Азатлыҡтан мәхрүм итеү - Дания Юрист. Адвокат бөтә Онлайн\nБәйләнештә - юридик фирмаһы Ньерд\nҺеҙ бында контакт һәм башҡа мәғлүмәттәр беҙҙеңофистаадрестарын таба алаһығыҙ паркинг подвал табырға мөмкин.\nИре менән иренең ҡасан һеҙ сожитель заявка биргән ҡатын, ә ҡатын-партнер Дания кандидаттар, ҡағиҙә булараҡ, иҡтисади хәүефһеҙлеген тәьмин итәДепозитный счет йәки финанс гарантиялар anfordringsgaranti рәүешендә булырға мөмкин. был, нигеҙҙә, учреждениеһы булараҡ, финанс советы муниципаль копенгагенда һеҙҙең менән осрашыу коммуна.\nӘгәр муниципалитетында инвестициялар заявитель аҡсалата ярҙам FX, мэрияһы талап сығымдарын ҡаплау гарантияһы.\nиҫәбенә финанс учреждениеһы, һеҙ сумманы индереп, ипотека була. Тимәк, муниципалитеттар ғына, ундар иҫәбенә инеп була. Әгәр муниципалитетында инвестициялар заявитель аҡсалата ярҙам FX, мэрияһы суммала сығымдар талап итә, эскроу күрһәтә. Тәьмин итеү, ваҡыты менән ун йыл буйы, тип фараз ителә заявитель паспорт ала. Сит ил эштәре министрлығы датаны күрһәтеп үтенес хаты менән була. Безотзывный хәрәкәте хәүефһеҙлеге ваҡыт булырға тейеш.\nErstatningsadvokater - беҙҙең ишектәр һеҙҙең тиклем кәрәк булған осраҡта - алмаштырыу\nБеҙ һеҙҙең менән һәр ваҡыт бәйләнештә булыу өсөн тәҡдимдәр беҙгә, һеҙ булырға тейеш һәм был курс һеҙҙең өсөн варианттары тураһында белә\nБеҙ һәр ваҡыт бурыслы булырға тейеш түгел, тип ҡарайҙар, һәм беҙ һеҙҙең бушлай осраҡтарына баһа бирелде.\nӨҫтәүенә әңгәмәләр, осрашыуҙар береһе шулай уҡ беҙ офистан. орхус беҙгә бушлай тәҡдим итә ала, йәки Фредерисия Хорсенс. Компенсация сифатында, һеҙ шулай уҡ аласыз булырға ышанабыз, һеҙҙең коллектив туплап алғанда, һеҙҙең менән бәйле эше, адвокаттарҙы һәм секретары булып тора, ул шәхси тәжрибәгә эйә булыуын бер нисә йыл суд йәрәхәт менән. Беҙҙең был хаҡта даими цэрийға, үҙ бурыстарының береһе тип ҡарарға һәм уның, һеҙ белмәһә, ул унда етәкселек һәм һеҙҙең менән булған осраҡ. Һеҙ тейеш даими хәбәр процесын һәм уңайлыраҡ тоям, ул. Бынан тыш, беҙҙең аныҡ позицияһы булған, зыян ғына тора, һәм беҙ, шулай итеп, страховка компаниялары, шулай уҡ муниципалитеттар билдәләнде һ. был принцип була һәм беҙгә, беҙ һеҙгә кәрәк булған осраҡта ишектәрҙе һәм көрәш, тип, һеҙгә, тап һеҙгә компенсация алыу хоҡуғына эйә.\nҺул флангына һөжүм итә. алыша беҙҙең гәзит. дания кеҫәһе һалым сәйәсәте - ваҡыт\nМин уйлайым, һеҙ булырға тейеш торошо, гәзиткә мәҡәләләр алып килгән\nәммә был тарихтың икенсе көнө Яңы һалым сәйәсәте Borgerliges, уларҙың гәзиткә ышанысын ҡаҡшата. Контент дә, тарихы тураһында һөйләй, - тип кеҫәһенән аҡса алып торған граждандар һалым сәйәсәте borgerliges провинцияһындағы яңы ҡала, улар өсөн зеландия төньяҡ ебәрә, тәнде хәрәкәт булып эшләй.\nхәйләле эш социалистик тупаҫ уйын Эшлекле советы. Был арауыҡ тарих өсөн Бөтөнләй етди тәьмин некритический полиоксо гәзите социалистик ойоштороу, буржуаз ҡаршы сәйәсәт йылдам эшләй, минең өсөн һиҙемтәләнергә. Аңлатма табыу мөмкин булған берҙән-бер булам мин, тип, эшселәр хәрәкәте килтерә Эшлекле советы титулын ала, ул ҡулланырға мөмкин, маркерҙар менән һүрәт төшөрөү өсөн тағы ла йыуан төбәктәре араһында конфликт ҡарағанда, булмай инде ул: 'копенгагенда зеландия төньяҡ провинцияһы партия буржуаз асығыу һәм хәлле кешеләренең байлығын. Һәр табар веский сәбәптәре булмаһын өсөн тикшереп, дания кеүек илдәрҙә бай булһа, беҙ бөтә илдең һәм төбәктең үҫеш һәм прогресс алға кеүек хистәр булырға тейеш. Әммә был туранан-тура фекер алышыу өсөн ябыла, һул яҡта ҡанат өҫтәй тырыша. яҙылмауын һәм сағыштырмалы бик гәзите менән уның ҡасан һәм бағаналар исемдәрен паз, хәҡиҡәт өсөн юғары булған. Яңы иҡтисади сәйәсәт дөрөҫ borgerliges тураһында, ҡасан бөтә нескәлектәрҙе иҫәпкә алырға, даттар барыһы ла отош ала. Яҡын ике төркөмгә: муниципалитеттар юҡ, унда булған граждандарға күберәк түләргә тура киләсәк. Был туранан-тура һан менән ҡапма-ҡаршылыҡҡа инә, тип тәҡдим итә иҡтисадсылар һәм беҙ полно, принциптарына ярашлы, һалынған финанс министрлығы. Аңлы ыңғай һөҙөмтәләрҙе билдәләне Arbejdernes Erhvervsråd түгел, тип йөктө һалымды кәметергә, һәм уның менән анығыраҡ ябайлаштырыуға килтерә: именлек булырға тейеш баҫманы килә, беҙ ирек бирмәй, файҙалы табыш алабыҙ дания артыу, үҫеү һәм эш урыны булдырылған. Был яңы иҡтисади сәйәсәт borgerliges Беҙ бәләкәй киҫәктәргә буйынса сквознов булды йәшәү мөмкин түгел, шул уҡ торт өсөн яуап биргән һул фекерләү, бер кем күберәк алырға тейеш түгел тип, ҡарағанда. Бындай сәйәсәттең эҙемтәләрен ярлы илдә эшләй аласаҡ. Мин теләр инем менән теләһә кем бәхәскә теләсә ҡайһы ваҡытта. Әммә был карталар менән эшләүҙән намыҫлы һәм асыҡ булырға тейеш.


Һоҡланмау мөмкин түгел\n27 Июль 2018, 11:52\nТелевизор экраны аша уны күргәнегеҙ бар. Йырларға, бейергә яратҡан ҡыҙ «Тамыр» студияһында шөғөлләнә. Дүрт йәшенән «Әкиәт китабы», «Сәңгелдәк», «Иләү» кеүек тапшырыуҙарҙа ҡатнаша. Алып барыусы ла булған хатта. Алты йәшенән вокаль-бейеү төркөмөнә йөрөй башлай. Быйыл яҙғыһын «Тамыр» телеканалы ойошторған «Халҡым йыры – тамырымда» тигән байрам сараһында ла ҡатнаша. «Башҡортостан» дәүләт концерт залының ҙур сәхнәһендә синыфташы Искәндәр Йәһүҙин менән икәүләп «Ҡыр ҡаҙы» тигән йырҙы башҡарғандар. Тағы ла «Бирешмә» төркөмөнөң концерттарында ла ҡатнашмай ҡалмай. Иҫегеҙгә төштөмө? Розалиә Аҙнаева тураһында һүҙебеҙ.\nУҡыуы ла һәйбәт ҡыҙҙың. II «Б» синыфын тик «бишле»ләргә генә тамамлаған. Розалиә баш ҡалабыҙҙағы иң күркәм белем усаҡтарының береһе – Фатима Мостафина исемендәге 20-се башҡорт гимназияһында уҡый. Уҡытыусыһы Зөһрә Ильяс ҡыҙы Ҡазыханова ла үҙен маҡтап ҡына тора. Тәртипле, тырыш, бөхтә кейенеп йөрөй, яҙыуы ла матур, мәктәп, район олимпиадаларында ҡатнашып еңеүҙәр яулай. Ҡыҫҡаһы, һәр яҡлап килгән ҡыҙ инде.\n– Бәләкәй сағында оялсан ғына ине. Шуға ҡарамаҫтан, бик әүҙем, ҡыҙыҡһыныусан булды, – ти әсәһе Гөлсәсәк Cәйет ҡыҙы. – Туғыҙ айҙан атлап китте, теле иртә асылды, биш йәшендә уҡырға өйрәнде. 13-сө башҡорт балалар баҡсаһына йөрөнөк. Дүрт йәшенән алып, йыл һайын «Һаумы, һаумы, әкиәт!» конкурсында ҡатнашты. Төрлө номинацияларҙа еңеүҙәр яуланы. Бейеү менән шөғөлләнде. Уҡырға төшмәҫ элек үк инглиз телен өйрәнә башланы. Бына шундай ҡыҙ ул беҙҙең Розалиә.\nӘ беләһегеҙме, ул ниндәй спорт төрө менән шөғөлләнә? Тау саңғыһы! Ҡышҡыһын әсәһе менән бергә ошо спорт йүнәлешендәге базаларҙа ял итәләр. Хәҙер саңғыла елдәй елдерә ҡыҙ. Конькиҙа нисек ныҡ баҫып торғанын күрһәгеҙ икән… Шулай булмай, тимераяҡтарҙа дүрт йәшендә үк йөрөй башлаған бит ул. Нисек өлгөрә икән, эйеме?\n– Быйыл миңә Башҡорт дәүләт академия драма театры сәхнәһендә сығыш яһау бәхете лә тейҙе бит әле, – тип Розалиә шатлығы менән бүлешергә ашыҡты. – «Ташлама утты, Прометей!» спектаклендә Зевс менән Мнемосинаның ҡыҙы Мельпоменаны уйнаным. Ныҡ оҡшаны. Театрҙан Рәхмәт хаты алыу тағы ла нығыраҡ дәртләндерҙе. Дуҫтарым да ҡыуанды. Ә улар күп. Шулай ҙа иң яҡыны – Гөлфиә. Балалар баҡсаһынан алып гел бергәбеҙ. Синыфташтарым Артур Рамаҙанов, Урал Усманов, Ильяс Ишкинин менән дә дуҫтарбыҙ. Тыуған көндәргә саҡырышабыҙ. Улар менән дә бер балалар баҡсаһына йөрөнөк.\nАна шулай ваҡытын бик файҙалы һәм ҡыҙыҡлы үткәрә Розалиә. Атаһы менән әсәһе эштә ваҡытта дәрестәрен үҙ аллы әҙерләй, инглиз телен нығыта. Саң һурҙыртып, иҙәндәрҙе лә йыуып ҡуя. Тик ҡайһы саҡта бер үҙенә күңелһеҙ булып китә. Оҙаҡламай әсәләре бесәй алып бирергә вәғәҙә иткән инде. Дөрөҫ, икәүләп күңеллерәк буласаҡ.\nКаникулың матур үтһен, Розалиә!


Юлайға алмаштар үҫә\n10 Февраль 2020, 17:05\n—Бала саҡтан шиғыр яҙып, уларҙы республика гәзиттәрендә баҫтыра торғайным. Бер мәл Юлай ағай минең менән ҡыҙыҡһынып киткән дә, шиғырҙарымды табып “Йәшлек” гәзитенә лә баҫтырған. Йылдар үткәс, мин уны Сибайҙа осраттым һәм рәхмәтемде белдерҙем. Ошо уның менән тәүге һәм һуңғы осрашыуым ине. Аҙаҡ Юлай ағайҙың минән рәхмәт ишетеүенә ҡыуаныуын еткерҙеләр. Шул тиклем эскерһеҙ, ихлас, саф күңелле кеше булғандыр инде,—ти Илгиз Ишбулатов.\nМатбуғат менән дуҫ булғандар өсөн Юлай Мәҡсүтов, йәғни Юлай-Юламан исемле журналистың исеме яҡшы таныштыр. Сибайҙа буй еткергән, БДУ-ның филология факультетында белем алған егет “Йәшлек” гәзитенең көньяҡ-көнсығыш райондар буйынса үҙ хәбәрсеһе булды. Мәҡәләләрендә һәр саҡ көнүҙәк мәсьәләләрҙе күтәрә белеүе, уларҙы урын-еренә еткереп анализлап оҫта яҙыуы менән халыҡ күңелендә үткер ҡәләмле, тос фекерле журналист булараҡ урын алды. Ихлас, эскерһеҙ хәбәрсенең беҙҙең аранан иртә китеүе генә үкенесле… Нисә йылдар үтһә лә уны халыҡ онотмай…\nБилдәле булыуынса, талантлы журналистың исемен мәңгеләштереү маҡсатында Баймаҡ үҙәк китапханаһы янында Юлай Мәҡсүтов исемендәге район журналистары премияһы булдырылды. Был премияға төрлө йылдарҙа Зөлфиә Сафина, Гүзәл Иҫәнгилдина, Резеда Усманова, Айгөл Иҙелбаева, Земфира Ғәҙелшина лайыҡ булды.\nКүптән түгел сираттағы премия лауреаттары билдәле булды. Уларҙың береһе—Темәс ауылы егете, әлеге көндә “Ағиҙел” һәм “Һәнәк” журналдарында яуаплы сәркәтип булып эшләүсе Илгиз Ишбулатов (һүрәттә), икенсеһе—Баймаҡ егете, “Баймакский вестник” хәбәрсеһе Дмитрий Фадеев.\nИлгиз Вәкил улы Сибай институтын тамамлаған, 7 йыл “Киске Өфө” гәзитендә тәржемәсе булып эшләгән. “Ағиҙел” һәм “Һәнәк” журналдарында эшләүенә—2 йыл. Ә Дмитрий Фадеев хеҙмәт юлын Темәс мәктәбендә башлаған, аҙаҡ район гәзитенә эшкә күсә. Дима ла шиғырҙар ижад итә, уның һүҙҙәренә йырҙар яҙыла. Ул үҙе лә йырларға ярата, фото төшөрөүгә лә әүәҫ.\nЙәш ҡәләмдәштәребеҙҙе премияға лайыҡ булыуҙары менән ҡотлайбыҙ. Уларҙың фекерҙәре Юлай-Юламандыҡылай тос, ҡәләмдәре үткер булыуын теләйбеҙ.\nЮлай Мәҡсүтов исемендәге премия лауреаты.


Ҡалдыҡ һыу ҙа кәрәкле » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Экология » Ҡалдыҡ һыу ҙа кәрәкле\nҠалдыҡ һыу ҙа кәрәкле 09.11.2016 // Экология\n– Һыу күбәйгәндән-күбәйә. Пляж да ҙурая. Бында килгән һайын яр сиктәренең киңәйгәнен күрәбеҙ, – ти фабриканың капиталь төҙөлөш бүлеге начальнигы Юрий Архипов. Уны тыңлағандан һуң күҙ алдына шундай күренеш баҫа: диңгеҙ, ҡом, пальмалар... Әммә былар ысынбарлыҡтан алыҫ торған хыялдағы образдар ғына. Ысынында һүҙ бөтөнләй икенсе нәмә хаҡында –\nСибай байыҡтырыу фабрикаһының ҡалдыҡтар һаҡлау урыны тураһында.\nФабрикала эшкәртелгән һыу, буш тау тоҡомдары менән ҡушылып, пульпа барлыҡҡа килтерә һәм ҡалдыҡтар һаҡланған урынға оҙатыла. Ни өсөн велосипед уйлап сығарып маташырға? Тау тоҡомдарын байытыусылар үҙ телмәрҙәрен профессионализмдар менән ҡатмарлаштырырға теләмәй, барыбыҙға ла таныш – пляж, тулҡын һырты, яр сиге кеүек һүҙҙәрҙе ҡуллана. Хатта пляждарҙы йыуҙыртыу процесы кеүек төшөнсә лә бар. Ҡалдыҡтар таралғандан һуң пульпа ятҡылыҡтың уртаһына ултыра. Һыу яйлап китә, пульпалағы ҡаты матдәләр аҫҡа төшөп кибә һәм шул рәүешле пляж барлыҡҡа килә. Йәғни һәр һыу ятҡылығыныҡы кеүек, бының да төбө, шунан батҡағы һәм, ниһайәт, атлап йөрөп була торған сите бар.\nФабриканың ҡалдыҡтар ятҡылығы “Унипромедь” институты проекты буйынса бынан быуат ярым йыл элек төҙөлгән. Башта ул ике бүлектән тора. Сәнәғәт күләмдәре артҡан һайын өсөнсөһөн төҙөү мохтажлығы тыуа. Шулай итеп, 90-сы йылдарға ҡалдыҡтар ятҡылығын киңәйтеү проекты тормошҡа ашырыла башлай. 2001 йылда ул сафҡа ингәс, мәғдәнде эшкәрткәндән һуң ҡалған һыу өсөнсө бүлеккә аға башлай. Шул уҡ ваҡытта дамбаның беренсе һәм икенсе бүлектәренең һыйҙырышын арттырыу буйынса проект та әҙерләнә. Киләсәкте күҙаллап, өсөнсө бүлеккә лә иғтибар кәмемәй. Бөгөнгө көндә икенсе бүлек эксплуатацияланһа, беренсеһендә төҙөлөш эштәре дауам итә. Уларҙы хеҙмәтләндереүгә, яңыртыуға йыл дауамында 46 миллион һум тирәһе аҡса бүленә. Бер һауыт тула икән, икенсеһенә күсәләр, икенсеһе тулһа, өсөнсөһө әҙер тора. Һәр ҡайһыһында ҡаты матдәләр яйлап аҫҡа ултыра, һыуы тороп ҡала бара. Ҡалдыҡтарҙан таҙартылған һыу тағы байыҡтырыусылар фабрикаһының технологик циклына ебәрелә.\nТағы шуны билдәләү зарур: әлеге көндә сәнәғәт ҡалдыҡтары ятҡылыҡтарының төбөнә махсус геомембрана йәйелгән. Махсус материал ҡалдыҡтар шыйыҡсаһын ерҙән айырып ята. Шулай экологик тигеҙләнеш булдырылған.\n– Элек эзбиз карьерынан ташлы тупраҡ ташып, өйөп, ятҡылыҡҡа урын әҙерләй торғайныҡ. Килеп сыҡҡан һауыттың стеналарынан шыйыҡсаһы аҡмаһын өсөн балсыҡ менән нығыта инек. Уның өҫтөнә тағы тупраҡ һалдыҡ. Үҙенә күрә шундай “торт” барлыҡҡа килә торғайны. “Торт”тың эсен тәбиғи изолятор – балсыҡ тәшкил итте, – ти Юрий Александрович Архипов. – Балсыҡ үҙ бурысын үтәүен-үтәне, әммә ул зарарлы матдәләрҙе ергә һәм һыуға эләгеүҙән тулыһынса һаҡлап ҡала алманы, сөнки ул герметик түгел. Бөгөнгө көндә тәбиғи материалдарға ҡыйыу рәүештә яһалмаларын ҡаршы ҡуйып була. Әйткәндәй, беҙ ҡулланған геомембрана һүҙе латинсанан тәржемә иткәндә “ерҙәге япма” тигәнде аңлата. Был материал бик оҙаҡ хеҙмәт итеүгә яраҡлаштырылған. Шулай уҡ тәбиғәтте һаҡлау ҡанундарының барлыҡ талаптарына ла тап килә. Германияла етештерелгән геомембрананы һатып алыуға бик күп аҡса түгелде, әммә материал быға торошло.\nӘйткәндәй, ҡалдыҡтар ятҡылығында өҫтө-өҫтөнә йыйылған ауыр фракцияларҙы эшкә егеп булмаймы икән? Ни тиһәң дә, мәғдән байытылғанда унан файҙалы ҡаҙылмалар тулыһынса алынып бөтмәй. Белгестәр фекеренсә, унда ҡиммәтле металдар булыуға ҡарамаҫтан, был технологик йәһәттән әлегә башҡарып булмай торған эш. Киләсәктә быға ла тотонорҙар, файҙалы ҡаҙылма ресурстар икһеҙ-сикһеҙ түгеллеген һәр кем яҡшы аңлай.\nАвтор: Альбина БАЙГИЛДИНА.


