бутала башланы. Ауыл яғында йымылдаған уттар ике -өс урында ла ҡалҡып йымылдаштылар. Туҡтап ҡайһы ауыл ҡайһыныһы тип уйлап та ҡараны, ярыш ҡына өс ауыл ултырмағанлығын белә, аҙашты,күҙ алдары буталды ҡарттың. Оторо яңылышмаҫ өсөн, төргәкләп төрөп өйөлгән бесән эҫкерте янына сүгәләне. Туҡтағас ҡына белде аяҡтары томбаҙып арығанлығын. Һалҡын һыуыҡ кис. Күҙ ҙә бәйләнде. Ҡайһы яҡҡа атларға? Ҡайтыр юл тип килгән яҡҡа боролоп ҡарағайны, тау һымаҡ ҡалҡып урман тора. Урман аша үтмәгәйне шикелле. Атлаған ере баҫыу ине. Тәүге тапҡыр аҙашты Сәлихйән. Эх, егелгән Буяны булһа, иҫе лә китмәҫ ине! Хет арбаға салҡан ятып дилбегәне үҙ яйына ебәр, барыбер алып ҡайтып ҡуйыр ине. Әҙәм башы аҙашһа ла, ат яңылышмай бит ул!\nТамаҡ ҡатып сәй һорай, ашҡаҙан да үкерә. Һыуыҡ аяҡ табандарының иҫен юйҙырып өшөтә. Шылт иркән тауыш юҡ. Тын. Ҡурҡыныс та хатта...\nГәрәй осоп - елеп тигәндәй Буянды тейәп алып килеүгә китте. Әсәһенең усына йомдорған аҡсаның арыуыҡ өлөшө үҙенә ҡалыуына ҡыуанып бөтә алмай осона. Алдашһа ла ышана ла ҡуя бит әле улары ла, бигерәк бер ҡатлылар! Юл алыҫ. Тейәп алып ҡайтҡанды күрмәһә ишеү ҙә шәп буласаҡ, әйҙә Балсыҡсоҡор яғында йөрөп ҡалһын атаһы.\nТик тейәүе бер әтнәкә булды. Тыңлашманы Буян. Инде илле Алла менән тейәп бортты ҡайырып ябам тигәнсе , саҡ үҙен тапамай нуҡтаны өҙөп аша һикерҙе. Бәйһеҙ ҡолон да әсәһе артынан сыйнап сабып киткән булды. Ят ауыл, ят ерҙәр. Тотоп ҡара инде шунан.\nГәрәйҙең усындағы аҡса күптән хужаның түш кәҫәһенә күскәйне. Машинаһы менән артынан ҡыуа төшөп эҙләү ҙә урынһыҙ булды. Кәбәнгә төшкән энәләй юҡ булды ла ҡуйҙы Буян ауыл араһында. Бер кем күрмәгән, бер кем ишетмәгән урам тултырып кешнәп үткән бейәне. Күңелһеҙ хәбәр әсәйгә әйтелде. Ә әсәй кеше атаһының да һаман ҡайтмауына борсолоуын әйтте. Йәнен көйҙөрөп тәгәрмәсте әпкилеп ҡуй тип өҫтәне етмәһә. Машинаға запчасть кәрәккәс, дүрт арба тәгәрмәсенә алмашҡайны. Әпәт аҡса сығара инде.\nБейә ҡасты, тәгәрмәстәрҙе ҡайтарырға ла, ҡул һелтәр кәрәк быларҙан. Суҡынһындар аттары менән! Табылмаһа ни, береһе урлағандыр тиер ҙә ҡотолор. Әсәһе барыбер һатмаҫ!