«Киске Өфө» гәзитенең сайты - МӨҒЖИЗӘЛӘР ТЫУҘЫРЫУҒА ҺӘЛӘТЛЕ ХАЛЫҠ БУЛЫП ҠАЛАЙЫҠ! - 2019 - Мәҡәләләр\nҮтеп барған йылыбыҙ ниндәй кинәнестәр, һорауҙар, фекерҙәр йә үкенестәр тыуҙыра? Яңы йыл алдынан ошо юҫыҡтағы һорауҙарыбыҙҙы халҡыбыҙ зыялыларына төбәнек. Был юлы ситтән тороп диалогта танылған шағирә Таңһылыу Ҡарамышева, яҙыусы-шағир-журналист Әхмәр Ғүмәр-Үтәбай, Учалы районында йәшәгән шағирә Наилә Хамбалеева ҡатнашты һәм беҙҙең һорауҙарға яуаптарын юлланы.\nӘйҙәгеҙ, үтеп барған йылдың һеҙҙең өсөн иң әһәмиәтле ваҡиғаларын барлауҙан башлайыҡ ҡоробоҙҙо.\nӘхмәр Ғүмәр-Үтәбай: Үтеп барған йылдың ваҡиғаларының ваҡиғаһы, әлбиттә, республикабыҙҙың 100 йыллыҡ юбилейын билдәләү. Әгәр ҙә 100 йыл элек милләтебеҙҙең аҫыл улдары ҡулдарына ҡорал алып, милли автономия өсөн көрәшмәгән булһа, Башҡортостан Республикаһы ла, илебеҙҙең башҡа республикалары ла, Рәсәй Федерацияһы ла булмаҫ ине. Был - аксиома.\nТаңһылыу Ҡарамышева: "Киске Өфө" гәзитендә "Улар автономия яуланы" рубрикаһы аҫтында мөхтәриәт яулауҙа ҡатнашҡан тарихи шәхестәребеҙҙең ҙур исемлеге баҫылып сыҡты. Гәзиттең был һанын мин бик ҡиммәтле мәғлүмәт күреп үҙ архивымда ҡәҙерләп һаҡлайым. Исемлек бар, тимәк, был шәхестәрҙең исемдәре лә уларҙың тыуған төйәктәрендә һәм башҡа урындарҙа мәңгеләштерелеүен дауам итәсәк. Исемлек һаман да тарихсыларыбыҙҙың тырышлығы менән тулыландырыла бара, урындарҙа исем мәңгеләштереүҙәр дауам итә. Минең шәхсән үҙемә, мәҫәлән, Ишембай районы Маҡар ауылында Әхмәтзәки Вәлидиҙең яҡын көрәштәше, башҡорт дворяны Мөхәммәтйософ Ибраһим улы Ҡарамышевтың туранан-тура нәҫеле булған Мөхәммәтгәрәй Батыргәрәй улы Ҡарамышевҡа, уның бер туған ҡустыһы, мөхтәриәт яулау йылдарында 1-се Башҡорт атлы полкы командиры булған, Верхнеуральск фронтының Башҡорт ғәскәрҙәре командующийы Әмир Ҡарамышевҡа таҡтаташ асыу тантаналарында ҡатнашыу бәхете тейҙе.\nРеспубликабыҙҙың бер быуатлыҡ юбилейы айҡанлы үткәрелгән саралар, асылған объекттар һеҙҙең һәм халҡыбыҙҙың танһығын ҡандырырлыҡ булдымы? Тағы ниндәйерәк объекттар асылмай, ниндәй исемдәр мәңгеләштерелмәй ҡалды, тип уйлайһығыҙ?\nТаңһылыу Ҡарамышева: Ит күрмәгәнгә үпкә танһыҡ, тигәндәй, танһығыбыҙҙы бик ҡандырып етмәгән мәлдәр ҙә булмай ҡалмағандыр, әлбиттә. Беренсенән, ерле мөхтәриәттең әле 1917 йылдың 15 декабрендә үк иғлан ителеү факты рәсми рәүештә телгә алынманы. Был хаҡта тарихсыларыбыҙ һәм йәмәғәт эшмәкәрҙәре генә һүҙ әйтте. Асылда, беҙ мөхтәриәтебеҙҙе Үҙәк власть раҫлаған, йәғни таныған көнөн билдәләп үттек. Ә был үҙ сиратында мөхтәриәтте беҙгә әлеге лә баяғы большевиктар бүләк иткән кеүек килеп сыҡты. Улай килеп сыҡмаһын өсөн Башҡортостандың Рәсәй составында Үҙәк менән Килешеү нигеҙендә төҙөлгән берҙән-бер республика икәнен һыҙыҡ өҫтөнә алыу мотлаҡ ине. Сөнки һәр төрлө Килешеүҙә ике яҡ ҡатнаша. Башҡортостан яғы ҡайҙан хасил булған? Большевиктар үҙҙәре менән үҙҙәре килешеү төҙөмәгән дә инде. Рәсәйҙәге ҡалған республикаларҙың береһенең дә бындай килешеүе юҡ. Сөнки улар өҫтән төшөрөлгән декреттар буйынса төҙөлгән. Асылмай ҡалған объекттарға килгәндә, баш ҡалабыҙҙа Башҡортостан автономияһына һәм ошо хәлгә бәйле рәүештә Рәсәй федерализмына нигеҙ һалыусы Әхмәтзәки Вәлидигә һәйкәл ҡуйылырға тейеш ине. Бындай күренеш илебеҙҙә һаманғаса милли сәйәсәт доктринаһының булмауынан киләлер тип уйлайым. Әгәр ҙә Федераль үҙәк хоҡуҡи демократик дәүләт төҙөргә теләй икән, унитарлыҡ идеяһынан асыҡтан-асыҡ баш тартырға, милли доктринаны булдырырға бурыслы. Халыҡтарҙың үҙбилдәләнешкә хоҡуғы ҡыҫырыҡланырға тейеш түгел.\nӘхмәр Ғүмәр-Үтәбай: Салауат батыр һәйкәленә барған юлда, Әхмәтзәки Вәлиди урамы башланған урында, Башҡортостан телерадиокомпанияһы алдында мәшһүр шағирыбыҙ, республикабыҙ өсөн йәнен фиҙа ҡылған Шәйехзада Бабичҡа һәйкәл асылыуын беҙ күпме көттөк! Ә бит Бабич физик рәүештә үлтерелгәндән һуң тағы ла бик күп тапҡырҙар "үлтерелде", исеме тыйылды, китаптары юҡ ителде, әҫәрҙәре уҡыу әсбаптарынан алып ташланды. Шундай шағирға тап шул урында һәйкәл асылыуы мөмкин булмаған хәл ине. Әлбиттә, ошо ваҡиға ғына ла танһыҡтарҙы мең ҡат ҡандырырлыҡ. Шул уҡ ваҡытта хаҡлы рәүештә Рәсәй Федерализмы атаһы тип танылған Әхмәтзәки Вәлидигә тап республиканың быуатлыҡ юбилейы барғанда иғтибарҙың аҙ бүленеүе шатландырмай, әлбиттә.\nНаилә Хамбалеева: Яҡшынан, яҡтынан танһыҡ ҡанамы икән? Айырыуса беҙҙең кеүек ауылдарҙа рух һаҡлап йәшәүселәрҙең. Барыһы өсөн дә әйтә алмайым, шәхсән үҙемә, сараларҙың уртаһында ҡайнап йәшәмәгән ауыл ҡатынына, бер сараға барып ҡына ҡайтыу ҙа әллә күпме көс бирә. Республикабыҙҙың юбилейы айҡанлы күп саралар уҙғарылды, әлбиттә. Һәр береһен ситтән булһа ла күҙәтеп барырға тырыштым. Яңылышмаһам, Республикабыҙҙың 100 йыллығын ҡаршылап, 100 объект асылырға планлаштырылғайны. Улар мәғариф, мәҙәниәт, һаулыҡ һаҡлау, спорт һәм башҡа өлкәләрҙә, бөтә Башҡортостан буйынса төҙөлөргә тейеш ине. Ошо исемлектә Учалы үҙәк ҡала дауаханаһының хирургия корпусы ла барлығын күреп, бик ҡыуанғайным. Бөгөнгө көндә төҙөлөш ҡыҙыу темптар менән алып барыла. Уның тиҙерәк файҙаланыуға тапшырылыуын көтәбеҙ.\nБөгөн республикабыҙҙа халыҡтың йәшәйеш кимәлен яңы баҫҡысҡа күтәреү өсөн бик күп эшләнә. Беҙҙе яңы юлдар ҙа, яңы медпункттар, балалар баҡсалары асылыу ҙа, пассажирҙар автотранспорты эшенең яйға һалыныуы ла шатландыра. Әммә бөгөн халҡыбыҙҙы иң оло афәттән -эскелек һаҙлығынан ҡотҡарыу өсөн башланған саралар нығыраҡ хуплана һымаҡ. Әйткәндәй, Башҡортостан Башлығының, депутаттарҙың Яңы йыл байрамдары табынын алкоголле эсемлектәрһеҙ ҡорорға тигән саҡырыуына нисек ҡарайһығыҙ?\nТаңһылыу Ҡарамышева: Халыҡтың матди көнкүрешен, әлбиттә, яҡшыртырға кәрәк. Рухи аҙығын да хәстәрләргә кәрәк. Һәр хәлдә, республика бар икән, ул халыҡтың көнкүрешен тейешле кимәлдә тотоу өсөн ниндәй ҙә булһа төбәк кимәлендәге үҙаллылыҡҡа эйә булырға тейеш. Шунһыҙ, уның барса мәғәнәһе юҡҡа сыға. Йәғни, ниндәйҙер дәрәжәләге автономлыҡһыҙ ниндәй ҙә булһа мәсьәләләрҙе хәл итеү мөмкинлеге юҡҡа сыға. Шул иҫәптән, ихтимал, халыҡтың йәшәйеш кимәлен яңы баҫҡысҡа күтәреү мөмкинлеге лә.\nЭскелеккә ҡаршы көрәште айыҡ аҡыллы һәр кемебеҙ, шул иҫәптән мин дә, хуплайым ғына. Йәмәғәтселек тә, рәсми органдар ҙа был йүнәлештә уртаҡ маҡсат юлынан бара. Иң мөһиме, һөҙөмтә менән түгел, сәбәп менән көрәшергә ваҡыт. Эскелекте тыуҙырған сәбәптәрҙе юҡҡа сығарыу өсөн социаль проблемаларҙы хәл итергә кәрәк. Был бер көнлөк, ваҡытлы сара түгел. Алкоголле эсемлектәр һатыуҙан бюджет табыш ала бит, был килемдән ул баш тартмаясаҡ. Бар өмөт - халыҡтың үҙаңында, үҙенең сәләмәт тормош алып барырға теләүендә.\nӘхмәр Ғүмәр-Үтәбай: Мин хәҙер халҡыбыҙҙы "эскелек һаҙлығында" тип атамаҫ инем. Был хаҡта алда ла күп тапҡырҙар яҙғаным булды: айырым кешеләрҙең ошо сирҙән арына алмауына ҡарап ҡына "халыҡ эсә" тип әйтеү дошман һүҙе. Хоҙайға шөкөр, милләтебеҙ был афәттән ҡотола алды. Үҙ күҙҙәрем менән күргәнем бар: туйҙарҙа эсерергә кеше таба алмайҙар. Бигерәк тә милләтебеҙ йәштәре спиртлы эсемлеккә бөтөнләй битараф. Республика башлығының Яңы йыл табындарын эскелекһеҙ ҡаршылау хаҡында саҡырыуы һәр йәһәттән хуплауға лайыҡ. Әммә ошо саҡырыуға һәр ҡайһыбыҙҙың күңел, йөрәк саҡырыуы ҡушылырмы - бына шуныһы мөһим. Әйткәндәй, айырым көндәрҙә, шулай уҡ мәктәптәрҙә уҡыуҙар тамамланып, сығарылыш имтихандары башланғанда спиртлы эсемлектәрҙе һатыуҙы тыйыуҙың ике осо ла булыуы бар бит. Шуны ла иҫебеҙҙән сығармаһаҡ ине. Алдан иҫкәртеү булғас, эсергә яратыусылар, киреһенсә, араҡы-шарапты йәшникләп-йәшникләп запаслап алмаҫмы? Ә бит бына был мәсьәләне бер нисек тә контролдә тотоп булмаясаҡ. Шуға күрә лә мин бөтөнләй эсмәү яҡлы!\nНаилә Хамбалеева: Эйе, республика Башлығы, депутаттар тарафынан күп кенә ыңғай ҡарарҙар ҡабул ителә. Тик ҡабул ителеү - бер, уның үтәлеүен талап итә белергә лә кәрәк. Урындарҙағы депутаттар, власть ысын мәғәнәһендә халыҡ мәнфәғәтен ҡайғыртып эшләргә тейеш. Йәшерене юҡ бит инде, бүленгән аҡса елгә оса, осмағаны тейешенсә файҙаланылмай. Күп осраҡта исем өсөн башҡарыла. Мәҫәлән, матур, сынъяһау итеп ултыртып ҡуйған медпункттарҙа ауыл халҡын ҡыш көндәрендә ҡабул итерлек түгел. Ярҙам алырға килгән әбей, бабайҙар, өшөп, зарланып ҡайталар. Фәлән саҡрым юл эшләнде, тип отчет бирелә, ә ул юлдарҙан йөрөрлөк түгел. Кеше башындай таш түшәп китәләр. Былмы халыҡ мәнфәғәтен ҡайғыртыу? Һанай китһәң, күп инде бындай етешһеҙлектәр. Республика Башлығы һәр ауылға барып, ҡарарының үтәлешен тикшереп йөрөргә тейешме? Һәр етәксе үҙ урынында компетентлы, кешелекле булырға тейеш.\nЭскегә килгәндә, эйе, был - афәт. Милләтебеҙҙе упҡын ситенә этәргән афәт. Аҫыл-аҫыл ирҙәрҙе, гөлдәй ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙҙы шәүләгә, тере мәйеткә әйләндергән ҡәбәхәт ул эскелек. Һәр кем үҙ тамағына үҙе хужа тигән булабыҙ ҙа бит. Бер быуаттан ашыу ғүмерен иманһыҙ үткән илебеҙҙе тиҙ арала ғына һауыҡтырып алып булырмы һуң? Юҡтыр. Бында энә менән ҡойо ҡаҙығандай, бер туҡтауһыҙ, арымай-талмай эшләргә кәрәк. Рухты, иманды нығытырға кәрәк. Аллаға шөкөр, халҡыма иман ҡайтты. Бик күптәр тайпылды хәмерле юлдан. Ә беләһегеҙме, йәш быуын, 20-25 йәшлектәр, эскегә, наркотикка ынтылып бармай бит! Уларҙың рухи донъяһы байыраҡ. Йәштәр телде белмәй, ауылдарҙа ла урыҫса ғына һөйләшәләр, тип әйтәбеҙ. Эйе, шулай. Был да бошондора. Әммә ҡандары, мейеләре хәмер менән ағыуланмаған быуын ҡасан да булһа асылына, башҡортлоғона ҡайтыр тигән өмөт бар. Минең тыуған ауылым Наурыҙҙа бер өйҙә лә һул хәмер һатылмай. Быға тынғыһыҙ хакимиәт башлығы Закир Ғадинан улы өлгәште. Тимәк, була бит шулай эшләп! Иҫерткес эсемлекте мин кибеттеке - һәйбәт, "һулы" - насар, тип айырмайым, әлбиттә. Хәмерҙең ниндәйе лә хәмер, ағыу. Шуға ла яңы указды хуплайым. Тик Радий Фәрит улының әйткәне үтәлһен ине: өйҙән һатыусыларҙы ла сикләргә кәрәк. Беҙҙең халыҡ һәр тыйыуҙы ла урап үтеү әмәлен табыусан бит.\nӘлбиттә, беҙҙе "йәшел йылан" арбауынан тыш, эшһеҙлек мәсьәләләре, шул арҡала ир-егеттәребеҙҙең Себер тарафтарына олағыуы ла бик борсой. Республика Башлығы бер мәл ул ир-егеттәрҙе республикаға ҡайтарыу тураһында һүҙ ҙә күтәргәйне. Беҙгә ошо мәсьәләнең шулай уҡ оло бер афәткә әйләнеүе тураһында нығыраҡ саң ҡағыу кәрәкмәйме икән?\nТаңһылыу Ҡарамышева: Яуап һорауҙың эсендә. Саң ҡағырға һуңламаныҡмы, тип тә уйлап ҡуям. Эшһеҙлек мәсьәләләрен ауылдарҙың юҡҡа сығыу күренеше менән бәйләп ҡарайым мин. Себер тарафтарына, эре ҡалаларға күпләп кемдәр юллана? Ауыл кешеләре. Ир-ат ҡына түгел. Ҡатын-ҡыҙ ҙа. Тап улар сит илдәргә китеп ҡарттар ҡарай, Себергә юллана. Тиҙҙән ауыл бөтөнләй бот һонасаҡ һымаҡ булып китә. Был реаль хәүеф. Ауылды ҡотҡарыу өсөн уның таралған халҡын ҡайтанан йыйып алырға, йәшәү шарттары тыуҙырырға, эш урындары булдырырға кәрәк. Ә нисек? Бынан тиҫтә йылдар әүәле "Киске Өфө"лә мин иҡтисад фәндәре докторы, күренекле профессор Мазһар Иҫәнбаевтың тап ошо һорауға яуап биргән бик аҡыллы әңгәмәһен уҡығайным. Ғалим ауылдарҙы тергеҙеүҙең берҙән-бер юлын уларҙа заманса күмәк хужалыҡтар ойоштороуҙа, халыҡҡа таратылып бирелгән пай ерҙәрендә пайсыларҙың бергәләп, күмәк көс булып эшләүендә, ер эшкәртеп, иген сәсеп кенә түгел, мал аҫрап, йылҡысылыҡ, бүтән төр малсылыҡ менән шөғөлләнеп, ҡымыҙ, һөт продукттары етештереүҙә, тире эшкәртеү һәм башҡа традицион һөнәрҙәребеҙҙе тергеҙеүҙә күрә. Һүҙ совет заманындағы хөкүмәт тарафынан төҙөлгән һәм бар тапҡанын план буйынса уға тапшырып торған колхоздарҙы тергеҙеү тураһында түгел, ә пайсыларҙың үҙ килемен үҙе файҙалана алырлыҡ ойошмалары тураһында ине. Агрохолдинг, агрокомплекстар, инвесторҙар йәлеп итеү хаҡында ла түгел ине ғалимдың әйткәндәре. Пайсы ерен бары үҙ районы пайсыларына ғына һата алһын, тип һыҙыҡ өҫтөнә алынғайны. Был башҡортто ерһеҙләндереүҙән ҡотҡарыу өсөн кәрәк булған аҙым тиелгәйне. Үҙ пайын эшкәртә алмаусыларға күмәк хужалыҡ килеменән өлөш сығарылырға тейешлеге тураһында әйтелгәйне. Был пландарҙы район етәкселәре тормошҡа ашырһа, үҙе бер революцион еңеү булыр ине лә бит! Сөнки бик тиҙҙән ситтәр ҡулына күсеп бөткән ерҙәребеҙҙе кире ҡайтарып ала алмаясаҡбыҙ. Сит төбәктәрҙә төйәк тапҡан милләттәштәребеҙ өсөн милли-мәҙәни автономиялар төҙөү генә беҙҙең милләттәштәребеҙҙе үҙ республикаһы өсөн юғалыуҙан һаҡлап ҡала алмаҫ ул. Ситтә төпләнеү үҙе үк илһеҙлек бит.\nӘхмәр Ғүмәр-Үтәбай: Беҙҙекеләр ситкә өйрәнеп тә бөттө шикелле. Ошо урында совет осорондағы бер күҙәтеүем менән бүлешеп үтәйем. Мәҫәлән, әрмәндәр шул ваҡытта уҡ үҙҙәрендә эш булмауы сәбәпле бөтә ил буйынса төркөм-төркөм таралып эшләне. Беҙҙең ауылдарға ла килеп фермаларға һарайҙар, күперҙәр төҙөй торғайнылар. Белергә ине: уларҙың шулай йөрөүенән әрмән милләте рухиәте ниндәй кимәлдә зыян күрҙе икән? Ә беҙҙең йәштәребеҙ Себер, Мәскәү, Ҡаҙан тарафтарына ғаиләләре менән күсеп китә лә, уларҙың балалары милләтебеҙ өсөн "юғалып" ҡала. Минеңсә, беҙгә был йәһәттән саң ҡағыуҙан бигерәк, йүнәлешле дәүләт программалары ҡабул итеп эш итеү кәрәк. Ярар, ситкә киткәндәрҙең йөрәгенә үтерлек итеп әйттек тә, улар ҡайтты ла икән ти. Ә бит эш урыны булмағас, улар барыбер кире китәсәк. Барлыҡ кешеләр ҙә эшҡыуар була алмай, шуға күрә бында тик дәүләт кимәлендәге саралар ғына мәсьәләне тамырынан үҙгәртергә мөмкинлек бирәсәк. Киреһенсә булған осраҡта ауылдарыбыҙҙан, ҡалаларыбыҙҙан киткән йәштәр менән бергә милләтебеҙҙең, республикабыҙҙың киләсәге лә китәсәк беҙҙән.\nНаилә Хамбалеева: Беләһегеҙме, был проблема буйынса минең үҙ ҡарашым бар. Проблема бар, әлбиттә. Ирҙәр менән бер рәттән ҡатын-ҡыҙҙарҙың Себер юлланыуы күңелде өйкәй. Тик был ул хәтлем дә афәт кимәлендә түгелдер тип уйлайым. Себерҙәрҙә, башлыса, ауыл халҡы йөрөй. Бына бер мәсьәлә сисеп ҡарайыҡ. Ауылда мал тотҡан 150 йорт бар икән, ти. Һәр береһендә 3-әр баш мал. 450 баш мал май башынан көтөүгә сығырға тейеш. Апрель аҙаҡтарында халыҡты сходҡа йыйып, ошо мәсьәлә күтәрелә. Бер кем дә, эшһеҙ ятҡан бер ир заты ла был эшкә риза түгел. Эйе, көтөү эше еңел түгел. Ҡойон ямғырҙарын да, йәшенен дә, томра эҫеһен дә малыңдан күҙ яҙлыҡтырмай үткәрергә кәрәк. Хәҙер аҡсаһын һанап ҡарайыҡ. Мал башына 180 һум менән түләү һалғанда ла, көтөүсе айына 81 мең һум аҡса эшләй ала. Көтөү сезонын биш ай итеп алғанда, 405 мең килем алыр ине ул. Ул аҡсаға ҡышын ғаиләңде аҫрарға була. Был, әлбиттә, дөйөм эшһеҙлек проблемаһын хәл итмәйәсәк. Шулай ҙа Себерҙә бер ай эшләп, алып ҡайтҡан аҡсаһын эсеп бөтөп киткәндәр ҙә аҙым һайын. Ғаиләһе түҙә, түҙмәгәне тарҡала. Бына был афәт. Ауылдарҙа эш бар ул эшләйем-тешләйем тигән йүнселдәргә. Бына беҙҙең ауылда яҙ еттеме, оҫталарға сират теҙелә. Ҡулы оҫта ирҙәр бура бурарға, ремонт, ағас эштәренә ялланып, район буйлап сығып китәләр. Яҡшы аҡса эшләп алалар. Ә эскәне замананы һүгеп, эсеп көн үткәрә...\nБыйыл 31 майҙа РФ Хөкүмәте тарафынан "2020-2025 йылдарға ауыл биләмәләре үҫешенең комплекслы дәүләт программаһы тураһында" ҡарарға ҡул ҡуйылды. Был документта рәсәйҙәрҙең дөйөм һаны иҫәбендә ауыл халҡы өлөшөн 25 процент кимәлендә һаҡлап ҡалыу, бының өсөн ауыл халҡының мәшғүллеген тәьмин итеү, инженер һәм транспорт инфраструктураһын үҫтереү кеүек мәсьәләләр менән бер рәттән, ауыл биләмәләрен төҙөкләндереү, уға заманса төҫ биреү бурысы ла ҡуйылды. Әйткәндәй, киләһе 2020 йылдың Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров указы менән "Тораҡ пункттар эстетикаһы" йылы тип иғлан ителеүе лә осраҡлы түгел. Был мәсьәләне бойомға ашырыуҙы нисек күҙаллайһығыҙ һәм ошо йәһәттән һәр ауыл кешеһенә ниндәй бурыстар йөкмәтелә тип уйлайһығыҙ?\nТаңһылыу Ҡарамышева: Ысынлап та, әле 1959 йылда Рәсәйҙә ауыл халҡы 52 процент тәшкил иткән булһа, хәҙер 25 процент. Йәғни 25 процент ҡына халыҡ ауылда йәшәй һәм үҙен-үҙе генә түгел, ҡаланы ла ашата. Ауыл аҙыҡ етештереүҙән туҡтаһа, илебеҙҙе яһалма ит, йомортҡа һ.б. ризыҡтар баҫып алыуға ла күп ҡалмаҫ. Әле үк был процесс бара. Һөт составында - һөт, иттә ит проценты кәмей бара. Магазин кәштәләренән нимә һатып алып ашағаныңды белеүе ауырлаша. Нормаль кеше ауылда йәшәргә һәм саф һауа һуларға, экологик яҡтан таҙа ризыҡ ашарға, бала-сағаһы аллергия, диатез кеүек ауырыуҙарҙан яфаланмаҫҡа, үҙ йортоноң баҙында аҙыҡ запасы тупларға тейеш. Ләкин бар ҡиммәттәрҙе матди байлыҡҡа ғына ҡайтарып ҡалдырған илдә аяныс хәл килеп тыуҙы: ауылдарҙа халыҡ һаны кәмене. Һеҙ телгә алған ҡарарҙа әлеге кимәлде генә булһа ла нисек тә һаҡлап ҡалыу тураһында һүҙ бара. Бының өсөн, әлбиттә, ауыл кешеһенә бурыстар йөкмәтелерҙән алда уларҙы тормошҡа ашырыу өсөн ниндәйҙер хоҡуҡи нигеҙ тыуҙырылырға тейеш. Хоҡуҡтарһыҙ беҙ бер кем дә түгел. Мәшғүллек өсөн база кәрәк бит әле. Ауыл кешеһе һеҙ әйткән инфраструктура менән файҙалана алһын өсөн башта халыҡты ауылдарға йыйнарға, ташлап китергә мәжбүр итмәҫлек шарттар тыуҙырырға кәрәк.\nМин ғалим түгел, шуға күрә үҙ исемемдән ауылды һаҡлау буйынса нимәләр эшләргә кәрәклеге хаҡында теҙеп бәйән итә алмайым, белгестәр фекеренә мохтажмын. Төҙөк ауылдар мәсьәләһенә килгәндә, уның эстетик яғын да үҙ эсенә алған конкурстар быйыл уҡ үткәрелде, беренсе урынды Учалы районы Наурыҙ, икенсе урынды Ишембайҙан минең ҡәҙерле маҡарҙарым яуланы. Бик матур акция булды. Үрҙә һеҙ әйткән башланғыстарҙы хуплауымды белдерәм.\nӘхмәр Ғүмәр-Үтәбай: Был йәһәттән шуны ғына әйтә алам: хәҙерге заманда Рәсәйҙә һәм Башҡортостанда ауылды һаҡлап ҡалыу ул дәүләтте һаҡлауға тиң стратегик мәсьәлә. Ни өсөн тигәндә, ауыл илде туҡландырыусы һәм туйындырыусы урын ғына түгел, ул иң беренсе нәүбәттә демографик мәсьәләне хәл итеүсе урын. Ауылһыҙ Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың киләсәге юҡ. Дәүләтебеҙ шуға күрә лә үҙен һаҡлап ҡалырға теләгән өсөн дә ауылға ярҙам итергә, уны дотацияларға бурыслы. Мин, мәҫәлән, Ҡытайҙағы һымаҡ, ауыл хужалығын һалымдан бөтөнләй азат итеү яҡлы. Әгәр ҙә ошо хәл закон менән нығытылһа, ҡалала йәшәүселәр эшелон-эшелон булып ауылдарға ағыласаҡ һәм ауыл хужалығы көтөлмәгән үҫеш кисерәсәк, балалар ҙа эшелон-эшелон булып донъяға киләсәк.\nНаилә Хамбалеева: Ауылдар бөтөүгә табан барыуының ниндәй ҙур проблема икәненә, хөкүмәт, ниһәйәт, төшөндө тип ҡыуанырға ҡала. Программала эҙмә-эҙлекле саралар яҡтыртылған. Сөнки ауылдарҙы һаҡлап алып ҡалыу өсөн иң тәү сиратта эш урындары булдырылырға тейеш. Ә был үҙ сиратында ауыл хужалығына йөҙ менән боролоуҙы талап итә. Тарҡалған колхоз-совхоздарҙы әүәлге кимәлгә еткереп тергеҙеп булмаҫтыр инде. Әле яҙа-йоҙа, мең бәлә менән көн күргән фермер хужалыҡтарына, бәләкәй эшҡыуарҙарға реаль ярҙам күләмдәре арттырыу зарур. Үҙебеҙҙеке үҙебеҙгә тигән лозунг менән йәшәһәк, насармы ни? Нишләп беҙ шикле составлы сит ил аҙығы менән туҡланырға тейешбеҙ? Кешегә көн итерлек ризыҡтарҙың һәммәһе лә бар бит беҙҙә. Халыҡ бөгөн әүҙем генә булып, хәләл ризыҡҡа күсә. Хәләл баҙарҙар артһын ине. Шөкөр, оптимизация тигән насар нәмә туҡтауға табан барған һымаҡ. Халыҡтың күпләп ҡалаға күсеүенең сәбәпсеһе шул күренеш тә булды бит. Һәр кем балаһының бөгөнгөһөн, киләсәген уйлап йәшәй. Башланғыс мәктәпле йәки бөтөнләй мәктәпһеҙ, балалар баҡсаһыҙ ауылдарҙа йәштәрҙе төпләндереү мөмкин түгел. Социаль инфраструктура ла үҫешергә тейеш. Тиҫтә йыл самаһы элек кенә әле ауыл халҡы ҡалаларға коммуналь уңайлыҡтары өсөн юллана ине. Утын әҙерләп, урам ҡойоһонан күнәк-күнәк һыу ташыуҙан биҙгәндәр уңайы сығыу менән ҡала кешеһенә әйләнде. Ә хәҙер бит хәлдәр ҡырҡа үҙгәрҙе. Һәр бер йорт ихатаһында үҙ ҡойоһо. Улай ғына ла түгел, өйөндә үк йылы һыуы, ваннаһы. Күпселек ауылдарға газ һуҙылған. Шуныһына өҫтәп, өй өҫтөндә эше булһа, балаларына йылы мәктәп, йырлап-бейергә клубы, медпункт булһа, ауылда ла артым булыр. Ышанайыҡ.\n"Тораҡ пункттар эстетикаһы" йылы итеп иғлан ителеү бик яҡшы, әлбиттә. Ауылдарыбыҙ ҙа йәмләнеп, төҫ кереп ҡалыр. Башҡа райондарҙа нисектер, беҙҙең Учалыла йыл һайын "Һаумыһығыҙ, ауылдаштар!", йә шәжәрә байрамдары үтеп тора. Төп маҡсат ситтә йәшәгән ауылдаштар менән осрашыу булһа ла, ана шул ауылдарҙы төҙөкләндереп ҡалыу өсөн ул. Емерек ихаталар яңыртыла, буяла. Халыҡ бер күтәрелеп ала. Киләһе йыл ағымы ла шул юҫыҡта барыр тип уйлайым. Һәр бер кеше иң башта үҙ йортон тәртиптә тотһа ғына дөйөм һүрәт матур буласаҡ. Был - хәҡиҡәт.\nБер генә һөҙөмтәле эш тә рухи нигеҙһеҙ, рухи күтәренкелектән тыш эшләнмәй. Беҙҙе үҙ донъяларыбыҙҙы үҙебеҙ ҡорорға, үҙ көнөбөҙҙө үҙебеҙ күрергә, шул уҡ ваҡытта халҡыбыҙ, республикабыҙ мәнфәғәтенә лә хеҙмәт итергә нимә дәртләндерергә, нимә көс бирергә тейеш, тип уйлайһығыҙ?\nТаңһылыу Ҡарамышева: Һорауҙа "рух" һүҙе осраҡлы рәүештә генә килеп сыҡмағандыр тимен. Мин был төшөнсә хаҡында күп уйландым. Уйланам. Кеше - ул иң тәүҙә рух, тигән инанысым бар. Тәнебеҙ иһә - йәнебеҙҙең, беҙҙең үлемһеҙ рухыбыҙҙың ҡабығы, тышлығы ғыналыр. Әгәр ҙә һин үҙеңде ниндәйҙер бер халыҡтың вәкиле, ниндәйҙер бер ватандың, кешелекте төйәк иткән ер шарының ағзаһы итеп тояһың икән, донъябыҙҙы, ғәләмебеҙҙе бар итеүсенең дә, дин теле менән әйткәндә, Аллаһы Тәғәләнең дә бер өлөшсәһе итеп тойорға тейешһеңдер ул. Рух ул беҙҙең кейем кеҫәһендә ятыусы нәмә түгел. Рух - ул беҙҙең үҙебеҙ. Башҡортлоҡ та - ул иң әүәле рух, ә ата-бабаларыбыҙ ҡаны ғына түгел. Һәр милләттең көсө тап уның рухи сығанаҡтарында ята. Рухһыҙ кеше үҙ милләтенең вәкиле була алмай. Әгәр башҡорт рухһыҙ халыҡ булһа, дәүерҙәрҙең ҡатмарлы һынылыш осорҙарында тарих арбаһынан төшөп ҡалған булыр ине. Рухи көсөбөҙ беҙҙән яугир халыҡты тыуҙырған. Әгәр ҙә бөгөн Рәсәйҙә Башҡортостан Республикаһы тигән берәмек бар икән, ул башҡорт халҡының рухи көсө булған өсөн генә барлыҡҡа килгән. Уны һаҡлау - иң изге маҡсатыбыҙ. Азатлыҡ, үҙбилдәләнеш тойғоһо ул беҙҙең халҡыбыҙҙың рухында һаҡланып ҡалған нәмә. Ул беҙҙең мораль көсөбөҙ, ныҡлығыбыҙ, кешелек асылыбыҙ. Беҙ - матди булмаған башланғыс, беҙ - рух!\nӘхмәр Ғүмәр-Үтәбай: Ике мең йыл һуҙымында үҙ ерҙәренән, туған телендә аралашыу мөхитенән ситтә йәшәргә мәжбүр ителеп тә, һуңынан кире үҙ дәүләтселеген, туған телен тергеҙгән йәһүдтәр быға милли рухы менән өлгәшә алған. Ә нимә һуң ул милли рух? Ул тарихи хәтерҙең хәҙерге көндәге сағылышы. Шундайын тарихыбыҙ, ҡаһарман шәхестәребеҙ, аҫыл йырҙарыбыҙ, мәңгелектең үҙе кеүек оҙон көйҙәребеҙ, дәртле һәм мәғәнәле бейеүҙәребеҙ, моңло ҡурайыбыҙ була тороп, был мәсьәлә беҙҙең алда мөмкин булмаған ғәмәл булып торорға тейеш түгелдер тип уйлайым. Уйлап ҡына ҡалмайым, инанам.\nНаилә Хамбалеева: Был һорауға пафослы, дөйөм һүҙҙәр менән яуап бирергә булыр ине лә... Эйе, рухи төшөнкөлөк менән ыңғай һөҙөмтәгә ирешеү ауыр. Үҙ көнөбөҙҙө үҙебеҙ күрергә, шул уҡ ваҡытта республикабыҙ мәнфәғәтенә хеҙмәт итергә тиһегеҙме? Ә мөхәббәт бит ике яҡлы булһа ғына матур балалар тыуа, тип шаяртып ебәрәйемме икән? Үрҙә әйтеп үтелгән һәр бер ниәт, теләк бойомға аша торған булһа, был республикабыҙҙың (был осраҡта, хөкүмәтебеҙҙең) беҙгә ҡарата мөхәббәте тип әйтергә булыр ине. Ә беҙ, уның халҡы, үҙ сиратыбыҙҙа уға ҡарата яуап һөйөүебеҙҙе - намыҫлы хеҙмәтебеҙҙе, көсөбөҙҙө, рухи байлығыбыҙҙы бирер инек. Тәрбиәле, белемле балаларыбыҙҙы үҙ төйәгебеҙҙә уҡытып, һөнәр алдырып, үҙ төйәгебеҙгә үк хеҙмәт итергә ҡалдырыуға өлгәшер инек.\nҺәр Яңы йылды иң яҡты өмөттәр менән һуғарылған бер мөғжизәләй ҡаршы алабыҙ. Оҙаҡ йылдар көткән мөғжизә ни ул һеҙҙең өсөн?\nТаңһылыу Ҡарамышева: Мин күптән инде бер Яңы йылдан да бер ниндәй мөғжизә лә көтмәйем. Ғөмүмән, тормошта бер кемде лә бер ҡасан да бер ни ҙә көтөп тормай тип иҫәпләйем. Бар мөғжизәне үҙеңә үҙең тыуҙырырға тейешһең. Йәғни барыһын да үҙең менән алып килергә кәрәк. Ҡунаҡҡа үҙ ризығың менән барған кеүек. Яңы йыл байрамына - алдағы көнгә ниәттәреңде алып кил, ғаиләңә - мөхәббәтте, һәр яңы көнөңә - бәхетте, дуҫ-иш, туған-тумасаңа күңел йылыһын бир! Йәшәй-йәшәй ситтән сәғәҙәт өмөт итмәҫкә ғәҙәтләндем. Өмөт - ул бит һинең нимәгәлер ҡарата ҡарарың юҡлығын, үҙ өҫтөңә яуаплылыҡ алмауыңды аңлата. Яуаплы кеше булыу үҙе бер мөғжизә түгелме ни? Тап бына ошондай яуаплылыҡҡа эйә булған ата-бабаларыбыҙ халҡыбыҙ ғүмерен, яралған һәм көн иткән төйәгебеҙҙе бихисап ҡорбандар биреп һаҡлап алып ҡалған, кемдер беҙгә үҙаллылыҡ бирер тип, мөхтәриәт бүләк итер тип көтөп ултырмаған, иҫ китерлек, ғәжәп ҡылырлыҡ батырлыҡтар күрһәткән, ысын мөғжизәләр тыуҙырған! Яңы йыл ҡотлауы итеп ошондай һүҙҙәр генә әйткем килә: артабан да мөғжизәләр тыуҙырыуға һәләтле халыҡ булып ҡалайыҡ!\nӘхмәр Ғүмәр-Үтәбай: Мөғжизәләр көткән ергә, көткән ваҡытҡа килмәй тиҙәр. Үҙенән-үҙе килгән мөғжизә ул Ивандың мейес башына ултырып ниҙер көтөүе йә булмаһа тағы ла бер әкиәт геройының суртан әмере буйынса мөғжизә там итеүе түгел. Оҙаҡ йылдар ҡалала йәшәһәм дә, мин һаман да шул крәҫтиән балаһы инде. Атайым мәрхүм 70 гектар ер алып, шул ергә йыл һайын иген сәсеп, бер нисә йыл рәттән ямғыр көтөп, көтөк булып, баҡыйлыҡҡа күсте. Хәҙер бит үҙ ваҡытында яуған ямғыр-ҡарҙар, үҙ миҙгелендә килгән ҡыштар, яҙҙар, йәйҙәр һәм көҙҙәр ҙә мөғжизәгә әүерелде. Мин ана шул мөғжизәне көтәм.\nНаилә Хамбалеева: Мөғжизәләр көтмәгәндә тыуһа ғына булмышыңды яулай бит әле ул. Һәр кем һымаҡ, мин дә Яңы йылдан мөғжизәләр көтәм. Бына тыуып килгән йылды ла матур теләктәр, яҡты уйҙар менән ҡаршылайым. Донъялар имен булһын, әҙәмдәр ишле булһын. Мөхәббәтле ғаиләләрҙә тәүфиҡлы балалар донъяға килһен. Ҡазалы үлемдәр бөтөнләйе менән булмаһын ине тип теләйем. Һәр кеше яҡты донъяларҙан йәшәрен йәшәп китһен. Ҡулдарында дилбегә булғандар, иманын юлдаш итеп, халҡым тип тартһын йөгөн. Кешеләр, үҙ сиратында, бер-береһен яратһын, хөрмәт итһен. Яңы йыл менән, милләттәштәрем! Яңы йыл менән бар бөйөк Башҡортостан халҡы! Бар теләгән теләктәребеҙ тормошҡа ашһын! Бәрәкәте менән тыуһын 2020 йыл!\nЯҙылған: 13.01.20 | Ҡаралған: 325


