Оло һынауға дусар Гөлназ » «Йәшлек» гәзите | Газета "Йэшлек"\nГазета "Йәшлек" » Һаулыҡ һаҡлау » Оло һынауға дусар Гөлназ\n08.01.2019 Оло һынауға дусар Гөлназ\nҺәр кемдең үҙ ҡайғыһы, үҙ һыҙланыуы, үҙ бәләһе. Күптәребеҙ кредит, ипотека ҡоллоғона эләгеп, балалар уҡытып, осто-осҡа саҡ ялғап йәшәйбеҙ. Шуға ла, кеше ҡайғыһы төштән һуң әле, тиһәгеҙ ҙә, үпкәләштән түгел. Ә шулай ҙа...\nМәрхәмәтлелек һәм ярҙамсыллыҡ ҡаныбыҙҙа бар бит ул. Бөгөн дә изге йөрәкле кешеләргә ярҙам һорап мөрәжәғәт итәбеҙ. Үҙебеҙ өсөн түгел, ә “лимфедема” (лимфостаз) сиренә дусар булған Ҡырмыҫҡалы районы Малай ауылы ҡыҙы Гөлназ Зәйнуллина өсөн – 29 йәшлек һөйкөмлө ҡыҙ һуңғы 13 йыл ошо аяуһыҙ ауырыу менән йәшәргә, уға ҡаршы көрәшергә мәжбүр.\n“Лимфедема” (лимфостаз) – лимфаның тамырҙар буйлап йөрөшө боҙолоу арҡаһында зарарланған органдың ныҡ шешенеүе. Күбеһенсә аяҡтарҙың ныҡ йыуанайыуынан ғибәрәт булған ауырыу.\n– Тәүге тапҡыр “лимфостаз” диагнозын 2005 йылда ҡуйҙылар, – тип һөйләй Гөлназ. – Көтмәгәндә һул аяғым кинәт ныҡ итеп шешенеп, фил аяғына оҡшап китте. Яҡын-тирәләге дауахана табиптары был сир тураһында тәүгә ишетеп, нисек лимфостазды дауаларға ла белмәне. Мине бер дауахананан икенсеһенә ебәрһәләр ҙә, ярҙам итә алманылар. Дөйөм наркоз аҫтында өс операция яһанылар (береһе Мәскәүҙә, икеһе Өфөлә). Үкенескә, файҙаһы булманы. Көндән-көн шеш артты ла артты. Бер туҡтауһыҙ аяҡтар һыҙлап үҙәккә үтте. Етмәһә, аяҡ үтә йыуанайғас, нимә кейергә лә белмәй ҡаңғырҙым. 2014 йылда “Изгелек” һәм “Урал” фондтарының ярҙамы менән, ниһайәт, Германиялағы Охтруп Пия ҡалаһына барып, “Лимфология үҙәге” госпиталендә доктор Герд Люлай етәкселеге аҫтында дауалауҙың 1 курсын алдым. Дауаның файҙаһын өсөнсө көндө үк тойҙом – тубыҡҡа тиклем аяғым 26 килограмға кәмене, һәм көндән-көн шеше ҡайта барҙы. Әммә ботом дауаға бирелмәне, һаманғаса шешеүен дауам итә. Германияла белгестәр, был сир тулыһынса дауаланмай, яҙмышҡа күнеп, ошо диагноз менән йәшәргә тура киләсәк, тинеләр. Аяҡ артабан да йыуанаймаһын өсөн иң кәмендә 4 курс дауа талап ителә.\n2016 йылда Ҡазанда “Терра Вита” лимфедема клиникаһында дауаландым. Хәҙер миңә өсөнсө курсты үтергә кәрәк. Германияға барыу тураһында хыялланмайым да, сөнки хаҡтар, валютаның артыуы сәбәпле, күтәргеһеҙ. Исмаһам, Ҡазанға барып дауаланырға ине. Дауа курсы хаҡы унда 209 000 һум, бик кәрәкле медицина трикотажы ла арзан түгел – 58 000 һум. Бәлки, кемдер өсөн был сумма ҙур ҙа түгелдер, әммә беҙҙең ғаиләлә ундай аҡса юҡ. Төрлө фондтарға, ойошмаларға, кешеләргә мөрәжәғәт итеп, аҡса йыйырға мәжбүрбеҙ.\nОшоғаса Германияға барыр өсөн алған кредитты түләйбеҙ: үрҙә телгә алынған фондтар дауалау курсы өсөн аҡса түләне, ә барыу, ҡайтыу, компрессион трикотаж һатып алыу (4 пары 688 мең һум тора), башҡа кәрәк-яраҡҡа киткән сығымдар үҙебеҙҙең кеҫәнән сыҡты. Трикотаж шешкә ҡаршы комплекслы физиотерапиянан һуң мотлаҡ кәрәк, унһыҙ бөтә дауаның ыңғай һөҙөмтәһе юҡҡа сыға.\nБылай ҙа ауырыу менән ыҙалап, аҡса туплап ҡаңғырғанда, тағы һынауға дусар булдым – 2015 йылдың сентябрендә эшемдә ҡыҫҡартылыуға эләктем. Әле инвалидлыҡ юллайым...\nАуырыу үҙенән-үҙе бөтмәй, аҙа ғына бара. Лимфостазды үҙ яйына ҡуйһаң, уға етди сирҙәр ҡушылып, артабан йәшәүҙе ағыулаясаҡ ҡына. Гөлназдың бар өмөтө – кешеләрҙең изгелегендә. Ҡазанға клиникаға барып дауаланыр өсөн 267 000 һум аҡса йыйырға кәрәк. Әгәр ярҙам итә алаһығыҙ икән, зинһар, Гөлназға ярҙам ҡулы һуҙығыҙ, дуҫтар. Аҡсаны 2019 йылдың 10 ғинуарына тиклем йыйырға ине.\nЯРҘАМ ИТЕР ӨСӨН РЕКВИЗИТТАР:\n4276 8060 3183 2164\nГульназ Робертовна А.,\nPay Pal g.zainullina@yandex.ru


Башҡортостанда алкоголдән ағыуланып үлеү осраҡтары кәмегән | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n2018-се йылда 211 кеше, 2019-сы – 104, ә 2020-селә – 73 кеше һәләк булған. Был турала республика етәксеһе хәбәр итте. Радий Хәбиров әйтеүенсә, алкоголгә ҡаршы кампания үҙ һөҙөмтәһен бирә. Спиртлы эсемлектәр менән рөхсәтһеҙ сауҙа итеүгә ҡаршы көрәш сараларын көсәйтелгәс бер йылда ғына 4 мең литрҙан ашыу ялған араҡы һатыуҙан алынды. Кисен һәм төндәрен кибеттәрҙә иҫерткес эсемлектәр һатыу тыйылды. Яңы йыл каникулдарында, һабантуйҙарҙа, «Һуңғы ҡыңғырау» байрамында, Йәштәр көнөндә, Белем көнөндә башҡортостанда спиртлы эсемлектәр һатылмай.


“АТАЙСАЛ”ҒА ЯҘЫЛ ДА ҠАҘАНЛЫ, ТАҒАНЛЫ ҺӘМ СЕБЕШЛЕ БУЛ!\nҒүмер тигәнебеҙ аҡҡан һыу һымаҡ... Йәнә ярты айҙан йәйгә лә аяҡ баҫабыҙ. Миҙгелдең сағыу сәскәләргә, йәшеллеккә, әйтеп бөтөргөһөҙ хозурурлыҡҡа сорналған мәлендә, йәғни йәйҙең тәүге айында беҙ киләһе ярты йыллыҡҡа подписканы тамамлайбыҙ.Ҡояшлы, сағыу көндәрҙә, бар эштәрегеҙҙе ситкә ҡуйып, ял итергә ашыҡһағыҙ ҙа, йә, киреһенсә, ҡош-ҡорт тәрбиәләү, баҡса үҫтереү мәшәҡәте менән ваҡыт тапмай китһәгеҙ ҙә матбуғат баҫмаһына яҙылыуҙан баш тартмаҫһығыҙ тип ышанабыҙ. Сөнки бының өсөн шәп сәбәптәр бар. Беренсенән, йыл аҙағына тиклем төбәк яңылыҡтары менән танышырға, гәзитебеҙҙә сыҡҡан йөкмәткеле мәҡәләләрҙе, ҡыҙыҡлы хикәйәләрҙе уҡырға мөмкин. Икенсенән, беҙ был юлы “Аҙна һайын бүләк” акцияһы иғлан итеп, һеҙгә шәп бүләктәр әҙерләнек. Тәүге аҙнала, квитанциялар бер аҙ тупланғас, гәзитебеҙ дуҫтары араһында Хәйбулла районының шәп егете, шәхси эшҡыуар ДЕНИС ЮЛДАШБАЕВ биргән аш бешереү йыйылмаһын—ТАҒАН һәм ҠАҘАН уйнатабыҙ. Уйын барышы видеоға төшөрөлөп, гәзиттең бәйләнештәге һәм инстаграмдағы сәхифәләрҙә урынлаштырасаҡбыҙ. Тимәк, тәбиғәттә ял итергә яратыусылар өсөн шәп мөмкинлек булдырыла. “Атайсал”ға яҙыл һәм тағанлы, ҡаҙанлы бул!Таған һәм ҡаҙан үҙ хужаһын тапҡас, киләһе аҙнаһына Баймаҡ районы Сыңғыҙ ауылында йәшәүсе Заһир Ғәлиндың шәхси хужалығынан өйрәк себештәре уйнатасаҡбыҙ.Ике аҙна рәттән 10 мулард өйрәге бәпкәһе отоу мөмкинлеге бар.Бының өсөн тиҙ арала “Атайсал”ға яҙылып, квитанция күсермәһен Сибай ҡалаһы, Зәки Вәлиди урамы, 22 адресына йәки электрон адресҡа: ataisal90@mail.ru ебәрергә кәрәк.Гәзитебеҙгә почта бүлексәләрендә ярты йылға—592 һум 44 тингә, редакцияның подписка бүлеге аша (сибайҙарға һәм Иҫке Сибай ауылы халҡына) 550 һумға яҙылырға мөмкин.Гәзиттең электрон версияһына яҙылыу—300 һум.\nҒүмер тигәнебеҙ аҡҡан һыу һымаҡ... Йәнә ярты айҙан йәйгә лә аяҡ баҫабыҙ. Миҙгелдең сағыу сәскәләргә, йәшеллеккә, әйтеп бөтөргөһөҙ хозурурлыҡҡа сорналған мәлендә, йәғни йәйҙең тәүге айында беҙ киләһе ярты йыллыҡҡа подписканы тамамлайбыҙ.\nҠояшлы, сағыу көндәрҙә, бар эштәрегеҙҙе ситкә ҡуйып, ял итергә ашыҡһағыҙ ҙа, йә, киреһенсә, ҡош-ҡорт тәрбиәләү, баҡса үҫтереү мәшәҡәте менән ваҡыт тапмай китһәгеҙ ҙә матбуғат баҫмаһына яҙылыуҙан баш тартмаҫһығыҙ тип ышанабыҙ. Сөнки бының өсөн шәп сәбәптәр бар. Беренсенән, йыл аҙағына тиклем төбәк яңылыҡтары менән танышырға, гәзитебеҙҙә сыҡҡан йөкмәткеле мәҡәләләрҙе, ҡыҙыҡлы хикәйәләрҙе уҡырға мөмкин. Икенсенән, беҙ был юлы “Аҙна һайын бүләк” акцияһы иғлан итеп, һеҙгә шәп бүләктәр әҙерләнек. Тәүге аҙнала, квитанциялар бер аҙ тупланғас, гәзитебеҙ дуҫтары араһында Хәйбулла районының шәп егете, шәхси эшҡыуар ДЕНИС ЮЛДАШБАЕВ биргән аш бешереү йыйылмаһын—ТАҒАН һәм ҠАҘАН уйнатабыҙ. Уйын барышы видеоға төшөрөлөп, гәзиттең бәйләнештәге һәм инстаграмдағы сәхифәләрҙә урынлаштырасаҡбыҙ. Тимәк, тәбиғәттә ял итергә яратыусылар өсөн шәп мөмкинлек булдырыла. “Атайсал”ға яҙыл һәм тағанлы, ҡаҙанлы бул!\nТаған һәм ҡаҙан үҙ хужаһын тапҡас, киләһе аҙнаһына Баймаҡ районы Сыңғыҙ ауылында йәшәүсе Заһир Ғәлиндың шәхси хужалығынан өйрәк себештәре уйнатасаҡбыҙ.\nИке аҙна рәттән 10 мулард өйрәге бәпкәһе отоу мөмкинлеге бар.\nБының өсөн тиҙ арала “Атайсал”ға яҙылып, квитанция күсермәһен Сибай ҡалаһы, Зәки Вәлиди урамы, 22 адресына йәки электрон адресҡа: ataisal90@mail.ru ебәрергә кәрәк.\nГәзитебеҙгә почта бүлексәләрендә ярты йылға—592 һум 44 тингә, редакцияның подписка бүлеге аша (сибайҙарға һәм Иҫке Сибай ауылы халҡына) 550 һумға яҙылырға мөмкин.\nГәзиттең электрон версияһына яҙылыу—300 һум.


Өфөлә «Ҙур химия» IV Халыҡ-ара форумы бара // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nӨфөлә «Ҙур химия» IV Халыҡ-ара форумы бара\n12:59, 29 мая 2014 Иҡтисад\nӨфөлә «Ҙур химия» IV Халыҡ-ара форумы асылды. Унда власть органдары етәкселәре, эре сит ил һәм Рәсәй тармаҡ компаниялары, ғилми даирә вәкилдәре ҡатнаша.\nФорум «РФ нефть-газ тармағы продукцияларын эске баҙарҙа үҫтереү перспективалары» тигән пленар ултырыштан башланды.\nФорумды асып, Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов, «беҙҙең һәр осрашыу яңы сифатҡа әүерелә бара» — өс йыл эсендә форумға эре сит ил һәм тыуған ил нефть химияһы компанияларының иғтибарын йәлеп иттек, фекер алыша торған мәсьәләләр өлкәһе киңәйҙе — улар буйынса «уртаҡ һөҙөмтәле эшмәкәрлек алып барыла», тип билдәләне.\nРеспублика башлығы сығышының төп идеяһы булып импортты алмаштырыу торҙо. Уның әйтеүе буйынса, Рәсәйҙең Евросоюз илдәре һәм АҠШ менән үҙгәргән сәйәси мөнәсәбәттәр шарттарында «перспективалы ватан тармағын үҫтерергә мөмкинлек биргән технологияларҙы поставкалау ҡурҡыныс аҫтында ҡалыуы бар».\n— Илебеҙҙең технологик именлеген тәьмин итеү мәсьәләһе барлыҡҡа килде. Беҙгә адекват эшләргә кәрәк, — тине Рөстәм Хәмитов, һүҙҙең газ химия тураһында ғына түгел, ә танктар эшләү, радиоэлектроника һәм башҡа тармаҡтар тураһында барыуын аңлатып. — Теләһе ҡайһы көрсөк күренештәренә үҫеш юлы кеүек ҡарарға һәм яңы кимәлгә сығыу өсөн алымдар һәм ресурстар эҙләргә тейешбеҙ. Илебеҙ иҡтисадында сифатлы эске үҙгәртеүҙәр, һуңғы продукцияны үҙебеҙгә етештереү өсөн яҡшы мөмкинлектәр тыуҙы.\nНефть химияһы продукттарының заманса донъя баҙары махсуслашлашҡан һәм монополиялаштырылған, ә хаҡтар буйынса беҙҙең продукция сит ил аналогтарынан ҡалыша, тип билдәләне Башҡортостан Президенты. Рәсәй нефть химияһы производствоһында төп проблемалар иҫәбендә юғары энергия талап итеү, төп фондарҙың туҙыуы, түбән хеҙмәт етештереүсәнлеге мәсьәләләре һанап кителде.\n— Ватан етештереүселәренә маҡсатлы ярҙам кәрәк, — тине Рөстәм Хәмитов. — Властың бурысы – баҙарҙы үҙ, ватан етештереүселәренә ҡайтарыу. Был нәҡ дәүләт планлаштырыу һәм идара итеү алымдарын файҙаланыу осрағы.\nРеспублика Президентының әйтеүе буйынса, ватан компаниялары импортты алмаштырыу өсөн кәрәкле потенциалға эйә. Мәҫәлән, Башҡортостандың катализаторҙар етештереүсе – Ишембай, Стәрлетамаҡ, Салауат предприятиелары бөтә ватан нефть химияһы сәнәғәтен катализаторҙар менән тәьмин итә ала. «Уларҙың продукцияһы бер төркөм параметрҙар буйынса донъя аналогтарынан ҡалышмай ғына түгел, хатта уларҙан өҫтөнлөрәк тә», — тине Рөстәм Хәмитов. Шул уҡ ваҡытта автомобиль бензиндарының 70 проценттан күберәге, дизель яғыулығының 40 проценты, нефть химияһы продукцияһының 60 проценты импорт катализаторҙарында етештерелә һәм «ул — именлек ҡурҡынысы». Йылына туғыҙ мең тоннаға тиклем продукция сығара алырлыҡ Ишембай катализаторҙар заводы ысынында иһә 300-500 тонна катализаторҙар сығара.\n— Илдә дәүләт катализатор холдингы булдырыу һәм ватан катализаторҙарын әҙерләү, етештереү һәм ҡулланыу буйынса берҙәм сәйәсәт алып барыу мәсьәләһен хәл итеү ваҡыты килеп етте, — тине Рөстәм Хәмитов.\nБР Президентының әйтеүе буйынса, ватан нефть һәм газ химияһының конкурентлыҡҡа һәләтен кәметеү «теләһе ҡайһы тышҡы санкцияларҙан да ҡурҡынысыраҡ». Ул башҡа төбәктәр етәкселәрен һәм нефть һәм газ химияһы компанияларын хеҙмәттәшлек итергә саҡырҙы. «Күп кенә төбәктәрҙә бындай эш алып барыла, әммә бында вертикаль һәм горизанталь интеграцияның булыуы шарт», — тине Рөстәм Хәмитов.\n«Ҙур химия» форумы Өфөнөң Конгресс-холында ике көн дауамында эшләйәсәк.\n29 майҙа Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте менән «Берләштерелгән нефть химияһы компанияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте араһында килешеүгә ҡул ҡуйыу планлаштырыла. Көндөң икенсе яртыһында Волга буйы федераль округының төбәк башлыҡтары һәм нефть һәм газ химияһы компанияларының кәңәшмәһе уҙасаҡ.\nФорумдың тәүге көн программаһында шулай уҡ «Яңы биотехнология — яңы химия» тигән түңәрәк өҫтәл һәм тармаҡ өсөн көнүҙәк темалар буйынса секция ултырыштары планлаштырылған. Башҡортостандың аҙ тоннажлы нефть химияһы кластерының яңы ҡатнашыусылары менән уртаҡ эшмәкәрлек тураһында өҫтәмә килешеүгә ҡул ҡуйыу көтөлә.\nТеги: форумдар,ҙур химия,бр президенты


