Презентация на тему: "Баш ҡ орт хал ҡ ы ырыу ҙ арға бүленеп йәшәгән замандар ҙ ан алып ү ҙ атрибуттарын булдырған. Һәр ырыу ҙ ың тамғаһы, ораны, ҡ ошо һәм ағасы булған. Кеше.". Скачать бесплатно и без регистрации.\nБаш ҡ орт хал ҡ ы ырыу ҙ арға бүленеп йәшәгән замандар ҙ ан алып ү ҙ атрибуттарын булдырған. Һәр ырыу ҙ ың тамғаһы, ораны, ҡ ошо һәм ағасы булған. Кеше. - презентация\nПрезентация была опубликована 3 года назад пользователемГульнур Садыкова\nПрезентация на тему: " Баш ҡ орт хал ҡ ы ырыу ҙ арға бүленеп йәшәгән замандар ҙ ан алып ү ҙ атрибуттарын булдырған. Һәр ырыу ҙ ың тамғаһы, ораны, ҡ ошо һәм ағасы булған. Кеше." — Транскрипт:\n2 Баш ҡ орт хал ҡ ы ырыу ҙ арға бүленеп йәшәгән замандар ҙ ан алые ү ҙ атрибут тарын булдырған. Һәр ырыу ҙ ың тамғаһы, ораны, ҡ ошо һәм ағасы булған. Кеше ер ҙ ә йәшәһә лә, күңеле юғарыла, ҡ оштар оскар бейеклектә. Кеше күңеле һәр са ҡ ҡ оштой азат, ул ҡ анатлы, гель үргә ынтылһын, тигән мәғәнә һалынғандыр, моғайын, ырыуға ҡ ош атамаһын биргәндә. Минең ҡ оштар тураһында күберәк белгем килде, шуға ла ҡ оштарға ҡ арата ҡ ы ҙ ы ҡ һыныу уянды.. Тәбиғәттебе ҙ өсөн ҡ оштар ҙ ың фай ҙ аһы баһалап бөткөһө ҙ. Улар бе ҙҙ е төрлө зарарлы бөжәктәр ҙ ән һа ҡ лай. Моңло йырсы ҡ оштаррыбы ҙ күңелдәртебе ҙ гә дәрт бипер, бе ҙҙ е рухи я ҡ тан байыта.\n5 Райондар Ҡ ош исемдәре 1Ауырғазы Шоң ҡ ар 2БлаговарҺабантурғай 3БелоретБөркөт 4БлаговещенКүгәрсен 5Бүздәк Торна 6БөрөҺыу турғайы 7Ейәнсура Торна 8Ишембай Шоң ҡ ар 9Күгәрсен 10 Көйөргә ҙ е Бөркөт 11КушнаренкоҺабантурғай 12 Ҡ атласы Ҡ ор 13 Ҡ фирмы ҫҡ алы Ҡ арағош 14Миәкә Ҡ арсыға 15Мәләүез Ыласын 16Мәсетле Ыласын 17 Са ҡ мағош Һабантурғай 18ХәйбуллаБөркөт 19ШишмәТорна 20Әлшәй Шоң ҡ ар\n25 Баш ҡ ортостандағы район дар ҙ ың символдарын өйрәнеп, ү ҙ ем өсөн биг күп мәғлүмәттәр алдым. Ысынлап та, хал ҡ рыбы ҙ борон – борондан тәбиғәтттебе ҙҙ ең тире йән эйәләренә һа ҡ сил мөнәсәбәтен булдырған. Улар ҙ ы атыу йәки аулау бөтөнләй тыйылған булған. Ырыу атрибут тары һаналған был ҡ оштар баш ҡ орттар ҙ а я ҡ ты киләсәккә ынтылыш, ғорурлы ҡ, ихтыяр көсө, ҡ уна ҡ силлы ҡ кеүек сифаттар ҙ ы ла тәрбиәләгән. Бе ҙ ҙ ә ү ҙ тебе ҙҙ ең ертебе ҙҙ ең именлеген, хозурлығын, байлығын, экология йәһәттән ҡ урсаулы булыуын теләһәк, ата- бабалар рухина тоғроло ҡ һа ҡ лап, уны киллер быуындарға аманат итеп ҡ алдырырға тейешбе ҙ.\n26 Иғтибарығы ҙ өсөн рәхмәт!\nСкачать бесплатно презентацию на тему "Баш ҡ орт хал ҡ ы ырыу ҙ арға бүленеп йәшәгән замандар ҙ ан алып ү ҙ атрибуттарын булдырған. Һәр ырыу ҙ ың тамғаһы, ораны, ҡ ошо һәм ағасы булған. Кеше." в формате .ppt (PowerPoint)


2 Июль 2019, 17:57\nБорондан килгән уйындарыбыҙ ҙа, оҙон көйҙәребеҙ, кейеҙ йә һуғылған балаҫтарыбыҙ, ҡорот һәм бишбармаҡ ише ризыҡтарыбыҙ кеүек, беҙҙе ҡылыҡһырлаған, тарихыбыҙҙы һөйләгән ҡабатланмаҫ хазиналарыбыҙ. Бөгөн балаларыбыҙ элекке уйындарға илтифат бирмәй тип борсолһаҡ та, шөкөр, фольклорсылар һәм башҡа эшмәкәрҙәребеҙ тарафынан уларҙың күбеһе юғалмаҫ элек яҙып алынып, ҡиммәтле хеҙмәттәр булып донъя күрергә өлгөрҙө. Бер ҡатламы әле онотолмай йәшәп килһә, һөйәк (кимек, ашыҡ, йәкәл, өнтәй) уйындарын уйнаусылар юҡ инде, тиһәк тә була. Ә бит улар – меңәр йыл дауамында һаҡланып килгән рухи ҡомартҡы.\nКимек уйындары малсылыҡ менән шөғөлләнгән күп халыҡтарҙа булған һәм әле лә бар. Ҡырғыҙстанда, мәҫәлән, уны альчик тип йөрөтәләр һәм ашыҡ һөйәген ташлап уйнаған төрлө уйындар буйынса республика чемпионаттары үткәрелә. Ҡырғыҙҙар ваҡ малдың тубыҡ һөйәктәренән әҙерләнгән ашыҡтарҙы ялтыратып эшкәртеп, сигелгән муҡсайҙарға һалып, төрлө илдәргә һатыуҙы ла яйға һалған. Әле был уйындарҙы Азия олимпиадаларындағы спорт төрҙәре исемлегенә индереү хаҡында һөйләшеүҙәр алып барыла. Ә Ҡаҙағстандың баш ҡалаһы Астанала уйнау өсөн тәғәйен ашыҡтарға һәм юрау өсөн ҡулланылған ҡуй малының ҡалаҡ һөйәгенә һәйкәл ҡуйылған. Атаҡлы ғалим Ишмөхәмәт Ғәләүетдиновтың милли уйындарыбыҙға арналған китабында башҡорт халҡында булған байтаҡ һөйәк уйындары тасуирланған. Ололар уларҙың күбеһен хәтерләй, ә йәштәргә кимек хаҡында һорау бирһәң, йыш ҡына нимә хаҡында һүҙ барыуын төшөнмәйҙәр. Ҡыҙғаныс хәл. Ләкин һуңғы йылдарҙа аҫыл милләттәштәр табылып, халҡыбыҙҙың боронғо селтәр эшләү йә уҡ яһау сәнғәтен тергеҙә башлаған һымаҡ, был өлкәгә лә иғтибар итерлек тәүәккәл ҡыҙ-егеттәр булыр әле, тигән өмөт ҙур. Сахалар (яҡуттар) хапсағай һәм башҡа милли уйындарын «Азия балалары» халыҡ-ара спартакиадаһында ҡатнашҡан спорт төрҙәре исемлегенә индергәнсә, бер заман беҙҙең дә милли уйындар донъя аренаһында лайыҡлы урын алыр, тип ышанайыҡ.


Ҡулдарынан гөлдәр тама\n13 Ғинуар 2020, 16:17\n«Раузалар аллеяһы» ландшафт дизайны үҙәге етәксеһе, Башҡортостандың етәксе ҡатын-ҡыҙҙар ассамблеяһы рәйесе, «XXI быуат ҡатын-ҡыҙ лидеры» Бөтә Рәсәй бәйгеһе еңеүсеһе, эшҡыуар, психолог Айгөл Әбелхәйерова (Измәғәмбәтова) Ейәнсура районы Абзан ауылында буй еткерә. Ата-әсәһенән ҡалғанда уға алты ғына ай була. Әсәһенең атаһы Ҡәһәрмән һәм әсәһе Гөлшат сабыйҙы үҙ тәрбиәһенә ала, һәм ҡыҙ уларҙы «әтей», «әней» тип үҫә. Айгөлдөң олатай-өләсәй ҡосағында рәхәтләнеп буй еткереүе, был бәхет тап уға йылмайыуы балалар йортона ебәрелгән ике апайының күҙен ҡыҙҙырғандыр. Әммә, ваҡыт үткәс, шуны беләләр: баҡһаң, кесе һеңлеләре Айгөл бик ҡаты сирләп китә. Әсәһенең һеңлеһе Гәүһәрҙең төшөнә мәрхүм апаһы менән еҙнәһе ингәс, бәлә янауын аңлап ҡалып, сәсрәп ауырыған сабыйҙы Рәйлә һеңлеһе менән урлап алып ҡайтып аяҡҡа баҫтыралар. Бәхетле йондоҙ аҫтында тыуған бит һеңлебеҙ, тип ҡыуана был хәлде белгәс бер туған апайҙары Лариса һәм Альбина.Айгөл Әбелхәйерова 2013 йылда Өфө ҡала хакимиәте үткәргән «Төҙөкләндереү буйынса иң яҡшы проект» бәйгеһенә үҙенең «Раузалар аллеяһы» тигән эшен тәҡдим итә. Сәскәләр батшабикәһе – раузалар биҙәгән, туй тантаналары гөрләп уҙған, ғашиҡтар осрашҡан бик матур ер итеп күҙ алдына килтерә ул был урынды. Бәйгелә эшлекле ханым беренсе урын яулай. Аҙаҡ, йорт алдын йәшелләндереү, төҙөкләндереү менән шөғөлләнгән шәхси фирмаһын асҡанда, тап шул атаманы файҙалана.\nАйгөлдөң балалар баҡсаһында уҡ әйҙәүсе сифаттары билгеләнә. Тиҫтерҙәре уны, «абруйлы» бер малай менән парлап, машинаға ултыртып, кәләш һәм кейәү итеп этеп йөрөтөүҙәрен иҫләп, Айгөл хәҙер шулай уйлай. «Фотоларға ҡарағанда төҫ-һыпатым менән башҡа ауыл ҡыҙҙарынан айырылмағанмын да. Холҡом шулай булған. Һуғыш суҡмары инем. Олораҡ малайҙар берәй нәмә әйтһә, уларҙы туҡмап ташлай торғайным. Сөнки олатайым, үҙеңде яҡлап өйрән, тип әйтеп ҡуйғайны», – тип хәтирәләргә бирелә Айгөл.\nШуныһы ла ҡыҙыҡлы: беренсе класҡа төшкәндә мәктәпкә Айгөл, алмашҡа яңы сандалийын һалып алып, калуш кейеп барған. Бала саҡтан үҙ фекерен алға ҡуйып өйрәнгән, башҡалар ни әйтер тип ҡурҡмаған ҡыҙ 11 йәшкә тиклем Ҡәһәрмән олатаһының күҙәтеүе аҫтында була. Тик «бишле»гә генә өлгәшә. Олатаһы астма менән яфаланғас, табип булам да уны һауыҡтырам, тип хыялланған Айгөл уға банкалар ҡуя, ҡайҙа ниндәй дарыу ятыуын, һәр ҡайһыһының тәғәйенләнешен белә. Олатаһы ла уның был хыялын үҫтерергә тырыша. Шул уҡ ваҡытта баланың иғтибарын сәйәсәткә йүнәлтә. Бергәләп үҙгәртеп ҡороу заманында шаулап үткән съездарҙы ҡарайҙар, ваҡиғаларҙы күҙәтеп баралар. Олатаһына дуҫтары килһә, Айгөл, һөйлә әле, тип, ейәнсәренең мәғлүмәтлелеген күрһәтергә ашыға.\nАйгөл өй эштәренән азат ителә. Өләсәһе барыһын да үҙе башҡарырға күнеккән. Шуғалыр ҡыҙ ауылдағы ярҙамға мохтаждарға барып булышлыҡ итә башлай. Мунсаларын һылап, ағартып, иҙәндәрен йыуып, һауыт-һабаларын таҙартып ҡайтып китә. Өләсәһе, берәй ҡайҙа уйнап йөрөй, тип уйлағанда, Айгөл бына шундай эштәр менән булыша.\n1-cе класта уҡығанда, оҫталарҙы ҡарап ҡына тороп, шәл сите бәйләргә өйрәнеп ала. Бер кистә бер ситте бәйләп ҡуя хатта. Йөн иләп ҡарағыһы килә. Өләсәһе, ҙурайғас өйрәнерһең әле, тип рөхсәт итмәй. Айгөл аптырап тормай, ҡоҙағыйының мунсаһын һылап, йөҙ грамм дебет ала. Баҡсала һынған орсоҡ менән йөн иләргә лә өйрәнә бер аҙҙан. Аҙнаһына бер шәл бәйләгән Айгөлдә, бәйләмен һатып, аҡса эшләү теләге уяна. Пенсия ҡырҡ һум, эш хаҡтары уртаса алтмыштан артмаған заманда бер шәлде йөҙ ҙә ун һумға Үзбәкстанға ебәреп һаталар. Аҙнаһына 3-4 шәл бәйләгән ҡыҙҙа шул ваҡыттарҙан уҡ эшҡыуарлыҡ ҡомары барлығы асыҡлана.\n...11 йәшендә Айгөл өсөн йәнә лә бер таяу ҡолай. Олатаһы яҡты донъяларҙы ҡалдырып, баҡыйлыҡҡа күсә. 40 йыллап бергә ғүмер иткән кешеһен юғалтыу өләсәһенә лә бик ауыр тәьҫир итә. Ул тормош мәғәнәһен юғалтҡандай була, ауыр ҡайғыға сумып, Айгөлдө үҙ яйына ҡуя. Шул ваҡытта ҡыҙыҡай үҙен яңғыҙ һәм таяуһыҙ ҡалғандай хис итә. Үҫмер ваҡытында Айгөлдөң холҡо үҙгәрә, бәхәсләшеп барыусан балаға әйләнә. Гүйә, уның донъяһы аҫты өҫкә килә. Уҡыуға ҡыҙыҡһыныуы кәмей. Шуға ла мәктәпте тамамлағас та кейәүгә сыға ла китә. Егет уға йәнен бирерҙәй булып йөрөй. Өйҙәренә килеп ярҙам итә. Бер йылдан Тимур улдары тыуа. Церебраль фалиж менән тыуған сабыйына диагнозды һуңлап ҡына ҡуялар. Өфөлә дауаханаға алып килгәс, баланың йөрөй, һөйләшә, яҙа алмаясағын әйтәләр. Әммә Айгөл бының менән һис кенә лә килешергә теләмәй. Тап ошо ваҡытта уның лидерлыҡ асылы уянғандыр. Ҡайҙа нимә ишетә, шуны өйрәнә, дауалай, ярты Башҡортостанды йөрөп сыға – баланы аяғына баҫтыра. Улының йөрөй, уҡый, яҙа алыуына өлгәшеү Айгөл өсөн төп маҡсатҡа әйләнә. Ошо мәсьәләне хәл итмәйенсә тороп, ул икенсе балаһына уҙмай.\nТимур, тиҫтерҙәренән ҡалышмаған зирәк бала булып, 1-се класҡа бара. 2-се класҡа коррекцион йүнәлеш буйынса китһә лә, Айгөл алдына алған бурысын үтәүенән ҡәнәғәт ҡала. Шунан Динар тыуа, йәнә лә ике йылдан – Рената... Өс балалы әсәнең, гүйә, тормошо ла ҡыҙыҡлы йырҙыға төшә, донъяһы түңәрәкләнә. Үҙенең башҡа һәләттәрен асыу, үҫешеү, белем алыу ихтыяжы уны БДУ-ы Сибай институтының психология бүлегенә алып килә. Иң мөһиме – шул белемдәрҙе үҙләштерергә күңеле өлгөргән, ҡорғаҡһыған була. Лидерлыҡ сифаттары бында ла һиҙҙертә: төркөмдөң старостаһы итеп һайлап ҡуялар үҙен. Автомобиль йөрөтөү хоҡуғына ла эйә була ул. Бер аҙҙан ғаилә Абзан ауылынан Иҫәнғолға күсенә. Үҙ балаһы менән шундай ауыр юлды үткәс, мөмкинлектәре сикләнгәндәргә булышлыҡ итергә ҡарар ҡыла. 5 йыл Инвалидтар йәмғиәтендә психолог булып эшләй. Ейәнсураның һаулыҡ буйынса мөмкинлектәре сикләнгәндәр спорт командаһын республика кимәленә сығара, туристик фестивалдә беренсе биш урынды улар алып ҡайта. Балаларға яҡшы белем биреү ихтыяжы, уларҙың киләсәген уйлау ғаиләне Өфөгә күсеп китергә этәрә. Ҙур өйҙәрен, күнегелгән тормошон ҡалдырып, Әбелхәйеровтар яңы бейеклекте яуларға ынтыла.\nЭшҡыуарлыҡ ҡатын-ҡыҙ өлөшөмө?\n«Бөтә был һорауҙар етәксе нимә эшләргә тейешлеген белмәүҙән килә. Әгәр эшҡыуарлыҡтың үҫеш асылын аңлаһа, ҡатын-ҡыҙҙың ҡулынан да килә ул. Етәксенең бурысы – хеҙмәткәрҙәрҙе үҫешкә көйләү, киләсәккә маҡсаттар билдәләү. Быны ла гүзәл зат бик оҫта башҡара ала. Бында уның эске тойомлауы ярҙамға килә. Биш йылдан, ун йылдан нимә булыр, ҡайҙа барабыҙ – был һорауҙарға ла ҡатын-ҡыҙ аныҡ яуап таба ала. Эшҡыуарлыҡты ирҙәрсә аңлау физик көс кәрәклеге менән билдәләнә. Әйтәйек, эшсе сыҡмаһа, алаһың да йөктө үҙең бушатаһың. Ә уның үҙ бурысына яуаплы ҡарауына өлгәшһәң, көс кәрәк тә түгел. Эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнеүсе ҡатын ҡиммәттәргә баҫым яһарға, нимә өсөн һәм ниндәй маҡсаттар ҡуйылыуын аңлатырға тейеш. Кешеләрҙе ҙур, бөйөк эштәрҙә ҡатнашыусы булыуҙары менән дәртләндерергә мөмкин. Шунда улар эш мәғәнәһен аҡсала ғына күрмәй башлай. Һәр кем компанияла үҙен кәрәкле, файҙалы кеше итеп тоя», – ти Айгөл Әбелхәйерова.\nУңышлы эшҡыуар Түбәнге Новгородта «XXI быуат ҡатын-ҡыҙ лидеры» бәйгеһендә ҡатнаша. Миллиард һумлыҡ әйләнеше булған малтабар ҡатындарҙың шул хәтлем ябай, асыҡ фиғеленә, ғәҙәти кейенеп йөрөүҙәренә Айгөлдөң иҫе китә. Кредиттар ауырлығынан бөкөрәйгәндә алтын менән биҙәлеүҙән ни мәғәнә? Кемгәлер үҙенең кемлеген иҫбат итергә маташҡан эшҡыуарҙан да хөртө бармы?\nИғтибарҙы үҫешкә, киләсәккә ниндәй ҡиммәт алып килеүеңә йүнәлтһәң, уңыш ҡаҙанырһың, ти Айгөл.\nҒаилә мөнәсәбәттәре хаҡында\nАйгөл, тормош иптәше Дамир менән йәшләй генә өйләнешеп, 27 йыл бергә татыу ғүмер кисерә. Ғаилә институты ҡиммәте ни өсөн юғала? Сөнки һәр кем үҙ ихтыяжын ҡәнәғәтләндерер өсөн яңы көс сығанағы эҙләй. Элек-электән ҡатын-ҡыҙ иренә йәбешеп ятҡан, көслө зат мал тапҡан. Ә хәҙер статуслы, туҡ, кейемле булыу, балалар табыу өсөн кейәүгә сығыу мотлаҡ түгел.\n«Хәҙерге заманда ир ҡатын-ҡыҙ өсөн кем ул?» – тигән һорау дөрөҫ. Минең аңлауымса, ир – ул һиңә бөтә яҡлап та таяныс булырлыҡ дуҫ, иптәш. Һәр кемдең көслө йә көсһөҙ яҡтары бар. Әгәр ҙә тормош иптәшең көсһөҙ яҡтарыңды тулыландыра икән, тимәк, был яҡшы. Ғаиләлә йә ир-ат, йә ҡатын-ҡыҙ өҫтөнлөк итә. Мин быны бер-береһен тулыландырыу күҙлегенән ҡарап ҡабул итәм. Шуның менән улар тигеҙләшә. Был мөнәсәбәттәрҙә иң мөһиме – үҙеңде нисек тойоуың, ир янында һиңә уңайлы булырға тейеш, ти ул.\nӘбелхәйеровтар ғаиләһе төрлө көсөргәнешле мәлдәрҙе уңышлы үтә. Балалары буй еткереп килә. Ҡыҙҙары Рената урта мәктәпте тамамлай. Тиҙҙән өйҙә икеһе генә тороп ҡаласаҡтарын уйлай ир менән ҡатын. «Мөхәббәт 36 ай йәшәй, тигән ҡараш хөкөм һөрә. Шул осорҙа кешеләр өйләнешеп, бала табып ҡала. Көнкүреш мәсьәләләре алға сыҡһа, гормондар тәьҫире тамамланһа, парҙарҙа нимә ҡала? Хөрмәт, таяныс булмаһа, ғаилә тарҡала. Ҡурҡыштарынан айырылып китә алмаған парҙар бар. Уларҙы билдәһеҙлек, яңғыҙ ҡалыу өркөтә. Беҙгә килгәндә, арабыҙҙа хөрмәт тә, бер-беребеҙгә таяныс була белеү ҙә бар. Тормош иптәшемде ижад кешеһе итеп ҡабул итәм. Бер ай вахта буйынса нефтсе булып эшләһә, бер ай ғаилә, балалар, ижад менән була. Ул матур йырлай», – тип ғаиләһе менән таныштыра Айгөл.\nБөтә балалары ла – әүҙем, лидерҙар. Тимур үҙ даирәһендә ҡайнай. Һөйгәне бар, өйләнергә ниәтләй. Йырлай, диджей булып та эшләй. «Әллә 15 махсус һөнәр эйәһе – штукатур-буяусы, умартасы, иҫәпсе, баҡсасы... Егет кешегә етмеш төрлө һөнәр ҙә аҙ тигәнде тота. «Актив» инвалидтар йәмғиәтендә шөғөлләнә. Эшләргә рөхсәт ителһә лә, улар өйҙә ултырып сыҙамай. Яңыраҡ «әүҙемдәр», бергәләшеп, ҡаланы сүп-сарҙан таҙартты», – тип һөйләй әсә оло улы хаҡында.\nДинар Мәскәүҙә уҡый, РФ Президенты эргәһендәге Ауыл хужалығы һәм дәүләт идаралығы академияһында финанс менеджеры булырға әҙерләнә. Бала сағынан парашют спорты менән шөғөлләнә. Килешеү буйынса, спорт мастерлығына кандидат дәрәжәһенә ирешмәһә, уны уҡытҡан бөтә сығымдарҙы мәктәпкә ҡайтарырға тейеш булалар. Ә Динар кандидат ҡына түгел – 16 йәшендә мастер дәрәжәһенә өлгәшә. Бөтә донъя кубогы еңеүсеһе була. Башҡортостан йыйылма командаһында сығыш яһап, беренселекте бирмәй. Спортсы булараҡ, Рәсәй стипендияһын ала.\nРената психолог булырға хыяллана. Сөнки әсәһенең кешеләргә ярҙамының һөҙөмтәһен күрә.\n«Мин – эзотерик. Күңел тәрәнлектәрен байҡайым, генетик тамырҙарҙы юллайым. Кешелә үҙ асылында булғаны ғына бар. Асыл – һине уратҡан мөхит, тамырҙарыңдан ҡалған мираҫ. Кешелә ыңғай сифаттарҙы күрә белергә кәрәк. Әгәр үҙен яратҡанын тойһа, ҡатын-ҡыҙ ир-атҡа ҡулайлаша. Яуаплылыҡ тоймаған, ялҡау ирҙе илһамландырыу арыта. Уйҙарың, кешеләрҙе ҡабул итмешең, көҙгөләй, үҙеңдә сағыла», – ти Айгөл Ҡәйепкәли ҡыҙы.\n...Айгөл Әбелхәйерова өсөн 2019 йыл – уңыш, танылыу йылы: «Рәсәй терәге» үткәргән «Эшҡыуар уңышы» төбәк конкурсында «Иң яҡшы ҡатын-ҡыҙ проекты» номинацияһы финалисы була. Был бәйге артабан да дауам итә. Киләһе йылдың февраль айында уға йомғаҡ яһаласаҡ. БР Хөкүмәте, Сауҙа-сәнәғәт палатаһы, MTVmix телеканалы үткәргән баш ҡаланың иң яҡшы компаниялары, уңышлы кешеләре араһында ул, психолог булараҡ, «Йыл танылыуы» лауреаты тип табылған. Мәскәүҙә «Перспектива» төбәк үҫеш фондының «Төбәктәрҙең алтын фонды» йәмғиәт танылыу премияһына лайыҡ булған. Шуныһы әһәмиәтле: ул, Ҡаҙағстанға барып, Чингирлау тимер юлы станцияһында йәшәгән атаһының туғандарын табып, фатихаларын алғас, үҙен тағы ла ҡеүәтле итеп хис итә. «Нәҫел көсөнөң кеше өсөн ни хәтлем әһәмиәтле булыуын тойҙом», – ти ул.\nАҡылы камил кешенең донъяһы ла нурлы: эше лә, күңеле лә, йөҙө лә балҡып, ялт итеп тора, кешеләр менән мөнәсәбәттәрҙе лә ул еңел ҡора. Үткәне, бөгөнгөһө менән ҡәнәғәт һәм киләсәгенә ышаныслы аҙымдар менән аяҡ баҫа. Журналыбыҙҙың тышлығын биҙәгән замандашыбыҙ Айгөл Әбелхәйерова тап шундай уңышлы аҫыл заттарыбыҙ рәтендә.\nМәҡәләнең тулы вариантын журналдың 12-се (2019) һанында уҡығыҙ.