Һорауҙар яуапһыҙ ҡалманы » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nЯйыҡ гәзите » On-line яңылыҡтар » Һорауҙар яуапһыҙ ҡалманы\nҺорауҙар яуапһыҙ ҡалманы09.02.2016\nҺәр йылдағыса студенттарҙың каникул ваҡытында район хакимиәте башлығы Фәрит Дәүләтгәрәев улар менән осрашыу ойошторҙо. 5 февраль көнө үткән сараға дүрт-биш тиҫтәгә яҡын ҡыҙ һәм егет килде. Төп өлөштө Учалы тау сәнәғәте һәм Салауат Низаметдинов исемендәге сәнғәт һәм мәҙәниәт колледжы студенттары, Өфө, Силәбе, Магнитогорск, Мәскәү ҡалалары университеттарын вәкилләүселәр ҙә булды.\n-Доклад уҡып тормайыҡ, «түңәрәк өҫтәл» рәүешендә аралашайыҡ, - тип баштан уҡ тәҡдим итте Фәрит Фәтих улы, - сетерекле проб-лемалар күтәреүҙән дә тартынмағыҙ, урындағы властарға йәштәрҙең уй-фекерҙәрен, тын алыштарын белеү бик тә файҙалы.\nЙәштәр тартынып торманы. Осрашыу ике сәғәткә яҡын һуҙылды. Беҙ ҙә сараны һорау-яуаптарға туплап бирәбеҙ.\n-Ниндәй төр белгестәргә Учалыла эш табыу еңелерәк?\n-Иҡтисадсы-юристар етерлек, ә бына геолог-тарға, маркшейдерҙарға, энергетиктарға, башҡа техник белгестәргә ҡытлыҡ һиҙелә. Дөйөм алғанда, дипломға тура килгән вазифаны көтөп ваҡыт әрәм итмәҫкә кәрәктер. Бына мин үҙем, Өфө нефть университетын тамамлағас, ике йыл тау-байыҡтырыу комбинатында эшсе һөнәре буйынса эшләп алдым. Һис тә үкенмәйем, киреһенсә, файҙаға ғына булды.\n-Эшкә килгән йәштәргә ниндәй төр ярҙам күр-һәтелә?\n-Программалар ҙа, унда сиратта тороусылар ҙа байтаҡ. Фәҡәт йәш белгес булған өсөн ярҙам күҙ уңында тотолмаһа ла, башҡа шарттар буйынса (ауыл ерлегендә эшләүсе, йәш ғаилә һәм башҡа) дәүләт ярҙамына дәғүә итеү мөмкин. Буталып китмәҫ өсөн, телдән һөйләп тормайыҡ, район хакимиәтенең сайтында был мәғлү-мәттәр ентекләп бирелә, диҡҡәт менән ҡарағыҙ (электрон адрестары - uchaly-rb.ru).\n-Ниңә Ҡарт Муйнаҡ-Учалы юлын ремонт-ламайһығыҙ?\n- Урындағы бюджетта аҡса булған осраҡта ла, был маҡсатта тотона алмаҫ инек. Заман шулай бит - һәр кем үҙ вәкәләттәре сигендә генә эш итә ала, ра-йон властары муниципаль юлдар өсөн яуап-лы. Шулай ҙа, беҙҙең вәкәләт түгел, тип ситтән күҙәтмәйбеҙ, арыу-талыу белмәй рес-публика әһәмиәтендәге юлдарҙы төҙөк тотоуҙы юллайбыҙ. Былтыр, мәҫәлән, Учалы-Белорет йүнәлешендә төҙөкләндереүгә күберәк көс төшөрөлдө - баш ҡалабыҙ менән тоташтырған юл бит.\n-Ҡалала машиналарҙы ҡуйырға урын юҡ...\n-Яңы йорттар төҙөгәндә иркенерәк автомайҙансыҡтар планлаштырыуҙы хәстәрләйбеҙ ҙә ул, төп торлаҡ кварталдары элек барлыҡҡа килгән, был тиклем автомобиль булыр тип уйламағандар. Шуға ла, иртәме-һуңмы, мәҙәнилеккә төшөнөргә тура киләсәк: үҙеңә ҡайҙа уңайлы, шунда автомобилде ҡалдырып китмәү, исмаһам, төнгә гараж йә ҡараулы майҙансыҡтарға ҡуйыу. Әйткәндәй, «Учалы - өркөтөлмәгән водителдәр ҡалаһы» тигәнде ишеткәнем бар. Ҡыуып алып китмәҫтәр әле, урлаһалар ҙа, полиция тотор, тип төндәрен ҡарауһыҙ ҡалдырыу ҡәҙимге күренеш. Күп ҡалаларҙа автомобиль эйәләре былай иркен тотона алмай.\n-Ниңә ҡыйыҡтарҙан боҙбармаҡтар алынмай?\n-Бының өсөн 3 дана махсус техникабыҙ (автовышка) бар, өсөһө лә эшкә егелгән. Ике йөҙгә яҡын күп фатирлы йорт булғас, ҡайҙа ла бер юлы өлгөрә алмайҙар. Ысынлап та, етди мәсьәлә. Йорт ҡыйыҡтары шиферҙан булғанда, ҡар өҫтөндә ныҡ ята ине, ә замана металл «профнастил»дарҙан йәһәт шыуып төшә. Барыбыҙ ҙа был осорҙа айырыуса уяу йөрөргә тейешбеҙ инде. Ҡар быйыл ифрат мул. Таҙартыу өсөн коммуналь хеҙмәттәр көнө-төнө эшләй. Ҡалған ҡалаларҙа бул-ғанда ҡарайым да, беҙҙекеләр коллегалары менән сағыштырғанда күпкә тырышыраҡ икән, тип ҡәнәғәтлек менән билдәләйем.\n- Ни өсөн байтаҡ учреж-дениелар Белоретҡа күсеп бөттө?\n-Кемдеңдер яуыз ниәте тип ҡабул итергә кәрәкмәй. Бөтә ил кимәлендә барған оптимизация процесының сағылышы инде. Хеҙмәтләндереү берләштерелгән төбәк-тәрҙең барыһынан да ҡайҙа барып етеү яҡыныраҡ, шул ултыраҡҡа өҫтөнлөк бирелә.\nӘйткәндәй, ҡайһы саҡ был шарт иғтибарға алынмай: мәҫәлән, ике районда эшләгән дәүләт янғын надзоры - Учалыла, шулай уҡ беҙҙәге «Башавтотранс» предприятиеһы филиалы Белорет районын да хеҙмәтләндерә. Медицина өлкәһе хәҙер (2012 йылдан) район властары ҡарамағында түгел, шулай ҙа һәр хеҙмәтләндереү төрөн урында ҡалдырыуҙы юллауҙан туҡтамайбыҙ.\nҮкенес, һаманға тиклем яңы хирургия корпусын төҙөтөүгә ирешеп булмай...\n-Мәҙәниәт һәм ял паркында “ скейт-парк” (тәгәрмәсле таҡтала йә велосипедта ҡатмарлы трюктар яһарға өйрәнеү урыны) ойоштороп булмаймы?\n-Уйларға кәрәк. Бер “фигура” (күнекмә өсөн ҡоролма), һеҙ әйткәнсә, 10 мең һумдан арзаныраҡ икән, ундай ғына аҡсаны табып булыр. Парк етәкселеге менән был хаҡта һөйләшербеҙ. Өҫтәүенә, быйыл паркта 5 яңы аттракцион урынлаштырыласаҡ, кеше паркта күберәк булған һайын яҡшыраҡ бит инде.\n-Өфөлә Учалы йәштәре союзы эшләп килә. Күмәкләп спорт менән шөғөлләнергә йыйынһаҡ, зал табыу ауыр мәсьәләгә әйләнә. Берәй нисек ярҙам итә алмайһығыҙмы?\n-Беҙҙең исемгә берекмәнән хат яҙығыҙ. Уның нигеҙендә хакимиәттән спорт залдары эйәләренә мөрәжәғәт итербеҙ. Билдәләнгән ваҡытҡа аренда мәсьәләһен хәл итеп булырҙыр.\n-Учалыларҙың көнкүрешен һәм ялын яҡшыртыу өсөн ниҙәр эшләнә?\n- Бына, мәҫәлән, нисәмә йыл хыялланғандан һуң саңғы-роллер трассаһы сафҡа индерелде. Эш көнөнән һуң, киске сәғәт туғыҙҙа ҡыҙыҡ өсөн иҫәпләнем – 28 саңғысы йөрөй ине. Тимәк, ошо сәләмәт ваҡыт үткәреү төрө попурляша бара. Тағын да үҙемдең миҫалымды килтерәйем – элек 3-4 тапҡыр Мраткино йә Банноеға тау саңғыһында шылырға барыр инем, хәҙер бер йүнсел үҙебеҙҙә трасса булдырҙы. Атаҡлы спортсыларҙы, бәлки, ҡәнәғәтләндермәйҙер, ә ябай кешелә адреналинды баштан ашҡанса сығарырлыҡ! Балалар баҡсаларына сират 800 кешенән арта ине, хәҙер 130-140 тирәһе. Ҡалала проблема хәл ителде тиерлек. Быйыл Учалы ауылы менән Илселә ыңғай үҙгәрештәр көтөлә. Ғөмүмән, төбәктең иң ҙур ауыл ултырағы – Учалы ауылына иғтибарҙы арттырыу зарур. Унда спорт майҙансығы булдырыуҙы хәстәрләй башланыҡ, Учалы һәм Абҙаҡ мәҙәниәт йорттарына быйыл ремонт яһарға тырышасаҡбыҙ. Айҙар Ғәлимов менән һөйләшергә тура килде, данлыҡлы йырсы “ Филармонияғыҙҙың акустикаһы – бар республикаларҙа иң яҡшыларҙың береһе” – тип билдәләүе ғорурлыҡ уятты. Ремонтҡа күп көс һәм аҡса һалынды бит. Иҫәпләй башлаһаң күп инде. Ғөмүмән, интернет селтәрҙәрендә ҡоро тәнҡиттән арынып, йәштәр йәмәғәтселек эшенә нығыраҡ тотонһа, конкрет тәҡдимдәр индерһә, яуаплылыҡты үҙ өҫтөнә алыуҙан ҡурҡмаһа, тормошобоҙ тағы ла матурыраҡҡа әйләнер.Һәр быуын алдағыларҙан аҡыллыраҡ, эшлеклерәк, булырға тейеш, шул осраҡта ғына тормош алға бара!\nЭшҡыуарлыҡҡа тотонғанда ярҙам , Һәүәҫкәр кимәлдәге спорт ярыштарын күберәк үткәреү (һәм был хаҡта иғланды алдан киң таратыу), боулинг (шарҙар тәгәрәткән спорт төрө), заманса кинотеатр булдырыу, хәрби хеҙмәткә әҙерлек, конкурс-ярыштарҙа ҡатнашыусыларға юллыҡ аҡса бүлеү мөмкинлеге, дөйөм ятаҡ алыу, мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәренә ял көндәрендә эшләгән өсөн түләү һәм башҡа күп мәсьәләләр күтәрелде. Осрашыу бик йәнле үтте.\nСтатусы һәм дәрәжәһе күтәрелде\nУҡыуға, аң-белемгә ынтылыш халҡыбыҙға борон-борондан хас гүзәл сифат. Тик бына, белем үҙенән-үҙе генә ҡиммәтле түгел бит ул, эйәһенә, башҡа... Тотош уҡырға\nОло өйгә ни кәрәк\n… кесе өйгә лә шул кәрәк, тип әйтелә мәҡәлдә. Ҡала һәм ауылдарҙа тиң йәшәйеш шарттарына ирешеп булмаһа ла, был йүнәлештә даими хәрәкәт итеү зарур.... Тотош уҡырға\nХеҙмәттәшлек итергә әҙербеҙ\nИмтихандарын тапшырып, сессияһын тамамлаған студенттарҙың ҡышҡы каникулдары башланды. Ошо айҡанлы ҡала-районыбыҙҙа 25 ғинуарҙан алып студенттар... Тотош уҡырға\nЗаман талабы - программаларҙа ҡатнашыу\n4 сентябрҙә район хакимиәте башлығы Фәрит Дәүләтгәрәев урындағы журналистар менән осрашып, хәҙер инде йолаға әйләнгән матбуғат конференцияһын... Тотош уҡырға