Әһлетдин Сөләймәновтың хәтирәләре/2-се бүлек — Викидәреслек\nӘһлетдин Сөләймәновтың хәтирәләре/2-се бүлек\n← Әһлетдин Сөләймәновтың хәтирәләре Әһлетдин Сөләймәновтың хәтирәләре Әһлетдин Сөләймәновтың хәтирәләре/3-сө бүлек →\nӘһлей Сөләймәновтың тыуған ауылы Урта Муйнаҡ. Ейәнсура районы.\nҘур, ике бүлмәле өй. Ҡатын-ҡыҙ килеп тәҙрә, иҙәндәрҙе йыуып та алдылар. Коридор – соландарҙы ла үҙ таҡталары менән бүлделәр. Был ҡайҙандыр килтерелгән өйҙө өс-дүрт көндә тулыһынса ҡороп бөттөләр. Ике яҡҡа ла пичниктар килеп мейес урындары яһап, килтерелгән яңы кирбестәр менән мейес сығарҙылар. Төпкөһөндә мейес, өс стена буйлатып урындыҡ яһап, таҡта менән яптылар. Өңөрәйеп урындыҡ аҫтары күренеп тора! Ал яҡта бер ҙур мейес, уны“урыҫ мейесе” тинеләр. Киң мейес башы ла эшләнеләр. Икенсе яҡтараҡ усаҡ яһап, киң, ҙур, тәрән эсле ҡаҙан ултыртып мейесен дә, усағын да яғып ебәрҙеләр! Төпкө мейесте лә яҡтылар.\n– Мейестәр төтәмәй! Усаҡта ҡаҙан шәп ҡайнай! - тигән йомғаҡ яһанылар. Шундай ҡатмарлы ваҡ эште өс-дүрт көн эсендә эшләп тә ҡуйҙылар! Өс стена буйындағы урындыҡта малайҙар ятып йөрөргә тейеш! Ал яҡта ҡыҫҡа урындыҡ поварҙың ятып йөрөр урыны!\n– Бына был интернат була, йәғни, уҡыусылар ятағы! Тыштан һылаһалар, аҡлаһалар, интернат әҙер инде! – тип ят кешеләр сығып киттеләр. Интернат һүҙен белмәй инек, белдек! Ул – ятаҡ икән!\nБолот, быҫҡаҡлап торған ыуаҡ ямғыр осоро! Ҡапҡа тора. Интернат әҙер. Барак бар. Ышкул янына эй күп оҙонса бик күп тимерҙәр ташып һалдылар. Бына бер заман арбалар менән сүбәк, таш ташый башланылар. Зыярат яғынан текә ҡабаҡлыҡта тәрән соҡор ҡаҙҙылар, тирә яғын кәртәләгәс, соҡорға улаҡ үткәрҙеләр, ә соҡорға йөкләп-йөкләп Әндрееевканан бире ерҙән эзбиз ташып ауҙарҙылар. Алыҫтан ат менән ташып улаҡҡа һыу ағыҙҙылар. Күп тә үтмәй соҡор шаулап-гөрләп тирә яғына аҡ “ямғыр” сәсте! Унда яҡын барырлыҡ түгел! Бик ҡурҡыныс! Күмпелер соҡор шулай шаулай торғас, бер көн иртәнсәк иртүҡ, бик көслө, ҡурҡыныс шартлау ишетелде! Был шартлауҙы Түбәнге ауыл, Үргауыл, Өмбәт, Аҡбирҙе, Хәсән хуторында ла ишетеп аптырайҙар! Был ниндәй гөргөлдәү-шартлау!? Был тауыштан һуң соҡор, күрәһең, тынысланғандыр.\nБеҙ Сәфәрғәле абзыйҙарҙа\nЙәй көндәре эҫе! Мин тиңдәштәрем менән Ҡылы буйында! Өшөгәнсе һыуға инеп, ҡыҙынабыҙ ҙа , өйрәк кеүек, сыу булып тағы һыуға һикерәбеҙ. Шулай, ирендәр буҙарып өшөгәндән, ҡалтыранып ишегалдына инһәм, утъяҡҡыста кемдер һауыттар шалтырата! Инһәм, әсәй:\nӘсәй янына инеп һорашырға уйлағайным да, өйҙән бер йөрәк өҙгөс матур тауыш ишетеп аптыраным да өйгә йүгереп инеп ишек яңағына һөйәлеп ҡапыл туҡтаным! Нәҙек, оҙон кеше ишеккә арты менән торған да баяғы тылсымлы тауыш сығара! Һул яғындағыһы күренмәй. Аҡ епле таяҡсығын уңға-һулға йөрөтә! Уйнай! Икенсеһе стена буйлап һуҙылып яҫтыҡта ята. Күрәһең, теге уйнағанға знак биргәндер, моңло тауыш туҡтаны. Яурынынан һул ҡулында бик ҡыҙыҡ, матур, ҡыҙыл төҫтәге уйынсығын (таяғын) төшөрөп, миңә ҡарап торҙо ла башымдан һөйөп-һыйпап: – Эй, ыланҡай, ишек төбөндә торма, әйҙә, үт бире! - тип етәкләргә иткәйне, мин сығып ҡастым! Шул саҡ минең күҙ йәштәрем сыҡҡанын белдем!\nМәгәзәй. Ышкул яны\nБеҙ килгәндә ҡояш тау артына ултыра башлағайны. Мәгәзәй янынан алып юл, һыртҡыуаҡ, интернат яғы, ышкул тирә-яғы ат-арба, йәйәү халыҡ менән тулған! Йырып үткеһеҙ… Беҙ аптырауҙа ҡалдыҡ! Ышкулға яҡын барырлыҡ түгел! Мәшхәр! Геү киләләр: аттар кешнәй, алай-былай этәрешеп, сайҡалалар! Ҡайһы бер ҡатын-ҡыҙ сәрелдәп ҡысҡыра, һүгенәләр, әрләшәләр! Балалар аҡырып илай! Был әртист менән мин әллә ҡайҙа, ситкә этәрелеп, сығарылдыҡ. Ышкул түбәһенән бер әртист: – Кушловский! Бер ерҙә тор! Хәҙер ярҙам ебәрәм! – тип ҡысҡыра.\nКушловский шундуҡ мине табып алып шаршау артына индерҙе. Көс-хәл менән залды бушатҡас ҡына, тын алдыҡ! Күп кешеләр ҡайтһа ла , ышкул янындағы кешеләр ҡайнаша, күмәктәр! Залдан күп ширлек, ултырғыстар ҙа алдылар. Стена буйлап ике-өс рәткә эскәмйәләр теҙҙеләр. Унда ла халыҡ бытҡышып ултырҙы. Кушловский скрипкала, икенсеһе баянда уйнай башланылар. Тик берәү ҙә бейемәй, өндәшмәй ултыралар! Музыканан башҡа тауыш юҡ! Шул саҡ Бәҙритдин ағай тегеләр менән һөйләшеп, көйҙө алмаштыртты. Бер апай килеп:\n– Мин ни, Ырымбурға ебәрергә риза, - ти әсәй. Минең менән дә һөйләштеләр. Мин Ырымбурға уҡырға барырға шатланып риза булдым! Сәй эскәс, теге матур ҙа, ҡыҙыҡ та күренгән арбаға Алағаш ҡайынға тиклем ултырып барып төштөм. Кушловский ҙа төшөп:\n– Ул фәжиғәле һәләк булды! Хәҙер ул юҡ инде, - тигәс, мин башты түбән эйеп, әсе күҙ йәштәре түктем! Әсәй йыуатып:\nИке өй араһында\nЫшкулды асыу байрамы\nФәтхиямал апай, Нуритдин, Ғилмитдин абзыйҙар миңә таман итек, камзул, билбау, ҙур йөнлө кәпәс кейҙереп “Перовский” ға бейетеп ҡаранылар. ”Алға тибеҙ, алға тибеҙ, алға табан барабыҙ! Алға барырға ҡушҡан бит беҙгә Ленин бабабыҙ” – тигән йырҙы ла йырлатып ҡаранылар. Ғилмитдин абзыйым менән бергә ҡурай уйнарға әҙерләндек. Ышкулдың асылыуын мин көндәрҙе һанап ныҡ көттөм! Интернатта ла, тышта ла иртәнән уҡ ҡаҙандар, самауырҙар ҡайнай! Төш ауыр ваҡыттарҙа йәйәү, атлы кешеләр килеп тулды! Һәр ауыл бригада кешеләрен список менән килтерҙе! Кеше һаны, балаларҙы ла иҫәпкә алып, һаналған. Һауыт-һаба етерлек килтерелгән, бригадаларҙың урындары билдәләнгән! Һәр береһе үҙ халҡы менән бер ерҙә ултырҙы.\nӨҫтәл уратып ситтән килгән кешеләр ултырҙы. Улар артындағы скәмйәгә список менән саҡырып ауыл кешеләрен ултырттылар. Улар араһында минең абзыйҙар, Фәтхиямал, Гөлзифа, Фәхерниса, Маһира, Зәнзәбил, Нәсимә апайҙарҙан тыш курше ауыл кешеләре. Бөтәһе лә ултырып. Тынысланғас бер район упалномучинныйына һүҙ бирҙеләр. Ул бик күп матур ҡотлау һүҙҙәре, рәхмәттәр әйтте. Икенсеһе, ҡулына ҡағыҙҙар тотҡаны, ышкул һалыныуы тураһында һөйләне.\n– Скрипкала Зәбихулла Ишкинин! – тиҙәр. Минең йөрәк аттай тулап тибә! Ул сығып бер көйҙө уйнап киткәйне лә, ҡабат бороп, шуны, шуны уйна, тип ҡысҡырышып сәхнәнән ебәрмәнеләр. Зәбихулла ағайҙың уйнауы бик оҡшаны! Беҙҙең ауылда бар икән скрипкасы, тием. Ошонан башҡа мин уның уйнағанын ишетмәнем. Концерт шундай ҡыҙыу бара!\n– Ҡырғыҙ, Үргауылдар! Звонок булыр, инерһегеҙ! – тип кәнсәһенә инеп китте. Һеперелеп класҡа инеп ултырҙылар. Буш парталарға тегеләр икешәр-өсөшәр ултырыштылар. Мөғәллим инеп өҫтәл янына торҙо. Ул тора, уҡытыусылар ултыра.\n– Бөтәгеҙ ҙә тороғоҙ! Торҙолар.\nМин мейес артынан сығып ишек төбөндә ултырам. Ишек ярығынан ҡарайым, тыңлайым. Шулай көн һайын мәктәпкә йөрөйөм. Бер нисә уҡытыусының күҙенә эләктем. – Мәрхәбә! Һин малайыңды ары мәктәпкә йөрөтмә! Ярамай,– тиҙәр. Мин әсәйҙән ҡасып барыбер мәктәпкә киләм. Уларҙы ҡарайым, тыңлайым. Бер нисә иҫкәртеү ҙә туҡтатманы. Бер көн уҡытыусы үҙе класҡа индреп беренсе рәткә үҙенә ҡаршы ултыртты. Мин көн һайын йөрөй башланым. Бер бит аҡ ҡағыҙ, ҡәләм бирҙе. Дәрес барышында берәү һорауға яуап бирмәһә, мине торғоҙа:\n– Әһли, әйт әле шул-шул нисек була? Мин яуап бирәм. Мине, һин икенсе класс уҡыусыһы, тип маҡтай. Яуап бирмәгәндә , һин нуль класы булаһың, ти. Башҡалар бышылдап көләләр. Көлөүселәрҙе “наказать” итә. Хәҙер мин мейес артында гел, иң алда, иң шәп уҡыусы булып һаналам.\n– Берегеҙҙә йыр белмәйме ни? Әһли! Тор! Бер йырлап ебәр әле беҙгә! -тигәс мөғәллим, мин торҙом. Бер аҙыраҡ иҫкә алып йырлап та ебәрҙем, йәғни ишеткән-белгәнемде. Гел көлкө һүҙле, төртмәле йәштәр таҡмағын! Бөтәһе лә, мөғәллим үҙе лә, шаулашып, күҙҙәренән йәш сыҡҡансы көләләр! Тағыла, тип ҡеүәтләйҙәр! Мин, биғәләш, йырлауымды беләм! Үҙем көлмәйем дә. Туҡтап ҡалғас, мөғәллим:\n– Улайһа һинең йырың матур булған! Оҡшаған! Шуның өсөн һиңә “биш” әтмиткәһе ҡуйған. “Биш “алғас ни яҡшы булған! – тине әсәйҙе лә ҡыуанып. Мин тәки аңламаным! Биш тигәстә бер нәмә лә бирелмәй! Әтмиткә ҡуя!\n– Мин Һаҙый Ғүмәров булам. Ошо ышкулға уҡытыусы итеп ебәрҙеләр… Зиянчуранан, - тине. Ғәжәпкә ҡалған бисәләр уны сәй эсергә ултырттылар. Күренеп тора, ул ныҡ һыуһаған да, асыҡҡан да! Ашап-эсеп туйынғас, һорашып, уның Ырымбурҙа уҡып, ошонда ебәрелеүен белдек. Һүҙгә бай, ябай башҡорт егете, тиештеләр. Хәҙер мөғәллимгә барып әйтербеҙ, тип торғанда, тегеһе үҙе күренде. Килеп етеү менән:\n– Ә-ә-! Һеҙ Һаҙый Ғүмәров булаһығыҙмы? – тип танышты. Ошо саҡ ат менән үтеп барған Шаһимәрҙән Исмәғилов – колхоз председателе, атын бороп, беҙҙең янға килде. Һорашып-һөйләшеп бөткәс: – Яңы уҡытыусы Һаҙый Ғүмәров килә, тиҙәр ине. Ул һеҙ икән! Көн эҫе! Килеп етеүе ҡыйын булғандыр инде… Бәҙритдин! Мин Һаҙыйҙы үҙемә алып ҡайтайым! Әйҙә,Һаҙый ҡусты, ултыр атҡа, беҙгә төшәбеҙ! – тине.\nЯлдан һуң иртәнсәк\nҺаҙый Ғүмәров ауыл йәштәре менән репетиция яһай. Спиктәкел була тигән хәбәр таралды. Унда мине лә саҡырҙылар ҙа “Ҡурҡам, ҡурҡам!”тип ҡысҡырырға ҡуштылар. Сәхнәгә мине тоҡ менән сығарыусы: бына, һеҙгә ашарға килтерҙем, ти. Мине алып сығалар. Бөтә роль шул! Бына спиктәкелгә халыҡ ышкулдың залына йыйылды. Һыйыш юҡ! Шау-шыу! Урын еиешмәй! Эҫе! Тәҙрәләрҙе асып ҡуйҙылар. Мин шаршау артында ултырам. Апай-ағайҙар танымаңлыҡ итеп кейенгәндәр! Оҙон һаҡал, ялбыр, еткән сәслеләр! Һөйләшкән-көлөшкәндән генә кемдең кем икәнен белеп була! Ҙур-ҙур бысаҡтары ла бар…\n– Мәрхәбә! Баланың йөрәген ярҙыраһың бит! Ал балаңды! – тип ҡысҡыра башланылар. Мине кире тоҡҡа тығып алып сығырға тейештәр ине. Шул саҡ бер “людоед” һикереп тороп минең башты тубыҡтары араһына ҡуйып, үткер бысағы менән минең ике ҡашымды ла юнып-ҡырып та алды! Шул саҡ мине сәхнә артына алып сыҡтылар! Йыуатып, һылап-һыйпап, кәнфит тоттороп саҡ тынысландырҙылар!\nОшо спиктәкелдән һуң мин байтаҡ ҡашһыҙ йөрөнөм. Ҡаш үҫкәндә лә үҫте! Япрайып, хатта күҙҙәремә төшөп, ка-алын ҡара ҡаш үҫте! Был ҡаш әле лә минең баласаҡ осорон, барын – барын да иҫкә төшөрөп тора. Йәш, егет саҡта, ялбыр ҡуйы ҡашты ҡырып та йөрөп ҡараным! Әммә уның файҙаһын бик аҙ ғына күрҙем! Ҡырырға ал арыным! Хәҙерге ҡашым шул спиктәкел заманыныҡы.\n– Иҫемә килгәндә, ҡараңғы төн ине. Ат-арбам юҡ! Торайым тиһәм тороп булмай! Тағыла иҫтән яҙғанмын. Бер аҡ бүлмәлә иҫемә килдем. Тимер карауатта ятам! Көс-хәл менәнаяҡтарымды төшөрөп ултырҙым. Аҡ халатлы урыҫ килеп инеп һине Фрол тигән кеше алып килде тине. Ике-өс көндән атайҙы Ырымбурға алып килеп балнисҡа һалғандар. Быны уның таныш-белеш “знакум”дары эшләгән. Бик ҡаты сирләүе арҡаһында үҙе тураһында ауылға бер ниндәйҙә хәбәр ебәрә алмаған.\nСығанағы — «https://ba.wikibooks.org/w/index.php?title=Әһлетдин_Сөләймәновтың_хәтирәләре/2-се_бүлек&oldid=21058»\nБыл бит һуңғы тапҡыр 09:50 2 июль 2020 үҙгәртелгән.


