Википедия:Ҡыҙыҡ мәғлүмәт/Архив/2018 — Башҡорт Википедияһы\nАрхив: 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 |\nғинуар 2018[вики-тексты үҙгәртергә]\nВики-өлөсәйҙәр Василий Блаженный сиркәүе янында\nВасилий Блаженный сиркәүе (һүрәттә) Иван Грозный бойроғо буйынса Ҡазанды яулау иҫтәлегенә төҙөлә.\nБынан 500—300 миллион йылдар элек хәҙерге Урал тауҙары урынында ике ҡитғаны бүлеүсе Урал океаны булған, уның ҡайһы бер рифтарынан барлыҡҡа килгән шихандары әле лә һаҡланған.\nБер бөтөн булған серб халҡын дин бүлгән: мосолман өлөшө Босния һәм Герцеговинала, православие өлөшө Сербияла һәм католик өлөшө Хорватияла айырым дәүләттәрҙә йәшәй.\nРәшит әд-Диндең «Уғыҙнамә»һенә ярашлы, Уғыҙ хандың ғәскәрҙәре башҡорттарҙың Оло Балғур исемле ҡәлғәһен һәм илдәрен яулап ала, шулай уҡ уларҙың Ҡарашит тигән падишаһын әсиргә ала.\nЕвропа илдәрендә Сиркәү һалымы (ингл. Church tax) — ғәҙәти хәл. Был һалым дин конфессияларына һалына. Финляндияла граждандарҙың килеменән 2 %-ҡа етә. Австрияла Сиркәү һалымын 1939 йылда Гитлер индерә һәм артабан Сиркәүҙең азатлығын һаҡлау маҡсаты менән ҡалдырыла.\nБөрө ҡалаһының гербы\nУрыҫтарҙан Санкт-Петербург Фәндәр академияһының беренсе ағза-корреспонденты Пётр Иванович Рычков яҙып ҡалдырыуынса, башҡорттар Бөрө ҡалаһына исем биргән йылғаны йәнлек исеме менән — Бүре тип атағандар.\n112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының быйыл 100 йәшлек юбилейын билдәләгән артиллерисы ике тапҡыр «Советтар Союзы Геройы» званиеһына лайыҡ тип күрһәтелә, әммә был исем уға бирелмәй.\nмарт 2018[вики-тексты үҙгәртергә]\n1866—1870 йылдарҙағы Бразилия, Аргентина һәм Уругвайға ҡаршы һуғыш һөҙөмтәһендә Парагвай үҙенең ярты территорияһының юғалта, ә халҡы 60—70 %-ҡа тиклем кәмей.\n1918 йылдың мартында Борай ауылында Борай башҡорт кантоны ойоштороу тураһында иғлан ителә, үҙидара орган — Борай башҡорт милли советын төҙөлә.\nБынан йөҙ йыл элек 1918 йылдың 7 мартында Баймаҡта Башҡорт Хөкүмәте ағзалары Ғабдулла Иҙелбаев, Ғимран Мағазов һәм уларҙың кәңәшсеһе булған 5 поляк офицеры большевиктар тарафынан атып үлтерелә.\n15 йәшлек Рәсәй фигурисы Алина Заһитова 2018 йылда Пхёнчханда уҙған Ҡышҡы Олимпия уйындарында алтын һәм көмөш миҙалдарын яулай.\n21 мартта, көн менән төн тигеҙләшкән ваҡытта, Халыҡ-ара Науруз көнө билдәләнә.\nапрель 2018[вики-тексты үҙгәртергә]\nБашҡорттарҙың мең һәм ғәйнә ҡәбиләләренең атамаһы 1000 һанын аңлата: улар икеһе лә боронғо ғәскәри берәмек исеменән барлыҡҡа килеүе мөмкин.\n«Мең дә бер кисә» әкиәттәр йыйынтығында Ғәббәсиҙәр хәлифәлегенең хакимы Һарун әр-Рәшит ғәҙел батша булып һүрәтләнә.\n1230-сы йылдарҙа Көньяҡ Уралда йәшәгән мадьяр монахы Юлиан, Башҡортостан хакимының мосолман диненә ныҡ инаныуы тураһында хәбәр иткән.\n1386 йылдың 14 февралендә Краковта Бөйөк Литва кенәзе Ягайло суҡындырылып, Польша королеваһы Ядвига менән никахлашҡандан һуң Речь Посполитая дәүләте барлыҡҡа килә.\nБеҙҙең эраға тиклем 2000—500 йылдарҙа ике тәгәрмәсле арбаларҙың (рус.)баш. донъя буйлап таралыуы\nМали империяһы архитектураһы стилендә төҙөлгән Дженненың Бөйөк мәсете (рус.)баш..\nБеҙҙең эраға тиклем VII—VI меңлеккә ҡараған Мулла II һәм Дәүләкән II торамаларында йорт атының иң боронғо ҡалдыҡтары табылған. Шулай уҡ беҙҙең эраға тиклемге 2026 йылға ҡараған Көньяҡ Уралда табылған археология ҡаҙылмаларына ярашлы Ике тәгәрмәсле арбаларҙы (рус.)баш. тәү башлап һынташты мәҙәниәте кешеләре ҡуллана башлаған.\nМали империяһы хакимы Муса Манса 1324 йылда хаж ҡылғанда уны 60—80 мең кеше оҙатып барған. Мәккәгә барған юлда Мали хакимы үҙенең 12 750 тонна алтынын халыҡҡа таратҡан.\nАлтын Урҙала рәсми рәүештә ислам динен ҡабул иткән ханға ғәрәп илсеһе Ибн Баттута бик юғары баһа бирә: «Донъялағы иң бөйөк һәм иң ҡеүәтле ете батшаның береһе ул».\nфевраль 2018[вики-тексты үҙгәртергә]\n1728 йылдың мартында Йәркәй Ейәнсурин етәкселегендәге башҡорт делегацияһы император Пётр II «башҡорттарҙың Ҡазан чиновниктарынан ҡыҫырыҡлауға дусар ителеүҙәре һәм уларҙың ергә аҫабалыҡ хоҡуғын һаҡлау тураһында» прошение бирә, һөҙөмтәлә Өфө провинцияһы махсус статуслы үҙ аллы территория тип иғлан ителә һәм Ҡазан губернаһы составынан сығарыла.\nБынан йөҙ йыл элек 1918 йылдың апрелендә Ырымбурҙа большевиктар тарафынан ҡулға алынған Башҡорт Хөкүмәте ағзаларын (Мутин, Йәғәфәров, Мерәҫов, Вәлидов, Айытбаев, Әҙеһәмов, Сәлихов) Әмир Ҡарамышев етәкселегендәге отряд азат итә һәм артабан автономия хөкүмәтенең эшмәкәрлеге тергеҙелә.\nБашҡорт АССР-ында ҡатын-ҡыҙҙарҙан тәүге халыҡ комиссары һөнәре буйынса инженер-архитектор булған.\nБөйөк Ватан һуғышы йылдарында башҡорт ҡатын-ҡыҙы да яңы технология уйлап табыуы һөҙөмтәһендә, Өфө нефть эшкәртеү заводында етештерелгән яғыулыҡ материалдарының фронтҡа өҙлөкһөҙ тапшырылыуы тәьмин ителә.\n2018 йылда Шәкетау шиханында быға тиклем Евразияла осрамаған боронғо моллюск төрө — Проперринитес аммонитының ҡалдыҡтары табыла. Аммонит 295 миллион йыл элек океан төбөндәге ошо шихан-рифта йәшәгән.\nмай 2018[вики-тексты үҙгәртергә]\nӘл-Иҙрисиҙың әйләндереп ҡуйылған картаһы реконструкцияһы. Был картала «башҡорт иле» Урал буйында билдәләнгән, уның биләмәләрендә хәҙерге Урал тауҙары, Ағиҙел, Кама, Ҡариҙел, Әй йылғалары күрһәтелгән.\nКөньяҡ Уралда урынлашҡан Ҡараташ тауы (рус.Карандаш) — донъяла иң боронғо тауҙарҙың береһе, уның тау тоҡомдары 4,2 миллиард йыл элек барлыҡҡа килгән.\nXII быуат ғәрәп географы Иҙриси хәбәр итеүенсә, болғар ҡәбиләләре йыш ҡына башҡорттарҙың Ҡараҡыя, Ҡазира (Ҡастра, Ҡастр) һәм Мазира (Масра, Мастр) ҡалаларына һөжүм иткәндәр.\nШота Руставелиның «Юлбарыҫ тиреһе ябынған баһадир» поэмаһы Грузия батшабикәһе Тамараны данлауға йүнәлтелгән.\n13 йыл хакимлыҡ итеү дәүерендә бер туҡтауһыҙ тиерлек алып барған һуғыштарҙа Ғосман солтаны Баязит I бер генә тапҡыр еңелә һәм был еңелеү уның өсөн фажиғәле тамамлана — 1402 йылда Анкара алышында Аҡһаҡ Тимер ғосман ғәскәрен тар-мар итә һәм солтанды әсирлеккә ала.\nҺөҙһөт («Сөләймәндең Сәба батшабикәһенә илсеһе»)\nБынан йөҙ йыл элек 1918 йылдың 15—17 майында Ҡостанай ҡалаһында башҡорт (Башҡортостан автономияһы) һәм ҡаҙаҡ (Алаш автономияһы) милли-азатлыҡ хәрәкәттәре вәкилдәренең кәңәшмәһе үтә, бында берҙәм контрреволюцион көрәште ойоштороу мәсьәләләре ҡарала.\nБер батальонды һәм ике рота дошманды юҡ иткән башҡорт снайперына Советтар Союзы Геройы исеме бирелмәй ҡала һәм уға хәҙерге ваҡытта һәйкәлдә ҡуйылмаған.\nИкенсе донъя һуғышы осоронда партизан отрядын ойошторған македон ҡыҙына милли герой исеме бирелә.\nӘлеге ваҡытта Википедияла Башҡортостан Республикаһы тураһында 110 телдә мәҡәлә бар. 2017 йылда уларҙы 950 913 мәртәбә уҡығандар (шул иҫәптән рус телендә — 554 498, инглиз телендә — 143 641, немец телендә — 39 899, төрөк телендә — 17 826, поляк телендә — 13 995, япон телендә — 12 671, итальян телендә — 10 383, ғәрәп телендә — 7 080, фарсы телендә — 6 458, мадьяр телендә — 6 116, башҡорт телендә — 3 734, татар телендә — 1 407)\nиюнь 2018[вики-тексты үҙгәртергә]\n«Атакама алпамышаһы» — кешене һүрәтләгән иң ҙур геоглиф (фараз буйнса 9 мең йыл элек яһалған)\nЕрҙә иң ҡоро Атакама сүле — Ерҙең иң ҡоро төбәге булып тора, бында 1570 йылдан 1971 йылға ҡәҙәр ҙур яуым-төшөмдәр булмауы хаҡында дәлилдәр бар.\n«Һуңғы Һартай» хикәйәтенә ярашлы, һарт ҡәбиләһе башлығы Ялыҡ бей улдары Сәрмәсән һәм Ҡармасан менән бергә әмир Аҡһаҡ Тимер ғәскәрҙәренә ҡаршы ҡаршылыҡ күрһәткән, Хөсәйенбәк кәшәнәһе һәм Хажи мәсетендә доға ҡылған.\nБынан йөҙ йыл элек, 1918 йылдың июнендә Башҡорт хәрби шураһы һәм 1-се Башҡорт пехота полкы ойошторола.\nБашҡортостан автономияһы ойоштороусыларының береһе Әхмәтзәки Вәлиди башҡорт халыҡ йырҙарын башҡарырға яратҡан, ҡурайҙа ла уйнай белгән.\nБер ауылдан — БАССР-ҙың өс халыҡ комиссары (Абыҙбаев,Дауытов,Ишмөхәмәтов) сыҡҡан.\nиюль 2018[вики-тексты үҙгәртергә]\nФараз буйынса тарихи Башҡортостандың төп ғибәҙәтханаһы тип иҫәпләгән Ҡазый мәсетенә нигеҙ һалыныуын XIV быуат башында йәшәгән «Башҡортостандың беренсе имамы» — ҡазый Хөсәйенбәктең эшмәкәрлегенә бәйле. 1736 йылдың яҙында башҡорт ихтилалдарын баҫтырыу барышында был таш мәсет И. К. Кириловтың каратель отрядтары тарафынан емерелгән.\nБынан йөҙ йыл элек, 1918 йылдың июль-авгусында Башҡортостан автономияһының милицияһы ойошторола, уның етәксеһе итеп Ә. Ә. Бейешев тәғәйенләнә.\nКинйә Арыҫлановтың атаһы Арыҫлан Аҡҡолов 1704—1711 йылдарҙағы башҡорт ихтилалы буйынса батша Пётр I бер нисә тапҡыр мөрәжәғәт итә һәм 1722 йылдың 12 февралендә Сергеевты үлем язаһына хөкөм итеүсе суд процессында ла ҡатнашырға ирешә. Бындай «ғәҙеллеккә ирешеү» ул осор өсөн көтөлмәгән хәл була (мәҫәлән, ошондай уҡ башҡорт илселеген етәкләгән Дөмәй Ишкәевтең үҙен язалап үлтерәләр).\nавгуст 2018[вики-тексты үҙгәртергә]\nҠорбан байрамы мосолмандарҙың иң мөһим байрамдарының береһе, ул хаж тамамланыуын белдерә, һәм зөлхизә айының 10-сы көнөндә, йәғни Ураҙа ғәйетенән һуң 70 тәүлек үткәс байрам ителә һәм өс-дүрт тәүлеккә һуҙыла.\nКөньяҡ Месопотамияла — Тигр һәм Евфрат йылғалары үҙәнендә цивилизация барлыҡҡа килеүҙе ғәҙәттә шумерҙар менән бәйләйҙәр.\nАстрономияла Әбүғәлисина Аристотелдең «йондоҙҙар Ҡояш яҡтыһын сағылдыра» тигән фекерен тәнҡитләй һәм йондоҙҙар үҙ яҡтыһы менән яҡтыра тип раҫлай, әммә планеталар ҙа яҡтыра тип уйлай.\nҠурай менән бер рәттән ҡумыҙ иң боронғо башҡорт милли музыка ҡоралдарының береһе булып тора.\nБалыҡтар һыу ағымына ҡаршы йөҙгәндә, тыныс һыуҙа йөҙөүгә ҡарағанда аҙыраҡ көс сарыф итә.\n1960−2009 йылдарҙа Арал һыуының кәмеүе\n1917 йылдың 25—29 авгусында Өфөлә 2-се Бөтә башҡорт ҡоролтайы үтә, унда йөҙгә яҡын делегат ҡатнаша. Ҡоролтай Рәсәйҙең федератив-демократик ҡоролошло булырға тейешлелеген билдәләй һәм Башҡорт мәркәз шураһы составын ҡабаттан һайлай.\nИран-Ираҡ һуғышы дауамлығы, йәлеп ителгән ресурстары, кеше ҡорбаны буйынса, Икенсе донъя һуғышынан һуңғы иң ҙур хәрби бәрелеш була.\n1960 йылдарҙан Амударъя һәм Һырдаръя йылғаларының һыуын баҫыуҙарҙы һуғарыу өсөн тотонола башлағас, ул осорҙа ҙурлығы буйынса донъяла 4-се урында биләгән Арал диңгеҙенең кимәле ҙур тиҙлектә кәмей башлай. Һөҙөмтәлә элекке күлдең ҙур өлөшөндә Аҡҡом сүле барлыҡҡа килә һәм төбәктә климат ҡырҡа үҙгәрә.\nсентябрь 2018[вики-тексты үҙгәртергә]\nҒәрәп сәйәхәтсеһе әл-Гарнати бер нисә тапҡыр Волга буйы Болғарында була һәм 1135—1136 йылдарҙа «Тәуарихи Болғарийа» әҫәренең авторы Яҡуп ибн Ноғман менән осрашҡан.\nҒәли Соҡорой ирәкте (ҡара табын) башҡорттары шәжәрәһен яҙып ҡалдыра, бында Башҡортостандың Рус дәүләтенә ҡушылыуында ҡатнашҡан Иҫән хандың өс тапҡыр батша Иван Грозныйға барыуы тураһында телгә алына.\nБынан 100 йыл элек 1918 йылдың сентябрендә генерал Хажиәхмәт Ишбулатов командалағында Башҡорт айырым корпусы булдырыла, уның составында 1-се Башҡорт уҡсылар дивизияһы, 1-се Башҡорт уҡсылар дивизияһы, Әмир Ҡарамышев исемендәге 1-се Башҡорт кавалерия полктары инә.\n1918 йылдың 8—23 сентябрендә Өфөлә Дәүләт Кәңәшмәһе була, бында Башҡорт Хөкүмәте делегацияһы Өфө директорияһы исеме аҫтында билдәле булған Бөтә Рәсәй ваҡытлы хөкүмәтен булдырыуҙа ҡатнаша.\n2000 йылда Минск ҡалаһында бәрәңгегә һәйкәл асыла, ә Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы 2008 йылды халыҡ-ара бәрәңге йылы тип иғлан иткән.\nМайҙанының 90 проценты урман менән ҡапланған «Еҙем тәбиғи паркы» биләмәләрендә 68 мәмерйә, шул иҫәптән Киндерле, Октябрь һәм башҡалар бар.\nҠабарҙы-Балҡар Республикаһында Кавказ тауҙарының Чегем тарлауығындағы балҡар шағиры Ҡайсын Кулиев исемендәге түбә эргәһендәге түбәгә башҡорт шағиры Мостай Кәримдең исеме бирелгән.\nоктябрь 2018[вики-тексты үҙгәртергә]\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Википедия:Ҡыҙыҡ_мәғлүмәт/Архив/2018&oldid=1033020 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 04:02 3 май 2021 үҙгәртелгән.


Әҙәбиәтебеҙҙең дә киләсәгенә ишара был\nНиндәй сара 5 – 85 йәшлек төрлө милләт вәкилдәрен бер майҙанға йыйып, үҙ телендә бөтөн йөрәктән ғорурланып сығыш яһарға дәртләндерә ала? Әлбиттә, “Минең телем – дуҫлыҡ теле”! Республика кимәлендә киң йәйелдерелгән был акцияға быйыл 500-ҙән ашыу кеше ҡушылды.\nШуныһы ла хикмәтле: сара былтыр 12 декабрҙә тантаналы асылғайны, кисә, тимәк, шул уҡ Рәсәй Конституцияһы көнөндә, күркәм байрам менән ябылды. Төп ҡануниәтебеҙҙең халыҡтарға биргән киң мөмкинлектәренә ишаралыр был.\nАкцияны ябыу сараһында һөҙөмтәләр билдәләнде, еңеүселәр тәбрикләнде. Сығыш яһаған һәр кем шул фекергә баҫым яһаны: туған телебеҙгә мөхәббәтте быуындан быуынға тапшырғанда ғына һаҡлап алып ҡалырға мөмкин, һөҙөмтәлә мәҙәниәтебеҙ ҙә, әҙәбиәтебеҙ ҙә, рухыбыҙ ҙа, еребеҙ ҙә имен буласаҡ, халыҡ-ара мөнәсәбәттәр нығынасаҡ.\n– Беҙ ошондай маҡсатҡа йүнәлтелгән саралар ойоштороуҙы дауам итәсәкбеҙ, – тине республиканың мәҙәниәт министры урынбаҫары Ранис Алтынбаев.