\nБыҙауҙарын имеҙмәй башлағаны бирле ҡайтмаған һыйырҙарын таң менән эҙләргә сыҡҡан ауылдашы Мөриттең юлына тап булды Сәлихйән ҡарт. Эҫкерт төбөндә ҡулына шыҡырайта йүгән тотҡан ҡарт йоҡомһорап ултыра ине. Күгәреп өшөнгән ирендәре дерелдәп ниҙер һөйләй, аңлап булмай. Тиҙ генә күтәреп машинаға ултыртып, алып барҙы өйөнә изге ҡотҡарыусы йән.\nШәрифә әбей ҡобараһы осоп ҡаршы алды. Йылынып, сәй эсергә эшкингәс, бабай аҙашыуын һөйләне. Күҙ йәштәре аша тыңлаған әбей, бабайына бейәнең һатылыуын инде һөйләйем генә тигәндә, урам тултырып иртәнге тын һауаны яңғыратып бейә кешәнәүе яңғыраны. Ултырғысын дөбөр - шатыр ҡолатып торған әбей , туйтанлап урам тәҙрәһенә йомолдо. Артҡы ишек әллә асыҡ торған, урам уртаһында манма тиргә батҡан бейә, танауын таржайтып ҡайнар тынын бөркөп ишек- тәҙрә яғына ҡарап,ҡабат - ҡабат әсе кешнәй ине. Артынса дөбөрләп килеп ингән ҡолон да сырылдап кешнәп ҡуйҙы.\nӨҫтөндәге ураулы юрғанын бөркөп ташлаған Сәлихйән бабай, аяғына ла кеймәй йөн ойоғо менән Буянға ҡолас йәйеп ташланды. Ике яугир яу үтеп осраштылармы ни! Ҡайттыңмы? — ҡайттым!\nТашлашмайыҡ башҡа! — ташлашмайыҡ!,-тиҙәр кеүек ине улар.\nҠамыт һуғып сейләнгән муйын, һурылып тартылған бейәһенең арыҡ кәүҙәһен күргән ҡарт, хәлдең тиктән генә былай түгеллеген аңланы. Башын һалындырып бабайға иркәләнгән бейә күҙҙәрендә лә, аҫҡа баҫҡан бабай бите буйлап та йәш аға ине.\nСитән егенән күҙәткән Гәүһәр килен , тупһанан сығып ҡатып ҡарап ҡалған Шәрифә әбей ҙә ҡыуаныстан күҙ ситтәрен яулыҡ осо менән ышҡый ...\nӘ арба тәгәрмәстәре ҡапҡа эсенә инеп етер - етмәҫ ерҙә аунап яталар ине...\nСәлихйән ҡарт та, Буян да яйлап һауығып - нығынып элеккесә тормошто дауам иттеләр. Гәрәй ҡылығына бер аҙ уңайһыҙлыҡ кисерһә лә, һуғым ашына саҡырыуға ҡаршы сыҡманы. Килде. Әбей үҙ яйында ғына бабайға барыһын да һөйләп бөткәйне инде, башҡаса һүҙ ҡуҙғатманылар. Кем яңылышмай, аҡса яңылыштырып та ҡуя шул әҙәмде. Атай кешенең башмаҡтарын һатып һонған өлөш аҡсаһынан да баш тартманы, һуғымлыҡтан сабып һалған итте алып, һин дә мин ҡайтып китте. Ҡыҙҙарының үҙ малдары булһа ла, ғәҙәтләнгән атай кеше уларға ла өлөш бүлеп, был юлы ла өлөшләнеп ҡыуанып ҡайттылар ҡыҙҙар. Ризыҡ өләшкәндән тик арта ғына икәненә инанып йәшәй ҡарт. Әбейе лә йомарт ҡуллы, май - ҡоротон, эремсек - картуфын әҙерләп, инселәп бөтә. Барыһы ла яҡшы, барыһы ла үҙ урынында ине. Ине...