Башҡортостандың Сауҙа-сәнәғәт палатаһы йәштәр менән эшләйәсәк // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБашҡортостандың Сауҙа-сәнәғәт палатаһы йәштәр менән эшләйәсәк\n10:31, 19 апреля 2012 Иҡтисад\nБашҡортостан Республикаһы Сауҙа-сәнәғәт палатаһының «Территорияларҙы үҫтереү» проекты сиктәрендә «Башинформ» агентлығында матбуғат-конференцияһы үтте. БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы президенты Юрий Пустовгаров журналистарға был проекттың тормошҡа ашырылыуы тураһында һөйләне, шулай уҡ Сауҙа-сәнәғәт палатаһы тарафынан әле башҡарылған эшмәкәрлектең төп йүнәлештәрен билдәләне.\nЮрий Пустовгаров һүҙҙәренсә, «Территорияларҙы үҫтереү» исемле яңы проект республикала филиалдар асыуҙы күҙ уңында тота, ул Урал аръяғында старт ала. Сибай, Учалы, Белорет ҡалаларында филиалдар асылып, унда юғары һәм урта махсус уҡыу йорттарының өсөнсө-бишенсе курс студенттары эшкә алынасаҡ. Уҡыу йорттары менән махсус килешеү төҙөләсәк: эш хаҡы һәм техника – Сауҙа-сәнәғәт палатаһынан, бүлмәләр һәм мебель – уҡыу йорттарынан.\nСтуденттар муниципаль берәмек башлығының территорияны планлаштырыу һәм үҫтереү буйынса командаһына әүерелергә тейеш. Төбәктә бизнес өсөн инфраструктура була алырлыҡ буш ятҡан майҙандарҙы тикшереү, муниципалитеттарҙы үҫтереү буйынса план төҙөү, аныҡ бизнес-проекттар әҙерләү уларҙың төп бурыстары булып торасаҡ.\nЮрий Пустовгаров түбәндәге мәғлүмәт менән таныштырҙы: 2011 йылда БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы буш ятҡан майҙандарҙы тикшергән һәм республикала яҡынса бер миллион квадрат метр буш майҙан булыуын асыҡлаған. 1 миллион һум аҡса уртаса өс эшҡыуарға ярҙам итә ала («старт-ап»тың уртаса күләме – 300 мең һум), тип иҫәпләй Сауҙа-сәнәғәт палатаһы белгестәре. Ә инфраструктураға йүнәлтелгән шул уҡ 1 миллион һум аҡса 10 бәләкәй һәм урта бизнес субъектына ярҙам итәсәк.\nШуға күрә территорияларҙы үҫтереү планы түбәндәге бурыстарҙан ғибәрәт: буш майҙандарҙы тикшереү; файҙаланылмаған майҙандарҙы тергеҙеү маҡсатында сәнәғәт, ауыл хужалығы, көнкүреш йүнәлештәрендә тәҡдимдәр әҙерләү; ошо нигеҙҙә муниципаль һәм төбәк бизнес-проекттарын булдырыу тураһында тәҡдимдәр әҙерләп, уларҙы юғары һәм урта махсус уҡыу йорттарын тамамлаусылар менән ойошторолған бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттарына тәҡдим итеү. Бындай саралар 2020 йылға тиклем ун меңләп эш урынын булдырыу мөмкинлеген бирә.\nЮрий Пустовгаров билдәләүенсә, территорияларҙы үҫтереү программаһы «Стартҡа хоҡуҡ», «Технологиялар артынан поход», «Бәләкәй ҡалалар – үҫеш нөктәләре» кеүек һәм башҡа проекттар ярҙамында тормошҡа ашырыласаҡ. Уларҙың барыһы ла бер маҡсат – республикабыҙ территорияларын үҫтереүгә һәм предприятиеларҙың халыҡ-ара кимәлгә сығыуына йүнәлтелгән.\nТеги: Башҡортостандың Сауҙа-сәнәғәт палатаһы,территорияларҙы үҫтереү,матбуғат конференциялары


Яҡташтарыбыҙ йәнә еңеүсе\n15 Декабрь 2017, 14:37\nРайонда урта һәм кесе эшҡыуарлыҡты үҫтереү өсөн ҙур мөмкинлектәр бар. Район хакимиәтенең ярҙамы менән ра-йонда эшҡыуарлыҡ тотороҡло үҫешә. Эшҡыуарҙарҙың район бюджетын тулыландырыу өлөшө лә йылдан-йыл арта бара.\nИке йыл рәттән райондаштарыбыҙҙың республика кимәлендә “Йыл эшҡыуары” булып танылыуы ла күп нәмә хаҡында һөйләй. Былтыр “Восход СТ” йәмғиәтенең генераль директоры Руслан Зәки улы Бакиров ауыл хужалығы продукцияһы етештереү өлкәһендәге уңыштары өсөн “Йыл эшҡыуары – 2016” булып танылғайны. Быйыл иһә икмәк-ҡалас, кондитер изделиелары, ярымфабрикаттар етештереү менән шөғөлләнеүсе Николай Трофимович Фомин республикала иң-иңдәр араһында “Йыл эшҡыуары – 2017” еңеүсеһе булды. Абруйлы комиссия һәр эшҡыуарҙың иҡтисади күрһәткестәрен өйрәнеп, еңеүселәрҙе билдәләй. Күпме табыш алған, эшселәр һаны, эш хаҡы күләме, бюджетҡа күпме һалым түләй - ошоларҙың барыһы ла дөйөм күрһәткестәрҙә сағылыш табып, мәрәй яҙыла. Бынан тыш социаль яуаплылыҡ, эшҡыуарҙарҙың бағыусылыҡ ярҙамы күрһәтеүе лә иҫәпкә алына. Ошо барлыҡ критерийҙар буйынса иң күп балл йыйыусы еңеүсе тип табыла.\nРеспублика конкурсына 7 ҡала һәм 29 райондан 100-ҙән ашыу заявка ҡабул ителә. Еңеүселәр 11 номинацияла билдәләнә. Райондаштарыбыҙ иһә конкурстың ике төп номинацияһында еңеүсе була. Аҙыҡ-түлек етештереү өлкәһендә Николай Фомин еңеүсе булһа, “Күмәртәләп һәм ваҡлап һатыу өлкәһендәге иң һәйбәт эшҡыуар” номинацияһында Красноусолдан Гөлшат Вәлийән ҡыҙы Ҡаҙаҡҡолова өсөнсө урын менән баһалана. Әйтергә кәрәк, район үҙәгендәге был ике эшҡыуар уңышлы эшләп килә. Николай Фоминдың Совет урамындағы икмәкханаһы төрлө ризыҡтар етештереү менән бер рәттән, Красноусол ауылының архитектур йөҙөнә үҙенсәлекле йәм биреп тә ултыра. Юҡҡа ғына быйыл Красноусол ауылы көнөн уҙғарғанда был бәләкәй предприятие “Иң төҙөк предприятие” исемен алманы. Николай Трофимовичтың тормош иптәше Светлана Ивановна ла эшҡыуар. Улар эшҡыуарлыҡты бер төптән алып бара. Светлана Фомина Красноусол ауыл Советы депутаты ла булып тора. Райондың ижтимағи-сәйәси тормошонда әүҙем ҡатнашҡан эшҡыуарҙар һәр төрлө сараларға бағыусы булып та сығыш яһайҙар. Үҙҙәре үк спорт ярыштары ла ойошторалар. Табын ауылындағы приютта Яңы йыл кисәләре, башҡа байрамдар уларҙың ҡатнашлығынан тыш үтмәй. Төрлө-төрлө тәмлекәстәр, башҡа кәрәкле әйберҙәр бүләк итәләр. Фоминдар райондың мәғариф учреждениеларына ла ярҙам итеп тора.\nИрле-ҡатынлы Ҡаҙаҡҡоловтар ҙа районда билдәле эшҡыуарҙар. Гөлшат Вәлийән ҡыҙы район Советы депутаты ла булып тора. 2007 йылдан башлап уларҙың күмәртәләп һатыу базаһы эшләп килә. Район ауылдарындағы сауҙа кибеттәре, магазин тотоусы эшҡыуарҙар аҙыҡ-түлекте башлыса Ҡаҙаҡҡоловтарҙың күмәртәләп һатыу базаһынан ала. Кәрәкле тауарҙы район халҡы ла ошонда таба ала. Бынан тыш Ҡаҙаҡҡоловтарҙың бер түгел өс “Әкиәт” (“Сказка”) магазины бар. Уларҙың береһе Ленин, икенсеһе Аэродром (Үҙәк район дауаханаһы эргәһендә) урамында булһа, өсөнсөһө “Красноусол” шифаханаһы биләмәһендә урынлашҡан. Гөлшат Ҡаҙаҡҡолова былтыр яңы йүнәлештә лә эш башланы. Район мәҙәниәт һарайында урынлашҡан кафе хәҙер уның ҡарамағында. Ҡаҙаҡҡоловтар, Фоминдар кеүек, райондың ижтимағи-сәйәси тормошонда ҡайнап йәшәй. Төрлө сараларға бағыусы булып сығыш яһайҙар. Киләсәктә үҙ бизнес-\nтарын тағы ла киңәйтергә, камиллаштырырға, халыҡҡа уңайлыҡтар тыуҙырырға ниәтләнәләр. Мәҫәлән, Фоминдар икмәк-ҡалас изделиеларын, башҡа продукцияны өйгә үк илтеп биреү юлын өйрәнә. Йәғни, телефондан шылтыратып ҡына өйгә эҫе икмәк, башҡа әйбер килтертеп буласаҡ. Өлкән йәштәге кешеләр өсөн был уңайлы булмаҡсы. Ҡаҙаҡҡоловтар иһә райондың барлыҡ бюджет учреждениеларын тиерлек аҙыҡ-түлек менән тәьмин итә. Яңы эш башлаусы эшҡыуарҙарға уларҙан күп нәмәгә өйрәнәһе бар.\nКонкурсҡа килгәндә инде, еңеүселәрҙе Өфө ҡалаһында Башҡортостан Республикаһы Эшҡыуарҙарының хоҡуҡтарын яҡлау буйынса уполномоченный Рафаил Ғибаҙуллин, Сауҙа-сәнәғәт палатаһы вице-президенты Зөлфиә Халиҡова ҡотлап, уларға Дипломдар тапшырҙы. Был конкурсҡа БР Эшҡыуарлыҡ һәм туризм\nбуйынса дәүләт комитеты тарафынан 7 августа старт бирелгәйне. БР Эшҡыуарҙар ассоциацияһы ойошмаһы, БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы, “Эшлекле Рәсәй”, “Рәсәй таянысы” Бөтә Рәсәй йәмәғәт ойошмалары, БР Бәләкәй эшҡыуарлыҡты яҡлау һәм үҫтереү фонды һәм башҡа ойошмалар конкурстың ойоштороусылары булып торҙо.\nШулай итеп, республика конкурсында ҡатнашып, ысын мәғәнәһендә быға лайыҡлы райондаштарыбыҙ еңеү яуланылар һәм уларҙы ихлас ҡотлайбыҙ, яңынан-яңы үрҙәр яулауҙарын теләйбеҙ.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - КҮҢЕЛ ҺЫЙЫНЫР ТӨЙӘК - УЛ ТЫУҒАН ЙОРТ, ТЫУҒАН АУЫЛ - 2014 - Мәҡәләләр\nХалҡыбыҙҙың тәрбиә ҡанундары менән ҡыҙыҡһына башлағандан алып, мине бер нәмә һоҡландыра: ул да булһа, әлегәсә һаҡлана килгән төп сифаттарҙың береһе - рухи ныҡлыҡ. Халҡыбыҙ рухи ныҡлығын, рухи сәләмәтлеген, сафлығын нисек һаҡланы икән? Ошо һорауҙарға яуап табыу өсөн боронғоларҙың аҡылына күҙ һалырға кәрәк. Ниндәй генә ауыр мәлдәрҙә лә рухы ҡаҡшамаған халҡым ниндәй аҡыл менән йәшәгән икән? Гәзитебеҙҙең был рубрикаһындағы сығыштар ошо һорауға яуап бирергә тейеш тә инде. Был юлы ғаиләһендә халҡыбыҙҙың тәрбиә ҡанундарын ныҡ һаҡлаған, балаларын шул рухта тәрбиәләгән, хәҙер инде баҡыйлыҡҡа күскән ир уҙаманы, сикһеҙ илһөйәр Рәфҡәт ХӘЙРЕТДИНОВтан ишеткән хәтирәләрем менән уртаҡлашмаҡсымын.\nКүгәрсен районындағы Башҡорт Бөркөтө тигән гөрләп торған ауылыбыҙ Никита Хрущев етәкселек иткән йылдарҙағы сәйәсәт һөҙөмтәһендә, ул ғына ла түгел, ул саҡтағы урындағы етәкселәрҙең ашығыс, уйламай-нитмәй хәл итеүҙәре арҡаһында күҙ асып йомған арала тарҡала башланы.\nБеҙ китһәк, быуаттар буйы кеше күңеленә йылылыҡ һирпеп торған ауылдың үҙе лә, ғәжәп матур исеме лә юҡҡа сығасаҡ, балаларыбыҙҙың күңел һыйыныр төбәге лә ҡалмаясаҡ. Китмәйек беҙ бынан, тип, бер туған һеңлем Венера, мин, Мәрзиә менән Сәғит Ҡотлобаевтар нигеҙебеҙҙе һыуытмай тороп ҡалдыҡ. Туҡһан йәштән уҙып киттем инде, әммә тыуған төйәгемде ташламаным. Был нигеҙ урынын балаларым үҙ балаларына күңел һыйыныр төйәк итеп тотор, тип ышанам. Башҡорт Бөркөтө тигән ауыл кемгә ҡамасауланы икән? Бер генә лә "киләсәкһеҙ" тип әйтерлек урыны юҡ. Ул йылға, ул уңдырышлы ер, һәр ваҡыт еләҫ ел иҫеп тороуы үҙе генә ни тора! Ә ҡоштарҙың түгелеп-түгелеп һайрауы! Магазины менән мәктәбен япһаң, әллә ниндәй ауылдарың да, ҡасабаларың да бөтөр. Мин колхоз рәйесе булған саҡта, ошо бәләкәй генә ауылда күпме мал, күпме умарта булды. Хөкүмәткә күпме тапшыра торғайныҡ. Ере уңдырышлы, ике яҡтан шишмәләр ҡушылғандан бар булған Оҙон шишмә йылғаһы иҫ китмәле еләҫлек бирә. Ни сәсһәң, шул үҫте. Халҡы эшсән, татыу булды. Өй һайын етешәр-унар бала баҡтылар. Кистәрен ауыл йәштәре гөрләтеп уйынға сығырҙар ине. Ҡайынлыҡта уйнай-уйнайҙар ҙа, ауыл көйөн йырлап, урам буйлап үтәләр ине. Ошолар барыһы ла емерелде. Ауыл күрке ус менән һыпырып алғандай юҡҡа сыҡты. Өлкәндәр мәктәбе, өлкәндәр тәжрибәһе, кешенең күңел донъяһы бөтөнләй иҫәпкә алынманы. Кеше яҙмышы ботарлана. Йорт күсереү, ауыл бөтөрөү - өлкәндәр өсөн оло хәсрәт. Ҡарт ағасты урынынан ҡуҙғатһаң, яңынан тамыр ебәрә алмай. Сит ауылға күсеп киткән тиҫтерҙәремдең береһе лә ҡалманы. Рәхмәт балаларыма, мине ирекһеҙләмәнеләр. Башҡалар ҙа быны иҫкә алһындар ине, ауылда йәшәгән өлкәндәрҙе мөмкин тиклем ҡуҙғатмаһындар, йышыраҡ ҡайтһындар, бергә йыйылып, оло байрам ҡорһондар. Ололар тәжрибәһен өйрәнһендәр ине... Ауылдарҙы бөтөрөү - халҡыбыҙ өсөн оло юғалтыу. Кеше яҙмышын ғына түгел, халыҡ яҙмышын ботарлау ул.\nҺуғыш ауырлығын да татыныҡ\nҺуғыш ауырлығы ирҙәр иңенә генә түгел, тылда ҡатындарыбыҙ елкәһенә лә төштө бит. "Беҙҙең баш осонда пулялар һыҙғырманы. Башҡаһына сыҙап булды", - тип кенә ҡуя ине Хәзирәм дә. Ә уның күргәндәрен хәтергә алһам, әле лә табандарым зымбырлап китә.\nӘ хәл былай була. 1942 йылда, мин фронтҡа киткәс, бер нисә ҡатын-ҡыҙҙы, шул иҫәптән Хәзирәне лә район хәрби комиссариатында бер аҙ уҡырға йөрөтөп, хәрби билет тапшырғандар. 1944 йылда тағы саҡырып алып, хәрби бурыстың ниҙән ғибәрәт булыуын, уларҙың ни эшләргә тейешлеген аңлатҡандар. Баҡһаң, фашистарҙан азат ителгән Украинаға улар Башҡортостандан мал ҡыуып алып барырға тейеш булған! Хәҙер уйлап ҡараһаң, уйылып китерлек бит! Башҡортостан еренән нисә саҡырымдар араға 17-18 йәшлек ҡыҙҙар мал ҡыуып барһын әле! Йәйәүләп, аслы-туҡлы... Үҙеңә ашарға, малды ашатырға, һыу эсерергә... 106 баш һыйыр малы, шул иҫәптән нәҫел башмаҡтары, бер нисә үгеҙ, юлда һауып эсер өсөн 3 һауын һыйыр туплап алғандар. Дүрт еткән ҡыҙ, ике үҫмер малай. Әбсәләм (Сәйетҡол) ауылынан - Закира, Мораҡтан - Надя, Новохвалынскиҙан Клавдия исемле ҡыҙҙар ҙа, Мораҡтан Павел һәм Петя исемле малайҙар. Ул үҫмер малайҙарҙың нисә йәштә булыуын, аң кимәленең самаһын уйлап ҡараһам, әле лә күҙҙән йәш атылып сыға. "Айҙан ашыу ваҡыт килдек Мәскәү тирәһенә. Ҡот осҡос һуғыш үткән ерҙәр. Емерек өйҙәр, бомба шартлаған соҡорҙар, янып көл-күмергә әйләнгән ауылдар, аунап ятҡан танктар. Иламай саҡ киләбеҙ. Ә мал ҡыуышып килгән үҫмер малайҙарыбыҙ емерек танктарға, пушкаларға менеп, гильзалар йыйып, һуғыш уйнайҙар, һыйырҙар онотолдо. Уларға ни, ҡыҙыҡ. Иң уйнар саҡтары. Тыйып алып булмай. Ярай әле, Егор исемле ветфельдшер бар ине, уларҙы аҙ-маҙ тыңлата алды. Тик Егорҙы икенсе көтөүгә ала ла китәләр, бушамай. Белорет яғынан да беҙҙең кеүек мал ҡыуып килгәндәрҙең бер малайы граната табып шартлатып, үҙе лә һәләк булғанын ишеткәс кенә бер аҙ баҫылдылар", - тип һөйләгән Хәзирәм бер журналисҡа. Айҙар буйы яланаяҡлап атлағандар. Көҙ етеп, ер һыуына башлағас ҡына аяҡтарына сабата кейеп алғандар. Тик оҙаҡҡа түҙәме һуң инде йүкә сабата! Сабаталары туҙғас, ни тапһалар, шуны аяҡтарына урап атлап маташҡандар. "Был аяҡтар эшкинерме икән?" - тип, ыуалап-ыуалап алабыҙ ҙа тағы китәбеҙ", - тип иҫенә төшөргөләй ине һыҙланған саҡтарында. Чкалов (хәҙерге Ырымбур) - Саратов - Сталинград (хәҙер Волгоград) - Воронеж - Харьков маршруты буйынса ҡыуғандар малды.\nСабырлыҡ ҡына түгел, ҡыйыулыҡ та, саялыҡ та булған Хәзирәлә. "Бер саҡ оло юл аша сығып, Харьков яғына боролорға кәрәк булды. Әммә оло юлдан туҡтауһыҙ машиналар ағыла. Фронтовиктар ҡайтҡан мәл. Оло бер ташҡын кеүек. Осо-ҡырыйы юҡ. Юл ҡырлатып ҡыуабыҙ көтөүҙе. Берәй өҙөгө булыр, шул саҡ малды теге яҡҡа алып сығырбыҙ, тигән өмөт һүрелде. Мал ас. Беҙҙән алда үтеп киткән көтөү үләнде һыпырып-ҡырып ашап бөткән. Түҙмәнем. Оло юлға сыҡтым да, ишаралап, ҡул болғап, машиналарҙы туҡтата башланым. Туҡтанылар. Әммә хәрәкәт быуылды. Китте ҡысҡырыш. Мин әхирәттәремә ҡул болғайым. "Тиҙерәк булығыҙ, ҡыуа һалығыҙ малды!" тием. Ә үҙем машина юлынан китмәйем. Эргә-тирәләге кешеләр ҙә ярҙамға килде, малдарҙы ҡыуыша башланы. Башҡа көтөүселәр ҙә көтөүҙәрен ашыҡтырып сығара башланы.\nШулай беҙҙең һөйөү утта ла, һыуҙа ла сыныҡты. Беҙ өйләнешеп ярты йыл ғына йәшәгәс башланды шул һуғыш. Фронтҡа беренселәрҙән булып киттем. Төньяҡ Флоттың диңгеҙ пехотаһында десантсы булып хеҙмәт иттем. Егерме биштә ун ете йәшлек ҡыҙҙы кәләш итеп алып, ярты йыл да йәшәмәй, фронтҡа кит инде! Хәзирәмде шул тиклем һағына инем, ул саҡтағы үҙәк өҙөлөүен әле лә тоям. Шул саҡ аңланым: ауыртыуҙарға теш ҡыҫып булһа ла түҙеп була, йөрәк һыҙлауҙарын бер нисек тә баҫып булмай... Ауылды күсерә башлағас та ошо һағыштың ҡабатланыуын тойҙом мин. Тыуған, йәшәгән ауыл да әҙәм тамыры менән тоташ бит... Кешенең һәр саҡ күңел һыйыныр төбәге булырға тейеш. Йылы хәтирәләр төбәге...\nМатур йәшәнек. Балаларыбыҙ һөйөү нуры солғанышында үҫте. Балалар өсөн һөйөү нуры - тереклеккә, үҫентеләргә ҡояш нуры һымаҡ. Баланы тәрбиәләйем, тип, туҡтауһыҙ өгөт-нөсихәт биреп, теңкәһенә тейеү ярамай. Күңел йылылығы бир, ярат. Хәзирәм шулай итте. Балаларҙы әпәүләп ултырманы. Яратты ла, эшкә лә өйрәтте. Үҙебеҙ өлгө булып алдан йөрөнөк. Балаларҙа ҡыҙыҡһыныу уяттыҡ. Хеҙмәтте яза итмәнек. Ялыҡҡансы эшләтмәнек. Башлаған эштәрен матур итеп тамамлап ҡуйыуҙарын талап иттек. Хәҙер бына иҫкә төшөрәм дә Хәзирәнең аҡылына хайран ҡалам. Мин үҙем өйҙә һирәк булдым. Колхозда рәйес тә булдым, агроном булып та эшләнем. Һәр хәлдә, һары таңдан ҡара төнгә тиклем баҫыуҙа булынды. Балалар һәр ваҡыт әсәй менән. Дәрес әҙерләтеү, кейем рәтләү, ашауҙарын хәстәрләү. Күрше ауылға йөрөп уҡынылар. Ҡышҡы ҡыҫҡа көндәрҙә бер ҡараңғынан икенсе ҡараңғыға тиклем йөрөрҙәр ине. Хәзирә кистән үк сыраҡ әҙерләп ҡуя. Оҙон таяҡ осона кәрәсинле сепрәк йәки ыҫмалалы сүбәк урай ҙа мәктәпкә китер саҡта тоҡандырып бирә. Иң алда барғаны юл яҡтырта. Илау ҙа, мыжыу ҙа, киреләнеү ҙә юҡ. Һәүетемсә тыныс ҡына сығып китәләр ине. Тыныс холҡло булды Хәзирә. Көләс йөҙлө. Асыулы сағын, һөмһөрө ҡойолоп, балаларға ҡысҡырып өндәшкәнен хәтерләмәйем. Кешелә бар нәмә лә нисек сама менән генә була икән? Ана шул сама менән йәшәү аҡылдыр ҙа инде. Хәзирә аҡыл менән йәшәне. Үҙебеҙҙең умарталыҡ булды. Бал уңыр булһа, эй ҡыуаныр ине. Йүкә балы - баҙарҙа иң үтемле тауар. Арбаға бал тейәп алабыҙ ҙа Троицк баҙарына китәбеҙ. Уңышлы ғына һатып бөтөп, ҡулға аҡсаһын алғас, Хәзирәм йылмая-йылмая йөрөй баҙар буйлап. Балаларға кейем ала. Һәр балаға таман ғына яратып кейерлекте ала торғайны. Ҡайҙан белеп алғандыр. Ә улар бит етәү ине беҙҙең! Үҙе юл буйы шулай тип һөйләнә: "Эй, Ильясым ҡыуаныр инде! Ул бит ҡыуанысын әллә ни һиҙҙереп бармай, йөҙөнөң балҡып китеүенән генә тойоп була. Булатым һирпелеп кенә ҡарап алыр ҙа кейемен тотоп төпкө бүлмәгә инеп китер. Тәлғәт кейемен ҡосаҡлап алыр ҙа яңы алып ҡайтҡан китаптарҙы аҡтара башлар. Наиләм, яңы кейем алғас, ҡыуанысынан һикереп төшһә лә, үҙегеҙгә алмағас, мин дә кеймәйем, тип киреләнеп алыр. Нәфисәм баҫалҡы ғына йылмайып ҡуйыр. Фәниәм бейеп китер хатта. Әнисәм рәхмәтен дә әйтә алмай, ҡояштай балҡып йылмайып тик торор..." Шулайтып, юл буйы ҡыуана-ҡыуана килә Хәзирәм. Ҡайтып ингәс, тап ул күҙ алдына килтергәнсә була.\nБәхетле булырға бал ҡорттарынан өйрәндем\nБәләкәй генә, бик эшсән, бик аҡыллы бал ҡорттарына эшсәнлектә тиңләшерлек йән эйәһе юҡтыр. Эшсәнлеге яғынан ҡырмыҫҡалар, бәлки, уларҙан ҡалышмайҙыр. Ә бына татыулыҡтары ғәжәпкә ҡалдыра. Улар бер-береһен шул тиклем яҡшы аңлай, тоя. Тойоп аңлау һәләтенә мин уларҙан өйрәндем.\nБал ҡорттарын тәбиғи йәшәү шарттарынан айырмаҫҡа кәрәк, фәҡәт шул шарттарын камиллаштырырға һәм таҙа тоторға кәрәк. Ғөмүмән, тәбиғилеккә бер ни ҙә етмәй. Тәбиғилек тигән төшөнсә кешеләрҙең үҙ-ара мөнәсәбәтенә лә ҡағыла. Беҙҙең дә Хәзирәм менән мөнәсәбәтебеҙ бик тәбиғи булды - беҙ һүҙ менән аңлашыуға ҡарағанда, күберәк бер-беребеҙҙе тойоп аңлай инек: ҡараштан, ым-ишаранан, ярты һүҙҙән. Бер ваҡытта ла бер һүҙҙе ике тапҡыр ҡабатламаныҡ. Балалар бына тоя ине. Икебеҙгә ҡарата ла йылы мөнәсәбәттә булдылар. Үҙҙәре генә түгел, ейәндәребеҙ ҙә, бүләләребеҙ ҙә мөнәсәбәт йылылығын һаҡлай. Балаларҙы тәрбиәләү өсөн иң мөһим шарт ул - ғаиләлә күңел һыйыныр мөнәсәбәт урынлаштырыу. Хәзирә бик талапсан әсә булды. Шул уҡ ваҡытта ғәжәп нескә күңелле ине. Тәбиғәт яратты. Иҫтәре китеп ҡош тауыштары тыңлай торғайны. Умарталыҡҡа барған саҡта атлап барған еренән туҡтап-туҡтап тыңлап тора ине һандуғас һайрауҙарын. Хатта ҡайһы саҡта ҡайһы урында ҡайһы ҡош һайрауын да иҫенә төшөрә торғайны.\nМин уны бәхетле итеп йәшәтә алдым. Үҙе шулай тине. Яратҡан кешеңде бәхетле итә алыу - үҙеңдең дә бәхетең бит ул. Иртә китте фани донъянан. Үҙенсә китте. "Кеше көнлө булып, балаларҙы яфалап ятмаһам ярар ине, Хоҙайым", - ти торғайны. Теләге ҡабул булды. Һыйыр һауып ултырған ерҙә генә, башына ҡан һауып, беҙҙе ташлап китте лә барҙы...\nХәзирә менән Рифҡәт Хәйретдиновтарҙың балалары бик үҙенсәлекле шәжәрә-альбом төҙөгән. Уны Күсмә Ҡыҙыл Альбом тип атағандар. Баш һүҙендә Альбомдың ете бүлектән торасағы һәм һәр Хәйретдиновҡа 50 йәше тулған көндө бүләк ителәсәге тураһында әйтелгән. Ғаилә альбомы Хәйретдиновтарҙың иң өлкәне - Ильястың 50 йәше тулыу уңайы менән башланған. Албомдың беренсе битендә тыуған йорт һүрәте. Артабан Әсәй менән Атайҙың бергә төшкән фото һәм ғаилә фотоһы. Альбом һәр баланың фотоһы менән дауам итә: Ильяс, Тәлғәт, Наилә, Нәфисә, Булат, Әнисә һәм Фәниә. Һәр фото аҫтына уларҙың төп холоҡ-фиғелдәрен сағылдырған бер нисә һүҙ яҙылған. Ул мәғлүмәттәрҙә бер нәмә иғтибарҙы йәлеп итә: балалар барыһы ла тәбиғәт ярата һәм эшһөйәрҙәр. Умартасы Рифҡәт Хәйретдинов эшһөйәрлеккә бал ҡорттарынан өйрәндем, тип бушҡа әйтмәгән. Бындай эшһөйәрлеккә ул балаларын да өйрәткән, шуның өсөн улар һәр береһе үҙ урынында ҙур уңыштырға өлгәшкән. Ә үҙенсәлекле альбом төҙөү һәр береһендә: "Минең юбилейымда ниндәй һүҙҙәр яҙылыр, был альбом ҡайһылайыраҡ итеп тапшырылыр? Илле йәшемде ниндәй уңыштар, ниндәй ҡаҙаныштар менән ҡаршылармын?" - тигән яуаплылыҡты көсәйтә.\nЯҙылған: 17.11.14 | Ҡаралған: 1323