Өфө 2011 йылда ла «Берҙәм Рәсәй»ҙең яңы юлдары» проектын тормошҡа ашырыуҙа ҡатнашасаҡ // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nӨфө 2011 йылда ла «Берҙәм Рәсәй»ҙең яңы юлдары» проектын тормошҡа ашырыуҙа ҡатнашасаҡ\n12:10, 15 ноября 2010 Сәйәсәт\nӨфө 2011 йылда ла «Берҙәм Рәсәй» ҙең яңы юлдары” партия проектын тормошҡа ашырыу сиктәрендә ярҙам аласаҡ. Партияның Төбәк советы Президиумы ултырышында ошо турала һүҙ алып барылды.\nПроект ил масштабында 2007 йылдан тормошҡа ашырыла. Бөгөн ул 32 ҡалала – край һәм өлкә үҙәктәрендә алып барыла. 2009 йылда проект сиктәрендә миллионлы ҡалалар, шул иҫәптән Өфө лә, юлдарҙы ремонтлауға һәм төҙөүгә средстволар алды.\n— Өфө юлдар төҙөү һәм ремонтлауҙы өҫтәмә финанслауға мохтаж, — тип билдәләне ултырышта Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәте башлығы Павел Качкаев. — Проектҡа ярашлы 2009 йылда ҡалаға 493 миллион һум аҡса бүленде. Был средстволарға беҙ «Өфө-аэропорт» юлын тулыһынса реконструкцияланыҡ, ҡаланың юл селтәрҙәрен яңырттыҡ, Октябрь проспектын реконструкциялау үткәрелде, Жилин һәм Базилевкала юлдар төҙөлдө, Ташкисеү районында күпер һәм уға килеү юлдары һалынды.\nӨфө мэры һүҙҙәренә ҡарағанда, «Берҙәм Рәсәй» партияһы ярҙамында проектты тормошҡа ашырыу киләһе йылда ла дауам иттереләсәк. Ҡала округы хакимиәте ҡаланың капиталь ремонтланырға тейешле урамдар исемлеген билдәләне лә инде. Улар — Зәки Вәлиди исемендәге, Комсомол, Рәсәй, Октябрҙең 50 йыллығы, Пушкин, Сипайлово, СССР-ҙың 50 йыллығы, Цюрупа һәм Киров урамдары.\n2011 йылда Өфө «Берҙәм Рәсәй»ҙең яңы юлдары” партия проекты сиктәрендә 800 миллион һумға яҡын аҡса аласаҡ, тип көтөлә.\nМарина Шумилова | фото: Азат Саҙриев автор: Марина Шумилова | фото: Азат Саҙриев


Күркә – мөһабәт ҡош\n18 Апрель , 10:45\nИлдәге бөгөнгө хәл һәм хаҡтарҙың артыуы менән бәйле күптәр йорт ҡоштарын үрсетеү тураһында уйлана. Әле уларҙың бәпкәләре һатыуға сығарыла. Шәхси ҡулланыу йәиһә һатыу өсөн тауыҡ, өйрәк, ҡаҙ, күркә үҫтерергә мөмкин. Бөгөн күптәрҙе уларҙың ҡайһыһын ҡарау отошлораҡ булыуы тураһында һорау ҡыҙыҡһындыра.\nКүркә үрсетеү мәсьәләһен ҡарап үтәйек. Уның тиҙ үҫкән йорт ҡоштарының береһе булыуы билдәле. Был мөһабәт ҡошто уңышлы үрсетеү серҙәре менән райондашыбыҙ Анфиса Ғәниева уртаҡлаша. Ул 14 йыл дауамында йорт ҡоштары үҫтереү һәм һатыу менән шөғөлләнә.\n– Ике аҙналыҡ булып килгән күркә бәпкәләрен апрель аҙағында – май баштарында һатып алам, – тип һөйләй ул. – Яҡынса өс аҙна дауамында ҡаҙанлыҡ бүлмәһендә тотам. Улар тәүге айҙа, бройлер йәиһә тауыҡ себештәре менән сағыштырғанда, йылы температура шарттарына мохтаж.\nКүркә бәпкәһенең иммунитеты көсһөҙ, улар саҡ ҡына иҫкән елгә лә һиҙгер. Үҫтергәндә иң мөһиме – аяҡ аҫтында йылы һәм ҡоро булырға тейеш. Ваҡ ҡоро бесән йәиһә бысҡы онтағын түшәү өсөн ҡулланам, йыш алмаштырам.\nАшаған саҡта, суҡыштарына зыян килмәһен өсөн, ашаған һауыт төбөнә йомшаҡ материал һалам. Витаминдар өҫтәлгән ҡатнаш аҙыҡ менән туҡландырам. Күркә бәпкәләре һуған, һарым-һаҡтың йәшел ҡыяҡтарын бик ярата. Улар күренеү менән ваҡ ҡына итеп киҫеп аҙыҡҡа өҫтәйем.\nУрамда йылытҡас, күркәләрҙе теплица эсенә күсерәм, унда һәр саҡ йылы, яҡты, ҡоро, ә иң мөһиме – ҡарғалар теймәй. Күркә – һимереүгә әүәҫ ҡош, шуға күрә уларға күп йөрөү яҡшы. Яңы сыҡҡан үлән – күркәнең иң яратҡан аҙығы, бигерәк тә эҫе көндәрҙә. Күркәне ҡайһы берҙә баҡсаға ебәрәм, улар башлыса сүп үләндәрен сүпләй. Шулай уҡ салат һәм укроп ярата, йәшелсәләргә теймәй. Һәр ваҡыт күренеп торған урында таҙа һыу булырға тейеш.\nТауыҡтан айырмалы рәүештә, күркә теләһә нәмә ашамай, шуға күрә улар йоғошло ауырыуҙы аҙыраҡ эләктерә. Ләкин, ике айлыҡ булғас, эсәк инфекцияһынан дарыу бирергә кәрәк.\nКүркә – тыныслыҡ яратҡан, көтөү менән йөрөгән ҡош, был иһә уны ҡарауҙы еңеләйтә. Күркәнең яңғыҙ йөрөгәнен бер ҡасан да күрмәҫһең. Уларҙың күмәкләп, бер көтөү булып йөрөүен күҙәтеү – үҙе бер кинәнес. Үҙҙәрен дәрәжәле тотоп, ғорур атлап йөрөй. Ә ата күркә ҡабарынып, ҡойроғон таратып ебәрһә, был – иҫ киткес матурлыҡ! Ғәҙәттә улар пар йәлеп итеү йәиһә потенциаль хәүефте ҡурҡытырға маташыу өсөн ошондай тамаша яһай.\nДөрөҫ һәм етерлек аҙыҡ булғанда, ярты йыл эсендә был ҡоштар апаруҡ ҙурая, минекеләр 15 килограмм самаһы тарта. Әгәр уларҙы башҡа йорт ҡоштарынан айырым ашатһаҡ, улар күпкә ҙурыраҡ булыр ине.\nБөгөн халыҡты ризыҡтың тәмле булыуы ғына түгел, файҙалы яғы ла ҡыҙыҡһындыра. Күркә үрсетеү менән шөғөлләнгәндә юғары сифатлы диетик ит алабыҙ. Тере ауырлығының артыу тиҙлеге буйынса улар тауыҡ, өйрәк, ҡаҙҙан өҫтөн, мал аҙығы сығымдары ла аҙыраҡ.\nКүркә ите – гиппоаллерген продукт. Ул – фосфор, В6 һәм В12 витаминдары, кеше өсөн иң ҡиммәтле аминокислота һәм минералдар сығанағы.\nКүркәнең бот ите – ҡыҙыл, күкрәк ите аҡҡа ҡарай. Күркә итенең составында май бик аҙ, бынан тыш, унда холестерин да күп түгел. Ул йәшелсә, ярма, макарон изделиелары менән яҡшы тура килә, бәшмәк һәм бауыр менән дә бирергә була.\nКүркә итенән колбаса, сосиска, билмән, кәтлит эшләйҙәр, бәлеш өсөн эслек яһайҙар. Уны ҡыҙҙырырға, быҡтырырға, бешерергә, парҙа әҙерләргә мөмкин.\nБәшмәк, сыр менән духовкала бешерелгән күркә ите – ғаиләбеҙҙең бик яратҡан тәмле һәм туҡлыҡлы ризығы. Уны киске аш табынына йәиһә байрам өҫтәленә бирергә мөмкин.\nКүркә итен яҡынса бер-ике сантиметр ҡалынлыҡта бер иш киҫәктәргә бүләм, аҙаҡтан ике яғын да махсус сүкеш менән һуҡҡылап алам. Тәме буйынса тоҙ, борос, башҡа тәмләткес, майонез өҫтәйем. Ит ике сәғәт маринадланырға тейеш. Шунан табала уны ҡыҙҙырам.\nҺуған менән шампиньонды биш минут дауамында талғын утта ҡыҙҙырам, ваҡыты-ваҡыты менән болғатып алам. Һуған менән шампиньон, помидор киҫәктәрен стейкка һалам, өҫтөнә ҡырылған сыр һибәм. Был осраҡта яҡшы ирегән сыр яраҡлы буласаҡ. Артабан ит һалынған форманы духовкаға ҡуям һәм 15-20 минут бешерәм. Ризыҡты гарнир менән өҫтәлгә ҡуйғанда, йәшелсә һалып биҙәйем, соус менән йәиһә үҙен генә бирәм. Бәшмәк, сыр менән духовкала бешкән күркә ите бик тәмле килеп сыға.


Исламғолова Сәлимә Таштимер ҡыҙы\nИсламғолова Сәлимә Таштимер ҡыҙы (7.03.1952 йыл, Башҡорт АССР-ы Бөрйән районы Ғәлиәкбәр ауылы) — Рәсәй Федерацияһының дөйөм белем биреү почетлы хеҙмәткәре, Башҡортостан Республикаһының мәғариф алдынғыһы, Рәсәйҙең хеҙмәт ветераны.\nИсламғолова Сәлимә Таштимер ҡыҙы 1952 йылдың 7 мартында Башҡорт АССР-ы Бөрйән районы Ғәлиәкбәр ауылында тыуған.\n1959 йылда Ғәлиәкбәр мәктәбенең 1-се класына уҡырға бара. Был мәктәптең 4-се класын бөткәс, 5-се класҡа Иҫке Собханғол урта мәктәбенә уҡырға бара. 1969 йылда урта мәктәпте тамамлай.\nОшо уҡ йылды Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институтының физика-математика факультетына уҡырға инә. 1974 йылда институтты уңышлы тамамлап, йүнәлтмә буйынса Байназар урта мәктәбенә математика уҡытыусыһы итеп эшкә ебәрелә.\n1973 йылда Байназар ауылы егете Исламғолов Әнүәр Әбүзәр улы менән ғаилә ҡоралар. Татыу ғаиләлә биш бала үҫә. Һәр береһенә һөнәр алыуҙа ярҙам итеп, белем биреп, үҙ аллы тормошҡа аяҡ баҫтыралар. II дәрәжә “Әсәлек даны” миҙалы менән бүләкләнгән.\nСәлимә Таштимер ҡыҙының хеҙмәт кенәгәһендә тик бер генә яҙыу. Бер урында, Байназар урта мәктәбендә математика уҡытыусыһы булып эшләп, 38 йыл хеҙмәт стажы менән 2012 йылда хаҡлы ялға сыға. Сәлимә Исламғолованы ата-әсәләр ҙә, уҡыусылар ҙа берҙәй яратып, хөрмәт итеп тора. Уҡыусылар менән дәрестәрҙән тыш төрлө түңәрәктәр алып бара. Уның уҡыусылары район, республика олимпиадаларында ҡатнаша һәм призлы урындар яулай.\nЙәмәғәт эштәрендә лә әүҙем ҡатнаша. Оҙаҡ йылдар мәктәптең профсоюз ойошмаһын етәкләй. Бер нисә саҡырылышта район һәм ауыл советы депутаты итеп һайлана. Әлеге көндә Байназар ауылында йәшәй, хеҙмәт ветераны.\nII дәрәжә «Әсәлек даны» миҙалы (1980 йыл)\nБашҡортостан Республикаһының мәғариф алдынғыһы (15.06.1995 йыл)\nБашҡортостан Республикаһы мәғариф министрлығының Рәхмәт хаты (05.01.2004)\nРәсәй Федерацияһының дөйөм белем биреү почетлы хеҙмәткәре (25.10. 2005)\n«Башҡортостан Республикаһы Бөрйән районының данлы ҡыҙҙары», 2017.453500 РБ г. Белорецк, ул.50 лет Октября,55/1\nСығанағы — «https://ba.wikibooks.org/w/index.php?title=Исламғолова_Сәлимә_Таштимер_ҡыҙы&oldid=18979»\nБыл бит һуңғы тапҡыр 17:26 19 ғинуар 2018 үҙгәртелгән.


Һындар эшләү буйынса оҫталыҡ алғың килһә...\n19 Апрель 2019, 13:50\nБаш ҡалабыҙҙағы Мәжит Ғафуриҙың мемориаль йорт-музейында һәүәҫкәр рәссам Игорь Ивановтың «Пластилиндан эшләнгән уйын моделдәре» тигән күргәҙмә асылды.\nУнда авторҙың үҙе тарафынан уйлап табылған меңдән артыҡ төрлө фигуралар ҡуйылған. Уларҙы нисек эшләү хаҡында мәғлүмәт тә бирелә.\nКүргәҙмәгә килеүселәр иғтибарына «Бородино һуғышы», «Чуд күлендәге алыш» тигән киң масштаблы тарихи диорамалар менән бергә билдәле әкиәттәрҙең геройҙары, принцессалар, пираттар хаҡындағы экспозициялар ҙа тәҡдим ителә.\nАлдан яҙылып, төркөм менән килеүселәргә бушлай оҫталыҡ дәрестәре үткәрелә. Инеү хаҡы – 100 һум. Күргәҙмә 11 майға тиклем эшләйәсәк.