Өфөлә Халыҡ-ара милли кейем парады уҙған йылғы рекордты уҙып китте // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n10:51, 13 июня 2019 Мәҙәниәт\nӨфөлә Халыҡ-ара милли кейем парады үтте. Рәсәй көнөндә, Ҡала көнөндә һәм Салауат Юлаевтың тыуған көнөндә Башҡортостандың баш ҡалаһында ҙур парад «Евразия йөрәге» халыҡ-ара сәнғәт фестивален асты.\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, 2018 йылдың 9 июнендә милли кейем кейгән кешеләр иң ҙур әйлән-бәйлән яһап, рекорд ҡуйҙы. Рекордтың рәсми һаны — 1192. Быйыл парадҡа килеүселәр күберәк булды. Ойоштороусылар хәбәр итеүенсә, теркәлгән коллективтар ғына 2700 тирәһе ине, аҙаҡтан уларға милли кейемдәге бик күп өфөләр ҡушылды.\nМилли кейем байрамында ҡатнашыусылар колоннаһы Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт драма театрынан Зәки Вәлиди урамы буйлап Өфө амфитеатрына, «Ватан» этно-паркына табан йүнәлде. Өфөгә республика район-ҡалаларынан тыш, Мәскәүҙән, Ырымбур өлкәһенән, Пермь крайынан, Ханты-Манси автономиялы округынан коллективтар килде. Фестиваль сәхнәһе алдында күмәк кеше ҡатнашлығында әйлән-бәйлән ойошторолдо.\nБыйыл милли кейем парады тәүгә халыҡ-ара статуста уҙҙы. Рустар, башҡорттар, татарҙар, немецтар, сыуаштар, латыштар, украиндар, мордвалар, керәшендәр, удмурттар, мариҙар, казактар, белорустар, һиндтар, ғәрәптәр, тажиктар һәм башҡа милләт вәкилдәре сағыу колонна булып үтте. Уларға Конго, Колумбия, Вьетнам, Ҡытай, Төркиә, Үзбәкстан, Ҡырғыҙстан һәм башҡа ил халыҡтары костюмын кейгән студенттар ҡушылды. Уларҙың күбеһе — «Берҙәмлек» халыҡ-ара милли мәҙәниәттәр фестивале ҡатнашыусылары.\nПарадтың иң кесе ҡатнашыусыһы Эльдан Залаловҡа — йәш тә ете ай, иң өлкәне Салауат Рәсүлев 80 йәшен билдәләй.\nКиске сәғәт 7-лә Санкт-Петербургтың «Ингервала» төркөмө һәм Надежда Бабкина етәкселегендәге «Рәсәй йырҙары» фестиваль-марафоны ҡатнашыусылары сығыш яһаны. Башҡортостанды «Рәсәй йырҙары» фестивалендә «Арғымаҡ» этно-рок төркөмө, «Мираҫ» йыр һәм бейеү фольклор ансамбле күрһәтте, Өфөлә ҡатнашыусыларға Zainetdin проекты ла ҡушылды. Программаның икенсе өлөшөндә «Би-2» төркөмө сыҡты, уның сығышы байрам фейерверкы менән тамамланды.\nӨфө амфитеатрында «Евразия йөрәге» халыҡ-ара сәнғәт фестивале 15 июндә тамамлана.\nТеги: милли мәҙәниәт, әйлән-бәйлән, парад


Төбәктә 200-ҙән ашыу бала «Бала саҡ — ул байрам» картиналар конкурсында ҡатнашты // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nТөбәктә 200-ҙән ашыу бала «Бала саҡ — ул байрам» картиналар конкурсында ҡатнашты\n12:40, 3 августа 2015 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2015 йыл, 3 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.\nБашҡортостанда «Бала саҡ — ул байрам» картиналар конкурсына эштәр ҡабул итеү тамамланды. Август уртаһында һайлап алыуға йомғаҡ яһаласаҡ. Ижади бәйге «Ныҡлы ғаилә» һәм «Рәсәйгә һәр бала мөһим» федераль партия проекттарын ғәмәлгә ашырыу сиктәрендә уҙғарыла.\nКонкурс Бөтә Рәсәй ғаилә, мөхәббәт һәм тоғролоҡ көнөнә арналған. Ойоштороусыларҙың төп маҡсаты — ғаилә институтын нығытыу һәм ғаилә ҡиммәттәрен пропагандалау. Сарала 5 йәштән 15 йәшкәсә балалар ҡатнашты, тип хәбәр иттеләр «Берҙәм Рәсәй»ҙең төбәк бүлексәһендә.\n«Конкурсҡа бөтә республиканан 200-ҙән ашыу эш килде. Картиналар биҙәү-ҡулланма стилендә, ағастан, сәйләндән, ҡабырсаҡтан, ҡомдан, тиренән һәм башҡа ҡул аҫтындағы материалдарҙан эшләнгән. Эштәр «Әсә йөрәгенең йылыһы», «Минең атайым — иң яҡшыһы», «Яратҡан олатайым һәм өләсәйем», «Ғаилә менән ял», «Минең ғаиләм — минең байлығым» темаларын сағылдыра. Август уртаһында конкурсҡа йомғаҡ яһаласаҡ, еңеүселәр бүләкләнәсәк», — тип һөйләне «Ныҡлы ғаилә» партия проектын тормошҡа ашырыу өсөн яуаплы Альвина Сәғитова.\nТеги: балалар,балалар ижады,конкурс


