Таңһылыу Ҡарасурина-Вәлиева. Йәшәп танһыҡ ҡанманы. Хикәйә.\n28 Апрель 2020, 16:40\nЙәшәп танһыҡ ҡанманыКөн кисекте. Ҡояш байыуға арҡан буйы ара ҡалып килә. Юл табып, урмандан сығып өлгөрмәһә, эш харап. Аҙашып йөрөй Сәғүрә. Күпме йөрөгәнен дә, ҡайҙа йөрөгәнен дә белмәй. Арыны, башы ҡаңғырҙы. Ҡайҙа аҙаштың, тип һора инде хәҙер үҙенән. Гиҙеп-йөҙөп үҫкән үҙ ҡарағайлығында. Ошо урман төпкөдөндәге ауылына терәлеп ятҡан, биш бармағы кеүек яттан белгән урманында юлдан яҙлыҡты. Бала саҡта "Һуҡыр мишәр, юл ҡайҙа?" тип бер уйын уйнай инеләр. Сәғүрәне генә алдай алманылар. Күҙен бәйләп, үҙен уңға-һулға бороп, әйләндереп-әйләндереп ебәрһәләр ҙә, бер төпһәгә лә абынмай, бер ағасҡа ла төртөлмәй, таба ине юлды. – Яулыҡ аҫтынан ҡарайһың! Яулыҡ йоҡа, үтә күренә! – тиһәләр ҙә, улай түгел икәнен яҡшы белә әхирәттәре. …Һыуһаны, тамағы кипте. Байып барған ҡояштың ҡыя нурҙары күҙҙе сағылйыта, ул яҡҡа ҡарап та булмай. Аяҡ аҫтында сытыр-мытыр ҡалынайһа, кире борола. Килгән еренә төшөп, атлаймы әллә бөтөнләй икенсе яҡҡа ыңғайлаймы – белмәй. Бер ҙур ғына аҡланға килеп сыҡты шулай ҙа. Бында яҡтыраҡ та һымаҡ хатта. Еңел тын алды. Өҫ-башын һыпырҙы, яулығын ҡағып-ҡағып, яңынан ябынды. Тып-тын. Исмаһам, серәкәй ҙә безелдәмәй. Иптәш булыр ине. Нурып йығылған, кейеҙ булып түшәлгән йомшаҡ үлән өҫтөнән атлап, аҡлан уртаһынараҡ сыҡты Сәғүрә. Бынан төнгә бер ҡайҙа ла бармаҫ – ошонда таң аттырыр. Ултырырға булып эйелгәйне, ҡысҡырып ебәрҙе: – Юл! Эй Аллам, юл! – Һуҡыр мишәр, юл бында! – тип шыбырҙаны Сәғүрә һәм һығылып ҡына илап ебәрҙе. Ул башҡаса илай белмәй, гел һығылып, тауышһыҙ илай. Сәғүрәнең ҡапыл быуындары йомшаны, хәле бөттө. Юл ситендә күпереп үҫкән сирәмгә ултырҙы. Үлән ҡыяҡтарындағы эре-эре ысыҡ тамсыларын усына ҡағып йыйҙы ла ялап алды. Ҡулдары менән еүеш үләнде һыпырҙы, маңлайын, күҙҙәрен һөрттө. Юл бар, ә Сәғүрә атлай алмай. Ташландыҡ юл булһа ла берәй ергә алып сығыр ине лә, Сәғүрәнең ҡыл өҙөрлөк тә хәле ҡалмаған. Бер ҡайҙа ла китмәҫ Сәғүрә. Бына ошо юл ситендә... Бына ошолайтып... Ятып хәл алыр ҙа... Тапап китмәҫтәр әле. Үлән араһындағы бынау ҡуңыҙ түгел дә баһа Сәғүрә. – Табырҙар әле... Тапмаһалар ни, үлер ҙә ҡуйырмын... Берәүгә лә кәрәгем юҡ былай ҙа... Ултырған килеш йоҡлап киткән Сәғүрә ҡапыл уянды – ниҙелер эшләргә тейеш ине бит ул. Ә, иҫенә төштө. Торҙо ла үҙенә урын йәтешләп әҙерләне. Таштарын сүпләп, ситкә ташланы, ҡалын үләндә үҙенең кәүҙәһе һыймалы итеп урын уйҙы ла ятып ҡараны. – Юҡ, былай түгел. Ошолай яталар бит. Бисмиллаһын әйтеп, белгәнен уҡыны ла, һуҙылып ятты. Устарын эскә ҡаратып, ҡулдарын һондо. Ер һыуығы ҡалтыратып ебәрһә лә, бөгәрләнмәне. Тегендә бынанда һыуыҡтыр әле. Берәй саҡ табып алһалар, ап-аҡ һөйәктәре төҙ генә ятһын... Йәшәп, танһыҡ ҡанманы ла ул, ҡалайтаһың. Баш һуҡҡан яҡҡа, тип сығып киткәйне лә аҙашты. Баш һуҡҡан яҡ ошолайыраҡ булалыр ҙа инде. Эйәген сөйөп, күҙҙәрен йомдо. 35 йәштә үлмәҫкә ине лә ул, йәшәрлек хәл ҡалманы. Тып-тын урманда. Тынлыҡты тыңлап ятты ла ятты Сәғүрә. Шунан үҙен тыңланы. Аһ-аһ, көнө буйы шаулаған башы шымып ҡалған икән дә баһа. Йөрәге лә тыныс ҡына тибә. Юғиһә, бая, урман эсендә, йөрәге дөп-дөп, мейеһе дөңк-дөңк итәләр ине. Дарыуҙарын эсеп, тынысландырып ала ине тауыш алдырмай шаулаған башы менән күкрәгенә һыймай тулап алып киткән йөрәген. Уларҙың кәрәге бөттө, тип, кеҫәлә йөрөткәндәрен дә ҡалдырып сыҡҡайны. 35 йәштә генә булһа ла, ҡан баҫымы яфалай Сәғүрәне. – Бала тапмағанға. – Ҡан түкмәгәнгә. – Ҡан алыштырмағанға. – Бер бала баламы? – Һинең йәшеңдә мин биш бала инәһе инем. – Ҡыҙ бала кеше кешеһе инде, көнөнә ҡырҡ ҡабат ҡыҙым, тип торһаң да. Малай кәрәк ине Рәсүлемә. Яйы сыҡҡан һайын ошо һүҙҙәрен теш араһынан ҡыҫып, һығып ҡабатлап ҡына торған ҡәйнәһенән Сәғүрә хәлен йәшереп өйрәнде, дарыуҙы ла күрһәтмәй генә ҡабып ебәрә. Бер бала бала түгел икәнен әйтеп, сей яраға тоҙ һалып тормаһалар ҙа, Сәғүрә үҙе яҡшы белә, тик нишләһен... Табиптарҙың тыйыуына ла ҡарамаҫ ине. Ҡыҙына ун биш йәш тулды быйыл яҙ. Ҡыҙы ҙурайған һайын өмөтө кәмей бара. Баш һуҡҡан яҡҡа башымды алып сығайым да китәйем, тигән уй ҡасан инеп ултырҙы икән уның башына? Әллә үлергә лә ҡуйырғамы былайтып йәшәгәнсе, тип уйлаштыра ине һуңғы айҙарҙа. Бөтә нәмәнән ваз иттерә өмөтһөҙлөк. Әле бына үлемен көтөп, япа-яңғыҙ, ҡарағай урманындағы юл ситендә ята. Оҙаҡ көтөргә тура киләсәктер. Бынау шалҡан шикелле тып-тығыҙ, ап-аҡ беләктәренең, балтырҙарының, йоморо ғына янбаштарының ите һөйәгенән ҡасан айырылып төшкәнен... Сәғүрә ятҡан еренән ырғып килеп торғанын һиҙмәй ҙә ҡалды. Ҡыҙҙарҙыҡы һымаҡ ҡупшы, тығыҙ күкрәктәрен, янбаштарын һыйпап, тотҡолап торҙо бер килке. – Йылдар буйы үлә алмай яталар ҡаҡ һөйәккә ҡалып. Кандауай ҡарағай шикелле бынау бисә бер төн эсендә үлә лә китә, имеш! – Алйот. Сей алйот! Ҡәйнәһенең яратҡан һүҙҙәре ҡолаҡ төбөндә генә ишетелгәндәй булды. Ҡәйнәһе күп һөйләмәй хәбәрҙе. Йөрөп-йөрөп бер әйтә лә. Берәгәй әйтә – уныһы бар. – Әсәй менән таныштырам, – тип алып ҡайтҡанда нимә тине бит тәүгә күреп торған буласаҡ килененә? – Күҙ өҫтөндә ҡаш юҡ, күт өҫтөндә янбаш юҡ, һинең ҡайһы ереңә ҡыҙыҡҡан икән мынау беҙҙең Рәсүл? Башҡа ҡыҙ тапмағандыр был! Нимәң менән арбағанһыңдыр баламды? Алйот. Сей алйот икән был Рәсүл!.. Тәү күреүҙә үк шулай тине ҡәйнәһе Шәрифә. Хәтер һаҡлап торманы, күҙенә тура ҡарап әйтте. Тик ниңәлер уның был әсе һүҙҙәрен Сәғүрә күңеленә ауыр алманы. Эргәһендә үҙен иңдәренән ҡосоп, тыныс ҡына йылмайып, Рәсүл торғанғамы, ҡәйнәһенең күҙ ҡараштары уҫал булмағанғамы. Шәрифә ябай ғына, тыныс ҡына итеп, үҙ алдына һөйләнгән һымаҡ әйтте лә әйтерен, боролоп өйгә инеп китте. – Янбаш хәҙер бар ҙа ул, тик унан ни файҙа? Ә Рәсүл, төндәрҙә нисә уянһа ла, Сәғүрәне ошо тығыҙ янбаштарын һыйпап һөйә ине. – Һинең ҡулың өҫкә күтәрелмәй әллә? - тип көлә Сәғүрә. – Юҡ. Өҫтә миңә нимә бар? Эй, Рәсүл, Рәсүл... Һағынды Сәғүрә һинең ҡатҡыл ҡулдарыңды, ҡайнар тындарыңды. Ике ай вахтала эшләп, бер ай өйҙә булғандағы төндәр башҡа ҡабатланмаҫ инде. Әле бына ҡайтыр көнө етте. Иртәгәләре өйҙә булыр Рәсүл. Бешеренеп, мунсалар яғып, көтөп тора торғайны элек. Был ҡайтҡанында Сәғүрә булмаҫ. Баш һуҡҡан яҡҡа сығып китте кисә. Бер ниндәй документын да алманы. Әллә ҡайҙарға, бөтөнләй ят кешеләр араһына барып сыҡһа, хәтерен юйған кеше булып ҡыланыр. Киноларҙа шулайталар бит. Ә ауылда хәбәр таралыр. – Ҡайтмай ҡалған ҡаҙ бөпкәләрен эҙләргә сығып киткән дә зым-зыя юҡ булған да ҡуйған. – Бисараҡай, аҙашҡан микән? – тиерҙәр. Эҙләп-эҙләп тапмаҫтар ҙа төңөлөрҙәр әле. Алты ҡаҙ бәпкәһен табып, өй яғына ыңғайлатып ебәреп, үҙе бөтөнләй икенсе яҡҡа атлағанын берәү ҙә белмәй бит. Ни уйларға ла белмәҫтәр. Сәғүрәме һуң урманда аҙашыр кеше? Инде кәрәге теймәйәсәк, тип, үҙе ҡалдырып китмәһә, кеҫәһендә дарыуы булып, ҡабып ебәрһә, был тиклем ҡаңғырмаҫ ине ул. Эҫе ине кисә көн. Башы ныҡ шауланы, уҡшып хәле бөттө. Тәүҙә ергә тубыҡланып барып төштө, шунан йөҙтүбән йығылды. Күпме ятҡандыр – саҡ иҫенә килде. Ят урмандан сығыу юлын эҙләп, аптыранды, арыны, һыуһаны. ... – Һуҡыр мишәр, юл ҡайҙа?.. Ҡайҙа ғына барайым икән?.. – Сәғүрә ең остарын күҙҙәренә баҫты. Бынан ике ай элек иртә таңдан юлға сығасаҡ төндөң һәр минутын яңынан кисерҙе. Рәсүл Сәғүрәне йоҡлатманы ул төндә. Танһығы ҡанмаҫтай, һуңғы тапҡыр бергә булғандай ҡыланды. – Һин күҙҙәреңдең ниндәй төҫтә икәнен үҙең беләһеңме ул, Сәғүрә? – тип һорағайны Рәсүл терһәктәрендә ҡалҡынып, Сәғүрәнең күҙҙәренә текәлеп. – Күк. Йәшел. – Сәғүрә көлгән булды. – Юҡ. Һинең күҙҙәрең яңы тыуған сабыйҙарҙыҡы һымаҡ. Ямғырҙан һуң ҡаллҡан күк томан төҫөндә. Гөлсибәребеҙҙең күҙҙәре шулай ине тәүҙә. Һуңынан үҙгәрҙе. Ә һинеке һаман шул көйө. Яңы тыуған бәпәйҙеке кеүек. Шулдай күҙҙәрҙе тағы бер күрһәм, ине, Сәғүрә... Сәғүрә ни эшләһен һуң? Ни тип яуап бирһен? Ул ғәйепле. – Йоҡлап ал, Рәсүл. Алыҫ юл бит, арырһың. Рәсүл йоҡлап китһә лә, әйләнде лә тулғанды. Ҡапыл Сәғүрә уның йоҡо аралаш әйткән һүҙҙәрен ишетеп ҡалды. Яңылыш ишеттемме әллә, тип тын да алмай тыңлап ятты. Яңылыш ишетмәгән, Рәсүл руссалап, ҡат-ҡат ҡабатлай ине. - Гнилое болото. Гнилое... Болото гнилое. Ана шул һүҙҙәр ике ай буйы йөрәген өйкәй Сәғүрәнең. Тамағына аш бармай, бер нәмәгә лә күңеле төшмәй. Төндәр буйы иркәләп, һөйөп алып ятһа ла, Рәсүл бына бит ниндәй уйҙа булған... Нисек йәшәргә бындай һүҙҙәрҙән һуң? Эсең серек һаҙлыҡ булғас?.. Һаҙлыҡ еҫе танауына бәрелгәндәй булды һәм Сәғүрә хатта уҡшып ҡуйҙы, ауыҙын үт тәме ҡорошторҙо. Үҙ йәнен үҙе алалмаҫ ине Сәғүрә, шуға Рәсүл ҡайтмаҫ элек бына ошолайтып өйҙән сығып китергә ҡарар иткәйне. Һөйөлөп йәшәп, танһығы ҡанмаһа ла, Рәсүле, Гөлсибәре, ҡәйнәһе өсөн йән атып торһа ла, ошо аяуһыҙ мөһөрҙән һуң артабан нисек йәшәрһең?. ... Дауаханала иҫенә килде Сәғүрә. – Үҙебеҙҙең кәртә артындағы ғына аҡланға килеп йығылған алай ҙа. Ә беҙ уны бөтә ауыл менән яҙа эҙләгәнбеҙ. Алай ҙа ғына таптыҡ бит. Йә инде, бер түгел, ике кеше һәләк була ине. Хоҙай араланы бит... Кем менән һөйләшә икән ҡәйнәһе? Тағы кем һәләк булыр ине, ти икән? Гөлсибәре лә янында ултырған. – Әсәй, атай телеграмма һуҡҡан. Ике аҙнанан ҡайта. "Гнилое болото нелетная погода" тип яҙған. – Алйот ул, ҡыҙым, һинең әсәң. Сей алйот... Сәғүрә телеграмманы йөрәгенә баҫты. Серек һаҙлыҡ еҫе түгел, сикһеҙ бәхет еҫе аңҡый кеүек усындағы ҡағыҙҙан. Таңһылыу Ҡарасурина-Вәлиева.\nЙәшәп танһыҡ ҡанманы\nКөн кисекте. Ҡояш байыуға арҡан буйы ара ҡалып килә. Юл табып, урмандан сығып өлгөрмәһә, эш харап. Аҙашып йөрөй Сәғүрә. Күпме йөрөгәнен дә, ҡайҙа йөрөгәнен дә белмәй. Арыны, башы ҡаңғырҙы.\nҠайҙа аҙаштың, тип һора инде хәҙер үҙенән. Гиҙеп-йөҙөп үҫкән үҙ ҡарағайлығында. Ошо урман төпкөдөндәге ауылына терәлеп ятҡан, биш бармағы кеүек яттан белгән урманында юлдан яҙлыҡты. Бала саҡта "Һуҡыр мишәр, юл ҡайҙа?" тип бер уйын уйнай инеләр. Сәғүрәне генә алдай алманылар. Күҙен бәйләп, үҙен уңға-һулға бороп, әйләндереп-әйләндереп ебәрһәләр ҙә, бер төпһәгә лә абынмай, бер ағасҡа ла төртөлмәй, таба ине юлды.\n– Яулыҡ аҫтынан ҡарайһың! Яулыҡ йоҡа, үтә күренә! – тиһәләр ҙә, улай түгел икәнен яҡшы белә әхирәттәре.\n…Һыуһаны, тамағы кипте. Байып барған ҡояштың ҡыя нурҙары күҙҙе сағылйыта, ул яҡҡа ҡарап та булмай. Аяҡ аҫтында сытыр-мытыр ҡалынайһа, кире борола. Килгән еренә төшөп, атлаймы әллә бөтөнләй икенсе яҡҡа ыңғайлаймы – белмәй.\nБер ҙур ғына аҡланға килеп сыҡты шулай ҙа. Бында яҡтыраҡ та һымаҡ хатта. Еңел тын алды. Өҫ-башын һыпырҙы, яулығын ҡағып-ҡағып, яңынан ябынды. Тып-тын. Исмаһам, серәкәй ҙә безелдәмәй. Иптәш булыр ине.\nНурып йығылған, кейеҙ булып түшәлгән йомшаҡ үлән өҫтөнән атлап, аҡлан уртаһынараҡ сыҡты Сәғүрә. Бынан төнгә бер ҡайҙа ла бармаҫ – ошонда таң аттырыр.\nУлтырырға булып эйелгәйне, ҡысҡырып ебәрҙе:\n– Юл! Эй Аллам, юл!\n– Һуҡыр мишәр, юл бында! – тип шыбырҙаны Сәғүрә һәм һығылып ҡына илап ебәрҙе. Ул башҡаса илай белмәй, гел һығылып, тауышһыҙ илай.\nСәғүрәнең ҡапыл быуындары йомшаны, хәле бөттө. Юл ситендә күпереп үҫкән сирәмгә ултырҙы. Үлән ҡыяҡтарындағы эре-эре ысыҡ тамсыларын усына ҡағып йыйҙы ла ялап алды. Ҡулдары менән еүеш үләнде һыпырҙы, маңлайын, күҙҙәрен һөрттө. Юл бар, ә Сәғүрә атлай алмай. Ташландыҡ юл булһа ла берәй ергә алып сығыр ине лә, Сәғүрәнең ҡыл өҙөрлөк тә хәле ҡалмаған. Бер ҡайҙа ла китмәҫ Сәғүрә. Бына ошо юл ситендә... Бына ошолайтып... Ятып хәл алыр ҙа... Тапап китмәҫтәр әле. Үлән араһындағы бынау ҡуңыҙ түгел дә баһа Сәғүрә.\n– Табырҙар әле... Тапмаһалар ни, үлер ҙә ҡуйырмын... Берәүгә лә кәрәгем юҡ былай ҙа...\nУлтырған килеш йоҡлап киткән Сәғүрә ҡапыл уянды – ниҙелер эшләргә тейеш ине бит ул. Ә, иҫенә төштө. Торҙо ла үҙенә урын йәтешләп әҙерләне. Таштарын сүпләп, ситкә ташланы, ҡалын үләндә үҙенең кәүҙәһе һыймалы итеп урын уйҙы ла ятып ҡараны.\n– Юҡ, былай түгел. Ошолай яталар бит.\nБисмиллаһын әйтеп, белгәнен уҡыны ла, һуҙылып ятты. Устарын эскә ҡаратып, ҡулдарын һондо. Ер һыуығы ҡалтыратып ебәрһә лә, бөгәрләнмәне. Тегендә бынанда һыуыҡтыр әле. Берәй саҡ табып алһалар, ап-аҡ һөйәктәре төҙ генә ятһын... Йәшәп, танһыҡ ҡанманы ла ул, ҡалайтаһың. Баш һуҡҡан яҡҡа, тип сығып киткәйне лә аҙашты. Баш һуҡҡан яҡ ошолайыраҡ булалыр ҙа инде.\nЭйәген сөйөп, күҙҙәрен йомдо. 35 йәштә үлмәҫкә ине лә ул, йәшәрлек хәл ҡалманы.\nТып-тын урманда. Тынлыҡты тыңлап ятты ла ятты Сәғүрә. Шунан үҙен тыңланы. Аһ-аһ, көнө буйы шаулаған башы шымып ҡалған икән дә баһа. Йөрәге лә тыныс ҡына тибә. Юғиһә, бая, урман эсендә, йөрәге дөп-дөп, мейеһе дөңк-дөңк итәләр ине. Дарыуҙарын эсеп, тынысландырып ала ине тауыш алдырмай шаулаған башы менән күкрәгенә һыймай тулап алып киткән йөрәген. Уларҙың кәрәге бөттө, тип, кеҫәлә йөрөткәндәрен дә ҡалдырып сыҡҡайны.\n35 йәштә генә булһа ла, ҡан баҫымы яфалай Сәғүрәне.\n– Бала тапмағанға.\n– Ҡан түкмәгәнгә.\n– Ҡан алыштырмағанға.\n– Бер бала баламы?\n– Һинең йәшеңдә мин биш бала инәһе инем.\n– Ҡыҙ бала кеше кешеһе инде, көнөнә ҡырҡ ҡабат ҡыҙым, тип торһаң да. Малай кәрәк ине Рәсүлемә.\nЯйы сыҡҡан һайын ошо һүҙҙәрен теш араһынан ҡыҫып, һығып ҡабатлап ҡына торған ҡәйнәһенән Сәғүрә хәлен йәшереп өйрәнде, дарыуҙы ла күрһәтмәй генә ҡабып ебәрә.\nБер бала бала түгел икәнен әйтеп, сей яраға тоҙ һалып тормаһалар ҙа, Сәғүрә үҙе яҡшы белә, тик нишләһен... Табиптарҙың тыйыуына ла ҡарамаҫ ине. Ҡыҙына ун биш йәш тулды быйыл яҙ. Ҡыҙы ҙурайған һайын өмөтө кәмей бара.\nБаш һуҡҡан яҡҡа башымды алып сығайым да китәйем, тигән уй ҡасан инеп ултырҙы икән уның башына? Әллә үлергә лә ҡуйырғамы былайтып йәшәгәнсе, тип уйлаштыра ине һуңғы айҙарҙа. Бөтә нәмәнән ваз иттерә өмөтһөҙлөк. Әле бына үлемен көтөп, япа-яңғыҙ, ҡарағай урманындағы юл ситендә ята. Оҙаҡ көтөргә тура киләсәктер. Бынау шалҡан шикелле тып-тығыҙ, ап-аҡ беләктәренең, балтырҙарының, йоморо ғына янбаштарының ите һөйәгенән ҡасан айырылып төшкәнен...\nСәғүрә ятҡан еренән ырғып килеп торғанын һиҙмәй ҙә ҡалды. Ҡыҙҙарҙыҡы һымаҡ ҡупшы, тығыҙ күкрәктәрен, янбаштарын һыйпап, тотҡолап торҙо бер килке.\n– Йылдар буйы үлә алмай яталар ҡаҡ һөйәккә ҡалып. Кандауай ҡарағай шикелле бынау бисә бер төн эсендә үлә лә китә, имеш!\n– Алйот. Сей алйот!\nҠәйнәһенең яратҡан һүҙҙәре ҡолаҡ төбөндә генә ишетелгәндәй булды.\nҠәйнәһе күп һөйләмәй хәбәрҙе. Йөрөп-йөрөп бер әйтә лә. Берәгәй әйтә – уныһы бар.\n– Әсәй менән таныштырам, – тип алып ҡайтҡанда нимә тине бит тәүгә күреп торған буласаҡ килененә?\n– Күҙ өҫтөндә ҡаш юҡ, күт өҫтөндә янбаш юҡ, һинең ҡайһы ереңә ҡыҙыҡҡан икән мынау беҙҙең Рәсүл? Башҡа ҡыҙ тапмағандыр был! Нимәң менән арбағанһыңдыр баламды? Алйот. Сей алйот икән был Рәсүл!..\nТәү күреүҙә үк шулай тине ҡәйнәһе Шәрифә. Хәтер һаҡлап торманы, күҙенә тура ҡарап әйтте. Тик ниңәлер уның был әсе һүҙҙәрен Сәғүрә күңеленә ауыр алманы. Эргәһендә үҙен иңдәренән ҡосоп, тыныс ҡына йылмайып, Рәсүл торғанғамы, ҡәйнәһенең күҙ ҡараштары уҫал булмағанғамы. Шәрифә ябай ғына, тыныс ҡына итеп, үҙ алдына һөйләнгән һымаҡ әйтте лә әйтерен, боролоп өйгә инеп китте.\n– Янбаш хәҙер бар ҙа ул, тик унан ни файҙа?\nӘ Рәсүл, төндәрҙә нисә уянһа ла, Сәғүрәне ошо тығыҙ янбаштарын һыйпап һөйә ине.\n– Һинең ҡулың өҫкә күтәрелмәй әллә? - тип көлә Сәғүрә.\n– Юҡ. Өҫтә миңә нимә бар?\nЭй, Рәсүл, Рәсүл... Һағынды Сәғүрә һинең ҡатҡыл ҡулдарыңды, ҡайнар тындарыңды.\nИке ай вахтала эшләп, бер ай өйҙә булғандағы төндәр башҡа ҡабатланмаҫ инде.\nӘле бына ҡайтыр көнө етте. Иртәгәләре өйҙә булыр Рәсүл. Бешеренеп, мунсалар яғып, көтөп тора торғайны элек. Был ҡайтҡанында Сәғүрә булмаҫ. Баш һуҡҡан яҡҡа сығып китте кисә. Бер ниндәй документын да алманы. Әллә ҡайҙарға, бөтөнләй ят кешеләр араһына барып сыҡһа, хәтерен юйған кеше булып ҡыланыр. Киноларҙа шулайталар бит.\nӘ ауылда хәбәр таралыр.\n– Ҡайтмай ҡалған ҡаҙ бөпкәләрен эҙләргә сығып киткән дә зым-зыя юҡ булған да ҡуйған.\n– Бисараҡай, аҙашҡан микән? – тиерҙәр. Эҙләп-эҙләп тапмаҫтар ҙа төңөлөрҙәр әле.\nАлты ҡаҙ бәпкәһен табып, өй яғына ыңғайлатып ебәреп, үҙе бөтөнләй икенсе яҡҡа атлағанын берәү ҙә белмәй бит.\nНи уйларға ла белмәҫтәр. Сәғүрәме һуң урманда аҙашыр кеше?\nИнде кәрәге теймәйәсәк, тип, үҙе ҡалдырып китмәһә, кеҫәһендә дарыуы булып, ҡабып ебәрһә, был тиклем ҡаңғырмаҫ ине ул. Эҫе ине кисә көн. Башы ныҡ шауланы, уҡшып хәле бөттө. Тәүҙә ергә тубыҡланып барып төштө, шунан йөҙтүбән йығылды.\nКүпме ятҡандыр – саҡ иҫенә килде. Ят урмандан сығыу юлын эҙләп, аптыранды, арыны, һыуһаны.\n... – Һуҡыр мишәр, юл ҡайҙа?.. Ҡайҙа ғына барайым икән?.. – Сәғүрә ең остарын күҙҙәренә баҫты.\nБынан ике ай элек иртә таңдан юлға сығасаҡ төндөң һәр минутын яңынан кисерҙе. Рәсүл Сәғүрәне йоҡлатманы ул төндә. Танһығы ҡанмаҫтай, һуңғы тапҡыр бергә булғандай ҡыланды.\n– Һин күҙҙәреңдең ниндәй төҫтә икәнен үҙең беләһеңме ул, Сәғүрә? – тип һорағайны Рәсүл терһәктәрендә ҡалҡынып, Сәғүрәнең күҙҙәренә текәлеп.\n– Күк. Йәшел. – Сәғүрә көлгән булды.\n– Юҡ. Һинең күҙҙәрең яңы тыуған сабыйҙарҙыҡы һымаҡ. Ямғырҙан һуң ҡаллҡан күк томан төҫөндә. Гөлсибәребеҙҙең күҙҙәре шулай ине тәүҙә. Һуңынан үҙгәрҙе. Ә һинеке һаман шул көйө. Яңы тыуған бәпәйҙеке кеүек. Шулдай күҙҙәрҙе тағы бер күрһәм, ине, Сәғүрә...\nСәғүрә ни эшләһен һуң? Ни тип яуап бирһен? Ул ғәйепле.\n– Йоҡлап ал, Рәсүл. Алыҫ юл бит, арырһың.\nРәсүл йоҡлап китһә лә, әйләнде лә тулғанды. Ҡапыл Сәғүрә уның йоҡо аралаш әйткән һүҙҙәрен ишетеп ҡалды. Яңылыш ишеттемме әллә, тип тын да алмай тыңлап ятты. Яңылыш ишетмәгән, Рәсүл руссалап, ҡат-ҡат ҡабатлай ине.\n- Гнилое болото. Гнилое... Болото гнилое.\nАна шул һүҙҙәр ике ай буйы йөрәген өйкәй Сәғүрәнең. Тамағына аш бармай, бер нәмәгә лә күңеле төшмәй. Төндәр буйы иркәләп, һөйөп алып ятһа ла, Рәсүл бына бит ниндәй уйҙа булған... Нисек йәшәргә бындай һүҙҙәрҙән һуң? Эсең серек һаҙлыҡ булғас?..\nҺаҙлыҡ еҫе танауына бәрелгәндәй булды һәм Сәғүрә хатта уҡшып ҡуйҙы, ауыҙын үт тәме ҡорошторҙо. Үҙ йәнен үҙе алалмаҫ ине Сәғүрә, шуға Рәсүл ҡайтмаҫ элек бына ошолайтып өйҙән сығып китергә ҡарар иткәйне.\nҺөйөлөп йәшәп, танһығы ҡанмаһа ла, Рәсүле, Гөлсибәре, ҡәйнәһе өсөн йән атып торһа ла, ошо аяуһыҙ мөһөрҙән һуң артабан нисек йәшәрһең?.\n... Дауаханала иҫенә килде Сәғүрә.\n– Үҙебеҙҙең кәртә артындағы ғына аҡланға килеп йығылған алай ҙа. Ә беҙ уны бөтә ауыл менән яҙа эҙләгәнбеҙ. Алай ҙа ғына таптыҡ бит. Йә инде, бер түгел, ике кеше һәләк була ине. Хоҙай араланы бит...\nКем менән һөйләшә икән ҡәйнәһе? Тағы кем һәләк булыр ине, ти икән?\nГөлсибәре лә янында ултырған.\n– Әсәй, атай телеграмма һуҡҡан. Ике аҙнанан ҡайта. "Гнилое болото нелетная погода" тип яҙған.\n– Алйот ул, ҡыҙым, һинең әсәң. Сей алйот...\nСәғүрә телеграмманы йөрәгенә баҫты. Серек һаҙлыҡ еҫе түгел, сикһеҙ бәхет еҫе аңҡый кеүек усындағы ҡағыҙҙан.