Заманса үҙәк уҡыусыларға яңы мөмкинлектәр асты\n12 Ноябрь 2020, 13:20\nУҡыу йылы башында Нордовка урта мәктәбендә һанлы һәм гуманитар йүнәлешле белем биреү үҙәге асылыуы хаҡында хәбәр иткәйнек инде. “Үҫеш нөктәһе” тип аталған был проектты ғәмәлгә ашырыуға федераль ҡаҙнанан субсидия бүленде.\nЗаманса белем биреү үҙәге эшмәкәрлеге тураһында мәктәп директоры Рәшит Улиәхмәтов таныштырҙы.\n- “Үҫеш нөктәһе” проектына ярашлы, ике кабинет заманса ремонтланып, яңы ҡорамалдар менән йыһазландырылды. Уның береһе йәш быуындың проектлау эшмәкәрлеген үҫтереүгә йүнәлтелһә, икенсеһендә йәмғиәтте өйрәнеү фәне, информатика һәм хеҙмәт дәрестәре алып барыла. Проект сиктәрендә үҙәктәр ноутбук, 3Д-принтер, квадрокоптер, виртуаль герметик шлем, “Лего” комплекттары, манекендар, шахмат зонаһы һәм башҡа яңыса белем биреү йыһаздары менән тәьмин ителде.\nБыларҙың барыһы ла ауыл мәктәбендә уҡыған уҡыусыларға сифатлы белем биреү, һәләтен асыу һәм уны артабан үҫтереү маҡсаты менән булдырылған. “Үҫеш нөктәһе”, ысын мәғәнәһендә, балаларға, шулай уҡ педагогтарға ҙур мөмкинлектәр асты. Үҙәк етәкселәре һанлы технология буйынса махсус курс үтте. Бынан тыш, ҡаланың йәш техниктар станцияһы һәм “Ижад” үҙәге менән хеҙмәттәшлеккә килешеү төҙөнөк. Яңы ҡорамалдары, логотибы, заманса ремонтланған кабинеттары менән уҡыусыларҙың, педагогтарҙың ғына түгел, ата-әсәләрҙең дә иғтибарын йәлеп иткән “Үҫеш нөктәһе”мәктәптең визит картаһына әйләнде лә инде, - ти Рәшит Ғиниәт улы.


