«Юрматы» башҡорт халыҡ үҙәге — Башҡорт Википедияһы\n«Юрматы» башҡорт халыҡ үҙәге\nИшембай ҡалаһының "Юрматы" башҡорт халыҡ үҙәге\n"Юрматы" башҡорт халыҡ үҙәге\n1989, 29 апрель\n"Юрматы" башҡорт халыҡ үҙәге (урыҫ.«Башкирский народный центр "Юрматы", г. Ишимбай», 29.04.1989 г.) — башҡорт халҡының телен һәм мәҙәниәтен тергеҙеү, һаҡлау һәм үҫтереү, халыҡтың үҙаңын үҫтереү һәм республиканың ижтимағи-сәйәси тормошонда әүҙем ҡатнашыуын ойоштороу маҡсатында төҙөлгән йәмғиәт . Төп урыны — Башҡортостан, Ишембай ҡалаһы.\n3 "Юрматы" башҡорт халыҡ үҙәгенең рәйестәре\n1989 йылдың 29 апрелендә Ишембай ҡалаһының элекке 1-се интернат-мәктәптең (хәҙер Республика калдет мәктәп-интернаты) класс бүлмәһендә Ишембай ҡалаһында "Юрматы" башҡорт халыҡ үҙәген ойоштороу конференцияһы булып үтә. Ойоштороусылар: Фәрүәз Әкимбәтов, Наиль Фәйзуллин һәм Марат Исмәғилев. Конференцияла ҡатнашалар: Закир Исмәғилев, Урал Сәғитов, Салауат Сәғитов, Мансур Ишкубатов, Ишморат Абайҙуллин, Марсель Ғиләжев, Фәрүәз Ғәйнетдинов, Рәшит Мифтахов, Рауил Ғүмәров. Ойоштороу конференцияһынан һуң йәмәғәт ойошмаһының теркәлеү документтарын әҙерләү мәлендә ойошмаға юрист Рәфҡәт Мырҙағолов, журналист Миңлехаят Йосопова килеп ҡушыла, һәм улар ойошманы рәсми рәүештә теркәү буйынса документтар өҫтөндә эшләй. Шулай итеп, 1989 йылдың 6 июнендә Ишембай ҡалаһының "Юрматы" башҡорт халыҡ үҙәге дәүләт теркәлеүен үтә. Йәш ир-уҙамандарының был башланғысын Этҡолдан Исмәғил Шәрипов, Ғәбдрахим Арыҫланов, Хызыр Иҫәнгилдин, ҡаланан Рафиҡ һәм Рәсүл Ғүмәровтар, һуғыш һәм хеҙмәт ветераны Әхмәт Биктимеровтар кеүек оло быуын вәкилдәре хуплап ҡабул итә һәм ойошма эшендә әүҙем ҡатнаша. Ойошманың төп маҡсаты - башҡорт ижтимағи фекерен булдырыу, киләсәкте хәстәрләп, ҡалала Башҡорт балалар баҡсаһын, Башҡорт гимназияһын, башҡорт мәктәбен асыуҙы юллау һәм республиканың ижтимағи тормошонда әүҙем ҡатнашыу. Ойошма ҡыҫҡа ғына ваҡыт эсендә ҡала һәм районда абруй яулай, һәм уның ағзаһы булырға теләүселәр көндән-көн арта бара. Ошо ваҡытта Нәзир Хисаметдинов, Сибәғәт Рахманғолов, Римма Арыҫланова, Ғәлиә Ғүмәрова, Альмира Абдулхай ҡыҙы Вәлиева һәм Гүзәл Хажиевалар "Юрматы" ағзалары булып китә. Йәштәрҙең күп килеүен иҫәпкә алып, "Йәштәр ҡанаты" тип аталған бүлек булдырыла. Уға етәкселек итеү Данияр Мөхәмәтовҡа йөкмәтелә.\nОйошма тәүге көнөнән үк республиканың Башҡорт халыҡ үҙәге "Урал" менән бәйләнешкә инә һәм уларҙың ҡанаты аҫтында эшләргә теләүҙәре тураһында белдерә. 1989 йылдың май айының икенсе яртыһында ҡаланың "Йәштәр ҡунаҡ йортонда" киңәйтелгән конференция үткәрелә. "Урал" башҡорт халыҡ үҙәгенән ҡунаҡтар саҡырыла, КПСС ҡала комитетына, ҡала һәм район Советтары башҡарма комитеттарына ла сара тураһында алдан хәбәр ителә. Өфөнән яҡташыбыҙ Рамаҙан Ҡотошев һәм Халыҡ мәғарифы министрлығының бүлек мөдире Сибәр Хөснөлхаҡ ҡыҙы Зиннәтуллина килә. Доклад менән Фәрүәз Әкимбәтов сығыш яһай. Конференцияла ҡатнашыусылар ойошманың эшмәкәрлеге буйынса үҙ фекерҙәрен әйтә, урынлы кәңәштәр бирә һәм ижтимағи эшмәкәрлекте әүҙемләштерергә йүнәлтелгән резолюция, КПСС-тың Башҡортостан Өлкә Комитетына, Халыҡ мәғарифы министрлығына Мөрәжәғәтнамәләр ҡабул ителә.\nОшо йылдарҙа бөтә Башҡортостанда башланған "Башҡортостанға — союздаш республика статусы" хәрәкәтенә ҡушылып, юрматылар район ауылдары, ҡала фатирҙары буйлап ҡултамғалар йыя башлай. Хатта Ишембай ҡалаһының геүләп торған үҙәк баҙары уртаһына ҡыҙыл буҫтау ябылған өҫтәл ҡуйып, ҡултамғалар йыйыуҙы ойошторуҙан да баш тартмай. Этҡол ауыл Советы башҡарма комитеты рәйесе Исмәғил Зариф улы Шәрипов 2,5 мең ҡултамға йыйып килтереп тапшыра. Тупланған документтар Өфөгә "Урал" башҡорт халыҡ үҙәгенә алып барып тапшырыла.\nШул ваҡытта республика журналистары Иштуған һыуһаҡлағысын төҙөүҙең ниндәй эҙемтәләргә килтереү ихтималлығы тураһында саң ҡаға. Был төҙөлөштө башлауға ҡаршы бөтә республика буйынса акциялар башлана. "Юрматы" Ағиҙел һыуын һыулаған район, ҡалаларҙан, Өфөнән экология буйынса эксперт-ғалимдарҙы һәм практиктарҙы йыйып, экология буйынса конференция үткәрә. Ҡабул ителгән резолюциялар, Мөрәжәғәтнамәләр Мәскәү һәм республиканың тейешле ойошмаларына ебәрелә.\n1989 йыл аҙағында "Юрматы" рәйесе итеп Нәзир Зыя улы Хисаметдинов һайлана. Ул тәүге һүҙендә үк башҡорт халҡының бөйөк улы Әхмәт-Зәки Вәлидиҙең яҡты исемен тыуған иленә ҡайтарыу һәм уның 100 йыллыҡ юбилейын билдәләү буйынса эш башларға тәҡдим итә. Шулай итеп, 1990 йылдың урталарына тиклем тип әйтерлек Н. Хисаметдинов, И. Абайҙулин һәм Ишембай район Советы башҡарма комитетының элекке рәйесе С. Ғ. Булатовҡа Ишембай — Өфө юлын тапарға тура килә. Башҡортостандың буласаҡ беренсе Президенты Мортаза Рәхимов ярҙамы менән был мәсьәлә хәл ителә (ул ваҡытта М. Рәхимов Башҡортостан Министрҙар Советы рәйесе була). Юбилейға яҡташыбыҙҙың ҡыҙы Иҫәнбикә ханым һәм улы Субиҙай әфәнде лә саҡырыла. Сараға әҙерлек барышында һәр аҙна С. Ғ. Булатов әҙерлек барышы буйынса юрматылар менән кәңәшмә үткәрә, хәл ителмәгән мәсьәләлрҙе хәл итеү юлдарын асыҡлау эшен дауам итә.\n1990 йылдың 22 декабренә тиклем ҡаланың һәм райондың "Торатау" һәм ""Восход"гәзиттәрендә Әхмәт-Зәки Вәлиди тураһында мәҡәләләр баҫтырыла, төрлө агитлистовкалар сығарыла. Финанс йәһәтенән "Восход"—"Торатау" гәзите редакцияһы ярҙам итә (мөхәррире Фират Хажиев). Шулай итеп, бөйөк яҡташыбыҙҙың улы менән ҡыҙы атайҙарының тыуған ауылында асыласаҡ музейға нигеҙ ташын һалыуҙа ҡатнашыу бәхетенә өлгәшә. Өҫтәүенә сая егеттәребеҙҙең береһе Салауат Сәғитов Көҙән ауылында Беренсе башҡорт хөкүмәте байрағының копияһын ҡолға башына элеп ҡуйыуҙы ла хәстәрләй. Аҙаҡ, бер-ике йыл үткәс, тап шул урында тип әйтерлек Әхмәт-Зәки Вәлидигә һәйкәл асыла.\nБАССР-ҙың 1991 йылдың 11 октябрендә үткәреләсәк Юғары Советы сессияһы алдынан "Юрматы" егеттәре, ситтән Өфөгә кешеләрҙе индермәү ихтималлығын күҙаллап, Өфөгә бер көн алда бара. С. Рахманғолов алдан уҡ егеттәр йоҡлап сығырлыҡ фатир әҙерләүҙе лә хәстәрләгән була. Сессия көнөндә "Юрматы" егеттәре, башҡорт еләндәрен кейеп, ҡара таңдан бөтә халыҡ менән Аҡ йорт янына бара һәм стихиялы йыйылған халыҡ араһында тәртип урынлаштырыуҙы юлға һала.\n1991 йылдың май айында Ишембай ҡалаһында башҡорт гимназияһын һәм уның эргәһендә башҡорт балалар баҡсаһын асыу буйынса ҡоролтай үткәрелә. "Урал" үҙәгенән Мөхәмәт Искужин килә, сара алдынан ҡала мәғариф бүлеге етәксеһе А. И Казаретин менән осрашып юрматылар күтәргән мәсьәләр буйынса фекер алыша. Ҡоролтай барышында юрматыларҙың тейешенсә эшләүен билдәләй һәм Өфөлә 20-се мәктәпте асҡандағы тәжрибәһе менән уртаҡлаша.\n1992 йылда гимназия рәсми рәүештә асылғас та проблемалар тамамланмай. Яңы шарттарҙа эшләргә һәләтле уҡытыусылар коллективын туплау өсөн Аттестация комиссияһы булдырыла һәм Өфөнөн психология фәндәре докторы, БДПИ профессоры Вадим Сафин саҡырыла. "Юрматы" был комиссия составына әүҙем ағзаһы Сибәғәт Рахманғоловты ла индерә. Унан һуң бынан алдағы бер нисә йылда мәктәп-интернатта уҡытыу кимәленең түбәнәйеүе, шуға ла мәктәп тамамлаусыларҙың юғары уҡыу йорттарына инә алмауҙарына һылтанып, ата-әсәләр балаларын интернатҡа ебәрергә ашҡынып бармай. Әммә "Юрматының" Салауат Сәғитов кеүек әүҙем егеттәре, гимназияның аттестация үткән уҡытыусылары һәм тәрбиәселәре Вәлиди байрағы ҡуйылған автобуста ауылдан ауылға йөрөп, 1992-1993 йылғы уҡыу йылына уҡыусылар туплай. Күп тә үтмәй "Аҡбуҙат" башҡорт балалар баҡсаһы үҙенең ишектәрен милләтәштәребеҙҙең балалары өсөн аса. 8-се башҡорт мәктәбен асыу өсөн дә юрматыларға байтаҡ көс һәм нервылар түгергә тура килә.\n"Юрматы" активисы Миңлехаят Йосопова һәм ҡалаға исем биргән күренекле шәхес сотник Ишембай Аҡбирҙиндың вариҫы, 6-сы быуын ейәне Наиль Вәлийән улы Хәйруллин яҙыусы Булат Рафиҡов менән берлектә 1991 йылдың июнь айы аҙағында Иҫке Ишембай ауылында Юрматы башҡорт ырыуының беренсе йыйынын үткәрә. Йыйында тарих фәндәре докторы, БДУ профессоры Рим Йәнғужин, башҡа ғалимдар һәм Юрматы ырыуының күренекле кешеләре ҡатнаша. Шулай итеп, "Башҡорт ырыуҙары" хәрәкәтенә башланғыс һалына.\nРамаҙан Ҡотошевтың тәҡдиме буйынса 1993 йылдың июнендә Торатау билендә бик борондан килгән "Торатау" байрамы ойошторола.\n"Юрматы" башҡорт халыҡ үҙәге милли матбуғатҡа яҙылыуҙы ойоштороуға ла етди иғтибар бүлә. Ойошма ағзаларының балалары, 1990 йылды ҡаршылау иртәлегендә башҡорт Ҡыш бабайын күреп, уға туған телдә шиғырҙар һөйләп, йырҙар йырлап кинәнә.\n"Юрматы" башҡорт халыҡ үҙәгенең рәйестәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n1. Фәрүәз Фәйрүш улы Әкимбәтов (1989, 29 апрель-1989 йыл, декабрь);\n2. Нәзир Зыя улы Хисаметдинов (1989 йыл, декабрь — 1993 йыл, октябрь);\n3. Ишморат Ғайфулла улы Абайҙуллин (1993 йыл, сентябрь —1993 йыл, октябрь);\n4. Сибәғәт Ғибәт улы Рахманғолов (1993, октябрь — 2002 йыл);\n5. Данияр Ғәзиз улы Мөхәмәтов (2002 йыл).\n1. Ишимбайская энциклопедия. (Уфа: Башкирская энциклопедия, 2015 г., стр. 656. 3000 экз.);\n2. газета «Йәшлек» (мәҡәлә:"Юрматылар тигән даныбыҙ бар"), 02.03.2000 г., республиканская молодежная газета на башкирском языке, 14200 экз.\n↑ [Ишимбайская энциклопедия, Уфа, изд. Башкирская энциклопедия, 2015 г., стр. 30. 3000 экз.]\n↑ газета «Йәшлек» (мәҡәлә:"Юрматылар тигән даныбыҙ бар"), 02.03.2000 г., республиканская молодежная газета на башкирском языке, 14200 экз.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=«Юрматы»_башҡорт_халыҡ_үҙәге&oldid=896489 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 02:52 5 июль 2019 үҙгәртелгән.


Ишембай районында Байғужа ауылын һыу баҫҡан\n11 йорт һыу эсендә ҡалған. Ауылдағы Тәйрүк йылғаһы йылдағыса ярҙарынан сығып, Арал урамына үтеп инә. Быйыл да өйҙәргә, урындағы халыҡтың кәртәләренә һыу килгән.\nБалалар ваҡытлыса мәктәпкә, баҡсаға йөрөмәй. Байғужа ауылында йәшәүселәр әйтеүенсә, урау юл бар, тик ул йөрөрлөк түгел, шуға ла бер кемдең дә тәүәкәлләп сығырға теләге юҡ. Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы хеҙмәткәрҙәре урындағы халыҡҡа ваҡытлыса урынлаштырыу пункттары тәҡдим итә, тик Байғужа ауылы халҡы эвакуациянан баш тартҡан.\nБөгөн Башгидромет үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, Өфө районында Ағиҙелдең кимәле - 47 сантиметрға, Стәрлетамаҡ эргәһендә 38-гә, Дим биҫтәһендәге Өфө йылғаһында һыу кимәле 48 сантиметрға күтәрелгән.


Яҡты, йәмле һәм матур – был беҙҙең поликлиникалар тураһында?! » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Яҡты, йәмле һәм матур – был беҙҙең поликлиникалар тураһында?!\n18.02.2019 Яҡты, йәмле һәм матур – был беҙҙең поликлиникалар тураһында?!\nБеҙҙең медицина учреждениеларҙың тышҡы һәм эске йөҙө матур булырға тейеш. Кеше, мәҫәлән, поликлиникаға килеп инә икән, унда тупаҫлыҡ, йәмһеҙлек кеүек бер нәмә лә булмаһын. Регистратураларҙа йылмайырға өйрәнеп киләләрме ул? Ғөмүмән, былай ҙа сирләп килеүсе кеше үҙенә әҙәмсә мөнәсәбәт күрһәткән белгестәрҙән дә үҙен яҡшы тоя башлаһын ине.\nХөкүмәттең бөгөнгө оператив кәңәшмәһендә “Медицина учреждениеларында пациенттарҙың йүнәлешен камиллаштырыу саралары тураһында” тигән темаға ла доклад булды.\nБР һаулыҡ һаҡлау министры вазифаһын башҡарыусы Максим Забелин “Һаҡсыл поликлиника” проекты тураһында һөйләне. Был проект поликлиникаға мөрәжәғәт итеүсегә ваҡытын бушҡа сарыф итмәҫкә, үҙен уңайлы хис итергә, кәрәкле ярҙамды ваҡытында һәм сифатлы алырға булышлыҡ итәсәк.\nӘле уның буйынса эштәр башланған. Поликлиникаларҙың ҡайһы берҙәрендә теркәү тәҙрәләре генә түгел, ә ингәс тә тиерлек урынлашҡан администраторҙар, мәғлүмәт таҡталары, тиҙ ярҙам күрһәтеү кабинеттары булдырылған. Хатта диспансерлаштырыу мәсьәләһе менән йөрөүсе кеше лә дөйөм сиратта ултырмай, имеш. Һеҙҙең поликлиникаларҙа шулаймы?\nБР етәксеһе Радий Хәбиров яңы йылдан алда әйткән һүҙҙәрен ведомство (Минздравҡа йәғни) етәкселегенең иҫенә төшөрҙө: медицина учреждениеларында яҡты, йәмле һәм матур булырға тейеш. Ошо йылда был эште башҡарып ҡуйырға кәрәк. Уның өсөн ат хаҡы сумма талап ителмәй.


