Ғәфү ит, улым! (хикәйә)\n5 Март 2020, 00:00\n– Әсәй, һин иҫәрләнә башланыңмы әллә?! Юҡ, сыҡмайһың! Илгизә менән миңә оят һинең өсөн, әсәй! Улы кәләш алыр йәшкә еткән, ә әсәһе үҙе кейәүгә сығып ята, тип әйтәсәк бит кешеләр! – Искәндәр, ишекте шарт ябып, урамға атылды. Әсәһенә үпкәләүе, ғәрләнеүе сикһеҙ ине, хатта шул көндө үк әйберҙәрен йыйҙы ла кире Өфөһөнә сығып китте. Ә каникулы бөтөргә бер аҙналап ваҡыт бар ине әле. Студенттар булмағас, тынып ҡалған шыҡһыҙ, һыуыҡ ятаҡта уйланып ята-ята, уйҙарынан уйылып китә яҙғайны шунда...\nМәжлес гөрләй генә. Табындың иң түренән урын алған Зариф бабайын, оло өйҙөң хужаһын, илле йәшлек юбилейы менән ҡунаҡтар сиратлап ҡотлай. Матур теләктәрен еткерәләр, затлы бүләктәрен тапшыралар. Аҙағынан рюмкаларын зың-зың иттереп сәкәштереп, эсеп ебәрәләр. Ҡотлауҙарға йыры ла, уйын-көлкөһө лә бергә үрелә. Ул арала Фәнисә инәһе кинйә ҡыҙы менән йүгертеп йөрөп ашын килтерә, ҡыҫтай-ҡыҫтай һыйлай. Искәндәрҙең бындағы шау-шыуҙан башы ҡайнап китте. Юҡҡа килгәнмен, тигән үкенесле уй мейеһен телгеләне. Фәнисә инәһенең һүҙен йыға алмауҙан да бигерәк, һеңлеһе Илгизә өйҙә булмағас, бер үҙемә күңелһеҙ булыр, тип килгәйне шул. Етмәһә, бынауы Айвар ағаһы баянан биреле йәнен көйҙөрә. Өҫтәл артына ултырғанға әллә ни күп ваҡыт та үтмәне, ә ул лаяҡыл иҫерек. Башҡаларға һүҙ әйтергә лә ирек бирмәй, урынынан сәүек эт шикелле ләңкелдәп һикерә лә тора, һикерә лә тора: йә тоҙһоҙ-моҙһоҙ хәбәрен һөйләп ҡарай, йә күкле-йәшелле тауышы менән йырлап маташа. Әсәһе, уңайһыҙланып, уны тыйып та ҡараған була, тик тегенеһенә ул бар ни ҙә, юҡ ни. “Эх, атайым булһа ошонда. Айвар ағаһы ише, мәжлес боҙоп ултырмаҫ ине, киреһенсә, табындың йәме генә булыр ине”, тип уйлап алды Искәндәр. Эйе, атаһы оҫта гармунсы уның. Бәлки, ана шул йыр-моңға маһирлығы арҡаһында ла харап булғандыр инде. Ҡайҙа туй, ҡайҙа байрам – уртаһында йөрөнө бит.\nАтаһы тураһында татлы ла, үкенесле лә хәтирәләргә бирелеп ултырғанында, уны сылтырап быяла ватылған тауыш тертләтте. Айвар ағаһының эсергә тип күтәргән сираттағы рюмкаһын әсәһе тартып алырға ынтылғанда төшөп ярылған икән уныһы. Шул ваҡыт көтөлмәгән хәл булды: күҙе аларған Айвар ағаһы, әйләнә килеп, ҡатынына һуғып ебәрҙе. Меҫкен әсәһе хатта ултырғысынан ҡолап китте. Ҡунаҡтар кем уҙарҙан уны торғоҙорға ынтылды, ир-ат Айварҙы елтерәтеп тышҡа өҫтөрәне. Өҫтәлдең арғы башында ултырған Искәндәр күҙ асып йомған арала уларҙың алдына сығып баҫты һәм әсәһенә ҡул күтәргән әҙәм аҡтығының яңаҡтарына уңлы-һуллы һалып та ебәрҙе. Ҡолап киткәс, һөйрәп торғоҙоп, тағы осора һуҡты, тағы... Үсе ҡанғансы туҡмар ине әле туғандары айырып алды. Ярһыған Искәндәр тышҡа атылды. Кемдәрҙер уны туҡтатырға ынтылды, тынысландырырға теләп, нимәлер әйтергә маташты. Тик Искәндәр уларҙы күрерлек тә, ишетерлек тә хәлдә түгел ине...\nТыныслана алмай, оҙаҡ йөрөнө Искәндәр төнгө урам буйлап. Әсәһен йәлләп күңеле әсенде. Ә Айвар ағаһының ҡунаҡтағы иҫерек йөҙө күҙ алдына баҫыу менән, һулҡ-һулҡ килеп сикәләре ҡыҫылды, үҙе лә һиҙмәҫтән, шытырлатып йоҙроҡтарын йомарланы. “Башҡаса ул әҙәмде өйгә аяҡ баҫтырыу юҡ! Ҡайҙан килеп инде шул йүнһеҙ уларҙың тормошона?..” Искәндәрҙең уйҙары икенсе курста уҡыған сағындағы бер ваҡиғаға барып бәйләнде.\n...Ҡышҡы каникулға ҡайтҡан мәле ине. Бер көн урамдан китеп барһа, уны атаһы мәрхүм йәшендәгерәк таныш түгел бер ир-уҙаман туҡтатты ла һүҙ ҡушты:\n– Һаумы, ҡустым. Искәндәр бит әле исемең? Һөйләшә торған һүҙ бар ине һинең менән.\n– Һаумыһығыҙ, күргән-белгән кешеһе булмағас, Искәндәр сәйерһенеп уға ҡараны.\n– Мин Айвар ағайың булам. Искәндәр ҡустым, моғайын, аңларһың тигән өмөттәмен, аҡыллы егеткә оҡшағанһың... Ней... – Ул бер талай дәрескә әҙерләнмәй килгән уҡыусы шикелле ыҡ-мыҡ итеп торҙо ла, иҫенә төшкәндә тиҙерәк һөйләп ҡалайым тигәндәй, дауам итте. – Искәндәр ҡустым, ней бит әле, мин... мин Рәмиләне, ну һинең әсәйеңде инде, күптән яратып йөрөйөм. Һин ҡаршы булмаһаң, мин уға өйләнер инем...\nИскәндәрҙе ток һуҡтымы ни! Бер ғауым шаңҡып ҡалды. Алдында һаман да нимәлер һөйләп торған ят ир уға томан аша ғына күренгәндәй булды. Башынан шул арала йөҙ уй йүгереп үтте : “ Юҡ, юҡ! Уның әсәһе бер ҡасан да кейәүгә сыҡмаясаҡ! Ике балаһына ғына биргән күңел йылыһын хәҙер тағы ниндәйҙер бер ят әҙәмгә лә бүлергә тейешме ни әсәһе? Яңы иренә әүрәп, Илгизә менән уны онотоп ҡуйһа? Уларҙан да бигерәк, атаһының рухы рәнйейәсәк бит әсәһенә!...”.\nБер һүҙ ҙә әйтә алманы Искәндәр теге әҙәмгә. “Эйе” лә тимәне, “юҡ” та, ә бары зәһәр итеп бер ҡараны ла ҡырт боролоп китеп барҙы. Өйҙәренә ярһып ҡайтып инде. Улының кәйефе булмағанын әсәһе һиҙҙе, шулай ҙа төпсөнмәне. Ахыры, Искәндәр үҙе һүҙ башланы:\n– Әсәй, мин урамда Айвар тигән кеше менән һөйләштем... һинең турала.\nӘсәһе тәүҙә ҡаушап китте, әммә үҙен тиҙ генә ҡулға алып, яуап бирергә ашыҡты:\n– Тәки әйткән икән. Миңә сыҡ, тип ҡаҡшатты инде. Айыуҙынан ул. Әсләмдең пилорамында эшләй.\n– Шунан, һин нисек хәл иттең һуң? Искәндәр һораулы ҡарашын әсәһенә төбәне.\n– Мин ни, һеҙҙән үтеп ни ҡылайым? Бигерәк тә һин нимә тип әйтәң инде?\nӘсәһенән “юҡ” тигән яуапты өмөтләнеп көтөп торған Искәндәрҙең аптырауының да, асыуының да сиге булманы. “Нисек инде улай? Тимәк, әсәһе, риза. Эйе, риза инде! Тик батырсылыҡ итеп уға өндәшә алмай ғына йөрөгән булып сыға түгелме? ” тигән уйҙар сыуалышты башында. Ғүмерҙә лә әсәһенә тауыш күтәреп бер һүҙ әйтмәгән Искәндәр был юлы ысҡынды:\n– Әсәй, һин иҫәрләнә башланыңмы әллә?! Юҡ, сыҡмайһың! Илгизә менән миңә оят һинең өсөн, әсәй! Улы кәләш алыр йәшкә еткән, ә әсәһе үҙе кейәүгә сығып ята, тип әйтәсәк бит кешеләр! – Искәндәр, ишекте шарт ябып, урамға атылды. Әсәһенә үпкәләүе, ғәрләнеүе сикһеҙ ине, хатта шул көндө үк әйберҙәрен йыйҙы ла кире Өфөһөнә сығып китте. Ә каникулы бөтөргә бер аҙналап ваҡыт бар ине әле. Студенттар булмағас, тынып ҡалған шыҡһыҙ, һыуыҡ ятаҡта уйланып ята-ята, уйҙарынан уйылып китә яҙғайны шунда. Беҙҙе бер килмешәк иргә алыштырған тип, әсәһенә хәтәр яман үпкәләгәйне тәүҙә. Әсәһе кейәүгә барған тиһәләр, ҡәберенән тороп ултырыр бахыр атайым тип, мәрхүм атаһын йәлләп бер булды. Унан ҡалһа, ғүмерҙә һуғышып йөрөмәһә лә, теге ирҙе тотоп туҡмарға тигән зәһәр пландар ҡороп маташты.\nҠалаға килеүенә ике-өс көн үттеме-юҡмы, бурап-бурап ҡар яуырға кереште. Хатта юл таҙартыусылар урамдарҙы ҡарҙан таҙартып өлгөрә алмай башланы. Шул сәбәпле юлдарҙа машиналар колоннаһы менән теҙелеп ултырҙы ул мәлдә. Уҫал коменданттары уларҙы ла эшһеҙ һалып ҡуйманы. Каникулға ҡайтмай ҡалған биш-алты егетте, көрәк тоттороп, иртәле-кисле урамға ҡыуаланы. Ятаҡ алдын, эргәләге спорт майҙансығын көрәй-көрәй хәлдән тайып бөттөләр. Шунда Искәндәрҙең күңелен икһеҙ-сикһеҙ үкенес тойғоһо биләп алды. Каникулында өй тирәһендә булышаһы урынға, турһайып бында ята бит. Ошо мәлдә әсәһе менән һеңлеһе ҡарҙы көрәп өлгөрә алмайҙыр инде, тип хафаланды. Утын да алдыртҡандар ине, уныһын да ярып бөтмәгәйне. Искәндәргә оят булып китте. Ул тиҙ-тиҙ генә йыйынды ла вокзалға йүгерҙе. Тик ҡар күп яуыу сәбәпле, автобустар алыҫ райондарға йөрөмәй булып сыҡты. Үкенеүҙәре, үрһәләнеүҙәре шунда! Төндө керпек тә ҡаҡмай уйланып үткәрҙе лә иртәгәһенә үк әсәһенә хат яҙып һалды. Ҡыҙыулығы өсөн ғәфү үтенде, кейәүгә сығырға ризалығын бирҙе. Үҙе ҡырҙа булғас, өй тирәһендә ир ҡулы етешмәүен ул, ниһайәт, аңлағайны. Шулай уҡ йәшләй генә тол ҡалған әсәһенең ир бәхетенә хаҡы барлығын да төшөнә башлағайны ул.\nЙәйгелек әсәһе кейәүгә сыҡты. Тик Айварҙың ауылына күсенергә риза булманы, шуға уныһы ҡуш ҡуллап үҙе килде. Искәндәр менән Илгизә тәүҙә өйҙәрендә сит-ят берәүҙең йөрөп ятҡанына өйрәнеп китә алмай бер булды. Ә Айвар ағайҙары, киреһенсә, килгән көндән үк үҙен иркен тотто. Искәндәрҙе, эш рәте белмәгән кешеләй күреп, тегеһенә-быныһына өйрәтә башланы. Илгизәне әйләнгән һайын шаяртып маташты. Эшем эйәһеләй булып хәбәр һөйләһә лә, үҙенең донъя көтөргә әллә ни барымы юҡ ине, ахыры. Байрамдарға йә каникулға ҡайтҡанында йорт-ҡураларында артыҡ бер үҙгәреш тә күрмәне Искәндәр. Киреһенсә, тауҙай булып эш көтөп ятыр ине уны. Йә сереп ауышҡан ҡойма бағанаһын яңынан ултыртырға кәрәк, йә көрт баҫҡан урам эсен көрәргә ... Әсәһенә әйтһә, уныһы: ”Айвар ағайың пилорамдағы эшенән бушамай шул,” – тип уфтана ла ҡуя. Аптырап, шым ғына Илгизәнән һорашты. Һеңлеһе, эштән ҡайтҡас, уның телевизор алдынан тормауын, өҫтәүенә һуңғы ваҡытта эсә башлауын һөйләне. “Ағай, мин үгәй атайҙан яман ҡурҡам. Күҙҙәрен майландырып, гел миңә ҡарай ҙа ултыра”, – тип тә өҫтәне. Эй, ныҡ йәне көйгәйне Искәндәрҙең шунда. Әсәһенә, ҡыуып сығар шул әрәмтамағыңды, тип әйтергә уйланы ла тағы тыйылды. Ҡыҫылмаҫҡа булды ҡәҙерле кешеһенең тормошона. “Үҙенә оҡшағас, йәшәһен әйҙә, миңә йәшәргә түгел бит ул әҙәм менән. Ә һеңлемде киләһе йылға нисек булһа ла үҙ яныма алырмын, Өфөгә интернатҡа урынлаштырырмын”, – тип тынысландырҙы үҙен.\n“Шунда ҡыуып ҡына сығарырға кәрәк булған да бит ул әҙәмде. Әсәһе бөгөн, исмаһам, бөтә кеше алдында оятҡа ла ҡалмаҫ ине. Бер рюмка араҡы өсөн ҡайһы тиклем янъял ҡуптарҙы йүнһеҙ. Эх, атай, атай, үҙең тере булһаң, әсәйемде әллә кемдәрҙән рәнйеттереп тә ҡуймаҫ инең...” Искәндәрҙең уйҙары, үҙе лә һиҙмәҫтән, мәрхүм атаһына күсеп китте. Ул сайма-сай килеп ирешһә ирешер ине әсәһе менән, әммә бер ҡасан да уға ҡул күтәргәне булманы. Бөгөнгөгә оҡшаш бер хәл әле лә хәтерендә. Әсәһе, йәне көйөүе шул тиклем булғандыр инде, уның эсеп ултырған бер яртыһын һыпыра тартып алып йыуынты һыуға түккәйне. “Эх, Рәмилә!”, тип кенә ҡуйҙы ла атаһы, башҡаса һүҙ әйтмәне. Эйе, ул Искәндәр иҫ белә башлағанда уҡ эсә ине инде. Ярай, әсәһе сабыр, баҫалҡы холоҡло, нисек тә кеше араһында һыр бирмәй йәшәргә тырышты. Уның урынында икенсе берәү булһа, моғайын, ундай эскесе ир менән йәшәп тә ятмаҫ ине. Бәлки, өләсәһе лә уларҙың ғаиләһен тотоп торғандыр инде. Тик берҙән-бер көндө һин дә мин йөрөп ятҡан еренән ҡапыл ғына үлде лә китте. Йөрәге туҡтаған, тинеләр. Ә бит ул киленен, ҡайһы бер ҡәйнәләр кеүек, ситкә типмәне, киреһенсә, үҙ ҡыҙындай күреп ярата ине. Донъя көтөшөргә лә ихлас булды, аҡыллы кәңәштәренән дә мәхрүм итмәне: “Тешем һынһа һынһын, һырым һынмаһын, тип йәшәр кәрәк, килен. Балалар хаҡына түҙәбеҙ инде. Ана, ҡайның да йәш сағында аҙып-туҙып йөрөнө, мин шул балларҙы етем итмәйем, тип йәшәнем инде. Аҙаҡ үҙе лә аңланы ул хатаһын. Ғүмеренең һуңғы ун биш йылында алыштырып ҡуйҙылармы ни: эсеүен ташланы, өр-яңынан өй һалып сыҡтыҡ. Ирғәле лә, атаһы һымаҡ, бер көн аҡылға ултырыр әле. Сабыр бул, килен”, ти торғайны. Улының көнлөк хаҡына арлы-бирле генә эшләп тапҡан ғына аҡсаһын барыбер сәмәйгә тотонорон белгән өләсәһе, өс тинлек балалар пособиеһына ғына ҡарап ултырған килененә үҙенең пенсияһын да тулыһынса тиерлек тоттора ине. Әсәһе, уңайһыҙланып, аҡсаны алмаҫҡа маташһа: “ Ал, ана, Искәндәреңдең өҫ-башын ҡара, үҙең дә кейен. Йәшәрен йәшәгәнмен, миңә хәҙер бер нәмә лә кәрәкмәй”, тиер ине. Атаһы эскенән айный алмай, донъяһына бөтөнләй йоҡмай башлаһа, килә һалып, улын пыр туҙҙырып әрләп ҡайтырға ла өлгөрҙө өләсәһе. Ә ул үлгәс, атаһы тамам эскегә һалышты. Һуңға табан хатта донъяһы, ғаиләһе бар икәнен дә онотто, урам буйынан ҡайтып инмәне. “Беҙҙе уйлар инең, Ирғәле. Шыпа аҡсаһыҙ ултырабыҙ бит. Эшләр урынға эсәһең...” тип әсәһенең илап ялбарғанын да аңламаны атаһы. Бер ваҡыт Рәйлә өләсәһе, йәғни әсәһенең әсәһе, ҡунаҡҡа килде. Килде лә, бындағы хәлдәрҙе үҙ күҙҙәре менән күргәс, уларҙы, ай-вайҙарына ҡуймай, үҙенең ауылына күсереп алып ҡайтты. Ҡайһы әсәнең ғәзиз балаһының эскән ир менән ыҙалатып йәшәткеһе килһен инде? Ә атаһы хатта быны белмәй ҙә ҡалды : бер буйҙаҡ шешәләшенең өйөндә байрам итеп ятҡандарына аҙна тулып бара ине.\nАй үттеме-юҡмы, әсәһенә эш тә табылды. Магазинға һатыусы булып урынлашты. Тиҙҙән Искәндәрҙе лә балалар баҡсаһына алдылар. Донъялары бер аҙ көйләнгән кеүек булғайны ла бит, тик ул атаһын өҙөлөп һағынды. Эсмәһә, унан да яҡшы кеше юҡ ине шул донъяла. Улын ныҡ яратты бит ул. Ағастан юнып, машина, тракторҙар эшләп бирһә, башы күккә тейә яҙа торғайны Искәндәрҙең. Икәүләп сыр-сыу килеп йәшенмәк, һәпәләк уйнап алырҙар ине. Ә әсәһе менән өләсәһенең бар белгәне аш-һыу тирәһендә уралыу ҙа бәйләм бәйләү. Малайҙарында эштәре лә юҡ. Һуңға табан Искәндәр йыш ҡына атаһын таптырып илай башланы. “Шул эскесене лә һағыныр икән кеше!” тип, өләсәһенән дә әҙ әрләнмәне инде ул. Алла бабай уның илап-ялбарыуҙарын ишеткәндер, күрәһең: бер көндө килде атаһы улар янына. Ап-айыҡ килеш. Ул ишектән килеп инеү менән, Искәндәр атаһының ҡосағына атылды. Өләсәһе тырт-мырт һөйләшеп маташһа ла, әсәһе атаһын кире бороп сығарманы алай ҙа. Икәүләп кухняла бик оҙаҡ нимәлер тураһында һөйләшеп ултырҙылар. Искәндәр атаһы килтергән бүләктәргә әүрәп маз булды. Ә өс-дүрт көндән атаһы улар янына бөтөнләйгә күсеп килде. Искәндәрҙән дә бәхетле кеше булмағандыр ул мәлдә! Ҡыуаныуҙары!.. Өйҙә саҡта атаһының алдынан төшмәне. Балалар баҡсаһына барғас та, тәрбиәсе апайҙары Гөлфиәгә лә, ашнаҡсы Әлифә инәһенә лә бер килке тик уның тураһында ғына һөйләп ҡаңғырҙы. Урамға сығып, иптәш малайҙарына атаһы эшләп биргән машиналарын да күрһәтеп маһайып йөрөнө әле бер ғауым. Әсәһе лә үҙгәрҙе. Элек гел моңһоу булған йөҙөнә шатлыҡ ҡунғандай булды. Бәләкәй булһа ла, шуны һиҙҙе Искәндәр. Нимәгә икәнен дә аңланы атаһы эсеүен ташлаған бит! Эсмәгәс, эшкә лә алдылар үҙен. Мәктәпкә утын яғыусы, ҡарауылсы булып урынлашты. Тәүге эш хаҡына өйҙәренә кәрәк-яраҡ алғайны, ә икенсеһенә, Искәндәрҙе һөйөндөрөп, велосипед тотоп ҡайтты. Кейәүен өнәп етмәгән өләсәһе лә тора-бара тынысланғандай булды. Ул арала Искәндәр уҡырға төштө. Тиҙҙән, донъяларына йәм өҫтәп, һеңлеһе Илгизә тыуҙы. Тик атаһы ғына оҙаҡҡа сыҙаманы. Ике йыл үтер-үтмәҫтән, тағы төшөрөп ҡайта башланы. Әсәһе әйтеп ҡараһа: “ Мин элекке кеүек эсмәйем бит, саманы беләм”, тиер ине. Тиҙҙән ул шайтан һыуын эсмәй бер көн дә тора алмай башланы, кискә лаяҡыл иҫереп ҡайтып тәгәрәр ине. Эшенән дә ҡыуылды. Юҡ, барыбер, аңламаны атаһы. Эсте...\nТағы бер ваҡиға Искәндәрҙең хәтерендә ныҡ уйылып ҡалған. Өсөнсө класта уҡый ине, шикелле. 23 февраль алдынан уҡытыусы Гүзәл апайҙары уларға атайҙарының фотоларын килтерергә ҡушты. Байрамға стена гәзите эшләйәсәкбеҙ, тип аңлатты. Искәндәр өйҙәрендәге ике фотоальбомды ла башынан аҙағынаса аҡтарып сыҡты, тик атаһының бер генә фотоһын да таба алманы. Шунан иҫенә төшөп ҡалды. Бер ваҡыт бит иҫерек атаһы, ғүмерҙә булмағанса, әсәһен кемдәндер ҡыҙғанып, талаш сығарҙы. Боларҙы боларҙы ла, ҡайҙа барып ауған шунда хырылдап йоҡлап китте, ә әсәһе аҙаҡ илай-илай оҙаҡ ҡына фотоальбом ҡарап ултырҙы. Шул саҡта ҡайһы бер фотоларҙы йән асыуы менән йыртҡыслап ташлағайны. Атаһынан шулай итеп булһа ла үс алдымы икән, әллә уға кейәүгә сыҡҡанына үкенеүе шул булдымы – аңлай алманы Искәндәр. Ә фотоға килгәндә, эҙләнә торғас, тәки берәүҙе тапты. Ниндәйҙер ҡунаҡта туғандары күмәкләп төшкәндәр. Шунда арттараҡ торған атаһы ла эләгеп ҡалған. Тотоп китте шуны Искәндәр мәктәпкә. Уҡытыусыһының алдына һалғас, уныһы аптырап китте:\n– Һуң, Искәндәр?.. Үҙе генә төшкән фотоһы юҡмы ни атайыңдың?\n– Юҡ шул, Гүзәл Айратовна. Тик, зинһар, ҡуйығыҙ, йәме, ошоно. Атайымдың үҙен генә ҡалдырып ҡырҡығыҙ ҙа. Фото йәл түгел... Искәндәрҙең күҙенән йәштәре атылып сыҡты.\nГүзәл апайҙары эшләгән стена гәзите бик матур килеп сыҡты. Тик Искәндәр килтергән фото ғына ҡуйылмаған ине унда. Башы эшләгән уҡытыусыһының: әсәһенең бер туған апаһы Фәнисә инәһенән атаһының һалдат сағындағы фотоһын алдыртҡан. Эй, ҡыуанды шуға Искәндәр! Хатта Гүзәл апайҙарын ҡосаҡлап тороп сикәһенән “суп” иттереп үбеп алғыһы килде. Гәзит янынан китә алмай ыҙаланы бер килке. “Күрегеҙ, минең атайым ҡайһылай матур булған һалдат сағында!” тигән ғорурланыуҙы уҡырға була ине уның ҡараштарынан. Тик тиҙҙән уның кәйефе тағы төштө: дәрестән һуң үткән “Йәгеҙ әле, атайҙар!” тигән байрам сараһына атаһы килмәнелә ҡуйҙы. Иптәштәренең атайҙары үҙ-ара ихлас көс һынаштылар, аҙағынан байрам концерты ҡарап кинәнделәр. Искәндәр атаһын, ишеккә ҡарап, ана килеп инә, бына килә тип, ике күҙен талдырып көтһә лә, уныһы күренмәне. Өйөнә ҡайтҡас, көткән кешеһенең, хатта карауатына ла барып етмәйенсә, иҙәнгә ҡолаған килеш хырылдай-хырылдай йоҡлап ятҡанын күрҙе. Шундуҡ күҙенә йәш төйөлдө. Иртәнсәк кенә: “ Байрамға барам, улым. Мотлаҡ барам!” тип, ултырып ҡалғайны бит. Ул иламаҫҡа тырышып, тиҙ генә мәктәп кейемдәрен алмаштырҙы ла тышҡа сыҡты. Әсәһе кисһеҙ ҡайта алмай, шуға малдарҙы һуғарыу, бесән һалыу, аҫтарын таҙартыу һымаҡ эштәр уның елкәһенә төшә. Ул һарайға инде лә атаһына үпкәләүҙән йыйылған күҙ йәштәренә ирек бирҙе...\nЭйе, Искәндәр эшкә бик иртә өйрәнде. Әсәһе иртәнән кискә тиклем магазинда, ә атаһы күбеһенсә һуҡмыш йөрөгәс, эшләмәйсә лә булмай ине. Мал-тыуарҙы ҡарау, утын ярыу, һыу ташыу... Хатта ҡайһы саҡта иҙәнен дә, һауыт-һабаны ла йыуырға тура килә торғайны. Иптәштәренең күмәкләп түбән яҡҡа футбол тибергә, йә сәкән һуғырға киткәнен ҡойма ярығынан көнләшеп ҡарап ҡалғаны әле лә хәтерендә.\nШул эш арҡаһында ҡайһы саҡ хатта йүнләп дәрес әҙерләргә лә өлгөрмәй, ныҡ арыуҙан китабын ҡосаҡлап йоҡлар ҙа китер ине. Ә иртәгәһенә, билдәле, уҡытыусыһынан эләгә. “Башың бар, тик ялҡауланаһың шул, Искәндәр”, тип, уны йә ятламай барған шиғырын ятларға, йә мәсьәлә сисергә дәрестән һуң алып ҡалған саҡтары күп булды Гүзәл Айратовнаның. Ялҡау тигәнгә ғәрләнеүҙәре шунда... “Атайым иҫерек булғас, эш менән булашып, дәресемде ҡараға өлгөрмәнем”, тип әйтә алмай ҙа баһа. Әсәһе уны кескәй генә сағынан өйрәтеп ҡуйғайны: “Улым, өйҙәге сүпте урамға сығарыу иң насар ғәҙәт. Өйҙәге хәлде кешегә һөйләп йөрөмә”, тип. Шуға ул башҡалар алдында бер ҡасан да атаһын яманлап һөйләмәне, һөйләһә лә, гел яҡшы яҡтарын ғына телгә алды. Бер саҡ хатта шуның арҡаһында һуғышып та ҡайтҡайны. Малайҙар менән урамда уйнап йөрөгәндәрендә атайҙар тураһында һүҙ сыҡты. Һәр береһе үҙенең атаһын маҡтай: кеменекелер оҫта гармунсы, кеменеке ныҡ көслө, кеменеке шәп шофер... Искәндәргә сират еткәйне, ул хатта бер һүҙ ҙә әйтеп өлгөрмәҫтән, әскернә телле Ғамир ауыҙын салышайтып: “Һы, һинең атаң алкаш инде”, тине. Ғәрләнгән Искәндәр, үҙ-үҙен белештермәйсә, тегегә барҙы ла йәбеште. Урамдан үтеп барған ағайҙар саҡ айырып алды көҙгө әтәстәрҙе. Тик был хәл уның менән бөтмәне әле. Иртәгәһен Ғамирҙың әсәһе йүгереп килгән мәктәпкә, Искәндәрҙе директорға ошаҡларға. “Алкаштан йүнле кеше тыуамы инде! Баламды ҡалайтып күм-күк итеп туҡмап ҡайтарған йүнһеҙ, фәлән-фәсмәтән...” тип сәрелдәүе хатта уларҙың класына ла ишетелеп торҙо. Директор, үҙ сиратында, улдарының тәртибе тураһында һөйләшергә ата-әсәһен саҡыртты. Ә өйгә ҡайтҡас, атаһы уны тәүге һәм һуңғы тапҡыр ҡайыш менән жарҙы. “Эх, атай, атай, белһәң икән Ғамир менән нимә өсөн һуғышҡанымды?..” тип эстән генә үкһей-үкһей, һыҙлана-һыҙлана йоҡлап киткәйне Искәндәр ул кисте.\nДүртенсе класты тамамларға күп тә ҡалмағайны атаһын фалиж һуҡты. Типһә тимер өҙөрлөк ир хәрәкәтһеҙ һәм телһеҙ ҡалды. Эскелек бәләһе, тип аңлатты врач, шәбәймәйәсәген дә аңғартты. Аҙна-ун көндәй түшәктә ятты ла яҡты донъя менән хушлашты аталары. Үлер алдынан, әсәһе менән Искәндәргә нимәлер әйтергә теләп, шундай мөлдөрәп ҡараны. Шунда ғүмерҙә лә иламаған атаһының күҙҙәренән бөрсөк-бөрсөк йәштәре тәгәрәгәйне.\n“Йән көйөгө булып йөрөгәнсе, булмағаны мең артыҡ ундай ирҙең!”, тип өләсәһе гел һуҡраныр ине эскесе кейәүенә. Атаһы айҙар буйы запойҙа ятҡанда, ҡай саҡ үҙе лә шулай уйлай биреп ҡуя торғайны. Исмаһам, анауы Ғамир кеүектәр “алкаш балаһы” тип йәнен ҡыймаҫ ине. Тик атаһы үлеп киткәс, шул ҡылығына, эй, үкенде, эй, үкенде!.. Күҙ йәштәрен әсәһе, һеңлеһе күрмәһен өсөн, һарайға инер ҙә, бер мөйөштә ултырып: “Атай, ғәфү ит мине. Һинең турала насар уйлағаным өсөн ғәфү ит, зинһар, атай! Һағындым мин һине, шул тиклем ныҡ һағындым. Ниңә ташлап киттең беҙҙе? ” тип һамаҡлай-һамаҡлай илар ине.\nӘ тормош үҙ яйы менән дауам итте. Донъя йөгө хәҙер тулыһынса уның иңдәренә ятһа ла, Искәндәр бирешмәҫкә тырышты. Өй, һарай тирәһендәге эшкә лә өлгөрҙө, уҡыуын да онотманы. Тырышлыҡ бушҡа китмәне: бығаса уртаса ғына уҡып йөрөгән Искәндәрҙең фотоһы тиҙҙән мәктәптәге “Өлгөлө уҡыусылар” стендында урын алды.\nБАШЫ. АҘАҒЫ ИРТӘГӘ.