Сәнғәт асылы — халыҡсанлыҡта » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Әҙәбиәт » Сәнғәт асылы — халыҡсанлыҡта\nСәнғәт асылы — халыҡсанлыҡта 21.03.2012 // Әҙәбиәт\n— Алтмышты тултырып килһәм дә, күңелем ҡартаймай, — ти Нефтекама дәүләт филармонияһы директоры Рәйес Абдрахман улы Исмәғилев. — Белорет районының Зөйәк ауылында дүртенсе класты тамамлағандан һуң, ғаиләбеҙ Ямашты тигән урман хужалығына күсеп китте. Унда һигеҙҙе бөткәс, Стәрлетамаҡта 3-сө урта мәктәптә уҡып, өлгөргәнлек аттестаты алдым.\n1971 йылда Өфө дәүләт сәнғәт институтына уҡырға индем, режиссерлыҡ серҙәренә беҙҙе шөһрәтле шәхес Ғабдулла Ғиләжев төшөндөрҙө. Һуңғы курста саҡта Башҡортостан телевидениеһына эшкә саҡырҙылар. Телевидениеның баш режиссеры булып Әмир Абдразаҡов эшләй ине. Мине үҙ ҡулы аҫтына алды, уның менән “Туй”, “Килен килә” исемле фильмдар эшләнек. Шунан бирле телевидение, кино ҡаныма һеңде, уҡып та, эшләп тә йөрөнөм, 1976 йылда, институтты тамамлағас, шунда уҡ эшкә ҡалдым. Ижад ялҡынында егерме йыл “һә” тигәнсе үтеп тә киткән...\nТуҡһанынсы йылдарҙың башында мине — телевидениеның баш режиссерын — “Башҡортостан” киностудияһының етәксеһе итеп тәғәйенләнеләр. 2006 — 2011 йылдарҙа Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры директоры булдым. 2011 йылдың июленән — Нефтекама дәүләт филармонияһы етәксеһемен.\n— Рәйес Абдрахман улы, һеҙҙеңсә, мәҙәниәттең айырылғыһыҙ бер өлөшө булараҡ, йыр, бейеү сәнғәтенең торошо нисек?\n— Үҙ ғүмеремдә Европаның, Көнбайыштың, Көнсығыштың күп кенә илдәрендә булырға тура килде. Ҡытайҙың Шанхай ҡалаһы филармонияһын асыу тантанаһында ҡатнашҡанда тыуған уй-фекерҙәрем менән уртаҡлашҡым килә. Филармония фойеһында мул ашамлыҡ ауыҙ иткәс, тамашасылар залға йүнәлде. 1200 урынлыҡ залға ингәс, һәр кемгә таяҡтар менән барабан тапшырҙылар. Филармонияның тышҡы һәм эске күренеше лә заманса архитектура талаптарына ярашлы төҙөлгән, сәхнә лә иҫ киткес. Уның биҙәлеше, ут ҡуйылышы, артистарҙың һоҡланғыс сығышы, тамашасыларҙың уларға ҡушылып дәртләнеп барабан ҡағыуы — бындай гүзәл, иҫ киткес тамашаны үҙ ғүмеремдә тәүге тапҡыр күрҙем. Ошондай уҡ күңелде ҡанатландырыусы сығыштарҙы икенсе тапҡыр Истанбулда ҡарарға насип булды, айырыуса “Троя” тип аталған бейеү тетрәндерҙе...\nҮкенескә ҡаршы, Рәсәй кимәлендә әлегә ошондай концерттарҙы күргәнем юҡ. Ә Башҡортостанға килгәндә, башҡалар менән сағыштырғанда, йыр, бейеү сәнғәте һәйбәт үҫеш алған тип әйтһәм, хаталанмамдыр. Ғөмүмән, беҙҙәге сәхнә сәнғәте йылдан-йыл камиллашыуға табан бара, артистарыбыҙҙың сит илдәрҙә сығыш яһап ҙур баһа алыуы — быға сағыу миҫал. Әйтергә кәрәк, М. Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры менән Ҡытайға барып, оло хөрмәткә, баһаға лайыҡ булдыҡ, Рәсәйҙә, Белоруссияла ла шөһрәт ҡаҙандыҡ. Минск ҡалаһында беҙҙең сығыштарҙан һуң тамашасылар баҫып артистарыбыҙҙы өҙлөкһөҙ алҡыштарға күмде.\nБашҡортостандың ғорурлығы — Фәйзи Ғәскәров исемендәге бейеү ансамбле хаҡында ла маҡтау һүҙҙәре генә әйтке килә. Хәтеремдә, Германияның Ганновер ҡалаһында булғанда уның сығыштарын меңәрләгән кеше дәррәү сәләмләне. Беҙҙең артистарҙы күп илдәрҙә ихлас ҡабул итәләр, юғары баһалайҙар.\n— “Мәҙәниәт көтөп торор, иҡтисадты үҫтерергә кәрәк”, — тигәйне ҡасандыр Рәсәйҙең тәүге башлығы Борис Ельцин. Һеҙҙеңсә, мәҙәниәткә бөгөн ҡараш үҙгәрҙеме?\n— Бәлки, үҙ дәүеренә ҡарата был фекер дөрөҫтөр ҙә, сөнки аслы-туҡлы йәшәгән илдең юғары мәҙәниәтле балет, опера йә иһә башҡа театр төҙөрлөк мөмкинлеге ҡайҙан булһын? Ләкин, минең фекеремсә, иҡтисадты ла, мәҙәниәтте лә бер-береһенән айырырға кәрәкмәй. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында, ҡот осҡос ауырлыҡтарға ҡарамаҫтан, халыҡ театрҙарға, концерттарға йөрөүҙән туҡтамаған.\n— Нефтекама — күп милләтле ҡала. Нисек уйлайһығыҙ, филармонияның эшмәкәрлеге халыҡтың рухи ихтыяжын тулыһынса ҡәнәғәтләндерәме?\n— Эйе, Нефтекамала утыҙҙан ашыу милләт халҡы йәшәй. Был халыҡтарҙың милли-мәҙәни ихтыяждарын тулыһынса ҡәнәғәтләндереү, әлбиттә, мөмкин түгел. Нефтекамала көн итеүсе төп халыҡ — башҡорт, урыҫ, татар, мари, удмурт, украиндарҙың үҙ мәҙәни-ижтимағи ойошмалары ҡулға-ҡул тотоношоп эшләй, уларҙың телен, тарихын, милли мәҙәниәтен өйрәнеү, үҫтереү өсөн бөгөн киң мөмкинлектәр асылған. Мин бында күптән түгел эш башланым, филармонияла азербайжандарҙың концерт менән сығыш яһауын ҡарап һоҡландым. Улар башҡа милләттәр менән бергә татыу, үҙ-ара ярҙамлашып, бына тигән итеп йәшәп ята. Республика етәкселеге Нефтекамала үҙ ваҡытында филармония асып бик дөрөҫ эшләгән. Ҡала зыялылары менән осрашып һөйләшкәндә: “Филармония булыу — беҙҙең өсөн ҙур бәхет”, — тиҙәр. Нефтекамалар — сәнғәттең бар төрөнә ғашиҡ халыҡ, һәр концертҡа эркелеп килә. Татарстан артистары ла беҙҙә йыш ҡунаҡ, тамашасылар уларҙы шулай уҡ көтөп ала. Башҡорт, мари, урыҫ мәҙәниәте көндәре уҙғарҙыҡ, тамаша залында алма төшөрлөк тә урын булманы. Бындай саралар халыҡты бер-береһенә яҡынлаштыра.\n— Һеҙ етәксе булып эш башлағандан бирле, ижади төркөмдәрҙең, йырсыларҙың эшендә ниндәйҙер үҙгәрештәр булдымы? Ғөмүмән, филармонияның эшмәкәрлегенә ниндәй баһа ҡуйыр инегеҙ?\n— Бында килгәнсе үк Нефтекама дәүләт филармонияһы коллективын яҡшы белә инем. Һәр бер яңы етәксе яңы эш урынына ниндәйҙер аныҡ ниәттәр ҡороп килә. Ҡулыңды кеҫәгә генә тығып йөрөһәң, әлбиттә, эш килеп сыҡмай, булған пландарымды бойомға ашырырға ынтылам. Театр миҙгеле асылғанда Башҡортостандағы дүрт филармония коллективының сығышын ҡарап, ҡайһыһы ниндәй ижади кимәлдә икәнлеген сағыштырмаса әйтә алам. Сәнғәт төркөмдәренең ижади кимәле, тәү сиратта, филармонияларҙың матди-техник торошо менән туранан-тура бәйле.\nӘйтәйек, бөгөн Стәрлетамаҡ филармонияһының бинаһы юҡ, уны төҙөй башлағандар-башлауын, ләкин эш башында уҡ иҫ киткес йәмһеҙ сәхнә төҙөп, яңынан яһарға керешкәндәр. Шулай уҡ Учалы ҡалаһының филармонияһының тормошон да яҡшы беләм. Нефтекама филармонияһының бөгөнгө ижади ҡеүәһе — республикабыҙҙа иң шәптәрҙең береһе, тип ҡыйыу рәүештә әйтә алам. Беренсенән, беҙҙә ил күләмендә шөһрәт ҡаҙанған “Түңгәүер” бейеү ансамбле бар. Уның бейеүҙәре иҫ киткес матур, етәксеһе Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Юнир Ноғоманов бейеү сәнғәтен артабан төрләндереү, ижади зауығын арттырыу өсөн күп көс һала. Шулай уҡ беҙҙең “Ҡәрҙәштәр” башҡорт эстрада төркөмөнөң сығыштарын да тамашасы йылы ҡабул итә. Уның етәксеһе Раян Алтыншин үҙе лә маһир йырсы, етәксе булараҡ та йүгереп йөрөп эшләй. Бик уңған, оҫта баянсыбыҙ Марс Ишморатов, йырсыларыбыҙ Альберт Салауатов, Зәбирә Әминева һәм башҡаларҙың сығышын халыҡ һәр саҡ көтөп ала. Республика тамашасыларының һөйөүен яулаған йырсы Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Рифҡәт Ғәбделйәнов етәкселегендәге “Ҡайтауаз” татар эстрада төркөмө лә һәр саҡ уңышлы сығыш яһай. Улар күпселек Башҡортостанды, Татарстанды, күрше төбәктәрҙе гиҙеп, меңәрләгән тамашасының күңелен яулай. Филармониябыҙҙа “У сем” мари эстрада төркөмө (етәксеһе — Раиса Иҫәнбаева) үҙебеҙҙекеләрҙе генә түгел, Мари Иле республикаһы тамашасыларын да һоҡландырғыс сығыштары менән таң ҡалдыра. Филармония асылғандан бирле эшләп килгән музыкаль лекторийҙың эшмәкәрлеге һәр яҡтан маҡтауға лайыҡ. Был юҫыҡта артистарыбыҙ, мәктәп балалары алдында сығыш яһап, йәш быуынды сәнғәткә яҡынайта, сәхнә серҙәренә төшөндөрә. Йәмғиәтебеҙҙә эскелек, наркомания кеүек йәмһеҙ күренештәрҙе иҫкәртеү өсөн был бик мөһим сара.\n— Бөгөн, етәксе булараҡ, һеҙҙе ниндәй проблемалар борсой? Улар хәл ителерлекме?\n— Сетерекле мәсьәләләр иҫ киткес күп... Ана шул проблемаларҙы хәл итеү өсөн етәксе кәрәк тә инде. Йүнле етәксенең эше лә күп, емеше лә етерлек булырға тейештер, тим. Булдыҡһыҙ, проблемаларҙы урап үтергә тырышҡан кешенең кәрәге юҡ. Аллаға шөкөр, бөгөн артистарыбыҙ етерлек, кәрәк икән, ситтән саҡырып, эш менән тәьмин итә алабыҙ. Республикабыҙҙың ярҙамы ҙур — ҡалғаны үҙебеҙҙән тора.\nИң борсоғаны: бинабыҙға егерме йылдан ашыу төҙөкләндереү үткәрелмәгән. Тамаша залындағы ултырғыстарҙы яңыртыу, сәхнәне заманса йыһазландырыу талап ителә, тауыш техникаһының да сифатлыһы кәрәк, роялдәр ҙә “ҡартайған”. Егерме йыл эсендә филармонияға бер генә лә музыка ҡоралы, хатта баян да алынмаған. Уныһын да бағыусы алып биргән. Шулай уҡ сәхнә кейемдәре таушалған, ҡыҙғаныс хәлдә, шаршауҙарҙы ла яңыртаһы бар. Артистарҙы фатир менән тәьмин итеү мәсьәләһенә килгәндә, Нефтекама ҡала хакимиәте етәкселегенә ҙур рәхмәтлебеҙ — ярҙамынан буш ҡалдырмай, беребеҙ ҙә урамда түгел. Беҙ йыл әйләнәһенә дүрт йөҙ концерт ҡуйырға тейешбеҙ, шуның өс йөҙө — райондарҙа, шуға күрә транспорт мәсьәләһен дә хәл итеү кәрәк. Бөгөн филармония артистарын “йәшәртеү” менән мәшғүлбеҙ — һуңғы осорҙа ғына ун йәш артист эшкә алынды.\nҒөмүмән, ижади һәм егәрле кешеләрҙе йәлеп итергә тырышабыҙ, проблемаларҙы ла бергәләшеп хәл итербеҙ, тип уйлайым.\nМарат МОРАТОВ әңгәмәләште.


Костиндың май һығыу заводы — Башҡорт Википедияһы\nКостиндың май һығыу заводы\nҠала Дондағы Ростов ҡалаһы, Суворов урамы, 25\nКостиндың май һығыу заводы — XIX быуат аҙағы-XX быуат башында Дондағы Ростов ҡалаһында Суворов урамы, 25 адресы буйынса урынлашҡан предприятие. Завод сауҙагәр Ефим Яковлевич Костиндың милке була.\nXIX быуат аҙағы-XX быуат башында Суворов урамындағы 25-се йорттоң адресы икенсе була — Кесе Баҡса урамы, 33. Уның билдәле булған беренсе эйәһе сауҙагәр Пахомов була. 1880-се йылдарҙа был бинаны сауҙагәр Костин арендалай һәм 1887 йылда унда кондитер фабрикаһы аса. 1895 йылда ул ҡала думаһына үҙе ҡуртымға алған бинала пар менән май һығыу заводы асырға рөхсәт һорап мөрәжәғәт итә. 1897 йылдың ноябрендә уның һорауы предприятиенең әйләнә-тирәләге мөхиткә зарары минималь булырға тейеш тигән шарт менән ҡәнәғәтләндерелә. 1912 йылдың декабрендә «Приазовский край» гәзитенең битендә заводтың эшләй башлауы тураһында мәғлүмәт баҫылып сыға. Был мәҡәләлә май һығыу заводының эше барыбер әйләнә-тирәләге мөхиткә тиҫкәре тәьҫир яһай тигән белдереү була. Был махсус комиссияның тикшеренеү эше үткәреүенә сәбәп була. Комиссия предприятие ҡулланған технология һәм ысулдар ҡаланы бысрата тигән һығымтаға килә.\nЗаводтың хужаһы Костин булһа ла, өй Пахомовтарҙың вариҫтарының милке була. Аҙағыраҡ Пахомовтар йортто Костиндарҙың ғаиләһенә һата. Сауҙагәр Костиндың ҡатыны Домна Ивановна, ул көнбағыш майы етештергән предприятиегә ире менән милектәш була. Заводтың штаты 23 кешенән тора. Етәксеһе сауҙагәрҙең улы Степан Ефимович Костин. Предприятиенең етештергән тауары ҡалала халыҡтың ихтыяжын ҡәнәғәтләндерә. Беренсе бөтә донъя һуғышы йылдарында Костиндың заводы майҙы башҡа етештереүселәрҙән күпкә кәмерәк хаҡ менән һата. Билдәле бер шарттарҙа ул ваҡытлыса монополист булып китә һәм һатыуға шарттар ҡуя — Ростов гражданины икәнен раҫлаусы документы булмаһа, майҙы 800 граммдан артыҡ бирмәҫкә. Етештереү эшмәкәрлегенән тыш, Ефим Костин ҡала думаһының гласныйы була, был вазифаға уны ҡабат-ҡабат һайлайҙар. Сауҙагәр Костиндың милкендә шулай уҡ Иҫке баҙарҙа карамелдәр һәм керәндилдәр менән һатыу иткән кибет, һәм беҙҙең көндәргә тиклем һаҡланған табыш йорто була.\n1917 йылдан һуң Свирскийҙәрҙең милке булып китә, аҙаҡ предприятие национализациялана һәм 8-се һанлы май һығыу заводы тип йөрөтөлә. Уны «Донснабторг» Дон пайсылар ширҡәте арендалай. Завод XX быуаттың икенсе яртыһына тиклем эшләй. XXI быуатта был йортта ҡунаҡхана урынлашҡан.\nЙорттоң үҙенсәлекле фасады һаҡланмаған. Ҡайһы бер элементтары ғына тороп ҡалған, айырып әйткәндә, икенсе ҡаттағы тәҙрә уйымдары.\n↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Маслобойный завод суеверного купца//Хроники Ростова\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Костиндың_май_һығыу_заводы&oldid=684251 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 18:53 1 май 2017 үҙгәртелгән.


“Мәҙәниәт” милли проектына ярашлы республиканың Хәрби Дан музейында мультимедиялы гид барлыҡҡа киләсәк\n17 Сентябрь 2019, 10:52\nХәбәр итеүебеҙсә, Президент Владимир Путиндың май Указдарына ярашлы, “Мәҙәниәт” милли проекты кешеләрҙе күберәк мәҙәни программаларға ылыҡтырыуға йүнәлтелгән. Милли проектҡа “Мәҙәни мөхит”, “Ижади кешеләр” һәм “Һанлы мәҙәниәт” тигән өс федераль проект инә.\nРеспубликаның Хәрби Дан музейы Бөтә Рәсәй конкурсын уңышлы үтеп, “Һанлы мәҙәниәт” федераль проекты буйынса финанслау аласаҡ.\nӘ музейҙағы мультимедиялы гид проектына килгәндә, уның директоры Ирина Урманова билдәләүенсә, был экспонаттар менән танышыуҙың иң ябай, заманса юлы. Һәр бер экспонат өсөн контент билдәләнгән. Унда музей, ҡайһы бер деталдәр хакында тулыраҡ мәғлүмәттәр, телефон йәки компьютер ярҙамында аудиогид белемде арттырыусы мәҡәләләр менән таныштырасаҡ.\nМузей етәксеһе билдәләүенсә, был система бик ябай эшләй. Бының өсөн музейға килеп приложениены үҙеңә күсерергә һәм камераны экспонаттарға йүнәлтергә кәрәк: ”Был айырыуса быяла витриналар эсендә ултырған экспонаттар өсөн мөһим. Уны ентекләп ҡарау мөмкинлеге юҡ бит”-тип билдәләй Ирина Урманова.


