ШОС һәм БРИКС саммиттарында ҡатнашыусыларҙы «Башавтотранс»тың 200-ҙән ашыу автобусы хеҙмәтләндерәсәк // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nШОС һәм БРИКС саммиттарында ҡатнашыусыларҙы «Башавтотранс»тың 200-ҙән ашыу автобусы хеҙмәтләндерәсәк\n11:36, 5 марта 2015 Иҡтисад\nШОС һәм БРИКС саммиттарын транспорт менән «Башавтотранс» предприятиеһы тәьмин итәсәк. Өфөлә дәүләт башлыҡтарын һәм делегация ағзаларын йөрөтөү өсөн 200-ҙән ашыу автобус бүленә.\nТимер юл вокзалында һәм аэропортта саммитта ҡатнашыусыларҙы ҡаршы алғанда һәм оҙатҡанда ла дәүләт предприятиеһының автобустары йөрөйәсәк. Аккредитация үткән журналистар ҡунаҡханаларҙан халыҡ-ара матбуғат үҙәгенә шаттл маршруттары менән барасаҡ.\nРәсми делегация журналистарына микроавтобустар менән файҙаланыу мөмкинлеге булдырыласаҡ.


«ДӘҮЕРГӘ АУАЗДАШ ҺҮҘЕҢ ҠАЛҺЫН...» (Альмира Кирәева).\nЙылғалары, бормаланып, Аллаһ һүҙен яҙған ошондай мөғжизәле ер бармы икән тағы донъя йөҙөндә? Хоҙай Тәғәләнең ҡөҙрәте менән һуғарылған төйәк ул тыуған ауылым – Әлшәй районының Ҡыпсаҡ-Асҡар ауылы.\nӘйтерһең, оҫта ҡулдар тигеҙләп өйгән пирамида һымаҡ тауҙар – Сатыртау, Сусаҡтау, Эткенәйтау, тын ағышы йәнде дауалар йәшел күҙле Дим, офоҡтарға барып тоташҡан зөмрәт туғайҙар – ошо хозурлыҡтар ауылдаштарым күңеленә күсеп, һәр береһен тиерлек йә йырсы, йә гармунсы, йә шағир, йә батыр иткән. Ул һәләттәрен һис хазина тип һанамай, бар ғәмгә күрһәтеүҙе кәрәк тапмай ғүмер итеүҙәре иһә – баҫалҡылыҡтан түгел, яугир ата-бабаларҙан килгән эске үҙбаһанандыр, тием. Хатта меңдәрсә йөрәктәрҙә йондоҙ булып балҡып, ҙур шөһрәттәр ҡаҙанғандары ла, үҙен данлымын тип иҫәпләмәй, иплелек ҡатыш тыйнаҡ дәрәжәһе менән әсир итә. Һүҙем – Дим буйы аҫылы, Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры актрисаһы, Башҡортостандың халыҡ артисткаһы Миңзәлә Ғәйнетдин ҡыҙы ХӘЙРУЛЛИНА хаҡында.\nБал ҡорто һырыуы – бәхеткә\n«Йылдар үтеү менән, күңелемдән бала сағыма йышыраҡ әйләнеп ҡайтам һәм шул дәүерҙәге ауылдың оло, яҡты бер донъя булыуына һоҡланам. Инәйем менән атайым замандаштары, ауырлыҡтарға, юҡсыллыҡҡа ҡарамаҫтан, бәхетле быуын булған, тием. Иртәгәһе көндөң матурыраҡ булыуына ышанып, фиҙакәр эшләгән, сәбәләнмәй донъя көткән апай һәм ағайҙарҙың, өләсәй һәм олатайҙарҙың сикһеҙ йәшәү ҡөҙрәтенә таң ҡалам.\nҠаршыбыҙҙа апалы-һеңлеле өс әбей йәшәй ине – Сәхипъямал, Әсҡәпъямал, Миңзифа. Йәшлектәре һуғыш йылдарына тура килеп, өсәүһе лә кейәүгә сыҡмай ҡалған. Ир наҙын, әсәлек шатлығын татымайынса, ҡыҙ килеш ҡартайған әбейҙәр, исмаһам, яңылыш ҡына бер уфтанһа! Күгәрсендәй гөрөлдәп кенә көйләп, эштәрен бөтөрөп йөрөрҙәр ине», – тип хәтирәләрен барлай Миңзәлә. Хәҙисә нәнәһенең әхирәттәре булған был әбейҙәргә ҡыҙ йыш инә. Бер мәл уларға Ҡөрьән ашына китеп барғанда, Миңзәләне баштан аяҡ бал ҡорто күсе һырып ала. Тиҫтәләрсә ҡорт сағыуҙан шунда уҡ шешенеп сыҡҡан баланы тиҙ арала һалҡын һыуға һалалар. «Күс һырыуы – уңышҡа, бәхеткә, киләсәктә, күс һымаҡ, уңыш-бәхет сорнаясаҡ. Ҡорт ғаиләһе сағыуы алда көтөп торған ниндәйҙер ҡаты сирҙән алып ҡалған», – ти шул саҡ әбейҙәрҙең өлкәне бала тәненән ҡорт энәләрен сүпләүсе нәнәһенә. Ҙур сәхнәләрҙә алҡыштарға һәм сәскәләргә күмелгән саҡтарында күп тапҡырҙар изге күңелле күрше әбейенең аҡ юрауын иҫенә төшөрәсәк ул.\n«Донъяны мөхәббәт ҡотҡара»\nАтаһы менән әсәһенең ҡауышыу тарихы – Миңзәлә өсөн иң матур һөйөү ҡиссаһы. «Әсәйемдең атайыма ғүмер буйы һоҡланып йәшәүен иҫкә төшөрөп, мең мәртәбә ҡабатларға ризамын: «Донъяны матурлыҡ түгел, мөхәббәт ҡотҡара», – ти актриса.\n«Иҫке Ҡайып ауылында йәшәүсе Мәстүрә тигән ҡатындың иҫ китмәле уңған ҡыҙы үҫә икән» – 12 йәшендә тракторға ултырып, колхоз баҫыуҙарын һөрөүсе Шәмсинурҙың даны Ҡыпсаҡ-Асҡарға ла килеп етә. Атаһына еҙнә тейешле Муллабай менән Ғәйнетдиндең Ҡайыпҡа эш буйынса барғанда Мәстүрәләргә һуғылыуы Хоҙай әшкәртеүе булғанмы икән? Егет баҫҡан ерендә осҡон сәсрәткән һылыуҙы күреү менән телһеҙ ҡала. Ул заманда беҙҙең яҡтарҙа боронғо йола – ҡыҙ урлау һаҡланған була әле. Ҡайнар ҡанлы Ҡыпсаҡ егете биш уйлап тормай – ҡапҡа төбөнә оҙата сыҡҡан ҡыҙҙы биленән генә эләктереп кырандасҡа ултырта. Ә ҡара толпары, теҙгенде бер ҡағыу менән, елдәй елеп, оло юлға барып та сыға. Аңын-тоңон төшөнөп етмәгән Шәмсинур һушына килгәнсе, Ғәйнетдин эргәһендәге гармунын һыҙҙырып ебәрә, ауылдың барлыҡ ҡыҙҙарын йоҡонан яҙҙырған бәрхәт тауышы менән йыр башлай. Ярһыу, тәрән моңға арбалған ҡыҙ шул минутта ғүмерлеккә ғашиҡ була. Гөлтләп ҡабынған хистәр аҙаҡ юғалтыу-табыштар менән тулы тормош юлында, фәрештәләй, уларҙы ҡурсалап барасаҡ көскә әйләнәсәк. Яҡындарыңды, эшеңде, үҙеңде уратып алған кешеләрҙе яратыу – әҙәм балаһын матур иткән ошо тойғо уның балалары булмышына ла күсәсәк. Республикабыҙҙың данлы театры сәхнәһендә Миңзәлә Хәйруллина 40 йылға яҡын осорҙа уйнаған сағыу образдарҙың һәр береһе ҡөҙрәтле һөйөү менән һуғарылыуы бына ҡайҙан килә ул!\n«Шул йылынан йәнем бөтәйә»\n«...Алдынғы ферма мөдире булған атайым менән уңған сөгөлдөрсө, Почет билдәһе ордены кавалеры инәйем көнө буйы эштә. Беҙ – Ринат ағайым, Бибинур апайым, мин, Ғилметдин һәм Рәшит туғандарым – Хәҙисә нәнәйебеҙ, атайымдың әсәһе, тәрбиәһендә буй еткерҙек. Ул барыбыҙҙы ла йәй етеү менән урман-ҡырҙарға алып сығып китә торғайны. Серәкәй-күгәүен таламаһын тип, тәүҙә тәнгә кәрәсин һөртә. Юлда ялан-тауҙарҙың тарихын һөйләй, һәр үлән менән таныштыра бара. Утыҙ ҡаҙаҡлы биҙрәләр менән ер еләге, ҡурай еләге, сейә, бөрлөгән, ҡарағат, шоморт, балан алып ҡайтабыҙ, уларҙан ҡайнатма эшләп, мөгәрәпте тултырабыҙ. Нәнәйем менән бәпкә көтөүҙәр, йомшаҡ күл һыуында шәкәрҙәй ағартып кер йыуыуҙар, доғаларын уҡый-уҡый беҙҙе мунса индереүҙәре – хәтер һандығындағы ошо иҫтәлектәрҙән уның йөрәк йылыһын тойоп, йәнем бөтәйә. Нәнәйемә оҡшап, үлән, еләк йыйыр өсөн, йәйҙәрҙе көтөп алам...» – тип һөйләй Миңзәлә Ғәйнетдин ҡыҙы.\nКолхоз алға барһын, тип эшкә мөкиббән киткән Ғәйнетдин Шәмсетдин улының һәм Шәмсинур Сөләймән ҡыҙының балалары ла бәләкәйҙән хеҙмәт яратып үҫә. Ут бөркөлгән селләлә бәрәңге утауҙар, шунан сөгөлдөргә төшөүҙәр, байрамға әйләндереп, бесән сабыуҙар – ҡояшлы бала саҡтың айырылғыһыҙ күренештәре. Шаян елдәр менән уҙышып, атта сабыуҙарҙың, аҡ сабаҡтай ярышып, Димдә йөҙөүҙәрҙең кинәнесен әле лә тойғандай Миңзәлә. «Иҫке Ҡайыпҡа барып, Мәстүрә нәнәйемдең өйөн йыуып, баҡсаһын утап, бер ыңғайҙан ял да итеп ҡайтабыҙ – ҡайһы арала өлгөргәнбеҙҙер! – ти ул. – Ә ураҡ еткәс, көндөҙ ҙә, төндә лә ырҙын табағында иген елгәрәбеҙ. Төнгө берҙә эште тамамлап, яңы һауған һөттәй йылы йылғаға ай яҡтыһында һыу инергә йүгерәбеҙ!»\nӨйҙәге мәшәҡәттәр иһә ҡыҙ өсөн – уйын ғына. Уҡыуҙан ҡайтҡас, йорт эштәрен йәһәт кенә бөтөрөп, төштән һуң йәнә мәктәпкә ашыға. Пионервожатый Әлфиә Иҫәнғолова ойошторған бөтә сараларҙың уртаһында – концерт-спектакль булһынмы, урындағы радиоүҙәктә сығыштармы – йыр-бейеү яратҡан Миңзәлә. Спортта ал бирмәҫ ҡыҙҙы район ярыштарынан да ҡалдырмайҙар. «Тәүге уҡытыусым Баныу Вәлиева, телебеҙҙең илаһи моңон асҡан, мауыҡтырғыс әҙәбиәт иленә ғашиҡ иткән Ира Ғәзизова, Флүрә Кирәева, Мөнир Шәйхетдинов һәм бөтә уҡытыусыларым алдында башымды эйәм», – ти ихлас күңелдән Миңзәлә ханым.\nМәшһүр остаздар шәкерте ул\nБәләкәй йөрәгенә һүнмәҫ нур һалған ауыл мөғәллимдәренә лә, оло сәхнәгә алып килгән Рифҡәт Исрафилов, Гөлли Мөбәрәкова, Зәйтүнә Бикбулатова,Тамара Хоҙайбирҙина кеүек мәшһүр сәнғәт әһелдәренә лә ул мең-мең рәхмәтле. Тылсымлы театр донъяһы серҙәренә бөйөк остаздарҙан төшөнөүен сикһеҙ бәхет тип күрә. «Һуңғы курста Антон Чеховтың «Апалы-һеңлеле өсәү» пьесаһы буйынса ҡуйылған спектаклдә – Наташа, испан драматургы Кальдерондың «Мөхәббәт менән шаярмайҙар» комедияһында – Инесса, Александр Вампиловтың «Өлкән улы»нда Нина ролдәре, йәшлек ҡайнарлығын һалып уйнағанғамы, һаман күңелдә», – ти актриса.\nИжадында – тормош үҙе\nҺәр жанрҙа уңыш ҡаҙаныусы, ифрат киң яҡлы талант эйәһе. Театр белгестәре Миңзәлә Хәйруллинаны шулай тип нарыҡлай. «Эх, күгәрсенкәйҙәрем!» пьесаһы (авторы – Флорид Бүләков) буйынса сәхнәләштерелгән спектаклдә – Фатима, «Их, кәләше лә, кәләше!»ндә (Хәкимйән Зарипов) – Баллыбикә, «Аҡ ҡалфағым төшөрҙөм ҡулдан» (Илдар Юзеев) спектаклендә – Регина, «Шәүрәкәй»ҙә (Мөхәмәтша Буранғолов) – Аҫылбикә, «Йәш йөрәктәр»ҙә (Фәтхи Бурнаш) Мәфтуха – оҙайлы ижад юлында Миңзәлә тыуҙырған 100-ҙән ашыу образдың һәр береһе сағыу, халыҡсан һәм тормошсан булыуы менән арбай. «Ҡоҙаса» комедияһын ҡараған ауылдаштарының: «Шәмсинур тип торабыҙ!» – тиеүен актриса иң ҙур маҡтау булараҡ ҡабул итә, сөнки Мәхмүзә ролендә тап әсәһенең булмышын һынландырырға тырыша. Туфан Миңнуллиндың «Әсәйҙәр һәм бәпәйҙәр»ендә 12-се бәпесен табыусы Гөлфинә образын ижад иткәндә иһә 15 балаһын да үҙе донъяға килтергән, сабыйҙары өсөн йән атыусы ҡатын менән танышып, әсәлек бөйөклөгөн сағылдыра.\nЙондоҙло сәғәттәренең ҡайһыһы айырыуса ҡәҙерле икән уның өсөн? Йөрәк параһы булған балалай, барыһы ла ғәзиз, тиер, моғайын. Шулай ҙа араларында берәүһен – Нәжиб Асанбаевтың «Миләш-Миләүшә» пьесаһы буйынса ҡуйылған спектаклдәге төп ролде яҙмыш бүләге тип һанай ул. Башҡортостан тамашасыһын ғына түгел, гастролдә саҡта бөтә Ҡазанды ғашиҡ иткән Миңзәлә-Миләүшәне дәррәү алҡыштарға күмәләр, уның хаҡында таң ҡалырлыҡ мәҡәләләр донъя күрә, тапшырыуҙар әҙерләнә... «Миңзәлә – күҙҙәре менән уйнай белгән актриса. Ул спектаклдә уйнамай, ә йәшәй, һин уның кисерештәрен йөрәгең аша үткәрәһең», – тип яҙасаҡ аҙаҡ Нәжиб Асанбаев, һоҡланыуын һәм рәхмәтен белдереп.\nТөркиә, Ҡытай, Ҡаҙағстан, Ҡырғыҙстан һәм Үзбәкстандың театр майҙандарында, Себер тарафтары, шулай уҡ Мәскәү, Санкт-Петербург, Екатеринбург, Силәбе, Һамар, Тольятти, Симферополь, Ырымбур һәм башҡа ҡалалар сәхнәләрендә мәңгелек ҡиммәттәрҙе башҡортса еткереп, алҡыштарға күмелгән актриса шуны яҡшы белә: йөрәктән сыҡҡан һүҙгә тәржемә кәрәкмәй.\nУл шулай уҡ театрҙың актерҙан тулыһынса бирелгәнлек талап итеүсе сәнғәт төрө икәнлеген дә билдәләй. «Ҡолас ташлап ижад иткән осорҙа йәйҙәрен 60-70-әр көн гастролдә йөрөргә тура килде. Һағыныуға түҙмәй, телеграмма һуғам. Үҫмер саҡтан яратышып өйләнешкән ирем, сабыйыбыҙҙы күтәреп, беҙ сығыш яһаған ҡалаларға самолетта килеп етә торғайны. Саф һөйөүебеҙ емеше булған Радмир улым – бөгөн таянысым, үҙ эшен алып барыусы хоҡуҡ белгесе. Киленем Зөлфиә менән алмалай ике бала үҫтерәләр: Әмирханға – 12, Азалияға һигеҙ йәш», – тип бүлешә Миңзәлә Ғәйнетдин ҡыҙы.\nОстаз актерҙар сафына баҫҡан яҡташымдың бөгөнгө ижады ҡабатланмаҫ балҡышы менән әсир итә. «Бер мәл санаторийҙа» (авторы – Наил Ғәйетбаев) спектаклендә – эш тип янып, үҙ сабыйын бағыу бәхетенән мәхрүм, әммә бөтә ғүмерен балаларға арнаған мәктәп директоры Камилә Мөхтәровна, «Маҡтымһылыу, Әбләй һәм Ҡара юрға» мюзиклында (Таңсулпан Ғарипова) батыр әсәһе – ҡаһарман Баҙыян образдары тамашасыны уйҙар сөңгөлөнә һалып, хистәр ҡойононда уйната.\nХалҡыбыҙҙың рухи ҡомартҡыһы – үлемһеҙлек хаҡындағы «Урал батыр» эпосында тәү Әсәбеҙ Йәнбикә роле иһә Миңзәлә Хәйруллина йөрәгендә айырым урын биләй. «Дәүергә ауаздаш һүҙең ҡалһын халҡыңа», – тигәйне актриса бер әңгәмәлә. Йәнбикә-Миңзәләнең әйткән һүҙе бер түгел, әллә нисә дәүерҙең көслө ҡайтауазы булып яңғырай.\n"Башҡортостан ҡыҙы" журналы.


