Өфөлә йөрәк-ҡан тамырҙары ауырыуҙарын дауалау буйынса яңы төр операция яһай башланылар | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nӨфөлә йөрәк-ҡан тамырҙары ауырыуҙарын дауалау буйынса яңы төр операция яһай башланылар\n19 декабря 2016 — 16:09 ГТРК «Башкортостан»\nӨфөлә йөрәк-ҡан тамырҙары ауырыуҙарын дауалау буйынса яңы төр операция яһай башланылар. Республикала тәүге пациенттың йөрәк аорта ҡапҡасы замандың алдынғы медицина технологияларына нигеҙләнеп эшләнгән биологик материал менән протезланды. Башҡортостан кардиологтарына сит ил белгестәре ярҙамға килде. Операция барышын хәбәрсебеҙ Рәлиә Сәхибгәрәева күҙәтте.\nОперация өҫтәлендә ятҡан 78 йәшлек ҡатын атеросклероздан яфалана. Рәсәйҙә тәүгеләрҙән булып республика кардиология үҙәге был сирҙе дауалауҙа яңы алымдарҙы ғәмәлдә ҡуллана башланы. Үҙәк табиптары Францияла белемдәрен камиллаштырып ҡайтҡандан һуң, Башҡортостанда беренсе булып ошондай операция яһай.\nОперацияның үҙенсәлеге — йөрәктең аорта ҡапҡасын ошо биологик материал менән протезлауҙа. Замандың алдынғы медицина технологияларына нигеҙләнеп эшләнгән был ҡоролма республикала беренсе пациентҡа урынлаштырыла.\nИң мөһиме, был уникаль ысул оло йәштәгеләргә операция яһау мөмкинлеген бирә. Әммә заманса технологиялар менән генә алға китеп булмай, иң ҙур ышаныс табиптарҙың оҫталығына.\nЙөрәк-ҡан тамырҙары ауырыуҙарын дауалауҙың был яңы төрө әлегә сит белгесе күҙәтеүе аҫтында үтә. Германия табибы Хендрик Раж йылына 300-ҙән ашыу ошондай операция үткәрә. Хәҙер тәжрибәле белгес Башҡортостан кардиологтарына үҙенсәлекле ысулдың серҙәрен өйрәтә.\nЙөрәк ауырыуҙарына ҡаршы көрәш – заман талабы, сөнки улар – иң йыш осраған ауырыуҙар рәтендә. Башҡортостан табиптары үҙләштергән яңы ысул республикала халыҡ һаулығын яҡшыртыуҙағы төп алымдарҙың береһенә әйләнәсәк.\nКлапанды йөрәккә ҡуйғандан һуң уның урынын кәрәккәнсә үҙгәртергә була. Бөгөнгәсә был мөмкин түгел ине. Яңы ҡоролманың хаҡы миллион һумдан ашыу, ә беҙҙең республика халҡына бындай операциялар бушлай яһала.\nДим дауаханаһы ғәҙәти тәртиптә эшләй башланы\nӨфөлә тәүгеләрҙән ковид-госпиталь булараҡ үҙгәртелгән Дим дауаханаһы ғәҙәти тәртиптә эшләй башланы. Республика етәксеһе Радий Хәбиров хәл ҡатмарлашһа тиҙ арала эште ҡайтанан ойошторорға ҡушты. Башҡортостанда әле коронавирус йоҡтороусылар яйлап кәмей бара, мәкерле сир тәүлегенә 100 кешелә...\nМәләүез районы Үрге Юлдаш ауылының өс урамы газһыҙ интегә\nҠышҡыһын егерме мең һумға яҡын квитанция түләргә тура килә, ти урындағы халыҡ. Электр өсөн сығым күп булыу сәбәпле, ҡайһы берәүҙәр иһә өй төҙөп тә бында йәшәй алмай. Газды үҙаллы үткәреү күпмегә барып төшә? Был проблема хәл ителерме? Ҡышҡыһын өйҙө тулыһынса электр ярҙамында йылытабыҙ, шуға ла ай...\nСергей Греков барлыҡ хеҙмәттәрҙе ғәҙәттән тыш хәлдәргә әҙер булырға саҡырҙы\nӨфө ҡала хакимиәтендәге сираттағы кәңәшмәлә лә яҙғы ташҡын мәсьәләһе көнүҙәк булды. Сергей Греков барлыҡ хеҙмәттәрҙе ғәҙәттән тыш хәлдәргә әҙер булырға саҡырҙы. Яҙғы ташҡынға әҙерлек әле көнүҙәк. Был юлы Дим районы биләмәһендә был осорға әҙерлек эштәре тикшерелде. Урындағы...\nСтәрлетамаҡта “Спорт-мәктәптәргә” проекты уңышлы үтәлә\nСтәрлетамаҡта етенсе мәктәп нигеҙендә уҡыусылар араһында көрәш буйынса егерме өсөнсө спартакиаданың төбәк этабы үтте.Ярыштар рәсәй геройы Владимир Трубанов иҫтәлегенә арналды. Төнъяҡ-Кавказда хәрби бурысын үтәгәндә күрһәткән батырлығы өсөн уға үлгәндән һуң Рәсәй президенты Указы менән 1998-се йылда...\nӨфөлә етемдәргә фатир асҡыстары тапшырылды\nҠала хакимиәте башлығы Сергей Греков етемдәргә фатир асҡыстары тапшырҙы. Ун кеше үҙ мөйөшлө булды. Бер бүлмәле фатирҙар хәҙерҙән үк йәшәүгә әҙер. Йәштәрҙең шатлығын беҙҙең ижади төркөм дә уртаҡлашты. Был шытлыҡлы мәл – егет-ҡыҙҙарҙың күптәнге хыялы. 10 етем һәм ата-әсә...\nЙылылыҡ өсөн түләнгән аҡса ҡайтанан ҡасан иҫәпләнер?\nӨфөлә мең ярымдан ашыу йортта йәшәүселәр йылылыҡ өсөн үҙҙәре өсөн генә түгел, ә шәхси фирмалар өсөн дә түләгән. Был ҡала хакимиәте ойошторған махсус тикшереү ваҡытында асыҡланды. Гөлнара Мирғәзәмова был йортта 2005-се йылдан алып йәшәй. Шул мәлдән үк торлаҡтың беренсе ҡатындә магазин-...\nБашҡортостан һәм Рәсәй хөкүмәте Башҡорт сода компанияһының артабанғы эшмәкәрлеге буйынса һөйләшеүҙәр алып бара. Был турала Оператив кәңәшмәлә әйтелде. Хөкүмәттәге ултырышта Коронавирус, вакцинация, ташҡынға бәйле яңы мәғлүмәттәр ҙә иғлан ителде. Республикалағы ҙурлығы буйынса 4-се урында торған...\nРеспублика ҡунаҡтар ҡабул итергә әҙерләнә\nХалыҡ-ара традицион культура фестивале - VI Бөтә донъя фольклориадаһына тиклем 3 ай ваҡыт ҡалған. Был мәртәбәле сара сиктәрендә төрлө ил вәкилдәре ҡатнашлығында сағыу мәҙәни саралар ойоштороласаҡ. Ошо уңайҙан кәңәшмәлә ҡаланың туристик йәлеп итеүсәнлеген үҫтереүгә йүнәлтелгән...


Хоккей буйынса Рәсәй чемпионатында "юлаевсыларға" сағыу сығыш яһау өсөн баҫым, баҫым һәм тағы бер тапҡыр баҫым\nетмәй. Ҡаршы командаға ябай, әммә хәүефле комбинациялар яһарға мөмкинселек бирергә ярамай. Бар көсөңә тырыш, әммә үҙ ҡапҡаңа гол индермә! Тольятти ҡалаһында үткән стартта "юлаевсылар" көслө уйын күрһәтә алманы. Ә ҡаршы яҡ, киреһенсә, Мезиндың ҡапҡаһына шайба артынан шайба индереп ке нә торҙо.\nБер гол, икенсеһе, өсөнсөһө - был алама төштө хәтерләтә башланы. Костюченок, Жмакин, Голубцов бик яҡшы уйнай. Эргәлә ултырған Тольятти белгесе аптырауын белдерә:\n- Бөгөн беҙҙә миҙгеленә бер тапҡыр ғына үҙҙәрен күрһәтә\nторған уйынсылар сығыш яһай!\n- Эйе, бөгөн - таяҡтар көнө, тип яуаплайым мин, - йылына бер тапҡыр таяҡ та ата тиҙәр бит.\nХәйер, таяҡтар көнө тигән исем бик үк тура килмәй, әлбит тә. Мәҫәлән, "юлаевсыларҙың" берҙән - бер форвард - таяғы ул\nкистә атманы, ә бары тик ҡаршы яҡҡа бына тигән пас биреүе менән айырылып торҙо. Дөрөҫөрәге, был мәҡәләгә "Тыуған көн" тигән исем яҡшыраҡ тура килә. Ни өсөн тигәндә, 3 октябрҙә "Ладаның" баш тренеры Анатолий Емелинға 42, уның ярҙамсыһы А лександр Нестеровҡа 35 йәш тулды. Әйткәндәй, икеһе лә Өфө өсөн сит кешеләр түгел - тәүгеһе карьераһын беҙҙә башланы,\nикенсеһе - тамамланы.\n"Ладалар" остаздарына лайыҡлы бүләк эшләргә тырышты. Тәүге период дауамында улар һөжүмдәрен туҡтатманы тип әйтерлек. Ҡапҡала Вадим Тарасов пәйҙә булыуы ғына өфөлөләрҙе ҡотҡарҙы. Алмашҡа сыҡҡан голкипер иҫ китмәле уйнаны һәм күп һандағы хәүефле шайбаларҙы кире ҡағыуға иреште.\nӨфө ҡапҡа һаҡсыһының оппоненты Кошечкин шулай уҡ "бишлегә" уйнаны. Әммә өфөлөләр уны борсоуға һалыу ысулын да тапты. Башта, тәүге тәнәфескә тиклем, иң сағыу ҡапҡасы - рәсәйленең ҡапҡаһына атыуҙар Филипп индергән гол менән тамамланды. Чех суперлигала үҙ иҫәбенә тәүге голын яҙып ҡуйҙ ы.\nИкенсе гол - Заварухиндың тырышлығы һөҙөмтәләре. Икенсе период башында, тағы ла күпселектә уйнағанда, Өфө клубы капитаны Кошечкиндың ҡапҡа биләмәләренә инеп, шайбаны һыҙыҡ аша үткәрҙе, 3 : 2.\nДөрөҫөн әйткәндә, мин был гол иҫәпләнер тип уйламағайным.\nСудья Анатолий Захаров нисектер сәйер эшләне. Беҙ күрше тур а килгән коллегам менән баррикадаларҙың ике яғында булһаҡ та , рефери бер нисә ҡағиҙә боҙоуҙы күрмәне һәм, киреһенсә, ҡайһы\nберәүҙәрҙе сәбәпһеҙ эскәмйәгә ултыртты, тигән фекер менән икебеҙ ҙә килештек. Әйткәндәй, өфөләр эскәмйәлә йышыраҡ ултырҙы. Һуңынан рефериҙың штраф ваҡытын тигеҙләй башлауы һә м эскәмйәгә хужаларҙы күпләп оҙатыуы айырыуса аптырашҡа\nһалды. Нимә өсөн Үпкәләүҙәр булмаһын өсөнмө\nОбъективлыҡ өсөн был хәлгә икенсе яҡтан ҡарап ҡарайыҡ. Уйынсылар һәм тренерҙар судья эшмәкәрлегенә комментарий бирмәһә лә, матчтан һуң Михал Микеска былай тип белдерҙе:\n- Мин бөгөнгө судьянан бик тә ҡәнәғәт. Арбитр уйынды еңел алып барҙы. Тәжрибәле оҫта булараҡ, ул тупаҫ уйынсыларға һәм\nҡағиҙә боҙоусыларға бысраҡ эштәрен башҡарырға мөмкинселек б ирмәне.\nДөйөм алғанда, судья ни тиклем генә тылсым эйәһе булмаһы н, "юлаевсыларҙың" голы иҫәпләнде, һәм уйын шул уҡ темпта дауам итте. Ниһайәт, Руслан Берников иҫәпте тигеҙләүгә өлгәш ә, 3 : 3.\n- Башта беҙҙең ҡапҡаға инергә тейеш булмаған шайбалар ҙа килеп инде. Анатолий Емелиндың тыуған көнөнә бүләк эшләйбеҙ икән, тип уйлай башлағайным инде. Әммә ҡапҡа һаҡсыһын алмаштырғандан һуң, "Ладаны" ҡыуып етеү мөмкинселеге барлыҡҡа килде.\nАнатолий Емелин, "Лада" хоккей клубының баш тренеры:\n- Бөгөн беҙгә ҡаршы уйнаған команда ябайҙарҙан түгел - Ө фө командаһын миҙалдарға дәғүә итеүсе тип һанайым. Башта\nбарыһы ла беҙҙең файҙаға ине. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, беҙ әлегә еңеп өйрәнмәгәнбеҙ, буғай.