(Сталинабад битенән йүнәлтелде)\nДүшәмбе (таж. Душанбе) — Тажикстандың баш ҡалаһы, республика әһәмиәтендәге ҡала, илдең иң эре фәнни-мәҙәни, сәйәси, иҡтисади, сәнәғәт һәм административ үҙәге. Дүшәмбе ҡалаһында илдең юғары дәүләт власы органдары һәм Президент һарайында Тажикстан Республикаһы Президенты резиденцияһы урынлашҡан. 2016 йылдың 1 ғинуарына ҡала халҡы 802,7 мең кеше тәшкил итә, бѳтә Дүшәмбе агломерацияһы — 1485,1 мең кеше.\n▲802 700 кеше (2016)\nБыл Дүшәмбенең тәүге премияһы булмай, теүәл 12 йыл элек уға ЮНЕСКО ҡарары менән ошо уҡ премия бирелә. Премия донъя ҡиммәттәрен һәм толерантлыҡты нығытыуға индергән ѳлѳш ѳсѳн тапшырыла.\nДүшәмбе диңгеҙ кимәленән 750—930 метр бейеклектә, 38° тѳньяҡ киңлектә, 68° кѳнсығыш оҙонлоҡта, күп халыҡлы, уңдырышлы Гиссар уйһыулығында урынлашҡан. Майҙаны — 127 км². Ҡала аша тѳньяҡтан кѳньяҡҡа Варзоб (рус. Душанбинка йәки Дүшәмбе-Даръя) йылғаһы аға. Ҡаланан тѳньяҡта Варзоб тарлауығы бар, унда бик күп ял итеү базалары урынлашҡан. Ҡаланың сейсмик торошо юғары, XX быуаттың 30-40-сы йылдарындағы тѳҙѳлѳш нормалары буйынса 7-8 балл кимәлендә тип билдәләнә. Ер тетрәүҙәре күҙәтеүен Дүшәмбе сейсмологик станцияһы алып бара.\nБындағы климат эске континенталь субтропик, ҡаланың таулы урыны арҡаһында бер ни тиклем йомшара. Дүшәмбеләге йәй оҙайлы һәм эҫе, яуым-тѳшѳм бик һирәк. Ҡыш, киреһенсә, бик ҡыҫҡа, яуым тѳшѳмдѳң юғары булыуы урта диңгеҙ буйы климатын хәтерләтә. Яҙ ямғырлы һәм сағыштырмаса оҙайлы, йәшенле. Кѳҙҙѳң башы ҡоро, әммә һуңғараҡ ул ямғырлыға һәм еүешкә әйләнә. Июнь-октябрь айҙары ҡоро, ә декабрь-май дымлы миҙгел тип билдәләнә. Ғинуарҙың уртаса температураһы — 1 °С, июлдеке — 28 °С.\nДушанбинка йылғаһы яры буйында беҙҙең эраға тиклем III, бәлки IV быуатта уҡ, Ҡушан батшалығы ваҡытында антик ҡала барлыҡҡа килә. Керамика табылдыҡтары ҡала стеналары артында шахракхо ауылдары булыуын дәлилиләй. Дүшәмбе ҡышлаҡтары тураһындағы тәүге яҙма иҫкә алыуҙар 1676 йылдар аҙағында була.. Ҡала юл сатында барлыҡҡа килә, һәр дүшәмбе көнө һайын унда ҙур баҙар ойошторола. Ошонан ҡаланың исеме килеп сыҡҡан да инде. Тажик телендә «душанбе» аҙнаның тәүге кѳнѳн дүшәмбене аңлата. Ҡышлаҡта 500-ҙән ашыу хужалыҡ була һәм яҡынса 8000 кеше йәшәй. 1826 йылда хәҙерге Дүшәмбе ҡалаһы Дүшәмбе-Ҡурған тип аталған. Был ҡала күрһәтелгән тәүге карта 1875 йылда тѳҙѳлә. Ул ваҡытта ҡала текә ярҙа ултырған һәм 10 мең кеше йәшәгән ҡәлғә була. Йәмәғәтселек үҙәге булып Каруанһарай һанала. Ҡалала мәҙрәсәләр, мәктәптәр була. Дүшәмбе Бохара әмирлеге составында була. 1920 йылда һуңғы бохара әмире бында килә һәм киләһе йылдың февралендә Ҡыҙыл Армияның эшсе-крәҫтиәндәр һѳжүменән һуң бынан да кире ҡаса. 1922 йылдың башында ҡала Әнүәр-Паша етәкселегендәге баҫмасылар ғәскәре тарафынан баҫып алына, тик 1922 йылдың 14 июлендә яңынан большевиктар власы аҫтына күсә һәм Үзбәк СССР-ы составындағы Тажик Автономиялы Совет Социалистик Республикаһының баш ҡалаһы тип иғлан ителә. 1924—1929 йылдарҙа ҡала рәсми рәүештә Дүшәмбе тип йѳрѳтѳлә. 1929 йылдың 16 октябрендә Иосиф Виссарионович Сталин хѳрмәтенә Сталинабад тип үҙгәртелә. 1961 йылдың 10 ноябрендә ҡалаға Дүшәмбе тигән тәүге тарихи исеме кире ҡайтарыла.\n1929 йылда тәүге тимер юлы һалына. Ул ҡаланы Ташкент һәм Мәскәү менән тоташтыра. Был иһә ҡалала туҡыусылыҡтың, электр һәм аҙыҡ-түлек, машиналар тѳҙѳү сәнәғәтенең үҫешенә килтерә.\n2013 йылдың 18 июлендә Дүшәмбе территорияһын ѳс тапҡыр киңәйтеү планы тураһында иғлан ителә..\nДүшәмбе 4 районға бүленә. Уларҙың һәр ҡайһыһының үҙ хакимәте (район хѳкүмәте) бар:\n↑ Тажикстандың баш ҡалаһы территорияһы яҡында ятҡан райондар иҫәбенә ѳс тапҡырға ҙурайтыла.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Дүшәмбе_(ҡала)&oldid=794063 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 29 март 2018 в 17:27


Ҡурайсылар берекмәһе - «Ҡурай байрамы» сәйәхәтен дауам итә\n100 КӨЙ ИСЕМЛЕГЕ\nБаш бит /\n«Ҡурай байрамы» сәйәхәтен дауам итә\n«Ҡурай байрамы» Рәсәй төбәктәре буйынса үҙенең сәйәхәтен дауам итә. Март айында Башҡортостандың ижади коллективы Пермь крайында, Ҡурған, Төмән һәм Свердловск өлкәләрендә сығыш яһай. 23 мартта фестиваль Пермь крайының Барҙы ауылы Мәҙәниәт һәм ял итеү үҙәгендә үтә. 24 мартта байрамды – Сафакүл ауылы, 25 мартта – Ҡурған ҡалаһы, 26 мартта Ҡурған өлкәһенең Шадринск ҡалаһы ҡабул итә.\n28-29 мартта фестиваль Төмән өлкәһендә билдәләнгән. Байрам Сведловск өлкәһендә тамамланасаҡ: 30 мартта сара – Түбәнге Тагилда, 31 мартта Екатеринбургта үтә.\nҠурай байрамы сиктәрендә Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты көнүҙәк тарих һәм мәҙәниәт мәсьәләләрен, урындарҙа башҡорт этносын артабан үҫтереү перспективаларын тикшереү өсөн тарихсыларҙы, этнографтарҙы, генеалогия өлкәһе белгестәрен йәлеп итеп, түңәрәк өҫтәл уҙғарырға ниәтләй. Шулай уҡ урындағы башҡорттар Ҡоролтайының киңәйтелгән ултырышы ойоштороласаҡ.\nОшо уҡ майҙансыҡта «Башҡортостан» киностудияһының фильмдары күрһәтеләсәк. Тамашасылар «Әсе бал», «Күңел йылы», «Тере шишмә» исемле документаль таҫмаларҙы һәм «Ай һәм Урал тауҙары нисек барлыҡҡа килгән» анимация фильмын ҡарай аласаҡ.\nҠурай байрамы ҙур концерт менән тамамланасаҡ. Унда Башҡортостандың халыҡ артисы Азат Айытҡолов һәм Римма Амангилдина, Рәсәй Федерацияһы Ҡурайсылар союзы рәйесе Артур Ғайсаров, халыҡ-ара конкурстар лауреаты Марсель Ҡотоев, «Арғымак» этно-рок төркөмө һәм Башҡортостан Республикаһы Милли халыҡ музыка ҡоралдары оркестры сығыш яһаясаҡ.\nПроекттың ойоштороусылары – республиканың Мәҙәниәт министры, Республика халыҡ ижады үҙәге һәм Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты.\nБушлай килгән бушҡа китер\n© 2010 - 2017 Башҡортостан республикаһы Ҡурайсылар берекмәһе\nБарлыҡ хоҡуҡтар һаҡланған