Борай үҙәк китапханаһында эшләүсе Гөлшат Ғүмәрова яуаплы һәм тәжрибәле китапханасы\nКитапханасы — ул юғары интеллектлы, киң эрудициялы кеше. Был һөнәр эйәләренә аралашыусанлыҡ, эмоциональ яҡтан ныҡлы булыу, яҡшы хәтер хас. Китапханала эшләү яуаплылыҡ, бөхтәлек, тәртип талап итә. Борай үҙәк район китапханаһында эшләүсе Гөлшат Ғүмәрова ошо сифаттарҙың барыһына ла эйә.\nГөлшат Рәйес ҡыҙы 1987 йылда Борай 2-се урта мәктәбен тамамлай. Артабан Свердловск өлкә мәҙәни-ағартыу училищеһында уҡып, китапханасы һөнәренә эйә була. Йәш белгес хеҙмәт юлын Свердловск ҡалаһында яңы төҙөлгән Халыҡтар дуҫлығы милли китапханаһында башлай. 1991 йылда кейәүгә сыға һәм ғаилә Борайға күсенеп ҡайта. Шул ваҡыттан алып ул Борай үҙәк район китапханаһында эшләй. Ситтән тороп Силәбе дәүләт мәҙәниәт һәм сәнғәт академияһын тамамлай.\nГөлшат Рәйес ҡыҙының дөйөм эш стажы 29 йыл. Ул уҡыу залының баш китапханасыһы вазифаһын башҡара, бүлек менән оҫта идара итә. Үҙ эшенең оҫтаһы булараҡ, уҡыусыларҙы күберәк йәлеп итеү өсөн төрлө алымдарҙы ҡуллана. Бирелә ойошторолған сараларҙың береһе лә унан башҡа үтмәй. Алсаҡ йөҙлө, изге күңелле, тәжрибәле китапханасыны хеҙмәттәштәре лә, китап уҡыусылар ҙа хөрмәт итә.\nБашҡарған эшенә бар күңел йылыһын һалыусы китапханасы райондың йәмәғәт эшендә лә әүҙем ҡатнаша. 2014 йылдан алып мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәренең Борай район профсоюз комитеты рәйесе булып тора.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - МИҘАЛДЫҢ ИКЕНСЕ ЯҒЫ - 2020 - Мәҡәләләр\nМИҘАЛДЫҢ ИКЕНСЕ ЯҒЫ\nБөтәһенә лә бөгөн аҡса кәрәк һәм бөтәһе лә уны дәүләттән талап итә, теләнселәй, бик булмаһа, ниндәйҙер бер ҡатлам, категория мәнфәғәттәре хаҡына абруйлыраҡ иҫәпләнгән фирҡә, йәмәғәт ойошмаһы тарафынан власть структураларына баҫым яһала. Ләкин бының өсөн бер кемде лә ғәйепләп булмай, бөтәбеҙгә лә яҡшы мәғлүм: иҡтисад көрсөктә, предприятиелар ябыла, эшһеҙҙәр армияһы арта, ә йәшәргә кәрәк.\nЮғары иҡтисад мәктәбе мәғлүмәттәре буйынса, Рәсәйҙә ярлылыҡ кимәле 16 процентҡа артып китте. Ошо көндәрҙә генә РФ Президенты Владимир Путин 2030 йылға тиклем Рәсәй үҫешенең милли йүнәлештәре тураһында указға ҡул ҡуйҙы. Тинен тингә ялғап, иртәгә ни булырын да күҙаллай алмаған бер мәлдә ярлы халыҡ өсөн ун йыл, әлбиттә, байтаҡ ваҡыт. Ләкин уға табан аҙымдар яһала, тик ул әлегә бер яҡлыраҡ ярҙам сараларынан ғибәрәт. Балалары күп булған ғаиләләргә, мәғлүм булыуынса, бик күп төрлө түләүҙәр һәм пособиелар таратыла, уларҙың осо-һанына сығырлыҡ түгел. Әммә ләкин ғаиләләр үҙҙәренә тейеш был түләү төрҙәрен бик яҡшы белә. Һүҙ ҙә юҡ, был уларға балалар тәрбиәләүҙә ҙур ярҙам. Үкенескә, миҙалдың икенсе яғы ла бар: айлыҡ балалар аҡсаһын эскегә, үҙ ихтыяждарына тотоноп ятыусылар ҙа бар. Мин яҡшы белгән бер ғаилә башлығының башы эскенән сыҡмай, үҙе бер ҡайҙа ла эшләмәй, бар һөнәре эсеп-һуғышыу, аҡса йә эсергә теләнселәү. Ҡатыны бер балаһы менән йүнһеҙ ирҙән ҡасып йөрөй, икенсе балаһын туғандары аҫрай, өсөнсөһө - иң өлкәне - эшкә ашмаған атаһы янында. Аслы-туҡлы ул бахыр үҫмерҙең хәлен кем белә лә кем күрәлер инде...\nБындай ғаиләләр берәү генә түгел. Интернеттағы "Серләшәйек" төркөмөнә шундайыраҡ хәлдә булыуы хаҡында яҙып, кәңәш һораусы ҡатын-ҡыҙ байтаҡ. Яңыраҡ, мәҫәлән, үҙенең банк картаһы ғәмәлдә булмау сәбәпле, балалар аҡсаһын ире алып ятыуы, ләкин ғаиләһенә бер тин дә эләкмәүе хаҡында зарланыусы тағы бер яҙма килеп сыҡты...\nБына шундай ғаиләләр дәүләттән әҙерҙе генә көтөп, эшләмәй ятырға өйрәнеп китмәҫме, тигән хәүеф тыуҙыра. Хәҙер улар буштан килгән пособиеларға ғына өмөт итергә буйтым күнекте инде. Ә бит түләүҙәрҙең ҡайһы берҙәре, бирһен Хоҙай, ваҡытлы сара - пандемия баҫылғансы, илдә финанс-бюджет хәлдәре тотороҡланғансы күрелгән ярҙам саралары. Бына шунда унар меңдәр шыпылдап ҡына ай һайын килеүҙән туҡтағас, улар үҙҙәрен нисек тотор икән? Дәүләт ҡаҙнаһы ла бит төпһөҙ түгел. Ахыр сиктә, бала ҡарау, аҫрау бурысы иң тәүҙә ғаиләнең үҙ иңендә ятыуын ғаилә планлаштырғанда уҡ самаларға тейештер бит һәр кем.Өҫтәүенә, 43 миллиондан ашыу пенсионерҙар армияһына ла ярҙам талап ителә. Юҡ, эшләп йөрөгән өлкәндәр хаҡында түгел, улар хәле-көсө барса үҙ көндәрен үҙҙәре күрергә тырыша. Эшләмәгәндәре өсөн дә (ә бит улар ҙа бәлтерәгәнсе эшләп йөрөй алмай, улар былай ҙа бөтөн ғүмерен эштә үткәргән) уларҙың пенсияларын индексациялау, өҫтәмә түләүҙәр, субсидия кеүек дәүләт ярҙам саралары аҡмаһа ла тамып тора. Шуның өсөн дә Пенсия фондына бер ҡасан да аҡса етмәй, уның бюджет "тоғон" тулыландырыу юлдары эҙләнә.\nҠайһы саҡ бындай эҙләнеүҙәр имеш-мимеш хәбәрҙәр тыуҙырып та ҡуйғылай. Мәҫәлән, ошо көндәрҙә аңын-тоңон белештермәйенсә интернетҡа шундай хәбәр ебәрелде: имеш, барлыҡ Рәсәй граждандарының да намыҫлы юл менән эшләп алыныуы иҫбат ителмәгән мөлкәте һәм һаҡлыҡта ятҡан аҡсаһы конфискацияланасаҡ һәм Пенсия фондына күсереләсәк. Был хәбәр йәмәғәтселектә меҫкен пенсионерҙарға ҡарата ниндәй мөнәсәбәт тыуҙырырын күҙ алдына килтереүе ҡыйын түгел. Бер аҙҙан был мәғлүмәткә асыҡлыҡ индерелгәндәй булды һәм уның барлыҡ граждандарға ла ҡағылмауы, ә коррупционерҙар һәм чиновниктар күҙҙә тотолоуы хәбәр ителһә лә, ундай закондың ике йыл инде ғәмәлдә булыуы ла мәғлүм ки. Быйыл хатта Генпрокуратура мәғлүмәттәре буйынса шул законға ярашлы Пенсия фонды 21,4 млрд һумға тулыланған да икән әле. "Новая газета" хәбәрҙәренә ҡараһаң, граждандарҙың һаҡлыҡтағы аҡсаһына яҫҡыныу властарҙың күптәнге хыялы, имеш; был рәсәйҙәр иҫәбендә тупланған 25 трлн. һум аҡсаны ҡулға төшөрөргә маташыу. Бына шундай имеш-мимештәр халыҡты һаҡлыҡ кассаһында ятҡан аҡсаларын барып алырға, ә инде үткән быуаттың ҡәһәрле 90-сы йылдарында бер тапҡыр хәләл аҡсаһынан яҙып алданған пенсионерҙар иһә үлемтеккә йыйған барлыҡ ҡына аҡсаларын өйҙә, яҫтыҡ аҫтында тоторға мәжбүр. Шул сәбәпле улар муттар сәбе генә түгел, ҡанһыҙ бандиттар ҡорбанына ла әйләнеп ҡуя. Ундай йөрәк ярғыс миҫалдарҙы иҫкә төшөрөп тороу кәрәкмәйҙер.\nҺәр хәлдә, дәүләтебеҙҙең дә ҡул менән баштан һыйпап, аяҡ менән артҡа тибеүенән биҙерәп бөткәндер халыҡ. Шундай уҡ ныҡышмалылыҡ менән байҙар (хәҙер олигархтар тип әйтергә ҡушмайҙар ), чиновниктар, коррупционерҙарҙың законһыҙ килеменә кәртә ҡуйылһын ине лә... Бының өсөн бит эшләргә, тикшеренергә, "законлы бурҙар" менән мөнәсәбәттәрҙе боҙорға кәрәк, ә халыҡ аҡсаһы - бына ул, ал да бүлгелә - былай ҙа власть структуралары ҡулында. Әммә ләкин илебеҙҙең яңыртылған Төп законы - Конституцияһы өсөн 78 процент халыҡ тауышы бының өсөн бирелмәне...\nЯҙылған: 13.08.20 | Ҡаралған: 360


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ФРАНЦУЗ ЯУЫ (5-се бүлек) - 2021 - Мәҡәләләр\nФРАНЦУЗ ЯУЫ (5-се бүлек)\n- Россияла йәшәй икән улар, Урал тауы тирәһендә. Борон-борондан уҡ һәм ян менән ҡоралланып, атҡа менеп һуғышҡа ла, һунарға ла, мал көтөргә лә йөрөгәндәр. Боронғо ғәҙәтен әле лә ташламайҙар икән. Уларҙы Александр Беренсе ҡоралландырмай, кейендермәй, ти, өйөнән ниндәй кейемдә сығып киткән, - шулай йөрөй бирә.\n- Башҡорт тигәнегеҙ татармы ни?\n- Юҡ, беҙ һорашҡан урыҫ офицеры улай тимәне.\n- Урыҫтар Россияла йәшәгән халыҡты урыҫҡа һәм татарға ғына бүлә лә инде. Урыҫ булмағас, татар була инде.\n- Теге офицер ҡабат-ҡабат башҡорт тип әйтте.\n- Күпме инде улар?\n- Бында килгәнеме, әллә барлығымы?\n- Миңә беҙгә ҡаршы һуғышҡанының һаны кәрәк.\n- Теге офицерҙан һорашҡайныҡ, белмәйем, тине.\n- Ярар, тағы ла берәрһен табып, ныҡлабыраҡ һорашығыҙ. Башҡорттоң үҙенән һорау ала алһағыҙ, бигерәк тә яҡшы булыр. Шунан миңә әйтерһегеҙ.\nБашҡорттарҙан ҡурҡҡан өсөн, йә бүтән берәр сәбәп арҡаһында ҡыҙыҡһынманы Наполеон башҡорттар менән. Ғәҙәте шулай. Бер һорауға яуап эҙләргә тотонһа, шуны һәр ваҡ ҡына бөртөгөнә тиклем белмәйенсә, туҡтамай. Кис еткәс, теге һанат һаман һүҙ башламағас, Наполеон үҙе хәтерләтте быңа.\n- Башҡорт тураһында белешеп бөттөгөҙме?\n- Әллә ниндәй яңылыҡ аса алманыҡ, тәҡсир.\n- Әсирҙәр араһында башҡорттар юҡ. Уларҙы әсиргә алып булмай, тиҙәр.\n- Бөтөн халыҡты ла әсир итеп була, быларҙы юҡ, имеш. Әкиәт һөйләйһең.\n- Нимә тип әйтһәгеҙ ҙә, әсирҙәр араһында башҡорт юҡ инде.\nҠараңғы төшә башлағас, һуғыш туҡтала, иртәгеһенә ҡараһалар, бер генә урыҫ яугиры юҡ: тереһе лә, үлеһе лә юҡ. Төн йөҙөндә ҡайҙалыр китеп бөткәндәр. Ике яҡ ғәскәре лә хәлһеҙләнгән, икеһенә лә ял кәрәк. Туҡтайҙар.\nИртәгеһенә һуғыш яңынан башланмай. Һәр яҡ та үҙенең юғалтыуҙарын һанай, халыҡсан итеп әйтһәң, һәр кем "яраһын ялап бәйләй". Рәсәй ғәскәре был алышта утыҙ мең кешеһен юғалта, француздар - егерме мең. Польшаға ингәне бирле Наполеон ғәскәре алтмыш мең кешегә кәмегән. Шуға ул йәштәрҙе хәрби хеҙмәткә алыу тураһында яңы фарман бирә.\nБонапарт электән килгән үҙенең йолаһы буйынса, кисәге һуғыш яланын сығып ҡарай. Өҫтө-өҫтөнә тиерлек аралаш урыҫ һәм француз ғәскәренең үле һалдаттары ята, шуларҙың араһында үлә алмай ыңғырашҡан яралылар, аттар бар. Ҡабырғаһынан башы сығып торған уҡ күренеп торған бер атты шәйләп, Наполеон туҡтап ҡала. Был бит теге "төньяҡ амурҙарының" уғы. Атылған ҡорал аттың бер ҡабырғаһынан инеп, икенсеһенән килеп сыҡҡан Кәмендә өс-дүрт кешене тишеп сығыр ине, моғайын, бишәүҙе булмаһа. Бонапарт башын сайҡап торҙо ла артабан китте. Бындай уҡты атыусыны яҡындан күрергә ине, тип уйлап ҡуйҙы.\nҠаты алыштан һуң бер көн уҙғас, Александр Наполеондың штабына кенәз Лобанов-Ростовскийҙы ебәрә. Һуғышты туҡтатыу тураһында килешеү төҙөргә тәҡдим итәбеҙ. Наполеондың да теләге шундай икәнде ул саҡта Александр белмәй әле. Солох тураһында килешеү төҙөлә ҡалһа, ти Рәсәй яғы, беҙҙең берҙән-бер шарт: Рәсәй бер генә ҡарыш ерен бирергә лә риза булмаясаҡ. Француздар Лобанов-Ростовскийҙы яҡшы ҡаршылай, һәйбәт һөйләшә. Рәсәйҙең ерен бүлеп алыу тураһында уйлап та ҡарамағандар. Рәсәй менән килешеү төҙөгәндә бер ниндәй өҫтөнлөккә, байлыҡ алыуға иҫәп тотмайҙар икән. Бынан тыш, ике яҡтан тағы ике илсе юғарыраҡ кимәлдә һөйләшеүҙәр уҙғара һәм ике яҡ та килешеү яҡлы икәнлектәрен белдерә. Тағы ла бер нисә көндән һуң ике ғәскәрҙе бүлеп аҡҡан Неман тигән ҙур йылғаның ҡап уртаһында ике яҡтың белгестәре ҡуҙғалмаҫ һал ҡора, уртаһына бик матур тирмә урынлаштыра. Иртәгәһенә иртәнге сәғәт ун берҙә ике ярҙан ике кәмә йөҙөп китә һәм урталағы һалға килеп төртөлә. Кәмәнән алдараҡ төшкән Наполеон Александрҙы ҡосаҡлап ала:\n- Нимәгә һуғышып йөрөйбеҙ инде беҙ? - ти.\n- Эйе шул, - ти Александр.\nУлар бер-береһен арҡаларынан ҡосаҡлап, тирмәгә инә һәм ике сәғәттән дуҫтар рәүешендә кире сыға. Ҡан ҡойоп, бер-береһен күрә алмаған дошман булған был кешеләр, тип уйламаҫһың да. Тильзит килешеүе ошо рәүешле башлана һәм ике яҡтың да тулы ризалығы нигеҙендә шул ерҙә ҡорола.\nОшо хәлдән һуң егермеләп көн үткәс, Россия, Пруссия һәм Франция араһында әлеге һуғышты туҡтатыу һәм солох урынлаштырыу тураһында килешеүгә ҡул ҡуялар. Рәсәй яғынан ғәскәрҙең баш командующийы Александр Беренсе император ҡул ҡуя, француздарҙан ғәскәрҙең баш командующийы, император Наполеон Бонапарт имзаһын һала.\nҠағыҙҙарҙы өҫтәлдән йыйып алғас, Наполеон:\n- Хөрмәтле император әфәнде, - тип өндәште Александр Беренсегә,- Һеҙҙең менән беҙ солох килешеүе төҙөнөк. Икенсе төрлө әйтһәң, беҙ хәҙер бер-беребеҙгә ҡан дошман түгелбеҙ. Шулай булғас, ҡайһы бер серҙәҙе асырға ла ярайҙыр? - Нимә тураһында һүҙ, хөрмәтле император?\n- Һеҙҙең ғәскәрҙә хәҙерге заманға бик үк тура килеп бөтмәгән ҡораллы төркөмдәр бар. Беҙҙең һалдаттар уларға "төньяҡ амурҙары" тигән ҡушамат биргән. Кемдәр улар? Шулар менән яҡынданыраҡ танышҡанда, килешер ине.\nАлександр Беренсе тәүҙә һүҙҙең нимә тураһында барғанын төшөнөп бөтмәне, шуға янындағы генералдарға һораулы ҡарашын йүнәлтте.\n- Башҡорттар тураһында һорай шикелле. Амурҙар уҡлы һәм янлы була бит. Шунан сығып әйтәләрҙер.\nАлександр тиҙ үк аңланы ла әлеге генералға йомошон да ҡушып өлгөрҙө:\n- Башҡорттарҙан һәм иррегуляр ғәскәрҙәрҙән бер нисә кешене беҙ сәй эсеп бөтөрөүгә ошонда килтереп еткер. - Үҙе Наполеонға боролдо.\n- Һеҙҙең ихтыярға амурҙарҙы килтерербеҙ. Әлегә йоланы үтәп, солох килешеүен сәй менән "йыуып" ҡуяйыҡ. - Иркен бүлмәләге ғәскәр етәкселәре икенсе бүлмәгә инеп китте.\nРәсәй ғәскәрендә иррегуляр әрменән өс төрлө халыҡ бар ине. Батшаның фарманын үтәргә йүгергән генерал шуларҙың ҡайһыныһын килтерергә икән, тип баш ватып торманы, өсөһөнән дә кешеләр килтерергә ҡушты.\n- Башҡорттарҙан өсәү килһен, ҡалғандарынан икешәр. Солох килешеүен "йыуыусылар" кире залға сыҡҡанда баяғы генерал һәм йәнә ете кеше бер сафҡа теҙелеп тора ине.\n- Кемдәрҙе килтерҙең, таныштыр,- тине батша генералға.\nТегенеһе алғараҡ сыҡты:\n- Хөрмәтле йәмәғәт, һеҙҙең алда иррегуляр әрме һалдаттары тора. Һеҙ, хөрмәтле император, төньяҡ амурҙары тип атаған һуғышсыларҙың ике полк командиры Буранғол Ҡыуатов менән Айсыуаҡ Үҙебаев һәм полк муллаһы. Уларҙың янында ҡалмаҡ тигән халыҡ вәкилдәре һәм Дон казактарынан ике кеше.\nНаполеон Ҡыуатов янына барып баҫты, тәүҙә баштан-аяҡ кейемен күҙҙән үткәрҙе. Башына ҡамсат бүрек, өҫтөнә биҙәкләп, һырлап сигелгән матур елән, аяғына күн итек кейгәйне Буранғол. Баш кейеменә ымлап, Бонапарт:\n- Башығыҙға ниңә тиренән тегелгән бүрек кейәһегеҙ? Эҫе түгелме һуң? - тип ҡыҙыҡһынды.\n- Йылы кейемгә өйрәнә ул тән. Уның ҡарауы, тире бүрек елкәне, муйынды ҡаплап тора һәм дошмандың ҡылысын кире ҡаҡлыҡтыра, баш һау ҡала.\nБонапарт тел шартлатты.\n- Ҡоралдарығыҙҙы ҡарарға яраймы? - тип ян менән уҡ һаҙағына ымланы.\n- Рәхим итегеҙ! - тине Буранғол французсалап.\n- Оһо! - тине Наполеон. - Минең телемде лә беләһең икән. Ә мин һинекен белмәйем.\nШул арала былар янына тылмас килеп баҫты. Француздың ни әйткәнен урыҫсаға тәржемәләне. Ә Буранғолдоң полкынан килгән тылмас урыҫсанан башҡортсаға ауҙарҙы. Әлбиттә, бындай аралашыу оҙағыраҡҡа һуҙылды. Уның ҡарауы, Наполеон менән Буранғолдоң ни һөйләшкәне түкмәй-сәсмәй бер-берһенә генә түгел, быларҙы күҙәтеп торған бүтәндәргә лә еткерелә торҙо. Буранғол:\n- Минең туған телем башҡорт. Беҙҙең халыҡ Урал тауҙары армыттарында йәшәй, Европа менән Азия тоташҡан ерҙә. Беҙҙең халыҡ унда мең йылдан күберәк тора инде. Бынауыһы ян тип атала, быныһы - уҡ. - Буранғол яу ҡоралдарын күрһәтә башланы. - Ә быныһы - ҡылыс. Быныһы - хәнйәр. Һәр һыбайлыла һөңгө бар әле.\n- Амурҙың ҡоралы уҡ менән янды һеҙ күптән тотонаһығыҙмы?\n- Үҙемде белә белгәне бирле. Миңә тиклем атай-олатайҙарым да шуларҙы йөрөткән. Уларға тиклем дә булған инде улар.\n- Яңыраҡ бер һуғыштан һуң уҙған яу яланын ҡарап йөрөгәндә бер күренешкә юлыҡтым. Бер уҡ атты үтә тишеп сыҡҡан. Шул тиклем көс менән атыламы уҡ?\n- Ул ғына нимә ул! Беҙҙең бер һуғышсы аттың иң ҡалын ере - түшен ярып сығарғансы ата.\n- Хайран ҡалырлыҡ икән. Шуға беҙ һеҙҙе Төньяҡ амурҙары тип атайбыҙ ҙа инде. Үпкәләмәйһегеҙме был ҡушаматҡа?\n- Юҡ. Ҡушаматҡа үпкәләп йөрөй торған бала-саға йәшенән уҙғанбыҙ бит инде. Өҫтәүенә, ҡушамат исем түгел, мәңгелеккә йәбешмәй.\nШулай тине лә ул Буранғол, тик был ҡушаматтың йөҙәр йылдар буйы башҡорттан юйылмаясағын ул ҡайҙан белһен инде...\nНаполеон текләп торҙо ла Буранғолға ҡулын һондо. Тегенеһе лә бирҙе ҡулын. Ныҡ итеп ҡыҫыштылар, шунан Наполеон боролоп китте. Атлаған ыңғайы уң ҡулын һелкетә барҙы. Күрәһең, Буранғол тегене самаһыҙыраҡ ҡыҫып ташлаған инде. Ә Наполеон үҙенең подполковнигы менән булғанды ишетһә, йә күрһә, нимә тиер ине икән?\nБыл хәл Тильзит килешеүенә тиклемге яуҙың һуңғы көнөндә була. Француздар менән атыштан һуң урыҫтар яғына бер нисә әсирҙе алып киләләр. Берәүһе бигерәк мәрәкә хәлдә була. Хоҙай Тәғәлә тегеңә танауҙы үлсәүһеҙ биргән дә ҡуйған - бигерәк елле икән тын алғысы. Уның ҙурлығы бер хәл. Икенсеһе тағы ла ирмәгерәк. Бер башҡорттоң атҡан уғы тегенең танауына тейгән. Тейгән дә танауҙы үтә тишкән. Әммә уҡ шул урында тороп ҡалған. Килә француз аяғын саҡ һөйрәп, биленә етә яҙғансы башын эйеп. Уҡ тейгәнгә байтаҡ ваҡыт үткәндер инде, күрәһең, уҡ тейгән тишектән аҡҡан ҡан ҡатып бөткән. Ғәскәри имсе килеп, француздың танауына ҡарап торҙо ла, уҡты танау янынан ҡырҡып, һурып сығармаҡсы булды. Француздың көлкө күренешенә ҡарап, хахылдашҡандар араһында бер башҡорт та була. Теге француз менән имсегә текләп тора ла:\n- Бәй, был минең уҡ табаһа. Бына тамғаһы бар,- тип күрһәтә. - Уҡты ни эшләтергә итәһең? - тип һорай имсенән.\n- Ҡырҡам да шунан һурып алам.\n- Бирмәйем. Минең уҡты ҡырҡмаҡсы булаһың, бирмәйем. Миңә кәрәк ул. Артабан француздың танауын ғына түгел, башын яра атам. Хәҙер үҙем матур ғына итеп тартып алам, уҡты һындырмау ғына түгел, сатнатмайым да.\n- Һинең уғың бөтөн ҡалыр ҙа ул. Ә был танау ни эшләр икән һуң һин уҡты тартҡан саҡта,- тип һорай имсе.\n- Эйе шул, - ти башҡорт.- Ярар инде, ҡырҡ уҡты. Был тиклем танауҙы ҡырҡһаң да булыр ине лә бит. Ярар инде, әйҙә, этләнмәһен француз, ул да кеше бит.\nОшо хәлде иҫенә төшөрҙө Буранғол Наполеондың усын һелкеткәнен күреп.\n(Дауамы. Башы 31-34-се һандарҙа).\nЯҙылған: 27.08.21 | Ҡаралған: 142