Йыллыҡ эшкә йомғаҡ яһанылар\n4 Март 2019, 14:09\n“Йондоҙ” йәмғиәте эшсәндәренең дөйөм йыйылышы үтте\nРайондың иң эре ауыл хужалығы предприятиеларының береһе булып иҫәпләнгән “Йондоҙ” йәмғиәтендә йом- ғаҡлау йыйылышы – традицион сара. Унда уҙған йылға йомғаҡ яһала һәм ағымдағыһына пландар билдәләнә.\nЙыйылыш эшендә Мәсетле мәғлүмәт-консультация үҙәгенең баш агрономы Салауат Зәбихуллин һәм Яңы Мишәр ауыл биләмәһе башлығы Баймөхәмәт Ғүмәров ҡатнашты.\nХужалыҡтың баш зоотехнигы Илһам Фәтҡуллиндың һүҙҙәренсә, 2018 йылда бер һыйырҙан 35800 литр һөт һауып алыу планын үтәй алмағандар. Сәбәбе – мал аҙығының түбән сифатлы булыуы. Анализ сенажда май һәм уксус кислоталарының юғары кимәлдә икәнлеген күрһәтте, ә был иһә һыйырҙарҙың һаулыҡ торошона йоғонто яһамай ҡалманы.\nУҙған йыл башына фермала 656 баш һыйыр иҫәпләнә ине, быйыл – 648 баш. Уларҙың һаны 8 башҡа кәмегән. Шул уҡ ваҡытта быйыл уртаса тәүлек артымы 520 грамм тәшкил иткән, был уҙған йыл кимәленән 20 грамға күберәк.\nҮрсем алыу 9 башҡа артҡан һәм быйыл 324 баш тәшкил иткән. Малдарҙың үлеүе борсоуға һала – 82 баш булып киткән, был уҙған йылға ҡарағанда 47-гә күберәк.\nОсрап торған ауырлыҡтарға ҡарамаҫтан, ферма эшсәндәре эштәрендә ныҡышмалылыҡ күрһәтә һәм юғары һөҙөмтәләргә ынтыла. Һауынсылар Лилиә Хәмиҙуллина, Зәлифә Мөхәмәтйәнова, Ләйсән Сөләймәнова, Зөбәржәт Камалетдинова, Роза Закирова, Рәзинә Шакирова, Гөлзәйнәп Хажиева, Әлфиә Ғилметдинова һәм Венера Сәбиғиәрова, мал ҡараусылар Илфат Ғәниев, Данис Фәйзуллин, Динар Сәхәүетдинов, Әхнәф Ғилметдинов, Илшат Ғайсин, Фәрүәз Шакиров, Радик Ниғмәтуллин яҡшы эшләгәндәр. Йәш малдарҙы Гөлбикә Закирова, Динар Һөйәрғолов, Альфред Камалов, Мәҡсүт Һөйәр-ғолов тейешле кимәлдә ҡарай.\nВетеринария процедуралары ваҡытында башҡарыла. Һыйыр малдары һәм аттар яҡшы торошта. Малсылыҡта күп процестар компьютерға һалына, “Меркурий” программаһы индерелгән.\n“Йондоҙ” хужалығының баш инженеры Мәҡсүт Камаловтың әйтеүенсә, 2018 йыл хужалыҡ өсөн еңел булманы: ҡыш ҡар күп, йәй һалҡын, ә көҙ ямғырлы булды. Әммә, ошо ҡаршылыҡтарға ҡарамаҫтан, ауыл эшсәндәре малдарға етәрлек аҙыҡ әҙерләй алды.\nҠыш етеү менән техниканы ремонтлау башланды. Мартта бар техника техник тикшереү үтеп, яҙғы баҫыу эштәренә әҙер ине. Апрелдән механизаторҙар баҫыуға сыҡты һәм эште күп йыллыҡ үләндәрҙе тырматыу-ҙан башланы.\nСәсеү эштәре 25 көн эсендә тамамланды. Унан һуң мал аҙығы әҙерләүгә төштөләр.\nУраҡ эштәренә 3 комбайн йәлеп ителде, уларҙың һәр береһенә 421 гектар майҙан тура килде. Уңышты ваҡытында, юғалтыуҙарһыҙ йыйып алғандар. Был – механизаторҙарҙың яйға һалынған берҙәм һәм ныҡышмалы хеҙмәт һөҙөмтәһе. Уңыш гектарынан 20 центнер-ҙан ашыу тәшкил итте – район буйынса иң яҡшы күрһәткес. 18 үҙйөрөшлө машина, 9 арба, 3 иген урыу комбайны, 2 мал аҙығы әҙерләү комбайны, “Кузбасс” сәсеү комплексы һәм башҡа техника бар.\nПредприятие директоры Юрис Латыпов проблемалы мәсьәләләрҙе күтәрҙе. Хужалыҡ штатында 56 кеше. Коллектив “ҡартая”, йәштәр ауыл хужалығына килергә бик ашығып бармай.\nАвтопарк туҙған. Техниканың йыш ватылыуы һөҙөмтәһендә өҙлөкһөҙ эшләп булмай. Яңыртыу өсөн күп аҡса кәрәк. Шул уҡ ваҡытта хужалыҡтың бынан алда алынған техникаға кредит һәм лизинг буйынса 4 миллион һумдан ашыу бурысы бар.\nМеханизаторҙарҙың етмәүе лә эштә сағыла. Әммә хәҙер предприятиела эшләп йөрөгәндәр ваҡыттары менән дә, көстәре менән дә иҫәпләшмәй. Шуның өсөн Юрис Хәйҙәр улы уларға рәхмәт белдерҙе. Производство алдынғыларын ул почет грамоталары һәм премиялар менән бүләкләне.\nШулай уҡ хужалыҡ директоры был йылға пландар билдәләне, быҙауҙар өсөн аҙбарҙы эшләп бөтөрөргә һәм фермаларҙа тиҙәк сығарыуҙы автоматлаштырырға кәрәклеген әйтте.\nАлда – баҫыу эштәре, тимәк, ауыл эшсәндәре өсөн йәнә ҡыҙыу осор башлана. Хужалыҡ хеҙмәтсәндәре, ауырлыҡтарға ҡарамаҫтан, эшләргә әҙер һәм яҡшы уңыш, юғары һауым алыу маҡсаты ҡуя.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - БЕҘ БАРЫҺЫН ДА БУЛДЫРЫРБЫҘ! - 2021 - Мәҡәләләр\nБашҡортостан Республикаһы Башлығы Радий Хәбиров БР Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтай депутаттарына сираттағы Мөрәжәғәтнамә менән сығыш яһаны.\n"Бөгөн мин еңел булмаған 2020 йылда республиканың нисек йәшәүенә йомғаҡ яһайым, һеҙҙең менән артабан ниндәй йүнәлештә хәрәкәт итәсәгебеҙ тураһындағы уйҙарым менән бүлешәм. Быйыл беҙ иҡтисадты нығытасаҡбыҙ, социаль бурыстарҙы хәл итәсәкбеҙ, артабанғы үҫеш өсөн яңы "үҫеш нөктәләрен" табасаҡбыҙ", - тип белдерҙе сығышының башында уҡ Радий Фәрит улы. Шулай уҡ ул уҙған йылда алғы сафта булған медицина хеҙмәткәрҙәренә, уҡытыусыларға, ирекмәндәргә, төҙөүселәргә, шул иҫәптән төрлө сикләүҙәрҙе аңлап ҡабул иткән республика халҡына, ил Президенты Владимир Путинға республикаға, иҡтисадҡа һәм социаль өлкәгә федераль бюджеттан ваҡытында һөҙөмтәле ярҙам күрһәтеүе өсөн рәхмәт белдерҙе.\n- Радий Фәрит улы билдәләүенсә, йыл ҡатмарлы булыуға ҡарамаҫтан, республика иҡтисадтың түбән тәгәрәүенә юл ҡуймаған, йылды сәнәғәт производствоһы индексын йөҙ процент менән тигәндәй япҡан. Милли инвестиция рейтингында Башҡортостан ил буйынса 16-сы урындан 9-сы урынға күтәрелеп, иң яҡшы субъекттар иҫәбенә инә. Урындағы предприятиелар: УМПО, "Башнефть", "Газпром нефтехим Салауат", Салауат катализаторҙар заводы инвестиция программаларын тормошҡа ашырыуын дауам иткән. Башҡа тармаҡтар ҙа инвестиция әйләнешен төшөрмәй.\nБиш моноҡала - уҙышлы үҫеш территорияларының (ТОР) 74 резиденты 4 миллиард инвестиция һалған, һөҙөмтәлә 3 мең яңы эш урыны барлыҡҡа килгән. Республика "Газпром", "Роснефть", "Ростех" менән яңыса бәйләнештәр булдырған, улар менән берлектә эш төркөмдәре төҙөгән. Шул уҡ ваҡытта 50 меңдән ашыу эшҡыуарға ярҙам күрһәтелгән, өҫтәмә һалым льготалары, бизнесҡа милек һәм финанс йәһәтенән ярҙам күрһәтеү механизмы индерелгән.\n"Үҫеш Хөкүмәте булараҡ, беҙ алға киткән йүнәлештәргә иҫәп тоттоҡ һәм федераль кимәлдә етди уңыштарға өлгәштек, - тине Радий Хәбиров. - Ил Хөкүмәте беҙҙең Ишембай, Стәрлетамаҡ, Салауат индустриаль үҙәктәре базаһында "Алға" сәнәғәт тибындағы айырым иҡтисади зона булдырыу инициативаһын хупланы. Беҙҙең биш ТОР-ға уникаль ҡеүәтле майҙансыҡ өҫтәлде, унда һәр инвестор тиҙ арала юғары килемле бизнес төҙөй ала. Унда хәҙер эштәр ҡайнай, резиденттар майҙансыҡты үҙләштерә. Быйыл - 800, киләсәктә тағы 2 мең самаһы яңы эш урыны буласаҡ. Шуға күрә, инвесторҙарҙың беҙҙең иҡтисади зонаға оло ҡыҙыҡһыныуын иҫәпкә алып, республика Хөкүмәтенә уның территорияһын киңәйтеү мөмкинлеген ҡарауҙы йөкмәтәм". Шулай уҡ республика етәксеһе икенсе иҡтисади зона булдырыу мәсьәләһе ҡаралыуын да белдерҙе.\n- Иҡтисад менән бер рәттән, Башҡортостан цифрлы инфраструктураны үҫтереүгә лә иғтибар бүлә, быны интернет селтәренең киңәйеүенән дә күрергә мөмкин. Шулай уҡ декабрҙә донъя кимәлендәге Евразия фәнни-белем биреү үҙәге ойошторолоуы ла киләсәктә республиканың "белем иҡтисадын" һәм "стартаптар фабрикаһы"ның үҫеш үҙәге буласағына бер дәлил. Быйылдан иһә "Сколтех" университеты менән берлектә магистранттар һәм аспиранттар өсөн программа тормошҡа ашырыласаҡ. Йәйгеһен Зәки Вәлиди урамындағы комплекста "Сколково" төбәк операторы статусындағы юғары технологиялар технопаркының беренсе сираты эшләй башлаясаҡ.\n- Уҙған йылда республика Рәсәйҙең игенгә бай төбәге статусын нығытыуға өлгәште. Былтыр аграрийҙар 10 миллиард һумлыҡ ауыл хужалығы техникаһы алған, был йәһәттән Рәсәйҙә өсөнсө урында торабыҙ. Башҡортостандың агропродукцияһы күләме 177 миллиард һум тәшкил итһә, экспорт күләме 1,5 тапҡырға артып, 165 миллион долларға етә. Бында инде ауыл хужалығы иҡтисадын ысынлап та тергеҙергә һәләтле инициативалы фермерҙарҙың булыуы ҡыуаныслы һәм артабан ауыл хужалығы продукцияһын экспортлауҙа уларҙың да өлөшөн арттырырға ниәтләнелә. Шул уҡ ваҡытта сеймалды урында эшкәртеү тармағын да үҫтерергә кәрәк. Башҡортостанда тормошҡа ашырылған ауыл ипотекаһы программаһы кредиттар буйынса ла, бирелгән күләм буйынса ла илдә иң уңышлыһы булып тора. Уға ярашлы күп ғаиләләр торлаҡ шарттарын яҡшыртҡан, хәҙер иһә башҡа төбәктәр Башҡортостан тәжрибәһен өйрәнә. Үҙенең сығышында республика Башлығы Башҡортостандың Урал аръяғын үҫтереү программаһының икенсе этабы тамамланыуын, ошо ваҡыт эсендә тиҫтәләгән инвестпроект тормошҡа ашырылыуын, әлеге ваҡытта был зона буйынса яңы стратегия әҙерләнеүен белдерҙе.\n- Шулай уҡ Радий Хәбиров үҙ сығышында транспорт, юлдар, төҙөкләндереү һ.б. мөһим мәсьәләләргә лә туҡталып, уҙған йылда ошо өлкәләрҙә эшләнелгән эштәр, ҡаҙаныштар менән бүлеште.\nӘ быйыл иһә республика түбәндәге мөһим ваҡиғаларға әҙерләнә:\n- майҙа Өфөлә Валериан Альбанов исемендәге Полярниктар музейы асыласаҡ; шулай уҡ билдәле шәхестәр, шул иҫәптән Сергей Аксаковтың тыуыуына - 230, Мифтахетдин Аҡмулланың тыуыуына - 190, Нәжиб Асанбаевтың тыуыуына - 100, Сергей Довлатовтың тыуыуына 80 йыл тулыу билдәләнәсәк;\n- "Торатау" геопаркын булдырыуға ғариза бирелгән, уның эсенә шихандарҙың тотош комплексы индерелгән;\n- быйылдан яңы туристик территориялар булдырыла башлай; "Бөрйән" туристик кластеры барлыҡҡа киләсәк, бының өсөн федераль бюджеттан 400 миллион һум самаһы аҡса бүленгән. Тағы ла ике - "Бөйөк Ирәмәл" һәм "Башҡортостан йөрәге" кластеры формалаштырыла;\n- быйыл республикала "Йәш профессионалдар" чемпионатының финалы үтәсәк;\n- "Ауыл уҡытыусыһы" программаһы дауам ителә, ауыл ерендә эшләгән йәш уҡытыусылар 1 миллион һум компенсация аласаҡ, шулай уҡ улар өсөн грант та ҡаралған;\n- юниорҙар араһында Спорт көрәше буйынса чемпионат үтәсәк;\n- беренсе тапҡыр Рәсәйҙә уҙғарылған Халыҡ-ара традицион мәҙәниәттәр фестивале - VI Бөтә донъя фольклориадаһын Өфө ҡабул итәсәк.\nОшондай ҡаҙаныштар һәм бурыстар менән бер рәттән, һүҙ ыңғайы тигәндәй, Радий Фәрит улы яҡын киләсәккә - 2024 йылға тиклем билдәләнгән пландар менән дә бер аҙ таныштырып китте. Йәғни:\n- 2024 йылға баш ҡалала заманса студенттар кампусы төҙөлөргә тейеш, унда сит ил студенттары һаны 10 меңдән артасаҡ;\n- БР Ауыл хужалығы министрлығы алдына 2024 йылға иген уңышын 5 миллион тоннаға еткереү бурысы ҡуйылды;\n- 2024 йылға Башҡортостан ауыл хужалығы продукцияһын эшкәртеү буйынса Волга буйы федераль округында икенсе урынға сығырға һәм аҙыҡ-түлек хәүефһеҙлеген нығытырға тейеш;\n- 2024 йылға алданған өлөшсөләр проблемаһы хәл ителергә тейеш. Бының өсөн федераль бюджетҡа 6 миллиард һум һалынған;\n- 2024 йылға тиклем торлаҡ төҙөлөшө инфраструктураһын үҫтереү өсөн федераль бюджеттан 8,5 миллиард һум алыу ҡаралған;\n- 2024 йылда Өфө ҡалаһының (ҡәлғәһенең) төҙөлөүенә 450 йыл тулыу федераль кимәлдә билдәләнәсәк;\n- 2024 йылға яңы ҡорамалдар менән йыһазландырылған цифрлы һәм гуманитар профилле белем биреү үҙәктәре һаны 813-кә етергә тейеш, әлегә улар - 175. Бында балалар цифрлы технологияларҙы үҙләштерә, командала эшләргә өйрәнә, конкурстарҙа һәм олимпиадаларҙа ҡатнашырға әҙерлек үтәсәк;\n- 2024 йылға 25 метрлыҡ 16 бассейн төҙөлөргә, һәр район үҙәгендә һәм ҡалала балалар йөҙөргә өйрәнергә тейеш.\n"Беҙ 2021 йылға өмөт һәм ышаныс менән аяҡ баҫтыҡ. Беҙҙең өсөн ул уңышлы булыр тип ышанам. Беҙгә һаулыҡ, тотороҡлолоҡ, мөһим ҡаҙаныштар килтерер, сөнки һәр көрсөк артынан күтәрелеш һәм яңырыу килә. Тормош ҡануны шундай. Республика башлығы булараҡ, мин унда йәшәүселәр өсөн яуап бирәм. Һәр береһе - ҙур тәжрибәгә эйә ололар, сабыйҙар өсөн дә. Тормошҡа төрлө ҡарашлы, төрлө инаныслы, төрлө позициялы булғандар, шул иҫәптән беҙҙе ғәҙел тәнҡитләүселәр өсөн дә. Бер нәмәгә ҡарамаҫтан, дөйөм юлыбыҙҙы лайыҡлы үтербеҙ, бер-беребеҙгә ҡарата аҡыллы һәм иғтибарлы, маҡсатҡа өлгәшеү юлында ихтыярлы һәм ныҡышмал булырбыҙ, берҙәмлегебеҙҙе нығытырбыҙ, тип ышанам. Халҡыбыҙ әйтмешләй, тырышҡан - ташҡа ҡаҙаҡ ҡаҡҡан. Беҙ - тырыштар. Ниндәй генә ҡыйынлыҡтар килеп тыумаһын, беҙ барыһын да булдырырбыҙ. Хыялдарҙы тормошҡа ашырырбыҙ. Алға, Башкирия! Вперёд, Башҡортостан!" - тип тамамланы сығышын Радий Фәрит улы.\nӘйткәндәй, яуланған ҡаҙаныштар хаҡында киң мәғлүмәт саралары даими хәбәр итеп торҙо, шуға бөгөн уларға артыҡ ентекләп туҡталып тороуҙы кәрәк тип тапманыҡ. Ә бына быйыл һәм 2024 йылға тиклем башҡарыласаҡ эштәрҙе күрһәтеп үтеүҙе урынлы тип һананыҡ, сөнки үткәндәр менән түгел, алға ҡарап йәшәргә кәрәк. Мөрәжәғәтнамәлә яңғыраған бурыстарҙың нисек үтәлерен иһә ваҡыт күрһәтер.\nЯҙылған: 29.01.21 | Ҡаралған: 226


Өфөнөң мосолмандар зыяратында Башҡортостандың халыҡ артисы Фәриҙә Ҡудашеваға мемориал асылды\nТантанала башҡорт эстрадаһы легендаһының туғандары, яҡташтары, сәхнәләш дуҫтары, йәмәғәт эшмәкәрҙәре ҡатнашты. Күренекле йырсының исемен бөгөн Шишмә районындағы урам йөрөтә, тиҙҙән уның иҫтәлегенә һәм ижадына бағышланған музей ойоштороу ҙа күҙаллана.\nФәриҙә Ҡудашеваның йырҙары бала саҡҡа, йәшлеккә алып ҡайта, тип хәтерләй йыр-моң һөйөүселәр. Сөнки тап уның аһәңле тауышы иртә һайын радиоалғыстарҙа яңғырай, һәр береһенең йортона, тормошона, йөрәгенә үтеп инә. Ижадташ дуҫтары уны ябай, шул уҡ ваҡытта талапсан, һәр сығышҡа яуаплы әҙерләнгән юғары талантлы сәнғәт әһеле булараҡ иҫкә ала.\nМемориалды эшләтеү һәм шәхестең ҡәберлегенә урынлаштырыуҙы Фәриҙә Йәһүт ҡыҙының ейәнсәре Славяна Вахитова үҙ өҫтөнә алған. Шишмә районы хакимиәте лә күренекле яҡташтарының исемен мәңгеләштереү эшенә үҙ өлөшөн индергән. Рәсәйҙә лә киң билдәле сәнғәт әһеле яҙмаларының алтын фондын булдырыу өҫтөндә эшләй.\nФәриҙә Ҡудашева 1920-се йылда Шишмә районының Келәш ауылында тыуған. Сәхнәне үҙ иткән моң эйәһе Башҡорт драма театрында, Башҡорт дәүләт филармонияһында эшләй. Ул РСФСР-ҙың атҡаҙанған, Башҡорт АССР-ның халыҡ артисы кеүек мәртәбәле исемдәргә лайыҡ була. Ярты быуатҡа яҡын ғүмерен сәнғәткә бағышлай.\nЙәшлек, хыял символы, мосолман ҡатын-ҡыҙҙары идеалына тиңләй Фәриҙә Ҡудашеваны замандаштары. Махсус белеме булмаһа ла, бәрхәт тауышы менән меңдәрсә тамашасыларын арбай ул. Үҙе китһә лә, уның йырҙары бөгөн халыҡ күңелендә йәшәй.


Етен орлоғо ярҙамында эсәктәрҙе таҙартыу\nКеше организмында эсәктәр мөһим роль уйнай – аш эшкәртеү барышында аҙыҡтан организм өсөн кәрәкле файҙалы матдәләрҙе һурып ала. Организмдың дөрөҫ эшләүе эсәктәрҙең эшмәкәрлегенә бәйле. 75 йыл ғүмерендә кешенең эсәктәре аша яҡынса 100 мең тонна аҙыҡ һәм 40000 литр шыйыҡлыҡ үтә. Һөҙөмтәлә унда бик күп ағыулы матдә туплана.\nЭсәктәрҙе таҙартыуҙың бик күп ысулы бар. Гидроколонотерапия ярҙамында уларҙы йыуҙыртыу күп ваҡытты ала, микрофлораһын боҙа, өҫтәүенә, ҡыйбатлы ғына процедура. Ҡайһы бер табиптар һәм диетологтар бер балғалаҡ етен орлоғонан әҙерләнгән ондо ҡулланырға тәҡдим итә. Ул өс аҙнала эсәктәрҙе таҙартырға ярҙам итәсәк. Шулай уҡ уның ярҙамында кәүҙә ауырлығын нормаға килтереп, май ҡатламдарын кәметергә мөмкин.\nЕтен орлоғо оно организмдан зарарлы матдәләрҙе сығара һәм холестеринды кәметергә ярҙам итә. Уны ауырыуҙы иҫкәртеү йәһәтенән дә ҡулланырға мөмкин, шулай уҡ ашҡаҙан-эсәк, бәүел юлдары ауырыуҙарын дауалауҙа ярҙамсы сара булараҡ та файҙаланырға була. Ғалимдар уның мейе эшмәкәрлеген һәм күреү һәләтен яҡшыртыуын да билдәләй.\nТәүге аҙнаһында бер балғалаҡ етен орлоғо онон 100 г кефирға ҡушып эсергә. Икенсе аҙнаһында 100 г кефирға ике балғалаҡ ҡушырға була. Өсөнсө аҙнаһында инде 150 г кефирға – өс балғалаҡ етен орлоғо оно. Кефирҙы өйҙә әҙерләнгән йогурт, майлылығы әҙ булған шыйығыраҡ ҡаймаҡ менән алмаштырырға мөмкин.\nБындай ондо һатыуҙа табып булмаһа, үҙеңә эшләргә мөмкин. Дарыуханала етен орлоғон һатып алып, ҡәһүә ваҡлағыста онтарға. Ошо ҡатнашманы көн һайын иртәнге ашҡа ҡәҙәр ҡулланғанда, өс аҙнанан һаулығығыҙ ҙа борсомаҫ, кәүҙә ауырлығы ла кәмер. Организмды таҙартыу осоронда күп итеп һыу эсергә онотмағыҙ. Шулай уҡ етен орлоғон төрлө аҙыҡҡа ҡушырға ла мөмкин. Мәҫәлән, салатҡа, соустарға, йәшелсә һәм ҡамыр аштарына.\n«Йәшлек» гәзите сайты, 08.12.2019\nСығанағы — «https://ba.wikibooks.org/w/index.php?title=Етен_орлоғо&oldid=20125»\nПоследний раз редактировалась 26 ғинуар 2020 в 13:18\nБыл бит һуңғы тапҡыр 13:18 26 ғинуар 2020 үҙгәртелгән.


Мостай Кәрим тормошонда һәм ижадында Украина темаһы\nАтайымдың был донъянан китеүенә 6 йыл тулды. Мин һаман да ғаиләбеҙҙең эреле-ваҡлы шатлыҡтарына, көндәлек мәшәҡәттәренә уның күҙлегенән ҡарайым. Эх, ошоно күрһен ине атай, ҡалай ҡыуаныр ине, тим, йә булмаһа, бына быныһына эсе бошор инеме икән, тип уйлайым. ª инде ижтимағи тормошобоҙҙағы хәл-ваҡиғалар әле лә Мостай Кәрим күҙлегенән баһалана. Сөнки, Рауил Бикбаев әйтмешләй, «Ул һәр саҡ иң кәрәкле һүҙҙе иң кәрәкле ваҡытта әйтә белде». Рухи ҡиблаларыбыҙ ҡаҡшап, донъяларыбыҙ болғанып киткәндә уның һүҙе һағындыра, кәңәштәре кәрәк.\nМилли тел һәм бөгөнгө сәйәсәт\nМилли тел – аралашыу ҡоралы ғына түгел, ә тотош халыҡтың иҫ киткес ғәжәп ижад емеше. Кешелек аҡылы донъяға килтергән ҙур асыштар араһындағы иң даһи асыш – туған тел. Донъяла нисәмә төрлө тел бар, шуларҙың һәр береһе үҙ ысулы, үҙ сараһы менән бер үк маҡсатты – кешенең фекерен сағылдырыу маҡсатын бойомға ашыра. Һәр тел үҙенә күрә бер мөғжизә. Телдең бер генә өнө лә, бер генә грамматик формаһы ла буштан яралмаған, һәр береһе меңәр-меңәр йыллыҡ юл үтеп, хәҙерге урынын, хәҙерге мәғәнәһен алған, шул нигеҙҙә телдең бөтә эске ҡоролошо төҙөк бер көйгә килгән.