Башҡорт ихаталары, медицина комплексын яңыртыу һәм яңы йылға әҙерлек | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n17 декабря 2019 — 15:52 ГТРК «Башкортостан»\nРеспублика хөкүмәтендә Башҡортостан етәксеһе Радий Хәбиров ҡатнашлығындағы дүшәмбе ултырышында ошо мәсьәләләр ҡаралды. Республикала “Башҡорт ихаталары” программаһын тормошҡа ашырыуҙа ҡатмарлыҡтар бар. Бер-нисә район был проектты тейешле бойомға ашырғанда ауырлыҡҡа осраған. Шуға ла вице-премьер Борис Беляев “Башҡорт ихаталары” программаһына үҙгәрештәр интерергә тәҡдим итә. Башҡортостан башлығы Радий Хәбиров әйтеүенсә, программаны үтәй алмаған райондарға ҡарата саралар күреләсәк. Муниципаль берәмектәр проектты финанслауҙы үҙ өҫтөнә алыуы ихтимал. Республика уларға аҡса бүлмәйәсәк. Тағы шуныһы, был йәһәттән әле Башҡортостан хаталар өҫтөндә эшләй тип әйтергә мөмкин. Киләһе йылдан иһә программаға иғтибар бермә-бер артасаҡ. Республикала “Башҡорт ихаталары” программаһы менән бергә йәнә лә бер социаль мәсьәлә хәл ителә. У\nл төбәктең медицина инфраструктураһына бәйле. Ҡала һәм райондарҙағы дауаханаларҙы яңыртыу, фелдшер–акушерлыҡ пункттары төҙөү. Мәҫәлән, 2020-се йылда райондарҙа 70 фельдшер–акушерлыҡ үҙәге төҙөкләндерелә. Улар иҫәбенә тағы ла 13 медпункт өҫтәлергә тейеш. Һуңғыларын әле төҙөү бара. Кардиоүҙәк менән онкология дауаханаһының яңы корпустары, Учалы менән Салауат, Октябрьскийҙағы сәләмәтлек үҙәктәре заманса обьекттар булырға тейеш. Һаулыҡ һаҡлау министры Максим Забелин билдәләүенсә, 2020-се йылда Башҡортостанда яңы дауаханалар һаны йәнә лә артасаҡ. Тик медицина обьекттарын төҙөү менән бергә йәнә лә бер мәсьәләне оноторға ярамай. Ул дауалау үҙәктәрен белгестәр менән тәьмин итеү. Радий Хәбиров ошоға айырым иғтибар итергә ҡушты. Әйткәндәй, Яҡын арала Туймазыла яңы клиника тәүге һынау уҙасаҡ. Башҡортостандың һаулыҡ һаҡлау тармағы һәм уны финаслау хәҙер федераль кимәлдә ҡарала. Был мәсьәлә Республика башлығының Рәсәй Хөкүмәте премьер-министрының беренсе урынбаҫары Антон Силуанов менән осрашыуы барышында ла күтәрелгәйне. Республика уҙып барған йылды оҙатып, яңыһын ҡаршы алырға әҙерләнә.\nБайрам осоронда граждандарҙың именлеген тәьмин итеү көнүҙәк мәсьәләгә әйләнә. Төбәктә ғәҙәттән тыш хәлдәрҙе иҫкәртеү өсөн киләһе аҙнанан ҡотҡарыусылар көсәйтелгән эш режимына күсерелә. Унынсы ғинуарға тиклем 3 меңдән ашыу хеҙмәткәр тәүлек әйләнәһенә дежурға сығасаҡ. Былтыр, мәҫәлән, республикала раштыуа каникулдары осоронда республикала 22 кеше утта янып һәләк булғайны. Ә бына яңы йыл төнөндә республикалағы боҙ майҙансыҡтарына кәм тигәндә 250 мең кешенең килеүе көтөлә. Халыҡ именлеген полицияның 3 мең хеҙмәткәре һаҡлаясаҡ. 31—се декабрҙән 1-се ғинуар төнөндә Башҡортостан юлдарында 600 инспектор эшләйәсәк.\nРеспублика хөкүмәтендә лә оператив төркөм эшләйәсәк. Бөтә мәғлүмәт туранан –тура Радий Хәбировҡа еткереләсәк. Республикала быйылдан яңы инвестицион форум эшләй башлай. “Башҡортостан саҡыра” эшлекле осрашыуына билдәле бизнесмендар саҡырылған. Уҙған дүшәмбе республикаға тағы ла бер еңеү алып килде. Тиһәк тә хата булмаҫ. Башҡортостан кибеттәрендә составында ағыулы матдәләр булған һағыҙар һәм кәнфиттәр тулыһынса һатыуҙан алынды. Балаларҙы ағыулаған был препараттарға хәҙер закон нигеҙендә көрәшергә кәрәк. Республикала йыл башынан йәнә бер закон ҡабул ителгәйне. Ул транспорт сараларын газондарҙа ҡалдырыусыларға ҡаршы көрәш. Апрелдән алып ҡануниәтте боҙоусоларға 30 миллион һум штраф һалынған. Штрафтар һаны буйынса беренсе урында Өфө килә.\nШулай ҙа, административ комиссияларҙың эш һөҙөмтәһе лә юҡ түгел. Граждандар хәҙер автомобилдәрен тейешле урындарҙа ғына ҡалдырырға тырыша. Башҡортостан башлығы әйтеүенсә, маҡсат кешеләргә ҡарата репрессив саралар ҡулланыу түгел. Маҡсат муниципалитеттар эшен камиллаштырыу. Урындағы хакимиәттәр туҡталҡалар һанын арттырыға тейеш. Был айырыуса Өфө өсөн мөһим. Йыл аҙағына тиклем Башҡортостан хөкүмәтендә йәнә ике тапҡыр видеокәңәшмә уҙасаҡ. Был ултырыштарҙа ла республика тормошона ҡағылышлы иң әһәмиәтле мәсәләләр ҡаралырға тейеш.


Һеҙ – һаулыҡ һағында тороусылар\n19 Июнь , 09:00\n19 июнь – Медицина хеҙмәткәрҙәре көнө\nХөрмәтле Ишембай районының медицина хеҙмәткәрҙәре!\nҺеҙҙе һөнәри байрамығыҙ менән ысын күңелдән ҡотлайым!\nҺеҙҙең һөнәрҙә осраҡлы кешеләр юҡ. Медицинаға күңел ҡушыуы буйынса киләләр. Кешегә ярҙам ҡулын һуҙыр өсөн төплө белем генә аҙ, уның өсөн рухи йомартлыҡ, шәфҡәтлелек һәм һиҙгерлек кеүек сифаттарға ла эйә булырға кәрәк. Медицина техникаһы нисек кенә заманса булмаһын, иң мөһиме – һеҙҙең оҫталыҡ, алтын ҡулдарығыҙ һәм тырышлығығыҙ.\nКөндәлек хеҙмәтегеҙ, булмышығыҙға тоғролоҡ, кешелекле булыуығыҙ иң юғары абруйға һәм рәхмәткә лайыҡ. Сабырлығығыҙ, асыҡ күңелегеҙ һәм иғтибарығыҙ өсөн һеҙҙең алда баш эйәбеҙ. Барығыҙға ла һөнәри уңыштар, ғаилә бәхете, һәм, әлбиттә, ныҡлы һаулыҡ теләйем.


«Театр яҙы» фестиваленең иң яҡшы спектакле өсөн онлайн тауыш биреү башланды // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n«Театр яҙы» фестиваленең иң яҡшы спектакле өсөн онлайн тауыш биреү башланды\n15:59, 21 апреля 2017 Мәҙәниәт\n«Театр яҙы» фестиваленең иң яҡшы спектакле өсөн онлайн тауыш биреү башланды Фото: М.Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрының матбуғат хеҙмәте\nӨФӨ, 2017 йыл, 21 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\n«Театр яҙы» республика фестиваленең иң яҡшы спектакле өсөн онлайн тауыш биреү башланды. Иң күп тауыш йыйған спектакль тамашасылар һөйөүе призын аласаҡ. Фестивалде ойоштороусыларҙың «Бәйләнештә» социаль селтәрендәге төркөмөндә тауыш бирергә мөмкин.\nКонкурста милли сәхнә әҫәрҙәре буйынса 12 спектакль ҡатнаша. Улар өсөн туғыҙ номинация ҡаралған. Өсәүһе конкурстан тыш программаға индерелгән. Фестивалдең Тәнҡитселәр коллегияһы һәм жюри ағзалары составында Мәскәүҙән театр белгестәре һәм тәнҡитселәр Валентина Федорова, Евгения Розанова һәм Өфөнән Рида Буранова, Айһылыу Сәғитова, Динә Дәүләтшина эшләй. Кисә Салауат башҡорт драма театры ҡуйған «Ерҙәштәр» спектакле буйынса фекер алышыу булды.\n20 апрелдә Өфөлә «Театр яҙы» фестивале башланды. Ул 26 апрелгә тиклем дауам итә.


Владимир Путин электрон виза тураһында ҡарарға ҡул ҡуйҙы\n20 Июнь 2019, 09:08\nПрезидент Владимир Путин сит ил граждандарына Рәсәйгә бер тапҡыр инеү өсөн электрон виза булдырыуҙы тәьмин итеү ҡарарына ҡул ҡуйҙы. Документ Хөкүмәт рәйесе Дмитрий Медведевҡа, сит ил эштәре министры Сергей Лавровҡа, эске эштәр министры Владимир Колокольцевҡа, Федераль хәүефһеҙлек хеҙмәте етәксеһе Александр Бортниковҡа ебәрелде. #ВладимирПутин\nПрезидент Владимир Путин сит ил граждандарына Рәсәйгә бер тапҡыр инеү өсөн электрон виза булдырыуҙы тәьмин итеү ҡарарына ҡул ҡуйҙы.\nДокумент Хөкүмәт рәйесе Дмитрий Медведевҡа, сит ил эштәре министры Сергей Лавровҡа, эске эштәр министры Владимир Колокольцевҡа, Федераль хәүефһеҙлек хеҙмәте етәксеһе Александр Бортниковҡа ебәрелде.\nЭлектрон визаны 2021 йылдың 1 ғинуарынан бирә башлау күҙаллана. Шулай ҙа сервис әле үк Алыҫ Көнсығыш федераль округында эшләй, 1 июлдән иһә сит ил граждандары, ошо хеҙмәттән файҙаланып, Калининград өлкәһенә инә аласаҡ.\nВизаның ваҡыты – 16 көнгә тиклем. Был документ универсаль: уға эйә булған кеше Рәсәйгә турист булараҡ та, эшлекле, гуманитар маҡсатта ла, ҡунаҡ рәүешендә лә килә ала. Киләсәктә бындай визаларҙы күберәк ваҡытҡа һәм күп тапҡыр файҙаланыу өсөн бирә башлау ҡарала.


Туғыҙ район малсылары юғары һауым алыуға өлгәште // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nТуғыҙ район малсылары юғары һауым алыуға өлгәште\n17:33, 16 декабря 2009 Иҡтисад\nРеспубликаның туғыҙ районында йыл башынан алып дүрт мең килограмдан ашыу һөт һауып алыуға өлгәштеләр.\nБР Ауыл хужалығы мәғлүмәттәренә ҡарағанда, һөт етештереү буйынса Ауырғазы районы алда бара. Һәр һыйырҙан бында 4983-әр килограмм һөт һауып алғандар — былтырғынан 127 килограмға күберәк. Район буйынса тулайым һауым 28026 тонна тәшкил иткән, был 2008 йыл кимәленән 1212 тоннаға юғары, шул иҫәптән крәҫтиән (фермер) хужалыҡтарында – 2675 тонна.\nӨфө районы малсылары ауырғазыларҙан бик аҙға ғына ҡалыша. Һәр һыйырҙан һауым бында 4862 килограмм тәшкил иткән.\nБыл райондар аграрийҙары быйылғы йылды һауым буйынса биш меңлек рубежды аша атлап тамамларға тейеш.\nШулай уҡ Тәтешле, Стәрлетамаҡ, Мәләүез, Учалы, Дүртөйлө, Туймазы, Саҡмағош райондары малсылары ла алдынғылар иҫәбендә. Был райондар эшсәндәре йыл башынан алып һәр һыйырҙан дүрт мең килограмдан ашыу һөт һауып алған.


Ғаилә ҡиммәттәрен һаҡларға\n20 Июль 2018, 13:28\nБишбүләк районы ЗАГС бүлеге мәҡлүмәттәренә ҡарағанда, ағымдағы йылдың 1 ғинуарынан алып 17 июленә ҡәҙәр, 2017 йыл менән сағыштырғанда, тыуыу осраҡтары ла. Үлем осрағы ла кәмегән.\nБүлектә 374 гражданлыҡ хәле акттары теркәлгән. Донъяға 116 сабый (68 малай һәм 48 ҡыҙ) тыуған. Уҙған йылда иһә ҡауҙы 140 бәпес алып килгән булған. Иң популяр исемдәр: Артем, Тимур, Матвей, Ярослав, Арина, Дарья, Самира, Амалия, Софья. Һирәк осрай торған һәм ғәҙәти булмаған исемдәрҙән: Эрик. Эрнест, Эльнар, Мирон, Елизар, Нур, Лев, Элина, Агата, Марьяна, Аглая, Рада, Ралия һәм Мәрйәм.\n24 ғаиләлә беренсе, 46 ғаиләлә икенсе, 32 ғаиләлә өсөнсө, алты ғаиләлә дүртенсе, өс ғаиләлә бишенсе, ике ғаиләлә алтынсы һәм унан да күберәк бала тыуыуы теркәлгән.\nРәсми рәүештә үҙ мөнәсәбәттәрен 55 пар теркәгән, 40 ирле-ҡатынлы пар айырылышҡан.\nҮлем осрағы бер аҙға кәмегән. Уҙған йылдың алты айында 193, 2018 йыл башынан 179 кеше (96 ир-ат һәм 83ҡатын-ҡыҙ) яҡты донъя менән хушлашҡан.\n- Йылдан-йыл никах теркәү тураһында акттар һаны кәмей, - ти Бишбүләк районы ЗАГС бүлеге начальнигы. – Бындай тенденция бөтә ил буйынса күҙәтелә. Сөнки, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ғаилә ҡиммәттәре юғала бара. Ғаиләнең ғәҙәти төшөнсәһе уртаҡ йәшәүҙең төрлө формалары менән алыштырыла: ирекле никах, бергә йәшәү, гражданлыҡ никахы, партнерлыҡ. Шуға күрә ғаилә институтын нығытырға, ғаиләгә, ғаилә усағына ҡарата боронғо ҡиммәттәрҙе тергеҙергә кәрәк.\n6 һәм 7 июлдә булған ғаилә, мөхәббәт һәм тоғролоҡ көнөндә дүрт йәш пар никах теркәгән. Тантана барышында улар район хакимиәте башлығы Наил Ғатауллин менән “Ғаилә” Йәштәр үҙәге бүлексәһе мөдире Надежда Сидорованан йылы ҡотлауҙар ҡабул итте.\nОлег Леонтьев фотоһы.


Пенсионерҙарға – шарттар » "Урал" гәзите\nРәсәй Пенсия фонды идаралығының Белорет районы һәм ҡалаһы бүлегендә үҙгәрештәр бар: ике клиент хеҙмәте берәүгә берләштерелде. Хәҙер хаҡлы ялдағыларҙы пенсия идаралығының өҫтәлмә офисында ҡабул итәләр.\nБыға тиклем граждандарҙы төрлө шәхси мәсьәләләр буйынса тѳп бинала урынлашҡан клиент хеҙмәтендә ҡабул иттеләр. Әммә бының өсөн өсөнсө ҡатҡа күтәрелергә кәрәк ине. Шул арҡала күптәргә, бигерәк тә оло йәштәгеләргә, был ҡыйынлыҡ тыуҙырҙы. Һаулығы яғынан мөмкинлеге сикләнгәндәргә лә уңайлы шарттар булманы. Клиенттарҙы ҡабул итеүҙе өҫтәлмә офисҡа күсереү мѳрәжәғәт итеүселәрҙең мәнфәғәтен күҙ уңында тотоп эшләнде лә инде. Өҫтәлмә офиста быға тиклем дә страховка иғәнәләре һәм шәхси иҫәп танытмалары биреү буйынса клиенттар ҡабул ителде. Бында барыһы ла заманса талаптарға ярашлыэшләнгән, инвалидтар өсөн дә махсус шарт- тар булдырылған. Шуныһын да билдәләп үтергә кәрәк, һаулығы яғынан мөмкинлек- тәре сикләнгән граждандарҙы ҡабул итеү бында 2010 йылдан алып ойошторолған. Әлеге ваҡытта шарттар тағы ла яҡшыра төшкән, балалар өсөн уйын мөйөшө бар, тәҙрәләр һаны артҡан. Көтөү залында клиенттар өсөн ултырғыстар һаны ла күбәйгән. Тағы ла бер мөһим үҙгәреш - хәҙер бында халыҡты электрон сират буйынса ҡабул итәләр.\nЙәйгеһен Пенсия фонды идаралығындағы бөтә мәғлүмәттәрҙең дә һанлы форматҡа күсерелеүе сәбәпле, ҡағыҙ мәшәҡәттәре лә кәмегән. Был алымды файҙаланыу ике хеҙмәтте берләштереп, уны өҫтәлмә офистың беренсе ҡатында урынлаштырыуға мөмкинлек биргән.\nКлиенттарҙы төрлө шәхси мәсьәләләр буйынса иртәнге сәғәт 9-ҙан киске 6-ға тиклем тәнәфесһеҙ ҡабул итәләр. Дүшәмбе Пенсия фонды идаралығы начальнигы, ҡалған көндәрҙә уның урынбаҫарҙары һәм бүлек начальниктары ҡабул итә. Өҫтәлмә офис Киров урамындағы 52-се йортта урынлашҡан.


Бейеүсе торналар Өфө халҡын һәм ҡунаҡтарын ҡыуандыра\nБөгөн Рәсәйҙә билдәләнгән Ғаилә, мөхәббәт һәм тоғролоҡ көнө уңайынан Сипайлово биҫтәһендә парлы ҡоштарҙы һынландырған скульптура барлыҡа килде. Октябрь районы хакимиәте тәҡдиме менән популяр ял итеү урынын нисек итеп төҙөкләндереүҙе кешеләр үҙҙәре хәл иткән.\nКүп варианттар араһынан улар Хәлит Ғәлиуллиндың архитектур композицияһына өҫтөнлөк биргән. Халыҡтың ниәттәрен бойомға ашырыу өсөн скульпторға бер ай самаһы ваҡыт талап ителгән. Торналар эргәһендә йәйәүлеләр өсөн юл да эшләнгән. Был матурлыҡты тыуҙырыуҙа эшҡыуарҙар ҙа финанс ярҙамы күрһәткән. Парлы ҡоштар айырыуса йәштәрҙең яратҡан ял урынына әйләнер тип көтөлә.