Календарь буйынса ҡыш етте лә кеүек, әммә тыштағы һауа торошо һуңлап килгән көҙҙө хәтерләтә. Шулай булыуына ҡарамаҫтан, беҙҙың өсөн һалҡын миҙгелдең төп спорт геройы булып ҡышҡы биатлон вәкиле Максим Чудов ҡала.\nДонъя кубогында Чудов бер тапҡыр ғына мәрәйһеҙ зонаға - иң яҡшы утыҙ спортсы иҫәбенә эләкте. Ҡалған старттарҙа иһә ул иң көслөләр араһында булды. Максимдың өс уҙышы подиум менән тамамланды. Ул Рәсәйҙең йыйылма командаһы менән бергә эстафетала еңеп сыҡты, спринт буйынса икенсе урын яуланы, һәм "четверкала" көмөш миҙалға лайыҡ булды.\nМаксимдың туранан - тура ҡатнашлығында бөтә старттар һөҙөмтәһе буйынса илебеҙҙең йыйылма командаһы милләттәр кубогында немецтарға ғына бирешеп, икенсе урында килә. Үткән\nике эстафета буйынса улар иң алға сыҡты.\nДонъя кубогының дөйөм зачетында һәм барлыҡ спринт оҫталары араһында Максим 13 - сө урын биләй. Был позицияны Чудов өсөн бәхетһеҙ тип әйтеп булмай, киреһенсә, унан тороп лидерҙарға һөжүм итеүе уңайлыраҡ.\nБиатлонда - тәнәфес. Спортсыларға байрам өҫтәле өсөн аҙыҡ\n- түлек һәм бүләктәр артынан йүгерергә, яңы йылды ғаилә уса ғы\nэргәһендә ҡаршы алырға мөмкинселек бирелде.\nОшо көндәрҙә Максим Өфөгә әйләнеп ҡайтты, һәм беҙ кеҫә телефоны аша уға бер нисә һорау биреү мөмкинселегенә эйә\n- Һеҙҙе донъя кубогында яуланған өс миҙал менән ҡотларға рөхсәт итегеҙ...\n- Уны миҙал тип әйтеп булмай. Донъя кубоктары - коммерция ярыштары. Эйе - подиум бар, әммә миҙалһыҙ. Мәрәйҙәр һанала, ә миҙалдар - донъя чемпионаттары һәм Олимпиадаларҙа ғына.\n- Быйыл әҙерлек шәптән булманымы Ҡар аҙыраҡмы\n- Эйе, аҙыраҡ. Хатта беҙҙең йүгереү техникаһында ла ниндәйҙер ҡыйыуһыҙлыҡ һиҙелә. Ҡар менән килеп сыҡманы. Тейешле әҙерлек булмауы ла ошоға бәйле. Ҡар булмауы сәбәпле Словакиялағы этап үткәрелмәне. Хохфильценда туҡталырға тура килде.\n- Остерсундта һеҙҙең тамаҡҡа бәйле проблема булған тиҙәр\n- Эйе, булып алды. Был осошҡа, климат үҙгәреүгә бәйлелер, тип уйлайым. Һалҡын урындан дымлылыҡҡа барып эләктек.\n- Әммә һуңынан һеҙ өйрәндегеҙ, һәм төп еңеү яуланды\n- Беләһегеҙме, әлеге ваҡытта беҙ планға ярашлы Анхольц - Антерсельвела үтәсәк донъя чемпионатына әҙерләнәбеҙ. Барыһы ла шуның өсөн. Стартҡа тейешле формала булырға тейешбеҙ.\n- Һеҙ бер тапҡыр ғына 30 спортсы араһына индегеҙ. Был нимәгә бәйле\n- Хохфильценға юл 9 - 10 сәғәт дауам итте. Ике тапҡыр яҙа аттым. Бына шул.\n- Артабан эҙәрлекләү уҙышында һеҙ 50 - се урындан саҡ ҡын а\nиң көслө унау иҫәбенә инмәй ҡалдығыҙ. Һуңғы сиктәге яҙа атыуҙар булмаһа...\n- Ниндәй унау! Яҡшы атҡанда, тәүге өс урындың береһен\nалырға ла мөмкин ине. Әммә һуңғы сиктә мин хата ебәрҙем. Ә\n50 - се урындан призға ынтылыу бик шәп булыр ине...\n- Төп триумф эстафеталарҙа булды. Беренсе һәм икенсе урын .\n- Ә мин үткән миҙгелдә лә эстафеталарға үтә инем, тик мин е ҡуйманылар. Хатта тренерҙар штабы менән бер аҙ талашып та алдым. Улар миңә "Бер аҙ көт, һин әле йәш", - тиҙәр. Әле миң ә ышаныс белдереүҙәренә үкенмәйҙәрҙер, тип уйлайым.\n- Биатлондың тәүге эстафета старты нисек үтте\n- Эстафета көсөргәнешле булды. Немецтар, норвегтар, француздар ҡалышмаҫҡа тырышты.\n- Яҙа атманығыҙмы Һауа торошо нисек булды\n- Эйе, һауа торошо ярҙам итте. Өҫтәүенә үҙемде яҡшы тоя инем.\n- Һеҙ унда саҡ йығылмай ҡалдығыҙ...\n- Ҡайһы берәүҙәр хатта йығылды ла. Трасса артыҡ шыма ине. Саңғыла йөрөгәнегеҙ булһа, беләһегеҙҙер, яңы ғына ҡар яуып үтһә, шыуыуы рәхәт, саңғы ситкә китмәй. Ә ялтырап ятҡан ҡарҙ а ҡыйыныраҡ... Ой, телефондың көсө бөтә. Юғалһам - асыуланмағыҙ...\n- Икенсе урын алыуығыҙ хаҡында һөйләгеҙ әле. Немец һеҙҙе нисек ҡыуып етә алманы ул - аңламайым. Һеҙ икегеҙ ҙә етеҙ\n- Эйе - икебеҙ ҙә. Шундай хәл килеп тыуҙы - ул минән артт а йүгерә ине. Миңә һин беренсе тип әйттеләр, һәм мин хәлемдән\nкилгәнсә йүгерергә тырыштым. Ә уға артта тағы ла теүәлерәк мәғлүмәт бирәләр. Ул трассала үҙенә һығымталар яһай - һәр ке м башҡа спортсының стиле менән таныш бит.\n- Һәм көмөш эстафета тураһында. Черезов уны таҙа үтә, бөтөнләй яҙа атмай. Ә һеҙ тәүге "лежкала" уҡ ике тапҡыр яҙа аттығыҙ. Ҡурҡманығыҙмы Һеҙҙән һуң йүгергәндәрҙең шулай уҡ а тыуға бәйле проблемалары булды...\n- Аңлайһығыҙмы, тәүге "лежкаларҙы" яҙа атмаһаң, артабан д а шулай булыр тип уйлайһың. Барыһын да шулай уҡ ҡабатларға\nкәрәк, тип иҫәпләйһең, ә был дөрөҫ түгел. Мин атыуҙы бер аҙ тотҡарланым, шул арҡала яҙа аттым.\n- Пулялар өҫтән үттеме\n- Юҡ, аңлайһығыҙмы...\nОшо ваҡытта элемтә өҙөлдө. Был һәм башҡа һорауҙарға Максимдың яуаптары менән уҡыусылар уның менән булған матбуғат конференцияһынан һуң таныша аласаҡ. Ул "Башинформ" агентлығында 22 декабрҙә үтәсәк.


Йондоҙнамә (7-13 май) » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Махсус биттәр » Йондоҙнамә (7-13 май)\n07.05.2018 Йондоҙнамә (7-13 май)\nТөп эшегеҙҙә ниндәйҙер яңы йүнәлеш буйынса эшләргә тура килер һымаҡ. Был осраҡта элегерәк алған белемегеҙ ныҡ ярҙам итергә тейеш. Ғөмүмән, яҡын арала етди һынау аша үтергә мәжбүр булырһығыҙ. Аҙна йомғаҡтарынан ҡәнәғәт ҡалырһығыҙ.\nОсор яңы фекерҙәр, ниндәйҙер асыштар килтерер. Күптәр үҙ һәләттәрен күрһәтә алыр. Был арала теләһә кем менән дә уртаҡ тел таба алырһығыҙ, моғайын. Кесе йомала ниндәйҙер мөһим уңышҡа өлгәшерһегеҙ. Дуҫтарығыҙҙан һиҙелерлек ярҙам килер.\nАҙна барышында ҡыйынлыҡтар күбәйеп китер. Хәлегеҙҙән сығып эш итеүегеҙ дөрөҫ булыр. Ҡатмарлы, икеле мәсьәләләрҙе мөмкин тиклем кисектереп торорға кәңәш ителә. Үҙ иңегеҙгә артығын алмаҫҡа тырышығыҙ.\nШишәмбеләге яңылыҡтар яҡын көндәргә булған ҡайһы бер маҡсаттарығыҙҙы үҙгәртергә мәжбүр итер. Ошо арала дуҫтарығыҙҙан кемдер ышанысығыҙҙы аҡламаҫ һымаҡ. Был хәл һеҙҙең өсөн киләсәккә һабаҡ булыр. Мәсьәләләрҙе хәл иткәндә урау юлдарҙы эҙләргә тура килер.\nШәхси эштәрегеҙҙе сер итеп һаҡлағыҙ. Кеше кәңәштәре барыбер бер ниндәй ҙә файҙа бирмәҫ. Осор белем алыу һәм уны арттырыу өсөн уңайлы. Аҙаҡ был һеҙгә кәрәк буласаҡ. Матди хәлегеҙҙең ыңғай яҡҡа үҙгәргәнен тойорһоғоҙ.\nАҡса менән бәйле мәсьәләләр һәр саҡ көн үҙәгендә булыр. Бындай хәл бәғзеләрҙең тормошона ҡытыршылыҡтар ҙа индерер. Шаршамбынан һуң дөйөм эштәрегеҙ мотлаҡ һәйбәтләнер. Йома һәм шәмбелә иҫтә ҡалырлыҡ ваҡиғалар булыр. Улар туғандарығыҙ менән бәйле булыр һымаҡ.\nҺәйбәт көндәр. Осор башында бүләктәр, аҡса алыуығыҙ бар. Шаршамбынан һуң сығымдарығыҙ ҙа артыр кеүек. Әйткәндәй, һатып алған әйберегеҙ мотлаҡ бәрәкәтле буласаҡ. Йомалағы ваҡиға һеҙгә ҡәнәғәтлек килтерер. Янығыҙҙа яңы кеше пәйҙә булыр, уға иғтибар күрһәтегеҙ.\nТөп эшегеҙҙә ниндәйҙер яңы йүнәлеште өйрәнергә тура килер. Бер аҙ түҙемлек тә талап ителер. Ҡайһы саҡ баш күтәрергә лә ваҡытығыҙ булмаҫ. Эштәге ығы-зығынан ары торорға тырышығыҙ. Иң өмөтлө көндәрегеҙ – шаршамбы һәм шәмбе.\nҺеҙҙе ҡатмарлы осор көтә. Йыш ҡына ялҡауланырһығыҙ, үҙегеҙҙе көсләп эшләтерһегеҙ. Ҡайһы ваҡыт көндәлек эшегеҙ ҙә оҡшамай башлар. Бәғзеләргә эштәре тейешенсә баһаланмаған һымаҡ тойолор. Бындай хәл ваҡытлыса ғына булыр. Шаршамбынан һуң кәйефегеҙ яҡшырыр.\nАҙнаны әүҙем үткәрерһегеҙ. Шулай ҙа сығымдарығыҙ ҙа артыр. Матди хәлегеҙ мотлаҡ яҡшырыр. Ләкин был байтаҡ ваҡыт үткәс кенә булыр. Бәғзеләр был арала өмөтлө тәҡдим ишетер. Ризалыҡ бирергә ашыҡмағыҙ. Башта башланған эштәрегеҙҙе тамамлағыҙ.\nОсор башында яңы эштәрҙе башларға ҡушылмай. Ҡайһы бер таныш мәсьәләләргә яңыса ҡарарһығыҙ һымаҡ. Был һеҙҙең өсөн файҙалы булыр. Ҡәҙимге, хатта бер аҙ туйҙырған эш тә ниндәйҙер ҡәнәғәтлек килтерер. Йомала иҫтә ҡалырлыҡ ыңғай ваҡиға көтөгөҙ.\nБер аҙ көсөргәнешле көндәрҙе үткәреп ебәрергә тура килер. Ниндәйҙер күптәнге үпкә яңынан ҡалҡып сығыр. Кешеләр һеҙҙең шәхси эштәрегеҙгә ҡыҫылырға маташыр. Килеп сыҡҡан хәлдәрҙе тыныс ҡабул итһәгеҙ, шаршамбынан һуң хәлегеҙ яйланыр. Йомала файҙалы кәңәш ишетерһегеҙ.


Башҡортостан аграрийҙары тәүге ҡарҙа көнбағыш йыйыуҙы тамамлай\n27 Октябрь 2011, 12:49\nТәүге ҡар Урал аръяғы райондары аграрийҙарына иң һуң өлгөрөүсе техник культура – көнбағыш йыйыуҙы тамамларға ҡамасауламаясаҡ. Урып һуғыу эштәрен тәүге һыуыҡтарҙа ла алып барырға мөмкин. Хәтерегеҙгә төшөрәйек, кисә көньяҡ-көнсығыш райондарҙың күбеһендә ҡар яуҙы. Әбйәлил районында 1,5-2-сантиметр ҡалынлығында ҡар һалған.\n— Беҙгә 3 меңгә яҡын гектарҙа көнбағыш йыйып алырға ҡалды, — тип хәлдәргә аңлатма бирҙе райондың ауыл хужалығы идаралығы начальнигы Ирек Хәсәнов. – Был культураның ҙур өлөшө «Красная Башкирия» ауыл хужалығы етештереү кооперативына тура килә. Быйыл хужалыҡ гибридты уңышлы һайламаны, өлгөрөү ваҡыты оҙаҡҡа һуҙылды. Әммә был баҫыуҙарҙағы техник культураның уңышы яҡшы – гектарынан 20 центнерға тиклем.\nАуыл хужалығы идаралығы башлығының әйтеүенсә, урып һуғыу техникаһы етерлек. «Красная Башкирия»ның үҙендә генә яңы 6 комбайн баҫыуға сығырға әҙер. Көнбағыштың дымлылығы кәмеһен өсөн, әле агрономия хеҙмәте минус етегә тиклем һыуытыуын көтә, был урып һуғыуҙы күпкә еңеләйтәсәк һәм көнбағыш орлоғо сифаттарын яҡшыртасаҡ.\nБР Ауыл хужалығы министрлығы белгестәре, Урал аръяғы райондарында һауа торошоноң үҙгәреүе көнбағышты урып йыйыу темптарына йоғонто яһамаясаҡ, тип иҫәпләй. Көнбағыш сәселгән майҙандар ҙур түгел, шуға күрә ураҡ эштәрендә өҙөклөктәр булыр, тигән хәүеф юҡ, тип хәбәр иттеләр ведомствоның матбуғат хеҙмәтенән.\nТеги:көнбағышҡарауыл хужалығыурал аръяғы


Баймаҡ районында полиция хеҙмәткәрҙәре тире бурҙарын ҡулға алған\nУрында йәшәүсе ике ир ит комбинатының бер үк келәтенән 4 тапҡыр урлаша. Асыҡланыуынса, комбинат хеҙмәткәрҙәре айҙан ашыу уларҙы һемәйтеүселәр булыуын башына ла килтермәй. Ә бурҙар келәтте бушатыуын дауам итә.\nСеймалды улар ит комбинаты биләмәһенә үтеп инеп, тәҙрә аша ташый һәм бер тапҡыр ҙа комбинат һаҡсылары күҙенә эләкмәй. Комбинаттан барлығы 53 эшкәртелмәгән эре мал тиреһе урлана. Предприятиеға 50 мең һумдан ашыу матди зыян килтерелә. Әле уғрылар ҡулға алынған. Хоҡуҡ һаҡсылары урланған 37 тирене кире ҡайтара алған. Ҡалғандарын эҙләү дауам итә.


“Сысҡан сире” аяуһыҙ\n12 Апрель 2019, 18:45\nЙылы көндәрҙе халыҡ һағынып көтөп ала: оҙон ҡыштан һуң иркенләп донъя-баҡса мәшәҡәттәрен теүәлләргә, тәбиғәт ҡосағында ял итергә мөмкин. Әммә ҡояшлы көндәрҙең йәмен күңелһеҙ сәбәптәр боҙоуы ихтимал. Миҫал итеп бөйөр синдромлы геморрагик биҙгәкте — тәбиғи сығанаҡлы йоғошло ауырыуҙы ғына алайыҡ. Уны йорт һәм ҡыр сысҡандары тарата.\nҒәҙәттә, ауырыу һауа йә туҙан аша йоға – бының өсөн вируслы һауаны һулау ҙа етә. Шулай уҡ өҫтөндә кимереүселәр йөрөгән ризыҡты ашағанда, бысраҡ ҡулдар менән тамаҡ туйҙырғанда ла биҙгәк эләктереүең ихтимал. Шуға күрә ҡырҙа йөрөгәндә лә, йорт ҡаралтыларында эшләгәндә лә һаҡ булырға кәрәк. Сысҡан биҙгәге кешенән кешегә йоҡмай.\nТәүге стадияла сир үҙен белдермәй. Инкубация осоро 7–46 тәүлек булыуы ихтимал. Тән температураһы ныҡ күтәрелә, ҡалтырата, баш ауырта. Хәлһеҙлек тойола, ауыҙ кибә. Тире ҡыҙарыуы күҙгә ташлана, ҡайһы саҡта геморрагик таптар сығыуы бар. Бәғзеләр күҙҙәренең насар күреүенә зарлана, ҡараш алдында томан барлыҡҡа килә. Төп билдә – бил эргәһендәге көслө ауыртыу. Сирленең эсе ауыртыуы, ҡоҫоуы ихтимал. Бөйөрҙәргә зыян килеүе лә күҙгә ташлана: сирле шешенә, бәүел аҙ бүленә. Шуға күрә сирҙең тәүге билдәләрен тойғас та, дауаханаға мөрәжәғәт итеү мөһим. Терапия мотлаҡ инфекция бүлегендә йәки махсус дауаханала үткәрелергә тейеш.\nГеморрагик биҙгәккә ҡаршы вакцина йәки иммуноглобулин юҡ. Уны тик санитария ҡағиҙәләрен үтәп кенә иҫкәртеп була. Вирус йөрөткән кимереүселәр урман-яланда бик күп, шуға күрә тәбиғәт ҡосағына ял итергә барғанда аҙыҡ-түлек һалынған һауыттарҙы ныҡлап ябырға, полиэтилен ҡаптарға көпләп һалырға кәрәк.\nКимереүселәр йөрөгән келәттәрҙә аҙыҡ-түлек һаҡлау, уларҙы ҡулланыу ҡәтғи тыйыла. Ҡулдарҙы иһә һәр саҡ һабынлап, ентекләп йыуырға кәрәк.\n“Сысҡан биҙгәге” вирусы юғары температуранан һәм ультрафиолет нурҙарҙан ҡурҡа, шуға ла аҙыҡ-түлекте яҡшы итеп бешергәндә ундағы вирустар юҡҡа сыға.


Инфоурок / Другое / Презентации / Презентация на урок по башкирскому языку в 5 классе по теме "Склонение личных местоимений по падежам"\nМин бәхетле! Минең ғаиләм бәхетле! Беҙ татыу йәшәйбеҙ! Беҙ бәхетле!\nӘсәй ғаиләнең әсәйҙең ғаилә ғаиләне әсәйҙә ғаиләлә әсәйгә ғаиләгә әсәйҙе әсәйҙән ғаиләнән\nМИН БЕҘ ҺИН ҺЕҘ УЛ УЛАР\nЗАТ АЛМАШТАРЫНЫҢ КИЛЕШ МЕНӘН ҮҘГӘРЕШЕ\nНомер материала: ДВ-025922


Башҡортостанда минус өс градусҡаса ҡырау төшөүе һәм «әбейҙәр сыуағы» көтөлә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n9:18, 23 сентября 2020 Йәмғиәт\nБашҡортостанда ҡырау төшөүе көтөлә.\nШаршамбы, 24 сентябрҙә, башлыса яуым-төшөмһөҙ. Ел йүнәлешен үҙгәртеүсән, еңелсә.\nҺауа температураһы төндә 0-5 градус, урыны менән 0,-3 градусҡа тиклем түбәнәйеп, һауала һәм тупраҡта ҡырау төшөүе мөмкин.\nКөндөҙ һауа 10-15 градусҡаса йылына.\nКесаҙна, 25 сентябрҙә, һауа торошо әллә ни үҙгәрмәй. Көндөҙ 17 градусҡа тиклем йылыта.\nБашгидромет хәбәр итеүенсә, оҙаҡҡа һуҙылған һалҡын һәм ямғырлы көндәрҙән һуң 24 сентябрҙән һауа шарттары яҡшыра башлай. Рәсәйҙең Европа өлөшөнә һәм Уралға ҡеүәтле антициклон килә, шуға болоттар таралып, ҡоро көндәр башлана.\nЯҡынса мәғлүмәттәр буйынса, республикала йылы «әбейҙәр сыуағы» сентябрь аҙағына тиклем һаҡлана.