\nИке -өс айлап ваҡыт үткәс Гәрәй ҡаты ауырып больницаға инде. Ҡайғырҙы әсәй кеше лә, атай ҙа. Бала бит! Бала сағынан йәшертеп тәмәке көйрәтеп өйрәнгән малай, ҡалаға уҡырға киткәс оторо шаштырып "уйнаны" төтөн менән.\nОҙаҡ уйындың аҙағы яҡшы түгеллеген иҫкәртеү ҙә файҙа килтермәгәйне, бына, үпкәләр ҙә түҙмәҫлек сиккә етеп үҙен белгерткән икән. Ауыр әмәлиәттәр(операция), оҙайлы больницала ятыуҙар...\nӨй ризыҡтарын тейәп ҡала юлын тапаны Шәрифә әбей. Ҡарт кешегә ауыр ине ҡыш өҫтөндә юл йөрөүҙәре. Түҙҙе. Бала бит ни тиһәң дә!\nАртыҡ борсолоуҙан ауырып китмәһен тип, барыһын дал белгертмәҫкә тырышты ҡартына. Ауыр хәлдә ятҡан балаңа ярҙам итә алмауҙан ла ауыр хәл бармы икән? Хәленән килһә ҡырҡып ҡына үҙ үпкәһен, ялғар ине Гәрәйенең яраларын. Юҡ шул ундай сара. Юл буйына илап, өйгә ҡайтып етер саҡта тынысланып, белгертмәй әллә нисә тапҡыр ҡала юлын тапаны әбей. Бабайының һорашыуҙарына йүнәлеп бара тийеүҙән үтмәне. Үпкә генә "баш күтәрмәгән " ашҡаҙанда сей яра ла ҡуҙғалып, тамаҡ ашау яғы ла тартыла төштө бер мәл. Гәрәй һурылып ҡына шәмдәй һүнеп барған кеүек. Әле ул, әле был больницаларҙы белешеп, ҡыҙҙары менән шылдырып та ҡаранылар. Тик хәл үҙгәрмәне.\nДауалаусы врач ауыҙынан һаумал бейә һөтө килешә тигәнен ишетеп, ауылға алып ҡайтыуҙы хәстәрләргә булды. Хәлһеҙ Гәрәй аяҡтан да яҙҙы. Тотоноп ҡына торһа ла, башы әйләнеүгә, ауыртыныуҙарға зарланып кире ҡоланы урынына. Эс бошороп килен бала ла ҡыҙын алып әсәһенә ҡайтып китте. Гәрәй уның өсөн юҡ ине, кәрәкмәне ауырыу ир.\nЕленләп торған Буянға өмөт итеп Шәрифә Гәрәйҙе тейәп алып ҡайтты. Март аҙағының һыуыҡ көндәре. Иртә еленләне алай ҙа бейә быйыл. Гәрәйҙе алып ҡайтып ике көн үтеүгә Буян ҡолонланы. Ҡолон бер аҙ аяҡҡа баҫып нығынғас, сынаяҡ тотоп ҡына әбей еленен тартып балаһының ауыҙына әҙләп кенә һөт тамыҙҙы. Гәрәй һаумал һөт ашҡаҙандың янып барыуын әҙ генә булһа ла баҫып тороуын әйткәс, ҡыуанды. Күп итеп эсеп булмай, ярамай ҙа. Ҡәҙимге төҫ алды Гәрәй. Урынынан ҡалҡына алманы тик. Ашау сабый кеүек кенә шул.