Кем һин, һылыуҡай-2018? » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Яңылыҡтар » Кем һин, һылыуҡай-2018?\nКем һин, һылыуҡай-2018? 21.02.2018 // Яңылыҡтар\nРеспубликаның төрлө төбәктәрендә тыуып үҫкән гүзәл башҡорт һылыуҙары “Һылыуҡай-2018” конкурсына етди әҙерлек башланы. Бәйгенең һайлап алыу турына ла күп ваҡыт ҡалманы.\nНиһайәт, тиҙҙән гүзәлдәрҙән-гүзәл һылыуҙар, телевизион шоу форматында үтәсәк төрлө һынау, оҫталыҡ дәрестәре, фотосессиялар һәм башҡа ҡыҙыҡлы саралар менән байытылған “Һылыуҡай көндәлеге”ндә ҡатнашып, һәләттәрен һынап ҡарай һәм аса аласаҡ.\nШуныһы ҡыуаныслы, был реалити-шоу сараһының бер өлөшө серле тәбиғәтле Бөрйән районының “Шүлгәнташ” ҡурсаулығында төшөрөләсәк. Телепроектты быйыл “Һылыуҡай-2017” һәм “Мисс Азия-2017” бәйгеләрендә гран-при яулаған Земфира Байдәүләтова алып барасаҡ.\n26-сы тапҡыр тәбиғәт уяныр мәлдә үткәрелгән был серле лә, матур ҙа сараның төп тантанаһының шарттары, һоҡланғыс сығыштар әлегә барыбыҙ өсөн дә сер булып ҡала. Республика гүзәллек конкурсының яңылыҡтары менән һеҙ ҙә интернет селтәрендә танышып бара алаһығыҙ.\nӘ ҡатнашырға йөрьәт итеүсе гүзәл, ҡыйыу, сос, дәртле, сағыу йөҙлө, һомғол буйлы, ижади һәләттәре менән һоҡландырыр һылыуҙарҙы бөгөн Өфө ҡалаһының Элеватор урамындағы 13-сө йортта, “Версаль” ресторанында көтәләр. Һәр йәш гүзәлдең ошо мәртәбәле бәйгелә үҙен һынап ҡарарға мөмкинлеге бар. Билдәле булыуынса, “Һылыуҡай-2018” республика бәйгеһендә еңгән иң-иң гүзәл һылыу конкурстың төп бүләгенә – автомобилгә эйә буласаҡ.\nМатур сара буйынса тулыраҡ мәғлүмәтте https://rcntrb.ru/index.php сайтында һәм https://vk.com/bashkirianbeauty рәсми төркөмөндә алырға мөмкин.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ҺАЙЛАП АЛҒАН ЯҘМЫШЫМ - 2020 - Мәҡәләләр\nҺАЙЛАП АЛҒАН ЯҘМЫШЫМ\n"Башҡара алмаҫлыҡ эш булмай, эшләй алмаған кешеләр генә була", тиҙәр. Әммә был һүҙҙәр уның тураһында түгел. Ни өсөн икәнен ошо әңгәмәне уҡығас аңларһығыҙ. Шулай итеп, танылған тележурналист, Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты, Башҡортостандың атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре, Башҡортостан телевидениеһының алтын фондына ингән "Йөрәк", "Батыр", "Эльбрус", "Янсыҡ", "Мин үлмәнем, башҡорттар", "Ер ҡөҙрәте", "Әхмәтзәки Вәлиди Туған. Тыуған илгә оҙайлы юл" документаль фильмдары авторы, "Боронғо Өфө" тарихи-мәҙәни музей-ҡурсаулығы республика дәүләт бюджет учреждениеһы директоры Гәүһәр Тимерхан ҡыҙы БАТТАЛОВА менән әңгәмәләшәбеҙ.\nАлһыу бантик таҡҡан Гәүһәр тигән ҡыҙҙың бала сағында ниндәй хыялдары бар ине? Уның барлыҡ хыялдары ла тормошҡа аштымы? Зәңгәр томандар артындағы киләсәгенә барып етә алдымы ул?\n- Беренсенән, бантик тағырға бөтөнләй яратманым. Уны тағыуҙы мин язаға тиңләнем. Бәләкәйҙән холҡом малайҙарҙыҡы һымағыраҡ ине. Атай-әсәйем уҡытыусы икән, мин тәртипле, барыһына ла үрнәк булырға тейеш булғанмындыр, һәр хәлдә, мине шулай күрергә теләнеләр. Шундай өгөтләү һүҙҙәрен яратмай, мин быларҙың киреһен эшләргә тырыштым. Уҡыуым былай гел "бишле"гә булды. Ә тәртипкә килгәндә, гел малайҙар менән һуғыштым, тәҙрәләр ҙә ваттым. Директорға ла саҡыра торғайнылар. Йәмәғәт эштәрендә гел ҡатнаштым. Мишәр менән Йәсин тигән бәләкәй ауылдарҙың уртаһынан йылға аға ине. Ул йылғаға бағышлап, әллә күпме шиғыр ҙа яҙҙым. Бер ваҡыт йылға ҡорой башланы. Тиҫтерҙәремде йыйып, шишмә башын эҙләп киттек. Таҙарттыҡ, һөҙөмтәлә ул йылға әле лә ағып ята. Класташтар осрашһаҡ, һәр ваҡыт ошо ваҡиғаны хәтерләргә яраталар.\nУл заманда һигеҙенсе кластан һуң малайҙар тракторсыға уҡыны, ҡыҙҙар һауынсылыҡҡа. Мин һыйыр һауырға яратмайым, шуға ла малайҙар менән тракторсыға уҡырға киттем. Уҡып сыҡтым, комбайнер ярҙамсыһы булып эшләп йөрөйбөҙ. Бер көн зәп-зәңгәр күк йөҙөнә, йәм-йәшел яланға иғтибар иттем дә, үҙемде алһыу бантиклы ҡыҙ итеп түгел, алһыу күлдәкле ҡыҙ - агроном итеп күҙ алдына килтерҙем. "Мин донъяны матурлаусы кешеләрҙең береһе булырға тейешмен", тип уйланым шул ваҡытта.\nҺиндәге ул саҡтағы романтика барыбер ҙә сәнғәт кешеһенекенә оҡшаған булған бит, Гәүһәр, шулай түгелме? Һәр хәлдә, агрономдыҡы түгел...\n- Нәҡ шулай. Сөнки бер ваҡыт ҡапыл актриса булғым килеп китте. Барҙым сәнғәт институтына. Унда мине Гөлли Мөбәрәкова менән Олег Ханов ҡаршы алды. Өс турҙы үтһәм дә, актерлыҡҡа барыбер үткәрмәнеләр. Ауыл хужалығы институтының агрофагына документ тапшырырға барҙым да, шунда уҡ һүрелдем. Күңелем тартманы. Шунан шиғыр яҙған кеше булараҡ мин ҡайҙа барам инде?\nБашҡорт дәүләт университетынамы?\n- Эйе, БДУ-ға, филология факультетына. Уҡыуҙан тыш, әҙәбиәт, бейеү түңәрәктәренә лә йөрөнөм. Бер саҡ шағирҙар бәйгеһе үтте. Унда Гөлли Мөбәрәкова менән Олег Ханов жюри ағзалары. Рәми Ғариповтың, Рәшит Назаровтың шиғырҙарын һөйләнем. Был бәйгелә өс йыл рәттән мин 1-се урынды алдым. Шунда Гөлли апай менән Олег ағай: "Нишләп һин актерлыҡҡа уҡырға килмәнең, һылыу?"- тинеләр. "Һеҙ бит мине үҙегеҙ алманығыҙ", - тип рәхәтләнеп көлдөм. Хәҙерге күҙлектән сығып, актриса булмағаныма шул тиклем ҡыуанам. Улар мине уҡырға алмай, дөрөҫ эшләгән. Актриса булһам да, уртаҡул булыр инем. Был донъяла уртаҡул актриса булғансы, үҙеңдең яратҡан һөнәрең менән шөғөлләнеү һәйбәтерәктер тип уйлайым.\nҺинең журналистика менән әүҙем шөғөлләнгән сағың үткән быуаттың 90-сы йылдарына тура килә. Шул заманға ниндәй баһа бирәһең?\n- Шул тиклем матур осор. Кемгә әле үҙ ғүмерендә Вәлиди эҙҙәре буйлап бөтә донъяны йөрөп сығыу бәхете тейҙе? Үзбәкстан, Төркиә, Австрия, Германия дәүләттәрендә булып, "Тыуған илгә оҙайлы юл" фильм төшөрөү бәхете. Рәшит ағай Назаровтың үҙе иҫән сағында уның хаҡында фильм төшөрөү бәхете кемгә тейә? Рәшит Назаров тик бер генә урында тере килеш таҫмала, ошо фильмда һаҡланып ҡалды. Күпме эҙләһәк тә, башҡа архивтарҙа беҙ уның тере һынын тапманыҡ.\nМәшһүр шағирыбыҙ Рәшит Назаров хаҡындағы "Йөрәк" фильмыңды күпме ҡараһаң да, тағы ла ҡарағы килә. Сере нимәлә тип уйлайһың?\n- Ул минең генә хеҙмәт емешем түгел, ижади төркөмдән дә күп нәмә тора. 1989 йылда тәүге тапҡыр командировкаға Бөрйәнгә барҙыҡ. Ул ваҡытта Урал Ғатауллин яҡтыртыусы булып эшләй ине. Ул бөгөн Башҡортостан телевидениеһының баш операторы. Ижади дуҫлығыбыҙ әле лә дауам итә, барлыҡ фильмдарҙы уның менән төшөрәбеҙ. Минән һәр ваҡыт "стартап-менеджер" тип көләләр. Заманында Рәсәйҙәге тәүге "Юлдаш" телеканалын үҙебеҙҙә асҡан ваҡытта беребеҙ ҙә уның нисек булырын, концепцияһын белмәй инек. Күмәк көс менән йырып сыҡтыҡ.\nШулай ҙа нисек итеп "стартап-менеджер" булыуың гәзит уҡыусыға ҡыҙыҡ булыр ине...\n- 2019 йылда һанлы телевидениеға күсеү башланғас, республика муниципаль телеканалдарға ябылыу ҡурҡынысы янай башланы. Республика етәкселеге уларҙы берләштереүсе кабель селтәрҙәрендәге телеканал зарурлығын белдерҙе. Яңы каналдың етәксеһе Рәмис Дәүләтбаев мине баш мөхәррир итеп эшкә саҡырҙы. Быйыл 11 октябрҙә беҙҙең эшләй башлағанға бер йыл тулды. Башлап ебәргән саҡта беҙҙең менән бергә 11 телестудия эшләһә, бөгөн уларҙың һаны утыҙға яҡын. Ошо юл менән беҙ республикалағы муниципаль телеканалдарҙы һаҡлап ҡала алдыҡ. Элек эфир өсөн телеканалдар үҙҙәре түләй торғайны, хәҙер беҙ түләйбеҙ. Әлегә продакшн юҡ, бер генә тапшырыу - ҡотлау программаһы ғына сығарабыҙ. Программалар араһындағы паузаны тултырыр өсөн нимәлер ҡуйырға кәрәк бит инде. Нимә ҡуйырға тип баш ватҡанда кәштәлә Рауил Бикбаевтың китабы күҙгә салынды. Китапты алдым да, тәүге шиғырҙы уҡыным. Ул "Башҡортостан бында башлана" тип атала ине. Идея шулай тыуҙы. Артабан һәр бер район тураһында режиссер Әлфиә Арыҫланова менән 2-3 минутлыҡ ролик эшләнек. Идеяның йөкмәткеһе - Башҡортостан ошо райондарҙың һәр береһендә башлана. Артабан нисек булһа ла телеканалды йәнләндерергә кәрәк бит инде. Беҙҙең республикала матур һәйкәлдәр күп. Салауат Юлаев та, Шәйехзада Бабич та, Аҡмулла ла, Мәжит Ғафури ҙа, Мостай Кәрим дә, Рәми Ғарипов та һ.б. шиғыр яҙған. Роликта шағирҙар һәйкәлдәре "телгә килеп", үҙ шиғырҙарын һөйләй башланы.\nӘлеге эш урыныңа, "Өфө-II" ҡаласығы тарихи музейына нисек килеп юлыҡтың инде?\n- 2010 йылда республикала етәкселәр алмашынғас, телевидениенан китеп торорға тура килде. Мин эшһеҙ тороп ҡалдым. Дүрт ай эшһеҙ яттым. Шунан һуң Мәҙәниәт министрлығына саҡырып алып, төҙөләсәк яңы музейға директор вазифаһын тәҡдим иттеләр. Музейҙың ул саҡта бер ярым ставкаһы, йылына 200 мең бюджеты бар ине. Ултырырға урыны ла, хатта ручкаһы ла, ҡағыҙ ҙа юҡ. Тракторсы булып, агроном һәм актриса була яҙып, журналист булған кешемен бит әле, ризамын, булам, тинем. Музейға бина мәсьәләһен Юлай Талха улы Ильясов биш минут эсендә хәл итте, уға әле лә рәхмәтлемен. Йөҙгә яҡын квадрат метрлы бинаны бер ай эсендә беҙгә документаль нигеҙҙә тапшырҙылар. Мостай Кәрим һәм Достоевский урамдарының киҫешкән урынында, Өфөнөң ҡап уртаһында "өйлө" булдыҡ. Бөгөн артҡа әйләнеп ҡарайым да, шөкөр итәм, хәҙер музей штатында 18 кеше бар.\nЭште нимәнән башлап ебәрҙең? Нимә генә тимә, һин әлегә бындай эш менән таныш түгелһең...\n- Тәүге эшем "Өфө-II" ҡаласығын популярлаштырыу булды. Уның әһәмиәте, ҡәҙере, ҡиммәте нимәнән ғибәрәт булыуын йәмәғәтселеккә алып барып еткермәйенсә тороп, бер нәмә лә эшләп булмаясағын баштан уҡ аңлап өлгөргәйнем. Мин эш башлағанда музей артефакттары БДУ-ның лабораторияһында һаҡлана ине. Музей эше буйынса тәжрибәм булмағас, нисек күҙаллайым, шул рәүешле эшләп алып китергә тура килде. Үҙ эшенә ныҡ бирелгән археологтар, тарихсылар бик һирәк ине, ул әле лә шулай. Археологтар табыуы тележурналистар табыуға ҡарағанда күпкә ауыр. Иң тәүҙә артефакттарҙы БДУ-нан музейға күсерҙек, шунан уларҙы йыуып, таҙартып, номерҙар ҡуйып сыҡҡайныҡ, беҙҙең күҙ алдында шундай матурлыҡ асылды. Урал Ғатауллин етәкселегендәге төркөм менән фотоға төшөрҙөк. "Өфө-II" ҡаласығын сағылдырған монографиялар бар, әммә киң ҡатлам уҡыусылар өсөн китаптар юҡ ине. Эште календарҙар эшләүҙән башланыҡ. Уларҙы күргәҙмәләр ваҡытында һалыуыбыҙ була, шундуҡ алып бөтәләр. Тағы эшләйбеҙ. Бер заман беҙҙең фотолар ике йөҙләп булып китте. 2018 йылда урыҫ һәм инглиз телдәрендә өс бүлектән торған китап итеп сығарҙыҡ. Ул китап һатыуҙа юҡ. Тап шул йылда Нияз Мәжитовҡа арналған халыҡ-ара симпозиум үтте. Шунда ҡатнашҡан барыһына ла беҙ ул китапты бүләк итеп бирҙек. Тәүге һөнәремә хыянат иткәнем юҡ, "Өфө-II" ҡаласығына арналған фильм төшөрөп өлгөрҙөм. Былар барыһы ла киләсәктә ҡаласыҡтың киләсәген дәлилләүгә ҙур аҙым.\nСимпозиумға сит илдәрҙән килгәндәр, ә үҙебеҙҙекеләр нисек ҡабул итә һуң?\n- Ҡаласыҡ буйынса барлығы ҡырҡтан ашыу күргәҙмә үткәрҙек. Кеше эркелеп килә. Тарих менән ҡыҙыҡһынмайҙар, тиҙәр, дөрөҫ түгел, тарих менән ҡыҙыҡһындыра белергә кәрәк. Һәр күргәҙмәнең бер ҡыҙыҡ фекере, экспонаты булырға тейеш. Береһендә беҙ, мәҫәлән, "Өфө-II" ҡаласығының макетын эшләнек. Нияз Абдулхаҡ улы иҫән ине ул саҡта. Ниндәй генә күргәҙмә булһа ла, шул макетты һорайҙар. Резеда исемле рәссамыбыҙ артефакттарҙы күрә лә, үҙенән-үҙе һүрәт төшөрә башлай. Яңыраҡ шулар нигеҙендә "Экспонаттартың йәнле тормошо" тигән күргәҙмә эшләнек. Өҫкә - рәсемде, аҫҡа экспонатты ҡуйҙыҡ. Халыҡ эркелеп килде. Халыҡты, бигерәк тә йәштәрҙе тарих менән ҡыҙыҡһындырыр өсөн гел генә нимәлер уйлап сығарырға кәрәк.\nӘйткәндәй, ҡаласыҡта табылған алтынды беҙ "Пробирнадзор"ға бирҙек. Улар хәҙерге көндә донъяла булған иң таҙа алтындарҙың береһе булып сыҡты. "Хан" тигән экспонатыбыҙ төрки кешеһенең йөҙ-һыҙаттарын һүрәтләй, ул ташты мин ныҡ яратам. Тағы ла беҙҙең бәләкәй генә ат уйынсығыбыҙ бар. Шул тиклем матур. Бер заман миңә Илдар атлы рәссам ҡатыны менән килеп инделәр. Улар баяғы атты һигеҙ тапҡырға ҙурайтып эшләп бирҙеләр. Уны күргәҙмә залындағы быяла эсенә ҡуйҙыҡ та, янына бәләкәй атты һалып ҡуйҙыҡ. Кеше иҫе китеп ҡарай.\nҠаласыҡ территорияһында йорт төҙөргә теләүселәр менән оҙайлы көрәш эпопеяһы нисек тамамланды? Бер нисә тапҡыр суд та булды шикелле...\n- Эйе, Пушкин урамында туғыҙ ҡатлы йорт төҙөргә тейештәр ине. Беҙ ул йорт төҙөлөшөн туҡтаттыҡ. Юристар менән федераль закондарға таяндыҡ. Икенсенән, ул тирәлә бер туҡтауһыҙ һыу, газ торбалары шартлай, ҡайҙандыр һыу килеп сыға, ҡыҫҡаһы, ҡаланың аҫтында ниндәй процестар бара, шуларҙың күбеһе беҙҙең ҡаласыҡ биләмәһендә сағылыш таба. Авариялар осрағында тоталар ҙа техника менән килеп эшкә тотоналар ине. Сираттағы тапҡыр ҡаҙый башлағастар, егеттәр һәм ҡыҙҙар менән барып, ҡулға-ҡул тотоношоп, ҡаршыларына тере сылбыр булып баҫтыҡ. Телевидение саҡырҙым. Экранға сыҡҡас, шау-шыу ҡупты ла, эштәрен туҡтаттылар. Икенсе юлы төҙөлөш ойошмаһын судҡа бирҙек. Судта беҙ еңеп сыҡтыҡ. Ҡайтанан улар беҙҙе Юғары судҡа бирҙе. Барыбер еңеп сыҡтыҡ. Шунан һуң төҙөлөш ойошмалары етәкселәре "Боронғо Өфө" музей-ҡурсаулығының етди ойошма икәненә инанды. Беҙҙең менән һөйләшмәйенсә, кәңәшләшмәйенсә, ҡурсаулыҡ территорияһында бер бөртөк тә ҡом-балсыҡты урынынан күсерә алмайҙар. Минең турала шундай фекер ҙә тыуған икән: "Ул ҡатын йылмайып ҡына һөйләшә, ултыртһа, бик ҡаты ултырта..."\nӨфө ҡәлғәһенең 450 йыллығын билдәләүгә бәйле саралар планына Өфө-II ҡаласығы ингәнме?\n- 2019 йылдың ғинуар айында "Боронғо Өфө" археологик паркын төҙөү тураһында" Башҡортостан Республикаһы Башлығы Радий Хәбиров ҡарар ҡабул итте. Өфө ҡәлғәһенең 450 йыллығын билдәләү буйынса Рәсәй Федерацияһы Президенты Владимир Путиндың указына ярашлы ҡабул ителгән пландар проектында беҙҙең ҡаласыҡ тураһында һүҙ булмағас, беҙ был йәһәттән үҙебеҙҙең дәғүәбеҙҙе белдерҙек: ысынлап та, ни өсөн Өфөбөҙҙөң боронғолоғон, ҡалаларҙың күсәгилешлеген раҫлаған Өфө-II ҡаласығы унда инмәгән һуң? Ул бит туристарҙы үҙенә йәлеп итә торған урындарҙың береһе.\nЫсынлап та, ул ерҙең ниндәйҙер бер сихри көсө бар. Унда барһам, минең ҡайтҡым килмәй. Үҙемдән-үҙем хыялдарға биреләм. Әлеге ваҡытта планға инер өсөн документтар әҙерләйбеҙ. Республика етәкселәре 2024 йылға Өфөлә ташландыҡ урындар булырға тейеш түгел, тине бит. Шундай ҡаласығыбыҙ бар икән, ул нишләп ташландыҡ булырға тейеш? Бөгөн беҙҙең иң төп бурысыбыҙ - музей комплексын төҙөү. Беҙ уның бинаһын, археологик тәҙрәләрен күҙ алдына килтерәбеҙ. Республикала археологик һәйкәлдәр күп, әммә артефакттарҙы һаҡлар өсөн махсус депозитарий юҡ. Беҙ әлегә үҙебеҙҙең экспонаттарҙы офистарҙа һаҡлайбыҙ. Закон буйынса алтын-көмөш әйберҙәр дүрт йоҙаҡ аҫтында һаҡлана. Депозитарий төҙөү республикабыҙ башлығының 310-сы указына ла ингән.\nДуҫтар ҙа, дошмандар ҙа бар тигәндәй, бер заман тарихи музейҙың директорының, йәғни минең тарихи юғары белемем булмауы хаҡында яҙа башланылар. Ике йыл буйы яҙып туҡтамағастары, Башҡорт дәүләт педагогия университетының тарих факультетына уҡырға индем. Яңы йыл алдынан, Хоҙай насип итһә, 3-сө юғары белемем хаҡындағы дипломым буласаҡ. Тәүгеһе - Башҡорт дәүләт университетының филология факультетын тамамлау тураһындағы диплом, икенсеһе - Башҡортостан Башлығы янындағы идаралыҡ академияһын тамамлау хаҡындағы диплом. Миңә, уҡып арыманыңмы, тиҙәр. Юҡ, тием, кеше ғүмере буйы мәғлүмәт тупларға тейеш, уның мейеһе буш торорға тейеш түгел, тием. Шуға күрә минең ялдарым юҡ, байрамдарым юҡ тиерлек. Әгәр ҙә ял итә, байрам итә башлаһам, эштәремде эшләп өлгөрә алмаҫ инем. Әлеге ваҡытта музейҙа директор, "Сәләм" телеканалында ярты ставкаға баш мөхәррир булып эшләйем. Шул уҡ ваҡытта һаман да фильмдар төшөрөүҙән туҡтағаным юҡ.\nНияз Абдулхаҡ улы менән бик күп тапҡырҙар осрашып, гәзиткә мәҡәләләр эшләргә тура килде. Ул һәр ваҡыт бер мәсьәлә буйынса борсолоуын белдерә торғайны. Ул да булһа, урта быуат тарихсылары, Меркатор һәм башҡалар үҙҙәренең карталарында өс йылға (Ағиҙел, Ҡариҙел, Дим) киҫешкән урында Башҡорт тигән ҡаланың булыуын иҫбатлаған саҡта, был фактты хәҙерге Рәсәй, донъя ғалимдары таныған саҡта тик үҙебеҙҙең республика йәмәғәтселеге, улай ғына ла түгел, Башҡортостан ғалимдарының быны ҡабул итмәүе. Хәҙер был фекер үҙгәрҙеме, үҙгәрмәһә, сәбәптәре нимәлә? Ә бына Ҡаҙандың мең йыллығын иҫбат итеү өсөн бер тәңкә лә еткән, тиҙәр.\n- Был фекер үҙгәрмәне. Мин һинең был һорауыңа яуап та бирә алмайым. Нияз Абдулхаҡ улы менән аралашып, уның Башҡорт ҡалаһы хаҡындағы фекерҙәрен тыңлап өлгөрҙөм. Ул был хаҡта тыныс ҡына һөйләй алмай торғайны, һикереп-һикереп, дәртләнеп-дәртләнеп бәйән итер ине. Минең хыялым бар. Интернетта таралған Меркатор картаһының, Каталон атласының төп нөхсәләрен барып табып, төп нөхсәләге Башҡорт ҡалаһын видеоға төшөрөп алып ҡайтыу һәм халыҡҡа еткереү. Ҡыҙласов, Баталов, Атила Тюрк, Зәйнулла Самашев һәм башҡа ғалимдар раҫлауынса ла, Өфө-II - ул боронғо Башҡорт ҡалаһы. Был мәсьәләлә уларҙың береһенең дә шиге юҡ. Беҙгә хәҙер шуны кире ҡаҡҡыһыҙ итеп раҫларға ғына кәрәк. Бөгөн беҙҙең музей фондында 8 меңдән ашыу артефакт иҫәпләнә, фондты тулыландырыу эшенә бер 2 йыл элек ныҡлап тотондоҡ. Уларҙың һәр ҡайһыһы Өфө урынында боронғо ҡаласыҡтың булыуын раҫлай.\nСер булмаһа, әлегә күрһәтелеп өлгөрмәгән ниндәй фильмдарың менән киләсәктә беҙҙе ҡыуандырырға уйлайһың?\n- Яңыраҡ ҡына Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Ноғман Мусиндың 90 йәшлек юбилейына арналған 50 минутлыҡ фильм төшөрөп бөттөк. Беҙ уны бер йыл буйы төшөрҙөк. Уға тиклем уның тураһындағы 8 фильмды ҡарап сыҡтым. Сценарий яҙғанда үҙемә шундай маҡсат ҡуйҙым: башҡаларҙы ғына түгел, үҙ-үҙеңде ҡабатламаҫҡа. Ноғман Мусин һымаҡ шәхес хаҡында фильм төшөрөргә тотоноу өсөн, Айҙар Хөсәйенов минең хаҡта яҙғанса, "дерзкая" булырға кәрәктер ул. Беҙ Назар Нәжми хаҡында "Ялҡындан һәм хистән ҡойолған" тигән фильм эшләгәйнек. Шуны февралдә күрһәттек. Йәй көнө Ноғман ағай миңә үҙе шылтыратты. Шундай шәхес үҙе миңә шылтыратһын әле, ултырған ерҙән һикереп торҙом. Уның китаптарын, "Мәңгелек урман"ы менән "Һайлап алған яҙмыш"ын илай-илай уҡыған кешеләр беҙ. Ең һыҙғанып яңы фильмға тотондоҡ. Тыуған яғына ла барҙыҡ. Фильмдың исемен "Һайлап алған яҙмыш" тип атаным. Тормош Ноғман ағайҙы бик күп ваҡыт ауыр һайлауҙар алдына ҡуйған. Мин уның ниндәй юлды нисек һайлауына баҫым яһаным. Мин үҙем дә белмәй инем, уны 4 тапҡыр Салауат Юлаев премияһына тәҡдим итеп, һуңғыһында ла бирмәҫкә булғастар, комиссия ағзаларынан бер ағай тороп: "Һеҙгә оят түгелме, Ноғман Мусинға ла Салауат премияһын бирмәгәс, кем уға лайыҡ?" - тип әйткән. Шунан һуң бер премияны Ноғман ағайға һәм икенсе кешегә бүлеп бирәләр. Ноғман ағай, әлбиттә, тәүҙә шатлана, әммә ҡыпсаҡ ырыуы кешеһенең холҡо текә бит инде, премияны алырға бармай. Премияны ул ваҡытта мәҙәниәт министры булып эшләгән Тәлғәт Сәғитов Ишембайҙа ниндәйҙер бер тантанала Ноғман Мусиндың сәхнәгә сыҡҡан ваҡытын файҙаланып тапшыра. Ноғман ағай менән күпме аралашһам да, уның ауыҙынан зарланыу һүҙен ишеткәнем булманы. Ноғман ағайҙың ныҡлығы имәндәрҙән, мәңгелек урмандан килә.\nТағы ла ниндәйерәк ижади пландарың бар?\n- Берәр тема йә кеше менән ҡыҙыҡһына башлаһам, ауырлы ҡатын һымаҡмын. Салауат Щербаков тураһында мәғлүмәт уҡығандан һуң шулай килеп сыҡты. Уның тураһында мәғлүмәт уҡығас, фильмға тотоноромдо аңланым. Ул Рәсәйҙә генә түгел, донъяла билдәле скульпторҙарҙың береһе. Уның Мәскәүҙә генә 40 һәйкәле ҡуйылған, шуларҙың өсөһө Ҡыҙыл Майҙан янында. Мәскәүгә әлеге лә баяғы операторҙар Урал Ғатауллин, Илгиз Нисипов менән командировкаға барып, бер аҙна буйына фильмға кадрҙар төшөрҙөк. Уның иҫ китмәле ябай, белемле, эшсәнлегенә хайран ҡалдыҡ. Ул үҙен "йәш башҡорт" тип атай. Уның үҙ тарихы, тамырҙары менән ҡыҙыҡһына башлауы ғәжәйеп. Ул хәҙер тормошондағы бөтә нәмәне башҡорт кешеһе позицияһынан сығып баһалай. Мәскәү буйлап машинала китеп барабыҙ, Салауат ағай руль артында, камералар эшләй. Мин унан: "Салауат ағай, нишләп шәп бараһығыҙ, тиҙлек яратаһығыҙмы?" - тип һорайым. Ә ул: "Ниндәй башҡорт тиҙлек яратмай һуң?" - тип һорауыма һорау менән яуаплай. Ул эсендәгеһе тышында булған бик ҡыҙыҡлы кеше. Минең ҡарамаҡҡа Рәсәйҙә ике бөйөк скульптор бар. Береһе - Зураб Церетели, икенсеһе - Салауат Щербаков. Церетели беҙҙе ҡунаҡҡа саҡырҙы. Уларҙың аралашыуына хайран ҡалдым. Кеше ни тиклем бөйөк булһа, шул тиклем ябай икән. Интервью бирергә күп билдәле шәхестәр ризалашты - Владимир Мединский, Рәшит Нурғәлиев, Василий Нестеренко һәм башҡалар. Улар Щербаков тураһында шул тиклем матур һүҙҙәр әйтте. Былар барыһы ла, тағы ла Салауат ағайҙың нисек итеп башҡортса һөйләшә башлауы ла фильмда бар. "Минең исемем Салауат", "Мин башҡорт халҡының улымын" тигән һүҙҙәрҙе ул үҙе әйтә. Фильмдың исеме "Минең исемем Салауат". Алдағы йыл башына тыуған көнөнә өлгөртһәк, шәп булыр ине.\nГәүһәр, мин һинең тағы бер мәлеңде - телевидениела тәүләп эшләй башлаған сағыңды яҡшы хәтерләйем. Уран ағай Кинйәбулатов менән үҫмерҙәр өсөн тапшырыуҙар эшләй торғайнығыҙ. Ул ваҡытта барыбыҙ ҙа романтик инек. Хәҙерге көн күҙлегенән үткәнеңә ниндәй баһа бирәһең: был һинең һайлап алған яҙмышыңмы?\n- Әлбиттә, һайлап алған яҙмышым. Уның башҡаса булыуы мөмкин түгел ине. Әле эшләнмәгән эштәрем дә шул тиклем күп. Беренсенән, Өфө-II ҡаласығының музей комплексын төҙөү, икенсенән, уның боронғолоғон иҫбат итеү өсөн Францияға барып фильм төшөрөү. Карталарҙың һаҡланыуын да, унда барыу күпмегә төшәсәген дә белештем.\nШүлгәнташ мәмерйәһе тураһында ла Европалағы шуға оҡшаш мәмерйәләр менән сағыштырып фильм эшләгем килә. Бәлки, был мәмерйәләрҙәге һүрәттәр йыһан менән бәйлелер. Башымда фекерем үҫә, әммә үҫешеп етмәгән. Әлегә ул фекер менән ауырлы була башланым ғына.\nҺин үҙ алдыңа ҡуйған барлыҡ маҡсаттарыңа барып етә алырмын тип ышанаһыңмы?\n- Һис шикһеҙ. Мин үҙемдең улыма ла быны өйрәтәм. Айбәк улыма 23 йәш. Мәскәүҙә идарасыға уҡып йөрөй, бакалаврҙы бында тамамланы. Ул бәләкәйҙән граффити менән шөғөлләнде. Башҡорт тормошона ҡарата ҡыҙыҡһыныуы булманы. Минең тәрбиәмде ишетмәнеме икән, тип уйлана башланым. Атайым вафат булғандан алып, әсәйем беҙҙә йәшәй. Шулай ҙа ҡартнәһе менән улым башҡортса һөйләшә. Бер ваҡыт эштән ҡайтһам, был "Урал" йырын тыңлап ултыра. Ҡулында "Урал батыр" эпосы, шуны уҡый. Шунда бер нәмәне аңланым: балаға һалынған тәрбиә, тел, моң бер ҡайҙа ла юғалмай икән. Һәр нәмәнең үҙ ваҡыты. Юғары уҡыу йортона уҡырға ингәс, ул башҡорт тарихы менән ныҡлап ҡыҙыҡһына башланы. Башҡорт халыҡ әкиәттәрен әллә нисә тапҡыр уҡып сыҡты. Улар буйынса миңә һорауҙар бирә. "Башҡортомдоң йөҙ йыры" тигән китаптағы барлыҡ йырҙарҙы тыңлап сыҡты. Мәскәүҙә бергә уҡыған һабаҡташтарына ла тыңлата, башҡорт тарихын уларға ла һөйләй. Уның Мәскәүҙәге иптәштәре өсөн Башҡортостандан да яҡшыраҡ урын юҡ. Рәми Ғариповтың улы Азамат менән дә дуҫтар. Бала сағында һынлы сәнғәт мәктәбендә уҡытҡайны уны Азамат Рәми улы. Уның аша Рәми Ғариповтың ижадына ла ҡыҙыҡһыныуы барлыҡҡа килде. Улым миңә ҡарағанда яҡшыраҡ, ҡыҙыҡлыраҡ итеп һөйләй. Хәҙерге йәштәрҙең хыялдары беҙҙекенән бөтөнләй айырыла. Уларҙа беҙҙәге һымаҡ комплекс юҡ, масштаблы уйлайҙар һәм бер нәмәнән дә ҡурҡмайҙар. Улар икенсе замана башҡорттары.\nИхлас әңгәмәң өсөн оло рәхмәт, Гәүһәр. Барлыҡ маҡсаттарыңа барып етергә, хыялдарыңды тормошҡа ашырырға Хоҙай насип итһен! Тиҙҙән һиңә ике 5-ле туласаҡ. Уларҙы хеҙмәтең өсөн халҡыбыҙҙың, Хоҙай Тәғәләнең оло рәхмәте итеп ҡабул ит, иҫән-һау бул!\nЯҙылған: 18.12.20 | Ҡаралған: 628