Мәләүездәге «Спартак» стадионы Башҡортостандың 100 йыллығы уңайынан тәүге юбилей объекты буласаҡ // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nМәләүездәге «Спартак» стадионы Башҡортостандың 100 йыллығы уңайынан тәүге юбилей объекты буласаҡ\n10:59, 11 августа 2016 Йәмғиәт\nМәләүездәге «Спартак» стадионы Башҡортостандың 100 йыллығы уңайынан тәүге юбилей объекты буласаҡ. Республика Башлығы 2005 йылда уҡ төҙөкләндереү өсөн ябылған спорт объектын ҡараған саҡта ошо хаҡта белдерҙе.\n1960 йылда төҙөлгән стадион СССР халыҡтары Спартакиадаһы, спидвей буйынса СССР чемпионаты, футбол, еңел атлетика, уҡтан атыу буйынса республика ярыштары кеүек сараларҙы ҡабул иткән. Әммә бына 10 йылдан ашыу буш тора һәм емерелә.\n2014 йылда стадионды төҙөкләндереү проекты башҡарылған, быйыл март айында дәүләт экспертизаһының ыңғай һөҙөмтәһе алынған. Реконструкция административ-көнкүреш корпусын төҙөүҙе, яһалма футбол майҙанын булдырыуҙы, йүгереү юлын һалыуҙы, 500 урынлыҡ трибунаны, яҡтыртыуҙы, ҡоймалауҙы һәм төҙөкләндереүҙе күҙ уңында тота. Төҙөлөш эштәренең һәм ҡорамалдарҙың дөйөм хаҡы 83 миллион һум тәшкил итәсәк.\nОбъектта эштәр 2015 йылда башланған. Административ-көнкүреш корпусының нигеҙе һәм тәүге ҡаты һалынған.\n– Эшләргә кәрәк. Башланғыс бар, әйҙәгеҙ, улай булғас, уны юбилей объекты итеп планлаштырайыҡ. Бында барыһы ла яҡшы кимәлдә булырға тейеш, – тине Рөстәм Хәмитов, стадиондың һыйҙырышлығын арттырыу кәрәклеген билдәләп.\nТеги: төҙөлөш, спорт, башҡортостандың 100 йыллығы, бр башлығы


Советтар Союзы Геройы, генерал Таһир Таип улы Кусимов лайыҡлы рәүештә башҡорт халҡының милли геройҙары иҫәбенә инә. Ул 1909 йылдың 14 февралендә Әбйәлил районының Күсем ауылында донъяға килә. Бала сағынан эшкә егелә, кулактарға ялланып эшләй. 1928 йылда Таһир Таип улы үҙ теләге менән Ҡыҙыл Армия сафына баҫа, курсанттан генерал - майорға тиклем\nюл үтеп, ҡырҡ йылдан ашыу хеҙмәт итә.\n1932 йылда берләштерелгән Татар - башҡорт хәрби мәктәбен тамамлағандан һуң, Таһир Кусимов взвод командиры итеп\nтәғәйенләнә, һуңынан эскадронға етәкселек итә. 1938 йылдан 1941 йылға тиклем Кавказ аръяғы хәрби округында эскадрон\nкомандиры, дивизия штабының разведка бүлеге начальнигы һәм кавалерия полкының командир ярҙамсыһы вазифаһын башҡара.\nБөйөк Ватан һуғышында Таһир Таип улы Брянск, Воронеж,\nберенсе һәм икенсе Белоруссия фронттары ғәскәрҙәре составында 112 - се Башҡорт - 16 - сы Чернигов кавалерия дивизияһы полкына етәкселек итә. Немец - фашист\nилбаҫарҙарына ҡаршы көрәштә күрһәткән ҡаһарманлығы өсөн СССР Юғары Совет Президиумы Указы менән 1944 йылдың ғинуарында уға Советтар Союзы Геройы исеме бирелә. Награда д окументтарында уның батырлығы тураһында түбәндәге һүҙҙәр яҙыла: " 58 - се гвардия кавалерия полкы командиры, гвардия полковнигы Кусимов Т. Т. 1943 йылдың 27 сентябрендә Днепр аша сығыуҙы яҡшы ойоштора. Полк плацдармда урынлаша һәм дивизия частәренә йылға аша сығыу өсөн шарттар тыуҙыра".\nҺуғыштан һуң Таһир Таип улы штаб начальнигы, дивизия командиры, армия корпусының командир урынбаҫары була. 1947 й ылда М. В. Фрунзе исемендәге Хәрби академияны, 1951 йылда - СССР - ҙың К. Е. Ворошилов исемендәге Ҡораллы Көстәрҙең\nГенераль штабы Хәрби академияһын тамамлай.\n1963 йылдан алып отставкаға сыҡҡансы Кусимов Башҡорт АССР - ы хәрби комиссары була.\nЯҙыусы Рамаҙан Өмөтбаев "Генерал Кусимов" китабында үҙенең дуҫы Таһир Таип улы тураһында бик мауыҡтырғыс итеп һөйләй. Ш улай уҡ Кусимовтың үҙенең иҫтәлектәр яҙмаһы ла һаҡланған:\n- Һеҙ ваҡиғаларға бай булған ҙур тормош кисерәһегеҙ. Иң иҫтәлекле көнөгөҙҙө белергә мөмкинме\n- Ҡазанда Татар - башҡорт хәрби мәктәбенә уҡырға ингән кө н. Дөрөҫөн әйткәндә, минең аңлы тормошом, 46 йыл ғүмеремде бағышлаған Совет Армияһына юлым ошонан башланды ла инде. Хәрби мәктәпкә барып эләгеүем ҡыҙыҡ ҡына килеп сыҡты. Урта\nАзиянан тыуған ауылыма ҡайтҡас, мине хәрби комиссариатҡа саҡырып алдылар. Ҡазан мәктәбенә, милли команда кадрҙары\nәҙерләүсе тәүге хәрби уҡыу йортона кандидаттар йыялар икән. Саҡырылыуҙың маҡсатын белгәс, шунда уҡ яҙылырға теләк белдерҙем. Әммә йәшем етмәгәне асыҡланды, өҫтәүенә йүнле документтарым да юҡ - берәҙәктең ҡайҙан булһын инде! Минең\nменән яҡынданыраҡ танышҡандан һуң, военком үҙе ҡарар ҡабул итте. Тиҙ арала документ эшләнеләр - фамилиямды тыуған ауылым буйынса Кусимов тип яҙҙыҡ, бер йылға "өлкәнәйҙем" - буй бар, Аллаға шөкөр. Комиссия Белоретта булды: ун һигеҙ егеттән ике кеше: мин һәм Учалы районынан Таһиров фамилиялы егет үттек. Уҡырға инеү имтиханын бирҙек, исемлектәрҙе элгәндәрен көтә - көтә интегеп бөттөк. Ә инде уларҙы сығарып элгәс, иҫебеҙ китте: исемлектәрҙә беҙҙең фамилия юҡ ине...\nИнде ҡайтырға әҙерләнеп бөткәйнек, ҡапыл беҙҙе, конкурста н үтмәгәндәрҙе - утыҙлап кеше - клубта йыйҙылар. Мәктәп комиссары Ниғмәт Еникеев нарком Ворошиловтың хәрби мәктәп ко мандованиеһы үтенесе буйынса "бәхетһеҙҙәрҙе" әҙерлек курсына ҡалдырырға рөхсәт итеүе тураһында белдерҙе. Беҙ был курстарҙа башлыса дөйөм белемгә эйә булдыҡ, бер йылдан инде тулы хоҡуҡлы курсанттарға әйләндек. Хеҙмәтем шулай башланып китте.\n- Һеҙ бит элекке кавалерист, атығыҙҙы һағынаһығыҙҙыр\n- Аттарға бәйле айырым иҫтәлектәр һаҡлайым. Хәрби йылдарҙ а улар күп булды, ҡайһыларын ғүмерем буйына иҫләйем. Сталинградта, мәҫәлән, минең менән күп һуғыштар аша үткән тоғро дуҫым снаряд ярсығы тейеп һәләк булды... Ул минең өсөн\nбик ҡәҙерле ине, сөнки уны мин етәкселек иткән эскадрондың яҡшы хәрби һәм сәйәси әҙерлек күрһәткестәре өсөн Әзербайжан Компартияһы бүләк итте. Һуңынан да, шул иҫәптән тыуған\nяғымда ла, ат бүләк иткәндәре булды. Бөгөнгө йәштәрҙең атҡа ихтирамлыраҡ ҡарашта булыуын теләр инем.\n...Ватан алдында күрһәткән хеҙмәте өсөн Кусимов ике Ленин ордены, Ҡыҙыл Йондоҙ, беренсе дәрәжә Ватан һуғышы ордендары, ике Ҡыҙыл Йондоҙ ордены һәм күп кенә миҙалдар менән наградлана.\nТаһир Таип улы үҙенең лайыҡлы рәүештә алған наградалары менән ғорурлана. 1945 йылдың 24 июнендә Еңеү Парадында ҡатнашыуы менән дә ғорурлана ул. Был турала бер кем дә унан яҡшыраҡ һөйләй алмаясаҡ:\n- Еңеү Парады. Тормошомдоң был сағыу, гүзәл минуттарын тулҡынланыуһыҙ хәтергә төшөрә алмайым. Бөгөн дә ҡайһы ваҡыт\n1400 хәрби музыканттан торған оркестр башҡарған марш ҡолағыма ишетелгәндәй була. Марш көйө Ҡыҙыл майҙандың һәр мө йөшөнә үтеп инә һәм күңелдә бер нимә менән сағыштырып булмаҫлыҡ ҡыуаныс тойғоһо барлыҡҡа килтерә. Йылы, яҙғы ямғыр яуа башланы, ул фронтта йыйылған арығанлыҡты йыуып төшөргәндәй булды.\nМин М. В. Фрунзе исемендәге Хәрби академия батальоны сафында баҫып торам. Парадта ҡатнашыусыларҙың йөҙҙәренә ҡарайым. Ниңәлер фронт юлдары, ҡайһы бер сағыу эпизодтар иҫкә төшә...\n... Курск Дуғаһында еңелгәндән һуң дошман үҙенең алдан әҙерләнгән оборона һыҙығы артына - Днепрҙың уң яҡ ярына йәшеренде. Беҙгә уны эҙәрлекләргә, Днепр аръяғында нығынырға ирек бирмәҫкә кәрәк. Армия разведкаһының\nмәғлүмәте буйынса, дошмандың оборона линияһы төптәрәк урынлашҡан, ярҙа тик хәрби һағы ғына тора. Тиҙ арала хәрәкәт итеү мотлаҡ. Ҡаршы ярҙа һәр ҡыуаҡ, һәр түмәләс беҙҙең өсөн ҡотҡарыусы урын да, үлемесле ҡапҡан да булыуы ихтимал. Миңә ышанып тапшырылған 58 - се кавалерия полкы тулы булмаған тәүлек эсендә йылғаны аша сығырға әҙерләнде. Һалдар төҙөлдө,\nһөжүм итеү төркөмдәре билдәләнде. 1943 йылдың 27 сентябренә\nҡараған төндә йылғаны аша сыға башланыҡ. Әммә фашистар тәүге десантты күреп ҡалды. Күк йөҙөн ракеталар яҡтыртты, төшөп ярылған снаряд ярсыҡтарынан йылға ҡайнай. Һәм ошо гөрһөлдәүҙәр эсендә мин башҡорт халыҡ йыры "Сибайҙың" таныш көйөн ишеткәндәй булдым. Йырсы иптәштәренә бында, сал Днепр ярында, беҙҙең тыуған башҡорт киңлектәре, ғаиләбеҙ , балалар һәм ейәндәребеҙҙең киләсәге өсөн көрәшеүебеҙ тураһында һөйләй ине, буғай. Ә Ватан һәм уның яҙмышы өсөн яуаплылыҡ тойғоһо һалдатты еңелеү белмәҫ итә.\n... 1991 йылдың 8 майында Мосолмандар зыяратында Советтар\nСоюзы Геройы Кусимовтың ҡәбере өҫтөндә һәйкәл асылды.\nҺәйкәл авторы - Юрий Устинов.


Баш ҡалала шиғыр һәм йыр байрамы үтәсәк // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБаш ҡалала шиғыр һәм йыр байрамы үтәсәк\n17:51, 27 февраля 2013 Йәмғиәт\n5 мартта «Нефтсе» мәҙәниәт һарайында «Наҙлы йөрәк серен асҡанда» тип аталған шиғыр һәм йыр байрамы үтә. Сараны ойоштороусылар булып Башҡортостандың Мәҙәниәт министрлығы, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты, БР Яҙыусылар союзы, төбәктең Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары йәмғиәте сығыш яһай. Был хаҡта «Йәшлек» гәзитендә хәбәр ителә.\nБайрам кисәһендә Ш.Бабич исемендәге йәштәр премияһына лайыҡ булыусы танылған шағирәләр – Тамара Искәндәриә (Юлдашева), Тәнзилә Дәүләтбирҙина, Зөлфиә Ханнанова, Гөлназ Ҡотоева, Лариса Абдуллина ҡатнаша. Башҡорт еренең, һүҙ сәнғәте оҫталары төбәге, тигән даны ла бар. Балалар тәрбиәләүсе күркәм ханымдарҙың бөгөн уҡыусыларына, замандаштарына әйтер һүҙҙәре бар.\nКисәнең сценарийы авторы – Зөһрә Бураҡаева, режиссеры – Сулпан Асҡарова. Улар шулай уҡ Ш.Бабич исемендәге йәштәр премияһы лауреаттары. Сарала шағирәләрҙең әҫәрҙәренә яҙылған йырҙар ҙа яңғыраясаҡ.\nТеги: шиғыр һәм йыр байрамы


6 февраль — Башҡорт Википедияһы\n(6 февраля битенән йүнәлтелде)\n6 февраль — григориан стиле буйынса йылдың 37-се көнө. Йыл аҙағына тиклем 328 көн ҡала (кәбисә йылында 329).\n3.1.3 3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар\n3.1.4 4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар\nТажикстан — Милиция көнө.\n1643 — Абел Тасман Фиджи архипелагын аса.\n1663 — Англияла алтын гинея һуға башлайҙар.\n1689 — 16 йәшлек Пётр I һәм 19 йәшлек Евдокия Лопухинаның туйы була.\n1788 — Массачусетс АҠШ Конституцияһын раҫлай һәм илдең алтынсы штаты була.\n1806 — Наполеон һуғыштары: Сан-Доминго янында британ һәм француз эскадралары араһында алыш. Елкән быуатының һуңғы классик һуғышы.\n1807 — Гоф янында һуғыш (француз һәм рус ғәскәрҙәре араһында).\n1840 — Инглиздәр маори юлбашсылары менән Вайтанги килешеүен төҙөй, уға ярашлы, Яңы Зеландия Бөйөк Британияның колонияһына әйләнә.\n1862 — АҠШ-тағы граждандар һуғышы: Форт-Генри янында һуғыш. Был Берлектең һәм генерал Улисс Гранттың Көнбайыш хәрби майҙандағы тәүге мөһим еңеүе була.\n1880 — Австрия астрономы Иоганн Пализа астероидтар һыҙатында эре астероид Медеяны аса.\n1886 — Немец химигы Клеменс Винклер германий элементын аса.\n1888 — Йиллис Бильдт Швецияның премьер-министры итеп раҫлана.\n1891 — Антонио Старабба Италия министрҙар советы рәйесе итеп һайлана.\n1899 — АҠШ сенаты 1898 йылғы Испания-Америка һуғышын тамамлаусы Париж килешеүен раҫлай.\n1900 — Рус ғалимы Александр Степанович Попов донъяла тәүге булып радио аша диңгеҙҙә һәләкәт тураһында сигнал тапшыра («Ермак» боҙватҡысы командирына радиограмма).\n1918 — Британия парламенты 30 йәше тулған, ғаилә башлығы булған, йәиһә ғаилә башлығы менән никахта торған, йәки университет тамамлаған ҡатын-ҡыҙҙарға һайлауҙарға юл асҡан закон ҡабул итә.\n1922 — АҠШ, Бөйөк Британия, Франция, Италия һәм Япония диңгеҙ ҡоралдарын сикләү тураһында Вашингтон диңгеҙ килешеүе төҙөй.\nКардинал Ахилл Ратти Рим папаһы итеп һайлана, Пий XI исемен ала.\n1930 — Совет Армияһының Үҙәк академия театры асыла (әле — Рәсәй армияһының Үҙәк академия театры).\n1936 — Гармиш-Партенкирхенда IV ҡышҡы Олимпия уйындары асыла.\n1943 — Ҡурған өлкәһе ойшторола.\n1945 — Лондонда I Бөтә донъя профсоюздар конференцияһы эш башлай. Бөтә донъя профсоюздар федерацияһы ойошторола.\n1947 — Юзеф Циранкевич Польшаның премьер-министры итеп раҫлана.\n1956 — Өфө приборҙар эшләү заводы сафҡа инә.\n1968 — Греноблдә Х ҡышҡы Олимпия уйындары асыла.\n1978 — Ранасингхе Премадаса Шри-Ланканың премьер-министры була.\n1987 — «Союз ТМ-2» космос карабы осорола.\n1991 — Башҡортостан Фәндәр академияһы булдырыла.\n1992 — Башҡортостан ижади союздарҙың ассоциацияһы ойошторола.\n1994 — Финляндияла президент һайлауҙары. Мартти Ахтисаари еңеү яулай.\n1996 — Эфиопия флагы ҡабул ителә.\n2000 — Тарья Халонен Финляндияның тәүге ҡатын-ҡыҙ президенты була.\n2001 — Ариэль Шарон Израилдең премьер-министр һайлауҙарында еңеп сыға.\n2006 — Стивен Харпер Канада премьер-министры итеп тәғәйенләнә.\n2010 — Өфөлә Башҡортостан Республикаһы Президенты кубогына көрәш буйынса 1-се асыҡ республика турниры асыла.\nУжегова Нина Семеновна (6.02.1947), шәфҡәт туташы. БАССР-ҙың атҡаҙанған медицина хеҙмәткәре (1981).\nӘйүпов Фәһим Иҙрис улы (6.02.1947), БАССР-ҙың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре ().\nЛыков Сергей Владимирович (6.02.1967), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған энергетигы.\nӘхмәров Биктимер Ғәлиулла улы (6.02.1903—1989), дәүләт эшмәкәре, 1947-1950 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Министрҙар Советы Рәйесе урынбаҫары, БАССР Юғары Советы депутаты. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры.\nКирәев Олег Хөсәйен улы (6.02.1963), музыкант-саксофонсы, уҡытыусы. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2012).\nВилданов Ғәбделәхәт Фазлый улы (6.02.1879—9.02.1954), башҡорт тел белгесе, фольклорсы һәм этнограф. 1927—1931 йылдарҙа Башҡортостан үҙәк төбәк музейы мөдире. Сәйәси золом ҡорбаны.\nКарамова Лена Мирза ҡыҙы (6.02.1939), ғалим-табип-профпатолог, юғары мәктәп уҡытыусыһы, йәмәғәт эшмәкәре. 1979—1997 йылдарҙа Өфө Хеҙмәт медицинаһы һәм кеше экологияһы ғилми-тикшеренеү институты директоры. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр Академияһының мөхбир ағзаһы (1991), медицина фәндәре докторы (1986), профессор (1992), Башҡортостандың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1992), Рәсәйҙең (2006) һәм Башҡорт АССР-ының (1985) атҡаҙанған табибы, Рәсәй Федерацияһы Дәүләт санитария эпидемиалогия хеҙмәтенең почётлы хеҙмәткәре (1995). «Почёт Билдәһе» (1981) һәм «Башҡортостан Республикаһында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» (2014) ордендары кавалеры.\nТришин Виктор Алексеевич (6.02.1949), педагог, композитор. Дүртөйлө балалар музыка мәктәбе уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.\nӘхәт Мортазин (6.02.1959—13.03.2018), журналист, 1986—2018 йылдарҙа Башҡортостан радиоһы һәм телевидение дикторы. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2009).\nСәйфуллина Эльвира Иҙрис ҡыҙы (6.02.1959, ), ғалим-невролог, рентгенолог. Медицина фәндәре докторы (2008). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (2007) һәм һаулыҡ һаҡлау отличнигы (2007). Сығышы менән Ишембай ҡалаһынан.\n► 6 февралдә тыуғандар\n1911 — Рональд Рейган, Америка Ҡушма Штаттарының 40-сы президенты.\n► 6 февралдә вафат булғандар\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=6_февраль&oldid=877482 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 00:36 31 март 2019 үҙгәртелгән.