(Новая Муртаза битенән йүнәлтелде)\nЯңы Мортаза (рус. Новая Муртаза) — Башҡортостан Республикаһының Саҡмағош районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 164 кеше. Почта индексы — 452206, ОКАТО коды — 80256850004.\n↑ Өфөлә шағир һәм журналист Рим Иҙиәтуллин арабыҙҙан китте. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 13 сентябрь 2018 йыл (Тикшерелгән 14 сентябрь 2018)\n↑ Шагыйрь Рим Идиятуллин вафат. «Азатлыҡ» радиоһы сайты, 2018, 13 сентябрь (тат.) (Тикшерелгән 14 сентябрь 2018)\n↑ Башҡорт энциклопедияһы — Йәнекәев Рифҡәт Сәлих улы (Тикшерелгән 14 сентябрь 2018)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Яңы_Мортаза&oldid=830706 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 11:10 14 сентябрь 2018 үҙгәртелгән.


16 Ноябрь 2010, 13:54\n«Йәшлек»тең әлеге мәлдә 17 меңгә яҡын даими уҡыусыһы булған кеүек, даими авторҙары ла байтаҡ. Уларҙың хаттары, шылтыратыуҙары аша, үҙҙәре килеп һөйләүенән район, ауыл ерендә барған хәл-ваҡиғалар тураһында хәбәрҙар булып торабыҙ. Хәйер, бындай дуҫтарыбыҙҙың күбеһе хаҡында гәзит уҡыусыларыбыҙ баҫма биттәренән уҡып белә.Шундай әүҙем һәм өлкән быуын авторҙарыбыҙҙың береһе – Күгәрсен районының Төпсән ауылында йәшәүсе Миңнулла Ғәлимйән улы Әлимғолов. Бөгөн гәзит уҡыусыларыбыҙҙы уның менән яҡынданыраҡ таныштырып үтмәксебеҙ.\nШундай әүҙем һәм өлкән быуын авторҙарыбыҙҙың береһе – Күгәрсен районының Төпсән ауылында йәшәүсе Миңнулла Ғәлимйән улы Әлимғолов. Бөгөн гәзит уҡыусыларыбыҙҙы уның менән яҡынданыраҡ таныштырып үтмәксебеҙ.\nМиңнулла Ғәлимйән улына ошо көндәрҙә 80 йәш тула. Аҡһаҡал – тыуған районының ҡорҙашы. Үҙенең тормошо тураһында түкмәй-сәсмәй бәйән итеүенән ошо дәүер эсендә илебеҙҙә, шулай уҡ Күгәрсен районында булып үткән тарих биттәренә ингән һәм инмәй ҡалған хәл-күренештәрҙе, шул быуын балаларының ниндәй тормош юлы үтеүен бәйнә-бәйнә күҙ алдына килтерергә мөмкин.\n1930 йыл. Бәләкәй генә башҡорт ауылында аслы-туҡлы ғына йәшәгән ишле крәҫтиән ғаиләһендә тағы ла бер ир бала донъяға килә. Атай-әсәй көнө-төнө ҡыр эшендә тир түккәндә үҙенән өлкәнерәк туғандары ҡулында ҡалған малай, тормоштоң әсеһен дә, сөсөһөн дә татып, крәҫтиән икмәгенең әсе тир менән һуғарылыуын яҡшы үҙләштереп, әрһеҙ булып үҫә. Ете йәшендә тыуған ауылында беренсе класҡа уҡырға бара. Башланғыс мәктәпте тамамлаған йылды һуғыш башлана. Быуыны ҡатып та өлгөрмәгән малайға өлкәндәр менән бер рәттән, ҡара эшкә егелергә тура килә.\nҺуғыш йылдарында күрелгән михнәттәрҙе Миңнулла Ғәлимйән улы тетрәнмәйенсә иҫләй алмай. Ул йылдарҙың һәр көнө, һәр миҙгеле күңелендә мәңге юйылмаҫлыҡ тәрән эҙ ҡалдырған, һәм улар, һаҡһыҙ ҡағылған һайын, йәнде әрнетеп, бәғерҙәрҙе өтә.\nШуныһы айырым иғтибарға лайыҡ: ул дәһшәтле йылдар балаларында аң-белемгә ынтылыш бик көслө була. Миңнулла ла артабан йәйен-ҡышын Юлдыбай ете йыллыҡ мәктәбенә йәйәүләп йөрөп уҡый. Колхоз идараһы юл ыңғайы үҫмергә үҙ йомоштарын да ҡушып ебәрә – ул ике арала почтальон ролен башҡара. Иртәнсәк идаранан барлыҡ мәғлүмәт-белешмәләрҙе ауыл советына алып барып тапшыра, ә дәрестән һуң, почтаға инеп, хат-телеграммаларҙы ауылына алып ҡайтып, тәғәйен еренә таратҡандан һуң, Миңнулла мәктәптә йыйыштырыусы булып эшләгән әсәһенә ярҙамға ашыға, мейескә утын яғып, мәктәпте йылытыу, класс бүлмәләрен таҙа һәм тәртиптә тотоу оло һәм кесе Әлимғоловтар иңенә төшә. Үгеҙ егеп, урмандан утын ташыуҙары 80 йәшкә еткән аҡһаҡалдың әле лә күҙ алдында тора.\nҺуғыштың тамамланыуы тураһындағы хәбәр Төпсәнгә лә килеп етә. Яу яланында ятып ҡалғандар тураһында хәтерҙе яңыртып, ауылға фронтовиктар ҡайта башлай. Ауылға яйлап йән инә. Ниһайәт, Миңнуллаға ла уҡыуын артабан дауам итеү форсаты тейә – Мораҡ педучилищеһына уҡырға инә. 1951 йылда уны тамамлап, тыуған районының Бикбулат ауылына уҡытыусы булып эшкә килә. Дүрт йыл эшләгәндән һуң, заманса уйлай һәм эш итә белгән әүҙем егетте район комсомол комитеты инструкторы итеп тәғәйенләйҙәр һәм комсомол путевкаһы менән сиҙәм һәм ҡалдау ерҙәрҙе үҙләштереү программаһы буйынса Мәҡсүт МТС-ына ебәрәләр. Бында ла ул үҙен оҫта ойоштороусы итеп таныта. Тик ауыр һуғыш һәм унан һуңғы йылдар эҙһеҙ үтмәй – сәләмәтлеге ҡаҡшаған егет тыуған ауылына кире ҡайтып, уҡытыусылыҡ эшенә ныҡлап тотона. Ярым емерек ауыл мәсете бинаһын мәктәпкә әйләндереү өсөн дә әҙ тир түгелмәй. Шулай итеп, Төпсән ауыл балалары үҙ мәктәбендә уҡыу мөмкинлегенә эйә була.\nЙәш уҡытыусының эше район, республика кимәлендә ҙур ҡыҙыҡһыныу уята. Уның педагогик эшенә, методик алымдарына таянып, уҡыусылар өсөн дәреслектәр сығарыусы авторҙар Төпсән мәктәбен дәреслектәр сығарыу буйынса тотороҡло мәктәпкә әйләндерә. Тәүге йылда уҡ өсөнсө класта уҡыған 11 уҡыусы, уҡытыусыһы менән бергә Әүлиә тауына сығып, тирә-яҡты күҙәтеп, үҙ тәьҫораттары тураһында инша яҙа. Дәреслек авторҙарының береһе – Төхвәт Хәлим улы Аслаев ошо иншаларҙы бик оҡшатып, дәреслегендә оҫта ҡулланған.\nҺәләтле уҡытыусыны, белемен камиллаштырыу маҡсатында, 1969 – 1970 йылдарҙа Өфөгә бер айлыҡ белемде камиллаштырыу курсына ебәреп, яңы программа буйынса уҡытыу алымдарына өйрәтәләр. Курстан һуң Миңнулла Ғәлимйән улы үҙ районында уҡытыусылар менән үҙ белемен һәм оҫталығын уртаҡлаша. Ошо йылдарҙа ул «Халыҡ мәғарифы отличнигы», 1979 йылда «Өлкән уҡытыусы» исемдәренә лайыҡ була.\nБелемгә ынтылған кеше өсөн уҡыу бер ҡасан да һуң түгел. 49 йәшендә Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институтына уҡырға инеп, биш йылдан уны уңышлы тамамлап, ҡулына юғары белем тураһында диплом ала ул. Вузда белемде камиллаштырыуҙың һәр форсатын оҫта файҙаланған уҙаман үҙ хеҙмәтендә мотлаҡ кәрәгәсәк электрик, киномеханик һөнәрҙәрен дә ала. Ошо һөнәрҙәренә таянып, география, биология дәрестәрендә техник алымдарҙы ҡулланыу, йәғни теге йәки был тема буйынса кинофрагменттар күрһәтеү балаларҙың белемен тағы ла тәрәнәйтеү мөмкинлеген бирә. Быларҙың барыһы ла эҙһеҙ үтмәй – уның уҡыусылары мәктәптән һуң юғары, урта махсус уҡыу йорттарына уҡырға инә. 1991 йылда иһә район мәктәптәренән тәүгеләрҙән булып үҙенең мәғариф учреждениеһына электр менән йылытыу системаһын индерә.\nМәктәп яны участкаһында уҡытыусы уҡыусылары менән бергә һынау майҙансыҡтарын булдыра. Һөҙөмтәлә картуфтан бер йәйҙә ике тапҡыр уңыш алыу тәжрибәһен үҙләштерәләр. Ул ғына ла түгел, мәктәп ашханаһында уҡыусылар өсөн бушлай туҡланыу ойошторола.\nЙәйге каникул да ауыл балалары өсөн ҡыҙыу эш осорона әүерелә: тыуған яҡ яландарында улар дарыу үләндәре, емеш-еләк, ҡайын бөрөһө йыйып тапшырып, спорт инвентарҙары һатып алына. Балаларҙың мәктәптә алған тормош һабаҡтары артабан, үҙ аллы тормош юлына аяҡ баҫҡас та, бик ҡулай булыуын күрһәтә. Ауыл ерендә йәшәгән бик күп уҡыусыһы әле лә хөрмәтле уҡытыусыларына фәһемле һабаҡтары өсөн бик рәхмәтле.\nУҡытыусының педагогика өлкәһендә алған белеме, туплаған тәжрибәһе тураһындағы материалдар «Башҡортостан уҡытыусыһы» журналында даими донъя күрә. Уның үҙенең иҫәбе буйынса ғына ла журналда 34 материалы баҫылып сыҡҡан, ул ошо уҡ баҫманың лауреаты исемен алған.\nМиңнулла Ғәлимйән улының дәүләт наградалары байтаҡ. Уларҙың һәр береһе бөтә ғүмерен ауыл балаларына белем һәм тәрбиә биреүгә арнаған оло шәхестең хеҙмәтенә лайыҡлы баһа булып тора. Әйтәйек, «Уҡытыусы-методист», «Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы» тигән исемдәр генә лә йәш быуынға үҙ тормош тәжрибәһен, белемен тапшырыусы алдынғы уҡытыусының еңел булмаған хеҙмәтенә ил тарафынан лайыҡлы баһа бирелеүен раҫлай.\nХеҙмәт ветераны әле лә, 80-гә етһә лә, аяҡ һуҙып, өйөндә ятмай. Ауылдаштарына, райондаштарына файҙалы булыуҙы хуп күрә ул. Оло Эйек йылғаһы аша Төпсән менән Юлдыбай ауылдарын тоташтырасаҡ аҫылмалы күпер төҙөтөүҙе юллап ҡына ла күпме тупһаларҙы тапарға тура килә уға. Ниһайәт, моратына ирешә: күперҙең тәүге свайҙары ҡатылған да инде.\n2000 йылда Төпсән ауылы мәктәбе ябылған. Аҡһаҡал, тыуған ауылы балалары тураһында ҡайғыртып, уны ҡайтанан астырыу тураһында хыяллана. Сөнки белем усағы ауыл ерендә төп мәғариф учреждениеһы ғына түгел, ә мәҙәни-рухи үҙәк, ауыл халҡын ойоштороп, туплап тороусы урын икәнлеген яҡшы белә ул.


Сираттағы йылытыу миҙгелендә беҙ яңы система буйынса түләйбеҙ - Bash.News\nСираттағы йылытыу миҙгелендә беҙ яңы система буйынса түләйбеҙ\nСираттағы йылытыу миҙгелендә беҙ яңы система буйынса түләйбеҙ https://bash.news/news/109040_sirattay_jylytyu_migelend_be_yay_sistema_bujynsa_tljbe\nҠышҡылыҡҡа әҙер. Йылы өсөн йыл буйына түгел, ҡулланған айҙарҙа ғына. Быға тиклем Илеш, Баҡалы, Дәүләкән һәм Ҡыйғы райондарында ул пилот рәүешендә һыналды. Өфөлә миҙгел 23 сентябрҙә старт алды. Йылытыуҙа өҙөклөктәр булмаһын өсөн ҡаҙанлыҡтар яңыртыла, иҫкеләре заманса агрегаттар менән алыштырыла.\nӨфөнөң Дим биҫтәһендәге бишенсе ҡаҙанлыҡ ярты быуат самаһы элек төҙөлгән. Ҡаҙанлыҡ райондың өстән бер өлөшөн йылылыҡ менән тәьмин итә. Һәр фатир һәм предприятиелар, социаль учреждениеларға йылы барып етеүе юғары контролдә. Күптән түгел яңы агрегат килтерелгән.\nАйрат Талипов, 5-се ҡаҙанлыҡ етәксеһе: “Бындай ҡаҙан беҙҙең бар. Ул экономиялы һәм файҙаланыуҙа уңайлы. Яңы ҡаҙанды ҡороп ултыртҡас йылы менән тәьмин итеү сифаты тағы ла яҡшырасаҡ”.\nҠаҙанлыҡ Өфө инженер селтәрҙәре ойошмаһына ҡарай. Предприятие Дим, Киров,Совет һәм Ленин райондарындағы ҡаҙанлыҡтарҙы хеҙмәтләндерә.Сираттағы йылытыу миҙгелен улар тулы әҙерлектә ҡаршы алды.\nӘлегә тиклем фатир хужаларына һалҡын ҡыш айҙарында ла, йәйге эҫелә лә йылылыҡ өсөн бер үк сумма түләргә тура килде. Фатир хужалары хәҙер батареялар йылы булған осор өсөн генә хаҡ түләйәсәк. Был яҡынса һигеҙ ай тирәһе. Ә бына йәй миҙгелендә уларға бер тин дә түләргә кәрәкмәйәсәк.\nМарат Шәңгәрәев, Башҡортостандың торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры урынбаҫары: “Был йылытыу миҙгелендә яңыса система менән түләү башланды. Йыл әйләнәһенә түгел, фактик ҡулланыу өсөн түләү ҡарала. Ҡулланыусылар элек киренән иҫәпләүҙәргә дәғүә белдерә ине, хәҙер ул тарихта ҡала, шулай ҙа яҙ бер тапҡыр перерасчет буласаҡ әле”.\nКүп ҡатлы йорт подвалдарында иҫәп ҡоролмалары ҡуйылған. Ай һайын тотонолған йылылыҡ күләме иҫәпләнеп һәр фатирға бүленәсәк. Сумма торлаҡтың күпме квадрат метр тәшкил итеүенә лә бәйле була. Быға тиклем билдәле норматив буйынса түләүҙәр алып барылһа, сарыф ителгән йылылыҡ өсөн факт буйынса иҫәпләшеү ғәҙелерәк тип һанала. Миҙгел тамамланғас ойошмалар «яңынан һанау», «коррекция» кеүек аңлашылмаған өҫтәп түләүҙәрҙе талап итә алмай.\n16:02, 05 ноя\n22:10, 04 ноя\nКүсемһеҙ милекте теркәүҙә үҙгәрештәр индерелә\n22:33, 01 ноя


