Йәнгә — сихәт, тәнгә дауа ҡымыҙҙары | Министерство сельского хозяйства Республики Башкортостан\n» Йәнгә — сихәт, тәнгә дауа ҡымыҙҙары\nЙәнгә — сихәт, тәнгә дауа ҡымыҙҙары\nКонкурстың положениеһына ярашлы, үҙҙәре етештергән ҡымыҙҙың өҫтөнлөктәрен асып һалған, уны етештереү процесын күрһәткән видеояҙма эшләргә кәрәк ине. Конкурстың ойошто-роусылары — Башҡортостандың Мәҙәниәт министрлығы һәм Халыҡтар дуҫлығы йорто, Ҡалтасы районы хакимиәте һәм «Арғымаҡ» этно-төркөмө (Рәсәй Федерацияһының Йәштәр министрлығының «Kumis fest (Кумыс фест)» гранты буйынса) бәйгегә килгән эштәрҙе Халыҡ-тар дуҫлығы йортоноң ютуб-каналындағы махсус плейлистҡа ҡуйылыуын тәьмин иткән.\n— Тормош иптәшем Ишморат Шамил улы был бәйгелә ҡатнашып, көсөбөҙҙө һынап ҡарарға тәҡдим итте, — тип һөйләй Гөлназ Азат ҡыҙы. — Был мәшәҡәтле эште быйыл ун беренсе класты тамамлаған ҡайынһеңлем Айгөл Усманова үҙ өҫтөнә алды, тик имтихандарын тапшырып бөтөүен көтөргә кәрәк булды.\n— Ул көндәр ямғырлы торҙо, матур ҡояшлы булған бер көндә тиҙ генә әҙерләнеп, төшөрҙөк, — ти Айгөл. — Тәбиғәтебеҙҙең бар матурлығын күрһәтеү өсөн камера менән квадрокоптер кәрәк булды, хәлебеҙгә инеп, ваҡытлыса ҡулланыуға биреп торған Таһир Кусимов исемендәге гимназия етәкселегенә рәхмәт. Икенсе көнөнә яҙманы монтажланыҡ.\nҺәм, әйтергә кәрәк, бик уңышлы килеп сыҡҡан видеосюжет. Онлайн режимда үткәрелгән конкурста еңеүҙә видеосюжеттың сифаты, йөкмәткеһе мөһим роль уйнаған һәм шуға ла был еңеүҙә Айгөлдөң өлөшө ҙур. Әйткәндәй, Айгөл «Кусимовсылар» район балалар ойошмаһы эмблемаһына конкурста еңеп сыҡҡан. Һүрәт төшөрөү буйынса ғына түгел, спорт, бейеү тәңгәлендә лә еңеүҙәре күп ҡыҙҙың.\nВидеоны тауышлы итеү, йәғни ундағы хәл-ваҡиғалар ағышы менән Гөлназ Әминева үҙе таныштырған.\nВидеосюжетта ғына түгел, ғәмәлдә лә эштәре шәп бара «Тамъян» йәмғиәтенең. Бында йөҙ баштан ашыу йылҡы малы иҫәпләнә, бөгөн уларҙың 24-е һауыла. Көн һайын етештерелгән 90-100 литр ҡымыҙ шул уҡ көндө һатылып тора. Әйтеүҙәренсә, хатта ҡай саҡ ҡымыҙ эшләп өлгөртә алмайҙар.\n— Дауа өсөн көн һайын килеп алған кешеләр бар, хатта даими рәүештә Өфө, Мәскәү ҡалаларына алдырыусылар бар, алыҫ тарафтарға махсус термостарҙа оҙатабыҙ. Ошо юлдан үтеп йөрөгән Темәс, Билал, Өмөтбай халҡы ла беҙҙең ҡымыҙҙы өҫтөн күрә, — ти шифалы эсемлек етештереүселәр.\nУл ғына түгел, 1-1,5 литрлыҡ пластик һауыттарға тултырылып, район үҙәгендәге «Күстәнәс» һәм автостанция янындағы «Тирмәкәй» магазиндарына ла оҙатыла шифалы эсемлек.\n— Беҙҙең ҡымыҙ ялан яғында етештерелгәндән тәме буйынса айырыла, ҡуйыраҡ та. Был малдарҙың урман үләне менән туҡланыуына бәйле, күрәһең... — ти ошонда һауынсы булған Гөлсәсәк Усманова.\nУның менән бергә ҡыҙы Айгөл дә бейә һауыуға оҫтарып алған, шул арала икәүләп һауынды тамамлап та ҡуйҙылар. Улар Гөлназдың әсәһе, Дилбәр Ғәләүетдинова менән, көн аша алмашлап эшләйҙәр. Өлгөрмәгән ваҡытта Гөлназ үҙе лә ярҙамлаша. Һауылған һөт дүрт тапҡыр һөҙөлә һәм пластик бидондарға ҡойола. Унан инде һалҡын һыулы Ҡара йылғаға һыуытыуға ултыртыла.