Башҡортостан гәзите » Социаль мәсьәлә » Һорау – яуап\nҺорау – яуап 12.03.2019 // Социаль мәсьәлә\nНиндәй ташламалар ҡаралған?\n“Беҙ Себерҙә оҙаҡ эшләп, пенсияға сыҡҡандан һуң тыуған яҡҡа әйләнеп ҡайттыҡ. Әле фатирҙа өс кеше йәшәйбеҙ. Ирем — хеҙмәт ветераны, улым — II группа инвалиды. Улар өсөн ниндәй льготалар ҡаралған?\nХөрмәтле Зөлхизә ханым! Иптәшегеҙгә бөтә тейешле документтарығыҙҙы йыйып, теркәлгән урынығыҙҙағы халыҡты социаль яҡлау органына йәки күп функциялы үҙәккә мөрәжәғәт итергә кәрәк. Хеҙмәт ветерандарына айлыҡ аҡсалата түләү, торлаҡҡа һәм коммуналь хеҙмәттәргә сығымдарҙы компенсациялау өсөн айлыҡ түләүҙәр ҡаралған. Һеҙ хатығыҙҙа балағыҙҙың йәше, медик-социаль экспертизаны ҡасан үтеүе, быға тиклем ниндәй льготаларҙан файҙаланыуы хаҡында яҙмағанһығыҙ. Айлыҡ аҡсалата түләүҙе асыҡлау өсөн урындағы Пенсия фонды бүлексәһенә, ә торлаҡҡа һәм коммуналь хеҙмәттәргә сығымдарҙы компенсациялау маҡсатында айлыҡ түләүҙәрҙе тәғәйенләү өсөн урындағы халыҡты социаль яҡлау органына мөрәжәғәт итергә кәрәк. Ниндәй документтар йыйырға кәрәклеген урында яҡшылап аңлатырҙар.\nБурысты түләргә кәрәк\n“Эш хаҡын быйыл кинәт кәметтеләр, шуға күрә торлаҡ-коммуналь түләүҙәрҙе өс айға кисектерергә тура килде. Миңә субсидияны нисек юллап алырға икән?\nҺеҙ субсидия юллай алаһығыҙ. Әммә тәүҙә бурысығыҙҙы тулыһынса түләргә тура киләсәк йәки уны ҡаплау буйынса килешеү төҙөргә тейешһегеҙ.\nИкегеҙҙең дә хоҡуғы бар\n“Беҙ ҡатыным менән уртаҡ милектә булған фатирҙа йәшәйбеҙ һәм икебеҙ ҙә ошонда теркәлгәнбеҙ. Торлаҡ-коммуналь хеҙмәттәр өсөн түләү тураһындағы квитанция ҡатыным исеменә килә. Ә субсидияны кемдең исеменә рәсмиләштереү дөрөҫ булыр?\nИкегеҙ ҙә фатир хужаһы булғанлыҡтан һәм бер үк урында теркәлгәнлектән, һеҙҙең һәр берегеҙҙең субсидияны юллап алырға хоҡуғы бар.\nБашҡортостан Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәте белгесе.\nЭш таба алмаһаң, иҫәпкә тор\n“Халыҡ мәшғүллеге үҙәгендә иҫәпкә тороу өсөн ниндәй документтар талап ителә?\nРәсәй Хөкүмәтенең эш эҙләүселәрҙе һәм эшһеҙҙәрҙе теркәү тәртибе раҫланған ҡарарына ярашлы, теркәү иҫәбенә граждандарҙың ике төрлө категорияһын ҡуйыу ҡаралған. Беренсеһе – үҙҙәренә яраҡлы эш эҙләү маҡсаты менән йөрөгән граждандар, икенсеһе – эшһеҙҙәр.\nҮҙҙәренә яраҡлы эш эҙләүселәрҙе теркәү уларҙың ҡайҙа йәшәүенә бәйле түгел. Түбәндәге документтарҙы тупларға кәрәк: паспорт, инвалидтар категорияһына ингән граждандар өсөн – шәхси реабилитация йәки абилитация программаһы.\nЭшһеҙҙәр сифатында теркәлеү өсөн даими йәшәгән урындағы Халыҡ мәшғүллеге үҙәгенә мөрәжәғәт итеп, түбәндәге документтарҙы илтергә кәрәк: паспорт, хеҙмәт кенәгәһе, һөнәри квалификацияны раҫлаған документ, аҙаҡҡы эш урынындағы һуңғы өс айҙа алған эш хаҡы тураһында белешмә. Инвалидтар категорияһына ҡараған граждандар өсөн шәхси реабилитация йәки абилитация программаһы талап ителә.


“Транснефть – Урал” акционерҙар йәмғиәте етештереү объекттарының яҙғы ташҡын осоронда эшкә әҙерлеген тәьмин итте\n2 Апрель 2021, 17:45\n“Транснефть – Урал” акционерҙар йәмғиәте етештереү объекттарын яҙғы ташҡын осоронда эшләүгә әҙерләне. Бындай эш предприятие нефть һәм нефть продукттарын ташыған бөтә төбәктәрҙә лә башҡарылды.\nБелгестәр майҙандағы объекттарҙа үткәргес магистраль торбаларҙың һәм үткәргес технологик торбаларҙың линиялағы өлөшөндә алты мең берәмек тоташтырыу арматураһының тулыһынса асылып ябылыуын тикшерҙе, техник хеҙмәтләндереү үткәрҙе. Ҡар һыуын ситкә йырып ебәреү ойошторолдо.\nҮткәогес магистраль торбаларҙың ер аҫтындағы өлөшөндә 99 телемеханика системаһының һәм нефть сығыуын асыҡлау буйынса 48 системаның эше раҫланды. Һыу һәм ер аҫтындағы 128 үткәргес торбаның техник торошо даими контролгә алынған. Ташҡын осорона нефть һәм нефть продукттарын һаҡлау өсөн 190-ға яҡын резервуар әҙерләнгән.\nАвтомобиль һәм тимер юл аша үткән урындарҙағы вантуз һәм үткәргес торбаларҙы тикшереү ҡоҙоҡтарына, шулай уҡ линиялағы контроль-үлсәү аппаратураһы ҡоҙоҡтарына ревизия яһалған.\nҺыу аҫтындағы үткәргес магистарль торбаларҙы күҙәтеүҙең өс блокпосы һәм пункты тейешле ҡулайламалар һәм ҡорамалдар менән тәьмин ителгән, авария хеҙмәттәренең подразделениеларында ремонт эштәрен ойоштороу һәм башҡарыу өсөн етерлек яғыулыҡ, кислород, пропан, башҡа материалдар тупланған. Ревизия барышында һыуҙы һурҙырыу өсөн тәғәйенләнгән 200 берәмек ҡорамал һәм техниканың әҙерлеге раҫланды.\n4,71 мең километрлыҡ үткәргес торбаларҙы аҙна һайын ер өҫтөндә һәм һауанан күҙәтеү ойошторола. Ташҡын осоронда электр линияларының һәм электр тәьминәте ҡулайламаларының техник торошона контролллек итеү өсөн 31 оператив төркөм төҙөлгән.\n“Транснефть – Урал” акционерҙар йәмғиәте объекттарын 2021 йылдың яҙғы ташҡын осоронда эшкә әҙерләү буйынса сараларҙың йыйылма планы тулыһынса үтәлгән.


«Көрсөк артта ҡалды, ҡоролоҡ «бешерҙе» – беҙ бирешмәнек!»\n28 Декабрь 2010, 13:08\nРәсәй Президенты Дмитрий Медведев йома көндө «зәңгәр экран»дарҙан тура эфирҙа йылға йомғаҡ яһаны. Иң тәү сиратта ул 2010 йылдың иң мөһим биш күренешен атаны. Улар – глобаль иҡтисади көрсөктән сығыу (эске тулайым продукт дүрт процент самаһына күтәрелгән), дәүләттең һәм йәмғиәттең балалыҡҡа, демография үҫешенә яңыса ҡарашы, быйылғы йәйҙең илде «дер һелкеткән» һауа торошо, глобаль һәм эске хәүефһеҙлек темаһы (Рәсәй менән Америка стратегик һөжүм ҡоралдарын ҡыҫҡартыу тураһында килешеү төҙөгән), Бөйөк Еңеүҙең 65 йыллығы.\nПрезидент әйтеүенсә, мөһим мәсьәләләр тип башҡа темаларҙы ла атарға мөмкин, мәҫәлән, хоҡуҡ һаҡлау органдары эшен камиллаштырыу буйынса ҡануниәт эшмәкәрлеге. Шулай ҙа йыл дауамында Рәсәй халҡын борсоған, ҡыуандырған, хәүефләндергән, өмөтләндергән ваҡиғалар етерлек булған.\n– Бер тотороҡлоҡ менән генә үҫешеп булмай – драйв та кәрәк. Был – ниҙер эшләргә теләк, үҙ-үҙеңде еңеп сығыу. Кем үҙенең бөтә нәмәһе яҡшы тип уйлай, Куршевелдә ҡалһын.\n– Милиция хоҡуҡ боҙмаусылар менән үҙен ипле тоторға тейеш, ә инде кем дә кем башҡаларҙы туҡмай, ҡаланы емерә, улар тулы ҡеүәтендә яза алырға тейеш!\nӘйткәндәй, әле минең бойороғом буйынса Тикшереү комитеты ҡулға алынғандар (Манеж майҙанында) ни өсөн ебәрелгәнен тикшерә. Әгәр ғәйепле тәфтишселәр хаҡында факттар раҫланһа, яза ҡаты буласаҡ. Нимә был: ришүәтселекме, «текә» автомобилдәрҙә килгән «ағайҙар»ҙан ҡурҡыумы?\nМилиция һәм полиция тирәләй\n– Тәүҙә милиция тәртип һаҡлау өсөн ирекле формирование булған – беҙ уны шулай аңлайбыҙ. Ә профессионалдар бөтә донъяла полиция тип атала.\nЮрий Лужков ни өсөн бушатылды?\n– Үҙ-үҙеңде рекламалау (пиар) менән түгел, ә эш менән булышырға ине. Етәксенең бурысы – үҙ биләмәһен ҡарау. Беҙ Мәскәүҙе беләбеҙ һәм яратабыҙ. Әле ҡалала бихисап проблема йыйылып киткән. Ришүәтселек тә ҡот осҡос. Яңы мэр яңыса эшләр, тип өмөтләнәм. Ул – эш кешеһе, «йондоҙ сире» менән ауырымай.\n– Беҙҙең халыҡ ер участкаһын ябайлаштырылған тәртиптә алырға тейеш. Ауыл хужалығы, ярҙамсы хужалыҡ өсөн генә түгел, ә йәшәү өсөн дә. Халыҡ территориялар буйлап таралырға тейеш, ә бер урында өймәкләшеп йәшәргә түгел. Һәр урында йәшәү өсөн шарттар булдырыу зарур. Бында ошо сәйәсәттең төбәктәрҙә нисек бойомға ашырылыуы ҙур роль уйнаясаҡ.\n– Президент булараҡ, шулай уйлайым: Президенттың да, башҡа вазифалы кешенең дә, хөкөм ҡарары сығарылмайынса, был һәм теләһә ҡайһы бүтән енәйәти эш тураһында үҙенең фекерен әйтергә хоҡуғы юҡ.\nРишүәтселеккә ҡаршы көрәш хаҡында\n– Рәсәй хоҡуҡты һанға һуҡмау менән «ауырый». Законға, судҡа тулы ышаныс бер ҡасан да булманы. Халыҡ көскә һәм яҡшы батшаға ғына ышанды. Был дөрөҫ түгел. Беҙ закондың абруйын күтәреү өсөн барыһын да эшләргә тейешбеҙ – кеше ҡурҡышынан законды үтәмәһен, ә уны боҙоу насар икәнен аңлаһын.\n– Илдә шундай сәйәсмәндәр бар (Медведев һәм Путиндан башҡа). Ошо иҫәпкә РФ Дәүләт Думаһы фракциялары етәкселәре, Касьянов, Немцов, Лимонов, Каспаров инә. Әммә сәйәсмәндәрҙең мөһим ресурсы – илдең һәләтле кешеләре. Унда буласаҡ Премьер-министрҙар ҙа, президент та, депутаттар ҙа бар.\nӘсәләр аласаҡ пособиелар\n– Бала табыу һәм йөклөлөк буйынса пособиелар яңынан иҫәпләнәсәк. Был мәсьәлә буйынса фекер алышыуҙарға кире ҡайтасаҡбыҙ әле. Пособие ҡайһы осорҙан сығып һаналасаҡ, уныһын ҡатын-ҡыҙ үҙе хәл итә. Ул нисек теләй, шулай булһын.\n– Сәйәсәт урамда ҡалырға тейеш түгел, уның үҙ формалары булыуы мөһим. Әлбиттә, митинг, демонстрация, пикеттарҙы берәү ҙә тыймаған, шулай ҙа улар рөхсәт алынып үткәрелһә, яҡшыраҡ.\n«Берҙәм Рәсәй» хакимлыҡ итергә генә түгел, ә аҡылын, такт һәм көсөн күрһәтергә тейеш. Ул «дөрөҫ» кешеләрҙе алға сығарырға, ришүәтселәрҙе, эшләргә теләмәүселәрҙе тейешле кимәлдә артҡа этергә һәм яза бирергә бурыслы. Оппозиция партияларының бөтә мәсьәләләр буйынса ла фекер алышыуҙа ҡатнашыуы мөмкин. Уларҙың оппозицияла булыуы йәмәғәт эштәренән ситләшеүҙәрен аңлатмай. Барлыҡ проблемалар хаҡында ла асыҡтан-асыҡ һөйләргә тейештәр. Был хаҡта телеканалдарҙан, шул иҫәптән төбәк каналдарынан да һөйләһендәр. Сөнки төбәктәрҙә һәр ваҡыт ниҙелер ябыу мөмкинлеге бар.\nТравматик ҡоралды тыйырғамы?\n– Мин был тема менән үткән йылда уҡ ҡыҙыҡһынып, эске эштәр министрына тейешле закон проекты әҙерләргә ҡушҡайным. Әле ул Дәүләт Думаһында. Закон травматик ҡоралды ҡулланыуҙы сикләүгә ҡайтып ҡала. Енәйәттең айырым бер төрө барлыҡҡа килде – травматик ҡорал йөрөтөүҙе кеше үҙен һаҡлау өсөн генә түгел, ә кемгәлер ташланыу өсөн дә ҡулланырға була тип уйлай. Хәҙер ҡарарҙар ҡабул ителәсәк, әҙ икән – бөтөнләй тыйып уҡ ҡуйыуыбыҙ ҙа бар.\nРФ Президенты Яңы йылды ғаиләһе менән үткәрә. Уның 15 йәшлек улы ла 2011 йылды ата-әсәһе менән ҡаршылаясаҡ.\n«Мин уны һирәк күрәм, иғтибарым да етеңкерәмәй. Мауығыуҙарына килгәндә, ошо йәштәге барлыҡ үҫмерҙәрҙекенә оҡшаш – спорт, китап һәм уҡыу... тип өмөтләнәм», – тине Дмитрий Медведев улы хаҡында.


Синоптиктар аномаль эҫелек тураһында иҫкәртә // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nСиноптиктар аномаль эҫелек тураһында иҫкәртә\n16:35, 28 июля 2010 Иҡтисад\nБашгидромет синоптиктары аномаль эҫе һауа торошо менән бәйле дауылда була торған иҫкәрмә яһаны. Бындай һауа торошо республикала беренсе ай ғына һаҡланмай. Әммә иртәгә үк термометр бағанаһы йәнә юғарыраҡ күтәреләсәк. 29 июлдән 1 авгусҡа тиклем Башҡортостанда 35-40 градуслыҡ көндөҙгө һауа температураһы өҫтөнлөк итәсәк.\nТеги: синоптиктар иҫкәртә, аномаль эҫелек, һауа торошо


Стоимость и срок доставки в Борисоглебск (Воронежская обл.): Автомобильный держатель AvtoGSM Car Holder 01\nул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96 ул. Юбилейная, 96\n"Курьерская служба доставки CDEK - предоплата 100%" - И**** А.


ТЭФИ-ТӨБӘК-2016. Икенсе көн | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n23 ноября 2016 — 15:40 ГТРК «Башкортостан»\n“ТЭФИ ТӨБӘК ” Бөтә Рәсәй конкурсы ил төбәктәрендә телевидениены үҫтереүгә тос өлөш индереп кенә ҡалмай, хәбәрселәрҙе лә берләштерә. Был турала конкурсты асыу тантанаһында белдерелде. Конкурсты асыу тантанаһынан хәбәрсебеҙ Нәфисә Кинйәбаева репортажы.\nБыл кешеләрҙе үҙ һөнәренә һөйөү берләштерә. Телевидениеға тәү ҡараштан ғашиҡ, ғүмер буйы уға тоғро. Наилә Ғәләүетдинова Башҡортостан телерадиокомпанияһында ярты быуат ҡына. Ярышта ҡатнашыр әмәл булһа, һис уйлап тормаҫ инем, ти.\nТЭФИ төбәк фестиваленең 15-се тапҡыр ойошторолоуы ла ярыштарҙың кәрәк, мөһим һәм фәһемле икәнен дәлилләй. Рәсәй телевидение академияһы фонды генераль директоры Этери Левиева фекеренсә, уға һәр кем әүҙем әҙерләнергә, ҡатнашырға һәм еңергә, тигән маҡсат ҡуйып хеҙмәттәштәрен тағы ла бер баҫҡысҡа юғары күтәрелергә мәжбүр итә.\nДәрәжәле баһалама хөкөмөнә Рәсәйҙең 83 төбәгендә теркәлгән 167 телекомпаниянан 600-гә яҡын ижади эш тәҡдим ителде. 211-е мәғлүмәт программалары, 334-е мәғрифәтселек йүнәлешендәге тапшырыуҙар һәм быйыл тәүге тапҡыр яңы — Ҡыйынлыҡтарҙы еңеп сығыу номинацияһы барлыҡҡа килде.\nТЭФИ төбәк конкурсының йомғаҡлау этабын Өфөлә үткәреүҙе Башҡортостан дәүләт телерадиокомпанияһы республика башлығы һәм Башнефть компанияһы ярҙамында ойошторҙо.\nФестиваль ҡунаҡтары Өфө тураһында тәүге тәьҫортаттарын да уртаҡлаша. Башҡала музейҙарына сәйәхәт, иҫтәлекле бүләк, күстәнәстәр – барыһы ла яҡшы кәйеф һәм еңеү дәрте өсөн.\nФестиваль асыҡ, телевидениеға мөкиббәндәрҙе алда ҡыҙыҡлы осрашыуҙар, мауыҡтырғыс аралашыуҙар һәм иң тулҡынландырғыс мәл еңеүселәрҙе бүләкләү тантанаһы көтә.