Робинзон салаты өсөн үҫемлектәр — версиялар араһындағы айырма — Викидәреслек\nРобинзон салаты өсөн үҫемлектәр — версиялар араһындағы айырма\nРобинзон салаты өсөн үҫемлектәр (үҙгәртергә)\n23:15, 17 июнь 2017 версияһы\n22 байт алынған , 4 года назад\n21:08, 17 июнь 2017 версияһы (төҙәтеү)\n23:15, 17 июнь 2017 версияһы (төҙәтеү) (кире алыу)\n* '''Ҡаҙаяҡ''', Папоротник орляк(йәш үренделәре)\n* '''Ағас еләге''', Малина(йәш япраҡтары)\n*'''Ҡаҡынан салат'''. Йәш һабаҡтарын һәм япраҡтарын , бешкән картуфты, йомортҡаны ваҡлап, май һәм тәмләткестәр ҡушалар.▼\n▲== Ризыҡ әҙерләү ==\n'''''Составы''''': 150 г ҡаҡы, 100 г картуф , 1 вареное яйцо, 15 г үҫемлек майы, тоҙ, борос, һеркә (уксус).▼\n▲=== Ҡаҡы ===\n▲* '''Ҡаҡынан салат'''. Йәш һабаҡтарын һәм япраҡтарын , бешкән картуфты, йомортҡаны ваҡлап, май һәм тәмләткестәр ҡушалар.\n▲'''''Составы''''': 150 г ҡаҡы, 100 г картуф , 1 вареное яйцо, 15 г үҫемлек майы, тоҙ, борос, һеркә (уксус).\n*'''Ҡаҡынан иҙмә (пюре)'''. Йәш һабаҡтарын һәм япраҡтарын итборғос аша үткәреп, тоҙ, борос, һеркә ҡушалар. Ит һәм йәшелсә аштарын тәмләү өсөн ҡулланалар.\n* '''Ҡаҡы һәм һуғанданҠаҡынан иҙмә (пюре)'''. Ҡаҡының йәшЙәш һабаҡтарын һәм япраҡтарын итборғос аша үткәреп, онтоҙ, һәмборос, һуғанһеркә менән аралаштыраларҡушалар. 10Ит минут тирәһе ҡыҙҙырып, ит ризыҡтарынаһәм йәшелсә гарнираштарын итептәмләү өсөн бирәләрҡулланалар.\n'''''Составы''''': 10 г ҡаҡы, 20 г һуған, 10 г он, 20 г май.▼\n* '''Ҡаҡы тамырынанһәм һуғандан ҡабымлыҡиҙмә (пюре)'''. Ҡаҡының тамырҙарынйәш йыуып,һабаҡтарын һәм япраҡтарын итборғос аша үткәреп, он тоҙ,һәм шәкәр,һуған һеркәменән ҡушалараралаштыралар. 2—310 минут көнгәтирәһе һыуытҡысҡа ҡуйып торалар. Үҙаллы ризыҡ йәкиҡыҙҙырып, ит ризыҡтарына гарнир ҡушыпитеп ҡулланырға була (майонез йәки ҡаймаҡ менән тәмләтәләр)бирәләр.\n▲'''''Составы''''': 10 г ҡаҡы, 20 г һуған, 10 г он, 20 г май.\n* '''Ҡаҡы тамырынан ҡабымлыҡ'''. Ҡаҡының тамырҙарын йыуып, итборғос аша үткәреп, тоҙ, шәкәр, һеркә ҡушалар. 2—3 көнгә һыуытҡысҡа ҡуйып торалар. Үҙаллы ризыҡ йәки ит ризыҡтарына ҡушып ҡулланырға була (майонез йәки ҡаймаҡ менән тәмләтәләр).\n'''''Составы''''': 500 г ҡаҡы тамыры, 15 г шәкәр, 1 сәй ҡалағы тоҙ, 2 аш ҡалағы һеркә.▼\n▲'''''Составы''''': 500 г ҡаҡы тамыры, 15 г шәкәр, 1 сәй ҡалағы тоҙ, 2 аш ҡалағы һеркә.\n*'''Ҡаҡынан икра''' . Йәш һабаҡтарын итборғос аша үткәреп, керән, тоҙ ҡушалар. Ашар алдынан ҡаймаҡ менән тәмләтәләр▼\n▲* '''Ҡаҡынан икра''' . Йәш һабаҡтарын итборғос аша үткәреп, керән, тоҙ ҡушалар. Ашар алдынан ҡаймаҡ менән тәмләтәләр\n'''''Составы''''': 200 г ҡаҡы , 500 г ҡырғыстан үткәрелгән керән , 20 г ҡаймаҡ, тоҙ.▼\n▲'''''Составы''''': 200 г ҡаҡы , 500 г ҡырғыстан үткәрелгән керән , 20 г ҡаймаҡ, тоҙ.\nЯпраҡтарҙы бер-ике минутҡа ҡайнар һыуға һалырға ла, аҙаҡ һөҙөл алырға. Ваҡлап, башҡа компоненттар менән бутап, ҡаймаҡ менән болғарға.▼\n▲* '''Дегәнәктән салат'''.\n'''''Составы''''':150 г дегәнәк япрағы, 30 г керән, 50г йәшел һуған, 20 г ҡаймак һәм тоҙ.▼\n▲Япраҡтарҙы бер-ике минутҡа ҡайнар һыуға һалырға ла, аҙаҡ һөҙөл алырға. Ваҡлап, башҡа компоненттар менән бутап, ҡаймаҡ менән болғарға.\n▲'''''Составы''''': 150 г дегәнәк япрағы, 30 г керән, 50г йәшел һуған, 20 г ҡаймак һәм тоҙ.\n* Бәпембәнән салат\n100 г тоҙло һыуҙа тотоп алған бәпембә япраҡтарын турап, берәр ҡалаҡ ҡаймаҡ һәм майонез, тоҙ һалып бутарға.\n* '''Кәкүк емеше'''нән салат.\nЯпраҡ менән һуғанды турап, киҫәкләп туралған сөгөлдөр өҫтөнә һибеп һалырға, тоҙларға, ҡаймаҡ ҡушырға. Өҫтәлгә бирер алдынан 10 һыуытҡыста тоторға.\n'''''Составы''''': 100 г кәкүк емеше япрағы, 80 г бешкән сөгөлдәр, 25 г йәшел һуған, 20 г ҡаймак, тоҙ.\nСығанағы — «https://ba.wikibooks.org/wiki/Махсус:Сравнение_версий/11196»


Республикала урып-йыйыу кампанияһы башланды\n14 Июль 2020, 16:52\nБашҡортостан Республикаһы Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәте\nБашҡортостандың бер нисә районында ураҡ башланды, тип хәбәр иттеләр республика Ауыл хужалығы министрлығынан.\n«Республикала ҡайһы бер райондарҙың аграрийҙары шипкән, борсаҡ һәм ужым арышын йыйыуға төштө, — тип белдерҙеләр ведомствоның матбуғат хеҙмәтендә. — Мәҫәлән, Хәйбулла фермеры Юрий Погорелов шипкән урыуҙы тамамланы. Ҡоролоҡҡа ҡарамаҫтан, юғары килемле культура уртаса уңыш биргән. Фермер 50 тоннанан ашыу шипкән орлоғо алған».\nБыйыл Башҡортостанда бөтәһе 1,790 миллион гектар майҙанда иген һәм ҡуҙаҡлы культуралар сәселгән. Шуның 185 мең самаһы гектарын – ужым арышы, 58 мең гектарын – борсаҡ, 4,3 мең гектарын шипкән биләй.\nТеги:ауыл хужалығыурып-йыйыу кампанияһы


Өфөлә Алкоголизмға ҡаршы көрәш буйынса халыҡ-ара конференция үтә\n4 Февраль 2010, 17:34\nӨфөлә “Алкоголизм һәм йәмғиәттең социаль-әхлаҡи һаулығы” халыҡ-ара фәнни-ғәмәли конференцияһы үтә. Уның ойоштороусылары булып Башҡортостан урыҫтары Соборы һәм БР Фәндәр академияһы сығыш яһай. Конференцияны үткәреүгә, шулай уҡ, Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы –Ҡоролтай, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы, БР Мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министрлығы, БР Мәғариф министрлығы, БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығы, БР Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығы, БР буйынса Эске эштәр министрлығы, БР Ҡатын-ҡыҙҙар союзы, БР Халыҡтар дуҫлығы Йорто, БР Балалар фонды, “Алкоголизм һәм накоманияға – юҡ” хәйриә фонды, Айыҡлыҡ өсөн көрәш Союзының Башҡортостан бүлеге, БР “Белем” йәмғиәте ярҙам итә.\nОйоштороу комитеты координаторы Виктор Афанасьевтың “Башинформ” агентлығына хәбәр итеүенсә, баштараҡ был сараны республика кимәлендә үткәреү планлаштырылған. Ләкин күтәрелгән мәсьәләгә фәнни һәи киң йәмәғәтселектә ҙур ҡыҙыҡһыныу тыуғас, конференцияның статусы, ҡатнашыусылар географияһы киңәйгән һайын, тәүҙә төбәк-ара, артабан бөтә Рәсәй һәм ахырҙа халыҡ-ара кимәлгә тиклем үҫкән.\nКонференция сиктәрендә XX – XXI быуаттарҙа Рәсәйҙә һәм Башҡортостанда алкоголизм таралыу проблемалары тикшереләсәк. Ошонда уҡ ҡайһы бер ҡатнашыусылар алкоголизмды дауалау һәм профилактикалауҙың яңы ысулдары, реабилитациянан һуң ауырыуҙы күҙәтеү алымдары, алкоголизмды булдырмау буйынса фәнни-ғәмәли материалдар, сирҙе дауалауҙың яңы технологиялары менән таныштырасаҡ.


Материалы за Июль 2017 года » Страница 2 » Табын\nҺыу буйында һаҡ булайыҡ\nЭҫе көндәр башланыу менән бала-саға ғына түгел, ололар ҙа һыу буйына ашыға. Унда үҙеңде нисек тоторға кәрәклеген барыһы ла белеп тә бөтмәйҙер.\nИң элек һыуҙың йылылығы +18 градус булырға, ашағандан һуң һыу кергәнгә тиклем 1,5-2 сәғәт үтергә те-йеш. Йылға буйына килгәс тә тәүҙә бер аҙ ҡояшта ҡыҙынып алығыҙ. Уның да үҙ ҡағиҙәләре бар. Әйтәйек, беренсе аҙнала 20-30 минуттан артыҡ ҡыҙынырға кәңәш ителмәй. Һуңынан аҙ-аҙлап ҡыҙыныу ваҡытын арттырырға ла була. Ҡыҙыныу өсөн иң ҡулай ваҡыт – иртәнге 9-ҙан 11-гә, кисен 4-тән 6-ға тиклем. Был осорҙа организм тән тиреһе өсөн кәрәкле ультрашәмәхә нурҙарын яҡшы үткәрә. Ҡыҙынғанда ҡояшҡа тәндең бөтә урындарын да бер самала күрһәтергә кәрәк. Шуға ла ҡомлоҡта хәрәкәтле уйындар (футбол, волейбол) уйнау бик файҙалы. Һыуға кергәс тә күберәк хәрәкәтләнегеҙ, йөҙөгөҙ. Һыуҙа 15-20 минуттан артыҡ торорға кәңәш ителмәй. Сыҡҡас, ҡоро таҫтамал менән һөртөнөгөҙ.\nТурист картаһы төҙөлдө\nБашҡортостан Республикаһының интерактив турист картаһында барып күреү өсөн ҡыҙыҡлы уникаль мәҙәни һәм тәбиғи объекттар: шифаханалар, ял йорттары, тау саңғыһы базалары, йылға-күлдәр, шишмә-шарлауыҡтар, тауҙар, мәмерйә һәм хозур ҡаялар билдәләнгән.\nШулай уҡ унда республикалағы бөтә тәбиғәт һәйкәлдәренең, федераль һәм региональ ҡулланылыштағы айырым һаҡланыусы тәбиғи территорияларҙың сиктәре күрһәтелгән. Ә һәүәҫкәр балыҡсыларға һәм һунарсыларға балыҡ аулау һәм һунарсылыҡ итеү биләмәләренең сиктәрен белеү файҙалы буласаҡ.\nБыл турист ресурстары картаһы өҫтөндә эш әле лә дауам итә. Теләүселәр төрлө ҡыҙыҡлы урындарҙың, маршруттарҙың координаталарын һәм тасуирламаһын, фотоларын e-mail:rgo-rb@mail.ru адресына ебәреп ярҙам күрһәтә ала. Барыһы өсөн дә кәрәкле һәм ҡыҙыҡлы булған мәғлүмәттәр картаға индереләсәк.\nҠаялар илендә: Аҡташ\nРайондың Аҡташ ауылынан 1,5 км көньяҡтараҡ ятҡан был мәғрүр ҡая Еҙем йылғаһының уң яҡ ярында, түбәнге ағымда урынлашҡан. Аҡташ ҡаялары йылға ағымы йүнәлешендә бара-бара, Олотау һырттарына килеп ҡушыла.\nАҡташҡа барыу юлы бик ябай. Еҙем буйлап килеп тә уны табырға була. Йәйге эҫе көндәрҙә тирә-яҡ ауылдарҙан да, Өфөнән дә бында ял итергә теләүселәр бигерәк күбәйә. Юлсылар еңел машиналарҙа ла, маршрут автобустарында ла килә ала. Еҙемдең көмөштәй саф һыуында балыҡ тоторға, рәхәтләнеп һыу инергә, һоҡланғыс Аҡташ ҡаяларынан көс-дарман, хәл йыйырға мөмкин.\nГеографтар слетҡа йыйылды\nКүптән түгел Бөрө районының Десяткино ауылы эргәһендә республиканың география уҡытыусыларының 2-се слеты үтте.\nМәғрүр тора бында ҡаялар...\nЙәйҙең йәмле бер көнөндә Рус география йәмғиәтенең (РГЙ) район бүлексәһе һәм Красноусол мәктәптәренең бер төркөм уҡыусылары хозур тәбиғәт һәйкәле - Ишембай районындағы Кәлим осҡан ҡаяһы һәм Ҡуҡрауыҡ шарлауығына походҡа барҙылар.


Хәбәрҙәр: Каталонлылар испандарҙы көрсөк “тамағы”на ырғытыу менән янаны.\nКаталонлылар испандарҙы көрсөк “тамағы”на ырғытыу менән янаны.\nДүләт ҡаҙнаһына үҙ аллы һалым бүлеү талабына премьер Мариано Рахойҙан кире яуап алғас, урындағы хөкүмәт башлығы ваҡытынан алда һайлауҙар үткәреү менән янаны. Уның фирҡәһе күпселекте алыуы бик ихтимал, ә аҙаҡ инде бойондороҡһоҙлоҡ хаҡында референдум үткәрергә була.\nКаталония йыл һайын дәүләт ҡаҙнаһына кире алғанға ҡарағанда 12 миллиард евро күберәк түләй, ә ярлы региондарҙа йәшәүсе испандар өсөн улар билдәрен биштән быуырға теләмәй.\n“Беҙҙең тәҡдимгә яуап “юҡ” икән, беҙ кисекмәҫтән нимәлер хәл итергә мәжбүр буласаҡбыҙ. Беҙ аҡылдан яҙманыҡ. Беҙ артабан да каталонлылар булырға теләйбеҙ һәм юлыбыҙҙан тайпылмаясаҡбыҙ, тик беҙ аҡылдан шашманыҡ. Беҙҙең маҡсат- Евроберләшмәлә евро менән бергә ҡалыу,-”тип белдерҙе Каталонияның хөкүмәт башлығы Артур Мас.\nЯрлы Испания региондарының иҡтисадын үҙ елкәләренә атландырырға теләмәүҙәрен каталонлылар 11 сентябрҙә, Милли автономия көнөндә белдерҙе. Барселоналағы ҡаршылыҡ маршына миллион ярым самаһы кеше сыҡты. Улар демонстрацияға Каталонияның ҡыҙыл- һары флагтарын һәм региондың бойондоҡһоҙлоҡ хәрәкәте флагтарын тотоп сыҡты.