Песня «Алға» исполнителя Руслан Нигматов. Скачать или слушать онлайн\nТуҡтамай оса ғына,тоттормай ҡаса ғына Ҡанатлы шул ваҡыт елдәре. Нисек дәү үтә ғүмер, үтә икән барыбер Ҡайғылы һәм рәхәт төндәре. А-һ-а, ғүмер юлы оҙон булһын. А-һ-а, яҡты эҙҙәр тороп ҡалһын. Мәңге ҡайтмаҫ көндәрҙең, бына тигән ғүмерҙең Ҡәҙерләрен һуңлап аңлайбыҙ. Ҡайҙалыр ашығабыҙ, кемгәлер ашҡынабыҙ, Иң кәрәген онотоп ташлайбыҙ. А-һ-а, ғүмер юлы оҙон булһын. А-һ-а, яҡты эҙҙәр тороп ҡалһын. Урын бар моңланырға, утырып уйланырға Мәңгелек хаҡҡында бер минут. Беҙ ергә ниғә килгән, ниҙәр бар беҙ белмәгән Һорауҙарға яуап ҡына юҡ. А-һ-а, ғүмер юлы оҙон булһын, А-һ-а, яҡты эҙҙәр тороп ҡалһын.\nҒүмер үтә... Ә һин иҫләйһеңме беҙҙең йәш саҡтарҙы? Осрашҡанды һинең менән йә икебеҙҙе? У-у-у, Ғәлиә... Иҫләйһеңме, ҡосаҡлашып ултырғанды тау башында? "Мин яратам һине" тинең һин шул мәлдә. У-у-у, Ғәлиә... Ғәлиә, Ғәлиә! Йәш саҡтарҙа һымаҡ һине ҡосоп үбәм. Ғәлиәм! Һәм тағында һиңә әйтәм "һине яратам". Ғәлиә... Ғүмер оса ҡоштар һымаҡ алыҫ яҡҡа. Беҙҙең бәхет йәшлек менән мәңге ҡала. У-у-у, Ғәлиә... Ғәлиә, Ғәлиә! Йәш саҡтарҙа һымаҡ һине ҡосоп үбәм. Ғәлиәм! Һәм тағында һиңә әйтәм "һине яратам".\nҺибәләй ямғыр, иркәләй ямғыр, Тамсыларҙы тотоп бейей, Туҡталмай яуа, ер битен йыуа, Ә елдәр ниҙер көйләй. Тирә яҡ сафлы, тирә яҡ паҡлы. Ямғырҙар яуһын, юлдарын күмһен, Янған йөрәк бер аҙ баҫылһын. Юйылһын барҙа юғалһын зарҙар, Ямғырҙарҙа бәхет табылһын. Мин юлда барам, рулемде борам Ямғырҙың йырын тыңлап, Куҙҙәрем юлда, күңелем моңда Ҡылдарҙай ала сыңлап. Аралар йыраҡ, барабыҙ урап. Ямғырҙар яуһын, юлдарын күмһен, Янған йөрәк бер аҙ баҫылһын, Юйылһын барҙа юғалһын зарҙар Ямғырҙарҙа бәхет табылһын. Һибәләй ямғыр, иркәләй ямғыр, Тамсыларҙы тотоп бейей, Туҡталмай яуа, ер битен йыуа, Ә елдәр ниҙер көйләй.


Киләһе йыл республика бюджеты 9 миллиард һумға дефицитлы буласаҡ\nБыл ҡытлыҡты дәүләт милкен һатыу, ҡуртымға биреүҙән килгән аҡса менән ҡапларға иҫәп тотола. Дөйөм алғанда төбәк ҡаҙнаһы 147 миллиард һумдан ашыу килем алыр тип көтөлә. Сығымдар 156 миллиард һум менән билдәләнгән. Ләкин был һандар һуңғыһы түгел. Республиканың төп финанс документы ҡабул ителгәнгә тиклем үҙгәрештәр индерелеүе ихтимал.\nСөнки хәҙер бюджет тураһындағы закон проектын төҙөүгә халыҡ фекере лә тәьҫир итә аласаҡ. Быйыл Дәүләт Йыйылышы -Ҡоролтай депутаттары финанс документты тәүге тапҡыр йәмәғәт ҡарамағына сығарҙы. Халыҡ һайланыусылары әйтеүенсә, бюджет халыҡ йыйған һалымдарҙан туплана һәм улар аҡсаларҙың ҡайҙа һәм күпме күләмдә йүнәлтелгәнлеген белергә тейеш.\nФинанс документты өйрәнеүгә йәмәғәтселек әүҙем ҡушылған. Проект сығарылған электрон дәүләт порталдарында 133 кеше теркәлгән. Уларҙың 119-ҙы бюджетты төҙөүгә үҙ тәҡдимдәрен индергән. 13 кеше Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтайҙа уҙған йәмәғәт тыңлауҙарында сығыш яһаны.\nШулай ҙа ҡаҙнаның төп структураһы үҙгәрешһеҙ ҡала. Уның 40 проценты бюджет хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡына йүнәлтелә. Мәғариф системаһына 41 миллиард һум, 43 миллаирд ярымын социаль сәйәсәткә, 14 миллиардын һаулыҡ һаҡлауға тотоноу күҙаллана.


КҮРӘҘӘСЕМЕ ӘЛЛӘ САУҘАГӘРМЕ? » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Махсус бит » Тормош юлдары ҡатмарлы » КҮРӘҘӘСЕМЕ ӘЛЛӘ САУҘАГӘРМЕ?\nРәсәй халҡы төрлө күрәҙәсе, тылсым эйәләренә, сихыр ҡайтарыусыларға күренеү өсөн йыл һайын 30 миллиард һум аҡса тотона. “Ул әле ашай!” – тинеләр. Көтөп торабыҙ, бер сәғәт самаһы ашаны. Әҙерләп мәшәҡәтләнде шикелле. Ул тиклем талантлы кеше үҙенә берәй ашнаҡсы яллаһа ла булыр ине инде. Торам һаман көтөп, алдан өс кеше бар, минән һуң да килделәр. Бына шулай башланды Өфөләге бер күрәҙәсенең ишек төбөндә тапанған көнөм. Ныҡ шәп күрәҙәсе, Мысырҙан килгән, имеш, барып күрәйем, алда нимә көтөүен беләйем, тинем инде. Дөрөҫөн генә әйткәндә, күрәҙәселәргә бөтөнләй ышанмайым, был кешене таныштар аша ишетеп, ҡыҙыҡ өсөн, мәҡәләмде яҙырға нигеҙ булһын, тип кенә эҙләп таптым.\nНиһайәт, минең сират етте, теге әҙәм ябай ғына аҡ кейемдә, 40 йәштәр тирәһендә. Ғәрәп кешеһе булыуы ла шундуҡ шик тыуҙырҙы – үзбәк, ахыры. Ярай, быныһы бик мөһим түгел, үттем, ҡаршыһына ултырҙым. Был миңә русса вата-емерә: “Ты христианка, с тобой тяжело будет работать”, – тип аптыратты. Ҡуй инде, христиан динен ҡасан ҡабул иткәнемде лә белмәй ҡалғанмын бит. “Юҡ, мин мосолман, шаһәҙәм әйтелгән, ислам ҡағиҙәләрен дә үтәргә тырышам. Етмәһә, мин – башҡорт, беҙҙекеләр этник мосолман”, – тигән булдым. Ләкин был мине тыңламай, күҙен йомоп, хисләнеп ултыра. Еҫкәнә – ытырғанып киттем. Мысыр тиклем Мысырҙан килгәс, республиканың төрлө райондарында йәшәүсе башҡорттар тышҡы ҡиәфәте менән айырыла икәнлеген уйлап та бирмәгән инде. Мине рус кешеһе тип уйлап, буталды – аңлашылып тора. Шулай ҙа бирешмәне: “Һин күңелең менән христиан кешеһе”, – тине. Күҙен дә асып торманы. Быны, минән христиандар еҫе сыға, тип аңларға кәрәкме икән ни? Ярай, шулай булһын да ҡуйһын тип, ышанғанымды күрһәтер өсөн, ҡалтырап киткән булдым. Күҙен асты. Ҡулымды ҡарай башланы. Шул арала минең быға тиклем дә күрәҙәселәргә мөрәжәғәт иткәнемде, тормошомда юғалтыуҙар булыуын, эшемдең офиста икәнлеген һөйләп ташланы. Һе, әлбиттә, ҡулдар аша кешенең ҡайҙа эшләгәнлеге аңлашылып тора – көрәк менән ҡәләм тотоусыларҙыҡы айырыла, әлбиттә. Бөтөнләй бер кемде лә юғалтмаған әҙәм юҡ, ә инде күрәҙәселәр менән бер ваҡытта ла аралашмаған кеше лә бик һирәктер. Үҙҙәре лә урамда тотоп алып бәйләнә бит. Асыу килә башланы. Шәхси тормошҡа ҡағылған бер нисә һорау бирҙем, яуаптары бик ҡыҙыҡ булды: үҙең теләһәң булыр, әммә һин ныҡ итеп телә. Булмаһа, тимәк, ныҡ теләмәгәнһең. Был һорауға яуапты төшөңдә күрерһең һәм башҡалар. Ҡыҫҡаһы, бер аныҡ яуап юҡ, аныҡ һығымта юҡ, ни бәйләнеп тә булмай – баҙарҙа һатып оҫтарып бөткән кеше рәүешендә. Теленең осона сығырлыҡ түгел. Махсус подъезд эргәһендә тороп, башҡаларҙан да һораштым: “Эйе, дөрөҫ әйтте, үткәндәрҙе күрҙе – олатайымдың үлгәнлегенә тиклем белде”, – кеүек мәғәнәһеҙ яуаптар алдым. Ысынлап шаҡ ҡатырғыс хәл: бер ниндәй аныҡ дата юҡ, исем юҡ, һан юҡ, дөйөм һүҙҙәр генә. Ә кешеләр был “күрәҙәсе“гә ышана. Етмәһә, ышанмай ултырғас, был әҙәм мине ҡыуып сығарҙы, ҡарғап та маташты.\nТағы ла шуныһы – тылсым эйәләренең күпселеге аҡсаны һорап алмай, имеш, кеше күпме теләй – шунса бирә. Яҡшы уйлап сығарылған – аҡсаны һорап алмағас, кеше шунда уҡ һине изге итеп күрә башлай. Ләкин берәү ҙә түләмәй сығып китмәй, бит кәмендә 300 – 500 һумын ҡалдыра. Был төптән уйланылған аҡса һурыу юлы ғына. Мин “Мысыр” ҡунағына 3 сәғәттә 10 кешенең килеүенә шаһит булдым, көнө буйы аҡсаны көрәп ала инде.\nМиллиард һумдар әйләнә\nТикшеренеүҙәр асыҡлауынса, Рәсәйҙә йәшәүсе һәр кеше ғүмерендә бер генә тапҡыр ғына булһа ла күрәҙәсе йәки башҡа тылсым эйәһе менән аралашҡан. Аралашҡан һәм аҡсаһын сығарып биргән. Медицинаға бер ҡағылышы ла булмаған дауалау алымдарын ҡулланыу, һөйгән кешеһен ҡайтарыу, берәйһенең юлына аяҡ салыу өсөн илебеҙ халҡы йыл һайын 30 миллиард доллар аҡса тотона. Һәм был сумманы һауанан алмағандар, ул быйыл март аҙағында етди тикшеренеүҙәр ярҙамында асыҡланған. Рәсәйҙәге ҡатын-ҡыҙҙарҙың 67 проценты, ә инде ирҙәрҙең 4 проценты даими рәүештә тылсым эйәһе менән аралаша. Етмәһә, ышаныусыларҙың бөтәһе лә тиерлек үҙен йә мосолман, йә христиан тип һанай. Алға киткән Европа илдәрендә, мәҫәлән, төрлө күрәҙәселәргә ышаныусылар юҡ тиерлек. Ләкин унда ла тылсым эйәләре аҡса эшләй ала – уларға Рәсәйҙән килгән иммигранттар бара.\nКеше шул тиклем ялҡау һәм яуапһыҙға әйләнде. Мәҫәлән, берәй ҡатын бер нисек тә ауырға ҡала алмауына зарлана, берәй тылсым эйәһенең адресын, телефон номерын эҙләй. Табиптарға барҙыңмы, үҙебеҙҙең республикала Перинаталь үҙәк бар – шунда булдыңмы тиһәң, йыш ҡына: “Юҡ”, – тигән яуап ишетәһең. Сәс ҡойолһа – күҙ тейгән, егетең ташлаһа – икенсе ҡыҙ сихырлаған, башыңа кирбес төшһә – кисәге сиған ҡатынының ҡарғышы төшкән. Иҫең китер.\nТормоштан алынған бер миҫал, бәлки кемгәлер фәһем булыр:\n– Бер егетте үлеп яраттым. Тик ул миңә бөтөнләй ҡараманы, теләһә ниндәй ҡыҙҙар менән осрашып тик йөрөнө. Яратыуым шул тиклем көслө ине, нисек тә булһа үҙемдеке иткем килде. 7 йыл элек 5 мең һум аҡса түләп, русса әйткәндә, “приворот” эшләтеп, кейәүсә сыҡтым. Бөтәһен дә һөйләгем килмәй, әммә егеткә, уңайын табып, “өшкөртөлгән” һыу эсерҙем. Сәсен алып, күрәҙәсегә бирҙем – әллә нимәләр эшләтте. Ысынлап та сихыры көслө булдымы – егет ике аҙна эсендә дуҫлашырға тәҡдим яһаны, өйләнештек. Ләкин шул тиклем бәхетһеҙмен. Ирем мине яратмаған кеүек тойола, уны бер туҡтауһыҙ ҡыҙғанам. Нисектер, тылсым бөтөр ҙә, мине ташлап китер кеүек. Сихырлауым тураһында бер генә минутҡа ла онотҡаным юҡ, һәр көнөм әрнеүҙәр менән үтә. Ысынлап яратмағанын беләм бит. Ғаиләлә тыныс ҡына булмағас, ирем ныҡлап эсә башланы, эшен дә йүнләп алып бара алмай. Балабыҙҙың бер күҙе зәғиф тыуҙы, быға ла мин ғәйепле кеүек. Сихыр тулы ирҙән һау бала тыуамы инде? Үҙемдең тормошомдо ла, уныҡын да боҙҙом. Шул тиклем үкенәм, яуапһыҙ мөхәббәт үтер ҙә китер ине ул. Сабыр итергә кәрәк булған. Сихырлы тип уйлаған кеше менән йәшәү – ҡылған гонаһым өсөн иң ҙур яза.\nӘлбиттә, кешеләрҙең күптәре күрәҙәсегә аптыраған көндән бара, уларҙы төрлө сир, ҡайғы бөгөп һала. Табиптар ярҙам итә алмаған осраҡта, тылсымға булһа ла ышанғы килә башлай. Ләкин иғтибарлап ҡарағыҙ әле: яҡындарығыҙ араһында тылсым ярҙамында дауаланғандар бармы? Юҡ, берәү ҙә юҡ! Күрәҙәсегә барып, хәлен һөйләп, күңелен бушатып, өмөт уянып, ҡанатланып китеүселәр булыуы мөмкин. Ләкин был бит ни бары психологик ярҙам ғына. Бының өсөн яҡшы әхирәтең йәки психолог менән һөйләшеү ҙә етә. Борондан ҡалған эс һылатыу кеүек процедуралар менән бутамағыҙ, бында тылсым юҡ, был – массаж. Эсе төшкән ҡатындарға ауырға ҡалырға ярҙам итеүе ихтимал.\nКлиенттарҙы табыр өсөн тағы ла бер хәйлә – лицензия алып эшләүсе тылсым салондары йәки кешеләр. Беҙ бит йондоҙҙарға ғына түгел, документтарға ла ҡарайбыҙ. Кем бирә һуң бындай документты, тип аптырап тормағыҙ, әлбиттә, бер кемгә лә “тылсым эйәһе” тигән таныҡлыҡ тапшырылмай. Лицензиялар ябай ғына, башҡа төр эшҡыуарҙарға бирелгән кеүек үк документ. Дәүләт уларҙы илдең бюджетына һалым түләргә генә бурыслы итә. Сантехника һаттың ни, өшкөртөлгән тоҙ ни – шул бер үк процедура үтеп, документ юллайһың. Шуға ла лицензияһы булған өсөн генә тылсым эйәләренә ышаныу – иҫәрлектең аръяғы. Һауыҡтырыусыларҙың күпселеге медицина буйынса белем алыу түгел, кешенең тән төҙөлөшө тураһында ла бер ниҙә белмәй. Ләкин улар күрһәткән хеҙмәттәр законлы булып сыға – сөнки лицензиялары бар.\nДистанцион ярҙам күрһәтеүсе тылсым эйәләре бар, йәғни интернет аша аҡса күсерәһең дә, тиҙ генә проблемаңды хәл итеп ҡуяһың, имеш. Өфөлә лә күп ундайҙар, интернет аша күҙ тейеүҙе бөтөрөү, мәҫәлән, 500 һум самаһы тора. Әгәр уларға ышаныусылар булмаһа, эшләмәҫтәр ине. Әгәр аҡса күсереп тә, проблема һаман бөтмәй икән, бер ваҡытта ла аҡсаңды кире ала алмаясаҡһың. Сөнки мотлаҡ рәүештә, берәй шартты үтәмәгәнлегең асыҡланасаҡ. Мәҫәлән, ныҡлап теләмәгәнһең йәки күрәҙәсегә ышанмағанһың.\nҮҙебеҙҙе мосолман тибеҙ икән, шуны белергә кәрәк: Мөхәммәт ғәләйһис-сәләмдең бер хәҙисендә билдәләүенсә, күрәҙәсегә, йондоҙ һанаусыға, тылсым ярҙамында дауалаусыға мөрәжәғәт итеүсенең 40 көнгә иманы юғала, 40 көн доғаһы, намаҙы ҡабул булмай. Быныһы – күрәҙәселәргә мөрәжәғәт иткән өсөн генә яза әле. Ә инде уның һүҙҙәренә ышаныу – оло гонаһ. Был – бер кешене Аллаға тиңләү, уның яҙмышыңды, киләсәгеңде үҙгәртә алыуына ышаныу, тип аңларға кәрәк. Ғәфү ителмәҫлек хата. Шуға ла исламда күрәҙәселәр һәм башҡа тылсым эйәләре менән аралашыу ҡәтғи тыйыла. Шулай уҡ кешегә күрәҙәлек итеп аҡса эшләү өсөн дә был донъяла булмаһа, теге донъяла яуап бирергә тура киләсәк. Был донъяла уҡ булыуы ла бик ихтимал, алданған, һаман да сире бөтмәгән, һөйгәне әйләнеп тә ҡарамағандарҙың асыуы яман булыуы мөмкин.\nБер ниндәй ҙа аҡ һәм ҡара тылсым юҡ. Бөтәһе лә гонаһ һәм мәғәнәһеҙлек. Мәҫәлән, берәй ҡыҙ фәлән егетте ҡаратам тип, тылсым юлын һайланы, ти. Бер уйлаһаң, проблема юҡ кеүек – кеше мөхәббәте өсөн көрәшә. Ә егеттең психикаһына тәьҫир итеүҙең эҙемтәләрен кем уйларға тейеш? Баҡтиһәң, беҙҙең Рәсәйҙә һәр биш йөҙ кешегә бер тылсым эйәһе тура килә икән. Илдең әрмеһе алыҫ тора был һандан. Уларға ышанып барыусылар үҙенең генә түгел, яҡындарының да тормошон боҙа.\n– Апайым күрәҙәселәргә йөрөргә ярата. Бер тапҡыр иренең дә яҙмышын һорашҡан, ҡайҙа эшләгәнлеген дә әйткән. Еҙнәм электрик ине. Алтын ҡуллы электрик ине тип әйтке килә, беҙҙең йорттағы бөтә мәшәҡәттәрҙе лә үҙ өҫтөнә алды, ҡулы башҡа нәмәләргә лә оҫта булды. Күрәҙәсе еҙнәмде, электр тогынан үләсәк, тип фаразлаған. Апайым, нишләптер, был һүҙҙәрҙе еҙнәмә лә еткергән. Уныһы әллә ни иғтибар итмәһә лә, күңеленә шик төштө. Ләкин бит эшләргә кәрәк, һөнәрен үҙгәртмәне. Беҙҙә бейек кенә урында электр бырауы менән тишек эшләргә кәрәк булғас – саҡырҙыҡ. Ҡыйын ғына эш, баҫҡыста баҫып тороп бырауларға кәрәк. Еҙнәм уңайһыҙ ғына итеп баҫып тора, ҡараһам, ҡулдары ҡалтырай, маңлайы шыбыр тиргә батҡан. Бер ҡулы менән баҫҡысҡа тотоноп тора ине, ҡапыл уның тирләгән бармаҡтары яҙылып китте лә, күҙ асып йомғансы, ергә килеп төштө. Ә эшләп торған электр бырауы уның муйыны аша үтеп сыҡты. Шул минутта кисергәндәремде бер Аллаһы Тәғәлә генә белә. Апайым күңеленә шик һалып, ҡулдарын ҡалтыратып, ирен харап итте. Ҡурҡмаһа, был фажиғә ғүмергә лә булмаҫ ине. Етмәһә, һаман ғәйебен танымай, апайым менән аралашыуҙан да туҡтаным – нервым етмәй. Күрә алмаҫ хәлгә еттем, еҙнәмдең бер минут эсендә яҡты донъя менән хушлашыуы ғүмергә онотолмаҫлыҡ итеп тетрәндерҙе.\nЫсынлап та, интуицияһы яҡшы үҫешкән кешеләр бар һәм буласаҡ. Дөрөҫ фаразлағандар ҙа осрай, бик һирәк кенә булһа ла. Ләкин алдағы көндә нимә буласағын алдан белеүҙең ниндәй мәғәнәһе бар һуң? Шул һорауға кем яуап бирә? Бер генә дин дә күрәҙәселәргә барыуҙы өнәмәй, бәхетле йәшәүсе бер генә кеше лә проблемаларын тылсым ярҙамында хәл итмәгән. Кемдең күрәҙәсе менән аралашҡандан һуң ҡыуанып сыҡҡаны бар? Улар кеше күңеленә шик һалып, ҡурҡытып аҡса эшләй. Ниндәй генә бәләгә тарыһаң да, алдыңда ярҙам итерлек ике юл бар – дауахана һәм хәлеңә инеп тыңлаусы, йүнле кәңәш биреүсе ябай кешеләр.\nСығыу ваҡыты 29-06-2015, 12:42 | Ҡаранылар: 1064