Электрон вариантҡа яҙылыу—354 һум, йыллыҡ—606 һум. * Почта аша яҙылыу хаҡы: 6 айға—551 һум 34 тин. Йыллыҡ подписка—1005 һум 48 тин. * Сибайҙар һәм Иҫке Сибайҙар редакцияға килеп 530 һумға яҙыла ала. Йыллыҡ подписка—990 һум. * 2017 йылға «Атайсал» гәзитенә яҙылыу дауам итә. Ашығығыҙ! 30 декабрҙә Лото-уйын уҙғарыласаҡ. * Кемдәр гәзиткә яҙыла һәм квитанцияһының күсермәһен редакцияға ебәрә, уларҙы шәп бүләктәр көтә! *\n«Атайсал»да ЯҢЫ САЙТ!\nХөрмәтле гәзитебеҙ дуҫтары! Апрель айынан беҙҙең яңы сайт эшләй башланы. Рәхим итегеҙ! http://rbsmi.ru/ataysal/\nБАЛА ҺАУЛЫҒЫ—ИҢ ҘУР БӘХЕТ\nСибай ҡалаһының туберкулезға ҡаршы район-ара диспансерының «Тылсымлы» балалар бүлегендә йылына 470 бала һауыҡтырыла. 20 йылдан ашыу эшләү дәүерендә иһә бүлектә Сибай, Баймаҡ ҡалаларынан, Әбйәлил, Баймаҡ, Йылайыр, Хәйбулла райондарынан 10 меңгә яҡын сабый сәләмәтлектәрен нығытҡан.\n—Беҙҙә башлыса Манту пробаһы шешкән, туберкулез сирлеләр менән контактта булған, даими сирләгән 3-7 йәшлектәр дауалана. Сабыйҙарҙы 2 айҙан 6 айға тиклем бағыу мөмкинлегебеҙ бар,—ти диспансерҙың «Тылсымлы» бүлеге мөдире Сәлимә Усман ҡыҙы Баязитова.—Дауалау алымдарыбыҙ үҙенсәлекле. Был процесс юғары аҡһымлы диетанан башлап, дауалау физкультураһы, физиотерапия, бассейн, тәүлек әйләнәһенә кислород коктейле, йәйге айҙарҙа мотлаҡ ҡымыҙ биреү, саф һауала йөрөү, һәм, әлбиттә, «ҡулдан ауыҙға» системаһы буйынса таблеткалар эсереүҙән ғибәрәт.\n«СИБАЙҘЫҢ 100 ШӘХЕСЕ»\nБашҡортостан Республикаһы ойошторолоуға—100, Сибай ҡалаһының 65 йыллығы уңайынан һәм ҡалабыҙ үҫешенә тос өлөш индергән арҙаҡлы шәхестәребеҙҙең иҫтәлеген мәңгеләштереү маҡсатында «Сибайҙың 100 шәхесе» проекты старт ала. Ҡала хакимиәте ойошторған үҙенсәлекле проектты тормошҡа ашырыу ҡалалаштарҙың төбәгебеҙ тарихына иғтибарын арттырасаҡ, йәш быуынды патриотик рухта тәрбиәләүгә, йәмғиәттә берҙәмлекте нығытыуға булышлыҡ итәсәк.\nМахсус комиссия сибайҙарҙы, сит тарафтарҙа йәшәүсе яҡташтарҙы Сибай ҡалаһының 100 лайыҡлы кешеһенең исемен билдәләүҙә булышлыҡ итеүҙә әүҙем ҡатнашырға саҡыра. Тәҡдимдәрҙе admin_sibai07@mail.ru электрон адресына, яҙма рәүештә «Сибайҙың 100 шәхесе» билдәһе аҫтында хакимиәттең дөйөм бүлегенә ебәрергә мөмкин. Мәғлүмәттә исемлеккә тәҡдим ителгән кешенең исем-шәрифе, тыуған йылы, урыны, биографияһы, хеҙмәт юлы, ил, ҡала күләмендә яуланған ҡаҙаныштары, фотоһүрәте булырға тейеш.\nҠАРҘАР ИРЕЙ, ҺЫУ ТАША\nСиноптиктар ташҡын кимәле норманан 20-70 сантиметрға юғарыраҡ булған осраҡта һыу баҫыу хәүефе янаған биләмәләр исемлеген асыҡланы. Республикабыҙҙа 39 районда, шулай уҡ Өфө, Стәрлетамаҡ, Белорет, Бөрө, Баймаҡ, Дәүләкән, Мәләүез, Ишембай ҡалаларында ташҡын көслө булмаҡсы.\nИсемлектә тәүге баҫҡысты Белорет районы биләй. Быйыл унда 28 ауылды һыу баҫыуы ихтимал. Ҡырмыҫҡалы районында—24, Стәрлетамаҡта—16, Иглинда—15, Йәрмәкәй менән Архангелдә—14, Бөрйән һәм Ишембайҙа—11 ауылда ҙур һыу көтөлә.\nИМАН НУРЫ ЙӨҘҘӘРҘӘ\nӨфөнөң «Ихлас» мәсетендә Ҡөръәнде яттан һөйләү буйынса «Донъя тауышы» Халыҡ-ара конкурсы үтте. Мәсеттең төҙөлөүенә һәм урында дини берекмә эшләй башлауға 20 йыл тулыу айҡанлы уҙғарылған сараны Рәсәй, Башҡортостан Диниә назараты ярҙамында республиканың ислам бизнесы Ассоциацияһы ойошторҙо. Унда 2 йәштән 17 йәшкә тиклемге йөҙгә яҡын бала изге китаптан сүрәләр, аяттар ятлап ярышты. Байрамда шәйехтәр, хатта Ирандан ҡунаҡтар ҡатнашты.\n—Беҙҙең ниәт—динде барыһы ла аңларлыҡ, бөтәһе лә ҡабул итерлек итеп, уны бар тулылығында күрһәтеү. Шуныһы ҡыуаныслы: балаларға, үҫмерҙәргә, йәштәргә дини тәғлимәттәрҙе дөрөҫ аңлатыуҙы маҡсат итеп ҡуйған конкурсҡа республикабыҙҙан ғына түгел, сит өлкәләрҙән дә балалар күпләп килде,—тине республиканың ислам бизнесы Ассоциацияһы етәксеһе Вадим Лапко.\nЭлек-электән халҡыбыҙҙа ил ағаларының һүҙе ғәйәт ҙур роль уйнаған. Үҙҙәре—абруйлы, ҡылған эштәре—изге, әйтер һүҙҙәре хаҡ булған. Уларҙы халыҡ тыңлаған, артынан эйәргән. Бына шундай ил ағалары ауылдарыбыҙҙа әле лә бар. Ундайҙарҙы ауылдаштары староста итеп тә һайлап ҡуя. Ә улар—ауыл хакимиәте башлыҡтарының иң төп ярҙамсылары. Бөгөнгө һүҙем шундайҙарҙың береһе Йыһангиров Хәкимйән Сәлимйән улы (һүрәттә) хаҡында.\nХәкимйән Сәлимйән улы 1941 йылда Баймаҡ районы Иҫәнбәт ауылында тыуған. Атаһы һуғыштың тәүге көнөнән үк фронтҡа китә һәм күп тә үтмәй Украина сигендә һәләк була. 4 бала менән тол ҡалған әсәгә бик ауыр була. Күпмелер ваҡыт үткәс әсәһе, ғаиләһенең хәлен әҙерәк кенә булһа ла еңеләйтеү маҡсатынан, ошо уҡ ауылдың кешеһенә тормошҡа сығып, Түбә ҡасабаһына күсеп китәләр. Әммә 8-се йәше менән барған Хәкимйән ағай сит ерҙе үҙһенмәй, кире ауылына—олатай-өләсәһе янына ҡайта. Улар ҡулында матур тәбиә ала. Аҙаҡ олоғайған ҡәҙерлеләрен үҙе ҡарай.\nҠАЙҘА ҮҪКӘН ВИТАМИНДАР ФАЙҘАЛЫРАҠ?\nБөгөн магазин кәштәләре йылы яҡтарҙан килтерелгән төрлө емеш-еләктәр, банан-ананастар, хөрмә-кокостар, ниндәйҙер йәшелсәләр, тағы әллә нәмәләр менән тултырылған. Хатта һалырға урындары ла етмәгән һымаҡ. Шул уҡ ваҡытта уларҙың тәмен маҡтаған, витаминдарының һаулыҡ өсөн файҙалы икәнен иҫбатлаған төрлө-төрлө рекламалар ҙа күбәйеп китте. Шуғалыр инде ҡайһы бер кешеләр:\n—Иммунитетыңды нығытҡың килһә, магазиндарға рәхим ит: витаминдар тулып ята!—тип кенә ебәрә. Ысынлап та, тропик илдәрҙән килтерелгән емеш-еләктәрҙең витаминдары беҙҙең, Көньяҡ Уралда йәшәгән кешеләрҙең иммунитетын нығыта аламы? Мәҡәләмдә бына ошо һорауға үҙ фекерҙәремде белдереп китергә уйлайым.\nҺүҙемде халҡыбыҙҙың иммунитетынан башлап китәйем.\nЭңерҙә тағы тәҙрә сирттеләр. Өйҙә сабыйы менән генә ҡалған Нәфисә ныҡ ҡурҡты, ҡулындағы сынаяғы иҙәнгә төшөп селпәрәмә килде. Ярай ҙа йоҡлаған бала уянманы. Иҙәнгә сүгәләй һалды. Тағы сирттеләр. Үрелеп ҡарағайны, «шул үҙе, шайтан балаһы»—Рәсүлде таныны ҡатын. Нишләргә? Башҡаса килмәҫлек ни уйлап табырға? Кешесә һөйләшеп ҡарарғамы?\nҠатын эстән бикле солан ишеге янына килде лә, кем унда, тип һораны. Телһеҙ шәп-шәп атлап ишек алдындағы күтәрмәгә менде. «Һеү-һеү» килеп, Рәсүл икәнен белдерҙе. Ҡатын, бар батырлығын йыйып, ишекте асты. Йылмайып торған Рәсүлде күреп, тайшанып ҡуйҙы. Мәғәнәһеҙ, буш ҡарашын тойҙо ла, уға ерәнгес булып китте.\n—Мин һиңә нимә тинем, шаҡшы,—тип аҡырҙы ҡатын.—Килеп йөрөмә тинем түгелме. Әйттемме?!—уны этеп ебәрҙе. Телһеҙ күтәрмәнән йығылып килеп төштө. Ҡалҡҡас, һалҡын ҡараш менән бисәгә ҡараны ла, буш ҡосағында бала бәүелткән хәрәкәттәр яһаны. Әсә түҙмәне, йүгереп өйгә инде лә, яңы ҡайнаған сәйнүген тотоп килеп сыҡты.\n1 2 3 4 5 6 7 8 ... ... 487 488 489 Алга>>


Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарын коммуналь хеҙмәттәр өсөн түләүҙәрҙән тулыһынса азат итеүҙәре ихтимал\n9 Ноябрь , 17:05\nТейешле закон проекты хөкүмәткә ҡарауға ебәрелгән.\nБөйөк Ватан һуғышы ветерандарын һәм инвалидтарын коммуналь хеҙмәттәр өсөн түләүҙәрҙән тулыһынса бушатыуҙары ихтимал. «Известия» гәзите хәбәр итеүенсә, тейешле закон проекты хөкүмәткә ҡарауға ебәрелгән.\nХәҙер ветерандар түләү ҡағыҙындағы сумманың тик яртыһын ғына түләй. Закон проекты ҡабул ителһә, ул йөҙ меңдән ашыу кешегә ҡағыла. Яҡынса иҫәпләүҙәр буйынса, ветерандарға өҫтәмә ярҙам күрһәтеү өсөн федераль бюджеттан йылына 1 миллиард һумдан ашыу аҡса талап ителә.\nЗакон проектына аңлатма яҙыуында былай тиелә: «Тәҡдим ителгән федераль закон проектын ҡабул итеү хәҙерге көрсөк шарттарында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусыларҙың һәм инвалидтарҙың йәшәү кимәлен, шулай уҡ уларҙың айырым хоҡуҡи статусын күтәрергә мөмкинлек бирергә тейеш».


«Каруанһарай» – кисә һәм бөгөн » Архив газеты "Йәшлек"\n«Каруанһарай» – кисә һәм бөгөн Мәҙәниәт\nСәнғәт институтында уҡып, төрлө сәхнәләрҙә сығыш яһап йөрөгән биш егет Рәсүл Ҡарабулатов, Артур Туҡтағолов, Вилдан Яруллин, Мәхмүт Нәҙершин, Әмир Тойғонов, бергә йыйылып, төркөм ойоштороп ебәрә. Уға ғорур яңғыраған «Каруанһарай» исеме бирәләр. Башҡорт халҡының ҡәлғәһе, ғорурлығы булған Каруанһарай илдең баш йорто булһа, был төркөм башҡорт сәхнәһенең йөҙөн билдәләй. Бай йөкмәткеле, моңло йырҙары менән популярлыҡ яулаған төркөмдөң даны күрше өлкәләргә лә, сит илдәргә лә таралды. Бөгөн төркөмдө ойоштороусы егеттәр ҡайҙа тиһегеҙме?\nБашҡортостандың атҡаҙанған артисы Артур Туҡтағолов 1999 йылда «Далан» фольклор-эстрада төркөмө ойоштороп ебәрә. Башҡортостандың халыҡ артисы Рәсүл Ҡарабулатов – Конгресс-холдың генераль директоры. Әмир Тойғонов – «Башҡортостан» дәүләт киностудияһы режиссеры. Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Вилдан Яруллин бизнес менән шөғөлләнә. Бөгөнгө «Каруанһарай» төркөмө менән Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Мәхмүт Нәҙершин етәкселек итә.\nҺуңғы йылдарҙа төркөм үҙгәрештәр кисерҙе, талантлы йәштәр менән тулыланды. Башҡортостандың атҡаҙанған артистары Олег Жданов (клавишник), Анатолий Трофимов (тауыш режисеры) төркөм барлыҡҡа килгәндән алып янып-дәртләнеп әүҙем эш алып бара. Бөгөн Учалы сәнғәт училищеһының ҡурай бүлеген тамамлаясаҡ Хәйбулла егете Илмир Ҡоҙабаев, Ейәнсура яҡтарынан Өфө сәнғәт училищеһының вокал бүлеген тамамлаған, иҫ киткес моңло тауышлы, йыр-моңға ғашиҡ Заһир Иҫәнсурин дәртләнеп эшкә тотондо. Яңыраҡ Илмир Әбүбәкиров һәм Fәлиә Вәлиева эшләй башланы. Салауат Юлдыбаев (баян) сығыш үҙенсәлекле, зауыҡлы килеп сыҡһын өсөн бөтә күңелен һала. Рафаэль Сәғитов менән Юлиә Fәбитова үҙҙәренең бейеүҙәре менән сығыштарҙы бай, үҙенсәлекле итә.\n«Каруанһарай» составы үҙгәреш кисерһә лә, ул үҙенең маҡсаттарына тоғро ҡала. Йырҙары халыҡты берҙәмлеккә, уяулыҡҡа, айыҡлыҡҡа саҡыра. Төркөм йыл һайын март башында үҙенең тыуған көнөн концерт программаһы менән билдәләй. Быйыл да Башҡорт дәүләт филармонияһында 1 мартта «19 йыл бергә!» исемле шоу-программа үтәсәк. Унда «Каруанһарай» фольклор-эстрада төркөмө тәүге составы менән сәхнәгә сығасаҡ.\n«Ҡурай-шоу» миҙгел аса\nҺөйөү булып кил! Ғүмерлеккә кил!


Европа илдәрендә Рәсәйгә ҡарата индерелгән санкциялар сәбәпле ризаһыҙлыҡ арта. Фермерҙарҙы ишетеүселәр юҡ, шуға ла улар хәҙер оло юлға тиреҫ түгеп иғтибар йәлеп итергә тырыша. Германия сит ил эштәре министры Франк Вальтер Штайнмайер Рәсәйҙән санкцияларҙы алырға тәҡдим итә. Ил сәйәсмәндәре Меркель алып барған сәйәсәткә ҡаршылыҡ артыуын танырға мәжбүр.\nҒыйраҡ армияһының махсус тәғәйенләнештәге көстәре Фаллуджиның үҙәк кварталдарына инде. Бынан бер-нисә көн элек хөкүмәт армияһы был ҡаланы «Ислам дәүләте» һуғышсыларынан азат итеү буйынса киң күләмле операция башлағайны. Хәрбиҙәр белдереүенсә, террорсылар ҡаланың тап үҙәк өлөшөндә нығынған булған.\nИндонезияла 10 километр тәрәнлектә ер тетрәгән. Уның көсө Рихтер шкалаһы буйынса 5 балдан артып киткән, тип хәбәр итә Американың геология хеҙмәте. Йәрәхәтләнеүселәр тураһында хәбәр ителмәй.\nҘур барьер рифындағы мәрйендәрҙең күп өлөшөнөң төҫө уңып юҡҡа сыҡҡан. Экологтар был мәсьәләгә донъя йәмәғәтселегенң иғтибарын йәлеп итергә ниәтләй, сөнки һыу температураһының күтәрелеүе бар донъяға ҡурҡыныс менән янай. Ҙур барьер рифы Австралия яр буйында урынлашҡан һәм уны көслө елдәрҙән һаҡлай. 1981-се йылдан ул ЮНЕСКО-ның тәбиғи ҡомартҡылары исемлегенә индерелгән.


Тик моң булып ҡалдың, Вәсилә...\n15 Февраль 2020, 11:00\nКүптән түгел шѳһрәтле яҡташыбыҙ, Башҡортостан, Татарстан Республикаларының атҡаҙанғанартисы Вәсилә Фәттәхованың яҡты иҫтәлегенә бағышланған яңы китап донъя күрҙе. Ѳфѳ журналисы Хәнис Хазимов авторлығында сыҡҡан был баҫмала фанилыҡтан бик иртә киткән талантлы йырсының тормош юлы, ижади эшмәкәрлеге яҡтыртылған; туғандарының, дуҫтары һәм коллегаларының күңел түрендә һаҡланған ҡәҙерле иҫтәлектәре тупланған.Белорет ҡыҙы Вәсилә 1979 йылдың 31 декабрендә тыуа. Уның ата-әсәһе - Флүзә һәм Рәзиф Фәттәховтар Косоротов урамындағы бер бүлмәле фатирҙа йәшәне. Вәсиләнең әсәһе яғынан туғандары бик күп. Уларҙың барыһы ла Ботай ауылында тыуған.\nФлүзәнең олатаһы - Бѳйѳк Ватан һуғышы ветераны Хәмнәжәр Ғәлләмов, ѳләсәһе Хәнифә Хафизова 6 балаға ғүмер биргән. Ҙур, татыу ғаиләлә биш ҡыҙ - Нәҡиә, Маһия, Раҡия, Сания, Разия һәм бер ир бала - хәләлем Ишмѳхәмәт тәрбиәләнгән. Вәсиләнең ѳләсәһе Маһия, уның әсәһе Флүзә, инәйҙәре Сания, Разия ла йырларға яратты. Зат-зәүер бергә йыйылған мәлдә тик башҡорт йырҙары ғына яңғырап торор ине...\nВәсилә ҡаланың 21-се мәктәбендә уҡыны. Кескәй сағынан уҡ йыр-моңға маһир ҡыҙыҡай музыка мәктәбенең фортепиано класында ла белем алды. Әле һаман иҫемдә - Вәсиләгә ѳләсәһе бәләкәй генә гармун алып биргән ине. Ул йәһәт кенә ѳйрәнә һалып, бер аҙҙан таҡмаҡтар әйтеп, башҡорт бейеү кѳйҙәрен уйнай ҙа башланы.\n1990 йылда Фәттәховтар ауыр юғалтыу кисерҙе - Ағиҙелдә һыу ингәндә ғаилә башлығы һәләк булды... Аталары үлгәндә Вәсиләгә - 10, һеңлеһе Әлфиәгә ни бары бер генә йәш ине... IX класты тамамлағас, Вәсилә Учалы музыка училищеһының вокал бүлегенә уңышлы һынау тотто. Күңеленә оҡшаған шѳғѳл булғанға, күрәһең, уҡыуы яҡшы барҙы. Ауыр ҡайғыһы ла бер аҙ онотолғандай ине. Әммә яҙмыш тигәнең йәнә һынауҙар әҙерләгән икән...\n1998 йылда Флүзә, Вәсиләнең әсәһе юл-транспорт фажиғәһенән һуң үлеп ҡала. Юғары тиҙлектә килгән водитель юл аша сығып барған ике ҡатынды бик һуң ғына аңғарған... 9 йәшлек Әлфиәне Әлмира һәм Инсаф Фәттәховтарҙың ғаиләһе тәрбиәгә алды.\nУчилищены тамамлағандан һуң, 1999 йылда, Вәсилә Ѳфѳ сәнғәт институтына ҡабул ителде. Һеңлеһен дә үҙе менән алды ул баш ҡалаға. Ҡыҙҙарға студенттар ятағынан айырым бүлмә биреп ҡуйҙылар. Институтты ла уңышлы тамамлар ине лә бит, тик тәҡдире башҡасараҡ бойорған...\n1999 йылда үҙенә генә хас моңло тауышлы, талантлы ҡыҙға Башҡортостан, Татарстан Республикаларының атҡаҙанған артисы Айҙар Ғәлимов иғтибар итә һәм яңылышмай. Бер нисә концерттан һуң, бэк-вокалсы итеп һайланған Белорет ҡыҙы үҙен һәләтле йырсы, музыкант итеп таныта.\nВәсилә Фәттәхова башҡарған “Тыуған яҡ” йыры ваҡытында тѳрлѳ милләт вәкилдәренең күңеленә хуш килгән иң популяр хиттарҙың береһенә әйләнгәйне. Уның таланты тел, милләт кеүек сиктәрҙе белмәне. Туғаныбыҙ башҡарған “Әйтелмәгән мѳхәббәт”, “Яңғыҙ миләш”, “Елдәр” кеүек йырҙар ҙа тиҙ арала халыҡ һѳйѳүен яуланы.\n“Вәсиләнең тауышында ниндәйҙер бер илаһи кѳс, ҡѳҙрәт бар. Уның йырҙары тәрән күңел кисерештәренә дусар ҡыла”, - тине Айҙар Ғәлимов моңдашы тураһында.\nЭйе, ысынлап та, Вәсилә башҡарыуында яңғыраған һәр йыр йѳрәккә үтерлек ғәжәп моң, мәғәнә менән һуғарылған. Яҙмыштың аяуһыҙлығын үҙ иңендә күп татыған йондоҙ ѳсѳн йыр йән ғазабын баҫыр шифа булғандыр... Ғүмерендәге иң ауыр һынауҙарҙы ла ул тик йырҙар, яратҡан тамашасыһы арҡылы еңеп сыҡты бит.\n“Тормошта ул - ябай ҡошсоҡ, ә ижадта иһә бейек осҡан бѳркѳт ине...” - ти Вәсилә тураһында композитор, йырсы, ғаилә дуҫы Урал Рәшитов.\n2016 йылдың 26 ғинуарында яратҡан йырсыбыҙ вафат була. 2019 йылдың 31 декабрендә Вәсилә Фәттәховаға теүәл 40 йәш тулыр ине... Аҡ ҡыштарҙа был донъяға ауаз һалып, шул паклыҡта мәңгелеккә күҙен йомдо. Уның тѳҫѳ булып, фанилыҡта ике күҙ нурҡайы һәм моңо ҡалды...