Республика онкологтары бөгөн тел һәм муйындағы яман шеште алып ташлау буйынса ҡатмарлы операция яһаны - Bash.News\nРеспублика онкологтары бөгөн тел һәм муйындағы яман шеште алып ташлау буйынса ҡатмарлы операция яһаны https://bash.news/news/108454_respublika_onkologtary_bgn_tel_m_mujynday_yaman_sheshte_alyp_tashlau_bujynsa_atmarly_operaciya_yaany\nРеспублика белгестәренә Силәбе өлкәһе хирургтары ла ярҙам итә. Әмәлиәт 6-8 сәғәт дауам итте. Телдәге яман шеште алып ташлағандан һуң да пациент һөйләшә аласаҡ. Бындай мөмкинлек клиникаға һатып алынған махсус аппарат ярҙамында эшләнә. 3 миллион һумдан ашыу торған хирургия микроскобы «Сәләмәтлек» милли проекты һәм Онкология сирҙәре менән көрәш төбәк программаһы ярҙамында алынған. Табиптар әйтеүенсә, ул онкологияла микрохирургия методтарын үҫтереүгә булышлыҡ итәсәк.\nШамил Мусин, Республика клиник онкология диспансерының баш һәм муйын яман шеше бүлеге мөдире: “Беҙ беренсе тапҡыр телдәге яман шеште ҡырҡып алғанда микроскоп ҡулландыҡ. Ул ҡан тамырҙарын тоташтырырға, телде тергеҙергә ярҙам итә”.\nРәсәй Хөкүмәте диспансерлаштырыуҙы уңайлы итеп ойоштороу бурысын ҡуя\nӨфөлә 1 миллиард һумға дауалау учреждениеһы төҙөлә\n11:05, 15 ноя