Хәйбуллала инженер һөнәренә балалар баҡсаһында уҡ өйрәтә башлайҙар - Bash.News\nХәйбуллала инженер һөнәренә балалар баҡсаһында уҡ өйрәтә башлайҙар\nХәйбуллала инженер һөнәренә балалар баҡсаһында уҡ өйрәтә башлайҙар https://bash.news/news/102903_xjbullala_inzhener_nren_balalar_basaynda_u_jrt_bashlajar\nҺөнәргә – кесе йәштән. Хәйбулла районы Бүребай ҡасабаһында инженер һөнәренә балалар баҡсаһында уҡ өйрәтә башлайҙар. Бүребай тау-байыҡтырыу комбинаты башланғысы менән мәктәптә инженер синыфы булдырылған. БСТ каналы хәбәрсеһе Рәмилә Исмәғилева дауам итә.\n«Ҡояшҡай» балалар баҡсаһында сабыйҙар икмәктең ниндәй ондан бешерелгәнен, составын белеп үҫә. Игенсе, лаборант, ашнаҡсы һөнәрҙәре тураһында мәктәпкәсә йәштәгеләргә махсус проект ярҙамында дәрестәр ойошторола.\nРайонда 2013 йылда булдырылған «Мин үҙемдең тыуған яғымды танып беләм» проектында утыҙҙан ашыу программа иҫәпләнә. Уларҙың бөтәһе лә кескәйҙәрҙе тормошҡа әҙерләүгә ҡоролған.\nШахтер ҡурсаҡтар менән уйнап үҫкән сабыйҙар был йүнәлештә уҡыуын мәктәптә лә дауам итә. 2017 йылдан алып Бүребай тау -байыҡтырыу комбинаты башланғысы менән инженер синыфы булдырылған. Техник һөнәр үҙенсәлектәре тәүҙә кластан тыш саралар формаһында уҡытылһа, һынау үтеүселәр бишенсе синыфта махсус программа ярҙамында белем ала башлай.\nКомбинат менән берлектә төрлө проекттар төҙөлә. Предприятие инженер синыфына финанс ярҙам күрһәтә. Робот техникаһы түңәрәктәрендә лә уҡыусылар роботтың тап сәнәғәттә файҙаланылғанын яһай.\nШулай уҡ профилле лагерҙар эшләп килә. Ә эҙмә-эҙлекле программа буйынса белем алған уҡыусылар техник вуздарҙа уҡыуын дауам итә һәм тыуған яғына әйләнеп ҡайта.\nҠариҙел районы Абыҙ ауылына бүреләр һөжүм итеүе тураһында хәбәрҙәр бар\n13:23, 26 авг\nРеспубликала юл фажиғәһендә йәш ҡыҙҙың ғүмере өҙөлә\n13:17, 26 авг\nӨфөлә 4-се Халыҡ-ара “Көмөш Аҡбуҙат” этник кино фестивале дауам итә\n12:18, 26 авг\nБашҡортостанда биш йылда санкция исемлегендә булған 5 тонна аҙыҡ-түлек юҡ ителгән\n11:29, 26 авг\nКөҙгө йәрминкәгә рәхим итегеҙ!\n11:08, 26 авг


Йыйыштырған кеше юҡ, әммә бында таҙа, Йәки Америкала, ҡыҙым янында ҡунаҡта\n5 Декабрь 2019, 19:03\nЛос-Анджелес! Уның ҙурлығына, күккә ашҡан ҡоролмаларға ҡарап хайран ҡалам,ә аэропорт, гүйә, үҙе бер ҙур ҡала! Шунда ғына үҙемдең ниндәй ҡыйыу аҙым эшләгәнемде аңланым һәм юғалып ҡалдым...Муйнаҡ ауылынан Ғәлиә Йәйҡолованың сәйәхәтнамәһен сайтта уҡығыҙ.\nОшо көндәрҙәМуйнаҡ ауыл китапханаһында ҡатын-ҡыҙҙар клубыағзалары Америка Ҡушма Штаттарында булып ҡайтҡан ауылдашыбыҙ Ғәлиә Йәйҡолова менән осрашыу үткәрҙе. Ғәлиә Иҙел ҡыҙы беҙҙе ҡыҙыҡһындырған бөтә һорауҙарға ла ентекләп яуап бирҙе. УлМуйнаҡ тулы урта белем биреү мәктәбендә башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы булып эшләй. Америкаға ҡыҙы янына ҡунаҡҡа барҙы.Ғәлиә Иҙел ҡыҙыныңюл тәьҫораттары “Ейәнсура таңдары” гәзите уҡыусыларын да ҡыҙыҡһындырыр, тип уйлайым.\nБыл сәйәхәт бер йыл элек сит ил паспортын юллауҙан башланып китте. Сит ил паспортын алғас та Ектеринбург ҡалаһындағы Америкаилселегенә ғариза яҙып. докуметтарымды ебәрҙем.Дүрт айҙан саҡырыу ҡағыҙы килде һәм бик ентекле тикшергәндән һуң миңә был илгә инергә рөхсәт бирелде.\nСит илгә беренсегә сығыуым,шулай ҙа артыҡ тулҡынланмайым, сөнки ҡыҙым,Рәсәй территорияһындаүҙеңде яҡшы тойһаң, Америкаға инеү менән, нимә генә булмаһын,мин һиңә ярҙам итә аласаҡмын,тип тынысландырҙы. Телде бөтөнләй белмәүем өсөн генә аҙыраҡ борсолдом.Интернет селтәрендә сит илгә инеү ҡағиҙәләрен өйрәндем. Иң мөһиме – паспорт контроленүтеү икәнен яҡшы аңлайым.\nБына, ниһайәт, Мәскәүҙә Лос-Анджелесҡа самолет көтәм. Пассажирҙар күберәк йәштәр, бәләкәй балалылар ҙа бар. Минең урыным русса һөйләшкән әрмән ғаиләһеменән тура килде.Ағайҙарҙың береһе – Америкала,икенсеһе Әрмәнстанда йәшәй. Лос-Анджелесҡа барып еткәнсе береһе – Америкала,икенсеһе тыуған илеңдә яҡшыраҡ,тип бәхәсләшеп, ике илде төрлө яҡлап сағыштырып барҙы. Самолеттаһәр кем алдындағы экранда ҡайҙа, ниндәй тиҙлек менән осоуыбыҙ, тыштағы температура күрһәтелә, кино ҡарарға ла була.12 километр бейеклектә, сәғәтенә 780-800 кмтиҙлек менән осабыҙ, тышта 68-72 градус һыуыҡ.Кино ҡарай-ҡарай, ваҡыттың үткәне һиҙелмәне лә –12 сәғәттән самолет тиҙлеген әкренәйтте.Иллюминаторҙан зәп-зәңгәр булыпокеан күренә. Иҫ киткес матур!\nЛос-Анджелес! Уның ҙурлығына, күккә ашҡан ҡоролмаларға ҡарап хайран ҡалам,ә аэропорт, гүйә, үҙе бер ҙур ҡала! Шунда ғына үҙемдең ниндәй ҡыйыу аҙым эшләгәнемде аңланым һәм юғалып ҡалдым... Быны һиҙгән юлдаштарым мине паспорт контроленә тиклем оҙатып,телефон номерҙарын биреп,ярҙам кәрәк булһа, тартынмай шылтырата алыуымды әйтеп, хәйерле юл теләп,үҙ юлдарында булды. Сиратта торам.Туристар күп, төрлө телдә һөйләшәләр,русса һөйләшкәндәр ҙә бар. Ололар бик аҙ.Төрлө илдән килгәнйәштәр шул тиклем матур. Ҡара тәнлеләрҙең шундай ҙа һылыу булыуҙарына һоҡландым.\nТикшереүҙе үтеп,артабан Сиэтл ҡалаһына осоу өсөн кәрәкле терминалды табып, уңайлы креслола урын алғас ҡына, тирә-яғыма күҙ һалам. Иң тәүҙә фантастик кино геройҙары кеүек кешеләрҙеңкүплеге аптыратты. Унан 70-80 йәште уҙғандарҙың йәштәрсә кейеменә, модалы прическаһына, макияжына,төп-төҙ буй-һынынаиғтибар итәм. Аэропорт хеҙмәткәрҙәренең етеҙ, ышаныслы хәрәкәте,ҡәнәғәт йылмайып һөйләшеүҙәре, эште еренә еткереп, теләк менән башҡарыуҙары,пассажирҙарға ҡарата яғымлы һәм иғтибарлы булыуҙарытынысландыра. Минең инглиз теленбелмәгәнемдеаңлауменәнурыныма тиклем алып барып ултыртып, әйберҙәремде ҡуйырға ярҙам иттеләр, билетыма ҡарап, киләһе аэропорт хеҙмәткәрҙәре иҫкәртелгәнбулып сыҡты.Бер ҡыйынлыҡһыҙ Сиэтл ҡалаһына осоусы самолетҡа күсеп ултырам. Бөтә ерҙә: “Һеҙгә Америка оҡшаймы?” тигән һорау бирәләр. Был һорау исем өсөн генә бирелмәй.Һинең яуабыңды тыныс ҡына күҙеңә тура ҡарап көтәләр. “Эйе,бик ныҡ оҡшай!”тигән яуапты ишеткәс,шул тиклем ҡыуаналар. Бер ай эсендә был күренеш көн һайын тигәндәй ҡабатланды.\nАнкоридж!Ыҡсым,таҙа,иҫ киткес тәбиғәтле,түбәһен мәңгелек боҙҙар ҡаплаған тауҙарға һыйынған Тымыҡ океан ярындағы матур ҡала.Хатта,ҡайтҡас, беҙҙең тауҙар бәләкәс кенә кеүек тойолдо.Туҡланыу урындарының күплегенә,ундағы тәртип һәм таҙалыҡҡа, уңайлымөхиткә иғтибар итәм. Кафе,ресторандарҙың биҙәлешебереһе икенсеһен ҡабатламай, ошо ерлеккә хас миллилек, тәбиғәт күренештәре заманса зауыҡлы итеп күрһәтелгән, төҫтәргаммаһы,геометрик фигуралар интерьерҙа оҫта ҡулланылған.Сепрәк-сапраҡ биҙәлештә ҡулланылмай,тик салфеткалар ғына туҡыманан. Йорт йыһаздарыла ошоға тартымябай һәм уңайлы.\nСәйәхәт итергә әүәҫ американдар машина ярата, бөтәһендә лә ҙур-ҙур “внедорожниктар”, йәйәү йөрөгән кеше юҡ.80-гә еткән ҡарсыҡтар ҙа елдереп120-140 тиҙлек менән машинала йөрөй.Аляскала төпләнеп ҡалған ғаиләләрҙең һәр береһенең самолеты бар. Ҡала ситендә махсус туҡталҡала меңгә яҡын самолет тора.Тәүлек әйләнәһенә улар күктә өйөрөлә.Төндә улар ҙур йондоҙкеүек күренәләр. Бөтә ерҙә хәрәкәт:күктә төрлө-төрлө самолеттар,океанда пороходтар,ерҙә ҙур-ҙур машиналар...\nАралашырға яраталар бында. Шуға күрә кеше күп йөрөгән урындар бик шаулы. Ҡаланы өскә бүлеп ҡарарға була.Үҙәктә бейек ҡоролмалар – унда офистар,кафе-ресторандар,магазиндар.Улар киске 8-гә тиклем генә эшләй. Ошо үҙәкте уратып, 2-3 ҡатлыкоттедждар, американлылар күп ҡатлы йорттарҙа йәшәмәй. Ҡаланың ситендә – бик күп супермаркеттар, төрлө-төрлө спорт, ял коплекстары.Һәр береһендә яҡшы итеп йыһазландырылған туҡланыу урындары бар. Төндә үҙәк бушап ҡала, бөтә офистар ябыла. Шуға ла кеше ике урында,көндөҙ – үҙәктә,кис ҡала ситендәге ял итеү урындарында эшләргә мөмкин. Был студеттар өсөн бик уңайлы.\nРизыҡтың төрлөлөгө... Шул тиклем күп һәм беҙҙекенә бөтөнләй оҡшамаған. Ресторан, кафеларға инеп ултырыу менән ҙур стакандар менән һыу алып киләләр, һыу бушлай. Америкала сәй эсеү юҡ. Крандан аҡҡан һыу тап-таҙа. Шуға ла тәм-том,кәнфит,шоколад,печеньелар ҙа юҡ тиерлек. Емеш-еләк, йәшелсә һәм ит-һөттө һатыуға фермерҙар сығара. Кафе, ресторандарҙа аш-һыуҙы ниндәй фермерҙан алынған продукттан бешерелгәнен ентекле яҙалар. Һиңә тигән ризыҡты нисек әҙерләүҙәрен ҡарап тороу мөмкинлеге бар. Ризыҡтың сифатына ныҡ иғтибар итәләр.Сит илдекен ҡулланмайҙар.\nҠаланы уратып тротуар үтә. Йүгереүселәр,этен йөрөүселәр бик күп. Ҡала ситендәге был юлды бер кем таҙартмай,әммә сүп-сар юҡ. Парктар күп.Ҡала уртаһындағы күлдә аҡҡоштар, ҡыр ҡаҙҙары,өйрәктәр йөҙә. Ҡала ситендә мышы,болан,хатта айыуҙарҙы осратырға мөмкин. Тәбиғәт иҫ киткес матур,таҙа һәм кешеләргә яҡын. Тауҙағы боҙлоҡтарҙан ағып төшкән йылғаларҙың һыуы эсергә яраҡлы.Тау йылғалары ҡаяларҙы ярып,шарлауыҡтар яһап, ярһып аға.Ошо матурлыҡты күрергә килеүселәр күп, әммә төбиғәттә ашап-эсеп ултырыу өсөн өҫтәл,эскәмйәләр ҡуйылмаған. Уның өсөн турбазалар бар. Сувенирҙар,спорт кейемдәре һәм ҡоролмалары магазиндары шунда урынлашҡан. Тау саңғыһы,сноуборд – ныҡ популяр.\nМузей яңы технологиялар менән йыһазландырылған. Бөтә ерҙә ҙурэкрандар, һәр залда темаһына ҡарап талғын музыка уйнай.Тематик залдар күп төрлө һәм ҡыҙыҡлы. Аляска менән ҡыҙыҡһынғандарға,ерҙең барлыҡҡа килгәненән башлап бөгөнгө көнгә тиклем бөтә материал бар. Ябайғына әйберҙәрҙе лә шул тиклеммауыҡтырғыс,кешенең иғтибарын тартырлыҡ итеп күрһәтә белгәндәр. Бөтә әйберҙәрҙе тотоп,ҡулланып ҡарарға мөмкин. Музейға ай һайын уртаса 60-80 мең кеше килә. Ул сувенирҙар магазины, ресторан, банкет залы, балалар өсөн кластар һәм ҙур залдарҙан тора. Сувенирҙарҙы ерле халыҡ ҡына етештерә ала.Улар морж һөйәктәренән, алтын -көмөштән,йәнлек тиреләренән эшләнгән. Хаҡтары шул тиклем ҡиммәт.Бәйләнгән әйберҙәр ҙә бар. Ябай ғына итеп бәйләнгән шарф табеҙҙең аҡса менән 10-12 мең тора. Ҡытайҙан, Европа илдәренән туристар күп, ҡайһы саҡ Рәсәйҙән дә осрай, әммә бик һирәк.\nМайҙан сентябргә тиклем Европанан Аляскаға тура рейстар асыла. Европалылыр унда һөмбәш (лосось) балығы менән туҡланырға тип махсус баралар. Был осорҙа йылғаларҙың ярында ҡармаҡ һалырға урын булмай, балыҡсылар шул тиклем күп була, тип һөйләйҙәр.\nИң аптыратҡаны – кафе, ресторандарҙа, ял итеү урындарында ололар, урта йәштәгеләр. Бер ерҙә лә балалар ҙа, үҫмерҙәр ҙә юҡ. Уларҙы тик ял көндәрендә ата-әсәләре менән осратырға мөмкин.\nҠайтырға сығам. Күңелде һағыш сорнай. Бер аҙ моңһоу... Һау бул, Америка! Тағы ла осрашырға яҙһын!