Һәр дәресе ҡыҙыҡлы һәм үҙенсәлекле\nБалаларҙа үҙең йәшәгән мөхиткә һөйөү уятыу, тәбиғәттең матурлығын күрә белергә өйрәтеү, уларға эстетик тәрбиә биреү ата-әсәләр менән педагогтарҙың төп бурысылыр. 6-сы йыл Үтәк балалар баҡсаһында эшләп килгән Рәүилә Арыҫланова йылдан-йыл үҙенең ижади шәхес икәнлеген иҫбатлай.\nРәүилә Арыҫланова тәрбиәләнеүселәре менән.\nЗаманса технологияларҙы өйрәнеп, уларҙы тормошҡа ашырыу - тәрбиәсе өсөн яратҡан шөғөл. Төркөмдә балалар ҡулы менән эшләнгән бик матур әйберҙәр бар. Һәр тәрбиәләнеүсенең талантын күрә белеү, уларҙы төрлө яҡлап үҫтереү менән бер рәттән үҙе өҫтөндә лә эшләргә ваҡыт таба педагог.\n2016-сы йылдың ноябрендә “Йыл тәрбиәсеһе” район конкурсында ҡатнашып, 9 тәрбиәсе араһында 2-се урынды яуланы һәм “лауреат” исеменә лайыҡ булды. Апрель айында Яңғыҙҡайын ауылында үткән “Веснянка” фольклор конкурсының зона этабында балалар менән 3-сө урынды яуланылар.\nБыйылғы уҡыу йылын Рәүилә Фәрит ҡыҙы “Мин йәшәгән ер” тип аталған проект менән башланы. Проект нигеҙендә тыуған ерҙе өйрәнеү буйынса бик күп маҡсаттар тормошҡа ашырылды. Бөйөк Рәсәй составына ингән Башҡортостан Республикаһының сиктәре, райондары, ҡалалары, унда йәшәгән халыҡтар, уларҙың ғөрөф-ғәҙәттәре, фольклоры, милли кейемдәре һәм ризыҡтары тураһында бик күп мәғлүмәт тупланы балалар. Үҙебеҙҙең бәләкәй Ватаныбыҙ – Үтәк ауылы, уның тарихы, топонимикаһы, унда йәшәгән халыҡтарҙың дуҫлығы, уларҙың йолалары, ғөмүмән, йәшәйеше тураһында фәһемле һәм ҡыҙыҡлы дәрестәр үткәрелде. Балалар тирә-яҡтағы урман-тауҙарға, шишмәләргә, Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған һалдаттарға ҡуйылған һәйкәлгә сәйәхәт ҡылдылар, беҙҙең яҡта үҫкән ағастар һәм дарыу үләндәре менән таныштылар, Үтәк ауылының тыуған яҡты өйрәнеү музейында булдылар.Ҡайҙа ғына булһалар ҙа, төркөмгә ҡайтып, тәьҫораттар менән алмаштылар, күргәндәрҙе рәсем итеп төшөрҙөләр, төҫлө ҡағыҙ һәм картондар менән аппликация яһанылар.\nБашланғыс мәктәп менән тығыҙ бәйләнештә үрелеп барҙы проект. Мәктәпкәсә йәштәге балалар төркөмөндә “Урмандарҙы һаҡлайыҡ”, “Башҡортостан – дуҫлыҡ иле” тип исемләнгән асыҡ дәрестәр, 4-се класс уҡыусылары тарафынан “Тәбиғәтте һаҡлайыҡ” тигән темаға драматизацияланған сығыш күрһәтелде.\nПроект менән ата-әсәләр ҙә ҡыҙыҡһынды. Балаларға әхлаҡи-патриотик тәрбиә биреү эшендә уларҙың өлөшө ҙур булды. Балаларҙың проект нигеҙендә эшләнгән бөтә эштәре күргәҙмәләре араһында ата-әсәләр тарафынан эшләнгән шәжәрә ағастары, бешерелгән милли ризыҡтар күргәҙмәһе лә булыуы бик отошло һәм фәһемле булды.\nРәүилә Фәрит ҡыҙының дәрестәре яңы технологиялар менән һуғарылған, ФГОС талаптарына яуап бирә. Уның һәр эше интерактив таҡта ҡулланып, презентациялар эшләп, кескәйҙәрҙең йәш үҙенсәлектәрен иҫәптә тотоп ҡыҙыҡлы һәм мауыҡтырғыс эшләнде.\nТалантлы һәм йәш коллегабыҙға артабан киләсәк быуынды тәрбиәләүҙә һәм бөтә эштәрендә лә уңыштар теләйбеҙ.


«Болоттар» заманса сәнғәт үҙәгендә шағир һәм музыкант Рөстәм Вәлитовты иҫкә аласаҡтар // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n«Болоттар» заманса сәнғәт үҙәгендә шағир һәм музыкант Рөстәм Вәлитовты иҫкә аласаҡтар\n14:13, 23 января 2015 Мәҙәниәт\nБөгөн «Болоттар» заманса сәнғәт үҙәгендә Рөстәм Вәлитовты иҫкә аласаҡтар. Талантлы телевидение хәбәрсеһе, шағир һәм рок-музыканттың яҡты иҫтәлегенә бағышланған кисә уның тыуған көнө айҡанлы ойошторола. 2014 йылдың сентябрь башында Рөстәм Вәлитовтың йөрәге тибеүҙән туҡтаны. Уға 44 йәш ине.\nҮҙәктә уның дуҫтары, «ВК» төркөмө музыканттары, коллегалары йыйыласаҡ. Сара киске сәғәт 9-ҙа башлана.\n— Беҙ уның хаҡында һөйләйәсәкбеҙ, йырҙарын башҡарасаҡбыҙ, фотоһүрәттәрен һәм видеояҙмаларын ҡараясаҡбыҙ. Осрашыуҙың билдәле бер планы йәки сценарийы юҡ. Уны белеүселәрҙең йәки уның ижады менән танышырға теләүселәрҙең барыһын да көтөп ҡалабыҙ, — тип хәбәр итте Kto1.ru клубы эксперты Артем Клименко.\nОсрашыуҙа Артем Клименко Рөстәм Вәлитовтың Афғанстанда һәләк булған һалдаттарға арнап яҙған «Стуками-перестуками» («Афған») йырын башҡарасаҡ.\nРөстәм Вәлитов 20 йылға яҡын журналистика өлкәһендә эшләне. Ижад юлын тыуған ҡалаһы Бөрөлә фотохәбәрсе булып башлай, артабан «Башҡортостан» республика гәзитендә, «Вся Уфа», «Уфа1»Ю Башҡортостан юлдаш телеканалдарында хеҙмәт итә. «ВК» төркөмөндә йырланы, джаз-рок стилендә композициялар ижад итте.


Әлдә һеҙ бар донъяла! | Йәншишмә\nӘлдә һеҙ бар донъяла!\nНаписал в 17 августа 2018, 16:32\nСәләм,сәләм, малайҙар һәм ҡыҙҙар! Бөтәгеҙҙе лә «Ғаиләм тураһында тау-тау хәбәр» тип аталған фоторепортаж ҡарарға саҡырам. Алып барыусыһы – мин, Ләйсән Сибәғәтуллина.\nЯңы Бөртөк мәктәбенең V синыфын тамамланым. Бик тә тиктормаҫ, шаян һәм шуҡ ҡыҙыҡаймын. Шуға ла үҙемде шаяртып, «себен сәпсеге» тип йөрөтәләр. Бейергә, йырларға, спорт менән шөғөлләнергә яратам. Мәктәптә, районда һәм республикала уҙғарылған сараларҙа әүҙем ҡатнашам, «дүртле» һәм «бишле» билдәләренә өлгәшәм. Ярай, етте, үҙем тураһында артыҡ күп булып китте.\nТиҙерәк ғаиләбеҙ ағзалары тураһында һөйләргә ашығам. Беҙҙең өйҙә иң өлкән кеше – ул өләсәйебеҙ Нажиһа. Балалары, ейән-ейәнсәрҙәре менән бик бәхетле ул. Өләсәйебеҙ – йортобоҙҙоң нуры, терәге, ә ауыл кешеләре «өйөбөҙҙөң йоҙағы» тип тә белә уны. Эйе, ишегебеҙгә йоҙаҡ элгәнебеҙ юҡ, тип әйтерлек: ул беҙҙе оҙатып ҡала, ҡаршы ала. Барыбыҙға ла йылы ойоҡбаш, бейәләйҙәр бәйләй, тәмле ризыҡтар менән һыйлай. Атай-әсәйемдәр эштән ҡайтҡансы мал-тыуарҙы ла ҡарап ҡуя. Ер йөҙөндә иң яғымлы кеше ул.\nӘсәйем Гүзәлдең исеменә есеме тап килеп тора. Үҙе сибәр, үҙе уңған. Һатыусы булып эшләй. Атайым – Рәмил, ул – нефтсе.\nҠәҙерлеләрем шундай пар килгәндәр, һоҡланып туймаҫлыҡ. Һәр ваҡыт беҙҙе ҡурсалап, тик яҡшылыҡҡа ғына өйрәтәләр.\nҒаиләлә беҙ ике ҡыҙ үҫәбеҙ. Минең яратҡан һеңлем Айһылыу II синыфты тамамланы. Миңә ҡарағанда ул тынысыраҡ холоҡло. Бик күп һөйләшеп тә бармай. Шулай ҙа серләшеп һүҙҙәребеҙ бөтмәй. Ҡайһы саҡта асыуланышып та алабыҙ, тик бик оҙаҡҡа түгел, шунда уҡ дуҫлашабыҙ. Йорт эштәрен дә бергә башҡарабыҙ. Бигерәк тә әсәйебеҙгә ашарға бешерешергә яратабыҙ. Бына әле яңыраҡ күпме билмән әҙерләп ҡуйҙыҡ.\nАтайыбыҙ беҙгә бик матур балалар майҙансығы төҙөнө. Унда рәхәтләнеп ял итәбеҙ, уйнайбыҙ. Таған атынырға яратабыҙ. Атайым, ғөмүмән, оҫта кеше ул. Үҙе ҡаргиҙәр ҙә яһаны. Әле бына тағы бер эшкә тотондо. Беҙҙең ҙур трактор бар инде ул, тик атайымдың мини-тракторлы ла булғыһы килә.\nБыйыл Рәсәйҙә Ирекмәндәр йылы тип иғлан ителде. Минең атайым да – ысын ирекмән. Беҙҙең ауыл йылға-күлдәргә бик бай. Шуға ла олоһо ла, кесеһе лә балыҡҡа йөрөй. Мин дә был һөнәрҙе яратам, атайым менән йыш ҡына бергә барам. Бер тапҡыр Танып буйына килгәс, бик ныҡ һыуһаным. «Анау күл буйында шишмә була торғайны, шунда барып ҡарайыҡ»,– тине атайым. Әммә шишмәнән һыу эсеү бик еңел булманы: тәүҙә текә ярҙан саҡ төштөк, урғылып сығып ятҡан шишмәне тапһаҡ та, һыуын саҡ усыбыҙға йыйып ала алдыҡ.\nИкенсе көндө атайым менән көрәк, төпһөҙ мискә алып, шишмә буйына киттек. Тәүҙә төшөр өсөн баҫҡыс яһаныҡ, унан яйлап ҡына мискәне ҡуйҙыҡ, шлангтан һыу аҡһын өсөн морон да эшләп ҡуйҙыҡ. Хәҙер шишмәнән һыуҙы рәхәтләнеп эсеп була. Атайым ағасҡа «Шишмә» тип яҙылған таҡта ла элеп ҡуйҙы. Оҙаҡ та үтмәй, шишмә эргәһенә машиналар килеп туҡтай башланы. Йәйгеһен шифалы һыуы ял итеүселәргә лә, нефтселәргә лә, көтөүселәргә лә бик йәтеш булды. Шишмәне тергеҙә алыуыбыҙға беҙ бик шатландыҡ һәм бик күп рәхмәттәр ишеттек.\nОнотоп та ебәргәнмен. Мин үҙебеҙҙең урам малайҙары һәм ҡыҙҙары менән дә дуҫмын. Әсәйем беҙҙең өсөн төрлө уйындар, байрамдар ойоштора. Беҙ бергә тыуған көндәрҙе байрам итәбеҙ, балалар һабантуйы үткәрәбеҙ.\nНиһайәт, йорт хайуандарыбыҙ менән таныштырырға ла ваҡыт етте. Рони – беҙҙең йыуаш ҡына, бәләкәс кенә этебеҙ. Уны бөтә кеше ярата. Шаяртып «беҙҙең урам эте» тип әйтәләр. Ә бесәйебеҙ – Мурзик. Бик тә шаян, сысҡандарға көн күрһәтмәй. Рони менән Мурзик үҙ-ара татыуҙар. Бергә уйнайҙар, шаяралар. Уларҙы күҙәтеп тороу үҙе бер мәрәкә.\nБеҙгә йыш ҡына терпеләр ҡунаҡҡа килә. Уларҙы һөт менән һыйлайбыҙ. Тутыйғошобоҙ Гөлсәтәй мине таң менән уята. Тәүҙә Мурзик уны бик тоторға тырышып ҡараны, әммә бер ни ҙә килеп сыҡманы, шуға был уйынан кире ҡайтты.\nҠыҙҙар, малайҙар! Һүҙ башым «Ғаиләм тураһында тау-тау хәбәр» ине бит әле. Сер итеп кенә тағы ла бер яңылыҡты һөйләйем әле һеҙгә. Бер ваҡыт әсәйем миңә кишер түтәлен утарға ҡушты. Ә мин уйнарға сығып китергә тора инем. Сүп үләндәре менән бергә кишерҙе лә йолҡоп ташлағанмын. Шунан һуң өс көн буйына уйын тураһында онотоп торорға тура килде.Шуға күрә һеҙгә кәңәшем шул – эшегеҙҙе еренә еткереп үтәгеҙ.\nБына шулай шау-гөр килеп йәшәп ятабыҙ. Бөтәгеҙгә лә ғаилә бәхете һәм именлеге теләйем. Киләһе осрашыуҙарға тиклем һау булығыҙ!\nҺеҙҙең менән Ләйсән СИБӘҒӘТУЛЛИНА булды.\nОлатайыбыҙ һөйләгәнен тыңлап »


Яу килә тип йортоңдо ташлама, тиһәләр ҙә... » Табын\nМәжбүри күскенселәрҙең 14-е беҙҙең районға килде лә инде. Уларҙың 10-һы, шул иҫәптән 6 бала "Имәнкәй” ял-һауыҡтырыу спорт-туристик лагерына урынлаштырылды. Мәжбүри күскенселәргә тәүге психологик һәм медицина ярҙамы күрһәтелгән, уларға кейем-һалым, шәхси гигиена кәрәк-яраҡтары, һәр ғаиләгә 5-әр мең һум аҡсалата ярҙам бирелгән. Лагерҙа йәшәүселәр әлегә дөйөм ашханала туҡлана. Луганск өлкәһенән килгән Ольга Кониченконың бәлиғ булмаған ике балаһы бар. Ольга әйтеүенсә, уның тормош иптәше әле Сорғот ҡалаһында эшкә урынлашҡан. Тормошо яйланып китһә, ғаиләһен дә үҙе эргәһенә алыуы ихтимал. Икенсе бер ғаилә – Ирина Скрынниктың өс бәлиғ булмаған балаһы (иң өлкәненә 14 йәш) булыуы өҫтәүенә ул дүртенсегә йөклө. Украинала ул баҙарҙа сауҙа итеү менән шөғөлләнгән. Уларҙың Донбасс өлкәһендә йәшәүсе алыҫ туғандары Вадим Гаврилов менән Павел Попов та әлегә улар менән бергә. Мәжбүри күскенселәргә лагерҙа уңайлы шарттар тыуҙырылған. Йылы, яҡты, уңайлы бүлмәләр, әлбиттә, уларҙың тыуған йорттарын алыштыра алмай. Әммә, иң мөһиме бында уларға тыныс. "Өйөбөҙгә ҡасан бомба төшөп ярылыр, ҡайһы урында, ҡасан аҙашҡан пуля ғүмеремде ҡыйыр”,- тип хәүефләнәһе түгел. Ҡасаҡтар үҙҙәре белдереүенсә, уларҙың тыуған илендә бик ҡурҡыныс, ысын мәғәнәһендә һуғыш бара.\n- Беҙҙәге һуғыш барышын телевизорҙан күрәһегеҙҙер. Башҡаһын әйтә алмайым, ә бына 24-се канал барыһын да объектив итеп яҡтырта, дөрөҫөн күрһәтә,- ти Ирина Скрынник үҙ илендәге хәлдәргә баһа биреп.\nЭйе, яу килә тип аҙығыңды бөтөрмә, ил күсә тип утыңды һүндермә, тиһәләр ҙә, үҙ илдәренән күсенеп китергә мәжбүр булған улар.\nКрасноусол ауылының Демьян Бедный урамында йәшәүсе туғандарына килеп урынлашҡан Екатерина Иҫәнғәлина менән Максим Кущ та үҙ ғүмерҙәрен һаҡлап ҡалыу өсөн генә түгел, 4 һәм 2 йәшлек балалары яҙмышы өсөн борсолоп, үҙ тыуып үҫкән ерҙәрен мәжбүри ҡалдырып китергә булғандар. Улар Луганск өлкәһе Кудряшовка ауылында йәшәгәндәр. Был ауыл Украина хәрби көстәре тарафынан утҡа тотола башлағас, 4 июлдә Рәсәйгә – Екатерена Рәшит ҡыҙының туғандары йәшәгән Красноусолға юлланғандар. Украинала Максимдың ағаһы менән әсәһе тороп ҡалған һәм ул яҡындарының яҙмышы өсөн борсола.\n- Бына ике көн инде улар менән бәйләнешкә инә алмайым. Бер нисә көн элек ауылды бомбаға тота башлауҙарын еткергәйнеләр. Бөгөн уларҙың тереме, юҡмы икәнлеген дә белә алмайым, - ти Максим борсолоп.\nМаксим үҙ ғаиләһе менән (ҡатыны өсөнсөгә ауырлы) бөтөнләйгә бында төпләнергә, даими эшкә урынлашырға ниәтләнә. Әйткәндәй, ул Ғафури коммуналь хужалығында эш белешкән дә инде. Үҙ тыуған яғында урманда ағас киҫеүҙә, пилорамала таҡта быстырыуҙа эшләгән 31 йәшлек ир-егеткә районда эш табылыуы, әлбиттә, һөйөнөслө күренеш. Екатеринаның туғандары ла ярҙамдарынан ташламай. Әммә был ғына аҙ. Мәжбүри күскенселәр докуметтарын ғына алып, барлыҡ мал-мөлкәтен ҡалдырып киткәндәр һәм улар һәр төрлө ярҙамға мохтаж. Ошоно иҫәптә тотоп район хакимиәте эшҡыуарҙарға, ябай халыҡҡа ҡасаҡтарға һәр төрлө ярҙам күрһәтергә саҡырып мөрәжәғәт итә. Красноусол баҙарында сауҙа итеүсе эшҡыуарҙар – Р.Мкртчан, Ғ.Моратова, Ж.Алматова, Р.Ҡорбанғәлиев, Е.Буриев, А. Аҙнабаева район хакимиәте мөрәжәғәтен аңлап ҡабул итеп, тәүгеләрҙән булып ҡасаҡтарға ярҙам күрһәткәндәр ҙә инде. Район хакимиәте башҡаларҙы ла уларҙың өлгөһөнә эйәрергә саҡыра. Шулай уҡ ҡасаҡтарҙы үҙ ғаиләләренә һыйындыра алырҙай кешеләрҙе лә эҙләй. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында Украинан һәм Ленинградтан, башҡа өлкә һәм ҡалаларҙан меңәрләгән мәжбүри күскенсе килгән һәм уларҙы ата-бабаларыбыҙ үҙ туғандарылай күреп һыйындырған. Беҙгә лә уларҙың миһырбанлығын ҡабатларға тура килә. Бәлә ағас башынан йөрөмәй, кеше башынан йөрөй шул.