Ендәр | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > Дин > Ендәр\n« Шайтандан һаҡланайыҡ\nШәхси шайтан »\nАллаһ Тәғәләнең Ҡөръән Кәрими китабында «Ендәр» тигән сүрә бар. Аллаһ Тәғәлә ошо изге китабы аша беҙҙе иҫкәртә: беҙҙән башҡа ерҙә үә күктә бик күп икенсе донъялар бар. Мосолман кеше был донъяла ендәрҙең һәм шайтандарҙың булыуына ышанырға тейеш. Сөнки ендәр һәм шайтандар тураһында Ҡөръәндә лә, Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләмдең хәҙистәрендә лә күп яҙылған. Сөләймән пәйғәмбәрғәлә ендәр хеҙмәт иткән. Шулай уҡ тормошта ла быға дәлилдәр бик күп. Ен –шайтан ҡағышлы тарихтарҙы ишетеп тә, хатта ҡайһы берҙәребеҙ күреп ҡалғаны бар.\nҠөръәндә кешенең тупраҡтан, шайтан-ендәрҙең уттан, фәрештәләрҙең нурҙан яратылыуы хаҡында әйтелә. Ендәрҙең дә динһеҙҙәре һәм динлеләре бар. Бушҡамы ни Аллаһ Тәғәлә: «Мин ендәрҙе һәм кешеләрҙе Миңә сәждә ҡылһындар өсөн яралтым», тип әйтеүе ни тора.\nЕндәр ҙә, фәрештәләр кеүек, төрлө булырға мөмкин. Фәрештәләрҙең йәне булһа ла, нәфсеһе юҡ. Йәғни шәһүәткә (нәфсегә, енсе теләккә) бармай, шикләнмәй, ҡурҡмай. Фәрештәләр Аллаһ Тәғәләнең гонаһыҙ ҡолдары булып төрлө хеҙмәт башҡаралар. Фәрештәләр нурҙан яратылған. Улар ир һәм ҡатын енесенә айырылмайҙар. Ә ендәр уттан яратылып (нисек икәнен Аллаһ үҙе генә белә), уларҙың кеше кеүек йәндәре лә, нәфселәре лә бар. Йәғни уларға ҡыҙыҡһыныу –шәһүәт, мәкерлек, көнләшеү һәм башҡа төрлө нәфескә хас сифаттары бар. Шулай уҡ ҡайһы берҙәре балалар табып, уларҙы үҫтереп, кешеләр һымаҡ йәшәйҙәр. Ғүмерҙәре лә төрлөсә, ваҡыты етһә, үләләр. Тик бында Иблискә һәм уның тоҡомона Ҡиәмәт көнөнә тиклем оҙаҡ йәшәргә Аллаһ мөмкинселек биргән. Ендәрҙең дә үлемдәренә кеше аңғармаҫтан сәбәбсе була ала. Мәҫәлән: транпорт менән тапатып. Йәки кеше үҙе аңғармаҫтан өҫтәренә барып баҫһа, ауырып китеүе бар, ен ҡағылған, тиҙәр.\nАллаһ Тәғәлә ендәргә (шайтандан башҡа) кешеләр менән аралышыуҙы тыйған. Шуға ла ендәр кешеләрҙән ситкәрәк китә ( халыҡта: ендәр күсеп китте, арбаларын шығырҙатып, зыу килеп, балалары илашып, ҡысҡырышып, һөрәнләшеп, малдарын ҡыуып, тип әйткәндәрен ишеткәнһегеҙҙер). Иманы зәғиф кешеләр уларҙан ҡурҡа, тик иманлы, хаҡ мосолман ғына уларҙан ҡурҡмай. Билдәле бер Аллаһ тәртибендә йәшәгән мосолманға ендәр зыян килтерә алмай.\nЕндәрҙә төрлө-төрлө. Ендәрҙең ҙурҙары тәрән океан төптәрендә йәшәй. Һәм башлыҡтары ла шунда. Әлеге беҙҙең фән ғалимдәры океан төптәрендә быяла пирамидалар бар тип иҫтәре китә бит, ни эшләп шуларға Ҡөръән Кәримде асып уҡымаҫҡа? НЛО –ның нимә икәнен әллә ҡасан белгән булырҙар ине. Башҡа ендәр сәхрәлә, урманда, һаҙлыҡтарҙа, тау-таш араһында, йәғни ер шарының төрлө мөйөштәрендә йәшәүҙәре мөмкин.\nЕндәр өс төрлө, — тине Рәсүлебеҙ ғәләйһиссәләм, — берәүҙәренең ҡанаты булып, күктәрҙә осоп йөрөй, (бер төрҙәре йылан һәм эт сүрәтендәлер, берәүҙәре кешегә инә йәки күсеп китә (Әл Хәким, 3661-нсе хәҙис). Был хәҙистән аңлашылғаны шул, ендәр ҙә һәм шайтандар ҙа өс төрлө була:\nБеренсе төркөмө – һауала осоп йөрөгәндәре. Был төркөм ендәрҙең ҡайһы берҙәре тәҡдирҙең хәбәрен урлап, сихырсыларға, күрәҙәселәргә ебәрәләр йәки күрәҙәселәргә күктән юғалған малдарҙы ҡайҙа икәнең әйтеп торалар.\nИкенсе төркөм – эт, йылан сүрәте алып йөрөүселәр. Күберәк ҡара төҫтә булалар. Хатта Рәсүлебеҙ өйгә эйәләшкән йыланды Ҡөръән уҡып тикшерә ине. Шайтан булһа, үлтерҙе. Шайтан булмаһа, йылан үҙе сығып китә ине.\nӨсөнсө төркөм – реинкарнацияла ( бер йән тәнен ташлап икенсе тәнгә күсеүе, тик кеше йәне түгел) ҡатнашҡан ендәр. Йәки бер кешелә йәшәп, икенсе кешегә күсәләр. Ләкин һәр кешенең тағын шәхси шайтаны ла бар, ул кешенең үҙе менән йәшәй.\nБөгөн гәзит –телевизор-интернет тулы НЛО (неизвестный летающий объект), гуманоидтар, һаҙлыҡ-дингеҙ-океандарҙан килеп сыҡҡан әшәке йән эйәләре, полтергейстар (әйберҙәрҙе кемдер шылдырыуы, күтәреүе), мистика һәм башҡаһы тураһында көндә ишетергә һәм уҡырға була.\nМосолман ғалимдәренең күбеһе иһә әлеге серле субъект һәм объекттар ендәр затынан тигән ҡарашта тора. Сөнки улар ҙа шул ендәр кеүек үк кинәттән барлыҡҡа килеү йә иһә юҡҡа сығыу һәләтенә эйә. Гуманоид-ендәр ҡайһы берҙә кешеләрҙе лә урлап киткеләйҙәр, уларҙы әллә ҡайҙарҙа осортоп сәйәхәт иттереп ҡайталар. Икенсе бер кешеләр шунда уҡ юҡҡа сығып оҙаҡ ваҡыттарҙан һуң ғына килеп сығалар. Бындай хәл үткән ваҡытта ла булғылаған. Түбәндәге боронғо ҡиссала ошондай хәл-ваҡиға тураһында һөйләнә. Заман күҙлегенән ҡарағанда боронғо ендәр менән хәҙергеләренең (гуманоидтары ғына түгел, полтергейст һәм төрлө үҙ-ара оҡшаш булған күренмәҫ заттар ҙа шулар иҫәбенә инә) ҡыланыштары бер-береһенән әллә ни айырылмай икән. Һеҙгә Ливанда сыҡҡан «Әкәмүл-мәржән фи әхкәмил-жән» тигән китаптан бер ҡисса:\nӘбүбәкер ибн Әбүд-Дөнъя былай тигән:\nБер ир кеше яҡындары менән йәстү намаҙы уҡырға сыҡҡас бер сәбәпһеҙ күҙ алдынан юғалған. Шунан һуң, уның ҡатыны имам Ғөмәр ибн әл-Хаттаб янына барғанда һәм уға шул хаҡта һөйләгән. Ул (Ғөмәр ибн әл-Хаттаб) был турала уның яҡындарынан һорашҡан. Улар ҡатындың дөрөҫ һөйләүен раҫлағандар. Ул ҡатынға ирҙен ҡайтыуын дүрт йыл көтөргә ҡушҡан. Шулайтып ул ҡатын ире килеп сығыуын дүрт йыл көткән, унан һуң Ғөмәр эргәһенә барып үҙенең хәлен аңғартҡан. Ул был турала уның яҡындарынан һорағас, улар ҡатындың һүҙен ҡеүәтләгәндәр. Ул уға икенсе иргә кейәүгә сығарға ҡушҡан.\nҺуңынан бының беренсе ире табылған да һәм уны Ғөмәр ибн әл-Хаттаб янына алып барғандар. Ғөмәр унан ҡайҙа булыуын һорағас, әлеге ир былай тип яуап бирә: «Йәмәғәтем менән йәстү намаҙы уҡырға тип сыҡҡан инем дә мин тотҡонлоҡҡа эләктем». Дөрөҫләп ошолай тигән: «мине ен алып китте һәм улар араһында мин оҙаҡ ғүмер кисерҙем. Бер мәле уларға мөьмин ендәр һөжүм иттеләр, һуғыш булды һәм ахыр сиктә быларҙы еңделәр. Ҡайһы берәүҙәр әсирлеккә эләкте. Мин дә шул тотҡондар араһында инем. Улар минән: — Ниндәй диндәһең? — тип һоранылар. Мин: — Мосолманмын,— тинем. Улар: — Һин беҙҙең диндә икәнһең икән, беҙҙең һине әсир итеп тоторға хаҡыбыҙ юҡ,— тинеләр ҙә миңә яндарында ҡалыуҙы йәки кире яҡындарым араһына ҡайтыуҙы үҙ иркемә ҡуйҙылар. Мин ҡайтып китеүҙе һайланым. Улар минең эргәгә төндә кеше ҡиәфәтендә, ә яҡты ваҡытта ел өйөрмәһе булып килә ине. Мин уға (елгә) эйәрә инем. Шунан һуң Ғөмәр был кешенән: — Ашағаның нимә ине? — тип һораны. Ул: —Аллаһының исеме зекер ителмәйенсә бисмиллаһыҙ алынған бөтә нәмә,— тип яуап бирҙе. Ул: —Эскәнең ни булды?— тип һораны. Был кеше:—«Джәдәф»,—тине. Катәдә (һөйләүсе тәбиғин) әйтеүенсә: «Джәдәф ул—өҫтө ҡапланмаған эсемлек». Ул әйтте: Ғөмәр, унан Аллаһы риза булһын, «уға йә ҡатынын йә мәһәрен кире ҡайтарып алырға, икеһенең береһен һайларға бойорҙо... ».\nМәҡәләне дауам итеп Джәғфәр хәҙрәт Мөбәрәктең «Исламда мөһим мәсьәләләр» тигән китабынан дауам итәйек:\nБөгөнгө көндә ҙур әфәт бар, кешеләрҙә мистика менән ҡыҙыҡһыныу күренеше саманан тыш артты. Ҡайһы берҙәр полтергейст менән ҡыҙыҡһына, НЛО менән элемтәгә инергә тырыша, теге донъя менән элемтәгә инергә ашҡына, күрәҙәселәргә барып, киләсәген «белә», сит ил планеталарҙа тормош эҙләй, унда үҙе өсөн ер һатып ала һ.б.\nИслам дине буйынса былар барыһы ла — ен һәм шайтандар эше. Мосолман кеше ендәрҙең һәм шайтандарҙың булыуына ышанырға тейеш.\nАҡ һәм ҡара магия тигәндәре лә бер ни ҙә түгел — сихыр динебеҙ буйынса ҡәтғи тыйылған. Шуныһы бар, берәр ауырлыҡ килһә, кешеләр күрәҙәселәр янына бара, динебеҙ буйынса был да бик ҙур гонаһ. Сөнки күрәҙәсегә барып, уның әйткәненә ышанһаң, диндән сығаһың, үҙеңде мосолман тип әйтергә хоҡуҡы булмаясаҡ.\nТағы шуныһын да әйтеп китергә кәрәк, кешеләр йондоҙнәмәләргә ышана башланылар, был да Исламда тыйылған, сөнки ошо бәләкәй генә булып күренгән нәмә ширеккә килтерергә мөмкин.\nСихырсылыҡ, күрәҙәлек менән шөғөлләнеүселәр— ендәр һәм шайтандар менән бергә эшләйҙәр. Улар ярҙам һорап килгән кешеләргә үҙҙәрен бик динле, тәҡүәле итеп күрһәтергә, намаҙ уҡыған булып ҡыланырға мөмкин. Улар араһында: «Мин фәрештәләр менән һөйләшәм», —тип әйтеүселәр ҙә бар. Ысынлыҡта күрәҙәселәр, шайтандар һәм ендәр бер сифатҡа эйә. Шул уҡ ендәр: « Мин фәрештә, һиңә ярҙам итәм», — тиергә мөмкин. Әгәр ярҙам һорап килгән кеше дини булмаһа, шуға ышана һәм башҡаларға ла был «мөғжизә»не һөйләп ышандыра.\nБеҙҙең, ябай кешеләрҙең, фәрештәләрҙе күргәнебеҙ юҡ һәм күрә лә алмайбыҙ. Ендәр башта изгелек эшләргә өндәгән булып ҡыланырға, шунан һуң ул кеше уға ышанып бөткәс, бик ҡурҡыныс, гонаһлы эшкә алып барыуҙары мөмкиндәр. Ҡабаттан әйтәм, мосолмандар шуны белергә тейештәр: фәрештәләр пәйғәмбәрҙәргә генә күренгәндәр, ябай кешегә ундай мөмкинлек бирелмәгән. Беҙ, мосолмандар, шайтан һәм ендәрҙән түгел, ә бәлки Аллаһы Тәғәләнең язаһынан ҡурҡырға һәм Унан ғына ярҙам һорарға тейешбеҙ. Йәғни үҙ ваҡытында намаҙ һәм һәр көн Ҡөръән уҡыһаҡ, шайтандарҙың беҙгә бер зарары ла тимәҫ.\nШайтан һәм ендәр ҡара урмандарҙа, ташландыҡ күлдәрҙә, һыу-һаҙлыҡлы урындарҙа, бәҙрәфтәрҙә, мунсаларҙа, бойня (мал-тыуар һуя торған урындарҙа), сүп-сар түгә торған урындарҙа, кеше йөрөмәй торған урындарҙа йәшәй, ғаилә ҡоралар, үрсейҙәр, ҡартаялар һәм үләләр. Әммә уларҙың ғүмерҙәре күпкә оҙонораҡ, улар меңәр йылдар йәшәргә мөмкиндәр. Үрҙә әйтелгән урындар янынан үткәндә, уларҙың зарары теймәһен өсөн, махсус доғалар: «Аятел-Көрси», «әл-Фәләҡ», «ән-Нәс» сүрәләрен уҡырға, бәҙрәфкә һул аяҡ менән инергә, унда һөйләшмәҫкә, оҙаҡ ултырмаҫҡа кәрәк.\nЕн һәм шайтандарҙың үҙҙәренең ризыҡтары бар: ат тиҙәктәре, «Бисмиллә» әйтмәйенсә ашалған ризыҡ, «Бисмиллә»һеҙ һуйылған мал ите һ.б. Ҡайһы ваҡыт: «Кешегә ен ҡағылған», —тип сихырсылар был кешенең бөтөн аҡсаһын һуралар. Ул кеше башҡаларға: «Миңә ен ҡағылған, был күрәҙәсе миңә ярҙам итә», —тип һөйләп йөрөй. Сеанстан һуң кешенең хәле еңеләйергә мөмкин, сөнки бағыусылар ендәр менән эш итә. Тик артабан ул кешегә зарары бик ҙур була! Был кеше бағыусыға йөрөп, дауаланырға бөтә аҡсаһы бөткәс кенә табибтарға бара.\nБындай осраҡта Ҡөръән аяттар менән өшкөрөү ярҙам итә. Мәсеткә барып, ярҙам һорарға кәрәк. Ғәҙәттә бындай ауырыуҙар ашағандарын ҡоҫалар, төндәрен ҡот осҡос төштәр күреп, һаташып сығалар, Ҡөръән уҡығанды тыңлап тора алмайҙар, асыуҙарына сыҙай алмайынса сығып китәләр. Намаҙ уҡыусыларҙы дошман күрәләр, улар менән осрашмаҫҡа, һөйләшмәҫкә тырышалар, үҙҙәренә бикләнәләр.\nҠайһы бер кешеләр: «Үлгән иремде йәки үлгән ҡатынымды күрәм, төндәрен ул минең яныма ҡайта, беҙ уның менән төнө буйы рәхәтләнеп яҡынлыҡ ҡылабыҙ», —тиҙәр. Ендәр төрлө ҡиәфәткә инергә мөмкиндәр. Был осраҡта улар үлгән кеше ҡиәфәтенә кереп, аҙғынлыҡ ҡылып йөрөйҙәр. Яҡын кеше үлгәс, йыназа уҡып күмергә, хәлендән килһә, өсөһөн, етеһен, ҡырҡын һәм йылын үткәрергә тырышығыҙ. Был ваҡытта йәнең тыныслана һәм вафат булған кешенең рухы ла тыныслыҡ таба. Ваҡытығыҙ булған һайын Ҡөръән уҡырға тырышығыҙ, бындай кеше янына шайтандар килә алмай.\nНЛО, гуманоидтары тигәндәре лә шул ен ҡәүеменән булған нәмәләр. Улар менән бәйләнешкә инеүҙән һаҡланығыҙ!\nҠайһы бер мәжлестәрҙә әбейҙәр йорт, һыу, һарай, урман хужаларына бағышлап доға ҡылалар. Йәмәғәт, был — һис тә тә ярамай торған эш. Һәр мосолман кешеһе аңларға тейеш: ер йөҙөндәге бөтә нәмәнең хужаһы ул — Аллаһы Тәғәлә.\nНамаҙ уҡылмай, эт аҫрай торған йорттарҙа иһә йорт эйәһе түгел, шайтандың үҙен күрергә мөмкин. Хужалар: «Өй тынғыһыҙ, йоҡлап булмай, һәр ваҡыт мөйөштә нимәлер ҡыштырҙай, бала ҡоймаға (стенаға) ҡарай ҙа, бер нәмә күреп, ҡысҡырып илап ебәрә йәки уның менән һөйләшә», — тип зарланалар. Бындай йортта иң беренсе итеп эттән ҡотолорға, һуңынан аҙан әйтеп Ҡөръән уҡытырға кәрәк. Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм: «Өйҙә һүрәттәр күп булһа, эт торһа, бындай урынға фәрештәләр инмәй», —тигән хәҙисе бар. Фәрештәләр булмаған ергә иһә ендәр инеп урынлаша.\nНамаҙ уҡылған йорт тыныс ҡына, ғауғаһыҙ ғына була. Йәғни аҙан әйтелгән, «Аятүл-Көрси» уҡылған йортта ен тора алмай, ул унан сығып ҡаса.\nҠайһы бер урындарҙа, мәҫәлән, ҡырҙарҙа, урмандарҙа кешеләрҙе аҙаштыра торған ерҙәр була. Әммә бында эләккәс ҡурҡып ҡалырға ярамай. Ҡайһы берәүҙәр: «Бындай урындарҙа ен-шайтан күрһәң, һүгенергә кәрәк», —тип әйтәләр. Аллаһы һаҡлаһын, һүгенеү шайтанды шатландыра ғына. Ғөмүмән, мосолман кеше шайтан-бәренән ҡурҡырға тейеш түгел, сөнки уның күңелендә көслө ҡалҡан —Ҡөръән аяттары һәм Ҡөръән сүрәләре бар. Шуға күрә беҙ, мосолмандар, бары тик Аллаһы Тәғәләнән генә ҡурҡырға һәм Унан ғына ярҙам һорарға тейешбеҙ. Раббыбыҙҙан һораһаҡ, доғалар ҡылһаҡ, Ул беҙҙе бөтә насар нәмәләрҙән һаҡлаясаҡ. Аллаһыға тапшырып, һәр ваҡыт Уның юлынан барһаҡ, беҙгә ен-бәреләр ҙә, бөтә насарлыҡтар ҙа килмәҫ, иншә Аллаһ.\nЕндәр тураһында ошонда уҡығыҙ:\nКем ул Иблис: https://nazir1965.com/din/kem-ul-iblis.html\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 08.12.2018 в 21:33, и размещена в категории Дин. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


Өфөләр АҠШ-та Рәсәйҙең буласаҡ президенты өсөн ваҡытынан алда тауыш бирҙе\nӨФӨ, 2018 йыл, 12 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Наталья Овчарук/. Уҙған йәкшәмбелә, 11 мартта, Америкалағы дүрт штатта Рәсәй президенты өсөн ваҡытынан алда тауыш биреү үтте. Бер ниндәй ҙә хоҡуҡ боҙоуҙар булманы, тип хәбәр итә ТАСС.\n«Ватандаштарыбыҙҙың берләшмәләре процесты ойоштороуҙа һәм һайлаусыларға мәғлүмәт биреүҙә әүҙем ярҙам күрһәтә. Майами, Атланта, Чикаго һәм Миннеаполис ҡалаларында рәсәйҙәрҙең үҙ ихтыярын белдереүе өсөн һигеҙәр сәғәт бүленде», — тип хәбәр итте Рәсәйҙең Америка Ҡушма Штаттарындағы илселегенең матбуғат секретары Николай Анохин.\nАмерикала даими йәшәгән рәсәйҙәрҙән тыш, илгә ваҡытлыса килгәндәр ҙә тауыш биреүҙә ҡатнашты. Улар араһында Өфө, Владивосток, Пенза, Новосибирск, Татарстан, Дондағы Ростов, Пермь крайы, Сыуашстан, Свердловск өлкәһендә, Рәсәйҙең башҡа төбәктәрендә һәм ҡалаларында йәшәүселәр бар.\n18 мартта АҠШ-та Вашингтондағы илселектә, Нью-Йорк, Сиэтл һәм Хьюстон генераль консуллыҡтарында ла тауыш биреү участкалары асыла.\nТеги:һайлау-2018рәсәй президентытауыш биреү


Ҡала ҡарамағына бирелгән элекке ятаҡтарҙа кем ремонт эшләргә тейеш?\nӨфө ҡалаһының Октябрь проспектындағы илленсе йорт түшәменән яҙлы-көҙлө һыу үтә. Торлаҡ-файҙаланыу участкаһынан хәбәр итеүҙәренсә, унда йәшәүселәрҙең миллион һумдан ашыу бурысы йыйылған.\nДушты итек кейеп инәбеҙ ти, Октябрь проспектындағы илленсе йортта йәшәүсе Рәмил Ғәлиев. Элек был йорт завод ятағы булған. Бында Өфө приборҙар етештереү заводы эшселәре йәшәй.\nЙортта йәшәүселәр әйтеүенсә, 2008 йылда завод йорттоң ҡыйығын яҡшы ҡалай менән яптырған. Тик бинаны ҡала ҡарамағына күсергәс, бер нисә айҙан яңы ҡыйыҡты һүтеп, шиферға алыштырғандар.\nРәмил Ғәлиев, Октябрь проспектындағы 50-се йортта йәшәүсе: «Апрель айында, ҡар ирегән саҡта, көҙгө ямғырҙарҙа ла йәй көнө лә коридорға һыу үтә. Түшәмдән аҡҡан һыу баҫҡыс буйлап аға, бында урамдағы кеүек күләүектәр йыйыла. Ә бер ваҡыт душтың торбаһынан аҡҡан һыуҙы үҙ аллы туҡтата алмағас, берҙәм диспетчер хеҙмәте аша ярҙам һораныҡ. Өс көндән һуң ғына килеп йүнәтеп киттеләр.Көндәр буйы һыу бушҡа ағып торҙо».\nЙортто төҙөкләндереүҙе һорап улар Совет районының ун бишенсе торлаҡ файҙаланыу участкаһына барған. Ғаризаларҙағы имзаларға ҡарағанда, душ бүлмәһен ремонтлау 2013 йылдың өсөнсө кварталында эшләнгән булырға тейеш.\nҠаланың ун бишенсе торлаҡ файҙаланыу участкаһында әйтеүҙәренсә, Октябрь проспектындағы илленсе йортто аҫырауға киткән сығымдарҙы унда тороусылар түләгән аҡсалар ҡаплай алмай. Егермеләп фатирҙың коммуналь түләүҙәр буйынса бурысы йыйылған.\nРушат Хәлилов, Совет районының 15-се торлаҡ файҙаланыу участкаһы етәксеһе: «Йылына йорттан ике йөҙ утыҙ мең йыйыла.Ә йортто аҫырау өсөн унан күберәк аҡса талап ителә. Шуға беҙ башҡа нәмә эшләй алмайбыҙ. Коридорҙағы баҫҡыс майҙансығын төҙөкләндереүҙе беҙ быйылғы сметаға индерҙек. Йөҙ ҙә өс мең һум аҡса кәрәк. Уны йортта йәшәүселәр тарифты күтәрергә риза булһалар эшләргә була».\nӘле йортта йәшәүселәр бүлмәнең бер квадрат майҙаны өсөн егерме һум ҡырҡ һигеҙ тин түләй. Торлаҡ файҙаланыу участкаһы уны ҡырҡ һумға тиклем күтәрергә тәҡдим итә. Ҡала ҡарамағына бирелгән дөйөм ятаҡтарҙың күбеһендә ошондай бәлә бар. Ятаҡтар туҙған, таушалған. Торлаҡ файҙаланыу системаһындағы һуңғы йылдарҙағы үҙгәрештәргә ярашлы, был хәлдән сығыу юлын йортта йәшәүселәр үҙҙәре лә хәл итергә бурыслы.