Гармун моңдары тынмаһын\n13 Сентябрь 2017, 14:27\nБайрам өҫтөнә байрам тигәндәй, ошо көндәрҙә Яныш ауылында тыуып, хәҙер төрлө тарафтарҙа йәшәгән "егет" һәм "ҡыҙҙар" бергә йыйылды.\nБайрам өҫтөнә байрам тигәндәй, ошо көндәрҙә Яныш ауылында тыуып, хәҙер төрлө тарафтарҙа йәшәгән "егет" һәм "ҡыҙҙар" бергә йыйылды. уларҙың күптәре инде олатай-өләсәй булһалар ҙа, тыуған ерҙәрен, ата-әсәләрен, туғандарын, бергә уҡыған иптәштәрен, мәктәптәрен һағынып, осрашыу ойошторҙо.\nБайрамды ойоштороусыларҙың береһе, Мәхмүт Ибраһимов, ҡунаҡтарҙы сәләмләп: “Беҙ йәш саҡта Яныштың бөтә урамдарында яңғырап торған гармун һәм йыр тауышы хәҙер ҙә тынып торорға тейеш түгел”, – тине. Ул Алла Ғилманова менән ауылдың гимнына әйләнгән “Янышым” йырын башҡарҙы.\nАуыл хакимиәте башлығы Ирек Шәйәхмәтов ауыл халҡын күркәм байрам менән ҡотлап, изге теләк һүҙҙәрен еткерҙе, ауыл халҡының дәррәү, берҙәм булыуын һыҙыҡ өҫтөнә алды: – Яныш ысын мәғәнәһендә райондың йөҙөн булдырыусы ауылдарҙың береһе. Шуға күрә, беҙ һәр ерҙә алдынғы булырға тейешбеҙ. Ауыл күҙгә күренеп төҙөкләнә, матурая, халыҡ та, көрсөккә ҡарап тормай, етеш донъя көтөргә, балалар үҫтерергә, уҡытып, кеше итергә ынтылып тора. “Матурлыҡ донъяны ҡотҡарыр”, – тигән бит бөйөк Достоевский. Тирә-яҡты йәмләп үҫкән аллы-гөллө сәскәләр халыҡтың йәшәйешен, көнкүрешен генә түгел, нурлы күңел торошон да сағылдыра бит ул. Матур йәшәргә тырышыуҙары менән яныштар һәр йәһәттән башҡаларға ла өлгө булып тора, – тине.\nАртабан ул ауыл уңғандарына Рәхмәт хаттары тапшырҙы.\nХеҙмәт ветераны, райондың билдәле шағирәһе Әнисә Имаева ҡунаҡтарға ауылдан сыҡҡан билдәле шәхестәр тураһында һөйләне.\nСығыштар тамамланғас, ауыл халҡы бай йөкмәткеле концерт программаһын ҡарап кинәнде. Ошо ауылда тыуып үҫкән сәнғәт оҫталары башҡарыуындағы тыуған яҡҡа, атай-әсәйҙәргә арналған ретро йырҙар халыҡ күңеленә айырыуса хуш килде. Яныштарҙы йыр-моңдары, дәртле бейеүҙәре менән ситтән килгән ҡунаҡтар ҙа тәбрикләне. Байрам сараһының тантаналы өлөшө тамамланғас та, халыҡ таралырға ашыҡманы әле, күрмәгәндәрҙе күреп, күрешмәгәндәр менән күрешеп, һағыныуҙарын баҫып, рәхәтләнеп һөйләште, аралашты, ҡунаҡҡа саҡырышты.\nҺәр кемдең тыуған яғы, ғәзиз ауылы, ата-әсәһе, туғандары, хатта зыяраты ла ҡәҙерле. Ошо матур осрашыу байрамын ойоштороусыларға ауыл халҡы оло рәхмәтен еткерә. “Мүкләнеп бөткән күңелдәрҙе күтәреп, йәшәүгә дәрт-өмөт өҫтәп, йоҡомһораған йөрәктәребеҙҙе уятып, гармун моңдарына ҡойондороп киткәнегеҙгә ысын күңелдән рәхмәтлебеҙ. Бер ваҡытта ла гармун моңдары тынмаһын! Һәр ваҡыт йәш булып ҡалығыҙ!”, – ти улар.\nБыл битте Салауат Батыраев әҙерләне.


Башҡортостан Президенты тәбиғәтте һаҡлау ҡануниәтен үтәү буйынса кәңәшмә үткәрҙе // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостан Президенты тәбиғәтте һаҡлау ҡануниәтен үтәү буйынса кәңәшмә үткәрҙе\n17:45, 3 июня 2013 Сәйәсәт\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов республикала хоҡуҡ тәртибен тәьмин итеү буйынса даими эшләүсе координация кәңәшмәһе ултырышын үткәрҙе. Унда экологик хәлгә контроллек итеү мәсьәләләре тикшерелде.\n— Тирә-яҡ мөхитте һаҡлау мәсьәләһе иғтибар үҙәгенә ҡуйыла, халыҡты экология мәсьәләләре борсой. Был теманы 2011 йылдың сентябрь-декабрь айҙарында тикшереп, мөһим ҡарарҙар ҡабул иттек. Билдәләнгән сараларҙың күпселеге бөгөнгө көндә тормошҡа ашырыла. «Өфөхимпром» һәм Семеновка алтын сығарыу фабрикаһы объекттарын йыйылып килгән экологик зыянды бөтөрөү буйынса федераль маҡсатлы программа проектына индереүгә өлгәштек. Әгәр программа Рәсәй Хөкүмәте кимәлендәге килешеүҙе уңышлы үтһә, алдағы йылдарҙа был биләмәләрҙе санациялауға инвестициялар йәлеп итеүҙе күҙалларға мөмкин. Һүҙ миллиардлаған һумдар тураһында бара.\nАтмосфераны бысратыуға мониторинг автоматлаштырылған системаһын үҫтереү дауам итә. Республика бюджеты иҫәбенә Стәрлетамаҡта тағы ла бер шундай контроль станцияһы, шулай уҡ күсмә лаборатория урынлаштырылды. Өфө өсөн дә бындай лаборатория һатып алынасаҡ. Йыл аҙағына баш ҡаланың нефть эшкәртеү заводтарында ҡалдыҡтарға контроль буйынса датчиктар ҡуйыласаҡ. БР Хөкүмәте менән «Башнефть» компанияһы араһында килешеү төҙөлдө. Документҡа ярашлы, компания производствоны яңыртыу һәм заманса технологиялар ҡулланыу буйынса бурыстарҙы үҙ өҫтөнә ала.\nСтәрлетамаҡ эргәһендәге Кантюковка ауылы ысын мәғәнәһендә экологик һәләкәт зонаһына әүерелде. «Газпром нефтехим Салауат» концерны заводтарынан Ағиҙел йылғаһына нефть продукттарын түгеү һөҙөмтәһендә 709 миллион һумлыҡ зыян килтерелде.\nТирә-яҡ мөхит торошоноң элеккесә насар булыуын, атмосфера, ер, һыуҙы бысратыу күләмдәренең артыуын танырға мәжбүрбеҙ. Ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтарын эшкәртеү йәһәтенән дә эштәр насар. Өфө, Салауат, Стәрлтемаҡтағы экологик хәл ентекләберәк тикшереүҙе һәм, иң мөһиме, яҡшыртыуҙы талап итә. Хәлде яҡшыртыу буйынса өҫтәмә һөҙөмтәле саралар кәрәк. Был эштә ағымдағы ҡануниәттең положениелары кәртә булып тора. Улар ҙур предприятиеларға контроллек итеү буйынса Тәбиғәттән файҙаланыу өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәттең БР буйынса идаралығының һәм Ҡулланыусылар хоҡуғын һәм кеше именлеген яҡлау өлкәһендәге күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәттең БР буйынса идаралығының хоҡуҡтарын сикләй. Тәбиғәтте һаҡлау ведомстволарының прокуратура менән үҙ-ара тығыҙ эш итеүенә таянып, бөгөн был өлкәләге закон боҙоуҙар менән көрәште яңы кимәлгә сығарырға кәрәк, — тип белдерҙе Рөстәм Хәмитов.\nУлтыршта шулай уҡ докладтар менән республика прокуроры Андрей Назаров, Тәбиғәттән файҙаланыу өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәттең БР буйынса идаралығы етәксеһе Андрей Дудников, Башҡортостандың тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министры Илдар Һаҙыев сығыш яһаны. Был сығыштарға анализ яһап, Президент атмосфера һауаһы сифатын контролдә тотоу мәсьәләһен хәл итеү бурысын ҡуйҙы. Бынан тыш, республика етәксеһе атмосфера торошон контролдә тотоусы автоматлаштырылған станцияларҙы Өфө, Стәрлетамаҡ, Салауат ҡалалары өсөн һатып алырға тәҡдим итте. Шул уҡ ваҡытта сығымдарҙың яртыһын зыян килтереүсе предприятиелар ҡапларға тейеш. Ҡайһы бер мәғлүмәттәр буйынса, яҡынса 20 станция талап ителә. Уларҙың һәр береһе 15 миллион һум тора. Шулай уҡ Рөстәм Хәмитов суд хеҙмәткәрҙәрен минималь штрафтар менән сикләнмәйенсә, экология ҡануниәтен боҙоусыларға ҡатыраҡ яза бирергә саҡырҙы.


Ырыҫлы ѳй » "Урал" гәзите\nБула бит шундай ғәжәп кешеләр: егәрлелеге, уңғанлығы менән таң ҡалдырып, донъя ауырлыҡтарын иңе менән күтәреп, ҡайғы-хәсрәт күрһә лә, шат күңеллелеген, кәйеф күтәренкелеген юғалтмай, тормоштан йәм табып йәшәүселәр. Ундайҙар янында башҡаларға ла еңел булып китә. Уларҙың ышаныслы ҡулдарының йылыһын тойоу һәр кемгә кѳс һәм дәрт, рәхәтлек хисе ѳҫтәй.\nБынан 75 йыл элек Манышты ауылында тыуып үҫкән Гѳлфинә Сәлмән ҡыҙы менән 79 йыл элек Ноҡатта донъяға килгән Хәким Мырҙабай улы Мѳхәмәҙиевтәр ана шундай кѳслѳ ихтыярлы, һоҡланғыс кешеләр. Инйәрҙә йәшәй улар. Оло йѳрәкле, алсаҡ, илтифатлы әсә «Герой-әсә» исемен ҙур ғорурлыҡ менән йѳрѳтә. Был юғары исемгә 1979 йылда лайыҡ була. Ғорурланырлыҡ та шул. Береһенән - береһе матур, аҡыллы, уңған балалар үҫтерҙе Мѳхәмәҙиевтәр. Ҡасан ғына әле йәш ҡыҙ менән йәш егет тормош ҡороп йѳрѳй ине. Баҡһаң, ул кѳнгә 58 йыл тулып та килә. Ғаилә башлығы Хәким ағай иртәнән кискә тиклем эшләне. Гѳлфинә Сәлмән ҡыҙы балаларҙы тәрбиәләп, кейендереп, ашатып мәктәпкә ебәрҙе, тәмле аштар бешереп, йылмайып-кѳлѳп ҡаршы алды. Балалары тырышып уҡыны.\nХәким Мырҙабай улы кесе йәшенән үк Инйәр леспромхозында тәүҙә ярҙамсы булып йѳрѳнѳ, һуңынан үҙ аллы эшләй башланы. Башта тәжрибәле урмансылар ҡаҡса кәүҙәле егеттең ауыр урман эшен башҡара алыуына шикләнеп ҡарай, ләкин ата-бабаларыбыҙ: «Ҡарама беләккә, ҡара йѳрәккә» тип юҡҡа әйтмәгән шул. Хәким ҡыҫҡа ваҡыт эсендә хеҙмәттәштәре араһында хѳрмәт, ышаныс яулай. Үҙенә йѳкмәтелгән бурысты еренә еткереп башҡара. Шуға күрәлер ҙә Хәким тиҙ ѳйрәнә һәм алдынғылар рәтенә сыға. Планды арттырып үтәгән ѳсѳн уны маҡтап телгә ала башлайҙар. Әйткәндәй, нәҡ Хәким Мырҙабай улы беренселәрҙән булып «Коммунистик хеҙмәт алдынғыһы» исеменә, «Биш йыллыҡ алдынғыһы» билдәһенә, «В.И.Лениндың тыуыуына 100 йыл» миҙалына һәм башҡа бик күп бүләктәргә лайыҡ була. Ауылдаштары уны бер нисә саҡырылыш Ноҡат ауыл Советы депутаты итеп һайлай.\nТәүге йылдарҙа урмансының ҡулында балта, арҡыры бысҡы булһа, һуңғараҡ улар «Дружба», «Урал» бысҡылары менән алмаштырылды. Урманға ла машинала баралар, машинала ҡайталар. Ҡеүәтле техника менән эш тә күпкә еңелләшә.\nМѳхәмәҙиевтәрҙең оло улдары Рәмил дә атаһы кеүек урман эшендә эшләй. Ул тракторсы ла, ағас бысыусы ла, водитель дә. Ғѳмүмән, ун баланың бѳтәһе лә үҙҙәре яратҡан һѳнәргә эйә. Ҡыҙғанысҡа, бер улдары ғына фажиғәле вафат булып ҡалды. Юғары уҡыу йортон тамамлаған иң бәләкәй ҡыҙҙары Розалия әлеге ваҡытта балалар менән ѳйҙә ултыра.\nАтай-әсәйҙең бер-береһен хѳрмәт итеп, татыу ғүмер итеүҙәре тормош һуҡмаҡтарында осраған бар ауырлыҡтарҙы еңеп сығырға ярҙам итә. Улар балаларын кескәйҙән хеҙмәт яратырға ѳйрәтә. Ғѳмүмән, ата-әсә ѳлгѳһѳндә балалар сәләмәт йәшәү рәүеше алып барыу кәрәклеген күңеленә һеңдерә. Алма ағасынан йыраҡ тѳшмәгән кеүек, балалары ла насар ғәҙәттәрҙән алыҫ тора. Ялға ҡайтҡан мәлдәрендә лә атай-әсәйгә мѳмкин тиклем күберәк ярҙамлашып китергә тырышалар. Күмәк саҡта эш тә ырай, күңелле лә, тиҙәр улар.\nБалаларының һәр береһе тормошта үҙ юлын табып, тыуған йортто ҡалдырып китһә лә, ырыҫлы ѳйҙѳң бушап, күңелһеҙләнеп ҡалғаны булманы. Ял кѳндәрендә һәм байрамдарҙа был йорт шат балалар һәм ейән-ейәнсәрҙәр тауышына күмелә.\n- Балаларҙы киләсәктә ниндәй итеп күргең килһә, улар шулай булырға тейеш, - ти Мѳхәмәҙиевтәр. - Бының ѳсѳн күп тә кәрәкмәй, бары уларҙы яратырға, ярҙам итергә һәм ѳлгѳ күрһәтергә кәрәк.\nҡала-райондың почетлы ветераны.\nҺҮРӘТТӘ: Гѳлфинә Сәлмән ҡыҙы һәм Хәким Мырҙабай улы балалары менән (фото ғаилә архивынан).