\n— Ҡымыҙ бешеү серҙәренә оҙаҡ йылдар «Урал аръяғы Агро» МТС-ында бейә һауған һәм ҡымыҙ эшләгән Рәмилә апай Ғайсина төшөндөрҙө. Көбөләрҙе, мәҫәлән, тик ҡарағас сөрөгө менән ыҫлайбыҙ, уның өсөн ниндәй сөрөк кәрәклеген дә беләбеҙ хәҙер, — ти Гөлназ Әминева.\nҠымыҙ бешеү өсөн ҡуйылған өс көбөнөң, ҡарағастан эшләнгән икәүһен, көн аша алмашлап ыҫлайҙар, ә йүкәнән эшләнгәнендә ҡымыҙ шул килеш әсетелә.\n— Кемдер ыҫланғанды ярата, бәғзеләренә шул килеш әсегәне оҡшай, — ти ҡымыҙ яһаусылар. — Файҙалы эсемлек беҙҙә тик йүкә бешкәк менән, боронғоса, ҡулдан ғына бешелә.\nҠурҙы ҡасан, нисек ҡойоу көндөң торошона лә бәйле икән. Тағы шуныһы: әсетке тик һыуытылған һөткә ҡойолорға тейеш, юғиһә ул ойоп сыға.\nБейәләр көнөнә дүрт тапҡыр һауыла. Йылҡылар, ғәҙәттә, һәр ҡайһыһы сираты менән баҫа, йәғни һауын һайын бер үк сират менән инәләр икән.\n— Улдарыбыҙ Салауат менән Арслан һыбай йөрөргә өйрәнеп алдылар. Йәйләүгә килһәләр, көтөүселәргә йылҡыларҙы өйөрөшәләр, һауын мәлендә бейәләрҙе айырыуҙа ярҙамсы улар. Башҡа эштәрҙә лә ярҙам итәләр, һөт һыуытыу урынына бына тигән баҫма эшләп ҡуйҙылар, — ти Гөлназ, малайҙарҙың ат йәнле булып үҫеүҙәренә ҡыуанып.\nЙылҡыларҙы өс көтөүсе: Айҙар Йосопов, Ирғәле Ялалов, Әүхәҙи Әбйәлилов өсәр көн алмашлап көтә. Улар хеҙмәт килешеүе нигеҙендә эшләй, йәғни рәсми рәүештә эшкә урынлаштырылғандар, тулы соцпакет ҡаралған.\n— Йылҡыларыбыҙ юлға сыҡмай, һәр өйөрҙөң навигаторы бар. Телефондағы ҡушымтала уларҙың ҡайҙа йөрөүе күренеп тора, — ти көтөүселәр.\nӘйткәндәй, «Тамъян» ЯСЙ-һы йылҡылары өсөн урман фондынан ҡуртымға ер алған һәм унда мал көтөү рөхсәт ителгән. Малдарға өҫтәп ашатыу өсөн бесән, һоло ла килтерелгән. Яҡын йылдарҙа төп көтөүҙе тулыландарысаҡ йәш малдар айырым аҫырала: көндөҙ улар туғайҙа йөрөһә, төнгөлөккә бикләп тотола.\nБөгөн экологик яҡтан таҙа ла, файҙалы ла булған ҡымыҙға ихтыяж ҙур, тимәк, «Тамъян» йәмғиәтенең дә киләсәге бар. Шуға ла киләһе йылға ҡымыҙ етештереүҙе арттырыу ниәтендә тағы бер өйөрҙәге бейәләрҙе бәйләргә уйлайҙар, был маҡсатта һауын өсөн тағы бер кәртә төҙөлә. Шулай уҡ малдарҙы эсереүгә йылғаны быуыу эше алып барыла.\nЙәйләүҙә малсыларҙың йәшәү шарттарын да яҡшыртыу күҙаллана: ҡымыҙ бешеү өсөн бөтә уңайлыҡтары менән айырым бина төҙөлөшө бара, киләсәктә мунса күтәрергә лә уйлайҙар.\n«Тамъян» йәйләүендә бейәләр август аҙағына тиклем һауыласаҡ, сөнки файҙалы эсемлек етештереү ҡыҙҙарҙың был яратҡан шөғөлө генә. Уҡыу йылы башланыу менән Гөлсәсәк Шамил ҡыҙы Әбделғәзе мәктәбендә балалараға белем биреүгә тотонасаҡ, Гөлназ Азат ҡыҙы иһә район мәғариф бүлеге методисы булараҡ эшен дауам итәсәк, ә Айгөл һөнәр алыу өсөн Өфөгә юғары уҡыу йортона юлланасаҡ. Уңған ҡымыҙсыларға киләһе йыл тағы ла дәртләнеберәк, яңы уйҙар, яңы пландар менән халыҡ сәләмәтлеге мәнфәғәтендә эштәрен дауам итергә яҙһын.


