Ижадҡа таянған ғүмер » Башҡортостан гәзите\nИжадҡа таянған ғүмер\n18-09-2013, 03:34 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт // Баҫып сығарырға\nҮткән быуаттың илленсе йылдарында, “Ленинсы” гәзитендә эшләгәндә, Ҡариҙел районының Яугилде ауылынан Ғаян Лоҡманов менән ныҡ аралаштым. Редакциялағы тәүге осрашыуҙа унан тормош юлы хаҡында һөйләүен һорағас, ул ҡыҫҡа ғына яуап бирҙе: “Яугилде урта мәктәбендә уҡытам, һуғышта ҡатнаштым”.\nУның тормош юлы Бөйөк Ватан һуғышына тиклемге йәштәрҙең кисергәндәре менән уртаҡ ине: Бөрө педагогия училещеһын тамамлай, 1942 йылда уны Ҡыҙыл Армия сафына алалар. Хәрби училищела уҡып сыҡҡас, артиллерия идара һәм типографик разведка взводы командиры дәрәжәһендә немецтарға ҡаршы ҡаты алыштарҙа ҡатнаша. Ғаян Лоҡманов етәкселегендә артиллеристар немецтарға ҡаршы ҡыйыу һуғыша. Бер алыш мәлендә ул ауыр яралана, 1944 йылда армия сафынан тыуған Яугилде ауылына ҡайтып төшә.\nҒаян Лоҡманов 1962 йылда Башҡортостан “Китап” нәшриәтендә “Аҡҡош күле” тигән беренсе китабын баҫтырып сығарҙы. Ижадтағы был ҙур еңеүе менән Ватан һуғышы ветеранын ихлас ҡотланыҡ. Артабан уның “Ағым һыу”, “Әсә йөрәге”, “Тирәк шаулай”, “Һибелә сәскә” исемле хикәйәләр, повестар китаптары донъя күрҙе. 1969 йылда һәләтле авторҙы СССР Яҙыусылар союзына ағза итеп ҡабул иттеләр.\nҠатыны Ғәлимә апай, балалары, ейәндәре яҙыусының ижади мираҫын ҡәҙерләп һаҡлай, әҙәби осрашыуҙарға ихлас йөрөйҙәр. Яҙыусының улы Мансур Башҡорт дәүләт университетын тамамлаған, билдәле геофизик, фән кандидаты, ҙур ғына фәнни-производство предприятиеһы етәксеһе. Ул — 70-ләгән фәнни хеҙмәт, шул иҫәптән ундан артыҡ уйлап табыу авторы, “Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған нефтсеһе” тигән хөрмәтле исем бирелгән. Райондың Ғаян Лоҡманов исемендәге премияһы бағыусыһы ла. Ҡыҙы Флүзә Яугилде урта мәктәбендә физика һәм математика фәндәрен уҡыта.\nҒаян Лоҡмановтың өлкән улы Фәнис атаһы һөнәрен һайланы: егерме йылдан ашыу Ҡариҙел районы гәзите редакцияһында журналист, әҙәби хеҙмәткәр булып эшләне. Үткән быуаттың 70 – 80-се йылдарында уның хикәйәләре район, ҡала, өлкә гәзит-журналдарында баҫылып сыҡты. Ә 1985 йылда “Дуҫлыҡ ҡәҙере” тигән беренсе китабы донъя күрҙе. Әммә, үкенескә ҡаршы, ҡаты ауырыу сәбәпле, уның ғүмере лә, ижад юлы ла бик ҡыҫҡа булды.\nҠариҙелдәр Ғаян Лоҡмановты элек тә ныҡ ихтирам итте, хәҙер ҙә уның иҫтәлеген, ижадын ҡәҙерләй.\nАвтор: Рәшит НИЗАМОВ, яҙыусы, Башҡортостан Яҙыусылар союзының өлкән әҙәби консультанты.


“Профессионалитет” яңы юлдар аса\n14 Май , 07:06\nБашҡортостан яңы йүнәлештәге үҙәк ойоштороуға 100 миллион һум күләмендә федераль субсидия алыу мөмкинлегенә эйә булды.\nБашҡортостан “Профессионалитет” федераль проекты сиктәрендә "Машиналар эшләү" тармағы буйынса белем биреү-етештереү үҙәген (кластерын) ойоштороуға конкурс һайлауын үтте һәм “Машиналар эшләү тармағы өсөн кадрҙар әҙерләү үҙәге"н төҙөүгә 100 миллион һум күләмендә федераль субсидия алыу мөмкинлегенә эйә булды.\nРеспубликаның Мәғариф һәм фән министрлығы “Берләшкән двигателдәр эшләү корпорацияһы – Өфө моторҙар эшләү берекмәһе” булышлығында Мәғариф-етештереү үҙәге (кластер) эшмәкәрлеге программаһын әҙерләне. “Профессионалитет” федераль проектында Өфө машиналар эшләү колледжы һәм “Берләшкән двигателдәр эшләү корпорацияһы – Өфө моторҙар эшләү берекмәһе” ҡатнашасаҡ.\n“Профессионалитет” хеҙмәт баҙары ихтыяждары менән синхронлаштырылған кадрҙар әҙерләүҙең яңы тармаҡ моделен төҙөргә мөмкинлек бирәсәк. 2022 йылда Рәсәйҙең 42 төбәгендә атом сәнәғәте, тимер юл транспорты, металлургия, машиналар эшләү (шул иҫәптән авиа һәм суднолар төҙөү), химия сәнәғәте, ауыл хужалығы, еңел сәнәғәт, фармацевтика тармағы кеүек өҫтөнлөклө йүнәлештәр буйынса 70 белем биреү-етештереү кластеры ойошторола. 2024 йылға ошондай кластерҙар һаны 210-ға етәсәк. Был башланғыстар ил Президенты В.В. Путиндың май указдары тарафынан раҫланған “Фән” милли проекты (национальный проект “Наука”) һәм “Мәғариф” милли проекты (национальный проект “Образование”) ҡуйған бурыстарҙы тормошҡа ашырыуға ла булышлыҡ итә.


Талпан ауырыуы — Башҡорт Википедияһы\nБал ҡорто ҡурсағында Варроа талпандары Varroa destructor\nВарроатоз (Талпан ауырыуы) — Варроа Якобсони талпаны барлыҡҡа килтергән бал ҡортоноң ауырыуы.\nТалпан ауырыуы (варроатоз) беҙҙең республика умарталыҡтарында 1974 йылда тарала башланы. Был ауырыуҙы Варроа Якобсони талпаны барлыҡҡа килтерә. Инә талпан һорғолт, ә ата талпан һарғылт аҡ төҫтә була. Уларҙың ҙурлығы 1 — 2 миллиметр самаһы, шуның өсөн уларҙы рамдағы күҙәнәктәрҙә һәм эшсе ҡорттарҙың өҫтөндә ябай күҙ менән дә күреп була.\nТалпандың 8 аяғы бар. Һәр аяғында һурып йәбешеп баҫыу өсөн ҡулайлама бар. Шуның өсөн бал ҡортоноң өҫтөнә һурып баҫҡан талпан бер ваҡытта ла ҡолап төшмәй, хатта осоп барған эшсе ҡорт өҫтөндә лә үҙен яҡшы тоя. Талпан эшсе ҡорт һәм әре ҡорт үрсемдәрендә ябыҡ күҙәнәктә үрсей. Бал ҡортоноң тәнендә саҡта талпан уның ҡаны менән туҡлана, ә күҙәнәктә үрсегәндә ҡарышлауыҡтың йәки ҡурсаҡтың ҡаны менән туҡлана. Талпанды ашатҡан эшсе ҡорттоң ҡанында аҡһым күләме кәмеү сәбәпле, был ҡорт хәлһеҙләнә, һәм уның ғүмере ҡыҫҡара. Эшсе ҡорт ҡарышлауығы тәрбиәләнгән кәрәҙ күҙәнәген көпләргә бер көн ҡалғас, талпан ҡарышлауыҡтың аҫтына инеп урынлаша. Ә әре ҡорт ҡарышлауығы тәрбиәләнгән кәрәҙ күҙәнәген көнләргә өс көн ҡалғас, уға инә талпан инеп урынлаша. Шулай итеп, әре ҡорт тәрбиәләнгән бер күҙәнәккә бер нисә талпандың инеүе ихтимал. Үрсем көпләнеп, 2 — 3 көн үткәс, инә талпан эшсе ҡорт ҡарышлауығы өҫтөнә 5, ә әре ҡорт ҡарышлауығы өҫтөнә 6 йомортҡа һала. Һәр йомортҡаны һалыуға 1 — 1,5 көн үтә. Был йомортҡаларҙан 6 — 7 көндән ата талпан, 8 — 9 көндән инә талпандар үрсей. Инә талпандар аталанғас та, аталары үлә, ә инәләре йәй көнө уртаса 3, о ҡышҡы осорҙа 6 — 8 ай йәшәйҙәр. Инә талпан йәйге осорҙа, үрсем тәрбиәләнгән күҙәнәккә инеп, өс тапҡыр йомортҡа һала. Шулай итеп, бер инә талпан үҙе кеүек 5 — 8 йәш талпан ҡалдырып үлә. Ҡышҡы осорҙа, умартала үрсем булмағанда, талпан бал ҡортоноң эс ҡатлауына тәрәнгә инеп урынлаша һәм үҙен бик яҡшы һаҡлай. Күстәрҙә талпандың һаны көҙгә табан ҡырҡа арта. Йәй көнө талпан әре ҡорт ҡарышлауығы үрсегән күҙәнәккә, эшсе ҡорт үрсегән күҙәнәктәргә ҡарағанда, 14 тапҡырға күберәк инә. Әре ҡортоноң бер ҡурсағында 20, ә эшсе ҡорт ҡурсағында 12-гә яҡын төрлө ҙурлыҡтағы талпан осратырға мөмкин. Талпан күберәк йәш эшсе һәм әре ҡорттарҙа, бер аҙ осҡан өлкән ҡорттарҙа осрай.\nТалпан буш умартала ас көйө 7 көндән артығыраҡ, 10 — 30 градус һыуыҡта 3 көндән артыҡ йәшәй.\nСәскә өҫтөнә урынлаштырылған талпан ҡояш нурҙарынан сәғәт-сәғәт ярымда үлә. Был талпанды беренсе тапҡыр Ява утрауында 1904 йылда осратҡандар. 1960 йылда уны Ҡытайҙа ла табалар. Бөгөнгө көндә был ауырыу бөтә донъяға таралған, тип әйтерлек. Уны бер ғаиләнән икенсеһенә аҙашҡан эшсе ҡорттар һәм әре ҡорттар күсерә. Сәскәнән сәскәгә ҡунып, бал һуты һәм һеркә йыйған ҡорттар аша ла тарала, сөнки һеркә йыйған ҡорттоң береһе талпанын юғалтһа, икенсеһенең уны алып китеүе бар.\nӘлеге көндә умартасылыҡтарҙа бал ҡорто ауырыуҙарынан күрелгән зыяндың иң күбеһе талпан ауырыуына килә.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Талпан_ауырыуы&oldid=499358 ҡабул ителгән


Рәсәй Президенты ипотека буйынса процент кимәлен кәметеүҙе талап итә | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nРәсәй Президенты ипотека буйынса процент кимәлен кәметеүҙе талап итә\n18 мая 2016 — 16:06\nДәүләт советы ултырышында сығыш яһап Владимир Путин ил Хөкүмәтенә һәм Үҙәк банкка был мәсьәләне хәл итеү алымдарын табырға ҡушты. Баҙар механизмдары ярҙамында ғына торлаҡҡа ихтыяжды ҡәнәғәтләндерергә мөмкин тине Владимир Путин.Быйыл беренсе кварталда ғына Башҡортостанда 9 миллиард 290 миллион һумлыҡ 6 мең 563 ипотека кредиты бирелгән. Уҙған йылдың ғинуар-март айҙары менән сағыштырғанда, ипотека займдары һаны72 процентҡа артҡан. Был хаҡта Башҡортостан Милли банкында белдерәләр. Ипотека кредитының уртаса ставкаһы йылына — 12,8 процент, кредитлау ваҡыты яҡынса 14 йыл.


Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы—Ҡоролтай депутатлығына теркәлгән кандидаттар, сәйәси партиялар иғтибарына!\n27 Июль 2018, 18:01\nДәүләт Йыйылышы—Ҡоролтай депутатлығына теркәлгән кандидаттар, сәйәси партиялар иғтибарына!2018 йылдың 2 авгусында «Атайсал» гәзитенә һайлау алды мәҡәләләре өсөн бушлай һәм түләүле майҙандар бүлеү буйынса йәрәбә үткәрелә. Йәрәбә Сибай ҡалаһы, Ленин урамы, 7 буйынса урынлашҡан «Мир» йәштәр йортонда 15.00 сәғәттә уҙғарыла. Ул Башҡортостан Республикаһы Үҙәк һайлау комиссияһының 2013 йылдың 22 мартында раҫлаған 20/8-5 һанлы ҡарары тәртибенә ярашлы үтә.\n2018 йылдың 2 авгусында «Атайсал» гәзитенә һайлау алды мәҡәләләре өсөн бушлай һәм түләүле майҙандар бүлеү буйынса йәрәбә үткәрелә.\nЙәрәбә Сибай ҡалаһы, Ленин урамы, 7 буйынса урынлашҡан «Мир» йәштәр йортонда 15.00 сәғәттә уҙғарыла. Ул Башҡортостан Республикаһы Үҙәк һайлау комиссияһының 2013 йылдың 22 мартында раҫлаған 20/8-5 һанлы ҡарары тәртибенә ярашлы үтә. 2.3-сө пунктына ярашлы, йәрәбәлә 2018 йылдың 1 авгусына тиклем редакцияға килеп яҙма заявка биреүсе теркәлгән кандидаттар, һайлау берләшмәләре, уларҙың ышаныслы вәкилдәре ҡатнаша ала. «Атайсал» гәзитендә дөйөм алғанда 3, 2 полоса һайлау агитацияһы осоронда бушлай майҙан булараҡ бүленә. Ошондай уҡ күләм түләүле агитацияға бирелә.\nЙәрәбәлә теркәлгән кандидаттар йәки уларҙың ышаныслы вәкилдәре ҡатнаша ала. Ышаныслы вәкилдәрҙең полномочияһы рәсми документ менән нығытылырға, кандидаттың ҡултамғаһы менән раҫланырға тейеш. Һайлау берләшмәләре исеменән йәрәбәлә ышаныслы вәкил йә иһә берләшмәнең ышаныс ҡағыҙын алған кеше ҡатнаша ала. Әгәр заявка биреп тә, кандидат йә уның ышаныслы вәкиле килмәһә, редакция хеҙмәткәре йәрәбәлә улар мәнфәғәтен яҡлай.\nЙәрәбә кандидаттарҙың теркәлеү исемлегенең хронологик тәртибе бу-йынса үтә.\nЙәрәбәлә ҡатнашыу өсөн заявканы Сибай ҡалаһы, Зәки Вәлиди урамы, 22 адресы буйынса бирергә. Контакт өсөн: Тапаҡов Хәйҙәр Ниғәмәт улы 8 (34775) 2-55-04, Әхмәров Фәрит Зәбихулла улы, Вәлиева Резеда Файзрахман ҡыҙы 8 (34775) 2-55-08.


Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай секретариатында – яңы етәксе » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Йәмғиәт » Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай секретариатында – яңы етәксе\n18.09.2010 Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай секретариатында – яңы етәксе\nАҙнағолов Венир Ғәлимйән улының башҡа эшкә күсеүе сәбәпле, БР Дәүләт Йыйылышы – ҡоролтай Рәйесенең 15 сентябрҙәге 44-се һанлы бойороғо менән БР Дәүләт Йыйылышы – ҡоролтай Секретариаты етәксеһе итеп Еникеев Зөфәр Ирғәле улы тәғәйенләнде.\nЗөфәр Еникеев 1951 йылдың 4 мартында Баймаҡ районының Моҡас ауылында тыуған. Свердловск юридик институтын тамамлаған. Хеҙмәт юлын 1968 йылда «Ирәндек» совхозында эшсе булып башлай. 1976 – 85 йылдарҙа прокуратура органдарында, Сибай ҡала советы башҡарма комитетында эшләй. 1988 йылда аспирантура тамамлағас, БДУ-ның юридик факультетында уҡыта.\nБашҡортостан Республикаһы XII саҡырылыш Юғары Советының халыҡ депутаты, I, II, III, IV саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы – ҡоролтай депутаты итеп һайлана. Депутат эшмәкәрлеге осоронда Юғары Совет комиссияһына һәм БР Дәүләт Йыйылышы – ҡоролтай комитеттарына етәкселек итә. 1996 йылдан 2000 йылға тиклем – Европаның Урындағы һәм төбәк властары конгресында Рәсәй Федерацияһы вәкиле. 2008 йылдан бөгөнгә тиклем БР дүртенсе саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы – ҡоролтайҙың Урындағы үҙидара һәм йәмәғәт берекмәләре буйынса комитеты рәйесе булды.\nБР-ҙың атҡаҙанған юрисы. Юридик фәндәр докторы, профессор, 200-ҙән ашыу фәнни мәҡәлә һәм монография авторы.


Уңған ханым матур кәрзиндәр үрә\nБалтас районының Көндәшле ауылында йәшәгән ҡул эштәре оҫтаһы Эльмира Сәхипова үҙенсәлекле шөғөлдө үҙ иткән. Ауыл мәҙәниәт йортоноң мәҙәни сараларҙы ойоштороусыһы эшен башҡа кешегә ҡалдырғас, Эльмира Михайловна полиротанг тигән яһалма материалдан ҡулдан бик матур кәрзиндәр үрә башлаған.\n– Материалды интернет-магазиндарҙан һатып алырға була. Миңә ситтә йәшәгән ҡыҙым алып ҡайтты. Хәҙер интернет бар. Теләгән кешегә ниндәй генә һөнәр үҙләштереү мөмкинлеге юҡ! Көн дауамында өс–дүрт сәғәттә бер кәрзин үрергә була, – ти ҡул эштәре оҫтаһы.\nКәрзин үреүҙең үҙенсәлеге бар икән. Айырым өлөштәрен туҡтамай эшләргә кәрәк. Юҡһа сифатлы килеп сыҡмай. Онотолоп, бирелеп үргән кәрзиндәр тигеҙ, матур, уңайлы, күңелгә ятышлы килеп сыға, ти оҫта ханым.\nЭльмира Сәхипова белдереүенсә, кәрзинде үҙең теләгән формала үрергә була. Унан да бигерәк, буяу һауыттарына, төрлө биҙрә, тас һәм ҡулланыуҙа булған, шаҡтай таушалған башҡа һауыттарға икенсе “ғүмер” биреп, яңынан ҡулланырға мөмкин.\nЭльмира Михайловна кәрзиндәрҙе үҙе, яҡындары, туғандары өсөн эшләй. Бүләк өсөн ҡулланырға ла бик ҡулай, ти. Пластмасса һауыттарҙы ҡояш нурҙарынан һаҡлай, уларҙы йортта үҫтергән гөлдәр өсөн дә ҡулланырға була. Аҫылмалы гөлдәр ултыртылған үҙенсәлекле кәрзиндәр йортҡа күркәм биҙәк булып ултырасаҡ.