Психологтар әйтеүенсә, магазиндан үҙенә оҡшаған кейемде һайлап алыу кешегә ыңғай эмоциялар алырға һәм стрестан\nҡотолорға ярҙам итә. Сит илдәрҙә даими ойошторолған "арзан\nхаҡҡа һатыу" ваҡытында шоппингтан ҡәнәғәтлек тойғоһо алып\nбулалыр ҙа, бәлки. Беҙҙә иһә магазиндар буйлап йөрөү йыш ҡына ҙур ҡәнәғәтһеҙлек, хатта депрессия менән тамамланыуы мөмкин. Һәм сауҙа нөктәһе етәкселегенә ялыу менән мөрәжәғәт иткәндән һуң да был ауыр тойғонан ҡотолоу мөмкин түгел. Беҙҙең эшҡыуарҙар аҡса өсөн йәнен бирергә әҙер, хатта һатып алыусының зарланыуы нигеҙле булыуын аңлаған хәлдә лә улар аҡсаны ҡайтарып бирергә ашыҡмай. Сауҙәгәрҙәр һатып алыусы берәй ваҡыт зарланыуҙан туйыр һәм талаптарынан баш тартыр, тип өмөтләнә, күрәһең. Тик улар күптән 21 быуат етеүен һәм ҡулланыусы мәнфәғәттәрен яҡлаусы дәүләт инстанциялары барлыҡҡа килеүе хаҡында онота. Уларҙың береһе - Ҡулланыусыларҙың хоҡуҡтарын һәм кеше именлеген һаҡлау өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәттең БР буйынса идаралығы.\nӨфөлө Борис Сергеев баш ҡала магазинының ир - аттар өсөн кейемдәр бүлегенән дуҫына бүләккә толстовка һатып ала. Уға кейемдең фасоны оҡшай, әммә Борис уны кейеп ҡарамай. Һәм тыуған көнгә йыйылған ҡунаҡтар алдында ул бүләкте дуҫына тапшыра, уныһы түҙмәй, шунда уҡ кейеп тә ала. Размеры тап килеүенә ҡарамаҫтан, әйбер йөйөнән һүтелеп сыға. Сергеевтың ҡәнәғәтһеҙлеге йөҙөнә сығыуын күреп, хужа уны тынысландырырға маташып ҡарай. Әммә ҡунаҡтың кәйефе бөтөндәй ҡырыла. Ҡунаҡтар рәхәтләнеп күңел асҡан ваҡытта ул\nмагазинда әйберҙе ентекләп ҡарамауы өсөн үҙен - үҙе әрләү менән мәшғүл була. Һәм тантана аҙағында "сюрприздан" алынған\nтәьҫоратты нисек булһа ла йомшартыу өсөн дуҫынан толстовканы кире биреүен һорай:\n- Икенсеһенә алмаштырып алып киләм!\nӘммә сифатһыҙ тауар менән һатыу итеүсе эшҡыуар Матюхина у ны тыңларға ла теләмәй. Әйберҙе кире алыуҙан ҡәтғи рәүештә баш тарта. Һәм Сергеевҡа Ҡулланыусыларҙың хоҡуҡтарын һәм кеше именлеген һаҡлау өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәттең БР буйынса идаралығына мөрәжәғәт итеүҙән башҡа әмәл ҡалмай. Был ведомство "Ир - аттар кейеме" бүлеген тикшереүҙе ойоштора һәм һатып алыусының дәғүәһен тулыһынса ҡ әнәғәтләндерә. Бөтә кейем - һалымға ла ( 450 трикотаж әйбер)\nтауар һәм уны етештереүсе тураһында мәғлүмәтте күрһәтеүсе документтар булмауы асыҡлана. Матюхина тауар етештереүсенең юридик адресы тураһында ла аныҡ ҡына мәғлүмәт бирә алмай, өҫтәүенә бөтә әйберҙәрҙең дә түбән сифатлы булыуы асыҡлана. Идаралыҡ хеҙмәткәрҙәре тауар партияһын һатыуҙан ала һәм эшҡыуарға продукцияны сертификатлаштырыу бурысын йөкмәтә. Ма тюхина Борис Сергеев менән һатыу - һатып алыу килешеүен өҙә һәм һатып алыусыға толстовка хаҡын ҡайтарып бирә.\nӘ бына тағы бер өфөлө Виталий Костюков эшҡыуар Шилинанан Өфө баҙарында джемпер һатып ала. Һәм кейә башлаған көнөндә ү к резина материалдан эшләнгән наклейкаһы ысҡына башлауын күр ә. Оҙаҡ уйлап тормайынса, ул һатыусыға йүнәлә. Әммә уныһы ир\nкешене тыңларға ла теләмәй. Костюков та шулай уҡ ялыу менән Роспотребнадзорға мөрәжәғәт итә, ләкин был структура\nҡыҫылышы һәм сауҙа нөктәһенең тикшерелә башлауы ла һатыусының тимер позицияһын ҡаҡшата алмай. Костюков та\nтуҡтап ҡалмай, джемперҙы экспертизаға ебәрә һәм үҙенең хаҡлы булыуын иҫбатлай. Уның түләгән аҡсаһын кире ҡайтарып бирәләр. Әйткәндәй, эшҡыуар Матюхина менән булған хәлдәге кеүек үк тикшереүселәргә төрөк трикотажын һатыуҙан алырға тура килә, сөнки Шилинаның да уларға тейешле документтары табылмай.\nҠулланыусыларҙың хоҡуҡтарын һәм кеше именлеген һаҡлау өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәттең БР буйынса\nидаралығы белгесенең комментарийы:\n- Үткәрелгән тикшереү һөҙөмтәләре буйынса ике коммерсантҡ а ла административ штраф һалынды. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, башҡорт эшҡыуарҙары һатып алыусыларҙың ялыуҙарына еңел ҡарай. Әгәр к еше тауарҙы алмаштырып алыу үтенесе менән килгән һәм уның дә ғүәләре нигеҙле икән, "Ҡулланыусыларҙың хоҡуҡтарын яҡлау тураһында" закон талаптарын үтәү мотлаҡ. Закон закон булып ҡала. Өҫтәүенә һатыусылар үҙҙәренең ниндәй тауар һатыуын бик\nяҡшы белә. Табыш артынан ҡыуып, улар кейемдең ҙур партияларын тикшерелгән етештереүселәрҙән түгел, билдәһеҙ кешеләрҙән һатып ала. Уларҙы, беренсе сиратта, "һул" тауарҙы ң арзанлығы йәлеп итә. Йыл башынан алып, һатып алыусыларҙың\nкүп һанлы ялыуҙары буйынса, кейем - һалым менән сауҙа итеүс е ҡулланыусылар баҙарҙарында ҡырҡтан ашыу тикшереү үткәрелде . Иллегә яҡын кеше 80 мең һумдан ашыу тәшкил иткән алминистратив яуаплылыҡҡа тарттырылды.


Башҡортостанда бөтә Рәсәй финансистар съезы уҙғарыла // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда бөтә Рәсәй финансистар съезы уҙғарыла\n14:35, 20 июня 2016 Иҡтисад\nБашҡортостанда бөтә Рәсәй финансистар съезы уҙғарыла Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2016 йыл, 20 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.\n7-8 июлдә Өфөлә ил төбәктәренең финанс органдары етәкселәре менән бөтә Рәсәй семинар-кәңәшмәһе үткәрелә. Уны Башҡортостандың баш ҡалаһында уҙғарыу тәҡдиме менән илдең Финанс министрлығы сығыш яһаны.\nФекер алышыуҙың төп темаһы — 2017-2019 йылдарҙа илдә бюджет сәйәсәтен һәм бюджет-ара мөнәсәбәттәр булдырыуҙың төп юлдары.\nФинансистар съезы эшендә Рәсәй Финанс министрлығы, Федераль ҡаҙналыҡ, Федераль һалым хеҙмәте, Рәсәй Иҡтисади үҫеш министрлығы, Хеҙмәт һәм социаль яҡлау министрлығы, шулай уҡ илебеҙҙең бөтә төбәктәренең финанс органдары етәкселәре ҡатнаша, тип хәбәр иттеләр Башҡортостан Финанс министрлығының матбуғат хеҙмәтендә.\n«Өфө семинар-кәңәшмәне уҙғарыу урыны итеп осраҡлы һайланмаған, — тип билдәләне республиканың финанс министры Рида Собханҡолова. — Башҡортостан илдең төбәк финанстары менән идара итеү юғары сифатлы булған 22 төбәге иҫәбенә инә. Тупланма бюджет килеме күләме буйынса Рәсәйҙә 11-се урынды биләйбеҙ. Беҙҙә һалым йөкләмәһе түбән һәм кредит биреү һәләтлеге юғары. Бынан тыш, Өфө федераль һәм халыҡ-ара кимәлдәге саралар уҙғарыу өсөн яҡшы майҙансыҡ булып тора.\nТеги: кәңәшмәләр,башҡортостан финанс министрлығы,финанстар


Мәҙәниәт - йәшәйешебеҙ көҙгөһө » "Урал" гәзите\nРайон-ҡалабыҙ үҫешендә, ҡаҙаныштарында мәҙәниәт ѳлкәһенең ѳлѳшѳ ифрат ҙур. Быуаттар төпкөлөнән килгән бай тарихлы, ҡабатланмаҫ хозур тәбиғәтле, әллә күпме милләттәрҙе үҙ балаһындай ҡуйынына һыйындырған еребеҙ данын нәҡ мәҙәниәт өлкәһе кешеләре күтәрә. Быға ижади коллективтарҙың республикала ғына түгел, ә Бөтә Рәсәй, хатта донъя кимәлендә яулаған еңеүҙәре дәлил. Ғөмүмән, мәҙәниәт өлкәһе быуындар һәм халыҡтар араһында ныҡлы бәйләнеште тәьмин итә, шәхестең рухи формалашыуына, йәш быуында тыуған төбәккә, халыҡҡа һөйөү тәрбиәләүҙә лә йоғонтоһо ҙур. Ә инде ауылдарҙағы мәҙәни усаҡтар халыҡҡа рухиәт өләшеүсе, уларҙа мәҙәнилек тәрбиәләүсе, милли ҡиммәттәрҙе үҫеп килгән быуынға һеңдереүсе ҡитға булып тора.\nКешеләрҙең рухи сәләмәтлеге өсөн күп нәмә эшләгән мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре был аҙнала ҡа- ланың балалар музыка мәк- тәбенә йыйылып, йыл буйына эшләгән эштәрен байҡап, үткән йылға йомғаҡ яһаны, киләсәккә яңы маҡсаттар ҡуйып, эшләйһе эштәрен барланы. Ултырышты асып, муници- паль райондың мәҙәниәт ида- ралығы начальнигы Зәли- фә Әғләмова мәҙәниәт хеҙ- мәткәрҙәрен яңы миҙгел асы- лыуы менән тәбрикләп, һәр ҡайһыһына уңышлы йыл те- ләне һәм мәҙәниәт өлкәһендә эш башлаған яңы кадрҙар, йәғни мәҙәни усаҡтарға ҡуйылған художество етәк- селәре менән таныштырҙы. Башлап һүҙ Инйәр район мәҙәниәт йорто директоры Ольга Овчинниковаға бирелде. Ул ауыл клубтарының эш- мәкәрлеге, хужалыҡ эштәре менән таныштырып үтте. Мейес менән йылытылған 16 клубтың 13-ө ҡышҡылыҡҡа утын әҙерләгән, ни өсөн ҡалған 3 клубтың быға тиклем яғыулыҡһыҙ бу- лыуын асыҡланы.\nШулай уҡ, башҡа электр уты, йылытҡыс ҡаҙандарҙың төҙөклөгө һ.б көнкүреш мәсьәләләрен кисек- термәй хәл итеү хаҡында әйтеп үтте һәм мәҙәниәт усаҡтарының матди-техник базаһын ны- ғытыу өсөн урындағы бюд- жеттан бүленгән аҡсаның ҡай- ҙа йүнәлтелеүе хаҡында ҡыҫ ҡаса таныштырҙы. Һүҙен та- мамлап, клубтар араһында ойошторолған “Мәҙәниәт йорто - ауыл көҙгөһө” конкурсына йомғаҡ яһаны. Был конкурс инде икенсе йыл рәттән үткәрелә. Мәҙәниәт йорто баҡ- саһында сәскәләр үҫтереү, зауыҡлы итеп биҙәү буйынса конкурста I урынды Әхмәр һәм Мәхмүт ауылдары мәҙәниәт йорттары бүлеште. II урын Сосновка ауылы мәҙәниәт йортона бирелде.\nӘ инде III урынды Боғанаҡ, Әзекәй ауылдары мәҙәниәт йорттары алды. Артабан һүҙ ҡаланың балалар музыка мәктәбе директоры Ирек Иҫәнғужинға бирелде. Ул мәктәптең эшмәкәрлеге, коллективтың уңыштары, ны- ҡышмалыҡ, тырышлыҡ менән яуланған юғары ҡаҙаныштары хаҡында бәйән итте. Былар һуңғы йылдарҙа музыка мәк- тәбенең күҙгә күренеп үҫеүен, заман талаптарын үтәп, һәр саҡ яңылыҡҡа ынтылыуын һәм мәктәп коллективының лайыҡлы хеҙмәтен иҫбатланы. Музыка мәктәбе директо- рының хеҙмәтен юғары ба- һалап: “Ирек Рауил улы - заман етәксеһе. Ул бер үк ваҡытта хужалыҡ һәм ижади эштәрҙе уңышлы башҡара. Йәш, дәрт- ле, яңынан-яңы маҡсаттар менән янып йәшәүе, алдынғы ҡарашлы булыуы менән күп- тәргә өлгө булырҙай”, - тине Зәлифә Әхмәҙи ҡыҙы.\nҠала Мәҙәниәт һарайының художество етәксеһе Людмила Молоканова һүҙен күптән түгел мәҙәниәт усағының ижади миҙгелен уңышлы асыуы менән башлап ебәрҙе. Концерт түләүле булыуына ҡарамаҫтан, залдың халыҡ менән шығырым тулыуы үҙешмәкәр артистар, коллективтар ижадының юғары баһаһы булыуын билдәләп үтте. Әйткәндәй, бөгөнгө көндә ҡала Мәҙәниәт һарайында 59 үҙешмәкәр коллектив эшләп килә, уларҙың 13-ө «халыҡ» исемен йөрөтә. “Ижади коллективтарҙа шө- ғөлләнергә теләгән балалар һа- нының йылдан-йыл артыуы шатлыҡлы күренеш, әммә яңы бинаның булмауы һәр теләгән баланы ҡабул итергә мөмкинлек бирмәй. Шулай ҙа ҙур ижади ҡомар менән эшләүҙе дауам итәбеҙ, яңы миҙгелдә беҙҙе оло юбилейҙар көтә. Уларға ныҡлы әҙерлек бара, бөтәгеҙҙе лә был сараларҙа көтөп ҡалабыҙ”, - тине Людмила Евгеньевна.\nАртабан ҡала үҙәк модель китапханаһы директоры Рәшит Мөхәмәҙиев, тарихи-крайҙы ѳйрәнеү музейы директоры Миләүшә Фәхретдинова баш- ҡарылған эштәре, уңыш- тары, киләсәккә маҡсаттары тураһында һөйләне. Ә инде мәҙәниәт идаралығы белгестәре үҙ сиратында клуб эштәре буйынса документтар- ҙы, пландарҙы системаға һалыу, тәртипкә килтереүҙе талап итте һәм клуб хеҙмәткәрҙәренә кәңәштәрен бирҙе. Ултырыш мәҙәниәт өлкәһендә оҙаҡ йыл- дар эшләгән юбилярҙарҙы ҡотлау һәм уларға Маҡтау ҡағыҙҙары тапшырыу менән тамамланды. Артабан мәҙәниәт хеҙмәткәр- ҙәренә күңел ялы ойоштороп, ултырышта ҡатнашҡандарҙың барыһын да ҡаланың “Де- фицит” театр-студияһына спек- такль ҡарарға саҡырҙылар.


Ул хәҡиҡәттең исеме – мөхәббәт...\n6 Декабрь 2018, 17:53\n– Афарин! Бөгөнгө дәрескә ниндәй маҡсаттар ҡуйырһығыҙ? (М. Кәримдең «Оҙон-оҙаҡ бала саҡ» повесынан “Аҡйондоҙ” бүлегенең йөкмәткеһен үҙләштереү, проблемаларҙы асыҡлау, хәл итеү юлдарын билдәләү; тыуған илгә, ғаиләгә ҡарата һөйөү тәрбиәләү, “изгелек”һүҙенең мәғәнәһенә төшөнөү, тормошто яҡшыға үҙгәртеү өҫтөндә эшләү; фекерләү һәләтен үҫтереү.)\nУҡытыусы. Кемдәрҙе күрәһегеҙ? ¤ҙөктәге проблеманы асыҡлайыҡ. (Уҡыусылар тексҡа таянып аңлатма бирә.)


Үҙаллы аңлашыу мөмкинлеге - Bash.News\nҮҙаллы аңлашыу мөмкинлеге\nҮҙаллы аңлашыу мөмкинлеге https://bash.news/news/87854_ally_alashyu_mmkinlege/?lang=bash\n11 ғин 2019, 22:49\nРеспубликала юл-транспорт ваҡиғаларын европротокол ярҙамында көйләү осраҡтары арта. Инспекторҙарҙы көтөп ваҡытты бушҡа үткәрмәү өсөн водителдәргә ҡулай был ысул. Әммә мөмкинлектәр бының менән генә сикләнмәй. Европротокол тултырыу өҫтөнлөктәре тураһында беҙҙең сайтта.\nАртем өсөн иртәнге транспорт тығыны күңелһеҙ тамамланған. Машинаһы тайып китеп алда барған автомобилдең бамперын сыйған. Барыһы ла иҫән. Бәхәс юҡ, Артем үҙ ғәйебен таный. Ҡорос атҡа килгән зыянды автогражданлыҡ яуаплылығы страховкаһы ҡаплаясаҡ. Шуға Зәки Вәлиди, Цюрупа урамдары киҫелешендәге күңелһеҙ хәлде водителдәр европротокол ярҙамында көйләргә булған.\nАртем Макунц, водитель: “Решили вызвать комиссара. Так как водитель признал вину”.\nЭлегерәк юл-транспорт ваҡиғаһына эләгеүселәр кәм тигәндә ярты көнөн инспекторҙарҙы көтөп үткәрә торғайны. Хәҙер хәл башҡасараҡ. Авария комиссарҙары күҙ асып йомғансы ваҡиға урынына килеп етә.\nБулат Ғәлләмов, авария комиссары: “Аварияға 10 минут эсендәә барып етәбеҙ. Оформление 20 минут талап итә”.\nЕвропротокол нигеҙендә килешеүҙе полиция хеҙмәткәрҙәре лә хуплай. Ваҡ юл-транспорт ваҡиғалары өсөн былай ҙа етешмәгән экипаждарҙың көсөн сарыф итеү бик һөҙөмтәле сара түгел. Европротокол закон менән нығытылған, уны ттултырыу шарттары аныҡ билдәләнгән.\nЛинар Зиннуров, ЮХХДИ идаралығының пропаганда бүлеге хеҙмәткәре: “Европротокол төҙөр өсөн тәү сиратта аварияла булған водителдәр риза булырға тейеш. Икенсенән, автомобилдәр страховкаланған булырға тейеш. Өсөнсөнән бер кем дә сәләмәтлектәренә зыян алырға тейеш түгел”.\nАвтогражданлыҡ яуаплылығын страховкалаусы ойошмалар ҙа европротокол нигеҙендә эшләүгә күнегеп бара. Ваҡиға урынында үҙаллы тултырылған анкеталар, хатаһы булған хәлдә лә бер ҡыйынлыҡһыҙ ҡабул ителә. Улар буйынса түләүҙәр ҙә тотҡарлыҡһыҙ башҡарыла. Тик зыян күләме 100 мең һумды артып китмәҫкә тейеш. Европротокол авария фоторәсемдәре менән тулыландырылһа тағы ла яҡшыраҡ. Страховка компанияһы вәкилдәре ваҡ юл-транспорт ваҡиғаһын теркәү өсөн хатта комиссарҙарҙың хеҙмәте лә талап ителмәй тигән ҡарашта. Анкетала ике водителдең дә мәғлүмәттәре, ҡултамғаһы һәм ғәйепленең хатаһын таныуы мотлаҡ.\nАвариялағы матди зыян күләме 100 меңде ашып китә тип шикләнгән хәлдә лә европротокол төҙөргә мөмкин. Әммә был осраҡта уны юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге дәүләт инспекцияһында теркәү мөһим. Әлбиттә, ваҡиға урынын фотоға төшөрөргә лә онотмағыҙ. Һуңынан инде барлыҡ рәсми белешмәләрҙе йыйып страховкалау компанияһына мөрәжәғәт итергә ҡала. Бының өсөн хатта 5 тәүлек самаһы өсөн ваҡыт бирелә.\nБашҡортостан яҙғы сәсеүгә тулыһынса әҙер\n10:01, 21 фев


3 Май 2017, 12:28\nӨФӨ, 2017 йыл, 3 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/. Кисә Өфөлә 71-се йәшендә яҙыусы-сатирик Рәдиф Тимершин арабыҙҙан китте. Ул әҙәбиәт һөйөүселәргә әсе телле фельетондары, сатирик хикәйәләре аша яҡшы таныш ине. Бәхилләшеү бөгөн, 3 майҙа ошо адрес буйынса уҙа: Завод урамы, 8-се йорт, 138-се фатир. Мәрхүмде иртәгә тыуған яғында, Яңауыл районында, ерләйҙәр.