Мең биҙәкле донъя\n6 Июнь 2019, 16:53\nҠояшлы май иртәһе, әйтерһең дә, ожмах баҡсаһы: донъя хозурлығына һоҡланып ҡоштар сутылдаша, алмағас, сейәләр ап-аҡ ебәккә төрөнгән, урамда муйыл сәскәһе еҫе башты әйләндерә... Район үҙәге Ҡырғыҙ-Миәкә халҡы кемеһе эшкә, кемеһе уҡыуға, кемеһе балалар баҡсаһына ашыға. Бына урам буйлап нәзәкәтле, ҡупшы кейенгән, кәүҙәһен тура тотоп, бер ханым килә. Ул – районда ғына түгел, бөтөн республикала билдәле педагог, хореограф, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Рәмилә Шәрипова.\nМиәкәнең ҡул оҫталарын, ауыл хужалығы, мәғариф һәм башҡа өлкәлә эшләүсе егәрле халҡын республикала белмәгән кеше юҡтыр. Йәштәргә ышанып, торлаҡ менән ярҙам иткән ул ваҡыттағы район хакимиәте башлығы Х. Х. Мусинға, күп йылдар терәк булып, аҡыллы кәңәштәренән ҡалдырмаған хакимиәттең мәҙәниәт бүлеге мөдире И. Ф. Хәмиҙуллинға рәхмәтле Шәриповтар. Сирек быуат элек район үҙәгендә төпләнеп, мәҙәниәт өлкәһендә намыҫлы хеҙмәт итеп йәшәгән ғаилә өсөн был ер бәрәкәтле була.\n«Бейеү теләге миндә шул тиклем ҙур ине, ләкин тормошта ғаилә мөһимерәк тип, үҙ һөнәремде икенсе планға ҡуйҙым. Бейеүсе булыу хыялыма хыянат итмәнем, көн һайын эшемә ҡыуанып барам, өйөмә ҙур кинәнес менән ҡайтам. Беҙ, ҡатын-ҡыҙҙар, донъябыҙҙы тап үҙебеҙсә күҙ алдына килтергән кеүек ҡороу өсөн бөтә көсөбөҙҙө һалабыҙ бит. Иртән эшкә барғанда күңелемдә бөтөн кешелеккә, илемә, тыуған еремә, яҡындарыма, хеҙмәттәштәремә бәхеттәр, уңыштар, һаулыҡ теләйем. Ғөмүмән, бәхетле кешеләр башҡалар менән дә бәхет бүлешеп йәшәй, минеңсә», – Рәмилә Рамаҙан ҡыҙының был һүҙҙәре – уның тормош девизы.\nОҫта баянсы Филүс Рауил улы – ҡатынының бөтөн уй-ниәттәрен тормошҡа ашырырға әҙер уҙаман, һәр эшендә кәңәшсе һәм иң яҡын кешеһе. Әлеге көндә райондың «Сувар» сыуаш халыҡ фольклор коллективы һәм ветерандар клубының аккомпаниаторы, күп йылдар район Мәҙәниәт йортонда музыка бүлеге, гармунсыларҙың «Дим» ансамбле етәксеһе, тауыш режиссёры булып хеҙмәт итә. Район хакимиәтенең мәҙәниәт бүлеге начальнигы Хәлил Хәбирйәл улы Махиянов: «Тап ошондай ғаиләләрҙе донъя тотҡаһы тиҙәр. Районда мәҙәниәтте юғары профессиональ кимәлгә күтәреүсе кешеләр улар», – тип, хеҙмәттәштәренең сирек быуат эшенә юғары баһа бирҙе. Районда мәҙәниәткә иғтибар һәм ярҙам ҙур, был хакимиәт башлығы Ришат Ғәбдрәшит улы Аҡтуғановтың тырышлығына, ошо өлкәнең мөһимлеген аңлауына ла бәйле, тиҙәр Миәкәлә.\nЭльвира СНИКИНА фотоһы.