Башҡортостанда оло быуын һәм мөмкинлектәре сикләнгән граждандарҙы даими ҡарау буйынса эште киңерәк йәйелдерергә әҙерлек бара\n27 Апрель 2019, 12:20\nЯңыраҡ Республика халыҡты социаль хеҙмәтләндереү үҙәгендә ошо мәсьәләгә арналған уҡытыу семинары үтте. Сарала «Старость в радость» хәйриә фондының ололар менән эш өсөн яуаплы етәкселәре Александр Шкребело һәм Сергей Демин ҡатнашты.\nПрограммаға ярашлы, ауырыу сәбәпле үҙҙәрен тулыһынса йәки өлөшләтә хеҙмәтләндерә алмаған оло йәштәге һәм мөмкинлектәре сикләнгән граждандарға өйҙә медицина һәм социаль ярҙамы, ауырыуҙы ҡараусы һәм патронаж хеҙмәтен булдырыу ҡаралған.\nРәсәй Хөкүмәте ҡарары буйынса был эш 2017 йылда уҡ башлана. Эште башҡарыу методологик күрһәтмәләре өсөн программа операторы «Старость в радость» хәйриә фонды яуаплы. Был проект илдең Хеҙмәт һәм Һаулыҡ һаҡлау министрлыҡтары, Стратегик инициативалар агентлығы һәм регион хакимиәттәре тарафынан тормошҡа ашырыла.\n2018 йылдан ул Волгоград, Кострома, Новгород, Псков, Рязань һәм Тула өлкәләрендә эшләй. Быйылдан программа “Демография” милли проектына инеп, илдең 12 төбәгендә, 2024 йылдан – бөтә Рәсәй буйынса эшләйәсәк.\nОлоларҙы һәм мөмкинлектәре сикләнгән граждандарҙы даими ҡарау системаһы халыҡты социаль хеҙмәтләндереү механизмын үҙгәртеүгә килтерәсәк. Уның төп үҙенсәлеге – граждандарҙың теге йәки был ярҙамға мохтаж булыуын социаль хеҙмәттәр үҙҙәре асыҡлаясаҡ.\nРосстат билдәләүенсә, 2025 йылға Рәсәйҙә хеҙмәткә яраҡлы граждандарҙан олораҡ кешеләр һаны 27,7 процентҡа етеп, 40,5 млн. тәшкил итәсәк. Шуға ла илдә оло быуынды ҡарау мәсьәләһе халыҡты социаль яҡлауҙа мөһим урын алып тора.\nСеминарҙа ололар өсөн йорттары, психоневрологик интернаттары, халыҡты социаль хеҙмәтләндереү үҙәктәре етәкселәре лә ҡатнашты. Республикала был эште башлап ебәреү өсөн ҡануниәтте үҙгәртеү ҙә талап ителә.\nФото: БР ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы сайтынан алынды.\n#ВладимирПутин #национальныепроекты #нацпроекты #региональныепроекты#регпроекты #нацпроектыБашкортостан


Стоимость и срок доставки в Переславль Залесский (Ярославская обл.): Автомобильное 5-контактное реле StarLine 5-контактное реле 12V\nул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5 ул. Берендеевская, 5\n4 -8 дней* 402 руб.