УҢЫШЛЫРАҠ, ХӘЙЕРЛЕРӘК БУЛҺЫН КИЛЕР ЙЫЛДАР…\nИҫке йылды оҙатып, яңыһына аяҡ баҫыр алдынан һәр кем уҙып барған йылдың уңыштарын барлап ҡыуана, етешһеҙлектәрен билдәләп, киләсәккә һабаҡ ала, үҙ алдына яңы бурыстар һәм маҡсаттар ҡуя. Тѳбәгебеҙ ѳсѳн 2012 йыл ярайһы уҡ уңышлы ғына булды, иҡтисади үҫешкә ѳлгѳ булырлыҡ яңы производстволарға нигеҙ һалынды, юлдар торошона иғтибар артты. Әлбиттә, ауыл хужалығын, айырыуса игенселек тармағын тәбиғәт быйыл да етди генә һынауҙар алдына ҡуйҙы, әммә аграрийҙар бар мѳмкинлектәрҙе файҙаланып, үҫтерелгән уңышты юғалтыуһыҙ йыйып алыуға ѳлгәште, мал аҙығы ла етерлек кимәлдә әҙерләнде. Уҙып барған йылдың һѳҙѳмтәләре менән яҡынданыраҡ танышыу маҡсатында беҙ Сибай ҡалаһы, Баймаҡ, Хәйбулла, Йылайыр райондары хакимиәттәре башлыҡтарына мѳрәжәғәт иттек. Улар эшләнгән һәм эшләнәһе эштәр, киләсәккә уй-хыялдар менән уртаҡлашыуҙан тыш, яҡташтарына ихлас ҡотлау һүҙҙәрен дә еткерҙе.\nХ.Х.Сѳләймәнов, Сибай ҡалаһы ҡала округы хакимиәте башлығы:\n—2012 йылды яҡшы күрһәткестәр менән тамамлайбыҙ. Сибай халҡына тәғәйенләнгән ҡотлау сәләмемдә уҙып барыусы йылға ҡыҫҡаса байҡау яһағайным инде (1-се биттә—ред.). Шуларға ѳҫтәп түбәндәгеләрҙе билдәләр инем. Үткән 11 айҙа, дѳйѳм алғанда, 8 млрд 600 млн һумлыҡ продукция етештерелде. Ҡала сәнәғәте производство күләменең 80-дән ашыу проценты тура килгән тау тармағы предприятиелары үҫеш менән эшләне. Республика адреслы инвестиция программаһы сиктәрендә ҡалаға бүленгән аҡса маҡсатҡа ярашлы тотонолдо. Уның дѳйѳм күләме 200 млн һумға яҡын тәшкил итте. Шулай уҡ граждандарҙы иҫке һәм авария хәлендәге йорттарҙан күсереү, урамдарҙы яҡтыртыуҙы яҡшыртыу, ихата биләмәләрен тѳҙѳкләндереү, коммуналь хужалыҡ объекттарын кѳҙгѳ-ҡышҡы осорға әҙерләү ѳсѳн аҡса бүленеп, улар кәрәкле тәғәйенләнештә файҙаланылды. Инвесторҙар йәлеп итеү буйынса әүҙем эш алып барыла. Йыл дауамында ҡалала «Башпотребсоюз», «Октябрь күн фабрикаһы» йәмғиәте вәкилдәре булып, тире эшкәртеү мәсьәләһен ҡараны. «Евроцемент тѳркѳм» холдингы иһә тѳҙѳлѳш материалдарын етештереү буйынса ҡыҙыҡһыныу белдерҙе.\nЭшҡыуарлыҡты үҫтереү буйынса маҡсатлы эш бара. Был йүнәлештә 43 эшҡыуар 14,3 млн һум күләмендә ярҙам алды. Һѳҙѳмтәлә 120 эш урыны булдырылды. Субсидиялар башлыса ауыл хужалығы, эшкәртеү производствоһы, һаулыҡ һаҡлау, мәғариф ѳлкәһендәге эшҡыуарлыҡҡа йүнәлтелде.\nАлтын, Кѳньяҡ, Сармат, Арҡайым биҫтәләрендә юлдарға ҡырсынташ түшәлде. Бүләков, Кутузов, Ленин, З.Вәлиди, Коммунистик, Матросов урамдары, Таусылар проспекты тәртипкә килтерелде. Квартал эстәрендәге юлдар, автомобиль ҡуйыу урындары, тротуарҙар ремонтланды. Был юҫыҡтағы эштәргә барлығы 27 млн һум аҡса тотонолдо.\nМәғариф, мәҙәниәт һәм спорт ѳлкәһендә ҙур эш атҡарылды. Мәғариф системаһында оптимизацияны минималь юғалтыуҙар менән үткәреп ебәрергә мѳмкин булды. Мәктәптәрҙе, профессиональ һәм ѳҫтәмә белем биреү учреждениеларын ябыуға юл ҡуйманыҡ. Улай ғына ла түгел, киреһенсә, йәш техниктар станцияһын кире тергеҙҙек. Мәҙәни учреждениелар ҙа тулы ҡеүәттә эшләүен дауам итә. Ҡала халҡын күпләп спортҡа йәлеп итергә ниәтләйбеҙ. Спортзалдар, бассейн, боҙ һарайы эшләп тора. Саңғы базаһы ѳсѳн кәрәкле инвентарҙар һәм «Буран» ҡаргиҙәре алынды.\nЯңы йыл алдынан барлыҡ гәзит уҡыусыларға ныҡлы һаулыҡ, ғаилә именлеге, эштәрендә уңыштар теләр инем. 2013 йылда илебеҙҙә тыныслыҡ булһын, бәхет һәм ҡаҙаныштар, иртәгәһе кѳнгә ышаныс артһын. Былар тормошҡа ашһын ѳсѳн ныҡышмалы эшләргә, ҡалабыҙҙың, республикабыҙҙың, Ватаныбыҙҙың ысын патриоттары булырға саҡырам.\nИ.Х.Ситдыҡов, Баймаҡ районы муниципаль район хакимиәте башлығы:\n—Уҙып барған 2012 йыл барлыҡ республика халҡы, шулай уҡ баймаҡтар ѳсѳн дә кѳсѳргәнешле хеҙмәт һәм ижад, киләсәк ѳсѳн бик мѳһим булған мәсьәләләрҙе уңышлы хәл итеү йылы булды. 2011-2015 йылдарҙа Урал аръяғын иҡтисади үҫтереүҙең урта ваҡытҡа иҫәпләнгән комплекслы программаһы сиктәрендә байтаҡ эштәр атҡарылды. Тѳҙѳкләндереүгә иғтибар ҙур булды. Ҡалала һыу үткәргестәр алмаштырылды, Кѳньяҡ биҫтәһендә урынлашҡан йорттарға, ниһайәт, электр уты үткәреүгә ѳлгәштек. Ҡуянтау ауылында яңы мәктәп сафҡа инде, Баймаҡ үҙәк дауаханаһының инфекцион корпусы тѳҙѳлә башланы. 220 урынға иҫәпләнгән балалар баҡсаһын тамамлау алдындабыҙ. Уны киләһе 2013 йылдың беренсе кварталында файҙаланыуға тапшырасаҡбыҙ. Юғарыла телгә алынған программа сиктәрендә инвестор йәлеп итеп «Башҡорт деликатестары» йәмғиәтен булдырғайныҡ. Ул киңәйә бара, етештерелгән продукция күршеләргә генә түгел, йырағыраҡ урынлашҡан тѳбәктәргә лә сығарыла. Урында уларҙың күсмә киоскылары әүҙем эшләй. «Баймаҡ ҡойоу-механика заводы» йәмғиәтендә лә үҙгәрештәр булды. «Семеновск руднигы» йәмғиәтендә эш урындарын күбәйтеү ѳсѳн кѳрәшәбеҙ, бының ѳсѳн унда эш күләмен арттырыу кәрәк. 2012-2024 йылдарҙа рудникка инвесторҙар иғтибарын йәлеп итеү планлаштырылған. Темәс ауылында һѳт заводын булдырыу буйынса эштәр дауам итә. Бында ла эш урындары буласаҡ. Халыҡты торлаҡ менән тәьмин итеү проблемаһына ла күҙ йомоп ҡарамайбыҙ. Әле етем балаларҙы ѳйлѳ итеү мәсьәләһе кѳнүҙәк булып тора. Барыһына ла туҡталып булмай, ғѳмүмән алғанда, байтаҡ эштәр башҡарылды, эшләнәһе эштәр ҙә, бойомға ашырырға кәрәк булған проекттар ҙа күп. Һүҙемде йомғаҡлап, тѳбәк халҡын һәр йортҡа шатлыҡ, бәхет һәм яңы ѳмѳттәр килтереүсе, бѳтә халыҡтың яратып кѳтѳп алған байрамы—Яңы йыл менән ысын күңелдән ҡайнар ҡотлайым. Яңы 2013 йылды ҡаршылағанда үткән йылдағы иҡтисади һәм социаль ѳлкәләрҙәге ҡаҙаныштарыбыҙ һәр кешенең кѳнкүрешендә тик яҡшы яҡҡа үҙгәреш индереүен теләр инем. Беҙҙең тормош тик кѳндәлек мәсьәләләрҙе генә хәл итеү түгел, ә күберәк үҙ-ара һѳйѳү-хѳрмәткә һәм бер-беребеҙ ѳсѳн янып йәшәүгә ҡоролһон. Һау-сәләмәт һәм бәхетле балалар күберәк тыуһын, үҫеп килгән йәштәребеҙ заманса белем алһын, үҙҙәренең таланттарына һәм мѳмкинселектәренә кәрәкле ҡулланыу тапһын. Яҡты киләсәк ѳсѳн күп кѳс һалған атай-әсәйҙәрҙе, олатай-ѳләсәйҙәрҙе лә онотмайыҡ. Барығыҙға ла ныҡлы һаулыҡ, ғаилә һәм ил именлеге, уңыштар, уй-хыялдарығыҙҙың бойомға ашыуын теләйем.\nР.Х. Ибраһимов, Хәйбулла районы муниципаль район хакимиәте башлығы:\n—Яңы йыл—иҫке йылды оҙатып яңыһына аяҡ баҫыу байрамы ғына түгел, ә башҡарылған эштәргә йомғаҡ яһап, киләсәккә аныҡ пландар билдәләү мәле. 2012 йылда тѳбәк халҡының йәшәйеш кимәлен яҡшыртыу маҡсатында байтаҡ эштәр башҡарылды. Бигерәк тә тѳҙѳлѳш ѳлкәһендә һиҙелерлек һѳҙѳмтәләргә ирештек. Шуларҙың береһе—Аҡъяр ауылындағы 240 урынлыҡ балалар баҡсаһы. Май айында нигеҙ һалынған учреждение тиҙ арала ҡалҡып сығып, яңы йыл башында тәүге тәрбиәләнеүселәрен ҡабул итәсәк. Әлеге мәлдә район үҙәгендә «Уралтрейд» йәмғиәте эшселәре тарафынан «Һаҡлыҡ» банкыһы бинаһы тѳҙѳлә. Ауыл үҙәгендә урынлашҡан бина тәүгеһенән заман талаптарына яуап биреүе, майҙаны буйынса ике тапҡырға ҙур булыуы менән айырыла. Ниһайәт, тип әйтәйек, Иләс ауылы ла күперле булды. Был бәхетте улар оҙаҡ кѳттѳ, сѳнки ауылдың тѳп объекттары йылға аръяғында урынлашҡанға күрә, яҙғы ташҡындар улар ѳсѳн ҙур һынауға әүерелә ине. Әйткәндәй, яҡын киләсәктә бындай ҡыуанысты Татыр-Үҙәк халҡы ла кисерәсәк.\nАғымдағы йылда халыҡты эсәр һыу менән тәьмин итеү мәсьәләһен хәл итеүгә тотондоҡ. Алдағы йылдарҙа ла ошо юҫыҡтағы эштәрҙе дауам итеүҙе бурысыбыҙ итеп алғанбыҙ. Шулай уҡ киләһе йылда районда бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡты үҫтереүгә ең һыҙғанып тотонорға иҫәбебеҙ.\nҺәр кем Яңы йылды яҡшы теләктәр, ҙур ѳмѳт менән ҡаршылай. 2013 йылдың уңышлы булыуын теләйек. Ни ѳсѳн тигәндә, йылдың нисек килеүе—илебеҙ иҡтисадына, уның үҫешенә йоғонто яһамай ҡалмай.\nЯңы йыл менән ҡотлап, яҡташтарыма ғаилә именлеге, күңел тыныслығы теләйем. Киләһе йылда ла бергәләп тѳбәгебеҙ үҫешенә тос ѳлѳш индерәйек.\nИ.Л.Фәтҡуллин, Йылайыр районы муниципаль район хакимиәте башлығы:\n—Йылайыр районы—Башҡортостандың иң матур тѳбәктәренең береһе. Уның майҙанының 75 проценты урман менән ҡапланған. Шуға ла урман әҙерләү, ағас эшкәртеү тармағы үҫеш алған. Быйыл ағас йығыусылар конкурсының тап беҙҙә үткәрелеүе лә тиккә генә түгел. Шулай уҡ крәҫтиән һәм шәхси хужалыҡҡа иғтибар кѳслѳ. Күптәр мал һанын арттырыу һәм унан күпләп ауыл хужалығы продукцияһы алып аҡса эшләү менән мәшғүл. Һѳт тапшырып, айына 20 мең һумдан күберәк табыш алыусылар ҙа бар беҙҙә. Йылҡысылыҡ бик әүҙем үҫеш алды. Ошоно иҫәпкә алып, июль айында ҡымыҙсыларҙың республика конкурсы Йылайыр районында үткәрелде. 2011-2015 йылдарҙа Урал аръяғын иҡтисади үҫтереүҙең урта ваҡытҡа иҫәпләнгән комплекслы программаһы сиктәрендә ауыл хужалығын яңы сифатлы кимәлгә күтәреү—беҙҙең тѳп бурыс. Район электән умартасылары менән дә дан тота. Заманында бѳтә хужалыҡтар ҙа бал ҡорттары үрсетә ине, хатта был ѳлкәлә махсуслашҡан совхоз да булды. Хәҙер иһә был шѳғѳл айырым кешеләрҙә генә ҡалды, улар араһында крәҫтиән-фермер хужалығы булараҡ үҙ эшен асыусылар бихисап. Август айында Дмитриевка ауылы биләмәһендә билдәле умартасы Н.П.Вершининдың шәхси хужалығында район семинар-кәңәшмәһе лә үтте. Ғаилә һѳт фермаларын арттырыуға ла иғтибар биреү мѳһим, әлегә улар һаны—дүртәү. Туризмды үҫтереүҙә тәүге аҙымдар яһаныҡ. Шул уҡ ваҡытта мѳһим урын биләүсе мәғариф, мәҙәниәт һәм спорт ѳлкәһен дә оноторға ярамай. Был тәңгәлдә уҙып барған йылда уңышлы эшләнек, тип әйтергә була. Май айында «Айыҡ ауыл-2011» конкурсына йомғаҡ яһанылар. Унда беҙҙең райондан Ишбулды ауылы еңеү яулап, 200 мең һумлыҡ сертификат алыуға ѳлгәште. Был сумма ауылда мәсет тѳҙѳтѳүгә индерелде. Һѳйѳнѳстәр менән бергә кѳйѳнѳстәр ҙә булды. Кѳндәрҙең үтә эҫе тороуы арҡаһында ра-йон үҙәгендә 8 ѳй янғайны. Президентыбыҙ Р.З.Хәмитовтың туранан-тура хәстәре менән тиҙ арала зыян күреүселәргә ярҙам күрһәтелде. Бының ѳсѳн оло рәхмәтлебеҙ.\nНиндәй генә ҡиммәттәрҙе һанап үтһәк тә, иң ҡәҙерлеһе—ул кешеләр. Уларҙың матур тормошо, фиҙаҡәр хеҙмәте тыуған тѳйәгебеҙҙе тағы ла күркәмләй. Ошо матурлыҡтан мәхрүм булмайыҡ. Барығыҙҙы ла Яңы йыл менән ҡотлап, именлек, бәхет һәм муллыҡ теләйем.