Краснокама районына эш сәфәре - Правительство Республики Башкортостан\nНиколо-Берёзовка ауылында төбәк етәксеһе 1816 йылда төҙөлгән Троице-Никольский ҡорамын ҡараны. Уның тарихы 1550 йылдан башлана. Изге Николай Чудотворец иконаһы табылған урынға ағастан ғибәҙәтхана төҙөйҙәр. Ҡорамдың әлеге бинаһы сиркәү янғандан һуң урыҫ классицизмы стилендә төҙөлә. 20-се быуат башында мөғжизәүи көскә эйә иконаға табыныу өсөн Бөйөк кенәз ҡатыны Елизавета Фёдоровна бында ике тапҡыр килә.\nРадий Хәбиров ҡорам башлығы, протоиереей Алексей Тихонов менән аралашты, сиркәү манараһына күтәрелде, музей, тарих менән танышты.\nТроице-Никольский ҡорамы һәм Ленин урамында (элекке Сауҙагәрҙәр урамы) урынлашҡан ҡайһы бер йорттар 19-сы быуат ҡомартҡыһы булып тора. Район хакимиәте башлығы Рөстәм Мусин Ленин урамын төҙөкләндереү проекты менән таныштырҙы. Республика етәксеһе был төбәк туристик потенциалға эйә тип билдәләне һәм Кама йылғаһы буйын да реконструкцияларға кәрәклекген һыҙыҡ аҫтына алды. Республика үҙ сиратында тейешле ярҙамды күрһәтергә әҙер.\nРайон үҙәгендә Радий Хәбиров Ҡарман балыҡсылыҡ хужалығында булды. Төбәк етәксеһе селбәрә үрсетеүсе биомодулдәрҙе ҡараны. Ошонда уҡ бағырҙар үҫтереү өсөн тәғәйенләнгән, әммә төҙөлөп бөтмәгән тағы ла ике биомодуль бар. Генераль директор урынбаҫары Нина Вдовина әйтеүенсә, киләсәктә 200 тоннаға тиклем балыҡ үрсетеү планлаштырыла. Әммә аҡса етмәү сәбәпле төҙөлөш эштәре тамамланмаған.\nҠарман балыҡсылыҡ хужалығы республикалағы эре предприятиеларҙың береһе һәм балыҡсылыҡ менән шөғөлләнгән Рәсәй хужалыҡтары араһында тәүге өсәү исемлегенә инә. Бында карп, бикре, бағыр, йәйен етештерелә һәм продукция эре сауҙа селтәрҙәренә оҙатыла. Шулай уҡ бикре ыуылдырығы әҙерләнә.\nРадий Хәбиров район етәкселегенә Ауыл хужалығы министрлығы менән предприятиеға дәүләт ярҙамы күрһәтеү юлдарын өйрәнергә һәм уны үҫтереү перспективаларын «Инвестиция сәғәтендә» айырым ҡарарға тәҡдим итте.


Банктар байый, халыҡ фәҡирләнә. Самаһыҙ бурысҡа алыу ҡыуығы ҡасан шартлар?\n31 Июль 2019, 20:31\nБеҙ – фәҡир, беҙ – ярлы, тип зарланһаҡ та, Рәсәйҙә сереп байыусылар бар әле. Мәҫәлән, ағымдағы йылдың тәүге алты айында банктарҙың бер триллион һумдан артыҡ табыш алыуы тураһында хәбәр иткәйнек инде. 145 миллион самаһы иҫәпләнгән Рәсәй халҡынан кредит учреждениеларының көс еткеһеҙ проценттар иҫәбенә күпме аҡса алыуҙарын (бәлки, талауҙарындыр) үҙегеҙ иҫәпләп ҡарағыҙ.\nБер триллион һум дүрт йөҙгә ҡалған банктар өсөн әллә ни күп тә түгел һымаҡ. Ҡара иҫәп менән иҫәпләһәк, 2 миллиард ярым самаһы сығыр. Ә бына шул триллиондың 477 миллиард һумы бер банк – “Рәсәй Һаҡлыҡ банкыһы” иҫәбендә икәнлеген һеҙ беләһегеҙме? Эйе, дөйөм табыштың 47 проценты самаһы “Һаҡлыҡ банкы” сейфтарында урын тапты. Банк, былтырғы осор менән сағыштырғанда, табыш алыуын 11,6 процентҡа арттырған. Ул тиклем аҡсаны ҡайҙа тотоноуын дәүләт ҡарамағында булған банк әлегә өндәшмәй.\nБыл триллионға халыҡ иҫәп тота алмай, сөнки халыҡты дәүләт ҡарарға тейеш. Халыҡ эш хаҡы һәм пенсия ала, шул аҡсаһы иҫәбенә банк алдында бурыстарын түләй. Ә беҙгә иһә, бурыслылар үлмәй, тип өмөтләнергә генә ҡала.