Һуҙалар... | Министерство сельского хозяйства Республики Башкортостан\nКөндəр ныҡ эҫе, ямғырһыҙ тора. Бесəн эшлəр өсөн бына тигəн һауа торошо ла... Əммə, райондың ҡайһы бер фермер хужалыҡтары һəм шулай уҡ шəхси хужалыҡтар бөтөнлəй бесəнгə төшмəгəн. Был турала райондың баш агрономы Айҙар Туйгилдин һөйлəй:\n- Əлеге көндə район буйынса 4 мең гектарҙан артыҡ майҙанда бесəн сабылды. 4300 тонна бесəн əҙерлəнде, 706 тонна сенаж һалынды. Сенажды тик Киров исемендəге хужалыҡ һəм фермер Əнүəр Усманов ҡына һала башланылар. Башҡалар был эшкə тотонмай əле. Быйыл йүнлəп ямғырҙар ҙа яуманы, бесəн насар үҫте. Əле лə көндəр эҫе, көслө елдəр иҫə, былай ҙа насар ғына үлəн янып бөтөп бара.\nҮлəн эҫегə лə, елгə лə кибə. Шулай булыуға ҡарамаҫтан күп фермерҙар, шəхси хужалыҡтар бесəнгə төшөүҙе һаман һуҙалар. Нимə көтəлəрҙер инде, белмəҫһең. Район хакимиəте башлығының ауыл хужалығы буйынса беренсе урынбаҫары Нəүғəт Хисмəтуллин былай ти: - Үлəн үҫкəнен көтəлəр, үҫмəй ул. Кемдəр һаман бесəнгə төшмəгəн, төшһөндəр ине тиҙерəк. Ямғыр яуманы, сабынлыҡтар насар. Бəлки, ямғырҙар яуып китер ҙə, бесəнде икенсе ҡабат сабып алыу мөмкин булыр. Əлеге эҫе һауа торошо төрлө зарарлы бөжəктəр үрсеүенə лə булышлыҡ итə. Баҫыуҙарҙа төрлө ҡоротҡостар күренə башланы. Əлегə улар ҡый үлəндəр менəн генə туҡланһа, тиҙҙəн көнбағышҡа йəбешерҙəр. Бындай бөжəктəр, күбəлəктəр шəхси хужалыҡтар өсөн дə зыянлы булыуы мөмкин. Əгəр хужалыҡтарҙа бындай күренеш күҙəтелə икəн, тиҙ арала райондың «Ауыл хужалығы үҙəге» етəксеһе Булат Ғафаровҡа мөрəжəғəт итергə кəрəк. Тағы бер ҡабатлайым: район хужалыҡтары, район халҡы тиҙерəк бесəнгə төшһөндəр, мал аҙығы əҙерлəү эшен һуҙмаһындар ине.\nРозалия ҒƏЛИЕВА Автор фотоһы


Һуҡыр сысҡан — Башҡорт Википедияһы\nҺуҡыр сысҡан (лат. Talpa europaea) — Soricomorpha отряды һөтимәрҙәр ғаиләһендәге кимереүсе хайуан. Евразияла (63° төньяҡ киңлеккә тиклем), Төньяҡ Америкала (Канаданың көньяғынан төньяҡ Мексикаға тиклем) киң таралған. Ғәҙәттә, һуҡыр сысҡан ғаиләһе бер тирәлә йәшәй. Ә йырғысланған ерҙәре уларҙың йәшәү өңө генә түгел, һунар биләмәһе лә. Береһенең генә лә биләмәһе йөҙәр метрға етә.\nЕвропа һуҡыр сысҡаны (Talpa europaea)\n4 Зыяны һәм файҙһы\nБөжәктәр ашаусы ваҡ һәм эре һуҡыр сысҡандың оҙонлоғо — 5 см-ҙан алып 20-гәсә. Ауырлығы иһә — 90-170 грамм. Тиреһенең бик үҙенсәлекле: йөнө бер яҡҡа ғына ятмаған, тура үҫкән. Был инде уға үҙе ҡаҙған ер аҫты юлдары буйлап алға ла, артҡа ла берҙәй хәрәкәт итеү мөмкинлеге бирә. Йәғни, ҡайһы яҡҡа хәрәкәт итеүенә ҡарап, уның йөнө шул яҡҡа табан ята. Был йәнлектең тәпәйҙәре көрәк һымыҡ киң һәм ҡыҫҡа, шулай ҙа бик көслө. Тырнаҡтары эре. Тәпейҙәренең алғылары арттағыларына ҡарағанда ла көслөрәк. Алғы тәпәйҙәренең табаны өҫкә ҡарап тора, тырнаҡтары осло. Тиреһенең йөнө ҡуйы, төҫө ҡуйы ҡара йәки ҡуйы һоро төҫтә. Күпме генә ер аҫтында йөрөмәһен, ул таҙа, йылҡылдап тора. Ҡойроғо ҡыҫҡа. Башы ҙур түгел оҙонса, Оҙонса танауы һәм хәрәкәтсән мороно бар. Йелкәһе һиҙелмәй. Ҡолағы бик бәләкәй, һиҙелмәй. Һуҡыр сысҡандың исеменән үк уның яҡтылыҡты яратмағаны һиҙелә. Күреү һәләте үҫеш алмаған, шуға ҡайһы бер төрҙәрҙең күҙе тире менән ҡапланған. Еҫ һиҙеү һәм тойоу һәлете үҫешкән.\nБаш һөйәге конус формаһында оҙонса. Бит осо һөйәге дуғаһы бик йоҡа. Тештәре 33-тән 44-кә тиклем. 7 муйын, 13—14 күкрәк, 5—6 бил, 5—6 һигеҙгүҙ, 8—27 ҡойроҡ умыртҡаһы бар. Ҡулбаш һөйәге киң һәм көслө. Был йәнлектәрҙең 20-гә яҡын төрө билдәле. Рәсәйҙә иһә өс төрлөһө йәшәй. Алтай, бәләкәй (малый) Кавказ. Ана шул 20 төр мәхлүктең ҡайһы берҙәренең күҙҙәре йоҡа ғына тире менән ҡапланған. Уларҙы, ысынлап та, һуҡыр тиһәң дә була. Ә беҙҙәгеләрҙең күҙҙәре бар, тик бәләкәй генә. Улар шулай уҡ яҡтылыҡтан ҡурҡа. Күҙҙәре ныҡлап күрмәгәс, аҙыҡты нисек табалар һуң? Был төр сысҡандарҙа тойомлау һәләте көслө.\nКүпселек төрлө бөжәк, ҡусҡар, селәүсен менән туҡлана. Үҫемлектәр уларҙы бөтөнләй ашамай тиерлек. Бик һирәк кенә үлән һабағын, тамырҙарын ауыҙ итеүҙәре мөмкин. Ашауға талымһыҙ булыуҙары тештәренә лә бәйләнгән. Үҙҙәре бәләкәй генә булһа ла, тештәре бик үткер. 33—44-кә барып етә (теш һаны буйынса ла һуҡыр сысҡандың төрөн билдәләйҙәр).\nҺуҡыр сысҡан бер йәшлек сағында уҡ бала таба башлай. Инәләре 4—5 аҙна йөклө йөрөй. Ғаиләһе бер тирәлә йәшәһә лә, күпселектә улар яңғыҙ йәшәргә ярата. Туй ваҡытында бергә булалар. Был март-апрель айҙарына тура килә. Инә һуҡыр сысҡан йылына бер тапҡыр 4—5 бала таба.\nЗыяны һәм файҙһыҮҙгәртергә\nБыл йәнлектең дошманы юҡ, тиһәң дә була. Ара-тирә ер өҫтөнә килеп сыҡҡандарында уларҙы төлкөләр, бесәйҙәр генә тотмаһа, әлбиттә. Кешеләрҙең биләмәһенә (баҡса, бесәнлек һәм башҡалар) эләккәндәренең дә ғүмере ҡыйылыуы бар/\nҺуҡыр сысҡандарҙың файҙалы яғы ла бихисап. Улар ерҙе йырғыслап, берҙән, зыян килтерһә, икенсе яҡтан, уны өҫтәмә дымландырыуға (ҡыуыштарға һыу тула), йомшартыуға булышлыҡ итә. Шулай уҡ уларҙың, ер өсөн файҙалы булған ямғыр селәүсененән тыш, үҫемлектәр өсөн зыянлы төрлө ҡорттарҙың, ҡусҡарҙарҙың дошманы икәнен дә оноторға ярамай.\nБөйөк Британияла һуҡыр сысҡан аулаусы (кротолов) вазифаһы ла бар икән. Уның бар эше — һуҡыр сысҡан тотоу. Баҡһаң, мәхлүктәрҙең оя һәм һунар коридорҙарына яҙа баҫып, аттарҙың тояғы имгәнеүе, һыбайлының ҡолауы бар икән. Шулай уҡ футбол, гольф майҙандарын да күҙ ҡараһылай һаҡлай сысҡан аулаусылар.\nКүҙе һуҡыр, үҙе һуҡыр түгел. Рәлис УРАҘҒОЛОВ.«Башҡортостан» гәзите.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Һуҡыр_сысҡан&oldid=507587 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 4 июнь 2015 в 14:36\nБыл бит һуңғы тапҡыр 14:36 4 июнь 2015 үҙгәртелгән.


02 февраля 2017 — 15:47 ГТРК «Башкортостан»\nМИГ-35 истребителен һынау башланды. Был турала Рәсәй президенты Владимир Путин белдерҙе. Экипаж самолетҡа ыңғай баһа биргән. 2019- сы йылдан истребителде күпләп етештерә башлау ҡарала.\nМексика президенты Америкаға эш сәфәрен кисектергән. Ике арала стена төҙөргә уйлаған Трамп менән осрашыуҙың мәғәнәһе юҡ, беҙ стена өсөн аҡса түләмәйсәкбеҙ, тигән ул.\nАмерикала тимер юлды үтеп барыусы йөк машинаһына ике ҡатлыҡ пассажир поезы бәрелгән. Һуңынан асыҡланыуынса, тимер юл киҫелешендә ни сәбәптәндер светофорҙар эшләмәгән. Поезд йөк машинаһын икегә бүлгән. Һәләк булыусылар ҙа, йәрәхәтләнеүселәр ҙә юҡ.\nИталияла туҡтауһыҙ яуған ямғырҙар сәбәпле йылғалар ярҙарынан сыҡҡан. Күп кенә ҡалаларҙа хакимиәттәр юлдарҙы һәм мәктәптәрҙе ябырға мәжбүр булған.\n7 из 5036


Атайымдың быймаһы эсендә йоҡлай инек\n31 Июль 2021, 14:05\nШулай итеп, атайһыҙ ҙа, ағайһыҙ ҙа тороп ҡалдыҡ. Берҙән-бер терәгебеҙ Әсәй һау, иң ҙур йыуанысыбыҙ, ҡыуанысыбыҙ, тормошобоҙҙоң маяғы, юл күрәтеүсе лә, тәрбиәләүсе лә, үрнәк биреүсе лә, атайҙы ла, ағайҙы ла алмаштырып, терәк-таяныс булып Әсәй торҙо!\n«Әсәй эштә саҡта бәләкәй Юлай туғанымды мин ҡарайым. Ҡышҡы һыуыҡта өйҙә нимә бар, уны шуға төрәм дә, атайымдың ҡалған ҙур быймаһы бар ине, шуның береһенең эсенә Юлайҙы тығам, икенсеһенә үҙем инеп ята инем»\nТаңһылыу Ғүмәр ҡыҙы ӘҮӘЛБАЕВА.\n1938 йылдың 14 декабрендә Баймаҡ районының Темәс ауылында тыуған.\nҺуғыш башланғанда 2,5 йәштә була.\n«Минең ҡолағым насар ишетә, һуғышҡа алмаҫтар ул, етмәһә, 5 баламды кемгә ҡалдырам, бик бәләкәйҙәр бит!» – тип уйлап та йөрөгән атайым. Ләкин һуғыш берәүҙе лә аямай шул, атайымды ла һуғышҡа алалар.\nБеҙ китәбеҙ, беҙ китәбеҙ,\nБеҙ китәбеҙ иртәгә.\nБеҙ китмәҫ инек иртәгә,\nФашист тейҙе теңкәгә, –\nтип йырлайҙар ине һуғышҡа киткән һалдаттар.\nҒаиләлә бер ерҙә лә эшләмәгән 34 йәштәге әсәйгә 5 баланы ҡалдырып, иң өлкәненә 12 йәш, иң бәләкәйенә 3 ай булған сабыйҙарымды Хоҙай ҡулына тапшырам, тигәндәй, беҙҙе алдына ултыртып, һөйгән. «Бәләкәй улым Юлай бер үҙе ҡалып илар ҙа ятыр инде, уны кем генә бағыр икән, ә Таңһылыуым йырлай алмай ҡуймаһын, оноттормағыҙ, дошманды еңеп ҡайтырбыҙ», – тип хушлаша. Ҡанлы һуғышҡа – Ленинград блокадаһына эләгә, шунда башын һала.\nБеҙ – 5 бала – әсәй ҡулына ҡарап ҡалдыҡ. Атайым бар саҡта өй хужабикәһе генә булып балалар бағып ҡына ултырған әсәйемә ҙур бурыстар өҫтәлә: беҙҙе ашатырға, кейендерергә, уҡытырға, өйҙө йылы тоторға, мал аҫрарға, ризыҡты ҡайҙан алырға, эш табырға. Балаларҙы өшөтмәҫкә, утыны, малдарҙы көтөү өсөн бесәне лә кәрәк! Иң тәүҙә һыйырҙы еккегә өйрәтергә тигән уй төшә әсәйемдең башына: уның өсөн арба, егеү өсөн кәрәк-яраҡ, ҡамыт эшләтеп алып, һыйырҙы егеп 2 йыл утын-бесән ташыны. Һыйыр иң ҡәҙерле хайуан булды ул көндәрҙә. Һөтөн һауып эсәһең, ҡатыҡ, ҡорот, эремсек эшләйһең. Бына ниндәй хазина ул һыйыр! Һыйырлы кеше ас булманы һуғыш осоронда. Донъяның тотҡаһы – аҡыллы, бала йәнле әсәй һәм һауын һыйыр!\nҺыйырыбыҙ үгеҙ быҙау килтерҙе. Ә әсәйем шул быҙауҙы башмаҡ булғансы ҙурайтып аҫраны ла һыйырыбыҙ урынына башмаҡты егергә өйрәтте. Хәҙер ниде һылыу ғына әсәйем донъя усағын, балаларын һаҡлаусы арыҫланға әйләнде лә ҡуйҙы. Балаларына һөйөү, иренә тоғролоҡ, ил алдындағы бурыс – яуаплылыҡ шундай көс биргәндер.\nӘсәй эштә саҡта бәләкәй Юлай туғанымды мин ҡарайым. Ҡыш һыуыҡта нимә бар, шуға уны төрәм дә, атайымдың ҡалған ҙур быймаһы бар ине, береһенең эсенә Юлайҙы тығам, икенсеһенә үҙем инеп ятам.\nЯҙ етһә, әсәй баҡса тултырып йәшелсә сәсә, картуф ултырта әсәй. Ә йәшелсә өлгөрә башлаһа, япраҡтарынан тәмле итеп һөткә бутҡа бешерә.\nӘ бесән ваҡытында беҙҙе – балаларын бер арба итеп тейәп ала ла урманға китәбеҙ. Унда, хөрриәт, бөтәбеҙ ҙә бергә рәхәтләнеп уйнайбыҙ. Әсәйем урманға инә һалып бәшмәк йыйып, сәй ҡайната торған сәйгүнгә һалып бешерә лә, һыуын түгеп ебәреп, ҡаймаҡҡа болғап, беҙҙе теҙеп ултыртып ашатып ала. Бәшмәк тә көнө буйы туҡ тота торғайны, уның араһында ҡуҙғалаҡ, ҡымыҙлыҡ, йыуа, ҡаҡы, балтырған, ҡуянтубыҡ, хатта һарынанан бутҡа бешерҙе. Әсәй өлкән балалары менән бесән эшенә тотона. Ә мин бәләкәй ҡустымдың сәңгелдәген һаҡлап, уны ҡурсалап усаҡ янында ҡалам.\nҠәһәрле һуғыш үҙебеҙ иркәләнеп кенә йәшәр, уйнар саҡта бала бағырға ла, ауырыу тәрбиәләргә лә өйрәтте. Иң өлкән ағайымдың ашҡаҙаны ауырта ине, шуға ҡарамай, 1944 йыл Темәс педучилищеһына уҡырға инде. Тырышып уҡыған, үҙендә рәссам һәләте лә бар ине, педучилище уға тағы рәссамлеген арттырған, бөтә уҡытыусылар өйгә килеп дәрес үткәреү өсөн күргәҙмә материалдар эшләтеп ала торғайны.\nЙәшәү шарттары һәйбәттән түгел, хатта педучилищела эсергә һыу ҙа булманы. Әлеге лә баяғы беҙ ҡустым менән өйҙә ултырғанға, 3 дәрес бөтөүгә ауырыу ағайыма мейескә тап ҡына яғып көрөшкәлә сәй ҡайнатып, көтөп ултырам, мәктәптәр ҙә һыуыҡ, шул тәнәфес араһында ағайым ҡайта һалып, үҙенә тип кенә ҡалдырылған икмәк менән сәй эсеп, йылынып, тағы уҡыуына йүгерә ине.\nАғайым: «Бына мин уҡытыусы булып сыҡһам, һеҙҙең бөтәгеҙҙе дә уҡытырмын, һуғыштар бөтөп, атайҙар әйләнеп ҡайтһа, бөтәбеҙгә лә матур көндәр килер, ҙур-ҙур кешеләр булып китерһегеҙ әле», – ти торғайны.\nӘммә ләкин тормоштоң аяныслы ваҡыттары күберәк булды шул беҙҙең һымаҡ 1938 йыл тыуған балаларға. Иң аяныслыһы шул, «Ғәйҙә апайға 4 баланы уҡытыу ауыр булыр», тип мине 1-се класҡа уҡырға алманылар. Тик 1947 йыл уҡырға барҙым. 1948 йыл 1-се класты тамамлаған тигән йыйылышҡа ағайым Салауат килде, сөнки ул да ошо йылда педучилищены бөтөргәйне, уҡытыусы дәрәжәһен алғайны, бик ҡыуанды, мине лә һөйөп-яратып: «Гел 5-кә генә уҡыған, әсәй, Таңһылыуың, моғайын, уҡытыусы булыр, аяҡ атлағандан алып, уҡытыусы булып уйнаны бит!» – тине, ҡайтҡас.\nАғайыма уҡытыусы булып эшләргә лә, беҙҙе үҙе теләгәнсә уҡытырға ла, ҙур-ҙур кешеләр итеп үҫтерергә тигән теләктәрен тормошҡа ашырырға ла яҙманы. Ҡәһәрле һуғыш ауырыуы ағайымды, беҙҙән айырып, мәңгелек ҡайғыға һалып, алып китте. Шулай итеп, атайһыҙ ҙа, ағайһыҙ ҙа тороп ҡалдыҡ. Берҙән-бер терәгебеҙ Әсәй һау, иң ҙур йыуанысыбыҙ, ҡыуанысыбыҙ, тормошобоҙҙоң маяғы, юл күрәтеүсе лә, тәрбиәләүсе лә, үрнәк биреүсе лә, атайҙы ла, ағайҙы ла алмаштырып, терәк-таяныс булып Әсәй торҙо!\n...Атайымдың һаҡланып ҡалған хаттарынан өҙөктәр килтерәм. Уларҙы әле лә йыш-йыш уҡып алам. Беҙҙе нисек ныҡ яратҡанын, үҙе ут эсендә булғанда ла беҙҙе ҡайғыртып, хәстәрлек күргәнен уҡып, йөрәгем әрней. Һаҡланған хаттары барыһы ла атаһы Мәхмүтйән Ғәбделғәфәр улына төбәп яҙылған.\nҒәбделғәфәр 1848 йылдан алып Темәс мәсетендә указлы мулла булған. Шуға бөтә балалары ла ғәрәпсә белгән. Атайым да үҙенең атаһына хаттарын ғәрәп хәрефтәре менән яҙған. Атайҙың бер туған ҡустыһы Ситдыҡ та Мәскәү өсөн һуғыштарҙа тәүге көндәрҙә үк батырҙарса һәләк булған.\n«...Атай! Мин бит ҡапҡаны эшләтә алмай киттем, тора-бара эшләү материалдары туҙып бөтөр, шул ҡапҡаны эшләтеп ҡуйырға тырыш. Мин Баймаҡтан эш хаҡын ала алмай киттем, һеҙгә алып барып бирерҙәр».\n«...Атай, Ғәйҙә киленең балаларҙы матур ҡарай бит ул, артабан да шулай матур ҡараһын, тәрбиәле итеп кенә үҫтерһен инде, үҙең дә ҡарап тор, балаларға атай тәрбиәһе лә кәрәк бит!»\n«...Яҙ етте, күп итеп картуф сәсеп ҡалығыҙ, бөтә булған семеналарығыҙҙы сәсегеҙ. Акинов дуҫҡа хат яҙҙым, ул һеҙгә семена бирер, картуфлыҡ еренә тултырып сәсегеҙ».\n«...Һарыҡтарҙы тотонор кәрәк ине тигәнһегеҙ, тотоноғоҙ, һуйып һатығыҙ, ашағыҙ, үҙегеҙҙең кәрәк-яраҡҡа тотоноғоҙ, итте ҡаҙан тултырып (мин барҙағы шикелле) бешермәгеҙ, самалап ашағыҙ».\n«...Минең йыраусы Таңһылыуҡай ҡыҙым Фатима менән Әли кейәүҙәргә барып ҡунаҡ булып ҡайтҡан икән. Фатима ҡарындаш ҡыҙыҡайғынамды ҡыуандырып ҡайтарған. Бына мин дә ҡыҙым өсөн ҡыуанып, Фатимаға рәхмәт әйтеп, рәхәт тормош теләйем!»\n«...Атай! Илдә йәшәү алтын бишек икән. «Йомортҡа эсендәге һары гәрәбәләй йәшәлгән», ә бында башҡаса, атай, шулай булғас, балаларыңды тәрбиәләп, матур ғына көн итегеҙ. Һау ҡайтһам, бөтәһен дә кире ҡайтарып бөтөрмөн, атай».\n«...Таңһылыу менән Юлай бигерәк йәш кенә ҡалдылар шул, өлкәндәр бирешмәҫ тим. Юлай улым ни эшләй, атлаймы, мине беләме икән, «атай», тип әйтәме? Таң ҡыҙым йырлаймы, йырға өйрәнһен».\n«...Юлда шәһәрҙәрҙән беҙҙең яҡҡа күп сит халыҡтарҙы оҙаталар. Бына бер станцияла күп халыҡтар төштө, шулар араһында Таңһылыуға оҡшаған һары ғына сәсле бер ҡыҙ баланы күреп йәлләп походҡа биргән сохарийымдан ике башҡа сохари бирҙем. Бала ҡыуанып киткән булып, ҡараны, йүгереп вагонға инеп китте, илап тороп ҡалдым. Юлдағы хәлдәрҙе... (йыртылған)».\n«...Сит-ят ерҙән, Калинин өлкәһенән үтеп барабыҙ. Хәҙерге көндә Ленинград шәһәренең янында тип хисаплағыҙ. Беҙҙе Ленинградтан 16 август Ленинград фронтына ебәрҙеләр. Беҙ ҡырҙа окопта ятабыҙ. Янымда Башҡортостандан 4 егет бар, башҡалары урыҫтар. 21 август – Ҡырҙа тыныс ҡына ятабыҙ, тегеләр морондарын һуҙып ҡарай».\n«...16 «А» команда Ленинградҡа инергә тейеш инек. Ҡыйынлыҡ менән 10 августа килеп индек, ингәс, күңел тынысланған кеүек булһа ла көн дә, төн дә Ленинград тирә-яғында атыш... Ленинград ҡалаһында ла йәшәүсе халыҡ юҡ, гел хәрби халыҡ, шәһәр ҙур, ләкин халыҡ бикләнгән».\n«...Атай, балаларыңды арыу ғына ҡарарға тырыш, һау булһаң, бирешмәҫһең әле, сөнки йәшһең бит. Салауаттарға айырым хат яҙҙым, латин теле менән. Балаларға күҙ-ҡолаҡ булып, етешһеҙлектәрен хәл итеп тор инде. Бесән эшләп бөттөгөҙмө? Салауат нисек тә булһа утын әҙерләп ҡалһын. Ул турала үҙҙәренә яҙҙым. Атай, һин дә ярҙам ит, балаҡайҙарым бик бәләкәй ҡалдылар бит».\n«...Атай, нисек булһа ла балаларығыҙ менән килешеп көн итегеҙ. Картуф һәм йәшелсә ашамлыҡтары булһа ла ҡышҡа алып ҡалырға тырышығыҙ. Был яҡта ашамлыҡ яғы бик насар, юҡ. Ҡышҡылыҡҡа ашамлыҡ әҙерләп ҡалырға, запас аҙыҡ әҙерләп ҡуйыуҙы көн дә ҡайғыртығыҙ, балаларыңа ла әйт».\n1942 йылдың мартына алып, август аҙағына тиклем Ленинградтан яҙылған. Бер генә хаты 1943 йылдың 1 мартынан ебәргән. Уларҙың барыһы ла ғәрәп хәрефтәре менән яҙылған. Салауатҡа ебәргәне латин хәрефтәре менән ине.