\nЙәй етеүгә буйтым таяҡҡа таянып тышҡа сыға алды ир. Әсәһенең Буянды һауғанын һарай мөйөшөнә таянып ҡарап торҙо бер көн. Дөм ҡара күҙҙәрен ҙур асып, еленен тартҡанға иҙырап торған бейәне тәүләп күргәндәй һоҡланып ҡараны. Оҙон ялдарын һелкеп, ләпәк серәкәй ҡыуған бейә, ҡолонон ҡушҡас мороно менән еҫкәп балаһын кешәнәүенә иҫе китте. "Ни тиклем изге хайуан һин Буян! Әгәр һин булмаһаң, бәлким мин күптән ер ҡуйынында ятыр инем. Шифалы һөтөң менән аяҡҡа баҫтырҙың бит, рәхмәт һиңә! Кисер мине, ахмаҡты! Яңылыштым..."\nЙүгереп йөрөп мал тәрбиәләгән атаһына, өлтөрәп йөрөп балаһы өсөн өҙгөләнгән әсәһенә эстән генә рәхмәттәрен әйтеп, күңеле йомшарҙы Гәрәйҙең. Ебеклеген күрһәткеһе килмәне, рәхмәтен дә ҡысҡырып әйтергә ҡыйыулығы етмәне...\nЙүгереп үк китмәһә лә, Гәрәй элекке хәленә әҙ генә булһа ла ҡайтырына ышанып өмөтләнде Шәрифә лә Сәлихйән дә. Сыҡмаған йәнгә өмөт бер ҡасан да өҙөлмәй шул. Килен бала тамам законлы айырылып, ҡыҙына алимент дауланы. Эшкә яраҡһыҙлыҡ юллап юл йөрөүҙәр, тупһалар тапауҙар...\nАлай ҙа ҡыҙҙары килеп машиналарында ғына алып йөрөштөләр, былай булһа ҡайҙан инде! Ят ярлыҡамай, үҙеңдеке үлтермәй шул...\nКөҙ ҙә етте. Буянды ҡолононан айырып ағытыр мәл дә етте. Ҡолондан бигерәк һаумал һөткә өйрәнгән Гәрәй яфаланды. Яралары һыҙлап, төндәрен ыңғырашыуҙар артты. Больницала ятып дауа алып ҡарау ҙа, түләүле алыҫ ерҙәрҙән шифа эҙләү ҙә файҙаға булманы. Өҙгөләнде ололар. Ярҙам итә алмауҙарына яфаландылар.\nҠыш. Кибеп кенә түшәктә ятҡан улына йылымыс һөтлө сәй һонған әсәһенә Гәрәй :\n- Ә - әсс -әй, и - и -меҙгән аҡ һө - ө -ттәреңә ри - риза бул и - инде?!,- тине.\nХәлдең ул тиклемгә барып етерен уйламаған әсәй, күҙ төптәрен һөртөп кенә башын һелкте. Һонған сәйенә ынтылманы Гәрәй.\nӨҫтөнән ауыр йөктө ауҙарғандай, күҙҙәрен генә йомдо ...\n… Күҙ алдында киң ялан, ә ялан буйлап күк ат саба. Бына шул ат, йөгөнөкләп ултырған Гәрәйгә килеп туҡтаны ла, ер тырнап ултырырға саҡыра. Эх! Бер ҡасан да ат башына менеп ҡарамағанмын шул! Ҡайһы яғынан, нисек атланырға? Өйрөлөп йөрөгән егетте көтмәне күк ат... Ялдарын ялбыратып аҡ томандар араһына инеп китте... Ерҙә ҡалды егет. Ат артынан ҡулын һоноп һалҡын ергә йығылды...\nШул йоҡонан башҡаса уянманы Гәрәй.\nҠырылған тар юлдан мәңгелек йортҡа уны Буян алып барҙы. Сана тултырып тоҙ тейәһәләр ҙә еңел булыр һымаҡ, был Буяндың сираттағы иң ауыр йөгө ине...