Плей-оффҡа тиклем ике осрашыу ҡалды » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Спорт » Плей-оффҡа тиклем ике осрашыу ҡалды\nПлей-оффҡа тиклем ике осрашыу ҡалды\nШулай итеп, «Салауат Юлаев» командаһы үҙ боҙонда оҙайлы һуңғы бишенсе уйынын Новосибирскиҙың «Себер» хоккейсылары менән уҙғарҙы.\nОсрашыу майҙан хужаларының өҫтөнлөгө менән үтте һәм улар лайыҡлы рәүештә ҡунаҡтарҙы 4:1 иҫәбенә еңеп ҡайтарҙы. Голдарҙы өфөләрҙән Григоренко, Торесен, Козлов һәм Свитов индерҙе. Ошо уйындан һуң Вячеслав Быковтың тәрбиәләнеүселәре, 89 мәрәй туплап, «Металлург» (Магнитогорск) уйынсыларын ҡыҫырыҡлап, турнир таблицаһының бишенсе баҫҡысына күтәрелде. Шулай уҡ оҙаҡ ваҡыт лидерҙар төркөмөндә булған «Динамо» (Мәскәү) командаһы, һуңғы арала үҙ уйынын юғалтып, еңелеү артынан еңелеү кисерә. Был юлы улар үҙ майҙанында «Динамо» (Рига) хоккейсыларына 1:3 иҫәбенә отолоп, 11-се уйын рәттән еңеү белгәне юҡ. Һөҙөмтәлә етенсе урынға тәгәрәне. Ә бына уларҙың төркөмдәше – СКА хоккейсылары, әлеге турҙа Магнитогорск клубын 3:0 иҫәбенә отоп, турнир таблицаһының дүртенсе баҫҡысына үрмәләне. Данлыҡлы ЦСКА, ниһайәт, өс мәрәй яуланы. Улар һуңлап булһа ла тиҙлек алған «Витязь» командаһын туҡтатып, 4:3 иҫәбенә отто. Юғарыла 93-шәр мәрәй менән «Локомотив» һәм «Авангард» килә. Өсөнсөлә – «Аҡ барс» (92 мәрәй).\nҒөмүмән, дөйөм ике конференция һөҙөмтәләренә килгәндә, беҙҙең көнсығыштағы командалар көнбайыштағыларға ҡарағанда күпкә көслөрәк булып күренә. Һәр яҡлап сағыштырһаң да, өҫтөнлөк көнсығыш клубтары яғында. Бушҡа ғына һуңғы йылдарҙа улар юғары уңышҡа өлгәшмәйҙер.\nХәҙер «Салауат Юлаев» командаһын ситтә өс ауыр уйын көтә. Кисә кис улар «Спартак» менән осрашһа, йәкшәмбелә – СКА, 25 ғинуарҙа «Северсталь» командаһы менән сәкәләшәсәк. Беҙҙең майҙанда иһә плей-оффҡа тиклем ике генә осрашыу үткәрәһе ҡалды. «Динамо» (Мәскәү) менән «Витязь» уйынсылары ҡунаҡҡа киләсәк. Һуңынан йәнә ситтә өс осрашыу һәм хәл иткес плей-офф уйындары башлана.\nСығыу ваҡыты 22-01-2011, 17:15 | Ҡаранылар: 2086\nБеҙҙекеләр – беренсе. әлегә\nҺәр береһенең үҙ маҡсаты\nӨфөлә ҙур хоккей көтөлә\nБер тында ғына еңеүе ауыр шул\n12 мөмкинлектән – һигеҙ мәрәй


БЕРГӘ ЭШЛӘГӘН ЭШ БЕРӘГӘЙЛЕ БУЛА\n“2018-2019 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһында ҡулланыусылар кооперацияһы системаһын булдырыу буйынса килем килтереүсе проекттар” – яңыраҡ район хакимиәтенең ауыл хужалығы бүлеге, мәғлүмәт-консультация үҙәге етәкселәре һәм белгестәре, ауыл биләмәләре хакимиәттәре башлыҡтары, ауыл хужалығы предприятиелары етәкселәре һәм крәҫтиән (фермер) хужалыҡтары башлыҡтары ҡатнашлығында район хакимиәтенең ултырыштар залында үткән кәңәшмәнең темаһы шулай тип аталды. Кәңәшмәне “Башҡортостан Республикаһының ауыл хужалығы консультациялар үҙәге” дәүләт бюджет учреждениеһы директоры Ирек Зөфәр улы Сакаев үткәрҙе.\nКәңәшмәне асып, район хакимиәте башлығы И.Л.Фәтҡуллин һөйләшеү темаһының асылын аңлатты, ауыл хужалығы ҡулланыусылары кооперативтарын төҙөү буйынса районда үткәрелгән эш тураһында ҡыҫҡаса мәғлүмәт бирҙе. Йыл башынан районда ошо программаға ҡушылыу буйынса әүҙем эш башланды, тине ул. Һөҙөмтәлә һигеҙ дәғүәсенең өсәүһе программаға индерелде һәм ит, йөн, тире сеймалын эшкәртеү, балыҡсылыҡ продукцияһы етештереү буйынса үҙ кооперативтарын үҫтереүгә гранттар алды. Был программала ҡатнашыу урындарҙа бәләкәй хужалыҡтарҙы үҫтереүҙә ҙур ярҙам була ала, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды район башлығы. Был йүнәлештәге тәүге аҙымдар беҙҙең дөрөҫ юлдан барыуыбыҙҙы күрһәтте. Килем килтереүсе проект-тар булдырыу программаһы «урындағы башланғыстарҙы яҡлау программаһы»на оҡшаш, ә был программаны ғәмәлгә ашырыуҙа райондың тәжрибәһе бар, шуға ла килем килтереүсе проекттар төҙөү эше ауыл биләмәләре башлыҡтары өсөн еңелерәк буласаҡ, тип билдәләне Илгиз Лирман улы.\nАуыл хужалығы консультациялар үҙәге етәксеһе И.З.Сакаев үҙенең сығышында республикала 2019 йылға ҡулланыусылар кооперацияһы системаһы булдырыу программаһын ғәмәлгә ашырыу буйынса эш башланыуы, был программа тураһында мәғлүмәтте халыҡҡа еткереүҙә ауыл биләмәләре башлыҡтары менән үҙ-ара эш итеү тәртибе һәм сроктары тураһында һөйләне. Был программа, быйылғыһынан айырмалы, йыл башынан эшләй башлаясаҡ, тип билдәләне ул. Бының өсөн норматив база булдырылған. Конкурстар февраль-март айҙарында үтергә тейеш, артабан килешеү-ярашыу процедураһы үтәсәк, ә апрелдә – май баштарында кооперативтар дәүләттән реаль ярҙам аласаҡ.\nБындай программа Рәсәй Федерацияһында юҡ, фәҡәт беҙҙең республикала ғына. Ошо программа нигеҙендә республикала үткән йылдың авгусынан алып 155 кооператив төҙөлгән. Йылайыр районында 5 кооператив теркәлгән, шуларҙың өсөһө быйыл ойошторолған. 2019 йылда килем килтереүсе проекттар программаһы буйынса грант алыу өсөн конкурста ошоғаса асылған кооперативтар ҙа, бынан алдағы йылдарҙа теге йәки был сәбәптәр арҡаһында һайлап алыу конкурсын үтә алмаған инициатива төркөмдәре лә ҡатнаша ала.\nБыл программаны «урындағы башланғыстарҙы яҡлау программаһы» менән сағыштырып, И.З.Сакаев һуңғыһы социаль программа булһа, килем килтереүсе проекттар булдырыу программаһының фәҡәт иҡтисади программа булыуын, йәғни, яңы эш урындары булдырыуға, район иҡтисадына инвестициялар йәлеп итеүгә йүнәлтелгән булыуын һыҙыҡ өҫтөнә алды һәм республикала күп төрлө йүнәлештәр (мал һуйыу цехтары, ит, һөт, йөн, тире, умартасылыҡ, баҡсасылыҡ, йәшелсәселек, балыҡсылыҡ продукцияһын эшкәртеү һ.б.) буйынса ойошторолған ауыл хужалығы ҡулланыусылар кооперативтарының уңышлы эшләп килеүенә күп миҫалдар килтерҙе.\nАртабан Ирек Зөфәр улы ауыл хужалығы продукцияһы етештереүсе ваҡ һәм тарҡау хужалыҡтарҙы кооперативтарға берләште-реүҙең өҫтөнлөктәре тура-һында һөйләне. Шуларҙың иң мөһиме – кооперативтар продукция етештереү менән сезонлы түгел, ә йыл әйләнәһенә шөғөлләнә ала, был иһә әҙер продукцияны эре сауҙа селтәрҙәре аша һатырға мөмкинлек бирә. Шулай уҡ кооперацияға берләшеү ауыл хужалығы тауар етештереүселәренә үҙ продукцияһын эшкәртеү һәм һатыу буйынса өҫтәмә мәшәҡәттәрҙән ҡотолорға, бының өсөн киткән көстө, аҡсаны һәм ваҡытты төп етештереү эшмәкәрлегенә йүнәлтергә мөмкинлек бирә. Ә продукцияны эшкәртеү һәм һатыу менән кооператив шөғөлләнәсәк. Бынан тыш, сеймалды әҙер продукцияға әйләндереү уның өҫтәмә хаҡын да байтаҡҡа арттырырға мөмкинлек бирә, етештереүҙең рентабеллелеге күтәрелә.\nБашҡортостан шәхси ярҙамсы хужалыҡтар һаны буйынса Рәсәй Федерацияһы төбәктәре араһында беренсе урынды биләй. Кооперативтарҙа ҡатнашып ҡына улар КФХ-лар һәм ауыл хужалығы предприятиелары менән тиң хоҡуҡтар ала. Шул уҡ ваҡытта, кооперативҡа ағза булып инеп, функцияларының бер өлөшөн уға тапшырһалар ҙа, шәхси ярҙамсы хужалыҡтар, крәҫтиән-фермер хужалыҡтары һәм ауыл хужалығы предприятиелары үҙ бизнесын алып барыуҙы дауам итә.


Муниципаль Милекте Баһалау Корпорацияһы - Бөтә донъя юристар! Интернет-кафе адвокат менән юридик.\nМуниципаль Милекте Баһалау Корпорацияһы\nКорпорация муниципаль мөлкәткә баһа буйынса, йәки МРАСЬ, бөтә мөлкәтенең хаҡын билдәләү өсөн баһаланды һәм баһалана тормошҡа ашырыу буйынса мөрәжәғәттәр провинцияһы мрася онтарио провинцияһы объекттарын баһаланы Онтарио, КанадаРолл был баһа рәүешендә барҙы, провинциялағы бөтә муниципалитеттар икенсе доставляться ул. декабрь, шишәмбе. Ул саҡта иҫәп-хисап һәм һәр муниципалитет айырым ҡабул крен мөлкәткә баһа биреү өсөн күсемһеҙ милеккә һалым, уларға ҡушылды. МРАСЬ на зарлана икән, тип баһалар өсөн һалым түләүсе булараҡ роле мрася буйынса агентлығы мрася йыш бутайҙар, тип яуап бирҙе баһаны улар ғына. Йөкләнештең бүленеүе һәм һалым һалым ставкаларын муниципаль берәмектәр билдәләй, бирелгән мрась хаҡынан сығып баһалана.\nПикеринг урынлашҡан төп офистан, Онтарио.\nМРАСЬ, элек ОРАС булараҡ билдәле (Онтарио мөлкәткә баһа корпорацияһы), 1997 йылдың 31 декабрендә төҙөлә, эшләгән өсөн алым булараҡ. бөтәһе лә теүәл һәм дөрөҫ баһа Онтарио. Үҙ законы менән йәшәй башлай МРАСЯ МРАСЬ, шулай уҡ баһа көй акттар, ҡануниәт онтарио провинцияһының бер өлөшө кеүек. 1998 йылдың 31 декабрендә, хөкүмәт мөлкәткә баһа биреү өсөн яуаплы булған министрлыҡ финанс корпорацияһы милкенән баһалап онтарио онтарио, бойондороҡһоҙ органдары, мөлкәте закон буйынса баһалау тураһында онтарио корпорацияһы ойошторола, 1997. Һәр муниципалитет онтарио провинцияһы МРАСЯ ағзаһы булып тора, устав капиталы, түгел-өсөн-килем корпорацияһы, уларҙың төп бурысы-клиенттар менән тәьмин итеү үҙ - күсемһеҙ милек хужалары, арендаторҙар, муниципаль берәмектәр, дәүләт органдары - күсемһеҙ милек менән эҙмә-эҙлекле һәм теүәл баһа. Отчет 15 аша йәмәғәтселек МРАСЬ-директорҙар советы ағзаһы. Һигеҙ советы ағзалары, муниципалитет һәм биш провинцияһы вәкилдәре ике ағзаһы тәҡдим ителде түләүселәре милеккә ағзаларында ҡыҙыҡһыныу уятты. Бөтә ағзаларының финанс министры итеп тәғәйенләнде Советы. ПКК ашырыу тигеҙ, провинция-хаҡын баһалау тураһындағы закон нигеҙендә баһалау системаһы положениеһына ярашлы, ағымдағы баһа үҙенсәлектәре. Улар муниципалитеттар менән тәьмин итеү хеҙмәтенең киң спектры, муниципалитеттың милкен файҙаланған өсөн һалым индерергә әҙерләнә ролл баһа иҫәп-хисап йыл һайын яһала.\nШулай уҡ муниципаль мрася күсереү өсөн үткәреүҙән тыш, муниципаль берәмектәргә һәм һәр һайлаусы һайлаусылар исемлеге буйынса алдан таҡта әҙерләү өсөн мәктәп йылдары.\nБөгөн, 4,7 миллион тиерлек провинцияһы мрась күсемһеҙ милекте баһалау өсөн яуаплы. МРАСЯ тиклем төҙөлгән, Онтарио буйынса муниципалитет үҙ ҡарамағына алыуы тураһында, улар нисек баһалайһығыҙ өсөн һайлау үҙенсәлектәре. Был тигеҙһеҙлек булдырыуыбыҙ провинциялары, айырым үҙенсәлектәргә эйә һәм шундай уҡ әһәмиәткә эйә булараҡ, провинциялағы бөтә. 2008 йылда, яҡынса баһалау разослать 4,7 миллион квитанция МРАСЬ күсемһеҙ милек, хаҡтар баһа консультация уларҙың үҙенсәлектәре.\n2008 йылдың 1 ғинуарынан ағымдағы нигеҙләнгән әһәмиәте, баһаһы дата.\nТәүҙә канадала ла баһалағандар күсәсәк күсемһеҙ милек үрге юрисдикцияһы аҫтында булған, уның Онтарио 1849 йылда муниципалитеттарға күсерелгән. Һәр муниципалитет үҙ мөлкәтте баһалау системаһы һәм ваҡыт үтеү менән баһалау ысулдары эшләнгән. Был мөлкәткә милек баһаланы һәм һалымды бүлеүҙең был ҡапма-ҡаршылыҡтарға килтерә. Муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, ошондай уҡ үҙенсәлектәргә эйә һәм төрлө тышҡы күренеше менән бик ҡиммәттәргә баһа ала. Уны муниципалитеттар ҙа төрлө баһалар менән бик муниципалитет ҡараясаҡ. 1963 йылда, онтарио провинцияһының хөкүмәт һалым һәм һалым буйынса комитеты тәҡдим итеп тәғәйенләнә үҙгәрештәре мәсьәләләре өйрәнелә. Улар доклад, 1967 йылда донъя күрә, баһалай яҡтыртыу системаһын тигеҙһеҙлек күп булды. Һалым мәсьәләләре буйынса Комитеты Онтарио доклад яуап итеп, хөкүмәт провинциаль, 1970 йылда мөлкәткә баһа биреү өсөн яуаплылыҡты үҙ өҫтөнә ала, онтарио берҙәм системаһын булдырыу өсөн бөтә муниципалитеттар өсөн баһаланы. Баҙар хаҡы баһалана индереү һәм яңы хөкүмәт ирекле нигеҙҙә муниципаль органдар системаһы тәҡдим ителә.\nСөнки яңы системаһын ирекле баҙар хаҡы баһалана муниципалитет үткәрелгән бөтә алмай.\nҺөҙөмтәлә муниципалитеттарға баһалаған муниципалитет һыу үҙенсәлектәре менән айырыла. Муниципаль финанс мәсьәләләргә ҡағылған закондар индереү тураһында был провинциялар менән ғәҙел булырға, 1997.\nБыл акттарҙы тормошҡа ашырыу менән булған, мөлкәт һалым системаһын яҡшыртыу өсөн шарттар булдырыу тураһында законға үҙгәрештәр индереү һәм баһалауҙы мөһим онтарио 1998 йылда баһа биреү, законға һәм башҡа закон сығарыу акттарына тураһында муниципалитеттар.\nЙәрминкә сиктәрендә онтарио баһалау системаһы', провинциялағы бөтә күсемһеҙ милеккә хаҡтар ағымдағы яңыртыу буйынса баһалап, уларға тиклем булған, дөйөм баһа дата ҡулланыла. Бынан тыш, 1998 йылдың 31 декабрендә, г мөлкәткә баһа биреү өсөн яуаплы хөкүмәт Достопочтенный-яңы майк н. харис,-өсөн-табыштарын баһалап онтарио корпорацияһы исеме аҫтында корпорацияһы милкенән, муниципаль милек буйынса баһаланды корпорацияһына үҙгәртелә. Һәр муниципалитет онтарио провинцияһы МРАСЯ ағзаһы булып тора, директорҙар советы идара итә, түләүсе булып тора, провинциальный һәм муниципаль вәкилдәре. Кеше йәшәү районы, бында башҡа йорттарға хаҡтар арта, мәҫәлән, алмаштырыу юлы менән яңы йорт һәм ҙур, йыш ҡына mpac өсөн һалым арттырыуҙа ғәйепләнә. МРАСЬ яуаплылыҡтан баш тартыу, тип раҫлап тора муниципалитеттар хужаларын ғәйепләй. Муниципалитет, үҙ сиратында, ойошманың ғәйепләй һәм закон уны мрась. Бәхәс дауам итә.\nБУШЛАЙ ЮРИСТ ТЕЛЕФОНЫ БУЙЫНСА ҺОРАУҘАР БИРЕРГӘ\nПРАШАЊЕ ДО АДВОКАТ ОНЛАЈН