Инфоурок › Начальные классы ›Статьи›Использование ИКТ во внеурочной деятельности в начальной школе\nИнформацион технологиялар хәҙерге заман кешеһе тормошоноң айырылмаҫ өлөшөнә әйләнде. Уларҙы урынлы, грамоталы ҡуллана белеү уҡырға, яҙырға өйрәнеүгә бәрәбәр. Һәм, шуға күрә, йәмғиәттең информацион үҫеше талаптарын ҡәнәғәтләндерерлек шәхес тәрбиәләү –бөгөнгө заман педагогтарының төп бурыстарының береһе.\nУҡыусыларҙың универсаль уҡыу эшмәкәрлеген формалаштырыу- Стандарттың төп талабы. ИКТ, яңы техник саралар ҡулланмайынса, был бурысты уҡытыусы атҡарып сыға алмай. Бөгөнгө көндә ИКТ уҡыусыларҙың универсаль уҡыу эшмәкәрлеген формалаштырыуҙың нигеҙе булып тора. Был юҫыҡта дәрестәр менән бер рәттән, кластан тыш эшмәкәрлектектең дә әһәмиәтен баһалап бөткөһөҙ.\nМинең оҫталыҡ дәресемдәң темаһы ла “Башланғыс класс уҡыусыларының ИКТ – компетентлығын формалаштырыуҙа кластан тыш сараларҙың роле ”\nМаҡсат: Кластан тыш саралар аша уҡыусыларҙың информацион-коммуникатив компетентлығын формалаштырыу. Ошо маҡсаттан сығып, түбәндәге бурыстарҙы ҡуйҙым:\n- уҡыусыларҙы ИКТ технологиялар менән эш итергә, уларҙы урынлы ҡулланырға өйрәтеү;\n- балаларҙа үҙ көсөнә, үҙенә ышаныс тәрбиәләү, креатив мөмкинлектәрен асыу;\n- уҡыусыларҙың аң-белем даирәһен үҫтереү;\n- телекоммуникацион сараларҙы ҡулланыу күнекмәләрен үҫтереү;\n- цифрҙар даирәһендә (чат, электрон почта, форум) аралашырға өйрәтеү\n- уҡыусыларҙа аралашыу мәҙәниәте тәрбиәләү;\n- уҡыусылар менән төрлө проекттар, презентациялар, видеофильмдар эшләү, төрлө конкурстарҙа ҡатнашыу;\n- балаларҙы коллективта үҙ-ара дуҫ булырға, бергәләп эшләргә өйрәтеү;\n- тыуған яғыбыҙҙың тарихын өйрәнеүгә ҡыҙыҡһыныу уятыу, тыуған төйәгебеҙгә ҡарата һөйөү, ғорурлыҡ хисе; тәбиғәткә һаҡсыл ҡараш тәрбиәләү. Минең ҡуйған маҡсат, бурыстарҙы тормошҡа ашырыуҙа Башҡортостан Республикаһы Мәғарифты үҫтереү институтының кафедра мөдире С.С.Пичугиндың хеҙмәттәре (Организация внеурочной деятельности в условиях реализации ФГОС. «Башҡортостан уҡытыусыһы. № 6,7, 2011 й. »), Башҡортостан Республикаһы Мәғарифты үҫтереү институтының кафедра мөдире У.И. Клысовтың туризм һәм экскурсиялар үҙәге етәксеһе М.М. Ғәйфуллин менән берлектә яҙылған «Изучение экологического состояния рекрационных территорий» тигән мәҡәләләре («Башҡортостан уҡытыусыһы» № 6, :2011 й.) этәргес көс – педагогик нигеҙ булып торҙо. Кластан тыш эшмәкәрлекте ойоштороуҙың ниндәй генә формалары юҡ: экскурсия - походтар, түңәрәктәр, конференция, секция – түңәрәктәр, конкурс, олимпиада, фәнни-эҙләнеү эштәре һәм башҡалар. Был сараларҙы ҡыҙыҡлы, фәһемле итеп үткәреү, уҡыусыларҙы төрлө яҡлап үҫтереү компьютер технгологиярын ҡулланмайынса тулыһынса тормошҡа ашырыу мөмкин түгел. Интернет селтәре аша кәрәкле теоретик материаладар эҙләп табыу, улар араһынан актуаль, кәрәклеләрен һайлап алыу – күп ваҡытты ала торған сетерекле эш. Мин уҡыусыларымды төрлө интернет селтәрҙәренән, сайттарҙан кәрәкле мәғлүмәтте һайлап алырға, уларҙы урынлы ҡуллана белергә өйрәтәм. Тәүҙә улар миңә бәләкәй генә электрон физминуткалар, байрамдарға шиғырҙар, йырҙар һайлап алып килделәр, контакт аша ла ебәргеләнеләр. Был эш тәүҙә ата-әсәләр ярҙамында эшләнһә, хәҙер балалар был эште үҙ аллы башҡара башланы һәм минең эшмәкәрлегем күпкә еңелләште. 2-се кластан башлап беҙ төрлө интернет-конкурстарҙа, дистанцион олимпиадаларҙа ҡатнаша башланыҡ. Мәҫәлән: “Инфоурок”, “Лисенок”, “Кириллица” һ.б. Һөҙөмтәлә, уҡыусыларымдың портфолиолары ғына тулыланып ҡалманы, уларҙың танып – белеү даирәһе киңәйҙе, үҙҙәренең белем кимәлен билдәләнеләр, эрудициялары, логик фекерләүҙәре үҫеште. Дистанцион олимпиадаларҙа ҡатнашып, оялсан, үҙ-үҙҙәренә ышаныстары булмаған уҡыусыларым да асылып киттеләр, төрлө сараларҙа ихлас ҡатнаша башланылар. Он-лайн олимпиадалар – уҡыусыларымдың яратҡан шөғөлө. Һөҙөмтәһен ыңғайы бер белеү, үҙеңдең мөмкинселегеңде реаль билдәләй алыу йәлеп итә балаларҙы был эштә.\nМинең класым район кимәлендә үткәрелгән мәҙәни сараларҙа, конкурстарҙа әүҙем ҡатнаша, уңыштарыбыҙ ҙа байтаҡ. Уҡыусыларым менән район үҙәк балалар китапханаһы, балалар ижад йорто, район мәҙәнитә йорто методистары төрлө саралар үткәрергә яраталар. Баларҙың тасуири һөйләй белеүҙәре, йыр-бейеүгә маһир, сәхнәлә үҙҙәрен тота белеүҙәре йәлеп итә уларҙы. Бындай сараларҙа тыуған ил, геройҙар, күренекле кешеләр тураһында бик күп мәғлүмәт алып ҡына ҡалмайҙар, ғорурланыу, тыуған яҡҡа ҡарата һөйөү, тәбиғәтенә һаҡлы ҡараш та тәрбиәләнә.\nТөрлө конкурстарға әҙерләнгәндә лә мин информацион-технологик сараларҙы киң ҡулланам. Уҡыусыларым да материал тупларға ярҙам итә: төрлө сайттарҙан йырҙар, шиғырҙар табып алып килә, бергәләп кәрәклеләрен һайлап алып, өйрәнәбеҙ, репетициялар үткәреп шымартып, сәхнәгә сығабыҙ. 3 йыл эсендә уҡыусыларым _____ йыр, бейеү, шиғыр һөйләү конкурстарында ҡатнашты, ____ призлы урынға лайыҡ булды. Шиғыр һөйләү конкурстарында интернет аша ла ҡатаншып торабыҙ. Мәҫәлән, Соболев Максим Хәйбулла районы йәштәр комитеты иғлан иткән район күләмендәге интернет видео-конкурсында беренсе урын яуланы.\nМиңә йыш ҡына “Уҡыусыларың матур, итәғәтле һөйләшә” тиҙәр. Төрлө кешеләр менән интервью алыу, осрашыуҙар үткәреү, экскурсия – походтарға сығыу кеүек саралар аша тәрбиәләнә был аралашыу культураһы. Тимәк, аралашыу мәҙәниәтен формалаштырыуҙа ла кластан тыш саралар үткәреү тос өлөш индерә.\nБеҙ йыл да Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары, Советтар Союзы геройы Ҡәйүм Әхмәтшиндың ҡыҙы, мәктәптең ветернаүуҡытыусыһы Флүрә Ҡәйүм ҡыҙы менән осрашыуҙар ойоштороп торабыҙ. Был осрашыуҙарҙы фотоға, видеоға ла төшөрә балалар. Уларҙы туплап, Мове Мейкер программаһы ярҙамында уҡыусыларыма видеофильм эшләргә өйрәттем. Был фильм район кимәлендә үткәрелгән китапханалар араһындағы муниципаль конкурста икенсе урын яуланы.\nОсрашыуға килгән ҡунаҡтарға бүләкте беҙ үҙебеҙ эшләйбеҙ. Бүләк үрнәктәрен төрлө ҡул эштәре оҫталары сайттарынан алабыҙ, он-лайн оҫталыҡ кластарынан өйрәнәбеҙ. Бындай осраҡтарҙа “Оҫта ҡулдар” түңәрәге етәксеһе Дауытова Илсиә Ринат ҡыҙының беҙгә һәр ваҡыт ярҙам итергә әҙер тора.\nҮткән уҡыу йылында бер уҡыусымдың әсәһе, әсенеп, Анапала ял иткәндә Мәскәү ҡалаһынан килгән ғаилә менән танышыуҙары һәм Башҡортостан тураһында аҙ белеүе арҡаһында оятҡа ҡала яҙыуы хаҡында һөйләне. Әсәй кеше Башҡортостан, районыбыҙ тураһында мәғлүмәттәр күберәк бирелһен ине, кластан тыш саралар үткәрелһен ине, тигән теләк белдерҙе. Ата-әсәләр, балалар менән күмәкләп “Хәйбулланың ете мөғжизәһе” исемле проект эштәрен башҡарырға булдыҡ. Эште Бәйләнештәр селтәрендә «Хәйбуллам – мөғжизәләр иле» тигән үҙ төркөмөбөҙҙө булдырыу еңелләштерҙе. Туплаған материалдарыбыҙҙы шул төркөмдән ҡарап күрергә мөмкин. Һөҙөмтәһе - Таштуғайым-мөғжизәм исемле видеофильм. Уның авторы Ҡырғыҙбаев Ғәзинур булһа ла, уның өҫтөндә эшләүгә бик күп кешеләр көс һалды. Был эш “Крит -2016” республика конкурсында еңеү яулаһа, Бөтә рәсәй интернет конкурсында лайыҡлы рәүештә 2-се урынға лайыҡ булды.\nӘлбиттә, иң тәүҙә видеоға төшөрөү, видеокамераны дөрөҫ тота белеү күнекмәләрен бер-нисә малайға өйрәттем. Интервью алыу серҙәренә лә төшөндөк, аралашыу этикетын ҡабатланыҡ. Көҙгө каникул ваҡытында Таштуғай яҡтарына сәйәхәт ҡылып, “Ҡош юлы” фольклор төркөмө менән осрашыу үткәргәс, балаларҙың проект эшләүгә ҡыҙыҡһыныуы арта төштө. Уҡыусыларыма Таштуғай тауҙарының макетын да эшләргә тәҡдим иттем. Бик ҡыҙыҡ һәм матур килеп сыҡты. Әлбиттә. Был проектты атҡарып сығыуҙа ИКТ әһәмиәтен баһалап бөтөп булмай.беҙ интер аша бик күп мәғлүмәт тупланыҡ, төрлө сайттарҙан кәрәкле материалдар һайлап алдыҡ.\nМәктәп, район башланғыс класс уҡыусылары араһында үткәрелгән фәнни – ғәмәли конференцияларҙа ла сығыш яһай минең уҡыусыларым. Хәйбулланың 2-се мөғжизәһе – Суҡраҡ сейәлектәре тураһында проект эшен яҡлап, Соболев Максим “Асыш” район фәнни-ғәмәли конференцияһында юғары баһа алды. Ул эшләгән макет районыбыҙҙың тыуған яҡты өйрәнеү музейына экспонат итеп алынды. Музей хеҙмәткәрҙәре, беҙҙең тәҡдимде хуплап, “Хәйбулланың ете мөғжизәһе” тигән бүлек тә булдырҙы.\nУҡыусыларым сәмсел, отҡор, эҙләнеүсән. Артислыҡ һәләттәре лә ҙур. Ғәзинурҙан ҡалышмайым, тип, Таулбаев Тимур “Обманывать не хорошо” тигән фильм төшөрөп, район кимәлендәге “Ералаш” видеофильмдар конкурсында 1-се урын алды. “Иң оҫта актер” номинацияһына Ҡығыҙбаев ғәзинур менән соболев Максим лайыҡ булды. Аҙ ғына ваҡыт эсендә күҙгә күренгән ҙур эштәр башҡарылыуы минең дөрөҫ юҫыҡта эш алып барыуым тураһында һөйләй. Әлюиттә. Өлгәшелгән уңыштарҙа ИКТ технолгияларын ҡулланыуҙың әһәмиәте баһалап бөткөһөҙ. Смығышымдың һуңында һоҡланырлыҡ, үрнәк алырлыҡ шәхес хаҡында әйтеп үткем килә. Миәкә районы Елдәр ауылының хөрмәтле аҡһаҡалы Рауил Вәлитов ул. Ир уҙаманы бөтә ғүмерен урман үҫтереүгә бағышлаған. «Урманым – минең йортом!» - тип йыш ҡабатлай Рауил. Иманым камил, ғүмеренең һуңғы минуттары килеп еткәндә тыныс китәсәк был кеше: бүленгән ваҡыт бушҡа китмәгән, урманы шаулай, уның эшен дауам итерҙәй улдары, ейәндәре бар. Шундай кешеләр күберәк булһын ине!\nМинең дә уҡыусыларым араһынан киләсәктә шундай бөйөк маҡсаттар, ил зарын алға ҡуйып йәшәүселәр сығыр, өлкән класта юғалып ҡалмаҫтар тип ышанам, сөнки улар информацион-коммуникатив технологияларҙы оҫта ҡулланыусы, алдынғы ҡарашлы, илһөйәр балалар тип әйтә алам.\nНомер материала: ДБ-490955


Иғтибар үҙәгендә – мәғариф\n7 Февраль 2019, 14:09\nӨфөнөң “Торатау” конгресс-холында “Ос” (“Взлетай”) мәктәп белеменең беренсе форумы ойошторолдо.\nБыл форумға Мәсетле районынан мәғариф бүлеге начальнигы Илдар Ғәлимов, 1-се лицей директоры вазифаһын башҡарыусы Надежда Бабушкина, Дыуан-Мәсетле урта дөйөм белем биреү мәктәбе мөдире Анфиса Ғәйнетдинова һәм Яңы Яуыш төп дөйөм белем биреү мәктәбе мөдире Рәмзиә Хәбибуллина барҙы.\nФорум барышында ун дискуссия майҙансығы эшләне, унда белем биреү мәсьәләләре тикшерелде.\nФорумды асҡан ваҡытта Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров сығыш яһаны һәм мәктәптәрҙә биш көнлөк уҡытыуға күсергә тәҡдим итте. Ул балалар мәктәп программаһынан артыҡ йонсой, ныҡ арый һәм ял көндәрен ғаиләһе менән бергә уҙғарырға тейеш, тип иҫәпләй. Шуның менән бергә, биш көнлөк уҡытыуға күскәндә уҡытыусыларҙың эш хаҡы һаҡланып ҡаласаҡ. Бушаған 32 шәмбенең һигеҙен Радий Хәбиров мәктәпкә бағышларға тәҡдим итте.\nМәҫәлән, беренсе шәмбене дөйөм мәктәп спартакиадаһына арнарға, унда уҡыусылар бергәләп ваҡыттарын спорт ярыштарында үткәрә аласаҡ. Икенсе шәмбене октябрҙә тыуған яҡты өйрәнеүгә биреп, унда арҙаҡлы яҡташтар йәки хеҙмәт геройҙарын саҡырырға мөмкин. Ноябрь шәмбеһен, төбәк етәксеһе фекеренсә, Башҡортостан халыҡтары мәҙәниәтен өйрәнеүгә бағышлап булыр ине.\nШулай уҡ ул халыҡ-ара, бөтә Рәсәй һәм төбәк-ара олимпиадалар еңеүселәренә һәм уларҙың республика Башлығы премияларына лайыҡ булған остаз педагогтарына дипломдар тапшырҙы.\n“Ос” проекты – ул өҫтәмә белем биреү ресурстарын файҙаланыу иҫәбенә урта дөйөм белем биреү программалары буйынса уҡыусының функциональ һәләттәрен үҫтереүгә йүнәлтелгән комплекслы программа. Ә уны бойомға ашырыу Башҡорт- остан Республикаһының белем биреү ойошмаларын тамамлаусыларҙа юғарыраҡ ҡулайлашыу һәләттәре формалашыуын тәьмин итергә мөмкинлек бирәсәк.


Эштән киткәс, юғалып ҡалмағыҙ\n27 Ноябрь 2018, 13:29\nЭшләп йөрөгәндәрҙең күбеһе хаҡлы ял, шау-шыуһыҙ тыныс тормош тураһында хыяллана. Әммә хеҙмәт эшмәкәрлеге осоро тамамланыу менән ҡайһы берәүҙәр юғалып ҡала.\nТөрлө эшкә, даими хәрәкәткә, аралашыуға күнеккән кешеләр башта буш ваҡытында ял итә, йорт мәшәҡәттәренә күмелә. Нығынып, донъяны яйға һалғас, “берәүгә лә кәрәгем юҡ” тип төшөнкөлөккә бирелгәндәр аҙ түгел. Шуға күрә хаҡлы ялда йәнгә лә, тәнгә лә сихәт килтерерлек, өҫтәүенә кеҫәгеҙҙе лә ҡалынайтырлыҡ бер нисә кәңәш бирмәксебеҙ.\n1-се кәңәш: буй-һынығыҙҙы хәстәрләгеҙ\nБыл кәңәш ғәмәлдә гүзәл заттарға ҡағыла. Пенсияға сығыу – кәүҙәнең артыҡ ауырлығынан ҡотолоу, мускулдарҙы нығытыу, организмға көс өҫтәү өсөн ҡулай осор. Иң яҡшы башланғыс – иртәнге гимнастика. Төркөмләп йога йәки бассейнда йөҙөү менән шөғөлләнергә мөмкин. Йәштәштәрегеҙ менән аралашырһығыҙ, сәләмәтлегегеҙҙе лә нығытырһығыҙ.\nШунда уҡ ыңғай һөҙөмтәгә өмөт итмәгеҙ. Иң мөһиме – ҡуйылған маҡсатҡа эҙмә-эҙлекле өлгәшеү, бәләкәй еңеүҙән дә кинәнес алыу. Башта ябай ғына күнекмәләр яһағыҙ, әкренләп ҡатмарлыраҡтарын өҫтәгеҙ. Организмығыҙ ошо рәүешле көсөргәнешкә өйрәнер, күнекмәләрҙең һөҙөмтәһе күренер. Әүҙемдәр иһә көндө йүгереүҙән башлаһа ла, һис ҡамасауламаҫ.\nҺаулыҡты хәстәрләүҙә эҙмә-эҙлелек һәм даимилыҡ талап ителә. Буш ваҡытығыҙҙы дөрөҫ бүлгән осраҡта бөтәһенә лә өлгөрөргә мөмкин.\n2-се кәңәш: кейем-һалымығыҙҙы тәртипкә килтерегеҙ\nОҙаҡ уйлап тормайынса, кейем шкафтарын асып, әйберҙәрегеҙгә күҙ һалығыҙ. Кәрәкмәгән кейем-һалымдан ҡотолоғоҙ. Бәйләргә йәки тегергә оҫталығығыҙ бар икән, пенсия – был кәсепте иҫкә төшөрөү осоро. Яңы ҡул эшенә өйрәнеү, гардеробты күркәм әйберҙәр менән тулыландырыу өсөн ваҡыт етерлек.\nХаҡлы ялда ла бөхтәлек тураһында онотмағыҙ, моданы күҙәтеп барығыҙ. Магазиндарға йөрөгөҙ, ташлама менән дә ҡупшы кейем һатып алырға мөмкин. Мода журналдарынан, интернет селтәрендәге сайттарҙан һәм форумдарҙан аксессуарҙар яһау, иҫкеләрен яңыртыу тураһында байтаҡ кәңәш алырға була. Әллә ҡасан һатып алынған, күптән ялҡытып бөткән кейемдәрегеҙҙе ташларға йәлләмәгеҙ.\n3-сө кәңәш: дөрөҫ туҡлана башлағыҙ\nСәләмәт һәм дөрөҫ туҡланыу – оҙайлы әүҙем тормоштоң нигеҙе. Әленән-әле ҡапҡылап алыу, сифатһыҙ аҙыҡ-түлек, ашыҡ-бошоҡ ашау организмға зыян килтереүе ихтимал. Эшмәкәрлек дәүерендә был турала әллә ни уйланырға ваҡыт та юҡ. Ә хаҡлы ялда иһә туҡланыуға етди иғтибар бирергә мөмкин. Үҙегеҙҙең туҡланыу рационын тулыһынса ҡайтанан ҡарап сығығыҙ. Майлы, ыҫланған, татлы ризыҡтарҙы ашамаҫҡа тырышығыҙ, файҙалы һәм сифатлы аҙыҡҡа өҫтөнлөк бирегеҙ. Күберәк йәшелсә, емеш-еләк, ойоған һөт ризыҡтары, һимеҙ булмаған ит, балыҡ ҡулланығыҙ.\nЯҡынса меню төҙөп, ниндәй ашамлыҡтың күпме кәрәклеген яҙып ҡуйығыҙ. Иҫәп-хисап алып барһағыҙ, бер айҙан уҡ күпме аҡса тотоноуығыҙҙы асыҡларһығыҙ, төрлө магазиндағы хаҡтарҙа айырманы күрерһегеҙ, арзаныраҡтарын, отошлоларын билдәләрһегеҙ. Ғаиләгеҙҙе, дуҫ-ишегеҙҙе һыйлаған аш-һыуҙы файҙалы ашамлыҡтар менән тулыландырығыҙ. Интернет селтәренән өлкәндәр өсөн туҡланыу буйынса кәңәштәргә күҙ һалығыҙ.\n4-се кәңәш: классиканы уҡығыҙ\nЯлға сыҡҡас, китап тураһында ла онотмағыҙ. Пенсионерҙар, ғәҙәттә, сериал, яңылыҡтар, төрлө ток-шоу, енәйәттәр хаҡындағы тапшырыуҙарҙы ҡарарға әүәҫ. Уларҙан әллә ни файҙа алмаҫһығыҙ, киреһенсә, талсығырһығыҙ, кәйефегеҙ төшөр. Китап уҡыһағыҙ, күпкә отошлораҡ булыр.\nҮлемһеҙ классикаға иғтибар итегеҙ. Китаптарҙы һатып алырға тырышмағыҙ, китапханаға яҙылырға мөмкин.\n5-се кәңәш: саф һауала йөрөгөҙ, сәйәхәт итегеҙ\nПенсияға сығыу менән фатирығыҙҙа бикләнеп ултырмағыҙ. Саф һауа һаулыҡҡа ла, кәйефкә лә, аралашыуҙарҙы яйға һалыуға ла ыңғай йоғонто яһар. Паркка, музейҙарға, күргәҙмәләргә йөрөгөҙ. Күптән юл төшмәгән урамдарҙы барып күрегеҙ. Ҡалалағы иҫтәлекле урындарҙы ҡарап сығырға мөмкин.\nСиттән килгән күргәҙмәләр, экспозициялар тураһындағы яңылыҡтарҙы күҙәтеп барығыҙ. Ғәҙәттә, эш көндәрендә уларҙа халыҡ аҙ була – һәр экспонатты ашыҡмайынса ҡарап сығыу мөмкинлеге бар. Дуҫ-ишегеҙ менән һөйләшеп, күрше ҡалаға экскурсияға юлланырға була.\nМатди мөмкинлек юҡ икән, интернет селтәрен файҙаланығыҙ. Виртуаль донъяла булһа ла Францияның зиннәтле һарайҙарына, Норвегиялағы диңгеҙ ҡултыҡтарына сәйәхәт ҡыла алаһығыҙ.\nАвтор: Лилиә ДӘҮЛӘТБӘКОВА әҙерләне


Иҫке Монасип ауыл Советы (Бөрйән районы) — Башҡорт Википедияһы\nИҫке Монасип ауыл Советы (Бөрйән районы)\nИҫке Монасип ауыл советы — Башҡортостандың Бөрйән районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһында сиктәр, муниципаль берәмектәрҙең статусы һәм административ үҙәктәре тураһында»ғы Законға ярашлы, ауыл биләмәһе статусына эйә.\nАуыл биләмәләре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nЯңы Монасип ауыл биләмәһе,\nНәби ауыл биләмәһе,\nИҫке Монасип ауыл биләмәһе.\n1980 йылда ауыл советынан бөтөрөлгән ауыл Аралбай иҫәптән төшөрөлгән.\n1580 ↗1689 ↘1434 ↘1421 ↘1410 ↘1402 ↘1382\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Иҫке_Монасип_ауыл_Советы_(Бөрйән_районы)&oldid=940289 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 11:36 1 апрель 2020 үҙгәртелгән.