Өфөлә ҡатын-ҡыҙҙарҙың беренсе бизнес-форумы үтте\n22 Апрель 2019, 18:06\nЙәкшәмбе булыуға ҡарамаҫтан, иртәнән «Башҡортостан» дәүләт концерт залы халыҡ менән тулды. Күпселеге – эшҡыуар ҡатын-ҡыҙҙар. Улар I бизнес-форумға йыйылды. Сараның маҡсаты – Мәскәү эшҡыуарҙарының тәжрибәһен өйрәнеү, яңы эшлекле танышыуҙар булдырырға булышлыҡ итеү ине. Фойела ойошторолған күргәҙмә лә ҡатнашыусыларҙа ҙур ҡыҙыҡһыныу уятты.\nФорумды Башҡортостан Республикаһы Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусының тормош иптәше Каринэ Хәбированың асыуы сараға мәртәбә өҫтәне.\nСпикерҙар эшҡыуарҙарҙы борсоған көндәлек һорауҙарҙан башлап бизнес-план төҙөү нескәлектәренә, күп сығымдарһыҙ нисек үҙ эшеңде булдырыу һәм уны киңәйтеү хаҡында һөйләне. Сығыш яһаусыларҙың бер нисәүһе – Башҡортостанда йәшәй һәм эшләй, уңышлы эшҡыуар – ошо ла ҡатнашыусылар өсөн мөһим булды. Улар араһында – «Фармленд» аптекалар селтәре етәксеһе Әҙилә Кальметьева, «Уфа.Собака.ru» журналының баш мөхәррире Элиза Савасина һәм башҡалар бар ине.\nФорумда Беренсе каналдың билдәле дикторы Екатерина Андрееваның уңыш серҙәре менән бүлешеүе берәүҙе лә битараф ҡалдырманы.\nТап ошондай һөйләшеүҙәр үҙ-үҙеңә, эшеңә икенсе күҙлектән ҡарау, өйрәнелгән түңәрәктән сығыу күптәребеҙ өсөн кәрәк. Яңы мөмкинлектәр асырға булышлыҡ итерҙәй эшлекле осрашыуҙар сарала ҡатнашҡан ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙ өсөн кәрәкле һәм файҙалы булыуына, республикала бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡтың артабанғы үҫешенә булышлыҡ итеренә шигем юҡ.\nЕлена Добрейкина һәм Альберт Заһиров фотолары.


Беҙҙең хеҙмәт – ысын ижад ул - Wikisource\nБеҙҙең хеҙмәт – ысын ижад ул\nИжад итеү ваҡыты: 2013. Нәшер ителгән: 2013. Сығанаҡ: Ансар Нуретдинов. Беҙҙең хеҙмәт – ысын ижад ул // «Башҡортостан» гәзите, 2013, 12 ғинуар\n«Беҙҙең хеҙмәт – ысын ижад ул»\nРиф Солтанов өсөн Иглин районының Оло Тәләк ауылы янындағы ике пассажир поезы һәләкәте эҙемтәләрен бөтөрөү һәм уның сәбәптәрен тикшереүҙә ҡатнашыу — иҫендә ҡалған иң ауыр ваҡиға. «Кешеләрҙең ҡот осҡос хәлгә тарығанын күреү, уларҙың ҡайһы берҙәренә бер нисек тә ярҙам итә алмау бигерәк тә аяныслы ине, — тип хәтерләй ветеран ул фажиғәне. – Һәләк булғандарҙың туғандары һәм яҡындары менән аралашыу ҙа көсөргәнешлек талап итте.»\nЭйе, ғәҙәттән тыш хәлдең уртаһында була прокурор. Бәләгә тарығандарға мөмкин булған тәүге ярҙамды күрһәтә, уларҙы дауаханаға оҙата, шулай уҡ документтарҙы, кәрәкле әйберҙәрҙе йыя һәм һаҡлауҙы ойоштора. Элемтә булдырылғас та, һәләкәт тураһында республика етәкселегенә мәғлүмәт бирә, СССР Президенты М. С. Горбачев менән Министрҙар Советы рәйесе Н. И. Рыжков килгәс, уларға хәлде аңлата. Һуңыраҡ, тейешле хеҙмәттәр фажиғә эҙемтәләрен бөтөрөүгә тотонғас, СССР Генераль Прокуроры күрһәтмәһенә ярашлы оператив тикшереү төркөмө составында эшләй. Күрһәткән фиҙаҡәрлеге өсөн ул «Почет Билдәһе» орденына лайыҡ була.\n— Шул ваҡиғанан һуң миндә ҡурҡыу хисе бөтөнләй юҡҡа сыҡты. Унда күргәндәрҙе күп йылдар онота алманым, — ти Риф Абдулнур улы. — Көндәлек эшмәкәрлеккә, тормошҡа ла нисектер икенсе күҙлектән ҡарай башланым.\nПрокуратура органдарына эшкә килгәндә Р. А. Солтанов ярайһы уҡ тормош тәжрибәһе туплап өлгөрә. Ул Бәләбәй ҡалаһында күп балалы хәрби хеҙмәткәр ғаиләһендә донъяға килгән. Атаһы хеҙмәте буйынса күсерелеп йөрөтөлгәнлектән, Коми АССР-ының Ухта ҡалаһында, Татарстанда йәшәй, беренсе класҡа Бәләбәй районындағы мәктәпкә бара, аҙаҡ уҡыуын Салауат һәм Октябрьский ҡалаларында дауам итә. 1958 йылдың ноябрендә әрмегә саҡырыла. Өс йыл ярым тирәһе хеҙмәт дәүерендә подразделениеның комсомол ойошмаһы секретары була, дивизияның киске партия мәктәбен тамамлай, партия сафына алына. Хеҙмәттән һуң ата-әсәһе инде ғүмерлеккә төпләнгән Октябрьский ҡалаһына ҡайтып төшә һәм күп тә тормай Ленин орденлы «Туймазынефть» нефть һәм газ сығарыу идаралығының скважиналарҙы капиталь ремонтлау цехына электрик булып урынлаша. Шәхсән тормошонда ла ҡояш йылмая Риф Солтановтың: ғүмерлек юлдашын, Өфөлә педучилище тамамлап, балалар баҡсаһында тәрбиәсе булып эшләп йөрөүсе Шишмә һылыуы Люциәне осрата.\nКитап уҡыуға әүәҫлек, белемгә ынтылыш егетте әрме йылдарында ла, эш башлағас та ташламай. Өйҙәге китапханаға яңынан-яңы әҙәбиәт өҫтәлә. Лев Шейниндың «Тәфтишсе яҙмалары»н ҡат-ҡат уҡый, киң билдәле Шерлок Холмс яратҡан геройына әйләнә. Шуға ла юғары белемгә ынтылған Риф бер икеләнеүһеҙ Свердловск юридик институтының Өфө филиалына ситтән тороп уҡырға инә. Юрист дипломы алырға әҙерләнеп йөрөгән егетте партия юлламаһы буйынса прокуратураға эшкә ебәрәләр.\n— Тәү ҡарашҡа барыһы ла асыҡ һымаҡ, тик тормошта улай еңел генә булмай шул, — тип һөйләй Риф Абдулнур улы. — Бына миңә социализм шарттарында эшләргә тура килде. Үткән быуат аҙағында яңы йәмғиәт — баҙар сәйәсәтенә ярашлы, дәүләт төҙөү башланғанын да күрҙем. Ҡуйылған бурыстарҙы үтәү 70 — 80-се йылдарҙа еңелерәк ине. Барыһы ла оло энтузиазм, иртәгәгә ышаныс менән йәшәне һәм эшләне. Ҡанундарға ла башлыса ихтирам менән ҡаранылар. Прокуратура хеҙмәткәрҙәре эш барышында бар ерҙә лә аңлау таба ине, етәкселәр ҙә, ябай кешеләр ҙә беҙгә ярҙам итергә әҙер булды. Элекке хеҙмәттәштәрем — Учалы район-ара прокуратураһынан Р.Б. Мөхәррәмов менән У.Н. Сәфиуллин, Благовар район прокуратураһынан С.З. Әхмәҙуллин, Иглин район прокуратураһынан С.М. Караваев һәм башҡаларҙы оло хөрмәт һәм ихтирам менән йыш иҫкә алам.\nУн йылға яҡын үҙе етәкләгән Нефтекама ҡала прокуратураһы тураһында Риф Абдулнур улы бик күпте һөйләй ала. Был осорҙа прокуратура өсөн ике ҡатлы бина һалынды, хеҙмәткәрҙәр өсөн уңайлы эш шарттары булдырылды, ҡала прокуратураһы — республикала иң алдынғыларҙан, ә уның коллективы иң көслөләрҙән һаналды. Бар хеҙмәткәрҙәр юғары һөнәри оҫталыҡҡа эйә ине, улар дөйөм бурыстар менән янып эшләне һәм йәшәне.\n— Һәр эш, шулай уҡ прокурор хеҙмәте лә, уны яратып башҡарһаң – ысын ижад ул, – ти Риф Солтанов. – Күп йылдар тәжрибә туплап, юғары һөнәрилеккә эйә булаһың. Мин үҙем һәр ваҡыт тәфтишсе-прокурор һөнәренең бар нескәлектәренә төшөнөргә ынтылдым. Хеҙмәтеңә бар күңелеңде һалһаң ғына ниндәйҙер уңышҡа өлгәшергә мөмкин, сөнки уңыш үҙе көндәлек ваҡ еңеүҙәрҙән торалыр ул. Прокурор алдындағы бурыстар бер ҡасан да еңел булманы: дәүләт ҡоролошон ғына түгел, ә илдең һәр гражданын, уның ғүмерен, кешелек дәрәжәһен һәм хоҡуҡтарын яҡлау һәм һаҡлау. Прокурорҙың төп тәғәйенләше — йәшәйешебеҙҙең төрлө өлкәһендә ҡанундарҙың мотлаҡ үтәлешен тәьмин итеү. Шуға ла граждандарҙы нигеҙһеҙ ҡулға алыуҙы, уларға нигеҙһеҙ енәйәт эше асыуҙы булдырмау өсөн күп көс һалдым. Мәҫәлән, мин эшләгән дәүерҙә прокуратура хеҙмәткәрҙәре йылына уртаса бер мең ярымдан ашыу енәйәт эшен тикшерә торғайны. Шулар араһында ҡанунды боҙоп, граждандарҙы нигеҙһеҙ яуаплылыҡҡа тарттырыуҙың бер осрағы ла булманы. Прокуратура эшмәкәрлегенең башҡа мөһим йүнәлештәре — административ практиканы күҙәтеү, тикшереү эштәренең сифатын тәьмин итеү, судтан үткән эштәрҙе ҡарау һәм, әлбиттә, граждандарҙың ғариза һәм ялыуҙары менән эшләү буйынса ла Нефтекама ҡала прокуратураһының күрһәткестәре йылдан-йыл яҡшырҙы.\n...Отставкаға китерҙән йыл самаһы алдараҡ ойошторған бер әңгәмәлә Риф Абдулнур улы шундай фекер әйткәйне: «Үҙенең эшен хурлап-яманлап һөйләгән кешеләргә аптырайым, уларҙы бер нисек тә аңламайым. Бына мин утыҙ йылдан ашыу ғүмеремде прокуратураға арнаным, үҙемде ошо эштән башҡа күҙ алдына килтерә алмайым. Ә беҙҙең эш еңелдән түгел бит».\nRetrieved from "https://wikisource.org/w/index.php?title=Беҙҙең_хеҙмәт_–_ысын_ижад_ул&oldid=503905"


«Салауат Юлаев» командаһы Мәскәүҙең «Динамо»һына ҡаршы: матчҡа фараз\n29 Октябрь 2018, 11:00\nӨФӨ, 2018 йыл, 29 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Наталья Овчарук/. 29 октябрҙә «Салауат Юлаев» хоккей командаһы үҙенең боҙонда Мәскәүҙең «Динамо»һын ҡабул итә. Командалар КХЛ-дың 11-се миҙгелендә осрашҡайнылар инде: Мәскәүҙәге осрашыу «юлаевсылар» файҙаһына (3:2) тамамланды.\nНиколай Цулыгин тәрбиәләнеүселәре, СКА-ны (2:1) һәм «Витяз»де (2:1) еңеп, Көнсығышта үҙҙәренә дүртенсе урынды ҡайтарҙы.\nМәскәүҙәр әлегә көнбайыш конференцияһында унынсы урынды биләй, «Металлург»ҡа, «Спартак»ка һәм СКА-ға еңелеп. Һуңғы һөҙөмтәләрҙән сығып, букмекерҙар «Салауат Юлаев»ты Өфөлә үтәсәк уйындың фавориттары тип иҫәпләй.\nОсрашыу урындағы ваҡыт буйынса киске сәғәт 7-лә башлана.


ИҠТИСАДИ ҮҪЕШ БАР\nСибай ҡала хакимиәтендә уҙған кәңәшмәлә 2016 йылда ҡаланың иҡтисади үҫешенең ҡайһы бер мәсьәләләре һәм үҫеш перспективалары ҡаралды. Башлыҡтың иҡтисад буйынса урынбаҫары Н.F.Хәлиуллин иҡтисад блогының уҙған йылғы эшмәкәрлегенә йомғаҡ яһаны.\nРәсәй Федерацияһы Президентының Федераль Йыйылышҡа, Башҡортостан Республикаһы башлығының Дәүләт Йыйылышына Мөрәжәғәтнамәләрендә иҡтисадты күтәреүгә, яңы эш урындары булдырыуға, инвестициялар йәлеп итеүгә айырым иғтибар бирелә. Наил Fилмихан улы үҙенең сығышында 2016 йылда ҡала предприятиелары һәм ойошмалары тотороҡло, килемле эшләүен һыҙыҡ өҫтөнә алды. Сибайҙарҙың хатта республика күрһәткестәренән яҡшыраҡ һөҙөмтәләре бар. Сәнәғәт производствоһы индексы һуңғы биш йылда тотороҡло юғары планкала тороуын дауам итә. Төбәктә 11 производство майҙансығына инвестициялар йәлеп ителгән.\nЕР ҺӨРӨҮСЕЛӘР ЯРЫША\n2017 йылдың 25 июненән алып 1 июлгә ҡәҙәр Башҡортостандың Өфө районы биләмәһендә ер һөрөү буйынса VI асыҡ Рәсәй чемпионаты үтәсәк. Мәртәбәле сараны ойоштороусылар—«Росагролизинг» акционерҙар йәмғиәте һәм Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте.\nРәсәй Бөтә донъя ер һөрөү хәрәкәтенең тулы хоҡуҡлы ағзаһы булып иҫәпләнә. Донъяла ерҙе эшкәртеү оҫталығы буйынса механизаторҙар ярышы уҙғарыуҙың тәжрибәһе бик ҙур. Бындай саралар 60 йылдан ашыу ойошторола.