Проза — версиялар араһындағы айырма — Башҡорт Википедияһы\nПроза — версиялар араһындағы айырма\n11:13, 23 март 2015 версияһы\n1755 байт өҫтәлгән , 6 лет назад\n10:35, 23 март 2015 версияһы (төҙәтеү)\n11:13, 23 март 2015 версияһы (төҙәтеү) (кире алырға)\n== Терминдың мәғәнәһе ==\nПроза — [[Латин теле|латинса]] «''prōsa''» һүҙе, исем булараҡ, «''prōsus''» сифатынан яһалған. [[Урыҫ теле]]ндә «прямой», «свободный» тигән мәғәнәләрҙе бирһә, [[башҡорт теле|башҡортса]]ға «тура», «ябай», «ирекле» тип тәржемәләргә була. Бынан сығып, прозаны «ритмик киҫәктәргә һәм ҡабалауҙарға бүленмәгән ирекле һәм ябай телмәр» тип тип ҡабул итергә кәрәк. Боронғо [[грек теле|грек]] әҙәбиәтенең һуңғы осоронда, аҙаҡтан [[Боронғо Рим]]дә был термин үҙенең бөгөн төп ҡулланылышта булған мәғәнәһен алған. Билдәле булыуынса, ул замандарҙағы [[грек теле|грек]] әҙәбиәтендә нәфис һүҙ һөйләүҙе «шиғриәт|поэзия» тип атағандар, бындағы мәҙәниәттә нәфислек сәнғәте тәү сиратта ритм хистәре менән бәйле булған. Шуға ла әҙәби ижад әҫәрҙәренең күпселеге шиғыр формаһында тыуған. Һуңыраҡ ирекле һөйләүгә ҡаршы ҡуйып, ритмик яҡтан дөрөҫ ойошҡан телмәрҙе «шиғыр» тип исемләй башлағандар. [[Греция|Грек]] мәҙәниәтен тулыһынса ҡабул иткән һәм артабан үҫтергән [[Боронғо Рим]]дә, нәҡ ошоға нигеҙләнеп, «ритмик киҫәктәргә бүленмәгән, ябай һәм ирекле телмәр»ҙе генә «проза» тип атай башлағандар.\nШулай булһа ла, күп милләтле [[нәфис әҙәбиәттеңәҙәбиәт]]тең меңәр йыллыҡ тарихи үҫеше һөҙөмтәһендә [[шиғриәт|поэзия]] менән прозаны ныҡлап айырыу бары тулыһынса һаҡланып ҡалмаған. Әҙәбиәт белемендә эргәләш йөрөгән был терминдар аңлатҡан ижад жанрҙары ла бер-береһенә бик яҡын тора: прозалағы шиғри әҫәрҙәр (стихи в прозе) менән бер рәттән ритм һәм рифма ҡулланып яҙылған проза әҫәрҙәренең дә булыуы бының асыҡ миҫалы.\n== Прозаның ҡыҫҡаса тарихы ==\nТәүге проза әҫәрҙәрен ижад итеүселәр исемлегенә боронғо [[Греция|грек]] космологы (Йыһанды өйрәнеүсе) һәм мифографы (мифтарҙы аңлатыусы) [[Ферекид Сиросский]]ҙы (боронғо [[грек теле|грекса]] ''Φερεκύδης'', беҙҙең эраға тиклем 584/583 — 499/498 йылдар) һәм Боронғо [[Греция]]ның беҙгә тиклем килеп етмәгән Милет ҡалаһында эшләгән фәнни-философик мәктәп вәкилдәрен ([[урыҫ теле|урыҫса]] — «Миле́тская школа», «миле́тцы») индерәләр.\nБоронғо [[Греция]] [[нәфис әҙәбиәт]]ендә поэзия менән бер ҡатарҙан проза ла булған. Телсе ғалимдәр уларҙы «миф», «риүәйәт», «[[әкиәт]]» һәм «[[комедия]]» жанрҙары тип һанай. Ә [[Греция|гректар]] үҙҙәре уларҙы бер нисек тә [[шиғриәт|поэзия]]ға индермәгән, сөнки, мәҫәлән, мифты - бөтөнләй ижад емеше түгел, ә дини тәғлимәт итеп ҡараған. Үҙ сиратында, риүәйәт – тарихи әҫәр, [[әкиәт]] – тормош-көнкүреш хәбәре, һәм [[комедия]] – [[шиғриәт|поэзия]]нан ныҡ түбән торған әйбер булып һаналған. Бер үк ваҡытта ораторҙар һәм сәйәсмәндәр телмәре, һуңыраҡ фәнни яҙмалар [[нәфис әҙәбиәт]]кә туранан-тура ҡағылмаған проза итеп ҡаралған. Шулай итеп, элекке донъяла (античный мир), [[Боронғо Рим]]дә, аҙаҡтан Урта быуаттар Европаһында, юғары ижад һәм [[нәфис әҙәбиәт]] жанры булып танылған [[шиғриәт|поэзия]] менән сағыштырғанда, проза гел икенсе планда йөрөгән, һәм уның тураһында бары тик «көнкүреш әҙәбиәте», ҡайһы саҡ «публицистик әҙәбиәт» тигән фекер йәшәп килгән.\n== Прозалағы әҙәби жанрҙар ==\nhttps://ba.wikipedia.org/wiki/Махсус:Сравнение_версий/476911 ҡабул ителгән


«Киләсәккә белем - 2018» форумы үтте » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nЯйыҡ гәзите » On-line яңылыҡтар » «Киләсәккә белем - 2018» форумы үтте\nОсрашыуҙың маҡсаты - сығарылыш кластарын Учалы һәм Белорет ҡалаларындағы һөнәри урта белем биреү уҡыу йорттарындағы һөнәрҙәр менән яҡындан таныштырыу ине.\nБуласаҡ ашнаҡсылар һөнәрҙәре тураһында бик мауығып һөйләүҙән тыш, нисек итеп матур һәм тәмле кондитер изделиялары бешереү серҙәренә төшөндөрҙөләр. Тел йоторлоҡ бит!\n«Өйҙәгеләргә лә ашты төрлөләндереп бешерәбеҙ. Ата-әсәйҙәребеҙ беҙҙең өсөн бик шат», - ти улар бер тауыштан. Ҡунаҡбай мәктәбенән 9-сы класс уҡыусыһы Альбина Закирова: «Мәктәпте бөткәс ҡайҙа барырға икәнлеген хәҙер яҡшы аңланым. Әлбиттә, ашнаҡсы буласаҡмын. Өйҙә мин бешеренергә оҫта. Бигерәк тә бәлештәр әҙерләргә яратам», - ти ҡыҙыҡай.\n- Класымда ун һигеҙ уҡыусы. Өс ҡыҙ, ҡалғандары малайҙар. Был сараға улар бик ҡыҙыҡһынып килделәр. Сөнки күпселек ба-лалар 9-сы кластан һуң башҡа уҡыу йорттарында уҡырға ниәт иткәндәр. Үҙҙәренә оҡшаған һөнәрҙәр һайлағандар ҙа инде, - тип һөйләне беҙгә Ураҙ лицейының 9-сы класс етәксеһе Лилиә Заһитова.\nУның уҡыусыһы Азамат Камалетдинов шахтер булырға хыяллана. Шуға күрә лә инде ул проходкалаусы һөнәрен һайлаған.\n- Бөгөнгө көндә биш тармаҡ буйынса эш итәбеҙ: «Таусы эше», «Ут үткәреү һәм төҙөлөш», «Транспорт», «Дөйөм туҡланыу технологиялары». Беҙҙең уҡыу йорто менән ҡыҙыҡһыныусылар күплеге, алдынғылар рәтендә булыуыбыҙға ишара, - ти колледж директоры урынбаҫары Андрей Мертехин.\nФорумда шулай уҡ С. Низаметдинов исемендәге сәнғәт һәм мәҙәниәт колледжы студенттары, уҡытыусылары ҡатнашты, Учалы ауыл хужалығы, Белорет медицина колледждары вәкилдәре лә булды.\nБыл уҡыу йорттары һөнәрҙәр тураһында һөйләүҙән тыш, мастер кластар ҙа күрһәтте. Мәҫәлән, Белорет медицина колледжы вәкилдәре буласаҡ студенттар өсөн манекендарҙа нисек беренсе ярҙам күрһәтергә, тонометр менән нисек тотонорға икәнлеген аңлатты. Фәһемле булды!\nУчалы тау сәнәғәте колледжыңың өйрәнеү полигонында ер аҫты техникалары менән нисек эш итергә кәрәклеген күрһәттеләр. Сәнғәт һәм мәҙәниәт колледжы студенттары биҙәү-ҡулланма эштәре менән таныштырҙы. Бик матур!\nФорум бик йәнле барҙы. Буласаҡ студенттар ҡыҙыҡһындырған бөтә һорауҙарына яуаптар алды.\n11-13 май тау сәнәғәте колледжында урта һөнәри уҡыу йорттары студенттары араһында «Иң яҡшы таусы-2017» халыҡ-ара һөнәри оҫталыҡ конкурсы үтте.... Тотош уҡырға\nРоботтар яһайҙар, виртуаль ысынбарлыҡ шлемын һынайҙар\nРайондың иҡтисады сәнәғәт комплексына нигеҙләнә. Белеүебеҙсә, бөгөн хеҙмәт баҙарында эшсе һөнәрҙәр ҙур һорау менән ҡуллана. Учалы тау сәнәғәте... Тотош уҡырға\nСтудент саҡ - бәхетле саҡ!\nСтудент - киләсәккә төрлө пландар ҡорған, төн йоҡоларын йоҡламай тырышып-тырмашып белем диңгеҙен кискән һәм һәр саҡ тыуған яғын, йортон, ата-әсәһенең... Тотош уҡырға


Материалы за 30.04.2009 » Архив газеты "Йәшлек"\nЯҙ һәм Хеҙмәт байрамы менән! ---\nҺеҙҙе ихлас күңелдән Беренсе Май – Яҙ һәм Хеҙмәт байрамы менән ҡотлайым!\nБыл көн күңелгә күтәренке кәйеф, яҡты ышаныс өҫтәгән ғаилә байрамына әүерелде. Ул – Тыуған илебеҙҙең данлы тарихына байҡау яһау, оло быуындың хеҙмәт ҡаҙаныштарын тәрән ихтирам менән иҫкә алыу мөмкинлеге лә.\nБашҡортостан барлыҡ ҡала һәм ауылдарҙың хеҙмәт коллективтарының фиҙакәр хеҙмәте һөҙөмтәһендә Рәсәй Федерацияһы үҫешенә тос өлөш индерә. Был ҡатмарлы заманда ла киләсәккә ышаныс менән ҡарарға, халыҡ мәнфәғәтен, йәшәү сифатын күтәреүгә йүнәлтелгән иҡтисади, социаль программаларҙы тормошҡа ашырыуҙа эҙмә-эҙлекле эшләргә нигеҙ бирә.\nБарығыҙға ла сәләмәтлек, именлек һәм бәхет теләйем. Ватаныбыҙ хаҡына хеҙмәтегеҙҙә яңынан-яңы уңыштар юлдаш булһын!\nНиһайәт, яҙ, ҡояш көлә ---\nЯҙ иртә килгән кеүек булһа ла, көтмәгәндә һауа температураһының түбәнгә тәгәрәп, тирә-яҡтың йәшелләнә башлаған сағында ер өҫтөн ҡар ҡапланы. Инде көтөүгә сыҡҡан мал, кире аҙбарға инеп, кипкән бесән көйшәргә мәжбүр. Шул рәүешле ҡыш үҙ ваҡытында яуҙырмаған ҡарын яҙ еткәс килтереп һалырға булды, күрәһең. Әммә яҙ ҡояшы бер һирпелеп ҡарауы булды, ҡар әҫәрен тиҙ арала юҡҡа сығарҙы.\nБаҡсаға юлланып, бүләк ал!\nМай байрамдары алдынан Спутник 107FM радиостанцияһы Барыһы ла – баҡсаға тип исемләнгән дөйөм халыҡ акцияһы ойошторҙо.\nБаҡсасылар һәм тәбиғәт ҡосағында ял итергә яратыусылар өсөн тәғәйенләнгән был сара бөгөнгө көн аҙағына тиклем дауам итәсәк. Ҡатнашыусылар өсөн бик күп бүләктәр әҙерләнгән. Улар – үҫентеләр, орлоҡтар, баҡса кәрәк-яраҡтары, ашламалар һәм башҡа файҙалы нимәләр.\nАкцияла теләге булған һәр кем ҡатнаша ала. Бының өсөн һеҙгә ни бары көньяҡҡа табан ҡала ситенә сәйәхәткә юлланырға һәм Спутник 107FM радиоһын тыңларға кәрәк. Ә бүләкле булыу өсөн Мин Спутник 107FM радиоһын тыңлайым тигән асҡыс һүҙен әйтеү ҙә етә.\nТуғыҙынсы тапҡыр еңәләр Яңылыҡтар\n21 – 24 апрелдә Мәскәүҙә «Рәсәй мәғарифы ынйыһы» тип аталған Бөтә Рәсәй мәғариф форумы үтте.\nУнда Рәсәйҙең бөтә төбәктәренән белем биреү учреждениелары ҡатнашты. Башҡортостан мәғарифты үҫтереү институты был форумда йыл да әүҙем ҡатнаша. Форум сиктәрендә үткән «Мәғарифта – инноватика» конкурсында институттың мәктәпкәсә һәм мәктәп алды белем биреү һәм тәбиғи-география фәндәре кафедралары лауреат булды. Тәбиғи-география фәндәре кафедраһы был конкурста инде туғыҙынсы йыл рәттән еңеү яулай. «Инновация проекттары 10 критерий менән баһалана. Уларҙың һәр береһендә иң күбе 10 балл йыйырға мөмкин. Беҙҙең кафедраның эше иһә шуларҙың барыһы буйынса ла иң юғары балл менән баһаланды», – ти кафедраның етәксеһе, педагогия фәндәре докторы Булат Юнысбаев.\nЯдро бомбаһы менән ҡурҡыта\nТөньяҡ Корея, әгәр БМО унан рәсми рәүештә ғәфү үтенмәһә, тағы ла бер тапҡыр үҙенең ядро бомбаһын һынап ҡараясаҡ.\nБыл турала КХДР-ҙың Үҙәк мәғлүмәт агентлығы белдерҙе: «Әгәр яңыраҡ ракета осорғаныбыҙҙы ҡаты тәнҡитләгәне һәм беҙгә ҡаршы төрлө санкциялар ҡабул иткәне өсөн БМО беҙҙән рәсми рәүештә ғәфү үтенмәһә, үҙебеҙҙең хәүефһеҙлек көстәребеҙҙе арттырыр өсөн өҫтәмә саралар күрергә мәжбүр буласаҡбыҙ.\nДәлилһеҙ яла яғыу – алдаҡсылар эше Сәйәсәт\nЗәки Вәлидиҙең тормошо һәм эшмәкәрлеге ныҡлап өйрәнелергә тейеш\nҺуңғы ике аҙна эсендә генә лә, бер үк ваҡытта тиерлек, бер нисә гәзиттә Әхмәтзәки Вәлиди Туған тураһында «шаҡ ҡатырғыс яңылыҡтар» баҫылып сыҡты. Имеш, ул Икенсе Донъя һуғышы йылдарында фашистар менән тығыҙ хеҙмәттәшлек иткән, ә бөгөн башҡорттар уны асыҡтан-асыҡ үҙенең бөйөк шәхесе итеп күтәреп сыҡты. Нимәгә таянып эш итә был «дөрөҫлөктө табыусылар», ниндәй документтар бар һәм, ғөмүмән, беҙҙең тарихсылар был турала ни әйтер Ошо һорауҙарға яуап биреү маҡсатында Зәки Вәлиди тормошон өйрәнеүсе белгестәр – тарих фәндәре докторы, профессор Марат Ҡолшәрипов, тарих фәндәре кандидаты, РФА Тел һәм әҙәбиәт тарихы институты хеҙмәткәре Марсель Фархшатов, тарих фәндәре кандидаты Әхәт Сәлихов һәм Зәки Вәлидиҙең һеңлеһе Нурия Килмөхәмәтовалар менән журналистарҙың осрашыуы ойошторолдо.\n«Росстат»тан алынған мәғлүмәттәр буйынса, йылдың тәүге кварталында Рәсәйҙә дөйөм майҙаны 10,4 миллион квадрат метр тәшкил иткән 114,4 мең фатир файҙаланыуға тапшырылған. Ә Башҡортостан, Рәсәй буйынса файҙаланыуға тапшырылған торлаҡ майҙанының 2,5 процентын төҙөп, был тармаҡ буйынса Рәсәйҙә иң әүҙем ун төбәк иҫәбенә ингән. Ил буйынса иң күп торлаҡ Мәскәү өлкәһендә тапшырыла.


«Башинформ» ғәйепте үҙ өҫтөнә алды — Викиновости\n«Башинформ» медиахолдингы, Башҡортостан Республикаһы властарының кеше хоҡуҡтарына сикләү индереүе тураһындағы ҡарарын халыҡҡа һөҙөмтәле еткерә алмауын танып, штраф һалынған өфөлөгә уның күләмен компенсацияларға әҙер булыуын белдерҙе.\n31 мартта Башҡортостан Республикаһы Башлығы Указы менән SARS-CoV-2 вирусы таралыуын профилактикалау маҡсатында ҡурсаланыу (үҙизоляция) режимы индерелде. 2 апрелдә төнөн профилактик рейд барышында полиция хеҙмәткәрҙәре режимды боҙоу осрағын асыҡлай. Тыйыу булыуға ҡарамаҫтан йәмәғәт урынында йөрөгән 33 йәшлек иргә ҡарата протокол төҙөлә һәм материалдар судҡа тапшырыла. Суд уға 15 мең күләмендә штраф билдәләй.\n3 апрелдә мәғлүм булыуынса, «Башинформ» медиахолдингы етәкселеге штраф күләмен ҡайтарыу тәҡдиме менән сыҡты.\nБеҙ «Башинформ» холдингына ингән дәүләт киң мәғлүмәт саралары халыҡҡа режимды боҙған өсөн ҙур күләмдә штраф ҡаралғанын тейешенсә еткермәүҙә үҙебеҙҙе ғәйепле һанайбыҙ. Һөҙөмтәлә кешегә 15 мең һум штраф һалына. Беҙ медиакомпания етәкселеге аҡса йыйылышып штраф күләмен ҡайтарырға ҡарар иттек. Үҙ яғымдан шуны вәғәҙә итәм, бөгөндән башлап "Башинформ"дың барлыҡ подразделениелары ҡурсаланыу режимын боҙған өсөн юғары штрафтар ҡаралғанын халыҡҡа аңлатыуҙы әүҙемерәк алып барасаҡбыҙ тип вәғәҙә итәм.\n— тип, хәл-торошҡа фекерен белдерҙе «Башинформ»дың директорҙар советы рәйесе Ростислав Мырҙағолов.\n3 апрелгә ҡарата Башҡортостанда 10 кешелә коронавирус булыуы асыҡланған. 106 кеше шик аҫтында. 3 пациент һауығып, дауахананан сыҡҡан.\nИсточник — https://ru.wikinews.org/w/index.php?title=«Башинформ»_ғәйепте_үҙ_өҫтөнә_алды&oldid=1358329


Өфөлә һәм Пекинда Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығы айҡанлы күргәҙмә үтә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә һәм Пекинда Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығы айҡанлы күргәҙмә үтә\n12:55, 14 января 2015 Йәмғиәт\nӨфөлә һәм Пекинда Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығы айҡанлы күргәҙмә үтә Фото: Андрей Старостин\nӨфөлә һәм Пекинда «Фашизмды еңеүҙә һәм Алыҫ Көнсығышты азат итеүҙә СССР-ҙың роле» тип аталған күргәҙмә ойошторола. Башҡортостан Хөкүмәтендә аңлатыуҙарынса, был Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы менән БРИКС илдәре дәүләттәре һәм хөкүмәттәре етәкселәре саммитының Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығын билдәләү йылында уҙғарылыуға бәйле.\nБилдәле ваҡиға Рәсәй Федерацияһы рәйеслеге сиктәрендә халыҡ-ара ойошмаларҙың сараларында сағылыш табасаҡ. Ил лидерҙары Өфө саммиты йомғаҡтары буйынса белдереүҙә ошо иҫтәлекле датаға ҡарата үҙ фекерҙәрен әйтер тип күҙаллана.\n— 2015 йылда Өфө Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһының 15-се саммитын ҡабул итә. Ул Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 70 йыллығын байрам итеү йылында уҙа. Был бөтә донъяға СССР халҡының һәм Гитлерға ҡаршы коалицияла ҡатнашыусыларҙың ниндәй хаҡ менән фашизмды еңеүен иҫкә төшөрөү өсөн йәнә бер мөмкинлек. «Фашизмды еңеүҙә һәм Алыҫ Көнсығышты азат итеүҙә СССР-ҙың роле» күргәҙмәһенә әҙерлек башланған да инде. Был йәш быуынға, ветерандарға, уларҙың туғандарына кәрәк. Экспозицияны баш ҡалала йәшәүселәр, ҡунаҡтар килеп ҡарай ала, — тип билдәләне Башҡортостан Республикаһы министры Руслан Мирсаяпов.\nӨфөлә күргәҙмә Хәрби Дан музейында ойоштороласаҡ.\nТеги: еңеүҙең 70 йыллығы,хәрби-патриотик тәрбиә биреү


Өфөлә аутизм менән ауырыған балаларҙың әсәләренә үҙенсәлекле осрашыу үткәрелде\nАкция 2 апрель Бөтә донъя аутизм проблемаһы тураһында мәғлүмәт таратыу көнөнә арналған. Ҡатын-ҡыҙҙарға флористика буйынса оҫталыҡ дәрестәре, фотосессия ойошторолдо. Улар гөлләмә эшләр өсөн сәскәләрҙе дөрөҫ һайларға өйрәнде. Ойоштороусылар әйтеүенсә, бындай осрашыуҙар ҡатын-ҡыҙҙарға бер-береһе менән аралашыу, тәжрибә уртаҡлашыу мөмкинлеге бирә.\nВероника Новикова: «Үҙ-үҙебеҙгә бикләнеп йәшәргә күнеккәнбеҙ. Беҙгә ҡайҙалыр сығып йөрөргә кәрәк, һинең хәлеңде аңлаған мөхиттә аралашыу еңеллек бирә. Ойоштороусыларға рәхмәт, оҫталыҡ дәресе оҡшаны».