ЯНҒЫН ҠАРШЫ БҮЛЕК АСЫЛДЫ\n15 Май , 12:45\nБаймаҡ районы Беренсе Төркмән ауылында янғын депоһы асылды. Ишбирҙе ауылы биләмәһе лә бүләкле булды.\nКисә Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров Баймаҡ районына булған эш сәфәре сиктәрендә Беренсе Төркмән ауылында янғын бүлеген асыу тантанаһында ҡатнашты.\nЯнғынға ҡаршы подразделениены республика етәксеһе 2020 йыл ауылға килгәнендә булдырырға ҡушҡайны. Янғынға ҡаршы бүлек хеҙмәткәрҙәре 12 ауылды хеҙмәтләндерәсәк, был төбәктә 3 меңдән ашыу кеше йәшәй.\n- Бөгөн беҙҙең яҡшы миссия: беҙ рәсми рәүештә янғын депоһы асабыҙ. Төбәкте хәүефһеҙлек менән тәьмин итеү мөһим,--тине Радий Хәбиров.--Мин шулай уҡ һәр янғын һүндереүсегә, ҡотҡарыусыға рәхмәт белдерергә килдем. Уҙған йыл һеҙгә еңел бирелмәне. Тәбиғәт янғындарын һүндереүҙә ҡатнашыуығыҙ, уның ауылдарға тоҡанмауын тәьмин итеүегеҙ өсөн рәхмәт. Яңы миҙгелдә лә эффектив эшләрһегеҙ тип ышанам.\nБашҡортостан Башлығы янғынға ҡаршы бүлек бинаһын ҡараны, техника менән ҡыҙыҡһынды. Янғын-ҡотҡарыу көсөн үҫтереү стратегияһы сиктәрендә ике тулы приводлы күп функциялы машина алынған. Уларҙың автоцистернаһына 6 куб.м һыу һыя. Бында 13 хеҙмәткәр эшләйәсәк.\nБаймаҡ районының урман янғындарын һүндереүҙә ҡатнашҡандарға Радий Хәбиров Рәхмәт хаттары тапшырҙы. Улар араһында янғын һүндереүселәр, ирекмәндәр, урында йәшәүселәр бар. Бынан тыш, республика етәксеһе Ишбирҙе ауыл советына янғынға ҡаршы техника--ЛКТ-4П цистернаһын бүләк итте.\nШулай уҡ Радий Хәбиров Беренсе Төркмән ауылы мәктәбендә булды. Ата-әсәләр белем усағына ремонт һораны, юлдарға ла иғтибар кәрәклеген белдерҙе. Башлыҡ мәсьәләне өйрәнергә, юлдарға ҡырсынташ түшәтергә һүҙ бирҙе.


Заочный этап республиканского конкурса научно-исследовательских работ в рамках — презентация на Slide-Share.ru 🎓\nПрезентация на тему: Заочный этап республиканского конкурса научно-исследовательских работ в рамках\n
Больше презентаций на Slide-Share.ru
\nПервый слайд презентации: Заочный этап республиканского конкурса научно-исследовательских работ в рамках МАН школьников 2018 г. У ҡыусыларҙың фәнни-тикшеренеү эше республика конкурсы - 2018 “Тирә яҡты өйрәнеү” номинацияһы « Мәҫкәү ауылының юғалып барған тәбиғәт һәйкәлдәре»\nӘҙерләне: Әбйәлилова Арина, Башҡортостан Республикаһының Учалы районы Мәҫкәү урта мәктәбенең 5-се класс уҡыусыһы Бәйләнеш телефоны: (34791) 43-6-46 Етәксеһе: Мәүлитова Зилдә Әхмәҙиә ҡыҙы, Башҡортостан Республикаһының Учалы районы Мәҫкәү урта мәктәбенең “Бөтә белергә теләйем” исемле мәктәп түңәрәге етәксеһе Бәйләнеш телефоны: (34791) 43-7-80 e-mail: mavletova1967@mail.ru Мәҫкәү ауылы\nТикшеренеү эшемдең бурыстары : — тәбиғәт донъяһына ҡыҙыҡһыныусанлыҡ үҫтереү ; — тәбиғәткә һәм тирә-яҡты өйрәнеүгә ҡайғыртыусан ҡараш тәрбиәләү ; — тәбиғи байлыҡҡа һәм күренештәргә күҙәтеүсәнлек һәм һаҡсыл ҡараш булдырыу ; — көндәлек тормошта тәбиғәткә ҡарата ҡулланыу ҡағиҙәләрен үҙләштереү ; — тирә – яҡты уратып алған мөхитте таҙа тотоу һәм кәрәк саҡта ярҙам күрһәтеү күнекмәләрен белеү ; Тикшеренеү эшенең объекты: Мәҫкәү ауылының юғалып барған тәбиғәт һәйкәлдәренә экологик һуҡмаҡ һалыу Тикшеренеү эшемдең актуаллеге : яңы технология быуатында кеше үҙен тәбиғәттең өлөшө итеп түгел, ә тәбиғәттең хужаһы итеп тоя башлай, йәнәһе ул тәбиғәтте үҙгәртә ала, һәм шуның менән тирә-яҡты бысратыуға, йә бөтөрөүгә юл ҡуя. Шуға күрә, иптәштәремде тыуған яғымдың тәбиғәт һәйкәлдәре менән таныштырыр һәм үҫеп килгән быуында экологик мәҙәниәтте булдырыр кәрәк, тип уйлайым. Был минең тикшеренеү эшемдең гипотезаһы ла булып тора.\nТикшеренеү эшемдең проблемаһы: ни өсөн үҫеп килеүсе быуын тәбиғәт проблемаларын белеп етмәй, тәбиғәт һәйкәлдәрен һаҡлауҙа һәм тәрбиәләүҙә активлыҡ күрһәтмәй. Тикшеренеү эшемдең методтары: тәбиғәтте һаҡлау буйынса әҙәбиәттәр уҡыу һәм интеренттан өйрәнеү, беҙҙең райондың һәм ауылдың тәбиғәт һәйкәлдәрен өйрәнеү һәм уларҙы һаҡлау буйынса ярҙам күрһәтеү.\nСлайд 4: I бүлек. Нимә ул тәбиғәт һәйкәлдәре?\nТәбиғәт һәйкәлдәре, йәки был атаманы икенсе төрлө тәбиғәт ҡомартҡылары тиҙәр - ул илебеҙ биләмәһендәге тарихи һәм иҫтәлекле урындар. Бындайҙар иҫәбенә мәмерйәләр, файҙалы ҡаҙылмалар сығанағы, геологик асыҡ урындар, шарлауыҡтар, ҡаялар, оҙаҡ йәшәгән ағастар, һирәк осрай торған борондан һаҡланған ағаслыҡтар, урмандар, күлдәр, шишмәләр, йырындар һәм башҡалар инә. Улар һәр районда, һәр ауылда тиерлек бар. Тимәк, был тәбиғәттең изге урындарын Хоҙай биргән, уны бер кем дә үҙе соҡоп яһап, йә үҫтереп йөрөмәгән. Шуға ла улар һәйкәлдәр, йәки тәбиғәт ҡомартҡылары тип атала ла инде.\nСлайд 5: II бүлек. Мәҫкәү ауылының тәбиғәт һәйкәлдәре\n«Үлгән Яйыҡ». Яйыҡ йылғаһы элгәре Буран кисеүенән боролош яһап, икенсе ерҙән аҡҡан булған. Мәҫкәү бер шишмәне генә һыулаған булған, уның һыуы халыҡҡа етмәгән. Ул шишмә хәҙер ҡороған. 18-се быуат аҙағында бер туған Ғәбдрәхим менән Ғәбдрәшит Шәриповтарҙың олоһо Ғәбдрәхим бер тана һуйып өмә яһап, Яйыҡты ауыл яғына ҡарап йырҙыра. Элекке Яйыҡ үҙәне хәҙер Үлгән Яйыҡ тип атала.\nӘ Буран (Борам ) кисеүе тәңгәлендә күпер һалынды. Үлгән Яйыҡ күле эргәһендә кешеләрҙең бесәнлеге бар. Тирә-яғы һаҙлыҡҡа әйләнгән. Ниндәй генә емешле ағастар үҫмәй унда ! Яйыҡ йылғаһы яҙын ташып китһә, элекке урынына тиклем барып етә, тиҙәр.\nСлайд 7: Күлдә борон кәмә менән балыҡ та тотҡандар. Балыҡсыларҙың батып үлгән осраҡтары ла булған. Хәҙер йәй көнө был күл һайыға. Томбойоҡтары ла арлы-бирле генә күренеп ултыра. Тирә-яғы таҙартылмай, Үлгән Яйыҡ күле ҡороп-кибеп бара\nСлайд 8: Һигеҙ тирәк »\nЯйыҡ йылғаһын ауылға ҡарай борғандан һуң, уның аръяғы һаҙлыҡ булып төрлө ағастарға байый. Кешеләр йыл һайын муйылын, баланын, энәдеһен, гөлйемешен тиреп рәхәтләнә. Тирәктәре араһында бәшмәктәре лә үҫә. Йылға тартылһа, бала-саға һыу төшөп, һаҙына муйыл ашарға, яланына еләк йыйырға керә. Быҙау көтөүен дә шул һыу аръяғында көткәндәр. Инәйҙәр, апайҙар ҡаҙ бәпкәләрен дә йылғаны кисеп сығып, рәхәтләнеп йомшаҡ үләнендә көтөр булғандар.\nСлайд 9: Был тирәктәрҙе береһе лә киҫмәй ҙә, теймәй ҙә. Уны тәбиғәт биргән бүләк тип ҡарайҙар\nОлатайым, беҙ малай саҡта Борам кисеүенән аҫтараҡ, йылға аръяғында һигеҙ тирәк үҫеп сыҡты, тип хәтерләй. Тимәк, бынан етмеш- һикһән йылдар элек булған был хәл. Был тирәктәрҙе береһе лә киҫмәй ҙә, теймәй ҙә. Уны тәбиғәт биргән бүләк тип ҡарайҙар. Ҡырҡ – илле йыл эсендә ул тирәктәр ун - егерме метрға етеп, йыуан олонло булып тирә-яҡҡа йәм, матурлыҡ биреп ултырғандар. Был урынды халыҡ Һигеҙтирәк тип йөрөткән. Һыу төшөп сыҡҡас, бала-саға уның ботаҡтарында ултырып һәлмесәп ултырыр булған, эргәһендә йәшенмәк, баҫтырышмаҡ уйындары уйнаған.\nСлайд 10: йәшен уттары ғына берәм-берәм, йылдан-йыл атып яндырып бөтөрөп бара\nЭҫе көндәрҙә уның күләгәһендә бесәнселәр ял итеп алғандар. Ағастар араһынан арба, машина менән үтергә оло юл яһап ҡуйғандар. Береһенә лә ҡамасауламаған тирәктәрҙе йәшен уттары ғына берәм-берәм, йылдан-йыл атып яндырып бөтөрөп бара.\nСлайд 11: өс тирәк ҡалды\nБөгөнгө көндә бары өс тирәк кенә ҡалды. Был урынды йәшендең юлы, тиҙәр. Ә шулай ҙа халыҡ был ерҙе һаман Һигеҙтирәк тип йөрөтә.\nСлайд 13: Өй таш» мәмерйәһе\nМәмерйәне яҡшылап тикшереүсе кеше булмаған. Бәлки уның эсенә керһәң, аҫҡа төшә торған урындары барҙыр. Ниндәйҙер серен һаҡлаған был мәмерйәгә элек уҡыусы балалар экскурсияға барғандар. Малайҙар ғына ҡурҡмайынса эсенә кереп ҡарағандар. Төрлө һуғыш әйберҙәре лә тапҡан осраҡтары булған. Олатайым аҡ гвардеецтар торған был мәмерйә эргәһендә, ти. Ә Ҡыҙылдар Ҡантүбәлә торған, ти. Бәлки шуғалыр ҙа мәмерйә эсенә керергә берәү ҙә баҙнат итмәгәндер.\nСлайд 15: Был мәмерйә ауылдың ҡаршыһында ултырған Өлкәнтауҙың башында урынлашҡан. Унда йәһәт кенә менеп етермен тимә. Йылдан-йыл Өйташтың таштары аҫҡа төшөп баҫылып бара. Шулай ҙа халҡым беҙҙең дә мәмерйәбеҙ бар, тип һоҡлана\nСлайд 17: Ҡара йылға »\nҒәбдрәшит олатай йәшәгән дәүерҙә лә урыҫ землемерҙары (ер үлсәүселәре) Мәҫкәү ерҙәрен ҡыҫырыҡлаған. Элек беҙҙең сик - хәҙерге бирге утар Башеевонан (Почуево) башлап, Олағыр тауҙары буйлап Вятский ауылына еткәнсе беҙҙең башҡорт ерҙәре булған. Ғәбдрәшит олатай ҡышын, йәйен уландары менән йылҡы көтөүен көткән. Мәскәү ҡалаһынан килгән ер үлсәүсе: «Олағырҙың тәрән ҙур оло үҙәге бар, һыуы сығып ята. Сикте шунан бүләм» - тигән.\nСлайд 18: Ғәбдрәшит олатайҙың яҡшы айғыры була, ул йылҡыны үҙе көтә, ситкә ебәрмәй. Ят кеше килһә, сапсый, бүреләрҙе лә сапсып үлтерә. Ер үлсәүсе: «Айғырыңды бир, ерҙе һеҙгә ҡалдырам» - тигән. Ғәбдрәшит олатай ризалашмай: “Был айғырҙы бирмәйем, икенсеһен һайлап ал” – тигән. “Улай булғас ерҙе киҫәм”, - тип ер үлсәүсе ҡайтып киткән. Ә Ғәбдрәшит олатай: “Она как есть, так и будет” – тип тороп ҡалған. Бер өс ай самаһы үткәс, Верхнеурал өйәҙенә олатайҙы саҡыралар. Мәҫкәү ауылы сиген күрһәткән папка тотторалар. Урыҫ ере менән башҡорт ере сиге итеп Ҡара йылғаны күрһәткәндәр. Ғәбдрәшит олатай барыбер минең ер, тип, йылҡыһын шул урындарҙа көткән, ти\nСлайд 19: Шулай итеп, Ҡара йылға Мәҫкәү ерҙәренә ҡалып, нисә йыл инде үҙенең таҙа һәм шифалы һыуҙары менән юлдағыларҙы ҡыуандыра. Ул ауылдан алыҫ түгел, еләк, сейә йыйырға барған кешеләр туҡтап һыуын эсмәйенсә үтмәйҙәр\nСлайд 20: Элегерәк мәктәп уҡыусылары, Ҡара йылғаның һыуынан сәй ҡайнатып эсер өсөн, май байрамдары ваҡытында походҡа сыҡҡандар. Ҡымыҙлығын, балтырғанын, йыуаһын өҙөп ашағандар. Ә хәҙер ут сығып китеү хәүефлегенән ҡурҡып, тыйҙылар\nСлайд 21: Был йылғала ҡойо сығып ятҡан урындары ла бар. Унда ерек, муйыл, тал, балан, энәде ағастары, ҡыҙыл һәм ҡара ҡарағат, әлморон ҡыуаҡтары үҫә. Урыҫ ерҙәренән дә емеш-еләк йыйырға киләләр. Һыуын дауалау сараһы өсөн күнәкләп алып ҡайталар. Тик ниңәлер Ҡара йылғаның ағастары һуңғы ваҡыт ҡорой башланы\nСлайд 22: III бүлек. Тәбиғәт һәйкәлдәрен һаҡлау саралары\nТәбиғәт һәйкәлдәрен һаҡлап алып ҡалабыҙ тиһәк, ауыл кешеһе үҙенең тырышлығын күрһәтергә тейеш, тип уйлайым. Тәбиғәт ҡомартҡылары булған урындарҙы уратып ҡойма эшләп, ял итеү өсөн эскәмйәләр ҡуйылһа, тирә - яғы таҙартылһа, мәғлүмәт таҡтаһы ҡуйылһа - улар юғалып бармаҫ ине. Ысынлап та, ниндәй генә төбәктәге тәбиғәт ҡомартҡыһын алма, ауыл хакимиәте етәкселәре, тарихсылар, тыуған яҡты өйрәнеүселәр һәм ауыл халҡы һаҡсыл ҡарашта түгел икән, тәбиғәтебеҙҙең был мөғжизәләрен киләсәк быуындарға һаҡлап ҡала алмаясаҡбыҙ. Шуға күрә был эште бөгөндән үк башлау кәрәк.\nСлайд 23: Йомғаҡлау\nЕр ҡәҙерен белмәгән ил ҡәҙерен дә белмәҫ. Ил ҡәҙерен белмәгән яҡты көн күрмәҫ, ти халыҡ мәҡәле. Бәлә-ҡазаһыҙ йәшәргә теләһәк, ер-һыу һәм ил ҡәҙерен белергә өйрәнергә һәм уларҙы ҡәҙерләргә кәрәк беҙгә. Тәбиғәт – ул беҙҙең өйөбөҙ. Кеше үҙ өйөн һәр ваҡыт йыйыштырып, таҙа тоторға тырышҡан һымаҡ, тәбиғәтте лә үҙ йортобоҙ кеүек ҡәҙерләп һаҡларға тейешбеҙ.\nСлайд 24: Таҙалыҡты, матурлыҡты һәр кем үҙенән башларға тейеш. Кемдер килеп ҡушҡанын көтөп ултырмай, һәр кем үҙенең тирә-яғының таҙа, матур булыуын үҙе хәстәрләргә тейеш, минеңсә. Мәҫкәү ауылының юғалып барған һәм тарихҡа бай тәбиғәт һәйкәлдәрен алып ҡалыу өсөн, үҫеп килеүсе быуын тәбиғәт проблемаларын өйрәнеп, тәбиғәт һәйкәлдәрен һаҡлауҙа һәм тәрбиәләүҙә активлыҡ күрһәтһә ине\nПоследний слайд презентации: Заочный этап республиканского конкурса научно-исследовательских работ в рамках: Ҡулланылған әҙәбиәт\n1. Мәҫкәү ауылында йәшәүсе Ғайсин Ҡадир Шакир улы һөйләгәндәрҙән 2. «Ауылым тарихы – халҡым тарихы» мәҡәләһе, С. Ғәлина, Мәҫкәү ауылы 3. “Мәҫкәү ауылының нигеҙләнеүе” мәҡәләһе, Ж.Ғәлин, хаҡлы ялдағы уҡытыусы, Мәҫкәү ауылы 4. Фотолар ғаилә альбом ынан, интернеттан алынды.