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ТАРИХИ МИРАҪ ҺАҒЫНДА - 2016 - Мәҡәләләр\nТАРИХИ МИРАҪ ҺАҒЫНДА\nИлебеҙ, республикабыҙ тарихына ҡағылышлы документаль мираҫ архивтарҙа һаҡлана икәнен беләбеҙ. Борондан тупланып килгән дәүләт документтарын, халҡыбыҙ йылъяҙмаһын һаҡлау нисек ойошторолған? Ошо һәм республика архивтарының хәҙерге торошо, уларҙың эшмәкәрлеге, уңыштары һәм проблемалары хаҡында Башҡортостан Республикаһының Архив эштәре буйынса идаралығы начальнигы Илфат Ваис улы ҒӘЛЛӘМОВ һөйләй.\n- Ысынлап та, архив кәштәләрендә илебеҙҙең һәм республикабыҙҙың ғәйәт бай тарихын сағылдырған тәүсығанаҡтар һаҡлана. Хәҙерге көндә республикала бер дәүләт архивы (Башҡортостан Республикаһының Милли архивы) һәм 63 муниципаль архив иҫәпләнә. Халыҡ архивтарға һуҡмаҡты һыуытмай. Һуңғы йылдарҙа эш күләме күп тапҡырға артты. Мәҫәлән, 1993 йылда архив учреждениеларына 3 мең самаһы кеше мөрәжәғәт иткән булһа, былтыр иһә ойошмаларҙың һәм ябай кешеләрҙең 193698 үтенесе ҡәнәғәтләндерелгән (2014 йылда - 184254, 2013-тә - 168307). Хаттарҙың тематикаһы ла бик киң: иң күбе пенсияға сығырға йыйынған кешеләр хеҙмәт стажы, эш хаҡы, дәүләт наградалары менән бүләкләнеүе тураһында мәғлүмәт алыу мәсьәләләре буйынса мөрәжәғәт итә, ер биләмәһе, милекте хосусилаштырыу буйынса ла белешмә алырға теләүселәр байтаҡ ҡына. Башҡортостан Республикаһының Архив фондында (дәүләт һәм муниципаль архивтарҙы ла индереп) әле 4 миллион 400 меңдән ашыу документтың төп нөсхәһе һаҡлана. Архив мәғлүмәттәрен файҙаланыусылар иҫәбе былтыр 198 мең самаһы булды. Ә инде Архив эштәре буйынса идаралыҡтың сайтына (www.gasrb.ru) инеүселәр 71 мең тәшкил итте. Һандарҙан күренеүенсә, архивтар бөгөнгө йәмғиәттең ихтыяжын ҡәнәғәтләндереүҙә ғәйәт ҙур роль уйнай.\nҺуңғы йылдарҙа күптәр үҙ нәҫел тамырҙары менән ҡыҙыҡһына башланы, шунлыҡтан шәжәрә төҙөп биреү үтенесе менән мөрәжәғәт итеүселәр йылдан-йыл арта бара. Беҙҙең сайтта үҙ нәҫел ағасын эшләргә теләүселәр өсөн "Шәжәрә" исемле махсус бүлек булдырылған. Унда урынлаштырылған методик белешмәләр менән танышып сыҡҡан кеше архив сығанаҡтары буйынса нәҫел-нәсәбен тиҙ үк асыҡлай аласаҡ. Әлбиттә, баш ҡаланан алыҫ йәшәгәндәр Милли архивҡа үтенес хаты ебәрә ала. Һуңғы ваҡытта бындай мөрәжәғәттәр күбәйә бара, беҙгә күрше төбәктәрҙән, айырыуса Татарстандан, Силәбе, Ырымбур өлкәләренән килеүселәр ҙә артты. Шуны ла әйтмәй булмай: шәжәрә эшләү хеҙмәте түләүле. Был мәсьәләгә ҡағылышлы һорауҙар менән 276-55-21, 276-49-07 телефондары буйынса мөрәжәғәт итергә йәки баш ҡаланың К. Маркс урамындағы 4-се йортта урынлашҡан Башҡортостан Республикаһының Милли архивына килергә була. Әйткәндәй, 1834, 1850, 1859 йылдарҙағы иҫәп алыу мәғлүмәттәре ("Ревизские сказки") менән Идаралыҡ сайтында ла танышырға мөмкин.\nДокументтарҙы имен һаҡлау һәр архив учреждениенан, һәр хеҙмәткәрҙән оло яуаплылыҡ талап иткән мәсьәлә. Мәҫәлән, 1830 йылда төҙөлгән төп архив бинаһы бик иҫкергән, асылда авария хәлендә, шунлыҡтан федераль күҙәтеү ойошмалары беҙгә уны кисекмәҫтән ябып, барлыҡ документтарҙы икенсе урынға күсереү тураһында күрһәтмә бирҙе. Ләкин бәлә шунда: санитар талаптарға яуап биргән махсус биналар Өфөлә юҡ. Хәйер, дәүләт архивы өсөн яңы бина төҙөү мәсьәләһе уҙған быуаттың 80-се йылдарынан уҡ күтәрелеп килә, хатта өс проект эшләнде. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, был проблема һаманғаса хәл ителмәй килде. Башҡортостанда тәүге архив барлыҡҡа килеүгә тиҙҙән 100 йыл була. Ошо дәүер эсендә унда республиканың бер етәксеһе лә аяҡ та баҫып ҡарамаған. Шуныһы ҡыуаныслы: былтыр сентябрь айында Башҡортостан Республикаһы Башлығы Рөстәм Зәки улы Хәмитов төп архив учреждениеһының эше һәм торошо менән ентекле танышып китте. Һөҙөмтә оҙаҡ көттөрмәне - Башҡортостан Хөкүмәте тиҙ арала Дзержинский исемендәге типографияның буш торған бинаһын беҙгә файҙаланыуға тапшырыу тураһында ҡарар сығарҙы. Әммә ул архив документтарын һаҡлау өсөн тәғәйенләнмәгән, шуға әлегә ремонт талап ителә. Ғөмүмән, һуңғы коллегия ултырышында баш ҡалала яңы Архив йортон төҙөү мәсьәләһе ҡәтғи ҡуйылды. Кисекмәҫтән осһоҙораҡҡа төшкән яңы проект эшләтеп, финанс мәсьәләһен хәл итергә һәм яҡын йылдарҙа төҙөлөш эшенә керешергә ҡарар ителде. Барлыҡ талаптарға яуап биргән заманса бина булғанда ғына беҙ алтынға бәрәбәр документтарҙы тейешле режимда, һәйбәт физик торошта һәм хәүефһеҙ шарттарҙа һаҡлай аласаҡбыҙ.\nБашҡортостан Республикаһының Милли архивынан тыш, Идаралыҡҡа муниципаль архивтар ҙа буйһона. Уларҙың күптәре барлыҡ талаптарға яуап биргән биналарҙа урынлашҡан, һаҡ һәм янғын сигнализацияһы эшләй. Архив эштәре буйынса идаралыҡ ҡарамағындағы Йәмәғәт һәм Фән советтары, шулай уҡ эксперт-тикшереү комиссияһы ла ырамлы эшләй. Йыл һайын фәнни-ғәмәли конференциялар уҙғарыу матур йолаға әйләнде. Былтыр, мәҫәлән, Ҡырым Республикаһы, Силәбе, Свердловск, Ырымбур өлкәләре, Ханты-Манси автономиялы округы вәкилдәре ҡатнашлығында "Көньяҡ Урал археографияһы. Граждандарҙы туплауҙа тарихи хәтерҙең әһәмиәте" тип аталған ғилми ҡор айырыуса юғары кимәлдә үтте. Ҡыҫҡаһы, республиканың архив учреждениелары хеҙмәткәрҙәре быуаттар ауазын беҙгә еткергән ҡиммәтле документтар тейешенсә һаҡланһын, улар менән киң халыҡ ҡатламы иркенләп таныша алһын, кәрәкле тарихи мәғлүмәткә эйә булһын өсөн бар көсөн һала.\nНияз БУЛАТОВ яҙып алды.\nЯҙылған: 14.03.16 | Ҡаралған: 715


25 ноября 2015 — 15:53\nИордания короле менән осрашыуҙа Рәсәй президенты Владимир Путин Төркиәлә бәреп төшөрөлгән самолетҡа бәйле мөһим белдереү яһаны.Рәсәй оборона министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, Рәсәй самолеты Төркиәнең һауа киүлегенә инмәгән.\nАмерика Ҡушма Штаттары үҙ ватандаштарын террор ғәмәлдәре булыу ихтималлығы тураһында иҫкәрткән. Американдарға транспортта, йәмәғәт урындарында, халыҡ күп йыйылған урындарҙа уяу булырға кәңәш ителә.\nЧикагола меңләгән кеше урамға сығып хәрәкәтте туҡтатҡан. Улар ҡара тәнле малайҙы үлтергән полиция хеҙмәткәрен тиҙ арала яуапҡа тарттырыуҙы талап иткән. Чикаго прокуратураһы уға ғәйепләү белдереп халыҡты тынысландырырға тырышҡан.


Экстремаль Бушлай Секс Уйын – Уйын Бушлай Онлайн Бдсм\nИң Ҡыйыу Уйынсы Экстремаль Уйындар Өсөн Бушлай Секс\n- Булмауға ҡарамаҫтан, һеҙ үҙегеҙ ни тип каприз, һеҙгә бер нәмә лә булмаҫ хардкорный порноигра коллекцияһын әҙерләне, улар бушлай күрһәтелде экстремаль беҙ секс-уйын. Беҙ иң ҡыҙыҡлы уйындар буйынса селтәре менән секс, фетиш оҙаҡ эҙләү искать һәм киң һәм болезней. Шулай уҡ тарихы булған, үҙен насар тойоп мәжбүр итә, һеҙҙең улар арҡаһында ҡайһы бер персонаждар уйын. Күп нәмә һеҙгә оҡшағандыр беҙҙең сайтта. Графика һәм персонаждары менән биҙәлгән күркәм превосходно уйын процесс, һәм ул туранан-тура һеҙҙең браузер һеҙгә бушлай киләсәк мөмкин.\nПорно сайттар, беҙҙең команда донъя менән идара эшендәге тәжрибәгеҙ ҙур. Беҙ ҡыҙы янында булыуы, уның оло порнофильм эшләй. Яҙыусы йыллыҡ эш тәжрибәһе беҙҙең менән булды, бөтә донъя уйындары беҙҙә программист һәм башҡа сайттарҙан тикшерергә була, өлкәндәр өсөн күңелемә, барлыҡ функциялары яраҡлаштырыу һәм уларҙың файҙалы яҡтарын хаталар күренмәй. Ниһайәт эште планлаштырыу һәм сайты эшләй башланы бер нисә айҙан һуң беҙҙе,беҙҙең ҙур булмаған берләшмәләр була инде һәм, тирә-беҙҙең коллекция төҙөгән. Беҙ дуҫтар менән контент-береһе менән берләшмәһе ағзаларына һәм беҙҙе саҡыра., Кире бәйләнеш, беҙ теләгән, беҙ теләгән идеяны, һәм беҙ теләгән, үҙ-ара каприз булыр һеҙҙең өсөн, наслаждаться уйындар беҙгә. Беҙ беләбеҙ, нисек сайтында йыйыу, инструменттар һәм функциялары һәм һәр идеаль эшләй. Был шулай булды һәм теләсә ниндәй төҙөлөшө, ҡулланыусылар һәм улар беҙгә килеүселәр ҡулланырға мөмкин. Беҙ бөтә аспекттарына ентекле тикшереү, түләүһеҙ эшләй экстремаль секс-уйын уйын хардкорный аңлайышлыһын һайлаған.\nБыл ҡара әле, һин ниндәй извращенец?\nХәҙер, кем, тип әйтер өсөн шундай ҡапма-усаҡ. Ни өсөн ҡайһы бер ябай кеше булыуы мөмкин экстрим-собачья стиль менән выдергивание йәғни сәсе, шул уҡ ваҡытта башҡа саҡта ғына һанап бдсм экстрим сеанс башланыуға, тире прокалывать. Ярай, беҙ тип-медиана улар араһында булды кеүек. Экстремаль тип барған беҙ, бондаж нисек аңлатып була, БДСМ, яза йәки кәмһетеү. Был категория шулай уҡ беҙ күрһәткән экстремаль челка шул уҡ ваҡытта гангстер, ә һуңынан бысраҡ булыуы йәки аҡылдан извращенный табы бар. Хәйер, сексуаль сәхнә чувственный булыуы мөмкин, беҙ ҡараған торорға бындай мөмкинлек бирә әйберләр кеүек, ире Футанари МЛП һәм кәмһетеү, мөгөҙ күндерә., Шулай уҡ беҙҙең сайтыбыҙ экстремаль хентай коллекцияһы булған. Был һайлау экстремаль уйындар-аним монстр булдыҡһыҙ китерелә менән-сабый, бөтә төр йән эйәһе баҫҡан сумасшедший һәм эҙәрлекләнә. Йыуан менән зомби булып петухов йәшел, диңгеҙ һәм башҡа планетала йәшәүселәр урланы менән щупальце монстр, уның упҡындай тәрән үтеп инә ала, һәм хатта антропомастер була, һәм йылан, үрмәксе кеүек.\nНисек күргән, иң экстрим төрлө формаларын ҡабул итә ала. Мин үҙем яҡтарҙы күреү һәм экстремаль 2019 йыл менән күҙәтеп, нисек ваҡыт дауамында уның менән үҫешә. Бына ни өсөн беҙгә бындай категория киңәйтеү экстремаль билдәләргә була. Әммә уйындың ҡайһы бер кешеләрҙе мыҫҡыл интернет әгәр мөмкин, әгәр улар уны күреп, йәғни беҙҙең сайтта был иҫ киткес тура килә өсөн уйын.\nӘммә был да яҡын тирәһендә йөрөгәндә булды. Был дөрөҫ,сөнки беҙҙең сайтҡа иң популяр уйыны-был БДСМ. Һеҙ беҙҙең уйынды нисек уйнайҙар мөмкинлектәрен оҫта һәм ханым. Рабыня БДСМ сеансы ла күпселек-ҡыҙ был эҫе-грустная үҫмер йәки әсәйем, ике уйын беҙҙә бар, һеҙ уларҙы ҡолдарҙан барғанда-ир-егеттәр, улар аша үҙемдең аватарҙа ханым һеҙ пытать була. Бәйләү, әтәстәр йомортҡа һәм язалап,аяҡ лизание задница һәм ғибәҙәт - бына, дөрестен дәрес ҡайһы берҙәренә, һеҙҙең аласаҡ ала бдсм ул ир-уйын менән яза.\nАҫты Беҙгә Рәхим Итегеҙ!\nАтай яратабыҙ беҙ офиста беҙҙе интернет-платформаһында "ер аҫты". Был, сөнки беҙҙә тирә-яҡ язалау уйынын сайтында сумасшедший һәм енси gnu була. Һәм беҙ ғорурланабыҙ, уйын беҙҙең сайтыбыҙҙа нимә ҡарарға, беҙгә сит түгел, сөнки беҙҙең уйынсылар сайтында йүнәлтелгән. Беҙ урынлаштырыу, уйын һәм үҙе тураһында ҡайғыртыу, ярҙам итеү өсөн бик күп серверы аласыз онлайн-бер уйынсы. Беҙ ышана һәм, тип, беҙ бушлай экстремаль секс уйынсылар күп-уйна, сөнки беҙ сайт булдырырға тәҡдим итә туп-тулы кросс-платформа инеү., Аҙ тип, беҙгә сайты буйынса навигация сенсор экран иҫәпкә алып эшләнгән булһа, бөтә HTML5-уйын, беҙ бында булған булһаң, шулай эшләһә, эшләй телефон һәм планшет өсөн бард. Протестировать уйынын беҙ бер нисә ҡоролмалары бар, улар беҙҙең сайтта, һәм шул баш тартып, йәки сенсор экран дурной прослушиваться идара тәҡдим иткән. Ҡасан етә эш хәүефһеҙлек функциялары, бөтә тикшереп беҙҙең сайт, был уйын өсөн кәрәк хәүефһеҙ һәм аноним. Беҙ тарихыбыҙҙы ла һаҡлай уйындар уйнап, һорауҙарға алмай, һеҙҙең шәхси мәғлүмәтте, һеҙ тураһында мәғлүмәт һезгә кәрәк түгел кредит картаһы, һәм хатта һорап, беҙ түгел, һеҙ ниндәй тыуған көн., Беҙ генә кәрәк, һеҙҙең өсөн дәлилләп, 18 йылдан күберәк һеҙҙең, һәм был осраҡта, әгәр телисез икән, экстремаль уйындар өсөн, беҙҙең ойошмаға ҡушылып, һеҙ булғанда ғына беҙ ысын электрон почта адресы кәрәк. Беҙ һеҙҙең менән электрон адресына ебәрергә бер генә хат ошо ссылканы, улар актив һеҙҙең аккаунт\nБеҙ бөтә экстремаль әҙер сәләмләне геймер\n- Булмауға ҡарамаҫтан, һеҙ тораһы бармы йәки sub dom, һеҙҙең уйынды табып, үҙ ихтыяждарын ҡәнәғәтләндереү өсөн беҙҙең сайтта. Барыһы ла беҙҙә бар, һеҙгә нимә кәрәк, ваҡыты скоротать өсөн, шулай уҡ бер нисә интенсив оргазм алыу. Бер нисә уйын беҙҙең сайтта булыуын, тамам тап килһен өсөн, улар мөмкин булған виртуаль донъя хәлдәре менән домин поэкспериментировать. Беҙгә шул тиклем яҡшы уйын шул уҡ ваҡытта ҡайһы бер коллекцияһын эшләй, тип, һеҙ, ысынлап та ла белә ала коим-ҡоллоҡ тураһында нимә тураһында һәм нисек ҡолдарына яза башланы, уларҙа реаль тормош менән уйнарға була. Шуға ҡарамаҫтан, беҙҙең китапхана хардкорный булһа, ул һеҙҙе көтә., Уйындар һайлап, улар телисез икән, һеҙҙең үҙ фантазияһы аша виртуаль донъяла 10 секунд загрузки һәм экстремаль беҙгә йәшәргә була.


11 сентябрь - Рәсәйҙең хәрби даны көнө. Был дата адмирал Федор Федорович Ушаков ( 1745 - 1817) етәкселегендәге урыҫ\nфлотының 215 йыл элек төрөк эскадраһын еңеүе хөрмәтенә билдәләнә.\nУрыҫ православие сиркәүе адмирал Федор Ушаковты изгеләр\nиҫәбенә индерә. 2006 йылдың авгусында Саранск ҡалаһында Федор Ушаков хөрмәтенә собор һәм һәйкәл асыла.\nКүренекле урыҫ диңгеҙсеһенә арналған "Адмирал Ушаков" китабының авторы - яҙыусы Леонтий Раковcкий. Унда һүҙ Ҡара диңгеҙ флоты тарихы хаҡында ла бара.\nҠара диңгеҙ флоты ауыр шарттарҙа төҙөлә: бер ҡул менән төҙөргә, икенсеһе менән дошмандарға ҡаршы торорға тура килә.\nОҫталар, аҙыҡ - түлек, снарядтар алыҫ губерналарҙан килтере лә. Ҡара диңгеҙ флоты һуғыштарҙа сыныға.\nЙәш төрөк солтаны Сәлим өсөнсө үҙенең дуҫы һәм ҡәйнеше Хөсәйенде диңгеҙ министры итеп тәғәйенләй. Хөсәйен Ҡырымды у рыҫтарҙан тартып алырға ант итә. Алда ҙур алыш көтә.\nАдмирал Ушаков үҙенең флотилияһы менән дошманды Керчен ҡу лтығында көтә. Ул күҙәтеү торбаһы аша Анапа яғынан күҙен ҡалмай. Бына сигнал биреүсенең тулҡынаныуы һиҙелә: "Төрөктәр , төрөктәр..." Ушаков тыныс ҡына линияны һул галсҡа теҙергә ҡуша. Дошманды күреп өлгөргән төрөктәр шулай уҡ ашығыс рәүештә линияға теҙелә башлай. Хөсәйен беренсе булып ут аса.\n- Фрегаттарға резервҡа сығырға! - тип команда бирә Ушаков .\nАлты фрегат линиянан сыға.\nБыл ғәҙәти булмаған маневрҙың бер хәйләһе бар: әгәр Хөсәй ен урыҫтарҙың ҡыҫҡарған линияһын һул флангынан баҫып алырға уйлай икән, ул мотлаҡ яҡын килергә тейеш. Был урыҫтар өсөн отошло, сөнки уларҙы артилерияһы төрөктәрҙеке кеүек йыраҡҡа ата алмай.\nҠапыл ел йүнәлешен үҙгәртә. Ушаков был үҙгәреш менән файҙаланып ҡалырға ашыға. Ул үҙенең карабын алға сығара һәм беренсе булып һөжүмгә ташлана. Был бөтөнләй диңгеҙ алышы ҡағиҙәләренә тап килмәй.\n- Был нисек һуң - тип һаман да адмиралдың маневрын аңламай флаг - капитан.\n- Ә бына нисек! Хәҙер күрерһең! - тип йылмая Ушаков. - Ут асырға!\nТуптар шартлауына ағас һынған тауыш өҫтәлә: төрөктәрҙең юғары рангоуты ҡойолоп төшә. Залптар араһында төрөктәрҙең йән өҙгөс тауыштары ишетелә. Ушаковтың көтөлмәгән\nманеврынан улар юғалып ҡала. Һәм төрөк флоты бер ҙә ҡаршылашмайынса тип әйтерлек ҡасыу яғын ҡарай.\n- Бына күрәһегеҙме, төрөктәргә ел дә, инглиз туптары ла я рҙам итә алманы! - ти Ушаков.\nУл диңгеҙҙә еңеүгә өлгәшеүҙең матростарҙың ҡыйыулығы һәм сыҙамлығына бәйле булыуын яҡшы аңлай. Ушаков һәм уның менән бергә диңгеҙ гиҙеүселәр тураһындағы китап - урыҫ характеры тураһында һөйләй. Л. Раковский унда көслө, Ватаны н өҙөлөп һөйгән, урыҫ флотына тоғро кешеләр тураһында яҙа. Китабында ул төрөктәргә ҡаршы алыштарҙың ни тиклем ауыр булыуын һүрәтләй. Сөнки төрөк флотында караптар байтаҡҡа күберәк булыуы билдәле. Хөсәйен солтанға Ушак - пашаны язаларға вәғәҙә бирә. Әммә Ушаков дошман флотилияһын тулыһынса тар - мар итә һәм Севастополде сит ҡулдарға бирмәй . Ушаков Калиакрия мороно эргәһендә төрөк эскадраһын юҡҡа\nсығарғандан һуң, Төркиә ашығыс рәүештә килешеү һорап мөрәжәғәт итә. 1791 йылдың 29 декабрендә ҡул ҡуйылған килешеү буйынса урыҫ дәүләте сиге Днестрға тиклем көньяҡ - көнбайышҡа күсә. Кавказда Кубань йылғаһы буйлап сик тергеҙелә. Төркиә Грузияға дәғүә итеүҙән баш тарта, Ҡырым һә м Украинаның көньяғы Төркиә хакимлығынан азат ителә.\nРәсәйҙең Ҡара диңгеҙгә сығыу юлы асыла.\nБөйөк диңгеҙсенең һуңғы йылдары һөргөндә үтә. 1807 йылда адмирал Ушаковты хеҙмәтенән бушаталар. Ул Тамбов губернаһында йәшәй. 1817 йылдың икенсе октябрендә вафат була.\nӨфөлә Ушаков урамы бар. Башҡортостандың күп кенә яугирҙары Ушаков исемендәге орден менән наградланған. Улар араһында өфөлө вице - адмирал Юрий Федорович Ралль дә бар.