Хеҙмәт етештереүсәнлеген арттырыуға 112,5 миллион һум бүленәсәк\n«Йәшлек» гәзите » Яңылыҡтар таҫмаһы » Хеҙмәт етештереүсәнлеген арттырыуға 112,5 миллион һум бүленәсәк\n23.07.2019 Хеҙмәт етештереүсәнлеген арттырыуға 112,5 миллион һум бүленәсәк\nБашҡортостанға федераль бюжеттан 112,5 миллион һум аҡса бүленәсәк. Уның менән төбәк предприятиеларында хеҙмәт етештереүсәнлеген арттырыуға адреслы ярҙам ителәсәк. Бының турала бөгөн Хөкүмәттә үткән кәңәшмәлә БР иҡтисади үҫеш министры вазифаһын башҡарыусы Лилиә Мәжитова белдерҙе. Был аҡса «Хеҙмәт етештереүсәнлеге һәм мәшғүллеккә ярҙам итеү» милли проектын үтәү өсөн йүнәлтелә. 2024 йылға тиклем республикала базалы сеймал булмаған өлкәләрҙә хеҙмәт етештереүсәнлеге 30 процентҡа арттырыласаҡ.\n«Маҡсатлы ориентирҙарҙы тормошҡа ашырыу өсөн республиканың 196 предприятиеһын, шул иҫәптән быйыл 50-һен проектта ҡатнаштырырға кәрәк. Әлеге ваҡытта Башҡортостанда милли проектта 28 ойошма ҡатнаша. Һаҡсыл производство принциптары булған урындарҙа процесс атҡарыу ваҡыты, эшләнеп бөтмәгән күләмдәр, брак кәмегән, етештереү артҡан», — тип Лилиә Мәжитова.\nБыйыл маҡсатлы күрһәткестәргә өлгәшеү өсөн проектҡа кәмендә тағын 22 предприятиены индереү кәрәк. Радий Хәбиров республика хөкүмәтенә был бурысты үтәргә ҡушты.\n«Беҙ хеҙмәт етештереүсәнлеге тураһында һөйләй башлағанда кешеләр беҙҙе тағы ла күберәк эшләргә ҡушасаҡтар, аҙаҡтан ҡыҫҡартасаҡтар тип уйлай. Беҙ әле бының турала һөйләмәйбеҙ, — тине төбәк етәксеһе. — Хеҙмәт етештереүсәнлеген арттырыу маҡсаты — кешеләрҙе кәрәкмәгән эштән азат итеү. Тап ошо позитив эффект бирәсәк. Бер кем бер кемде лә ҡыҫҡармаясаҡ, киреһенсә предприятелар үҫешәсәк».


Милли ғорурлығыбыҙ » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Милли ғорурлығыбыҙ\nМилли ғорурлығыбыҙ 19.11.2011 // Йәмғиәт\n112-се Башҡорт кавалерия дивизияһына — 70 йыл\nҺин һыбайға, ҡамытҡа күндер әле, тип, Миңлеғәлегә тапшыра. Үтенесен үтәй, өйрәтеп бирә, ҡулынан килгәс ни. Шунан китә абруйы — тай үҫтергән кешеләр Стәрленән дә, Өфөнән дә килә тора.\nМиңлеғәленең гармунға әүәҫлегенә лә Ғилметдин бай сәбәпсе булған. Уның өс малайы үҫә, бай уларға гармун алып бирә, ләкин малайҙарҙан фәтүә сыҡмай ҙа ҡуя. Аңлашыла ки, тыумыштан бирелмәгән оҫталыҡты таш ярып та сығарып булмай. Гармунды Миңлеғәле ара-тирә тотҡолай. Бай ҡолаҡ һала: моңо бар бит был малайҙың! Көндәр үтә килә апаруҡ һыҙҙыра башлай. Бай, тағы бер гармун алып ҡайтып, быныһын Миңлеғәлегә тоттора. “Был үҙеңә булһын, уйна, улым”, — ти. Һис өмөт итмәгәндә бирелгән бүләктән малайҙың түбәһе күккә тейгәндәй була. Киске сәғәттә ауыл урамдарына моң тарала.\nХәҙер уның ат ҡуналары яңы төҫ ала. Усаҡ яҡтыһында көй-моң һуҙа ялсы малай. Миңлеғәле гармунын һис ҡалдырмай, хатта туй һәм мәжлестәргә саҡырылыусыға, ауыл аҡһаҡалдарын үҙенә ҡаратырлыҡ үҫмергә әйләнеп китә.\nТөнгө утлауға сығарылған аттар ҙа аңлай уның гармун телен. Болонға килеп етеп таралырға ҡушҡанда, Миңлеғәле бер көйҙө, иртән “хужа” янына тупланырға булһа — икенсеһен, ә ҡайтҡанда өсөнсөһөн уйнай.\n112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы, Украинаның Ворошиловград һәм Краснодон ҡалаларын дошмандан азат иткәндә, 3-сө армияға ҙур ярҙам итә. 8-се кавалерия корпусы составында (баштан уҡ шунда) тәрән рейдҡа ингәндә тыл обозы айырылып ҡала, аҙыҡ-түлек, фураж тиҙ бөтә, боеприпас һанаулы ҡала. Шуға ҡарамаҫтан, башҡорт егеттәре хәрби заданиены уңышлы үтәп сыға. Беҙҙең корпусты Чернухино ауылы тирәһендә генерал-фельдмаршал Манштейндтың бер нисә дивизияһы ҡулсаға ала. Немецтар “гвардия корпусын тар-мар иттек” тип донесение ебәрә, хатта “Дойче Вайтунг” гәзитендә был турала алдап яҙалар. Ә самолеттан ташланған листовкаларҙа “һеҙҙе уратып алдыҡ, ҡотолоу сараһы юҡ, бирелегеҙ” тип саҡыралар. Ысынлап та, немец тылындағы атлы ғәскәрҙең хәле ахыр сиккә етә. 3-сө армия һәм Көньяҡ-Көнбайыш штабынан 17 көн эсендә ни бары бер самолет килеп, 8-се кавалерия корпусына һәм барлыҡ частарға “гвардия” исеме бирелеүе тураһында приказ килтерелә. Был хәл 14 февралдә Ворошиловград һәм Краснодон ҡалаларын немецтарҙан ҡайтарып алыу, тарихи уңышта 3-сө армия ғәскәрҙәренең уңышына юғары баһа бирелеүен асыҡ дәлилләй. Донбассты, уның индустриаль үҙәктәренең береһе булған Ворошиловградты азат итеү дошмандың бәкәленә һуғыуға тиң ине. Гитлер үҙенең Запорожьелағы кәңәшмәләрендә, Донбасс төбәген ҡулдан ысҡындырыу Германия сәнәғәте өсөн һәләкәткә бәрәбәр буласаҡ, тигән. Был уңышһыҙлығынан һуң Манштейн, вазифаһынан бушатылып, аҙаҡҡаса эшһеҙ ҡала.\nГвардия исемен алғас, беҙҙең дивизияға 16-сы һан бирелә. 18 февралдә корпус командованиеһына һис юғында “партизанлыҡ формаһында хәрәкәт итеү” мөмкинлеге бирелә. Ләкин урманһыҙ, террикондарҙан башҡа ышыҡ урындары булмаған, немец ғәскәрҙәре мыжғып торған төбәктә ниндәй партизанлыҡ булыуы мөмкин? Корпус командиры генерал Борисовтың яҡындары ҡамауҙан сығыу кәрәклеген дәлилләй. Ләкин эскелеккә һабышҡан Борисов ҡамалыуҙан сығыуҙы ойоштороу бурысын 16-сы гвардия дивизияһы командиры, бер үк ваҡытта корпус командирының беренсе урынбаҫары генерал Шайморатовҡа йөкмәтергә була.\nМиңлеғәле Шайморатов етәкселегендә ашығыс план төҙөлә һәм 19-сы февралгә ҡараған төндә 7-се гвардия кавалерия корпусының төп көстәре Чернухиноны ҡалдырып китә. Ҡаланан сығыу юлы тәрән соҡор аша үтә. Атлылар бер-бер артлы ҡайтыу юлына сыҡҡанда, иң арттағы төркөм немецтарға ҡарап ут аса. Ғәскәрҙәр тауыш-тынһыҙ тигәндәй, ҡулсанан сығып ҡотола.\nНемецтар таң алдынан быны һиҙеп ҡала, разведка беҙҙекеләрҙең Дебальцево ҡалаһын урап киткәнлеген самалай, шунда уҡ бер полк икенсеһенә артиллерия уты яуҙыра башлай һәм уға ҡаршы теге яҡтан да ут асалар. Атыш бер сәғәт бара. Күҙҙәрен асып ҡараһалар, ике немец полкы үҙ-ара ҡыйратышҡан булып сыға.\nКавалеристарҙың Чернухино — Дебальцево рейдында иң мөһим һаналған тимер юл төйнәлешен ҡулға төшөрөүе, төрлө йүнәлештәрҙә тимер юлды емереүҙәре, дошман эшелондарын юлдан ҡолатып юҡ итеүҙәре Ворошиловград операцияһына ыңғай йоғонто яһай ҙа инде. Был уңыштарҙың төбөндә башҡорт атлыларының, генерал Шайморатовтың тапҡырлығы, хәрби оҫталығы ята.\n...2009 йылда Башҡортостан делегацияһы Чернухинола булғанда, казактар саф-саф теҙелеп, беҙҙе ихлас алҡышланы. Атлыларға ҡуйылған мөһабәт һәйкәл янында митинг булды, әруахтар рухына Ҡөрьән аяттары уҡылды (тарихта беренсе тапҡыр!). Казактар үҙ сығышында башҡорт яугирҙәренең батырлығына һоҡланыуын йәшермәне. Атаман Александр Крамаренко Шайморатовтың тактик оҫталығы тураһында Фрунзе исемендәге хәрби академияла уҡыған сағында ишетеп таң ҡалғанлығын хәтергә төшөрөп торҙо. “Үҙем Чернухинонан булғас, — тине ул, — Шайморатов исеме яҡшы уҡ таныш ине. Уны профессор ауыҙынан ишетеү икеләтә шатлыҡ булды. Шайморатовтың немец ғәскәрҙәре ҡулсаһынан анһат ҡына сығып ҡотолоуын юғары баһалауы миндә ғорурлыҡ тыуҙырҙы”...\nРейдтан сыҡҡан юлда беҙҙең яугирҙәр түҙеп торғоһоҙ ас, 17 көн буйы йылы өйҙә булғандары юҡ, аттар ағас ботаҡтарын ашай, һалдаттар ҙа уларға эйәреп бөрө сүпләй. Ул ғынамы, армия штабынан фәлән ауылда дошман гарнизонын ҡыйратырға, “фәлән урында тағы...” тигән бойороҡтар килә тора. Тик вәғәҙә ителгән танк һәм мехдивизиялар ғына юҡ та юҡ. Көс-хәлдәре һуңғы сиккә еткән йәйәүле кавалеристар һаман үҙҙәре генә һуғышыуҙы дауам итә.\n1943 йылдың 23 февраль таңы алдынан Шайморатов, аҙымдарын һанарлыҡ та көсө ҡалмаған һалдаттарға ҡарап, йөрәге әрнеүенән ваҡытлыса штаб урынлашҡан йортҡа инә һәм яҡындары менән кәңәш ҡора.\nФронт һыҙығына тиклем ҡыҫҡа ғына ара ҡалған. Уны ҙур юғалтыуһыҙ үтеү өсөн алда ни ятҡанын асыҡлау мөһим. Разведка үткәреү һәм көстәрҙе туплау өсөн бер тәүлек ваҡыт кәрәклеге билдәләнә. Ошо талап комкор Борисов алдында ла ҡабатлана. Ләкин ҡайҙа ул, әле аҡылын туплай алмаған Борисов: “Проход свободен! Разведка произведена”, — тип екеренә һәм Шайморатовҡа пистолеты менән янай.\nБыл осрашыуҙан Шайморатовтың ҡобараһы оса. Тимәк, дивизияны күрәләтә ут эсенә тыҡмаҡсы. “Былай булғас, дошман тылында һуғышып йөрөп тә иҫән ҡалған ыласындарымды ут ямғыры аҫтына үҙем алып барырға тейешмен”, — тигән шомло уйҙар килә уның башына.\nПриказды үтәп, ул Борисов күрһәткән йүнәлештә юл ала, әммә дивизияны башҡа юлдан алып барырға бойора.\n...Бер нисә минуттан немец автоматтары телгә килә. Шайморатов дошман менән йөҙгә-йөҙ килеп һуғышҡанда һәләк була, ә дивизия штаб начальнигы полковник И.И. Голенев ҡарамағында (Шайморатов приказына ярашлы) хәүефһеҙерәк юлды һайлай. Үҙ-үҙен һәләкәткә алып барыу иҫәбенә Шайморатов дивизияның ҡалған көстәрен һаҡлау сараһын күрә.\nБыл көн аҡылын туплай алмаған генерал Борисов өсөн генә түгел, уның яҡындары, күп һанлы яугирҙәр өсөн дә фажиғәле була. Ҡайҙа юл тотҡанын самалай алмаған Борисов дошман ҡулына барып инә.\nҠояш яҡтыһын ҡаплар өсөн күк йөҙөндә шәл самалы болот та етә. Ғорур комдив Шайморатов өҫтөнә төшкән шик болот түгел, ҡара тап булып оҙон-оҙаҡ йылдар үҙ көсөндә ҡала килә...\nТамбов губернаһында Антонов бандаһына ҡаршы көрәш тамамланғандың һуңында Миңлеғәле Минһажетдин улы Шайморатов Людмила Степановна Утешева исемле сибәркәйгә өйләнә. 1927 йылда ҡыҙҙары тыуа, уға Октябрина тип исем бирәләр. Октябрина һөйләүенсә, ирле-ҡатынлы Шайморатовтар бик матур йәшәй, ләкин икенсе мәл, ҡыҫҡа ваҡытлы командировка ваҡытында, Людмила Степановна бер генералға кейәүгә сыға, ҡыҙын үҙе менән ала. Шайморатов Ольга Павловна исемле ҡатынды ҡыҙы Нина менән бергә ала. Сабыйҙы үҙ балаһылай ярата, тәрбиәләй. Ольга Павловна ире янына фронтҡа килгеләй, 1948 йылда генерал Шайморатовҡа Штеревка ауылында эксгумация яһағанда ла килә.\nОҙон һүҙҙең ҡыҫҡаһы, Шайморатовҡа бәйле ғәҙеллек эҙләгәндә, “Дойче Вайтунг”тың 1943 йылда февраль аҙағында сыҡҡан һандары шулай уҡ ярҙам итте. Эйе, Борисовтың әсирлеккә төшөүе тураһында яҙылған, ә Шайморатов — юҡ.\nЭҙләнеүҙәр һөҙөмтәһе булараҡ, 2009 йылда “Данлы атлылар юлынан” халыҡ-ара акцияһы ойошторолдо. Ошо юлдарҙың авторы төҙөгән ижади проект Мәҙәниәт министрлығы тарафынан хупланды һәм Башҡортостан Президенты грантына лайыҡ булды. Акция ваҡытында Петровское ҡалаһы уртаһында Башҡорт атлылары скверына ағастар ултыртылды (бер өлөшөн Өфөнән алып барғайныҡ), 13 тонналы таш-һәйкәл ҡуйылды. Шайморатов һәләк булған ҡаяға ла иҫтәлекле таҡтаташ беркетелде. Шул урында митингтар үткәрелде, Ҡөрьән аяттары уҡылды. Украина халҡы һәм түрәләре был акцияны бик теләп, хуплап ҡаршы алды.\nБеҙ малай саҡтарҙа ауылдаш ағайҙарҙың Шайморатов тураһында йөрәкһенеп һөйләгәндәре хәтерҙә. Унан килеп, Заһир Исмәғилев менән Ҡадир Даян ижад иткән “Шайморатов генерал” йыры күңелдәргә һарылды. Биштәкә ауылын Шайморатов исеменә үҙгәртеп, унда ғына түгел, Өфөлә — Еңеү паркында һәйкәлдәр ҡуйыу шулай уҡ мәшһүр яҡташыбыҙҙың исемен данлауҙа һиҙелерлек аҙым булды.\nЕңеү көнөн яҡынайтыу, илебеҙҙе фашистарҙан таҙартыу өсөн Шайморатов бөтәһен дә эшләгән, ғүмерен, ғәзиз башын һалған. Халыҡта ғорур яҡташыбыҙ Миңлеғәле Минһажетдин улы Шайморатовты рәсми рәүештә Герой итеп күреү теләге һүнгәне юҡ, арта ғына бара. Хәрби Дан музейында уның легендар командир, тиңдәшһеҙ батыр икәнлеген раҫлаған материалдар тупланмаһы уны рәсми органдар аша эшкә ҡушыуҙы көтөп ята. Аңлауымса, генерал Шайморатов тураһындағы наградалау эше яҡын арала яңынан ҡуҙғатылырға тейеш. Республикабыҙ абруйы өсөн бының әһәмиәте ҙур.\n“Ватаныбыҙ ғорурлығы — генерал Шайморатовтың исеме милли геройҙарыбыҙ Салауат Юлаев һәм Кинйә Арыҫланов менән бер рәттә тора, — тип билдәләй үҙенең талапсанлығы менән киң танылған яҡташыбыҙ генерал Ростислав Имам улы Сибәғәтуллин. — Командир булараҡ, Шайморатов еңелеү белмәгән тип әйтеп булмай, әммә фажиғә ихтималлығын киҫәтә белгән”.\nРәсәйҙең именлеге, халыҡтың азатлығы өсөн йәнен фиҙа ҡылған баһадирҙар элгәре дәүерҙәрҙә аҙ булманы, ләкин береһе лә Рәсәй Хөкүмәте тарафынан данға сығарылманы. Исмаһам, Шайморатовты өҫкә, юғарыға сөйөп, был йәшәп килгән ғәҙелһеҙлеккә сик ҡуйһаҡ ине.