Ойошмаға ҡушыл, изгелек ҡыл! » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Махсус биттәр » Ойошмаға ҡушыл, изгелек ҡыл!\n11.05.2018 Ойошмаға ҡушыл, изгелек ҡыл!\nИзгелек – ул ысын күңелдән башҡарылған эш, төптән урғылып сыҡҡан иң нескә хис-тойғолар эҙемтәһе. Үкенескә күрә, кешеләрҙең күңеле йылдан-йыл ҡата бара. Баҙар иҡтисады заманында йәшәгәнгәме, күптәр үҙен генә ҡайғырта, башҡалар тураһында уйлап та бирмәй. Ә ярҙамға, яҡлауға мохтаж булған, осон-осҡа ялғап йәшәгән, бер үҙҙәре бишәр баланы аяҡҡа баҫтырырға тырышҡан ғаиләләр аҙмы ни? Күп балалы ғаиләләргә ярҙам итеү маҡсаты менән райондың ике супермаркетына “Изгелек кәрзине” урынлаштырылғайны. Әммә бөгөн ул контейнер ташландыҡ хәлдә. Билдәһеҙҙәр аҙыҡ-түлек урынына сүп-сар тултыра. Контейнер ваҡыт-ваҡыты менән таҙартылып тороуға ҡарамаҫтан, унда сүп ташлаусылар табыла.\nЯңыраҡ барлыҡҡа килгән һәм халыҡҡа “Бәйләнештә” социаль селтәренең “Салауат районында” төркөмөндә мөрәжәғәт иткән “Өмөт йылмайыуы” волонтерҙар ойошмаһы ҡыҙыҡһыныу уятты. Уны башҡаларға ярҙам итеү теләге менән янған Вадим Ғирфанов һәм Айнур Фәрхиев төҙөй. Күп тә үтмәй, теләүселәр унда әйберҙәр тапшыра башлай, шулай уҡ егеттәргә ярҙам һорап яҙыусылар ҙа бар. Вадим һәм Айнур был изге эште икеһе генә башҡара, ярҙам итергә теләүселәр менән бәйләнешкә сығып, уларҙан кейем-һалым барып ала. Һуңынан егеттәр уларҙы ҡарап сығып, төркөмдәргә бүлеп, кәрәкле кейем һораусыларға илтә. Ваҡытын, көсөн йәлләмәгән егеттәргә был эш, әлбиттә, еңел бирелмәй. Кейем-һалымды Мөрсәлим, Лағыр һәм башҡа алыҫ ауылдарҙан барып алырға, бирергә тура килә.\n– Киләсәктә эште йәйелдереп, үҙебеҙҙең районда ғына түгел, ә төньяҡ-көнсығыш зонаһы буйынса эшләргә, рәсми фонд асырға, волонтерҙарҙы күберәк йәлеп итергә ниәтләйбеҙ. Шулай уҡ әйберҙәрҙе йыйыу, уларҙы бүлеү өсөн махсус келәт кәрәк, – ти улар.\nИзге ғәмәл киләсәктә дәүләт кимәлендә лә хуплау табыр, ярҙам итеүселәр, мәрхәмәтле эшкә ҡушылыусылар күберәк булыр, тип ышанғы килә.\n04.03.2019 - Махсус биттәр Ҡыяр күп булһын тиһәң\n20.03.19 Тел буйынса грантҡа 196 проект дәғүә итә\n20.03.19 300 мең һум сиратта торғандарға күсерелә башлаясаҡ\n20.03.19 Радий Хабиров поздравил воспитанников республиканского детского дома №1 с днем счастья\n20.03.19 "Салауат Юлаев" Радий Хәбировтың тыуған көнөнә бүләк яһармы?\n20.03.19 Яман шеште диагнозлаған табипҡа премия түләнәсәк\n20.03.19 Юғары стипендияға кем лайыҡ булыр?\n20.03.19 "Арғымаҡ" төркөмө Сәғүд Ғәрәбстанынан еңеү менән ҡайтты\n20.03.19 Мортаза Рәхимов Радий Хәбировты юбилейы менән ҡотланы\n20.03.19 Малайҙың ҡулы батареяға ҡыҫылған - ҡотҡарыусылар ҡотҡарған\n20.03.19 "Ҡош юлы" быйыл Радий Хәбировтың тыуған яғынан үтә


Башҡортостанда ғүмер оҙайлығын арттырыу буйынса саралар планы июлгә әҙер буласаҡ // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда ғүмер оҙайлығын арттырыу буйынса саралар планы июлгә әҙер буласаҡ\n16:34, 27 июня 2016 Йәмғиәт\nБашҡортостанда ғүмер оҙайлығын арттырыу буйынса саралар планы июлгә әҙер буласаҡ Фото: Олег Яровиков\nИюль айында республика Хөкүмәте ултырышында Башҡортостанда ғүмер оҙайлығын 70 йәштән 72-гә тиклем арттырыу буйынса саралар планы тикшереләсәк. Республика Башлығы Рөстәм Хәмитов Башҡортостан юлдаш телеканалына биргән интервьюһында ошо хаҡта белдерҙе.\n– Беҙ, республика, үҙ өҫтөбөҙгә ҡатмарлы бурыс алабыҙ. Ике, күп тигәндә өс йыл эсендә республикала уртаса ғүмер оҙайлығын ике йылға тиерлек арттырыу. Быға ирешеү бик ауыр. Бының өсөн бөгөн һаулыҡ һаҡлау өлкәһендә ниҙәр барғанын, эш планын төҙөү һәм иң мөһиме – ошо планды тормошҡа ашырырға кәрәк, – тине Рөстәм Хәмитов. – Бөгөн федераль үҙәктән белгестәр, һаулыҡ һаҡлауҙы ойоштороусылыр, шул иҫәптән академик Рошаль кеүек абруйлы ғалим ҡатнашлығында ошондай эш планын төҙөйбөҙ. Планды июль башында Хөкүмәт ултырышында тыңлаясаҡбыҙ. Уны эшләп бөтөүгә яҡынса ай ярым ваҡыт китәсәк. Артабан шул йүнәлештә эшләйәсәкбеҙ.\nҺаулыҡ һаҡлау системаһы эсендәге аҡса халыҡ менән эшләүселәр файҙаһына бүленә, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды төбәк етәксеһе.\n– Аҡсаны тәү сиратта кешеләр менән эшләгән беренсел звеноға йүнәлтербеҙ, моғайын, – тине Рөстәм Хәмитов. – Йылына 55 мең кеше вафат була, һуңғы 10-15 йылда ошондай хәл дауам итә. Әлеге һандарҙы кәметеү һәм цивилизация күрһәткесенә сығыу өҫтөндә эшләйәсәкбеҙ.


Башҡортостандың коммерцияға ҡарамаған өс ойошмаһы Рәсәй Президентының 8 миллион һумлыҡ грантын аласаҡ // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостандың коммерцияға ҡарамаған өс ойошмаһы Рәсәй Президентының 8 миллион һумлыҡ грантын аласаҡ\n17:27, 12 октября 2016 Йәмғиәт\nБашҡортостандың коммерцияға ҡарамаған өс ойошмаһы Рәсәй Президентының 8 миллион һумлыҡ грантын аласаҡ Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2016 йыл, 12 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.\nБашҡортостандың коммерцияға ҡарамаған өс ойошмаһы 2016 йылда Рәсәй Президентының гранттарын тапшырыу буйынса өсөнсө асыҡ конкурс йомғаҡтары ярашлы социаль әһәмиәтле проекттарҙы тормошҡа ашырыу өсөн финанслау аласаҡ. Атап әйткәндә, 3 миллион һумлыҡ грантты Йәмәғәт башланғыстарына ярҙам итеү төбәк йәмәғәт ойошмаһы отто. Аҡса Башҡортостандың социаль өлкә учреждениелары күрһәткән хеҙмәт сифатын бойондороҡһоҙ баһалауға йүнәлтелә.\nЕңеүселәр иҫәбендә республиканың Хәйриә ойошмалары ассоциацияһы ла бар. Ошо коммерцияға ҡарамаған партнерлыҡ «Уңайлы белем биреү» проектын тормошҡа ашырыу өсөн 2 миллион һум аласаҡ.\nБашҡортостан Профсоюздар федерацияһының «Хеҙмәт кешеһе һәм закон» проектын тормошҡа ашырыу өсөн 3 миллион һум самаһы бүленә. Әлеге проект халыҡта күләгәле мәшғүллеккә ҡарата кире мөнәсәбәт булдырыуға, республикала йәшәүселәрҙең хоҡуҡи мәҙәниәт кимәлен күтәреүгә йүнәлтелә. Хеҙмәт мөнәсәбәттәрен рәсмиләштереүгә йүнәлтелгән проектты тормошҡа ашырыуҙа Башҡортостандың Дәүләт хеҙмәт инспекцияһы, Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы ҡатнаша.\nОператорҙар 814 ғаризаны ҡарап, 138 проектты һайлап алған. Еңеүселәрҙең тулы исемлеге менән конкурстың сайтында танышырға мөмкин. Башҡа операторҙар өсөнсө конкурстың һөҙөмтәләрен 17 һәм 24 октябрҙә иғлан итә, тип хәбәр иттеләр Башҡортостан Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәтендә.\nТеги: гранттар,коммерцияға ҡарамаған ойошмалар