Хаҡлы ялдағылар пенсия квитанцияларына иғландар баҫылыуына ҡаршы\nДокументта финанс ойошмалар юғары проценттар вәғәҙә итеп вклад асырға саҡыра. Оло йәштәгеләр фекеренсә, ҡулланыусылар кооперативтары уларҙың иҫәбенә кеҫә ҡалынайтырға уйлай. Улар мәсьәләгә асыҡлыҡ индереүҙе һорап, Бөтә Рәсәй халыҡ фронтының республика төбәк бүлексәһенә мөрәжәғәт иткән.\nӨфөлә йәшәүселәр пенсия алған һайын аптырауға ҡала. Квитанцияһ артында төрлө белдереүҙәр баҫыла. «Вклад ас та, йылына 25 процентлыҡ килем ал!».\nГалина Загуменная, пенсионер: «Мәҫәлән, кеше ете мең тирәһе пенсия ала икән, уны бер айға нисек еткермәк кәрәк? Ул, әлбиттә, аҡса булмаҫмы тип уйлай».\nПенсия квитанцияһы етди документ, унда баҫылған мәғлүмәткә ышаныу ихтималлығы ҙур\nМиҫалға «Өфөкредит» ҡулланыусылар кооперативы. 2002 йылда асылған ойошма юғары проценттар вәғәҙә итеп бер нисә йыл дауамында клиенттар туплай ҙа үҙен банкрот итеп иғлан итә. Уға аҡса һалып алданыусылар ике меңдән ашыу, ә йыйылған сумма 300 миллион тирәһе. Финанс пирамиданы ойоштороусыларға хөкөм ҡарары сығарылды. Тик халыҡтың миллионлаған аҡсаһын кире ҡайтарырлыҡ түгел. Сөнки вкладтар страховкаланмаған.\nВалерий Шәрипов, финанс омбудсмены: «Быйыл 11 ғинуарҙан 223 -сө закон үҙ көсөнә инде. Ошондай ойошмалар, кооперативтар Финанс баҙарында мөнәсәбәттәрҙе көйләү үҙәге реестрына ингән булырға тейеш. Уларҙың эшмәкәрлеге һәм таратҡан мәғлүмәте контролдә буласаҡ».\nХаҡлы ялдағылар үҙ хоҡуҡтарын яҡлауҙы һорап, Бөтә Рәсәй халыҡ фронтының республика төбәк бүлексәһенә мөрәжәғәт иткән. Улар үҙ сиратында пенсия фонды һәм почта бүлексәләре менән эшмәкәрлеккә асыҡлыҡ индергән.\nТимәк, февралдә пенсия квитанциялары алтын тауҙар вәғәҙә итеүсе иғландарһыҙ ғына киләсәк. Бөтә Рәсәй халыҡ фронтының республика төбәк бүлексәһе уны күҙәтеүгә алған.


«Turkvision» йыр фестивалендә Башҡортостан исеменән «Заман» төркөмө өсөнсө урынға лайыҡ булды\nТөрки донъяның быйылғы мәҙәни үҙәге Ҡазанда йылдың күләмле бәйгеһе тамамланды. Эстафета артабан Төркмәнстан республикаһына тапшырылды.\n«Заман»дар конкурсҡа Башҡортостанда үткән һайлап алыу турында ете конкурсант араһынан ебәрелә. Яҡташтарыбыҙҙың сығышын Башҡортостан халҡы ғына түгел, тотош рәсәйлеләр «Ҡурай» йыр-моң каналы аша күҙәтте. Тамашасы икенсе тапҡыр уҙғарылған йыр бәйгеһенән ҡәнәғәт ҡалды. Социаль селтәрҙәрҙә, бигерәк тә «Заман» төркөмөнә ҡарата һөйөүен белдереүселәр күп.\n«Turkvision» - төрки халыҡтарҙың иң күләмле йыр бәйгеһе һанала. 25 ил үҙ дәүләт телендә сығыш яһаны. Конкурстың тауыш биреү һөҙөмтәләре буйынса 225 балл менән беренсе урынды Ҡаҙағстан йырсыһы Жанар Дуғалова яуланы. Татарстандан ни бары ике баллға ҡалышып Башҡортостан өсөнсө урынға лайыҡ булды. «Заман»дарҙың сығышына Хакас, Саха-Яҡут республикаһы, Әзербайжан, Болгария, Гагаузия, Ҡаҙағстан һәм Үзбәкстан илдәре юғары 10 балл ҡуя. Ә башҡа илдәр 8, 9 мәрәй менән баһалай.\nӘ иһә «Ҡурай» йыр-моң каналы етәксеһен ТМБ, йәғни «Төрөк музыка берлеге» каналы «объектив жюри» исеме менән баһалай. Был иһә киләһе йылда үтәсәк конкурсҡа йәнә жюри ағзаһы булыу тигәнде аңлата. «Turkvision» Халыҡ-ара йыр фестивале 2015-се йылдың Төркмәнстанда үтәсәк. Төрки донъяның мәҙәни үҙәге итеп Ашхабад ҡалаһы һайланды.


11 Ғинуар 2019, 13:08\nКеше булып ҡалыу, милләтебеҙҙе һаҡлау өсөн дә динебеҙҙе өйрәнеү, йолаларыбыҙҙы тергеҙеү зарур. Халҡыбыҙҙың үҙ асылына йөҙ бороуы ҡыуаныслы. Ысынлап та, халҡыбыҙҙың дини байрамдары тергеҙелә, мәсеттәргә йөрөүселәр арта, күп ауылдарҙа Ағинәйҙәр ойошмалары эшләй.\nРайоныбыҙҙа ағинәйҙәрҙең ауылдарға йөрөп үҙҙәренең эш тәжрибәләре менән уртаҡлашыуы матур күренешкә әйләнде. Был эште Сәйетбаба ауылы ағинәйҙәре башлап ебәреп, октябрь айында район ағинәйҙәрен үҙҙәренә ҡунаҡҡа саҡырҙы. Ауыл мәҙәниәт йорто хеҙмәткәрҙәре менән берлектә бай йөкмәткеле концерт әҙерләнде, ағинәйҙәрҙең мөнәжәттәре, бейеүҙәре, йырҙары барыһына ла оҡшаны, ҡул эштәре күргәҙмәләре лә ойошторолдо.\nНоябрҙә иһә ошондай осрашыу Родина-Ватан ауылында, декабрь айында – Үзбәк ауылында үтте. Был ауылдар ағинәйҙәре лә ҙур әҙерлек, сағыу сығыштар менән байрамды матур итеп үткәреп ебәрҙе. Ҡунаҡ ҡаршылағас әҙерләнергә кәрәк: концерт номерҙары, аш-һыу өҫтәле әҙерләү, халыҡты йәлеп итеү - барыһы ла ҙур тырышлыҡ, яуаплылыҡ, оҫталыҡ талап итә. Ауылдарҙағы ағинәйҙәр үҙҙәренең ихласлығы, күркәмлеге, ойошҡан, берҙәм булыуы менән ошондай осрашыуҙарҙың ғына түгел, бар үткәрелгән сараларҙың уртаһында ҡайнай, төп көс һәм әүҙем ҡатнашыусы булып тора.\nУҙған йылдың декабрендә Сәйетбаба ауылы ағинәйҙәре Өфөләге “Нур” татар театрында үткәрелгән Мәүлит байрамында ҡатнашып ҡайтты. Сараға республикабыҙҙың 15 районынан һәм ҡалаларынан ағинәйҙәр йыйылды. Залда ҡул эштәренән күргәҙмәләр, иман тәрбиәһенә арналған китаптар һатыу ойошторолдо. Һәр район ағинәйҙәре үҙҙәренең эштәре тураһында ҡыҫҡаса мәғлүмәттәр биреп, тәжрибәләре менән уртаҡлашты, нәсихәттәр, мөнәжәттәр әйттеләр.\nБеҙҙең район ағинәйҙәре исеменән район мосолман ҡатын-ҡыҙҙары ойошмаһы етәксеһе Ғәлиә Ғәли ҡыҙы Рахманғолова ағинәйҙәрҙең һәйбәт эштәре тураһында һөйләне. Уның йөкмәткеле нәсихәттәре лә фәһемле булды. Сәйетбаба ауылы ағинәйҙәре лә республика ағинәйҙәрен сәләмләп, үҙҙәренең эш тәжрибәләре менән уртаҡлашты, уларҙың мөнәжәттәре һәр кемгә оҡшаны.\nМәүлит байрамы район үҙәгендә лә матур үтте. Һәр ауылдан килгән ағинәйҙәрҙең мөнәжәттәре, оҫталыҡ эштәре байрамды йәмләне. Мул аш-һыу өҫтәлдәре район мәҙәниәт һарайы залын биҙәне.\nАғинәйҙәргә республика Мәүлит байрамына барырға ярҙам иткән район хакимиәте башлығы Фәнзил Фәйез улы Сыңғыҙовҡа, бағыусы булған Руслан Зәки улы Бакировҡа, беҙҙе иҫән-һау йөрөтөп алып ҡайтҡан Йөҙимән мәктәбенең автобус водителенә ҙур рәхмәт еткерәбеҙ, эштәрендә уңыштар, һаулыҡ теләйбеҙ.


Йондоҙнамә (30 сентябрь-6 октябрь) » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Махсус биттәр » Йондоҙнамә (30 сентябрь-6 октябрь)\n30.09.2019 Йондоҙнамә (30 сентябрь-6 октябрь)\nҺәр саҡ һаҡ булыуығыҙ хата яһамаҫҡа ярҙам итеп торор. Аҙна яңы эштәрҙе башлап ебәреү өсөн уңайлы. Ижад менән шөғөлләнгәндәр бигерәк тә уңырға тейеш. Был арала кәрәкмәгән, ҡамасаулап торған нәмәләрҙән ҡотолорға кәңәш ителә.\nАҙна һыуғоярҙар өсөн уңышлы көтөлә. Шулай ҙа йондоҙҙар яңы таныштар менән һаҡ булырға кәрәклеген иҫкәртә. Күтәренке кәйефегеҙ ауыр мәсьәләләрҙе еңел хәл итергә ярҙам итәсәк. Сығымдарығыҙ күбәйеп китеүе лә ихтимал.\nҠайһы бер яңылыҡтар бер аҙ борсоп та алыр. Бәғзеләр алдан ҡорған уй-маҡсаттарын үҙгәртергә мәжбүр булыр. Төп эшегеҙҙә кемдеңдер һеҙҙең турала төрлө уйҙырма таратыуы ла мөмкин. Көткән аҡса һаман килмәй һымаҡ.\nОсор аралашыу өсөн уңайлы. Күптәнге дуҫтарығыҙ менән күрешерһегеҙ. Аҡыллы кәңәш ишетерһегеҙ, үҙегеҙ ҙә кемгәлер ярҙам итерһегеҙ. Ғөмүмән, был арала ҙур уңыштар булмаҫ та кеүек, ләкин юғалтыуҙар һәм борсолоуҙар ҙа һеҙҙе урап үтер.\nҠайһы бер ваҡиға һеҙ уйлағанса бармаҫ та һымаҡ. Ҡыйынлыҡтар ҙа күбәйер. Шулай ҙа был хәл үҙ көсөгөҙгә булған ышанысты һис тә ҡаҡшата алмаҫ. Аҙна барышында кеше араһында күп булырға тура килер.\nҺаҡлыҡ тураһында бер үк онотмағыҙ. Бер генә яңылыш ысҡынған һүҙ арҡаһында мөнәсәбәттәргә зыян килеүе ихтимал. Был бигерәк тә оло йәштәге туғандарығыҙға ҡағыла. Ғөмүмән, аҙна барышында төрлө кире хәл күбәйер.\nТөрлө мәшәҡәт йыш осрап торор. Бәғзеләрен еңел генә хәл итә алырһығыҙ, икенселәрен киләһе аҙнаға ҡалдырырһығыҙ. Шаршамбы бик өмөтлө булырға оҡшай. Башҡалар булдыра алмағанды еңел башҡарырһығыҙ.\nАҙна ҡәҙимгесә килер. Әүҙем кешеләрҙе бик өмөтлө шишәмбе һәм шаршамбы көтә. Ялҡауыраҡтар, төрлө сәбәпкә һылтанып, әллә ни ырата алмаҫ. Аҡса етмәүе йыш ҡына эсегеҙҙе бошорор.\nБыл арала яҡшы белгән эш менән генә шөғөлләнергә тырышығыҙ. Таныш булмағанына тотонһағыҙ, мотлаҡ уңышлыҡҡа осрарһығыҙ. Кесе йома ла һәйбәт көтөлә, үҙегеҙҙе лә, башҡаларҙы ла ҡыуандыра алырһығыҙ.\nАҙнаны әүҙем генә башлап ебәрерһегеҙ. Ләкин бәғзеләргә был оҡшап етмәҫ. Быға иғтибар бирмәҫкә тырышығыҙ һәм һәр саҡ үҙ көсөгөҙгә ышанығыҙ. Шаршамбылағы ҡатмарлы мәсьәләне хәл итеү юлын еңел табырһығыҙ.\nКөндәр ҡәҙимгесә килер. Шишәмбегә бер ниндәй ҙә осрашыу тәғәйенләмәгеҙ. Унан әллә ни файҙа булмаҫ. Кесе йомала яҡындарығыҙҙан кемдер элекке үпкәһен белдерер. Уны тынысландырырға хәлегеҙ етергә тейеш.\nАҙна һис тә тыныс үтергә оҡшамай. Бәғзеләр булған мөнәсәбәттәрҙе һаҡлап ҡалыу өсөн борсолор. Икенселәр яңы мөнәсәбәттәр ҡороу тураһында уйланыр. Төп эшегеҙҙә барыһы ла яҡшы булыр. Ниндәйҙер өр-яңы эште уңышлы үтәрһегеҙ.


Һаҡ булығыҙ! Айыуҙар! - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nРеспубликаның төрлө райондарында йыртҡыс хайуандар малдарға һөжүм итә. Урман хужаһына һунар асылған. Архангел районы Ҡыҙғы ауылында айыу бер-нисә һыйырҙы йыҡҡан.Зәйтүнә Сәғитдинова үлеккә ҡарап, ҙур әсенеү, күҙ йәштәре менән малын иҫкә ала. Айыу уларҙы берҙән-бер һөтлө һыйырынан мәхрүм итә. Архангель районында айыуҙарҙың йорт йәнлектәрен талап китеүе ғәҙәти хәлгә әйләнеп бара. Йыртҡыс ике аҙна эсендә генә 10-дан ашыу һыйырға һөжүм иткән. Кемдәрҙең малын ҡотҡарып өлгөргән, ә Сәғитдиновтарҙыҡы урынында уҡ йән биргән. Һыйыр ҡалдыҡтарына тәүгеләрҙән булып Фәнияз Ноғоманов юлыға.Йыртҡыс хайуандың ауылға ныҡлап яҡынлашыуын тәүгегә күҙәтә. Һыйырҙың үлеген йорттарҙан бер-нисә метр алыҫлыҡта, картуф баҡсаһы артында тапҡандар. Ауыл халҡын хайуандың ҙурлығы ла хафаға һала — уның алғы табанының эҙе 17 см-ға тиклем барып етә.Һыйырһыҙ тороп ҡалған хужабикә әйтеүенсә, айыуҙың яҡынлашыуына ауылдың урман зонаһында урынлашыуы, малдарҙың иректә йөрөүе лә бәлки сәбәпсе булғандыр. Ҡануниәт буйынса, мал көтөүҙә түгел икән уның өсөн хужаһы яуаплы.Урындағы халыҡ ғәҙәттә мал тыуарҙы ҡырға сығара. Иректә ҡарауһыҙ йөрөгән һыйырҙар ас айыуҙар өсөн еңел табыш. Һунарсылар йыртҡыс хайуанды атып алғансы был малдарҙың ҡураға иҫән-һау ҡайтып инеүе бөгөн дә икеле.Әлеге мәлдә йыртҡысҡа һунар итеүгә рөхсәт алынған. Урындағы һунарсылар көндөҙ ҙө, төнөн дә айыуҙы ҡарауыллай.Һунарсылар, айыуҙарҙың популяцияһын урмандарҙа йәнлектәргә аҙыҡтың әҙ булыуы менән аңлата. Ошо уҡ райондың Родинский, Уҫаҡлы, Казанка ауылдарында ла йорт хайуандарына һөжүм итеү осраҡтары теркәлгән. Быйыл йыртҡыстарҙың Кушнаренко районында килеп сығыуы ла көтөлмәгән хәл. Унда айыуҙар умарталыҡтарҙы туҙҙырған. Дөйөм алғанда, Башҡортостанда һоро айыуҙың ауылдарға инеү осраҡтары ғәҙәти күренешкә әйләнеп бара. Һуңғы ваҡытта бындай ваҡиғалар Стәрлебаш, Ғафури, Шишмә, Иглин райондарына хас. Экология министрлығынан хәбәр итеүһәренсә, бында кешеләрҙең дә ғәйебе бар. Әлеге мәлдә тәбиғәт ҡышҡа әҙерләнә, шуға күрә лә урманлы ерҙәрҙә йыртҡыс хайуандарҙың һөжүм итеү хәүефе бар. Әммә ошо көндәрҙә баш ҡалабыҙҙа ла ғәҙәттән тыш хәл була. Өфө урамдары буйлап бүре йөрөгән. Шаһиттар уны видеоға төшөрөп алған.\n21 сентября Федоровка районында көтөүсе һыйырҙарҙы юл аша ҡыуалағанда бер водитель күңелһеҙ хәлгә тарый\n21 сентября Халыҡты нимә борсой?