Презентация по башкирской литературе на тему " Жизнь и творчество Мустая Карима" (8 класс)\nГлавная / Другое / Презентация по башкирской литературе на тему " Жизнь и творчество Мустая Карима" (8 класс)\nМ. Кәрим – беҙҙең өйҙөң, беҙҙең илдең йәме. Әҙерләне: Илеш районы Үрге Йәркәй 4-се урта мәктәбенең башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Ғәлләмова Гөлүсә Раил ҡыҙы Үрге Йәркәй - 2014\nЙыр әйтәм һинең хаҡында, Ипле Илештәр иле, Сылтыр-сылтыр көй көйләгән Көмөш инештәр иле. Мин хайран ерең йәменә Күгеңдең төҫтәренә, Һине өндә бер ҡат күргәс, Мең керҙең төштәремә. Һиндә ергә табыналар, Табынмайҙар Мәккәгә. Һиндә икмәк иманға тиң, Һиндә намыҫ-мәртәбә. Егет-елән сая һиндә, Ҡыҙҙар сибәр,әҙәпле- (Был хаҡта һүҙ ҡуйыртмайым Йәшем үтеү сәбәпле). Әгәр ҙә, тим, был донъяла Йәннәт булһа, имештер, Ул,моғайын, Базы буйы, Ул,моғайын, Илештер. Гел имен бул,игелектә бул, Ипле Илештәр иле, Сылтыр-сылтыр көй көйләгән Көмөш инештәр иле.\nБашҡортостандың төҫ ташламаҫ гәүһәрҙәре араһында тыуған ер ҡуйынынан урғылған Ағиҙел кеүек олпат һәм моңло, Урал кеүек олпат һәм уйсан, далаларыбыҙ кеүек киң һулышлы һәм бәрәкәтле, тормоштоң үҙе кеүек тәрән тамырлы Мостай Кәрим ижады бар. Рауил Бикбаев\nОшондай ҙур шәхесте беҙгә бүләк итеүсе Мостафа Кәримовтың әсәһе Вазифа инәйҙе бөгөн иҫкә төшөрмәй мөмкин түгелдер.\nБөйөк Ватан һуғышы башланғанда ул институт тамамлап, өйләнеп, Рауза ханым менән Йәрмәкәй районына эшкә, башҡорт һәм рус телдәрен уҡытырға ебәрелә. Ләкин уға уҡытырға насип булмай, һуғыштың беренсе көнөнән үк, фронтҡа китә.\nҺуғыш ваҡытында, йәғни 1942 йылда, фашист снаряды ярсығы уның комсомол билетын тишеп йөрәгенән бер нисә мм ғына ситтәрәк үтә. Был билет хәҙер муҙейҙа һаҡлана.\nМ.Кәрим үҙен тормошта бик бәхетлеләрҙән һанай. Һуғышҡа киткәндә Илгиз исемле улы тыуып ҡала. Һуғыштан иҫән ҡайтыуын ул:” Хоҙай мине йәлләгәндер, уның бит ҡыҙы Әлфиә тыуырга тейеш, тигәндер”, - тип аңлата.\nМостай Кәрим – бөгөн башҡорт әҙәбиәтенең генә түгел, ә донъя әҙәбиәте классигы. Уның ижады мәңгелек. Уның аҡыллы, тормошсан китаптары, образдары киләсәк быуындарға ла етәсәк.\n”Республикабыҙҙың халыҡ шағиры әҙәбиәттең данын бөтә ил,хатта бөтә донъя киңлегенә алып сыҡты,халыҡ күңеле күгенең,оло поэзияның яҡты йондоҙо булып балҡыны.” Ғайса Хөсәйенов\nМ. Кәрим беҙҙең замандың иң популяр, иң күренекле әҙиптәренең береһе, аҡһаҡалы. Уның хеҙмәттәрен юғары баһаланылар. 1963 – «Башҡортостан халыҡ шағиры» исеменә лайыҡ була. 1967 – «С. Юлаев премияһы» бирелә. 1967 – «Станиславский» премияһына лайыҡ була. 1972 – «Рәсәйҙең дәүләт премияһы» бирелә. 1977 – «Андерсон исемендәге бөтә донъя дипломы»на лайыҡ була. 1984 – «Ленин премияһы» бирелә. 1999–«Шолохов премияһы», «Өфө ҡалаһының почетлы гражданины».)\nМ.