Башҡортостан һәм Силәбе өлкәһе сигендә өс күсмә сейсмик станция ҡуялар // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостан һәм Силәбе өлкәһе сигендә өс күсмә сейсмик станция ҡуялар\n12:10, 6 сентября 2018 Йәмғиәт\nФото: Көньяҡ-Урал ҡурсаулығының рәсми сайты\nБашҡортостан һәм Силәбе өлкәһе сигендә өс күсмә сейсмик станция ҡуялар Фото: Көньяҡ-Урал ҡурсаулығының рәсми сайты\nӨФӨ, 2018 йыл, 6 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлфиә Әғлиуллина/.\nБашҡортостан һәм Силәбе өлкәһе сигенән алыҫ түгел Көньяҡ-Урал ҡурсаулығы биләмәһендә өс күсмә сейсмик станция ҡуялар. Ҡорамал ер өҫтөнөң шыуыу күрһәткестәрен үлсәй. Станциялар бер нисә көн эшләй, тип яҙа «Известия» Рәсәй Фәндәр академияһының Геофизика институты ҡарамағында Урал төбәге мониторинг секторына һылтанып.\nШулай уҡ институт белгестәренең ер тетрәүҙең эпиүҙәгенә уның тәбиғәтен өйрәнеү өсөн йүнәлеүҙәре билдәле. Мониторинг көсәйеүгә ҡарамаҫтан, ғалимдар яңы ер һелкенеүҙе көтмәй. Уҙған тәүлек эсендә Уралда ике тапҡыр ер һелкенде, белгестәр уларҙы уртаса тип атаны. Зыян күреүселәр һәм етди емереклектәр юҡ.\n5 сентябрҙә төндә Силәбе өлкәһендәге Ҡытау-Ивановскиҙа яҡынса 5,5 магнитудалы ер һелкенеү булды. Һуңынан иртән был урындан 22 саҡрым алыҫлыҡта, Урал тауҙары тирәһендә икенсе тапҡыр ер һелкенде. Уның магнитудаһы 4,4 тирәһе тәшкил итте.\nБында сейсмик әүҙемлек Урал төбәгендә 100 йылға бер тапҡыр күҙәтелә. Яңы ер һелкенеү осраҡтары көтөлмәй, тип хәбәр иттеләр Рәсәй Фәндәр академияһы ҡарамағындағы үҙәктә. Унда мониторинг өсөн сейсмик станцияларҙы ғәҙәттә һәр ер һелкенеүҙән һуң ҡуялар тип билдәләнеләр.\nКөньяҡ-Урал дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы уникаль Көньяҡ-Урал тәбиғәт комплекстарын – тау-тайга шыршы-аҡ шыршы урмандарын, юғары тауҙа үҫкән үҫемлек төркөмдәрен һәм һаҙлыҡтарҙы һаҡлап ҡалыу маҡсатында 1979 йылдың 1 июнендә ойошторолған.\nҠурсаулыҡ Рәсәй Федерацияһының ике субъекты – Башҡортостан Республикаһы һәм Силәбе өлкәһе биләмәһендә урынлашҡан. Ҡурсаулыҡтың 90 проценттан ашыу биләмәһе Белорет районында, 24,4 мең гектар майҙан Силәбе өлкәһенең Ҡытау-Ивановск районы биләмәһендә урынлашҡан. Ҡурсаулыҡтың дөйөм майҙаны 252,8 мең гектар. Ул майҙаны буйынса Башҡортостандың һәм бөтә Көньяҡ Уралдың иң ҙур ҡурсаулығы.


Ер шарында “Рәхмәт” көнө билдәләнде | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n12 января 2021 — 11:54 ГТРК «Башкортостан»\nЕр шарында иң изге байрамдарҙың береһен – Халыҡ –ара “Рәхмәт” көнө билдәләнде. Ошо айҡанлы Башҡортостандың Һаулыҡ һаҡлау министрлығы «Башҡортостан республикаһы медицина хеҙмәткәрҙәренә рәхмәт!» акцияһын иғлан итте. Был көн һәр теләгән кеше социаль селтәрҙәге сәхифәһендә #спасибомедикамрб тигән хештег аҫтында табиптарға рәхмәт һүҙҙәрен еткерә алды. Интернет селтәре айырым белгестәргә һәм медицина учреждениелары табиптарына рәхмәт һүҙҙәре, фото, видеороликтар менән тулды. Барлыҡ рәхмәт постары бер урынға тупланып, Һаулыҡ-һаҡлау министрлығының сайтында һәм социаль селтәрҙә урын алды.