Атом бәшмәге » Тамара Искәндәриә\n17.01.21 | Раздел: Ижад / Балалар өсөн хикәйәләр | Просмотров: 166 | Автор: admin1 | Ошибка?\nБөгөн дә ҡустыһы менән икәүһен генә ҡалдырып китә әсәһе. Наил ризалашмаҫҡа ла уйлағайны, ләкин, әсәһенең ҡәтғи ҡиәфәтен, йыйырылған ҡаштарын күреп, шымып ҡалды. Бөтә барлығы менән хафаға төштө ул: ҡустыһы Илдар тағы, үҙ һүҙлеләнеп, уны тыңламаясаҡ, һике аҫтындағы сүкеште алып, тағы бөтә ергә шаҡылдатып һуғып йөрөйәсәк. Ә аҙаҡ бөтәһе өсөн Наилгә эләгәсәк.\nИшек тотҡаһына үрелгәс, уның уйҙарын һиҙенгәндәй, әсәһе туҡтап ҡалды:\n— Һин... Нимә инде һин, иренеңде бүлтәйтеп тораһыңмы, асыуымды килтереп?\nНаил бындай ваҡытта өндәшергә ярамағанлыҡты белә, шуға, йәш тулы күҙҙәрен йәшереп, иҙәнгә ҡараны. Әсәһе тауышын йомшартты:\n— Улым, борсолма, хәҙер атайын ҡайтып етер. һин шуңарсы матур ғына итеп ҡустыңды ҡарап тор. Йәме? Әллә ҡайҙа йөрөй бит, эй Хоҙайым. Күптән ҡайтырға тейеш ине. Юҡ инде, юҡ. Булмағас, булмай икән был әҙәмдән. Ярай, мин киттем!\nИшек ябылып бер аҙ торғас, боҙға туңған тәҙрәлә әсәһенең тоноҡ ҡына шәүләһе тағы күренде. «Ҡара уны, һин өйҙә өлкән кеше булып ҡалаһың!» -тигәне ике ҡат быяла аша, һыу аҫтынан сыҡҡандай, саҡ-саҡ ҡына ишетелде. Китте... Илдар ишеккә йүгерҙе.\n— Ән-нә! — Бәләкәс йоҙроҡтары менән бейек тупһаға һуға-һуға, ҡысҡырып илап та ебәрҙе.\n— И-и-и, туғанымды ғына, илама, илама, әсәй хәҙер килә. Атай хәҙер килә... Наил ҡустыһын күпме генә йыуатырға тырышмаһын, тегенеһе үкһеүен көсәйтә генә барҙы.\nЮҡ, былай Илдарҙы тымыҙып булмай. Нимә менән әүрәтергә икән һуң уны? Наил һикегә менде лә, аяҡ-ҡулын баҡа һымаҡ ян-яҡҡа тарбаҡай айырып, иҙәнгә һикерҙе. Илдар әйләнеп ҡараны, тик илауынан туҡтаманы.\nНаил тағы һикегә менде, тағы һикерҙе, был юлы ике ҡулын ирмәк итеп ике яҡҡа һелтәп:\n- Баҡ, баҡ, баҡ! — тип ҡысҡырҙы.\nИлдар, ниһайәт, шарҡылдап көлөп ебәрҙе. Уйын уға оҡшап ҡалды, ул үҙе лә, йүгереп килеп, һикегә үрмәләне. Шунан, ағаһы ни ҡыланһа, шуны ҡабатлай башланы. Онотто... Йә, хәҙер Наилгә тынысланыбыраҡ торһа ла була. Ҡустыһы үҙ алдына шар ҙа шор шаярырға тотондо. Тиҙ генә туҡтата ла алмаҫһың. «Тү-түт, тү-түт!» тип, бер тәгәрмәсе төшкән машинаһын этеп йөрөтә.\nУл күрмәгәндә, Наил «йылт» итеп кенә өҫтәл тартмаһынан ҡәләмен, ҡағыҙҙарын алды. Һүрәттәре күп уның. Күп тигәс тә, үҙе йыйғаны юҡ уларҙы. Әсәһе тәҫләп йыйып бара, "ҡартатайыңа, өләсәйеңә күрһәтербеҙ", ти. Ул йыш ҡына һүрәттәрҙе ғәжәп итеп ҡарап ултыра. Атаһына күрһәтеп: "Ҡара әле, ҡара, ҡайһылай ҡыҙыҡ төшөргән!" – тип ҡыуанып көлә. Шунан уйланып ултыра ла:\n— Наил донъяны үҙенсә генә итеп күрә белә. Бөтә балалар ҙа шулаймы икән? – тип ҡуя.\nНаил әсәһенең был һүҙҙәрен аңлап бөтмәй. Нимәһе ҡыҙыҡ? Нисеҡ ул — үҙенсә? Ҡағыҙҙарындағы өйҙәр, шыршылар, бесән йә утын тейәгән машиналарға, ҙур күҙле кеше йөҙҙәренә үҙенең былай артыҡ иҫе китмәй уның. Теләһә — йыртып ташлай. Теләһә — тағы яһай ала.\nШул саҡ Илдар, үҙенә иғтибар бөткәнен һиҙҙеме, йәһәт кенә үрелеп, өҫтәлдәге ҡағыҙҙарҙы иҙәнгә һөйрәп тә төшөрҙө.\n- Ярамай! Теймә, ярамай бит!\nНаил тиҙ-тиҙ генә ҡағыҙҙарҙы йыйған арала ҡустыһы өҫтәлдәге китапты тарта башланы.\n- Уй, әсәйем әрләй бит, теймә, тим!\nҠулынан китапты йолҡоп тигәндәй алғас, Илдар йәнә аҡырып илай башланы. Тик был юлы инде ағаһы уны йәлләргә уйламаны ла:\n- Ярамай, тигәс, ярамай. Бар, бар, инеп кит һике аҫтына. Ят, ят шунда ғына шыңшып.\nТеге китап асыҡ ята ине. Ҙур бәшмәк төшөрөлгәйне унда. Атаһы һөйләгәне бар Наилгә: ул бәшмәк би-и- к ҙур икән, уның ғәләмәт уты бөтә өйҙәрҙе яндыра икән. Ә ағыуынан уны күргәнбөтә кеше үлә икән. «Атом бомбаһы», ти атаһы. Берәй ағыулы бәшмәктер, тип аңлай уны Наил. Атом бәшмәге. Ҡапыл оло яҡта нимәлер шаҡылдап бәрелде лә шартлау һымағыраҡ ауаз сыҡты. Наил шундуҡ һике аҫтына күҙ һалды. Илдар унда юҡ ине. "Сүкеш!" — Наилдең башынан йәшен тиҙлегендә ошо уй үтте...\nОло яҡҡа инһә, Наил ни күҙе менән күрһен: өләсәһе яңыраҡ ҡына бүләк итеп алып ҡилгән телевизорҙың быялаһы йәнселеп, уртаһында бәләкәй генә тишек өңөрәйеп тора. Илдар: «Ы-ы-ы, үф-фәй...й» — тип көйләп, башын сайҡай.\nУрам ҡапҡаһының шапылдап ябылыуы малайҙы айнытып ебәргәндәй итте. Наил тәҙрәгә ҡапланды. Тәҙрәнең боҙланмаған еренән ул атаһының һыныҡ ҡаштарын ғына күреп ҡалды.\nАтаһы һыуыҡтанмы, нимәнәндер ҡыҙарынып килеп инде. Керпектәренә, бүркенә бәҫ ҡунғайны. Бәләкәс малайы, ҡулы менән ҡайҙалыр күрһәтә-күрһәтә, уны оло яҡҡа тартты. Наил был ваҡытта ҡалтырана-ҡалтырана, ҡулын ҡаната-ҡаната, быяла ватыҡтарын диван аҫтына шылдыра ине...\n...Тырнаҡ осо менән дә теймәне атаһы малайҙарға. Иҫерек күҙҙәре менән ҡарап торҙо. Торҙо ла, яйлап ҡына икәүһен етәкләп, соланға, унан тышҡа алып сыҡты. Юҡ, бында ла теймәне. Шым ғына аҙбар ишеген асты, малайҙарҙы индерҙе.\n— Бер аҙ артығыҙ ҡатһа, аҡылға ултырырһығыҙ, – шулай тине лә ишекте тыштан бикләп ҡуйҙы.\nНаил эштең былай еңел генә бөтөүенә ышанырға ла, ышанмаҫҡа ла белмәне. Ғәйептәренең ни тиклем ҙур икәнен аңламаймы ни ул? Шул саҡ, ҡылт итеп, өлкәңдәрҙең бер бәхәсе иҫенә килеп төштө.\n— Балалар ҡурҡырға тейеш атай кешенән! — ти атаһы.\n— Һун һин уның ҡотон алаһын бит. Ҡото ҡалмаһа, ул ниндәй бала була? – тип ҡаршы төшә әсәһе.\n— Ир балаға ундай йомшаҡ күңелле, хисле булыу килешмәй ул. Армияға барһа, бөтәһе лә көләсәк унан. Унда йәлләп тормаҫтар, – ти ҙә ҡырт киҫә атаһы. — Армияла ҡот тигәнеңдең «ҡ" хәрефе лә ҡалмай. Берәү ҙә үлмәй бит.\nАтаһын бик ярата Наил. Айныҡ сағында унан да күңелле кеше юҡ. Ул сөскөрһә, бөтә кеше шарҡылдап көлөп ебәрә. Әсәһе малайҙар менән уйнарға ваҡыт тапмай, ә атаһы гел уйнай. Улдарын елкәһенә ултыртып, ат булып, и-һо-һо әйтеп кешнәп йүгерә.\nБындай саҡтарҙа әсәһе лә, оло яҡҡа инеп, уларҙың шаярғанын күҙәтеп көлә.\n... Илдар шыңшый башланы. "Өсөс, өсөс", тип аяғына күрһәтә. Йөн ойоҡбашы аша һыуыҡ үтәлер. Наил ҡустыһын бер аҙ күтәреп торҙо. Юҡ, көсө етмәй икән шул. Илдарҙы, ҡосаҡлаған көйө, аяғына шыуҙырып төшөрҙө лә:\n-Баҫ, минең аяғыма баҫ, – тине.\nИлдармы һуң инде тыңлап ҡына торор малай? "Бөрсә", ти бит уны әсәһе. Әле лә, ағаһының ҡосағынан ысҡынып, ишеккә ташланды:\n— Х-хәҙер килә атай, хәҙер, туғаным, – тип ҡабаланып бышылданы Наил. — Ҡуй, туҡылдатма, әтеү атай әрләр.\nӨйгә инеп киттеме икән ни һуң атаһы? Ишетмәйме икән ни?! Ана, һыйыр ҙа, тороп, мөңрәй башланы. Кәртә аша малайҙарға әллә нисек итеп аптырап ҡарай. Уның оҙон керпекле ҙур күҙҙәре ниңәлер шар асылған, үҙе туҡтауһыҙ урынында тапана. Әллә быҙауларға итәме икән ул? Әсәһе, йүнле кеше этен дә тышҡа сығармаған бындай һыуыҡта быҙаулап ҡуймаһын тағы, тип борсола ине бит. Илдар, һыйырҙан ҡурҡып, тағы ла ҡоторобораҡ иланы.\n— Туғаным, теймәй ул, теймәй!\nНаил инде үҙе лә ныҡ өшөгәнен тойҙо. Ә Илдарҙы инде тыйып торорлоҡ түгел: күҙенән йәш, танауынан һыу аға... Наил, өҫтөндәге свитерын сисеп, ҡустыһына кейҙерҙе:\n— Хәҙер аса атай ишекте, илама, илама, туғаным...\nШунан, түҙмәй, ишекте йоҙроҡлап дөбөрҙәтергә тотондо. Этеп ҡараны. Йүгереп килеп тағы этте. Аяҡтары менән типкеләне. Ишек аҫтындағы ярыкҡа ҡулын тығып болғаны.\n- Атай! Атай, тим, ас! Илдар илай! Туңабыҙ! Ас!\nШул саҡ Наилдең аңынан ап-асыҡ бер уй һыҙылып үтте. Атаһы бында юҡ! Ул уларҙы онотҡан! Ул өйҙә, иҫереп, йоҡлап киткән. Ә әсәһе өйҙә юҡ...\nУлар бер үҙҙәре. Бөтә донъяла — бер үҙҙәре. Бер кем дә яҡламаҫ уларҙы, бер кем дә ҡотҡармаҫ...\nҠайҙандыр малайҙың күҙ алдында теге атом бәшмәге пәйҙә булды. Ул яндыра, тигәйне атаһы. Юҡ, ул шундай йылы... Саҡ ҡына эҫерәк. Тик...шомло... Атом бәшмәге тора-бара түңкәреп ҡуйылған шешәгә әйләнде. Араҡы шешәһенә. Араҡы ла кешене яндыра, ти әсәһе. Әсәһе күп белә Наилдең, фельдшер ул. Бөтә кешеләрҙе дауалай, ана, әле лә саҡыртып алып киттеләр. Ә атаһы уның һүҙенә ышанмай, араҡы файҙалы, ти. Күпме ваҡыт үтте икән? Инде ишек ярығынан яҡтылыҡ та төшмәй башланы, һыуыҡ үҙенекен итте, үҙәккә үтте. Бите, ҡулы, арҡа буйҙары нисеҡтер сымырҙап-сымырҙап ҡалғандай итә Наилдең. Ҡустыһы ла илай-илай ойоп киткәндәй булды. Йоҡланымы иҡән ни?\nНаил, уны күтәреп һыйыр янына алып барайым, тип уйланы. Уның тыны йылы... Тик ниңәлер күҙ йәштәренә быуылды, ҡуҙғалманы.\nЮҡ, хәҙер сығыр атаһы. Хәҙер ҡайтыр әсәһе. Ҡустыһы менән Наил уларҙы шым ғына, тыңлаулы ғына көтөрҙәр. Йоҡлай-йоҡлай. Бында йылы... Ана, һыйыр, мөңрәй-мөңрәй, кәртәне һөҙә. Килегеҙ, ти. Хәҙер, бәлки, уның янына барырҙар...\nБына улар, туғаны менән икәүләп, һыйырға менеп атландылар, һәүкәшкәй, уларҙы талғын ғына бәүелтеп, ҡояш аҫтында сүл буйлап ҡайҙалыр алып барҙы ла барҙы... Атаһы ла, әсәһе лә эргәләрендә юҡ ине. Улар оло, буш донъяла япа-яңғыҙ ҡалғайны.\n... Хәмзә ҡапыл һиҫкәнеп уянып китте. Ҡайҙа ятам икән, тигән һымаҡ, өй эсенә күҙ йүгертте. Ҡарашы быялаһы йәнселгән телевизорға төштө. Шул уҡ мәлдә ул мейеһенә нимә менәндер килтереп һуҡҡандай тойҙо. Асырғанып ырғып торҙо, тышҡа ташланды. Абына-һөрөнә аҙбар ишегенә барып ҡаҡлыҡты. Ҡалтырана-ҡалтырана ишек келәһен ысҡындырып, эскә атылды...\nКүпмелер ваҡыттан һуң уның, башын туң ергә, боҙланып ҡатҡан утын түмәрҙәренә бәрә-бәрә, үкереп илаған тауышына күрше-күләне, ҡоттары осоп, өйҙәренән йүгереп сыҡты...\n...Һаман ут алмаған тәҙрәләргә шомланып ҡарай-ҡарай, ҡапҡанан бер ҡатын атылып килеп инде. Ихатала йыйылған кешеләр бөтәһе бер юлы уның яғына боролдо.\n...Кәүҙәләре саҡаташтай ҡатҡан малайҙарҙың күҙ төптәренә ике йоҙроҡ хәтлем ике боҙ туңып йәбешкәйне.


Газонға автомобиль ҡуйған өсөн һалынған дөйөм штраф күләме 3,9 млн һумға еткән\nГазонға автомобиль ҡуйған өсөн административ комиссиялар һалған штраф күләме 3,9 млн һум тәшкил иткән, уларҙың 2,7 млн һумы Өфөгә тура килә. Был һандарҙы Башҡортостан Хөкүмәте премьер-министры вазифаһын башҡарыусы – Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры Михаил Киреев Радий Хәбиров үткәргән оператив кәңәшмәлә белдерҙе.\n10 апрелдән 19-на тиклем административ комиссиялар 7 101 закон боҙоу теркәгән, 2851 ҡарар сығарған.\nТупланған штаф парковка урындары булдырыу һәм йәмәғәт урындарын кәртәләүгә йүнәлтеләсәк. Бөгөнгә күп фатирлы йорттар ихаталарында 85 085 машина ҡуйыу урыны бар. Башҡортостандың төҙөлөш буйынса дәүләт комитеты биргән нормативтарға ярашлы тағы ла 144 834 машина ҡуйыу урыны булдырырға кәрәк. Юл ситтәрендә автомобиль ҡуйыу өсөн махсус урындар һаны бөгөнгә 27 097, йәнә 23 057 булдырыу шарт.\n– Автомобиль парковкалары буйынса кәңәшмә үткәрергә саҡырам. Беҙгә аныҡ картинаны күҙ алдына килтереү шарт. Минеңсә, был мәсьәлә республикалағы бер-нисә ҡалаға хас күренеш, – тине Радий Хәбиров. – Һорауҙы хәл итеү өсөн нимә эшләргә кәрәк. Ихаталарҙа, юл ситтәрендә автомобиль ҡуйыу урындарын арттырабыҙмы, әллә түләүле парковкалар төҙөйбөҙмө. Ошоно ныҡлы аңлағандан һуң аныҡ ҡарарҙар ҡабул итәсәкбеҙ.