Өфөлә рәссамдар һәм кинематографистарҙың «Башҡортостан-Синемастан» исемле берлектәге проекты асылды // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә рәссамдар һәм кинематографистарҙың «Башҡортостан-Синемастан» исемле берлектәге проекты асылды\n12:18, 19 мая 2016 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2016 йыл, 19 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\n18 майҙа Өфө художество галереяһына кино һәм һынлы сәнғәттең сағыу вәкилдәре йыйылды. Бында Рәсәй киноһы йылына арналған «Башҡортостан-Синемастан» исемле күргәҙмә-форумын асыу тантанаһы булды. Проект шуныһы менән үҙенсәлекле: республика тарихында тәүге тапҡыр рәссамдар һәм кинематографистар союзы берлектәге проектын тормошҡа ашыра.\n«Бөгөнгө форум «Синемастан» тип атала, сөнки Башҡортостан — кинематография төйәге, бында һоҡланғыс фильмдар төшөрөлә. Республика кино сәнғәтен пропагандалауҙа һәр саҡ төп урынды биләне», — тип билдәләне Кинематографистар союзы рәйесе Фәрит Ғәбитов.\nЭкспозициялар бер юлы өс залда урынлашҡан. Беренсе залда рәссамдарҙың кино сәнғәтенә арналған эштәре ҡуйылған. Икенсеһендә — кинооператор һәм фоторәссам Михаил Новиковтың фотокүргәҙмәһе. Ҡырҡ йыл ғүмерен республикаға хеҙмәт итеүгә арнаған оҫтаға Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың Мәҙәниәт министрлығы, Кинематографистар союзының рәхмәт хаттары тапшырылған.\nӨсөнсө зал рәссамдарҙың һәм кинематографистарҙың эштәрен берләштерә. Унда күренекле артистар, яҙыусылар, композиторҙар Рәшиҙә Туйсина, Мостай Кәрим, Заһир Исмәғилев, Хөрмәтулла Үтәшев, кино эшмәкәрҙәре Фәрит Ғәбитов, Вилүрә Иҫәндәүләтованың портреттарын күрергә мөмкин. Айырым стенд «Дерсу Узала» фильмының ҡуйыусы-рәссамы, сығышы яғынан Өфөнән булған Юрий Ракшаның ижадына арналған.\nПроектты ойоштороусылар — республика Мәҙәниәт министрлығы, «Рәсәй Рәссамдар союзы» Бөтә Рәсәй ижади ойошмаһының төбәк бүлексәһе, Башҡортостан Кинематографистар союзы, Өфө художество галереяһы, «Башҡортостан» киностудияһы һәм Башҡортостан Кинематографистар союзының йәштәр үҙәге.\nФорум 10 июнгә тиклем дауам итә. Бөтә сараларға ла инеү ирекле. Яңылыҡтар һәм оҫталыҡ дәрестәренең ентекле программаһы — «Бәйләнештә» төркөмөндә.\nТеги: кино форумы,күргәҙмәләр


Бөгөн барбыҙ, иртәгә...\n4 Декабрь 2019, 19:00\nЮл тураһында һүҙ йөрөтмәксемен. Ысынлап та өйҙән сығыр алдынан кире әйләнеп ҡайтырыбыҙҙы уйлайбыҙмы? Үҙебеҙ юл ҡағиҙәләрен үтәп йөрөһәк тә, кемдер бәрелмәҫ, тапатып китмәҫ тимә.\nЮл тураһында һүҙ йөрөтмәксемен. Ысынлап та өйҙән сығыр алдынан кире әйләнеп ҡайтырыбыҙҙы уйлайбыҙмы? Үҙебеҙ юл ҡағиҙәләрен үтәп йөрөһәк тә, кемдер бәрелмәҫ, тапатып китмәҫ тимә. ЮХХДИ инспекторы Алексей Филатов әйтеүенсә, 1 ноябрҙән 3 декабргә тиклем районда 68 юл-транспорт ваҡиғаһы теркәлгән. Унда 9 кешенең ғүмере өҙөлгән, 81 – имгәнгән. Шуларҙың араһында 16 йәше тулмаған 8 бала төрлө тән йәрәхәте алған, 11-нең 18-е тулмаған. Дауаланғандан һуң аварияға тиклемге кеүек сәләмәт ҡалырҙармы, әллә ғәрипме?\nКемдеңдер ашығыуы, йә кәйефе булмауы, спиртлы эсемлек эсеп руль артына ултырыу сәбәпле, бер ғәйебе булмағандар, шул иҫәптән бәлиғ булмағандар зыян күрә. Машина йөрөтөүселәргә бигерәк тә ихтибарлы булырға, транспортты яйыраҡ йөрөтһә мең бәләнән ҡотолорға булғанын онотмаһындар ине.\nӘ йәйәүлеләр һаҡланыу сараларын күрәме? Ҡараңғыла беҙҙе, балаларҙы водитель күрәме? Һеҙҙең кейемдә яҡтылыҡ ҡайтарыусы фликерҙар бармы? Алексей Филатовтың әйтеүенсә, ҡараңғыла водитель юл ситенән барған кешене күпселек осраҡта күрмәй ҡала. Республикала 9 ай эсендә төндә 283 юлсы тәгәрмәҫ аҫтында ҡалған, шуларҙың 55-е яҡты донъя менән хушлашҡан. Ғәйеп бында водителдә генә тиһәк дөрөҫ булмаҫ. Үҙебеҙ ҙә үҙебеҙҙе һаҡларға тейешбеҙҙер инде ул?