Электрон янсыҡ көндән-көн киңерәк ҡулланыла\nТик бына эш биреүсенең хеҙмәткәр өсөн банкты үҙе һайлауы ғына иректе бер аҙ сикләй ине. Ниһайәт, ил башлығы хеҙмәт хаҡы буйынса ҡоллоҡтан азат итте. Хәҙер халыҡ аҡса күсергә тейеш банкты үҙе һайлау хоҡуғына эйә.\nРаушания Байегетова эш хаҡы алған һайын банкомат эҙләп ярты ҡаланы урап сығырға мәжбүр. Сөнки ул эшләгән ойошманы хеҙмәтләндергән финанс ойошманың банкоматтары бар урында ла юҡ. Шуға күрә лә Раушания яңылыҡты ҙур ҡыуаныс менән ҡабул иткән. Хәҙер үҙем өсөн уңайлы банкка күсәсәкмен, ти ул.\nЯңы закон берҙән банкоматы яҡында булған банкты һайлау мөмкинлеген асһа, икенсенән хәҙер ҡулланыусы кредиты булған финанс ойошмаға күсә ала. Ул ваҡытта үҙеңде ай һайын ҡайҙалыр барып иҫәпләшеүҙән азат итеп, бурысыңды интернет аша ғына күсерергә мөмкин. Иҡтисадсы Наил Мырҙагилдин фекеренсә, яңы ҡанундың банктар өсөн уңайлығы ла бар, улар өсөн кредит хәүефе кәмей. Йәғни, банктар үҙҙәре хеҙмәтләндергән клиентҡа үтескә аҡса биргәндә уның иҫәбендәге килемен тулыһынса күреп тора.\nБанк хеҙмәткәрҙәре яңы закон хеҙмәтләндереү сифатын яҡшыртыуға этәрәсәк, тигән фекерҙә. Сөнки клиенттар базаһын арттырыу өсөн көрәш башлана. Был эре финанс ойошмаларға ла, ваҡтарына ла берҙәй мөмкинлектәр аса. Уңайлыҡтарҙы арттырғанда ҡулланыусыларҙы юғалтыу хаҡында уйланмаҫҡа мөмкин, ти банкирҙар.\nӘ бына эш биреүселәр йәки бухгалтерия өсөн яңы закондың ыңғай яҡтары бөтөнләй юҡ тип әйтергә мөмкин. Уларға мәшәҡәттәр генә өҫтәлә, ҡырҡ тапҡыр документ тултырырырға, финанс ойошмаларына оҙатырға кәрәк. Икенсенән, эш биреүсе бонустан ҡолаҡ ҡаға, банктар предприятиены күмәртәләп хеҙмәтләндергәндә генә ташлама яһай.\nЯңы закон хеҙмәт хаҡын тотонмай картала һаҡлаусы клиенттар өсөн генә уңайһыҙ, уларғаикенсе банкка күсеү өсөн аҡсаһын алырға тура киләсәк. Ә башҡалар инде йәне теләгәнде һайлай ала.\nЗакон үҙ көсөнә инде, хәҙер ай һайын хеҙмәт хаҡын яңы банктан алырға мөмкин, бары тик биш көн алдан хәбәр итеп өлгөрөргә генә кәрәк, бухгалтерҙарҙың түҙемлеге генә етһен.\nИл етәксеһе ҡул ҡуйған яңы законды белгестәр хеҙмәт хаҡы буйынса ҡоллоҡтан ҡотолоу тип атап өлгөрҙө лә инде. Ябай ҡулланыусылар өсөн ҡануни документтың ыңғай яҡтары күп. Хәҙер эш хаҡын өй янында банкоматы урынлашҡан, түбән проценттар менән кредит биргән йәки интернет түләүҙәр системаһы камиллашҡан банктан алырға мөмкин. Алырлыҡ аҡсаң ғына булһын.


Үҙемде ҡорбан итергә әҙермен » Башҡортостан гәзите\nҮҙемде ҡорбан итергә әҙермен\n31-12-2011, 05:20 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға\n— Ҡуян йылы минең өсөн уңышлы булды. Шәхси тормошомда ла, эшемдә лә байтаҡ шатлыҡлы мәлдәр кисерҙем. Яңыраҡ республика Журналистар союзы “Алтын ҡаурый” конкурсына йомғаҡ яһаны, “Иң яҡшы иллюстрацияланған журнал” номинацияһында еңеүсе булдыҡ. Мәҙәниәт министрлығының Рәхмәт хаты менән бүләкләнеүебеҙгә лә ҡыуандыҡ. Журналыбыҙҙы тема йәһәтенән байыттыҡ, ижад даирәһен киңәйттек, тотороҡлолоҡҡа өлгәштек.\nТағы бер оло ҡыуанысым бар — олатай булдым. Ейәнсәрем Әминә — тормошобоҙҙоң бер биҙәге, өйөбөҙҙөң йәме лә. Мине барыһынан да нығыраҡ ярата, күрәһең, килеп инеү менән йылмая башлай. Ҡатыным Хәлимә Хәбир ҡыҙы менән ғаилә ҡороуыбыҙға 35 йыл тулыуҙы билдәләү ҙә Ҡуян йылындағы иҫтәлекле ваҡиғаларҙың береһе булды.\nТыуасаҡ өр-яңы йылда күркәм юбилейымды билдәләйәсәкмен. Аҡһаҡалдар йәшенә етеүемде лә лайыҡлы ҡаршылап, матур итеп үткәрергә өмөт итәм. Әлбиттә, иң мөһиме — һаулыҡ. Үҙемә лә, башҡаларға ла ныҡлы сәләмәтлек теләйем.\nКиләһе йылда М. Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры менән берлектә артистарҙы дәртләндереү маҡсатында конкурс ойоштормаҡсыбыҙ. Фотобәйге лә үткәрәбеҙ. Ошо һәм башҡа ниәт-ынтылыштарыбыҙҙың ғәмәлгә ашыуына, журналдың тиражы артыуына, баҫмабыҙҙы яратып уҡыусыларҙың күбәйеүенә өмөт итәм.\nЙондоҙнамә менән ҡыҙыҡһынам, тип әйтә алмайым, шулай ҙа күҙ һалғылайым. Сағыштырып ҡараһаң, төрлө баҫмала фараздар төрлөсә, кәңәш-тәҡдимдәрҙә лә, иҫкәртеүҙәрҙә лә айырма ҙур була. Шуға күрә уға, нигеҙҙә, көлөмһөрәп ҡарайым.\nБарыһын булмаһа ла, аждаһаның ҡайһы бер сифаттарын үҙемдә табам. Мәҫәлән, маҡсатыма ынтылам, бурысыма яуаплы ҡарайым, яҡындарым өсөн ошо януар һымаҡ үҙемде ҡорбан итергә лә әҙермен. “Йомшаҡ” яғымды белгәнгәлер, күптәр ярҙам итеүемде үтенеп йыш мөрәжәғәт итә. Ә мин, холҡома бәйле, баш тарта белмәйем.


Зигат Султанов. Сибирское ханство и другие » Новости Уфы, главные новости Башкортостана / Bash-Portal.Ru\nЗигат Султанов. Сибирское ханство и другие\n«Тарих атаһы» тип аталмыш мәшһүр Геродот (б.э. тиклем 490 — 425 йылдарҙа йәшәгән) яҙмаларынан уҡ боронғо башҡорт ҡәбиләләренең Волга, Кама, Иҙел, Ағиҙел, Яйыҡ, Иртыш, Обь йылғалары бассейндарында ныҡлы ултыраҡланып, йәки ярым күсмәле тормош ҡороп көн күреүҙәре мәғлүм (ҡарағыҙ: Йыһат Солтанов. Хәтерхитап. Өфө — 2002; 76 — 93, 366 — 383-өнсө биттәр). Бөйөк илгиҙәр ул мәғлүмәттәрҙе Күрек (Греция) иленән беҙҙең яҡтарға үҙе килеп, беҙҙең тарихсы һәм географ бабаларҙан үҙе һорашып яҙып алған һәм ғәжәйеп теүәллеккә ирешкән. Әммә беренсе мәғлүмәттәрҙе гректарға, Геродотҡа тиклем үк, Проҡоннес ҡалаһынан Каистробий улы Аристей (б.э. тиклем VII быуатта ижад иткән), хәҙерге Свердлов, Ҡорған, Төмән өлкәләре буйлап аҡҡан һәм Тоболға ҡойған Әсәт (Исеть) йылғаһы буйҙарында булып ҡайтҡас, үҙенең атаҡлы «Аримаспейя» поэмаһында еткергән. Хәҙер ҙә унда, Аристей йөрөп үткән ерҙәрҙә, Башҡортостандың Себер юлы аборигендары — Ҡыуаҡан, Барын-Табын, Ҡара-Табын, Ҡатай, Терҫәк, Һалъйыуыт һ.б. ырыу башҡорттары йәшәй (Р.Г. Кузеев. Происхождение башкирского народа. М., 1974; 56-нсы бит). Шуныһы ла бик мөһим: Аристей беҙҙең бабаларҙың Болан (грекса Аполлон) хоҙай культын, ошо яҡтарҙан алып ҡайтып, гректарға еректергән, ә был иһә (болан) боронғо мәжүси диндәге башҡорттарҙың Ғәйнә ҡәбиләһенең хоҙайы булып тора («Әйнә менән Ғәйнә» мифын ҡарағыҙ).\nАристей уҙамандың үҙе күреп белеүенсә, ҡитғабыҙҙың шул өлөшөндә ҡәбиләләр түбәндәгесә урынлашҡан: «исседон»дар — йәғни Әсәт (Исеть) йылғаһы буйы башҡорттары; уларҙан төньяҡтараҡ «аримаспи»ҙар — йәғни әр-им (ир-ҡыҙ) йәки икенсе (ижектәрҙе кирегә әйләндереп) әйтелештәге шул уҡ Имир (ҡыҙ-ир) исемле гермафродит тәүбаба-хоҙайға табыныусы аҫабалар (башҡорттар), сөнки «аспи» — аҫаба тип еңел аңлашыла. Улар төйәкләнгән ер — хәҙерге Пермь өлкәһе булырға тейеш, сөнки «Пермь» атамаһы баяғы «аримаспи»ҙы ҡап-уртаға бүлеп, «әйләндереп» әйтеүҙән хасил: аспи-арим (аҫаба-ир-ҡыҙ) — ас-пиарим — Пермь. Аристей уҙаман баяғы Болан-Аполлон культын хәҙерге Пермь өлкәһендәге аборигендарҙан — Ғәйнә ҡәбиләһе башҡорттарынан ҡабул ҡылыуын әйткәйнек.\n«Аримаспи»ҙарҙан артабаныраҡ, ти, Аристей, алтын эйәләре грифтар, уларҙан да төньяҡтараҡ диңгеҙ (Төньяҡ Боҙло оҡеан) менән сикләнгән ерҙә — «гиперборей»ҙар йәшәй...\nГрифтар йәшәгән ер — гриф-ҡоштарға табыныусыларҙың иле, тимәк. «Гриф» һүҙенән әлегәсә «ғөрөф» (табыныу йолаһы), «герб» тигән һүҙҙәребеҙ бар; шулай уҡ башҡорттоң бик боронғо танытма-гербы булған һарауыстарыбыҙҙың Ҡатай һәм Әйле ҡәбиләләре өлгөләрендә ап-асыҡ гриф ҡошо һүрәттәрен күрәбеҙ (С.И. Руденко. Башкиры. М. — Л., 1955; 306-нсы бит). Аристей урынлаштырыуындағы ғәйнәләрҙән төньяҡтараҡ, тимәк, ҡатайҙарҙың һәм әйлеләрҙең бабалары йәшәгән.\n«Гиперборей»ға килһәк, бөтә ғалимдар ҙа уны «һыуыҡ яҡ» тип аңлата һәм был ысындан да шулай. Серле һүҙҙең асылы башҡорт халыҡ ижадының бик боронғо ҡомартҡыһында аныҡ асыла: «балтаһыҙ-таҡтаһыҙ күпер бурай» (табышмаҡтың яуабы — ҡышҡы һыуыҡ, йәғни йылға өҫтөнә боҙ-күпер һала). Был «күпер-бурай» боронғо заманда, моғайын, «һепер-борай» тип әйтелгән — Аристей ҙа «һиперборей» тип яҙып алған шуны. «Һепер» һүҙенән — «Себер», һыуыҡ климатлы яҡтың исеме килеп сыҡҡан. Әйткәндәй, Себер башҡорттары йәшәгән ерҙең климатын Геродот (IV, 28) бик теүәл билдәләй: ундағы ҡыштар ғәҙәттән тыш һыуыҡ, һыуҙар туңа, унда ҡыш — һигеҙ ай, йәй дүрт ай дауам итә, ти ул. Скифтарҙың (йәғни үҫәргәндәрҙең бабаларының) һөйләүенсә, тип дауамлай тарихсы (IV, 31), ул яҡтарҙа күҙ асҡыһыҙ бурандар булып, һауаны һәм ерҙе ап-аҡ «ҡош мамыҡтары» ҡаплай — йәғни ҡар яуа. Халҡыбыҙҙың баяғы йомаҡтар китабында быныһы ла теркәлгән: 295. Ҡабара ла ҡабара, ҡабарынған мамыҡтай. 296. Аҡ мамыҡ менән бөтә донъя тулған. 297. Ҡара ерҙең өҫтөнә ҡаҙ мамығы кем һипкән?..\nГеродотта (IV, 22) «иирик» — башҡорттоң Ирәкте ҡәбиләһе тураһында ҡыҙыҡлы мәғлүмәт бар: улар һунарсылыҡ менән көн күрә, һунарсы улъяһын, ағас башында һағалап ултырып, уҡ атып йәрәхәтләй ҙә, атына атлана һалып, этен саптыртып, януарҙы ҡыуып тота, ти ул. Һәм шулай уҡ ХIХ быуатта боронғонан күсереп яҙылған Ирәкте башҡорттары шәжәрәһендә лә уларҙың һунарсылыҡ менән көн күреүҙәре, ә айыуҙы, ағас башына «һәндерә яһап боҫоп, ҡарауыллап тороп атыу»ҙары, ирәктеләрҙең элек Иртыш, Тобол йылғалары буйҙарында йәшәүҙәре, шунан Миәс, Чусовая йылғалары буйлап ҙур кәмәлә Кама буйына күсенеүҙәре һәм хәҙерге Пермь ҡалаһы торған урында Айыусы салаһын ҡороуҙары әйтелә (Башкирские родословные. Уфа, «Китап», 2002; 359 — 360-ынсы биттәр). Күренеүенсә, Иртыштан алып Камағаса төньяғыбыҙ йылғалары буйлап һыу юлын тәү башлап Ирәкте башҡорттары үҙләштергән һәм ХVI быуат аҙағында Себер ханлығын бөлдөрөүсе юлбаҫар Тимофей Ермак та Каманан алып Иртышҡаса тап шул һыу юлынан килгән...\nӘйткәндәй, Ирәкте башҡорттары шәжәрәһендә уларҙың Таҙлар ырыуы башҡорттарына уткүрше булып йәшәгәнлектәре бәйән ителһә, Геродотта ла (IV, 23, 25) шулай. «Бейек тауҙар (йәғни Урал. — Й.С.) итәгендә, — ти ул, — ирҙәре лә, ҡатындары ла тыумыштан уҡ таҙ (ялтас) башлы, осло танаулы (курносые), ҙур эйәкле кешеләр көн күрә... Кейемдәре скифтарҙыҡынса (йәғни үҫәргәндәрҙекенсә). Ағас емештәре менән туҡланалар. Тамаҡтарын туйҙырған ул ағастың исеме — понтик, уның бейеклеге инжир ағасыныҡылай, борсаҡ ҙурлыҡ, ләкин эсендә ҡаты тешле емештәр бирә. Емештәр өлгөргәс, уларҙы туҡыма үтәләй һығалар, емештәрҙән ҡуйы һәм ҡуңыр төҫтәге һут ағыла, ул һуттың исеме — әсеһе. Был һутты улар ялай һәм һөткә болғатып эсә, ә ул һуттың ҡуйҡымынан ләпәшкеләр (көлсә) яһайҙар ҙа шуның менән туҡланалар... Һәр кем ағас ҡоршау аҫтында йәшәй: ҡышҡыһын — ағас ҡоршауҙы тығыҙ аҡ кейеҙ менән көпләп, ә йәйгеһен — кейеҙһеҙ. Бер кем дә рәнйетмәй уларҙы, сөнки улар изгейән, тиҙәр. Һис ниндәй һуғыш ҡоралы юҡ уларҙа. Күршеләренең бәхәсләшеүен тап ошолар тикшерә, ә һыйыныр урын эҙләп уларға ҡасып килгәндәрҙе бер кемдең дә йәберләргә хаҡы юҡ; был халыҡтың исеме — аргиппей (йәки арғыбай)... Таҙларҙан көнсығыштараҡ исседондар йәшәгәнлеге теүәл билдәле». Тимәк, таҙлар — Әсәт йылғаһы башындағы аят күле тирәһендәрәк көн күргән.\nГеродот таҙларының теп-теүәл башҡорт таҙлары икәнлеге текстан уҡ аңлайышлы: ағастың исеме «понтик» — әлегәсә «мөнтәк» йәки «миндек» һүҙҙәребеҙҙән шәйләнә (башҡа төрки телдәрҙә был һүҙҙәр юҡ), ә был иһә беҙҙең ҡышҡылыҡҡа мөнтәп (тәлгәштәрен һындырып) алып баулаған балан емеше, йәиһә мунсала сабыныу өсөн миндекләп бәйләгән ҡайын япрағы (миндек); «әсеһе» — балан ҡатығы, ә «әсеһерәү» — әсе аҙыҡ теләү, әселәү. Башҡорт халҡы әлегәсә, тап Геродот әйткәнсә, балан емешен бешереп, туҡыма (иләк) үтә һутын (әсеһен) һығып ала; бешергәнгә күрә лә ул ҡуңыр төҫтә һәм ҡуйы (балан ҡатығы). Шул һут ҡуйҡымын майланған таҡтаға ҡойоп (ҡаҡ ҡойоу), «ләпәшкәләп» киптергәс, ул тап Геродот әйткәнсә тамаҡ туйҙырмаҡҡа (сәйнәп ашарға) яраҡлы балан ҡағы була. Ә «ағас ҡоршауҙы тығыҙ аҡ кейеҙ менән көпләп» яһалған йорт — башҡорт тирмәһе икәнлеге бәхәсһеҙ. Геродоттан күренеүенсә, эскерһеҙ һәм игелекле Таҙлар ырыуы башҡорттарын күршеләре ҡушма һүҙ менән «арғыбай» тип ләҡәпләгәндәр; боронғо төрки телдә «арығы» — саф, «бай» — йомарт мәғәнәһендә булып, икеһе бергә «саф күңелле йомарт халыҡ» тигәнгә ҡайтып ҡала һәм Геродот әйткәндәргә мас килә.\nӘ ни өсөн баштары таҙ (тасай) һуң? Быныһы ла сер түгел: борон замандарҙа Таҙлар ырыуы башҡорттары тасай башлы фаллос-хоҙайға — Атасҡа табынғанғандар (ундайҙарҙы 922 йылда ибн-фаҙлан да күргән), шул «атас»тан тас/таҙ/Таҙлар ырыу атамаһы яһалған. Был ырыу кешеләре, ошо Атас (фаллос) хоҙайға оҡшарға бик тырышып, сәстәрен ялтаслатып ҡырып алғандар; өҫтәүенә, сабый саҡтан уҡ балаларының башын ҡаты тирәсләп (быуып), баш һөйәген фаллосҡа оҡшаш киртекләп үҫтергәндәр (башҡорттағы «киртек баш» тигән әйтем шунан ҡалғандыр). Ошондай яһалма ишаратланған баш һөйәктәрен археологтар тап Геродот төҫмөрләткән төбәктә — Әсәт, Тора йылғалары буйындағы ҡорғанлы ҡәберлектәрҙән тапҡандар (История Урала с древнейших времен до 1861 г., М., 1989; 121-енсе бит). Башҡорт халҡы Ислам динен ҡабул ҡылғандан һуң, башҡорттоң Таҙлар ырыуы ла мәжүсилектән (фаллосҡа табыныуҙан) һәм шуға бәйле баш һөйәктәрен яһалма киртекләүҙән арынып, Таҙлар тигән ырыу исемдәрен генә ошо көндәргәсә килтереп еткергәндәр. Һуңынан төрлө тарафтарға таралған таҙларҙың бер өлөшө ХVIII быуатта ла Обь һыуына ҡойоусы йылғаның буйында йәшәп, уға Таз йылғаһы тигән исем бирелгән. Шул уҡ быуатта Башҡортостандың Себер юлында Тазлар ылыҫы (волосы) булған. Быуаттар дауамында Башҡортостандың көньяҡ-көнбайышына күсенгән ул башҡорт ырыуы кешеләре хәҙерге Борай районының Таҙтүбә, Иҫке Таҙлар, Яңы Таҙлар һәм Йәнсура районының Таҙлар ауылдарында көн күрә. Шуныһы ҡыҙыҡ: Геродот баба «осло танаулы» (курносые) тип яҙып ҡалдырған шул ҡиәфәттәрен үҙгәртмәгәндәр, буғай, сөнки 1926 йылғы йорттарҙы иҫәпкә алыу (перепись) кенәгәһендә һуңғы ауыл ике исем менән: Тазларово һәм Курноскина тип теркәлгән...\nГеродоттан (IV, 13) беҙ боронғо башҡорт ырыуҙарының заманына күрә дәүләт формаһына — ҡәбилә хәрби берлектәренә ойошоуын һәм ер-һыу өсөн бер-береһен ҡыҫырыҡлап йәшәүҙәрен күрәбеҙ: «һепербурайҙарҙан тыш, аримаспиҙарҙан башлап бөтә был ҡәбиләләр һәр саҡ күршеләренә ябырылғандар. Аримаспиҙар исседондарҙы илдәренән ҡыҫырыҡлап сығарған кеүек үк, исседондар — скифтарҙы (үҫәргәндәрҙе. Й.С.). Көньяҡ диңгеҙ янында йәшәгән ҡумырыҡтар иһә скифтар ҡыҫымы аҫтында илен ҡалдырып китә».\nҺуңғы һөйләмдә Ҡумырыҡ башҡорттарының (хәҙер улар Башҡортостандың Архангел районындағы Аҙау һәм Тирәкле ауылдарында йәшәй), үҫәргәндәр ҡыҫымы аҫтында хәҙерге Каспий диңгеҙе янынан ҡубынып, хәҙерге Керчь (боронғо исеме Ҡумырыҡ) боғаҙы буйына күсенеүҙәре тураһында һүҙ бара. Ә Аҙау ауылының исеме — боронғо ҡумырыҡтар йәшәгән яҡтың Аҙау (Азов) диңгеҙе исеменән, был иһә «Уҙаҡ-Туҙаҡ — һуңғы балабәшнәк» тигән эпосыбыҙҙа сағыла (Башкирское народное творчество, том 1. Эпос. Уфа, 1987; 239-ынсы бит).\n[23 июня 2010] | Просмотров: 211 Опубликовал: admin Оцени статью!\n2072 йылдың яҙында яуасаҡ ҡояшлы ямғырғ ...