Ләйсән (повесть). Башы.\n21 Февраль 2019, 14:35\n...Төнөн уянып, Ләйсән оҙаҡ йоҡлай алмай ятты. Бала сағын, үҫмер йылдарын иҫенә төшөрҙө. Барыһын да, бер-бер артлы кино ҡарағандай, күҙ алдынан үткәрҙе. Их, бала саҡ! Ниңә шул ҡәҙәр һағындыра икән? Асмы һин, туҡмы, кейемең бармы-юҡмы – ниндәйҙер бер рәхәтлек биреп, күңелле миҙгел булып йөрәк түрендә тораһың, моңһоу саҡтарҙа иҫкә төшөп, күңелде йыуатаһың.\nИрек артынан ишек ябылғас та, Ләйсән һикереп торҙо.\nКүптән уянып, иренең ҡырынғанын, йыуынғанын, ашағанын, ниндәй күлдәк кейәйем\nикән, тип һөйләнеп йөрөгәнен дә ишетһә лә торманы, нисек ятҡан, шулай ята\nбирҙе. Ирек сығып китер алдынан битенән үпкәндә генә уянғандай итеп ыңғырашып\n...Төнөн уянып, Ләйсән оҙаҡ йоҡлай алмай ятты. Бала\nсағын, үҫмер йылдарын иҫенә төшөрҙө. Барыһын да, бер-бер артлы кино ҡарағандай,\nкүҙ алдынан үткәрҙе. Их, бала саҡ! Ниңә шул ҡәҙәр һағындыра икән? Асмы һин,\nтуҡмы, кейемең бармы-юҡмы – ниндәйҙер бер рәхәтлек биреп, күңелле миҙгел булып\nйөрәк түрендә тораһың, моңһоу саҡтарҙа иҫкә төшөп, күңелде йыуатаһың.\nЛәйсән үҫеп килгәндә, их, кеше ғаиләһе кеүек хәлле\nйәшәргә ине, тип хыяллана торғайны. Атаһы трактор аҫтына\nэләгеп, ике аяҡһыҙ ҡалғас, донъя ауырлығы уларға төштө. Әсәһе эшләп тапҡан аҡса\nиркен йәшәргә форсат бирмәне. Өс баланы ашатырға ла, кейендерергә лә кәрәк\nАтаһы, ғәрип булып, кеше күҙенә ҡарап ултырыуҙы ауыр\nкисерҙе. Шуғалырмы, йәшел йылан менән\nдуҫлаша башланы. Ә бер көндө иртән уны карауат менән стена араһында баштүбән\nҡыҫылып үлгән килеш таптылар. Күрәһең, төнөн карауаттан төшөргә маташҡандыр.\nҮҙенең түмәр кеүек бер нәмәгә ярамай ултырыуына түҙә алмай, ғүмеренә сик\nҡуйырға уйлағандыр. Шулай булмаһа, тауыш бирер ине бит.\nДонъяның әсеһен-сөсөһөн йәш кенә көйө татыған Ләйсән,\nуҡыған егеткә кейәүгә сығасаҡмын, кеше араһында кәм-хур йәшәмәйәсәкмен, тип\nүҙ-үҙенә һүҙ биргәйне. Үҙе лә юғары уҡыу йортон тамамланы. Алдына ҡуйған маҡсатына иреште ул. Уҡыған, бәләкәй генә булһа ла хужа булып эшләгән егеткә кейәүгә сыҡты. Донъялар үҙгәргәс, ире эшҡыуар булып китте. Ләйсән, үҙе\nәйтмешләй, аҡсаны ҡапсыҡ менән йөрөтә. Һигеҙ йыл ғына бергә йәшәһәләр ҙә, өс\nфатир алмаштырҙылар. Ирек машинаны йыл һайын тиерлек яңыртып тора. Иң яҡшы ял\nйорттарына, ҡиммәтле ресторандарға ғына йөрөйҙәр. Ләйсәндең кейемдәре шул\nтиклем күп, хатта уларҙы бер тапҡыр ҙа кейеп өлгөрә алмай. Былтыр Ирек тыуған\nкөнөнә машина бүләк иткәйне, Ләйсән, йөрөтөргә ҡурҡам, тигәс, ҡәйнешенә бирҙе\nЛәйсәндең шулай йәшәүенә кемдер һоҡланып, кемдер\nкөнләшеп ҡарайҙыр. Их, шулай йәшәргә ине, тип\nхыяллана торғандыр. Ә Ләйсәнде бындай\nтормош туйҙырҙы. Ул үҙен тимер рәшәткә эсенә йыйылған байлыҡ өҫтөндә ултырыусы\nтип хис итә. Аралашырға дуҫтары юҡ. Улай тип әйтеү бик дөрөҫ тә булмаҫ, бар\nдуҫтары, улары ла байҙар, ләкин Ләйсән улар менән асыҡтан-асыҡ һөйләшә, күңел\nсерҙәрен аса алмай, хис-тойғо тигән нәмә юҡ һымаҡ, һөйләшеүҙәре лә яһалма.\nЛәйсән баштараҡ үҙен иркен тотоп, ҡысҡырып көлөп,\nшаяра торғайны. Шул саҡ барыһы ла уға ғәжәпләнеп ҡарап, мыҫҡыллы ғына көлөмһөрәп ҡуя ине. Шул минуттарҙа ауыр хәлдән Ирек ҡотҡарып ҡала.\nӨйгә ҡайтҡас, башҡа улай ҡыланмаҫҡа, үҙен байбисә кеүек һауалы, эре тоторға\nҡуша. Тик Ләйсән, минең шаярғым, көлгөм килә, тип яуап бирә. Шулай ҙа һуңғы\nйылдарҙа шул тормошҡа өйрәнә башлағасмы, килешепме, үҙен “дуҫтары” кеүек тота\nӘммә күңеле төбөндә нимәлер янып, борсоп торҙо. Бындай\nтормошто өнәп бөтмәне. Иректең аҡсаны көрәп алып ҡайтып бер нәмәгә лә мохтажлыҡ кисермәй йәшәп ятыуҙарына һөйөнһә лә, һуңғы ваҡытта\nЛәйсәндең күңелен ҙур фатир ҙа, байлыҡ та йыуата алмай. Иренең, һин, йәнем,\nэшләмәй генә өйҙә ултыр, аҡсаны үҙем табам, тигән һүҙенә риза булып, эшен\nташланы. Кеше араһында йөрөп ҡайтһа, был тиклем үк күңелһеҙ ҙә булмаҫ ине, үҙен\nяңғыҙ ҡалғандай итеп тоя. Ире иртән сығып китә лә, һуң ғына ҡайтып йығыла.\nБарыһын да эшенең күп булыуы менән аңлата. Ҡатындың башына, йөрөгән ҡатыны\nбарҙыр бының, тигән уй килә башланы хатта...\nЙыуыныу бүлмәһенә ингәс, Ләйсән көҙгөләге йөҙөнә оҙаҡ\nҡына ҡарап торҙо. Матурлығымды юғалта башланыммы, шуға ирем минән ситләшәме?\nКүҙ төбөндә һиҙелер-һиҙелмәҫ кенә бер аҙ йыйырсыҡ күренгәндәй иткән итеүен.\nӘммә уның матур сырайын был йыйырсыҡтар ғына боҙа, йәмһеҙләй алмай. Утыҙ йәшендә\nүҙ йәшенән байтаҡҡа йәш күренә. Буй-һыны ла ярарлыҡ, кейәүгә сыҡҡанда нисек\nбулһа, әле лә бер ниндәй үҙгәрешһеҙ.\nЛәйсән ни өсөн шулай яҡшы һаҡланғанын белә. Ошо йәшенә\nетеп, һаман ҡыҙҙар кеүек йөрөгөһө килмәй бит уның, һөйөклө, һөйкөмлө ҡатын,\nәсәй булғыһы килә. Ләкин ире, Ирек кенә, бала табырға иртәрәк, бер аҙ үҙебеҙ\nөсөн йәшәйек, тип балаға уҙырға рөхсәт бирмәй. Сабыйын һөйөп, ҡатын-ҡыҙға\nбирелгән иң бәхетле минуттарҙы кисергеһе килә. Апаһына ҡунаҡҡа барһа, уның\nбалаларына һоҡланып, яратып туя алмай. Уға ҡарап, ул ниндәй бәхетле, тип уйлай.\nӨйөнә ҡайтып, шул турала һүҙ ҡуҙғата башлаһа, ире шундуҡ һүҙҙе икенсегә борорға\nтеләп, шаяра башлай. Һин бит әле үҙең бала, нимәгә кәрәк ул, тип үсекләй. Ҡатын\nүс итеп балаға уҙырға тип тә уйлағайны, ләкин был уйҙан төңөлдө, сөнки иренең теләгенә ҡаршы барғыһы килмәй. Икеһе лә көтөп алған, икеһе өсөн дә шатлыҡ килтергән бала\nтапҡыһы килә. Иренә ҡаршы килеп, уның бер эш тә эшләгәне булманы. Кейәүгә\nсыҡҡандан бирле гел уныңса ғына йәшәй.\nҺыҙғырған сәйнүген һүндерҙе лә Ләйсән тәҙрәгә\nҡапланды. Тышта донъяны аҡҡа күмеп, ҡар яуған. Быйылғы беренсе ҡар! Нимәнелер\nиҫенә төшөргәндәй, ҡапыл ғына боролоп, ашығып сәй әҙерләй башланы.\nТышҡа сыҡҡас, ул тәрән итеп саф һауа һулап алды ла,\nбалаларҙай шатланып, аҡ ҡарҙы ҡулына алып йомарлай башланы. Бала саҡтағылай ҡар\nбәрешеп уйнағыһы килеп китте. Үҙе лә һиҙмәҫтән ҡулындағы ҡарҙы атып бәрҙе.\nИҫенә килеп, тиҙ генә тирә-яғына ҡаранып алды. Берәйһе күреп ҡалмаһын,\nкөлөрҙәр. Был йортта тик байҙар ғына йәшәй. Ҡарап тороусылар булһа, аңламаҫтар.\nЛәйсән ҡулъяулығын сығарып, ҡулдарын һөртөп алғас, бирсәткәләрен кейеп алды.\nҠайҙа барырға? Урамға сыҡмағанға бер аҙна самаһы уҙып киткән икән. Уның баҙарға\nбарғыһы килеп китте – бер йыл самаһы барғаны юҡ ине. Халыҡ иң күп йыйылған ерҙә\nкешеләр менән аралашҡыһы, күңелен йыуатҡыһы килде. Ирек, беҙҙең кеүек кешеләр\nунда йөрөмәй, тип аңлатты. Ә бөгөн Ләйсәндең күңеле ни өсөндөр баҙарға тартыла.\nБаҙар – халыҡтың мәж килгән урыны. Кемдер һата, кемдер\nала, кемдер алдай, кемдер алдана. Кеҫә бурҙарының да уңышлы эшләй торған эш\nурыны. Ләйсән генә ни өсөн килгәнен белмәй. Шуға һатыу рәттәренең әле бер\nосона, әле икенсе осона йөрөнө. Өҫтөнә ҡиммәтле кейем кейгән Ләйсәнгә барыһы ла\nиғтибар итеп, юл биреп ҡала, сөнки баҙар эсендә ул барыһынан да айырыла.\nБаҙарҙы урап сыҡҡас, бер яҡ ситтә, ҡойма буйында,\nкартиналар һатып торған, һаҡал-мыйыҡ баҫҡан ир янына килде. Ир кеше был\nҡатындың, үҙе янына килеп, эшенә иғтибар иткәне өсөн уңайһыҙланды. Ләйсән\nкартиналарҙы һынаулы ҡараш менән ҡарап сыҡты. Ике туған ағаһы рәссам ине. Бала\nсағында гел уның янында буталды. Ағаһы бер нисә тапҡыр уның портретын да эшләп\nҡарағайны. Шуғамы, ул рәсем-картиналарға битараф түгел. Рәссамдарҙы күрһә,\nағаһын күргәндәй була. Тик ғүмере генә ҡыҫҡа булды уның: ҡаты сирҙән йәшләй\nгенә баҡыйлыҡҡа күсте.\nЛәйсән картиналарҙы ҡарағанда, рәссам бер һүҙ ҡушмай\nуны күҙәтте. Бер аҙҙан ғына телгә килеп:\n– Картиналар менән ҡыҙыҡһынаһығыҙмы? – тип һораны.\n– Эйе. Үҙегеҙ эшләнегеҙме? – Ләйсәндең был һорауына рәссамдың төҫө үҙгәреп\n– Үҙем эшләнем, – тине үпкәләгән тауыш менән.\n– Һәйбәт, бик яҡшы, – тине Ләйсән уға ҡарамай ғына. Тегеһенең йөҙөнә\nйылмайыу сыҡты. Ниндәйҙер бер бай ҡатын һинең эшеңде маҡтап торһон әле!\nКартиналарҙы ҡарап бөткәс, Ләйсән рәссамға боролдо.\nУның алдында таушала башлаған пальто кейгән ир тора. Һаҡал-мыйығы, оҙон сәс\nараһынан бары ике күҙе генә ялтырай. Ҡатын уны ҡыҙғанып ҡуйҙы. Бер картинаһын\nһатып алып, уны һөйөндөрмәксе булды.\n– Билдәле генә хаҡы юҡ, күпме бирә алаһығыҙ, – тине рәссам, эстән һөйөнөп.\n– Ниндәйҙер хаҡы булырға тейеш бит. Эштәрегеҙ һәйбәт, талантығыҙ барлығы күренә.\n– Һеҙҙең өсөн бер мең.\n– Мин ошоноһон алыр инем, – тине Ләйсән яҙғы тәбиғәт һүрәтләнгән\nкартинаға төртөп. Рәссам уға шатланып алып бирҙе. Ләйсән өс мең һум аҡса һуҙҙы.\n– Юҡ-юҡ, миңә артығы кәрәкмәй, бер мең еткән, – ирҙең аҡса тотҡан ҡулдары\n– Алығыҙ, был һеҙҙең талантығыҙға баһа, бындай һүрәттәр кибеттәрҙә күпкә ҡыйбатыраҡ тора.\n– Шулайҙыр ҙа бит, баҙарҙа бик алып бармайҙар. Халыҡта картина ҡайғыһы юҡ,\n– тине рәссам, аҡсаны ҡайҙа ҡуйырға ла белмәйенсә.\n– Тағы ижад итегеҙ, уңыштар һеҙгә!\n– Рәхмәт, ҙур рәхмәт. Тағы килегеҙ.\nЛәйсән бер киоскыға барып, картинаһын ҡағыҙға төрҙөрөп\nалды. Урам буйлап күтәреп ҡайтырға кәрәк бит. Талантлы кешенең ижад емешен баҙарҙа һатып көн күреүенә ғәжәпләнеп\nӨйөнә ҡайтҡас, картинаны йоҡо бүлмәһенә элде. Баҙарҙа\nкеше араһында йөрөп ҡайтҡанғамы, картина һатып алғанғамы, Ләйсәндең күңеле бер\nаҙ тынысланғандай булды, кәйефе күтәрелде. Музыка ҡуйып ебәрҙе. Бер бокал шарап\nҡойоп эсте, уныһы йоҡоһон килтерҙе. Ҡатын йомшаҡ түшәгенә ятты, йылмайған\nкилеш, татлы йоҡоға талды.\nКартинаһын һатҡас, Рәмил ҡалғандарын тиҙ генә йыйҙы ла\nөйөнә ашыҡты. Ниндәй һәйбәт көн булды, ҡулына өс мең аҡса килеп инде түгелме?!\nБыл ҡәҙәр аҡсаны һуңғы ваҡытта тотоп ҡарағаны ла юҡ. Картиналарын һирәк булһа\nла ала инеләр, ләкин береһе лә был тиклем хаҡ биргәне булманы. Киреһенсә,\nһатыулашып, һорағандан кәмерәккә алып китә торғайнылар. Ә бөгөн был ҡатын,\nһатыулашыу түгел, үҙе теләп, көсләп тигәндәй аҡса биреп китте. Шундай һатып\nалыусылар йышыраҡ булһын ине лә бит!\nРәмил юл ыңғайында\nмагазинға инеп сыҡты. Фатирына ҡайтҡас, ишекте элеп алды ла, кеҫәһенән сығарып,\nаҡсаны һанап алды. Теп-теүәл өс мең! Юҡ-барға әрәм-шәрәм итмәҫкә, киндер,\nбуяуҙар алырға кәрәк, тип, аҡсаны йырағыраҡ алып ҡуйҙы. Тағы картиналар эшләргә\nкәрәк булыр, кем белә, бәлки, бөгөнгө ҡатын тағы килер.\nРәмилдең бер бүлмәле фатиры музейҙы хәтерләтә. Стенала\nла, иҙәндә лә картиналар, һыҙмалар. Тәү ҡарамаҡҡа тәртипһеҙлек күҙгә салынһа\nла, эштәрҙе ҡарай башлағас, ул онотола.\nРәмил картиналарынан шәхси күргәҙмә ойошторорға\nхыяллана. Хәҙер нисә йыл был тик хыял ғына булып ҡала бирә. Бер ҡайҙа ла\nэшләмәгәс, аҡса юҡлыҡтан картиналарын баҙарға сығарып һата башланы. Бер нисә\nйыл элек шуларҙы һатып көн күрермен, тигән уй килмәҫ тә ине. Ләкин тормош\nбарыһына ла өйрәтә икән, ауыҙҙы сөйгә элеп ҡуйып булмай. Ә кейемдәрҙең элеккеһе\nлә ярап тора әлегә.\nКартинаһын уңышлы һатҡас, күңеле төбөндә ниндәйҙер\nөмөт ҡабынды. Ауыҙ эсенән яратҡан көйөн көйләп алды. Тимәк, әле ул бөтөнләй\nбөтмәгән, уның талантын аңлаусылар бар икән, тип һөйөнөп ҡуйҙы.\nБөгөнгө ҡатынды баҙарҙа бер ваҡытта ла күргәне\nбулманы. Өҫ-башына ҡарағанда бик хәлле кешегә оҡшаған. Берәй “шишка”ның ҡатыны,\nкүрәһең. Үҙе сибәр! Нисек кенә булһа ла, бөгөнгө хәл Рәмилде дәртләндереп\nебәрҙе. Ул тағы картиналар яҙасаҡ!\nРәмил ҡабаланып өйөн йыйыштыра башланы. Картиналарҙы\nбер урынға тупланы, кәрәкмәгәндәрен ваннаға индереп ҡуйҙы. Кем белә, бәлки,\nкартина һорап өйөнә килеп сығырҙар. Тәртипһеҙлекте күреп ғәжәпләнеп китерҙәр.\nУның бер бүлмәле фатиры оҫтахана ролен дә үтәй. Нисек кенә теләһә лә, артыҡ\nйыйыштыра алмай. Картина яҙғанда кәрәк-яраҡ ҡул аҫтында булырға тейеш. Өйөн\nйыйыштырғас, аҡ йәймә күрмәгән диванына барып ятты. Баҙарҙа булған күренеште\nөр-яңынан күҙ алдынан үткәрҙе. Тора-бара уның башына төрлө уйҙар килде. Был\nҡатын әллә мине күҙәтәме? Аҡсаны ла күп итеп биреп китте. Уның ҡыҙыҡһыныуы\nкартиналамы, әллә үҙемдәме? Шулай булһа, мин уға нимәгә кәрәк? Ҡайһы бер\nуйҙарынан ҡурҡып китте. Бер нисә көн баҙарға бармай торорға булды. Өйөндә\nкартина яҙып ятасаҡ.\nДивандан торҙо ла йәй көнө эшләгән һыҙмалары тултырылған папкаһын аҡтара башланы. Ярты ватманға акварель, төҫлө ҡәләмдәр менән\nэшләнгән һыҙмаларының иң матурын, уңышлыһын эҙләне. Бер нисәһен айырып ҡуйғандан\nһуң, яңы ватман алып, бөгөн картинаһын һатып алған ҡатындың һүрәтен эшләй\nбашланы. Баш формаһы, ауыҙ-танауы хәтерендә ҡалған, тик күҙҙәренең ниндәй икәнен иҫкә төшөрә алманы. Күҙҙәренә ҡараманы шул, ҡыйманы. Бер аҙ\nһыҙғылағас, ҡағыҙын ситкәрәк ҡуйып, оҙаҡ ҡына ҡарап торҙо.