«Мәжит Ғафуриҙы уҡыйбыҙ»\n24 Ноябрь 2017, 11:46\nРайон балалар китапханаһында «Мәжит Ғафуриҙы уҡыйбыҙ» тигән шиғри бәйге ойошторолдо.\nРайон балалар китапханаһында «Мәжит Ғафуриҙы уҡыйбыҙ» тигән шиғри бәйге ойошторолдо. Унда 1-се мәктәптең VI – VII синыф уҡыусылары (етәкселәре – башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Рәмилә Юлдыбай ҡыҙы Юлдашбаева) әүҙем ҡатнашты. Улар бөйөк шағирҙың «Бир ҡулынды!», «Үҙем hәм халҡым», «Болон» шиғырҙарын, «Ике себен», «Һарыҡты кем ашаған?» мәҫәлдәрен илһамланып ятҡа һөйләне. «Гөлдәр баҡсаһында» исемле шиғырын әҙәби-музыкаль композиция аша тәҡдим иттеләр, тәбиғәттең дуҫы булырға, хеҙмәт яратырға өндәнеләр.\nБалалар шулай уҡ Башҡортостандың тәүге халыҡ шағиры Мәжит Ғафуриҙың тормош юлы һәм ижады менән ныҡлап танышты, экранда слайдтар, шиғырҙарынан өҙөктәр күрһәтелде.\n«Әҙәбиәтебеҙҙең классигы» исемле китап күргәҙмәһендә шағирҙың портреты, шиғри йыйынтыҡтары, уның тураһында ваҡытлы матбуғат биттәрендә баҫылған яҙмалар ҡыҙыҡһыныу уятты.\n«Мәжит Ғафуриҙы уҡыйбыҙ» конкурсында әүҙем ҡатнашҡан уҡыусылар диплом менән бүләкләнде.


Бәләкәй ауылдың оло бәләһе\nДәүләкән районының Иҫке Яппар ауылы 10 йыл күперһеҙ яфалана. Ҡоролма халыҡҡа бесәнгә, тимер юл станцияһына сығыу өсөн кәрәк. Ләкин емерелгән объектты бер кем дә тергеҙергә ашыҡмай, ә урау юл 30 саҡрым самаһы. Һөҙөмтәлә ауыл халҡы Дим йылғаһы аша һалынған бүрәнә аша сығып йөрөй. Күңелһеҙ тамамланған мәлдәр ҙә булғылай.\nНужа кем булыуыңа ҡарап тормай, кәрәк икән акробат та булырһың. Быны Иҫке Яппарҙа йәшәүселәр ҙә раҫлай. Күпер булмағанлыҡтан халыҡ йылға аша нисек етте шулай сығырға мәжбүр. Кемдер бурәнә буйлап, кем кәмәлә... Батыу осраҡтары ла булғылай.\nДимдең теге яҡ ярында ауыл халҡының бесәнлеге урынлашҡан. Тура сыҡһаң йөҙләп метр ғына, ә урау юл 30 километр самаһы. Ҡасандыр бөтәһе лә иҫке күпер аша йөрөгән дә, тик 2005 йылда ул емерелгән. Шуға ла яңыһын яппарҙар зарығып көтә.\nБашҡаларҙан айырмалы рәүештә Венер Гәрәев йылғаның туңғанын көтөп тормай, бесәнен көҙҙән үк ташып ҡуйырға күнеккән. Әле эштең осо-ҡырыйы күренмәй, ә 300 литр самаһы солярка бөттө лә, ти ир. Алыҫ булғанлыҡтан эш оҙаҡҡа һуҙыла.\nЙылға аша күпер булмауы Иҫке Яппарҙа йәшәүселәрҙең бәкәленә һуға. Сөнки бында халыҡ башлыса мал аҫрап көн итә, ә бесәнгә алыҫ йөрөргә тура килгәнгә кәсептең файҙаһы ҡалмай тиерлек. Ит һатыуҙан килгән аҡса бөтә сығымдарҙы ҡапламай, ти халыҡ.\nРайон хакимиәте мәсьәлә менән таныш. Бында яңы күперҙең проекты ла эшләнгән, тик смета 300 миллион һумға яҡын килеп сыға. Ә был аҡсаға ике балалар баҡсаһы төҙөргә була. Шуға ла әле Дәүләкән район хакимиәте проекттан баш тартып, мәсьәләне хәл итеү өсөн альтернатив юлдар эҙләй.\nИҫке Яппар ауылында йәшәүселәр теләһә ниндәй күпергә лә риза, арба менән трактор ғына үтә алһын. Рөхсәт итһәләр үҙебеҙ ҙә берәй нәмә уйлаған булыр инек ти улар, тик барыбер халыҡ быға барып етмәҫ тип ышана. Иҫке Яппарҙар үтенестәре ишетелеренә өмөтләнә.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - №40, 5 - 11 октябрь, 2019 - Информационные страницы\n№40, 5 - 11 октябрь, 2019\nЗаман уҡытыусыһы образын\nЭлек башҡорт ғаиләһендә әсәй ир баланы 5 йәшенә тиклем генә тәрбиәләй, артабан был яуаплылыҡты атай кеше ала, тигән ҡағиҙә булған. Атай кеше тәү сиратта улын үҙаллылыҡҡа өйрәткән. Тимәк, ул улының үҙе өсөн генә түгел, ә ғаиләһе, иле, Ватаны, ырыуы, халҡы өсөн яуаплылыҡ алырға ярҙам иткән ижади һәләттәрен, ир-атҡа хас сифаттарын асырға тейеш булған. Шуға ла, заман уҡытыусыһы ниндәй булырға тейеш, тигәндә, бөгөн иң тәүҙә мәктәптәргә ир-егет педагогтарҙы йәлеп итергә кәрәк, тип яуаплар инем.\nуйлыйға - уй\nКешегә үҙенең һүгенеүе, шул һүҙҙәрҙе әйткәндәге, ҡолағы менән ишетеп ҡабул иткәндәге торошо бик тә насар тәьҫир итә. Быны наркотик йәки тәмәке зыяны менән сағыштыралар.\nДӨРӨҪМӨ БАЛАНЫ ҠЫРҠ ЕРҘӘН ТЫЙЫУ?\nБаш эйеп, нимәнелер һорап, үтенеп йөрөү башҡорттарҙың холҡонда бөтөнләй юҡ. Шулай итеп, бында тәрбиә генә түгел, халыҡтың менталитеты ла ҙур йоғонто яһай.\nНисек булһа ла, әйле төркөмө башҡорттары Урал территорияһына ваҡыты-ваҡыты менән килеп йөрөүҙән уны үҙҙәренең даими йәшәү төйәгенә әйләндереүе монгол яуҙарынан күпкә алдараҡ була.\nБеҙҙә халыҡ кредитты кәрәк әйбергә тип түгел, ә алдан алған кредитын түләргә тип ала. Һәм ил буйынса асылған ҙур процентлы микрофинанс учреждениелары бәләкәй эш хаҡына тереклек иткәндәрҙе бурысҡа батыра ла инде.\nБАШҠОРТСА КИНО ҠАРАЙБЫҘ!\nҠул балаҫтары, әрмәктәр, урындыҡтарҙағы, һикеләрҙәге тирүгәләр, һандыҡ өҫтөндәге ҡаралты-яҫтыҡтар, йоҡо урындарын бүлгән шаршауҙар ҡабатланмаҫ милли мөхитте булдырып, күҙгә ташланып ҡына тора.\nЯҫы көмөш тәңкәне ҡырып, онтағын майға яғып ялауҙың тел-теш һәм тамаҡ ауырыуын дауалауын, йәки онтаҡ менән майҙы бутап, боҙолған ергә, яраға һөртөү килешкәнен белгәндәр.\nБыйыл Урал аръяғында ҡоролоҡ булды, шул айҡанлы ундағы кешеләрҙән борсоулы, "Бесән булмағас, кеше арзанға малын хата, беҙҙә бер арба бесән 10 меңдән артыҡ тора, кешегә былай ҙа эш, аҡса юҡ", тигән йөкмәткеле хәбәрҙәр килеп тора.


Советтар Союзының элекке етәксеһе Михаил Горабчев Ҡырымдың Рәсәгә кире ҡайтыуын хупланы. Бөйөк Британияның Санди Таймс газетаһына интервьюһында у: «Мин һәр саҡ азатлыҡ өсөн булдым, Ҡырымда йәшәүселәр ҙә һәр саҡ Рәсәйгә ҡушылырға теләне»-тигән сәйәсмән. Михаил Горбачев әле лә СССР тарҡалыуға үкенесен йәшермәй.\nУрта диңгеҙҙә Египетэйр самолеты киҫәктәрен эҙләү дауам итә. Фажиғә сәбәптәре тик бер айҙан һуң ҡына иғлан ителәсәк. Францияның тикшереүҙәр бюроһы һәләкәткә тиклем өс минут ҡалғас самолетта төтөн сығыуы тураһындағы мәғлүмәтте раҫлай. Яҡын арала самолет ҡолаған урында хәрби корабль махсус ҡоролма менән “ҡара йәшиктәрҙе эҙләй башлар, тип көтөлә.\nТөркиәлә хакимлыҡ итеүсе фирҡәнең етәксеһе итеп Бинали Йылдырым һайланды. Әхмәт Дауыт улы вазифаһынан киткәс ул премьер-министр вазифаһына берҙән-бер кандидат ине. Белгестәр Бинали Йылдырымды үҙ аллы сәйәсәт алып бара алмаясаҡ тип фаразлай.\nАвстрияла байкерҙар фестивале фажиғә менән тамамланған. Бер ир ике кешене атып үлтергән, 11 кеше яраланған. Яҡынса мәғлүмәттәр буйынса, 27 йәшлек байкер ҡорал алып төрлө яҡҡа ата башлаған. Һуңынан үҙ-үҙенә лә ҡул һалған.


Күңел йәшлеккә тарта\n9 Июль 2018, 17:37\nРәсәйҙә кешеләрҙең ғүмер оҙайлығы тураһында йыш телгә алына башланы. Йонос ауылында 400 кеше йәшәй. Ете инәй һәм дүрт олатай 80 йәшлек сикте үтте. Ауылыбыҙҙа иң өлкәне – ошо көндәрҙә 90 йәшлек юбилейын ҡаршы алыусы Камил Лотфуллин. Ул туғандары һәм балаларының ғына түгел, ә ауылдаштарының да ихтирамын тойоп йәшәгән абруйлы шәхес.\nУл 1928 йылда ошо уҡ ауылда Лотфулла мулла ғаиләһендә донъяға килгән. 12 йәшенән ысын тыл һалдаты булып хеҙмәт посына баҫа һәм Бөйөк Еңеүҙе яҡынайтыу өсөн әсе тир түгә. Атаһын хеҙмәт армияһына, дүрт ағаһын фронтҡа алалар.\nҮҫмер малайҙарға өс ат биреп ҡуялар, сәсеү мәлендә эш тәүлек әйләнәһенә туҡтамай. Ер һөрәләр, тырматалар. Ҡыш буйы үгеҙ егеп Тимерәк төбәгенән бесән ташыйҙар, сөнки яҡшы аттарҙы фронтҡа оҙаталар.\n– Баҫыуҙарҙа бөтөн эште үгеҙҙәр егеп башҡарҙыҡ, волокушаларҙы ла улар һөйрәтә, уларҙы тыңлатыуы ауыр була торғайны. Үҙебеҙ ҙә асбыҙ, етмәһә, күгәүендәр яфалай, шул арҡала йыш-йыш сығынсылап алалар ине, – ти хеҙмәт ветераны.\nЙылдар ауыр булһа ла, ауылда башланғыс мәктәп эштән туҡтамай. Йәш уҡытыусы Кәфиә Ҡорбанова балалар- ҙы аслыҡ үлеменән ҡотҡарыу өсөн күп нәмәләр эшләй. Ул район түрәләренән ярҙам һорап, балаларҙы ашатыуҙы ойоштора.\nЙәше еткәс, егет өс йыл хеҙмәт итеп, Ватан алдындағы бурысын үтәй. Бала сағынан иген үҫтергән киң яландарын һағынып ҡайтҡас, механизатор һөнәрен үҙләштерә һәм 43 йыл Салауат Юлаев исемендәге колхозда алдынғы һәм маҡтаулы хеҙмәт итеп, дан ҡаҙана. Рәсеме почет таҡтаһынан төшмәй, уның фотоһүрәте әле музейҙа һаҡлана.\nИке уңған – Рәшиҙә һәм Камил Лотфуллиндар 64 йыл ауылдаштарын һоҡландырып, етеш, мул тормошта татыу ғүмер итте. Дүрт балаға белем биреп, үҙ өлгөләрендә тәрбиәләп үҫтерҙеләр.\nТик донъя гел шатлыҡтан ғына тормай шул. аяҡтан ҡалған ҡатынын өс йыл оло сабырлыҡ менән тәрбиәләп, һуңғы юлға оҙатты юбиляр. Бөгөн 14 ейән-бүләһе, ҡыҙҙары һәм кейәүҙәре булыуына һөйөнөп йәшәй. Ауыл, ил яңылыҡтарын белеп, ҡыҙыҡһынып тора, килгән кешеләрҙе яҡты йөҙ менән ҡаршы ала.\n– Эштән ҡурҡырға ярамай, – ти сәләмәт тормош алып барған, һәр нәмәлә сама белгән аҡһаҡалыбыҙ. – Ғаиләгеҙҙе яратығыҙ, сөнки йәштән үҙеңә тиң йәр менән ғаилә ҡороп, бер-береңә тоғро булып, гөрләшеп йәшәүҙән дә оло бәхет юҡ.


Бөгөнгө үлсәм иртәгәгә ярамай » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Бөгөнгө үлсәм иртәгәгә ярамай\nБөгөнгө үлсәм иртәгәгә ярамай 06.02.2018 // Йәмғиәт\nРәсәйҙең хеҙмәт һәм социаль яҡлау министры Максим Топилин күптән түгел ҡайһы бер граждандарға, хеҙмәт стажы һәм балл етмәү сәбәпле, пенсия тәғәйенләнмәүе тураһында белдерҙе. Бер ҡараһаң, ғәҙел дә кеүек – хеҙмәт йәшендә эшләмәгән һәм ҡаҙнаға һалым да түләмәгән икән, хәҙер килеп ни намыҫы менән пенсияға өмөт итһендәр... Ғәмәлдә был хәл беҙҙең бөгөнгө иҡтисадтың һәм социаль өлкәнең төп үҙенсәлектәренә барып тоташа.\nҒәмәлдә – бар, исемлектә – юҡ\nМотлаҡ медицина страховкаһы фонды мәғлүмәттәренә ҡарағанда, әлеге мәлдә “һоро” секторҙа 15 миллион кеше эшләй, ләкин Рәсәй халыҡ хужалығы һәм дәүләт хеҙмәте академияһы рәсми теркәлмәй эшләгән һәм страховка иғәнәһе түләмәгән кешеләр һанын 33 миллион тип күрһәтә. Икенсе төрлө әйткәндә, уларҙың хатта яҡынса һаны ла билдәле түгел, фәҡәт сама менән генә. Был ҡатлам кешеләренә шәхси эшҡыуарҙарҙы, шәхси ярҙамсы хужалыҡ менән шөғөлләнгәндәрҙе, шәхси йорт һалыусыларҙы йәки фатир ремонтлаусыларҙы, кооператив ағзаларын, адвокаттар менән нотариустарҙы, таксистарҙы, фотографтарҙы, йортҡа барып сәс ҡырҡыусыларҙы, бала ҡараусыларҙы, тәржемәселәрҙе, репетиторҙарҙы, еләк-емеш йыйып һатыусыларҙы һәм башҡа ҡайһы бер һөнәр эйәләрен индереү ҡабул ителгән. Улар эшһеҙ ҙә түгел, ялланып та хеҙмәт итмәй, башҡаларҙың эш көсөн дә файҙаланмай, шул уҡ ваҡытта бер ойошмала ла теркәлмәгән. Тимәк, страховка стажы (белеүебеҙсә, хәҙер хеҙмәт стажы юҡ), йәғни эш биреүсе пенсия фондына ай һайын иғәнә түләп тороуҙан барлыҡҡа килергә тейешле стаж юҡ тип иҫәпләнә.\nӘлегә әҙ күренә лә бит...\nПенсия фонды мәғлүмәттәренә ҡарағанда, яҡын киләсәктә страховка пенсияһынан ҡолаҡ ҡағыу хәүефе янаған граждандарҙың иҫәбе алып барылмай. Был Фонд йыл һайын 1,8 – 1,9 миллион кешегә ҡартлыҡ буйынса пенсия тәғәйенләй икән. Ғариза биреп тә балл етмәү сәбәпле пенсияға хоҡуҡтары булмағандар 1,2 процент ҡына тәшкил итә, ләкин был күрһәткес пенсияға сығыу йәше бөгөн килеп еткән ҡатламға, йәғни уҙған быуаттың 50 – 60-сы йылдарында тыуғандарға ҡағыла. Ә артабан улар күпме булыр?\nБыйылғы йыл башына ҡарата Рәсәйҙә 145 миллион кеше йәшәһә, шуның 85 миллионы хеҙмәткә яраҡлы тип иҫәпләнә. Әгәр ҙә Рәсәй халыҡ хужалығы һәм дәүләт хеҙмәте академияһы менән Мотлаҡ медицина страховкаһы фонды биргән күрһәткестәрҙең уртасаһын алһаҡ, рәсми теркәлмәй эшләгән кешеләр һанын 24 миллион итеп күрһәтһәк тә, “күләгәлә” йөрөгәндәр хеҙмәткә яраҡлы халыҡтың 28 проценты булып сыға! Етмәһә, Рәсәйҙең иҡтисад министры Максим Орешкин яңыраҡ илебеҙ халҡының хеҙмәткә яраҡлы өлөшө йыл һайын 800 мең кешегә кәмей барасағы тураһында белдерҙе. Күпме граждан һөҙөмтәлә страховка пенсияһынан ҡолаҡ ҡағыр? Был турала ла аныҡ ҡына мәғлүмәт юҡ.\n“Күләгә”гә ҡасалар икән, юҡҡа түгел\nБөгөнгө йәмғиәттә “күләгәләге иҡтисад” тип аталған күренешкә төрлөсә ҡарайҙар. Әгәр ҙә йылдар буйы бер ҡайҙа ла теркәлмәй эшләп һәм һалым да түләмәйенсә бер йәки ике фатир һатып алырға һәм артабан уны ҡуртымға бирергә хәлеңдән килә икән, тимәк, һиңә пенсияның да артыҡ кәрәге булмай сыға... Өфөлә, мәҫәлән, бер бүлмәле фатирҙы айына 14-16 мең һумға ҡуртымға бирергә була. Ә бит ҡайһы бер кешенең пенсияһы унан да аҙыраҡ. Етмәһә, ауыр саҡта был мөлкәтте һатыуҙы ла бер кем тыя алмай. Йә булмаһа, аҡсаны табыш килтерә торған башҡа йүнәлешкә һалырға мөмкин. Әйткәндәй, пенсионерҙарҙың да байтаҡ өлөшө рәсми теркәлмәй генә эшләүҙе ҡулайыраҡ күрә, сөнки был осраҡта улар мәшғүл түгел тип иҫәпләнә, һәм пенсия ла даими индексациялана.\nҒәҙәттә, рәсми теркәлмәй эшләргә риза булыусылар ҙур хеҙмәт хаҡы вәғәҙә итеүҙәренә ҡыҙыға. Ә ундай фирмаларҙың, ҡағиҙә булараҡ, был талапты ҡәнәғәтләндерерлек мөмкинлеге була, сөнки хеҙмәткәрҙәрҙең килеменән һалым түләмәй. Ғөмүмән, мөмкинлек тыуғанда, ҡануниәттең үҙе өсөн отошло булмаған башҡа талаптарын да үтәмәҫкә тырышалар. Рәсми рөхсәт буйынса эшләгән һәм бөтә бухгалтерияһы асыҡ булған ойошмалар, тәбиғи, бик йыш ҡына улар менән ярыша алмай.\nӘммә йәш саҡта уҡ ҡартлығын тәьмин итерлек аҡса туплап ҡалырға йәки уны табыш алырлыҡ ергә урынлаштырырға бөтәһенең дә хәленән килмәй. Барыһын да законлы нигеҙгә күсереү – дәүләттең бурысы. Был йүнәлештә байтаҡ эш башҡарыла. Бөлгөнлөккә дусар булмаҫ өсөн генә үҙ килемен йәшерергә мәжбүр булған эшҡыуарлыҡ ойошмалары ла бар. Уларға дәүләт яғынан йоғонтоло ярҙам күрһәтелгәндә байтаҡ халыҡтың эш хаҡын легалләштереүҙе һәм пенсия алыуҙы ла тәьмин итергә була.\nӘ донъяла нисек?\nИҡтисадтың бер ҡайҙа теркәлмәгән һәм һалым органдарына билдәле булмаған өлөшө бөтә донъяға хас. Хатта социаль-иҡтисади яҡтан үҫешкән дәүләттәрҙең береһе булған Италияла ла эске продукттың 17 проценты ошо секторға тура килә. Ә Нигерия, Боливия һәм Таиланд кеүек “өсөнсө донъя” илдәрендә ул хатта рәсми иҡтисад күләмен дә артып китә.\nЭксперттар раҫлауынса, “күләгәләге иҡтисад”тың кире генә түгел, ә ыңғай яҡтары ла бар: бер яҡтан, ул ҡаҙнаға йыйылырға тейешле һалым күләме үҫешен тотҡарлаһа, икенсе яҡтан, эшһеҙлекте кәметә. Әммә икенсеһе бөгөнгө көнгә генә ҡағыла икәне аңлашылалыр. Әлегә пенсионерҙарҙың хеҙмәт осоронда рәсми теркәлмәй эшләгән өлөшө күп түгел. Ә артабанғы быуын кешеләре араһында, киреһенсә, сағыштырып та булмаҫлыҡ күберәк. Улар пенсия йәшенә килеп еткәс, хәл нисек булыр?