Яңауылда 27 мең вольтлыҡ токтан һуғылған 16 йәшлек ҡыҙ аңына килгән\nБәхетһеҙ осраҡ 12 июндә Яңауыл тимер юл станцияһында теркәлде. Үҫмер ҡыҙ фото төшәм тип йөк поезы башына менә һәм электр утынан һуғыла. Ул көслө тән бешеүе менән дауаханаға килтерелә.\nТабиптар ҡыҙҙың 90 процент тәне бешкән, тип хәбәр иткәйне. Әммә тағын бер тикшереүҙән һуң асыҡланыуынса, зыян әҙерәк. Яҡын көндәрҙә уны Өфөгә республика тән бешеү үҙәгенә алып килтереү ҡарала. Тәфтишселәр билдәләүенсә, бәләгә тарыған үҫмер эскән булған.


Башҡорт дәүләт университетының яңы туғыҙ ҡатлы уҡыу-уҡытыу корпусы асылды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡорт дәүләт университетының яңы туғыҙ ҡатлы уҡыу-уҡытыу корпусы асылды\n8:36, 14 марта 2017 Йәмғиәт\nБашҡорт дәүләт университетының яңы туғыҙ ҡатлы уҡыу-уҡытыу корпусы асылды Фото: Башҡорт дәүләт университеты сайтынан\nӨФӨ, 2017 йыл, 14 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/. Башҡорт дәүләт университетының яңы уҡыу-уҡытыу корпусы асылды. Ул Туҡай урамында урынлашҡан. Уның майҙаны – 14395,20 квадрат метр. Туғыҙ ҡатлы бинала өс факультет – география, тарих, философия һәм социология факультеттары, шулай уҡ Иҡтисад, финанс һәм бизнес институты урынлашасаҡ.\nБынан тыш, яңы бинала 120 урынлыҡ һигеҙ лекция амфитеатры, ике спорт залы (бәләкәй һәм ҙур), уҡытыусылар өсөн бүлмәләр, китапхана бүлеге урынлашҡан. Башҡорт дәүләт университетының яңы уҡыу-уҡытыу корпусын төҙөгәндә заманса технологиялар һәм материалдар ҡулланылған.\nЮғары уҡыу йортоноң матбуғат үҙәгендә иҫкә төшөрөүҙәре буйынса, 1998 йылдың мартында Башҡортостан Республикаһы Президенты «Концерн БЭТО» бинаһын Башҡорт дәүләт университетына тапшырыуы хаҡындағы указға ҡул ҡуйған. 2006 йылда К.Маркс урамы, 3/4 адресы буйынса «Гуманитар» исеме алған «К» корпусы (дөйөм майҙаны 8800 квадрат метр) файҙаланыуға тапшырылды. Хәҙерге «И» корпусын йүнәтеү буйынса төп эштәр Федераль адреслы инвестиция программаһы буйынса федераль ҡаҙнанан финанслау алғас (Башҡорт дәүләт университетының бюджеттан тыш сығанаҡтарҙан өҫтәмә финанслауы менән) 2011 йылда башланды.\n«И» корпусын реконструкциялау – Башҡорт дәүләт университетының һуңғы ун йылдағы иң эре инфраструктура проекты. Һуңғы ҙур төҙөлөш эшен юғары уҡыу йорто 1972 йылда алып бара, ул саҡта физика-математика корпусы төҙөлә. Әгәр физика-математика корпусының дөйөм майҙаны 15 мең квадрат метр самаһы тәшкил итһә, заманса «К» һәм «И» корпустарының майҙаны ике тапҡырға тиерлек күберәк.\nТеги: Башҡорт дәүләт университеты


Ус эсендә усаҡ. Дауамы\n24 Декабрь 2019, 00:00\nДАУАМЫ Бер көндө ишек шаҡынылар. Барып асыуға алдында яңаҡтары эскә батҡан, ҡураныс ҡына кәүҙәле, алама кейемдә бер апай баҫып тора ине. Ҡапыл-ҡара кемлеген таныманы. Текләштеләр, шунан Сәрбиямал тертләне. Был апаһы ине. Сәрбиназ ҡулдарын уға табан һуҙҙы.\nБер көндө ишек шаҡынылар. Барып асыуға алдында яңаҡтары эскә батҡан, ҡураныс ҡына кәүҙәле, алама кейемдә бер апай баҫып тора ине. Ҡапыл-ҡара кемлеген таныманы. Текләштеләр, шунан Сәрбиямал тертләне. Был апаһы ине. Сәрбиназ ҡулдарын уға табан һуҙҙы.\nСәрбиямал артҡа сигенде.\n– Һылыуым, мине танымайһыңмы әллә!\nУға һөҙөп ҡараған һылыуы артҡа сигенә бирҙе.\n- Мин ҡайттым. Ҡайтарҙылар. Һине алырға тип килдем, - тине апаһы йәлләнес йылмайып.\n«Алырға! Ҡайҙа алырға?» Ысынлап та, ҡайҙа ала алһын уны төрмәнән саҡ ҡотолған апаһы? Уларҙың өйһөҙ. Баш терәр урындары юҡ.\n- Һылыуым, нишләп улай ҡарап киттең? Кил, бер ҡосаҡлап һөйәйем үҙеңде.\nСәрбиямал иҫенә килде. Әләм-һәләм кейгән апаһынан сирҡаныу ҙа бар ие.\n- Юҡ, тине ул, - Юҡ…\nТауышы сыҡманы, ирене генә бышылданы. Аңланы апаһы. Күҙҙәре йәш тулған килеш ҡатып ҡалды. Апаһы уға икенсе тапҡыр һуҙылһа, Сәрбиямал ишекте асып, мотлаҡ өйгә инеп ҡасасаҡ. Шул саҡ ишек үҙе шар асылды ла, Зәриә апаһы атылып килеп сыҡты.\n- Ай-һай-һай! Нимә, хәҙер, һылыуыңды үлемдән алып ҡалғас, тормош яҡшыра төшкәс, килеп таптыңмы беҙҙе? Һин нимә бирә алаһың был балаға!! Торорға үҙеңә урын тап башта!\nИке ут уртаһында ҡалған Сәрбиямал нишләргә белмәне.\n- Апай, миңә бында һәйбәт. Апай… - тине ул Сәрбиназға иламһырап ҡарап.\nСәрбиямал «кит», тип әйтмәне. Ләкин ҡарашынан апаһы барыһын да аңланы. Айнанайына икенсе мәртәбә һуҙылған ҡулдар һәленеп төштө. Сәрбиямал ишек тотҡаһын һәрмәне. Сәрбиназ, әйҙә, Зәриә апаһы яуҙырған һорауҙарға яуап бирһен. Ә уның апаһына бер генә лә һорауы юҡ! Ҡыҙыҡай өйгә инде лә яҫтыҡҡа ҡапланып иларға кереште. Юҡ, апаһын ярата ул. Бөтмәгән яратыуы. Тик Сәрбиназ бер ҡасан да Сәрбиямалды һаҡлай, яҡлай алмаясаҡ. Яратыу ғына аҙ! Улар берәҙәк. Эйе, апаһының ҡулынан эләктереү\nәйләнәсәк. Сәрбиямал ул көндө тышҡа күҙ һалманы. Срогынан алда сығарғандар апаһын. Уныһы яҡшы, тик… Ҡайҙа барып һуғылыр, кемгә генә барып баш эйер икән?\nТағы ла бер йыл үтеп китте. Сәрбиямал синыфташтары менән үҙенең тыуған ауылы Рафатҡа концерт алып барырға булып киттеләр. Тулҡынланып, дәртләнеп, хисләнеп барҙы ул, ауылдаштарына үҙенең насар кеше түгеллеген, юҡҡа сыҡмағанын бик тә белгерткеһе килде. Ауылына үпкәһе юҡ. Матур хәтирәләр йәшәй күңелдә. Ләкин һыҙланыу аша.\nКонцерт бөткәс, ҡыҙҙы Сәрбиназ менән бергә төрмәгә киткән Рәүфә исемле апай килеп ҡосаҡлап алды.\n- Бына бит ҡалай ҙурайып киткәнһең, айнанайым! Мин Рәүфә апайың, онотмаһаң… Гел һине иҫкә төшөрәм, ә һин таныйһыңмы мине?\nСәрбиямал йылмайҙы. Нимә тип кенә яуап бирһен инде? Апайҙарҙы алып киткәндәрендә ул ун йәшлек бала ине, хәҙер үҙе ун дүрт менән бара. Төрмәгә киткәндәрендә унан йәш ярымға ҙурыраҡ булғандар. Тик, нисектер, Сәрбиямал уларҙы өлкән кешеләр һымаҡ күрә торғайны. Һис кенә лә өлкән булмағандар икән шул… Сәрбиямалдың ҡотон алып, Рәүфә быуылып йүтәлләргә кереште.\n- Апай, нимә булды!\n- Эй, һылыу. Төрмә касафаты…- Ул ҡулъяулығы менән ауыҙ-моронон һөрткәс, йәнә һорашырға кереште. – Апайың гурытта тип ишеткәйнем. Килеп йөрөймө? Күрешеп тораһығыҙҙыр бит?\nҠалала эш тапты уның апаһы. Ә килеү-китеү… Нимә тип яуап бирергә һуң? Рәүфә яуап көтмәне лә, үҙ хәбәрен теҙҙе.\n- Һылыу, әйтә торған һүҙем бар. Эйе, һиңә генә. Үҙеңә. Күргәс, ҡаушаным да ҡуйҙым. Һин ҙур хәҙер, дөрөҫөн белергә тейешһең. Апайыңды нахаҡҡа ултырттылар бит.\n- Әлләсе… Күрешкәндә ул турала бер нәмә лә әйтмәне…\n- Кем арҡаһында икәнен белмәгәс ни! Минең арҡала, һылыу. Эйе. Бойҙайҙы мин алғайным. Икебеҙгә бер моҡсай ине бит. Апайыңдың моҡсайы етмәһә. Минеке түгел, алманым, тиһә лә, ул бахырсыҡҡа кем ҡолаҡ һалһын? Мин, ни, өндәшергә ҡурҡтым… Бергә алып киттеләр…. Шуның ҡөһөрө төшкәндер, бына бит ауырыйым.\nСәрбиямал Рәүфәгә ҡараны ла ҡатты. Тел осона бер һүҙ ҙә килмәне.\n- Ә бит эләктерерҙәр тигән уй башҡа ла инеп сыҡманы, һылыу!.. Тотолорҙан бер көн элек Зәриә апай беҙгә килеп киткәйне. «Астан үлеп бараһығыҙ ҙа баһа, нишләп әҙерәк үҙегеҙҙе уйламайһығыҙ? Алып ҡайтығыҙ ҡурмаслыҡ булһа ла, эт тә һиҙмәҫ», тине. Персиҙәтелдең һеңлеһе шулай тип торғас, һис бер насарлыҡ уйламаным. Апайыңды ҡотортҡайным, ул тыңламаны. Ә мин… Мин алдым.\nСәрбиямалдың эсе өҙөлдө.\n- Апайым… - уның ирене дерелдәне. – Минең бахыр апаҡайым…\nРәүфә үкенес тулы ҡарашын унан алманы.\n- Һин бит Шәрип ҡартты яҡшы беләһең. Бригадир ине, хәҙер аяғын саҡ һөйрәп йөрөһә лә. Мин төрмәнән ҡайтҡас, килде хәл белешергә. Зәриә апайға асыуы ныҡ уның. «Үҙем шаһит, ағаһына\nкилеп ошаҡлағанда кәнсәлә инем», тине. Бер нәмә эшләй алмағанына үкенде...\n- Нимәне ошаҡлағанда?\n- Һуң… Калхуз персиҙәтеле беҙҙе бит… - Рәүфә тотлоҡто. - Мине үҙе тотто.\n- Зәриә апай уға барып ошаҡлағанмы? – яңғылыш ишетмәнемме тигәндәй, Сәрбиямал ҡабатлап һораны. Рәүфәнән: «Эйе», тигәнде ишеткәс, хайран ҡалып, бары тик баш ҡына сайҡай алды.\n- Мына шулай булды. Апайың ни хәлдә? Килеп йөрөйҙөр бит? Сәләм әйт. Рәүфә бик үкенә тип әйтә, йәме, - Рәүфә ауыр һуланы.\nСәрбиямал уны ишетмәгән төҫлө ҡайҙалыр алыҫҡа төбәлгән килеш тора бирҙе. Баҡтиһәң, ул дүрт йылға яҡын Сәрбиназ апаһына нахаҡ ғәйеп яҡҡан кеше менән йәшәгән икән... Уның иҙәнен, уның керен йыуған. Шул әҙәм аҡтығына рәхмәтле булып, нисек тә ярарға тырышты, тамаҡ ҡәҙерлерәк ине. Йылынан, уңайлыҡтан мәхрүм булғыһы килмәне! Хатта шуның арҡаһында апаһы менән араны өҙҙө. Туҡта! Ә һуң улай булғас, нишләп Сәрбиназ ул мәскәйгә көмөш балдағын бирҙе икән? Ни өсөн Зәриәгә һеңлеһен ташламаҫҡа, бағырға ҡушҡан?\n«Апайымды табырға кәрәк, юҡҡа ҡаты ҡыландым. Бахырсыҡҡынам былай ҙа ыҙаны күп күрҙе. Ә минең ни хаҡым бар? Тиктән тик йөрәгемдә таш йөрөтәм түгелме? Әстәғфирулла…» Сәрбиназдың адресын белмәүенә йәне көйҙө. Зәриә апайҙан һорарға кәрәк! Юҡ-юҡ, ярамай. Нимә өсөн ҡыҙыҡһынғанын белһә, тағы берәй этлек эшләр. Шулай ҙа Рәүфәне күргәнен, унан ишеткәндәрен хужабикәгә белгертмәҫкә тырышты.\n- Апай, Сәрбиназ апайымдың әҙрисе ҡайҙа икән?\n- Нимәгә ул һиңә? - тине Зәриә йәмһеҙ тауыш менән.\n- Аһ, һуң, ул бит минең апайым.\n- Һо, апайым, имеш. Килеп бер хәлеңде белдеме?\n- Килде лә һуң!\n- Һо, теге, төрмәнән ҡайтҡанын әйтәһеңме! Ашарға, торорға урын булмағас, килеп китте инде. Берәҙәк! Күрҙе, онотто.\n-Ул бит ҡалала эшләй йөрөй.\n- Телләшмә! Эш тапҡан, имеш! Уғрының ҡулы ҡайҙа ла оҙон!\n«Мин бит бөтә дөрөҫөн беләм, алдаҡсы!» Сәрбиямал саҡ тыйылып ҡалды. Тамағына төйөр тығылғандай булды, ныҡ ҡына йүтәлләп алды.\n- Исемен әйтәһе булма шул бурҙың!.. Әҙәм мәсхәрәһе итте. Һине генә түгел, бөтөн затығыҙҙы. Һыйыр хаҡы, имеш! Уның хаҡын күптән ашаның!\n-Улай әйткәнем юҡ бит, апай!\n-Бүтәндәр әйтә. Һинең арҡла нахаҡ һүҙ ишетәм гел!\nБындай әр һүҙҙәрен күп тыңланы Сәрбиямал, әле лә иғтибар итмәҫкә тырышты. Рәүфә менән һөйләшкәндән һуң, эстәге юшҡын юйылып, ниндәйҙер бер һиллек килгәйне уға.


Ҡылғандарың булды изгелек, Һинән ҡалды яҡты иҫтәлек...\n16 Ғинуар 2020, 18:00\nҠармыш ауылының арҙаҡлы улы, хөрмәтле аҡһаҡал Йәнгиров Жәдит Минегәрәй улы арабыҙҙан китеп барҙы. Хөрмәтле педагогик хеҙмәт ветеранын балалары, яҡындары, ауылдаштары, уҡыусылары һуңғы юлға оҙатты.\nЖәдит ағай Совет армияһы сафында хеҙмәт итеп ҡайта, "Победа" колхозында эшләп йөрөгәндә Башҡорт дәүләт педагогия институтын тамамлап, Ҡармыш урта мәктәбендә тарих фәненән балаларға белем бирҙе. Жәдит Минегәрәй улы етәкселегендә Ҡармыш һәм Сурай ауылының тиҫтәләгән егете механизатор һөнәренә өйрәнеп, ҡулдарына һөнәри таныҡлыҡ алыуға өлгәште. Ул үҫтергән нисәмә быуын механизаторҙар баҫыу-ҡырҙарҙа әле лә тырышып хеҙмәт һала.\nҠатыны - Рәйсә Минегәрәй ҡыҙы ла уҡытыусы ине, уның да мәрхүм булғанына 10 йыл инде. Татыу ғаиләләрендә бөркөттәй өс ул үҫтереп, аяҡҡа баҫырға, тормош көтөргә ярҙам иттеләр. Йәнгировтарҙың улдары бөгөн Ҡармышта өлгөлө ғаиләләр иҫәбендә, үҙҙәре лә һоҡланғыс балалар үҫтерә.\nХаҡлы ялға сыҡҡас, Жәдит Минегәрәй улы 12 йыл дауамында шәжәрәләр төҙөнө. Йәнгировтар - Ҡармыш ауылына нигеҙ һалған иң боронғо нәҫелдәрҙең береһе. Ошо нәҫел ептәрен тағатып, шәжәрәләр төҙөп кенә ҡалмай, йыл һайын йәмле йәй айҙарында Тирәклектә Шәжәрә байрамы ла ойошторҙо аҡһаҡал.\nҺин йәшәнең тик башҡалар өсөн.\nҠылғандарың булды изгелек.\nЙәнең тыныс, рухың шат булһын,\nҺинән ҡалды яҡты иҫтәлек.