\nРәмил төнгө икегә тиклем картина яҙыу менән\nшөғөлләнде. Уның тағы ла яҡшыраҡ, матурыраҡ итеп төшөргөһө килде. Ҡатыны менән\nайырылышҡандан бирле бер генә картина яҙғаны юҡ ине. Эшкә ҡулы барманы. Ҡатыны\nөс бүлмәле фатирҙарын бүлдереп, береһен Рәмилгә биргәндән бирле, уның тормошо\nүҙ ағымы менән аға бирҙе. Нимәнелер үҙгәртергә тырышманы ла Рәмил. Тәүге\nайҙарҙы ул бигерәк ауыр кисерҙе. Башына төрлө уйҙар килеп йөҙәтте. Ҡайғыһын\nбаҫыр өсөн араҡыға яҡынайҙы. Тик ниңәлер ул ҡайғыһын да, күңелендәге\nмоңһоулыҡты ла кәметә алманы. Рәмил йәштән араҡы менән тәмәкене яратманы. Бер\nваҡытта ла артығын эсмәне, туҡтай белде.\nУл ғазаплы көндәр артта ҡалды. Хәҙер бер аҙ тыныслана\nбашланы инде. Яҙмышы менән килеште. Ҡатыны менән айырылышҡандан һуң бөгөнгө көн\nиң яҡтыһы булды. Рәмил шулай тип һанай. Әҙәм балаһына күп кәрәкмәй, тигәндәре\nдөрөҫтөр инде. Ҡайғы-хәсрәткә бөгөлөп төшкән, яҡты донъянан ваз кискән кеше\nкүңеле төбөндә аҙ ғына ялтыраған яҡтылыҡҡа ла кәйефе күтәрелеп, әллә ниндәй\nэштәр башҡара алырҙай көс-ҡеүәткә эйә була ала. Донъяның матурлығын күрә,\nйәшәүҙең мәғәнәһен тоя, аңлай башлай. Ҡараңғылыҡтағы энә осо ҡәҙәр генә яҡтылыҡ\nуның бәхетенә әүерелә. Бөгөн Рәмил дә үҙен бәхетле тип һанай. Шулай булмаһа,\nдәртләнеп, бирелеп китеп, эшләп ултырыр инеме ни? Юҡ, алған “ярты”һын түңкәреп\nҡуйыр ине лә, диванға ауыр ине.\nРәмил, бер ҡайҙа ла сыҡмайынса, өс көн ижад итте. Дүртенсе көндө күңеле ниңәлер баҙарға тартылды. Һүрәтен һатып алған ҡатынды ла төшөндә күргәндәй булды. Һуңғы ваҡытта уға яҡшы\nтөш тә күрергә яҙманы. Ҡара, йәмһеҙҙәре менән генә һаташты. Ә бөгөнгө төшө\nяҡты, күңелле булды. Йыраҡтан яҡтылыҡ һибеп, картинаһын алған ҡатын уға табан\nатлай, ҡулын Рәмилгә һуҙа. Яҡтылыҡҡа уның күҙҙәре сағылды, түҙә алмайынса,\nбашын аҫҡа эйҙе. Шул урында уянып китте. Кәйефе күтәрелеп, диванынан тиҙ генә\nһикереп торҙо, һаҡал-мыйығын ҡайсы менән төҙәткеләп алды. Сәсе лә еткән икән, еүешләп тарап ҡуйҙы. Сәй эсеп алғас, картиналарын күтәреп,\nбаҙарға ашыҡты. Өс көн килмәгәс, уның урынын башҡалар алған. Ҡайҙа барырға\nбелмәй торҙо. Башҡа урынға күсер ине, картина алыусы ҡатын килһә, таба\nалмаясаҡ. Бер ҡайҙа ла бармаҫҡа булды, шунда ҡыҫылды. Төшкә тиклем картинаһын\nбер кем дә алманы, теге ҡатын да күренмәне. Өшөй башланы. Берәй нәмә ҡапҡылап алырға кәрәк, тип уйлап торғанда теге ҡатын күренде. Рәмилгә\nнисектер күңелле булып китте. Яҡын кешеһен күргәндәй булды. Йөҙөнә йылмайыу\nсыҡты. Ләйсән дә уны шундуҡ таныны:\n– Мин һеҙҙең янға килә инем, – тине йөҙөнә бер аҙ йылмайыу сығарып.\n– Рәхим итегеҙ, – тине Рәмил ҡаушап ҡалыуын һиҙҙермәҫкә тырышып. –\nКартиналарым әллә оҡшап китте?\n– Эйе, оҡшаны, тағы берҙе алырға ине. – Ләйсән уның йөҙөнә иғтибарлабыраҡ\nҡараны. Рәссамды оло йәштәге кешелер тип уйлағайны, бер ҙә олоға оҡшамаған.\n– Һеҙгә ниндәй картина кәрәк? – Рәмил, дәртләнеп китеп, картиналарын\nЛәйсән картина алырмын тип уйламағайны, рәссамдың ихласлығына ҡаршы тора алманы. Уның тағы баҙарҙа, кеше араһында йөрөп ҡайтҡыһы\nкилгәйне. Рәссамды ла күрергә ине иҫәбе. Был талантлы кешегә ярҙам итеү теләге\nуянды. Тик нисек кенә ярҙам итә ала һуң? Картиналарын ғына һатып алыу бер хәл,\nбашҡа юл табырға кәрәк, тип баш ватты. Талантлы рәссам баҙарҙа картина һатып\nйөрөргә тейеш түгел. Ижади эштәре кешеләргә, хатта илебеҙгә хеҙмәт итергә\n– Ошоноһон алырмын, –\nтине Ләйсән, ҡышҡы тәбиғәт сағылдырылған рәсемгә күрһәтеп.\n– Яҡшы, һеҙҙә зауыҡ бар, – тине Рәмил, картинаны һуҙып.\n– Хаҡы күпме?\n– Кәрәкмәй, быныһын теге көндә алған картинаға ҡушып бирәм.\n– Бушҡа алырға ярамай.\n– Ә һеҙ бушҡа алмайһығыҙ, түләп ҡуйҙығыҙ бит инде. – Рәмил ҡатындың\nйөҙөнә, күҙенә оҙағыраҡ ҡарарға тырышты. Рәссам күҙлегенән ҡарап сыҡты. Ҡайтҡас\nта башлаған портретын эшләп бөтөрәсәк.\n– Картиналарығыҙ ҡиммәт торорға тейеш. Һеҙ, түбән хаҡ ҡуйып, һәләтегеҙҙең\n– Бөгөнгө көндә кем үҙ хаҡын бирһен инде, – тине Рәмил уфтанғандай итеп. –\nЯрай улайһа, бер мең бирегеҙ, – тип ҡатын менән килешкән булды.\n– Картиналар яҙыуығыҙҙы ташламағыҙ – һеҙгә минең кәңәшем шул. Һау булығыҙ!\n– Рәхмәт, тағы килегеҙ. Көтәм һеҙҙе.\nЛәйсән бөгөн алған картинаһын стенаға элмәне. Аҡ\nсепрәккә төрҙө лә, кейем шкафының эсенә йәшереберәк ҡуйҙы. Уның ҡолағында\nрәссамдың һүҙҙәре яңғыраны: тағы килегеҙ, көтәм һеҙҙе. Был һүҙҙәрҙе Ләйсән\nкөҙгөгә ҡарап бер нисә тапҡыр ҡабатлап алды. Улар онотолор ҙа, башҡа иҫкә\nтөшөрә алмам тигәндәй башына һеңдереп ҡуйҙы. Рәссамдың күҙҙәре кемделер\nхәтерләтте түгелме? Кемдең күҙҙәре шулай янып, дәрт биреп тора әле? Ҡапыл\nкүҙҙәренә йәш тығылды. Атаһының күҙҙәре шундай ине бит! Аварияға осрағансы,\nатаһы эштән йылмайып ҡайтып инер ҙә, килегеҙ әле, балаҡайҙарым, беләһегеҙме мин\nһеҙгә нимә алып ҡайттым, тип, ике ҡулын йомарлап алға һуҙыр ине. Апаһы менән\nЛәйсән атаһының ҡулына һикерәләр. Кәнфиттәрҙе биргәс, балаларын ҡосаҡлап ала.\nҠыҙҙар тәмлекәсте ҡәҙерләп йөрөтөп, һуңынан ғына ашап ҡуялар ине.\nИх, атаһы бөгөн иҫән булһа! Күҙҙәренән йәштәр бәреп\nсыҡты. Диванға ятып үкһеп илап ебәрҙе. Иҫән булһа, аяҡтарына иң яҡшы протез\nэшләтеп, махсус машина ла алып бирер инеләр. Йәшәмәне бит бер аҙ. Их, атай!..\nЛәйсәндең быға саҡлы бер кемдә лә атаһыныҡы кеүек күҙҙәр\nкүргәне юҡ ине. Бына ни өсөн уның баҙарға барғыһы, рәссамды күргеһе\nкилеп торған икән! Атаһы иҫтәлегенә Ләйсән был рәссамға ярҙам итәсәк. Шул саҡта\nуның күңеленә тыныслыҡ урынлашыр, атаһының рухы алдында аҙ ғына булһа ла\nяҡшылыҡ эшләгәндәй итеп тоясаҡ үҙен.\nНи ғәжәп, Ирек бөгөн эштән иртәрәк ҡайтты. Ләйсән\nдивандан тормағайны әле.\n– Берәй хәл булдымы әллә? – тип һорап ҡуйҙы Ләйсән иренән.\n– Былай иртә ҡайтҡаныңды хәтерләмәйем.\n– Һине һағынып ҡайттым, әллә көтмәгәйнеңме?\n– Һуңлап ҡайтыуыңа өйрәнеп бөткәнмен инде, – тине Ләйсән үпкәһен\nбелдергәндәй. Илағанын һиҙҙермәҫ өсөн иренә тура ҡарамаҫҡа тырышты.\n– Мин йыуынып сығам, – тип, Ирек ваннаға инеп китте. Ләйсән кофе әҙерләй\nбашланы. Йыуынып сыҡҡас, иренең кофе эскәнен белә.\nБер аҙҙан, сәстәрен таҫтамал менән һөртә-һөртә, Ирек\n– Кофе әҙерме, Ләйсәнем? – тип һораны. Һуңғы ваҡытта улай тип өндәшкәне\nбулмағас, Ләйсән аптырап ҡуйҙы. Нимә булған иренә? Һағыныуы шулай еткәнме? Әллә\nминең баҙарҙа йөрөп ҡайтҡанды белгәнме? Нисек кенә булһа ла, бик сәйер тойолдо.\nИректең кәйефен төшөрөүен уйлап, һорарға ҡыйманы. Берәй ваҡыт белер әле, тип\nКофеһын эсеп бөтөргәс, Ирек Ләйсәнде ҡосаҡлап алды.\nҠатынын ни тиклем һағынғанын шунда ғына аңланы. Һуңғы ваҡытта уның менән һөйләшеп\nултырғаны ла юҡ. Элек уларҙың һөйләшеп һүҙҙәре бөтмәй ине. Эшкә сумып, Ләйсәнде\nонота яҙған бит.\nБыл эшҡыуарлыҡ тигән нәмә бик мауыҡтырғыс икән.\nКүтәрелгән юғарылыҡтан түбән төшмәҫ өсөн, көнө-төнө эшләргә, эҙләнергә кәрәк.\nҠайҙа ғына булһаң да, башыңда шул эш. Дуҫтары менән йыйылышып ял иткәндә лә\nтелефон тынғылыҡ бирмәй. Был эшкә тотонғас, Ирек шуны аңланы: ғаиләңде\nҡайғыртһаң, эшең артта ҡала, эшеңде ҡайғыртһаң, ғаиләң онотола. Ләйсән менән\nаралашыу, хәл белешеү күпселек телефон аша ғына. Ирек өйләнешкән йылдарын\nһағынып иҫкә ала. Һәр ваҡыт бергә булды улар. Әммә күңелле йәшәлһә лә, аҡса\nетмәүе үҙәккә үтә торғайны. Әле улар аҡсаға мохтажлыҡ кисермәй, бер кемгә\nбуйһонмайҙар. Ярлы булһалар, сит илдәрҙе, яҡшы ял йорттарын да күрә алмаҫ\nинеләр. Ата-әсәһе нисәмә йылдар колхозға бил бөгөп, ял йорттарына түгел, ҡалаға\nла бара алманы. Бысраҡта, тиреҫ араһында, аяҡтарына резина итек кейеп үтте\nғүмерҙәре. Сиргә һабышып, был донъянан ваҡытһыҙ китеп барҙылар. Шуғалырмы, Ирек бәләкәйҙән уҡырға тырышты. Ата-әсәһенең йәшәйешен дауам иткеһе\nкилмәне. Урта белем алғас, нефть институтында уҡырға ниәт итте. Беренсе йылда\nинә алманы, конкурс ҙур ине. Йыл буйына әҙерләнеп, икенсе йылына тағы китте.\nҠабул итеү комиссияһы был юлы тырыш егетте кире бороп ҡайтарманы. Шул көндән башлап\nуның тормошо үҙгәрҙе.\nЛәйсән дә Иректең уны ихлас күңелдән тыңлаған саҡтарын\nюҡһына. Күптән асыҡтан-асыҡ һөйләшкәндәре лә юҡ. Ләйсән – әңгәмәләшергә әүәҫ\nҡатын, һүҙһеҙ тороуҙы йәне һөймәй, шуға өйҙә бер үҙең ҡалыу уның өсөн яза\nкеүек. Үҙен бер кемгә кәрәкмәгән кешеләй хис итә. Ә бөгөн Иректең иртәрәк\nҡайтыуы уға булған бөтә үпкәһен онотторҙо. Ике аралағы өҙөклөк ялғанып\nҠатын-ҡыҙға ихлас күңелдән яратыуыңды күрһәтһәң, ул аҙ\nғына һөйөү һүҙенә лә риза булып, үҙен бәхетле итеп тоя ала. Тик беҙ, ирҙәр\nгенә, үҙебеҙҙең ҡәҙерле кешеләребеҙгә иғтибар бүлергә ашығып бармайбыҙ. Йәнәһе,\nбеҙҙең эшебеҙ күп, ваҡытыбыҙ юҡ.\nАна Ләйсән Иректең ҡосағында нисек иреп бара, иренең\n– Минең менән үҙеңде бәхетле тояһыңмы?\n– Ниңә улай тип һорайһың?\n– Һуңғы ваҡыт йырағая башлағандай тойолдоң.\n– Уның ҡарауы, нисек йәшәп ятабыҙ – мохтажлыҡ кисермәйбеҙ.\n– Бәхет өсөн ул ғына аҙ түгелме?\n– Миңә ҡалһа, аҙ түгел.\n– Минең иркенләп һөйләшкем килә, янымда оҙағыраҡ булыуыңды теләйем. Бер\nүҙемә бик күңелһеҙ.\n– Ауылыңа ҡайтарайыммы?\n– Һин мине аңламайһың. Мин әсәйемде һағындым, тимәнем.\nШул саҡ телефон шылтыраны. Шуны ғына көткәндәй, Ирек\nуға яуап бирҙе.\n– Ярай, ярай, барырмын. – Иректең был һүҙенән һуң Ләйсәндең кәйефе төштө,\nиренә булған үпкәһе арта ғына барҙы. Иректең аҡланған һүҙҙәре ҡолағына инмәне\n– Оҙаҡламай ҡайтырмын, – тип Ирек Ләйсәндең битенән үбеп сығып та китте.\nТағы күңел булғансы һөйләшеп тә булманы, тип Ләйсән\nғәрлегенән битен ҡаплап илап ебәрҙе. Нисә йыл инде шулай. Иректең был тынғыһыҙ\nэше, уларҙың тормошона үтеп инеп, үҙ-ара булған мөнәсәбәтте икенсе планға\nҡалдырыуы Ләйсәндең эсен бошора башланы. Һаман шулай дауам итһә, аҙағы насар\nтамамланыуы мөмкин. Кәрәкмәй миңә һинең байлығың, элекке Ирек кенә кәрәк, тип\nүкһей башланы. Үҙен утрауҙа яңғыҙ ҡалғандай хис итте. Күңелен баҫыр өсөн\nһыуытҡыстан шарап алып эсте.\nБер аҙҙан тынысланғандай итте. Түшәгенә һуҙылып ятып,\nкүҙҙәрен йомдо. Шул саҡ уның күҙ алдында рәссам хасил булды. Ләйсәндең Иректән\nбашҡа ят ирҙәр менән ҡосаҡлашҡаны ла булманы. Өйләнешкәндән алып уға тоғро. Бер\nваҡыт дуҫтары менән табын артында ултырғанда, Мәскәүҙән килгән бер ир бәйләнеп\nҡарағайны, Ләйсәндең киҫкен әйтеүенән һуң туҡтаны. Аҙаҡ теге, эскән башы менән,\nһеҙҙең ҡатындарығыҙ бик тоғро икән, тип һөйләнеп йөрөнө. Бөгөн килеп, үҙенең\nҡыланышына үҙе аптыраны Ләйсән. Нисек инде күҙ алдына башҡа ир килеп баҫһын?\nҮҙен хыянат иткәндәй тойҙо...\nРәмил дәртләнеп картиналар яҙҙы. Ниндәйҙер ҡатындың\nуларҙы һатып алыуы уға яңы көс бирҙе. Әле яҙғандары элеккеләренә ҡарағанда\nяҡшыраҡ килеп сыҡҡандай, ниндәйҙер нур һибелә, йәшәү матурлығы бөркөлгәндәй.\nКүрәһең, рәссамдың күңел кисерештәре картинаға күсә торғандыр. Нимә төшөрәйем\nикән, тип уйланып ултырмай, күңеле ҡушыуы буйынса эшләй.\nАраҡы эсеүен кәметте. Бер көн алған араҡыһы һаман\nэселеп бөтмәгән килеш ултыра. Һаҡалын ҡырып ташланы. Мыйығын ҡырманы – уға\nмыйыҡ килешә. Сәсен дә алдырып ҡайтҡас, бөтөнләй үҙгәреп, йәшәреп китте. Элек\nуны һаҡаллы килеш күргән кеше танымай ҙа торасаҡ. Баҙарға барғыһы килһә лә,\nбара алманы, картина яҙҙы. Был ваҡытта ул бер ҡайҙа ла бармай – ғәҙәте шундай.\nЙоҡоһонан уянғас, Рәмил баҙарға барырға кәрәк икәнен\nаңланы. Төшөндә картинаһын һатып алған ҡатынды күреп ҡалғандай булды. Тимәк, ул\nбөгөн киләсәк! Яңы ижад емештәрен алып, рәссам баҙарға юлланды. Ғәҙәттәгесә,\nуның урыны буш түгел ине. Бер ҡайҙа ла китмәйенсә, шунда һыйынды. Яңы\nкартиналарын ҡыҙыҡһынып ҡараусылар булды, ләкин береһе лә һатып алманы.\nЛәйсәндең килеүен күргәс, Рәмил ҡаушап китте,\nәйтерһең, имтихан тапшыра. Уҡыған сағында яуаплы ваҡытта шулай ҡаушай торғайны.\nӘле лә шул минуттарҙы кисерҙе. Ләйсән, үҙенә кәрәк кешене күрмәгәс, юҡҡа\nкилдемме икән ни, тип уйланы. Рәмилдән:\n– Һаҡал-мыйыҡ баҫҡан рәссам бөгөн юҡмы ни? – тип һораны.\n– Юҡ шул, – тине рәссам, һүҙҙең үҙе тураһында барғанын белеп.