Chatroulette өсөн iPhone альтернатива — веб-камералар ч\nРулетка популяр альтернатива өсөн iPhone. Тикшерергә iphone өсөн һигеҙ веб-сайтында һәм өҫтәмә Chatroulette кеүек, барыһы да альтернатива тәҡдим итә һәм ранжировать ҡулланыусылар берләшмәһе. Итальян танышырға, чат-шатлыҡ урын ул, һәм һөйләшеү өсөн яңы дуҫтар менән таныштырҙы. Йәки яңы кешеләр менән аралашыу эргәлә бөтә донъя буйынса.\nОсраҡлы кешеләр менән һөйләшеп һарайында бөтә донъя реаль. Һәм яңы танышҡан кешеләр тураһында һөйләнеләр, тип, һеҙҙең өсөн мөһим.\nВидеочивать Chatroulette йәки альтернатив Omegle.\nКәрәк булһа тағы, уның WebRTC технологиялар ҡулланыу. Канал-был ябай ысулы пост тураһында һөйләне, табылған һәм нимә тураһында һөйләшәләр-анонимлыҡ һәм тиҙ ҙә. Без теркәлгән, реклама юҡ, юҡ меню. Маймыл-был урынды, ҡыҙыҡ өсөн бер кеше менән һөйләшеп аша донъяның барлыҡ шатлыҡ бер кино һәм осраткас. бер саҡырыу hd фильмдар Кино бер-береһе менән һөйләшергә, таныш кеше ғаиләһен тулыһынса ирекле була һәм һеҙҙең веб-браузер.\nMac Linux Өсөн Бушлай Windows, Веб-Төҙөлөшө. Андроид телефон өсөн windows планшет android iphone алма өсөн windows операцион система тоҡана бөрлөгән ун кром альтернатива ipad rt бөрлөгән ут тв-сервис бушлай, ярҙам итәр һезгә яҡшыраҡ вариантты табырмын, аҙыҡ-түлек өсөн, һеҙ уларҙы ненависть һәм ярата. Ол буйынса эшләгән сайттар һәм Маркус швеция, Италия дусым һәм коллегаһы ҙур ярҙам булды. һаны менән беҙҙе, Финляндия, АҠШ һәм донъяның барлыҡ илдәрендә. Был дөрөҫ, бөтә халыҡ исемлегенә альтернатива-sourced, был-көнүҙәк һәм ҡеүәтле мәғлүмәт һәм эшләй. Рулетка популяр альтернатива өсөн iPhone. Тикшерергә iphone өсөн һигеҙ веб-сайтында һәм Chatroulette өҫтәмә булараҡ, бөтә альтернатива тәҡдим итә һәм ҡулланыусылар берләшмәһе баһаланы. Итальян танышырға, чат-шатлыҡ урын ул, һәм һөйләшеү өсөн яңы дуҫтар менән таныштырҙы. Йәки яңы кешеләр менән аралашыу эргәлә бөтә донъя буйынса.\nӘгәр һеҙ дуҫтар\nКәрәк булһа тағы, уның WebRTC технологиялар ҡулланыу. Канал-был ябай ысулы ТУРАҺЫНДА урынлаштырыу, таба, һәм нимә тураһында һөйләшәләр-анонимлыҡ һәм тиҙ ҙә. Без теркәлгән, реклама юҡ, юҡ меню. Маймыл-был урынды, ҡыҙыҡ өсөн бер кеше менән һөйләшеп аша донъяның барлыҡ шатлыҡ бер кино һәм осраткас. бер-береһе менән аралашыу, кино видео hd беребеҙгә шылтыратып, смс теркәлгән һәм странный һәм башҡа ғаиләләрҙән һеҙҙең береһе веб-браузер.\nMac Linux Өсөн Бушлай Windows, Веб-Төҙөлөшө. Андроид телефон өсөн windows планшет android iphone алма өсөн windows операцион система тоҡана бөрлөгән ун кром альтернатива rt ipad бөрлөгән ут тв-сервис түләүһеҙ, ул һезгә табырға ярҙам иң яҡшы вариант өсөн, аҙыҡ-түлек, һеҙ уларҙы ненависть һәм ярата. Ол буйынса эшләгән сайттар һәм Маркус швеция, Италия дусым һәм коллегаһы ҙур ярҙам булды. һаны менән беҙҙе, Финляндия, АҠШ һәм донъяның барлыҡ илдәрендә. Был дөрөҫ, бөтә халыҡ исемлегенә альтернатива-sourced, был-көнүҙәк һәм ҡеүәтле мәғлүмәт һәм эшләй\n← Communication YO Веб-сайтында һәм Агентлығы Digital-маркетинг Италия - элемтә хеҙмәте, Брендинга, SEO, SEM, видео төҙөлгән Веб-Дизайн, Маркетинг Социаль Медиа төҙөү һәм CMS\nМинең кеүек егеттәр килеп, улар менән осрашыу миңә →


Бағдад илсеһе тәүарихы\n14 Ғинуар , 23:19\nТарихсылар етмәгән ергә яҙыусылар барып етә.\nБашҡорт йәмәғәтселек фекерендә Х быуат ғәрәп сәйәхәтсеһе Әхмәт ибн Фаҙландың яҙмалары ғәйәт ҙур әһәмиәткә эйә. Ул – башҡорттарҙы сал тарихта танытҡан тәүге документтарҙың береһе. Әле студент йылдарында уҡ, был сәйәхәт хаҡында әҙәбиәткә кем беренсе һүҙҙе әйтер икән, тип уйлай торғайным. Бының өсөн Көнсығыш әҙәбиәтен белергә, шул көнсығышлыҡ рухы менән һуғарылырға ла кәрәк!..\nҮҙеңде ҡәләм менән танытырға кәрәктер...\nУниверситетта Көнсығыш әҙәбиәтенән беҙҙе Роберт Байымов уҡытты. Һәм, әлбиттә, Әхмәт ибн Фаҙландың “етенсе климат”ҡа сәфәре хаҡында нәҡ ул әҙәби әҫәр яҙҙы: алдыбыҙҙа – ғалим-яҙыусының вафатынан һуң, 2012 йылда донъя күргән “Каруан килә Бағдадтан” тигән роман! Был, бәлки, мәҙәниәтебеҙ өсөн Ибн Фаҙлан яҙмаларын Ирандың Мешхед ҡалаһында табып алыу ваҡиғаһына бәрәбәрҙер?\nӘлбиттә, был – бер ҡатлылыҡ: ниңә үҙеңде башҡалар алдында ҡат-ҡат иҫбатларға? Башҡорттар бар, йәнәһе. Көслө ҡәүемдәр үҙаллы йәшәй, башҡаларға иҫе лә китмәй, сөнки улар ерҙә кемдеңдер мәрхәмәте буйынса түгел, ә ер, һыу, һауа, ут ирке менән тереклек итә... Ләкин хәҙерге ғилемлелек заманында үҙеңде әүәлгесә ҡылыс менән түгел, ә ҡәләм менән танытырға кәрәктер. Бөгөнгө фәндә, сәйәсәттә тарихтағы эҙең, тамырҙарың тураһында яҙма документ менән раҫла!\n«Күҙ күреме йәйрәп ятҡан һыу даръяһы буйлап ҡабарынҡы тулҡындар бер түбәнгә, бер юғарыға ҡалҡа-һикерә кескәй карап-ҡыйыҡтары алға үрмәләй. Даръяның ике яғында ике донъя: караптарҙың уң яғында күк йөҙөндә офоҡта дәһшәтле болоттар ҡуйыра, ә һулда – асыҡ зәңгәр күк ҡабағында нурлы ҡояш...».\nИлсе каруаны. Сәйәхәтсе – юлда. Ни алып килер ул алыҫ илдәргә, ни көҫәйҙер, ниндәй һығымталар сығарыр был сәфәренән, тағы, быуаттар үткәс, уның тарих төпкөлөндә яҙып ҡалдырғандарын халыҡтар нисек ҡабул итер, уларға ниндәй баһа бирер?\nҒәрәп илендә “Уңыш байрамы” шулай һүрәтләнә: “Сағыу төҫлө келәмдәр, парса һәм алтын, көмөш әйберҙәр менән бик ҡупшы биҙәлгән. Шунда уҡ ҙур-ҙур һауыттарҙа ярышта ҡатнашҡан емеш-еләк – быйылғы уңыш үрнәктәре. Ян-яҡта, мәжлес тирәләй күҙҙең яуын алып торған рауза, ләлә, йәсмин бәйләмдәре, затлы кәсәләрҙә – ҡыҙыл яҡут төҫлө шарап... Муллыҡ, гүзәллек...”.\nӘлбиттә, ул Көнсығышты белә, унда тыуған хәтирәләрҙе, әҙәби сюжеттарҙы романда оҫта файҙалана. Ғәрәп ярымутрауында исламғаса ғәрәптәр үҙҙәре лә мәжүси булған, тәбиғәт күренештәренә, балбандарға, күп аллаларға табынған. V быуаттағы Иран иле Парса-Фарсы иле булған, уға хәтлемге замандарҙа ошо тарафтарҙа зороастризм дине – ислам дине нигеҙе – хакимлыҡ ҡыла. Әҙип тарих ҡатламдарын аҡтара, һаман төпкөлгәрәк төшә бара. Әйткәндәй, зороастризм дине – ислам дине нигеҙе – тураһында, уның төп аллаһы Аһура Мазда хаҡында беҙҙә яҙыусы Ғәлим Хисамов «Аһура Мазда» исемле роман да яҙып баҫтырғайны. Унда әҙип шул аллаһтың ерҙәге илсеһе Заратустраның боронғо башҡорт иленән булғанын, ҡасандыр Уралда йәшәгәнен, шунан һуң Парса-Фарсы яғына сығып киткәнен әйтә. Былар бөтәһе лә заманында Салауат Ғәлләмовтың фәнни фараздарын раҫлауға дәлил түгелме ни?! Ғөмүмән, әүәл көнсығыш ҡәүемдәр – башҡорттар, фарсылар ныҡ ҡатышып йәшәгән, тормоштары, йәшәүҙәре уртаҡ булған, хатта тамырҙары ла бер үк тип һанай әҙиптәр.\nМатур биҙәк, тос өлөш\nЭйе, тарихсылар етмәгәнгә яҙыусылар барып етә. Роберт Байымов та Көнсығышты, уның йәшәү рәүешен тасуирлай, әүәлге Урта Азия, Яҡын Көнсығышта хакимлыҡ иткән тәғлимәттәр тураһында бәйән итә: исламдың әһәмиәте, зороастризм, мәжүсилекте өйрәнә... Уларҙы башҡорт халыҡ ижады, тарихи ҡомартҡылар менән сағыштырып ҡарай. Фәндә шумер яҙмалары, Иран халыҡтарының “Авеста” әҙәби ҡомартҡыһы тәүгеләрҙән иҫәпләнә, ә беҙҙең “Урал батыр”, “Аҡбуҙат” эпостары ла тәүтормош осорон – кешелек тарихының башланғыс осорон тасуирлай бит. “Урал батыр” менән “Авеста”ла ла уртаҡ образдар, ауаздаш геройҙар бар, уларҙың ҡылығы, тәртибе (мәҫәлән, Тереһыуға мөнәсәбәте, үлемһеҙлек тураһында фәлсәфәһе) бер үк булып килеп сыға. Был ҡомартҡылар бер тамырҙан, хатта бер үк тарихи осорҙарҙы һүрәтләй.\nӘлбиттә, үҙҙәрен ғилемле, цивилизациялы тип һанаған ҡәүемдәр беҙҙе оҙаҡ ваҡыт телһеҙ ҙә, яҙмаһыҙ ҙа, мәҙәниәтһеҙ ҙә – ҡырағай тип килде, йәғни Уралды, Урал алды далаларын буш ятҡан ерҙәр тип һананы, шунда килеп ултырҙы, беҙҙе ут-ҡылыс ярҙамында тау-таш ярыҡтарына ҡыуаланы, ә Октябрь түңкәрелешенән һуң рус булмағандарҙы наҙанлыҡтан ҡотҡарырға тотондолар: әүәлге иҫке төрки яҙмаһын юҡҡа сығарып, үҙҙәренсә кириллицаға күсерә һалдылар. Шулай итеп, беҙ боронғо асылыбыҙға яҡын көнсығыш ҡомартҡыларыбыҙҙан, үҙ йолаларыбыҙҙан, боронғо тарихыбыҙҙан яҙҙыҡ. Нәҡ ошо асылыбыҙ, үҙ булмышыбыҙ тамырҙары тураһында һөйләй ҙә инде Роберт Байымовтың “Каруан килә Бағдадтан” тигән әҫәре.\nДөрөҫөн әйткәндә, Көнбайыш әҙәбиәттәрендә тарихи ваҡиғалар күптән әҙәбиләштерелгән, йәки француз, немец, итальян, инглиз тарихы күптән әҙәбиәттә үҙенең сағылышын тапҡан. Мәҫәлән, Жюльетта Бенцони тигән француз әҙибәһе үҙенең киң билдәле “Катрин” романдар шәлкемендә XIV быуат француз яуҙары тураһында яҙа. Беҙҙең башҡорт әҙәбиәтендә был эш яңы башлана ғына, яңы тыуа беҙҙә бындай “тарихи” проза. Уларҙы беҙ тарихи романдар, тарихи-документаль әҫәрҙәр, тарихи-революцион романдар тип атаныҡ.\n...Роберт Байымовтың “Сыбар шоңҡар” романы ла шул исемлекте дауам итә булыр. Ни тиһәң дә, башҡорт тарихын яңынан тергеҙеүсе әҙиптәргә “афарин” тип әйтеүҙән башҡа баһа юҡ: дан уларҙың шул фиҙакәрлегенә, ижадына. Алда – һаманғаса “күтәрелмәгән сиҙәм”.\nРоберт Байымовтың “Каруан килә Бағдадтан” романы ла шул “тарихи” прозабыҙға матур бер биҙәк, тос өлөш булып тора тип әйтә алабыҙ хәҙер: афарин әҙип ынтылыштарына!\nӘлегәсә беҙ шулай тарих төпкөлдәренә тәрәнерәк үтеп баға алдыҡмы икән? Х быуат. Әхиәр Хәкимдең “Думбыра сыңы”ндағы Һабрау сәсән XIV–XVI быуаттарҙа йәшәгән... Роберт Байымовтың төп геройы – ғәрәп илсеһе бик тә йәш, бик тә тәкәббер әҙәм, дәғүәләре лә оло. Хәйер, шунһыҙ был ғалим-ғөләмә хат шундай юлға сыҡмаған да булыр, шундай тарихи яҙмаларҙы тыуҙыра алмаған да булыр ине. Әхмәт ибн Фаҙлан ғәрәптәрҙән башҡа ҡәүемдәргә юғарынан тороп ҡарай (бик тә дөрөҫ тотоп алынған). Был яҙыусы Роберт Байымовтың ысын психолог булыуы тураһында һөйләй. Уның геройы ибн Фаҙлан башҡаларҙы төрлө боттарға, тәбиғәт күренештәренә, тауҙарға, ер-һыу эйәләренә табынған ҡырағай, ныҡ артта ҡалған халыҡтар тип һанай.\nРомандың бәҫен күтәргән деталдәр\nӘхмәт ибн Фаҙлан менән бергә ғәрәп хәлифәте илселегендә, башҡорт Алтыр бей менән әүәл Болғар мәмләкәтендә көн иткән Төрки Текин дә бара. Әхмәт ибн Фаҙлан үҙе илселектә сәркәтип кенә, ә уның етәксеһе – Сусан Эр Расси, шулай ҙа Әхмәт ибн Фаҙлан ҡулында – ҡәләм. Ҡулында ҡәләм тотҡан әҙәм илселектә иң хәтәр ҡораллы кеше!.. Тарихта, аяуһыҙ ваҡыт ғали йәнәптәре иҫәбендә бик тә әһәмиәтле, бик тә шанлы ваҡиғалар ғына теркәлә шул. Ваҡыт үҙе бик тә һынамсыл, кәбәк менән гәрәбәне ғәҙел айыра, кешеләргә, уларҙың эштәренә бик тә теүәл бирә баһаны... Тарих, ҡарағыҙ, был ғәрәп илселегенән бары ябай бер сәркәтипте генә иҫендә ҡалдырған, ә ҡалған геройҙар – роман персонаждары – әҙиптең хыял емеше генә.\nЯҙыусы-ғалим, тарихсы-фәйләсүф Роберт Байымов фарсы Файзада-зәдә менән бик тә оҙайлы, бик тә мөһим әңгәмәләр ҡора. Ул әңгәмәләрҙә зороастризм дине менән ислам диненең яҙмышы, айырмаһы, баһаһы тураһында, хатта исламдың төп китабы “Ҡөрьән Кәрим”гә инеп киткән Зөлҡәрнәйен – Александр Македонский хаҡында риүәйәттәр бәйән ителә. Уларҙан күренгәненсә, Зөлҡәрнәйендең мәжүси-мәджиктәргә йәки улар янында көн иткән башҡорттарға ла ниндәйҙер мөнәсәбәте бар, имеш. Былар, әлбиттә, фараз; шул уҡ ваҡытта башҡорт яҙыусыһы һәр деталдә, һәр тарихи күренештә үҙ халҡына мөнәсәбәтле булған һыҙаттарҙы юллай... Быныһы тәбиғи. Тағы... Арыҡ бей (шулай уҡ Төрки Текин) менән оҙон юлдағы әңгәмәләрҙә автор Болғар иле тарихына күҙ ата, ул мәмләкәтте төҙөгән, уның төп халҡы булған башҡорттар, башҡорт ырыуҙары хаҡында ла урынлы һүҙ ҡуҙғата, бик тә ҡыйыу фекерҙәр әйтә. Былар бөтәһе лә, ғилми яҡтан ҡарағанда, дәлилле ҡараштар, әммә бәғзеләр күҙлегенән бик үк бәхәсле лә тойолоуы ихтимал булған фекерҙәр... Шул яғы менән был әҫәр киләсәктән тикшереүселәргә бик тә кәрәкле күрһәтмәләр булырлыҡ.\nБеҙ ибн Фаҙландың башҡорттарға, бүтән дала халыҡтарына һауалы мөнәсәбәте хаҡында әйткәйнек инде. Был ғәмәлдәр романды йәнләндерә йәки роман персонаждары тарих томаны эсенән терелә, ап-асыҡ булып күҙ алдыбыҙға баҫа. Әгәр ҙә әҫәр тарих, булмыш хаҡында өҙлөкһөҙ бәхәстәр юҫығында ғына барһа, нәфис әҙәбиәт уҡыусыһын ялҡытыр ине. Башҡорттарҙың ғәрәп илселәрен нисек ҡабул иткәне, ҡаршы алғаны, улар араһындағы бәхәстәр әҫәрҙе йәнләндерә, ғәрәп сәйәхәтсеһенең сәфәре, ысынлап та, шулай булған тип ышандыра. Оло йылғаларҙы илселәр нисек йөҙөп сыға ла башҡорттар нисек кисә? Һәр деталь, һәр картина шулай тулы ҡанлы, аныҡ итеп хикәйәләнә. Миҫалға, башҡорт һыбайлылары илселәрҙе арттан оҙаҡ оҙатып бара, ситтән генә күҙәтә. Йәки ҡапыл яугирҙәр илселек (унда өс мең ат, биш меңләп кеше) юлын киҫеп сабып килеп сыға... Былар бит “төркиҙәрҙең иң уҫалдары”, улар үҙ сиктәренә берәүҙе лә үткәрмәй.\nХәлифәт илселеге, башҡорт иленең бер генә осон киҫеп үтеп, Болғар иленә етә, әммә унда ла үҙенә йүнле мөнәсәбәт күрмәй, сөнки Болғар иленә тәғәйен (Бағдад хәлифәте биреп ебәргән) аҡса юғала, талана... Был тарихи фактмы, әллә автор уйҙырмаһымы? Әгәр ҙә шулай икән, мәслихәт: нәҡ ошондай “уйҙырмалар” – яҙыусы уйлап сығарған мажаралар әҫәрҙе тулыландыра, уның уҡыусыны ышандырыу ҡеүәһен үҫтерә; нәҡ шундай “табыш”тар әҙәби оҫталыҡ мәртәбәһе тип баһалана.\nКүп, бихисап улар яңы романда, әҙип ғәрәп сәйәхәтсеһе сәфәрендә йәнле-ҡыҙыҡлы деталдәр таба – былар бөтәһе лә романдың бәҫен күтәрә. Башҡорт уҡыусыһы, ниһайәт, үҙ иленә бынан меңәр йылдар аша баға, афарин. Ниһайәт, тарихыбыҙҙың яңы бите әҙәбиәт һөйөүселәр алдында асылды.\nӘйткәндәй, эпилог та бик урынлы, уҡыусы өсөн фәһемле. Бындай һыҙат ҡайһы бер рус, сит ил романдарына ла хас сифат. Бында инде роман жанры, уның булмышы хаҡында ла яңы һүҙ башланып тора. Әлбиттә, был үҙе үк яңы һөйләшеүҙе талап итә.