Йыл йомғаҡтары Дөйөм тырышлыҡ менән – яңы үрҙәргә\n13 Февраль 2019, 18:20\nРайон хакимиәте башлығы Ғайса Янбаевтың дүртенсе саҡырылыш район Советының егерме һигеҙенсе ултырышында райондың 2018 йылдағы социаль-иҡтисади үҫеше һөҙөмтәләре хаҡындағы сығышы. Ҡыҫҡартып алынды.\nДемография күрһәткесе – социаль сәйәсәтте һәм халыҡтың йәшәү сифатын күрһәтеүсе мөһим индикатор.\n2018 йылдың 1 ғинуарына районда бөтәһе 28 277 кеше иҫәпләнде. Башкортостанстат мәғлүмәттәре буйынса 2018 йылда районда 290 сабый донъяға килде, ул 2017 йылға ҡарағанда 38 балаға әҙерәк. Үткән йылда бала һәм әсә үлеменә юл ҡуйылманы. 2018 йылда 408 кеше вафат булды, был унан алдағы йыл менән сағыштырғанда 48 кешегә әҙерәк. Үлемгә килтереүсе төп сәбәптәр араһында иң беренсе урында йөрәк-ҡан тамырҙары ауырыуҙары тора, икенсе урында – яман шеш сирҙәре.\nБылтырғы йыл менән сағыштырғанда суицидтан үлеү осраҡтары кәмене (2018 йылда 11 осраҡ теркәлһә, 2017 йылда улар һаны 18 кеше ине).\nРайондың социаль именлеге хеҙмәт баҙарына бәйле. Үткән йыл аҙағына эшһеҙлек буйынса теркәлеүселәр – 1,17 процент (иҫәптә 188 кеше торған).\n2018 йылдың 11 айында районда уртаса эш хаҡы – 26 586 һум, ул 2017 йыл кимәленән юғары (110,8 процент).\n2019 йылдың 1 ғинуарына эре һәм урта ойошмалар араһында ваҡытында эш хаҡы түләмәүселәр юҡ.\nАуыл хужалығы – беҙҙең райондың иҡтисади прогресын әйҙәүсе һәм алға этәреүсе өлкәһе. Былтыр эре аграр предприятиеларҙа уртаса номиналь эш хаҡы 17 373 һум тәшкил итте.\n2018 йылда бөтәһе 15 100 гектар ергә иген сәселде (техник культуралар - 15 100 гектарҙа, уларҙың 340 гектарында – шәкәр сөгөлдөрө, 1061 гектарҙа – майлы етен,13 600 гектарҙа - көнбағыш, шулай уҡ тәүге тапҡыр юғары маржиналле культураларҙың береһе - аҡ гәрсис 185 гектарҙа сәсәлде.)\nРайон хужалыҡтары 2018 йылда бөтәһе 61 300 тонна иген һуғып алды. Иген культураларының уртаса уңдырышлылығы гектарынан 18,7 центнер тәшкил итте. Бөтә төр хужалыҡтарҙа 40 121 тонна һөт етештерелде. 2018 йылда районда 22 428 баш эре мал иҫәпләнде (һыйырҙар – 9137 баш).\nАуыл хужалығы предприятиеларында 2018 йылда тере ауырлыҡ менән 878 тонна мал һәм ҡош-ҡорт үҫтерелде, был 2017 йыл кимәленә ҡарағанда 103,5 процент, ауыл хужалығы предприятиеларында ит етештереүҙә эре баш малдың өлөшө 82 процент. Эре малдың тәүлегенә уртаса артымы 658 грамм (101,2 процент) булһа, сусҡа – 263 грамм (114 процент). 2018 йылда райондың ауыл хужалығы һәм кәрҫтиән (фермер) хужалыҡтары 71 млн 358 мең һумлыҡ 51 төрлө техника һәм ҡорамалдар алды. 2018 йылда техника алыуға 19 млн 608 һумлыҡ субсидия алынды.\nҮткән йылда кооперативтар: мал һуйыу буйынса хеҙмәт күрһәтеүсе “Тәүәкән ит”, “Башҡорт балы”, “Һөтлө ихата”, “Күгәрсен һөтсөһө” ойошторолдо, улар 10 млн 700 мең һумлыҡ грант отто. Дөйөм алғанда райондың ауыл хужалығы етештереүселәренә 94 млн 951 мең һумлыҡ дәүләт ярҙамы күрһәтелде.\n“Ауыл территориаларының тотороҡло үҫеше” дәүләт программаһы буйынса райондың 10 ғаиләһе 13 млн 503 000 һумлыҡ ярҙам алды.\nРеспубликаның көньяғында туризмды үҫтереү, шулай уҡ федераль бюджеттан ошо йүнәлеште үҫтереүгә аҡса алыу өсөн “Бөрйән” туристик-рекреацион кластерын үҫтереү” инвестиция проектының проект-смета документтарын әҙерләү эше бара.\nРайонда бөтәһе 490 кесе һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттары теркәлгән. Кесе эшҡыуарлыҡ бизнесы өлкәһендә 4 меңдән артыҡ кеше эшләй, ул эшкә яраҡлы әүҙем халыҡтың 28 проценты. 2018 йылда урта һәм кесе эшҡыуарлыҡты үҫтереүгә урындағы бюджеттан 300 мең һум аҡса бүленгән.\nРайонда 203 сауҙа нөктәһе бар, уларҙың 25-е – сәнәғәт, 56-һы – сәнәғәт булмаған, 122-е – ҡатнаш ассортименттағы тауарҙар тәҡдим итә. 2 күмәртәләп һатыу базаһы, бөтәһе 562 кеше һыйырлыҡ 11 дөйөм туҡланыу объекттары, 5 йәрминкә майҙансығы эшләй, шәхси хужалыҡ тауарҙарын һатыу өсөн урындар йыһазландырылған.\nИҡтисад үҫешенең мөһим факторы – инвестицияларҙы арттырыу. 2018 йылдың 9 айындағы отчет мәғлүмәттәре буйынса төп капиталға инфестициялар күләме 240 млн һум тәшкил итте, бюджет инвестицияларын һанамағанда – 75,5 млн һум. Был күрһәткес менән беҙҙең район Башҡортостан Республикаһы райондары араһында 12-се урынды биләй.\nУҙған йылда район территорияһында Башҡортостан Республикаһының муниципаль практикалары Атласына керетелгән 12 уңышлы практика индерелде.\n2018 йылда муниципаль берәмек территорияһында үткәрелгән социаль, финанс һәм инвестиция сәйәсәтенең төп инструменты - урындағы бюджет. Консолидацияланған бюджеттың дөйөм килем күләме 938,7 млн һум тәшкил итте (2017 йылда 764,9 млн һум, 2016 йылда – 726, 6 млн һум ине). 2018 йыл өсөн физик шәхестәрҙең килеменә һалым 2017 йылға ҡарата 107,3 процент булды. 2017-2018 йылдарҙа райондың алдағы йылдарҙағы 69 млн һумлыҡ бурысы ҡапланды.\nБюджет дефициты шарттарында район хакимиәте алдында муниципаль милек менән эффектив идара итеү бурысы тора. 2018 йылда район бюджетына приватизациялау һәм муниципаль мөлкәтте файҙаланыуҙан 3 млн 752 000 һум аҡса инде, был һан 2017 йыл менән сағыштырғанда күпкә юғары ( 2017 йылда 797 000 һум).\n2018 йылда муниципаль ерҙе приватизациялау һәм ҡуртымға алыуҙан 11 млн 609 000 һум аҡса инде, ул 2017 йыл кимәленә 117 процент тәшкил итә. (9 млн 931 000 һум).\nТорлаҡ –коммуналь хужалыҡ\n2018 йылда торлаҡ-коммуналь хужалыҡ предприятиелары тарафынан 3 йортта ағымдағы ремонт һәм ҡыйыҡты йылытыу эштәре башҡарылды; дөйөм ҡулланылышта булған урындарға энергия һаҡлаусы яҡтыртҡыстар ҡуйылды; һыу менән тәьмин итеү системаһына ремонт эшләнде.\n“Уңайлы ҡала мөхитен булдырыу” программаһы буйынса һәм “Урал” хәйриә фонды ярҙамы менән район үҙәгендә З.Биишева исмендәге парк төҙөлдө. Күп фатирлы йорттарҙың ихата территориялары төҙөкләндерелде һәм унда яңы балалар майҙансығы төҙөлдө.\n2019 йылда республика программаһы буйынса Мораҡ һәм Йомағужа ауылдарында 8 подъезд ремонтланасаҡ.\n“Сүп-сар реформаһы”н ғәмәлғә ашырыу – төп бурыстарҙың береһе булып тора. Бөтә ауылдарҙа 227 контейнер майҙансығын урынлаштырыр һәм 681 контейнер һатып алыр өсөн район бюджетынан өҫтәмә аҡсалар алынасаҡ.\n2018 йылда Мораҡ ауылында таҙартыу ҡорамалдарын төҙөү эштәре башланды, уға 147 млн һум аҡса тотоноласаҡ. Уҙған йылда “Энергия һатыу компанияһы” йәмғиәтенең клиенттарҙы хеҙмәтләндереү офисы, Йомағужа ауылында “ Ҡояшҡай” балалар баҡсаһы, капиталь ремонт үткән Волостновка мәктәбе сафҡа инде. Мораҡ ауылында Алсынбаев һәм Энтузиастар урамдарына 1650 метр, Исем ауылының Еңеүҙең 40 йыллығы урамына 150 метрҙа газ үткәргес торбалары һалынды.\n238 млн һумға Иҫке Собханғол-Мораҡ, Мораҡ-Мораҙым автоюлы реконструкцияланды һәм Кесе Эйек йылғаһы аша яңы күпер төҙөлдө.\n2018 йылда Мораҡ ауылында 5 урамға (Таулы, Киров, Ленин, Смолин, Туҡай) һәм Йомағужа ауылында 2 урамға (Колхоз, Йәштәр) асфальт түшәлде, бөтәһе 20 км асфальтбетон юл ремонтланды, юлдарға ҡырсын түшәлде.\n2018 йылда 10092 квадрат метр торлаҡ файҙаланыуға тапшырылды.\nЕр участкаһын алыуға сиратта торған льготалы категорияға ҡараған граждандар һаны – 260.\n“Берҙәм Рәсәй” партияһының “Реаль эштәр” проектын бойомға ашырыу сиктәрендә ауылдарҙы төҙөкләндереү буйынса ҙур эштәр башҡарылды. 2018 йылда 2,4 млн һумға 21 проект тормошҡа ашырылды.“Урындағы башланғыстарға булышлыҡ итеү” программаһы 17 проект 7 млн 205 мең һумлыҡ, уның 4 млн 730 һумы республика бюджетынан, ярҙам алды.\n2018 йылда районда 48 янғын сыҡты, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, унда 1 кешенең ғүмере өҙөлдө.\nХалыҡты һәм территорияны ғәҙәттән тыш хәлдәрҙән һаҡлау буйынса мәсьәләләрҙе хәл итеүҙә берҙәм дежур-диспетчер хеҙмәте мөһим роль уйнай. Уҙған йылда уның штаты 7 берәмеккә тиклем арттырылды. “Хәүефһеҙ ҡала” комплексын индереү буйынса әҙерлек бара. 50 видео һәм фото теркәү камералары ҡуйыу проект эшләнелә лә инде. Граждандар хеҙмәттәрҙе төрлө хәл-ваҡиғалар хаҡында иҫкәртә алһын өсөн өс “Гражданин - Полиция” ашығыс терминалы ҡуйыу күҙаллана.\nУҙған йылда район хакимиәтенә граждандарҙан 1830 яҙма мөрәжәғәт килде. Бынан тыш, ҡабул итеү көндәрендә шәхсән миңә 445 кеше мөрәжәғәт итте.\nУрындағы үҙидара хеҙмәттәренең сифатын күтәреүгә күп функциялы үҙәктең штатын арттырыу ҙа ҙур йоғонто яһаны. Элекке балалар баҡсаһы бинаһын реконструкциялағандан һуң, ул биләгән майҙанды иркенәйтеү күҙаллана.\n33 дөйөм белем биреү ойошмаһы эшләй, уҙған йылда унда 3962 кеше белем алды. Ғәмәлдәге ҡануниәткә ярашлы мәктәпкәсә белем биреү учреждениелары селтәре һаҡлап ҡалынды. 1365 бала тәрбиәләнгән 20 балалар баҡсаһы эшләне. Өс өҫтәмә белем биреү учреждениеһында 1194 бала шөғөлләнә.\nУҙған уҡыу йылында 39 сығарылыш уҡыусыһы “Уҡыуҙағы айырым уңыштары өсөн” миҙалы менән бүләкләнде. 10 уҡыусы район хакимиәте башлығы стипендияһына лайыҡ булды. Өс йәш уҡытыусы Башҡортостан Республикаһында йәш уҡытыусыларға бирелгән гранттар конкурсында еңеү яуланы. 4 белем усағы – Исем, Яңы Хвалын, Сапыҡ һәм Әлмәс мәктәптәренә яңы автобустар ҡайтарылды.\nРайонда етем һәм ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған балаларҙы ғаиләгә урынлаштырыуҙың өс төрө үҫешә: уллыҡҡа алыу, опекаға алыу һәм аҫрауға алған ғаилә.\nОпека һәм попечителлек хеҙмәтендә 112 етем һәм ата-әсә ҡарауынан мәхрүм бала иҫәптә тора, шул иҫәптән 54 бала – аҫрауға, 58 бала опекаға алынған, 19 бала Йомағужа балалар йортонда тәрбиәләнә. Күбеһе “социаль” етем – ата-әсәләре иҫән. 2018 йылда етем һәм ата-әсә ҡарауынан мәхрүм балаларға һәм инвалид бала тәрбиәләүсе бер ғаиләгә 6 млн 211 һумға 8 торлаҡ бина алынды.\n103 мәҙәниәт усағы – 64 ауыл мәҙәниәт йорто һәм ауыл клубы, 34 китапхана, 3 музей, 2 балалар сәнғәт мәктәбе эшләп килә. 7 клубҡа газ ҡаҙанлығы ҡуйылды.\nУҙған йыл Ғаилә йылына арнап байтаҡ саралар уҙғарылды. Рәсәй Президенты быйылғы йылды Театр йылы тип иғлан итте, тимәк, театр сәнғәтен үҫешенә иғтибарҙы күберәк бирергә кәрәк.\nИке тиҫтәнән ашыу ауылда “Һаумыһығыҙ, ауылдаштар!”, “Ауыл байрамы”, “Урам көнө”, Шәжәрә байрамдары уҙғарылды.\nМәҙәниәт учреждениеларының матди-техник базаһын нығытыу өҫтөндә эш алып барылды. Был эшкә йүнәлтелгән аҡсаның дөйөм суммаһы 2,3 млн һумдан артты.\nЯҡын арала беҙгә Йомағужа балалар сәнғәт мәктәбе бинаһын төҙөү, Мораҡ ауыл мәҙәниәт йортон кинозал итеп реконструкциялау, район мәҙәниәт һарайын, үҙәк район китапханаһын капиталь ремонтлау мәсьәләләрен хәл итергә кәрәк буласаҡ.\nҺаулыҡ һаҡлау өлкәһендә 65 табип һәм 262 урта медицина персоналы тир түгә. Тәүлек әйләнәһенә эшләүсе (район буйынса) 110 койка, 20 паллиатив ярҙам койкаһы, көндөҙгө стационарҙа 55 койка-урын бар; амбулатор ҡабул итеү ҡеүәте сменаһына – 405. 9518 тапҡыр “Тиҙ ярҙам” саҡырылған. Стационар шарттарында 3504 кеше медицина ярҙамы алған. Амбулатор-поликлиникаларға 175 мең 564 пациент килгән. 3 табип һәм 6 урта персонал медицина хеҙмәткәре эшкә алынған. Бөгөнгө көндә 8 табип, 8 фельдшер талап ителә. 2019 йылда балалар поликлиникаһына капиталь ремонт уҙғарыу, ике фельдшер-акушерлыҡ пункты төҙөү ҡаралған.\nЙәш ғаиләләргә бала тыуған (уллыҡҡа алған) осраҡта өҫтәмә түләүҙәр республика программаһы буйынса 862 мең 200 һумға 5 сертификат бирелде. Өс йәш ғаилә “Торлаҡ” федераль программаһы сиктәрендә 2 млн 646 мең һумлыҡ субсидия алды.\nФизик культура һәм спорт буйынса 35 мең кеше ҡатнашлығында 284 спорт сараһы уҙғарылды. Алдынғы спортсыларыбыҙ һәм командаларыбыҙ 132 бөтә Рәсәй һәм республика ярыштарында ҡатнашты.\nӘлбиттә, уҙған йылда ниәтләнелгән эштәрҙең барыһын да тормошҡа ашырып булманы. Шуға ла, әйтелгәндәрҙе йомғаҡлап, 2019 йылға һәм киләһе йылдарға планлаштырылған сараларҙы (өҫтә әйтелгәндәренән тыш) һанап китеүҙе кәрәк тип табам: Мораҡта таҙартыу ҡоролмаларын реконструкциялауҙы тамамлау; күп функциялы үҙәк бинаһын капиталь ремонтлау; күп фатирлы йорттарҙы индивидуаль йылытыуға күсереү; блоклы ҡаҙанлыҡтар төҙөү; Воскресенск урта мәктәбендә ремонт башлау; Йомағужала һыу менән тәьмин итеү системаһын ремонтлау; Әлимғол ауылында ауыл-ара газ үткәргесе төҙөү; Дәүләтҡол, Етеболаҡ ауылдарына, Семиречье утарына газ үткәреү; Мораҙым, Багдашкин, Юлбаш ауылдарын газ, Мораҡ, Исем, Воскресенск ауылдарын һыу менән тәьмин итеү өсөн проект –тикшеренеү эштәрен әҙерләү; Йомағужа ауылының ихата һәм йәмәғәт территорияларын, паркын төҙөкләндереү; Мораҡ 1-се урта мәктәбе спортзалын ремонтлау; Йомағужа менән Мораҡтағы 5 урамды асфальтлау, юлдарҙы ремонтлауҙы дауам итеү.\nАғымдағы йыл да социаль өлкәлә лә, иҡтисадта ла яңы уңыштар алып килер тип ышанам. Беҙҙең алда торған бурыстарҙы тик бергәләп кенә йырып сыға аласаҡбыҙ.