\n– Ҡасан була? – Ләйсәндең кәйефе төшә башланы.\n– Әллә инде, белмәйем, – Рәмил түҙмәйенсә йылмайып ебәрҙе.\n– Һеҙ ул түгелме? – тине Ләйсән, йылмайыуынан танып алып. Уның ҡаршыһында\nсибәр йөҙлө ир тора ине.\n– Эйе, мин булам. Танымағас, шаяртып алырға булдым.\n– Таныманым шул, бөтөнләй үҙгәреп киткәнһегеҙ. Йәш икәнһегеҙ.\n– Барыһына ла һеҙ сәбәпсе.\n– Минең картиналарымды һатып алып, көс-дәрт бирҙегеҙ. Рәхмәт һеҙгә!\n– Һеҙгә ярҙам итә алғаным өсөн бик шатмын.\n– Был картиналарымды һеҙҙең менән осрашыуҙан һуң яҙҙым.\n– Бик яҡшы, миңә оҡшай.\n– Картина алырға, тип килгәнһегеҙҙер, моғайын, ҡайһыһы кәрәк?\n– Алырға ине лә, миңә кәрәге бында күренмәй.\n– Ниндәйе кәрәк, бәлки, өйҙә барҙыр?\n– Ике туған ҡустымдың тыуған көнө ине, ул көҙгө тәбиғәтте ярата, – Ләйсән\nбарыһын да уйлап сығарҙы.\n– Мин аңланым һеҙҙе. Ундай картина өйҙә бар.\n– Башҡа көндө алып килерһегеҙ.\n– Ә ниңә башҡа көнгә ҡалдырырға, ваҡытығыҙ булһа, бөгөн үк биреп ебәрәм.\nМин йыраҡ йәшәмәйем.\nЛәйсәндең өндәшмәй торғанын күреп, Рәмил картиналарын\nбергә бәйләй ҙә башланы.\nЮлда улар танышып, бер-береһенең исемдәрен белде.\nРәмил, үҙе лә һиҙмәҫтән, элеккеләй һөйләшеп китте. Ләйсәнде бер нисә тапҡыр\nкөлдөрөп тә алды. Уның күптән шулай һөйләшкәне юҡ, шуға аралашыуға бик һыуһаған\nине. Йорто янына килеп еткәс:\n– Өйгә инәһегеҙме, әллә бында ғына алып сығайыммы? – тип һораны Рәмил.\nЛәйсән әллә ишетте, әллә юҡ, нимәлер һөйләгән булып, рәссам артынан подъезға\n– Көлмәҫһегеҙ инде, фатирым бәләкәй, йыйыштырылмаған, – тине уңайһыҙлыҡ\nАяҡ кейеме менән үтергә ҡушылһа ла, Ләйсән сисеп, ишек\nтөбөндә ҡалдырҙы. Рәмил арлы-бирле ятҡан әйберҙәрен алғылай башланы. Уны\nуңайһыҙ хәлгә ҡалдырмаҫҡа теләп, Ләйсән һүрәттәр ҡарарға кереште. Бер аҙҙан Рәмил, музейҙа сәнғәт белгесе картиналар\nтарихын һөйләгән кеүек, һәр эшенең ҡасан, ҡайҙа эшләнгәнен һөйләй башланы.\nРәссамдың тыныс, күңел йыуатырҙай тауышын тыңлау Ләйсәнгә ниндәйҙер бер\nрәхәтлек бирҙе. Үҙен уҡытыусы янында торған балалай хис итте. Стенаға эленгән\nкартиналарҙы ҡарап бөткәс, Рәмил бер ҡосаҡ ватманға акварель менән төшөрөлгән\nрәсемдәр сығарып бирҙе лә кухняға инеп, сәй ҡуйып ебәрҙе.\n– Ләйсән, һеҙгә сәй эсереп сығарырға тейешмен, мин хәҙер, – тине лә,\nөҫтөнә кейеп, йорт хужаһы сығып та китте. Ҡатын бер һүҙ ҙә әйтә алмай ҡалды. Ул\nһүрәттәр ҡарауын дауам итте. Улар араһында үҙенә оҡшаған ҡатын портретын күреп,\nаптырап китте. Оҙаҡ ҡына ҡарап торҙо. Ҡара һин уны, ни арала эшләп алған?\nОҡшатҡан бит әле. Талант бар үҙендә. Рәсем аҫтында яҙылған һүҙҙәргә күҙ һалды.\nУнда “Картиналарымды һатып алыусы миңә билдәһеҙ булған ҡатын. Октябрь, 2004\nйыл” тип яҙылғайны.\nРәмил был бай ҡатындың эйәреп өйөнә килеүенә\nғәжәпләнде. Картина һатып алыуы аңлашыла, ә бына ябай рәссамдың фатирына\nкилеүен нимәгә юрарға белмәне. Картина яратыуы, сәнғәткә битараф булмауы уны\nРәмилгә алып килдеме? Ләйсәндең ябай, илгәҙәк булыуы уға оҡшаны. Тимәк, ул\nбөтөнләй боҙолоп бөтмәгән, ҡайһы берҙәр кеүек ябай халыҡҡа өҫтән ҡарамай.\nДонъялар үҙгәргәс, кемдәрҙер тиҙ генә уға яраҡлашып, алып-һатыу, эшҡыуарлыҡ\nменән, ҡайһылары кеше талап, урлашып байып китте. Халыҡ байлығын,\nзавод-фабрикаларҙы, капиталист үҙ ғүмерендә йыя алмаған байлыҡты күҙ асып\nйомған арала үҙләштереп, олигархҡа әйләнеүселәр ҙә етерлек. Рәмилдең ғәҙеллеге,\nкешелеклелеге уға байып китергә ҡамасауланы. Ил байлығын бүлешкәндә өлөш алып\nҡалыр өсөн әрһеҙлек тә кәрәк ине шул.\nИшек асылған тауышты ишетеп, Ләйсән тиҙ генә үҙе\nтөшөрөлгән рәсемде йәшереп ҡуйҙы. Әлегә мин күргәнде белмәһен, тип уйланы.\nРәссамдың бер-ике күргәндә генә шул тиклем оҡшатып төшөрә алыуына ҡат-ҡат\nғәжәпләнде. Үҙенең баҙарға сығып китеүенә, картиналарын һатып алып, уны\nҡыуандыра алғанына һөйөндө Ләйсән. Фатирҙа ятып, кешегә ярҙам итә алыр инеме\n– Сәйнүгем ҡайнап бөткәндер инде, – тип һөйләнә-һөйләнә Рәмил кейемен\n– Мин һүндергәйнем, – тине Ләйсән.\n– Рәхмәт инде, оҙаҡ йөрөлдө, яҡындағы магазин бикле булып сыҡты.\nКөттөргәнем өсөн ғәфү итегеҙ!\n– Зыяны юҡ. Рәсемдәр ҡарай торҙом.\n– Нисек, оҡшанымы?\n– Бөгөндән күргәҙмәгә ҡуйырлыҡ.\n– Шулай тиһегеҙме? – Рәмил Ләйсәндең әйткән һүҙҙәренә һөйөнөп, сәй әҙерләне.\n– Минең күргәҙмәләргә йөрөгәнем бар. Һеҙҙең картиналарығыҙҙы халыҡ яратып\n– Ләйсән, әйҙәгеҙ сәй эсеп алайыҡ.\n– Юҡҡа мәшәҡәтләнгәнһегеҙ, килешмәҫ бит, – Рәмил уның һүҙҙәренә иғтибар\nитмәйенсә, ҡатындың пальтоһын сисергә ярҙам итте.\n– Аштан оло булырға ярамай.\n– Уныһы шулай инде, – тине Ләйсән, өҫтәл артына инеп ултырып. Рәмил уның\nбуй-һынына күҙ йүгертеп алды. Ымһынып ҡарамаһа ла, һоҡланып ҡуйҙы.\n– Ҡатынығыҙ өйҙә юҡмы ни? – Ләйсән үҙен күптән борсоған һорауҙы бирҙе.\n– Юҡ. Бергә йәшәмәйбеҙ.\n– Ғәфү итегеҙ!\n– Зыяны юҡ. Шулай килеп сыҡты. Бер-беребеҙҙе аңлай алманыҡ.\n– Була ундай саҡтар, – тине Ләйсән, үҙенең тормошон уйлап. Шунан, был\nкүңелһеҙ һөйләшеүҙән ситләшергә теләп:\n– Күргәҙмәләрҙә ҡатнашҡанығыҙ булдымы? – тип һораны.\n– Юҡ. Тура килмәне.\n– Ойошторорға тырышып ҡаранығыҙмы һуң?\n– Ундай уй, әлбиттә, бар. Картиналарымды әҙерләп тә ҡуйғайным, тик аҡса\n– Картиналарығыҙҙы һатмай тороғоҙ, тип кәңәш бирер инем. Бәлки, берәй\nәмәле килеп сығыр.\n– Үҙем дә шулай уйлап тора инем.\n– Бөгөнгә картинамды алып ҡайтмай торам, инәһе урыным бар. Аҡсаһын биреп\nҡуям, – тип мең һум сығарып бирҙе. – Һата күрмәгеҙ тағы.\n– Һеҙҙекен – бер кемгә лә. – Икеһе лә йылмайып ебәрҙе. – Ҡасан алырһығыҙ\n– Өйөгөҙҙө беләм, үҙем килермен.\n– Рәхим итегеҙ, мин һәр ваҡыт өйҙә, бигерәк тә төштән һуң.\nЛәйсән сәй өсөн рәхмәт әйтеп, һаубуллашып сығып китте.\nРәмил менән бергә булған минуттар уға ниндәйҙер йылылыҡ, рәхәтлек биргәндәй\nитте. Ваҡытлыса ғына булһа ла, күңелендәге моңһоулыҡ таралғандай булды.\nРәссамға аҙ булһа ла ярҙам итеүенә шатланды. Киләсәктә лә ярҙам ҡулы һуҙырға\nкәрәк булыр, тигән уйға килде. Талант эйәһе юҡҡа сыҡмаһын! Рәссамдың күҙҙәрендә\nмоңһоулыҡ күрҙе. Үҙе һиҙҙермәҫкә тырышһа ла, барыһы ла күҙҙәрендә сағыла ине. Күрәһең, ҡатыны менән булған ваҡиға күңеленә\nтыныслыҡ бирмәйҙер. Ауыр кисерәлер. Ләйсәнгә Рәмил йәл булып китте. Күңеле насар кешегә оҡшамаған бит!\nОшо уйҙар менән подъездан сыҡҡас, битенә һалҡын һауа\nкилеп бәрелде. Ул нимәнәндер арындырғандай, үҙ асылына алып ҡайтҡандай итте.\nБашына шунда уҡ, мин нимә эшләйем ул, тигән һорау килде. Ирек белеп\nҡалһа, ахыры яҡшы тамамланмаясаҡ бит!\nКартина өсөн килгәнен белһә лә, үҙеңде кәмһетеп, минең башымдан көлөп йөрөйһөң,\nтиәсәк. Был уйҙарҙан Ләйсәндең тәне зымбырҙап китте. Таксиға ултырмаҫҡа булды, йәйәү ҡайтасаҡ. Башындағы уйҙарын, үҙенең\nҡыланыштарын аңлап бөтөргә кәрәк уға. Былайтып йөрөргә нимә сәбәпсе – иң беренсе шуны\nаңлау фарыз. Туҡта! Ирек үҙе ғәйепле түгелме? Бала тапҡан булһа,\nшулай йөрөр инеме? Әлбиттә, юҡ. Өйҙә бәләкәсен ҡарап ултырыр ине. Үҙе ғәйепле,\nүҙе, тип ҡабатлай-ҡабатлай, атлаған һайын аҙымдарын ышаныслыраҡ баҫты. Иртәгә\nүк дауаханаға барасаҡ. Етте, күпме балаһыҙ йәшәп була?! Кемдер бала таба алмай\nғазаплана, ә ул сәләмәт көйө балаһыҙ йөрөй. Бер көн килеп һуң булып ҡуйыуы ла\nбар, ул ваҡытта үҙен ғәфү итә алмаясаҡ. Бала булмағас, Ирек тә һыуынасаҡ. Ул\nсаҡта нимә эшләр? Бөгөн ҡайтҡас та Ирек менән ошо турала һөйләшәсәк, уның\nһүҙенән сыҡмай күпме йәшәргә була? Бала тауышын ишетһә, ул да һөйөнөр. Эштән дә\nиртәрәк ҡайта башлар.\nРәмил менән осрашыу ҙа уға шундай уйҙарға килергә\nэтәргес булғандыр. Кеше был донъяла ниндәйҙер өмөт, ышаныс менән йәшәргә\nтейештер. Рәмил картиналар яҙып йыуаныс таба. Ә Ләйсән нимә менән күңелен\nйыуата һуң? Бушҡа үткән ғүмер, фатирындағы байлыҡ менәнме? Киләсәккә нимә\nҡалдыра һуң ул? Рәмилдең картиналары ҡаласаҡ, кем булһа ла иҫкә аласаҡ, ә\nЛәйсәнде кем иҫкә алыр? Бала тапмаған ҡатын-ҡыҙҙың киләсәге юҡ, сөнки уға\nкешелекте дауам итеү вазифаһы тапшырылған. Ләйсән ошо уйҙарынан һуң аҙымын\nтиҙләтте. Әкрен барһа, һуңлар, ваҡыты уҙып китер төҫлө тойолдо уға. Кемдеңдер,\nЛәйсән апай, тип өндәшеүенә лә иғтибарламай, атлауын белде. Үҙ исемен икенсегә\nишеткәс, туҡтап ҡалды. Артҡа боролдо. Коляска этәреп барған йәш ҡатын уға\n– Ләйсән апай, һеҙме?\n– Эйе, мин...\n– Мине танымайһығыҙмы ни? Ауылдашығыҙ Гүзәл булам.\n– Сабир ағайҙың Гүзәлеме?\n– Хәлең нисек, Гүзәл?\n– Һәйбәт, бына бәпес үҫтерәм, – тине лә ҡатын, балаһының өҫтөндәге юрғанын\n– Ҡайҙа йәшәйһең?\n– Ҡаршылағы дөйөм ятаҡта. Ирем заводта эшләй.\n– Афарин, сабыйҙың исеме нисек була инде? – Ләйсән балаға эйелә биреп\n– Салауат, – тине Гүзәл ниндәйҙер ғорурлыҡ менән.\n– Батыр буласаҡ.\n– Булһын инде.\nКоляскала ятҡан сабый, әллә һөйләшкәнде ишетеп,\nкүҙҙәрен асты. Янында ят кешене күреп, йылмайып ебәрҙе. Шул саҡ Ләйсәндең тәне\nбуйлап быға тиклем кисерелмәгән йылылыҡ үтеп китте. Унда әсәлек хисе уянып\nкиткәндәй булды. Сумкаһынан аҡса сығарып, Гүзәлгә һуҙҙы:\n– Балаңды – батырыңды ҡотлап, – тине.\n– Ләйсән апай, кәрәкмәй, аҡсабыҙ етә.\n– Был бит бүләк, берәй нәмә һатып\n– Рәхмәт, Ләйсән апай.\n– Ауылға ҡайтҡанығыҙ бармы?\n– Ҡайтып торабыҙ, атай-әсәйҙәребеҙ ярҙам итә, юғиһә ауыр булыр ине.\n– Улар иҫән булһын. Һау бул, Гүзәл, батырҙы һау-сәләмәт итеп үҫтерегеҙ.\n– Рәхмәт, Ләйсән апай, һау булығыҙ.\nБаланың йылмайыуы Ләйсәндең күҙ алдынан оҙаҡ китмәне. Дөйөм ятаҡта\nйәшәһәләр ҙә, бала табырға уйлағандар, фатир юҡлығы ла ҡурҡытмай. Ә Ләйсән ҙур,\nиркен фатирҙа йәшәп тә һаман бала тапмаған. Быны нисек аңларға?\nҠыш урталары етте. Ҡаты һыуыҡтар менән буранлы көндәр\nалмашынып торҙо. Ирек элеккесә эшенән бушай алманы, Ләйсән ваҡытын телевизор\nҡарап, китап уҡып үткәрҙе. Яңғыҙ моңайып ултырған саҡтарында Рәмилде иҫенә\nтөшөрҙө. Ул нимә эшләп ята икән? Уның хәлен бик белгеһе килһә лә, барырға\nашыҡманы. Һатып алған картинаһын да алмаған әле. Ни эшләптер һуңғы көндәрҙә\nРәмил йыш иҫенә төшә башланы. Оноторға теләгән һайын йышыраҡ күҙ алдына баҫа.\nИрек Мәскәүгә ун биш көнгә командировкаға китте. Ун\nбиш көн өйҙә бер үҙе буласаҡ Ләйсән. Ошолай йәшәүҙән ул шул тиклем ялҡты, үҙен\nҡайҙа ҡуйырға ла белмәй. Шул саҡ уның Рәмилдең хәлен белгеһе килеп китте. Был\nтеләге шул тиклем көслө ине, хатта ул үҙ-үҙенә ҡаршы килә алманы. Кейенеп-яһанды ла сығып китте.\nҠатын-ҡыҙҙың башына берәй уй килһә, ул нисек тә уны\nтормошҡа ашырырға тырыша. Ҡаршы килеү сәмен арттырасаҡ ҡына. Нисек кенә\nбулмаһын, теләгенә ирешәсәк! Был – ҡатын-ҡыҙҙың йәшәү алымы. Шуға ла тормошта\nҡатын-ҡыҙ үҙ юлын тиҙ табыусан, ауыр мәлдәрҙе еңелерәк үткәрә, көтөлмәгән\nхәлдәрҙә лә ҡаушап ҡалмай.\nЛәйсән Рәмилдең фатиры ҡаршыһында туҡтап ҡалды.\nШылтыратыу төймәһенә баҫырғамы, юҡмы, тигәндәй, бер аҙ баҫып торҙо. Баяғы\nбатырлығы ҡайҙа булды һуң әле? Ни булһа ла булыр, тип төймәгә ике тапҡыр баҫып\nШылтырау ишеткәс, Рәмил йүгереп тигәндәй барып, ишекте\nасты. Ҡатыны инде әллә, тик ул ғына ике тапҡыр шылтырата. Ҡатыны урынына\nЛәйсәнде күргәс, ҡаушап китте, бер аҙ ни әйтергә белмәй торҙо.\n– Һаумы, Рәмил.\n– Һаумы, Ләйсән. Көтмәгәйнем...\n– Әллә ваҡытһыҙ килдемме?\n– Юҡ, юҡ. Инегеҙ. Килмәҫһегеҙ инде, тип өмөтөмдө өҙгәйнем, картинағыҙҙы ла\nсаҡ һатып ебәрмәнем.\n– Хәҙер ул минеке, һата алмайһығыҙ, – тине Ләйсән йылмайып.\n– Шаярттым ғына, мин ундай кеше түгел.\nРәмил Ләйсәнде көн дә көттө. Телефон һандарын һорап\nалмағанына үкенеп бөттө, уны күрмәгән көндәр ғазап эсендә үткәндәй тойолдо.\nӘйтерһең дә, иң яҡын кешеһен, юҡ, туғанын көттө. Ул килеп инһә, донъяның\nйәмһеҙлеге, мәшәҡәте юҡҡа сығыр кеүек тойолдо. Тик бөгөн генә көтмәгәйне. Бөгөн\nҡатынын көтә ине. Уның килә торған көнө.\nЛәйсән түргә уҙғас, өҫтәлде күреп:\n– Берәйһен көтә инегеҙме?\n– Юҡ, береһен дә көтмәнем, бәлки... Минең тыуған көнөм бөгөн.\n– Өҫтәл әҙерләгәнһегеҙ...\n– Ҡатыным килеп сығыр, тип кенә әҙерләнгәйнем. Былтыр тыуған көндә\nкилгәйне. – Рәмилдең йөҙөнә ҡыҙыллыҡ йүгерҙе.\n– Ҡатының әллә нимә уйлар, булмаһа, ҡайтайым, – тип Ләйсән ишек яғына\n– Ләйсән, мине ауыр хәлдә ҡалдырмағыҙ инде, килһә лә, беҙ законлы\nайырылышҡанбыҙ. Ул бер нәмә лә әйтмәҫ, – тине Рәмил ялбарыулы тауыш менән.