Дмитрий Медведев Башҡортостанда өс яңы йылдам үҫеш биләмәһенең барлыҡҡа килеүе тураһында белдерҙе // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n15:32, 15 февраля 2019 Иҡтисад\nӨФӨ, 2019 йыл, 15 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.\nРәсәй Федерацияһы Хөкүмәте рәйесе Дмитрий Медведев Нефтекамала, Благовещенда һәм Белоретта йылдам үҫеш биләмәләрен булдырыу тураһында иғлан итте. Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров үҙенең Фейсбуктағы сәхифәһендә ошо хаҡта яҙҙы.\n«Улар — льготалы һалым шарттары, инвестициялар йәлеп итеү һәм бизнесты алып барыу өсөн ябайлаштырылған административ процедуралар. Ябайыраҡ итеп әйткәндә — был ошо ҡалаларға иҡтисади яҡтан алға китеү өсөн етди мөмкинлек булып тора», — тип билдәләне республика етәксеһе.\nӘле республикала алты күп профилле берәмек: Нефтекама, Белорет, Учалы, Благовещен, Бәләбәй һәм Күмертау. Йылдам социаль-иҡтисади үҫеш биләмәһе һуңғы икәүһенең сигендә ойошторолған. Был биләмәләрҙә 17 резидент теркәлгән. 2019 йылдың 1 ғинуарына ҡарата улар меңдән ашыу эш урыны булдырған һәм 1,8 миллиард һум самаһы инвестиция йәлеп иткән.\nБашҡортостанда 2019 йылдың 1 ғинуарынан йылдам социаль-иҡтисади үҫеш биләмәләре компаниялары-резиденттарына өс тапҡырға кәметелгән һалым ставкалары билдәләнгән, улар 2021 йылдың 31 декабренә тиклем ғәмәлдә була. Тейешле закон Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайҙа ҡабул ителгән.\nҺалым һалыуҙың ябайлаштырылған системаһы буйынса эшләгән резиденттар өсөн килемгә һалым ставкаһы 6 проценттан 2 процентҡа тиклем кәмей. «Килемдәр минус сығымдар» системаһы буйынса эшләгәндәр өсөн — 15 проценттан 5 процентҡаса. Резиденттарға килемгә, ергә, мөлкәткә һалым буйынса льготалар бирелә.\nТеги: йылдам социаль-иҡтисади үҫеш биләмәһе


Балағыҙҙы һаҡлағыҙ! Урлайҙар!\n14 Май 2019, 17:22\n– Алина, һине атайың саҡыра. Әйҙә алып барам, – тип ҡалалағы Салауат Юлаев исемендәге мәҙәниәт һәм ял паркында уйнап йөрөгән 5 йәшлек ҡыҙсыҡҡа мөрәжәғәт иттем. Ул бер аҙ икеләнеп торғандан һуң мине етәкләп үк алды. Йөрәгем “жыу” итеп ҡалды. Мин бит уға бөтөнләй таныш булмаған кеше. Беҙҙән алыҫ булмаған ерҙә йәшенеп, ҡарап торған Алинаның атаһы менән әсәһенә ҡул болғаным. Ҡото алынған әсәһе йүгереп килеп ҡыҙын ҡосағына алды. Атаһы ла шундай уҡ хәлдә ине.\nКескәйҙәрҙе һынап ҡарау борсоулы уйҙарға һалды\n– Бына, ҡыҙығыҙ минең менән барырға риза булды, – тинем уларға ҡарап.\n– Алина, һиңә күпме әйтергә була, таныш булмаған кешеләргә эйәрмә, улар менән һөйләшмә тип, – тип ата-әсәһе уға нәсихәттәрен теҙҙе.\n– Ул яҡшы апай ҙа инде, – тип бәләкәс эскерһеҙ күҙҙәре менән миңә баҡты.\nИнтернет селтәрендә, киң матбуғат сараларында кеше юғалыуы тураһында белдереүҙәр күп булмаһа ла, донъя күреп тора. Улар араһында балаларҙың булыуы икеләтә аяныслы. Баймаҡта ла кешеләр юғалған осраҡтар бар. Алда – йәйге каникул. Балалар хәүефһеҙлек ҡағиҙәләрен беләме? Уларҙы үтәйҙәрме? Ата-әсәләр балаларынан хәүефһеҙлек талаптарын күҙәтеүҙе талап итәме? Ә үҙҙәре уның өсөн ниндәй сара күрә? Шуны асыҡлау маҡсатында Баймаҡ районы буйынса эске эштәр бүлеге начальнигы Фәрит Моратов, патруль-пост хеҙмәте хеҙмәткәре Дамир Сәғитов менән берлектә ҡалала рейд ойошторҙоҡ. Уның һөҙөмтәһе уйландырырлыҡ.\nСалауат Юлаев паркы\nБында һәр ваҡыттағыса бик йәнле. Бәләкәстәрен уйнатырға алып килгән ата-әсәләр ҙә, ҙурыраҡ үҫмерҙәр ҙә күп. Ситтән генә ҡарап тороп үҙебеҙгә “ҡорбан” эҙләйбеҙ. Бына бер атай эскәмйәлә рәхәтләнеп телефоны менән булыша. Улы велосипедта йөрөй. Ваҡыты-ваҡыты менән алыҫҡараҡ китеп тә ала. Фәрит Моратов менән атай кешегә барып хәлде аңлаттыҡ. Бер аҙ икеләнеп торғандан һуң, беҙҙең экспериментта ҡатнашырға риза булды. Уны алыҫҡараҡ алып китеп, ситтән генә күҙәтә башланыҡ. Дамир Сәғитов малайҙың эргәһенә барып, атайың ҡайтабыҙ, һине машинаға килһен, тип әйтергә ҡушты, тине. Ышанды, малай. Велосипедын этеп, уны машинабыҙҙың эргәһенә алып килдек. “Атайың һеҙҙең өйгә бара торорға ҡушты, үҙе магазинға тәмлекәстәр алырға китте, әйҙә ултыр”, – тип машинаның ишеген астым. Бер ниндәй хәүеф тоймаған балаҡай инде лә ултырҙы. Беҙҙең урында насар уйлы әҙәм булһа, ул ысынында ла ҡорбанға әйләнер ине. Малайҙы атаһының ҡулына етәкләтеп, бер аҙ әңгәмәләшеп алдыҡ.\n– Әйтеп торабыҙ инде, сит кешеләргә эйәрмә, тип, аңлаған һымаҡ та ине, – тине атай кеше борсолоп. – Бөгөнгө хәл беҙҙең етәрлек эшләмәгәнде күрһәтте.\n– Ә һеҙҙең өйҙә хәүефһеҙлек ҡағиҙәләре үтәләме?\n– Тейешле кимәлдә түгелдер, моғайын. Сүп-сарҙы ла ихата алдында яндырабыҙ.\n– Ә өйөгөҙҙә янғынды иҫкәртеүсе ҡоролма бармы?\n– Юҡ. Ә бына хәҙер алырға кәрәк, тигән ныҡлы ҡарарға килеп торам. Артабан беҙҙең иғтибарҙы велосипедта йөрөгән 5 малай йәлеп итте. Береһе олораҡ, ҡалғандары бәләкәсерәк.\n– Ниндәй мәктәптә уҡыйһығыҙ?\n– 3-сө мәктәптә.\n– Ә ҡайҙа ул мәктәп? Беҙҙе алып барып күрһәтегеҙ әле.\n– Ә һеҙ кем?\n– Бына ситтән килдек тә, 3-сө мәктәпте эҙләйбеҙ. Бына беҙҙең полиция хеҙмәткәре тигән таныҡлыҡ, күкрәк билдәһе.\n– Ысынға оҡшаған былай, – тип улар таныҡлыҡҡа текләп-текләп алды.\n– Әйҙә, кемегеҙ ҡыйыуыраҡ? Машинаға ултырығыҙ ҙа, алып барығыҙ беҙҙе.\nУларҙың береһе “юҡ” тиһә, икенсеһе “әйҙә” тип тартҡылыша башланы. Олорағы велосипедын машинаға яҡын уҡ килтереп ҡуйып, беҙҙең менән барырға ризалығын белдерҙе. Ҡалғандары ла ыңғайланы.\n– Ә ни өсөн һеҙ беҙгә ышандығыҙ?\n– Һеҙ полиция ла инде, таныҡлығығыҙ ҙа бар.\n– Бындай форманы ла, ялған таныҡлыҡты ла бөгөн бөтә ерҙә лә алып була.\n– Сит кешеләрҙең машинаһына ултырырға ярамағанын беләһегеҙме? Ата-әсәйҙәрегеҙ, уҡытыусылар өйрәтәме?\n– Эйе, беләбеҙ, – тине улар бергәләп.\n– Ул сағында ни өсөн беҙҙең менән барырға риза булдығыҙ?\nМалайҙар уйға батты. Үҙен Вадим тип танытҡаны беҙҙең машинаға инеп ултырғанына ҡарап: “Һин иң ҙуры, ҡайҙа алып китеп бараһың беҙҙе?” – тине үпкәләп. Малайҙарҙы тағы ла бер тапҡыр хәүефһеҙлек талаптары тураһында иҫкәртеп, туңдырма, шоколадтар таратып хушлаштыҡ.\nАртабан беҙ машинала урамдар буйлап үттек. Алда тағы ла велосипедта ике үҫмер күренде. 1-се мәктәптең ҡайҙалығын һорашып, беҙҙе унда алып барыуҙарын үтендек. Нисек кенә үтенмәйек, улар машинаға ултырыуҙан баш тартты. “Әйҙәгеҙ, һеҙҙе велосипедта ғына оҙатайыҡ”, – тинеләр. Шундай уяулыҡ күрһәтеүҙәре, аҡыллы булыуҙары өсөн маҡтап, ҡулдарына туңдырма тоттороп, киләһе “ҡорбан”ды эҙләп киттек.\nБеҙ 4-се мәктәп эргәһендә. Дәрестәр бөткән ваҡыт. Ата-әсәләренең килеп алғандарын көтөп торған уҡыусыларға “күҙ төштө”. Машина ишеген асып, “яңылыш” ҡына ҡулымдағы китап, блокноттарымды ергә төшөрөп ебәрҙем. Миңә яҡын торған ике ҡыҙыҡайҙан ярҙам һораным, йәнәһе лә ҡулым буш түгел. Бер ниндәй хәүеф һиҙмәгән балаҡайҙар, шунда уҡ ерҙә ятҡан китаптарымды йыйырға тотондо. Машинала минән тыш тағы ла ике кешенең ултырыуына ҡарамаҫтан, фәҡәт уларҙан ярҙам һорауыма ла ғәжәпләнмәнеләр. Ишетеп-белеүебеҙсә, насар уйлы әҙәмдәрҙең бер алымы – машинанан төшөп ҡасҡан йә бесәй, йә эт балаһын тотошоп биреүҙә “ярҙам һорау”. Уларҙың башҡа төрлө ысулдары булыуы ла ихтимал. Ҡорбандары эргәләренә яҡынайыу менән машинаға һөйрәп индереп ултырталар ҙа урлайҙар. Ҡыҙҙарҙың ярҙамға килеүҙәренә рәхмәт белдереп, әңгәмәләшеп алдыҡ.\n– Һеҙҙән таныш булмаған кешеләр ярҙам һораны икән, ти. Нимә эшләр инегеҙ?\n– Ярҙам итер инек.\n– Ә улар насар уйлы кеше булып сыҡһа? Һеҙ уларҙың эргәһенә килеү менән машинаға һөйрәп индереп ултыртып урлаһалар?\n– Ҡотҡарығыҙ, тип ҡысҡырыр инек...\nЭй, ғәмһеҙ балалар... Бындай осраҡта, ауыҙ асырға ла мөмкин булмаясағын аңлап етмәйҙәр шул. Шунлыҡтан ярҙамға саҡыралар икән, тәүҙә уларға ысынында ла ярҙам талап ителәме икәненә инанырға кәрәк. Ә инде әллә ҡайҙа сабып сығып киткән бесәй, эт балаларын тотоу бик тә икеле.\nҠыҙҙар киткәс, мәктәп ҡапҡаһы янына барып, шоколад тарата башланыҡ. Уҡыусылар беҙгә ғәжәпләнеп ҡараһа ла, бушлай килгән тәмлекәстән баш тартманылар. Берҙе алып киткәс тә, кире әйләнеп килеп, тағы ла һорап алыусылар булды. Беҙ магазиндан һатып алынған таҙа шоколадтар тараттыҡ. Ә шул уҡ ваҡытта наркотик матдәләр ҡушылған “тәмлекәстәр” таратыусылар ҙа бар икәнлеге ишетелә. Артабан Баймаҡтан Йылайырға киткән трасса буйында урынлашҡан “Көньяҡ” кемпингы ҡаршыһындағы туҡталҡаға килеп туҡтаныҡ. Ғәҙәттә, бында үҙҙәренә кәрәк яҡҡа үткенсе машиналарҙы көтөп тораусылар йыйыла. Ҡул күтәргәстәр, беҙ ҙә барып туҡтаныҡ. Бер ҡатын ҡыҙы менән Йомашҡа ҡайтып етергә кәрәклеген белдерҙе. Ә беҙҙә бер генә урын булып сыҡты. ”Ул сағында ҡыҙымды алһағыҙ, үҙемә берәй нәмә килеп сығыр әле, көтәйем”, – тип беҙҙе ғәжәпкә ҡалдырҙы. Бына һиңә әсәй! Күҙҙәре баҙлап янып торған матур ғына ҡыҙ балаһын бөтөнләй таныш булмаған сит кешеләргә ултыртып ебәрергә риза булып торған әсә янына сығып уҡ баҫтым.\n– Бәлки, мин ҡыҙығыҙҙы урларға йыйынамдыр, аҙаҡ уны эҙләп тә таба алмаясаҡһығыҙ бит, – тинем уға ҡарап.\nШунда ғына ул уянып киткәндәй булып, ҡыҙын етәкләп алды:\n– Ниңә полиция ла кеше урлаймы ни?\n– Апай, һеҙ оло кеше лә инде, полиция формаһын бөгөн һатып алыуы ауыр түгел. Уны кейгән бөтә кеше лә ышаныслы, тип уйлайһығыҙмы ни? Ҡыҙығыҙ һеҙгә ҡарап тәрбиә аласаҡ бит.\n– Эшебеҙ иртәрәк бөткәс, ҡайта торайыҡ тигәйнем шул. Автобусты көтөүе оҙаҡ.\n– Ә һеҙ беләһегеҙме, күпме кеше шулай эҙһеҙ юғала?\n– Һеҙ мине бөтөнләй ҡурҡытып бөттөгөҙ. Вокзалға алып барып ҡына ташлағыҙ инде беҙҙе, – тип апайыбыҙ рөхсәт тә һорап тормай, машинаға инеп үк ултырҙы.\nВокзалда иһә һәр ваҡыттағыса кеше күп. Уларҙы ҡарауыллап торған таксистар ҙа бихисап. Яҡынлаған һәр кешегә улар: “Сибайға барабыҙмы? Кем Сибайға? Әйҙәгеҙ, Сибайға!” – тип бәйләнә. Ярай ҙа улар ышаныслы кеше булһа, ә булмаһа?.. Уйлауы ла ҡурҡыныс. Әйткәндәй, тап шундай күңелһеҙ хәлгә ҡалмаҫ өсөн вокзалда осраҡлы кешеләрҙең машиналарына ултырмаҫҡа өндәгән белдереү яңғырай. Был уларҙың конкуренттарҙан клиенттарҙы тартып алыу маҡсатында түгел, ә ысынында ла халыҡты уяулыҡҡа саҡырыуы тип дөрөҫ аңларға кәрәк.\nРейд беҙгә нимә бирҙе?\nХалыҡ беҙҙә таныштарына ғына түгел, ә сит кешеләргә лә ышаныс белдереүе асыҡланды. Ҡайһы бер осраҡта уларға үҙҙәренә ышанған һымаҡ ҡарай. Ни тиһәң дә беҙҙә халыҡ ихлас шул. Рейд барышында шулай уҡ балаларҙы ла урлауы бер ни тормай икәнлеге асыҡланды. Быныһы инде иң ҡурҡынысы.\nКүптән түгел “Рәсәй-1” каналының “Яңылыҡтар” тапшырыуында Рәсәй сигендә 260 урланған баланы ҡотҡарыуҙары хаҡында яңылыҡ булғайны. Уларҙың барыһы ла донорлыҡҡа һатылған булған. Йәғни, балаҡайҙарҙы үлтереп, ағзаларын башҡаларға күсереп ултыртырға йыйынғандар...


13 Декабрь 2021, 13:17\n11 декабрҙә Өфөлә үткәрелгән Бөтә Рәсәй медицина форумы барышында Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров республиканың 45 һаулыҡ һаҡлау тармағы хеҙмәткәрҙәренә дәүләт наградалары тапшырҙы.\nБүләкләнеүселәр араһында коронавирус инфекцияһына ҡаршы әүҙем көрәшкән табиптар, шәфҡәт туташтары бар.\n- Ҙур хөрмәт, сикһеҙ рәхмәт тойғоһо менән бар республика халҡы исеменән иң изге һүҙҙәрҙе еткерәм. Һеҙҙең иңегеҙҙә - ҙур йөкләмә. Ике йыл инде бергәләп мәкерле сиргә ҡаршы көрәшәбеҙ. Ауыр юл үттек. Бында – һеҙҙең ҡаҙаныштарығыҙ. Кешелек сифаттарығыҙ, һөнәри оҫталығығыҙ арҡаһында коронавирусты тотоп ҡала алдыҡ. Бихисап кешене дауаланығыҙ, тик күптәрҙе юғалттыҡ та. Ғәҙәттән тыш хәлдә эшләһәк тә, төп маҡсатыбыҙ – хәлһеҙләнмәгән һаулыҡ һаҡлау системаһы менән пандемиянан сығыу. Шуға, ҡатмарлылыҡтар һәм айырым юғалтыуҙар булһа ла, медицина өлкәһенең матди базаһын нығытыуҙы дауам итәбеҙ. Был – яңы объекттар төҙөлөшө, уларҙың барыһын да һанап бөтөү мөмкин түгел. Бер нисә ҙур поликлиника һала башланыҡ. Ҡуйылған мәсьәләне хәл итербеҙ тип ышанам, - тине сығышында Радий Фәрит улы.\nРеспублика Башлығы һаулыҡ һаҡлау тармағының 36 хеҙмәткәрен – шәфҡәт туташтары, фельдшерҙар, табиптар – юғалтыуыбыҙ хаҡында әйтте, уларҙың исемдәрен мәңгеләштереү мөһимлеген билдәләне.\nМедицина форумында табиптар ғына түгел, медицина ойошмаларын кислород менән тәьмин итеүселәр ҙә наградланды. Бүләкләнеүселәр араһында Вера Ивановна Ғәлиева ла бар. Белорет үҙәк район клиник дауаханаһының балалар поликлиникаһы мөдире "Хеҙмәт батырлығы өсөн" миҙалы менән наградланды.\n“Әле тәүлегенә 10-15 тонна файҙаланабыҙ. Элек 80-гә етә ине, шул ваҡытта предприятиеларға мөрәжәғәт иттек. “Башҡортостан сода компанияһы” бик оператив ярҙам итте. Йәғни коронавирусҡа ҡаршы барыбыҙ бергә көрәшәбеҙ, - тине Радий Фәрит улы. - Ниндәй шарттарҙа эшләүегеҙ хаҡында ишетеп кенә түгел, күреп беләм. Ҡайһы саҡта ғәҙел булмаған һүҙҙәр ҙә ишетәһегеҙ. Һеҙҙе ныҡ хөрмәт итәм. Бик рәхмәтлемен: ҙур эш атҡараһығыҙ”.


Йәш сик түгел » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Йәш сик түгел\n“Ауыл табибы” программаһы өр-яңы һулыш аласаҡ. Йәш буйынса сикләүҙәр бөтөрөләсәк, 50 йәште уҙған белгестәр ҙә ауыл еренә йәки бәләкәй ҡалаға күсенгәндә бер тапҡыр бирелеүсе түләүҙәр аласаҡ. Табиптарға – бер миллион һум, фельдшерҙарға 500 мең һум ҡаралған.\nБашҡортостан Медицина палатаһы рәйесе Дамира Сабирйәнова:\n— Рәсәй Президенты В.В. Путиндың Федераль Йыйылышҡа Мөрәжәғәтнамәһен ҡат-ҡат уҡып сыҡтым. Теләктәр изге, милли проекттарға күпме средстволар бүленә – хайран ҡалырлыҡ. Уларҙың һөҙөмтәһе һәр төбәктә, һәр муниципалитетта күренергә тейеш. Ә бының өсөн Хөкүмәт ағзаларының ғына түгел, төрлө кимәлдәге етәкселәрҙең Мөрәжәғәтнамәлә ҡаралған бурыстарҙы үтәүҙә яуаплылығы кәрәк.\nКүҙәтеүҙәрҙән күренеүенсә, әлегә был мөһим сифатҡа ҡытлыҡ кисерәбеҙ, шул арҡала уйлаған уй-теләктәребеҙ еренә еткерелмәй. Һуңғы осорҙа республикабыҙҙың тормошо, ҡышҡы йоҡонан уянғандай, хәрәкәткә килде, һәр өлкәлә яҡшы яҡҡа үҙгәрештәр тойола, халыҡтың кәйефе күтәрелеүе, етәкселәргә ышаныс артыуы һиҙелә. Киләсәктә лә шулай булһын, беҙ көткән өмөттәр аҡланһын.