Сергей Греков: «Миндә имеш-мимеш ҡайғыһы юҡ, ҡаланы Яңы йылға әҙерләйбеҙ»\n30 Декабрь 2021, 11:53\nӨфө хакимиәте башлығы Сергей Греков «Башинформ»ға үҙенең отставкаға китеү ихтималлығы тураһында мәғлүмәткә аңлатма бирҙе.\n«Бөгөн, ниһайәт, иғтибар үҙәгендәмен. Ләкин миндә имеш-мимеш ҡайғыһы юҡ — Яңы йылға ике көн ҡалды, эш күп, ҡаланы байрамға әҙерләргә кәрәк. Аҙна башында ысынлап та сирләнем, ике көн ангина менән яттым, хәҙер эштәмен. Өҫтәп шуны әйткем килә: ҡаланың барлыҡ хеҙмәттәре (авария, коммуналь, Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы, полиция һәм башҡалар) ғәҙәти режимда эшләй. Мин, шулай уҡ Өфө хакимиәте командаһы, бөтә муниципаль унитар һәм бюджет предприятиелары коллективы тәүлек әйләнәһенә ҡаланың йәшәйешен тәьмин итер», — тине мэр.


Тәрбиәле балалар - киләсәктә лайыҡлы граждандар\n24 Июнь 2020, 21:29\nЙәш быуынға үҙ һәләтен тормошҡа ашырыу мөмкинлеге биреү һәм үҙендә тайғаҡ юлға баҫыуҙан тыйылып ҡалырҙай ихтыяр көсө тәрбиәләү мотлаҡ.\nУҡыу йылы тамаланып, каникулдар башланыу менән мәктәп уҡыусылары, студенттарҙың көн тәртибе киҫкен үҙгәрә. Буш ваҡыт күп, ә ололар яғынан, киреһенсә, дилбегә бушатыла, контроль көсһөҙләнә. Тап ошо осорҙа үҫмерҙәр һәм йәштәр тарафынан хоҡуҡ боҙоуҙар һаны арта. Ауыр тормош хәлендә ҡалған балиғ булмағандар үҙ һәләттәрен тормошҡа ашырыу мөмкинлеге биреү һәм үҙендә тайғаҡ юлға баҫыуҙан тыйылып ҡалырҙай ихтыяр көсө тәрбиәләү мотлаҡ.\nРайонда хоҡуҡ боҙоуҙы алдан иҫкәртеү өсөн профилактика сараларына ҙур иғтибар бирелә. Айырыуса үҫмерҙәр араһында үткәрелгән аңлатыу эше һөҙөмтәле. Балиғ булмағандарҙың спиртлы эсемлек һатып алыуы һәм ҡулланыуына ҡарата ҡануниәт ҡәтғиләнеүенә ҡарамаҫтан, беҙҙең йәмғиәттә был – йыш күренеш. Наркотиктар афәте бөтә донъяны, илде етеҙ тиҙлектә ялмап килеп, төбәктәрҙә лә киң тамыр йәйеүе, көндән-көн был упҡын яңы ҡорбандарҙы йотоуы сир эҙемтәләренең аянысын сағылдыра. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, наркомандар кәмемәй. Быға наркотиктар төрө артыуы, төп ҡиммәттәр үҙгәреүе һәм рух зәғифлеге лә сәбәпселер.\nҮҫмерҙәрҙең йәйге ялын, буш ваҡытын ойоштороу мотлаҡ. Районда ял һәм һауыҡтырыу лагерҙары балаларҙы ҡаршы алырға әҙер, һәм июлдән эш башларға рөхсәт булыуы - бик яҡшы хәбәр. Йыл һайын ауыр холоҡлолар өсөн йәйге палатка лагерында йәштәргә үҙ көсөн һынау мөмкинлеге бирелә. Хоҡуҡ һаҡлау, наркотиктарға ҡаршы көрәш органдары менән берлектә йәштәрҙе яңылыш юлдан йолоп ҡалыу маҡсатында тормошҡа дөрөҫ ҡараш, ихтыяр тәрбиәләү буйынса даими эш алып барыла. Профилактика сараларынан яңы алымдар эҙләү дауам итә. Әүҙем, сараларҙа, йәмәғәт эштәрендә даими ҡатнашҡан йәштәрҙән бигерәк һәр саҡ ситтә ҡалған, төрлө сәбәптәр менән үҙен кәрәкмәгән итеп тойған, йылылыҡ етмәгән үҫмерҙәр, йәштәргә иғтибар бирергә, һәр береһен күҙ уңында тоторға кәрәк. Тап шундай ауыр тормошта ҡалған, бөгөн властан, тормош шарттарынан ҡәнәғәтһеҙлек кисергән, иртәһе көнөнә ышанысын юғалтҡандар наркотиктар тоҙағына эләгә. Ә бит нәҡ уларҙы экстремизм, терроризмда ла файҙаланалар. "Бындай хәүеф минең ғәзиздәремә янамай" тигән ҡарашта битарафлыҡ күрһәтеү – үҙе үк енәйәт. Ғаилә, мәғариф, йәмәғәтселек бер төптән эшләгәндә генә, йәш быуынды яңылыш аҙымдан һаҡлап ҡалып, илдең киләсәген тәьмин итерҙәй лайыҡлы граждандар тәрбиәләргә мөмкин.


Башҡортостанда янғынға ҡаршы айырым режим индерелде\nБыл турала бөгөн тәбиғәт янғындарына ҡаршы көрәшкә йүнәлтелгән проект ҡарарҙарын әҙерләү буйынса ведомство-ара комиссия ултырышында иғлан ителде. Республика райондары менән ойошторолған видеоселектор кәңәшмәһендә Хөкүмәт премьер-министры урынбаҫары Марат Мәһәҙиев, быйыл урман яныуға бәйле ун осраҡ теркәлеүен билдәләне. Уларҙың етеһе һүндерелгән, икәүһе таралыуҙан туҡтатылған. Әлегә Белорет районы Тирлән урман хужалығында ут менән көрәш алып барыла.\nЙыһан мониторингы буйынса республикала янғын хәүефе осоронда ғына 64 термонөктә табылған, уҙған йыл менән сағыштырғанда был һан 75 процентҡа күберәк. Әлегә ҡоро үлән яныуға бәйле республикала 212 осраҡ теркәлгән. Ут башлыса ихата эргәһендә, юлда сүп-сар яғыу сәбәбле таралған. Был күңелһеҙ статистика Сибай ҡалаһы, Туймазы, Өфө, Мәләүез райондары йыш күҙәтелгән.\nМарат Мәһәҙиев, Башҡортостан хөкүмәте премьер- министры урынбаҫары: «Хәйбулла, Йылайыр, Ейәнсура, Баймаҡ райондарына, йәғни Ырымбур һәм Силәбе өлкәләре менән сиктәш төбәктәргә айырым иғтибар булырға тейеш. Күп осраҡта Ырымбурҙан дала, ә Силәбенән урман янғындары республикаға хәүеф менән янай. Был биләмәләрҙә ҡәтғи күҙәтеү ойоштороу талап ителә».


Имән (Балтас районы) — Башҡорт Википедияһы\n55°51′07″ с. ш. 55°48′36″ в. д.HGЯO\nИмән (Балтас районы)\nБыл терминдың башҡа мәғәнәләре лә бар, ҡарағыҙ: Имән.\n↘169 кеше (2010)\n80 208 825 002\n80 608 425 106\nИмән (рус. Имяново) — Башҡортостан Республикаһының Балтас районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 169 кеше. Почта индексы — 452983, ОКАТО коды — 80208825002. Тәүге тапҡыр XVIII иҫәпкә алынған. Ауылға Уннар ырыуы башҡорттары үҙ ерҙәрендә нигеҙ һалған.\nҠыр-Танып улусының Ҡыр-Танып түбәһендә 10-сы башҡорт кантонының 24-се йортонда Имән тигән башҡорт ауылы күрһәтелгән. XVIII быуаттың 40-се йылдарҙа Хужаимән тип аталған. 1795 йылда 21 йортта — 127 башҡорт, 6 йортта 27 типтәр йәшәгән.\nТиптәрҙәрҙең төпләнеү ваҡыты билдәһеҙ. VII ревизия ( 1816 й.) мәғлүмәттәре буйынса, 145 башҡорт һәм 22 типтәр була. 3 типтәр хужалығы өҫтәлгән. Бынан һуңғы ревизиялар буйынса типтәрҙәр ауылда теркәлмәгән.\n1834 йылда ауылда 239 башҡорт йәшәгән. Улар 360 бот ужым, 400 бот яҙғы һабан игене сәскән. Ауылда ике тирмән булған, халыҡ 145 һарыҡ, 30 кәзә тотҡан, 35 солоҡ, 50 умарта бал ҡорто ҡараған.\nАуыл аша Себергә һөргөн юлы үткән. Ҡайһы бер хәлһеҙләнгән, йәки сирле тотҡондарҙы ауылда ҡалдырып китә торған булғандар. Бер сирле йәш Дағстан егетенең ауылда тороп ҡалып, ғаилә ҡорғаны тураһында уның вариҫтары хәтирәләр һаҡлай.\n1920 йылда 152 йорт хужалығында 403 ир-ат һәм 469 ҡатын-ҡыҙ йәшәгән.\nИмән ауылындағы башланғыс мәктәп 2000 йылдар башында ябыла. Ауылда клуб, кибет бар.\nИмән ауылына нигеҙ һалыусылар хәҙерге Ҡариҙел районынан (Уннар ҡәбиләһе ерҙәре) килгән тигән легенда бар. XVI быуатта биш уннар ғаиләһе Уннар ҡәбиләһенең был яҡтарҙағы ерҙәрендә төпләнә. Ысынлап та, XVIII быуатҡа тиклем был ерҙәр һәм артабанғы көньяҡ ерҙәр Уннар ҡәбиләһенең аҫаба ерҙәре булған. Уҡытыусы Гата Саҙрисламовтан яҙып алынған легендала Уннар түбәһе ерҙәренең бер өлөшөн Ҡара Табын улусы старшинаһы Ҡолой Балтасев хәйләләп тартып алған, тиелә. Шулай итеп, ауыл Ҡыр Танып улусы старшинаһы хакимлығы аҫтына эләгә. Ҡариҙел районында ла Имән тигән ауыл бар.( 270-се бит)\nИмән ауылы халҡының хәрби хеҙмәте тураһында 10-сы башҡорт кантоны хәрби чиновниктары төҙөгән формулярҙар һөйләй. Мәҫәлән, 1780 йылда тыуған 14 класс чиновнигы, зауряд-сотник Фәйрүш Сәғит улы Нураев. Ул 1807-1809 йылдарҙа Рәсәйҙең һәм уның союздаштарының Францияға ҡаршы һуғышында ҡатнашҡан. Уның улдары Әхмәт (уның улы Шәйбәк), Хажиәхмәт- зауряд-яһауыл, Шаһиәхмәт. Шул уҡ кампанияла Рәсәйҙең Польша һәм Пруссия биләмәләрендә урядник Фәрухшат Сәйфулла улы Сафин (уның улдары Тимерша, Исмәғил) ҡатнаша.\nАуыл Советы үҙәгенә тиклем (Нөркә): 6 км\nУсманов Әбүбәкер Нурйән улы (24.04.1910—13.06.1982) — тарихсы-ҡғалим, фольклорсы, тарих фәндәре кандидаты (1960). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1970). СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы (1948).\nӘхнәф Харисов (2.06.1914—15.05.1977), ғалим-филолог, яҙыусы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1954–1964 йылдарҙа Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты директоры, 1964–1977 йылдарҙа — директор урынбаҫары. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1942 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Филология фәндәре докторы (1972), профессор (1972), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1957) һәм Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1987). Октябрь Революцияһы (1975), «Почёт Билдәһе» (1949) ордендары кавалеры.\nИмән (Балтас районы) // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9. (Тикшерелеү көнө: 31 май 2019)\nИмяново на портале «Генеалогия и Архивы» (рус.) (Тикшерелеү көнө: 31 май 2019)\n↑ 3,0 3,1 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Өфө: Китап, 2009. — С. 199. — ISBN 978-5-295-04683-4.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Имән_(Балтас_районы)&oldid=1141482 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 15:24 8 июнь 2022 үҙгәртелгән.