\n– Бәлки, яңынан бергә йәшәй башларһығыҙ.\n– Ләйсән, тыуған көнөмдә шатлығымды бер үк боҙмағыҙ, зинһар. Һеҙҙе\nкүреүемә ихлас шатмын. Өҫ кейемегеҙҙе элеп ҡуйырға рөхсәт итегеҙ.\nЛәйсән ҡайтырға уйламаны ла – был осрашыуҙы нисә ай\nкөттө бит! Ихтыярына ҡаршы, Рәмил гел иҫенә төштө. Атаһыныҡына оҡшаған күҙҙәрҙе\nтағы күргеһе килде. Етмәһә, өйҙә яңғыҙы ни эшләп ултырһын? Башҡа барыр урыны\n– Тыуған көнөңә бүләгем дә юҡ, уңайһыҙ бит әле, – тигән булды Ләйсән,\nһөйләшеүҙе “һин”гә күсереп.\n– Һин үҙең бүләк. Әлдә килгәнһең әле, – Рәмил дә “һин” тине. – Әйҙә,\nЛәйсән, өҫтәл артына ултырайыҡ, тыуған көндө билдәләп үтәйек инде. Һиңә нимә ҡояйым: ағынмы, ҡыҙылынмы?\nЛәйсән шарап тигәс, бик өнәп етмәһә лә, үҙенә лә шарап\n– Тыуған көнөң менән, Рәмил! Ижади уңыштар теләйем.\n– Алдағы көндәрҙә картиналарыңды күргәҙмәлә күрергә яҙһын.\n– Шулай булһын, – Рәмил бөтөргәнсе эсеп ҡуйҙы, Ләйсәнде лә ҡыҫтап, бокалын\nбушаттырҙы. Тағы икеһенә лә ҡойҙо. Шунан, ҡыйыуланып китеп:\n– Ә был тосты, Ләйсән, һинең хөрмәткә, минең тормошома килеп инеүең,\nкүңелемде дәртләндереп, көс биреүең өсөн күтәргем килә. Рәхмәт. Һиңә ғүмерем\nбуйына бурыслы булып ҡаласаҡмын. Тормошоңда бәхет теләйем.\n– Мин осрамаһам да, һин юғалып ҡалмаҫ инең. Һин бик талантлы кеше, – тине\nЛәйсән бокалын тотоп. Икенсе бокал да бушаны.\n– Бөтөнләй онота яҙғанмын бит, – тип Рәмил һикереп торҙо. – Духовкаға\nтауыҡ ҡуйғайным, көймәһә генә ярар ине.\nБер нисә секундтан Рәмил алһыуланып бешкән тауыҡты\nөҫтәлгә килтереп тә ҡуйҙы.\n– Аш-һыуға оҫта икәнһең, – тине Ләйсән пар сығарып торған тауыҡҡа ҡарап.\n– Әллә инде, тырышам шунда, – тигән булды Рәмил. Әсәһенә бәләкәйҙән үк\nярҙам итеште. Студент сағында ла үҙенә бешерергә тура килде. Хатта ҡайһы бер\nҡыҙҙарҙың ҡулынан килмәгән ризыҡтарҙы ла әҙерләй ине. Өйләнеп, бер йыл торғас,\nҡатынының эштән ҡайтыуына аштар бешерҙе. Ҡатыны, бик тәмле, тип маҡтағас, бер\nҡатлы Рәмил быны үҙенсә аңлап, аш-һыу бүлмәһендә ваҡытын күберәк үткәрҙе.\nКүңеле булһын, тип аш-һыуҙы төрләндереп торҙо. Тик аралары һыуына башлағас\nҡына, ҙур хата эшләүен аңланы. Ҡатыны ла, йөрәген яндырып, ашарға бешереүҙән\nбашҡа нимә эшләй алаһың, тип асыуланышҡан һайын әйтеп килде. Рәмилдең уны\nяратҡанға бешергәнен ҡатыны аңламаны, булһа кәрәк. Яҡшылыҡ эшләүҙән дә ғәйеп тапҡан ҡатынына үпкәләне. Был ҡатындарға бер\nнисек тә ярап булмай, тип башҡаса аш-һыу бүлмәһенә аяҡ баҫманы. Ләкин ҡатыны ла\nунда инмәҫкә өйрәнеп алғайны инде. Ул аптырап ҡалманы – ашханала ашап ҡайта\nТауыҡты ашап ҡарағас, Ләйсән маҡтаһа ла, Рәмилдең\nартыҡ иҫе китмәне, ҡатын-ҡыҙҙар маҡтарға тейеш инде, тип уйланы.\nЛәйсән оҙон-оҙаҡ ултырырға ярамағанын белә, шуға\nрәхмәт әйтеп, урынынан ҡуҙғалды. Рәмилдең бер аҙға булһа ла ҡал инде, тигән\nөгөтләүенә лә күнмәне.\n– Асыуланма, ҡайтырға кәрәк, өйҙә көтәләр, – тине. Дөрөҫ булмаһа ла, шулай\nтип әйтергә мәжбүр булды.\n– Рәхмәт, Ләйсән. Картинағыҙҙы алаһығыҙмы? – тине Рәмил тағы ла “һеҙ”гә\n– Бөгөнгә юҡ, кәрәк саҡта алырмын.\n– Телефон һандарығыҙҙы әйтмәҫһегеҙме? Кем белә, бәлки, шылтыратырға тура\nРәмил тиҙ генә ҡағыҙ киҫәге табып килтерҙе. Телефон\nһандарын биреүсе Ләйсән дә, алыусы Рәмил дә эстән генә һөйөнөп ҡуйҙылар.\nЛәйсән сығып киткәс, Рәмил шатлығынан вальстағы кеүек\nәйләнеп алды. Ләйсәнде килеп сығыр тип башына ла килтермәгәйне. Ул ҡатынын\nкөттө. Өйөн йыйыштырҙы, таҙа күлдәген кейҙе, былтыр ҡатыны тыуған көнөнә бүләк\nиткән одеколонды һиптертеп алды. Былтыр килгәс, быйыл да килер төҫлө тойолдо\nРәмилгә. Ләйсәндең килеүенә шатланһа ла, тыныс ултыра алманы: ҡатыны бына-бына\nкилеп инер ҙә, уны аҙғынлыҡта ғәйепләр, тауыш сығарыр кеүек тойолдо. Ярай әле\nкилмәне. Фатир асҡысын уға биреп ҡуйғайны. Был турала Ләйсәнгә һөйләп торманы.\nҠатынына ҡарата күңеле төбөндә ниндәйҙер йылылыҡ\nйөрөткән кеүек ине, әммә Ләйсән дә яҡын кешеһенә әүерелде. Беренсе картинаһын\nһатып алғандан бирле ул Рәмилдең күңелендә – иң ҡәҙерле кеше. Тыуған көнөнә\nбелеп килгәнме икән? Улай тиһәң, Рәмил бер ниндәй ҙә документын күрһәтмәне, үҙе\nлә әйтмәне. Нисек кенә булһа ла, Ләйсәндең килеүе байрам өҫтөнә байрам ғына\nбулды. Нимә тураһында һөйләшкәндәрен иҫенә төшөрөргә тырышты. Ҡатыны тураһында\nла һораны, буғай. Нимә тип яуап бирҙе һуң әле? Артыҡ һөйләшмәне, Ләйсәнде\nөркөтөрмөн, тип ҡурҡты: ҡайһы бер ҡатындар күп һөйләгән ирҙәрҙе бик өнәп\nбөтмәй. Уның ниндәй кеше икәнен белмәй бит. Шуға сабыр булыуға етмәй. Ләйсәндең\nире, тормошо тураһында ла һорарға ҡыйманы. Яңғыҙ түгелдер, моғайын, шундай\nматур ҡатын хужаһыҙ булмаҫ! Тағы осрашһалар, һорар әле.\nҠатыны менән йәшәгәндә Рәмил телгә бик оҫта, төрлө\nхәлдәрҙә лә юғалып ҡалмай торған кеше ине. Мәжлестәрҙә ул булмаһа, нимәлер\nетешмәй, тынып ҡалған төҫлө. Рәмилдең фәлсәфәүи фекер йөрөтөп һөйләүе бар\nкешенең иғтибарын йәлеп итә, күп ҡатын-ҡыҙ уның һөйләүенә ғашиҡ булып та ҡуя\nине. Ҡунаҡтан ҡайтҡас, Рәмилгә шымырға тура килә, сөнки күп ваҡыт ҡатыны\nкөнсөллөгөнән тауыш сығарҙы.\n– Аҙғын, шул телең менән ҡатындарға инеп бараһың, кеше ирҙәре кеүек тик\nкенә йылмайып ултыра алмайһыңмы ни?!\n– Мин һөйләмәһәм, кем һөйләһен, ҡунаҡтың ҡыҙығы ла булмаясаҡ. Ярай, башҡа\nваҡыт кеше ирҙәре кеүек тик кенә ултырырмын, бер һүҙ һөйләмәм. Рәмил бер\nваҡытта ла башҡа ҡатынды үҙемә ҡаратам, тигән маҡсат ҡуйманы. Хәләле менән\nйәшәгәндә башҡаларға күҙ һалманы, бәйләнмәне. Ҡатындарға күҙ уйнатып ултырған\nирҙәргә асыуы килә. Уның ҡатынына ла бәйләнеүсе ирҙәр була торғайны. Ул\nсаҡтарҙа ҡатынының ауыҙы йырылып, кәйефе күтәрелеп китә. Шул ҡунаҡтан шатланып\nҡайта ине. Ә Рәмилгә һөйләшергә лә рөхсәт итмәй.\n– Тел аҙғыны, телең менән һөйләп, күҙең менән ҡатындарҙы сисендереп\nултыраһың бит, – тип әрләй.\n– Һүҙен ҡайҙан табаһың, аңламаҫһың һине, – тип, һүҙ ҡуйырып китмәһен өсөн,\nРәмил балконға сығып китә. Ҡатыны артынан:\n– Ана, тыңларға ла теләмәйһең, тимәк, дөрөҫ! – тип һығымта яһап ҡуя ине.\nҠатыны менән айырылышҡас, һүҙһеҙ ҡалды. Тормошо ошолай\nкиҫкен үҙгәрер тип көтмәгәйне. Кеше менән һөйләшергә кәйефе лә, теләге лә\nбулманы. Үҙ-үҙенә бикләнде. Ләйсәндең уның тормошона килеп инеүе генә уға яңы\nкөс өҫтәп ебәрҙе. Һүнеп барған усағы ялҡынланып киткәндәй булды. Үҙенең\nкешеләргә кәрәк икәнен тойҙо.\nБыл донъяла иң ҡурҡынысы – бер кемгә лә кәрәк\nбулмауыңды тойоу. Был тойғо кешене юҡҡа сығарыу көсөнә лә эйә. Тирә-яғыңда\nкүпме кеше, ә һин яңғыҙһың. Һиндә бер кемдең эше юҡ. Һин дә бер кем менән\nҡыҙыҡһынмайһың, яҙғы һыуҙа ағып барған юнысҡылай, яҙмыш ҡайҙа ағыҙа,\nбәрелә-һуғыла шунда ағаһың, үҙеңде ташландыҡ әйберҙәй хис итәһең. Ошо ҡурҡыныс\nағымдан йә үҙең көс табып ҡотолоу яғын ҡарайһың, йәки кемдер һине тартып алырға\nРәмил Ләйсәнде уны ошо ағымдан тартып алырға теләгән\nкешеләй, уға йылылыҡ, киләсәккә өмөт биреп, нурын ҡойған ҡояштай итеп күрә.\nКартиналар яҙғанда уны уйлап яҙа, шуғалырмы, һуңғы\nваҡытта эшләгәндәре уйландырырлыҡ, кешене матурлыҡ донъяһына алып китерҙәй\nбулып килеп сыға. Ләйсән уның тормошонан юғалһа, ул тағы ҡараңғылыҡ эсенә сумыр\nкеүек. Һуңғы ваҡытта ҡатындың баҙарға килмәүе күңеленә шом һала башлағайны\nинде. Ул Ләйсәндән күпте өмөт итмәй, бары картиналарын ғына һатып алып\nшатландырһын. Ҡатын-ҡыҙға уның ышанысы юғалды. Ҡатыны менән ауыҙы беште, хәҙер\nинде һалҡын булһа ла, өрөп ҡабасаҡ.\nХәләле менән айырылышырбыҙ тигән уй бер ваҡытта\nла Рәмилдең башына килмәне. Ғүмер буйы бергә йәшәр төҫлө ине. Балалары\nбулмауға ла артыҡ иҫе китмәне. Ҡатынының балаға уҙа алмауын үҙенән күреп килде.\nТабиптарға күренгәс кенә хәләле сәбәпсе икәнен белде. Ул саҡта ла бер һүҙ\nәйтмәне, киреһенсә, уны йыуатырға тырышты.\n– Борсолма, хәҙер күп ғаиләләр балаһыҙ, бик булмаһа, берәйһен уллыҡҡа алырбыҙ, – тине. Ҡатыны бер һүҙ өндәшмәне.\nУның йөҙөндә артыҡ борсолоу ҙа күренмәне. Һуңғы ваҡытта үҙгәреүен дә, эштән һуңлап ҡайтыуын да Рәмил үҙенсә\nюраны. Бала юҡлыҡҡа шулай борсолалыр, күңеленә тыныслыҡ тапмайҙыр, тип уйланы.\nӨҫтөнә ҡиммәтле кейемдәр алып кейеүен дә күрмәмешкә һалышты. Ҡатыны тураһында\nнасар уйларға уның башына ла килмәне. Ул уға үҙенә ышанғандай ышанды. Үҙгәреүен\nкүрмәмешкә һалышҡас, ҡатыны үҙе һүҙ башланы:\n– Ниңә минән, ҡайҙа йөрөһөң, тип һорамайһың? – тине.\n– Эшең күптер, шуға тотҡарланып ҡалаһыңдыр, – тине Рәмил, был турала\n– Ә ниңә был кейемдәрҙе ҡайҙан, ниндәй аҡсаға алдың, тип һорамайһың?\nМиндәге үҙгәреште һиҙмәйһеңме әллә?\n– Әллә ауырға ҡалдыңмы?\n– Бигерәк аңра икәнһең. Аңра ир менән ғүмер үтә бит. Мин һинән китәм.\n– Нисек? Ҡайҙа китәһең?\n– Ҡайҙа китәләрме ни, айырылам. Етте һинең менән хәйерсе булып йәшәү. Бер\nмашина ала алмайһың, исмаһам, берәй тапҡыр ял йортонда булған юҡ. Бала ла юҡ,\nетмәһә, хәйерсе лә бул – дөрөҫ түгел был. Кемгә кәрәк һинең картиналарың?\nРәмил бер ваҡытта ла байлыҡҡа тартылманы. Нисек бар,\nшулай йәшәп ятты. Аҡсаға артыҡ мохтаж булып та йәшәмәнеләр. Машинаға ла\nҡыҙыҡманы, бәлки, алып та ебәргән булыр ине. Ҡатынының айырылышырға теләүен\nаңламаны, шаярта ғына, һынап ҡарайҙыр, тип ҡабул итте. Ләкин ул шаярманы –\nайырылыштылар. Рәмил уның бар шартына риза булып торҙо. Үҙенә бер бүлмә\nҡалдырып, ҡатыны икене алғанда ла өндәшмәне. Әйтерһең дә, уның тормошо түгел, ә\nбашҡа берәйһенеке хәл ителә. Ниндәйҙер битарафлыҡ барлыҡҡа килде. Йәшәүҙең\nҡыҙығы бөткәндәй тойолдо. Уға барыбер ине. Шат күңелле Рәмилдең ҡапыл ғына\nбөгөлөп төшөүен туғандары ла, дуҫ-иштәре лә аңламаны. Кәңәш биреп ҡараһалар ҙа,\nул ҡабул итмәне.\nҠатыны менән айырылышыуға өс йыл ваҡыт үтһә лә, Рәмил\nяңынан бергә булыуҙарына өмөт итә. Әгәр шулай булһа, ул ҡатынын ғәфү итергә\nриза. Бөгөн тыуған көнөнә килмәгәс, өмөтө өҙөлгән кеүек булды. Сирләп киттеме\nәллә? Бер-бер хәл була күрмәһен! Кисен барып күреп килергә булды.\nРәмил ҡатынының эштән нисәлә ҡайтҡанын белә, шуға\nетенән һуң кейенде лә, юлға сыҡты. Уйға батып, башын аҫҡа эйгән килеш автобус\n– Рәмил, Рәмил, – тип өндәшкән ир тауышын да ишетмәне. Кемдер килеп еңенән\nтартҡас ҡына башын күтәреп, ҡаршыһында торған иргә ҡараны.\n– Һаумы. Нимә кәрәк? – тине Рәмил ҡоро ғына.\n– Әллә-лә-лә, дуҫтарыңды танымай башлағанһың икән, – тине ир кеше башын\n– Ашығам, йомошоңдо әйт.\n– Бер аҙ һөйләшеп ултырһаҡмы, тигәйнем, – тине ир тамаҡ төбөнә сиртеп.\n– Мин ташланым, – тип Рәмил атлай башланы.\n– Үҙгәргәнһең икән!\n– Миндә һинең ни эшең бар?\n– Элек беҙ кәрәк инек, нимә, ҡатының ҡайттымы әллә?\n– Әйттем бит ваҡытым юҡ тип, – Рәмил бер аҙ йомшара төштө.\nБыл йорттағы фатирға күскәс, ҡайғылы ваҡытында бындағы\nэскеселәр менән зарын уртаҡлашып алырға тура килгәйне уға. Ул саҡта иң яҡын\nдуҫтары улар ине. Элекке дуҫтары бөтөнләй онотто. Рәмилдең тормошо менән береһе\nлә ҡыҙыҡһынманы. Әлеге ир шуларҙың береһе ине. Бөгөнгөләй күҙ алдында тора ул\nваҡыттар. Ошо эскеселәр булмаһа, бәлки, Рәмил бөгөн йәшәмәҫ тә ине. Үҙен ҡайҙа\nҡуйырға белмәй ғазапланғанда улар менән күңелен йыуатты, хәлен һөйләп бирҙе.\nТегеләре ихлас тыңлап ултырҙы, үҙҙәренсә кәңәш бирҙе.\n– Ебеп төшмә, ҡатындар күп ул, хәҙер табып бирәбеҙ, – тине ҡырынмағаны\n– Үҙеңде хөрмәт иткәне осрар, көт кенә, – тине икенсеһе, ауыҙындағы тимер\nтештәрен ялтыратып. Ул ваҡытта Рәмилде улар ғына аңлай ине кеүек. Шуға ла яңы\n“дуҫтары”на һыйынды. Бер эсеп ултырғанда:\n– Йәшәй алмам, китермен был донъянан, – тип ысҡындырғайны, шунда береһе ҡыҙҙы\n– Һин нимә ебеп төштөң?! Рәхәтлектә йәшәгәс, аҙ ғына ауырлыҡты ла күтәрә\nалмайһыңмы?! Бына мин күргәнде күрһәң, ун биш йыл ултырып сыҡһаң, нимә эшләр\nинең?! – тине ике бармаҡһыҙы, ҡулын\nһелтәп. Рәмил уның төрмәлә ултырып сыҡҡанын белмәй ине, бер аҙ шөрләп тә ҡуйҙы.\nУндай кешеләргә бүтән төрлө\nҡарай ине. Ә бергә\nэсеп йөрөй башлағас, ҡарашын үҙгәртте. Ул кеше ғәҙел, ярҙамсыл булды. Рәмилгә\nир булып ҡалырға, тормош ауырлығынан бөгөлмәҫкә өйрәтте. Үҙенең нисек юҡ ҡына\nғәйеп өсөн төрмәгә эләгеүен һөйләне.\nБөгөн шул осорҙо иҫенә төшөрһә, шомло булып китә.