Гаити Республикаһы — Башҡорт Википедияһы\n19°06′00″ с. ш. 72°20′00″ з. д.HGЯO\nRepiblik Ayiti République d'Haïti\nҮҙаллылыҡ датаһы 1 ғинуар 1804\n(иғлан ителгән) 1825 (танылған) ( Франциянан)\nРәсми телдәр Француз теле һәм гаитянский креольский язык[d]\nБаш ҡала Порт-о-Пренс\nЭре ҡалалар Порт-о-Пренс, Каррефур, Дельма\n• % һыу өҫтө 142\n27 748 км²\n9 089 085 чел. (82)\nИЧР ▼ 0.532 (149 урын)\nКод ISO HT\nМОК коды HAI\nТелефон коды +509\nСәғәт бүлкәте −5\nГаити республикаһы — ошо уҡ исемде йөрөткән һәм эргә-тирәһендәге утрауҙа урынлашҡан дәүләт. Гаитиның баш ҡалаһы — Порт-о-Пренс. Утрауҙың Көнсығыш яртыһын Доминикан республикаһы биләй. Илдең исеме таино индеецтары теленән «Тау иле» тип тәржемә ителә. Гаити республикаһы Франциянан бойондороҡһоҙлоҡто 2004 йылда гаитя революцияһынан һуң ала һәм бойондороҡһоҙлоҡто алған 2-се (АҠШ-нан һуң) дәүләт булып тора. Был ил АҠШ-да француз теле өҫтөнлөк иткән берҙән-бер, ул тел дәүләт теле булған 2 илдең (тағын Канада) береһе. Гаити — Америка Ҡушма Штаттарының иң ярлы дәүләте, һәр ваҡыт та дәүләт түңкәрелештәре, аслыҡтар һәм тәбиғәт ҡазаларынан яфалана.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Гаити_Республикаһы&oldid=896149 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 22:25 3 июль 2019 үҙгәртелгән.


Башҡортостан хужалыҡтарында ҡыҙыу осор | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nБашҡортостан хужалыҡтарында ҡыҙыу осор\n22 июня 2018 — 17:33\nАуыл хужалығы эшсәндәре ҡояшлы һәр көндөң ҡәҙерен белеп етәрлек күләмдә ҡышҡылыҡҡа мал аҙығы әҙерләп ҡалырға тырыша. Ауырғазы районы республикала тәүгеләрҙән сенаж һалды. Баҫыуҙарҙа сәсеү эштәре тамамланып та өлгөрмәне мал аҙығы әҙерләү ҙә башланды. Көндәрҙең һыуыҡ һәм ямғырлы булыуы сәбәпле, быйыл йәшел үлән ғәҙәттәгенән 2-3 аҙнаға һуңыраҡ өлгөрҙө. Шуға ла тәжрибәле аграрийҙар сенаж, бесән әҙерләүҙе тиҙләтергә саҡыра. Райондың иң ҙур хужалыҡтарының береһе- “Уңыш” коопертивы быйыл 2 мең 160 баш малға 13 мең тонна сенаж әҙерләгән. Был үткән йылдағынан аҙыраҡ. Сенаж һалыу менән бер рәттән бөгөн тағы ла бер бурыс, бесән хәстәрләү. Көндәр аяҙға тартыу менән ауыл хужалығы эшсәндәре мал аҙығын туплауға ныҡлап тотонорға ниәтләй. Әлегә иһә был кампания республиканың бер-нисә районында ғына бара. Республиканың ауыл хужалығы министрылғынан хәбәр итеүҙәренсә, быйыл һәр хужалыҡ бер баш малға 30 центнер ҡаты һәм һутлы мал ризығы тупларға бурыслы. Башҡортостан хужалыҡтарына быйыл да йәшел ураҡ кампанияһы ваҡытында ҡатмарлыҡтар менән осрашырға тура килә. Яҙҙың ямғырлы булыуы арҡаһында үләндәр һуңлап өлгөрҙө. Тап шуға күрә, республиканың ауыл хужалығы министрлығы бөтә көстө мал аҙығы әҙерләүгә йүнәлтеүгә саҡыра. Йәшел ураҡ кампанияһының тәүге һөҙөмтәләре ошо көндәрҙә билдәле буласаҡ.


Ҡырмыҫҡалы (Ҡырмыҫҡалы районы) — Башҡорт Википедияһы\nҠырмыҫҡалы (Ҡырмыҫҡалы районы)\n(Ҡырмыҫҡалы (ауыл) битенән йүнәлтелде)\nБыл терминдың башҡа мәғәнәләре лә бар, ҡарағыҙ: Ҡырмыҫҡалы.\nҠырмыҫҡалы — Ҡырмыҫҡалы районының үҙәге (1930). Өфөнән көньяҡҡа 50 саҡрым алыҫлыҡта урынлашҡан. Почта индексы — 453020, ОКАТО коды — 80235835001.\nҠырмыҫҡалы районы һәм Ҡырмыҫҡалы ауыл Советы (Ҡырмыҫҡалы районы)\n8540 кеше (2010)\n2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 8540 кеше. Билдәле яҙма мәғлүмәттәр буйынса ауылды мишәрҙәр 1758 йылда ойошторған. XIX быуат һуңында ауылда 3 мәсет, 3 мәҙрәсә булған.\nНи өсөн был ерҙәргә ҡырмыҫҡалы исемен биреүҙәре тураһында риүәйәт бар. Ауыл төҙөр өсөн ер һайланғандан һуң бәхәс ҡуба. Буласаҡ ауылға ниндәй исем бирергә һуң? Оҙаҡ ҡына бәхәсләшкәндән һуң, ололарҙың береһе ергә аҡ кейеҙ йәйергә тәҡдим итә. Беренсе булып кейеҙгә ниндәй йәнлек баҫа, шуның исемен алырға булалар. Кейеҙгә ҡырмыҫҡа килеп менә. Шунан һуң ауылға ҡырмыҫҡа исемен бирергә булалар. Ҡырмыҫҡалы районы биләгән ерҙәр Башҡортостандың иң уңдырышлы ерҙәре булып иҫәпләнә. Бәлки шуғалыр ҡырмыҫҡалылар тураһында "ҡырмыҫҡа һымаҡ егәрлеләр" тигән фекер йөрөй.\n2010 йыл 14 октябрь 8540 4029 4511 47,2 52,8\nҠасимов Рәйес Шәйәхмәт улы (15.01.1936—18.07.2012), журналист. 1969 йылдан СССР Журналистар союзы ағзаһы. 1966 йылдың декабренән «Совет Башҡортостаны», 1973 йылдан — «Кызыл таң» гәзите хәбәрсеһе, шул иҫәптән 1978—1992 йылдарҙа бүлек мөдире, 1996—1997 йылдарҙа яуаплы секретарь; 1999—2006 йылдарҙа «Өмет» гәзите хеҙмәткәре. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1991) һәм Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премияһы лауреаты (1992).\nҠәйүмов Фәрит Әмирйән улы (12.11.1934), ғалим-гистолог, 1963 йылдан Башҡорт дәүләт медицина институты һәм Башҡорт дәүләт медицина университеты уҡытыусыһы, 1989—1999 йылдарҙа гистология кафедраһы мөдире. Медицина фәндәре докторы (1991), профессор (1991). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (1994), Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған юғары мәктәп хеҙмәткәре (2005).\nСолтанғәлиев Фәрит Хәйҙәрғәли улы (20.12.1920—7.08.1990), хужалыҡ эшмәкәре. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1939—1941 һәм 1952—1985 йылдарҙа «Башнефть» производство берекмәһенең яуаплы хеҙмәткәре, шул иҫәптән 1952 йылдан «Ишембайнефть» тресы 1-се быраулау контораһының өлкән инженеры, 1955 йылдан — участка начальнигы, 1957 йылдан — баш инженер; 1964 йылдан — «Туймазабурнефть» тресының 4-се быраулау контораһы директоры, 1970 йылдан Нефтекама быраулау эштәре идаралығы начальнигы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған нефтсеһе (1976), СССР-ҙың нефть сәнәғәте отличнигы (1978) һәм почётлы нефтсеһе (1971). 2-се дәрәжә Ватан һуғышы (1985), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1971), Халыҡтар Дуҫлығы (1981) һәм «Почёт Билдәһе» (1966) ордендары кавалеры.\nХәзипов Рим Хәлит улы (30.01.1939), ғалим-инженер‑технолог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Техник фәндәр докторы (1995), профессор (2007). Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған уйлап табыусыһы (1987), Рәсәй Федерацияһының почётлы нефтсеһе (2001).\nХаннанов Рәсих Нурғәли улы (28.10.1931), журналист, шағир һәм яҙыусы. 1957 йылдан СССР Журналистар союзы, 1959 йылдан СССР Яҙыусылар союзы, 1960 йылдан КПСС ағзаһы. 1992—1994 йылдарҙа Ҡыҙыл таң республика гәзите мөхәррире. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1981). Шәһит Хоҙайбирҙин (1994) һәм Әнғәм Атнабаев (2005) исемендәге лауреаты.\nХәкимов Альберт Мөхәмәт улы (04.09.1947), хужалыҡ эшмәкәре, агроном. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1997).\n↑ Башҡорт энциклопедияһы —Ҡасимов Рәйес Шәйәхмәт улы (Тикшерелеү көнө: 11 ғинуар 2021)\n↑ Башҡорт энциклопедияһы — Ҡәйүмов Фәрит Әмирйән улы (Тикшерелеү көнө: 7 ноябрь 2019)\n↑ Башҡорт энциклопедияһы — Солтанғәлиев Фәрит Хәйҙәрғәли улы (Тикшерелеү көнө: 18 декабрь 2020)\n↑ Башҡорт энциклопедияһы — Хәзипов Рим Хәлит улы (Тикшерелеү көнө: 19 ғинуар 2019)\nҠырмыҫҡалы (Ҡырмыҫҡалы районы) // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9. (Тикшерелеү көнө: 19 ғинуар 2019)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Ҡырмыҫҡалы_(Ҡырмыҫҡалы_районы)&oldid=1032476 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 29 апрель 2021 в 12:50\nБыл бит һуңғы тапҡыр 12:50 29 апрель 2021 үҙгәртелгән.


Наказдар әйтелде » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nЯйыҡ гәзите » Сәйәсәт, иҡтисад » Наказдар әйтелде\nҒәмәлдәге Президент ни эшләгәне һәм ниндәй пландар ҡороуы учалыларға былай ҙа яҡшы билдәле буғай, шуға ла шым ғына тыңлап ултырыу менән сик-ләнмәй, Владимир Путинға тәҡдимдәрен еткерергә теләүселәр күп булды.\nРайон хакимиәте башлығының социаль сәсйәсәт буйынса урынбаҫары Зөһрә Гордиенко бик тә борсоулы хәбәр әйтте: ауырға ҡалған ҡатындарҙың Өфө перинаталь үҙәгенә килеүҙәрен йыш талап итә башлағандар, 400-ләп саҡрым юл йөрөүҙәре насар тамамланыуы ла мөмкин бит\nРушанна Юрьевна, был проблеманы республиканың башҡа тарафтарында ла күтәрҙеләр, Һаулыҡ һаҡлау министрлығы аша нисектер хәл итеп ҡарарбыҙ, тип ышандырҙы. Ә Зөһрә Мәүлитбай ҡыҙы «белоретлаштырыу» шауҡымы буйынса ла тәҡдимен ишеттерҙе: федераль учреждениеларҙың штаттары ҡыҫҡартылып, тулыһынса Белоретҡа күсереләләр икән, исмаһам, вәкилдәре билдәләнгән көндәрҙә мотлаҡ Учалыға килеп эшләһен.\nМасса, шул иҫәптән, милли спорттарҙы үҫтереү; ата-әсәлек бурысын үтәмәгән граждандарҙы нисектер сабыйҙарын тәрбиәләүҙә ҡатнашырға мәжбүр итеү; һәләтле балаларға булышлыҡ итеү; ауыл хужалығына, шул иҫәптән, ауыл хужалығы колледжына ярҙам кәрәклеге, закондарҙы камиллаштырыу тураһында аныҡ һүҙ сыҡты.\nАйырыуса йәмәғәтсе Ғаян Мөхәмәтовтың сығышы осрашыуға йыйылған халыҡҡа оҡшаны, дәррәү алҡыштарға күмелде.\nБашҡаһынан тыш, Ғаян Сәхиәр улы, урындағы көнүҙәк мәсьәләләрҙе хәл итеү хоҡуғы күберәк урындағы инстанцияларға бирелһен ине, тигән фекерҙә:\n- Мәҫәлән, заманында район Советы спиртлы техник шыйыҡсаларҙы (һүҙ яман данлы «фанфуриктар» тураһында бара - Авт.) һатыуҙы тыйып, ҡарар ҡабул иткәйне. Закондарға тура килмәй, тип был ҡарарҙы прокуратура органдары ғәмәлдән сығартты.\nИманым камил - байтаҡ мәсьәләләр Мәскәүҙә түгел, урында хәл ителергә тейеш!\nРушанна Юрьевна бар һорау-тәҡдимдәрҙе яҙып алды, ҡайһыларына шундуҡ яуап бирһә, ҡалғандарын тейешле инстанцияларға еткерәсәк, ҡараласаҡтар.\nОсрашыу йәнле барҙы, йәштәр күп ине бит, сығыш яһаусылар ҡатын-ҡыҙҙарҙы 8 Март байрамы менән дә ҡотларға онотманы. Ҡунаҡбикәнең үҙенә лә гөлләмә тапшырылды.\nP.S. РФ Президентлығына башҡа кандидаттарҙың ышаныслы кешеләре һайлау алдынан Учалыға килеүҙәре тураһында «Яйыҡ» гәзитенә хәбәр ителмәне.\nМәсьәләләр хәл итеүҙе талап итә\nРайон хакимиәте башлығы Фәрит Дәүләтгәрәев эш сәфәре менән Илтабан ауылында булды. Тәүҙә башлыҡ Илтабан балалар баҡсаһын ҡараны. Учреждениеға ике... Тотош уҡырға\nЙәмәғәтсе - шул уҡ ирекмән ул\nУчалы ҡалаһында «ТОС: кисә, бөгөн, иртәгә» тип аталған республика форумы үтте. ТОС (территориальное общественное самоуправление) - территориаль... Тотош уҡырға\nТөбәгебеҙгә эш сәфәре менән БР буйынса Эске эштәр министры урынбаҫары - полиция начальнигы Вячеслав Андреев килеп китте. Урындағы власть вәкилдәре,... Тотош уҡырға\nЯңы Рәсәй тарихында иң аяныслы, иң мәрхәмәтҺеҙ фажиғәгә 10 йыл үтте. Төньяҡ Осетияның Беслан ҡалаҺында шатланып, ҡупшы кейенеп, тормошҡа яҡты хыялдар... Тотош уҡырға


Стәрлетамаҡ районында йомортҡа ҙурлығы боҙ яуған - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nСтәрлетамаҡ районында йомортҡа ҙурлығы боҙ яуған\nЙәрәхәтләнеүселәр тураһында хәбәр ителмәй, әммә баҡсалағы уңышҡа ҙур зыян килгән. Быйылғы йәй халыҡты ғына түгел, синоптиктарҙы ла аптырата. Көн һайын яуған ямғырҙар ғәҙәти күренешкә әйләнә бара. Бөгөн республикала көндөң аяҙлы-болотло булыуы, ҡыҫҡа ваҡытлы ямғыр яуыуы, күк күкрәүе көтөлә. Йәшенле ямғырҙар йорт хайуандарын да аямай. Йылайыр районында йәшен өс йылҡыны атып үлтергән. Яңыраҡ Ейәнсура районында ла йәшен 78 баш кәзә-һарыҡты аттҡайны. Ә Учалы районында йәшендән кеше һәләк булды.


Башҡортостанда көндөҙгө сәғәт 3-кә һайлаусыларҙың 51 проценты тауыш биргән – республиканың Үҙәк һайлау комиссияһы\n18 Март 2018, 18:45\nБашҡортостанда Рәсәй Президентын һайлауҙа көндөҙгө сәғәт 3-кә халыҡтың 51,6 проценты тауыш биргән. Ошо хаҡта Башҡортостан Үҙәк һайлау комиссияһының мәғлүмәт үҙәге етәксеһе Риф Арыҫланов белдерҙе.\nТөбәк Үҙәк һайлау комиссияһы вәкиле билдәләүенсә, булыу урыны буйынса «Мобиль һайлаусы» яңы тауыш биреү механизмы менән файҙаланған граждандарҙың 60 проценты тауыш биргән.\nБашҡортостанда ауыл ерендәге һайлаусылар ғәҙәттәгесә иң әүҙем тауыш бирә.\nБөгөн, 18 мартта, Рәсәйҙә дәүләт башлығын һайлайҙар. Һайлаусыларҙы 3398 стационар һайлау участкаһында һәм граждандарҙың ваҡытлыса булыу урындарында (31 – дауалау учреждениеһында, өс – шифаханала, өс – тикшереү изоляторында, бер – Өфө ҡалаһының тимер юл вокзалында) ойошторолған 38 участкала көтәләр.\nРәсәй Федерацияһы биләмәһендә теркәлмәгән Рәсәй граждандары үҙҙәренең гражданлыҡ бурысын Өфө ҡалаһы, Посадская урамы, 26 адресы буйынса 119-сы участкала үтәй ала.


Өфөлә Башҡортостан хоккей кубогы-2016 башлана // Спорт | новости башинформ.рф\nӨфөлә Башҡортостан хоккей кубогы-2016 башлана\n14:35, 16 августа 2016 Спорт\nӨфөлә Башҡортостан хоккей кубогы-2016 башлана Фото: Дмитрий Слезин\nӨФӨ, 2016 йыл, 16 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Дмитрий Слезин/.\n16 августа Өфөлә хоккей буйынса Башҡортостан кубогы башлана. Быйыл «Өфө-Арена» боҙона «Салауат Юлаев»тан тыш, «Адмирал» (Владивосток), «Нефтехимик» (Түбәнге Кама) һәм «Металлург» (Новокузнецк) командалары сыға.\nТурнирҙың расписаниеһы (Өфө ваҡыты):\n19.00 «Салауат Юлаев» — «Адмирал»\n19.00 «Салауат Юлаев» — «Металлург»\n19.00 «Салауат Юлаев» — «Нефтехимик».\nКиске уйындарға билеттар — «Өфө-Арена» кассаларында һәм «юлаевсыларҙың» рәсми сайтында.\nКөндөҙгө уйындарға инеү бушлай.\nБөтә уйындарҙы ла Башҡортостан юлдаш телеканалында тура эфирҙа һәм интернетта ҡарарға мөмкин.\nТеги: хоккей,кхл,башҡортостан республикаһы кубогы