"Пандемия уҙған быуаттың 40-сы, 90-сы йылдарындағы демографик һөжүмдең эҙемтәләре тап килгән ваҡытҡа тура килде. Шуға ла бөгөн демография өлкәһендә хәл-тороштоң ғәҙәттән тыш икәнен аңлайбыҙ. Рәсәй халҡын һаҡлап ҡалыу - беҙҙең иң мөһим милли өҫтөнлөгөбөҙ. Беҙҙең стратегия 2030 йылға тиклем илдә уртаса ғүмер оҙайлығы 78 йәшкә етһен өсөн халыҡтың тотороҡло үҫешенә сығыу", - тип билдәләне ил башлығы һәм тағы ла бер тапҡыр илгә ябырылған инфекциянан һаҡланыу саралары хаҡында онотмаҫҡа һәм вакцинация эшләтеүгә етди ҡарарға саҡырҙы. Ил Президентының сығышындағы төп мәсьәләләргә килгәндә, ҡыҫҡаса улар түбәндәге тезистарҙан ғибәрәт:\n- Кешеләр үҙ сәләмәтлеген башлыса шифаханаларҙа һәм курорттарҙа нығыта алһын өсөн йыл һуңына тиклем Рәсәй буйлап туристик сәйәхәттә булған граждандарға сығымдарҙың 20 процентын кире ҡайтарыу программаһы йыл һуңына тиклем оҙайтыла.\n- Студенттар туризмына өҫтәмә мөмкинлектәр биреү маҡсатында пилот проекттар эшләй башлаясаҡ, шул иҫәптән ил буйлап сәйәхәткә сыҡҡан студенттар университет кампустарында һәм ятаҡтарында туҡтала аласаҡ. - Үҙен олимпиадаларҙа, ирекмәнлектә һәм ижади инициативаларҙа күрһәтеүселәр, "Рәсәй - мөмкинлектәр иле" платформаһы проекттарында ҡатнашыусылар өсөн туристик путевкаларҙың өлөшләтә хаҡы хатта каникул ваҡыттарында ла кире ҡайтарыласаҡ.\n- Ил буйынса алдағы өс йылда ауылдар, ҡала тибындағы ҡасабалар, бәләкәй ҡалалар барлығы 5 мең яңы "Тиҙ ярҙам" машинаһы менән тәьмин ителәсәк.\n- 2022 йылдан "социаль ҡаҙнасылыҡ" принцибы индерелергә тейеш һәм уға ярашлы барлыҡ социаль түләүҙәр (шул иҫәптән алимент юллау ҙа) "бер тәҙрә" режимында атҡарыласаҡ, йәғни кеше инстанциялар буйлап документ юллап сапмаясаҡ, ә был дәүләт һәм муниципаль хеҙмәттәрҙең күпселеге дистанцион рәүештә, аҙнаһына ете көн 24 сәғәт буйы күрһәтеләсәк.\n- Синыф етәкселеге өсөн түләнгән 5 мең һум аҡса бынан ары техникум һәм колледждарҙың төркөм етәкселәренә лә биреләсәк.\n- Педагогик вуздарға капиталь ремонт үткәреү һәм техник яҡтан йыһазландырыу өсөн 10 миллиард һум аҡса бүленәсәк.\n- Йәштәр өсөн ата-олаталарының яҙмышы һәм еңеүе, замандаштары өлгө булып торорға, шуға күрә дәреслектәр һәм уҡыу әсбаптары ныҡлы тикшереү үтергә тейеш.\n- Алдағы өс йылда ауыл, Рәсәйҙең тарихи ҡалалары мәҙәниәт йорттарын, китапханаларҙы, музейҙарҙы яңыртыуға 24 миллиард һум бүленәсәк.\n- Заманса цифрлы платформала "Белем" йәмғиәте эше ҡабаттан тергеҙеләсәк.\n- Мәҙәниәт, сәнғәт һәм ижад өлкәһендәге проекттарға ярҙам итеү өсөн Мәҙәни инициативалар Президент фонды ойоштороласаҡ, быйыл уның гранты иҫәбенә конкурс нигеҙендә мең ярымдан ашыу креатив команда финансланасаҡ.\n- Әле белем усаҡтарын тамамлаусыларҙың 60 проценты бюджет урындарында уҡый ала. Алдағы ике йылда вуздарҙа тағы ла бюджет урындары асыласаҡ, уларҙың 70 проценты белгестәр талап ителгән төбәктәргә биреләсәк.\n- Быйылдан башлап ил субъекттарындағы 100 вуз студент технопарктары, бизнес-инкубаторҙар асыу, уҡытыу-лаборатория базаһы һәм уҡыу программаларын яңыртыу өсөн 100 миллион һумдан күберәк гранттар аласаҡ.\n- 2024 йыл һуңына тиклем федераль бюджеттан гражданлыҡ, шул иҫәптән фундаменталь тикшеренеүҙәр өсөн 1 триллион 630 миллиард һум аҡса бүленәсәк. Шул уҡ ваҡытта ил өсөн мөһим булған йүнәлештәр буйынса инновацион программалар эшләй башлай.\n- Яңы энергетика, яңы фармацевтика, климат проблемаларын хәл итеү иҡтисадтың һәм социаль өлкәнең барлыҡ тармаҡтарын модернизациялау өсөн ҡеүәтле стимул булырға тейеш.\n- Предприятие хужаларына зыянды бөтөрөү, сәнәғәт майҙандарын рекультивациялау буйынса финанс яуаплылығын билдәләгән законды ҡабул итеүҙе тиҙләтеү кәрәк. Тәбиғәт иҫәбенә килем алғанһың икән - артыңдан таҙартырға тейешһең.\n- Илдең 12 эре индустриаль үҙәгендә атмосфераға зыянлы ҡалдыҡтар ташлау 2024 йылға 20 процентҡа кәмергә, был сәнәғәтте, ТКХ, транспорт, энергетиканы комплекслы модернизациялау иҫәбенә башҡарылырға тейеш.\n- Былтыр ҡабул ителгән бәләкәй һәм урта бизнес өсөн страховка иғәнәһе күләме артабан да 15 процент булып ҡаласаҡ.\n- Коммерция бурысы кимәле юғары булған төбәктәргә ярҙам маҡсатынан бурысы килеменән 25 процентҡа артҡан төбәктәр 2029 йылға тиклем түләү шарты менән бюджет кредиттары менән тәьмин ителә.\n- Йыл һуңына тиклем илдә хеҙмәт баҙары тергеҙеләсәк.\n- Ике айҙан түләү ваҡыты үткән эпидемияға ҡаршы көрәшкә бәйле төбәктәргә бирелгән бюджет кредиттары ла 2029 йылға тиклем оҙайтыла.\n- 2023 йыл һуңына тиклем йылына 3 процент өҫтәмә менән 15 йылға 500 миллиард һумдан да кәм булмаған инфраструктура бюджет кредиттары биреү планлаштырыла. Коммерция бурысы ҙур булмаған төбәктәр инфраструктура кредитын күберәк алыу хоҡуғына эйә.\n- Йыл һайын 120 миллион квадрат метр торлаҡты сафҡа индереү күҙаллана.\n- Хөкүмәткә төбәктәрҙә йорттарына газ инмәгән хужалыҡтарға газ индереүҙең аныҡ планын эшләү йөкмәтелә. Ауылдарҙа газ үткәргәндә шәхси участкаларҙа йәшәүсе граждандар үҙ участкаһына ингән өлөш өсөн генә түләй.\n- Мәскәү - Ҡаҙан тиҙ йөрөшлө автомагистрален өс йылда тамамларға һәм уны Екатеринбургҡа тиклем һуҙырға, 2024 йылға Балтиканан Уралға тиклем илдең Европа өлөшөн хәүефһеҙ тиҙ йөрөшлө юл менән тәьмин итергә.\n- Тиҙҙән туристик инфраструктураны реконструкциялау һәм төҙөлөш эштәре алып барыу маҡсатында льготалы кредит программаһы эшләй башлаясаҡ. Ул 15 йылға күҙаллана һәм йыллыҡ ставка 3-5 процент тәшкил итәсәк.\n- Рәсәй сәйәсәтенең халыҡ-ара ареналағы мәғәнәһе һәм асылы - ил тотороҡло үҫешһен өсөн граждандарҙың хәүефһеҙлеген һәм именлеген һаҡлау.\n- 2024 йылға Рәсәй ғәскәрҙәрендә заманса ҡорал һәм техника өлөшө 76 процент тәшкил итә, ядро триадаһында - 88.\n"Беҙгә алға барырға кәрәк. Үҫештең милли маҡсаттарын билдәләнек. Хөкүмәткә 1 июлгә тиклем Рәсәйҙе үҫтереүҙең яңы социаль-иҡтисади инициативаларын әҙерләгәндә Мөрәжәғәтнамәлә билдәләнгән бурыстарға иғтибар йүнәлтергә тәҡдим итәм. Көндәлек эш менән булып, беҙ стратегик үҫеш, милли маҡсаттар тураһында оноторға тейеш түгелбеҙ һәм уларға өлгәшеү өсөн механизмдарҙы камиллаштырырға бурыслыбыҙ. Ә хәҙер тағы бер тапҡыр Рәсәйҙең барлыҡ граждандарына мөрәжәғәт иткем килә: беҙ алдыбыҙға ҡуйған маҡсаттарға өлгәшеү өсөн барыһын да эшләйәсәкбеҙ", - тип йомғаҡланы сығышын ил Президенты.\nЯҙылған: 23.04.21 | Ҡаралған: 145


«БАБИЧ»ТЫ ХАЛЫҠ ЯРАТТЫ\nКүптән түгел республика ҡалалары кинотеатрҙарында күрһәтелә башлаған «Бабич» фильмы шунда уҡ халыҡ һөйөүен яуланы. Был тулы метражлы тарихи фильм Башҡортостан Республикаһы Башлығы грантына эйә булып, Мәҙәниәт министрлығы ярҙамы менән төшөрөлгән. Уның өҫтөндә билдәле башҡорт кинорежиссеры, Рәсәй кинематографистар Союзы ағзаһы Булат Йосопов, сценарий авторҙары—Өфө дәүләт сәнғәт институты профессоры Таңсулпан Бабич һәм доцент Гөлсәсәк Саламатова, тәжрибәле кинооператорҙар һәм тауыш режиссерҙары эшләгән.\nАктерҙарҙың оҫталығына хайран ҡалырлыҡ. Төп ролде Милли йәштәр театры актеры Илгиз Таһиров башҡарһа, Шәйехзаданың атаһын Башҡортостандың халыҡ артисы, Сибай драма театры актеры Риф Сәйфуллин уйнаны. Ә композитор Fәзиз Әлмөхәмәтов образын Сибай егете, Стәрлетамаҡ драма театры актеры Артур Ишмөхәмәтов һынландырҙы. Яҡташтарыбыҙҙы күреп һөйөндөк. Фильмдың тарихи консультанты, Йылайыр егете Азат Йәрмуллиндың эпизодтарҙа уйнауы ла күңелебеҙгә хуш килде.\nҮткән аҙнала «Бабич» фильмын ике көн буйына сибайҙар ҡараны. Ул «Мир» йәштәр йортонда ҙур аншлаг менән барҙы. Кино һуңынан сценарий авторҙары Гөлсәсәк Саламатова, Таңсулпан Бабич һәм йәш актер Салауат Юлдашбаев ҡатнашлығында пресс-конференция уҙғарылды.\n—Фильмға сценарийҙы 3 йыл элек яҙа башлағайныҡ. Ниһайәт, 2016 йылда—Рәсәй киноһы йылында Башҡортостан Республикаһы Башлығы Р.З.Хәмитов грант бирҙе һәм беҙ был тарихи нәфис фильмды 2017 йылдың апрелендә тамашасы хөкөмөнә сығарҙыҡ. Арҙаҡлы шәхестәребеҙгә арналған фильмдарҙы киләсәктә лә төшөрөрбөҙ, тигән ниәттә ҡалабыҙ,—тине Таңсулпан Даһи ҡыҙы.\n—Был фильмға кеше ҡулы теймәгән, быға тиклем өйрәнелмәгән тарихи документтар инеп китте. Зәки Вәлидиҙең һүҙҙәрен архивтағы оригиналдан алдыҡ. Картинала Ирәндек буйындағы шанлы ваҡиғалар һүрәтләнә. Халыҡ был фильмды ҡарарға һәм тарихыбыҙҙың ысынбарлығын белергә тейеш,—тине үҙ сығышында яҡташыбыҙ, Икенсе Этҡол ҡыҙы Гөлсәсәк Дәүләтбай ҡыҙы.\nСибай ҡалаһының Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе С.В.Ишмөхәмәтов, тарих-крайҙы өйрәнеү музейы директоры А.З. Йәрмуллина, А.Мөбәрәков исемендәге Сибай драма театры актрисаһы, Башҡортостандың халыҡ артисы Н.Әбдрәшитова «Бабич» фильмы тураһындағы тәьҫораттары менән уртаҡлашты, ижади коллективҡа рәхмәт белдерҙе.\nФильмдың сюжеты халҡыбыҙҙың арҙаҡлы улы Ш.Бабичтың тормошона һәм ижадына арналған, 1917-1919 йылдарҙа илдә барған милли хәрәкәттәргә ҡоролған. Бына—Шәйехзада Бабичтың тыуған мәле, бына ул—«Fәлиә» мәҙрәсәһе шәкерте, «Ҡармаҡ» сатирик журналы хеҙмәткәре, яҡшы оратор, Башҡорт автономияһы өсөн милли хәрәкәттәрҙә ҡатнашыусы, хәрби хәбәрсе… Үҙенең ҡыҫҡа ғына ғүмерендә шағир Ҡаҙағстанда, Өфө, Ырымбур, Троицк ҡалаларында йәшәп, ижад итеп өлгөрә.\nҮткер телле Ш.Бабич Зәки Вәлиди етәкселегендәге башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәтендә ҡатнаша. 1917 йылдың икенсе яртыһында Ырымбурҙа һәм Өфөлә беренсе һәм икенсе башҡорт съездары булып үтә. Оҙаҡламай Башҡорт Шураһы ойошторола, уның «Башҡорт» исемле гәзите сыға башлай. Милли-азатлыҡ хәрәкәтенең үҙәге Ырымбурҙа, Ҡарауанһарайҙа туплана. Башҡортостан мөстәҡиллеге иғлан ителеп, башҡорт армияһын төҙөү буйынса эштәр башлана, өсөнсө башҡорт ҡоролтайы үткәрелә. Бабич был тарихи ваҡиғаларҙың үҙәгендә була. Уға үҙенең ҡыҫҡа ғына ғүмерендә байтаҡ эҙләнеүҙәр һәм һынауҙар юлы үтергә, ҡаршылыҡтарҙы еңергә тура килә.\nҺәр ваҡыт ғилемгә, мәғрифәткә ынтылыусы Шәйехзада Бабич билдәле шәхестәр—яҙыусылар Мәжит Fафури, башҡорт драма һәм опера театрҙарына нигеҙ һалыусылар Вәлиулла Мортазин-Иманский менән Fәзиз Әлмөхәмәтовтар, Башҡорт автономияһын даулап Мәскәүгә делегат булып барыусы Муллаян Халиҡов, Мстислав Ҡулаев, Fәбдрәшит Бикбабовтар һәм башҡа зыялылар менән бер сафта халҡыбыҙ азатлығы өсөн көрәшә. Уларҙың барыһы ла фильмда сағылыш таба.\nШағирҙың ғүмере бик иртә өҙөлә. 1919 йылдың 24 мартында Бабич типография ҡорамалдарын тейәп һыбайлылар менән Темәстән Ҡыҙыл Мәсеткә, хәҙерге Мораҡҡа юлға сыҡҡанда, ул ҡулға алынып Преображенский (Йылайыр) төрмәһенә ябыла һәм ҡыҙылдар тарафынан вәхшиҙәрсә язалап үлтерелә. Әммә был фажиғә фильмда күрһәтелмәй. Режиссер һәм сценарий авторҙары азатлыҡ йырсыһын «үлемһеҙ» итергә ынтыла. Ысынлап та, Бабич халыҡ хәтерендә башҡорт ере, теле һәм халҡы өсөн йәнен-тәнен аямайса көрәшеүсе шәхес булып һаҡлана.\nФильм башынан аҙағынса Бабичтың шиғырҙары менән үрелеп бара. «Халҡым өсөн», «Көрәшеп үткәр ҡыҫҡа ғүмереңде!», «Әйҙә, милләт!», «Көтәм», «Кем өсөн?», «Ҡараңғылыҡта», «Ҡурайҡайға», «Күҙеңде ас» шиғырҙары аша башҡорт халҡын яҡтылыҡҡа, азатлыҡҡа өндәгән.\n«Бабич» тулы метражлы тарихи нәфис фильмын ҡараһағыҙ, бер ҙә үкенмәҫһегеҙ.\nҺүрәттә: Өфө дәүләт сәнғәт институты профессоры Таңсулпан Бабич, доцент Гөлсәсәк Саламатова һәм йәш актер Салауат Юлдашбаев\nСибай тамашасыһы менән.