\nҮҙенең ахмаҡлыҡ эшләп ҡуймағанына һөйөнә. Ләйсән менән дә танышмаҫ, картиналар\nҙа яҙмаҫ ине. Ләкин йыш ҡына беҙ – кешеләр ауырлыҡтарҙы күтәрә алмайынса\nбөгөлөп төшәбеҙ, ғүмеребеҙҙе үҙ теләгебеҙ менән сикләргә маташабыҙ. Күп ваҡыт\nшулай килеп сыға ла. Кемделер үкендерергә теләйбеҙ. Һөйгәндәребеҙҙе,\nбалаларыбыҙҙы етем ҡалдырып, бер генә бирелгән ғүмеребеҙҙе өҙәбеҙ. Аҙ ғына\nбирелгән матур көндәр, бәхетле минуттар өсөн дә йәшәргә кәрәк икәнен онотоп ҡуябыҙ.\nКеше был донъяға килгән икән, ниндәйҙер маҡсат менән йәшәргә, яҡшылыҡҡа өмөт\nсатҡыһын һүндермәҫкә тейештер.\nРәмил таныш подъезға үтеп, кәрәкле ишектең шылтыратыу\nтөймәһенә ҡат-ҡат баҫты. Ләкин ишек асыусы булманы. Оҙаҡ ҡына торғандан һуң\nкүршеһенән һорарға булды.\n– Ғәфү итегеҙ, Сания ҡайҙа икән?\n– Ул өйҙә юҡ. Һеҙ кем булаһығыҙ?\n– Мин уның ире Рәмил булам. Дөрөҫ, беҙ бергә йәшәмәйбеҙ инде.\n– Ул тиҙ генә ҡайтмаҫ әле, Мәскәүгә китте. Ҡайтһа, берәй нимә әйтергәме?\n– Юҡ, кәрәкмәй, үҙем күрермен әле. Рәхмәт, – тине лә Рәмил урамға ашыҡты.\nМәскәүгә ниңә китте икән? Эше буйынсамы, башҡа сәбәп\nбармы? Алып-һатыу эшенә күстеме? Нисек кенә булһа ла, уның өсөн был хәл яңылыҡ\nбулды. Ул Санияны белә: Мәскәүгә бер үҙе китмәйәсәк. Кем менән һуң? Рәмилдең\nкүңелендә көнләшеү тойғоһо барлыҡҡа килде. Урам буйында тегеләй-былай атлап\nйөрөнө. Барыр юлын юғалтҡан кешене хәтерләтте. Быға тиклем бындай көнләшеү юҡ\nине, әле үҙен ҡайҙа ҡуйырға белмәй ғазапланды. Араларҙың бөтөнләй өҙөлөүе ошо\nбуламы икән? Нисек кенә булһа ла, тыуған көнөнә килергә тейеш ине бит Сания.\nКүрше ҡатын алдаштымы әллә, һынап ҡарарға булдымы? Шул саҡ һиҫкәнеп китте.\nСанияһы уны фатирында көтөп торған булһа? Ҡайтырға ашыҡты.\nСания килмәгән булып сыҡты. Рәмил аптырап, диванына\nбарып ултырҙы. Башына бер генә яҡшы уй ҙа килмәне. Бер аҙҙан һуңғы көндәрҙә\nэшләй башлаған картинаһын ҡаршыһына һөйәп ҡуйҙы. Унда тәбиғәт күренеше лә,\nнатюрморт та түгел, ә күңеле төбөндәге уйҙары, хыялы һүрәтләнгән. Шуға исемен\nдә “Күңел көҙгөһө” тип атаны. Зәңгәр күлдәк кейгәне уның Санияһы, ә арттараҡ,\nаҡ күлдәктәгеһе – Ләйсән. Рәмил картинаға оҙаҡ ҡына ҡарап торғас, шуны аңланы:\nаҡтан кейенгән Ләйсән рәсемгә яҡтылыҡ,\nнур биреп торғандай, ҡалғандары, хатта Санияһы ла, был яҡтылыҡ эсендә юғалып,\nикенсе планға күскән төҫлө. Рәссам быны аңлы рәүештә эшләмәне, бары\nкүңелендәгеһен аҡ киндергә төшөрҙө. Был картинаһы Рәмилдең үҙенә лә оҡшаны.\nСания аҡсаларын ваҡ-төйәккә тотонмайынса йыя барҙы.\nРәмилде көтөп ятһаң, өҫтөңә яҡшы ғына тун да алып кейә алмаҫһың, тип уйланы.\nУға әйтеп тормай ғына аҡсаһын алып, тундар кибетенә китте. Ҡиммәтле тундарҙы\nиҫе китеп оҙаҡ ҡына ҡарап йөрөгәндән һуң, үҙенә оҡшаған бер тунды һайлап алды.\nЛәкин өс меңгә яҡын аҡса етмәй. Оҙаҡ тапанды тун тирәһендә. Берәй танышы килеп\nсыҡмаҫмы, тип тә көттө. Шунан һатыусы ҡыҙҙан:\n– Мин был тунды ҡалдырып тороп, иртәгә килеп ала аламмы? – тип һораны.\n– Ике сәғәткә ҡалдыра алабыҙ, иртәгә саҡлы булмаҫ, – тине ҡыҙ, йөҙөнә\n– Аңлашылды, – Санияның тунды ҡулынан ысҡындырғыһы килмәне, урынында\n– Хужаға инеп ҡарағыҙ, ул рөхсәт итһә... – тип ҡыҙ уны ҡыҙғанып кәңәш\n– Ул ҡайҙа?\n– Икенсе ҡатта. Бына ошонан үтегеҙ, – тип юл өйрәтте. Сания тунды ҡыҙға\nҡалдырып торҙо ла, хужаны эҙләп китте. “Магазин директоры” тигән яҙыулы ишек\nтөбөндә туҡтап ҡалды. Шаҡыған тауышҡа эстән, инегеҙ, тигән тауыш ишетелде.\nСания бар ҡыйыулығын йыйып ишекте асты. Бүлмәлә хужанан башҡа тағы бер ир\n– Ни йомош? – тине директор асыҡ йөҙ менән, Санияға күҙ йүгертеп сыҡҡандан\n– Һеҙҙән тун алырға ине, ләкин аҡсам бер аҙ етмәне. Тунды бөгөн ҡалдырып\nтороп, иртәгә килеп ала аламмы? – тине Сания.\n– Мөмкин, һеҙҙең кеүек һылыуҙарға барыһы ла мөмкин.\nХужа янында ултырған ир Санияны ингәндән алып күҙәтеп\nултырҙы. Һөйләшеүгә ул да ҡушылды:\n– Һеҙ бөгөн үк ул тунды ала алаһығыҙ, – тине.\n– Нисек? – Сания ғәжәпләнде.\n– Мин Ирек Кәбир улы булам, һеҙгә ярҙам ҡулы һуҙырға әҙермен, – тине лә\nСания күрмәгәндә хужаға күҙ ҡыҫып алды. – Әйҙәгеҙ минең менән. – Санияны\nэйәртеп сығып та китте.\nҺатыусы ҡыҙ янына килеп:\n– Был ханым ҡалдырған тунды төрөп бирегеҙ, – тине. Шунан Санияға боролдо.\n– Күпме етмәне?\n– Юҡ, кәрәкмәй, мин үҙем.\n– Улайһа тунһыҙ ҡалаһығыҙ.\n– Өс мең, – тип ризалашты Сания. Ҡыҙҙар тунды төрөп тә бирҙе.\n– Рәхмәт. Бурысымды ҡайтарыр өсөн һеҙҙе нисек таба алам? – тине Сания\nтунды ҡултығына ҡыҫтырып.\n– Әйҙәгеҙ, юлда һөйләшербеҙ.\nУлар кибеттән сыҡты.\n– Ҡиммәтле тун менән йәйәү ҡайтмаҫһығыҙ инде, илтеп ҡуям, – тип, Ирек\nмашинаһының ишеген асып инергә ҡушты. Санияны беренсе тапҡыр машина ишеген асып\nултырырға тәҡдим иттеләр. Автобустарҙа этешеп-төртөшөп йөрөп өйрәнгән кешегә\nбыл яңылыҡ булды. Машинала яҡыныраҡ танышып\n– Бурысығыҙҙы түләргә булһағыҙ, ошо телефон һандарына шылтыратырһығыҙ, –\nтип Ирек уға визиткаһын бирҙе. Сания рәхмәт әйтеп, йорто янында төшөп ҡалды.\nИкенсе көндө Сания эштән ҡайтып килгәндә Ирек уны\nйорто янында көтөп тора ине.\n– Аҡсам юҡ бит әле, – тине ҡатын иҫәнләшкәндән һуң.\n– Онотоғоҙ ул аҡса тураһында, минең һеҙҙе генә күргем килде.\n– Минең ирем бар, ярамай. Кеше күреп ҡалһа, әллә нимә уйлар.\n– Минең дә ғаиләм бар. Һеҙ миңә оҡшанығыҙ. Һеҙҙең менән... юҡ, һеҙҙе\nресторанға саҡырғым килгәйне.\n– Уныһы шулайҙыр ҙа ул. Минең улай йөрөгәнем юҡ. Иремә тоғромон, – Сания\nшулай тиһә лә, эстән генә һөйөнөп ҡуйҙы. Уның институт тамамлағас, курсташтары\nменән ултырғандан һуң ошо йәшенә етеп ресторанға барғаны юҡ. Ирек бай кешегә\nоҡшаған, уны ҡулынан ысҡындырғыһы килмәй. Рәмилдең ресторанға бер ҙә саҡырғаны\nбулманы. Һуңғы ваҡытта Сания байҙарға ҡарап, их, шулар кеүек йәшәргә ине, тип хыяллана ине. Үҙҙәренең уртаса ғына йәшәп ятыуҙарынан ҡәнәғәтлек кисермәне. Иректең әлеге тәҡдиме тормошонда киҫкен боролош\nяһарға этәргес булды. Ул күп уйлап тормайынса:\n– Көтөгөҙ, мин хәҙер, – тине лә фатирына ашыҡты.\nБәхетенә ҡаршы, Рәмил өйҙә юҡ ине. Тиҙ-тиҙ генә йыуынып алды. Өҫтөнә яҡшыраҡ кейемдәрен кейеп, Ирек янына\n– Тиҙерәк китәйек, ирем ҡайтып килмәһен, – тине Иреккә йылмайып.\n– Рәхим итегеҙ, – тип ир кеше машинаһының ишеген асты.\nШулай башланды уларҙың осрашыуҙары. Иректең кем булып\nэшләүен белеп алғас, Сания уға теше-тырнағы менән йәбеште, һәр яҡлап оҡшарға\nтырышты. Шулай ҙа уға был теләген, уйҙарын һиҙҙермәне. Киреһенсә, ҡайһы саҡта\nҙур оҫталыҡ менән ялындырған булды, осрашыуҙарҙы кисектереп торҙо. Ирек уның\nһайын нығыраҡ тартылды, осрашыуҙар көттө. Сания ул яҡҡа бик оҫта, кәрәк саҡта\nүҙен нисек тоторға белә. Ирек янында йәш күренер өсөн битенә төрлө маскалар яһаны, һомғол булырға тырышып, көн һайын гимнастика эшләй башланы. Уның был\nҡыланышын Рәмил аңламаны. Быға тиклем иртән көскә уянып, түшәгенән тора алмай\nятҡан Санияның был үҙгәрешенә иҫе китте.\nБайлыҡ яратыусы Сания Иректең осрауына бик шатланды.\nБайлыҡ өсөн иҫе китмәгән Рәмил менән йәшәүҙең ҡыҙығы ҡалмағайны уға. Тормошта\nбер-береңде аңлағанда, икең дә бер маҡсатҡа ирешергә теләгәндә генә йәшәүе\nрәхәт. Берең бер яҡҡа, икенсең башҡа яҡҡа ҡайырғанда килешеп ғүмер итә\nалмайһың. Шуға ла күп ваҡыт был тартышыу айырылышыуға килтерә. Сания Рәмилдең сәнғәткә тартылыуын аңламағандай, Рәмил дә Санияның аҡса, байлыҡ тураһында ғына уйлауын төшөнә алманы. Һуңғы ваҡытта уларҙың мөнәсәбәттәре киҫкенләшкәйне. Ире өҫтөнән бер ваҡытта ла йөрөмәҫ кеүек булған\nСания үҙе лә һиҙмәҫтән ят ир менән осраша башланы.\nИрек иһә уның өсөн аҡсаһын йәлләмәне. Ҡиммәтле косметика, кейем-һалым бүләк\nитте. Санияның һәр алған әйбергә балаларҙай шатланыуы Иреккә ниндәйҙер кинәнес\nкилтерҙе. Уны туҡтауһыҙ шатландырғыһы килде.\nИрек Санияны осратҡансы ҡатынына бер ҙә хыянат\nитмәгәйне. Уның уйында бары эш кенә булды. Ә Санияның ҡиммәтле тун алырға\nтеләге ҙур булыуына битараф ҡала алманы. Ирек уға ныҡ тартылды. Был ҡатындың\nтүшәктәге ҡайнарлығы үҙенә әйҙәп кенә торҙо. Ирек үҙен ир менән ҡатын араһындағы мөнәсәбәттең яңы баҫҡысына күтәрелгәндәй\nтойҙо. Икеһе лә быға тиклем тормош иптәштәренә күрһәтмәгән хис-тойғоларҙы,\nдәртте бүләк итергә ашыҡты. Шуғалырмы, уларҙың мөнәсәбәттәре бер-береһен\nяратҡан парҙың оҙаҡ йылдарҙан һуң осрашыуын хәтерләтте.\nИрек менән танышыуҙан һуң Сания менән Рәмил араһындағы\nбушлыҡ ҙурайғандан-ҙурайҙы. Рәмилдең эйелә биреп картина эшләп ултырыуы уның\nасыуын ғына килтерҙе. Уны Ирек менән сағыштырҙы, Рәмилгә ҡыҙғанып ҡараны.\nРәхәтләнеп донъя көтөрлөк аҡса эшләй алмаған ир – ирме ни ул? Сания\nайырылышырға ҡарар итте. Ғүмер буйы хәйерсе булып йәшәгәнсе, иркенләп бер аҙ\nбайлыҡта йөҙгөһө килде. Айырылышмаҫ та ине, ире\nөҫтөнән йөрөүҙе насар тип тапты. Ҡасып-боҫоп осрашҡансы, иркенләп йөрөйәсәк.\nСанияның ире менән айырылышҡанын Ирек белмәй\nҙә ҡалды. Яңғыҙ ҡалғанын белһә, Ирек ташлар тип уйланы, сөнки күп ирҙәр яңғыҙ\nҡатындарҙан йыраҡ булырға тырыша.\nИрек Мәскәүгә Санияны ла алып китте. Командировкаһы ун\nкөнлөк булһа ла, Ләйсәнгә ун биш көндән ҡайтам, тине. Ҡалған биш көнөндә Сания\nменән Мәскәүҙең иҫтәлекле урындарын күреп, ҡиммәтле ресторандарында типтерергә\nуның иҫәбе. Был тәҡдимгә Сания шатланып риза булды. Уның бит Мәскәүҙә бер ҙә\nбулғаны юҡ. Эш урынынан үҙ иҫәбенә көндәр алды ла Ирек менән баш ҡалаға\nЛәйсән дә, Рәмил дә Ирек менән Санияның йөрөгәнен\nбелмәне. Бәлки яҙмыш, ғәҙеллек урынлаштырырға теләп, Ләйсән менән Рәмилде\nосраштырғандыр. Бер ҡараһаң, улар бер ерҙә лә, бер нисек тә күрешергә тейеш түгел кеүек ине. Күрәһең, был тормошта бер нәмә лә осраҡлы түгелдер.\nЛәйсән Иректең йөрөгән ҡатыны барлығына шикләнмәй,\nулай булмаһа, өйөнә ҡайтырға ашҡынып торор ине. Һуңғы йылдарҙағы үҙгәрештәр ҙә\nшулай уйларға мәжбүр итә. Иренән килгән сит хушбуй еҫен дә тойманы түгел,\nтойҙо. Ләкин Ләйсән белмәмешкә һалышты. Шулай уның үҙенә тыныс. Ул тормошто\nкүргән кеше, ирҙәрҙең “һулға” йөрөй торған ғәҙәтен белә. Тиктомалдан тауыш\nсығарыу яҡшыға килтермәйәсәк, киреһенсә, бергә йәшәүҙе ҡатмарлаштырасаҡ ҡына.\nИректең, Сания менән\nйөрөһә лә, ғаиләһенә зыян килтергеһе килмәй. Санияны – һөйәркә, Ләйсәнде\nҡатыны, беренсе һөйгән кешеһе итеп ярата. Икеһе араһындағы айырманы ул яҡшы\nбелә. Сания янына Ирек хәл йыйырға, ләззәтле минуттар\nкисерергә бара. Уның менән үҙен иркен тота. Санияның юҡтан ғына ҡыҙыҡ табып\nшатланыуы Иректә ҡәнәғәтләнеү тойғоһо тыуҙыра. Уның янында ул үҙен бөтә нәмә ҡулынан килерҙәй һөйәркә ир итеп тоя. Етмәһә, Сания ла, һинең кеүек\nирҙе мин йылдар буйы көттөм, тип маҡтап тора. Ә ирҙәр өсөн ошо һүҙҙәрҙән дә\nкөслөрәк тәьҫир итеүсе һүҙ юҡтыр. Шуғамы, Ирек уның янында тағы ла\nдәртләнеберәк китә. Әммә шул уҡ ваҡытта гел һаҡ булырға тырыша, сөнки Ләйсән\nбелеп ҡалһа, ғәфү итмәйәсәген белә.\nЛәйсән Иректең эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнә башлауына\nризаһыҙлыҡ белдерҙе. Был эштең ҡурҡыныс һәм ғәҙел түгеллеген белә. Тәүге\nваҡыттарҙа ул бик ҡурҡты, рэкетирҙарҙың ҡанһыҙлығы фатирында тыныс ҡына\nултырырға ирек бирмәне. Иренең эштән ҡайтыуын ҙур түҙемһеҙлек менән көттө.\nИректең бала табырға ашыҡма тип әйтеүе лә шуның өсөн булғандыр. Йылдар үткән\nһайын хәләленең авторитеты артты, хәҙер инде ваҡ-төйәк рэкетирҙар уны\nҡурҡытмай. Шулай ҙа юғарыраҡ ултырғандарға өлөш сығара. Шунһыҙ эшҡыуарлыҡ менән\nшөғөлләнеү мөмкин түгел. Ғәҙелһеҙлек осоронда закондың йомшаҡ булыуы һалынған\nтәртипкә ҡаршы килергә мөмкинселек ҡалдырмай. Ризаһыҙлыҡ белдереү үҙ-үҙеңә яза\nсығарыу менән бер. Шулай ҙа Ирек үҙенең эше менән ҡәнәғәт. Ә Сания менән йөрөй\nбашлауы – оҙаҡ йылдар буйы йөрәгенә һеңгән тынғыһыҙлыҡты ваҡытлыса ғына булһа\nла оноттороп торор өсөн. Быға тиклем Ләйсәнгә тоғро булды. Башҡа ҡатындарға\nҡарарға теләге лә, дәрте лә булманы. Санияны күргәс, барыһы ла үҙгәрҙе.\nРәмил Санияны өс көн көттө. Бына килеп инер төҫлө\nтойолдо. Шуға бер ҡайҙа ла сыҡманы, тамағына ризыҡ барманы. Картина яҙғыһы ла\nкилмәне. Үҙен ҡайҙа ҡуйырға белмәй интекте. Сания йәшәгән йортҡа бер нисә\nтапҡыр барып килде. Ләкин ишек асыусы булманы. Ысынлап Мәскәүгә киттеме икән\nни? Ни өсөн? Кем менән?