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - МИЛЛИ ҮҘАҢ ҺӘМ РУХ ТУҒАН ТЕЛ ҺӘМ МОҢ МЕНӘН ИНӘ БАЛАҒА - 2017 - Мәҡәләләр\n"Өфө башҡорто" рубрикаһының сираттағы ҡунағы - музыка белгесе, журналист, педагог, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Миләүшә Абрар ҡыҙы ИҘРИСОВА. Ул баш ҡалала тыуып үҫеп, ғүмере буйы уның рухи ҡиммәттәренә хеҙмәт итә. Атаһы, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы, композитор Абрар Хаҡ улы Ғабдрахмановтың, әсәһе - Рәсәйҙең атҡаҙанған, Башҡортостандың халыҡ артисы, С.Юлаев ордены кавалеры Нажия Аллаярованың аманатын дауам иттереүсе урта быуын вәкилдәренең береһе ул.\nМиләүшә Абрар ҡыҙы, һеҙҙең ғаиләлә "Өфө башҡорто" быуыны кемдән башланды?\n- Минән. Атайым менән әсәйем сығыштары менән Учалы районының Наурыз һәм Яңы Байрамғол ауылдарынан. Баш ҡалабыҙҙа ғаилә ҡороп, төпләнгәс, йәш ғаиләнең тәүге емеше булып мин донъяға килгәнмен. Атайым менән әсәйем студенттар булып, береһе Өфөлә, икенсеһе Мәскәүҙә юғары белем алған саҡта, мин ете йәшемә тиклем олатай-өләсәй һәм атай-әсәй араларында йөрөнөм. Күберәген ауылда булдым. Шуға ла асылым тас ауылса минең - олатай-өләсәй тәрбиәһе. Ә бит ул заманда ҙур ҡалала башҡортлоҡто һаҡлап алып ҡалыу бик ауыр булған. Рухлы, моңло, аҡыллы, изге күңелле олатайым менән өләсәйем ҡарамағында тәрбиәләнеүем, әлбиттә, минең өсөн бәхет булған инде ул... Беренсе класҡа Өфө ҡыҙы булып, уҡырға барҙым. Башта 91-се мәктәптең башҡорт класына йөрөттөләр. Унан Телеүҙәк янындағы 35-се мәктәпкә рус класына күсерҙеләр. Ә мин, бығаса тик башҡортса ғына һөйләшкән бала, рус телен белмәйем тиерлек... Ауыл байманлығына өйрәнгән бала булараҡ, "Ауылға ҡайтҡым килә, минең өйөм унда", тип илап та ала инем. Үҙемде ете ят мөхиттә хис иттем мин ул заманда, ҡыйын була торғайны. Торараҡ имтихан тотоп, махсус музыка мәктәбенә (колледжға) уҡырға индем.\nБала саҡта ҡаланың ниндәй урындарында уйнай, йөрөй инегеҙ?\n- Салауат һәйкәле янында йыш була инек. Һәйкәл тирәләй ул заманда иҫке ағас өйҙәр күп ине, ихаталары тулы - алма баҡсалары. Беҙ, бер өйөр бала-саға, шул баҡсаларға төшөп, алма урлап, шул шуҡлығыбыҙҙан ҡыҙыҡ табып, таулы-түбәнле сабышып йөрөр булдыҡ. Һәйкәлдең аҫ яғындағы таштарҙа һикерешәбеҙ. Хәтеремдә, әхирәтем Лена шундағы таштарҙы "Был беҙҙең һарай таштары, ошонда өйөбөҙ ултырҙы" тип күрһәтә торғайны. Йылға, яр буйҙары ла - беҙҙең яратҡан урындар. Архирейка тип аталды шул яр буйындағы йорт-барактар. Иҫ киткес матур урында урынлашҡан ине улар. Муйыл, сирень, алмалыҡтар араһында ғына. Шундай бер иҫке генә барактың беренсе ҡатында әсәйемдең ағаһы ғаиләһе менән көн итте. Мин ике туған апайым менән уйнарға барам. Йорт торған ярҙың аҫтында ғына Ағиҙел йәйрәп ағып ята! Эй, күңелле, ҡабатланмаҫ мәлдәр!..\nҠалала "тыуған йортом" тип әйткәндәй йортоғоҙ бармы?\n- Бар! Ҡалабыҙҙың Ленин урамындағы икенсе һанлы йорто ул. Өфөлә 1938 йылда Сталин архитектураһында төҙөлгән иң беренсе бейек ҡатлы йорт. Уны "Дом специалистов" тип атайҙар әле лә. Күренекле шәхестәр йәшәгән унда - яҙыусылар, артистар, композиторҙар. 1961 йылда атайым менән әсәйемә шул йорттоң бишенсе ҡатындағы коммуналканан туғыҙ метрлыҡ ҡына бер бүлмә бирәләр. Шунда 7 йыл, мин мәктәпкә төшкәнсе йәшәнек. Йорттоң ихатаһы ла башҡа йорттарҙыҡына оҡшамаған: дүрткел. Дүрт яғынан да йорт менән кәртәләнгән һәм уртала балалар майҙансығы, матур фонтаны бар ине. Хәҙер инде ул фонтандың һөлдәһе генә ҡалған. Бик матур, үтә лә күркәм йорт булды. Бына шул йортто "тыуған йортом" тип иҫәпләйем. Мин бит һаман да уның еҫен дә хәтерләйем!\nАҙаҡ башҡа йортҡа күстек. Әммә тап шул йорт гел үҙенә тартып торҙо, тормошҡа сығып, ғаиләм булғас та, шунда ҡайтҡым килеп, шул уҡ подъезда фатир һатып алдыҡ. Балалар үҫкәнсе, һигеҙ йыл йәшәнек унда...\nАтай-әсәйегеҙ ҡаланың, республиканың күренекле кешеләре. Уларҙың аралашып йәшәгән ғаилә дуҫтарын хәтерләйһегеҙме? Шул аралашыу, ҡатнашыу мөхите ниндәйҙер тәрбиәүи төшөнсәләргә нигеҙ була алдымы икән, нисек уйлайһығыҙ?\n- Беҙгә бик күп кеше килә ине. Эш буйынса ла, ҡунаҡҡа ла, кәңәшкә лә. Күмәк булып йыйылып китәләр, һөйләшәләр, бәхәсләшәләр, ижад менән шөғөлләнәләр ине. Легендар шәхесебеҙ Заһир Исмәғилевтарҙың ғаиләһе менән бик тығыҙ аралашыу булды. Заһир Ғариф улы менән Мәхсүфә Хәсән ҡыҙы беҙҙе йыш ҡына Йоматауҙағы дачаларына алып ҡайтҡаны хәтеремә уйылған. Мәхсүфә апай мәрхүмәнең телде йоторлоҡ ваҡ бәлештәренең таты әле лә тел осомда ғына кеүек. Тағы ла яҙыусы, журналист Рәүеф ағай Насировтың, һуғыш ветераны, хәрби осоусы Муса Ғайса улы Билаловтың ғаиләләре менән бер туғандар кеүек булдыҡ. Ижадташ дуҫтары Яҡуп Ҡолмой, Рафаэль Сафин, Абдулхаҡ Игебаевтар, музыка белгесе Фәрит Камаев, скрипкасы Михаил Швайштейн, пианист Елизавета Крылова, әсәйемдең әхирәттәре Ғәлиә Солтанова, Йыһания Рәхмәтуллина, Флүрә Ноғоманова, уҡытыусыһы Миләүшә Мортазина... Һанай башлаһаң, улар шул тиклем күп. Һәм һәр береһе - күренекле шәхес! Бына шундай шәхестәр менән осрашыуҙар, аралашыуҙар бала күңелендә эҙ ҡалдырмай буламы һуң!\nҺеҙ атайығыҙ Абрар Ғабдрахмановтың юлын дауам иттереүсе лә. Унан ниндәй һабаҡтар алып ҡалдығыҙ?\n- Атайым оҙаҡ йылдар Башҡортостан радиоһында эшләне һәм радио тыңлау беҙҙең тормоштоң айырылғыһыҙ бер өлөшө булды. Иртәнсәк тә, төшкө ашҡа ҡайтҡанда ла, ял көндәрендә лә ул радионы ҡолағынан ысҡындырмай, тыңлап, фекерләп, анализлап йөрөй. Үҙем башта телевидениела, унан радиола эшләй башлағас, бына ошо мөхиттең, ошо һабаҡтарҙың күңелемә һеңдерелеүенә һөйөнөп бөтә алманым. Сөнки минең өсөн бында барыһы ла таныш, яҡын ине. Бөтөн музыкаль тәьҫораттар, сәнғәт әҫәрҙәре, әҙәби мираҫ мейегә һеңә барған.\nТеҙә китһәң, атайымдан, әсәйемдән өйрәнгән, отҡан, мираҫ итеп алған аң-белем, тәжрибә-кәңәш етерлек ул. Йомғаҡлап әйткәндә, миңә улар иң мөһиме - милли рух тойғоһон һеңдерә килгән. Телевидение, радио, матбуғат өлкәһендә эшләгән, ижад иткән башҡорт белгестәренең бурысын ошо позицияларҙы ныҡ тотоп, милләт өсөн хеҙмәт итеүҙә күрәм.\nБөгөн ҡалала һеҙ күреп үҫкән мәҙәни мөхит бармы, һаҡланғанмы?\n- Һәр замандың үҙ заңы бит инде. Ваҡыт уҙыу менән кешеләр ҙә үҙгәрә, ҡала мөхите лә. Элекке мөхиттә лә ыңғай күренештәре лә, киреләре лә булған кеүек үк, әлеге мәлдә лә, ҡыуандырғаны ла, көйөндөргәне лә етерлек. Атай-әсәйҙәребеҙгә, ауылдан килеп, Өфөнө "яулауы" анһаттан булмаған, әлбиттә. Ләкин уларҙа йәшлек дәрте, ижад хыялы, "яҡты киләсәккә" инаныу көслө булған. Унан килеп, совет заманында бит милли сәнғәткә, әҙәбиәткә ҡараш бит етди була, уларҙы үҫтереүгә ил етәкселеге тарафынан күп көс һалына. Башҡорт композиторҙары алдында профессиональ музыка сәнғәтен төҙөү маҡсаты ҡуйыла! Тимәк, йәш ижадсыларға бөтөн юлдар ҙа асыҡ: тик эшлә генә! Һөҙөмтәлә, улар быуыны беҙҙең милләт тарихын, ҡала тарихын, ил тарихын яҙған. Ә беҙ улар аманатын киләһе быуындарға тапшырыуға бар көсөбөҙҙө һалырға тейешбеҙ.\nӘлеге ҡала тормошонда, күренешендә, йәшәйешендә һеҙгә нимәләр оҡшай һәм оҡшамай?\n- Тормош алға бара, ҡалалағы үҙгәрештәр һәм яңылыҡтар артынан эйәреп өлгөрөп тә булмай. Һөйөндөргәндәре лә, көйөндөргәндәре лә бар, әлбиттә. Нимәгә күңел кителә? Ҡаланың тап башҡорт халҡының баш ҡалаһы булыуын күрһәтер урындар аҙ. Ул беҙҙең милли төйәк булыуын ҡысҡырып торорға тейеш тә бит... Мәҫәлән, Ҡаҙағстандың ҡалалары улар ҡаҙаҡ донъяһы икәнлеген әллә ҡайҙан һөйләп тора. Беҙҙә ниндәйҙер дөйөмләштереү, барыһына ла ҡулайлы булыу яғын ҡайырыу тойола. Сит ил яҙыуҙары, көнсығыш стилен алырға тырышыу күҙгә ташлана.\nБына, Әхмәтзәки Вәлиди урамындағы бейек йорттар өҫтөндәге башҡорт орнаменттары ниндәй колоритлы! Шундай биҙәк үҙәк урамдарҙың барыһында ла булһын ине ул. Ленин урамын ҡар бөртөктәре менән биҙәгәнсе, үҙебеҙҙең биҙәктәр торһа, Ә.-З.Вәлиди исемендәге Милли китапхана ҡаршыһындағы аллеяны милли эпос геройҙары, йәки үҙебеҙҙең данлыҡлы шәхес-тәребеҙҙең һәйкәлдәре, кистәрен янып-балҡып торған ҡурай фонарҙары, тирмә формаһындағы биналар биҙәһә, ҡалай отошло булыр ине. Республикабыҙға килгән ҡунаҡтар бит тәү сиратта баш ҡалабыҙҙың үҙәк урамдарын байҡай. Уларҙы халҡыбыҙҙың асылын күрһәтерҙәй архитектуралы биналар, һәйкәлдәр ҡаршылаһа, милли көйҙәр, ҡурай яңғырап торһа, ни тиклем онотолмаҫ тәьҫораттар алып ҡайтыр ине улар. Баш ҡалабыҙҙың ҡабатланмаҫ йөҙө булырға тейештер бит! Быларҙың барыһын да, теләк булғанда, эшләп була.\nШөкөр, "Ете ҡыҙ" фонтаны, Салауат Юлаев һәйкәле, "Ватан" майҙаны кеүек урындар бар, әммә улар бармаҡ менән генә һанарлыҡ. Ә бит ҡала ҙур! Черниковка, Дим, Һупайлы биҫтәләре кеүек микрорайондарҙа башҡорт ҡалаһы икәнлектең әҫәре лә юҡ...\nШатландырғаны шул: мин бәләкәй саҡта ҡала урамдарында башҡортса һөйләште бик һирәк ишетә инек. Яҙа-йоҙа ишетеп ҡалһаҡ: "Был ҡайһы төпкөл райондан килде икән", - тигән уй тыуа торғайны. Нисектер, күптәр туған телендә аралашырға тартына ине шикелле. Хәҙер урамдарҙа ололар ҙа, йәштәр ҙә рәхәтләнеп, тартынмайынса башҡортса әңгәмәләшә, бер-береһенә мөрәжәғәт итә. Ә шулай ҙа урамда миңә берәйһе туған телдә һүҙ ҡушһа йәки нимәлер һораһа, әле һаман аптырап-ҡыуанып китәм...\nҺеҙҙең ғаиләлә тәрбиәләнгән Өфө башҡорттары кемдәр улар?\n- Ғаиләбеҙҙә өс ҡыҙ үҫтерҙек. Оло ҡыҙыбыҙ Айгөл ғаиләһе менән Мәскәү ҡалаһында йәшәй, Марсель кейәүебеҙ, ейәндәребеҙ менән Мәскәү башҡорттарын тәшкил итә улар бөгөн. Айгөл беҙҙең сәнғәт институтын тамамланы, музыка белгесе, олатаһының ижадына арналған китап-монография сығарҙы. Ейәндәребеҙ Ибраһим менән Алтынай Мәскәүҙәге "Алтын ай" башҡорт фольклор төркөмөндә шөғөлләнә, бәләкәс кенә булып бейеп, шиғырҙар ятлап йөрөйҙәр. Уртансы ҡыҙыбыҙ Диләрә Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры йырсыһы, Халыҡ-ара бәйгеләр еңеүсеһе, "Онегин" һәм "Алтын битлек" Рәсәй театр премиялары лауреаты. Әлеге мәлдә ул бик мауығып, бар көсөн һалып ижад итә. Австрияла урынлашҡан опера агентлығы уны үҙенең эксклюзив солисткаһы итеп ҡабул итте, һәм ул һуңғы йылдарҙа, беҙҙең театрҙа эшләү менән бер рәттән, шул агентлыҡ менән дә тығыҙ хеҙмәт итә. Әйткәндәй, сит илдәрҙә сығыш яһағанда Диләрә концерт программаларына йыш ҡына башҡорт халыҡ йырҙарын индерә. Һәм ҡыуандырғаны шул: ҡайҙа ла беҙҙең моңдо халыҡ хайран ҡалып ҡабул итә, ихласлап алҡышлай.\nКинйә ҡыҙыбыҙ Асия Санкт-Петербург консерваторияһында скрипкаға уҡый, өсөнсө курс студенты. Консерваторияның уҡыу программаһы, әлбиттә, классик музыка өлгөләренә нигеҙләнә. Ә шулай ҙа Асия яҡташтары менән осрашыуға ла ваҡыт таба, Петербургтың "Аманат" исемле башҡорт студенттары ойошмаһының әүҙем ағзаһы. "Аманат"тың йыйылыштарында Асия скрипкала башҡорт халыҡ көйҙәрен уйнап, йырлап, концерттарҙа ҡатнаша килә, шуның менән сикһеҙ ғорурлана... Халыҡ әйтмешләй, атанан күргән уҡ юнған, инәнән күргән тун бескән...\nУҙған быуаттың 70-80-се йылдарында ҙур ҡалала башҡортлоҡто һаҡлап ҡалыу бик ауыр булды, тинегеҙ. Бөгөн ҡала ерлегендә ошо милли аманатты һаҡлауҙың ниндәй юлдарын күрәһегеҙ? - Уның юлы бер генә - ғаиләлә башҡортса һөйләшеү, башҡортса йәшәү. Балаларым менән русса һөйләшеп китһәм, атайым: "Һин дә башҡортса һөйләшмәһәң, уларға бер кем дә туған телен өйрәтмәйәсәк", - тип һәр ваҡыт иҫкәртеп торҙо. Беҙҙә башҡорт мөхите йәшәй: туған телдә һөйләшеү-аралашыу, ҡунаҡ килһә - башҡортса һыйлау, балаларҙың башҡортса концерттарын ойоштороу ғәҙәткә ингән. Хәҙер ейәндәрҙе лә шул матур тәртиптә тәрбиәләге килә. Балаға бит милли үҙаң, рух туған тел һәм моң менән инә. Был рухи байлыҡты башҡа бер ниндәй белем дә йәки өйрәтеү ҙә алмаштыра алмай. Үҙ теленә, туған мәҙәниәтенә битараф ата-әсә үҙ балаларын ошо хазинанан үҙ теләге менән мәхрүм итә, уларҙы рухи фәҡирлеккә дусар итә, маңҡорт яһай. Һөҙөмтәлә ул балалар ни рус, ни башҡорт түгел...\nҺеҙ - музыка белгесе. Халыҡ моңдары тураһында бер генә фекер әйтегеҙ әле?\n- Беҙҙең халыҡ көйҙәренең үҙенсәлеген бала саҡтан күңеленә һеңдереп үҫкән кеше генә тоя ала. Нота билдәләренә һыймай беҙҙең моң, сөнки Европа мәҙәниәте ҡанундары, нота системаһы, ғөмүмән, беҙҙең традицион сәнғәткә ят нәмә. Башҡорттоң оҙон көйө - ул юғары сәнғәт, һәм бик ҡатмарлы сәнғәт. Хатта бик-бик оҫта итеп эшкәртеп, нотаға һалынған оҙон көйҙө лә, эстән тоймаһа, йырсыға башҡарыу ауыр. Өйрәнеп-ятлап ҡына йәнһеҙ итеп башҡарыусыларҙан йырҙарыбыҙҙы йәлләйем, сөнки көйҙөң аһәңе, моңо юҡҡа сыға... Ә ошо аһәң, моңдо бары тик телдән-телгә тапшырып була. Мине шатландырғаны шул: балаларым башҡорт моңон тойоп, аңлап үҫтеләр.\nДиляраны оло сәхнәләргә сығарыусы ла - оҙон көйҙәребеҙ булды. Халыҡ-ара академик вокал конкурстарында, сит илдәрҙә күп тапҡыр еңеү яулаһа ла, үҙе әйтеүенсә, еңеүҙәренең иң ҡәҙерлеһе - "Ирәндек моңдары" башҡорт халыҡ йырҙары конкурсында яуланған Гран-при. Ҡала ҡыҙының шундай абруйлы бәйгелә еңеп сығыуы, минеңсә, үҙе үк күпте һөйләй. Әйткәндәй, ул "Алтын битлек" премияһын алған тәүге башҡорт йырсыһы ла!\nҮҙемә килгәндә, бынан 3 йыл элек сәнғәт фәндәре кандидаты ғилми дәрәжәһенә диссертация яҡланым. Хеҙмәтемдең темаһы - беренсе быуын башҡорт композиторҙары, милли музыка сәнғәтенә юл ярыусылар - Ғәзиз Әлмөхәмәтов, Хәбибулла Ибраһимов, Камил Рәхимов, Мәсәлим Вәлиев, Таһир Кәримовтарҙың ижады. Уларҙың әҫәрҙәрен электән радионан тыңлап үҫтем. Ләкин улар хаҡында бик аҙ белеүебеҙ гел эсте бошора торғайны. Бигерәк тә телевидениела эшләй башлағас, был композиторҙар хаҡында монографияларҙың, уҡыу әсбаптарының наҡыҫлығы айырыуса күҙгә ташланды. Ә бит уларҙың тормошо, ижады - беҙҙең байлығыбыҙ! Башта беренсе профессиональ башҡорт йырсыһы, композиторы, музыка белгесе, йәмәғәт эшмәкәре Ғ. Әлмөхәмәтовтың тормошо һәм ижад юлы хаҡында китап яҙҙым. Тик был ғына, әлбиттә, әҙ булып күренде. Ҡулымдан килгәнсә ошо бушлыҡты тултырыу, ошо оло талант эйәләренең фиҙакәр хеҙмәтенә тейешенсә баһа биреү ниәте менән диссертацияға тотондом. Унда башҡорт профессиональ музыка сәнғәтенең аяҡҡа баҫыуын, беренсе композиторҙарҙың эстетик ҡараштарының формалашыуы, халыҡ ижадына таянып ижад ителгән тәүге әҫәрҙәре, тора-бара профессионаллек дәрәжәһенә үрләүенә байҡау яһала, вокаль әҫәрҙәре, халыҡ көйҙәренең эшкәртмә-ләре тикшерелә. Был эштә композиторҙарҙың шәхси архивтарын өйрәнергә, китапханаларҙа, дәүләт архивтарында ҡаҙынырға, хатта Ырымбур һәм Ҡаҙан ҡалаларына сәфәр ҡылырға тура килде...\nӘйткәндәй, башҡорт фольклорына, композиторҙар ижадын өйрәнеүгә арналған диплом эштәре, диссертациялар яҙыуға ла ҡараш бик һүлпән беҙҙә. Шундай бай музыкаль мираҫыбыҙ булып та, уны ҡәҙерләй, һаҡлай белмәйбеҙ. Был йәһәттән беҙгә Ҡаҙан консерваторияһынан үрнәк алыу бик файҙалы булыр ине. Унда йыл һайын консерватория уҡытыусылары һәм студенттары тарафынан татар музыкаһына бағышланған ғилми хеҙмәттәр яҙыла һәм даими нәшер ителеп тора! Ҡаҙанға юл төшкән һайын сумкалар тултырып яңы китаптар алып ҡайтам...\nДиссертациямды монография итеп сығарырға ниәтләйем. Милли музыка сәнғәтебеҙ менән ҡыҙыҡһыныусылар, бигерәк тә йәштәр, уҡыусы балалар беҙҙең "аҡһаҡалдарыбыҙҙың" ижадын, сәнғәтебеҙ үткән юлдарҙы белергә тейеш бит!\n"Бына был, исмаһам, Өфө башҡорто! Өфөнөң ысын, уяу, рухлы башҡорто!" тигән ҡанатлы уй йөрөнө оҙаҡ ҡына Миләүшә Абрар ҡыҙы менән һөйләшеүҙән һуң. Өфө шулай ҙа бәхетле, уның ошондай ул һәм ҡыҙҙары бар!\nЯҙылған: 09.10.17 | Ҡаралған: 698