Кәрим шағир ҙа, яҙыусы ла, драматурк та, публицист та, йәмәғәт эшмәкәре лә. Бына ошоларҙың барыһын да бергә туплаһаҡ, ул бөйөк – Уҡытыусы.\n«Асыҡ дәрес» тигәне, минеңсә, шулдыр:теләгәне инә дәрескә,теләмәгәне инмәй, теләгәне тыңлай,теләмәгәне тыңламай. Әгәр шулай икән,ул дәресте мин илле йылдан ашыу бирәм инде.Йәғни китаптар яҙам.Дәрт иткән кеше уларҙы уҡый һәм ниндәйҙер фәһем ала,дәрт итмәгәндәр ҡағылып та ҡарамай.Мин быға күнеккәнмен. Шуға күрә бөгөнгө асыҡ дәресте бөтәһе лә ишетер,тыңлар,күңел һалыр,тип өмөтләнмәйем.Күңел һалып тыңлағандарға –рәхмәт. Минең күҙәтеүемсә, уҡыуында ла,йәмәғәт эшендә лә,башҡа төрлө файҙалы һөнәрҙәрҙә лә ырата алмағандар шикле саралар менән үҙҙәренә иғтибар иттерергә тырыша. Улар бер кемгә лә,йәнәһе,баш бирмәй,директорҙы һанға һуҡмай,уҡытыусылар менән телләшә,көсө еткәнде рәнйетә. Әлбиттә, тәмәке тарта, һүгенә, хатта шарап эсә, ҡыҫҡаһы, «егетлек» күрһәтә. Аҡты ҡаранан айырмағаныраҡ ҡыҙыҡайҙар ошондай йүнһеҙҙәр араһынан үҙенә «батыр» һайлай,йоҡараҡ башлы кесерәк малайҙар,уларға оҡшарға тырышып,һүгенергә,тәмәке тартырға,һуғышырға өйрәнә. Ә бит ғәрип ҡылыҡтар менән үҙенә иғтибар яулау кешене кәмһетә,меҫкенәйтә. Ғәрип кешене күреп, берәү ҙә һоҡланмай,бары уны ҡыҙғана ғына. Намыҫ,тоғролоҡ, батырлыҡ, ихласлыҡ тураһында асыҡ дәрестәрҙе һеҙ ҙә йышыраҡ үткәрһәгеҙ икән. Уҡытыусыларҙан башҡа. Үҙегеҙ генә йыйылышып.Һис нәмәне үҙеңдән дә ,кешенән дә йәшермәй һөйләшеп,эс бушатыу намыҫты таҙартып,күңелде елкендереп ҡала ул.Әммә үҙ-ара әйтелгән тура һүҙҙәр өсөн үсләшеп,кенә ҡыуып йөрөүҙән, хәйләһеҙ асылған серҙәр өсөн бер-береңде ирештереүҙән булмаһын.Ундай хурлыҡҡа төшмәгеҙ. «Башҡортостан пионеры»,1989 йыл,27 сентябрь\nҺуғыш ҡот осҡос хәл. Ул ерҙе ҡан һәм күҙ йәштәре менән һуғара. Украиналағы һуғыш туҡтап Бөйөк еңеүҙең 70 йылын тыныс ҡаршыларға яҙһын. Һәр бер кеше ил аҡһаҡалы М.Кәрим кеүек илебеҙҙең, еребеҙҙең, өйөбөҙҙөң йәме булып йәшәһен. Һәр кеше, ваҡыты етеп яҡты донъя менән һушлашҡас та, һағынып иҫкә алырлыҡ яҡты эҙ ҡалдырһа ине.\nҮҙенең гүзәл әҫәрҙәре менән М.Кәрим бөтә халыҡ мөхәббәтен яуланы. Әҙәбиәтебеҙ алдында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн 1963 йылда М. Кәримгә Башҡортостандың халыҡ шағиры тигән маҡтаулы исем бирелә. М. Кәрим – Башҡортостандың Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, Социалистик Хеҙмәт Геройы, СССР премияһы лауреаты, Станиславский исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, шулай уҡ Шолохов исемендәге, Г.Х. Андесен исемендәге, Ленин премияларына лайыҡ булған әҙип.\nМ.Кәрим шағир ҙа, яҙыусы ла, драматурк та, публицист та, йәмәғәт эшмәкәре лә. Бына ошоларҙың барыһын да бергә туплаһаҡ, ул бөйөк – Уҡытыусы. Үҙенең әҫәрҙәре менән Мостай ағай беҙҙетәрбиәләүгә ҙур өлөш индерә.Уның һәр бер әҫәре яҡтылыҡ һәм нур менән һуғарылған. Һәр геройы ысын тормоштан алынған.