Яҙмала шундай мәғлүмәт урын алған: “Хәйбулла районында табылған беҙҙең эраға тиклемге III – II быуат ҡаласығы хаҡында бәйән иткәйне инде бер нисә ай элек “Башҡортостан” гәзите. Һыу һаҡлағыс төҙөлгәнсе ҡаҙыныу-тикшеренеү эштәрен ниндәйерәк күләмдә атҡарып сығырбыҙ икән, тип борсолған ғалимыбыҙ, экспедиция етәксеһе Нияз Мәжитов бөгөн ҡәнәғәт. Республика етәкселегенең әүҙем ярҙамы эште ҡыҙыу, дәррәү, тотҡарлыҡһыҙ алып барыу мөмкинлеген тыуҙырҙы. Ваҡыты менән 150-180 кеше эшләне бында. Һөҙөмтәлә ошо ҡаласыҡтан алырға мөмкин булған бар мәғлүмәттең 90 проценты алынды тип иҫәпләйем, ти ул”. Эргәләге фотола иһә телгә алынған Таналыҡ ҡаласығындағы ҡаҙыныу эштәре һүрәтләнгән.\nҮҙ ғүмерендә бихисап экспедицияларҙа йөрөп, хәтһеҙ убаларҙы ҡаҙып, ер аҫтында ҡалған ҡаласыҡтарҙы өйрәнеп, ҙур табыштарға юлыҡҡан, тотош Рәсәй күләмендә үҙен киң ҡарашлы, абруйлы ғалим итеп танытҡан олуғ фән эшмәкәре генә түгел, билдәле сәйәсмән, йәмәғәт эшмәкәре лә булды Нияз Абдулхаҡ улы. Яҡташ, рухташ ҡына түгел, ниндәйҙер дәрәжәлә аҙаш та булғанғамылыр, унан миңә һәр саҡ иҫ киткес йылылыҡ бөркөлөп торҙо. Хәйер, был шәхес менән яҡындан аралашҡан һәр кем шулай тип әйтә алалыр, сөнки бөйөк ғалим һис тә һауаланыуҙы белмәне – олоһон да, кесеһен дә берҙәй тиң күргән, йөҙөнән йылмайыу китмәгән юғары мәҙәниәтле, ғәжәйеп илтифатлы кеше ине.\nҺәр яҡтан да матур кешеләр күркәм тәбиғәтле төбәктә тыуа, тигәндәре хаҡ икән. Йәмле Мәндем буйындағы Туғай ауы-лында 1933 йылдың 20 авгусында донъяға ауаз һала буласаҡ академик. Имәндәш ауы-лы мәктәбендә бер аҙ белем алғас, ғилем үрҙәренә ынтылған үҫмер уҡыуын Өфөләге 9-сы башҡорт мәктәп-интернатында да-уам итә. Рәми Ғарипов менән бергә уҡыу, уның менән донъяуи мәсьәләләр хаҡында фекер алышып, зиһен байлығын арттырыу ғүмерлек дуҫлыҡҡа әүерелә.\n1956 йылда Нияз Мәжитов, Пермь дәүләт университетының тарих факультетын тамамлағас, СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалының Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтында кесе ғилми хеҙмәткәр булып эшләй башлай. Тәрән белемле археолог тора-бара өлкән ғилми хеҙмәткәр, археология һәм этнография секторы мөдире вазифаларын башҡарып, кандидатлыҡ һәм докторлыҡ диссертация-ларын яҡлауға өлгәшә.\n1978 йылда Нияз Мәжитовты, йәш кадрҙар әҙерләү маҡсатында, республикабыҙҙың төп уҡыу йортона – Башҡорт дәүләт университетына эшкә саҡыралар. Бында археология, боронғо һәм урта быуаттар тарихы кафедраһын ойоштороп, уға ун йыл етәкселек итә, йәш археологтар һәм аспиранттар әҙерләүгә ҙур көс һала.\nТөплө ғилми эштәре менән бөтөн илдә танылыу яулаған тарих фәндәре докторы, профессор Нияз Абдулхаҡ улы Мәжитовты 1992 йылда Башҡортостан Фәндәр академияһының ғәмәли ағзаһы итеп һайлайҙар. 2006 йылдан иһә республикабыҙҙың төп фән учреждениеһында уға вице-президент, Социаль һәм гуманитар фәндәр бүлексәһенең академик секретары вазифаларын башҡарырға насип була.\nОҙайлы тикшеренеү эштәре тос емеш бирә: Нияз Мәжитов Көньяҡ Уралдың тимер һәм урта быуаттарҙағы тарихын ентекле өйрәнеп, башҡорт халҡының нәҡ ошо ерҙә быуаттар һуҙымында көн итеүен фәнни яҡтан төплө дәлилләй. Кушнаренко, Ҡара Яҡуп, Турбаҫлы, Бахмут мәҙәниәттәренең барлыҡҡа килеүе туранан-тура боронғо башҡорт этносының аяҡҡа баҫыуына бәйле икәнлеген иҫбат итә.\nАтаҡлы археолог Башҡортостандың күп райондарында һәм күрше өлкәләрҙә даими экспедициялар ойоштора, һөҙөмтәлә Әлмөхәмәт, Башҡорт-Бөркөт, Бикеш, Дежнев, Ҡаранай, Ҡадир ҡурғандарын һәм Имәндәш ҡаласығын асып, уларҙы ентекле тикшерә.\nБөтөн Рәсәйҙе шаҡ ҡатырған табышҡа Н.А.Мәжитов аспиранттары һәм студенттары менән Өфө ҡалаһында алып барылған ҡаҙыныу эштәре ваҡытында юлыға. Ул хәҙер бар донъяға “Өфө-II” ҡаласығы булараҡ билдәле. Ошо фәнни асыш баш ҡалабыҙҙың 1500 йыл тирәһе тарихы барлығын күрһәтте.\nРәсәй һәм донъя археологияһына академик Нияз Мәжитов тос өлөш индерҙе: ул – бихисап монография, уҡыу әсбаптары һәм ғилми хеҙмәттәр авторы. Мәскәү нәшриәттәрендә донъя күргән “Тайны древнего Урала”, “Южный Урал в VII – XIV вв.”, “Курганы Южного Урала в VIII – XII вв.” тип аталған фундаменталь хеҙмәттәре киң танылыу тапты. Ә инде ҡыҙы, тарихсы Әлфиә Солтанова менән берлектә яҙған “История Башкортостана с древнейших времен до XVI века” тигән монографияһы – асылда башҡорт халҡына ҡуйылған һәйкәл, тип әйтергә мөмкин.\n“Китап” нәшриәтендә донъя күргән “Шежере башкирских ханов, биев, султанов” тигән буклетта Н.А.Мәжитов IX–XVI быуаттарҙа Иртыштан алып Иҙелгәсә (Волгаға тиклем) йәйрәп ятҡан ерҙәрҙә йәшәгән башҡорттарҙың үҙ дәүләтселеге булыуын тарихи йылъяҙмалар – шәжәрәләр менән дәлилләй. Билдәле тарихсы Р.Ғ.Кузеевтың, XVI быуатҡа тиклем\nбашҡорттар үҙ дәүләтселеген булдырыу кимәленә етмәгән була, тигән хата ҡарашын ул архив документтарына таянып инҡар итә һәм башҡорт халҡының этносәйәси тарихын аныҡ миҫалдар менән иҫбатлауға өлгәшә.\n1995 йыл. Фән өлкәһендә ҡолас ташлап эшләп йөрөгән Нияз Абдулхаҡ улын бер мәл Аҡ йортҡа саҡыртып алалар. Баҡтиһәң, Бөтә донъя башҡорттарының беренсе ҡоролтайына әҙерлек барған мәлдә, Ҡоролтайҙы кем етәкләр һуң, тигән һорау тыуа. Башҡортостандың дәүләт суверенитеты өсөн көрәштә үҙҙәрен әүҙем йәмәғәт эшмәкәре, сәйәсмән итеп күрһәткән шәхестәр күп ине, әлбиттә, әммә милләтте оло эштәргә әйҙәрлек өр-яңы фигура – теге йәки был кәмселектәрҙән азат, бар йәһәттән дә камил булған абруйлы ил ағаһы кәрәк була. Шул ваҡытта йөҙҙәр араһынан нәҡ уны – академик Мәжитовты – һайлап алыуҙың ни ҡәҙәр дөрөҫ булыуын күптәр йылдар үткәс кенә аңлағандыр.\nШулай итеп, фән тауын ҡалдырып тороп, халыҡ ихтыярына буйһоноп, Нияз Абдулхаҡ улы, артыҡ сәбәләнмәй, Ҡоролтайҙың аҡбуҙатын ауыҙлыҡланы. Етәкселек итеү тәжрибәһе артыҡ ҙур булмаһа ла, өр-яңы ижтимағи ойошманың аппаратын булдырып, уның эшен яйға һалып, йырып сыҡҡыһыҙ мәшәҡәттәргә башкөллө сумды. Иң мөһиме – оло йәштәмен тип тормайынса, Нияз Абдулхаҡ улының район-ҡалаларҙа, күрше өлкәләрҙә урындағы ҡоролтайҙар төҙөп, егеттәрсә елкенеп йөрөп ҡайтыуы ғәҙәти күренешкә әйләнде. Үҙ миҫалында ул аппарат хеҙмәткәрҙәрен дә арымай-талмай эшләргә өйрәтте. Шуға ла бар донъяға һибелгән башҡорт халҡының ышанысы, терәге һәм өмөтө булған Ҡоролтайҙың Башҡарма комитетында үҙе һымаҡ егәрле, рухлы илһөйәр-телһөйәрҙәр, башҡаларға өлгө булырҙай шәхестәр эшләне.\nЕр, тел, экология мәсьәләләренә арналған күпме ғилми-ғәмәли конференциялар, ултырыштар, “түңәрәк өҫтәл”дәр үткәрергә насип итте уға! Был сараларға Ҡоролтай етәксеһе бик ентекле әҙерләнер – һәр докладын, һәр ҡарар проектын үҙе яҙыр ине. Иҡтисади, социаль мәсьәләләрҙе лә урап үтмәне ул: һәр төбәктә эшҡы-уарлыҡты, фермерлыҡ хәрәкәтен үҫтереү, яңы эш урындары булдырыу башҡорт халҡының көнкүрешен яҡшыртыуға килтергән төп шарттар икәнлеген яҡшы белә ине.\nРеспублика етәкселеге, министрҙар, район һәм ҡала хакимиәттәре башлыҡтары менән уртаҡ тел табып, килешеп эшләүе, үҙенең дипломатик һәләте менән Нияз Мәжитов Ҡоролтай эшмәкәрлеген тәүге йылдарҙа уҡ юғары кимәлгә еткерҙе. Хатта күрше өлкәләрҙең губернаторҙары ла уны ололоҡлап ҡаршы алыр, Ҡоролтай рәйесе күтәргән ҡырҡыу мәсьәләләрҙе хәл итергә тырышырбыҙ, тип вәғәҙә биреп ҡалыр ине. Ә вәғәҙә – иман. Хәйер, һәр мәсьәләне хәл итеүҙе шәхсән контролдә тотто талапсан етәксе.\nБөтөн донъяға таралған башҡорттарҙы берләштереп, үҙ ҡанаты аҫтына алған ҙур ижтимағи ойошманың тарихындағы “Мәжитов дәүере”н бөгөн, моғайын, күптәр һағынып иҫкә алалыр. Ете йылдан һуң ул, рәйеслек вазифаһын ҡалдырып, йәнә үҙенең фән донъяһына әйләнеп ҡайтыуынан һуң бер нисә йыл да үтмәне, Ҡоролтайыбыҙҙың аҡбуҙаты абынып алды: бер-бер артлы етәкселәрҙең алмашынып тороуы дөйөм милләт мәсьәлә-ләренә иғтибарҙы кәметә төштө, төбәк ҡоролтайҙарының аттары ла сығынлап ҡына торҙо... Эйе, күп нәмә шәхескә бәйле шул: хужаң ниндәй – атың да шундай.\n2011–2014 йылдарҙа ҡайһы бер үҙәк гәзит-журнал биттәрендә башҡорт халҡының тарихына, уның үткәненә, ғөмүмән, милләт асылына үҙенсә баһа бирергә маташҡан “эшмәкәрҙәр”ҙең мәҡәләләре йышайып киткәйне. Һүҙ ҡоралдан көслөрәк, тип юҡҡа әйтмәйҙәр бит. Шуға ла “Башҡортостан” гәзитенең баш мөхәррире булып эшләгән саҡта, ошо сетерекле мәсьәләгә бер нисек тә күҙ йомоп ҡала алманым – 2015 йылдың ғинуарында редакцияла “Башҡортостан тарихы: ысынбарлыҡ һәм уйҙырмалар” тигән темаға “түңәрәк өҫтәл” ойоштороу идеяһы тыуҙы. Төп маҡсатым иһә академик Нияз Мәжитовҡа, тимәк, башҡорт халҡына ҡарата йәйелдерелгән идеологик һөжүмгә ҡаршы сығыу, сирләберәк йөрөгән ғалимыбыҙға рухи теләктәшлек белдереү ине.\nШул “түңәрәк өҫтәл”дә Нияз Абдулхаҡ улы бына нимә тине: “Ҡайһы бер иптәштәрҙең башҡорт халҡының тарихына, мәҙәниәтенә ҡарата шул тик-лем насар фекер тыуҙырырға тырышыуы күңелде ҡыра. Интернет селтәре тәнҡит мәҡәләләре, төрлө имеш-мимеш менән тулған. Ғалим булараҡ, шуны әйтә алам: башҡорт халҡының тарихын объектив тикшерәбеҙ, фәнни материалдарға нигеҙләнеп, асыштар яһайбыҙ, ләкин ялған күренештәр, яла яғыуҙар эшебеҙҙе юҡҡа сығарып торған төҫлө...”.\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, 2015 йылдың 10 октябрендә, оло байрам – Республика көнө алдынан, халҡыбыҙҙың һөйөклө улы Нияз Абдулхаҡ улы Мәжитов мәңгелеккә күҙҙәрен йомдо. Ләкин ул үлеп яратҡан башҡорт халҡының күҙҙәрен әле генә йомдора алмаясаҡтар, тигән уйҙар менән оҙаттыҡ беҙ Ил ағаһын һуңғы юлға...\nХалыҡ һөйөүен яулаған, милләт лидеры дәрәжәһенә күтәрелгән академик Нияз Мәжитов тураһында тағы әллә күпме яҙырға булыр ине. Башҡортостан Республикаһы Халыҡтары Ассамблеяһы рәйесе булып та уңышлы эшләүе, ғафуриҙарҙы берләштергән “Табын” йәмәғәт ойошмаһы эшендә әүҙем ҡатнашыуы, Өфөлә һәм Имәндәш урта мәктәбендә 80 йәшлек юбилейын үткәреү, башҡорт телен мәктәптәрҙә уҡытыу торошон өйрәнеүгә бәйле килеп тыуған ҡайһы бер сетерек-ле хәлдәр...\nАрҙаҡлы ғалим-археолог, билдәле йәмәғәт эшмәкәре, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре, Салауат Юлаев ордены кавалеры академик Н.А.Мәжитовтың иҫтәлеген мәңгеләштереүҙе оҙаҡҡа һуҙмаҫҡа ине. Уның тыуыуына 85 йыл тулыу алдынан башҡарылырға тейешле изге эштәрҙе ватандаштарыбыҙ халҡыбыҙҙы, уның бай тарихын донъя кимәленә күтәргән бөйөк шәхескә булған оло хөрмәт билдәһе тип ҡабул итер ине.


Төбәктең иң яҡшы уҡытыусыһы 10 апрелдә билдәле буласаҡ // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nТөбәктең иң яҡшы уҡытыусыһы 10 апрелдә билдәле буласаҡ\n17:45, 9 апреля 2012 Йәмғиәт\n«Башҡортостандың йыл уҡытыусыһы–2012» республика конкурсында еңеүсе 10 апрелдә М.Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында үтәсәк тантаналы сарала билдәле буласаҡ. Йола буйынса унда барлыҡ ҡатнашыусылар саҡырыла.\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ, һөнәри оҫталыҡ конкурсы 2 апрелдә башланды. Унда ҡатнашыу өсөн баш ҡалаға 123 уҡытыусы килде.\nБәйге сиктәрендә педагогтар ике этап аша үтте. Беренсе һынау – инновацион проект презентацияһы, асыҡ дәрес һәм уны анализлау, шулай уҡ уҡыусылар һайлаған тема буйынса класс сәғәте үткәреү.\nИкенсе турҙа тәүге этап һөҙөмтәләре буйынса иң күп балл йыйыусы 15 кеше ҡатнашты. Финалистар оҫталыҡ дәрестәрен үткәрҙе, лекциялар менән сығыш яһаны һәм фекер алышыуҙа ҡатнашты.\nБөтә тур һөҙөмтәләре буйынса жюри ағзалары еңеүсене һәм призерҙарҙы билдәләне. Әммә конкурс йолаһы буйынса, уларҙың исемдәре әлегә сер булып һаҡлана, улар «Йыл уҡытыусыһы» бөтә Рәсәй конкурсының республика этабын ябыу тантанаһында әйтеп ишеттереләсәк.\nТантаналы сара 11 сәғәттә башлана.


Дәүләт Йыйылышы -Ҡоролтай депутаттары ташландыҡ автомобилдәрҙе эвакуациялау тураһында положение әҙерләй\nХалыҡ һайланыусылары әйтеүенсә, ихаталарҙа хужаһыҙ йәки ҡарауһыҙ торған автомобилдәр урындағы халыҡҡа ғына түгел, коммуналь хеҙмәттәргә һәм махсус техникаға ла ҡыйынлыҡтар тыуҙыра. Уларҙан арыныу кәрәк, ти депутаттар.\nПоложение йылдар буйы ихаталарҙа ултырырға транспорт сараларын махсус туҡталҡаға алып китеү мөмкинлеге бирәсәк. Ләкин эвакуациялар алдынан иҫкәрмәләр ебәреү, уның хужаларын билдәләү буйынса эштәр башҡарыласаҡ. Улар асыҡланмаған осраҡта техника алып кителә.\nДепутаттар тикшергән икенсе закон проекты ла автомобилдәрҙе эвакуациялауға ҡағыла. Халыҡ һайланыусылары законды әҙерәк ябайлаштырыу яҡлы. Быға тиклем махсус туҡталҡанан транспорт сараһын алыу өсөн мотлаҡ штраф түләргә кәрәк булһа, Башҡортостан парламенты халыҡҡа утыҙ көн ваҡыт бирергә тәҡдим итә.\nЗакон проекты беренсе уҡыуҙы үтте лә инде. Ләкин хоуҡ һаҡлау органдары уның менән килешмәй. Икенсе уҡыуға тиклем закон проектын үҙгәртеү һәм камиллаштырыу талап ителә.


Зәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан «Китап» нәшриәтенең китап һатыу-күргәҙмәһе 2019 йылдың 21 һәм 22 февраль көндәрендә Магнитогорск ҡалаһына һәм Әбйәлил районы үҙәге Асҡар ауылына юллана.\nИртәгә, йәғни 21 февралдә, Магнитогорск ҡалаһының «Халыҡтар дуҫлығы йорто»нда Башҡортостан Республикаһына һәм Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәримдең тыуыуына 100 йыл тулыуға, шулай уҡ Халыҡ-ара туған телдәр көнөнә арналған «Йөрәк һүҙе» шиғри бәйгеһе уҙғарыла.\n22 февралдә Асҡар ауылының «Йәштәр һарайы»нда Ватанды һаҡлаусылар көнөнә бағышланған район кимәлендә ҙур тантана үтә.\nНәшриәттең сауҙа-күргәҙмәһе үрҙә әйтеп үтелгән сараларға тамашасы өсөн үҙенең иң яҡшы китаптарын әҙерләне.\nХөрмәтле Әбйәлилдәр, хөрмәтле милләттәштәр! Нәшриәтебеҙҙә сыҡҡан өр-яңы китаптар менән танышырға, уларҙы яҡындарығыҙға, туғандарығыҙға бүләк итергә теләһәгеҙ, сауҙа-күргәҙмәһенә килегеҙ! Беҙ һеҙҙең күңелегеҙгә яраған, зауығығыҙҙы, рухиәтегеҙҙе үҫтергән иң матур, бай йөкмәткеле, сағыу тышлы китаптарыбыҙҙы, календарҙарыбыҙҙы, дәреслектәребеҙҙе, фотоальбомдарыбыҙҙы, уҡыу әсбаптарыбыҙҙы алып киләбеҙ!\nКүргәҙмәләребеҙ Башҡортостан республикаһының һәм нәшриәттең ойошторолоуына 100 йыл тулыу айҡанлы «100 йыллыҡҡа 100 ауыл һәм ҡала» акцияһы сиктәрендә үткәрелә.\n- 21 февралдә 13.00 сәғәттән 20.00 сәғәткә тиклем (Магнитогорск ҡалаһының «Халыҡтар дуҫлығы йорто»);\n- 22 февралдә 11. 00 сәғәттән 14.00 сәғәткә тиклем (Әбйәлил районы Асҡар ауылының «Йәштәр һарайы») эшләй! Рәхим итегеҙ!\nҺорауҙарығыҙ булһа, беҙгә шылтыратығыҙ. Телефоныбыҙ: 8 (347) 246-09-55; электрон адресыбыҙ: kitapmarket@mail.ru; сайтыбыҙ: http://www.kitap-ufa.ru


Рөстәм Хәмитов «Рәсәй транспорты» халыҡ-ара форумында Башҡортостан делегацияһын етәкләй // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов «Рәсәй транспорты» халыҡ-ара форумында Башҡортостан делегацияһын етәкләй\n16:53, 6 декабря 2017 Иҡтисад\nӨФӨ, 2017 йыл, 6 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.\nБашҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Мәскәүҙә XI «Рәсәй транспорты» халыҡ-ара форумында республикабыҙҙың рәсми делегацияһын етәкләй.\nРеспублика етәксеһе 2017 йылда «Хәүефһеҙ һәм сифатлы юлдар» өҫтөнлөклө проектын тормошҡа ашырыу йомғаҡтары тураһында кәңәшмәлә ҡатнаша. Уны Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте Рәйесе Дмитрий Медведев алып бара.\nДелегация эшенең программаһында эшлекле осрашыуҙар, кәңәшмәләр, юл тармағын һәм транспорт инфраструктураһын үҫтереү мәсьәләләре буйынса панель дискуссияларҙа һәм түңәрәк өҫтәлдәрҙә ҡатнашыу ҡаралған.\nБөгөн форум барышында ойошторолған XI «Рәсәй транспорты» халыҡ-ара күргәҙмәһе асылды. Рәсәйҙең транспорт министры Максим Соколов, ил Президентының тәбиғәтте һаҡлау эшмәкәрлеге, экология һәм транспорт мәсьәләләре буйынса махсус вәкиле Сергей Иванов сарала ҡатнашыусыларға сәләмләү һүҙе менән мөрәжәғәт итте.\nКүргәҙмәлә республиканың транспорт һәм юл төҙөлөшө өлкәһендәге ҙур инфраструктура инвестиция проекттарына арналған стенд ҡуйылған. Стендтың экспозицияһын көн һайын яңыртыу ҡаралған. Бөгөн бында «Өфөнән Көнсығыш сығыу юлы» проектын бойомға ашырыуҙың мөмкинлектәре һәм өҫтөнлөктәре менән танышырға мөмкин ине. Артабанғы көндәрҙә экспозициялар төбәк биләмәһендә «Европа – Көнбайыш Ҡытай» транспорт коридорын төҙөүгә, юғары тиҙлекле транспортты үҫтереүгә һәм Өфөләге электр транспортын комплекслы модернизациялауға, шулай уҡ дәүләт-шәхси партнерлыҡ форматында тормошҡа ашырыу күҙалланған башҡа ҙур проекттарға бағышлана.\nБашҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов транспорт комплексы ойошмаларының экспозициялары, тармаҡтың алдынғы инновацион технологиялары менән танышты.\nТеги: Башҡортостан Башлығы, транспорт, форумдар


Радий Хәбиров: «Ҡуштау эшкәртелә» // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\n13:46, 10 декабря 2019 Сәйәсәт\nРадий Хәбиров: «Ҡуштау эшкәртелә» Фото: https://ru.wikipedia.org\nБашҡортостан шихандарының береһе Ҡуштау эшкәртелә. Республика башлығы Радий Хәбиров 10 декабрҙә Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышына Мөрәжәғәтнамәһендә ошо хаҡта белдерҙе.\n«Меңдәрсә кешене эшһеҙ ҡалдырыуға бер ҡасан да ризалыҡ бирмәм. Мине һындырырға, ҡулдарымды борорға, журналистарҙы һәм милләтселәрҙе һатып алырға маташыу файҙаһыҙ. Быны бер компанияны баҙарҙан сығарып ташлап, үҙҙәренекен ҡуйырға теләгәндәр эшләргә теләй. Өҫтәүенә улар тәбиғәт байлығы менән Ҡуштауҙан бер ҙә ҡалышмаған биләмәгә инерҙәр ине. Стәрлетамаҡ тағы бер нисә йыл, ғәфү итегеҙ, ыштанһыҙ ултырыр ине! Урындағы халыҡтың фекерен даими өйрәнәбеҙ. Уларҙың һәр береһе сода производствоһының күп йылдар буйына тик тороуы ҡала өсөн нимәгә әүереләсәген яҡшы аңлай. Ә баҫым яһарға тырышыусыларға хоҡуҡи баһа бирелер», — тине Хәбиров.\nТеги: Радий Хәбиров, Ҡуштау


ЖУРНАЛИСТАР “ЯНДЕКС.ДЗЕН” СЕРҘӘРЕН ӨЙРӘНДЕ\n14 Сентября , 11:43\nСочиҙа барған "Рәсәй-2021" заман журналистикаһы форумының өсөнсө көнө лә емешле һәм һөҙөмтәле үтте. Башҡортостан делегаттары киң мәғлүмәт сараларына ҡағылышлы мөһим мәсьәләләр, уларҙы хәл итеү юлдары ҡаралған фекер алышыуҙарҙа, оҫталыҡ дәрестәрендә ҡатнашты.\nМәҫәлән, “Говорит Москва” радиоһының генераль директоры Владимир Мамонтов “электән эшләп килгән киң мәғлүмәт сараларына нисек заман арбаһынан төшөп ҡалмаҫҡа?” тигән һорауға яуап биреп, “артабан йәшәр өсөн гәзит тик гәзит кенә булмаҫҡа тейеш” тип билдәләне. Миҫал итеп “Комсомольская правда”ны килтерҙе. Белеүебеҙсә, бөгөн ул үҙ радиоһы, ютуб-каналы, социаль селтәрҙәрҙә аккаунттары булған тотош холдингка әйләнде. Ябай итеп әйткәндә, һәр ваҡыт үҫергә, яңы алымдарҙы үҙләштерергә кәрәк.\n“Бөгөнгө заман шарттарында киң мәғлүмәт сараларында нисек итеп аҡса эшләргә?” тип аталған семинарҙа төп спикер булараҡ Рәсәй Журналистар союзы секретары, “Утро.ру” интернет-гәзитенең баш мөхәррире Юлия Ложечко сығыш яһаны. Ул иң һөҙөмтәле алымдарҙың береһе “Яндекс.Дзен” тип билдәләне. Күптән түгел был ресурс физик шәхестәр менән бер рәттән юридик берәмектәргә лә аҡса түләй башланы. Әммә, спикер билдәләүенсә, “Яндекс.Дзен” кликбейтты, йәғни онлайн-рекламанан килем алыуҙы бик етди тикшерә. Башҡа ресурстар араһынан Юлия Ложечко реклама баннерҙарын, промокодтарҙы айырып билдәләне.\n“Россия сегодня” халыҡ-ара мәғлүмәт агентлығы корпоратив коммуникациялар идаралығы начальнигы Анна Старкова Телеграм-каналдарҙы уңышлы алып барыу серҙәре менән уртаҡлашты. Был ресурс та киң мәғлүмәт сараларын танытыу йәһәтенән һөҙөмтәле һанала.


Шаҡша биҫтәһендә “Юлаевсы” ябыҡ боҙ һырғалағы асылды // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nШаҡша биҫтәһендә “Юлаевсы” ябыҡ боҙ һырғалағы асылды\n10:39, 22 декабря 2009 Сәйәсәт\nӨфөнөң Шаҡша биҫтәһендә дүшәмбе көнө, 21 декабрҙә, “Юлаевсы” ябыҡ боҙ һырғалағы асылды. Уны асыу тантанаһында Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов, БР Президенты Хакимиәте етәксеһе Николай Курапов, БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министры Илдус Илешев, БР төҙөлөш, архитектура һәм транспорт министры Рауил Ибәтуллин, БР йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министры Александр Никерин, Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәте башлығы Павел Качкаев ҡатнашты. Бөгөн бындай һырғалаҡтар республиканың күп ҡала һәм райондарында асылыуы бик ҡыуаныслы.\nШаҡша биҫтәһендә ябыҡ һырғалаҡ төҙөү тураһында ҡарар “Салауат Юлаев” чемпион исемен яулаған йылда ҡабул ителә. Спорт ҡоролмаһы нигеҙенә тәүге таш 2008 йылдың 30 майында РФ Хоккей федерацияһы президенты Владислав Третьяк ҡатнашлығында һалына. Проект республика Президенты Указына ярашлы ҡабул ителгән "2008-2012 йылдарға Башҡортостан Республикаһында хоккейҙы үҫтереү" Республика маҡсатлы программаһы арҡаһында тормошҡа ашырыла. Ҡоролманың смета хаҡы – 150 миллион һум.\nОбъекттың дөйөм майҙаны — 3500 квадрат метр. Хоккей майҙансығының ҙурлығы стандартҡа ярашлы 30 метрға 60 метр. Яҡты, уңайлы трибуналар бер үк ваҡытта 200 көйәрмәнде һыйҙыра ала. Спорт комплексы махсус рәүештә Башҡортостан баш ҡалаһының төньяҡ өлөшөндә йәшәүселәр өсөн төҙөлдө, хәҙер улар спорттың ҡышҡы төрҙәре менән йыл әйләнәһенә шөғөлләнә аласаҡ. «Юлаевсы» боҙонда хоккейсылар менән бер рәттән фигуралы шыуыу һәм шорт-тректы һөйөүселәр ҙә күнекмә яһай ала. Бында спортсылар ҡарамағында дүрт кейенеп-сисенеү бүлмәһе, тренажер залы, буфет һәм уҡыу-методика кабинеты.\nБР йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министры Александр Никерин, һырғалаҡты асыу тантанаһында сығыш яһап, Башҡортостан Президентына республиканың спорт традицияларын яҡлағаны өсөн рәхмәт белдерҙе.\n— Был комплекс, беренсе сиратта, Өфөнөң Калинин районы йәштәре өсөн тәғәйенләнгән, — тип билдәләне Александр Никерин. – Уның Башҡортостан Республикаһында уҙып барган Йәштәрҙең башланғыстарын яҡлау һәм үҫтереү йылының һуңғы көндәрендә асылыуы бик мәғәнәле булды.\nРеспублика Рәсәйҙә спорт ҡоролмалары һаны буйынса алдынғы позициялар биләй, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министры.\nЯңы спорт комплексынан символик асҡыс «Салауат Юлаев» хоккей клубы вице-президенты Вадим Рыбинскийға тапшырылды. Ошонда уҡ боҙ аренаһында Александр Никерин шайба ырғытты һәм «Салауат Юлаев» клубының йәштәр командалары араһында тәүге спорт ярышы башланып китте.