“Тирмәкәй”ҙә кем йәшәй? » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Белем һәм тәрбиә » “Тирмәкәй”ҙә кем йәшәй?\n“Тирмәкәй”ҙә кем йәшәй? 26.09.2018 // Белем һәм тәрбиә\nҠалала башҡорт теленең тамырын нығытыусылар.\nИкеһе лә башҡорт булһа ла, ҡала мөхите йоғонтоһонда үҙ-ара тик русса һөйләшкән таныштарым кескәй ҡыҙҙарын ҡалабыҙҙағы берҙән-бер башҡорт балалар баҡсаһы “Тирмәкәй”гә бирҙе. Бер осрашҡанда улар кинйәбикәләренең уңыштары тураһында ҡыуана-ҡыуана һөйләне. Баҡтиһәң, бәләкәс хәҙер башҡортса һөйләшергә өйрәнгән, йырлап та ебәрә, тыпырҙап бейеп тә китә икән. Әсәһе менән атаһын да башҡортса һөйләштерергә маташып бер була, ти. Тәрбиәсеһен шул тиклем яратҡан ҡыҙ: уны күреү өсөн баҡсаға көн дә йөрөргә риза икән. Ирекһеҙҙән йылмайып ҡуям: минең кинйә улым Азамат та ял көндәрендә дүшәмбене дүрт күҙ менән көтә торғайны. Ул да заманында “Тирмәкәй”ҙә тәрбиәләнде бит.\nҘур ышаныс белдерелгәс...\nБына шулай кескәйҙәрҙе үҙенә магнит кеүек тартып торған балалар баҡсаһы бар Белорет ҡалаһында. Исеменең есеменә тап килеп тороуын әйт әле! Хас та әкиәттәге йорт кеүек ыҡсым һәм матур ул. Биләмәләге уйын ҡаласыҡтары, төрлө әкиәт, йәнһүрәт геройҙарының һындары шундай оҫта итеп яһалған – һоҡланмау мөмкин түгел. Түтәлдәрҙәге гөл-сәскәләр, сағыу төҫтәрен баҙлатып, иртә яҙҙан ҡара көҙгәсә күҙҙәрҙе һәм күңелдәрҙе иркәләй. Ике ҡатлы бинаның эсе лә һоҡланғыс – өйҙәгеләй йылылыҡ, ҡот бөркөлөп торған мөхиткә сумаһың. Зауыҡ менән йыһазландырылған, милли ерлеккә өҫтөнлөк биреп биҙәлгән яҡты, таҙа бүлмәләрҙән балаларҙың шат тауышы яңғырап тора. Икенсе ҡаттағы музыка залынан кескәйҙәрҙең пианиноға ҡушылып йырлағаны ишетелә. Аш-һыу бүлмәһенән килгән тәмле еҫ танауҙы ҡытыҡлай...\n1995 йылда Белоретта беренсе башҡорт гимназияһы асылғас, киләсәктә уны туған телен яҡшы белгән рухлы уҡыусылар менән тулыландырыу өсөн милли балалар баҡсаһы булдырыу бурысы алға баҫа. Һәм, ниһайәт, 2003 йылда төрлө ҡыйынлыҡтар, ҡаршылыҡтар аша маҡсатҡа өлгәшелә. Балалар баҡсаһының мөдире итеп Таңсулпан Бүләкбаева тәғәйенләнә.\n– Ҙур яуаплылыҡ талап ителгән етәкселек йөгөн тартырға икеләнеүһеҙ ризалаштым, – ти ул. – Ә балалар баҡсаһында тәүге осорҙа башҡараһы эштәр, бойомға ашыраһы хыялдар шул тиклем күп ине, хатта бер аҙға ҡайһыһынан башлап китергә белмәй аптырап ҡалдым. Хәҙер инде ул ауырлыҡтар артта. Ун биш йыл дауамында балалар баҡсаһын төҙөкләндереү, матди хәлен яҡшыртыу, заман шарттарына ярашлы йыһазландырыу, кескәйҙәрҙең һәләтен үҫтереү маҡсатында әсбаптар, ҡорамалдар менән тулыландырыу йәһәтенән күп эш башҡарылды һәм артабан да дауам итә. Бында, әлбиттә, ҡала хакимиәте, уның мәғариф идаралығы етәкселегенә, ата-әсәләргә сикһеҙ рәхмәтлебеҙ.\nЭште башлаған саҡта башҡортса дәреслектәр, методик әсбаптар, күргәҙмә материалдар йүнләү, белем һәм тәрбиә биреүҙе милли йүнәлештә алып барыуҙың төрлө юлдарын эҙләү бурыстары торҙо алдыбыҙҙа. Һынатманы тәрбиәселәребеҙ, юҡтан бар яһаны: үҙҙәре программа, пландар төҙөнө, байрам саралары, иртәлектәр өсөн башҡортса сценарийҙар яҙҙы. Әйткәндәй, эш һорап килгәндәргә төп талаптарыбыҙҙың береһе – башҡортса иркен һөйләшеү. Беҙҙең маҡсат бит – кескәйҙәргә туған телен өйрәтеү, уларҙың телмәр байлығын үҫтереү, ғөмүмән, милли үҙаңлы, рухлы шәхес формалашыуына нигеҙ һалыу. Милләтте йәшәтеүсе, һаҡлаусы көстөң туған тел икәнен яҡшы аңлап, беҙҙең хеҙмәткәрҙәр эштә лә, өйҙә лә тик башҡортса һөйләшә.\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, ҡала ерендә йәшәгән ҡайһы бер милләттәштәребеҙ балалары менән туған телендә аралашып бармай шул. Һөҙөмтәлә сабыйҙың үҫешенә зыян килтерәләр. Беҙҙең сағыштырғыһыҙ моңло йырҙарыбыҙ, дәртле бейеүҙәребеҙ, аҫыл йолаларыбыҙ, меңәр йыллыҡ тарих һаҡлаған эпос-легендаларыбыҙ бар. Уларҙы белмәгән кеше үҙ халҡынан айырыла, шул уҡ ваҡытта яттар араһында ла урын таба алмай. Туған телебеҙҙең беҙҙе рухи яҡтан байытҡанын ата-әсә аңлаһын ине.\nХалҡыбыҙ элек-электән белемгә ынтылыуы, уҡымышлылығы менән айырылып торған. Беҙҙә тәрбиәләнгән балалар ҙа ошо рухҡа тап төшөрмәй, тырышып белем ала. Күбеһе ҡалалағы Я. Хамматов исемендәге башҡорт гимназияһына бара.\nМин – тәрбиәсе!\nТаңсулпан Нуретдин ҡыҙы әйтеүенсә, балалар баҡсаһында тәжрибәле, талантлы педагогтарҙан, тәрбиәсе ярҙамсыларынан ныҡлы коллектив тупланған. Эльвира Рамаҙанова, Гүзәл Атйетәрова, Вәсилә Моратова, Гөлназ Абҡадирова, Әлиә Мәжитова, Зәлиә Ғәйфуллина, Ғәсимә Орел, Динара Солтанова, Гөлназ Солтанморатова, Гөлгөнә Хөснитдинова, Ләйсән Ғәзизова, Гүзәл Шәйәхмәтова – һәр балаға шәхес итеп ҡараған изге күңелле тәрбиәселәр.\n– Хеҙмәттәштәрем белемен федераль стандарттарға ярашлы камиллаштырыу маҡсатында төрлө курстарға йөрөй, урындағы методик ойошмалар эшендә әүҙем ҡатнаша, – ти өлкән тәрбиәсе-методист Миләүшә Әхмәтнурова. – Районда беҙҙең идея нигеҙендә булдырылған “Мин – тәрбиәсе” конкурсында ла һынатмай улар. Ҡала, республика, Рәсәй, хатта халыҡ-ара кимәлдә ойошторолған төрлө ярыштарҙа, викториналарҙа, олимпиадаларҙа яулаған уңыштарыбыҙ ҙа етерлек. Халҡыбыҙҙың ғөрөф-ғәҙәттәрен, йолаларын тергеҙеүгә күп көс һалабыҙ, боронғо милли байрамдарҙы үткәреү традицияға әйләнгән.\nМиләүшә Таһир ҡыҙы әйтеүенсә, быйыл район һабантуйында тирмәләр конкурсында ҡатнашып, гран-приға лайыҡ булғандар. Халыҡҡа башҡорттоң онотолоп барған “Ҡатыҡ тәмләү” йолаһын сәхнәләштереп күрһәткәндәр. Сығыштарын һәр кем яратып ҡабул иткән. “Тирмәкәй” тәрбиәселәре 2020 йылда үтәсәк Донъя фольклориадаһына арнап йәй уҙғарылған слетта ҡатнашырға ла өлгөргән, икенсе урын яулап ҡайтҡан.\n– ГТО нормаларын тапшырыуҙы, олимпия уйындарын, “Атай, әсәй һәм мин – спорт яратҡан ғаилә” конкурсын бәләкәстәр ҙә, өлкәндәр ҙә көтөп ала һәм ихлас ҡатнаша, – ти тәрбиәсе-методист. – Беҙҙең балаларҙың ата-әсәһе шул ҡәҙәр әүҙем, дәртле, ярҙамсыл. “Тирмәкәй”ҙең тормошонда бергә ҡайнап йәшәүҙәре өсөн уларға ҙур рәхмәт!\nБында тәрбиәселәр, уларҙың ярҙамсылары үҙҙәре лә байрамдарҙа ихлас ҡатнаша. Мәҫәлән, әкиәт ҡуйғанда ролдәрен шул тиклем килештереп башҡаралар, кәрәк урында йырлап ебәрәләр, бейеп китәләр, төрлө музыка ҡоралдарында һыҙҙырып уйнайҙар. Ошондай ихлас апайҙарын балалар нисек яратмаһын инде?! Күмәкләшеп ай һайын “Тирмәкәй” тигән гәзит сығарыуҙары ла маҡтауға лайыҡ. Унда тәрбиәләнеүселәрҙең шиғырҙары, әкиәттәре, һүрәттәре менән бер рәттән, тәрбиәсе-педагогтарҙың балалар баҡсаһы тормошон яҡтыртҡан мәҡәләләре, ата-әсә өсөн файҙалы кәңәштәр урын ала.\nБөгөн “Тирмәкәй” 150-нән ашыу кескәй дуҫын үҙенә һыйындырған. Башҡорт балалар баҡсаһы матди-техник хәленең ныҡлы булыуы менән дә, белем һәм тәрбиә биреүҙең юғары сифаты яғынан да Белорет ҡалаһының иң алдынғы, абруйлы мәктәпкәсә учреждениелары рәтендә. Был ҡаҙаныш, әлбиттә, алдынғы ҡарашлы, егәрле етәксенең, берҙәм коллективтың тырыш хеҙмәт күрһәткесе. “Тирмәкәй”ҙә тәрбиәләнгән кескәйҙәрҙең киләсәктә халҡыбыҙҙың аҫыл улдары һәм ҡыҙҙары сафын тулыландырырына иманыбыҙ камил.\nАвтор: Зөлфиә СӘЛИХОВА


Италияның Турин ҡалаһында башҡорт аш-һыу көндәре\nДекабрь аҙағында аппенин ярымутрауында йәшәүселәр бишбармаҡ, ҡуллама, ҡаҙы, йылҡы ите һәм ҡымыҙ тәмләп ҡарай аласаҡ, сәк-сәк, бауырһаҡ менән сәй эсәсәк. Көньяҡ Европа илендә йәшәүселәргә башҡорт ризыҡтарынан ауыҙ иттереү менән бер рәттән халҡыбыҙҙың мәҙәниәтен күрһәтеү ҙә ҡарала.\nБөгөн был турала килешеүгә ҡул ҡуйылды. Документҡа Италияның мәҙәниәт, туризм, аҙыҡ-түлек һәм шарап тәҡдим итеүселәр берлеге президенты менән Өфөнөң фекерҙәш рестораторҙар клубы етәкселеге ҡул ҡуйҙы. Италия вәкилдәре Өфө етәкселеген дә Туринға сәфәр ҡылырға саҡырҙы.\nБашҡортостан иҡтисадын Италияла, Италия мөмкинлектәрен республикабыҙҙа танытыу бик мөһим. Шуға ла мин тәүге сиратта Өфө ҡалаһы етәкселеген Туринда үтәсәк сараларҙа әүҙем ҡатнашырға саҡырам. Бәйләнештәрҙе нығытыу ике аралағы хеҙмәттәшлеккә нигеҙ һалыр тип ышанам.


Һөнәрле һәм эшле булам, тиһәң... » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Һөнәрле һәм эшле булам, тиһәң...\nҺөнәрле һәм эшле булам, тиһәң... 30.05.2015 // Йәмғиәт\nПрезидент Владимир Путин 2020 йылға 20 миллион квалификациялы эшсе әҙерләү маҡсатын ҡуйҙы. Был сәйәсәткә бәйле, сит илдәр санкция иғлан иткәндә үҙебеҙҙең завод-фабрикаларҙы тергеҙеү, аҙыҡ-түлек етештереүҙе арттырыу маҡсаты ҡуйыла.\nҺөнәрле һәм эшле булырға теләгән йәштәр лицей, техникумдарҙы һайлай. Улар Рәсәйҙә иң яҡшылар иҫәбендәге Мәләүез механика-технология колледжына барһа – отолмаҫ. Бөгөн бында Себер, Волга буйы, Ырымбур төбәктәренән килеп белем алалар.\n“Мәләүез һөт-консерва комбинаты, һөт эшкәртеү заводтары, “Башспирт”, төҙөлөш компаниялары, ит эшкәртеү предприятиеларында эшләргә теләйһегеҙме? Автомобиль йүнәтеү буйынса шәхси эшеңде асырға хыялың бармы? Һөнәрле лә, эшле лә булам тиһәң, туп-тура ошо механика-технология техникумына юллан”, – тип әйтке килә йәштәргә. Бында баҙар иҡтисады талап иткән һөнәрҙәргә уҡыталар. Техникумдың иҡтисад, төҙөлөш, механика, технология бүлектәрендә бөгөн меңдән ашыу студент иҫәпләнә.\nБында уҡыу һәм көнкүреш өсөн уңайлы шарттар бар. Бер нисә корпустан торған техникумда кәрәкле йыһаз, заманса техникалы уҡыу кабинеттары, оҫтахана, ике спорт, шулай уҡ тренажер, тамаша залдары, музей бар. һуңғы йылдарҙа компьютерҙар, спорт йыһаздары, телевизор һәм видеомагнитофондар, башҡа техник кәрәк-яраҡ алынған. Ситтән килеп уҡыусылар өсөн ике ятаҡта (егеттәр һәм ҡыҙҙар өсөн айырым) һәйбәт мөмкинлектәр тыуҙырылған, унда ял, уҡыу бүлмәләре лә бар.\nҺөнәри белемде нығытыу өсөн төрлө факультативтар, түңәрәктәр ҙә ойошторола. Шулай уҡ ижади яҡтан үҫеш өсөн йыр, бейеү ансамблдәре, театр, ҡурай, гармун һ.б. түңәрәктәр уңышлы эшләй, йәнең теләгәненә барып шөғөллән, һәләтеңде үҫтер.\nТехникумда спортҡа ҙур иғтибар бүләләр. Уның 15 төрө буйынса секциялар эшләй. Студенттар йыл һайын ҡала, республика ярыштарында лайыҡлы урындар яулай. Ғөмүмән, механика-технология техникумы үҙ студенттарының һәр яҡлап үҫеше өсөн тырыша. Техникумда белем һәм рухи көс туплаған студенттар оло тормош юлына ныҡлы әҙерлек менән баҫа, үҙ урынын табыуға өлгәшә.\nҺәр ерҙә уңыш, ҡаҙаныштар нигеҙен етәксе һала, уның ойоштороу һәләте, кешеләргә мөнәсәбәте коллективтың эшмәкәрлегенә ыңғай йоғонто яһай. Техникум директоры, Рәсәй Федерацияһының почетлы урта һөнәри белем биреү хеҙмәткәре Хәмит Рәшит улы Ҡунаҡҡоловтың (һүрәттә) хеҙмәте баһалап бөткөһөҙ. Уның етәкселегендә коллектив агросәнәғәт тармағы өсөн кадрҙар әҙерләүҙең яңы алымдарын тормошҡа ашыра. Техникумды тамамлаған йәш белгестәр Мәләүез ҡалаһы һәм районында ғына түгел, республика, Рәсәй төбәктәрендә лә эш таба. Мәҫәлән, В. Кирсанова – Белорет һөт заводында цех начальнигы, В. Саглаев – “Мәләүез шәкәр заводы” асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең баш инженеры.\nТехникум, студенттар юғары белем алһын өсөн, Башҡорт дәүләт аграр университеты, Мәскәү дәүләт технология һәм идара итеү университеты менән килешеүҙәр төҙөгән. 2011 йылда урта һөнәри белем биреү буйынса уҡыу йорттары араһында Башҡортостандың иң яҡшы учреждениеһы булараҡ, диплом менән бүләкләнде. Ә инде 2014 йылда мәләүездәрҙең Рәсәйҙең “Иң яҡшы 100 уҡыу йорто” иҫәбенә инеүе техникумдың абруйы юғары булыуы хаҡында һөйләй.