Өфө дәүләт циркы бер нисә йылға ябылыуы ихтимал | yuldashfm.ru\nӨфө дәүләт циркы бер нисә йылға ябылыуы ихтимал - 17.02.17 - Мәҙәниәт учреждениеһы капиталь ремонтҡа тиклем тамашалар ойоштора алмай. Әммә төҙөкләндереү эштәрен ике-өс йылға һуҙылыуы мөмкин. Рәсәй дәүләт циркы компанияһынан хәбәр итеүҙәренсә, быйылғы капиталь ремонт планында Өфө юҡ. Циркты төҙөкләндереү эштәре 1 миллиард һумға баһалана. Сумманың бер өлөшөн республика бүләсәк, икенсеһе федераль ҡаҙнанан йүнәлтелә.\nБаш ҡаланың Октябрь районы прокуратураһы ошо көндәрҙә Өфө циркын ябыу талабы менән сыҡты. Тикшереү ваҡытында етди етешһеҙлектәр асыҡланған. Цирк көмбәҙе өләшләтә емерелгән, электр ҡорамалдарына түбәнән һыу аҡҡан. Эксперттар фекеренсә, тамашасылар залында именлек ҡағиҙәләре үтәлмәй. Цирк бинаһы 50 йыл дауамында ремонт күрмәгән.\nҡаралған: 18 Башҡа яңылыҡтар\nҺауала тәртип буласаҡ Ил батырҙары Стәрлетамаҡта бил һынаша Кредитҡа бата барабыҙ Тольятти машиналары беҙҙә яҡшы һатыла Өфө урамдары ҡарҙан әрселде, хәҙер соҡорҙарҙы ямайҙар Комментарий ҡалдырырға


ШAҢDAU - Купить билет на UFAKONCERT.RU\nГлавная > Событие > Концерты > ШAҢDAU\nПЕРЕНОС НА 1 марта – тап ғашиҡтар көнөнә тура килә был концерт. Һәм был осраҡлы түгел! Сөнки ул — мөхәббәтле, илһамлы, ҡайнар йөрәкле йәштәр тамашаһы! Ни өсөн концерт «Шаңдау» тип атала? Серҙе асырға әҙербеҙ. Сөнки был тамаша моңдоң әле донъялыҡта йәшәйеш булмаған дәүерҙәрҙән үк шаңдау булып килеүен иҫбатлай. Ышанмайһығыҙмы?! Ысын! Ер өҫтөн тик Ай менән Ҡояш ҡына йылытҡан һәм нурландырған саҡтарҙа уҡ булған моң тураһында…\nБынан тыш филармониябыҙ йәштәре – халыҡ-ара йыр бәйгеләре лауреаттары Алиса Жумағәлиева, Әлфиә Ниғмәтуллина һәм Илдар Абдуллин эстрадабыҙға тап шаңдау булып килеп инделәр. Улар ҡыйыуҙар, амбициоздар, алдынғы ҡарашлылар, һәләтлеләр. Заман менән бергә атлаған, ваҡыт аҡбуҙатын йүгәнләй алған бөгөнгө көн хужалары. Бер һүҙ менән әйткәндә, беҙҙең йәш тауыштар тамашасыларыбыҙға яңы образдар, яңы вокал бирелеше, яңы сәхнә алымдары менән өр-яңы «Шаңдау» алып килә.\nӘйҙәгеҙ, ғашиҡтар көнөндә, тағы ла бер тапҡыр аҫыл йырҙарға ғашиҡ булып, хистәребеҙҙе яңыртып һәм балҡытып, күңел даръяларын сайҡалдырып ҡайтайыҡ. Бындай сихри кисте беҙгә Х.Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһының йәш тауыштары бүләк итә.


Тол ҡатындар | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > Дин > Тол ҡатындар\n« Ҡәбер ғазаптары...\nТәрбиә һабаҡтары »\nИслам динендә тол ҡатын-ҡыҙҙар хаҡында ни әйтелә һуң? Кейәүгә сыҡмағандарҙың һәм ирҙәре ваҡытһыҙ үлеп ҡалғандарҙың хәле нисек була һуң был донъяла һәм әхирәткә күскәс?\nБыл донъяла тормош-йәшәүҙәре нисек кенә булмаһын, янғыҙаҡ ҡатын-ҡыҙҙар Аллаһ Тәғәлә ҡушҡаның үтәргә һәм тыйылғандарынан тыйылырға тейеш. Һынауы шулай булып, бала-саға үҫтереүҙән мәрхүм икәнһегеҙ, эргәгеҙҙә ирегеҙ юҡ икән – был да Аллаһы Тәғәләнең тәҡдирелер. Тик өмөтһөҙләнергә ярамай, өмөтһөҙҙөң иптәше — шайтан. Донъя мәшәҡәтенән айырылып, Аллаһ Тәғәләнән һорап, тәҡдирҙе лә үҙгәртергә була. Инша Аллаһ.\nАллаһ Тәғәлә Ҡөръән Кәрим китабында мөьминәләр тип өндәшә. Мөьминәләр – иман килтергән ҡатын-ҡыҙҙар бит. Намаҙ уҡыған, ураҙа тотҡан ҡатын-ҡыҙҙарҙың урыны йәннәттәлер. Тол ҡатын-ҡыҙҙарҙың Ҡөръәндә айырым статустары юҡ, улар хоҡуҡтары буйынса башҡа ҡатын-ҡыҙҙарҙан бер ере менән дә айырылмай.\nҠатын-ҡыҙ кейәүгә сыҡҡас, йәки әжәле еткәнсе бер ир менән йәшәй, йәки тол ҡалып, ҡабат иргә (кейәүгә) сыға, йәки уңмаҫ элек никахты күп кисерер. Шуныһы мәғлүм, ир кеше йәннәттә үҙ ҡатыны менән бергә булыр. Был осраҡта бер нисә ҡабат иргә сыҡҡан ҡатын-ҡыҙ йәннәттә ҡайһы ире менән бергә булыр? Был хаҡта ғалимдарҙың ике төрлө ҡарашы бар. Беренсе фекер буйынса, күп тапҡыр кейәүгә сыҡҡан ҡатын йәннәттә донъялыҡтағы һуңғы ире менән бергә булыр тиҙәр. Хәҙрәти Мөғәүия хәҙрәти Әбү Дәрҙә (разыял-лаһү ғәнһә) вафат булғас, уның йәмәғәте Умм Дәрҙәгә никах уҡытырға тәҡдим иткән. Был тәҡдимде Умм Дәрҙә абыстай кире ҡаға. Хәҙрәти Мөғәүия: "Ни өсөн риза түгелһең? ", — тип һорағас, ул уға былай тип яуап биргән: «Мин Рәсүлүллаһ (саллал-лаһү ғәләйһи үә сәлләмдең: „Ире үлеп унан һуң тағы бер ҡат кейәүгә сыҡҡан ҡатын-ҡыҙ ахирәттә һуңғы ире менән бергә булыр“, — тигәнен ишеткән инем. Ирем, хәҙрәти Әбү Дәрҙәрҙән (разыя-лаһү ғәнһә): „Аллаһы Тәғәләнән йәннәттә бергә булһаҡ ине тип доға ҡыл!“ — тип әйткән вәғәҙәһен алдым. Ә ул үҙенән һуң ҡабат кейәүгә сыҡмаҫҡа, тип минән һүҙ алды!».\nИкенсе фекер буйынса, йәннәткә кергән ҡатын-ҡыҙға бер ни тиклем ире менән бергә булырға тигәнде уның үҙ ихтыярына ҡалдырырҙар. Был турала Пәйғәмбәребеҙ (саллал-лаһү ғәләйһи үә сәлләм)дең йәмәғәте, Өмми Хәбибә абыстай унан (саллал-лаһү ғәләйһи үә сәлләм)дән былай тип һораған: «Йә, Рәсүлүллаһ! Бер ҡатындың икенсе ире булһа, ахирәттә ҡайһыһы менән бергә булыр?» Был һорауға Рәсүлүллаһ (саллал-лаһү ғәләйһи үә сәлләм): «Ул уны үҙе һайлап алыр: ҡайһыһы үҙен яҡшыраҡ тотҡан булһа, шуның менән бергә булыр!» тип яуап биргән.\nӘбү Һөрәйрә әйтеүенсә, йәннәттә һәр ирҙең ике ҡатыны булыр тиелә. Был фекер әлеге ҡатын-ҡыҙҙарҙың был донъялағы күплегенән дә һәм ирҙәрҙәргә ҡарағанда буласаҡ тамуҡта артыҡ булыуҙарынандыр. Аллаһ Тәғәлә һаҡлаһын был уттан, иманлы булыуҙары арҡаһында улар тамуҡтан сығырҙар тип әйтелә. Әлеге ваҡытта ҡатын-ҡыҙҙар ирҙәрҙән 11-12 тапҡыр артыҡ. Ҡиәммәт көнө алдынан бер иргә илле ҡатын-ҡыҙ тура килер, тип әйтелә бит. Ҡатын-ҡыҙҙар араһында ла, шулай уҡ ирҙәр араһында көнләшеү, ҡыҙғаныу һәм башҡа шундай нәмәләр йәннәттә булмаясаҡ.\nЙәннәттә бар ирҙәр һәм ҡатын-ҡыҙҙар никахлы булырҙар. Аллаһ Тәғәлә боҙоҡ һәм иманһыҙ булыу арҡаһында мәңге тамуҡта ҡалыуҙан һаҡлаһын.\nЕр ҡатын-ҡыҙҙары иң матур һәм һөйкөмлө ҡатындар булыр, ожмағтың гүрия (хур) һылыуҙарына ҡарағанда, тип әйтелә. Сағыштырғанда: ер ҡатындары гүрийә ҡатындарҙан өҫ кейемдең ал яғы һәм тиҫкәре яғы һымаҡ булыр. Ни өсөн тигәндә: пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд ғәләйһиссәләм: “Улар Аллаһ Тәғәләгә ышандылар, намаҙ уҡынылар, ураҙа тоттолар. Тәндәре аҡ, йөҙҙәрендә нур булыр, кейемдәре йәшелдән, аҫыл-таштары һарынан. Әйберҙәре ынйы-зөбәржәттән, тараҡтары алтындан булыр һәм әйтерҙәр:\n- Беҙ – ҡатындар, бында мәңге ҡалырбыҙ, бер ҡасан да үлмәҫбеҙ. Беҙгә бында бер ниндәй ҙә ауырлыҡ булмаҫ һәм иркенлектә йәшәрбеҙ. Беҙ – ҡатындар, ошонда ҡалырбыҙ һәм юғалмаҫбыҙ. Тыңлағыҙсы, беҙ – бәхетле ҡатындар, беҙ бер ҡасан да ҡайғырмаҫбыҙ. Һөйөнөслө хәбәрҙәр шундай ирҙәргә, кемдәргә – беҙ, һәм улар – беҙҙең өсөн".\nӘле кейәүгә сыҡмаған мөслимә өсөн Аллаһы Тәғәлә йәннәттәге ирҙәрҙең береһенә кейәүгә сығырға рөхсәт бирер. Инде мөслимәнең йәннәт ирҙәренә иҫе китмәһә, Аллаһы Тәғәлә хур ҡыҙҙарының береһен хур иренә әйләндерер, ул ошо хур иренә кейәүгә сығар. Хур ҡыҙҙары йәннәт сәскәләренән барлыҡҡа килгән заттарҙыр.\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 24.09.2017 в 00:25, и размещена в категории Дин. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