Үҙ өйөңдә генә – үҙ көйөң 20.09.2016 // Әҙәбиәт\nТатыу булды Ырымбур егеттәре. Мин беренсе курста улар менән аралашып ҡалдым. Уларҙы “Ырымбурҙың аҫыл егеттәре” тип маҡтап ебәрһәләр, мин дә әллә кем булып китә торғайным.\nӘмир ағайҙың скрипкала уйнауын тыңлау үҙе бер ғүмер ине бит! Атаһы оҫта уйнаған, тиҙәр. Атаһының шул тиклем оҫта уйнауына хайран ҡалған бер немец (беҙҙең яҡта улар күп йәшәй ине) үҙенең скрипкаһын бүләк иткән, тип тә һөйләйҙәр ине хатта.\nӘ Ришат Вәхитовтың йырлауын бөтөн Башҡортостан яратып тыңлай бит! Ул башҡарған “Абдрахман” тигән йырҙы тыңлау – үҙе бер ғүмер. Һөнәре буйынса врач Ришат ҡусты Күмертауҙа йәшәй. Бына шулай ул Ырымбур башҡорттары! Врачмы, эшҡыуармы – күңелдәрендә моң урғылып тора, тип маҡтанып та алам мин.\nБеҙҙең, Бәхтейәровтарҙың, йырға әүәҫлеге әсәйем Гөлйемеш яғынан килә. Уның әсәһе, йәғни өләсәйем Гөлостан Буранғолова, Мәжит бабайым Үрге Ильяс (Тәңес) ауылынан булған. Ул да профессиональ йырсы булмаған, ә тел белгесе. Иң тәүге ҙур күләмле русса-башҡортса һүҙлек төҙөүселәрҙең береһе ул. Данлыҡлы йырсы Мәжит Буранғолов менән ике туған. 1943 йылда Бөйөк Ватан һуғышында һәләк була. Заманында ғалим-фольклорсы Лев Николаевич Лебединский “Мәжит кантон”, “Сыңрау торна”, “Ялан Йәркәй”, “Зөлхизә”, “Ашҡаҙар” һәм башҡа бик күп йырҙарҙы яҙып алған. Уның иҫтәлектәрендә Мәжит бабайым тураһында байтаҡ яҙылған.\nЛ. Лебединскийҙың хәтирәләрен ҡыҫҡаса ғына яҙып үтәйем. “Һуғыш Мәжиттең ғүмерен өҙҙө. Әммә ул башҡарған йыр яҙмалары бик һирәк осрай торған ғәжәп сәнғәт менән осрашырға мөмкинлек бирә. Ул халыҡ араһында бик һирәк ишетелә торған, хатта юғалып ҡалыуы ихтимал булған йырҙар яҙҙырҙы. Ул үҙе башҡорт халыҡ йырҙарын башҡарыуға талапсан булды. Башҡарыусыға биргән баһаһы ла дөрөҫ ине. Бер саҡ уның менән ҡасҡындар тураһында йыр яҙҙыҡ та шулай тип һорап ҡуйҙым:\n– Мәжит, һин ни өсөн бер тапҡыр ҙа “Буранбай”ҙы йырламайһың? Һин бит уны бик яратаһың. Мөхтәр Байымов башҡарыуында был йырҙы һәр ваҡыт тыңлағаныңды күрәм, – тип һораным (Мөхтәр Байымов – иҫ китмәле талантлы йырсы (1907 – 1937).\n– Мин ҡасандыр был йырҙы бик яратып башҡара инем. Әммә Мөхтәр Байымовты тыңлағандан һуң, уның кеүек оҫталыҡҡа, йырҙың тотош фажиғәһен аңлап, шуны иҫ китмәле моң, бөгөлөштәр, техник оҫталыҡ менән йырларға булдыра алмам, тип уйлайым, – тине.\nӘлбиттә, был юлы Мәжит дуҫым хаҡлы түгел ине, әммә Мөхтәр башҡарған “Буранбай”ға баһаны дөрөҫ бирҙе”, тип яҙып ҡалдырған башҡорт йырҙарын мөкиббән яратҡан Лебединский.