\nҺорауҙар, һорауҙар... Аралар бөтөнләйгә өҙөлдөмө икән\nни? Шулай булмаһа, әйтеп китер ине, Рәмилдең көтәсәген белә бит! Был\nһорауҙарҙан башы әйләнде ирҙең. Ни эшләргә лә белмәне. Санияны уйламаҫҡа\nтырышһа ла, булдыра алманы, уйҙары әленән-әле уға килеп ҡағылды. Шулай ҙа Рәмил\nашығыс һөҙөмтә яһарға ашыҡманы. Мәскәүҙән йөрөп ҡайтҡас аңлатыр әле, тип көттө.\nКүңелһеҙ уйҙарҙан арыныр өсөн урамға сыҡты. Ҡарҙы\nшығырҙата-шығырҙата тегеләй-былай үтте. Ҡайҙа барырға? Нимә эшләргә? Шул саҡ\nЛәйсәндең телефон һандарының үҙендә барлығы иҫенә төштө. Шылтыратып хәлен\nбелергә булды. Бер аҙҙан бәйләнештең теге осонда:\n– Алло, тыңлайым, – тигән Ләйсәндең тауышы ишетелде. Таныш тауыш\nишетелгәс, Рәмилгә рәхәт булып китте.\n– Кем тыңлай? – тип, таныһа ла һораған булды.\n– Был рәссам Рәмил, – тине ул, нисек һүҙ башларға белмәйенсә.\n– Һаумы, Рәмил, хәлдәрең нисек?\n– Минеке һәйбәт, һинең хәлдәреңде белергә тип шылтыратҡайным.\nБер аҙ һөйләшкәндән һуң, Рәмил, яңы картиналарымды\nҡарарһың, тип Ләйсәнде үҙенә саҡырҙы.\nКөт, килермен, тигән һүҙҙәрен ишеткәс, йөрәге дарҫлап тибә башланы. Ләйсәндең\nкилеренә ышанмағайны бит! Бер аҙҙан һушына килгәндәй, ни эшләп торам әле, буш\nөҫтәл менән ҡунаҡ ҡаршы алып булмай бит, тип магазинға ашыҡты.\nТелефон шылтырағас, Ләйсән Мәскәүҙән Ирек\nшылтыраталыр, тип уйлағайны. Рәмил икәнен белгәс, һөйөнөп ҡуйғандай итте.\nЯңғыҙлыҡтан ни эшләргә белмәй ғазапланған сағы ине ҡатындың, шуға рәссамдың\nсаҡырыуын кире ҡаҡманы. Юл ыңғайында\nмагазинға инеп хушбуй һатып алды.\nРәмил Ләйсәнде өҫтәл әҙерләп көтөп тора ине. Ишек\nасҡанда уның шат йөҙөн күргәс, рәссамға күңелле булып китте. Сания тураһындағы\nуйҙары башынан юҡҡа сыҡты ла ҡуйҙы. Бер-береһенә ҡарашып туҡтап ҡалдылар. Был\nкиҫкен минуттан тиҙерәк арынырға теләп, Рәмил Ләйсәндең кейемен һалдырышып,\n– Тышта һалҡын, өшөгәнһеңдер, – тип һораны.\n– Юҡ, өшөмәнем, – тип Ләйсән картиналар янына килде. Икеһе лә һүҙҙе нисек\nбашларға белмәй ғазапланды. Рәмилдең эшен ҡарап алғас ҡына икеһе лә һуштарына\nкилеп тынысланғандай иттеләр. Хужа кеше өҫтәлде ҡарап алырға ла онотманы.\n– Булмаһа, бер аҙ ҡапҡылап алайыҡ, – тип өҫтәл янына саҡырҙы.\n– Мәшәҡәтләнмә, мин ашап ҡына килгәйнем.\n– Ләйсән, бер үк кире ҡаҡма инде.\n– Һине тыуған көнөң менән ҡотлайым! – Ләйсән бүләген Рәмилгә һуҙҙы.\n– Рәхмәт! Былай булғас, бүләкте йыуырға тура килә инде, – тип, шарап\nсығарҙы. Сәбәбе булғанға һөйөнөп тә ҡуйҙы. Уны бокалдарға һалғас:\n– Ләйсән, рәхмәт инде һиңә, быйыл мине тыуған көнөм менән ҡотлаусы бер һин\nбулдың, – Рәмилдең был һүҙҙәрендә ҡатынына, туғандарына, дуҫтарына ҡарата үпкә\nһиҙелә ине. Тормош шундай ҡыҙыҡ бит ул: кеше араһында абруйың булып, эшләп\nйөрөгәндә генә һин барыһына ла кәрәк. Саҡ ҡына түбәнгә төшөп, ҡайҙа барырға\nбелмәй ғазапланғанда күрмәмешкә һалышалар, мөмкин тиклем йырағыраҡ булырға\nтырышалар. Рәмил бөгөн үҙен шундайҙар рәтенә индерә. Ул бер аҙ уйланып торҙо\nла, балаларса ихлас йылмайып:\n– Һине осратҡаным өсөн Аллаһы Тәғәләгә мең\nрәхмәтемде уҡыйым. Был бокалдарҙы һинең хөрмәткә күтәрәйек.\n– Тыуған көн һинеке бит.\n– Һин килмәһәң, тыуған көнөмдөң ни йәме булыр ине.\nЛәйсән үҙен иркенерәк тота башланы. Үҙенең бай ҡатын\nикәнен дә онотоп ебәрҙе. Рәмил янында уға рәхәт ине, элекке, һөйләшеп, көлөп\nторған шат күңелле Ләйсәнгә әйләнде. Был иркенлек уның күңеленә ниндәйҙер\nтыныслыҡ бирҙе. Онотолғоһо, нисәмә йылдар буйы йыйылған “ярамай”ҙарҙы алып\nташлағыһы килде. Рәмил тултырған бокалдарҙы бөтөргәнсе эсеп барҙы.\nРәмил Ләйсәндең портретын килтереп сығарҙы. Ҡатын тәү\nкүргәндәй ҡабул итте.\n– Ҡасан, ни арала эшләп алдың? – тип ғәжәпләнде Ләйсән. – Рәмил, һин бик талантлы. Был һүҙҙәрҙе күңелең булһын өсөн генә әйтмәйем.\n– Рәхмәт, Ләйсән, быны күрә белгәнең өсөн.\nБыл һүҙҙәр Рәмилдең\nкүңеленә май булып\nяғылды. Уның картиналарын бер кем дә маҡтап барманы, хатта ҡатыны ла.\nКиреһенсә, был мәғәнәһеҙ рәсемдәрең кемгә кәрәк, тип әрләй торғайны. Тора-бара\nРәмилгә уның һүҙҙәрендә дөрөҫлөк бар кеүек тойола ине. Күргәҙмәләр асҡанда ла\nРәмилдең картиналарын ҡуйырға бик тырышманылар. Рәссам дуҫтарының эштәре әллә\nни артыҡ булмаһа ла күргәҙмәләрҙе биҙәне. Рәмилдә әрһеҙлек тигән нәмә юҡ. Ниңә\nминең эштәремде лә алмайһығыҙ, тип әйтмәне, үҙҙәре беләлер, тип уйланы. Хужаларға, дуҫтарына ышана ине шул.\nӘ был тормош әрһеҙҙәрҙе ярата. Һәләттәре булмағандар\nүтә, таныла. Ә ысын талант эйәләренә юл юҡ. Сөнки таланттар үҫһә, башҡаларға\nүҫергә мөмкинлек ҡалмаясаҡ. Шуғамы, урта ҡулдар арта, үҫә. Улар бер-береһен тарта,\nбулыша. Тәбиғәттән һәләтлеләр күп ваҡыт юҡҡа сыға, әрһеҙҙәр араһына баштарын\nтыға алмай. Был бик ҡыҙғаныс күренеш. Шуға ла уларҙың күбеһе донъянан киткәс\nкенә танылыу таба. Әммә ни тиһәң дә, уларҙың эштәрендә йәш быуын тәрбиәләнә,\nРәмил дә тарихи шәхес булырҙай талант эйәһе булһа ла,\nуны әле бер кем дә белмәй. Һәләтеңде күрһәтер өсөн аҡса талап ителә. Аҡсаң юҡ\nикән, һинең кемгә кәрәгең бар?


Браузеры Онлайн Уйындар Ххх Был - Ххх Онлайн Уйын Өлкәндәр Өсөн\nХХХ тойорға мәжбүр итәм уйындар һеҙгә, һеҙ бер өлөшө булып тора Порно, Ул һезгә ошай\nXXX эконом ваҡытта һәм эконом-бушлай иң ҙур коллекцияһының береһе булған был секс-контент интернет уйындары. Беҙ бөтә уйынды категорияһы бар, улар мәғәнәһе бар, беҙ бөтә һы һәм һирәк яҡтыртыла, сайтта улар башҡа күҙ алдына ла килтерә алмай. - Булмауға ҡарамаҫтан, һеҙ һәм һеҙҙең кеүек күренә кемдең фантазияһы, уйын хардкорный һеҙ беҙҙең сайттан таба, уларҙы һеҙ бәхетле яһай. Барыһы ла беҙҙә бар, һеҙҙең gf бдсм симулятор тиклем тәжрибә булһа, ҡатын-ҡыҙ менән теләһә, улар һеҙ телисез-се трахнуть. Беҙ хатта уйындан сығарыу-парта. Башҡа сайтыбыҙ юҡ, күп төрлө, беҙгә ҡарағанда. Реалистик уйынын таба алмай һәм һеҙ күберәк коллекцияһын, шул ҡарағанда, бында беҙ бушлай күрһәтелә., Беҙҙең сайтта бөтә HTML5 уйын күрһәткән, уйын наслаждайся яңы ысул интернет енси тип ҡаты тора. Был аҡылһыҙ яңы графигы уйын, уйын процестарҙы контролдә тотоу шулай уҡ яҡшыртырға мөмкинлек бирә, юҡһа, һеҙ, тип, һеҙ, ысынлап виртуаль донъя булғас, наслаждайся барыһы һы.\nЯҡшы ойошторолһа, бөтә был сайтта һеҙ контент һәм хәүеф-хәтәр потрясающий килә. Беҙ ойоштороу һәм коллекцияларын браузерҙәр шулай итеп, контент өсөн һезгә ярҙам итә ала, ҡыҫҡа ваҡыт эсендә, улар телисез икән, наслаждаться-се. Шулай уҡ шәхси мәғлүмәттәр һораусылар сәйәсәт беҙҙең бер ҡасан да булмай, сөнки беҙ тел, һеҙ чувствуй үҙен именлеге өсөн, беҙҙең менән уйнай. Беҙ һеҙ хатта беҙҙән башҡа уйын мөмкинлеге биргән аңлатмаһы теркәлә. Был концепция яңы платформалы өлөшөндә бөтә порноигр өсөн, үҙгәртергә индерелә, һәм беҙ уларҙы бер ҡасан да беҙ уның менән индустрияһы ярҙамына өмөтләнә.\nМатур уйын булды һәм йөҙ тауҙар экшен gnu ххх\nҺәм беҙҙең иң ҙур коллекцияһының береһе булған төрлө порноигр, һеҙ уны интернеттан таба. Категория исемлеген һәм сәғәттәр йөҙ арҡаһында уйын процесында ҡабатланмаҫ, берләштереүсе порнофильм gnu популяр булған шул ул, уйын улар өсөн донъяны хас енси, шулай уҡ ҡайһы бер темаларға менән хентай, беҙҙең коллекцияла булып, һәр уларға оҡшамауы мөмкин. Шулай уҡ беҙҙең буласаҡ төрлөлөгө, жанр уйын эш ҡасан етә. Раят төп стиль, һеҙгә ул оҡшамай беҙҙең сайтта, был секс-симулятор, мажаралы һәм текст rpg. Ләкин беҙ бар була хатта секс-уйын-башватҡыстар, хатта һуғыш аренаһының уйын кәрт һәм уйын кәрттәре.\nЫсынлап та хәҙер беҙҙең сайтта туранан-тура баһалау, сөнки был секс-симулятор, улар аласыз настроить ҡыҙ уйынсылар, улар трахать. Һеҙ тергеҙергә теләһә, кем теләмәй. Әммә һеҙ шулай уҡ аласыз һайларға уйын-партала, иң популяр йәнһүрәт персонаждары менән уларҙың ҡайһы берҙәре өсөн ски әҙер, һәм аниме фильмдар. Әгәр һеҙ йәшәгән теләгән идеаль тормош осрашып, был беҙҙең өсөн симулятор RPG ҙа, оольни һәм үҙенә аватар аласыз настроить уларҙы һеҙҙең идеаль техникаһына өйрәтеп булмай. Бар күпкә күберәк булһын өсөн, беҙҙең сайтта тәҡдим итә. Тикшереү һәм мотлаҡ тағы килә, хис ҡуҙында башланы.\nПлатформалары Өсөн Иң Яҡшы Уйын Өлкәндәр Өсөн\nБыл сайттарҙа беренсе, беҙ уны эшләй, беҙҙе белеп һәм, кәрәк тип порно иң яҡшы сайттары өсөн пользовательский тәжрибәһе потрясающий. Иң элек, уны ҡарау өсөн тейешле ҡорал кәрәк өсөн, уйынсылар уйын еңеллек менән ҡарарға ярҙам итә. Был беҙҙең булып, беҙ барлыҡ уйындар һәм дөрөҫ билдәләп, күңеленең, һеҙ тиҙ таба, йәғни кәрәк һезгә. Беҙ бөтә уйын тасуирламаһы өсөн шулай яҙыла, һәм миниатюралары, улар ярҙамы менән беҙ булдыҡ уларҙа, уйлап итеүен уңайлаштырыу. Нисек һеҙ генә уйынын табып, уйнатып төймәһенә баҫығыҙ-был берҙән-бер тип уйынды барышында һеҙҙең өсөн эшләргә кәрәк., Һеҙ ябай басыгыз "Йырлата", - тип ҡуйҙы һәм загружаться был браузер йәки загрузить һеҙгә кәрәк башҡа бөтә ҙә булды.\nБраузерный уйын һәм мөмкин теләсә ниндәй төҙөлөшө, уларҙы яңыртыу версияһын ебәрә алмаҫһығыҙмы Chrome, Firefox теләсә башҡа ниндәй йәки программа менән тәьмин итеү. Һезгә генә кәрәк интернетҡа тоташыу, һәм бөтә был һеҙҙең уйын. Беҙ шулай ҡайғыртабыҙ, XXX пользовательский тәжрибәһе максималь өсөн уйын тәҡдим итә. Башҡа уйындар һеҙҙең өсөн платформа енси хардкорный беркасан ла кәрәк, был башҡа.


Заман елдәре әсе телле халыҡҡа телдәрен сарлау өсөн\nбөтә мөмкинселектәрҙе булдырҙы, шикелле. Ҡайҙа ҡарама юмор истар, пародистар, һүҙ өлкәһендәге халыҡ артистары... Сәнәғә т өлкәһенең етди белгестәре һүҙҙәренсә, артистарҙың был ҡатл амы һуңғы осорҙа тамашасыларҙың айырыуса оло мөхәббәте менән\nБыл йәһәттән үҙҙәренең һөнәре арҡаһында сәхнәгә, телевиден иеға, әҙәбиәткә юл ябыҡ кешеләр ҙә юғалып ҡалмағаны аптырата . Мәҫәлән, тырыш һәм ҡыйыу таксистар халҡын алайыҡ. Шәхси им енлек һәм үҙ-ара алып барған көрәш тураһында хәстәрлектәр ме нән улар тере халыҡ менән эш итеүен онотҡан,ахыры. Бер үк ма шина эсендә ике төрлө яҙыу булырға мөмкин. Ниндәй тиһегеҙме Рәхим итегеҙ : "Пассажирҙар мотлаҡ туҡталышта ғына сыға ала"\nһәм "Туҡталыш булмаған урында туҡтау -10 һум". Икенсе төрлө\nәйткәндә, юл фажиғәһенең сәбәпсеһе йәки унан зыян күреүсе б улырға теләйһегеҙ икән - рәхим итеп 10 һум түләгеҙ!\nБына тағы ла бер миҫал - былай ҙа тығыҙ "маршруткаға" бихи сап тулған пассажирҙарҙы "Тығыҙ булһа ла, үпкәләшеү юҡ" тиг ән яҙыу ҡаршылай.\n"Маршрутка" ла һеҙгә бөтә шау-шыуҙы еңгәнсе ҡысҡырырға тур а киләсәк, икенсе осраҡта үҙегеҙҙең туҡталышты үтеп китәсәкһ егеҙ. Юлды үткән өсөн аҡса алғанда ла һеҙгә билет йолҡоп би реүсе табылмаҫ. Бындай "маршрутка" хужаларына үҙҙәренсә яҙы у менән яуап бирге килә: "Хурлы бүреләр, рулгә башҡа тотонаһ ы булмағыҙ!


Дарыуҙарҙы тамғалау бара\n3 Октябрь 2019, 16:36\nРеспублика дауаханалары дарыуҙарҙы тамғалау системаһына ҡушылды. Был ысул дарыуҙың етештереүсенән ҡулланыусыға тиклем үткән юлын күҙәтеү мөмкинлеге бирә. Һөҙөмтәлә һатып алыусыны сифатһыҙ дарыу алыуҙан һаҡлай.\nРеспублика дауаханалары дарыуҙарҙы тамғалау системаһына ҡушылды. Был ысул дарыуҙың етештереүсенән ҡулланыусыға тиклем үткән юлын күҙәтеү мөмкинлеге бирә. Һөҙөмтәлә һатып алыусыны сифатһыҙ дарыу алыуҙан һаҡлай. Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров:\n– Был бик мөһим тема. Ул кешеләрҙең һаулығына һәм именлегенә бәйле, – тип, республикалағы медицина һәм фармацевтика ойошмалары менән мәғлүмәт эше алып барырға һәм дарыуҙар сифатын тикшереү буйынса системаға ҡушылыуын контролгә алырға ҡушты.\nБыл эште ойоштороу үҙәге итеп Өфө ҡалаһының 21-се клиник дауаханаһы билдәләнде. Ул тәүгеләрҙән булып яңы системаға ҡушылды һәм башҡа медицина учреждениеларында аңлатыу эше алып бара.\n2020 йылдың 1 ғинуарына тиклем дарыу һатыу менән шөғөлләнгән барлыҡ медицина учреждениелары ла яңы системаға инергә тейеш. Дарыуханала дарыуҙарҙың сифатын смартфон ярҙамында йә сканер аша һәр кем үҙе тикшерә ала.\nТимәк, бынан ары беҙгә сифатлы дарыу һаталармы әллә ялған препарат биреп, алдайҙармы, тип ҡурҡырға түгел. Юғиһә, әлегә тиклем дарыуханаларҙағы дарыуҙарҙың яртыһы ялған икән, тигән имеш-мимеш ишетеп, йыш ҡына кемгә ышанырға ла белеп булмай ине. Яңы системаның төп маҡсаты - ялған дарыуҙар һатыуға юл ҡуймау. Бөтә өмөтө дарыуҙа ғына булған ауырыуҙар зыян күрмәһен, һатып алған дарыуының файҙаһын күрһен, шифаһы тейһен.