29 Июнь 2021, 21:45\nӨҫтәренә бер биҙрә йыуынты һыу түккән кеүек хис итте үҙҙәрен улар. Һөйләшерлек тә, иларлыҡ та хәлдәре ҡалмағайны. Әсәләренә был турала әйтеп торманылар, шулай ҙа ваҡиға күңелдәренә ауыр таш булып ятты.\n– Гөлшат Дәүләтовна, һеҙгә Петрованың әсәһе килгән. Саҡырайыммы?\n– Әлбиттә, саҡыр, аҡыллым, саҡыр.\nГөлшат, уйҙарынан арынып, эш өҫтәле янына ултырҙы. Нина Ивановна менән осрашыу мөмкинлеген бер ҡасан да башына индермәй ине ул. Хәлдең көтөлмәгәнерәк булыуы, хәл-ваҡиғаларҙың ошондай йүнәлеш алыуы уны бер аҙ албырғатты. Нина Ивановна ҡулъяулығы менән күҙ йәштәрен һөртә-һөртә ҡабул ителеүселәр өсөн әҙерләнгән ултырғысҡа ултырҙы.\n– Үҙгәрештәр бармы? Һауығырмы Светлана? Өмөтөм һүнде. Нимә уйларға ла белмәйем, Гөлшат Дәүләтовна.\n– Тынысланығыҙ. Ҡыҙығыҙҙың хәле һаман элеккесә. Һеҙ ҡайғырып нервығыҙҙы ғына бөтөрәһегеҙ. Наркоманияны дауалап була. Ләкин пациенттың ныҡ һауыҡҡыһы килгәндә генә уңыш йылмаясаҡ. Светлана иһә донъянан ваз кискән. Әлбиттә, артабан да дауалаясаҡбыҙ. Бындай хәлдә уны дауахананан сығарып булмай. Шулай ҙа беҙҙе оҙайлы ремиссия көтә. Һеҙ быға әҙер булырға тейеш. Светаның балаһы бар түгелме?\n– Эйе, малайы Богданды мин ҡарайым.\n– Балаға күберәк ваҡыт бүлегеҙ. Бында илап ултырыуығыҙ берәүгә лә файҙаға түгел. Һөйләштекме? Үҙгәрештәр булһа, шылтыратырмын.\nНина Ивановна баш һелкеп, күҙ йәштәрен һөртә-һөртә, кабинеттан сығып китте. Таныманы, ахыры, тип уйланы Гөлшат. Тик биш минуттан йәнә асылды.\n– Гөлшат Дәүләтовна, мин һеҙҙе дауахананан башҡа тағы ҡайҙа күрҙем икән? Йөҙөгөҙ шул тиклем таныш кеүек тойола?\n– Әйтә алмайым, Нина Ивановна! Ҡайҙалыр күрешкән булһаҡ, хәтерләр инем…\nАлданы Гөлшат ҡатынды. Әгәр Нина Ивановна менән ҡыҙы уның тормошонда осрамаһа, ул хәҙер билдәле табип, наркомания һәм алкоголизмды дауалаусы күренекле клиниканың етәксеһе булыр инеме икән? Әйтеүе ҡыйын. Кискеһен, бөтөн эшен тамамлағас, Гөлшат үҙенең уңайлы бүлмәһендә бикләнеп, хәтирәләргә сумды…\nБала сағы ауыр булды уның. Атаһы эсте, туҡманы, кәмһетте. Бер туҡтауһыҙ талауҙарға түҙмәй, әсәһе, ике балаһын күтәреп, өйөн, йылдар буйы тупланған мөлкәтен ҡалдырып, ауылдан сығып китте. Сит ерҙә эшкә урынлашыуы, донъя көтөп алып китеүе ауыр булды уларға. Апаһы Рәзилә менән әсәһенең эшләмәгән эше ҡалманы: баҡса үҫтереп, баш ҡалаға йәшелсә-емеш ташып һаттылар, подъезд йыуҙылар, ҡара эштән кәмһенмәнеләр, түҙҙеләр. Күрше ауылдарында байҙарҙың “Рублевкаһы” үҫеп сыҡҡас, Рәзилә йәйгелеккә эш тапты. Ҡаланан күсеп килгән хәлле кешеләргә ялланды ҡыҙҙар. Рәзилә өй эштәрен башҡарҙы. Кер, иҙән йыуҙы, хужабикәнең һәр йомошон үтәне. Гөлшат иһә баҡсала емеш-еләк йыйҙы, ҡайнатма әҙерләргә ярҙамлашты. Хужабикәнең үҙе менән бер йәштәге ҡыҙының бүлмәһен йыйыштырыу ҙа уның бурысы ине. “Ҡыҙым эш белмәй. Ҡыл да ҡыбырҙатҡыһы килмәй. Үҙ тиҫтеренең бүлмәһендә йыйыштырыуы сәменә теймәҫме икән?” – тип өмөтләнде Нина Ивановна.\nҠыҙҙарҙың икеһенә лә 12-шәр йәш. Гөлшат үҙенең һуңғы тапҡыр ҡасан ҡурсаҡ уйнағанын онотоп та өлгөргәйне. Ә Светаның атаһы сит ил командировкаһынан ниндәйен генә алып ҡайтмаған! Тәүҙә үк Света Гөлшатты киҫәтеп ҡуйҙы: “Бер ҡурсаҡты ла шылдырма. Туҙанды һөрткәс тә, үҙ урынына ултырт. Береһе юғалһа ла, әсәйемә әйтәм. Һинең әсәйең был ҡурсаҡтарҙың тырнағы торошло ла эш хаҡы алмайҙыр әле, байғош. Кейемдәремде бөкләп һал. Карауат аҫтында ятҡандарын йыуырға кәрәк”, – тип шкафтан барлыҡ кейемдәрен һыпырып төшөрҙө.\nГөлшат, аптырай-аптырай, Светлананың бүлмәһен йыйыштырҙы. Үҙҙәренең ике бүлмәле фатирҙарында йоҡо бүлмәһе ҡыҙҙар өсөн ине. Ул әллә ни йыһазландырылмаһа ла, бында гел таҙа. Тәҙрә төптәрендә Рәзилә апаһы төрлө-төрлө гөл үҫтерә. Өләсәләренән ҡалған боланлы келәм, йылылыҡ бөркөп, бүлмәне йылытҡандай тойола ине Гөлшатҡа. Йоҡлар алдынан ул ошо боланға оҙаҡ ҡарап ятыр булды. Ғорур баҫып торған хайуандың йомшаҡ моронон һыйпап, битен терәгеһе килә ине. Ә Светаның бүлмәһе иркен, ҡыйбатлы әйберҙәр менән тулы булһа ла, бында ҡот юҡ һымаҡ тойолдо ҡыҙға. Ҡурсаҡтарҙы йыйыштырып ҡуйғас, Гөлшат уларҙың береһе алдында оҙаҡ аптырап торҙо. Ҡыҙҙан буйға саҡ ҡына бәләкәсерәк уйынсыҡҡа таң ҡалды ул. Бындайҙы Өфөлә ҙур балалар магазинында күргәйне. Таш ҡурсаҡҡа таң ҡалһа ла, әсәһенән уны һорарға башына ла килмәне ҡыҙҙың. Ул биш мең һум тора! Балалар табибы булып эшләгән әсәһе ул ваҡытта 800 һум эш хаҡы ала ине. Света әйберҙәрен төргән-төргән дә кәштәһенә тығып ҡуйған, таҙаһы ла, бысрағы ла бергә. Бындағы сепрәк-сапраҡ менән Гөлшаттың класташ ҡыҙҙарының һигеҙен дә кейендереп, алмашҡа берәр сумаҙан кейем тоттороп ҡайтарырға булыр ине. Ул тиклем әйберҙе ҡайҙа, ҡасан кейәлер?\nБер көн апаһы менән оҙаҡлап киттеләр. Эш күп булғайны. Нина Петровнаның ире, юғары вазифа биләгән бай кеше, эштән ҡайтып, ҡыҙҙарҙы күргәс тә йөҙөнә ерәнеүен сығарып:\n– Нина, эшселәрең мин ҡайтыуға таралышып бөтһөн, тип һөйләшкәйнек. Башҡаса был хәл ҡабатланмаһын, – тип кибеп тә бөтмәгән иҙәнде тапап, аяҡ кейемен дә сисмәй үҙ бүлмәһенә инеп китте. Был ҡыҙҙарҙың хеҙмәте баһаланмауҙы, уларҙы кешегә һанамауҙы күрһәтә ине, әлбиттә.\nҠалған көндәрҙә ҡарағат, ҡурай еләге, крыжовник, сейә йыйып, шәкәр ҡушып болғап, ҡайнатма әҙерләне Гөлшат. Ҡыяр йыйып, йыуып, тоҙлар өсөн банкаларға тултырҙы. Шулай ҙа уның төп эше төшкө аштан һуң Светаның бүлмәһен йыйыштырыу ине. Ҡыҙыҡай көндөҙгө 12-ләргә генә уяна, ашап алғас, уйнарға сығып китә. Көнө буйы йә велосипедта йөрөй, йә ҡурсаҡ уйнай, йә үҙенең быҙау кеүек ҙур эте менән булыша. Сәй ҡайнатырға ла әсәһенә йомошлай. Өйҙә ҡыл да ҡыбырҙатмай:\n– Хеҙмәтселәрең былай ҙа күп, эшләһендәр. Мине улар рәтенә ҡуйма! — ти ине ул әсәһенә. Ҡыҙыҡай әсәһен бигүк һанға һуҡмаһа ла, атаһынан шөрләй, уны ярата ине. Анатолий Иванович Светаны үҙе менән балыҡҡа, һунарға алып йөрөй, хатта бәләкәй калибрлы мылтыҡ та бүләк иткән.\nҒөмүмән, Петровтар ғаиләһе аҡса һанамай, бай йәшәй. Йәй һайын Испания, Германия, Греция, Кипр, Италияла ял итәләр. Бер яҡтан, көнләшерлек тә кеүек. Икенсе яҡтан, уларҙа бер-береһенә ихтирам юҡ, йылы һүҙ ишетмәҫһең. Гел аҡса тураһында уйлап, уның ҡоло булыу ғаилә ағзалары араһында үтә күренмәҫлек кәртә ҡуйғандыр инде.\nАпаһы менән йәй буйы Петровтарҙа эшләне ҡыҙ. Студент Рәзилә өҫтөн бөтәйтерлек аҡса йыйҙы. Гөлшат иһә уҡыу йылына етерлек дәфтәр-китап тупланы. 1 сентябргә барырға кейем дә алды. Эшләргә һуңғы ике аҙна ҡалғайны. Бер көн иртә менән Света бүлмәһенән яр һалып ҡысҡырып килеп сыҡты:\n– Минең гәүһәр һырғаларым юғалған! Һинең хеҙмәтселәрең генә урлаған уны! Тиҙ генә милиция саҡыр! Оятһыҙҙар, ошонда ашап-эсеп, әйбер урлайҙар бит әле! Һин ул, һин! – тип Гөлшатҡа төртөп күрһәтте. Ҡыҙ оялышынан ер тишегенә инеп китерҙәй булды.\nНина Ивановна аптырап ҡалды:\n– Ысынмы был, Гөлшат? Ярлы-ябағаны өйгә индерһәң, шулай була инде! Күрһәт әйберҙәреңде! – тип Нина Ивановна ҡыҙҙы ҡапшай башланы. Бер нәмә лә таба алманылар. Апаһын да тентеп сыҡтылар. Гөлшат сумкаһын алдағы көндә уларҙа онотоп ҡалдырған булған. Гәүһәр ҡашлы һырға шунда табылды. Һуңғы аҙна өсөн аҡса түләмәй, әрләп-һүгеп ҡыҙҙарҙы өйҙән ҡыуып сығарҙылар. “Һырғалар табылғас, милиция саҡыртып тормайбыҙ. Тик башҡа бында килеп күренеп йөрөмәгеҙ”, – тип оҙатып ҡалды уларҙы Нина Ивановна. Ҡыҙы Света йылмайып балконда тора ине... Өҫтәренә бер биҙрә йыуынты һыу түккән кеүек хис итте үҙҙәрен улар. Һөйләшерлек тә, иларлыҡ та хәлдәре ҡалмағайны. Әсәләренә был турала әйтеп торманылар, шулай ҙа ваҡиға күңелдәренә ауыр таш булып ятты. Ул һырғаларҙы Гөлшат та, Рәзилә лә алмағайны. Сумкаға нисек инеп ятҡандыр? Ошо һорау уларға тынғылыҡ бирмәне. “Гөлшат, бурлыҡ беҙгә хас түгел. Ауыр йәшәһәк тә, бер ҡасан да кеше әйберенә ымһынманым. Һин дә шулай, әсәй ҙә. Был ҡара эсле кешенең генә ҡылығы. Һин ике айҙан ашыу Светаның бүлмәһен йыйыштырҙың. Йөҙөктәре, һырғалары ҡайҙа ятҡанын беләһеңме?” – тип һораны, аптырағас, апаһы.\n– Юҡ, мин туҙан һөртөүен-һөрттөм, ләкин бер нәмәне лә асып ҡарағаным булманы.\n– Шулай булғас, ғәйепте үҙеңдән эҙләмә, – тип Рәзилә ҡыҙҙы тынысландырҙы.\nБер айҙан барыһы ла асыҡланды. Өйгә Нина Ивановна килеп инде:\n– Ҡыҙҙар, һеҙҙән ғәфү үтенергә килдем. Һырғаларҙы ҡыҙым үҙе сумкағыҙға һалған икән. Тикшергем, үҙҙәрен нисек тоторҙарын ҡарағым килде, тип аптыратты. Үҙ балаһына һәр әсәй ышана инде ул. Миңә уңайһыҙ, ныҡ уңайһыҙ. Ошо һырғаларҙы минән яҡшы эшегеҙ өсөн бүләк тип ҡабул итегеҙ, – тип өҫтәлгә аҡсалы конверт менән теге гәүһәр һырғаларҙы ҡалдырып сығып китте. Өйҙә ауыр тынлыҡ урынлашты. Сәғәт тыҡылдауы ғына асыҡ ишетелә ине…\nАҡсаны эш өсөн түләнгән тип ҡабул итһәләр ҙә, һырғаларҙы апаһы ла, Гөлшат та таҡмай. Улар һаман өйҙә Гөлшаттың кәштәһендә ятты.\nӘгәр ошо хәл булмаһа, ул үҫкәс, етеш тормошта йәшәргә, үҙ машинаһына ултырып, Нина Ивановнаға бер килеп китергә тигән маҡсат ҡуйыр инеме алдына? Кем белә. Ләкин уға өлгәшер өсөн үҙен йәлләмәне ул. Медицина университетына уҡырға инде. Иң ауыр һөнәрҙәрҙең береһе – наркомания һәм алкоголизм менән сирлеләрҙе дауалау бүлеген һайланы. Быға атаһының ғүмер буйы эсеп, ғаиләһен ыҙалатыуы ла сәбәпсе булды. Бер нисә йыл диспансерҙа эшләгәндән һуң, сит илгә тәжрибә тупларға сығып китте. Ошонда буласаҡ ире төрөк егете Мостафаны осратты. Ул да нарколог ине. Бергәләп эшләй башланылар. Башҡортостанда клиника астылар. Моратына иреште Гөлшат. Нина Ивановнаның ғаиләһе тураһында ла күптән онотҡайны. Әгәр Светлананы дауаларға алып килмәһәләр, теге һырғалар ҙа кәштәлә тик ятыр, хәтирәләр төйөнө лә һүтелмәҫ ине. Светлананың наркоман булып китеүе тетрәтте Гөлшатты. Етеш тормошта йәшәп, Англияла уҡып, үҙеңдең яҙмышыңды күрәләтә юҡҡа сығарыуҙы аңламаны ул. Икеһе ике донъя кешеһе ине шул.\nИртәгәһенә Нина Ивановна тағы дауаханаға килде. Гөлшат уны үҙенә саҡырҙы.\n– Беҙ ысынлап танышбыҙ. Бынан егерме йыл элек мин һеҙҙең өйөгөҙҙә эшләнем. Гәүһәр алҡа урлауҙа ғәйепләнгән ҡыҙ мин. Бөгөн шул алҡаларҙы һеҙгә кире ҡайтарғым килә. Мин уларҙы бер тапҡыр ҙа таҡманым, – тип Гөлшат теге алҡаларҙы Нина Ивановнаның алдына һалды…


Ил бер ус бойҙай йәлләһә лә... » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Башҡорт донъяһы » Ил бер ус бойҙай йәлләһә лә...\nИл бер ус бойҙай йәлләһә лә... 04.06.2014 // Башҡорт донъяһы\nБөйөк Ватан һуғышынан һуң тыуһам да, үҙемде ул йылдарҙағы ауырлыҡтарҙы иңемдә күтәргән кешеләрҙәй хис итәм. Ғазаплы осорҙа йәшәгән, эшләгән һәм көрәшкән яҡын кешеләремдең әсе яҙмыштарын белеп, күңелдәре ғазапланыуын, һыҙланыуын күреп-тойоп үҫкәнгәлер, моғайын.\nОлатайым менән атайым оло яуҙа ҡатнашҡан. Олатайым Хәживәли Иҙрисов һуғыш башланғанда Ҡырмыҫҡалы районының Иҫке Бәпес ауылында бригадир вазифаһын атҡарған. Аяғы зәғифлектән,тәүҙә саҡырмағандар, ләкин 1943 йылда сират уға ла еткән. Хәрби күнекмәләрҙән һуң Сталинград өсөн барған көрәш яланына оҙатҡандар. Ғаиләһенә өсмөйөшлө бер генә хаты килгән. Унда олатайым Сталинград фронтына йүнәлеүҙәрен хәбәр иткән, Фатима өләсәйебеҙгә, балаларҙы һаҡла, нисек тә асыҡтырмаҫҡа тырыш, тип яҙған. Үкенескә ҡаршы, башҡа хат-хәбәр алмайҙар.\nАтайым иһә фронтта 1945 йылдың август аҙағына тиклем була. Уның Ҡыҙыл Байраҡ ордены һәм бик күп миҙалдары бар ине.\nӨләсәйем береһенән-береһе бәләкәйерәк алты бала менән тол ҡала. Ике бәләкәсе аслыҡтан донъя ҡуя, дүртәүһен әллә күпме ауырлыҡ үткәреп аяҡҡа баҫтыра. Төҫкә-башҡа сибәр, эшкә уңған ҡатынды байтаҡ кеше һоратҡан, әммә ул хәләленә тоғро ҡалған. Ун өс ейән-ейәнсәренә өләсәй булып, биш бүләһен күреп, ҡәҙер-хөрмәттә йәшәне.\nЙылдар үтеү менән тағы бер көслө ихтыярлы, аҡыллы, сабыр холоҡло ҡатын-ҡыҙ менән осраштым, ул Ауырғазы районының Түрһәгәҙе ауылынан ҡәйнәм Һөйәрбикә ине. Ҡәйнәм дә ирен һуғышҡа оҙатып, дүрт балаһы менән ҡалған. Иң кесеһе алты айлыҡ ҡына сабый була. Көн-төн колхозда эшләгән, Аҡкүл элеваторынан биштәрләп орлоҡ ташыған, иген үҫтереп, ер һөрөп, барлыҡ аҙыҡ-түлекте фронтҡа оҙатып Еңеү көнөн яҡынайтҡан ҡатын-ҡыҙҙарҙың береһе тап ул. Әммә иң аяныслыһы шул: балаларына ашатырға тип бер ус бойҙай алып ҡайтҡаны өсөн төрмәгә ултырталар. Дүрт балаһы ас-яланғас килеш ҡаҡ һикелә ултырып ҡалған. Һуғыш йылдарында бик аяуһыҙ була шул закондар. Әсәләре ҡайтыуын ике бәләкәйе күрә алмай, ә ике ҡыҙын Талбазы балалар йортона урынлаштыралар.\nҺуғыштан һуң ҡәйнәм Нуриәхмәт тигән кешегә тормошҡа сыҡҡан. Ҡайным — өс яуҙа ҡатнашҡан ветеран. Һуңғыһына, оло йәштәмен тип тормай, үҙ теләге менән киткән. Ҡайтыуына, дүрт балаһын етем ҡалдырып, ҡатыны вафат булған. Әллә күпме ауырлыҡ менән осрашһалар ҙа, һынмайҙар Һөйәрбикә менән Нуриәхмәт, ике ғаиләне бергә ҡушып, йәшәй башлайҙар. Балалар йортондағы ҡыҙҙарҙы ла барып алалар. Тормоштоң дауам иткәнен раҫлап, донъяға ике малай ҙа тыуа. Ул-ҡыҙҙарына тигеҙ ҡарап, һөйөп үҫтерәләр. Бихисап ейән-ейәнсәренең генә түгел, әллә күпме бүлә-бүләсәренең дә яратҡан олатаһы һәм өләсәһе бәхетле ғүмер кисерҙе. Әлбиттә, бындай ғаиләләр аҙ түгелдер, әммә минең өсөн улар яҡын да, ҡәҙерле лә.


МАТУР ХӘТИРӘ БУЛЫП ҺАҠЛАНЫР\nСибай ҡалаһының Рамаҙан Өмөтбаев исемендәге башҡорт лицейында йәш быуынға рухи тәрбиә биреүгә, туған телгә, тыуған илгә һөйөү уятыуға ҙур иғтибар бүленә.\nБашланғыс кластар араһында Башҡортостандың халыҡ шағиры М.Кәримдең тыуыуына 95 йыл тулыуға арналған шиғриәт конкурсы бик матур уҙҙы. Лицейыбыҙҙың үҙ эшен яратып башҡарыусы китапханасыһы Мәрйәм Абдрахман ҡыҙы Вәлиева бөйөк һүҙ оҫтаһының тормош юлы һәм ижады менән яҡындан таныштырҙы. Ә балалар араһындағы ярыш бик сәмле барҙы. Кескенә булыуҙарына ҡарамаҫтан, «Үлмәҫбай» поэмаһынан өҙөк сәхнәләштереүсе 2-се В класы уҡыусылары Юлдашбаева Сулпан һәм Илбулов Айгиз еңеүсе булып танылды. 3-4-се кластар араһында Иҙрисов Азат менән Нарынбаева Гүзәл иң оҫта шиғыр һөйләүселәр булды.\nҺәр йылдағыса башҡорт лицейында «Көҙ» байрамы ла ойошторолдо. Уны 3-сө А класы уҡыусылары һәм уларҙың етәксеһе Р.У.Бәрәкәтова бик бай йөкмәткеле һәм сағыу итеп үткәреүгә өлгәште. Кластар «Йәшелсәләр», Ҡоштар», «Ағастар» командаларына бүленде. Балаларҙың оҫта итеп костюм әҙерләүе, ҡул эштәре, сағыу стена гәзиттәре байрамға йәм өҫтәне.\nМәктәптә үткәрелгән был фәһемле һәм инде матур йолаға әүерелгән саралар балаларҙың күңелендә яҡты хәтирәләр булып һаҡланыр, тигән өмөттәбеҙ.\nЛ.С.Лотфуллина, башланғыс кластар уҡытыусыһы.