Ватикан йәшерен архив еткерҙе йыйын «Гитлер папа» - Стоп Ялған - Франция онлайн юристар!\nВатикан йәшерен архив еткерҙе йыйын «Гитлер папа» - Стоп Ялған\nТарихсы һәм тикшеренеүселәр архив документтарын өйрәнеү тәҡдим итә, киләһе йылда ватикан йәшерен мөмкинлек булһа, понтифик XII н Пий (Эудженио Пачелли), икенсе бөтә донъя һуғышы ваҡытында германияла нацистар менән бәйләнеш тураһында һандар һәм уны Италия шулБыл Папа Франциск архивы март дүрт хеҙмәткәрҙәре менән осрашыу вәғәҙә итә. Бындай документ мең, телеграмма, хат һәм телмәр көнө булды. Атайым 1939 йылда Эудженио Пачелли мартында һайланған, икенсе донъя һуғышы башланғанға тиклем алты ай эсендә. Темалар уны нацистар менән бәйләнеш, әүҙем өйрәнеүсе тарихсы, шул иҫәптән, сөнки уның туғандары һәм улар әүҙем холокост ҡорбандары ғәйепләнә. Мәҫәлән, XII Пие мемориаль фото папа"ядкәр в-шем, Холокост тарихына арналған, яҙыу хаҡында бара, йәғни, рим папаһы «ҡыҫылмай», рим освенцимға йәһүдтәрҙе ебәрҙе.\nВатикан яуап бирә, тип янау менән бәйле ауырлыҡтар фашист иҫке ҡитғаның, кардинал, Пачелли аңлы рәүештә һайланған. Атай була беләләр, уны эш ваҡытында Германия сәнғәте һөйләшеүҙәр алып барыла, һәм унда 1917 йылдан 1929 нунций улар араһында, йыл дауамында ул уның профессионалдар һәм шәхси контакттар урынлаштырыуға, уларҙың көслө яҡтарын ғына түгел, уны тәнҡитселәр.\nШуға ҡарамаҫтан, риза булаһың да артабан донъяға ҡараш менән голда меир.\nҠасандыр, ун йыл элек, папаһы бенедикт XVI Пие беатификация XII процесы башланды, бер нисә хөкөм йәһүд ойошмаһы башланғысы был. Конгресс президенты рональд лаудер бөтә донъя йәһүдтәр, мәҫәлән, тип белдерҙе «шул тиклем ваҡытын, тип, архив, ҡала һәм конфиденциаль фекер берҙәм булһа ла үҙ эсенә осоп киҫкен хәрәкәте контексында 1939-1945. холокост ваҡытында эшләмәү йәки миллион йәһүдтәрҙе эҙәрлекләү, неуместный рангына күтәрелгән һәм уның несвоевременный блаженный булыр ине». Береһе серем йәһүд общинаһы үҙгәртеү тураһында фекер түгел пие архив xii рим, рим баш раввины Ди Сермонета Риккардо тип һанай. Роберто Regoli преподоб, тарихсы рим папаһы григорий университеты, шулай уҡ, тип һанап ҡарау мөмкинлеген асыу архив холокост папаһы түгел, аныҡ мөнәсәбәттәр тураһындағы һорауға яуап биреп, был документка германия һәм дин әһелдәре изге тәхет бәйләнештә була инде. сөнки күп кенә баҫылған Башҡаларға түгел, һиңә теләйем, - тип һин яһаны. Һинән ризалыҡ бирә алмайым, һине рөхсәте менән, йоҡла авторлыҡ хоҡуғы талап итә алмаһа ла, был универсаль принцибы менән бөтөнләй һыйыша алмай, беҙ уларҙы яҡлайыҡ.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ШАЙМОРАТОВ ГЕНЕРАЛ ТАҒЫ БАШҠОРТ СӘХНӘҺЕНӘ ҠАЙТТЫ - 2020 - Мәҡәләләр\nШАЙМОРАТОВ ГЕНЕРАЛ ТАҒЫ БАШҠОРТ СӘХНӘҺЕНӘ ҠАЙТТЫ\nТеге аҙнала М. Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры сәхнәһенә тағы бер яңы, рухлы, көслө спектакль сығарылды. Билдәле актер, был тамашаның режиссеры Хөрмәтулла Үтәшев менән талантлы сценарий оҫтаһы Зөһрә Бураҡаева легендар геройыбыҙ Миңлеғәли Шайморатов хаҡында документаль кино-спектакль, йәғни театрлаштырыу алымы менән яңы жанр тыуҙырыуға өлгәшкән. Был, ысынлап та, театр өсөн яңы йүнәлеш, тамашасылар өсөн көтөлмәгән сюрприз булды. Драма әҫәрҙәренә ҡытлыҡ кисерелгәндә төрлө тарихи документтарға, фотоархивтарға таянып, яңы технологиялар ҡулланып, халҡыбыҙҙың башҡа ҡаһарман шәхестәре хаҡында ла документаль спектаклдәрҙе сәхнәләштереүгә мөмкинлек асыусы яҡшы тәжрибә булды был. Беҙгә, һуңғы йылдарҙа "Бабич", "Беренсе Республика" кеүек кино циклдарын ҡарап, "яман өйрәнгән" кешеләргә, был танһыҡ булып ҡалды. Ғөмүмән, минең күңелгә нимәләр хуш килде һуң?\nМин үҙем минимализм, хайтек яратҡанға күрәме, миңә был бәләкәй сәхнәләге тамаша бик тә оҡшаны. Ҡара кабинет, иркен сәхнә, кәрәк ваҡытта подуим, сәхнә, өҫтәл, ултырғыс, трибуна була алған трансформер деталдәр һәм экран. Был минимализм тамашасы иғтибарын тик актерҙар уйынына ғына йүнәлтеп, һине шул осорға алып китеп, кавалерия дивизияһы яугирҙары араһында йөрөтә. Иркен сәхнә тамашаның хореографик күренештәренә киң мөмкинлек бирә.\nТеатрҙың ҙур сәхнәһе ремонтта булыу сәбәпле, был тарихи тамаша бәләкәй сәхнәлә уйналды, шуның менән дә бик отошло булды. Тамашаның һәр бер эпизоды экранда йә тарихи фото, йә документаль кино формаһында сағылыш табып, тамашасыны шул дәүерҙәр ҡамауында ҡалдырып, аҙағына саҡлы ул ваҡиғаларҙың тере шаһиты итеп тотто.\nҠаһарман геройҙар, яугирҙар, ирҙәр хаҡындағы был тарихҡа Рәис Низаметдинов ҡуйған бейеүҙәр бик отошло тап килде. Ир хореографтың ҡулы ныҡ һиҙелде. Ҡайһы бер мәлдә спектакль ҙур бер хореографик композицияға ла әйләнеп китте. Егеттәрҙең һәр бейеүенән атлы яугирға ғына хас булған рух, саялыҡ бөркөлөп торһа, ҡыҙҙар бейеүенән беҙҙең халыҡҡа ғына хас нәзәкәтлек, нескәлек һиҙелде. Беҙҙең театрға күптән кәрәк ине ул шундай бейеү һалыусы. Ул хатта легендар комдив Шайморатовты ла бейетте. Асылда, генералдың бейеүе дөрөҫлөккә тап киләлер, сөнки генерал да кеше, ул да бейергә, көлөргә, шаярырға, йырларға хаҡлы. Һуғыш бит атыш, бәрелеш, үлемдән генә тормаған, унда ла үҙенсә тормош ҡайнаған. Рәис Низаметдинов бейеүҙәре беҙгә ошо хәҡиҡәткә төшөнөргә ярҙам итте. Почтальондар күренеше айырыуса тетрәндергес булды - тылдағы апай-инәйҙәрҙе бәхетле лә, ҡара-ҡайғыла ла иткән һөнәр эйәләренең кисерештәрен режиссер менән хореограф бер бейеүҙә генә оҫта итеп асып һалды. Рәис Жәүит улы милли бейеүҙе, фольклорҙы, тарихты төптән белгән күп ҡырлы ижадсы, уның театр сәхнәһенә килеп инеүе оҙаҡҡалыр, тип өмөтләнәм. Был беҙҙең театр өсөн ҙур плюс! Шиғырҙар, йырҙар, көйҙәр...\nБында мин тағы ла Зөһрә Бураҡаеваға ҙур ғына "Афарин!" тип әйтер инем. Спектаклдә көнкүрешебеҙҙән, әҙәбиәтебеҙҙән төшөп ҡалып барған Рәшит Ниғмәти ижады ҙур урын ала. Диалогтарҙа, төрлө эпизодтарҙа "Һинең кәләшеңдең хаттары", "Үлтер, улым, фашисты" кеүек үлемһеҙ шиғырҙарҙы беҙҙең актерҙар үҙәккә үткәрерлек итеп, бөтә тамашасыны илатҡансы уҡыны. Юҡһа, спектаклдәрҙә нәфис һүҙгә ҡытлыҡ ғәҙәти күренешкә әйләнеп бара бит. Тамаша Бөйөк Ватан һуғышы осорондағы башҡорт совет әҙәбиәтенең ниндәй рухлы пропагандистик көскә эйә булыуын, үҫешкәнен күрһәтә. Ҡыҙыл атлыларға фронтовик-шағир Константин Симоновтың килеүе, русса шиғырҙарын уҡыуын һүрәтләү ҙә тамашаны байытты.\nСпектакль көйҙәргә, йырҙарға ла бай булды. Мин сюжеттың төп мотивы Заһир Исмәғилевтың көйҙәренә ҡоролор тип көткәйнем, ләкин композитор Урал Иҙелбаев тамашаның шатлығын да, ҡайғыһын да, һөйөүен дә, ҡаһарманлығын да үҙ көйҙәре аша тамашасыға еткереүгә өлгәште. Урал, ғөмүмән, бик күп героик драмаларға көй яҙған мәшһүр композитор, был юлы ла халыҡсанлыҡтан ситкә тайпылманы. Спектакль ҡурай моңо менән башланып, ҡурай моңо менән оҙатыла барҙы. Беҙ күҙ йәштәре аша бер нисә тапҡыр Ҡадир Даян шиғырына яҙылған "Шайморатов генерал" йырын да бергәләп йырланыҡ. Дөйөмләп әйткәндә, йырҙан, көйҙән һис арытманы...\nМ. Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры актерҙарының барыһына ла - "Афарин!" Башҡа һүҙем юҡ. Сөнки улар ҙур сәхнәгә әҙерләнгән тамашаны бәләкәй сәхнәлә, тамашасының танауы алдында ғына уйнаны. Баштараҡ бының, әлбиттә, актерҙарға ниндәйҙер психологик дискомфорт тыуҙырғаны һиҙелде, әммә беҙҙең актерҙар уны лайыҡлы йырып сыҡты. Театр сәхнәһендә Шайморатов генерал образы минең күңелдә Флорид Бүләковтың пьесаһы буйынса ҡуйылған спектаклдә Хөрмәтулла Үтәшев уйыны аша уйылып ҡалған. Мөһабәт кәүҙәле, дәү баһадир ине ул саҡта генерал. Әммә беҙ, тарихсылар, тормошта Шайморатовтың урта буйлы, теремек, етеҙ, зирәк, сабыр холоҡло кеше булыуын беләбеҙ. Бөгөнгө был тарихи тамашала Хөрмәт ағай үҙе режиссер. Шуға мин "Кем генерал булыр икән?" тип көткәйнем. Минеңсә, Ш.Бабич исемендәге йәштәр премияһы лауреаты Артур Кәбиров был образды бынамын тигән итеп уйнауға өлгәште. Артур хәрби, кадровый офицерҙың кешелек һыҙаттарын асып бирә алды. Яугир комдив үҙенең кисерештәре аша тамашасы алдына һуғышты күрә алмаған оло йөрәкле кеше булып килеп баҫты. Беҙ Шайморатовты һуғыш ғәрәсәте аҫтында йөрөгән талапсан, ҡаты тәртип яратҡан хәрби итеп күҙ алдына килтерәбеҙ, әммә был тамашала Артур Кәбиров уны "кешелекле Шайморатов" булараҡ һынландырҙы. Ул йырланы, көлдө, бейене, хатта гармунда уйнап, Бәҙәр Йосопованы бейетте.\nАртур Кәбировтан башҡа тағы ла бик күп актерҙарҙың уйынын билдәләп үтергә мөмкин булыр ине. Әммә уның өсөн көн дә, төн дә етмәҫ. Шулай ҙа, Шайморатовты үлемгә этәргән ҡәбәхәт генерал Борисовты уйнаған Фирғәт Ғариповтың эпизодик ролен телгә алмай булмаҫ. Башҡорт кавалерия дивизияһы тураһындағы яҙмаларҙан уҡып, ветерандар хәтирәләрен тыңлап, беҙ был генералдың Шайморатовтың һәм бик күп башҡорт яугирҙарының һәләк булыуы сәбәпсеһе икәнен беләбеҙ. Шуға ла, Ғарипов ошо ролдә сәхнәгә сыҡҡас, минең йүгереп барып шул "Борисовтың" томшоғона елләге килде. Ғөмүмән, актерҙарҙың был тарихи кино-спектаклде халыҡҡа еткереү өсөн ныҡ көс түккәне күренә. Сөнки был документаль спектакль һәм уның һәр сюжеты бер хронологик тәртиптә, тарихи ваҡиғаға ҡоролған. Бында илке-һалҡылыҡҡа урын юҡ. Бына экранда фото, бына документ, бына сюжет... Хронографтар Руслан Хайсаров, Алһыу Ғәлина, Гөлмирә Исмәғилевалар шул дәүерҙең шомон, аянысын, ышанысын, өмөтөн беҙгә еткерһә, Бәҙәр Йосопованы уйнаған Зиләрә Юлтаева, нарком Хөрмәтулла Үтәшев беҙҙе башҡорт атлы дивизияһы йәшәгән мөхиттән сығарманы. Тағы ла комдивтың әсәһен уйнаған Сара Буранбаеваны, тылдағы ҡатын Айһылыу Йомағолованы, аҡһаҡал Әхәт Хөсәйеновты, иҫән-һау ҡайтҡан Сөләймәнде уйнаған Фәнис Рәхмәтовты һәм барлыҡ актерҙары ла рәхәтләнеп маҡтарға булыр ине. Хәйер, бөтәһен дә яҙып бөтә алмайым, спектаклде үҙегеҙ мотлаҡ барып ҡарағыҙ.\nСпектакль - уртаҡ хеҙмәт емеше\nСпектакль, эйе, коллектив хеҙмәт емеше, нисек кенә булмаһын, уны тамашасы хөкөмөнә сығарған кешеләрҙә рух берҙәмлеге һиҙелә. Был режиссер эшендә лә, сценарист яҙмаһында ла, хореограф бейеүендә лә, композитор көйөндә лә сағыла. Режиссерҙың иң ҙур тырышлығы - тамашаның милли рухында. Һәр актер ул рухты миңә еткерә алды, миндә ғорурлыҡ тойғоларын асып, ошо юлдарҙы яҙырға дәрт уятты. Яңы спектакль - театр тәнҡитселәре икмәге. Шуға минең режиссерға, ваҡ-төйәккә бәйләнеп, итәк аҫтынан яу сығарып, аҡыллы кеше булып, театраль терминдар ташлап ултырғым килмәй. Шайморатов генерал хаҡындағы спектаклде эшләүселәр, ул дәүерҙең фажиғәһен асҡан бер генә мөһим деталде лә ситтә ҡалдырманы, тип кенә әйтә алам. Ирҙәрен оҙатырға йәйәүләп Дим станцияһына барған апайҙар ҡаһарманлығы ла, яуҙан яралы батырҙы алып сыҡҡан Ҡашҡа башҡорт аты ла - береһе лә онотолманы. Был йәһәттән тарихсы-консультант Салауат Хәмиҙуллинға рәхмәт. Шул уҡ ваҡытта бейеү, йыр менән бер рәттән, юмор ҙа бик ҙур урын алды, милли мәрәкә, халыҡсан төрттөрөүҙәр, башҡорттоң сәсәнлек йор һүҙлелеге спектаклде байытты ғына. Үҙ халҡы булмышына битараф булмаған ижадсылар ғына шундай ҡаһарман рухлы хеҙмәт емеше тыуҙыра алалыр тим мин.\nБына ошондай башҡорт характерын асҡан спектаклдәр кәрәк беҙгә, тамашасыға. Юҡһа, беҙҙе ҡатмарлы "Антигона" һымаҡ корпоратив спектаклдар менән йонсотаһығыҙ. Әлеге спектакль башҡортҡа сүллектә һыуһаған юлсыға бер тамсы танһыҡ һыуҙай кәрәк. Сөнки милләткә бөгөнгө көндә башҡортто рухландырған, илһамландырған еңеүҙәр етмәй. Ижади еңеүҙәр етмәй. Ә был спектакль - бер бәләкәй генә еңеү! Күп йылдар буйы ғәҙелһеҙлеккә, махсус рәүештә онотолоуға дусар ителгән Геройҙың башҡорт халҡына ҡайтарылыуы, уға герой исеме бирелеүе - ҙур еңеү! Шайморатов һаман да беҙҙе әйҙәп, "Ат уйнатып алдан бара..."\nПремьераға мотлаҡ барығыҙ! Онлайн тормошҡа өйрәнеп барған осорҙа был офлайн тарихи документаль спектакль мотлаҡ рәүештә һеҙҙең милли иммунитетығыҙҙы күтәрер, рухи сатурацияғыҙҙы яҡшыртыр, башҡортлоҡ антиматдәгеҙҙе арттырыр, еңеүҙәргә сарсаған йәнегеҙгә антивирус булып ятыр, битарафлығығыҙға антибиотик булыр, ижади микрофлорағыҙҙы яҡшыртыр, һеҙҙе камил инсан итер!\nЯҙылған: 27.11.20 | Ҡаралған: 258


Йәй етеү менән Рәсәйҙә сусҡаларҙың Африка тағунына бәйле хәл ҡатмарлаша\nБигерәк тә Псков һәм Воронеж өлкәләрендә ҡурҡыныс сирҙең күпләп таралыуы күҙәтелгән. Һөҙөмтәлә был төбәктәрҙә 118 мең башты юҡ итергә тура килгән. Башҡортостандың ауыл хужалығы министры ҡушыуы буйынса был аҙнала сусҡасылыҡ менән шөғөлләнгән төбәктәргә комиссиялар сыҡты. Улар урындарҙа мәкерле вирусты иҫкәртеү сараларын тикшерә.\nРеспубликала әле 265 мең самаһы сусҡа малы иҫәпләнә. Ҡаты морондарҙың бер өлөшө шәхси ихаталарҙа үрсетелһә, ҡалғандары эре комплекстарҙа аҫрала. Әммә 2011-се йыл менән сағыштырғанда, хайуандарҙың күпләп кәмеүе күҙәтелә. Күрһәткестәрҙең түбән тәгәрәүенә бигерәк тә Африка тағуны сәбәпсе, ти белгестәр. Сөнки был ҡурҡыныс вирус сусҡа тотоусыларға тынысланырға мөмкинлек бирмәй.\nАфрика тағунын иҫкәртеү маҡсатында был аҙнала республиканың барлыҡ райондарына ла комиссиялар эшләй. Уның ағзалары сусҡа аҫыраусы хужалар менән осрашып, ҡурҡыныс сирҙән һаҡланыу сараларын көсәйтергә ҡушты. Әлеге ваҡытта санитар саралар вирусҡа ҡаршы көрәшеүҙең берҙән-бер ысулы. Сөнки Африка тағуны, сир булараҡ, байтаҡ йылдар өйрәнелһә лә, әлегә ҡәҙәр уны дауалау юлдары табылмаған.\nШишмә районында әле сусҡасылыҡ менән шөғөлләнгән өс ферма иҫәпләнә. Комиссия ағзалары уларҙың барыһында ла булып, асыҡланған етешһеҙлектәрҙе тиҙ арала бөтөрөргә ҡушты.\nСусҡаларҙың Африка тағуны кеше ғүмере өсөн хәүеф тыуҙырмай, әммә иҡтисадҡа ҙур зыян килтерә. Сөнки вирус сиктәрҙе еңел үтә һәм бер нисә тәүлек эсендә меңдәрсә баш сусҡаны юҡ итергә һәләтле. Шуға ла шик-шөбһә тыуған осраҡта кисекмәҫтән ветеринария белгестәренә мөрәжәғәт итеү мөһим.