Иҡтисади көрсөк предприятие эшмәкәрлегендә сағыламы?\nБлаговещен пластигы предприятиеһы Башҡортостан сәнәғәте өсөн сеймал етештерә. Әле унда йөҙҙән ашыу кеше эшләй. Бынан тыш предприятие күрше өлкә ойошмалары менән дә хеҙмәттәшлек итә. Илдәге иҡтисади ауырлыҡтар булыуына ҡарамаҫтан, унда етештерелгән продукцияға ихтыяж арта ғына. Ләкин шулай ҙа ҡатмарлылыҡтар ҙа юҡ түгел. Тулыраҡ Аймара Рәхимова әҙерләгән яҙмала.\nҠарап торһаң ябай пластик стакан. Ләкин уны етештереү бер нисә ҡатмарлы этаптан тора. Полимер махсус ҡоролмалар ярҙамында етди эшкәртелә. Һәр этапты тиҫтәнән ашыу кеше күҙәтә.\nПолимер гранулалары махсус мейестә эҫетелеп, полиэтиленға әйләнгәс рулондарға урала. Етештереүҙең тәүге өлөшө тап ошонда башлана. Рулондарҙың бер өлөшө ошо килеш икенсе предприятиеларға һатылһа, бер өлөшө етештереүҙең икенсе этабына китә.\nБында махсус ҡоролма ярҙамында полиэтилендан пластик стакандар барлыҡҡа килә. Бар нәмә лә автоматлаштырылған, шуға ла эшселәргә ни бары ваҡытында әҙер сеймалды ҡумталарға тултырып торорға кәрәк. Любовь Коробкова пластик етештереү предприятиеһында әҙер пластик стакандарҙы йыйыу менән шөғөлләнә. Эшем оҡшай, эш хаҡы ла тотороҡло, ти ул.\nЛәкин пластик стакандар етештереү бының менән генә сикләнмәй. Бында һауыттарға рәсемдәр баҫыла.\nЦехта тәүлек әйләнәһенә эш ҡайнай, бында станок тауыштары бер ваҡытта ла тынмай. Предприятие ҡалдыҡһыҙ эшләй. Икенсе төрлө әйткәндә, артып ҡалған полиэтилен махсус ҡоролмала ваҡланып, яңынан етештереүгә оҙатыла. Был экологик күҙлектән дә уңайлы. Предприятие етештергән сеймалға ихтыяж көндән көн арта. Санкциялар индерелгәс үҙебеҙҙә етештерелгән продукцияға һорау ҙур. Был, әлбиттә, ыңғай күренеш. Ләкин сеймалды һатып алыусылар уның өсөн ваҡытында түләй алмай. Сөнки банктарҙан аҡса алыуы ауыр. Процентттар ҙур.\nВиктор Чиглинцев, предприятиеның коммерция директоры: «Күптәр үҙ аҡсаһына түләргә тырыша, ләкин был ауырға тура килә. Банктар март айында кредиттарҙың процентын төшөрөргә вәғәҙә бирә. Шуға ла көтәбеҙ инде.Сеймалды етештереүҙе лә арттырасаҡбыҙ.Әле 18 миллион стакан етештерһәк, был күрһәткесте 40 миллион стаканға тиклем күтәрәсәкбеҙ».\nЛәкин предприятие етәкселеге бирешмәй. Был ваҡытлыса күренеш, барыһы ла көйгә һалыныр тигән ышаныста ҡала. Әле ең һыҙғанып, иҫке биналарҙы төҙөкләндереп, яңы ҡоролмалар алырға йыйына. Бынан тыш эшселәр һанын да ике тапҡыр арттырыу ҡаралған.


Республикала яңынан урман янғындары башланды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРеспубликала яңынан урман янғындары башланды\n9:02, 23 сентября 2010 Йәмғиәт\nҠоро торған елле көндәр, ҡойолған япраҡтар өйөмө – былар барыһы ла республикала янғын хәүефен арттырҙы. БР Урман хужалығында үткән брифингыла уның башлығы Рәжәп Нәбиуллиндың әйтеүенсә, үткән ике-өс көндә төбәктә урман янғындары иҫәбе 26-ға еткән. Шуларҙың һигеҙе тәүлек эсендә һүндерелгән.\n— Урман янғындарының төп сәбәбе - кеше факторы, мәҙәниәттең түбәнлеге: һүндерелмәгән усаҡ, автомобиль тәҙрәһенән ырғытылған тәмәке төпсөгө, — тип иҫәпләй министр. Быйыл янғындар уҙған йылға ҡарағанда биш таҡырға күберәк булды. Дөйөм алғанда 11 163 гектар урман янды – 2009 йыл менән сағыштырғанда 10 тапҡырға күберәк.\nШулай ҙа БР Урман хужалығы министрлығы менән күрелгән саралар ҙа быйыл башҡа ваҡыттағыса түгел. Урман янғындарын һүндереүгә 12 мең кеше һәм 2750 техника берәмеге йәлеп ителгән. Башҡортостанда тиҙ арала теләһә ҡайһы районға оҙатырға мөмкин булған 33 мобиль төркөм ойошторолған. Урмандарҙы күҙәтеү һәм тикшереү өсөн көн һайын 200 ерҙә маршрутҡа сығалар.\nУрман хужалығы министрлығында тәүлек әйләнәһенә дежурлыҡ ойошторолған. Урман янғыны күҙәтелһә, шунда уҡ 272-04-30 телефоны аша хәбәр итергә мөмкин. Шылтыратыу буйынса мобиль төркөм йүнәлтеләсәк.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ФЕКЕРҘӘР АУАЗДАШЛЫҠ ТАПТЫ - 2019 - Мәҡәләләр\nЗөһрә РӘХМӘТУЛЛИНА, РФ Дәүләт Думаһы депутаты: Мәғариф өлкәһендәге дәүләт сәйәсәте туған телдәрҙе өйрәнеү проблемаларын нисек көйләргә тейеш? Ысынлап та, был башҡорт теленә генә түгел, башҡа төбәктәрҙәге туған телдәргә лә ҡағыла торған системалы проблема. Мин ҡатнашҡан секцияла сит өлкәләрҙән килгән вәкилдәр ҙә эшләне, шуға, федераль кимәлдә алып барылған сәйәсәткә аныҡ тәҡдимдәр тыуҙы. Мәҫәлән, республика кимәлендә Башҡортостандың дәүләт телдәрен регламентлаған закон ҡабул ителергә тейеш, тигән фекерҙе хупланыҡ. Сөнки бындай закон илдең башҡа төбәктәрендә бар, күрше Татарстанда ла ҡабул ителгән. Бынан тыш, Хөкүмәт янында күп ведомстволарға ҡағылған тел проблемаһын алып барған, эш йүнәлештәре биргән, системалаштырған бер башҡарма орган кәрәк тип таптыҡ. Ваҡытында Хөкүмәттә был мәсьәлә буйынса бер яуаплы кеше була торғайны, бөгөн иһә тотош бер бүлек кәрәк, тип иҫәпләйбеҙ, сөнки тел мәсьәләһе бер мәғариф өлкәһенә генә ҡағылмай. Был бүлек мәҙәниәт, йәштәр сәйәсәтен, киң мәғлүмәт сараларын алып барған ведомстволар эшен дә дөйөмләштерергә тейеш, Хөкүмәт эргәһендәге туған телдәр буйынса комиссия эшен дә тергеҙеү мөһим, тип көтәбеҙ.\nСит төбәктәрҙән килгән ҡунаҡтар үҙ тәжрибәһе менән уртаҡлашты. Татарстанда, мәҫәлән, республика кимәлендә ҡабул ителгән дәүләт программаһы нигеҙендә халыҡты туған телде өйрәнеүгә йәлеп иткән бушлай курстар ойошторола, уларҙа шөғөлләнергә теләүселәр арта бара икән. Беҙҙә лә был тәжрибәне файҙаланырға кәрәк. Федераль кимәлдә бөгөн рус теленә ҡағылған федераль маҡсатлы программа эшләп килә. Шулай уҡ Рәсәй халыҡтары телдәрен ҡурсалаған, ярҙам иткән федераль программа ла ҡабул итергә кәрәк, тигән тәҡдимебеҙ бар. Мәғариф буйынса федераль законда "милли мәктәп" тигән нигеҙле төшөнсә юҡ, беҙҙең күп проблемалар тап шуға бәйле һәм шул төшөнсәне индерергә кәрәк, тигән тәҡдим менән сығырға иҫәп тотабыҙ. Бөгөн уҡытыу процесында лицензия үткән уҡытыу әсбаптары менән ҡулланырға тейешбеҙ. БР Мәғариф министрлығы эшмәкәрлеге һөҙөмтәһендә 36 комплект дәреслек федераль исемлеккә индерелгән. Ә бына башҡорт телендә уҡытыу ойошторолған мәктәптәрҙә башҡа фәндәрҙе лә туған телдә уҡыр өсөн тәржемә ителгән әсбаптарға ла лицензия алыу сараһын күреү фарыз. Был төрлө сығымдар талап итә, әлбиттә. Тәржемә ителгән китап йөкмәткеһе менән рус телдәгеһенән айырылмай, шуға күрә беҙ уға лексик тикшереү генә үткәреүҙе тәҡдим итмәксебеҙ.\nСъезд теория белгестәрен, практиктарҙы, чиновниктарҙы, уҡытыусыларҙы, атай-әсәйҙәрҙе бөтәһен бергә йыйҙы һәм фекерҙәр ауаздаш булыуын аңланыҡ. Кадрҙар мәсьәләһе, балала телде өйрәнеү теләге булдырыу атай-әсәйҙәр тарафынан да күтәрелә, Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров та шул турала әйтте. Башҡорт теленең йәнтөйәге -беҙҙең республикала, беҙ уны ҡурсаларға тейешбеҙ һәм ошоно бөтәһе лә яҡшы аңлауы, конструктив һөйләшеүгә әҙер булыуы һөйөндөрҙө.\nҠәҙриә ФӘТХУЛЛОВА, Ҡаҙан федераль университеты доценты: Мин ҡатнашҡан секцияла күтәрелгән мәсьәләләр бөтә милли телдәр өсөн уртаҡ, беҙ барыбыҙ ҙа бөгөнгө осорға хас булған ошо милли телдәрҙе һаҡлап ҡалыу, уларҙы уҡытыу, үҫтереү менән бәйле проблемаларҙы хәл итергә тырышабыҙ. Мин Татарстан Республикаһында ғәмәлгә ҡуйыла торған проекттар тураһында һөйләнем, үҙебеҙҙә хәл ителмәгән проблемалар тураһында әйтеп үттем. "Ана теле" онлайн-мәктәбе етәксеһе булараҡ, шул проект тураһында һәм уның әһәмиәте тураһында мәғлүмәт еткерҙем. Масштаблы онлайн-мәктәп был, биш йыл эшләп килә һәм ҡулланыусылар ҙа күп. Уны эшләү еңел булманы, фильмдар төшөрөлдө, аудиолар яҙылды, текстар төҙөлдө, ғалимдар тарафынан тикшерелде һәм платформаға ултыртылды. Милли телдәрҙе дәүләт структуралары дәрәжәһендә ҡулланыу - уртаҡ проблема, шуны тормошҡа атҡарғанда ғына ғына телде өйрәнеү теләге барлыҡҡа киләсәк. Бынан тыш, уҡыу-уҡытыу әсбаптарын милли телдәргә тәржемә итеү, федераль экспертиза үткәреү ҙә барыбыҙҙы ла борсой. Әммә беҙ, уҡытыусылар, оптимистик ҡараштабыҙ һәм барыһы ла ыңғай хәл ителер, тип көтәбеҙ.\nБулат ШОЙНЖОНОВ, Бүрәт Республикаһы 1-се милли лицей-интернаты директоры: Башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларының I Бөтә Рәсәй съезындағы фекер алышыуҙарҙан һуң күп кенә мәсьәләләр буйынса бергә эшләргә мөмкин һәм кәрәк булыуын аңланыҡ. Мәҫәлән, балаларға туған телен өйрәтерлек мөхит булдырыу мәсьәләһендә ата-әсәләр, урындағы власть һәм федераль кимәлдәге структуралар беҙҙең менән бергә эшләһә, отошлораҡ булыр ине. Сөнки ата-әсәләр һәм йәмғиәт кенә тейешле шарттар тыуҙыра алмай: улар үҙҙәре туған телен белмәй, йәмғиәттә лә ул телдә һөйләшмәйҙәр. Әле кәңәшмәлә дөрөҫ әйттеләр, дәүләт туған тел мөхитен булдырыуҙа ярҙам итергә тейеш. Бүрәт Республикаһы 1-се милли лицей-интернатына балалар 1 синыфҡа туған телен өйрәнеү маҡсаты менән килә һәм ата-әсәләр араһында беҙҙең белем усағы бик популяр. Шуның өсөн бындай милли белем усаҡтары туған телдәрҙе үҫтереүгә ярҙам итә һәм мөхит тыуҙырыу мөмкинлеген бирә. Сөнки бында аралашыу тик туған телдә генә бара, балалар бүрәт телен яҡшы өйрәнә, уҡытыусылар барыһы ла тик бүрәт телендә һөйләшә. Тағы ла беҙҙә Этномәҙәни белем биреү ойошмалары ассоциацияһы 2014 йылдан эшләп килә, тәүҙә ул 7 мәктәпте үҙ эсенә алғайны, хәҙер уға 10 мәктәп инә. Был белем усаҡтарында туған тел, мәҙәниәт, тарих, этнография, йола һәм башҡалар тәрәнәйтеп өйрәнелә. Беҙҙең Мәғариф министрлығы ошо ойошмаға ингән мәктәптәрҙе айырыуса яҡшы ҡарай һәм шул рәүешле төбәктә милли сәйәсәтте тормошҡа ашыра. Башҡортостанда ла милли мөхит булдырылған белем усаҡтары бар, шуға бөгөн бында коллегалар федераль кимәлдәге законға "милли мәктәп" тигән төшөнсәне ҡулланыуға индерергә тәҡдим итте. Был бик дөрөҫ тәҡдим.\nЯҙылған: 07.05.19 | Ҡаралған: 158


Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы саммиттары йомғаҡтары буйынса Өфө декларацияһына ҡул ҡуйыласаҡ // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nШанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы саммиттары йомғаҡтары буйынса Өфө декларацияһына ҡул ҡуйыласаҡ\n11:27, 7 июля 2015 Сәйәсәт\nӨФӨ, 2015 йыл, 7 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.\nШанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы саммиттары йомғаҡтары буйынса Өфө декларацияһына ҡул ҡуйыласаҡ, тип хәбәр ителә Рәсәй Президентының рәсми сайтында. 2015 йылдың 8-10 июлендә Өфөлә БРИКС һәм ШОС саммиттары үтә, уның эшендә рәйеслек итеүсе ил башлығы сифатында Владимир Путин ҡатнаша.\nБРИКС илдәре лидерҙарының осрашыуында сәйәси һәм дөйөм идара итеү мәсьәләләре, тотороҡло үҫеште тәьмин итеү проблемалары, берекмә сиктәрендә үҙ-ара килешеп эш итеүҙе киңәйтеү юлдары тикшереләсәк. БРИКС-тың яңы үҫеш банкы һәм Валюта резервтары берекмәһенең эшмәкәрлек перспективалары тураһында фекер алышыу буласаҡ.\nСаралар программаһында БРИКС, ШОС һәм Евразия иҡтисади союзы дәүләт башлыҡтары ҡатнашлығында кәңәшмә, БРИКС-тың Эшлекле советы вәкилдәре менән осрашыу ҡаралған. Рәсәй Президенты БРИКС илдәренең профсоюз ойошмалары лидерҙары менән айырым әңгәмә үткәрәсәк. Саммит йомғаҡтары буйынса бер нисә документ ҡабул итеү планлаштырылған.\nШанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы ағзалары булған дәүләт башлыҡтары Советының көн тәртибендә – ойошманы артабан үҫтереү, уның халыҡ-ара ареналағы ролен нығытыу, мөһим донъя һәм төбәк проблемалары буйынса идара итеүҙе көйләү мәсьәләләре. Лидерҙар документтар йыйылмаһына, шул иҫәптән ШОС-тың 2025 йылға тиклемге үҫеш стратегияһына ҡул ҡуясаҡ. Шулай уҡ Һиндостан менән Пакистанды ойошмаға ағзалыҡҡа ҡабул итеү тәртибенең башланыуы хаҡында ҡарар көтөлә.\nӨфөлә Владимир Путиндың БРИКС һәм ШОС саммиттарында ҡатнашыусы сит ил дәүләт башлыҡтары менән ике яҡлы осрашыуҙары ҡаралған.\nТеги: шос һәм брикс саммиттары,рәсәй президенты