Субай Ду Секс Уйыны: Уйын Өсөн Бушлай Браузерный\nКаприз Исемлегенә Инә.\nСекс-Ду уйын Субай: хәҙер туранан-тура эскә менеп!\nСәләм. Рәхим итегеҙ! Был секс-ду субай уйыны: уйын тематик әгәр һеҙ эҙләсе Ду Субай, ул элемент юҡ ... порнографический моғайын, һеҙ кисекмәҫтән китергә кәрәк. Оят түгел, беҙ, йәнәһе, ул саҡта беҙ йәш инек, беҙ был йәнһүрәттең төп геройы бик күргем, бик ныҡ. Дафна трахнуть Велма йәки һине беркасан ла теләмәй? Һеҙ оло ваҡытта ысҡындырмай, әгәр ҙә был хаҡта уйлап кеүек ике төп тураһында секс-символы! Һәр хәлдә, һеҙ, моғайын, был атаманың, беҙҙең платформа тулыһынса бағышлай, ә һыу инер өсөн һеҙ енси титулы бирелә, был персонаждар ҡатнаша., Күптән түгел порноигра туҙбаш ысынлап та шулай булһа – шул хаҡында әйтеп тораһы ла түгел, ул бындай ише йүнәлтелә, сөнки был! Бәхеткә күрә, беҙ бында булһын өсөн, һеҙҙең өсөн, һеҙ телисез, – коим һәм тағы ла-ни өсөн иң яҡшы сара өҫтән! Платформалары өсөн был оҙаҡ ваҡыт булғандыр, тик беҙ, ниһәйәт, әйҙә беҙҙең аҡса һалырға әҙер, ҡайҙа беҙҙең ауыҙы ҡушыла, һәм һеҙ күрһәткән, тип этәргес эш ҡасан етә, ҡатмарлы ла яҡшы туҙбаш онлайн порноигра ала. Теркәү тураһында күберәк белергә теләп алдында платформала беҙҙең ни? Түбәндә шул саҡта уҡыу – ағын һыу xxx мин һеҙгә белемле булыуы – бер мәсьәлә!\nУйын уйын субай ду секс в фокусе\nӘлбиттә, барыһы ла бер маҡсат менән төҙөлгән был уйын: кончать мәжбүр итһә, енси персонаждар һеҙгә тәбиғәт Ду Субай тота. Дафна һәм Велма – бында төп сығанағы беҙҙә ике күңел-бер ниндәй ҡарашта мультяшный порно-пародийный һеҙ сайтта күрһәтеләсәк, - тип был һорау жанрға һәм контент бик оживленный тере. Әлеге ваҡытта беҙ бер уйында 11 китапхана ултыра, с теҙмәһе, йыл һайын ул яҡынса 3 нигеҙендә яңы уйын сығарып. Беҙ медлительный – күҙәтә үҙ эшен башҡарҙы һәм ул тик беҙҙең өсөн, дөйөм илтеп, ул һеҙ аласаһы, был донъянан ситтә булған., Тест-был беҙҙең күп өлөшөн философия, һәм шуның өсөн беҙ бер ҡасан да уйындан сығарыла, улар глючать, йәки ауыр хәл ябай түгел шул уйнай, улар янына ебәрҙе өсөн сыға. Беҙгә оҡшай, беҙ геймер беҙҙең дуҫ тип һанай, шуға күрә беҙ йыйынабы еңелергә мәжбүр итһә лә, был тәҡдим әллә, тип, гел отстой. Шайтан ала, тип иҫәпләйбеҙ беҙ, бындай ҡараш булырға тейеш, тип порноигра законһыҙ – заперта асҡысын ташлап һәм улар! Әммә етди: бында һеҙ ышаныслы ҡулда, әгәр теләүселәр булһа субай ду порноигра темалар әйбәтерәк. Был ябай түгел, беҙ нимә эшләй, егет.\nНөктә итеү графигы\nБыл мөһим аспект булып тора график проект иң еңел: ул дөрөҫ күренә тейеш! Бына ни өсөн беҙ күп ваҡыт бөтөнләй неприличный тотоноуы булды, бөтә персонаждарҙы дөрөҫ урынлашыуы өсөн, беҙ һеҙҙең өсөн донъяны килтереп рендеринг кластары аласаҡ, улар һеҙҙе көтә. Миңә лә был яҡта бик ҡаты була: бер нәмә лә рөхсәт ителә, бынан 100 процент теүәллеген һәм камиллыҡ., Мин коралы мөмкинлек бирә,-тип аңлата һеҙгә, егеттәр: әгәр ҙә һеҙ йыйылған порноигр өсөн платформа булдырылған, һәм ул киң йәмәғәтселек ярҙам иғәнәләрен тулыһынса хуплана, һеҙ, яҡшы, шайтан алыу, күңеленең, һеҙ иң яҡшы аҙыҡ-түлек! Обдает был уйын булды, һәм мин уйлайым, был нимә булды беҙҙең ҡарашҡа Scooby Doo франшиза-шулай була, тип, һеҙ, ысынлап та, баһалана алмай. Сәнғәт әҫәрҙәре невероятно, беҙҙең рефоматорға һәм һәләт-донъяға был. Һеҙҙе уйлап, копируйте был беҙҙең бала түгел, ә киреһенсә!, Эйе, мин ҡыҫҡаса телгә һәм нисек инде: бында бөтөнләй инеү бушлай. Һеҙ аласаһы инеү, бер тин дә түләргә, һәм, дөрөҫөн әйткәндә, бөтә сайтты ҡулланып, һеҙ бер ниндәй ҡулаҡса менән хушлашырға ла тура килә. Беҙ, ысынлап та ярҙам алыуға, шулай уҡ реклама башланды, әммә беҙ тулыһынса риза һәм кешеләр мөмкин тиклем күберәк йәлеп итеү күҙаллана ағымдағы беҙҙең бортта ғына теләйбеҙ!\nЯрҙам тулы браузер\nСкачать әгәр һеҙҙең киләсәгегеҙ борсой порноигра, тулҡынланып түгел: бөтә исемдәр өсөн беҙҙең веб-сервер бында, Sex Doo Scooby эконом ваҡытта һәм эконом булды, һәм барыһы ла, тип һыу инер өсөн кәрәк ул һеҙгә, - стандарт был браузер. Chrome, Firefox һәм Safari-стандарт варианттар яҡлы был беҙҙе, хәйер, уларҙың күбеһе булып эшләгән (беҙҙеңсә совместимость гарантиялай алмай, әммә бөтә заман тәртип булырға тейеш). Шулай уҡ, тигәнде аңлата был, тип һеҙ беҙҙең бөтә ҡаҙаныштарыбыҙҙы һәм эшкәртеү аҡса прогресс: юҡ, кәрәк нәмә-йә ҡул эшләй! Бик текә, ә? Тураһында, әгәр һеҙгә ҡыҙыҡ һәм, планшет һәм кеҫә телефоны бармы беҙгә ярҙам булды – абсолют!, Әһәмиәткә эйә түгел, һеҙ ниндәй ҡоролмалар: браузер әгәр ул эшләй, туп-тулы исеме, һеҙгә уйнай алмайым йыйылмаһы, бында урынлаштырыу өсөн секс-Scooby Doo уйын. Иғтибар, ахыр сиктә, беҙ был раят өсөн локаль автономиялы молодец биреп ҡуйғайны, әммә был мәжбүри тейәп булмай, һәм әле: уны һайлауы сифатында шаблон буйынса талап ителә. Был принцип, әгәр телисез икән был уйында нисә йыл эшләй һәм үҙ дрочка яҡын урындарҙа йорт, йәннәт рәхим итегеҙ!\nКиләсәктә ҙур тотолған\nБеҙ бик күп тоторға мөмкин түгел, әммә хәҙер мин әйтәм, беҙ күп әйбер булғандыр тип хыялый 12 айға яҡын эшләп, кешеләр менән күп белә ул бәхет күктең етенсе мәжбүр, сөнки беҙ бизнес беҙҙең менән идара итә. Ябай әйтәм: һеҙ бик эҫе булды хәлдең шаһиттары, ҡайһы бер порноигровой, шулай уҡ бер нисә видео-рендер, беҙҙең өсөн тик беҙ уларҙың селтәрен эшләй. Тиҙҙән беҙ бер нисә сэмпл сығара, әммә етерлек, тип әйтергә мөмкин барлыҡҡа килгән яңы миҙгел горизонт "ду субы" – форматы ҙурайҙы, уның бик мөмкин булыуын ғына түгел, ә был, ғәҙәттә, улар һеҙҙе ҡарарға күнеккән!\nШулай итеп, дуҫ – тел һәм борт һикереп ҡарап, иң яҡшы тип порноигр студияһы тәҡдим итә ала? Хәҙер туранан – тура үҙе аҙаҡтан бушлай аккаунт булдырыу-ул секундына 60 биләүенә ҡарамаҫтан, тәжрибә туп-тулы уйындар һеҙҙең менән сексуаль һәм doo scooby был ваҡытты ала.


Өфөлә йәнә автомобиль янды\nВаҡиға Блюхер урамында теркәлде. Ошо хаҡтағы видеояҙма Комсомольская правда порталында барлыҡҡа килде. Көслө ялҡын һанаулы ғына ваҡыт эсендә транспорт сараһын тулыһынса ялмап ала. Шаһиттар шунда уҡ ҡотҡарыусыларҙы саҡырта, бәғзеләре ғәҙәттән тыш хәлде кеҫә телефонына төшөрөргә тотона. Тиҙ арала ут һүндерелһә лә, автомобиль ҙур зыян күрә. Бәхеткә күрә, кешеләр араһында йәрәхәтләнеүселәр юҡ.