Нодар Думбадзеның "Мин, өләсәй, Илико һәм Илларион" повесын да герой:"Кем Илико Гогочидзены алдай - шул Тыуған иленең хы янатсыһы".-тип белдерә. Был бер ҡатлылыҡ ҙур тәьҫир ҡалдыра ине. Әммә сәйәсәттә бындай белдереүҙәр икенсе төрлө мәғәнәгә эйә. Халыҡ исеменән сығыш яһаусы кешеләрҙе әүәлдән демагогт ар тип йөрөткәндәр. "Йәшелдәрҙең" әүҙемлеге артҡан мәлдәрҙә шуларҙың береһе, Өфө инженеры :"Хәҙер инде власҡа минең менә н һөйләшеп килешергә кәрәк, улар өсөн иң мөһиме - һуңламаҫҡа .."-тигәйне. Аҙаҡ ул сит ил туристарына һатыр өсөн балсыҡтан төрлө статуеткалар эшләү менән мауығып китте. Әле лә сәйәсәт майҙанында үҙҙәренең амбицияларын ҡәнәғәтлә ндерергә ынтылған төрлө кешеләр сыға. Березовский һәм Маврод и осоронда ҙур аҡсаға хужа булып ҡалған бер банкир иртәнән к искә ҡәҙәр Мәскәү каналдары аша:"Башҡортостан киләсәге беҙҙе ң ҡулда",-- тип раҫлай. Икенсе бер яңы лидер: "Беҙ халҡыбыҙғ а ярҙам итергә тейешбеҙ",-- тип интервью бирә. Әйткәндәй, ул үпкә лә белдерә -- уға йыйылыш үткәреү өсөн "Юбилей"мәҙәниә т һапайын бирмәгәндәр икән. Быға ҡарата шундай уҡ һауалы хур налистың:"Бик ғәжәп: ниңә власть үҙ халҡына ҡаршы әүҙем көрә шә"-тигән һорауы яңғыраны. Ысын мәғәнәһендә ҡупырлыҡ йәрмин кәһе.\nӘгәр хәүефле булмаһа,былар барыһы ла көлкө генә тыуҙырыр и не. Үткән быуат аҙағында СССР-ҙың, һуңыраҡ БДБ - ның төрлө т өбәктәрендәге ығы - зығылар ошондай лидерҙарҙан башланманымы ни Айырыуса йәшерен көстәр уларға баҫым яһап, аҡсаға һатып алып, киң мәғлүмәт саралары каналдарын биреп ҡуйған осраҡта . Ҡасандыр Высоцкий: "Ысын батырҙар булмағас, юлбашсылар ҙа юҡ", - тип йылай торғайны. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ихтыяж тыуып,үҙ еңде күрһәтеү мөмкинлеге барлыҡҡа килһә,"юлбашсылар табыла" .\nТатар эстрада концертында хәле бөткән Мәскәү репортеры фойе ға инеү менән, һуңға ҡалыуынан ҡурҡып:"Фронт төҙөнөләрме",- тип һораны. "Ниндәй фронт"- тип ғәжәпләнде тамашасылар. Хә үефле һорау биреүен аңлап ҡалған журналист һүҙҙе икенсегә бо рҙо. Юҡҡа ғына ах - ух итеп Мәскәүҙән килеп төшмәгән бит ул.\nимеш, халыҡ мәнфәғәттәрен яҡлап. Һүҙҙәрен әйт әле һин уның:\n"фронт","стратегия һәм тактика"," информация һуғышы". Ғәскә р башлығы тиерһең! Йөҙө маһайыулы, ҡулдар дерелдәп тора -- һ айлау кампанияһында мул аҡса эләктереүҙе нисәмә йыл көтөргә тура килде бит.\nҺайлауҙа еңеүгә ынтылыу, әлбиттә, тәбиғи хәл. Әммә бының ха ҡына йәмғиәтте тарҡатырға, милләт - ара ыҙғыш сығарырға мата шыу -- енәйәт. Үҙең йәшәгән йортто яндырыуға бәрәбәр был. Сә йәси технологтар уйлап таба, олигархтар финанслай, "юлбашсыл ар"күкрәк ҡағып үҙҙәрен ҡыҫыраҡлауҙары тураһында әкиәт һөйлә п, ҡара уйҙы тормошҡа ашырыуға ынтыла. Эйе, Ленин "демагогта р -эшселәр синыфының иң яуыз дошманы" юҡҡа ғына әйтмәгән. Дә «әт, йәмғиәт, граждандар уяу булырға тейеш.


Владимир Путин техник яҡтан алға ыңғай баһалай, шулай ҙа заманса гаджеттар урынына махсус элемтә телефоны менән ҡулланыуҙы хуп күрә\nРәсәй Президенты Владимир Путин техник яҡтан алға ыңғай баһалай, шулай ҙа заманса гаджеттар урынына махсус элемтә телефоны менән ҡулланыуҙы хуп күрә. Был хаҡта ул ул ТАСС-ҡа “Владимир Путинға 20 һорау” проекты өсөн биргән интерьюһында әйткән.\nТөрлө яңы ҡоролмаларҙың, шул иҫәптән смартфондарҙың килеп сығыуына мөнәсәбәте тураһындағы һорауға яуап биреп, Путин техник прогресты туҡтатып булмауҙы һыҙыҡ өҫтөнә алған. “Һәм туҡтатыу кәрәкмәй ҙә, – тип тә өҫтәгән ил башлығы. Президент өсөн техник алға китеш уңайһыҙлыҡ тыуҙырмаймы, тигәнгә Владимир Путин: “Миңә уңайлы, сөнки мин уларҙың береһе менән дә ҡулланмайым: миндә башҡа мөмкинселектәр бар”, – тип яуап биргән.\nҠай саҡта смартфон аша шылтыратыуын, тик бының йыш булмауын да әйтеп үткән. “Миңә махсус элемтә телефоны трубкаһын алыу ҡулайлыраҡ, һәм миңә кәрәкле абонетты табасаҡтар”, – тип аңлатҡан президент.


Табиптар аҡса алды\n8 Август 2019, 19:30\nБашҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров сираттағы “Һаулыҡ һаҡлау” сәғәтендә медицина хеҙмәткәрҙәренә социаль ярҙам күрһәтеү программаһы сиктәрендә Өфө һәм район дауаханалары табиптарына сертификаттар тапшырҙы. Белгестәрҙең барыһы ла хеҙмәт юлын быйыл башлаған.\nАнестезиолог, реаниматолог, офтальмолог, терапевт, педиатр, гинеколог кеүек табиптар 500 мең һумдан алып бер миллионғаса матди ярҙам алды. Республика етәксеһе уларға тап ошо һөнәрҙе һайлағаны һәм районда эш башлағаны өсөн рәхмәт белдерҙе.\n– Беҙ бөгөн сертификаттарҙы ике программа буйынса тапшырҙыҡ. Береһе – “Ауыл табибы”, уның буйынса ҡайһы бер бурыстар үтәлмәгән ине. Бынан тыш, тар йүнәлешле дефицит белгестәргә лә ярҙам күрһәтелде. Беҙ аҡса таптыҡ, ә һеҙ уның файҙаһын күрегеҙ, тырышып эшләгеҙ, – тине Радий Хәбиров.\nАвгуст аҙағына тиклем “Ауыл табибы” программаһы буйынса 2012 –2018 йылдарҙа эшкә килгән, әммә төрлө сәбәптәр арҡаһында бер миллион һумды алмаған 150 белгескә ярҙам күрһәтеләсәк. Шулай уҡ, Радий Хәбировтың күрһәтмәһе буйынса, 125 тар йүнәлешле табип та берәр миллион һум матди ярҙам аласаҡ.\nКәңәшмәлә республиканың һаулыҡ һаҡлау министры вазифаһын башҡарыусы Максим Забелин, 2018 йылдың октябренән төбәктең медицина учреждениеларына табиптарҙы йәлеп итеү йәһәтенән ыңғай динамика күҙәтелә, тине. Ошо осорҙа һаулыҡ һаҡлау өлкәһендә 240 белгес эшкә урынлаштырылған, шул иҫәптән, беренсел звенола.


Көсһөҙ Кеше. Хикәйә. Аҙағы\n2 Март 2020, 00:00\nБулғас була икән кешелә шул тиклем дә моң. Күңелде тетрәндерә, йөрәккә көс өҫтәй. Һәр бер күҙәнәккә тәьҫир итә. Илаһи бер ҡөҙрәт бар булмышыма тулып, ташып, күҙ йәштәре сүрәтендә атылып сыҡты. Күңелдең иң нескә ҡылдарында шулай уйнар өсөн миһырбанлыҡты кешегә кем бирә икән? Йәше-ҡарты, төрлө милләт кешеләре лә берҙәй минең һымаҡ йәшкә төйөлгән. Ә сәхнәлә Дарман Бәхетбирҙин, нисә йөҙ кешене фарманһыҙ-бығауһыҙ үҙ ихтыярына буйһондорған да, үҙе генә гиҙеп йөрөгән моң даръяһынан, моң диңгеҙенән һәр береһенә йотом уртлата… Кешеме һин, илаһи затмы? Илаһи зат икәнһең, нишләп был гонаһлы ерҙә йөрөйһөң? Рәхмәт һиңә, Дарман! Был донъяла булғаның өсөн, беҙгә өләшеп тә һаман кәмемәгән илһам-дәрт шишмәһе булғаның өсөн! Һин булмаһаң, был донъя ниндәй һоро һәм күңелһеҙ булыр ине!\nМоңға иҫереп ултыра торғас, бер нисә кеше аша ултырған бер ҡатынға күҙем төшөп, ҡапыл айныным. Ул аҡҡош муйынын һуҙып сәхнә яғына уҡталған да керпек тә ҡаҡмай ҡатҡан. Таныным. Дармандың ҡатыны, балаларының әсәһе. Һәләтле балерина ине, иренең баш әйләндергес карьераһы хаҡына үҙенекенән баш тартты. Дарман кеүек кеше хаҡына шулай итмәй ҙә булмайҙыр. Әммә эстән бындай ҡорбан менән һис килешмәйем дә, үҙем дә бер ҡасан да ир күләгәһендә тороп ҡалырға риза була алмаҫ инем. Нисек инде, һин уның көнкүрешен тулыһынса үҙ өҫтөңә һал, иң матур, йәш ғүмереңде уны хеҙмәтләндереүгә, тормош ваҡ-төйәктәренә бағышлап үткәр… Ә ул ир тигәндәре урам буйында икенсе берәүҙе ҡосаҡлап үпһен, ул ғына ла етмәгән, киске осрашыуға саҡырһын. Мин беренсе тапҡыр Дармандың ҡатыны менән яҡшы таныш булыуыбыҙға һөйөндөм. Иң яҡын дуҫтар менән һәр саҡ эс сереңде бүлешмәй ҡалмайһың бит ул. Әгәр беҙ уның менән әхирәттәр булһаҡ, мотлаҡ бер заман шиктәре менән уртаҡлашҡан булыр ине. Ҡатын-ҡыҙ ирҙең тегеләй-былай былағайланып алыуын бик нескә тойоусан була. Ә мин Дармандың күҙ алдындағы ҡылығы хаҡында әйтмәй ҡалыр инем микән? Хәйер, әйтмәһәм дә үҙемде дуҫҡа хыянат иткән кеүек тойор инем. Етмәһә, теге баланы ла яҡын күрәм бит әле. Әлбиттә, нимә-нимә, ошо йәшкә етеп, миңә булған хыянаттарҙы ла, әхирәттәремдең, таныштарымдың кисерештәрен дә күп күргән кешегә яҙмыштың төрлө бөгөлөштәренә күптән өйрәнәһе, быға фәлсәфәүи мөнәсәбәттә булып, күңелгә яҡын алмаҫҡа ваҡыт. Күпселек шулай итәм дә. Көмөш быуат шағирәһе Марина Цветаева: “Хыянат үҙе үк мөхәббәт тураһында һөйләй. Таныш ҡына булған кешегә хыянат итеп булмай бит”, - тигән.\nТимәк, донъяла бөтә нәмәгә лә ике төрлө ҡарап була. Әхирәтем шуның бер яғын ғына күргәнгә, мин дә шул ҡарашты ғына яҡларға тейеш, тигәнде аңлатмай бит. Тынысланырға һәм артабан йәшәргә теләй икән, әйҙә фәлсәфәгә өйрәнһен; киреһенсә икән - әйҙә айға олоп тик ултырһын, һәр кешенең бәхетһеҙ булып алырға хоҡуғы бар.\nӘммә әлеге осраҡ “күпселек” иҫәбендә түгел. Дарманды ғәҙәти кешеләрҙең етешһеҙлектәренән азат итеп күргем килә. Гонаһлы ер йөҙөндә бер идеаль шәхес була алғанына ышанғы килә. Моңо менән шундай юғары хистәр тойорға мәжбүр итеүсенең түбән тойғоларға бирелә алыуын аҡылым аңлаһа ла, күңелем ҡабул итмәй. Дарман ир-егет түгел, ә талант! Уның моңо ғына түгел, бер йылмайыуы ла йәнде дауаларға һәләтле. Аҙаҡ, концерттан һуң, Дармандың дәү постерын кабинетыма көҙгө эргәһенә элеп ҡуймай түҙмәнем. Үҙемде үҫмер ҡыҙыҡайҙар ғына мауыҡҡан шөғөлгә бирелеп китеүемә эстән әрләһәм дә, өҫ-башымды төҙәткән булып көҙгө янында өйөрөлгәндә, постерға ҡарап-ҡарап алам. Барыбер күңел күтәрелеп китә. Вәт бит көс кешелә! Киңлек һәм ваҡыт аша ла кешегә тәьҫир итергә һәләтле…\nБуранлы ҡыш та үтте. Инде муйыл сәскәләре лә хуш еҫен аңҡытыуҙан туҡтаны. Күңел инде “оҙаҡламай йәйге отпуск”, тип талпына башланы. Саң-туҙан борҡоуо ғына теңкәгә тейә. Хәйер, яратҡан һәр нәмәнең ен һөймәгән икенсе яғы булалыр инде. “Саң” тип кенә ҡояш тулы йәйҙән мәңге баш тартмаҫ инем мин! Шундай йәмле көндәрҙең береһендә ипле генә ишек шаҡынылар. Таныйым мин был шаҡыуҙы. Уның үҙенә күрә бер көйө бар.\n– Нисек хәлдәр, Һылыубикә апай? – ул ғәҙәтенсә ихлас йылмая, көҙгөгә лә күҙ ташларға өлгөрә. Ҡарашының Дарман портретында туҡталып ҡалыуын күреп, тертләп китәм.\nМатур постер. Миндәге бәләкәйерәк. Уның ҡарауы – автографлы!\nӘрнеү-һағыш ноталары тойолмаған ғәмһеҙ тауыш яңғырауыҡлы, ни ғәжәп, миңә тынысландырғыс тәьҫир итте.\n– Ә ниңә, автограф ҡынамы ни? Ә ейәнсәрҙәргә һөйләп ҡалдырырлыҡ матур хәтирәләр?\nӘңгәмәсем һүҙҙәремә көлөп кенә ҡуйҙы. “Һөйләргәме-юҡмы?” тип икеләнеп ултырҙы, буғай.\n– Көсһөҙ кеше мин шулай ҙа.\nУнан инде нисәнсе ҡат был һүҙҙәрҙе ишетеүемә аптырап, ҡараштарымды күтәрҙем.\n– Барҙым теге юлы осрашыуға. Шул ресторанды эстән күргем килә ине, әҙерләнгән ризыҡтары күңелемә ятманы. Әллә шуға ҡапыл икеләнә башланым? Әгәр, мәйтәм, ошо аҙымға барһам, аҙағынан мине нимә көтә, тип уйға ҡалдым. Иремдең ихлас, ышаныусан ҡарашы күҙемә төбәлгән һайын, выждан ғазабы кисерәсәкмен бит, тигән фекер мейемде быраулай. Ғүмер буйы сер йәшерергә, ике йөҙлө кеше булып йәшәргә көсөм етерме һуң, тинем үҙемә. Һәм шуны аңланым – көсөм етмәйәсәк. Артыҡ турамын, ни хәл итәһең. Ваҡ-төйәктә генә алдашһам да, үҙемде шул тиклем насар тоям, әйтерһең дә башымдан уҡ бысраҡ һыу менән ҡойонғанмын. Ә хыянаттан һуң үҙеңде күрә алмаҫҡа кәрәкме ул? Юҡ, бындай хистәрҙе әлегә минең кисереп ҡарағым килмәй. Автограф алдым да, төнгө поезға билет алғанмын бит әле, тип, йөҙөмә ҡаты ҡайғырыу ғәләмәте сығарҙым да… ҡайттым да киттем.\n– Һин үҙеңде саң бөртөгөнә, ә уны ҡояшҡа тиңләй инең түгелме ни? Ә хыянат бит тиңдәр араһында ғына була!\nМинең үҙ һүҙҙәре менән төрттөрөүемә ул ирендәрен бөрөштөрөп көлөмһөрәп кенә ҡуйҙы.\n– Байҙар һәм ярлыларға, вазифалылар һәм эшһеҙҙәргә, кәрәклеләр һәм кәрәкһеҙҙәргә, сирлеләр һәм һауҙарға бүленгән был гонаһлы ерҙә генә беҙ Дарман менән үҙ-ара тиң түгелдәр. Ә Хоҙай ҡаршыһында был төшөнсәләрҙең бер мәғәнәһе лә юҡ. Уның алдында – ир-егет һәм ҡатын-ҡыҙ. Бары шулай ғына…\nБыл юлы жалюзи аша мин уны күҙәтеп ҡалдым. Нимә ул көс? Ғүмер буйы үҙемде көслө тип һанаған мин көслөмө, әллә үҙен гел “көсһөҙ” тип күрһәтеүсән улмы? Ваҡыты-ваҡыты менән шул уй тынғы бирмәй.


Башҡортостанда ҡала халҡы 3000-дән ашыу кешегә артҡан // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда ҡала халҡы 3000-дән ашыу кешегә артҡан\n17:07, 10 февраля 2016 Йәмғиәт\nБашҡортостанда ҡала халҡы 3000-дән ашыу кешегә артҡан Фото: ав\nӨФӨ, 2016 йыл, 10 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.\nБашҡортостанстат мәғлүмәттәре буйынса, ошо йылдың 1 ғинуарына республика халҡының һаны яҡынса 4 071 181 кеше тәшкил иткән. Былтырғы ошо уҡ осор менән сағыштырғанда 806 кешегә кәмегән (0,2 процентҡа).\n2015 йылғы йомғаҡтар буйынса республика ауылда халыҡ күберәк йәшәгән төбәк булып ҡала. Статистиктар иҫәпләүенсә, 2 515,3 мең кеше (61,8 процент) ҡалала һәм 1 555,9 меңе (38,2 процент) ауылда йәшәй. Былтыр 3387 кеше ҡалаға күскән, ауылда йәшәүселәр 4193 кешегә кәмегән.\n«Башинформ» агентлығы хәбәр иткәнсә, халыҡ һаны буйынса Башҡортостан Волга буйы федераль округында беренсе урында, икенселә — Татарстан (3 868 537 кеше), өсөнсөлә — Нижегород өлкәһе (3 258 645).


Асыҡ мәктәп - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nБашҡорт дәүләт педагогия университеты республиканың иң көслө уҡытыусылары менән берлектә мәктәп уҡыусылары өсөн уникаль проект әҙерләй. Ул асыҡ „Асыҡ мәктәп„ тип атала. Айҙар Әхмәтйәнов Өфө мәктәптәренең береһендә рус теле һәм әҙәбиәте дәрестәрен алып бара. 17 йыл эшләү дәүерендә бик күп маҡтау грамоталары алған, 2015-се йыл йомғаҡтары буйынса рус теле һәм әҙәбиәтенән иң яҡшы уҡытыусы, тип танылған белгес. Әле иһә беренсе электрон дәресен яҙҙыра. Белем биреүҙең был ысулы уҡытыусылар етмәгән мәктәптә бик әһәмиәтле буласаҡ, ти уҡытыусы.Яңы проект ярҙамында онлайн-дәрестәр алып барыу мөмкинлеге бар. Шулай уҡ яҙманы яңынан ҡарар өсөн электрон базала һаҡлау ҙа ҡаралған.Видеодәрестәр барлыҡҡа килеүе, уҡыусылар бөтөнләй мәктәпкә йөрөмәй, тигәнде аңлатмай, әлбиттә. Тәү сиратта был дәрестәр аҙ комплектлы белем биреү йорттары өсөн тәғәйенләнә, ти белгестәр.Проекттың төп маҡсаты – ауыл мәктәптәрендә белем биреүҙең сифатын яҡшыртыу, уҡытыусыларҙың һөнәри белемен арттырыу һәм республиканың педагогик мираҫын һаҡлап алып ҡалыу, ти сараны ойоштороусылар.Семенарҙа Өфө мәктәптәренән килгән 80-дән ашыу уҡытыусы, Башҡорт дәүләт педагогия университетының педагогтары, ҡатнашты. Әле иһә Өфөнөң иң көслө уҡытыусылары, уҡыусылар өсөн ҡыҙыҡлы видеодәрестәр әҙерләй.\n08 февраля Фән көнө уңайынан бөгөн Өфөлә йәш ғалимдарға дәүләт гранттарын тапшырыу тантанаһы үтте\n08 февраля Бер нимәгә лә ҡарамай – бергә!