Йондоҙнамә (7-13 август) » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Махсус биттәр » Йондоҙнамә (7-13 август)\n07.08.2017 Йондоҙнамә (7-13 август)\nБыл аралағы аралашыуҙар өмөтлө буласаҡ. Элек боҙолған мөнәсәбәттәр еңел ялғаныр. Шаршамбылағы осрашыу мотлаҡ ҡәнәғәтлек килтерер. Аҙна барышында һатып алған кейем бәрәкәтле буласаҡ. Эшегеҙҙе бер аҙ тәртипкә килтерә алырһығыҙ.\nҺуңғы ваҡыттағы иң уңышлы аҙналарҙың береһе. Ләкин быны баштан уҡ аңламаҫһығыҙ, буғай. Был арала элек хәлегеҙҙән килмәгән ниндәйҙер эштәрҙе еңел генә тамамлап ҡуйырһығыҙ, бәлки. Ижади һәләттәр ҙә асылып китер.\nАҙнаның тәүге яртыһы яҡшы кәйеф менән айырылып торор. Күптәр ижади эш менән булышыр, моғайын. Яҡындағылар менән аралар йылы һәм ышаныслы булыр. Кемдер һеҙҙең ярҙамығыҙға мохтажлыҡ кисерер һымаҡ. Изге эшегеҙҙең сауабы ҙур буласаҡ.\nОсор башы көсөргәнешле көтөлә. Был хәлдәр шәхси мөнәсәбәткә лә кире йоғонто яһауы ихтимал. Шаршамбынан һуң төп эштәге ваҡиғалар ҡәҙимгесә китер кеүек. Алда һеҙҙе ыңғай үҙгәрештәр көтә. Йома көнө кәрәкле кешене еңел таба алырһығыҙ, моғайын.\nКүпләп килгән яңылыҡтар башығыҙҙы бер аҙ бутауы ла мөмкин. Был арала күп һәм көсөргәнешле эшләргә тура килер, ләкин бынан тейешле файҙа күрмәҫһегеҙ шикелле. Аҡса менән бәйле ҡыйынлыҡтар дауам итер әле.\nАҙнаның төрлө мәшәҡәттәр менән башланып китеүе бар. Артыҡ борсолорға сәбәп юҡ, хәлегеҙ бик тиҙ ыңғай яҡҡа үҙгәрер һымаҡ. Ваҡыт наҡыҫ булһа ла, яҡындарығыҙға иғтибарлыраҡ булығыҙ. Бәғзеләрҙең шәхси тормошонда етди үҙгәрештәр төҫмөрләнә башлар.\nАлдан төҙөгән маҡсаттарығыҙҙың төрлө сәбәптәр арҡаһында йыш боҙолоуы мөмкин. Ҡаршылыҡтар ҙа күбәйеп китер кеүек. Алға барырға ҡамасаулап торған бөтә нәмәнән йәлләмәйенсә ҡотолорға кәңәш ителә. Матди юғалтыуҙар булыуы ихтимал.\nАҙна файҙалы осрашыуҙар, өмөтлө аралашыу вәғәҙә итә. Күптәрҙең тормошҡа ниндәйҙер яңылыҡ индереү теләге көсәйер. Был арала сығымдар ҙа күбәйеп китер, бәлки, ләкин улар файҙаға булыр. Йомала яҡшы яңылыҡ килер, буғай.\nҺуңғы ваҡыттағы хәл-ваҡиғалар ҡайһы бер ҡараштарығыҙҙы үҙгәртергә мәжбүр итер, моғайын. Төрлө яҡтан килеп торған хәбәрҙәр бер аҙ борсолоулы булыуы ла мөмкин. Күп осраҡта үҙ аллы, яуаплылыҡты үҙегеҙгә алып, эш итергә тура килер.\nОсор башы бик үк уңайлы башланмаҫ та һымаҡ. Үҙгәреүсән кәйефегеҙ ҙә йыш ҡына ҡамасаулап торор, буғай. Башҡарған эшегеҙҙең йомғаҡтары ла көткәндән күпкә әҙерәк булыр. Шаршамбынан һуң дөйөм хәл ҡырҡа ыңғай яҡҡа мотлаҡ үҙгәрер.\nҒаилә менән бәйле сығымдарҙың һиҙелерлек күбәйеп китеүе бар. Аҡсаны уйланҡырап тотонорға тура килер. Шаршамбыла тағы ла уйламаған юғалтыу кисерерһегеҙ, бәлки. Аҙна барышында ҡәҙимгенән күберәк эшләрһегеҙ, ләкин бының файҙаһы күп булмаҫ.\nОсор бер аҙ көтөлмәгән, ләкин уңышлы ваҡиғаларға бай булмаҡсы. Ниндәйҙер күптән эсегеҙҙе бошороп торған мәсьәлә ыңғай хәл ителер. Бының өсөн артыҡ тырышлыҡ-көс һалырға ла кәрәк булмаҫ һымаҡ. Кесе йомала ниндәйҙер уйламаған бүләк алырһығыҙ шикелле.


ИКӘҮ ТАПҠАН БӘХЕТ\n1 Октябрь 2020, 18:27\nТуй үткәреп йөрөйбөҙ, мин кәләш булараҡ, һауыт-һаба йыуам, Рәжәп ҡунаҡтарҙы ҡаршылай, оҙата. Әлегеләй кәләш менән кейәү кеүек өҫтәл түрендә ултырыу ҡайҙа инде ул.\nКүптән түгел үҙҙәренең алтын туйҙарын билдәләгән Рәжәп һәм Зәлифә Солтанғоловтарҙың йылдар үткән һайын бер-береһенә булған ихтирамы һәм хөрмәте арта ғына бара. Иңгә-иң терәшеп гөрләтеп донъя көтөүҙәре, баҡса, мал-тыуар үҫтереүҙәре—бының төп дәлиле. Беҙ был ғаиләгә таныша барғанда улар өҫтәл түренә самауыр ҡуйып, серләшә-серләшә сәй эсә ине. Был илаһи күренеш бәхеттең тап үҙе булып тойолдо...\nҒаилә башлығы Рәжәп Мөхәмәтхәбиб улы Баймаҡ районы Семеновск ауылында тыуған. Урындағы рудникта эштәр һүлпәнәйә башлағас, атаһы шахтер булараҡ, ғаиләһе менән Түбә ауылына күсеп килә. Рәжәп Мөхәмәтхәбиб улы ошо ауылда урта мәктәпте тамамлағас, Сибай ҡалаһындағы төҙөлөш тресына эшкә килә. Унан һуң Сибай байыҡтырыу фабрикаһына урынлашып, хаҡлы ялға сыҡҡансы руда ваҡлаусы һәм киптереүсе булып эшләй. Ә ҡатыны Зәлифә Нуриәхмәт ҡыҙы тегенсе һөнәрен һайлаған. Өлгөлө ғаилә ике балаға ғүмер биргән. Улдары Иршат та, ҡыҙҙары Рәмзиә лә атай юлынан китеп, бөгөнгө көндә Сибай байыҡтырыу фабрикаһында эшләй.\nҮҙе һылыу, үҙе шаян Зәлифә Нуриәхмәт ҡыҙын Рәжәп олатай бер күреүҙә үк оҡшата. Еңгәйҙәре аша танышып, гөрләтеп туй үткәреп ебәрәләр.\n—Ғүмер үткәне һиҙелмәй ҙә ҡалды. Кисә генә өйләнешкән кеүек инек. Туй үткәреп йөрөйбөҙ, мин кәләш булараҡ, һауыт-һаба йыуам, Рәжәп ҡунаҡтарҙы ҡаршылай, оҙата. Әлегеләй кәләш менән кейәү кеүек өҫтәл түрендә ултырыу ҡайҙа инде ул. Өйләнешкәс, бер аҙ ҡәйнәмдәрҙә йәшәнек. Тормош иптәшемә эштән фатир биргәстәр, шунда күсеп сыҡтыҡ. Балалар үҫкәс, Алтын ҡасабаһынан ер алып, йорт һалдыҡ. Тормошомдо Рәжәпһеҙ күҙ алдына ла килтерә алмайым. Ниндәй генә ауырлыҡтар осраһа ла тормош йөгөн бергә тарттыҡ, донъя көтөргә, балаларға һәйбәт тәрбиә бирергә тырыштыҡ,—ти Зәлифә Нуриәхмәт ҡыҙы.\nУңған ғаиләнең күркәм йортонда мөхәббәт кенә түгел, иман нуры ла балҡып тора. Рәжәп Мөхәмәтхәбиб улы хаҡлы ялға сыҡҡас Әғләметдин хәҙрәттән дин ғилемдәрен өйрәнә, сүрәләр ятлай, мәсеттә ойошторолған уҡыу курстарына йөрөп таныҡлыҡ ала.\n—Дин юлына баҫыуым ҡапыл ғына булманы. Әсәйем сүрәләрҙе яттан белде, аяттар уҡый торғайны. Бала саҡтан уҡ дини тәрбиә алып үҫкәнгә күрә был йүнәлеш миңә яҡын булды, күңелгә тыныслыҡ бирҙе,—ти Рәжәп Мөхәмәтхәбиб улы.\nЯл көндәрендә күркәм йортҡа Солтанғоловтарҙың дүрт ейән-ейәнсәре ашҡынып килә. Ҡәҙерлеләренең тәмле аштарын ашап, туйғансы иркәләнеп ҡайта улар. Ә олатай-өләсәйгә балалар ҡыуанысын күреүҙән дә ҙурыраҡ бәхет юҡтыр, моғайын.


Доғалар һәм намаҙ | Әбйәлил - Абзелил - Part 3\nБерәйһе был бәхетнәмәне үҙе менән һаҡлаһа, башлыҡ үә хөкөм йөрөтөүселәр ҡаршыһында хөрмәтле булыр. Кемдер «Доға'и бәхетнәмә»не үҙе менән йөрөтһә: халыҡ уны ҡәҙер һәм ихтирам итер, һәм берәй кеше «Доға'и бәхетнәмә» үҙе менән һуғыш ҡырына алып инһә, уҡ үә ҡылыс, башҡа һуғыш ҡоралы уға тәьҫир итмәҫ. Аллаһ Тәғәлә үә иманына тоғро ҡалыр. Ләкин был «Доға'и бәхетнәмә» тән үә күңел менән ихластан ышанған ваҡытта ғына ҡабул була. Шулай уҡ берәйһе был «Доға'и бәхетнәмә»не үҙе уҡып башҡаларға өйрәтһә һәм үҙе менән һаҡлаһа, был доғаның беҙ белмәгән бынан башҡа ғәйре хасийәттәре бик күптер. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...\nНамаҙҙы уҡымаҫ өсөн, мәсеттәргә йөрөмәҫ өсөн ниндәй генә сәбәптәр тапмайбыҙ. Әйе, бер кемде лә көсләп ғибәҙәт юлына баҫтыра алмайбыҙ. Әммә, үҙен мосолман тип таныған кеше был донъяла намаҙҙарын уҡырға бурыслы. Беҙ бөтөнөбеҙ ҙә шуны яҡшы белергә тейешбеҙ: Ҡиәмәт көнөндә Аллаһы Тәғәлә иң беренсе итеп намаҙ уҡыу тураһында һораясаҡ. Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи үәс-сәләм үҙенең хәҙисендә былай тигән: “Ҡиәмәт көнөндә кешенән иң тәүҙә намаҙ өсөн хисап алыныр. Әгәр намаҙҙары теүәл булһа, нисек кәрәк шулай итеп, еренә еткереп ҡылынған булһа, Аллаһы Тәғәлә был кешене үҙ рәхмәте менән хөкөм ҡылыр. Әгәр намаҙҙары ҡыҫҡартылған, кәмселектәре булһа, Аллаһы Тәғәлә фәрештәләргә: «Был бәндәне нәфел намаҙҙары менән тултырығыҙ, теүәлләгеҙ», — тип әйтер. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...\nШым ғына: Аллаһтың уға сәләме һәм ризалығы булһын). тулыһынса ошонда уҡығыҙ...\n- Һөйлә әйҙә – тине хәҙрәт Ғүмәр. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...\nДүртенсе рәҡәғәттә бер тапҡыр — «Әл-Фатиха», өс тапҡыр «Әл-Ихлас» сүрәһе уҡыла. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...\nБерәй кемдән ҡурҡҡан кеше нимә әйтергә тейеш\nПәйғәмбәребеҙ, саллалаһу ғәләйһи үә сәлләм, әйткән: «Мосолман ҡурҡаҡ та була ала, һаран да була ала, ләкин бер ҡасан да алдаҡсы булмаҫ». Ҡурҡыу, һаранлыҡ кеүек яман һыҙаттар кешенең камил булмауынан. Был яҙыҡ ғәмәлдәрҙе мосолмандар үҙендә бөтөрөргә тырышырға бурыслы. Берәй кешенән ҡурҡа икән, ошо доғаны ҡылһын. Аллаһ Тәғәлә йөрәгенә ҡыйыулыҡ үә еңеллек бирер, ин шәә Аллаһ.\n"Аллааһүммә-кфинииһим бимәә ши'тә!"\n(Аллам! Нисек теләйһең шулай итеп мине уларҙан ҡотҡар!) тулыһынса ошонда уҡығыҙ...\nӘбү Һөрәйрә әйтеүенсә, Рәсүлуллаһ ﷺ: "Әгәр берегеҙ кешеләр ултырған ергә килеп инһә, уларға сәләм бирергә тейеш. "Әссәләмүғәләйкүм үә рәхмәтуллаһи үә бәрәкәтүһү! «, „Аллаһ Тәғәлә һеҙгә именлек насип итһен үә рәхмәте ирешһең үә һеҙгә бәхеттәр бирһен“ — тип әйтергә кәрәк. Сығып китергә теләһә лә сәләм әйтергә тейеш», — тигән. (Әбү Дауыт). (Әссәләмүғәләйкүм). Күп кешеләр араһынан берәүҙеңдә яуап сәләме етә. Әгәр мәжлес башланһа – һәр береһе менән ҡул бирешеп күрешеү кәрәкмәҫ. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...\nРәжәб айының 26-һынан 27-һенә ҡараған төнөндә Миғраж кисәһе була. Был кистә йәстү намаҙынан һуң ун ике рәҡәғәт хәжәт намаҙы уҡыла, һәр рәҡәғәттә «Әл-Фатиха»- нан һуң ун тапҡыр «Әл-Ихлас» сүрәһе уҡыла һәм һәр ике рәҡәғәттән һуң сәләм бирелә. Намаҙҙан һуң дүрт тапҡыр «Әл-Фатиха» һәм йөҙ тапҡыр: тулыһынса ошонда уҡығыҙ...\nӘссәләмүғәләйкүм үә рәхмәтуллаһи үә бәрәкәтүһү.\nҺеҙҙең иғтибарға *Доға* китабынан Аллаһ Тәғәләнең изге китабы *Ҡөръән Ҡәрим*де уҡып сыҡҡас бағышлап уҡыла торған хәтем доғаһы.\nӘғүүҙү билләәһи минәш-шайтаанир-раджиим\n284. Лилләәһи мәә фи-ссәмәәүәәти үә мәә фил-ардыи үә иң түбдүү мәә фии әнфүсикүм әү түхъфүүһү йүхәәсибҡүм биһи-лләәһү фәйағфиру лимәй-йәшәә'ү үә йүғәҙҙибү мәй- йәшәә'ү үә-ллааһу ғәләә күлли шәй'иң ҡадиир. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...


РФ Дәүләт Думаһының элекке депутаты Иршат Фәхретдинов коронавирустан мәрхүм булды | ГТРК «Башкортостан» - Хәбәрҙәр | 243429\n22 октября 2021 — 12:48 ГТРК «Башкортостан»\nБыл турала Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайҙың вице-спикеры, «Берҙәм Рәсәй»ҙең төбәк башҡарма комитеты етәксеһе Рөстәм Әхмәҙинуров социаль селтәрҙә хәбәр итте.\n«Бөгөн төндә беҙҙең иптәшебеҙ, Дәүләт Думаһының 5-се һәм 6-сы саҡырылыштары депутаты, өс һуғышты үткән полковник Иршат Фәхритдинов мәрхүм булды. Табиптар уның ғүмере өсөн 37 көн көрәшһә лә ковид көслөрәк булып сыҡты… Тыныс йоҡла, Иршат Юнир улы. Туғандары һәм яҡындарының ауыр ҡайғыһын уртаҡлашам!», — тип яҙған ул.\nИршат Фәхретдиновҡа 56 йәш ине.\nБелешмә: Иршат Юнир улы Фәхретдинов 1965 йылдың 1 февралендә БАССР-ҙың Ишембай районы Һайран ауылында тыуған. М.Ф.Фрунзе исемендәге Омск юғары дөйөм ғәскәри командирҙар училищеһын, БР Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идараһы академияһын, Ҡораллы Көстәрҙең Генераль Штабы Хәрби академияһының квалификация күтәреү һәм ҡайтанан әҙерлек факультетын тамамлаған.\nАфғанстанда һуғышта ҡатнашҡан. Абхазияла тыныслыҡ урынлаштырыусы көстәрҙә хеҙмәт иткән, яраланған. Чечня һуғышында булған. Башҡортостандың ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығында эшләгән. 2007 йылда РФ Дәүләт Думаһына бишенсе, 2011 йылда — алтынсы саҡырылыш депутаты итеп һайланған. «Берҙәм Рәсәй» фирҡәһе ағзаһы. Башҡортостандың Хәрби хәрәкәт инвалидтары ойошмаһын етәкләгән.


Таҙалыҡҡа ни етә!\nКөндәлек тормошта халыҡҡа һәр йәһәттән дә уңайлыҡтар тыуҙырыу – ил етәкселегенең өҫтөнлөклө йүнәлештәренең береһе. Мәҫәлән, ҡаты-көнкүреш ҡалдыҡтары тәңгәлендә тәртип урынлаштырыуҙы рәсәйҙәр дәррәү күтәреп алды.\nМишкә районы хакимиәте урынбаҫары Вадим Хановтың һүҙҙәренә ҡарағанда, бигерәк тә өлкән йәштәгеләрҙең һорауҙары күп, әммә быға аптырарға ярамай, мишкәләр яйлап ҡына яңылыҡҡа өйрәнә.\nМишкә районы үҙәге Мишкә ауылында бөгөнгә 170 контейнер ҡуйылған да инде, ошо көндәрҙә район ауылдарының барыһына ла тағы ла 460 контейнер урынлаштырыласаҡ. Уларҙы “Дюртюлимелиоводстрой” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте хеҙмәтләндерә. Әйткәндәй, ошо йәмғиәт субподрядчик итеп алған “Стройпроект” йәмғиәте менән тығыҙ хеҙмәттәшлек итә.\n– Йән башына хаҡтар төрлөсә билдәләнгән, район үҙәгендә – 70, ә ауылдарҙа 35 һум, – тип һөйләй Вадим Мулланур улы. – Әлегә сүпте айырыу юҡ, бөтәһе лә бергә ташлана, тиҙҙән бында ла тәртип булдырырға тигән теләк көслө.