“Мине әсәйемдең вәкиле кеүек ҡабул итәләр” йәки Таңсулпан Бураҡаева яҙыусы булырмы? » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Мәҙәниәт » “Мине әсәйемдең вәкиле кеүек ҡабул итәләр” йәки Таңсулпан Бураҡаева яҙыусы булырмы?\nБөгөн был арҙаҡлы шәхес тураһында уның кесе ҡыҙы, режиссер, киносценарист Таңсулпан БУРАҠАЕВА менән әңгәмә ҡорҙоҡ.\n– Таңсулпан, һиндә яҙыусылыҡ таланты бармы? Әсәйеңдең юлын дауам итергә теләмәйһеңме?\n– Бала саҡта: “Кем булырға теләйһең?” – тип һораһалар, яҙыусы, тип яуап биргәнмен. Әсәйемдең өҫтәл артында яҙышыуын күреп, уны ҡабатларға тырышыуым хәтерҙә ҡалған. Өйҙә үҙебеҙҙең ғаилә өсөн гәзит сығара торғайным, төрлө ҡағиҙәне яҙып ҡуя инем. Яҙыусылар мөхитендә тәрбиәләнгәс, минең күңелемә ул һалынғандыр. Әлеге ваҡытта талантымды сценарийҙар яҙыуға йүнәлткәнмен, әммә ваҡыты етһә, яҙыусы булараҡ та ҡулыма ҡәләм алырмын, тип уйлайым. Идеялар ҙа, сюжеттар ҙа бик күп, бер аҙ тәжрибә генә тупларға кәрәк.\n– Әсәйеңдең ниндәй әҫәрен яратып, ҡабат-ҡабат уҡыйһың?\n– Миңә уның хикәйәләре ныҡ оҡшай. “Һөйгән йәрҙәр бер була” һәм “Киҫәкбикә”һен күпме уҡыһам да туймайым, улар буйынса фильм төшөрөргә лә хыялланам. Ә бәләкәй саҡта “Аҡтүш”ен илай-илай уҡый торғайным.\n– Ғаиләгеҙҙә ижадсылар күп, бер-берегеҙҙең әҫәрҙәрен, фильмдарын ҡарап, фекер алышаһығыҙмы?\n– Әлбиттә, кеше күп булған һайын фекерҙәр ҙә күбәйә. Шуға күрә бәхәсләшеп киткән осраҡтар ҙа була. Иң тәүҙә әсәйҙең һүҙен тыңлайбыҙ. Ауылда үҫкән кеше булараҡ, уның теле бай, халыҡсан, фекерҙәре тос. Тәнҡитләп тә ала, маҡтап та ебәрә. Минең өсөн тағы ла Зөһрә апайымдың фекере мөһим, һәр эшемде мотлаҡ уға күрһәтеп, кәңәш һорайым.\n– Ә гел генә ижад менән, ижади мөхиттә ҡайнау ялҡытып китмәйме?\n– Юҡ, мин башҡаса тормошто күҙ алдына ла килтерә алмайым. Ижад – ул кешеләргә күңелеңде, хыялдарыңды асып биреү бит ул. Психотерапия кеүек тәьҫир итә.\n– Белеүемсә, һинең бала сағың бик күңелле, ваҡиғаларға бай булды. Музыка мәктәбендә лә уҡының, барлыҡ сарала ла ҡатнашырға өлгөрә инең, һүрәт төшөрөүгә лә маһирлығың бар. Ул үҙеңдең теләк булдымы әллә Мәрйәм апай һине төрлө яҡтан үҫтереү өсөн “етәкләп” йөрөттөмө?\n– Мин үҙем ныҡ актив бала булдым. Әсәйем ҡайҙа ғына эшләмәһен, урында төрлө ансамбль ойоштора торғайны. Зөйәк ауылында йәшәгәндә үк мин, биш йәшлек бала, әсәйемдән ҡалмай ансамблгә йөрөнөм. Белорет районы буйлап концерттар ҡуя инек. Ҡумыҙ сирттем, бейенем, шиғыр һөйләнем. Ә музыка мәктәбенә мине, туңдырма алып бирәм, тип ҡыҙыҡтырып, Зөһрә апайым алып барҙы, әсәйем хатта белмәй ҙә ҡалды. Флейтала уйнағым килә торғайны, тик имтихан ҡабул итеүселәр, һәләтең бар, тип скрипка класына яҙҙы. Әсәйем гимназия асып, Иҫәнғолға йәшәргә күстек, ә ундағы музыка мәктәбендә скрипка класы юҡ ине, уҡыуымды фортепьяно буйынса дауам иттем. Гимназияла мандолинала уйнарға өйрәтәләр ине, бейеү дәрестәре лә булды.\nӘ һүрәт төшөрөргә бала саҡтан яраттым. Сәнғәт мәктәбенә йөрөргә теләгем ҙур ине, әммә ваҡыт еткереп булманы. Мәктәпте тамамлағас, сәнғәт училищеһына документтар тапшырырға барғанда студент рәссамдарҙың эштәрен күрҙем дә, һынлы сәнғәт бүлегенә имтихандар биреп ҡараным. Ете йыл буйы шөғөлләнгәс, музыка бер аҙ ялҡытҡайны. Тик тәүге йылда, махсус белемем булмағас, ирекле студент булып йөрөнөм. Ә икенсе йылына тура икенсе курсҡа ҡабул ителдем. Аҙаҡ курсташтарымдан айырылғым килмәне, улар менән бергә Өфө дәүләт сәнғәт институтына уҡырға индем.\n– Ә кино сәнғәтенә нисек барып эләктең? Бала саҡта хыялың бар инеме?\n– Зөһрә апайым Мәскәүҙә Әҙәбиәт институтында уҡыған саҡта, ВГИК-та уҡыған Булат Йосоповтар менән аралашып, кино сәнғәтенә ғашиҡ булған. Гимназияла уҡыған саҡ ине, ул каникулға ҡайтҡанында шул турала һөйләп, минең күңелдә лә сәнғәттең был төрөнә ҡарата ҡыҙыҡһыныу тыуҙырҙы. “Һин мотлаҡ кинорежиссер булаһың!” – тип ышаныс та уятты. Тик мәктәпте тамамлаған йылдарҙа әсәйемдең мине Мәскәүгә ебәреп уҡытырлыҡ мөмкинлеге юҡ ине, Өфөлә ҡалырға тура килде.\nЗөһрә апайҙың сценарийҙар яҙыуын күреп, мин дә ул эшкә тотоноп ҡараным. Икәү бергә “Рәхмәт” фильмының сценарийын яҙғайныҡ, сәнғәт институтын тамамлаған йылда киностудия уны төшөрөргә тәҡдим итте. Алма-Ата ҡалаһында эшләүсе Әнүәр Райбаев режиссер булды. Тулы метражлы кино эшләү тәжрибәһе булмағас, ауырғараҡ тура килде, монтаж, тауыш яҙҙырыу, оператор эшенең нисек булыуын күреп белдем, үҙ күҙҙәрем менән киноның барлыҡҡа килеүен башынан алып аҙағына тиклем күрҙем. Һәм тағы ла бер тапҡыр кино сәнғәте минеке икәненә инандым. “Минең йондоҙом” фильмы тулыһынса миңә йөкмәтелде, сөнки тап шул йылда ҡыҙы Айназа мәктәпкә барғайны, Зөһрә апайҙың эшләргә ваҡыты булманы. Бөтәбеҙ ҙә йәштәр, оператор Тимур Ғәниевтың да, минең дә махсус белемебеҙ юҡ. Ҡыйын да, күңелле лә булды был эш. Фильмға йылдан ашыу ваҡыт китте, уны 2010 йылда тамашасы хөкөмөнә сығарҙыҡ. Ә 2009 йылда ситтән тороп Санкт-Петербург ҡалаһының кино һәм телевидение институтына уҡырға индем. Киностудияла эшләгән осорҙа курс һәм диплом эштәре итеп тағы ла ҡыҫҡа метражлы фильмдар төшөрҙөм.\n– Кино төшөрөү өсөн аҡса күп кәрәклеген һәр кем белә, ә ул беҙҙә һәр ваҡыт юҡ. Теләп тә, төшөрә алмаған эштәр булғанда, был һөнәрҙе һайлауыңа үкенмәйһеңме?\n– Әлеге ваҡытта фильм төшөрөүе күпкә еңел. Элек, кино пленкаларға төшөрөлгәндә, бюджеты ҡиммәткә төшкән. Шуға күрә дәүләт ярҙамы бүленмәһә, фильм да булмаған. Ә хәҙер әҙ генә сумма менән дә ҡыҫҡа метражлы фильмдар эшләргә мөмкин. Заман технологиялары ла монтаж һәм тауыш ҡуйыу эштәрен ябайлаштыра. Мин ҙур аҡса көтөп, эшһеҙ ятмайым, нәфис фильм төшөрөргә мөмкинлегем юҡ икән, документалистикаға тотонам.\nБөгөн кино сәнғәте ныҡ кәрәк. Беҙҙең быуын һәм беҙҙән өлкәндәр китап уҡып, мәғлүмәтте ҡағыҙ аша алһа, бөгөнгө йәштәр һәм балалар видеояҙмаларға өҫтөнлөк бирә. Мәҫәлән, Юлдаш Йосопов “Аҡбуҙат” журналы тураһындағы видеояҙма ҡуйғайны, ете меңдән ашыу уҡыусы ҡарап, ҡыҙыу бәхәс китте. Әгәр ул фекерен яҙып һалһа, күптәр уны иғтибарға алмаҫ та ине, моғайын.\n– Мәрйәм апай һәр ваҡыт эш менән мәшғүл: әҫәрҙәр ижад итә, дәреслектәр яҙа, халыҡ ижады менән дә шөғөлләнә. Етмәһә, оҙаҡ йылдар уҡытыусы булып эшләне. Һеҙгә, балаларына, ваҡыты етә инеме?\n– Ғаиләнең ҙур булыуы әсәйҙең ижадына һәйбәт яҡтан йоғонто яһамағандыр, тип уйлайым. Бер саҡ шул фекеремде үҙенә лә әйттем хатта. “1 – 2 генә бала булһа, күләмле әҫәрҙәр яҙыр инең”, – тиһәм, ул: “Ә ул саҡта нимә тураһында яҙыр инем? Һеҙҙе үҫтергәндәге тәжрибә ята бит әҫәрҙәремдең нигеҙендә”, – тип яуап бирҙе.\nТөпсөк бала булараҡ, етмәһә, атайым да мәрхүм булғас, әсәйгә ныҡ бәйле булдым. Эш менән ҡайҙалыр китһә, эсем бошоп, тәҙрә янында көтөп ултыра инем. Мине апайымдар, ағайым ҡараша торғайны, шуға күрә артыҡ ҡамасау булмағанмындыр. Ә улар бәләкәй саҡта уларҙы йоҡларға һалып, әсәйем әҫәрҙәрен төндә яҙған.\n– Һин үҙеңдең билдәле шәхестәрҙең балаһы икәнеңде ҡасан аңланың?\n– Бәләкәй саҡта уҡ. Өйгә кеше йыш килә ине, яҙыусылар, йырсылар, ябай кешеләр менән аралашыуына ҡарап, әсәйемдең ихтирамлы булыуын, дәрәжәһе барлығын һиҙә инем. Һөйләүҙәре буйынса атайымдың да ябай кеше булмауын аңланым. Билдәле кешенең балаларына ла ҡыҙыҡһыныу көслө бит. Нимә эшләһәң дә күренеп тораһың, ә уның, ыңғай яҡтары кеүек, кире яҡтары ла булып тора. Ни өсөндөр мине һәр ерҙә әсәйемдең вәкиле кеүек ҡабул итәләр. Фекерем уныҡы менән тап килмәһә, аптырашҡа ҡалалар. Икебеҙ ике кеше булараҡ, фекерҙәр ҙә төрлө, һәм был фажиғә түгел, ә ябай тормош күренеше.\n– Атайың үлгәндә Илгизәр ағайыңа 15 йәш булған. Ғаилә башлығы, ирҙәрсә кәңәш биреү кеүек йөкләмәләрҙе ул шул саҡтан уҡ атҡарҙымы?\n– Эйе, әсәй өсөн һәр ваҡыт терәк булды. Мине лә күтәреп кенә, яратып йөрөй торғайны. Малай булһа тип көткән, әлбиттә, сөнки өс һеңлеһе булғас, ҡустыһы булыуын теләгәндер. Илгизәр ағайымдың логиканы үҫтереү өсөн үҙ тәрбиә методикаһы булды: бәхәсләшә торғайны. Мин шулай үҙ фекеремде яҡларға, үҙ һүҙемде әйтергә өйрәндем.\n– Мәрйәм апай ниндәй хужабикә?\n– Ифрат шәп, айырыуса аш-һыуға ҙур иғтибар бүлә. Биш бала, етмәһә, йыш ҡына ҡунаҡтар килә, ә ул иренмәйенсә, ризыҡтарҙы төрләндереп бешерә. Ғаиләбеҙҙә бер ҡыҙыҡ хәлде лә иҫләп көлөшәбеҙ. Сәй табыны артында ҡоймаҡ ашап ултырған ҡунаҡ әсәйемдән рецебын һорай икән. “Тары, дөгө, ҡарабойҙай бутҡаһын алаһың да, йомортҡа, әсетке, һөт, он менән бутап ҡамыр әҙерләйһең”, – тигәс, “Бер ҡоймаҡ өсөн өс төрлө бутҡа бешереп тормайым инде”, – тигән теге апай. Иртәнге һәм төшкө аштан ҡалған ризыҡты әрәм итмәҫ өсөн бешерелгәнен башына ла килтермәгән, күрәһең. Хәҙер ҙә әсәй беҙҙе тәмле ризыҡтар менән һыйлап тора. Элек, ҙур фатирҙа йәшәгән саҡта, һәр беребеҙҙе теүәлләп, ейән-ейәнсәрҙәрен барлап, күмәгебеҙҙе ҡунаҡҡа саҡыра торғайны. Яңы йыл, 8 Март байрамдары, һәр беребеҙҙең тыуған көнө шулай үтте. Хәҙер инде ундай мөмкинлек юҡ, бергә һирәк йыйылабыҙ. Шулай ҙа әсәй янында һәр ваҡыт кемдер бар. Килеүебеҙгә кемдең нимә яратҡанын белеп, шуны бешерергә тырыша.\n– Мәрйәм апай – тыныс, сабыр, изге күңелле, оло йөрәкле кеше. Һинең берәй ҡылығың уны сығырынан сығарғаны булдымы?\n– Ул, йәш саҡта ҡыҙыу кеше булдым, тип һөйләй. Сабырлыҡ уға тормош тәжрибәһе менән килгәндер. Һәр хәлдә, мин уның тауыш күтәргәнен хәтерләмәйем, бары бәләкәй саҡта, йоҡламайым, тип үҙ һүҙлеләнеп аптыратҡанмындыр инде: “Ят!” – тип юрғанымды ябып киткәнен генә иҫләйем. Әсәйемдең иң уҫал сағы шулай хәтерҙә ҡалған.\nӘсәй минең өсөн ҡатын-ҡыҙ өлгөһө булып тора. Ниндәй генә ситуация булмаһын, ул һәр саҡ беҙҙең яҡлы, һүҙ тейҙермәй. Риза булмаған осраҡта ла, теге йә был ҡылыҡты аңларға тырыша. Көслө рухлы, иң һәйбәт әсәй булғанға ла атайһыҙлыҡты тойманым, бәхетле бала булып үҫтем. Ул, оло йәштә булһа ла, халыҡ өсөн тиһәң, ең һыҙғанып эшкә тотонорға әҙер. Әле бергә башлаған проекттарыбыҙ бар, киләһе йылдарҙа шуларҙы бойомға ашырһаҡ, бик шәп буласаҡ. Мәҫәлән, “Тормош һабаҡтары” буйынса интернет-роликтар эшләйбеҙ, “Ололар әйткәне” тип аталған халыҡ проектын башлағанбыҙ.\nСығыу ваҡыты 17-01-2018, 06:00 | Ҡаранылар: 350\n“Һин тереклек булып тыуғас, Хаят ҡыҙым, Был донъяла балҡып йәшә, бул йондоҙом”


Башҡортостандың хеҙмәт баҙарында хәлдәр ҡатмарлы, әммә тотороҡло ҡала | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nБашҡортостандың хеҙмәт баҙарында хәлдәр ҡатмарлы, әммә тотороҡло ҡала\n20 January 2016 — 15:49\nЭшһеҙлеккә бәйле көсөргәнешлекте кәметеү маҡсатында Федераль бюджеттан 18 төбәккә субсидия бүленде. Шул иҫәптән Башҡортостан 218 миллион һумлыҡ ярҙам алды, бынан тыш республика тағы 11 миллион бүлде. Суммаларҙың күп өлөшө эшен юғалтҡандарға яңы һөнәр үҙләштереүгә һәм сәнәғәт предпритяиеларына яңы белгестәр уҡытыуға тотонолдо. Әлфир Нәсибуллин авиация двигателенең детален әҙерләй. Йәш егет мәктәпте тамамлағас та электрик булып осраҡлы эштәрҙә аш таба. Өфө моторҙар эшләү берекмәһендә вакансия барлығын белеп ҡалғас яңы һөнәр үҙләштерергә ҡарар итә. Хәйер бында эштән айырылмайынса уҡырға мөмкин. Аҡса эшләйһең, белем дә алаһың.Ул предприятиела яңы һөнәр үҙләштергән 2 мең хеҙмәткәрҙең береһе генә. Ойошма импортты алмаштырыу программаһына ингән. Яңы быуын истребителдәре өсөн двигателдәр етештереүгә заказ алғас бында эшсе һәм профилле һөнәрҙәр буйынса күпләп белгестәр талап ителә. Яңы уҡыу тамамлаған тәжрибәһеҙ белгестәр өсөн хәҙер бөтә мөмкинлектәр бар. Федераль грант стратегик предприятиеға тиҙ арала яңы кадрҙар әҙерләү мөмкинлеге аса. Уларҙың күбеһе предприятиеның белем биреү үҙәгендә уҡып сыҡҡан.Дәүләт ярҙамы менән Башҡортостанда 5 меңдән ашыу кеше аҙаҡҡы бер нисә ай эсендә белемен камиллаштырған йәки яңы һөнәр үҙләштерҙе. Ошо көндәрҙә улар ҡулдарына көтөлгән дипломдарын да алып ҡыуанды. Хәҙер тотороҡһоҙ иҡтисади хәл был белгестәр өсөн хәүеф менән янамай. Хеҙмәт баҙарындағы көсөргәнешлекте кәметеүгә федераль бюджеттан бүленгән 218 миллион ҡум аҡса республиканың 6 предприятиеһына 5 мең кваллификациялы белгес әҙерләргә ярҙам итте. Башҡортостан хөкүмәте иһә эшһеҙлекте кәметеү маҡсатында йәштәргә эш биреүсе ойошмалар өсөн грант бүлергә, ҡыҫҡартыу хәүефе янағандарға кваллификация алмаштырыу эшен ойошторорға ҡарар итте.\nСтали известны результаты регионального этапа конкурса профессионального мастерства «Воспитатели России 2021»\nВ уфимских школах продолжаются открытые онлайн-уроки «Проектория»\nВ Уфе завершается строительство амфитеатра и озера в парке «Волна»\nВ поселке Аэропорт открылся новый педиатрический участок Детской поликлиники № 2 Уфы\n1 of 5980\nСертификатһыҙ ҡайҙа барырға ярай\nБашҡортостандың һаулыҡ һаҡлау министрлығында үткән брифингта QR-коды булмағандарға баҙар һәм һөт кухняларына барыу ҡағиҙәләре тураһында аңлатма бирелде. Республика сауҙа һәм хеҙмәттәр министрлығының юридик бүлеге етәксеһе Сергей Таһиров Башҡортостан башлығының указында кеше күпләп йөрөгән...\nРәсәй хөкүмәте илдә оҙайлы ял көндәре иғлан итергә теләй\nРәсәй хөкүмәте вице–премьеры Татьяна Голикова коронавирусҡа бәйле хәлде иҫәпкә алып 30 октябрҙән 7 ноябргә тиклем ял итергә тәҡдим итте. Ошо уҡ арауыҡта хеҙмәткәрҙәргә вакцина яһатыр өсөн ике көн бирергә лә тәҡдим ителә. Был хаҡта Рәсәйҙең мәғлүмәт агентлыҡтары хәбәр итә. Голикова фекеренсә...


Башҡортостан Рәсәй энергетика форумын ҡабул итергә әҙерләнә\nБыл турала бөгөн Мәскәүҙә үткән кәңәшмәлә фекер алышынды. Сараның маҡсаты- энергетика өлкәһендә төбәк-ара һәм халыҡ-ара хеҙмәттәшлекте үҫтереү, илдәге энергия системаһы эшенең һөҙөмтәлелеген арттырыу.\nФорумда Рәсәй яғыулыҡ-энергетика комплексының абруйлы эксперттары, федераль һәм төбәк министрлыҡтары, Башҡортостан һәм Рәсәй төбәктәре вәкилдәре, ҙур тармаҡ предприятиелары етәкселәре ҡатнашасаҡ. Шулай уҡ форум сиктәрендә «Урал энергетикаһы» халыҡ-ара күргәҙмәһе һәм «Йылылыҡ менән тәьмин итеү. Электр техникаһы. Кабель» тип аталған махсус күргәҙмә лә ойошторола.