« Башҡорт көрәшсеһе\nБашҡорттарҙың боронғо йыры өләң тип атала. Өләң — ул хикәйәт, йәғни эпос. Ләкин власть ныҡлап урынлашҡан һәм башҡорттар төрлө халыҡтар менән аралашҡан ваҡыттан алып өләңдәр йырҙары дүртәр юллы лирик рифмаларға әүерелде.\nУларҙа мөхәббәт, ҡунаҡтарға маҡтау һәм рәхмәт йырлана. Йырҙар бар. Мәҫәлән, «Ашҡаҙар» — шул исемдәге йылғала батып үлгән ире тураһында башҡорт ҡатыны тарафынан сығарылған йыр, башҡа йырҙарға ҡарағанда нығыраҡ хөрмәтләнә. Өлән, йырҙарында батырҙарҙың, ҡаһарманлығы һәм хандарҙың уландарына өгөт-нәсихәттәре йырланған.\nГабын ханлығы һуңынан ун ете ир туған араһында бүленгән, шуға ла ул ун ете ҡәрҙәш-ырыулы табын аталған, тип һөйләйҙәр. Был ырыуҙарҙан волостар һәм ер биләмәләре (поземельные дачи) барлыҡҡа килгән, һәр ырыуға баш хан тарафынан ҡош, ағас, тамға һәм оран бирелгән. Мәҫәлән, Йомран Табын ырыуы ҡошон — ҡарағошто, ағасын — ҡарағасты, тамғаһын — ҡабырғаны һәм оранын — салауатты, тимәк, доғаны алған.\nИслам ныҡлап урынлашҡанға тиклем башҡорттар, башҡа халыҡтар кеүек үк, бөтә хөрәфәттәргә ышанғандар. Йәш килендәр тәүге осрашыу ваҡытында ҡайныға, ҡайнағаларға, хөрмәтле ҡарттарға, тауҙарға, йылғаларға һәм, ғөмүмән, һоҡландырғыс әйберҙәргә табынғандар.\nБашҡорттарҙы гун-венгерҙарға ҡайтарып ҡалдырһалар ҙа, уларҙың дине — әкиәттәрҙән күренә был — бер ни тиклем боронғо ғомандарҙың (ҡомандар күҙ уңында тотола, күрәһең.— Ғ. 7С.) диненә оҡшаш булған. Элекке күсмә башҡорттарҙың бер өлөшө һис шикһеҙ монгол йә иһә сығатай ҡәбиләләренә ҡарай.\nҠарт башҡорттар, азиялылар кеүек үк, йәштәргә йондоҙҙар хаҡындағы легендаларҙы төшөндөрәләр. Аҫаба башҡортҡа өс нәмәне белеү мотлаҡ: беренсеһе — үҙеңдең сығышыңды, йәғни үҙ ырыуыңды белеү*, икенсеһе -— йондоҙҙарҙы исемләп аңлатыу һәм өсөнсөһө — хандар тураһындағы риүәйәттәрҙе һәм өләңдәрҙе белеү. Был нәмәләр аҙ уҡымышлы халыҡта оло ихтирам менән һаҡлана, ә шәриғәт менән мауығыусылар быға вайымһыҙ ҡала килә. Бынан тыш, изге Марияның улы Иисусты ла бергә алып, Ветхий заветтың изге яҙмаларынан торған китапсыҡтар аҙ белемле халыҡҡа мауығыу сығанағы булып хеҙмәт итә.\n[Башҡорттар] талантлы шағир тарафынан шиғыр менән төрки телендә яҙылған «Йософ вә Зөләйха» романын айырыуса ҡәнәғәтләнеп уҡыйҙар. Әгәр ҙә был поэзия [әҫәре] рус теленә тәржемә ителмәгән икән, был, моғайын, Йософтың тарихы дөйөм булған өсөн генә. Изгеләр тураһындағы башҡа күп кенә китаптар ҙа, шулай уҡ батырҙар, батшалар һәм хәлифәләр хаҡындағы байтаҡ фарсы һәм ғәрәп тәржемәләре лә [күп халыҡтар өсөн] уртаҡ. Ә әкиәттәрҙән ин, һоҡландырғысы һәм башҡорттоң үҙенеке булғаны «Алпамыша», йәғни «Ҙур кәүҙәле кеше». Алыптар ҙа бар, йәғни шундай уҡ эре кәүҙәле, әммә үҙенә бер төрлө кешеләр. Бындай ҡыҙыҡлы әкиәттәр күп. Мәҫәлән, «Йән-Таһир вә Йән-Зөһрә». Йән-Таһир йән- Зөһрәнең һөйгәне булған. Улар икеһе лә дошмандар ҡулында (?) һәләк булған. Улар — [үрҙә телгә алынған әҫәр¬ҙәр] — сәсмә рәүештә лә, теҙмә рәүештә лә һөйләп йөрөтөлә.\nКүсмә, икенсе төрлө әйткәндә, аҫаба башҡорттар, уларҙың башҡа припущенниктары (ебәрелмеш-әтәмбәйҙәре, ерһеҙ кешеләре) кеүек үк, ҡайһы берәүҙәр уйлағанса, ҡаҙанса түгел, ә Ырымбур крайының дөйөм ҡулланыла торған һөйләшендә яҙалар. Улар, хохолдар кеүек, үҙҙәренең ҡаты телендә һөйләйҙәр. Шуға ла аҫаба йәки күсмә башҡорттарҙы ултыраҡ башҡорттарҙан йәки, икенсе төрлө әйткәндә, сабаталыларҙан, йәғни сабата кейеп йөрөгән башҡорттарҙан айыралар, һәм был һуңғыларының һөйләше типтәр әтәмбәй-припущенниктарҙың теле менән бер төрлө. Аҫаба башҡорт хоҡуғын иһә ҡайһы бер са-баталы башҡорттар осраҡлы ғыНа алған. Сабаталы башҡорттар күсмә башҡорттарҙы теле буйынса гун-башҡорттар тип атайҙар, сөнки уларҙың һөйләшеүендә күберәк 27-се ғәрәп хәрефе (дөрөҫөрәге «өнө».— Ғ. 7С.) Ф ишетелә(?). Сабаталы башҡорттар һәм типтәрҙәр дөйөм татар телендә һөйләшәләр, ә мишәрҙәр, алатырҙар һәм төмәндәр шышылдап торган телдә һөйләшәләр. Уларҙың, һөйләшеүендә күберәген рус һүҙҙәре ҡулланыла. Гун-башҡорттарҙың йәки төп аҫабаларҙың, һөйләше үҙ аллы, ә [күп] һүҙҙәр Урта Азия халыҡтарынан, атап әйткәндә, сығатайлыларҙан үҙләштерелгән. Шуға ла һөйләшеүҙә күберәген үҙгәртелгән ғәрәп һәм фарсы һүҙҙәре ҡулланыла. Төп үҙһүҙҙәр иһә бик күп. Улар Урта Азиянан һәм монголдар (дөрөҫөрәге «моголдар». — Ғ. Ҡ.) араһынан сыҡҡан «Бабурнамә» һәм «Ҡиссаи Рабғузи» * китаптарында ла йыш осрай. Шуға күрә лә башҡорт теле элек тә, хәҙер ҙә төрки ҡатышмаһынан тора. Төрөктәр ҙә, башҡа «татарҙар» ҙа, йәғни башҡорттар, мишәрҙәр һәм типтәрҙәр һөйләштә күп һүҙҙәрҙе ғәрәптеке һәм фарсыныҡы менән алмаштырғандар.\nШулай итеп, төп үҙһүҙҙәр иғтибарһыҙ ҡала килә. Әммә шунда ла аҫаба башҡорттарҙы бүтән «татарҙарҙан» ҡаты һөйләшеүҙәре буйынса еңел айырырға була... Балыҡтарҙың, ҡоштарҙың, кейем-һалымдың, яһаныу әйберҙәренең атамалары аҫаба башҡорттарҙа етерлек. Әтәмбәй-припущенниктар иһә, бигерәк тә мишәрҙәр, балыҡтарға һәм кейек-ҡоштарға һунарсылыҡ итеүселәр булмағас, уларҙы аҙ исемләйҙәр һәм уны ла әле бик яҡшы балыҡ һәм ҡош-ҡорт аусылары булған аҫаба башҡорттарҙан үҙләштереп кенә.\nҠул эштәренән һарауыс — ҡашмау аҫты бәйләүесен нағышлауҙы белеү ҡыҙыҡлы, һәр сигеү фигураһының үҙ исеме бар. Мәҫәлән, сатыр һүрәте ҡаба ябыу, йәғни Мәккәләге изге йорт Кәғбәнең ҡыйығы тип атала. Кәғбә һүҙе куб тигәнде аңлата **. Бишек (люлька), тәкә мөгөҙө (козий рог), манара (башня) һәм башҡа формалар бар.\nБөтә башҡорт батырҙары өләңдәрҙә йырлана: мәҫәлән, Мораҙым, Заятүләк, Сура батыр һәм дары еҫен аҙ еҫкәгән бүтән күп кенә батырҙар. Өләң йәки башҡорт эпосы осоро иһә, башҡа европалыларҙыҡы кеүек үк, батырҙар дәүере менән тамамлана. Ҡырғыҙҙарҙа (ҡаҙаҡтарҙа.— Ғ. Ҡ.) өләң йыры хәҙерге ваҡытта ла беренсе урында тора. Ләкин улар үҙҙәре ябай йырҙарҙы өләңдәрҙән айырмайҙар, шуға ла бөтәһен рәттән өләң тип атайҙар. Ә башҡорттарҙа өләң хикәйәтте, йәғни эпосты аңлата, мәҫәлән, «Игорь полкы тураһында һүҙ» кеүек.Песня башҡорттарҙа йыр тип атала.\nИслам индерелгәндән алып башҡорттар дөйөм мосолман төҫөн алғандар. Ҡатындар ирҙәрҙән бүленгәндәр һәм аҡрынлап «Ҡөрьән» китабын тыңлай башлағандар. Шул арала ярлы муллалар Мәккәгә йөрөй башлағандар, әйләнеп ҡайтҡас, сәйәхәт һәм дини йолалар тураһында һөйләгәндәр. Шунан һуң инде алпамышалар күҙ уңынан төшә, әкиәттәр ҙә артта ҡала башлаған. Өҫтәүенә, ул саҡтарҙа Болғарҙан (китап буйынса Башҡортостан шулай атала) Мәккәгә Төркөстан, Бохара, Хиуа һәм Персия аша йөрөгәндәр. Тимәк, бөтә Азияны үтергә кәрәк булған. Етмәһә, ун икеләп йыл эсендә ундан берәү генә, ҡоллоҡҡа эләкмәйенсә йәки фарсылар (ҡыҙыл баштар) тарафынан танылып үлтерелмәйенсә, өйөнә әйләнеп ҡайта алған. Ә Константинополь аша йөрөргә аҡса күп кәрәк булған. Ул ваҡыттарҙа, сәфәрҙең ауырлығы арҡаһында, Мәккәгә сәйәхәт итеү, хәлле кешеләрҙең бурысы булһа ла, бай башҡорттарҙың башына ла килмәгән.\nБашҡорт муллаларының бөтә Азия аша Мәккәгә яһаған сәйәхәттәре һәм һанап бөтөргөһөҙ легендалар мауыҡтырғыс. Ләкин бөгөн генә тотоноп хикәйәләрҙе (рассказы) йыйыу, дөрөҫөрәге, бындай сәйәхәтселәрҙән башҡа йыйыу, ифрат ауыр. Шундай сәйәхәтселәрҙән «Әфтиәккә» аңлатма яҙған аҫаба башҡорт Тазетдин Ялсығолов шәриғәт ғилемдәрен белеүе менән бигерәк тә айырылып тора. Ул шулай уҡ дин догматы «Ҫөбәт әл-ғажизингә» «Рисаләи Ғәзизә», йәғни уның яратҡан үҙ ҡыҙы «Ғәзизә хаты» исеме аҫтында шәрехнамә яҙған. Был шәрехнамәне ул Мәккәгә барып етмәҫтән алда, Азияға сәйәхәтенән һуң, 1774 *** йылда яҙған. «Ҫөбәт әл-ғажизиндә» телгә алынған халыҡтарҙың диндәре менән танышыу унда шундай шәрехнамә яҙыу теләген уятҡан һәм ул уны фәлсәфәүи планда ижад иткән. Уҡымышлы татарҙар өсөн оло бер кинәнес ул.\nИкенсе бер сәйәхәтсе — Әбелмәних. Ул уҡымышлы мулла сифатында Бохара илсеһе менән Константинополгэ килгән, ә унан Египет аша Мәккә һәм Мәҙинәгә барып ҡайтҡан. Ул Египетта «Тәфсир кәбирҙән» шиғри тәржемә яҙған. Был китабында ул үҙенең сәфәре хаҡында ла телгә ала һәм үҙ өлгөләрен килтерә, һүҙ араһында: «Был бахырҙы яҙмыш ғосмандар мәйетен тапарға мәжбүр итте», — ти.\nБыларҙан тыш шиғыр ижад итеүселәр һәм прозала өгөт- нәсихәттәр һәм кәңәш-күрһәтмәләр яҙыусылар күп. Шундайҙарҙан һибәтулла, мәҫәлән, үҙе менән бер осорҙа йәшәгән башҡорт ғәскәрҙәре башлыҡтарына һәм үҙ замандаштары булған муллаларға һәм бер ҡатлы башҡорттарға шиғри сатиралар яҙған. Ул күптән түгел генә үлде.\nБоронғо башҡорттар хаҡында тейешле төшөнсә булдырыу өсөн уларҙы хәҙергеләре менән бутарға ярамай. Бының өсөн боронғо башҡорттарҙы ғөрөф-ғәҙәттәре, йолалары, кейемдәре һәм һөйләштәре яғынан тарихтарының тәүге осорона, йәғни уларҙың эпостары йәшәгән дәүергә ҡайтарып ҡарарға кәрәк.\nБоронғо башҡорттар тураһында төшөнсә алыу өсөн башта уларҙың хикәйәттәрен (сказания) рус теленә тәржемә итергә кәрәк. Был тәржемәләрҙән яҙыусы (сочинитель) бер ни ҡәҙәр һоҡландырғыс ер-урындарҙың... иң боронғо атамаларын да беләсәк. Бөйөк Петрҙың: «Башҡа халыҡтар Россия тураһында нәмә лә булһа дөрөҫтө яҙа алалармы?» — тигән һүҙҙәре [бар]. Бының өсөн яҙыусыға (к сочинителю), тәржемәсе һымағыраҡ итеп. Азия һәм Европа тарихынан төрлө яҡлап мәғлүмәтле, риүәйәттәр һәм хикәйәттәрҙе йыйыуға һәләтле, тарихты яратҡан ысын башҡортто беркетергә кәрәк. һәр халыҡтың тарихы өйрәнелһен өсөн уның үҙ Карамзины булыуы шарт. Ул да шулай уҡ башҡорттар хаҡындағы төшөнсәгә урта быуат йырҙары [аша] барып етәсәк.\n*Был осраҡта үҙ ырыуын (башҡорттар) йыш ҡына ниндәй ҙә булһа ханға йәки бейгә ҡайтарып ҡалдыралар. Мәҫәлән, Үзбәккә, Токтамышҡа, Ҡыпсаҡҡа, Аҡһаҡ Тимергә, Ураҡҡа һәм башҡаларға (М. Өмөтбаевтын, үҙ иҫкәрмәһе).\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 03.04.2017 в 23:44, и размещена в категории тарих, риүәйәттәр, легендалар. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


Төбәктә ике предприятие Инновацияларға булышлыҡ итеү фондынан үҫеш өсөн 15 миллионлыҡ гранттар алды // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n11:50, 28 февраля 2018 Иҡтисад\nТөбәктә ике предприятие Инновацияларға булышлыҡ итеү фондынан үҫеш өсөн 15 миллионлыҡ гранттар алды Фото: «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы\nӨФӨ, 2018 йыл, 28 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.\nКонкурс сиктәрендә 2017 йылдың 10 ноябренән 25 декабренә тиклемге осорҙа бирелгән ғаризалар ҡаралған. Конкурсҡа Рәсәйҙең 46 төбәгенән йәмғеһе 282 ғариза килгән, уларҙың икәүһе рәсми билдәләр буйынса кире ҡағылған.\nФинанслауға 55 ғариза кәңәш ителгән. Башҡортостандың Кесе һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттары өсөн төбәк инжиниринг үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, улар араһында Башҡортостандан ике предприятие бар. Ул – нефть-газ сәнәғәте өсөн вертикаль күп баҫҡыслы насостар нигеҙендә «АММА» блок-модулле насос станциялары серияһын етештереүҙе ойоштороу менән шөғөлләнеүсе «АММА» ғилми-етештереү предприятиеһы яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте, шулай уҡ нефть һәм газ скважиналарының эргә-тирә колонналарын цементлау өсөн заманса техник саралар комплексы серияларын етештереүҙе ойоштороу менән шөғөлләнеүсе «АРТ-Оснастка» акционерҙар йәмғиәте. Улар икәүһе лә үҫеш өсөн гранттар алды – һәр ҡайһыһына 15-шәр миллион һум бүленде.\n2018 йылдың аҙағына саҡлы фондтың өҫтәмә финанс саралары килеп сыҡҡанда финаслауға 12 ғариза кәңәш ителгән.\nКонкурста еңеүселәрҙең исемлеге менән Инновацияларға булышлыҡ итеү фонды сайтында танышырға мөмкин.\nТеги: Инновацияларға булышлыҡ итеү фонды, гранттар


1 апрелдән пенсия арта\n21 Февраль 2020, 12:14\nҺүҙ социаль пенсия тураһында бара. Хеҙмәт министры Антон Котяков белдереүенсә, бындай төр пенсия күләме 6,1 процентҡа артасаҡ. “Яңылыҡтар” мәғлүмәт агентлығы яҙыуынса, социаль пенсия алыусылар Рәсәйҙә 3,2 миллион кеше тәшкил итә. Бынан тыш Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡандарҙың, блокадала йәшәгәндәрҙең, техноген һәм радиация катастрофаларында зыян күргәндәрҙең пенсияһы ла артырға тейеш. Был индексация өсөн 2,41 миллиард һум талап ителәсәк.


Кеше йәнен дауалаусы » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Кеше йәнен дауалаусы\nКеше йәнен дауалаусы 16.04.2013 // Йәмғиәт\nКино сәнғәте — ғәжәп көслө, үҙенсәлекле донъя. Уның ярҙамында ҡитғалар аша артылып, Ер шары буйлап сәйәхәткә сығабыҙ, бығаса белмәгәнде беләбеҙ, ишетмәгәнде ишетәбеҙ. Күптән түгел генә Көнбайышта йәшәүсе һәр кемдең тиерлек шәхси адвокаты булыуын белеп шаҡ ҡаттыҡ. Хоҡуҡтары аҙ ғына боҙолһа ла, ҡыйырһытылһа ла — тота һалып үҙенең ҡурсалаусыһына шылтырата. Яңыраҡ ғаиләнең шәхси психологы булыуы тураһында ла белдек.\nОшоғаса ниндәйҙер сит ил фильмынан хәтерҙә һаҡланған бер эпизодты онотоп булмай: урта йәштәрҙәге ҡатын, әхирәтенә ғаиләләге мөнәсәбәттәрҙең ҡырҡыулашыуы тураһында зарланғандан һуң, үҙенең шәхси психологы менән күптән осрашып һөйләшмәгәнен иҫенә төшөрә.\nШәхси психолог... Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, М. Аҡмулла исемендәге Башҡортостан дәүләт педагогия университеты профессоры Вадим Фәтхи улы Сафин раҫлауынса, беҙҙең өсөн был һүҙбәйләнеш әлегә бик сәйер яңғырай, әгәр ҙә ул тормошобоҙҙа ғәҙәти хәлгә әүерелһә, күп кенә шәхси мәсьәләләрҙән ҡотолорға мөмкин булыр ине. Психология Башҡортостанда ғына түгел, тотош Рәсәйҙә ғәмәли фәнгә әүерелһен өсөн Вадим Фәтхи улы әллә нисәмә тиҫтә хеҙмәт йылын сарыф итә.\nПсихологияның кеше йәнен дауалауы тураһында аҙ-маҙ беләбеҙ ҙә кеүек. Ә кешеләр, билдәһеҙлектән, яңғыҙлыҡтан баҙап ҡалмайынса, тормош ауырлыҡтарын еңергә өйрәнһен өсөн ни эшләргә һуң? Бер һүҙ менән әйткәндә, беҙгә тыныс, тиңдәр араһында тиң йәшәү һәм үҙеңде ышаныслы тойоу өсөн психологтар ярҙамы кәрәклеге уҙған быуаттың 70-се йылдарында Мәскәү дәүләт педагогия институты аспирантураһын тамамлаған йәш ғалимға яҡшы билдәле ине. Шуға күрә Башҡортостанға ҡайтып, хәҙерге М. Аҡмулла исемендәге педагогия университетына эшкә килеү менән, ул психология кафедраһын ойоштора. Бында күберәк уҡыу-методик характерҙағы мәсьәләләр менән шөғөлләнәләр. "Ә беҙгә практик психологтар нығыраҡ кәрәк, — тип иҫәпләй Вадим Фәтхи улы. — Улар өсөн кеше йәнен аңлау, өйрәнеү бер үк ваҡытта фән дә, сәнғәт тә буласаҡ!"\nБашта ул ҙур теләк менән республикала психология буйынса берҙән-бер түңәрәкте ойоштора. Аҙаҡ бөтә ҡалаларҙа ла тиерлек ҙур предприятиеларҙа яҡшы мөхит тыуҙырыуға булышлыҡ итеүсе, хужалыҡ иҫәбендә эшләүсе социаль-психологик лабораториялар барлыҡҡа килә. Психодиагностика һәм суд-психологик экспертиза буйынса махсус лабораторияның 15 йылдан ашыу эшләүен дә иҫкә төшөрмәү мөмкин түгел. Эске эштәр министрлығы, прокуратура, судтар уның төп заказсылары ине. Һөҙөмтә шатланырлыҡ: педагогия университетының дөйөм психология кафедраһы эргәһендә аспирантура асылды, Вадим Сафиндың йөҙләгән шәкерте республиканың төрлө тарафында эшләй, ғилми дәрәжәгә, юғары исемдәргә лайыҡ булғандары ла етерлек.\nБөгөн профессор үҙе ойошторған түңәрәккә йөрөгән тәүге студенттарын айырыуса ҙур йылылыҡ менән иҫкә ала. Башҡортостандағы академик психология тап шул егет һәм ҡыҙҙарҙан башланды бит, төрлө наградаға, алтын миҙалдарға, дипломдарға лайыҡ булған йәштәрҙең докладтары һәм сығыштарынан оло фәнгә һуҡмаҡ һалынды. Үҙ эшен яҡшы белгән тынғыһыҙ Вадим Сафин кеүек ғалимдар арҡаһында психология бөгөн ниндәйҙер абстракт фән булараҡ ҡабул ителмәй. Әммә шуныһы ла билдәле: шәхси психологка мөрәжәғәт итеү беҙҙә һаман да ғәҙәткә инмәй, уларҙың урынын әлегә экстрасенстар, күрәҙәселәр, сихырсылар биләй. Юҡҡа ғына профессор 1989 йылда практик психологтарҙың юғары курстарын асманы шул. Әле лә ул йәштәрсә дәрт менән ошонда эшләй, фәндең халыҡ именлеге, сәләмәтлеге хаҡына тағы ла юғарыраҡ бейеклектәргә үрләренә ысын күңелдән ышана.\nАвтор: Зөфәр ТИМЕРБУЛАТОВ, философия фәндәре кандидаты.