АҒИНӘЙҘӘР ҠОРО Ауыл тормошондағы бушлыҡты… ағинәйҙәр, аҡһаҡалдар тултыра » Всемирный Курултай (конгресс) башкир\nВсемирный Курултай (конгресс) башкир » Комиссии » По вопросам семьи, материнства, отцовства и детств » АҒИНӘЙҘӘР ҠОРО Ауыл тормошондағы бушлыҡты… ағинәйҙәр, аҡһаҡалдар тултыра\nавтор: 147258951 | Просмотров: 1126\nӘ рәсми рәүештә Ағинәйҙәр ҡоро беҙҙә былтырғы йыйында ойошторолдо. Ҡорҙоң етәксеһе итеп Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, китапханалар эше ветераны Роза Таһирова һайланды. Шунда уҡ ун биш ауыл биләмәһенең дә Ағинәйҙәр ҡоро төҙөлөп, уларҙың етәкселәре һайланды, Бөтөн донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитетының Ғаилә, әсәлек, балалыҡ һәм атайлыҡ мәсьәләләре буйынса комиссия рәйесе Гөлфиә Янбаева уларға танытмалар тапшырҙы, ә район хакимиәтенең аналитика бүлеге етәксеһе Лениза Сәғәҙиева символик аҡ яулыҡтар ябындырҙы. Шул көндән алып Роза Вәли ҡыҙы райондың ун биш ауыл биләмәһендә Ағинәйҙәр ҡорҙары эшен әүҙемләштереүгә ең һыҙғанып тотоноп китте. Был эш бер ниндәй ҙә өҫтән баҫымһыҙ, күтәренке рух менән ойошҡан рәүештә бара. Илле-алтмыш-етмеш йәшлек ханымдарҙың өйҙә ултырмай, кеше араһында булғыһы килә, әле эшкә дәрттәре лә һүнеп бөтмәгән. Шуға ундайҙар үҙҙәре теләк белдереп, ағинәйҙәр сафында булырға ынтылып тора.\n–Ҡайһы берәүҙәр ағинәй мотлаҡ аҡ яулыҡты яҙып ябынған, намаҙ уҡыған, дин тотҡан әбей булырға тейеш, тип уйлай. Әлбиттә, улар ағинәй. Тик беҙ ойошмаға ҡырҡ, илле йәшлек ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙҙы ла саҡырабыҙ, - ти ҡор етәксеһе Роза Таһирова. - Иң мөһиме, был ҡатындар ире, ҡәйнәһе, күршеләре менән татыу йәшәгән, өлгөлө балалар үҫтергән, эшендә абруй менән файҙаланған, белемле, әүҙем һәм милли рухлы кешеләр булһын. Матур кейенеп, үҙеңде тәрбиәләп йөрөү бик мөһим. “Башта үҙеңде бел әле” тип бармаҡ менән төртһәләр, ундай ағинәйҙән ниндәй тәрбиәсе сыҡһын?..\nРоза Таһирова урындағы биләмә башлыҡтарынан Ағинәйҙәр ҡоро өсөн эш бүлмәһе булдырыуҙы ла талап итә, әле Таштимер, Хәлил биләмәләрендә был талапты үтәп, ағинәйҙәргә махсус йыйылыу урыны бүленгән.\n– Уҡытыусы-ветеран Әсмә Тайыпова етәкселегендә таштимерҙәр ойошҡан эшләй, буйҙаҡтарға иштәрен табырға ярҙам итеүҙе үҙҙәренә төп йүнәлеш итеп һайлаған, - ти Роза Вәли ҡыҙы. Ул шулай уҡ Асҡар (етәксеһе Сафия Мансурова), Амангилде (Ләлә Ғүмәрова), Хәлил (Сәүҙә Ғәбитова), Ҡужан (Фәйрүзә Кәримова), Әлмөхәмәт (Мәҙинә Ғүмәрова) һәм Дәүләт (Фая Ҡаһарманова) ауылдарының ағинәйҙәр ойошмаларының яҡшы эшләүен билдәләне. Тәжрибә уртаҡлашыу маҡсатында әбйәлилдәр Сибай Ағинәйҙәр ҡорона ла барып ҡайтты, улар үҙҙәре Әбйәлилгә килде.\nАмангилде биләмәһе ағинәйҙәре “Халҡымдың боронғо кәсептәре” тип аталған республика сараһы әҙерләй башлаған. Улар башҡа яҡтарҙа инде онотолған тула һуғыу кәсебен күрһәтергә йыйына. Әле күптән түгел Амангилде биләмәһенә ҡараған Ҡаҙмаш ауылындағы ағинәйҙәр урындағы клуб мөдире Разия Ғиззәтова менән берлектә “Өләсәйем һандығы” тип аталған ололар, йәштәр һәм балалар ҡатнашлығындағы быуындар осрашыуын юғары кимәлдә үткәрҙе. “Ғөмүмән, Ҡаҙмаш ойошмаһын етәкләгән уҡытыусы-ветеран Сәрбиямал Рәжәпова инициатива һәм әүҙемлек менән айырылып тора, - ти Амангилде Ағинәйҙәр ҡоро етәксеһе Ләлә Ғүмәрова.– Ул һәр өлкә – мәҙәниәт, спорт, йәштәр эштәре буйынса яуаплы кешеләр тәғәйенләгән. Хәҙер ауылда бер сара ла ағинәйҙәрҙән тыш үтмәй…”\n“Өләсәйем һандығы” кисәһендә Үтәгән, Рысҡужа, Амангилде, Әбделғәзе ауылдары ағинәйҙәре лә ҡатнашты. Бына ҡайҙа тормош һабаҡтары! Халыҡ хәтере – бөтмәҫ-төкәнмәҫ хазина бит ул. Өләсәйҙәрҙең мәҡәлдәренә, йомаҡтарына, таҡмаҡтарына һәм әкиәттәренә күпме аҡыл, йәшәү мәғәнәһе һыйған. Уларҙы тыңлап, сисеп, арттарынан һамаҡлап, бала күңеле һәм аңы үҙенә күпме тәрбиә һәм һабаҡ алды. Кисә барыһына ла оҡшаны: уны башҡа ауылдарҙа ла үткәрергә ҡарар иттеләр, ә эстафетаны үтәгәндәр алды.\nӘбйәлил Ағинәйҙәр ҡоро үҙҙәренең эшмәкәрлек төрҙәрен киң йәйелдермәксе. Роза Таһирова әйтеүенсә, ағинәйҙәр аҡрынлап дини йолаларҙы ла өйрәнә, намаҙға баҫа. Ғаиләнең ролен күтәреү, айырыуса атай, ир-ат абруйын үҫтереү буйынса ла бик күп тәрбиә саралары планлаштыра. Эскелеккә ҡаршы көрәшеү, ауылдарҙы “Айыҡ ауыл” конкурстарында ҡатнашыуға ҡыҙыҡтырыу, экологик өмәләрҙе әүҙемләштереү, ғөмүмән, һәр кемдә ошо ерҙең хужаһы булыу тойғоһон уятыу өсөн тырышыуҙары ағинәйҙәрҙең. Был ҡорҙар ауылдарыбыҙ тормошондағы һуңғы йылдарҙа барлыҡҡа килгән бушлыҡты тултырыу сараһы һымаҡ ҡабул ителә хәҙер – бына шуныһы иң мөһиме.


Хеҙмәт ветераны (исем) — Башҡорт Википедияһы\nХеҙмәт ветераны — Рәсәй Федерацияһындағы күп йыллыҡ намыҫлы хеҙмәтте билдәләүсе маҡтаулы исем.\nЙәнле һөйләү телендә «Хеҙмәт ветераны» термины «оҙаҡ йылдар эшләгән кеше» термины синонимы булараҡ ҡулланыла.\n«Хеҙмәт ветераны» маҡтаулы исеме Рәсәй Федерацияһында 1995 йылдың 12 ғинуарындағы «Ветерандар тураһында» исемле 5-ФЗ-се һанлы Закон ингәндән һуң көскә инә.\n1 СССР-ҙа маҡтаулы исем\n2 Исем Рәсәйҙә\n3 Ҡасан баш тарта алалар\nСССР-ҙа маҡтаулы исемҮҙгәртергә\nСССР-ҙа «Хеҙмәт ветераны» маҡтаулы исем ғәмәлдә булмай.\nСССР-ҙа «Хеҙмәт ветераны» миҙалы ғәмәлдә була. Миҙал мораль яҡтан дәртләндереү сараһы булараҡ ҡулланыла һәм 1995 йылға тиклем бер ниндәй ҙә ташламаға йәки түләүгә хоҡуҡтар бирмәй. 1995 йылдан башлап Хеҙмәт ветераны исеме (һәм тейешле ташламалары) дәүләт наградалары йәки СССР-ҙың маҡтаулы исемдәре йәки ведомство билдәләре (Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте раҫлаған исемлек буйынса) 25 йыл эш стажы булған ирҙәргә һәм 20 йыл эш стажы булған ҡатын-ҡыҙҙарға бирелә башлай.\nЭлегерәк «Хеҙмәт ветераны» исемен конкрет предприятиелар эшселәренә һәм хеҙмәткәрҙәренә биреү киң таралған була. «Хеҙмәт ветераны» ғәҙәттә предприятиела бер туҡтауһыҙ 10 йылдан 15 йылға тиклем эшләгән хеҙмәткәрҙәргә бирелгән. Предприятиела 25 йылдан ашыу эшләгәндәргә ғәҙәттә «Атҡаҙанған хеҙмәт ветераны» йәки «Почётлы хеҙмәт ветераны» исеме бирелгән. Исем биреү менән бергә йыш ҡына предприятиеның хеҙмәт ветераны билдәһе тапшырылған.Бындай маҡтаулы исемдәрҙе биреү тәртибе һәм тейешле бүләкләү саралары ведомство акттары һәм предприятие акттары менән көйләнгән.\n«Ветерандар тураһында» Федераль Законына ярашлы «Хеҙмәт ветераны» исеме СССР-ҙың йәки Рәсәй Федерацияһының ордендары һәм миҙалдары менән бүләкләнгән, шулай уҡ СССР-ҙың йәки Рәсәй Федерацияһының маҡтаулы исемдәре йәки Рәсәй Федерацияһы Президентының маҡтау грамоталары менән бүләкләнгән йәки Рәсәй Федерацияһының рәхмәтенә лайыҡ булған йәки хеҙмәттәге (службала) ҡаҙаныштары өсөн ведомство билдәләре менән бүләкләнгән һәм тейешле эшмәкәрлек өлкәһендә 15 йылдан кәм булмаған оҙайлы эш өсөн һәмпенсияға сығыу өсөн иҫәпкә алынған эш стажы (25 йыл — ирҙәргә, 20 йыл — ҡатын-ҡыҙҙарға) йәки пенсияға тәғәйенләү өсөн выслугаһы булған Рәсәй Федерацияһы граждандарына бирелә. Шулай уҡ Бөйөк Ватан һуғышы осоронда хеҙмәт эшмәкәрлеген башлаған бәлиғ булмағандарға 1995 йылдың 12 ғинуарындағы «Ветерандар тураһында» исемле 5-ФЗ-се һанлы Законға ярашлы «Хеҙмәт ветераны» исеме бирелә (ирҙәр өсөн 40 йылдан да кәм булмаған эш стажы һәм ҡатын-ҡыҙҙар өсөн 35 йылдан да кәм булмаған эш стажы менән).\n2016 йылдың 30 июненә ҡарата хеҙмәт ҡаҙаныштары өсөн ведомство билдәләре менән бүләкләнгән граждандар эш стажы булыу шарты менән «Хеҙмәт ветераны» исеменә эйә булыу хоҡуғы һаҡлана. Пенсияға тәғәйенләү өсөн иҫәпкә алынған эш стажы - ирҙәр өсөн 25 йылдан да кәм түгел һәм ҡатын-ҡыҙҙар өсөн 20 йылдан да кәм түгел йәки календарь иҫәпләмәһе менән пенсияға тәғәйенләү өсөн йылдар выслугаһы (2015 йылдың 29 декабрендәге 388-ФЗ-се һанлы Федераль Законы). 2016 йылдың 1 июленән бирелгән ведомство наградалары Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең 2016 йылдың 25 июнендәге 578-се һанлы ҡарарына ярашлы бирелгән осраҡта федераль дәүләт органы етәксе тарафынан иҫәпкә алына (2016 йылдың 1 июленә тиклем федераль дәүләт органынан түбәнге дәрәжәле наградаларҙы биреү хоҡуғы шулай уҡ федераль органдарының төбәк, ҡайһы берҙә хатта район подразделениеларына, бирелгән).\nХеҙмәт ветерандарына пенсия йәшенә ваҡыты етеү менән Рәсәй Федерацияһының субъект закондар сығарыу органдары ҡарары буйынса тейешле бюджеттар иҫәбенә билдәләнгән ташламаларға һәм өҫтәмә социаль ярҙам сараларына (йәки аҡсалата алыу) хоҡуҡ бирелә.\n2005 йылдың 19 декабрҙәге төҙәтмәләргә ярашлы «Хеҙмәт ветераны» исемен биреү тәртибе һәм шарттары Рәсәй Федерацияһы субъекттары менән билдәләнә.\nРәсәй Федерацияһының күп кенә субъекттары үҙ территорияһында өҫтәмә булдырыу ветеран исемен булдырҙылар, мәҫәлән: «Башҡортостан республикаһы хеҙмәт ветераны», «Ростов өлкәһе хеҙмәт ветераны» һәм башҡалар. Бындай исемдәрҙе биреү, ҡағиҙә булараҡ, «Ветерандар тураһында»ғы Федераль законынан бер аҙ айырыла: мәҫәлән, федерация субъектының дәүләт наградаларына лайыҡ булғандарға бирелә йәки федерация субъектындағы эш стажы булыу талабы ҡуйыла ала.\n2016 йылдың башына ҡарата «хеҙмәт ветераны» исеме өсөн кәмендә алты йыл дауамында өҫтәмә (финанс бүләкләү) 495 һум тәшкил итә. Социаль яҡлау органдары тарафына ай һайын түләнә.\nҠасан баш тарта алаларҮҙгәртергә\nУчреждение ғаризаларҙы кире ҡаға ала:\nәгәр ветеран законда күрһәтелгән талаптар буйынса ҡәнәғәтләндерә алмаһа (хеҙмәт статусы раҫлаған награда кимәле буйынса);\nәгәр кеше Мәскәүҙә теркәлмәгән булһа, Мәскәү территориаль органы дәғүә итеүсенән документтарҙы ҡабул итеүҙән баш тарта ала,;\nәгәр бирелгән документтарҙың юридик көсө срогы үткән булһа;\nәгәр мәғлүмәттәрҙең ялған икәне билдәләнһә йәки ҡағыҙҙарҙа ысынбарлыҡҡа тап килмәгән мәғлүмәт булһа.\nСоциаль яҡлау бүлеге маҡтаулы статусты биреүҙән баш тартҡан осраҡта яҙма рәүештә дәлилләп кире ҡағыу сәбәптәр тураһында хәбәр итә..\n↑ Ветеран труда: за что дают, ведомственные награды, стаж (рус.). npfond.com. Проверено 15 марта 2018.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Хеҙмәт_ветераны_(исем)&oldid=846173 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 9 ноябрь 2018 в 17:00\nБыл бит һуңғы тапҡыр 17:00 9 ноябрь 2018 үҙгәртелгән.


Йәшендән ҡурҡыу кәрәк\n12 Май , 17:10\nЙәшенде тәбиғәттең иң серле һәм хәүефле күренеше тип атау дөрөҫ булыр. Йәшен йомғағы—уның үҙенсәлекле төрө һанала. Ул янып торған утлы шар, тамсы йәки груша формаһында осрай. Ҙурлығы 10 сантиметрҙан 20 сантиметрғаса, ә төҫө аҡ, зәңгәр, һары булыуы мөмкин. Утлы шарҙың температураһы өйрәнелмәгән, әммә ғалимдар иҫәпләүенсә ул 100-ҙән алып 1000 градусҡа тиклем тәшкил итеүе ихтимал. Йомғаҡ йәшен шартлаған осраҡта уның эргәһендәге шыйыҡса кибә, ә тимер һәм быяла ирей.\nЙомғаҡ йәшендең «ғүмере» оҙаҡ ваҡыт һаҡланырға мөмкин, тәгәрәп йөрөгәнендә кинәт кенә йүнәлешен үҙгәртә ала. Бер нисә минут һауала аҫылынып тороп, ҡапыл секундына 8-10 метр тиҙлек менән ситкә осоп китеүе лә ихтимал. Йыш ҡына ул көслө йәшенле ямғыр ваҡытында барлыҡҡа килә. Әммә йомғаҡ йәшендең ҡояшлы көндә лә күренеүе ихтимал. Ул берәү генә була һәм кеше уйламаған ерҙән, мәҫәлән, болоттар араһынан, һауанан йәки ағас-бағана баштарынан килеп төшөүе бар. Ябыҡ бинаға үтеп инеү ҙә уның өсөн бер ни тормай. Энә осондай ектән дә үтеү осраҡтары теркәлгән. Шуға күрә, йәшенле ямғыр ваҡытында йорт-фатирығыҙҙың тәҙрә, ишектәрен, мейес башын ябырға кәңәш ителә. Шулай уҡ көнкүреш техникаһын, кеҫә телефондарын һүндереп ҡуйырға кәрәк. Сөнки утлы шарҙың розетка, телевизор антеннаһы аша инеү осраҡтары теркәлгән.\nЙәшендән һаҡланыу саралары тураһында онотмайыҡ, дуҫтар.\nИшектәрҙе, тәҙрәләрҙе, мейес башын ябығыҙ. Һауа юлы булырға тейеш түгел;\nЙомғаҡ йәшенен күрһәгеҙ урынығыҙҙа хәрәкәтһеҙ ҡалығыҙ, йәки хәүефһеҙ урынға йәшенегеҙ. Тауышланырға ла ярамай.\nЙәшен ваҡытында тышта булһағыҙ, башығыҙҙы ҡаплап, еңле кейем кейергә кәрәк.\nАвтомобиль эсендә булһағыҙ, тәҙрәләрен ябығыҙ һәм тимер әйберҙәргә ҡағылмайынса тыныс ҡына ултырығыҙ.\nҺыу буйынан йыраҡ китегеҙ. Бейек ағас йәки бағана аҫтында тормағыҙ.\nЭлектр ҡорамалдары, кеҫә телефоны менән ҡулланмағыҙ.\nТелевизор, һауытҡыс, кер йыуыу машинаһы, антеннаны розетканан һурып ҡуйыуығыҙ хәйерле.\nЯбай ғына һаҡланыу саралары һеҙҙе ҙур йәшен бәләһенән ҡотҡарыр, шуны онотмағыҙ.


15 туҡталыш араһында нисә тапҡыр ҡағиҙә боҙорға мөмкин? - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\n15 туҡталыш араһында нисә тапҡыр ҡағиҙә боҙорға мөмкин?\n18 апреля 2017 ГТРК «Башкортостан»\nРеспублика башлығы урындағы хакимиәттәрҙе пассажирҙар ташыу өлкәһендә тәртип урынлаштырырға саҡырҙы. Кире осраҡта ҡәтғи саралар күрелеүе ихтимал. Былтыр автобус водителдәре ғәйебе менән теркәлгән юл-транспорт фажиғәләре 8 ярым процентҡа артҡан. 204 аварияла 4 кеше һәләк булған, 324 кеше йәрәхәтләнгән. Юл хәрәкәте инспекцияһы автобус водителдәренең бер йылда ғына 125 мең ҡағиҙә боҙоу осрағын асыҡлаған. Водителдәр аҡса артынан ҡыуып салондағы пассажирҙар хаҡында ла, ҡағиҙәләр тураһында ла онота. Яңыраҡ беҙ “Пассажирҙар өсөн һуғыш” тигән махсус репортаж төшөрөп күрһәттек. Беҙҙең хәбәрсебеҙ һәм юл инспекторы “Ҡала мәҙәниәт һарайы” туҡталышынан “Үҙәк баҙарға” тиклем, йәғни 15 туҡталыш араһында 51-се маршрут водителенең 10 тапҡыр ҡағиҙә боҙоуын асыҡланы. Штрафҡа әйләндергәндә был 8 мең һум самаһы.