Мәһәҙей - Сайт burzyanmuseum!\nТүңгәүерҙең данлы тарихы\nАтаҡлы ғалимыбыҙ, башҡорттарҙың тәүге тарихсыларынан булған Мөхәмәтсәлим Өмөтбаевтың: “Аҫаба башҡортҡа өс нәмәне белеү мотлаҡ: беренсеһе – үҙеңдең сығышынды, йәғни үҙ ырыуыңды белеү; икенсеһе – йондоҙҙарҙы исемләп аңлатыу һәм өсөнсөһө – хандар тураһында риүәйәттәрҙе һәм өләңдәрҙе белеү” тигән.\nТүңгәүер (йәки Тәңгәүер, Дүңгәүер) башҡорт халҡының бик боронғо һәм төп ырыуҙарының береһе. Тарихи сығанаҡтарҙан сығып әйткәндә, Үҫәргән, Түңгәүер, Бөрйән ырыуҙары Көньяҡ Уралда беҙҙең эраның VII быуатында уҡ билдәле булған.\nТүңгәүер /Таңғауыр/ ырыуы шәжәрәлә уларҙың башбабаһы итеп яҙылған Ҡаңғырат – Ҡаңғы-ир-ат (йәғни Ҡаңғы ырыуының ир-аты, халҡы) тигән һүҙ ул; был иһә Түңгәүер ырыуының, Ҡыпсаҡ ырыуы һымаҡ уҡ, туп-тура – Ҡаңғынан, ә Ҡаңғы үҙе, өҫтәрәк күреүебеҙсә, Үҫәргәндән тармаҡланып сыҡҡан ырыуҙар икәнлеген иҫбатлай. Түңгәүерҙең (йәки Дүңгәүерҙең) туп-тура Ҡаңғы аша Үҫәргән дауамы икәнлеген ул ырыу исемен мифик Ата бүрегә бәйлелеге лә дөрөҫләй.\nБашҡорт халҡының төп ырыуҙарының береһен тәшкил иткән Түңгәүер ҡәбиләһенең барлыҡҡа килеү тарихы боронғо Бөйөк Төрки Ҡағанатында (төркиҙәрҙең дәүләте, беҙҙең эраның VI-VIII б.б.) билдәле булған Тонгра ырыуына ла барып тоташа.\nБоронғо риүәйәттәрҙә һөйләүенсә, түңгәүер башҡорттары үҙҙәренең килеп сығыу тамырҙарын боронғо төрки донъяһының оло дәүләте – Тәрки Ҡағанат ҡағаны (ханы) Күлтәгин менән дә бәйләйҙәр. Күлтәген VII быуат аҙағы VIII быуат баштарында Икенсе Төрки ҡағанатының ҡағаны булып торған. Орхон-Йәнәсәй йылғалары буйында Күлтәгин ҡаған хөрмәтенә ҡуйылған “бәңгү”(мәңге) ташта табылған. Н.М.Ядринцев (1842-1894) — Себерҙе өйрәнеүсе күренекле ғалим, боронғо төрки Орхон-Йәнәсәй ташъяҙмаларын асҡан кеше. Шулай итеп, Күлтәгин реаль тарихи шәхес булған.\nТүңгәүерҙәрҙең килеп сығыуында ҡуңғрат ырыуының этник компонентының ҡыҫылышы ла бар. Шәжәрә буйынса, Түңгәүер бей Ҡуңғрат бейҙең улы тип күрһәтелә. Ҡуңғрат бейҙең ырыуы Сыңғыҙхан империяһы ваҡытында өҫтөнлөклө ырыуҙан һанала, ул Сыңғыҙхан династияһының барлыҡҡа килеүендә һәм нығыныуында билдәле бер роль уйнай. Сыңғыҙхандың ҡатыны, уның улдарының әсәһе Ҡуңғрат бейҙең ҡыҙы Бүртә була. Тимәк, Сыңғыҙхан династияһының хандары Түңгәүер бейгә туған булып сыға. Легендалар һәм архивдокументтарыбуйынса, түңгәүерҙәр борон бөрйәндәргә һәм әйлеләргә туғанлыҡ ептәре менән бәйле булған.\nТүңгәүер этнонимы (ырыу исеме) тарих таңында төрки һәм монгол ҡәбиләләренең бер ерҙәрәк йәшәгәнең дә күрһәтә. Мәҫәлән, монголдар араһында ла тангор, тангур атамалы ырыуҙар булыуы фәнгә билдәле. Ҡайһы бер түңгәүер риүәйәттәрендә уларҙың ата-бабалары итеп, Ҡуңғырат хандың улы Дингәүер күрһәтелә. Шулай итеп, боронғо Түңгәүер ырыуы, боронғо төркиҙәр донъяһынанда көн күреп, төрки ҡәбилә һаналған.\nТүңгәүер ырыуының да бик боронғо замандарҙа ҡабул ителгән атрибуттары бар. Түңгәүерҙәрҙең ырыу ағасы – ерек, ҡошо – һайыҫҡан, тамғаһы – ярым ай, ораны – “Ҡуңғырат” булһа ла, ара-аймаҡтарҙың да үҙ тамғалары булған. Улар башҡорт ырыуҙары араһында беренселәрҙән булып ислам динен ҡабул итә.\n«Күҫәк бей» башҡорт эпосында түңгәүерҙәрҙең ырыу башлығы Тимерҡотло бей Башҡорт ханлығын һаҡлап алып ҡалыу ѳсѳн ике ҡәбилә араһында сыҡҡан ыҙғышты тыныс юл менән хәл итеүҙе яҡлап сыға.\nБоронғо риүәйәттәрҙә түңгәүерҙең тәү йәшәгән ере итеп төрлө урындар күрһәтелә: Урман-Түңгәүерҙәр үҙҙәрен бик борон Һырдаръя буйында йәшәгәнбеҙ тип иҫәпләй; шулай уҡ Алтай тауҙарын, Иртыш йылғаһы буйын ҡасандыр бик борон түңгәүерҙәр йәшәп киткән ер тип һанағандар.\nБөрйән, тамъян һәм үҫәргәндәр менән бер рәттән, Түңгәүер ырыуы ла «башҡорт» этнонимын тәү башлап йөрөтөүсе ҡәбилә. Улар бик ҙур ер биләмәләренә эйә була: кѳньяҡ һәм кѳнсығыш сиктәре Урал йылғаһының аръяғына, Арал диңгеҙе буйына тиклем, тѳньяҡ сиктәре Ағиҙел йылғаһы буйлап боронғо Башҡорт (Өфө) ҡалаһына ҡәҙәр барып еткән, көнбайышта Ыҡ йылғаһынан алып хәҙерге Башҡортостандың көнбайыш һәм Татарстандың көнсығыш территорияларына тиклем һуҙылған булған.\nТүңгәүер ырыуы IX быуатта данлыҡлы Мәсем хан тарафынан берләштерелгән боронғо ун ике оло башҡорт ырыуы араһында телгә алына. Түңгәүерҙәр, башҡа башҡорт ырыуҙары кеүек, оҙон һәм ҡатмарлы юл үткән: сама менән беҙҙең эраның VII- VIII быуаттарында Бөгөлмә-Бәләбәй ҡалҡыулығында төпләнгән һәм IX быуатта Мәсем хан төҙөгән Башҡорт дәүләте составына ингән. XIII быуаттың беренсе яртыһында татар-монголдар ҡыҫым түҙә алмайынса түңгәүерҙәр Көньяҡ Урал алдына, ә һуңыраҡ бөгөнгө йәшәгән урындарына күсенә.\nXVIII быуат аҙағында XIX быуат башында ялан түңгәүерҙәр 9-сы Башҡорт кантонына, Ырымбур губернаһының Ырымбур өйәҙенең Түңгәүер олоҫона инә. Ә урман түңгәүерҙәр 6-сы Башҡорт кантонына, Ырымбур губернаһының Верхнеурал өйәҙенең Түңгәүер олоҫона (Аҫҡар, Мәһәҙи ауылдары ла) ҡарай.\nТүңгәүерҙәр араһынан сыҡҡан XIX быуат ғалимы, бер нисә хеҙмәт авторы, әүлиә, мөршид, Башҡортостанда ғына түгел, Урта Азия һәм Ҡаҙағстанға даны таралған Ғатаулла ишан Әбделмәликовтың даны беҙҙең көндәргә тиклем килеп еткән.\nТүңгәүер ырыуы ла башҡа башҡорт ҡәбиләләре һымаҡ ырыу төркөмдәренә бүленгән булған. Көньяҡ-көнсығыш Башҡортостанда түңгәүерҙәр Урман-Түңгәүер һәм Ялан-Түңгәүер кеүек ике ҙур ырыуға бүленеүе билдәле. 1762 йылда рус ғалимы П.И.Рычков та был турала мәғлүмәттәр теркәп ҡалдырған. Был ике төркөм шулай уҡ бәләкәйерәк төркөмдәргә бүленгән. Көньяҡ-көнсығыш башҡорттарында был бүлем ара тип йөрөтөлгән.\nБеҙҙең Бөрйән, Йылыйыр ерендә йәшәүсе түңгәүерҙәр Урман (йәки көньяҡ)-Түңгәүер ырыуына ҡарай. Улар бүре, күк мейе, суҡмар аяҡ, төрөй, теләнсе, юрмый, бур, ҡамғаҡ, ҡалмаҡ, тәзе, тырма һ.б. исемле араларға бүленгән. Мәһәҙи ауылы аралары: ҡалаҡбаш, сәрмә, үгеҙ, муҙый, сыйҡым, суҡмар, ҡалмаҡ, буҙыҡ. Аҫҡар ауылы аралары: аптрактар, упайлылар, сыуаштар, түмәйҙәр. Ауыл урамдарын да аралар менән әйтәләр.\nХәҙер улар Башҡортостандың 57 ауылында көн күрә. Шул иҫәптән, Йылайыр районының -17, Хәйбулла районының -15, Күгәрсен, Белорет, Баймаҡ райондарында, Бөрйән районының Мәһәҙи, Аҫҡар ауылдарында йәшәйҙәр.\nБашҡорт ССР-ы Үҙәк Дәүләт Архивында һаҡланған мәғлүмәттәр буйынса 1923 йылда 1-се һәм 2-се Түңгәүер волостарында 11 мең 497 башҡорт йәшәгән. Башҡортостан хөкүмәтенең 1930 йылдың 20 авгусындағы ҡарары буйынса административ бүленеү тәртибе үҙгәртелә. Быға тиклем 8 кантон һәм 110 волость урына 48 район төҙөлә. Ә Түңгәүер атамаһы бөтә Башҡортостан буйынса юҡҡа сығарыла. Ул тик халыҡ хәтерендә һәм ҡайһы бер ауыл исемдәрендә генә ҡала.\nБилдәле булыуынса, монгол-татар яуына ҡәҙәр башҡорт ырыуҙары бер дәүләткә берләшкән булыуҙары, үҙ хандары һәм күп һанлы ҡала-ҡәлғәләре булыуы мәғлүм. Әммә татар-монгол баҫҡынсыларының тәүге һөжүмен үҙенә алып, уларға ҡаршы 14 йыл буйы һуғышҡандан һуң башҡорттар еңелә. Был ҡанлы көрәш ваҡытында уларҙың күп һанлы ҡалалары емерелә, халҡы ҡырыла, бөлгөнлөккә төшә.\nӘ инде Алтын Урҙа дәүләте тарҡалғас, башҡорт ҡәбиләләре яңынан берләшеү процесен башлайҙар – Үҫәргән, Түңгәүер, Бөрйән, Тамъян, Ҡыпсаҡ ырыуҙары XV быуат аҙағында бик көслө союз төҙөүгә ирешәләр. Был берләшмәне Башҡорт дәүләте тип ҡарау ҙа яңылыш булмаҫ. Сөнки башҡорт халҡының “Күҫәк бей” эпосында был ҡәбиләләр башында бейҙәр тороуы, ә улар барыһы ла ханға буйһоноуы тураһында һөйләнелә. Улар шулай уҡ төрлө мәсьәләләрҙе хәл итеү өсөн йыйынға йыйыла торған булғандар.\nБөтә башҡорт ырыуҙары кеүек түңгәүерҙәр ҙә, Рус дәүләтенә ҡушылғас, хәрби хеҙмәттә һәм Рәсәй һуғыштарында ҡатнаша башлай. XVI-XVII быуаттарҙа Ливон һуғышында, Ҡырым походында, XVII быуат башында поляк һәм швед интервенттарына ҡаршы һуғыштарҙа, Кузьма Минин һәм Дмитрий Пожарский ополчениеларында, XVII быуат аҙағында Петр I-нең Швед һәм Азов походтарында, Пруссияға ҡаршы ете йыллыҡ һуғышта, XVIII быуат аҙағында Рәсәйҙең Швед компанияһына ҡаршы һуғыштарында әүҙем ҡатнаша. Бик күп түңгәүерҙәр һуғыштарҙа күрһәткән батырлыҡтары өсөн тархан исемен алған.\nМәһәҙи түңгәүерен дә граждандар һуғышы ауылды урап үтмәй, яндырыла ла, яңынан тергеҙелә лә.\nВерхнеурал өйәҙенең Ҡарағай-Ҡыпсаҡ, Түңгәүер, Тамъян ырыуы башҡорттары ингән 6-сы кантонында 14-15-се полктар төҙөлә. 14-се башҡорт полкы (командиры майор Селезнев) (ЦГИА РБ ф. 2, оп. 1, д. д. 2181, 4020,14633) 1812 йылғы Ватан һуғышында ҡатнашҡандан һуң Лейпциг, Дрезденды, Гамбург, Эрфурт, Веймар, Франкфурт һ. б. ҡалаларын француздарҙан таҙартып, оҙон һәм еңеүле юл үтеп Парижға барып инә. Был 1814 йылдың 19 мартында була. Дәһшәтле алыштарҙа 14-се башҡорт полктары ҡаһарманлыҡтары айырыуса маҡтауға лайыҡ була. Ватан һуғышының бөтә этаптарында үрнәк булырлыҡ ҡаһарманлыҡ күрһәтеп, Наполеонды Рәсәйҙән һәм Көнсығыш Европа илдәренән ҡыуып, Парижды алып, еңеү менән ҡайтҡан һалдаттар араһында Аҫҡар ауылынан: 1. Итбай Елекбаев, 2. Илсеғол Юлдашбаев, 3. Нәҙерғол Зыянбирҙин, 4. Аҫылғужа Мәскәүов, 5. Ғәҙелша Ҡазакбаев, 6. Имәнбай Батыршин. (Һуңғы өсәүһе Белорет районындағы Исмаҡай ауылын нигеҙләйҙәр).\nМәһәҙи егеттәре Әбүталип Сырлыбаев, Ишмырҙа Яулыбаев, Әбделғариф Әхмәров һәм Юлбирҙе Бөркөтов та була. “Парижды алған өсөн 19 март 1814 йыл” һәм “1812 йыл” исемле көмөш миҙалдар менән бүләкләнгәндәр. Шуныһы билдәле: 14-се полк составының 80 проценты яу яланында ятып ҡала, 99 кеше һәм 223 ат ҡына кире әйләнеп ҡайта. Мәһәҙей егете Баязит Ҡунаҡҡужин илдең Көньяҡ-Көнбайыш сиген һаҡлай, Бессарабияла хеҙмәт итә.\nТүңгәүер ерендәге кәсептәр һәм боронғо ҡомартҡылар Бөрйән, ҡарағай-Ҡыпсаҡ һәм Түңгәүер волостары башҡорттары үҙҙәренең община ерҙәрен һаҡлап ҡалыу маҡсатында XVIII быуат аҙағында элекке утарҙарҙы ауылдарға әүерелдерә башлай. Ауылдар янында ла күпләп йәйләү, яҙлау, көҙләү урындары һәм утарҙар карта ла күренмәү сәбәпле Мәһәҙи ауылы статусы тарихта һуң күрһәтелә. Биләгән территорияларының урман зонаһын үҙләштерә. Ауылда тик башҡорттар ғына йәшәй, малсылыҡ менән шөгөлләнә, тик ул да бөлөү осорон кисерә. Игенселек өсөн уңайлы ер ҙә, климатта булмай. Шуға күрә был волостарҙа йәшәүселәр күбеһенсә ағас эше, күмер яндырыу, дегет ҡайнатыу, аусылыҡ, умартасылыҡ менән көн күрә. Ҡомартҡылар иҫәбенә: ауыл боронғораҡ, Мәһәҙи зыяратында 1405 йылғы ҡәбер ташы табылыуы күп миҫалға дәлил. Мәһәҙиҙәр ауыл йыйыны уҙғарып үҙ ауылының тарихын өйрәнәләр, шәжәрәләрен яҙалар. Тыуған яҡты өйрәнеүсебеҙ Ишбаева Фәнүзә Рәжәп ҡыҙының “Исемендә, Мәһәҙи, ил тарихы” (Таң гәзите, №51, 1999 й. 29 апрель) мәҡәләһе донъя күрҙе.\nМәһәҙей Түңгәүере тарихынан\nМәһәҙи ауылы район үҙәгенән Иҫке Собханғолдан 44 саҡрым, Байназар ауыл советынан 15 саҡрым, Белорет тимер юлына 104 саҡрым.\nАғиҙелдең ҡушылдығы Мәмбәтһыпы йылғасығы буйында хозур тәбиғәт ҡосағында ултырған, бишенсе ревизия алдынан 1795 йыл, Мәһәҙи ауылы үҫеп сыға. Тәүҙә кем килеп ултырғанлығы хаҡында мәғлүмәт юҡ. Ә бына уның улы Әхмәр Мәһәҙиев һәм ейәнсәре Рәхмәтулла, Әбделнасыр Әхмәровтар билдәле. Улы 1834 йылда 83 йәштә була. Ауыл 7 өйҙән (45 кеше) башлана.\n1859 йылда – 7 йортта (37 ир–ат һәм 36 ҡатын-ҡыҙ), 95 ат, 58 һыйыр, 30 һарыҡ һәм кәзә тура килгән. 24 бот арыш һәм 232 бот яҙғы культуралар сәселгән.\n1920 йылда 71 йортта (365 кеше) өй иҫәпләнә. 1921-1922 йот йылдарында халыҡ ныҡ ҡырыла. 1999 йыл 92 йортта 300 яҡын кеше йәшәй, 2002 йылда – 335, 2009 йылда – 348 кеше иҫәпләнә.\n1859 йылғы рәүиздән алынған исем-шәрифтәр: Теляубай Ғәбитов (46 йәш) ҡатыны Гөлзабиға Әбделғафарова (32 йәш). Теляубайҙың улы Саҙретдин (2 йәш). Бер туған ағалары Тислебай (28 йәш) ҡатыны Фәзилә Әбделгарина (27 йәш) ҡыҙҙары Хәбирә (7 йәш), Ғәлиәскәр (26 йәш) ҡатыны Гөлбикә Кинйәбаева (20 йәш), уларҙың улы Азамат (2 йәш), ҡыҙҙары Ғәшйә (яңы тыуған) Ғәбитовтар 1-се йортта йәшәгәндәр.\nАҡъегет Әхтәмов 1842 йыл 83 йәшендә үлгән улы Йәнъегет (48 йәш) 2-се ҡатыны Гөлғәбиҙә Мөхәмәтйәрова (48 йәш) ҡыҙҙары Бәҙрениса (21 йәш), Вәғиҙә (19 йәш), Мөхипъямал (7 йәш), улдары Ҡорбанғәле (21 йәш) ҡатыны Алмабикә Алтулина (18 йәш), ҡыҙы Фәхерниса (яңы тыуған), Мөхәмәтғәле 1859 йыл 1 йәштә үлгән, Аҡъегеттың улдары Байъегет (32 йәш) ҡатыны Гөлбикә Әбделхәлилова (27 йәш), Ғизәттулла (21 йәш) ҡатыны Гөлфирүзә Рәхмәтуллина (19 йәш) 2-се йортта йәшәйҙәр.\nӘбделғариф Әхтәмов (83 йәш) улы Әбделвәли (52 йәш) ҡатыны Абдуллова (22 йәш) ҡыҙы Ғәрифә (3 йәш), икенсе улы Сәхъйәр (27 йәш) ҡатыны Гөлғәбиҙә Нурмөхәмәтова (22 йәш) 3-сө йортта йәшәйҙәр. Уларҙан Ғарифуллиндар таралғандар. Әбделғәзиз Әбделғафаров (48 йәш) ҡатыны Бәҙрениса Йәнтүрина (42 йәш) улдары Әбделғәни (9 йәш), Мөхәмәтғәле (7 йәш), ҡыҙҙары Сәхипъямал (5 йәш), бер туған ағайҙары Әбдрәхим (43 йәш), Вәлиша (33 йәш) ҡатыны Мөхипямал Ҡужаәхмәтова (18 йәш), Сайъяр (27 йәш), Әбделзаһир (14 йәштә үлгән) 4-се йортто тәшкил иткәндәр. 4-се йортта Мөхәмәтрәхим Мөхәмәтйәров (33 йәш), ағаһы Рахманғол Рөстәмов (48 йәштә - 1853 йыл үлгән), ағаһы Мөхәмәтйән Рөстәмов (58 йәш) ҡатыны Рәйхана Исмәғилова (49 йәш) улы Собханғол Мөхәмәтйәров (26 йәш), Иманғол (22 йәш), Хәйбулла (14 йәш) Мөхәмәтйәновтар нәҫеле тарала.\n5-се йортта Рахманғолдың тәүге ҡатынынан улдары Сибай (30 йәш) ҡатыны Хәйрениса Сәйетбаталова (17 йәш), Дәүләтбай (17 йәш), Теляубай (13 йәш). Мөхәмәтшәриф Рахманғоловтың ҡатыны Латифа Шаһиморатова (25 йәш). (Рахманғоловтар тарала).\n6-сы йортта Зыянғужа Аҡназаров (61 йәш) ҡатыны Сәхибә Мөхәмәтйәнова (50 йәш) улдары Мөхәмәтзариф (29 йәш) ҡатыны Гөлбикә Абдуллина ( 20 йәш), Мөхәмәтҡужа (21 йәш), Зыянғужа Аҡназаров бер туғандары Ғәлиәкбәр Аҡназаров (56 йәш) 1-се ҡатыны Сәғилә Ирәмәнова (32 йәш), 2-се ҡатыны Гөләйша Мәхмүтова (55 йәш).\n7-се йортта Йыһанша Мәүлетшин (46 йәш) ҡатыны Зифа Шурсылдина (35 йәш) улдары Зыянғол (1854 йыл 26 йәштә үлгән), Ғоморҙаҡ (7 йәш). Ошо, 1859 йылғы Ырымбур губернаһынын Верхнеурал өйәҙенең 6 башҡорт кантонының 9 йортона ҡараған Мәһәҙи ауылының рәүиз мәғлүмәттәренә ҡарап, һеҙ ата - бабаларығыҙҙың ата – олатайҙарын белһәгеҙ, мотлаҡ үҙ шәжәрәгеҙҙе килтереп сығарырһығыҙ.\n1859 йылда Мәһәҙи ауылында 37 ир-ат һәм 36 ҡатын-ҡыҙ йәшәгән. Шул уҡ осорҙа Сәйетбатал Әбделнасыровтар ғаиләһе өҫтәлгән. Насыровтар нәҫеле. (Семен Баянов тарафынан төҙөлгән, ҡултамға). Старшина үрәтник Н. Ғәбделсәлимов. (Ҡултамға)\nR.S Һылтанмалар: 1. Түңгәүер ( статьялар йыйынтығы) Өфө, “Китап”, В.М.Бәҙретдинов 2007 й. 2. Рәүиз әкиәттәре 1859 й. Өфө, ЦГИА Ф-И-138, оп.2, д.758, 566, 760, 261.