Мәләүездә «Серле Башкортостаным минең» фотоһүрәттәр конкурсы үтте // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nМәләүездә «Серле Башкортостаным минең» фотоһүрәттәр конкурсы үтте\n15:53, 21 января 2010 Йәмғиәт\nМәләүездә мәктәп уҡыусылары араһында “Серле Башҡортостаным минең” фотоһүрәттәр конкурсы үтте. Икенсегә үткәрелгән конкурстың ойоштороусылары – БР Экология министрлығы һәм Мәләүез муниципаль районы хакимиәтенең мәғариф бүлеге.\nУҡыусылар һәләтен “Башҡортостан тәбиғәтенең уникаль урындары”, “Ғәҙәти экспедиция көндәре” һәм “Һирәк кадр” номинацияларында һынап ҡараны.\nБыйыл конкурста 41 уҡыусы ҡатнашты. 115 фотоһүрәт тәҡдим ителде.\nБР Экология министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, беренсе номинацияла Тимур Ниғмәтуллин еңгән. “Һирәк кадр”ҙа ла уға етеүсе табылмаған. “Ғәҙәти экспедиция көндәре” номинацияһында иһә Алина Низаметдинова еңеү яулаған. 13 фотоэш тәҡдим иткән Нөгөш ауылынан Анастасия Зверева фотоконкурстың иң әүҙем ҡатнашыусыһы тип билдәләнгән. Мәктәп уҡыусыларына маҡтау ҡағыҙҙары, иҫтәлекле бүләктәр бирелгән. Конкурсҡа тәҡдим ителгән эштәрҙән артабан Мәләүез ҡала мәҙәниәт һарайында фотокүргәҙмә ойоштороу планлаштырыла.\nТеги: конкурстар, мәғариф, экология


Алты сәғәт ҡалды. Оҙаҡламай бәхетлеләрҙе беләсәкбеҙ.\n7 Март 2019, 11:04\n13 февралдә башланған уйыныбыҙ, ниһәйәт, аҙағына етеп килә. Ҡатнашыусыларҙың барыһына ла рәхмәт. Әлегә 4200 кеше “лайыҡ” ҡуйған, ике меңдән ашыу – репост ҡылған. 157 меңдән ашыу интернет ҡулланыусы уйыныбыҙға күҙ һалған. Тимәк, беҙҙең уйыныбыҙ хаҡында бихисап кеше белә.\nИғтибар! Бөгөн 13:00 сәғәттә уйынды ваҡытлыса ябабыҙ һәм шарттарҙы үтәүселәрҙе иҫәпләй башлайбыҙ. Ни өсөн ваҡытлыса, сөнки уйын әлеге ҡатншыусылар менән берлектә 11 марттан яңынан дауам итәсәк. Был хаҡта ентекләберәк яҙырбыҙ.\nНимәгә иғтибар иттек, уйында көслө зат бик аҙ ҡатнашты. Хатта бармаҡ менән һанарлыҡ. Ни хәл итәһең, ирҙәр бушамайҙыр, ғаилә өсөн аҡса эшләйҙер, тип өмөт итәйек. Ҡатнашыусылар һуңғы көндәрҙә әүҙемлек күрһәтә. “Лайыҡ” ҡуйыусыларҙың, “репост” ҡылыусыларҙың өстән бере, тип әйтерлек, һуңғы көндәргә тура килә.\nҺеҙгә нисектер, уйын, һеҙҙең менән көн һайын аралашыу беҙгә оҡшаны. Бәйләнештәр артабан да дауам итһен.\n15:00 сәғәткә тиклем хушлашабыҙ.


Үҙ баштарына мажара эҙләп...\nФевралдең егермеләрендә урлау, тимер юлда авария осрағы, н аркотиктар табыу тураһындағы мәғлүмәттәр менән бер рәттән "П риютово станцияһындағы милиция пунктына 16 йәшлек О.- ның хә бәрһеҙ юғалыуы, уны һуңғы тапҡыр электричкала күреүҙәре тура һында хәбәр ителеүе" күҙгә салынды. Был юлдар артында кемдең дер проблемаларға бай тормош юлы икәнлеге аңлашыла. Эш шунда , был ҡыҙ, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, тәүге тапҡыр ғына юғалмай. Уның\n"юҡҡа сығыуҙарына "өйрәнгән әсәһе хатта милицияға мөрәжәғәт\nитергә лә ашыҡмай. Тик был юлы балиғ булмаған ҡыҙ бер айға юғала... Бахыр әсәнең хәлен аңлауы ҡыйын түгел. Үҙ - үҙенә у рын таба алмай ул. Ғинуар айында өйҙән сығып киткәнендә ҡыҙы\n"Мин арыным. Бер үҙем ҡалғым килә. Мине эҙләмәгеҙ" тигән яҙ ыу ҡалдырғайны. Нимәнән арыған Ниңә эҙләүҙәрен теләмәй Туҡ тауһыҙ сәфәрҙәрҙә нимә табырға хыяллана ул Үткән йәй уны ми лиция Һамарҙан барып тапҡан ине! Тик был сәфәрҙәрҙең аҙағы к үңелле бөтмәүе лә ихтимал бит... Әсә йөрәге шуға ауырта ла и нде. Ҡыҙым тереме икән, тигән һорауҙы ул үҙ - үҙенә бирергә лә ҡурҡа...\n"Ҡасҡалаҡ" балалар - электән килгән проблема. Һәм, тик ат а - әсәләр өсөн генә түгел. Беренсе сиратта - балиғ булмаған дар эше буйынса инспекорҙарҙың баш ауырыуы ул. Әммә "ҡасҡала ҡтар" һәм тимер юл - айырым тема. Өфө транспорт милицияһының\nбалиғ булмағандар менән эшләүсе бүлек начальнигы Анатолий Т имофеев был турала түбәндәгеләрҙе һөйләне:\n- Беҙҙең хеҙмәт башҡа коллегаларыбыҙҙан әллә ни айырылма й. Шул уҡ закондар, шул уҡ приказдар... Әммә бер һиҙелерлек айырма бар: өйөнән ҡасыусы йә иһә поезда тотолған һәр өсөнсө\nүҫмерҙең беҙҙең республикала йәшәмәгәнлеге асыҡлана. Хеҙмәт кәрҙәр беҙҙең дежур бүлегенә кемдәрҙе генә етәкләп килтермәй , Силәбе, Ырымбур, Һамар өлкәләренән ҡасыусылар күп. Ҡурған,\nНовосибирск, Пенза өлкәләрендә йәшәүсе балиғ булмағандар бе ҙҙең тимер юлға һирәгерәк килеп етә.\n"Ҡасҡалаҡтар" менән әңгәмәләр үткәреп, инспекорҙар уларҙы\nөйҙән ҡасырға мәжбүр иткән сәбәптәрҙе күптән асыҡлағандар и нде. Ғәҙәттә, улар ике төрлө: балалар, иҫерек тормошто хуп к үреп, улар тураһында бөтөнләй ҡайғыртмаған ата - әсәләрҙән ҡ аса. Икенсе сәбәп тәүгеһенә ҡапма - ҡаршы: бай ғаиләләрҙә ты уып үҫкән бала кеҫәләрен аҡса менән тултырып, мажара эҙләргә\nсығып китә. Тик, нисек кенә булмаһын, ҡараусыһыҙ урамда то роп ҡалған бала криминаль элементтар тип аталған кеше йоратт ары өсөн еңел табыш булап тора.\nШуныһы ла бар, бала инспектор ҡулына эләккән хәлдә лә баш ҡа төрлө проблемалар етерлек. 2002 йылда улар ҡулына үҙ телә ге менән өйҙән киткән 134 бала эләккән, икенсе йыл иһә был һ ан ике тапҡыр артҡан. Бөгөн инспекторҙар алдында ошондай һор ау тора: ата - әсәләре йә ҡараусы кешеһе килгәнсе тотолған " ҡасҡалаҡтарҙы" ҡайҙа йәшәтергә, әйтәйек, шул уҡ Һамарҙан кил еүсе баланы Балиғ булмағандар өсөн булған берҙән - бер приют "ҡасҡалаҡта рҙың" өстән бер өлөшөн дә һыйҙырмай. Милицияла иһә бала өс с әғәттән дә артыҡ булырға тейеш түгел. Нимә эшләргә һуң Тағы\nурамға сығарып ебәрергәме Балиғ булмаған үҫмерҙәрҙең ғүмер е һәм һаулығы өсөн яуаплы кешеләрҙе көтөп тә алалмағас, пров одниктар менән килешеп, балаларҙы поезға ултыртып ҡайтарып е бәрергә мәжбүр була инспекторҙар. Тик уларҙың ысынлап та өйө нә ҡайтып етеренә бер кем дә гарантия бирмәй...


- Бөтә донъя видео чат! Бөтә ил, сит ил, бөтә донъя.\nҺеҙ айырыла, ләкин һин аңламаның, киләсәк һеҙҙең һәм һеҙ уларға өйҙә уны иремдән бала көтәм буйынса ҡабул ителә.\nКүп кешеләр, ул эште булған (йәғни ир-аттар йәки ҡатын-ҡыҙ була), ҡарғаны бер ҡасан да ире менән үткән ғүмерен һәм артта ҡалдырырға әҙер булған ине. Күп өстөнлөктәре сиюминутный ниһайәт тормош ситуацияларында тәҡдим итә.\nФинанс мәсьәләләре заботиться тураһында һеҙҙең иптәшегеҙ, һеҙгә Тулҡынланып кәрәк түгел, хатта әгәр ул яңғыҙ килмәгән свести концы менән конца.\nсексуаль һәм хатта, эшләгән һинең менән, ысынлап та тетрәндем. Тап ошо сәбәп буйынса буш вәғәҙә бәйләнеш тота йәки хатта бер нисә ай дауамында йыш ҡына йылдың иң штраустан эленгән. Тағы бер тапҡыр һеҙгә мөрәжәғәт итә, ул шул тиклем һеҙҙең менән киләсәктә эшләргә була. Әгәр"эйе", тип яуап биргән ул саҡта. Был буш вәғәҙә тураһында ғына һүҙ бара белдерҙе. Уны белеп, һинең хис һәм күптән эшләй барыһы менән ҡатнашырға, күреү өсөн, улар элекке.\nҺәм ул нәҡ ошо факттарҙы файҙаланабыҙ.\nБигерәк тә һөйләмдә „ул шулай ине, минең ирем ныҡ боҙоп бирелгән, мин тағы бер-ике ай“ - был селтәре ausgefu логичный, көйәрмәндәр өсөн һинең өсөн. Һеҙ алдан бер нисә ай алдан, ир-аттың һәм һеҙ, обидел һеҙҙең теләмәгән, етмәһә, уны бер ниндәй ҙә проблема обидел әҙер тик һин, һин яратаһыңмы уны ла „аңлай“. Шулай итеп, беҙ белмәгән, киләһе пункт булды. Веди нәҡ улар күҙ алдында, түгел, - тип дауам эксплуатировать. Артикулировать һәм уны асыҡтан асыҡ, сөнки һин оҙаҡ эленеп булырға теләмәйем, тип, һиңә был-ныҡлы булыуын теләне, үҙҙәренең асыҡ фекер алышыу булды һәм был хистәр улар.\nАзат тураһында үҙе мотлаҡ, йәғни, ябай, сабыр, һин тағы ла күберәк кәрәк булыр, ул ваҡытта тағы ла күберәк бирергә кәрәк, әлегә һинең өсөн.\nБынан һуң һинең менән күберәк нәмәләр ишеттем һинән. Ул белергә тейеш, һин тип түгел, мөмкинлеге, уларҙы марионетка мячики насарайта йәки үҙең өсөн, йәғни һәр ваҡыт һыу урында, ҡасан һеҙҙең кәйефте була. Шулай уҡ, зинһар өсөн, исегездә тотоғоз: Әгәр һин һәр ваҡыт бер урында тора, артабан уның менән ҡасҡан, нисек вдогонку бәләкәй болонка.\nНиндәй хәбәр, ниндәй шылтырата\nИр-аттар, ҡатын-ҡыҙҙар өсөн уларҙы эҙәрлекләгән, күрәһең, торорға ҡатын-кыҙҙар өсөн, ләкин непривлекательный чертовски.\nШуға күрә үҙебеҙҙең яҡтан күрһәтә һәм мотлаҡ ат көтөү, ул ҡасан шылтырата. Шул ваҡытта ғына, ҡасан һине башҡаса бер урында тормай, һеҙҙең һәм һеҙ насар хәлдә булғанын ҡарар өсөн мөмкин булыуы тураһында уйларға кәрәк. Кеше, ул бер тапҡыр тапшырыла, ҡағиҙә булараҡ, түбәндәге.\nЯңынан мөнәсәбәттәр өсөн эшләй.\nҺеҙ был эштәр араһында оҙаҡ бара инде, уны иремә һәм, хатта, үҙенән көслөрәктәрҙе алдай уйнай.\nБулып тора, шуға күрә тел ғөмүмән, бармы һинең һорауың менән бындай мөнәсәбәттәр ҡатын-ҡыҙ мотлаҡ. Шул уҡ ваҡытта ҡыҫҡа булды һәм сәскә алмаштыра аламы һуң һин бит яңы дөйөм яҙмышы аша кеше һин.\nКәртә бәйләнеш внятно һин, һис шикһеҙ, үҙ сиратында, ни хәлдә һеҙ үҙгәртә.\nКем белә, бәлки, һин ысынлап та ғашиҡ була һәм уның менән инде бер аҙна дауамында керәм һиңә, һиңә яңы фатир эҙләй башланыҡ һәм уның ире уның тураһында һөйләне. Мөһим генә түгел, кешеләр өсөн һине! һеҙ тағы бер ҡат иҫке схема. Тимәк: Осрашыу, уның тураһында һинән һорарҙар, һин килгәндән һуң әйләнеп, тағы түшәккә буш вәғәҙәләргә мин һеҙҙең һәм һеҙ ошондай ғына ташлап ҡалдырған була. Һин үҙ бәхетенең тимерсеһе. Бәхетһеҙ һин булырһың, һин ҡасан ай, хатта Йыл тотоноп, йәнлекте өсөн барлыҡ ҡатын-ҡыҙы, әлбиттә, нигеҙҙә, аҙ булыр һинең өсөн түгел, һеҙгә тиклем хистәр был яҡтан. Һин генә аңлайһың кеүек, уны үлгән тип, һине романын тамамлай тейеш түгел, ҡатын-ҡыҙҙың үҙе өсөн яңы булған өсөн асыҡтан-асыҡ эшләргә һәм яңынан һин бәхетһеҙ.\nТик һине онота алмай.\nЯбай ғына хисте һин уны үҙең өсөн ҡалдырырға мөмкин түгел, һин, һин һәм һинең менән, ысынлап та ла тамамларға телем был уның теләйем.\nАҙаҡ һиңә ҡабат, тағы, яңынан коучинг flirt һуң беҙҙең менән. Һеҙ беҙгә ҡатын-ҡыҙҙар һәм башҡа белгестәрҙең ярҙамы, уның удирать флирт, һин реаль ҡыҙыҡһыныуҙары менән таныштыра. Беҙ һеҙҙең менән бәйләнештә көтәбеҙ түҙемһеҙләнеп.\nвидео без бушлай танышыу сайттарына теркәлдем видео чат танышты яланғас танышты видео чатта теркәү бушлай булғас рулетка сайтында танышырға видео чат башҡа өлкәндәр өсөн видео теркәү танышты ҡыҙы таныштырҙы онлайн видео чат видеочивать бушлай рулетка егет менән видеочивать видео трансляции онлайн без чатта теркәлергә


Күмертау ҡалаһы халҡы 1 май байрамын демонстрацияға сығып ҡаршыланы\nТантаналы парадты ветерандар советы вәкилдәре асты. Артабан ҡала предприятиелары эшсәндәре Мәңгелек ут мемориалынан Советтар майҙанына тиклем юл үтте. Демонстрацияла һәр ойошма үҙенең алдынғы ҡаҙаныштарын күрһәтергә тырышты. Тамашаға йыр-бейеү, уйын-көлкө үрелә барҙы. Байрам һуңында ветерандар Бөйөк Еңеү байрамы хөрмәтенә һауаға етмеш бер шар осорҙо.