22 июля 2015 — 16:21\nТуристарға Төркиәгә ял итергә барыуҙан тыйылып торорға кәрәк. Сүриә менән сик буйындағы теракт сәбәпле 30 кеше һәләк булды. Ҡанлы ғәмәлдән һуң Истанбул урамдарына йөҙләгән кеше сыҡты. Улар хакимиәттәрҙе террорсыларға булышлыҡ итеүҙә ғәйепләй һәм хөкүмәттең отставкаға китеүен талап итә.\nАктер Жерар Депардье Украинала ҡара исемлеккә индерелгән. Рәсми Киев фекеренсә, ул илдең милли именлегенә янай. Хәҙер инде Украинаның киң мәғлүмәт сараларына француз актерының исемен әйтеү тыйыла. Телевидение каналдарында һәм кинотеатрҙарҙа уның ҡатнашлығындағы фильмдар ҙа күрһәтелмәйәсәк.\nТажикстан Хөкүмәте ярҙам һорап донъя йәмәғәтселегенә мөрәжәғәт итте. Илдә көндәр эҫе торғанлыҡтан тауҙарҙа боҙ ирей башлаған. Был үҙ сиратында ер ишелеүгә килтерә. Ошо сәбәпле күрелгән зыян күләме 100 миллион долларҙан ашып киткән.\nЧечняла 1пассажир менән микроавтобус упҡынға ҡолаған. Уларҙың барыһы ла һәләк булған. 6 пассажир бик ауыр хәлдә. Чечня президенты фажиғәғә тарыусыларҙы дауалау өсөн иң яҡшы табиптарҙы йәлеп итергә ҡушҡан. Һәләк булыусыларҙың барыһы ла Дағстандың Анди ауылынан.


Республикала милли проект сиктәрендә юлдар һалыуға һәм төҙөкләндереүгә 8,2 миллиард һум тотоналар // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n13:27, 21 августа 2019 Иҡтисад\nРеспубликала милли проект сиктәрендә юлдар һалыуға һәм төҙөкләндереүгә 8,2 миллиард һум тотоналар Фото: «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы\n2019 йылда Башҡортостан «Хәүефһеҙ һәм сифатлы автомобиль юлдары» милли проектын тормошҡа ашырыу өсөн яҡынса 8,2 миллиард һум тотона, шуның 4,7 миллиарды федераль бюджеттан күсерелә. Аҡса 200 саҡрым самаһы юл ремонтлауға һәм төҙөүгә, шулай уҡ Өфөлә Дуҫлыҡ монументы янында Ағиҙел күперен һалыуға йүнәлтелә.\nБашҡортостан Республикаһының Юл хужалығы идаралығы етәксеһе урынбаҫары Азамат Тайыпов һүҙҙәренсә, эштәр графиктан алда бара. Бөгөнгә Кушнаренко — Саҡмағош — Баҡалы автомобиль юлы участкаларын төҙөкләндереү тамамланған.\n«Эштәр заманса технологиялар ҡулланылып башҡарылған. 15 920 квадрат метр майҙанда 5000 тоннанан ашыу асфальт-бетон ҡатнашмаһы түшәлгән. Бынан тыш, юл ситтәре нығытылған һәм юлға тамға яһалған», — тип хәбәр итте идаралыҡ вәкиле.\nТранспорт һәм юл хужалығы буйынса дәүләт комитеты мәғлүмәттәре буйынса, 2019 йылда республикала милли проекты тормошҡа ашырыу барышында Өфө агломерацияһында федераль, урындағы һәм республика әһәмиәтендәге 80 саҡрымдан ашыу автомобиль юлы, Стәрлетамаҡ агломерацияһында 65 саҡрым самаһы юл норматив хәлгә килтерелә.\nРемонттан тыш, реконструкция проектында юл билдәләре, светофорҙар ҡуйыу күҙ уңында тотола. Шулай уҡ күрһәтелгән участкаларҙа юл хәрәкәте ҡағиҙәләрен боҙоуҙы фото-, видеотеркәү комплекстары, автоматлаштырылған ауырлыҡ контроле пункттары урынлаштырыла.\nУҙған айҙа башланған Ағиҙел күпере төҙөлөшөнә милли проект сиктәрендә 618 миллион һум бүленгән.\nЯңы күперҙең проектлаусыһы итеп Мәскәүҙең «Гипростроймост» компанияһы күрһәтелгән. Подрядсы — яңы Затон күперен һалған «Уралмостострой» йәмғиәте (Силәбе). Контракттың хаҡы — 3,46 миллиард һум.\nТеги: милли проекттар, төҙөлөш һәм юлдарҙы ремонтлау


Кескәйҙәргә ҙур бүләк\n22 Ноябрь 2018, 16:56\nЯуымбай ауылында капиталь ремонттан һуң “Йәйғор” балалар баҡсаһы ишектәрен асты. Уны асыу тантанаһында район хакимиәте башлығы Рөстәм Шәрипов, урынбаҫары Айҙар Әлибаков, БР Дәүләт йыйылышы – Ҡоролтай депутаты Айнур Бейембәтов, мәғариф бүлеге начальнигы Ришат Шәрипов, Байназар ауыл биләмәһе башлығы Айрат Салауатов, ауыл халҡы, уҡытыусылар, тәрбиәселәр ҡатнашты.\nАшхана, уйын, йоҡо, сисенеү, йыуыныу, уҡыу-методик бүлмәләре булған мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһы матур, йылы, яҡты һәм заманса. 2-4 йәшлек һәм 5-7 йәшлектәрҙән торған ике төркөмгә 35 кескәй йөрөй. Уларға өлкән тәрбиәсе Ләйсән Медаева, тәрбиәселәр Лилиә Маликова, Зөлфирә Мырҙағолова, тәрбиәсе ярҙамсылары Гөлдәр Назарова, Әлфиә Аҙанғолова тәрбиә һәм белем бирә.\nҠунаҡтарҙы уйын бүлмәһендә шат йөҙлө балалар ҡаршыланы – улар бейене лә, йырланы ла, шиғырҙар ҙа һөйләне.\n- Бөгөн Яуымбай ауылы халҡы өсөн генә түгел, район өсөн ҙур байрам. Ремонт эштәрен башҡарғанда ваҡыт менән һынашмай эшләүсе егеттәргә, ҡатын-ҡыҙҙарға, спонсорлыҡ ярҙамы күрәткән шәхси эшҡыуарҙарға ҙур рәхмәтемде белдерәм.\nКүмәкләгән – яу ҡайтарған, тигәндәй, кемдәндер көтөп ултырмай, үҙебеҙҙең көс менән күмәкләп тырышҡас, ниһайәт, балалар баҡсаһын сынъяһау итеп яңыртып ҡуйыуға өлгәштек. Киләсәктә лә алдыбыҙға ҡуйған маҡсаттарҙы тормошҡа ашырайыҡ, был балалар баҡсаһында тәрбиәләнеүселәр районыбыҙҙың лайыҡлы шәхестәре булып үҫһен, - тине Рөстәм Динислам улы. Балалар баҡсаһын ремонтлауҙа ҙур тырышлыҡ һалған шәхси эшҡыуар Кәшәф Шәрипов, Айбулат Йәнсурин, Иҫке Монасип мәктәбе уҡытыусыһы Кәрим Бикмәтов, шәхси эшҡыуар Фәнүр Әлмөхәмәтовтарға район хакимиәтенең һәм Советының Рәхмәт хаттары тапшырылды.\nБашҡортостан Республикаһы Дәүләт йыйылышы – Ҡоролтай депутаты Айнур Бейембәтов, мәғариф бүлеге начальнигы Ришат Шәрипов, район хакимиәте башлығы урынбаҫары Айҙар Әлибаков, Байназар ауыл биләмәһе башлығы Айрат Салауатов һ.б. ҡотлау һүҙҙәрен еткерҙеләр. Әлбиттә, был көндө теләктәр ҙә, бүләктәр ҙә күп булды. Сығыш яһаусылар, яҡты һәм иркен балалар баҡсаһы буш тормаһын, балалар үҙ өйҙәре кеүек күреп, ҡәҙерен белеп, теләп йөрөһөн, ауыл тағы ла үҫһен, тип теләнеләр.\nЛәйсән Медаева яуап һүҙендә: “Был көндө түҙемһеҙлек менән көтөп алдыҡ. Балалар ҙа, ата-әсәләр ҙә капиталь ремонттан һуң бөтә уңайлыҡтар булдырылған балалар баҡсаһы асылыуға бик шат. Балалар баҡсаһы асылһын өсөн күп көс һалыусыларға, һәр саҡ ярҙам ҡулы һуҙырға әҙер торған ата-әсәләргә ҙур рәхмәт”, - тине.


Умыртҡа — Башҡорт Википедияһы\nУмыртҡа (лат. vertebra) — умыртҡалыҡты (умыртҡа бағанаһын) төҙөүсе айырым һөйәк.\nХордалылар тибына ҡараған бер төркөм хайуандарҙа эске һөлдәһенең төп нигеҙе (үҙәге) булып умыртҡалыҡ тора. Был төркөм хайуандарҙы умыртҡалылар тип атайҙар. Төрлө хайуандарҙа умыртҡалыҡты төҙөүсе умыртҡа һөйәктәре төрлө һанда була. Улар үҙ-ара хәрәкәтсән, ярым хәрәкәтсән тоташырға һәм ҡушылып үҫергә лә мөмкин. Хәрәкәтсән, ярым хәрәкәтсән тоташҡан умыртҡалар араһында һығылмалы кимерсәк ҡатлау (умыртҡа-ара диск) ята.Шул сәбәпле умыртҡалыҡ һығылмалы була.\nКешенең умыртҡа бағанаһы 5 бүлектән тора: муйын умыртҡалары (7), күкрәк умыртҡалары (12), бил умыртҡалары (5), ялғанып үҫкән һигеҙгүҙ умыртҡалары (5), ялғанып үҫкән 4-5 ҡоймос умыртҡалары. Умыртҡаларҙың дөйөм һаны 33—34.\n1 Умыртҡа һөйәгенең төҙөлөшө\nУмыртҡа һөйәгенең төҙөлөшө[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nУмыртҡалыҡтың ниндәй бүлегенә ҡараһа ла, беренсе (атлант) һәм икенсе умыртҡа һөйәгенән башҡалары бер үк төҙөлөш планына эйә. һәр умыртҡа төп һөйәктән(умыртҡа тәне,лат. corpus vertebrae), һөйәк дуғаһынан һәм бер нисә үҫентенән тора. Был үҫентеләрҙең иң оҙоно артҡа табан йүнәлгән була. Төп һөйәк(умыртҡа тәне) алға ҡарай урынлашҡан һәм терәк функцияһын башҡара.\nТөп һөйәк (умыртҡа тәне) менән дуға араһында тишем (лат. foramen vertebrale)бар. Умыртҡаларҙағы был тишемдәр бөтәһе бергә умыртҡа каналын (лат. canalis vertebralis) төҙөйҙәр. Умыртҡа каналы үҙенең эсендә урынлашҡан арҡа мейеһен яҡшы һаҡлай.\nУмыртҡа дуғаларынан үҫентеләр китә:арттан сагитталь (уңға һәм һулға симметриялы итеп бүлеүсе вертикаль яҫылыҡ) яҫылыҡта үҙәк (остистый) үҫенте (лат. processus spinalis), дуғаның уңынан һәм һулынан өҫкө һәм аҫҡы быуын үҫентеләре (лат. processus articulares superiores et inferiores) айырылып китә. Быуын үҫентеләренең нигеҙҙәре өҫкө һәм аҫҡы уйымдар (вырезки, лат. incisurae vertebrales superiores et inferiores)) менән сикләнгәндәр. Күршеләш умыртҡалар тоташҡан ерҙә был уйымдар умыртҡа-ара тишемдәр (лат. foramina intervertebralia) хасил итәләр. Был тишемдәр аша ҡан тамырҙары һәм нервылар үтә.\nАтлас анатомии человека 2014 йылдың 2 июль көнөндә архивланған.\nРусско-башкирский толковый словарь медицинских терминов (М.Т.Азнабаев, 2007)\nРусско-башкирский словарь медицинских терминов (В.З.Гумеров, 1981)\nБольшая советская энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия. 1969—1978. 2016 йылдың 10 апрель көнөндә архивланған.\nПозвонки // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том). — СПб., 1890—1907. (рус.)\nУмыртҡа · Муйын умыртҡалары (Атлант · Эпистрофей) · Күкрәк умыртҡалары · Бил умыртҡалары · Һигеҙгүҙ һөйәк · Ҡоймос\nКүкрәк һөйәге · Ҡабырға\nУмрау һөйәге · Ҡалаҡ һөйәк\nЯнбаш һөйәге · Түмһәкәй һөйәге · Бағым һөйәге · Ултырыш һөйәге\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Умыртҡа&oldid=1058460 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 21:20 11 август 2021 үҙгәртелгән.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ЕҢЕҮСЕ МАЙ! - 2019 - Мәҡәләләр\nҠала хакимиәтендә үткән сираттағы оператив кәңәшмәлә Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 74 йыллығын билдәләү темаһы төп урында торҙо. Уны үткәреү концепцияһы менән ҡала хакимиәте башлығы урынбаҫары Алина Сөләймәнова таныштырҙы.\nӘлеге ваҡытта Өфөлә 8994 ветеран йәшәй. Уларҙың 448-е - Бөйөк Ватан һуғышы инвалиды һәм ҡатнашыусыһы, 69 кеше "Блокадалы Ленинградты йәшәүсе" билдәһе менән наградланған, 62 кеше - концлагерҙарҙың балиғ булмаған тотҡоно, 2946-һы - Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусыларҙың тол ҡатыны. Алина Наил ҡыҙы белдереүенсә, муниципалитетта был категорияға ҡараусыларҙың көнкүрешен яҡшыртыу буйынса маҡсатлы эш алып барыла, социаль ярҙам күрһәтелә. Торлаҡҡа, коммуналь хеҙмәттәргә түләүҙәр ай һайын компенсациялана, сәләмәтлеккә зыян күләме ҡайтарыла, яраланыусыларҙың клиник күрһәткестәре буйынса пенсияларына өҫтәмәр бирелә. Һуғышта ҡатнашҡан ҡатын-ҡыҙҙарға өҫтәмәләр, хәрби йәрәхәттәр алыусыларға компенсация түләнә.\n"Еңеү көнө илебеҙҙең һәр кешеһе өсөн ҡәҙерле байрам. Был көндө беҙ ҡаһарман яугирҙар һәм фиҙакәр хеҙмәте менән фронтҡа ярҙам иткән тыл хеҙмәткәрҙәрен иҫкә алыу саралары үткәрәбеҙ. Мәктәптәрҙә ветерандар, тыл хеҙмәткәрҙәре, Рәсәй Геройҙары ҡатнашлығында Ҡаһарманлыҡ дәрестәре, ҡаланың иҫтәлекле урындары буйлап экскурсиялар, класс сәғәттәре, асыҡ дәрестәр, конкурстар, кластан тыш саралар уҙғарыла. Төрлө фәнни-ғәмәли конференциялар, конкурс-фестивалдәр, балалар баҡсаларында һәм белем усаҡтарында тематик саралар үткәреү традицияға әүерелде. Илебеҙҙең йәш патриоттарын бергә туплаған "Иҫләйем. Ғорурланам" тип аталған Бөйөк Ватан һуғышы тарихына арналған олимпиада ла йыл һайын үткәрелә. Ғөмүмән, был көндәрҙә барлыҡ мәғариф, мәҙәниәт, сәнғәт учреждениеларында илебеҙҙең шанлы ла, данлы ла тарихына бағышланған төрлө саралар ойошторола", - тине Алина Сөләймәнова.\nӘ инде күп халыҡты йыйған төп саралар 6 майҙа, киске сәғәт етелә Ҡала мәҙәниәт һарайында тантаналы концерттан башланасаҡ. 8 майҙа 4-се яртыла Ҡала мәҙәниәт-ял үҙәгендә консультация саралары, фотокүргәҙмә, инвалидтар, һуғыш ветерандары, тыл хеҙмәткәрҙәре өсөн концерт ойоштороласаҡ. Шул уҡ көндө "Башҡортостан" Дәүләт концерт залында республика кимәлендәге тантана уҙғарыласаҡ, унда Өфөнөң 350 ветераны ҡатнашасаҡ.\nҠала хакимиәте башлығы урынбаҫары Рөстәм Ғәзизов белдереүенсә, 8 майҙа Рус драма театры алдындағы майҙанда көндөҙгө сәғәт икенән Вадим Задорожныйҙың хәрби техника музейындағы - хәрби, шулай уҡ бөгөн Рәсәй Армияһында булған заманса техника менән бер рәттән, Бөйөк Ватан һуғышы йылдары техникаһы, Артур Насировтың шәхси коллекцияһындағы ретро-автомобилдәр күргәҙмәһе эшләйәск. Ул 9 майҙа ла эшен дауам итәсәк. Шул уҡ ваҡытта Еңеү паркында "Ретро-Гаражъ ПСК-6" музейындағы техника күрһәтеләсәк.\n9 майҙа байрам саралары иртәнге 10-да, Өфө территориаль гарнизоны хәрби частары хәрбиҙәренең, көс структуралары хеҙмәткәрҙәренең, курсанттарҙың, кадеттарҙың һәм хәрби техника колонналарының парады менән башланасаҡ. Ҡала Советы алдындағы трибуналарҙа төп ҡунаҡтар - Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары һәм тыл хеҙмәткәрҙәре буласаҡ. Сараға 100 кеше саҡырылған һәм уларҙы оҙатып йөрөтөүселәр билдәләнгән. Хәрби парадҡа 18 "парад ҡумтаһы", шулай уҡ Ишембай ҡалаһының кадет корпусының барабансылар взводы, байраҡ йөрөтөүселәр, һаҡ взводы, Өфө мәктәп-интернаты кадеттары иҫәбенән линияларҙа тороусылар - барлығы 1300-ҙән ашыу кеше йәлеп ителәсәк. 11 тула 20 минуттан 11-гә тиклем Вадим Задорожныйҙың хәрби техника музейы "эскпонаттары" парады үтәсәк. Һуңынан хәрби техника дислокация урынына ҡайтасаҡ. Рус драма театры майҙанында ике ялан кухняһы эшләйәсәк.\nСәғәт 11-ҙән 12-се 10 минут араһында дөйөм республика "Тынлыҡ минуты" иғлан ителәсәк. Һуңынан сәғәт беренсе яртыға тиклем Октябрь проспектынан Галле исемендәге урамдан Шота Руставели урамына тиклем "Үлемһеҙ полк" үтәсәк. Артабан төнгө 10-ға тиклем В. И. Ленин исемендәге майҙанда мәҙәниәт учреждениеларының, йәштәрҙең, "ҠурайТВ" телеканалының концерттары буласаҡ, ҡаланың һәм республиканың үҙешмәкәр һәм профессиональ ижади коллективтары сығыш яһаясаҡ. Тантаналарҙы ошо уҡ майҙанда сәғәт 10-да күкте йәйғор төҫтәренә мансыған фейерверк тамамлаясаҡ.\nЯҙылған: 07.05.19 | Ҡаралған: 142