Ноябрҙә нисек ял итәбеҙ – Башҡортостан Хеҙмәт министрлығы // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n11:10, 19 октября 2018 Йәмғиәт\nНоябрҙә нисек ял итәбеҙ – Башҡортостан Хеҙмәт министрлығы Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2018 йыл, 19 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.\nНоябрь башында рәсәйҙәрҙе бер юлы өс ял көнө көтә.\nИлдең хеҙмәт кодексына ярашлы, 4 ноябрь – Халыҡтар берҙәмлеге көнө – эшләмәгән байрам көнө. 2018 йылда байрам йәкшәмбегә тура килә, шуға ял көнө дүшәмбегә, 5 ноябргә, күсерелә. Шулай итеп, рәсәйҙәр 3, 4 һәм 5 ноябрь ял итә.\n«Йома, 2 ноябрҙә, эш көнө ҡыҫҡармай, сөнки ул байрам алды көнө түгел, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Башҡортостан Хеҙмәт министрлығының матбуғат секретары Роза Кузьменко. — Рәсәй Хеҙмәт кодексының 10-сы статьяһына ярашлы. Йыллыҡ төп йәки йыллыҡ өҫтәмә түләүле отпуск биргәндә эшләмәгән байрам көнө 4 ноябрь – Халыҡ берҙәмлеге көнө – отпусктың календарь көндәре иҫәбенә индерелмәй».\nХалыҡтар берҙәмлеге көнө тәүгә 2005 йылда билдәләнде. Байрам Рәсәй Хәрби даны көндәренә индерелгән һәм 1612 йылда халыҡ ополчениеһының поляк баҫҡынсыларын еңеүенә арналған.\nТеги: Халыҡтар берҙәмлеге көнө, байрамдар


Рухты уятыр театр\n5 Декабрь 2019, 15:25\nМәжит ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры 100 йыллығын билдәләне. Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында уҙған тантаналы кисәгә мәҙәни йәмәғәтселек, театр дуҫтары йыйылды.\nРеспублика Башлығы Радий Хәбиров театрҙы бер быуатлыҡ юбилейы менән ҡотлап: “Республиканың 100 йыллығында беҙ Башҡортостандың театр сәнғәте флагманы, күп милләтле республикабыҙҙың ғорурлығы булған Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрының юбилейын билдәләйбеҙ. Бер быуат эсендә бында тиҫтәләрсә һоҡланғыс спектакль сәхнәләштерелгән, улар республиканың ғына түгел, илебеҙҙең театр сәнғәтенең алтын фондына ингән. Һеҙҙең театрҙа арҙаҡлы режиссерҙар, актерҙар һәм рассамдар хеҙмәт итте һәм әле лә хеҙмәт итә. Бөгөн Башҡорт драма театры – Рәсәйҙә бер быуатлыҡ тарихҡа эйә профессиональ театрҙарҙың береһе – “академия” тигән юғары исемде намыҫ менән йөрөтә. Һеҙ башҡорт халҡының туған телен, мәҙәниәтен, традицияларын һаҡлайһығыҙ”, – тине.\nРадий Хәбиров театр хеҙмәткәрҙәрен ордендар һәм маҡтаулы исемдәр менән бүләкләне. Илдар Ғүмәровҡа, Илдар Сәйетовҡа, Илһөйәр Ғәзетдиноваға – “Дуҫлыҡ”, Хөрмәтулла Үтәшевҡа “Салауат Юлаев” ордены тапшырҙы. Композитор, театрҙың музыкаль бүлеге мөдире Урал Иҙелбаев һәм актриса Эльвира Юнысова “Башҡортостан Республикаһында фиҙаҡәр хеҙмәт өсөн” билдәһе менән бүләкләнде. Гөлнара Әмироваға, Ирек Булатовҡа, Алһыу Ғәлинаға – “Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы”, актер һәм режиссер Фирҙәт Ғариповҡа, актерҙар Римма Ҡаһармановаға, Артур Ҡунаҡбаевҡа, Руслан Хайсаровҡа “Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы” тигән маҡтаулы исем бирелде. Әҙәби-драма бүлегенең баш мөхәррире Динара Ҡәйүмова, тегеү цехы етәксеһе Ия Стародумова һәм театр директоры Иршат Фәйзуллин Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре исеменә лайыҡ булды.\nБашҡортостан Башлығы театрҙың 100 йыллығына яңы автобус бүләк итте, театр коллективы менән иҫтәлекле фотоға төштө.\nРәсәй Президенты Владимир Путиндың, Мостай Кәрим исемендәге фондтың ҡотлау телеграммалары уҡып ишеттерелде, экранда Башҡортостандың беренсе президенты Мортаза Рәхимовтың видеоҡотлауы күрһәтелде.\nТеатрҙы тәбрикләү күркәм концерт номерҙары менән үрелеп барҙы.


Үҙизоляцияны боҙған ололарға штраф | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n24 ноября 2020 — 12:28 ГТРК «Башкортостан»\nКисә оператив кәңәшмәлә Радий Хәбиров оло йәштәгеләрҙең үҙизоляция режимын үтәүен ентеклерәк тикшерергә, иҫкәртеүҙе аңламағандарға штраф һалырға саҡырҙы. Сикләү индерелгәнгә ике аҙна ваҡыт үтеүгә ҡарамаҫтан ололар араһында сирләүселәр ни бары 2% кәмегән тиелде хөкүмәттәге оператив кәңәшмәлә. Ауыл-ҡалаларҙы төҙөкләндереүҙә ситтән килтерелгән материалдар ҡулланыу ҙа республика Башлығында ризаһыҙлыҡ тыуҙырҙы.Корнавирус буйынса республикала сираттағы антирекорд, тәүлек эсендә 130 кешегә Ковид19 диагнозы ҡуйылған. Пандемия башланғаны бирле рәсми статистика буйынса ғына 13 мең 318 кеше сирҙе йоҡторған, шуларҙың 76-һы өсөн ауырыу фажиғәле тамамланған. Ике аҙна элек индерелгән сикләүҙәр көтөлгән һөҙөмтә бирмәй, тимәк эште көсәйтергә кәрәк тине Республика БашлығыӘле коронавирустан 400-гә яҡын кеше госпиталдәрҙә дауалана, яҡын арала улар һаны кинәт артыуы ихтимал, бының сәбәбе себерҙә, төрлө ятҡылыҡтарҙа коронавирус көсәйеүенә бәйле. Ярҙам кәрәк булһа, үҙебеҙҙекеләрҙе ташламайбыҙ тине Радий Хәбиров.Һаулыҡ һаҡлау министры Максим Забелин коронавирусҡа бәйле һандар менән таныштырып дарыуҙар запасы етерлек тип ышандырҙы. Шулай ҙа үткән аҙнала эш башлаған Ковидҡа ҡаршы Ситуация үҙәгенә килгән шылтыратыуҙар араһында тап дарыуҙарға бәйлеләре бихисап. 5 мең ярым мөрәжәғәттең 80 проценттан ашыуы ирекмәндәр һәм табип-эксперттар ярҙамы менән хәл ителгән. Хәл итәһе мәсьәләләр юл-транспорт тармағында ла бар. Бер аҙна эсендә аварияларҙа 10 кеше һәләк булған. Быйылға ҡорбандар һанын 400-ҙән кәметергә тигән бурыс үтәлмәй тине Радий Хәбиров. Һәр өсөнсө фажиғә йәйәүлеләр менән бәйле, күп осраҡта улар үҙҙәре ғәйепле булып сыға. Тимәк кешеләргә юл ситенән йөрөрлөк тротуарҙар эшләргә кәрәк тигән бурыс ҡуйҙы төбәк етәксеһе. Ә эскән водителдәр менән көрәш алымдарын закон нигеҙендә нығытырға һәм Дәүләт Думаһына иҫерек килеш руль артына ултырған өсөн транспорт сараһын тартып алыу башланғысы менән сығырға ҡушты.Оператив кәңәшмәлә биләмәләрҙе төҙөкләндереү мәсьәләһе йәнә ризаһыҙлыҡҡа нигеҙ булды. Материал-ҡоролмаларҙың ситтән һатып алыныуы район башлыҡтарына ҡаршы санкциялар ҡуллана башлауға нигеҙ. Үҙебеҙҙең етештереүселәрҙе ҡеүәтләргә саҡырҙы төбәк башлығы.Сәнәғәт етешетереү тигәндәй, октябрҙә ул 100,5 процент тәшкил иткән, ә был пандемия шарттарында күләм кәмемәй тигән һүҙ, яҡшы стаитстика ауыл хужалығы тауарҙары етештереүҙә лә күҙәтелә, ул 3-4 процентҡа артҡан. Торлаҡ төҙөлөшө иһә рекордлы 11,9 процентҡа күберәк, Рәсәй буйынса төҙөлөш киреһенсә кәмегән. Инвестиция ла илдә минус менән билдәләнһә, беҙҙә 4 процент үҫеш күрһәтә.


Башҡортостан Президенты эш сәфәре менән Яңауыл районында булды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостан Президенты эш сәфәре менән Яңауыл районында булды\n10:19, 8 апреля 2013 Йәмғиәт\nЯңауыл районына эш сәфәре барышында Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов «Юность» физкультура-һауыҡтырыу комплексында булды.\nБындай заманса спорт объектына ҡала күптән мохтаж булған. Әлегә тиклем бында спорт залдарына дефицит күҙәтелгән. 1983 йылда Яңауылда ҙур спорт объекты төҙөлә башлаған, әммә ул ваҡытта был план тормошҡа ашырылмаған.\n«Юность» физкультура-һауыҡтырыу комплексы – Яңауыл халҡы өсөн күптән көтөп алынған проект. Уны төҙөүгә республика бюджетынан 73 миллион һум аҡса бүленгән. Подрядсы булып Өфө ҡалаһының «Башкортостаннефтезаводстрой» тресының 15-се төҙөлөш фирмаһы сығыш яһаған.\nОбъект 2011 йылдың декабрендә төҙөлә башлаған. Бөгөн майҙаны ике мең квадрат метрҙан ашыу тәшкил иткән ике ҡатлы спорт учреждениеһында ҙур уйын залы, тренажер залы, теннис корты, йүгереү юлы, хоккей ҡумтаһы, бильярд залы урынлашҡан. Шулай уҡ комплекста кафе, сисенеп-кейенеү бүлмәләре, душ кабиналары, тренерҙар өсөн бүлмәләр бар.\nСпорт комплексында көнөнә 300 кеше шөғөлләнә ала. Учреждение көн һайын 8.00 – 22.00 сәғәттәрҙә эшләйәсәк. Алдағы ваҡытта территорияны төҙөкләндереү планлаштырыла.\nСпорт объектын ҡарап сыҡҡандан һуң, Рөстәм Хәмитов бында яңы быуын чемпиондар тәрбиәләнәсәгенә ышанысын белдерҙе.\n— Мин үҙем спорт менән шөғөлләнергә яратам, — тине Башҡортостан Президенты. – Һәм барлыҡ республика халҡының да спортҡа йәлеп ителеүен теләр инем.\nӨҫтәп китәйек, физкультура-һауыҡтырыу комплексын төҙөү барышында яңы предприятие – «Юность» физкультура һәм спорт муниципаль автономиялы учреждениеһы булдырылды, унда ике сменала 89 кеше эшләй. Ул «Тулкын» бассейны менән балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбен берләштереү юлы менән ойошторолдо. Учреждениела 17 өҫтәмә эш урыны булдырылды.


Кололак — Башҡорт Википедияһы\nКололак (әрм. Կոլոլակ) — башлыса һөйәкле һурпалы һарыҡ итенән бешерелгән әрмән ашы. Асылда, кололак — үткәрелгән ит йоморсалары менән аш. Ләкин ул аҙыҡ-түлек составы, тәме һәм технологияһы буйынса, быға оҡшаш Европа ризыҡтарынан ныҡ айырыла.\nКүп кенә әрмән ризыҡтары кеүек, кололактың да бер нисә төрө бар, әҙерләү рәүеше менән ябай кололак, фаршлы кололак, шушин кополагын айырып йөрөтәләр.\nДөйөм әҙерләү технологияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nБөтә төр кололак әҙерләү өсөн түбәндәге дөйөм оҡшашлыҡтар хас:\nАртҡы һын, ҡағиҙә булараҡ, һыйыр һәм һарыҡ ите бары тик шушин кололагы өсөн генә ҡулланыла.\nҺөйәктән һурпа бешерелә.\nИтте турағыс аша, мотлаҡ рәүештә ике тапҡыр, үткәрәләр, йәки ағас сүкеш менән һуҙылып торған масса килеп сыҡҡанға ҡәҙәр һуҡҡылайҙар. Ҡайһы ваҡыт ике ысулды ҡатнаштыралар: итте турағыс аша үткәргәндән һуң һуҡҡылайҙар.\nИтле эслеккә ҡайнатып алынған ярмалар (дөгө, манный ярмаһы) йәки он, йомортҡа, һөт, тоҙ, тәмләткестәр (һуған, петрушка, борос), ә ҡайһы берҙә коньяк — йә, уларҙы ит менән болғайҙар, йә эслектәге итте уратып һалалар, йә бөтәһен бергә ҡушалар.\nҮткәрелгән иттән эре генә йоморсалар (тауыҡ йомортҡаһы дәүмәлендә йәки унан да ҙурыраҡ) яһайҙар һәм уларға юғарыла килтерелгән үҫемлек тәмләткестәре, йә аҡ май киҫәктәре өҫтәйҙәр.\nҺөйәкле һурпаға составында крахмал булған ризыҡтар. (дөгө, картуф, каштан), шулай уҡ тәмләткестәр (һуған, петрушка, эстрагон) , ҡайһы берҙә аш тәмләткестәре (томат пастаһы) ҡушалар. Һурпа ҡайнап сығыу менән, уға әҙерләп ҡуйған ит йоморсаларын төшөрәләр, һәм улар өҫкә ҡалҡып сыҡҡанса ҡайнаталар.\nКололак дөгө әҙер булғансы бешерелә.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Кололак&oldid=690421 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 18:41 22 май 2017 үҙгәртелгән.


Көйөргәҙе районы — версиялар араһындағы айырма — Башҡорт Википедияһы\nКөйөргәҙе районы — версиялар араһындағы айырма\nКөйөргәҙе районы (үҙгәртергә)\n18:00, 4 ноябрь 2019 версияһы\n2382 байт өҫтәлгән , 1 год назад\n15:45, 4 ноябрь 2019 версияһы (төҙәтеү)\n18:00, 4 ноябрь 2019 версияһы (төҙәтеү) (кире алырға)\n=== Ислам ===\nМәсеттәр барлығы 20.Ермолаево ауыл хакимиәтендә: Ермолаево ауылында "Рамаҙан" мәсете; ЯҡшембәтЯҡшымбәт ауыл хакимиәтендә: Абдул, Яҡуп, Тимербай, Яҡшымбәт, Көйөргәҙе ауылдарында; Мораптал ауыл хакимиәтентә:Яңы Мораптал, Иҫке Мораптал, Яҡут ауылдарында; Отрада ауыл хакимиәтендә: Яманғол ауылында; Шәбағыш ауыл хакимиәтендә: Шәбағыш ауылында; Таймаҫ ауыл хакимиәтендә: Таймаҫ ауылында; Илкәнәй ауыл хакимиәтендә: Илкәнәй, Йомағужа ауылдарында; Иҙәк-Ишмәт ауыл хакимиәтендә: Иҙәк-Ишмәт ауылында, Свобода ауыл хакимиәтендә: Тимербай ауылында; Керәүле-Илюшкин ауыл хакимиәтендә: Яңы Ямаш, ауылындаУңғар(төҙөлә) ауылдарында, Бахмут ауыл хакимиәтендә Яманһары ауылында, Ленин ауыл хакимиәтендә: Мәмбәтҡол ауылында .\nНигеҙ һалынған: Илкәнәй ауыл хакимиәтенә ҡараған Яңы Муҫа ауылында.\n=== Православие ===\n* '''Юлбаева Мәүлиҙә Нурғәли ҡыҙы''' — Киров исемендәге колхоз һауынсыһы, 1997 йыл, 14 ноябрь.\n* '''Йосопов Альберт Ғәбдерафиҡ улы''' — "Ҡыҙыл шар " совхозы директоры, 1994 йыл, 14 ноябрь.\n=== Атҡаҙанған уҡытыусылары ===\n* '''Абдуллинна Рауза Абдулла ҡыҙы''' — Мораптал урта мәктәбенең математика уҡытыусыһы, 1997 йылдың 11 ноябрендә тапшырылған.\n* '''Абуҡаева Фирҙәүес Хәлил ҡыҙы''' - Мораптал урта мәктәбенең башҡорт теле һәм әҙәбиәте, рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы, 1983 йылдың 1 октябрендә тапшырылған.\n* '''Заикина Лилия Ивановна''' — Ермолаево ауылы 1-се урта мәктәбенең башланғыс кластар уҡытыусыһы, 1984 йыл, 8 август.\n* '''Иванов Виктор Николаевич''' — Көйөргәҙе районы мәғариф бүлеге етәксеһе, 1994 йыл, 15 ноябрь.\n* '''Исламғолова Лена Бариевна''' — Яҡшымбәт урта мәктәбенең рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы, 1979 йыл, 5 октябрь.\n* '''Нафиҡов Нурулла Ғөбәй улы''' — Керәүле-Юлюшкин урта мәктәбе директоры, 1998 йыл, 1 сентябрь.\n* '''Ниғмәтуллина Хөмәйрә Хәйрулла ҡыҙы''' — Мораптал урта мәктәбенең башланғыс кластар уҡытыусыһы, 1967 йыл, 30 сентябрь.\n* '''Станковская Вера Александровна''' — Свабода урта мәктәбе уҡытыусыһы, 1976 йыл, 4 ноябрь.\n* '''Һыртланов Рафиҡ Шәрәфетдин улы''' — Мораптал урта мәктәбенең география уҡытыусыһы, 1966 йыл, 28 сентябрь.\n* '''Тарасов Алексей Павлович''' — Ермолаево ауылының 1-се урта мәктәбе директоры, 1985 йыл, 4 сентябрь. Шулай уҡ "Почет билдәһе" ордены - 1966 йыл, 30 сентябрь, "За трудовую доблесть" миҙалы, СССР- ҙың халыҡ депутаты (1989-1994йылдар).\n* '''Тарасова Алевтина Владимировна''' — Ермолаево интернат-мәктәбенең рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы, 1972 йыл, 29 сентябрь. шулай уҡ - "Почет билдәһе" ордены һәм "За трудовую славу" миҙалы,1971 йыл, 20 июль.\n* '''Усманова Гүзәл Фәтих ҡыҙы''' — Таймаҫ дөйөм белем биреү урта мәктәбенең уҡытыусыһы, 2001 йыл, 10 ноябрь.\n* '''Хөсәйенова Мәрйәм Рубаевна''' — Ялсыҡай башланғыс мәктәбе уҡытыусыһы,\n* '''Самсоненко Людмила Александровна''' — Ермолаево ауылының 2-се урта мәктәбе уҡытыусыһы, 2000 йыл, 23 август.\n=== Атҡаҙанған медецина хеҙмәткәрҙәре ===\n* '''Ибраһимова Венера Ғиззәтулла ҡыҙы'''\n* '''Фазлыйәхмәтов Фәйзулла Зәкиулла улы'''\n* '''Юлбарыҫов Рәжәп Рамаҙан улы'''\n=== Атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре ===\n=== Атҡаҡаҙанған сауҙа хеҙмәткәрҙәре ===\n* '''Мостафина Лениза Мөхәмәҙей ҡыҙы'''\n=== Атҡаҙанған аҙыҡ-түлек индустрияһы хеҙмәткәрҙәре ===\nhttps://ba.wikipedia.org/wiki/Махсус:Сравнение_версий/915953 ҡабул ителгән