Баймаҡ районының Ҡыуат ауылы топонимдары — Викидәреслек\nБаймаҡ районының Ҡыуат ауылы топонимдары\nВикипедияла Баймаҡ районы Ҡыуат ауылы тураһында мәҡәлә бар\nӘсәйемдең һөйләгәндәренән. (Хәтирәләре лә ҡушылып китә).\nБай тарихлы боронғо Ҡыуат ауылында Түңгәүер ырыуы башҡорттары йәшәй. Шоссе юл менән барһаң, Ҡыуат шундуҡ күренмәй. Боронғолар бик оҫта итеп урынлашҡандар. Һаҡмар буйында тауҙар ышығында ғына ултыра.\nАвтобус туҡталышы эргәһендәге тау Туҡал. Әсәйемдәрҙең бала саҡта уйнаған тауы. Шул тауҙан аҡҡан һыуға самауыр йыштыҡ, тип һөйләй. Хәҙер ҡайҙа ул һыу?\nМәндей тигәне бейегерәге, күзнис эргәһендә, Һаҡмар буйында.\nЗыярат артындағы урман Зыярат сауҡаһы, унан Хөсәйен тауы, ул ауылға төшә. Бейек тау, токҡа тиклем бара.\nУның аръяғында Мәрәй тауы. Әүәле 2-3 мәрәй ине- махсус тәртиптә өйөлгән таш. Уның ташын алып, мәсет нигеҙен ҡорғандар. Аҙаҡ Һөйөндөков Мәжит Ҡотдос улы яңынан бер мәрәй өйөп ҡуйған.\nӘүәле булған бер матур ваҡиғаны ла һөйләй әсәйем: Мәрәй тауҙа ике мәрәй араһынан мышы килеп ауылға ҡарап торған. Шундай илаһи күренеш булғандыр инде ул!\nТағы ла Ҡалтаташ тигән ҡаялы тау бар. Мәрәй менән Ҡалтаташ араһында Ҡыһалан тигән урын бар. Шул Ҡыһаландан ары Ҡалтаташ бейек, ҡурҡыныс. Мал эҙләгәндә үҙәккә үтә торғайны. Бер яп-ялтыр боҙ мәлендә әсәйем мине шунда кәзә алып ҡайтырға ебәрҙе. Саҡ тотоп алып ҡайттым, ти. Шул мажаралы хәлде аҙаҡ төштәрендә күреп һаташа торғайным, ти.\nҠалтаташтың аҫтында Борам үҙәге- аҫтан өҫкә табан борон паром йөрөгән, тиҙәр. Унда һыу сығып ята- Борам ҡоҙоғо. Һыуы бик тәмле, ти.\nАры китһәң, Селекле тау.\nҠалтаташтың өҫтөндә айырым ҡая Кәбәнташ. Унан аҫта Һаҡмар буйында Борам. Йылға аръяғында Малай Ҡыуат ауылы булған. Һыу шәп булғас, Малай Ҡыуатҡа паром менән йөрөгәндәр.\nЗыярат сауҡаһынан шоссе буйы Ялан тип атала.\nЗыярат сауҡаһының артынан боролоп төшһәң, Аһылай тауы. Шунан Ҡылысбай. Ары китһәң, Һатыу туғайы, Һатыу йылғаһы. Сәүкәташ йылға буйындағы ҡаяташ. Мәҙиносҡан ҡаяһы ла бар.\nАрыраҡ Вәли урманы. Вәли ауылының эргәһендә. 1954 йылда был ауылдан Ҡыуатҡа күсенеп бөтәләр. Һаҡмарҙың түбән яғында Ҡорайыры, ул ҙур ялан. Ҡорайыры йылғаһы ла бар.\nАръяғында аҫта Ағасҡорған.Шунан һыу ташып эстеләр. Көйәнтәләп. Унда килеп тороп муйыллыҡ. Ҡомалаҡ күп инде.\nШунан арыраҡ Тоҙтапҡан. Бешәле ер тигәне лә шунда. Юлдыбайға тиклем тағы ла Алтат тигән ҙур ялан бар.\nҠыуат ауылының иң матур урыны- Ҡаршы тау.\nУнда ҡарағайлыҡ. Һыу буйында Күгәрсенташ. Мәмерйәһе лә бар. Күгәрташ тиҙәр уны. Һыу эсендә Чапай ташы була торғайны. Һыуға һикерергә ҡулайлама булды.\nҺаҡмар буйын ауылдың йәшәгән кешеләре исеме менән билдәләй инеләр: Батый (Фатима) тәңгәленә һыуға йөрөнөк.\nУнда, һыу эсендә, шарандар була торғайны. Шаран- һыу эсендә ҡаҙыҡ ҡатып үрелгән ситәндәр. Балыҡ тотоу өсөн ҡулайлама инде. Мәҫәлән, Айнуш шараны,Ҡадир шараны һ.б.\nФәрит олатайҙар тәңгәлендә аслыҡ ваҡытында соҡор ҡаҙып, үлгән кешеләрҙе шунда күмгәндәр. Ҡыуат үлеге тип атала ул урын.\nБер нисә йыл элек билдә лә ҡуйылған икән. Нисә кеше яталыр- берәү ҙә белмәй. Бөтөнөһөн дә бергә ерләгәндәр, кәфен-фәлән дә булмаған, тип һөйләй әсәйем.\nҠыуаттың иң матур ауылдарҙың береһе икәнен яҙғайным инде. Өләсәйҙәрҙең өйө эргәһендә генә Ҡаршытау булғас, шул матурлыҡҡа ҡарап һоҡланып туйып булмаҫ ине. Һаҡмарҙың теге ярында бейек текә тауҙа мәғрур ҡарағайҙар, ғорур ҡаялар, һыуында балыҡ ҡарпый, иң хәтерҙә ҡалғаны - ул шул тауға, ҡарағайлыҡҡа, ҡаяларға ҡаҡлығып кире килгән шаңдаҡ ине. Ҡаҙҙар ҡаңҡылдауы, балыҡ ҡарпыуы, тулҡындар тауышы, урман шауы- барыһы ла иҫ киткес.\nУрман яғында сабынлыҡтар. Өләсәйемдең сабыны Ишберҙе һарҡыуы. Ишберҙегә барған юл эсендә инде. Матур ғына ике аҡланда ине бесәнлеге. Ундағы бөлдөргәнде, сейәне! Әйтеп килештерерлек түгел. Бесән мәлендә бер нисә мәртәбә барып, өләсәйҙәргә ярҙамлашып йөрөгәс, ул ер бик иҫтәлекле. Аҫта Аҡмырҙа һыуы ағып ята. "Ҡайтҡас, ваҡыт булмай, тип, әсәйем шунан һыу алдырып, балаларын йыуындырып алып ҡайта торғайны," - тип һөйләй әсәйем.\nАҡмырҙа Кесе Юлыҡҡа ҡоя, уныһы үҙ сиратында Һаҡмарға тоташа. Уның һыуы бигерәк тәмле. Ярында һәр төрлө ашарға яраҡлы үлән үҫә. Ҡаялы ерҙәре күп.\nБара биргәс, Ҡаратал.\nМуһағөйө тигәне лә бар. Муһағәле тигән кеше булған, ул үсегеп, бер үҙе урманға китеп йәшәгән, тиҙәр. Бында Дили үҙәге. Делить һүҙенәндер инде. Ул бесәнлек. Арыраҡ Таҙғаҡ. Был яғында Сыбы һырты.\nБер инде яман ғәрәсәт мәлендә шунда бер үҙем илай-илай бесән күбәләнем, ти әсәйем.\nСатра-һабантуй урыны.Сатра тауы, Сатра тамағы. Юлыҡ менән Аҡмырҙа ҡушылған ер. Ул матур урында турслеттар үтер ине. Ярыштар, усаҡ яғыу. Һабантуй урыны тип тә йөрөтөлә. Элекке ысын һабантуйҙар шунда үтте инде.\nЗыярат сауҡаһынан һул яҡта юл аша Һынташ тауы. Эргәһендә аҡҡан Һынташ йылғаһы Һаҡмарға ҡоя.Плотина яғында Үтәп тауы. Башында тимер маяғы була торғайны. Үтәп түбәләсе эргәһендә Имам ҡоҙоғо.\nАҫта Ылайымбирҙе. Ул марҙыуалар ауылы. Ылайымбирҙе йылғаһы ла Һаҡмарға ҡоя. Үҙҙәренең зыяраты булды.\nШул Ылайымбирҙенән түңгәүер ырыуы сиге башлана, тиҙәр. Был яҡ Әбделкәрим ауылына яҡыныраҡ.\nШулай хәтерендә ҡалғанды бәйән итте әсәйем. Хәтерендә китаптар яҙырлыҡ мәғлүмәт, ҡиммәтле иҫтәлектәр. Ҙур рәхмәт уға.\nСығанағы — «https://ba.wikibooks.org/w/index.php?title=Баймаҡ_районының_Ҡыуат_ауылы_топонимдары&oldid=23418»\nПоследний раз редактировалась 17 ноябрь 2020 в 22:36\nБыл бит һуңғы тапҡыр 22:36 17 ноябрь 2020 үҙгәртелгән.


Гемиле — Башҡорт Википедияһы\nГемиле (төр. Gemile) — Фетхий ҡалаһынан алыҫ булмаған урында Төркиә яр буйындағы утрау. Утрауҙа IV һәм VI быуаттарҙа төҙөлгән бер нисә сиркәү һәм бина харабалары бар. Археологтар фаразлауынса, утрау изге Николай Мирликийскийҙың тәү ерләнеү урыны булыуы ихтимал.\n36°33′12″ с. ш. 29°04′09″ в. д.HGЯO\nСиркәүҙең һаҡланып ҡалған апсидаһы\nӘллә ни ҙур булмаған утрау Фетхий ҡалаһынан яҡынса 9 саҡрым көньяҡта, төрөк ярынан ни бары 200 метр алыҫлыҡта урынлашҡан. Был кеше йәшәмәгән ҡаялы утрау. Оҙонса төньяҡ яр буйында ҙур булмаған пристань урынлашҡан. Ҡалған яр буйы текә ҡаялы һәм упҡынлы.\nВизантиялағы IV һәм VI быуат араһында төҙөлгән биш сиркәүҙең харабалары 350 метрлыҡ маршрут менән бәйләнә .Шулай уҡ утрауҙа, сиркәүҙәрҙән тыш, 40 бинаның һәм 50 христиан ҡәберлеге емереклектәре урын алған. Сиркәүҙәрҙең береһе утрауҙың иң бейек нөктәһендә ҡаяның үҙен ҡырҡып эшләнгән. Хәҙер ҙә был сиркәүҙең мозаикаһын һәм фрескаһын шәйләргә була.\nАрхеологтар фаразлауынса, утрау Изге Николайҙың тәү ерләнеү урыны булыуы ихтимал. Adası Gemiler тигән төрөк исеме тәржемәлә "моряктар утрауы"н аңлата, был иһә изге Николайға ишаралай, сөнки ул моряктарҙың ҡурсалаусыһы һаналған. Урта быуатта был утрау диңгеҙселәр араһында Изге Николай утрауы булараҡ таныла . Белгестәр фекеренсә, Николайҙы ҡая сиркәүендә ерләйҙәр. Храм диуарында уның исеме күп тапҡыр осрай. Изге Николайҙың һөлдәһе ҡалдыҡтары сиркәүҙә сама менән 650 йыллап ятҡан, аҙаҡ ғәрәп флоттары яҡынлашыуы арҡаһында 25 саҡрым көнсығыштараҡ булған Мира ҡалаһына күсерелә.\nУтрауға күпләп турист кәмәләре килә, уларҙың барыһы ла тиерлек Олюдениз ҡалаһынан сыға. Шулай уҡ пристандә шәхси яхталар ҙа туҡтай ала. Йәй көнө утрауҙа ҙур булмаған ресторан эшләй.\nFather Christmas' Island Mediterranian Escape,, BBC (инг.)(инг.)\n↑ David Keys: Santa’s tomb is found off Turkey: Academics claim to have found where St Nicholas was buried.\n↑ Gemile Island, музей Фетхие\n↑ Пэм Невилл: Viewing history from the shoreline, New Zealand Herald, 21.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Гемиле&oldid=691461 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 26 май 2017 в 19:36\nБыл бит һуңғы тапҡыр 19:36 26 май 2017 үҙгәртелгән.


Кандидаттар сығыш яһай - электорат баһалай\nКесе йома көнө Рәсәй Федерацияһы Президенты посына дәғүәм теүселәр беренсе каналда ойошторолған телевизион дебаттарҙа осрашты. Сарала кандидаттарҙың бишәүһе ҡатнашты: Харитонов, Хакамада, Глазьев, Малышкин һәм Миронов. Улар Рәсәйҙең бөйөк\nкиләсәген тәьмин итеү хаҡында һүҙ көрәштергән арала рәсәйле ләр кандидаттарҙы үҙ күҙлегенән сығып баһалай, аналитиктар ө сөн иһә дәғүәселәрҙең рейтинг һөҙөмтәләрен мөһим.\n"Йәмәғәт фекере" фонды үткәргән тикшереү буйынса, Рәсәй х алҡы, мәҫәлән, Миронов менән Малышкиндың кем икәнлеген белмә й тип әйтергә була. Мироновҡа килгәндә, һорау бирелгән мең я рым кешенең 77 проценты был кеше өсөн тауыш бирергә йыйынмай . Ирина Хакамада, Иван Рыбкин һәм Олег Малышкиндың рейтингта ры тағы ла түбәнерәк. Алда торған һайлауҙарҙа популярлыҡ мен ән файҙаланыусылар түбәндәгесә билдәләнә: Владимир Путин, Се ргей Глазьев һәм Николай Харитонов.\nҺайлауҙарҙың финанс яғы нисегерәк тора һуң\nЕте кандидаттың иҫәптәрендә февраль уртаһына 74 миллион һ ум тирәһе аҡса йыйылған, уларҙың 42 миллион һумдан ашыуы фай ҙаланылған да инде. Иң күп аҡса түккәне Олег Малышкин ( 18 м иллиондан ашыу). Хакамада дүрт миллион тирәһе, Рыбкин - өс м иллиондан ашыу, Миронов - бер миллион 854 мең һум тотонған.


Абдулхаҡ вариҫтары » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Белем һәм тәрбиә » Абдулхаҡ вариҫтары\nАбдулхаҡ вариҫтары 11.12.2015 // Белем һәм тәрбиә\nБалалар китап уҡымай, тип ниндәй уҡытыусының зарланыуы ихтимал? Әгәр уҡыусыларҙың рухи талабын, заман һулышын яҡшы тоя икән, белем биреүсе улай тип әйтмәҫ, моғайын. Рәми Ғарипов исемендәге 1-се республика гимназия-интернатының башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Римма Тимербулатова Әҙәбиәт йылында яҙыусылар ижадын пропагандалауҙың яңы юлын тапҡан. Бәлки, тапҡан тип әйтеү дөрөҫ тә түгелдер, сөнки ул киң билдәле викторина алымын ҡулланып, милли мөхиттә, БСТ каналының “Алтын тирмә” тапшырыуы миҫалында тотош зал өсөн шиғыр дәресе ойошторҙо.\nМәктәп уҡыусылары – “Абдулхаҡ вариҫтары” командаһы – ошо уҡ белем усағының уҡытыусылары – “Күктүбә”ләр — менән Башҡортостандың халыҡ шағиры Абдулхаҡ Игебаевтың ижады буйынса көс һынашты.\nБашҡортостандың халыҡ артисы, телевидениелағы “Алтын тирмә”нең алыштырғыһыҙ алып барыусыһы Нәғим Нурғәлингә лайыҡлы алмаш үҫеп килә, тинек, Алмас Айытҡоловтың үҙен ышаныслы һәм бик мәртәбәле тотоуына ҡарап. Музыкаль пауза ваҡытында шулай уҡ мәктәп уҡыусыһы Әғләм Юлгилдин ҡурайҙа уйнап ебәргәйне, тамаша залының ултырғыстарына тиклем бейергә төшөп китә яҙҙы! Афарин, егет! Танылған йырсы Юнир Һағынбаев, Абдулхаҡ Игебаев шиғырҙарына яҙылған йырҙар бүләк итеп, залдағыларға дәрт өҫтәне.\nӘ инде викторина һорауҙарына килгәндә, бер ҡараһаң, улар ҡатмарлы ла һымаҡ, икенсе яҡтан – алдан билдәләнгән тема буйынса сараға әҙерләнгәндәр ҙә инде. Шуға күрә Башҡортостандың халыҡ шағиры Абдулхаҡ Игебаев ижады менән, моғайын, ныҡлап танышырға өлгөргәндәрҙер, тигән ҡараш тыуҙы “Шағир ниндәй әҫәр өсөн Ғ. Сәләм исемендәге премияға лайыҡ булған?”, “Әҙиптең 1954 йылда донъя күргән “Йәшлек йыры” исемле китабына кем рецензияны яҙған?”, “Ҡасан халыҡ шағиры исеменә лайыҡ булған?” тигәндәргә яуап алып. Өс турҙа үткән ярышта 27-шәр мәрәй менән дуҫлыҡ еңде. Ә иң мөһиме – тотош зал әҙиптең ижады менән яҡындан танышты, биографияһынан күп мәғлүмәт алды. Әйткәндәй, шуныһы ҡыҙыҡлы: уҡыусылар Ш. Бабич менән М. Кәрим хаҡында ла яҡшы хәбәрҙар. Ә бына Ғ. Сәләмгә ҡағылышлы һорауҙарҙа башта баҙабыраҡ ҡалалар. Быныһы бер яҡтан аңлашыла ла кеүек, сөнки бөгөн һәр кемдең ауыҙында — Шәйехзада һәм Мостай ағай тигән исемдәр. Ә бит үҙ заманында, киреһенсә, Ғ. Сәләмде яҡшы белгәндәр, ә Ш. Бабичтың исемен дә әйтергә ярамаған. Ҡыуанысҡа, бөгөн әҙәбиәтте өйрәнеү даирәһе киң: китаптарҙан ғына түгел, матбуғат, Интернет, аудио һәм видеояҙмалар аша уҡыусылар әҙәбиәтте өйрәнә ала.\nСарала З. Вәлиди исемендәге Милли китапхананың Тыуған яҡты өйрәнеү һәм башҡорт әҙәбиәте бүлеге мөдире Айгөл Буранғолова уҡыусыларға бер нисә һорау менән мөрәжәғәт итте. Тапҡыр яуап биреүселәр китап менән бүләкләнде. Шулар араһында Лидия Динмөхәмәтованы айырым билдәләге килә. Шул уҡ көндә “Бәйләнештә” социаль селтәрендә ул бына нимә тип яҙҙы: “Был сара бик матур, фәһемле үтте. Абдулхаҡ Игебаев ижады буйынса, ғөмүмән, яҙыусылар хаҡында яңы мәғлүмәт алдыҡ, белемебеҙҙе тағы ла нығыраҡ арттырҙыҡ! Ойоштороусы Римма Мирсәйет ҡыҙына, барлыҡ уҡытыусыларға, ҡунаҡтарға ысын күңелдән ҙур рәхмәт! Әлегә беҙ уҡыусылар ғына, алда беҙҙе яңы үрҙәр, еңеүҙәр көтә! Сөнки барыһы ла тик үҙебеҙҙән тора!” Тик компьютерыңа башҡортса шрифт ҡуйып ал, Лидия. Күптән бөтә донъя үҙебеҙҙең яҙманан файҙалана бит!\nКисәне әҙерләгәндә ҡыҙҙарға һәм малайҙарға әҙәби сығанаҡтар менән ярҙам иткән китапханасы Рәфисә Бикҡолова уҡыусыларҙың зирәклегенә һоҡланыуын йәшермәне.\nӘйткәндәй, сараның заманса ойошторолоуы, мәғлүмәтле булыуы хаҡында халыҡ шағиры Абдулхаҡ ағай Игебаевтың үҙенә еткерҙем. Әлбиттә, ул сикһеҙ ҡыуанды һәм иң әүҙемдәргә бүләккә ҡултамғаһы ҡуйылған китап вәғәҙә итте. Йәдкәр ошо көндәрҙә хужаларын табыр, көтөгөҙ!


Башҡортостан юлдаш телеканалы Ҡазандан «Салауат Юлаев» ҡатнашлығындағы уйындарҙы тура эфирҙа күрһәтә // Спорт | новости башинформ.рф\nБашҡортостан юлдаш телеканалы Ҡазандан «Салауат Юлаев» ҡатнашлығындағы уйындарҙы тура эфирҙа күрһәтә\n15:02, 26 февраля 2016 Спорт\nБашҡортостан юлдаш телеканалы Ҡазандан «Салауат Юлаев» ҡатнашлығындағы уйындарҙы тура эфирҙа күрһәтә Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2016 йыл, 26 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.\n26-28 февралдә Башҡортостан юлдаш телевидениеһы Ҡазандан «Салауат Юлаев» хоккей клубы ҡатнашлығындағы уйындарҙы тура эфирҙа күрһәтә. Әлеге ваҡытта Татарстандың баш ҡалаһында ижади төркөм «йәнле эфир»ға әҙерләнә. Уйын урындағы ваҡыт буйынса киске 9 тула 10 минутта башлана.\nБашҡортостан юлдаш телеканалының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, матч үҙебеҙҙең майҙандағы уйындарҙан айырылмай. Комментаторҙар — Дмитрий Каретко һәм Азамат Моратов. Эксперт булараҡ легендар башҡорт хоккейсыһы Сергей Свержов сығыш яһай. Тәнәфестә — «Салауат Юлаев» һәм «Аҡ Барыҫ» командаларының төп уйынсылары менән интервью.\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Гагарин кубогы-2016 көнсығыш сирек финалының тәүге уйындарында «Салауат Юлаев» Ҡазандың «Аҡ Барыҫ» командаһын ике тапҡыр еңде. Беренсе уйында 4:1 иҫәбе менән, икенсеһендә — 5:2.\nХәҙер сериялағы иҫәп — 2:0.\nТеги: хоккей,башҡортостан юлдаш телеканалы,тура эфир