ТОРБА ҒЫНА ҠАЛДЫ ҺЕРӘЙЕП… » «Йәшлек» гәзите | Газета "Йэшлек"\nГазета "Йәшлек" » Иҡтисад » ТОРБА ҒЫНА ҠАЛДЫ ҺЕРӘЙЕП…\n16.01.2015 ТОРБА ҒЫНА ҠАЛДЫ ҺЕРӘЙЕП…\nЗаводты һүтеп, урынына йорттар һәм сауҙа комплексы төҙөйәсәктәре тураһында уҡып белә инек инде. Тик күҙ алдында эшләп торған предприятиеның юҡҡа сыға барыуы нисектер моңһоу уйҙарға батырҙы. Төрлө сығанаҡтар төрлөсә мәғлүмәт бирә: берәүҙәр, заводты Нефтекама ҡалаһына күсерәсәктәр, тип иҫбат итергә тырыша, икенселәр, Өфөнән саҡ ҡына ситкәрәк сығарасаҡтар, тип аңлата. Беҙҙең яҡтан әле генә күренә башлаһа ла, заводтың эске территорияһындағы корпустарҙы күптән емерә башлағандар булып сыҡты. Унда эшләгән меңләгән кешенең яҙмышы нисектер инде хәҙер – аңлашылып бөтмәй. Нимә генә булһа ла, эшһеҙ ҡалдылар. Етмәһә, әлеге сетерекле ваҡытта…\nИнтернеттан алынған мәғлүмәттәр буйынса, УЗЭМИК заводының 17 гектар самаһы территорияһында күсемһеҙ милеккә ҡараған биналар төҙөләсәк. Йәғни люкс класына ҡараған бейек йорттар, ҡунаҡхана, бик ҙур сауҙа комплексы, парковкалау урындары барлыҡҡа киләсәк. Был проектты тормошҡа ашырыу өсөн 2,5 – 3,5 миллиард һум инвестиция һалынасаҡ, тигән мәғлүмәт бар. Рәсәй химиктар профсоюзының Башҡортостан бүлексәһе биргән мәғлүмәттәр буйынса, 2013 йылдың 1 ғинуарында заводта 987 кеше эшләгән. Сағыштырып ҡарағыҙ: 2000 йылда эшселәрҙең һаны 2605 булған.\nТеге күҙлек, был күҙлек…\nСоциаль күҙлектән сығып уйлап ҡараһаң, меңләгән кеше эшләгән заводты юҡҡа сығарыу ҙур хата кеүек. Предприятие башҡа ҡалаға күсерелгән осраҡта, унда эшләү өсөн күсеп китеү мөмкин булмаҫлыҡ хәл. Етмәһә, хәҙерге ваҡытта ятаҡ кеүек йәшәү урындары биреүсе ойошмалар юҡ кимәлендә.\nЛәкин иҡтисади күҙлек мәсьәләгә башҡасараҡ баға. Завод һуңғы ваҡытта, килем килтермәү генә түгел, ҙур юғалтыуҙар менән эшләгән. Баш ҡала үҙәгендә төҙөлгән фатирҙар, сауҙа комплекстары тиҙ арала файҙа килтерә башлаясаҡ, ә инде заводтың эшен яйға һалыу бик ҙур сығымдар талап итә. Баш ҡала уртаһындағы ер алтын бәрәбәрендә, бизнесмендарға уны производство өсөн ҡулланыу мәғәнәһеҙ. Шуға ла ундай урындарҙа сауҙа комплекстары, элиталы йорттар төҙөлә лә инде.\nӘлбиттә, экологик яҡтан ҡарағанда ла, ҡала уртаһында завод эшләп тороуы яҡшы түгел. Өфө ҡала эсендәге зарарлы предприятиеларҙан ҡотолорға тырыша. Был эш 15 йыл самаһы дауам итә, тип әйтергә була. Иғтибар итһәң, бөтә ерҙә лә шул уҡ хәл: элекке «Мир» фабрикаһының тегеү цехтары урынында сауҙа комплексы үҫеп сыҡты, сәй фабрикаһы урынында ла һатыу итәләр. Һөт комбинатына тиклем барып еттеләр, уның урынында ла бик матур йорттар ҡалҡып килә. Ҡыҫҡаһы, был – мегаполис өсөн ҡотолғоһоҙ хәл.\nМиҙалдың ике яғы бар. Бер яҡтан ҡараһаң, ҡала уртаһында матур сауҙа һәм ял итеү комплекстары, күркәм йорттар барлыҡҡа килә. Улар һауаға насар матдәләр бүлеп сығарып та зарарламай. Ләкин ҡеүәтле сәнәғәт потенциалы булмаған ҡалалар тора-бара көсһөҙләнә. Халыҡ эшһеҙлектән йонсой башлай. Ә бының эҙемтәләре бик насар икәнлеген аңлатып тороу ҙа артыҡ.\nҠеүәтле гигант булған\nБыл заводта нимә етештерҙеләр икән, тип ҡыҙыҡһыныу урынлы. Ҡыҫҡаса әйткәндә, унда ауыл хужалығы, диңгеҙ флоты, полиграфия, нефть-газ, автопром кеүек йүнәлештәрҙә кәрәкле изделиелар сығарылған.\nПредприятие Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында Ленинградтың Өфөгә эвакуацияланған “Красный треугольник” һәм Ярославль ҡалаһының бер заводы базаһында төҙөлгән булған. СССР заманында резина-техник әйберҙәр етештереү буйынса донъяла лидер булып торған. Уның продукцияһын, беҙҙән тыш, тағы ла 40 илдә ҡулланғандар. Ләкин 90-сы йылдарҙа, баҙар иҡтисады башланыу менән, предприятиеның эше аҫҡа тәгәрәй башлаған. Проблема шунда – йылдар буйына завод ҡорамалдарын заманлаштырыу, етештереү йүнәлешен аҙыраҡ булһа ла үҙгәртеү өсөн бер тинлек тә эш эшләнмәгән. Заводта 1904 йылда етештерелгән техника ла бар икән хатта. Һөҙөмтә шул – беҙҙең тәҙрәләрҙән ҙур-ҙур техника менән аҡтарылып ятҡан завод тәҙрәләре һерәйеп күренеп тора…\n2011 йылда “Компания “РИА” ойошмаһы “УЗЭМИК” асыҡ акционерҙар йәмғиәте акцияларының 42 процентын дәүләттән һатып алғайны. Был компанияның быға тиклем үк завод акцияларының контроль пакеты хужаһы булғанлығын билдәләп үтәйек. Шулай булғас, “Компания “РИА” ойошмаһы сәнәғәт гигантының тулы хужаһы булып та китә.\nЭйе, заводтың хужаһы дәүләт түгел, ул шәхси эшҡыуар ҡулында. Уның милкен теләһә нимә эшләтергә хаҡы бар, әлбиттә. Шуға ла халыҡтың, завод бер ергә лә күсеп китмәҫ, ғүмерлеккә ябылыр, тип ҡурҡыуы аңлашыла. Етмәһә, тонна-тонна тартҡан ҡорамалдарҙы күсереү генә лә, яңы урында ер мәсьәләһен хәл итеү ҙә бушҡа ғына башҡарылмай. Ләкин беҙ, ҡасандыр ҡеүәтле гигант булған завод юҡҡа сыҡмаҫ, икенсе урынға күсер, тип ышанабыҙ. Нефтекама ҡалаһында меңәрләгән яңы эш урыны барлыҡҡа килеүе лә яҡшы буласаҡ. Белгестәр, заводты күсереү бер нисә йылға һуҙылыуы ихтимал, тип билдәләй. УЗЭМИК-ты заманға яраҡлаштырыу, артабан да файҙаһын күреү өсөн унда тәүҙә инвестициялар индерергә лә ниәтләйҙәр, тигән мәғлүмәт тә бар.


Башҡортостан Хөкүмәте премьер-министрының элекке урынбаҫары Евгений Гурьев рәшәткә артында. Урынбаҫарҙы бер ай ҙа 20 көнгә ҡулға алғандар.\n3 Апрель 2019, 18:13\nЗакон ҡаты, ләкин ул закон. Хәҙер был йылдар һынауын үткән талап бөтәһенә лә ҡағыла. Тәфтишселәр элекке вице-премьер, Ер һәм мөлкәт министры булып эшләгәндә етди закон боҙоуҙарға юл ҡуйған, тип иҫәпләй.\nЫсынлап та, уның рөхсәте менән төҙөлөш компанияһына ике ер участкаһы ярты хаҡына бүленгән. Административ биналар идаралығы тарафынан да уңайлы кешеләргә дәүләт мөлкәте таратып бирелгән. Һөҙөмтәлә, Идаралыҡ етәксеһе ҡулға алынған.\nХәҙер тәфтишселәрҙең иғтибар үҙәгендә элекке вице-премьер. Ҡайһы бер мәғлүмәт саралары чиновниктың закон боҙоуҙарын республиканың элекке етәкселәренең исеме менән бәйләй һәм аныҡ миҫалдар килтерә.\nҮкенескә ҡаршы, һуңғы ете-һигеҙ йылда Башҡортостан коррупция сәскә атҡан төбәктәрҙең береһенә әйләнде. Башҡарма власть органдарында, көс структураларында тиҫтәләрсә енәйәт эше асылды. Бындай кире миҫалдар республиканың абруйын төшөрә, инвесторҙарҙы ситкә этә. Арыныу юлы бер генә, һәр енәйәт законлы язаһын алырға тейеш.


Бер көн килеп пластик һауыттар юҡҡа сыҡты, ти... » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Бер көн килеп пластик һауыттар юҡҡа сыҡты, ти...\n07.05.2019 Бер көн килеп пластик һауыттар юҡҡа сыҡты, ти...\nКеше ҡыҙыҡ ул. Барлыҡҡа килтерә лә, һуңынан нисек ҡотолорға белмәй. Пластик менән дә шундайыраҡ хәл.\nРәсәйҙең Тәбиғәт ресурстары һәм экология министрлығы пластик һауыт һатыуҙы тыйырға уйлай. Һүҙ бер тапҡыр ҡулланыла торған һауыттар тураһында. Эйе, тыйыуҙың самый ваҡыты. Сөнки йылы миҙгел башланды, шешлек-мешлек, кеше ҡырҙа ял итә. Ял итә лә ҡый-ҡыпырын ултырған урынында ҡалдырып китә. Күбеһенсә пластик һауыт ятып ҡала.\nЕвропа дәүләттәре был тыйыу ниәте менән алдараҡ өлгөрҙө шикелле: мартта уҡ Европарламент пластик һауыттарҙан баш тартыу хаҡында ҡарар ҡабул итте. 2021 йылға был яҡтарҙа бер тапҡыр ҡулланыла торған пластик һауыт-һаба булмаясаҡ.\nБеҙҙә әлегә аныҡ дата әйтелмәй. Шулай ҙа башҡа илдәрҙән ҡалышасағыбыҙ юҡ. Тик был тыйыуҙы аңлай белергә кәрәк. Йәшәй алабыҙмы пластикһыҙ? Әлбиттә! Оҙаҡ ҡулланыла торған күпме һауытыбыҙ бар! Йыуырға йыбанмаҫҡа ғына кәрәк.\nӘйткәндәй, Америкала ашарға яраҡлы ҡалаҡ уйлап тапҡандар. Ул кукуруз йәки бойҙай ононан эшләнә. Тәмен дә төрлөсә итергә була, имеш. Тәбиғәттә, мәҫәлән, уха эсәһегеҙ ҙә артынан ҡалаҡты ашап ҡуяһығыҙ. Ашарға теләмәһәгеҙ, ҡоштарға ташларһығыҙ. Бөжәктәр ҙә ашай ала. Бына бит.\nПластиктан ҡотолһаҡ, алюмин ҡалаҡтарҙы цветметҡа тапшырып бөтһәк, ағастары күптән сувенир - теләһәк тә, теләмәһәк тә пикникка "нержавейка"ны йөрөтөргә, аҙаҡтан матурлап йыуып ҡуйырға тура киләсәк.\n22.05.2019 - Яңылыҡтар таҫмаһы Бабичҡа һәйкәлде шунда күрәм...\n22.05.2019 - Яңылыҡтар таҫмаһы Хөрмәтле Өфө ата-әсәләре!\n22.05.19 Ә һеҙ Хан Семеновты беләһегеҙме?


GoWikipedia - Мультипликация — Башҡорт Википедияһы\n6 кадрҙан торған һикергән туп анимацияһы\nСекундына 10 кадр.\nМультиплика́ция (лат. multiplicatio — ҡабатлау, арттырыу, үҫеү, үрсеү) — бер-бер артлы хәрәкәтһеҙ һүрәт (кадр) ярҙамында ниндәйҙер тиҙлек менән бер-береһен алмаштырған, техник алымдар менән хәрәкәтләнеүсе һүрәттәр иллюзияһы. Анима́ция (фр. animation: күңеллелек, йәнләнеү) — көнбайышта мультипликацияның атамаһы: кино сәнғәте төрө, уны күрһәтеү (анимациялы фильм, йәнһүрәт), шулай уҡ технологиялар ғаиләһе.\nСәнғәттә мультипликация тип сәнғәт төрөн атайҙар, ул мультипликация технологияларын ижадтың төп элементы итеп ҡуллана.\nҠыҫҡа йәнһүрәт миҫалы\n1 Тәүге аҙымдар\n2 Артабанғы үҫеше\n1877 йылдың 30 авгусы — төшөрөлгән мультипликацияһының тыуған көнө, Эмиль Рено патент ала.\n1892 йылының 28 октябре — Эмиль Рено Париждың Гревен Музейында тәүге график лентаһын күрһәтә.\n1898 йыл — Джеймс Стюарт Блэктон һәм Альберт Э. Смит (англ. Albert E. Smith) тәүге ҡурсаҡ фильмын төшөрә, исеме «Кәрләләр циркы» (ингл. The Humpty Dumpty Circus) була. Фильмда ағас уйынсыҡтар ҡулланалар.\n1899 йыл — һаҡланып ҡалған тәүге мультипликациялы реклама ролигы Matches: An Appeal (авторы — Arthur Melbourne-Cooper) төшөрөлә.\n1900 йыл — Джеймс Стюарт Блэктон «Хайран ҡалдырған һүрәт» («The Enchanted Drawing») фильмын төшөрә. Ошо уҡ ваҡытта ул анимацияның серен аса — айырым кадрҙы төшөрөү, был алым АҠШ-та «One turn, one picture» исемен йөрөтә .\n1906 йыл — Америка компанияһы Vitagraph Company of America Джеймс Стюарт Блэктондың мультипликация фильмдарының береһен кино пленкаһына төшөрә, уның исеме «Humorous Phases of Funny Faces» («Ирмәк йөҙҙәр») була.\n1908 йыл — француз рәссам-карикатурасыһы Эмиль Коль график мультипликация өҫтөндә әүҙем эшләй башлай. Ул «Фантасмагория» («Fantasmagorie») фильмын төшөрә. Ул Европаның тәүге мультипликация фильмы була, үҙ аллы сюжет, төп геройы Фантош холоҡло булыуы менән иғтибарҙы йәлеп итә.\n1910 йыл — Владислав Александрович Старевич «Һылыу Люканида, йәки мыйыҡлылар һәм мөгөҙлөләр һуғышы» тәүге күләмле йәнһүрәтен төшөрә .\n1911—1922 йылдар — АҠШ-та рәссам-карикатурасы Уинзор Маккей 1914 йылда Gertie the Dinosaur мультсериалын төшөрә), 1918 йылда «The Sinking of the Lusitania» («Лузитания үлеме») документаль фильмын төшөрә.\n1911 — Уинзор Маккей гәзит комиксы буйынса «Бәләкәй Немо» («Little Nemo») фильмын төшөрә.\n1913 — Старевич «Энәғараҡ һәм ҡырмыҫҡа» йәнһүрәтен төшөрә.\nМультипликация үҫешенә ҙур йоғонтоно кинематографик технологиялар артыуы яһай. Рауль Барр асышы — перфорациялы целлулоид һүрәтле битте тоторға ярҙам итә.\n1918 йыл — тәүге тулы метражлы нәфис «Апостол» (исп. Еl Apostol) йәнһүрәте сыға, режиссёры — Квирини Кристиани.\n1928 йыл — Уолт Дисней Микки Маусты булдыра. Шул уҡ йылда уның тәүге тауышлы йәнһүрәте «Пароход Вилли» (ингл. Steamboat Willie) сыға.\n1929 йыл — Уолт Дисней "Һөлдәләр бейеүе"н (ингл. Skeleton Danсе) төшөрә, ул «Күңелле симфониялар» (ингл. Silly Symphonies) серияһының тәүгеһе була.\n1931 йыл — Квирини Кристиани тәүге тулы метражлы тауышлы «Рeludopolis» йәнһүрәтен ҡуя.\n1932 йыл — Уолт Диснейҙың «Сәскәләр һәм ағастар» (ингл. Flowers and Trees) тәүге төҫлө йәнһүрәте төшөрөлә.\n1936 год — СССР-ҙа «Союзмультфильм» киностудияһы барлыҡҡа килә (тәүҙә — «Союздетмультфильм» тип атала).\n1937 йыл — Уолт Дисней тәү тапҡыр «Иҫке тирмән» (ингл. Тhe Old Mill) фильмында тәрән күренешле камера ҡуллана. Ошо уҡ йылда Дисней «Аҡһылыу һәм ете гном» (ингл. Snow White and the Seven Dwarfs) тәүге тулы метражлы фильмын ағалы-ҡустылы Гримм әкиәте буйынса төшөрә.\n1940 йыл — Уильям Ханна һәм Джозеф Барбера «Том һәм Джерри» йәнһүрәттәр серияһы өҫтөндәге эште башлайҙар.\n1943 йыл — Поль Гримоның «Ҡарасҡы» («L’Epouvantail») төҫлө йәнһүрәтенең премьераһы үтә.\n1947 йыл — тәүге телевизион мультсериал Crusader Rabbit (Алекс Андерсон, Джей Бард) төшөрөлә. Анимация телевизион рекламаһында әүҙем ҡуллана башлай.\n1952 йыл — тәүге тулы метражлы «Көтөүсе һәм мөрйә таҙартыусы» (Поль Гримо) француз йәнһүрәте төшөрөлә.\n1956 йыл — Загреб ҡалаһында анимациялы фильмдар студияһы асыла (Душан Вукотич, А. Маркс, Б. Колар, З. Боурек, Ватрослав Мимица). Тәүге фильмдары — ҡыҫҡа метражлы «Күңелле робот» («Nestasni Robot», реж. Душан Вукотич).\n1958 йыл — Осама Тэдзуки тырышлығы менән Японияла аниме стиле килеп сыға.\n1960 йыл — «Флинстоундар» («Тhe Flinstones») серияһы тапшырыла башлай, был өлкәндәр өсөн беренсе анимация сериалы була.\n1967—1971 йылдар — СССР-ҙа тәүге «Маугли» мультсериалы сыға, режиссёры: Роман Давыдов.\n1969 йыл — Роман Качановтың «Крокодил Гена» йәнһүрәтендә тәү тапҡыр Чебурашканың визуаль образы һүрәтләнә.\n1983 йыл — поляк Збигнев Рыбчинскийҙың «Танго» фильмы ҡыҫҡа метражлы анимация фильмдары номинацияһында «Оскар» премияһын ала.\n1988 йыл — «Хазина утрауы» ике сериялы йәнһүрәт сыға.\n1990 йыл — «Симпсондар» («Тhe Simpsons») сриалын сығара башлайҙар.\n1995 йыл — тәүге тулы метражлы компьютер анимацияһы ярҙамында төшөрөлгән «Уйынсыҡтар тарихы» фильмы төшөрөлә (Pixar студияһы).\n1999 йылда «Ҡарт һәм диңгеҙ» йәнһүрәте (режиссёры Александр Петров) кинотеатрҙар өсөн төшөрөлгән тарихта тәүге йәнһүрәт була. 2000 йылда был йәнһүрәт Америка киноакадемияһының «Оскар» премияһын ала.\nHarold Whitaker, John Halas. Timing for animation — London: Focal Press, 1990. — ISBN 0-240-51310-X.\nАлександр Раппапорт. Пульсирующее бытие. Заметки о мультфильмах-анимациях Нормана Мак-Ларена (недоступная ссылка с 23-05-2013 (958 дней) — история, копия) // Киноведческие записки. — 2001. — № 51. — С.206—215.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Мультипликация&oldid=813580 ҡабул ителгән