Республикала Славян яҙмаһы һәм мәҙәниәте көндәре үтәсәк // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРеспубликала Славян яҙмаһы һәм мәҙәниәте көндәре үтәсәк\n13:16, 10 мая 2011 Сәйәсәт\nБашҡортостанда 13 майҙа Славян яҙмаһы һәм мәҙәниәте көндәре башлана. Улар республиканың бер нисә ҡалаһы һәм ауылдарында үтәсәк.\nЙыл һайын үткәрелеүсе сара сиктәрендә Өфө ҡалаһы һәм районында, Нефтекамала аҙна дауамында «Гөлләмә» («Соцветие») поляк мәҙәниәте фестивале үтәсәк, унда Польша делегацияһының ҡатнашыуы ла көтөлә. Иглин районының Иглин ауылында 17 майҙа белорус поэзияһы кисәһен үткәреү ҡаралған. Бәләбәй районының Надеждин, Өсән-Ивановка ауылдарында һәм Өфө районының Ҡыҙыл Яр ауылында боронғо рус йыры байрамдары үтәсәк. Шулай уҡ Стәрлетамаҡ районының Золотоношка, Краснокама районының Николо-Березовка ауылдарында, Өфөләге С.Т.Аксаковтың йорт-музейында, республиканың йәкшәмбе мәктәптәрендә һәм юғары уҡыу йорттарында ла фольклор байрамдары һәм әҙәби кисәләр үткәреү планлаштырыла.\nСлавян яҙмаһы һәм мәҙәниәте көндәре 29 майға тиклем дауам итәсәк.\nТеги: Славян яҙмаһы һәм мәҙәниәте көндәре


15 Февраль 2011, 13:34\nТорлаҡлы булыуға өмөт барРәсәй властары, 2015 йылда илдәге ғаиләләрҙең өстән бер өлөшө үҙҙәренең аҡсаһына һәм ипотекаға фатир ала аласаҡ, тип иҫәпләй. Был 2011 – 2015 йылдарға «Торлаҡ» программаһы сиктәрендә мөмкин буласаҡ. 2009 йылда ғаиләлеләрҙең 12 проценты ғына фатир алған. Программаны бойомға ашырыу өсөн 260 миллиард һум аҡса сарыф итеү күҙ уңында тотола. Сумманың яртыһы – федераль бюджеттан. Торлаҡ хаҡын арзанайтыу эконом-класлы һәм аҙ ҡатлы йорттар төҙөү юлы менән бойомға ашырыласаҡ\nТорлаҡлы булыуға өмөт бар\nРәсәй властары, 2015 йылда илдәге ғаиләләрҙең өстән бер өлөшө үҙҙәренең аҡсаһына һәм ипотекаға фатир ала аласаҡ, тип иҫәпләй.\nБыл 2011 – 2015 йылдарға «Торлаҡ» программаһы сиктәрендә мөмкин буласаҡ. 2009 йылда ғаиләлеләрҙең 12 проценты ғына фатир алған. Программаны бойомға ашырыу өсөн 260 миллиард һум аҡса сарыф итеү күҙ уңында тотола. Сумманың яртыһы – федераль бюджеттан. Торлаҡ хаҡын арзанайтыу эконом-класлы һәм аҙ ҡатлы йорттар төҙөү юлы менән бойомға ашырыласаҡ.\nРулгә – тик айныҡ килеш\nРФ Хөкүмәте Премьер-министры Владимир Путин транспорт сараһы менән идара иткән водителдәрҙең ҡанында алкоголь булыуын тикшереү тураһындағы ҡағиҙәләрҙе үҙгәртеү тураһындағы ҡарарға ҡул ҡуйҙы.\nРФ эске эштәр министры урынбаҫары В. Кирьянов һүҙҙәренсә, яңы ҡағиҙәләр буйынса ҡанда алкоголь кимәле нуль булғанда ғына руль артына ултырырға мөмкин. Элек был күрһәткес 0,3 процент булғанда ла машина йөрөтөргә рөхсәт ителә ине.\nАлда нимә булыр?\nМысыр менән 30 йыл идара иткәндән һуң Хөсни Мөбәрәк президент вазифаһынан китте.\nИлдең ҡораллы Көстәренең Юғары хәрби советы парламентты тарҡатҡан һәм Конституция суды эшмәкәрлеген туҡтатҡан.\nВаҡытлы хәрби етәкселек һайлауҙарға әҙерлек өсөн алты ай ваҡыт биргән. Яңы президент һайланғансы ил менән күсмә хөкүмәт етәкселек итәсәк. Ил башлығы булып ваҡытлыса Юғары хәрби совет етәксеһе, оборона министры Хөсәйен Тантави иҫәпләнә.\nТунис ҡасаҡтарын ҡайҙа итергә?\nИталия хөкүмәте илдә гуманитар һәләкәт режимын иғлан иткән.\nБер ай элек революция булған Тунистан өс меңгә яҡын ҡасаҡ килгән Лампедуза утрауында эсәр һыу етмәй, йоҡларға урын юҡ.\nИталия властары был халыҡты урынлаштырыу өсөн Еврокомиссиянан ярҙам һорай. Легаль булмаған миграцияға юл ҡуймаҫ өсөн итальяндар Тунисҡа полиция ебәрергә уйлай.\n«Финанс» журналы фараздары буйынса, Рәсәйҙең иң бай кешеләренең береһе – Роман Абрамовичтың урынын Алишер Усманов алмаштырған.\n«Челси» клубы хужаһы Рәсәй миллиардерҙары рейтингында бишенсе урынға төшкән.\n«Металлоинвест» компанияһы етәксеһенең милке 19,9 миллиард долларға баһаланған. Барлығы Рәсәйҙә 114 доллар миллиардеры бар.\nСығымдар кәмеһен өсөн\nРФ Дәүләт Думаһы спикеры Борис Грызлов Түбәнге палатаның штатын 5 процентҡа кәметеү тураһындағы ҡарарға ҡул ҡуйған.\nДокументҡа ярашлы, аппарат 78 штат берәмегенә кәметеләсәк, ә парламентты тотоу сығымдары 3,7 процентҡа арттырыласаҡ.\nБилдәле булыуынса, РФ Президенты Дмитрий Медведев 2013 йылға тиклем федераль дәүләт хеҙмәткәрҙәрен 20 процентҡа кәметеү тураһында указға ҡул ҡуйғайны.


БДИ хәл иткес роль уйнай » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Мәғариф » БДИ хәл иткес роль уйнай\nБДИ хәл иткес роль уйнай\nУҡыу йылы тамамланыуға бик аҙ ғына ваҡыт ҡалды. Кемдәрҙер тиҙерәк каникулға сығыу өсөн уны ҡыуанып көтһә, сығарылыш синыф уҡыусыларының борсолоуҙары арта ғына бара. Ни өсөн тигәндә, уларҙы алда яуаплы һынау – берҙәм дәүләт имтихандары көтә. Ғөмүмән, берҙәм дәүләт имтиханы мәктәпте уңышлы тамамлауҙа ғына түгел, киләсәгеңде билдәләүҙә лә хәл иткес роль уйнай. Имтихандан юғары балл алдың икән, тимәк, вузға уҡырға инеү мәсьәләһе лә еңел хәл ителәсәк, балдарың түбән булһа, конкурстан үтмәүең дә ихтимал. Шуға күрә мәктәпте тамамлаусы ҡыҙҙар һәм егеттәрҙе бөгөн имтиханға бәйле төрлө һорауҙар ҡыҙыҡһындыралыр. Бәлки, түбәндәге һорауҙарҙа улар үҙҙәренә кәрәкле яуапты таба алыр.\nУҡыусы ауырыу сәбәпле берҙәм дәүләт имтиханына бара алмаһа, ул нимә эшләргә тейеш?\nАуырыу сәбәпле берҙәм дәүләт имтиханына бара алмаған сығарылыш синыф уҡыусыһы БДИ тапшырырыу өсөн теркәлгән мәктәпкә медицина белешмәһе (справка) алып килергә тейеш. Мәктәп иһә сығарылыш синыф уҡыусыһына БДИ тапшырыу өсөн икенсе көн билдәләр өсөн дәүләт имтихан комиссияһына хәбәр итергә бурыслы.\nБДИ-нан кемдәр азат ителә?\nСәләмәтлеге буйынса сикләүҙәр булған балаларға мәктәптә БДИ урынына элекке кеүек үк дәүләт сығарылыш имтихандары тапшырырға рөхсәт ителә. Бының буйынса айырым исемлек бар, унда шулай уҡ I һәм II төркөм инвалидтары инә.\nУҡыусылар вуз этабында БДИ тапшыра аламы?\nСығарылыш синыф уҡыусылары тик мәктәптә генә БДИ тапшырасаҡ, ә вуз этабында былтыр һәм унан алдағы йылдарҙа мәктәпте тамамлаусылар ғына ҡатнаша. Шулай уҡ былтыр мәктәпте тамамлаусылар мәктәптә лә берҙәм дәүләт имтихандарын тапшыра ала, тик бының өсөн улар алдан ғариза бирергә тейеш. Юғары уҡыу йортона уҡырға инеү өсөн иһә БДИ-ның былтырғы һөҙөмтәһен йәиһә быйылғыһын күрһәтеү улар ҡарамағында.\nӘгәр ҙә имтихан бирергә теләүсе 1 мартҡа тиклем ғариза биреп өлгөрмәһә, һуңыраҡ быны эшләргә мөмкинме?\nНиндәйҙер сәбәп буйынса (ауырыу сәбәпле, ғаилә шарттарына бәйле йәиһә техникумда сығарылыш имтихандары һ.б) берҙәм дәүләт имтихандарының төп этабында ҡатнаша алмаған һәр кем БДИ тапшырыу өсөн 5 июлгә тиклем урындағы мәғариф идаралығына ғариза тапшыра ала.\nИюлдә кемдәр БДИ тапшыра?\n− май – июнь айҙарында берҙәм дәүләт имтихандарында ҡатнаша алмаусы башланғыс һәм урта профессиональ белем биреү учреждениеларын тамамлаусылар;\n− сит ил белем биреү учреждениеларында урта дөйөм белем алған граждандар;\n− үткән йылдарҙа мәктәпте тамамлаусылар.\nИмтиханда нимә менән файҙаланырға мөмкин?\nМотлаҡ рәүештә ҡара төҫтәге гель ручка кәрәк буласаҡ. Бер ниндәй ябай ҡәләм дә ҡулланылырға тейеш түгел, хатта һыҙмалар ҙа ручка менән генә башҡарыла. Бынан тыш, математика менән физиканан берҙәм дәүләт имтиханында үтә күренмәле линейка, бер ниндәй программа ҡуйылмаған, иң ябай арифметик ғәмәлдәрҙе генә башҡара торған калькулятор, химиянан да шундай уҡ калькулятор һәм Менделеев таблицаһы, географиянан линейка һәм транспортир менән файҙаланырға мөмкин.\nБыйыл уҡырға инә алмағандар икенсе йыл тағы БДИ тапшырамы?\nБерҙәм дәүләт имтиханын йыл һайын тапшырырға мөмкин. Әммә шуны иҫтә тоторға кәрәк, берҙәм дәүләт имтиханы һөҙөмтәләре тураһындағы таныҡлыҡ киләһе йылдың 31 декабренә тиклем үҙ көсөнә эйә. Шуға күрә быйыл уҡырға инә алмаған уҡыусы киләһе йыл шул уҡ һөҙөмтәләрҙе ҡабул итеү комиссияһына тапшыра ала.\nӘгәр ҙә берҙәм дәүләт имтиханына инеү өсөн рөхсәт ҡағыҙында уҡыусының исем-шәрифендә, паспорт мәғлүмәттәрендә хата китһә, нимә эшләргә?\nӘгәр ҙә хаталар имтиханға тиклем асыҡланһа, рөхсәт ҡағыҙын тултырыусы белем биреү учреждениеһына мөрәжәғәт итеп, хаталарҙы төҙәттерергә кәрәк. Әгәр ҙә ул имтихан ваҡытында асыҡланһа, теркәү бланкыларын дөрөҫ итеп тултырып, ойоштороусыларҙан мәғлүмәттәр базаһына үҙгәрештәр индереүен һорарға кәрәк.\nӘгәр ҙә БДИ һөҙөмтәләре менән протоколда хата китһә, БДИ һөҙөмтәләре тураһындағы таныҡлыҡ әҙер булғанға тиклем мәктәп вәкилдәре аша үҙгәрештәр индереү кәрәклеге тураһында хәбәр итеү зарур.\nӘгәр ҙә уҡыусы һайлаған фәндән «икеле» билдәһе алһа, имтиханды яңынан тапшырырға мөмкинме?\nКиләһе йылына ғына яңынан тапшырырға мөмкин. Быйыл иһә мотлаҡ тапшырыла торған имтихандарҙың берәүһен генә, йәғни рус теле йәиһә математиканы ғына яңынан тапшырырға рөхсәт ителә. Сөнки был фәндәрҙән ыңғай баһа аттестат алыуға йоғонто яһай.\nӘгәр ҙә мотлаҡ фәндәрҙән БДИ буйынса һөҙөмтәләр уҡыусыны ҡәнәғәтләндермәһә, ул уның берәүһен ҡайтанан тапшыра аламы?\nӘгәр ҙә уҡыусы мотлаҡ фәндәрҙең берәүһенән генә билдәләнгән минималь балды йыя алмаһа, уға был имтиханды ҡайтанан тапшырырға рөхсәт ителә. Ә инде минималь балды йыйып та, һөҙөмтәләр менән килешмәгән осраҡта апелляцияға бирергә мөмкин. Әммә бының өсөн етди нигеҙ, дәлил булырға тейеш. Апелляция ул ҡайтанан имтихан тапшырыу түгел, ә һөҙөмтәләрҙе генә ҡабаттан тикшереп сығыу тигән һүҙ.\nЮғары уҡыу йорттарына ҡабул итеү башланып та, БДИ һөҙөмтәләре тураһында таныҡлыҡ тапшырылмаһа, нимә эшләргә?\nАбитуриент ҡабул итеү комиссияһына документтарын тапшырған ваҡытта ғаризаһында БДИ һөҙөмтәләре тураһында мәғлүмәтте күрһәтә, әгәр ҙә улар юҡ икән, имтихан тапшырыу ваҡыты һәм урыны тураһындағы мәғлүмәтте бирә. БДИ һөҙөмтәләре тураһындағы таныҡлыҡ мотлаҡ түгел, сөнки уларҙы интернет аша ла тикшерергә мөмкин.\nИмтиханға әҙерләнгәндә ниндәй әсбаптарҙы файҙаланырға?\nИмтихандарға әҙерләнеү өсөн РФ Мәғариф һәм фән министрлығы тәҡдим иткән федераль исемлектәге фәндәр буйынса уҡыу әсбаптарын файҙаланыу кәрәк. Ғөмүмән, хәҙер берҙәм дәүләт имтиханына әҙерләнеү өсөн мөмкинлектәр күп. Әллә күпме махсус уҡыу әсбабы бар. Бынан тыш, БДИ-ға ҡағылышлы бөтә һорауҙарға яуапты интернет аша ла табырға мөмкин. Мәҫәлән, БДИ-ның рәсми мәғлүмәт порталында (www.ege.ru) нисек итеп бланкыларҙы тултырыу, һәр өлөштөң эш төрҙәре тураһында ентекле мәғлүмәт алырға була. Ошонда уҡ контроль-үлсәү материалдарының демонстрацион варианттары бирелә. ФИПИ (Федеральный институт педагогических измерений) сайтында ла (www.fipi.ru) 2011 йылдың контроль-үлсәү материалдары менән танышырға була. Шулай уҡ Башҡортостан Республикаһының төбәк мәғлүмәтте эшкәртеү үҙәгенең сайтында ла (http:rcoirb.narod.ru) 2011 йылда берҙәм дәүләт имтиханына әҙерләү һәм үткәреү буйынса барлыҡ мәғлүмәт бирелгән.\nБДИ һорауҙарына яуаптарҙы кемдәр тикшерә?\nА һәм В варианттарына яуаптар компьютер ярҙамында тикшерелә. Ә С өлөшөнөң яуаптарын урындағы дәүләт имтихан комиссияһы тарафынан тәғәйенләнгән бойондороҡһоҙ эксперттар тикшерә. Ошонан һуң мәғлүмәт компьютерға индерелә һәм Федераль тестлау үҙәгенә ебәрелә. Унда иһә һәр уҡыусының дөйөм балдары автоматик рәүештә иҫәпләп сығарыла.\nСажиҙә ЛОТФУЛЛИНА әҙерләне.\nСығыу ваҡыты 19-04-2011, 10:03 | Ҡаранылар: 4805\nИмтихандар тамам, сығарылыш кисәләре башланды…\nСығарылыш синыф уҡыусылары яуаплы һынауҙы нисек үтә?\nИмтихандар нисек бара?\nУҡыусыларҙы имтиханда нимә көтә?\nИмтихандар тамам, һөҙөмтәләр ҡыуанырлыҡмы?\nБашҡортостанда дәүләт символикаһы тураһындағы закон үҙгәртелде


Белеп ҡулланыу зарур\n8 Август 2018, 17:46\nТәбиғәттең иң йомарт, аллы-гөллө, хуш еҫле сәскәләргә күмелгән мәле етте.\nТәбиғәттең иң йомарт, аллы-гөллө, хуш еҫле сәскәләргә күмелгән мәле етте. Баҡсаларҙа ғына түгел, ялан-ҡырҙарҙа ҡыҙарып, һутҡа тулышып еләк бешкән. Йәшенле ямғырҙары ла үҙенсә шифа бирә, сөнки йәшелсә-емешкә биҙрәләп ҡойған көндәлек һыу ғына ярҙам итмәй шул.\nЙәйге бер көн йылды туйҙыра тигәндәй, кемдер бесән әҙерләй, икенселәр иһә тәбиғәт биргән еләк-емеште йыйыу менән мәшғүл. Иренмәгәндәр, эшенән бер аҙ ял алғандар ер еләген йыйып тәмле ҡайнатма әҙерләй, үҙенән артып ҡалғанын баҙарға һатыуға сығара. Был да бик мәслихәт, сөнки барыһының да ялан гиҙер мөмкинлеге юҡ. Ә кәрәкле витаминдарға бай аҙыҡты ваҡытында йыйып, тәмләп ҡалырға кәрәк.\nМин дә ауылда, әсәйем янында, ял иттем. Тыуған яғым ҡырҙарын гиҙеп, еләк-емеш, мәтрүшкә, йүкә сәскәһен йыйып киптерҙем. Матур ҙа һуң үҙебеҙҙең тыуған яҡтар! Һауаһы саф, йылғалары таҙа, ниндәй генә шифалы үләндәр, емеш-еләк үҫмәй беҙҙең Башҡортостанда!\nТыуған йортомдоң ишек алдына аяҡ баҫыу менән һәр ваҡыт баҡса буйында үҫкән бер үләнгә иғтибар итәм. Быйыл да, ҡапҡанан инеү менән, шул яҡҡа йүнәлдем, шытҡанмы, үҫәме, йәнәһе. Эйе, шытҡан быйыл да, емешкә бөрөлгән! Ниндәй емеш тиһегеҙме? Әҫпе еләге ул. Мин бәләкәй саҡтан, үҙемде белә-белгәндән баҡсабыҙҙа үҫә был еләк. Бик үҙенсәлекле үҫемлек ул. Уны бығаса бер ерҙә лә, бер кемдә лә күргәнем юҡ. Был еләкте күптәр белмәй. Беҙҙә үҫкәнен күреүселәр иһә аптырайҙар. Нимәһе менән үҙенсәлекле һуң? Бер урында ике йыл үҫә лә, орлоҡтары таралып, киләһе йылды башҡа урында ҡалҡа. Ҡыяғы бик йомшаҡ, ваҡыт үтеү менән һәр япраҡ төбөнән йәшел генә емештәр бөрөләнә. Ҡояш йылыһында иркәләнеп, әкрен генә ҙурайып, ҡыҙара. Бешкән берен йыя барып, киптерергә кәрәк. Ҡайнатма әҙерләмәйҙәр.\nӘ нимәнән файҙалы һуң был еләк? Мин уны төрлө һүҙлектәрҙән, интернет селтәренән дә эҙләп ҡараным һәм ғалим З.Ураҡсиндың һүҙлегенән шундай яуап таптым: әҫпе – диатез, тәнгә сыҡҡан сәбертмә, тиелә. Русса тәржемәһе – жостер. Әммә ошо һүҙгә тура килгән еләк бындай ҡыҙыл түгел, ә ҡара төҫтә (интернетта һүрәте бар). Атайым мәрхүм, тәне ҡыҙарып ауырып киткәндә, кипкән ошо еләкте сәй итеп эсә ине. Әсәйем әйтеүенсә, әле лә күп кеше унан килеп ала. Мин үҙем дә ишек алдыбыҙҙы йәмләп үҫкән был үҙенсәлекле еләктең файҙаһын күрәм. Шуға күрә ялымдың быйыл тап уның бешкән мәленә тура килеүенә ҡыуанып, бешкән берен тиреп, киптереп алдым, ҡыш бауыры оҙон, кәрәге тейеүе бар. Хәҙер бит күптәрҙә теге йәки был ашамлыҡҡа йә иһә туҙанға аллергия. Бына шул саҡта ярҙамға килә лә инде әҫпе еләге!\nӘҫпе еләгенең беҙҙең баҡсала нисек үҫеүен, ниңә башҡа ерҙә күренмәүен әсәйемдән һорағас, ул миңә йәшерәк саҡта, йәйләүҙә эшләгәндә ошо еләктәрҙе күреүен һәм күсереп ултыртыуын һөйләне. “Хәҙер был еләк яланда ла күренмәй, тимәк, ниндәйҙер кимәлдә ул юғалып бара. Шулай булғас, һаҡларға, таратырға, үрсетергә кәрәктер. Әҫпе ауырыуынан ярҙамы тейә бит. Ниндәйҙер таблетка, дарыу эскәнсе (ә уның организмдың бер еренә яраһа, икенсе урынына зыяны була), бына ошо еләкте, үләнде эсәһең. Уның миндә үҫеүен белгән кешеләр һорап килә, ә ниңәлер үҙҙәре ултыртырға ашыҡмай”, – ти әсәйем.\nТимәк, хөрмәтле дуҫтар, аяҡ аҫтыбыҙҙа үҫкән үләндәрҙе, еләк-емештәрҙе беҙгә белергә, танырға, һаҡларға ғына ҡала. Сөнки беҙ ожмахҡа тиң, бай тыуған яғыбыҙҙа йәшәүебеҙ менән шатланып, ғорурланып, уның бар ҡиммәттәрен киләсәк быуынға еткерергә бурыслы. Беләйек, яратайыҡ, һаҡлайыҡ тыуған еребеҙҙе, илебеҙҙе!