Ҡыҫала ла, нефть тә урлайҙар » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Ҡыҫала ла, нефть тә урлайҙар\nҠыҫала ла, нефть тә урлайҙар 15.03.2019 // Йәмғиәт\nМахсус хеҙмәт законһыҙ байыусыларға ҡаршы көрәшә.\nЗаконһыҙ урман ҡырҡыусылар, лицензияһыҙ йәнлек атҡан һәм балыҡ, ҡыҫала тотоусылар, ялған алкоголле эсемлектәр эшләп һатыусылар, нефть предприятиеларында закон боҙоп, яғыулыҡ урлаусылар, ришүәт алыусы һәм биреүселәр... Эске эштәр министрлығының Башҡортосан буйынса Иҡтисади хәүефһеҙлек һәм коррупцияға ҡаршы эш итеү идаралығының эшмәкәрлек даирәһе бик киң. Беҙҙең һорауҙарға идаралыҡтың начальник урынбаҫары вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы, полиция подполковнигы Вадим БАСИРОВ яуап бирҙе.\nҠыҫалалар ситкә китмәне\nИдаралыҡ Эске эштәр министрлығы системаһында мөһим урынды биләй. Шуға күрә ҡапыл ғына һөйләшеүҙе эшмәкәрлектең ниндәй йүнәлешенән башлап китергә белмәне Вадим Вәзих улы. Һәм һәр кемгә яҡын булған тәбиғәт, уның ресурстарын һаҡлау һәм яҡлау темаһына төп иғтибарҙы бирергә булды. Урман ҡырҡыу проблемаһы – ылыҫлы ағастар үҫкән райондарҙа йыш осраған енәйәт төрө. Белорет, Бөрйән, Нуриман, Балтас яҡтары был йәһәттән “лидерҙар” рәтендә.\n– Закон боҙоусыларҙы асыҡлау өсөн авиация, пилотһыҙ осоу аппараттарын ҡулланабыҙ, даими рейдтар үткәрәбеҙ, “Росгвардия” хеҙмәткәрҙәре, Тәбиғәттән файҙаланыу министрлығы белгестәре – бик күп хеҙмәттәр йәлеп ителә был эшкә. Һәр кем тәбиғәт биргән байлыҡты әрәм-шәрәм итә башлаһа, киләсәк быуынға нимә ҡала? – ти Вадим Басиров.\nӘйткәндәй, бындай ҡырын эш менән урындағы халыҡ ҡына түгел, ә күпселек осраҡта вазифалы етәкселәр, ойошмалар шөғөлләнә. Улар төрлө енәйәтсел схемалар төҙөп, урманды ситкә оҙата. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, урман хужалығы, урмансылыҡ менән идара иткән предприятиелар ҙа шөғөлләнә был эш менән. Тәбиғәткә килгән зыяндың күләме бик ҙур.\nҺыу ресурстарын яҡлау темаһына туҡталып, бер ҡыҙыҡлы хәл тураһында һөйләне подполковник. Былтыр Башҡортостандың Краснокама районында ҡыҫала тотоп һатыусылар төркөмө эш иткән икән. Оператив эш барышында енәйәтселәр тотолған, уларҙан йәмғеһе бер мең ҡыҫала тартып алынған.\n– Бик ҡатмарлы, мөһим эш булды ул. Беҙҙең хеҙмәткәрҙәр был төркөмдәге кешеләрҙе асыҡлағас, улар артынан күҙәтеү ойошторҙо, йәшеренеп ултырып, ҡыҫаланы нисек тотоуҙарын, ниндәй автотранспортҡа тейәп алып китеүҙәренә тиклем асыҡланы, – ти ул.\nХәл ҡыш көнө була. Йылға буйлап енәйәтселәр мәкеләр уя һәм унда ҡыҫала тотҡостар урынлаштыра. Шуныһын билдәләргә кәрәк: мәкерле уйлы кешеләр техник яҡтан бик яҡшы йыһазланған – һәр ауға GPS сигнал ҡуйып сыҡҡандар. Аҙаҡ ҡулдарына навигатор тотоп, сигнал буйынса ауҙарын эҙләп тапҡан һәм ҡыҫаланы йыйғандар.\nВадим Вәзих улы законһыҙ ҡом табыусылар тураһында ла әйтеп китте. Бер ниндәй рөхсәте, лицензияһы булмаған ойошмалар йылға буйҙарынан ҡом соҡоп алып, уны ҙур күләмдә төрлө төҙөлөш ойошмаларына һата. Үкенескә ҡаршы, бында ла кешенең еңел аҡса эшләргә теләүе, тәбиғәттән “бушҡа” бирелгән сеймалды аҡсаға әйләндереп үҙ кеҫәһенә һалырға тырышыуы ярылып ята. Белгестәр әйтеүенсә, тап ошо вәхшиҙәрсә ҡом табыу осраҡтары сәбәпле, Ағиҙел йылғаһы һайыға икән. Шуға күрә был мәсьәлә лә идаралыҡтың даими иғтибары үҙәгендә.\nНефть – енәйәтселәр өсөн майлы ҡалъя\nБашҡортостан – нефтле төбәк. Был иҡтисадыбыҙ өсөн генә түгел, енәйәтселәр өсөн дә бик ҡулай. Вадим Вәзих улы әйтеүенсә, был өлкә уларҙың эшмәкәрлегенең ҙур ғына өлөшөн алып тора. Ҡырын ғәмәлдәр шулай уҡ төрлө йүнәлештәрҙә башҡарыла: предприятиелар эсендә лә, нефть торбаларынан ситтәрҙең урлау осраҡтары ла етәрлек.\nБылтыр оператив эҙләү саралары сиктәрендә “Башнефть” компанияһында 80 миллион һумдан ашыу аҡса урлау асыҡланған. Енәйәтсел төркөмдә компания хеҙмәткәрҙәре, хакимиәттең вәкәләтле кешеләре һәм коммерция ойошмалары торған.\nБынан тыш, нефть сеймалы аҡҡан торбаға законһыҙ тоташып, яғыулыҡ урлаған әҙәмдәр ҙә бар. Был эш төн ҡараңғыһында, ерҙе ҡаҙып барып башҡарыла. Былтыр бурлыҡ өҫтөндә ике күрше төбәк гражданы тотола, 20 тоннанан ашыу нефть урлап маташалар. Әле уларға ҡарата енәйәт эше ҡуҙғатылған, тикшереү эше бара. Нефть торбаларын урлау осраҡтары ла байтаҡ.\nВадим Басиров менән әңгәмәләшкән арала, ул эшмәкәрлектәренең бар йүнәлештәрен дә ялмап алырға тырышты. Һәр осраҡҡа йәнле миҫалдар килтереп, эштең айышына төшөндөрҙө. Контрафакт тауар һатыу, бында айырыуса ҙур иғтибар спиртлы эсемлектәргә ҡағыла, легаль булмаған тимер-томор ҡабул итеү нөктәләре, уйын автоматтары, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ, алданған өлөшсөләр, һалым енәйәттәре – быларҙың барыһы менән дә шөғөлләнә идаралыҡ. Коррупцияға ҡаршы алып барылған эштәре иһә – айырым бер мәҡәләгә торошло тема.\n– Еңел табыш алып, мутлашып йәшәргә теләгән кешеләр етәрлек шул. Ә беҙҙең хеҙмәт – закон һағында тороу. Һәм уны лайыҡлы башҡарыу өсөн барыһын да эшләйбеҙ, – тине Вадим Басиров.\nТотош уҡырға 1 943\nТотош уҡырға 1 552\nТотош уҡырға 1 960\nТотош уҡырға 2 132\nТотош уҡырға 1 786\nТотош уҡырға 2 053


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ЙОМҒАҠ ЯҺАЛДЫ - 2019 - Мәҡәләләр\nЯңы йылда Өфө ҡала хакимиәтендәге тәүге оператив кәңәшмә, нигеҙҙә, байрам көндәрендә уҙған сараларға һәм ҡала хеҙмәттәренең эшенә йомғаҡ яһауға ҡайтып ҡалды. "Вьюговей-2019" фестивале хаҡында Мәҙәниәт һәм сәнғәт идаралығы етәксеһе Исламетдин Мәмбәтов сығыш яһаһа, ҡала хеҙмәттәренең эше тураһында ҡала хакимиәте башлығы урынбаҫары Алина Сөләймәнова таныштырҙы. Шулай уҡ былтыр көн ҡаҙағына сығарылған мәсьәләләр буйынса ла яуаплылар яуап тотто.\nҠала хакимиәте башлығы урынбаҫары, Финанс идаралығы начальнигы Гөлнара Вәлиева йыл башында мотлаҡ атҡарылырға тейешле эштәр тураһында йыйылыусыларҙың тағы бер тапҡыр хәтеренә төшөрҙө. Йәғни муниципаль заданиеларҙы үтәүгә тотонолған сығымдарҙы ваҡытында финанслау маҡсатында автономиялы һәм бюджет учреждениеларының финанс эшмәкәрлеге планы раҫланырға һәм билдәле ваҡытта рәсми сайтта урынлаштырылырға тейеш. Шулай уҡ барлыҡ бюджет йөкләмәләре иҫәпкә алыныуы мотлаҡ. Әгәр инде ошо эштәр эшләнмәһә, ойошмаларҙы финанслау мөмкин булмаясаҡ. Әлбиттә, эш хаҡы позицияһы финансланасаҡ, әммә башҡа позициялар буйынса тотҡарлыҡтар булыуы ихтимал.\nЯңы йылдан төрлө закондар, ҡарарҙар көсөнә инә, уларҙың ҡайһыларын халыҡ хатта ишетеп, аңлап та өлгөрмәй. Йыл башынан индерелгән шундай яңылыҡтарҙың береһе - ул ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтарын, йәғни, ябайлаштырып әйтһәк, сүп-сарҙы махсус хеҙмәттәрҙең йыйыуы һәм уның өсөн ҡала халҡының ғына түгел, хатта төпкөл ауыл халҡының да аҡса түләргә тейешлеге. Кәңәшмәлә был төп мәсьәлә булып торҙо тиергә лә мөмкин.\n"Ҡаланы таҙартыу буйынса махсуслаштырылған автомобиль хужалығы" МУП-ы директоры Айрат Әхмәтов белдереүенсә, 1 ғинуарҙан республиканың үҙәк өлөшө, шул иҫәптән Өфө ҡалаһы һәм тағы ла 14 муниципаль район ингән беренсе зонала төбәк операторы эш башлаған. 1-8 ғинуарҙа зонала 67 махсус техника эшләгән һәм 23700 кубометр сүп-сар сығарылған.Ҡайһы бер райондарҙа был эш 2 ғинуарҙа башланғанлыҡтан, уларҙа контейнерҙар тулып, сүп-сар ситкә лә өйөлөп киткән, әммә улар артабанғы ике көндә тулыһынса таҙартылған. Бындай күренештәр Жилин, Жуков, Иглин ҡасабаларында күҙәтелгән. Сүп-сарҙы ваҡытында ташып бөтөү өсөн өҫтәмә техника бүленгән, Аҡбирҙе ауылында өҫтәмә контейнерҙар урынлаштырылған. Баш ҡалала байрам көндәрендә 102 берәмек техника йәлеп ителгән, барлығы 58 мең кубометр ҡый сығарылған. Уҙған йылдың 31 декабрендә һәм яңы йылдың беренсе көнөндә ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтарын түгеү күләме 15-20 процентҡа артыуын иҫәпкә алып, ҡаланың ҙур майҙандарына өҫтәмә бункерҙар ҡуйылған. Шуға ҡарамаҫтан, айырым майҙансыҡтарҙа тулы контейнерҙарға техника яҡын килә алмау һәм эште ҡулдан башҡарыу һөҙөмтәһендә, маршруттарҙың ваҡыттан тайпылыу осраҡтары ла теркәлгән.\nӘйткәндәй, "Ҡаланы таҙартыу буйынса махсуслаштырылған автомобиль хужалығы" МУП-ында хәҙер көн һайын иртәнге 8-ҙән киске 8-гә тиклем колл-үҙәк эшләй, граждандар унда шылтыратып, ТКО буйынса һорауҙарын бирә ала. Раштыуа каникулдары ваҡытында барлығы 72 шылтыратыу булған һәм уларҙың һәр ҡайһыһы буйынса сара күрелгән. "Төбәк операторының байрам көндәрендәге эшен анализлап, шуны әйтергә була, - тине Айрат Әнүәр улы. - Беҙгә өҫтәмә техника кәрәк. Шулай уҡ булған автопаркты яңыртыу талап ителә, сөнки ул 70,1 процентҡа иҫкергән. Баҡса миҙгеле етеүгә баҡса участкаларында, шулай уҡ ауылдарға контейнерҙар ҡуйырға, контейнер майҙансыҡтарын модернизацияларға кәрәк". Кемгә нисектер, әммә сығыш яһаусыны тыңлағандан һуң, яңы реформаға халыҡ ҡына түгел, власть үҙе лә, уны тормошҡа ашырырға тейешле ойошмалар ҙа әҙер булмай сыҡты, тигән фекер ҡалды. Ярай, ҡалала контейнер майҙансыҡтары ла, техника ла бар һәм сүп-сар түгеү элек-электән башҡарылып килә. Әммә оператор ҡарамағына ингән зоналарҙағы ауылдарҙа контейнерҙарҙың эҙе лә күренмәй әле. Ҡыҫҡаһы, һорауҙар ҡала.\nЯҙылған: 15.01.19 | Ҡаралған: 174


Яңы йортта - яңы тормош\nЙәрмәкәй районында өс ҡатлы йорт файҙаланыуға тапшырылды.\nУны асыу тантанаһында ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ике егеткә өс ҡыҙға фатир асҡыстары тапшырылды. Объектты төҙөү өсөн сығым республика һәм урындағы ҡаҙнанан бүленгән, ул бер йылда һалынып бөткән. Йортта Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусыларҙың тол ҡатындарына, бюджет өлкәһендә эшләүсе йәш белгестәргә лә фатир биреү ҡаралған. Йорт Мәктәп биҫтәһендә урынлашҡан. Эргәлә генә дауахана, балалар баҡсаһы, мәктәп, сауҙа үҙәге бар.


Эшкә ҡул һелтәп ҡараумы йәки табиптар нисек аҡлана? | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nЭшкә ҡул һелтәп ҡараумы йәки табиптар нисек аҡлана?\n11 мая 2018 — 16:57 ГТРК «Башкортостан»\nБөгөн Юғары суд ултырышында Мәләүез ҡалаһында йәшәүсе Айсинә Зиндусованың эше ҡаралды. 2015 йылда операция ваҡытында уның эсендә ҡулланылған ҡыҫҡыс табыла. Асыҡланыуынса, 2012-се йылда ул Өфөнөң 3-сө балалар табыу йортонда икенсегә әсәй була. Сабыйҙан бушаныу табиптар ярҙамында атҡарыла һәм ошо ваҡытта белгестәр медицина инструментын ҡатындың эсендә онотоп ҡалдыра. Был ваҡиғанан һуң Айсинә Зиндусова хоҡуҡ һаҡлау органдарына мөрәжәғәт итә һәм 3 йылдан ашыу судлаша. Бөгөн дә суд ултырышына Һаулыҡ һаҡлау министрлығы вәкилдәре килмәне. Яуап тотоусылар килмәү сәбәпле был эш буйынса суд 23-сө майға күсерелде.