Ветерандарға Бөйөк Еңеүҙең 65 йыллығына ҡарата тәүге миҙалдар тапшырылды // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nВетерандарға Бөйөк Еңеүҙең 65 йыллығына ҡарата тәүге миҙалдар тапшырылды\n16:39, 27 января 2010 Сәйәсәт\nБашҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов бөгөн республикабыҙҙан ветерандарҙың тәүге төркөмөнә “1941-1945 йылғы Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүгә 65 йыл” юбилей миҙалдарын тапшырҙы. Тыуған илебеҙҙең яугир-еңеүселәренең тотош бер плеядаһын сағылдырыусы был 30 кешенең һәр береһе өсөн был ысын мәғәнәһендә мөһим ваҡиға, һәм күбеһе республиканың алыҫ райондарында йәшәүҙәренә ҡарамаҫтан, Ленинград блокадаһы тамамланыуҙың иҫтәлекле көндәрендә был юғары награданы беренселәрҙән булып алыу өсөн килеп етергә үҙендә көс тапҡан.\nМортаза Рәхимов әйтеүенсә, Бөйөк Еңеүҙе быйыл айырыуса киң ҡолас менән байрам итәсәктәр. Бөтә герой-ҡалаларҙа һәм хәрби округтар, флоттар һәм флотилиялар штабтары урынлашҡан ҡалаларҙа тәүге тапҡыр Дөйөм Рәсәй хәрби парады үткәреләсәк.\nРеспубликабыҙ ҡалаларында һәм райондарында ла был байрам айҡанлы ҙур тантаналар планлаштырыла. Шул уҡ ваҡытта Еңеүҙең юбилей йылында Башҡортостанда һуғыш һәм хеҙмәт ветерандарына ярҙамға йүнәлтелгән саралар ҙа планлаштырылған.\nБеҙҙә бигерәк тә Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы ҡатын-ҡыҙҙарға ҙур иғтибар бирелә. Махсус рәүештә улар өсөн пенсияларына 50 процент күләмендә өҫтәмә ҡаралған. Бындай өҫтәмәләр шулай уҡ почетлы исемдәргә эйә булған бөтә ветерандар, һуғыш инвалидтары, сәйәси репрессиялар осоронда нигеҙһеҙ рәүештә енәйәти яуаплылыҡҡа тарттырылған һәм һуңынан аҡланған граждандар өсөн дә индерелгән.\n— Башҡортостан фашизмға ҡаршы көрәшкә ғәйәт ҙур өлөш индерҙе, — тине Мортаза Рәхимов. — Өс меңдән ашыу яугир – ә был республикабыҙҙан фронтҡа китеүсе һәр икенсеһе — Тыуған илен һаҡлап батырҙарса һәләк булды. Яҡташтарыбыҙ – ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы Муса Гәрәев, Советтар Союзы Геройҙары Александр Матросов һәм Миңлеғәли Ғөбәйҙуллин, данлы 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының легендар командиры генерал Миңлеғәли Шайморатов һәм башҡа бик күптәрҙең исемдәре беҙҙең өсөн ҡаҡшамаҫ ныҡлыҡ һәм батырлыҡ символдары булып тора.\nКүптән түгел генә 9 майҙа бөтә ил буйлап тиҫтәләгән мең ветерандарыбыҙ парадҡа сыға торғайны. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, был кешеләр сафы йылдан-йыл һирәгәйә бара. Ауырыуҙар һәм йәш үҙенекен ала. Ветерандарҙың иң йәшенә бөгөн 80-дән ашҡан. Яу яланынан еңеү менән әйләнеп ҡайтҡан фронтовиктарҙың күбеһе хәҙер гүр эйәһе. Мәҫәлән, республиканың баш ҡалаһында бөгөн ни бары өс меңдән ашыуыраҡ ветеран ҡалған.\n— Ҡалабыҙҙа 2000 йылда әле 2548 һуғышта ҡатнашыусы йәшәй ине, — тип һөйләй Стәрлетамаҡтан юбилей миҙалы алырға килгән Владимир Тараторкин. – Бөгөн беҙ 531 генә кеше ҡалдыҡ, уларҙың күбеһе – бик өлкән йәштәге кешеләр. Беҙ ҡала хакимиәте һәм республика Хөкүмәте күрһәткән иғтибарға рәхмәтлебеҙ. Һәр төрлө хәстәрлек һәм яҡлау беҙҙә ышаныс уята, төшөнкөлөккә бирелмәҫкә, бирешмәҫкә, сафта ҡалырға ярҙам итә.\nОло йәштә булыуҙарына ҡарамаҫтан, президент ҡулынан награда алыусы ветерандар үҙҙәрен дәртле тотто. Күптәре рәхмәт һүҙе әйтеп кенә ҡалманы, шулай уҡ үҙҙәренең Еңеү көнөнә арналған шиғырҙарын уҡып ишеттерҙе, хатта йырлап та ебәрҙе. Тантана аҙағында ветеран Зинаида Шипанованың бөгөн награда алыусыларҙың һәр береһе кәмендә күкрәктәрендә тағы бер – “Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүгә 70 йыл” миҙалы өҫтәлгәнсе йәшәүҙәрен теләүе барыһының да күңелдәрен күтәрҙе.\nТеги: ветерандар, еңеүгә 65 йыл


Илештән тура Каспий диңгеҙенә - Bash.News\nИлештән тура Каспий диңгеҙенә https://bash.news/news/102780_ileshtn_tura_kaspij_digeen\nТөбәктә юғары тонажлы караптарҙы үткәреү өсөн Ағиҙел йылғаһының үҙәнен тәрәнәйтеү эштәре башланды. Башҡортостандың иген экспорты мөмкинлектәрен күтәреү буйынса тәҡдим ителгән инвестиция проекты нигеҙендә республика етәксеһенең ҡушыуы буйынса башҡарыла. Улар тамамланғас һыу юлы буйлап Төркиә һәм Иран баҙарҙары менән тура бәйләнеш булдырыла. Эш барышын БСТ каналы хәбәрсеһе Рафиҡ Әхмәтшин күҙәтте.\nФәрит Минһажев 17 йәшенән йылға транспортында эшләй. Әле ул «Фрегат» теплоходы капитаны. Йөк ташыу өсөн Ағиҙел уңайлы йылға тигән фекерҙә ул. Фарватер киң, айырым участкаларҙы ләмдән таҙартып,үҙәнде тәрәнәйткәндән һуң Ағиҙелдән тура Каспий Диңгеҙенә сығырға мөмкин тип билдәләй капитан.\nКиль аҫтында тәрәнлек 9 метр самаһы. Әммә бөтә урындарҙа ла бер тигеҙ түгел. Урыны менән һыу юлына ләм ултырған. Ағиҙел үҙәнен тәрәнәйтеү Илеш районы Груздевка менән күрше Татарстандың Аҡтаныш районы Әзәкүл ауылдары араһында башҡарыла.\nХеҙмәткәрҙәргә барлығы 600 метр араны ләмдән таҙартыу бурысы ҡуйылған. Йылға үҙәнен тәрәнәйтеү 2 аҙнаға иҫәпләнгән. Эштәр тамамланыу менән Ағиҙелгә ҙур тонажлы караптар үтә аласаҡ.\nКаспий диңгеҙенә асылған һыу юлы, Башҡортостан игенен сит илдәргә һатыу форсатын бирә. Төбәктең экспорт мөмкинлеген нығытыуға йүнәлтелгән проект менән инвестиция сәғәтендә Илеш элеваторы вәкилдәре сығыш яһағайны. Күләмле инфраструктура проекты республика етәкселегендә хуплау тапты.\nПрезидент Владимир Путин да Рәсәйҙә эске һыу юлдарын үҫтереү бурысын ҡуя. Был төр транспорт иң арзаны, тимәк иң һөҙөмтәлеһе. Тотош ил күләмендә иҡтисади үҫеш темпын арттырыу маҡсаты торғанда Илештән Каспийға һәм туранан-тура сит ил баҙарҙарына сығыу дәүләт кимәлендәге стратегик мәсьәләрҙе хәл итеүҙең асыҡ күрһәткесе.\n10:00, 29 июл


Республика йортонда Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте һ әм Финанс баҙары буйынса федераль хеҙмәттең көньяҡ - көнсығы ш төбәк бүлексәһе араһында үҙ - ара хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ҡул ҡуйылды. Документҡа республика Хөкүмәте\nПремьер - министры урынбаҫары, финанс министры Айрат Ғәскәров һәм Рәсәй Финанс баҙары буйынса федераль хеҙмәтенең көньяҡ - көнсығыш бүлеге етәксеһе Сергей Кожевников ҡул ҡуйҙы.\nКилешеүгә ҡул ҡуйыу тантанаһында БР Хөкүмәте Премьер - министры Рафаэль Байдәүләтов, республика эмитенттары һәм инвестиция компаниялары вәкилдәре ҡатнашты.\nБыл килешеү 1998 йылдың 12 ноябрендә ҡул ҡуйылған ошондай уҡ документтың логик дауамы булып тора.\nКилешеү сиктәрендә Башҡортостандың инвестицион климатын я ҡшыртыу, финанс баҙар өлкәһендә хоҡуҡ боҙоуҙарҙы иҫкәртеү, ҡ иммәтле ҡағыҙҙар баҙары өлкәһендә закондарҙы\nкамиллаштырыу буйынса эштәр ҡаралған. Яҡтар республиканың ф инанс баҙарын үҫтереү өсөн әһәмиәтле булған мәғлүмәттәр менән даими рәүештә алмашырға, иҡтисадҡа инвестициялар\nйәлеп итергә, финанс баҙарын үҫтереү буйынса республика программалары булдырырға һәм уларҙы хәл итергә килеште.\nФедераль һәм республика власть органдары был өлкәлә һөҙөмтәле эшләһен өсөн Башҡортостанда Финанс баҙары\nбуйынса федераль хеҙмәттең көньяҡ - көнсығыш төбәк бүлексәһенең эшмәкәрлеген тәьмин итеү буйынса территориаль б үлек булдырылды. Уның етәксеһе итеп быға тиклем БР Финанс ми нистрлығында эшләүсе Рөстәм Әхмәҙинуров тәғәйенләнде.\nБыл сараға тиклем бер аҙ алдан "Башинформ" агентлығында\nСергей Кожевников, Рөстәм Әхмәҙинуров һәм БР ҡиммәтле\nҡағыҙҙар баҙары буйынса комиссия рәйесе Альберт Килмәтов ҡатнашлығында матбуғат конференцияһы үткәйне. Әлеге ваҡытҡа тиклем республикала финанс баҙарын контролдә тотоу эшен нәҡ ошо комиссия башҡарып килде. Хәҙер ул йыйған мәғлүмәт базаһы Финанс баҙары буйынса федераль хеҙмәттең көньяҡ - көнсығыш төбәк бүлексәһенең эшмәкәрлеген тәьмин итеү буйынса территориаль бүлеккә тапшырылды.\n- Территориаль бүлек оператив контакт булдырыу өсөн төҙөл дө, - ти Сергей Кожевников, - республика буйынса барлыҡ тикшереүҙәр ошо орган тарафынан үткәреләсәк, барлыҡ отчеттар\nҙа ошонда тапшырыла\nКожевников билдәләүенсә, Башҡортостан - донор төбәк, шуғ а күрә тышҡы инвесторҙарҙың ҡыҙыҡһыныуын йәлеп итә. Беҙҙең республика йылдам үҫешеү юлында. Башҡортостандың финанс\nбаҙары әлеге ваҡытта Волга буйы федераль округында капиталлаштырыу кимәле, инвесторҙарҙың мәғлүмәтлелеге, тотош баҙар үҫеше буйынса ла иң перспективалыларҙан һанала.\nФинанс баҙары буйынса федераль хеҙмәттең көньяҡ - көнсығыш төбәк бүлексәһенең эшмәкәрлеген тәьмин итеү буйынса территориаль бүлек тарафынан Башҡортостан финанс баҙарында ҡатнашыусыларҙың барыһы буйынса берҙәм мәғлүмәт си стемаһы булдырыласаҡ. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы йыш осраған мутлыҡ осраҡтарын иҫкәртеү маҡсатында кредит тарихтары\nФинанс баҙары буйынса федераль хеҙмәттең көньяҡ - көнсығыш төбәк бүлексәһенең эшмәкәрлеген тәьмин итеү буйынса территориаль бүлек Рәсәй Федерацияһының был төбәктәге алты субъектының икәүһендә генә - Башҡортостанда һәм Һарытау өлкәһендә булдырылған. Төбәк бүлексәһе - Һамарҙа


Мәғариф министрының беренсе урынбаҫары тәғәйенләнде // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nМәғариф министрының беренсе урынбаҫары тәғәйенләнде\n17:25, 26 сентября 2013 Йәмғиәт\nБашҡортостанда мәғариф министрының беренсе урынбаҫары вазифаһына Руслан Хәбибов тәғәйенләнде.\nВедомствонан хәбәр итеүҙәренсә, ул балалыҡ хоҡуҡтарын һаҡлау, хоҡуҡ, кадрҙар һәм мәғлүмәт-аналитика эше, матди-техник тәьминәт мәсьәләләре өсөн яуап бирәсәк.\nРуслан Хәбибов Һамарҙа тыуып үҫкән, 1996 йылда — Пермь хәрби авиация техник училищеһын, 2003 йылда «социаль эш» белгеслеге буйынса Башҡорт дәүләт университетын тамамлаған.\n1991 йылдан 1998 йылға тиклем РФ Ҡораллы Көстәре сафында хеҙмәт иткән. 1999 ¬– 2005 йылдарҙа — «Үҫмер» үҙәгендә эшләгән, Йәштәрҙе хәрби хеҙмәткә әҙерләү үҙәге директоры, Өфөнөң Йәштәр сәйәсәте буйынса комитеты рәйесе урынбаҫары. 2005 – 2009 йылдарҙа — баш ҡаланың Калинин районындағы 157-се урта дөйөм белем биреү мәктәбе директоры. 2009 йылдан 2011 йылға тиклем Калинин районы хакимиәте башлығының гуманитар һәм социаль мәсьәләләр буйынса урынбаҫары вазифаһын биләй. 2011 – 2013 йылдарҙа — Өфө хакимиәтенең опека һәм попечителлек идаралығы начальнигы.\nӨфө опека һәм попечителлек идаралығы етәксеһе итеп элек ҡала мәғариф идаралығында эшләгән Татьяна Квасникова тәғәйенләнде.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - №51, 19 - 25 декабрь 2015 - Информационные страницы\n№51, 19 - 25 декабрь 2015\nМөхтәрәм уҡыусыларыбыҙ! Гәзит-журналдарға яҙылыу кампанияһы тамамланыуға бер аҙна ғына ваҡыт ҡалды. Һуңлап ҡалмағыҙ. 50665 индекслы "Киске Өфө"гә - 545 һум 76 тингә яҙылып, квитанцияларығыҙҙы редакцияға ебәрегеҙ: бүләкле булыу мөмкинлеген дә ҡулдан ысҡындырмағыҙ.\nЙыл аҙағына тиклем квитанцияларын редакцияға ебәргәндәр араһынан кемдәрҙер Мәрйәм Бураҡаеваның "Арғымаҡ", Тамара Ғәниеваның "Ғүмер кисеүҙәре", Рәшит Назаровтың "Ер һәм йыһан йыры", Ә. Әсфәндийәровтың "История сел и деревень Башкортостана", Нияз Мәжитовтың "История Башкортостана", "Антология поэзии Башкортостана", башҡортса "Дини календарь", 2016 йылға "Мәктәп календары", Рауфан Мортазиндың "Космоэнергетика һәм сәләмәтлек" китаптарын алып шатланыуы ихтимал. Әйҙәгеҙ, кем алыҡ?\n- Ә кемдәрҙе бүләктәр ҡыҙыҡһындырмай, улар беҙгә тыуған көндәрен хәбәр итһен. Гәзитебеҙ аша гәзит уҡыусыбыҙҙы тыуған көнө менән ҡотлау - беҙгә лә мәртәбә, һеҙгә лә шатлыҡ өҫтөнә шатлыҡ өҫтәр.\n- "Киске Өфө" - бүләгем" акцияһы ла дауам итә. Уға ҡушылып, ауылдарҙағы туғандарығыҙға, атай-әсәйҙәргә, мәсеттәргә, таныштарығыҙға гәзитебеҙҙе яҙҙырып шатландырығыҙ.\n- Беҙҙең сайт: www.kiskeufa.ru. Беҙҙең электрон почта: kiskeufa@mail.ru. Беҙҙең блог: blog.kiskeufa.ru.\nМашина кәрәк, һүҙ ҙә юҡ, йәшәгән урындан ситтә ятҡан алыҫ араларҙы яҡынайтыу өсөн. Ә бына ҡала эсендә машиналы кешеләр бик ҙур проблема тыуҙыра: экологияны бысрата, туҡтауһыҙ авариялар һәм тығындар яһай, йәйәүлеләргә ҡамасаулай...\nҮҘЕҢДЕ ҠУНАҠ ИТЕП ТҮГЕЛ, ХУЖА ИТЕП ТОЙ!\nҠала башлығы тарафынан "100 парк һәм сквер" исемле программа билдәләнде. Уға ярашлы, ҡаланың бөтә райондарында ла яңы парктар һәм скверҙар асыласаҡ, ә булғандары яңыртыласаҡ.\nӨЛГӨ АЛЫР ШӘХЕСТӘР БАР\nЕте команда волейболда Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге күсмә кубок өсөн көс һынашһа, батырҙар кемдең беләк һәм бил көсө ҡеүәтлерәк икәнлеген гер күтәреп һынаны.\nҠӨРЬӘН ҺҮҘЕ ЙӨРӘКТӘРҘЕ ЯУЛАУЫН ДАУАМ ИТӘ\nБеҙ тауға уларҙы үҙ ихтыярынан тыш менергә мәжбүр иткәнбеҙ; бер кәрәкһеҙгә һәм бер ниндәй нәҙер әйтмәйенсә генә ағас һындырып, икенсе енәйәт ҡылғанбыҙ икән; был улар өсөн эҙһеҙ үтмәйәсәк.\nБЕҘ БӘХЕТЛЕ ХАЛЫҠ – БАЛАЛАРЫБЫҘҒА ҺӨЙЛӘР ЭПОСТАРЫБЫҘ, ӘКИӘТТӘРЕБЕҘ БАР\nМатбуғат саралары ла, ҡурай тураһында яҙыусы башҡалар ҙа һәр һүҙенә иғтибарлы булһын ине. Сөнки даими рәүештә ҡурайҙы "башҡорт-татар музыка ҡоралы" тип яҙалар. Был бик ҙур хата һәм төптө ялған.\n"КӨМӨШ АҠБУҘАТ" РУХИ ҠИММӘТТӘРГӘ НИГЕҘЛӘНДЕ\nБыйылғы фестиваль бар халыҡтар өсөн дә ерҙәге тыныслыҡтан да ҙурыраҡ бәхет юҡ һәм булмаясаҡ икәнен хәтеребеҙгә тағы бер ҡат төшөрҙө. БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Салауат Сәғитов та үҙенең сығышында халыҡтарҙың уйҙары, күңелдәре төрлө булыуын, әммә бер үк ваҡытта беҙҙең ни тиклем оҡшаш икәнебеҙҙе аңлауҙың мөһимлеген һыҙыҡ өҫтөнә алды.\nАҠЫЛЛЫ КЕШЕ БАШҠАЛАР ТӘЖРИБӘҺЕНДӘ ӨЙРӘНӘ\nБына ни өсөн балалар әҙәбиәте ябай һәм ихлас булыуы менән алдыра - балалар алдаша белмәй. Ғөмүмән, шиғриәт һәр ваҡыт ысын кисерештәрҙе ихласлап һүрәтләүе менән прозанан айырылып торҙо.\nТимәк, эскән кеше Аллаһы Тәғәлә һыҙған юлдан түгел, Иблистекенән үтә һәм уның ғүмере хата булып сыға. Кем эсә, ул дөрөҫ йәшәмәй, тигәнде аңлата был билдәләмә. Күпме икән Ер йөҙөндә үҙ ғүмере, үҙ яҙмышы менән йәшәмәүселәр?\nБында йондоҙҙарҙың нисек урынлашыуы түгел, ә бөтә нәмәнең дә үҙебеҙҙең аңыбыҙға бәйле булыуын аңлау төп шарт. Үҙебеҙҙең көйләнешебеҙ һәм ғәмәлдәребеҙ үҙгәрештәрҙең ыңғаймы әллә кирегәме китеүенә сәбәп буласаҡ.\nТАМАШАСЫҢ КӨЛМӘЙМЕ? ТИМӘК, ЮМОРЫҢДЫ ШЫМАРТАҺЫ БАР!\nОшо көндәрҙә баш ҡаланың Конгресс-холл бинаһында Башҡорт асыҡ КВН лигаһының беренсе сирек уйыны үтте. Унда Өфө, Стәрлетамаҡ, Мәскәү ҡалаларынан һәм Баймаҡ, Бөрйән, Учалы, Ейәнсура, Ғафури райондарынан бөтәһе ун команда ҡатнашты.