\nАртабан Лев Лебединский Мәжит бабайым башҡарған “Мал” тигән йыр тураһында һоҡланып яҙа. Үкенес, әле уны йырламайҙар. Ҡасандыр Хөсәйен Мәжитов ҡына башҡара ине. “Хәжғәли”, “Хөсәйен йыры”, “Дуҫтар осрашҡанда”, “Ағаҡайым”, “Мәжлес йыры” һәм башҡа бик күп йырҙар яҙып алынған Мәжит бабайымдан. Шуларҙың береһе лә ишетелмәй – ҡайҙа булғандыр, ҡайҙа һаҡланалыр – билдәһеҙ.\n“Бер ваҡыт Мәскәү урамдарынан китеп барһаҡ, ҡымыҙ һаталар, – тип яҙа иҫтәлектәрендә Лебединский. – Мәжит ҡымыҙ ҡойҙороп алды-алыуын, әммә эсмәне. Ҡымыҙ тәме бейәнең башҡорттоҡо булыуында түгел, ә ҡылған менән туҡланыуында, тине Мәжит дуҫым.\nМәжит мандолинала ла, скрипкала ла, ҡурайҙа ла берҙәй оҫталыҡ менән уйнаны. Ойотоп бейей ҙә ине. Бер саҡ алыҫ башҡорт ауылында байрамда ҡатнашырға тура килде. Мәжит өлкән кеше булып та, ҡарсыҡ ҡиәфәтендә лә, ҡыҙҙар булып та бейене. Ым-ишараһы һын ҡатып көлөрлөк ҡыҙыҡ ине. Йырлағанда ла ул бер генә ым-ишара менән йөкмәткене асып бирә ала ине. Скрипкала бик күп көйҙәр яҙҙырҙы”.\nЛ.Н. Лебединский яҙмаларын уҡыйым да хайран ҡалам. Ҡайҙа хәҙер ундай йырсылар. Тауышы, моңо тулы егеттәребеҙ, ҡыҙҙарыбыҙ бар ҙа бит, ә боронғоса башҡарған йырсыларыбыҙ юҡ. “Ни өсөн улар тәбиғи һәләттәрен үҫтермәй, арзанайтып, бәҫ төшөрә икән?” тип уйлайым. Теләһә нәмә йырлайҙар. Булмаһа, ни асыу. Ә бит иҫ китмәле беҙҙең рухи байлығыбыҙ! Сәпәкәйгә алданалар. Алҡышлау менән сәпәкәйләүҙең айырмаһы ҙур уның.\nУйланам. Моңобоҙҙоң яҙмышы тураһында ла, инәйем, Мәжит бабайым тураһында ла, “Башҡорт Мичурины” тип йөрөтөлгән Сәлихйән уҙаман тураһында ла.\nБоронғолар бит быуын-быуын үҙ һөнәрҙәрен ҡалдыра килгән. Совет власы заманында бөтөн боронғолоҡто иҫкелек ҡалдығы, наҙанлыҡ, ҡараңғылыҡ, буржуазия ҡалдығы, кулак ҡалдыҡтары тип юҡҡа сығарғас, өлкәндәрҙең аҡылына ҡолаҡ һалыу бөттө. Ә бит Сәлихйән ҡартатайымдың өс туғанын Себергә һөрәләр. Ҡартатайым ветврач булғас, тирә-яҡта бер врач та ҡалмағанға күрә генә ҡалдыралар. Шулай өҙөлә яҙҙы быуындар сылбыры. Тормошобоҙҙо ниндәй генә осорҙарға бүлмәнек: революция, граждандар һуғышы, коллективлаштырыу, кулактарҙы һөрөү, дингә ҡаршы көрәш, сиҙәм ерҙәр үҙләштереү, гигант төҙөлөштәр, үҙгәртеп ҡороуҙар, ваучерҙар менән алдау... Ә ҡайҙа рухи донъяға ҡағылған бөйөк пландар? Мәҙәниәтһеҙ, сәнғәтһеҙ ҡалһаҡ, милләт бөтә бит... Атайым менән әсәйем Башҡортостандан ситтә ҡайырылып тороп ҡалыуға ныҡ ҡайғыра ине. “Балалар, республиканан ситтә булһаҡ та, башҡорттарҙан ситтә түгелбеҙ бит. Телебеҙҙе, йырҙарыбыҙҙы онотмағыҙ!” – тигән булырҙар ине. Улар шулай тине лә ул, бер ваҡыт тиҫтәләгән башҡорт ауылдарында туған телдә уҡытыуҙы туҡтатты ла ҡуйҙылар. Ул йылдарҙа шағир Сөләймән Муллабаев Юлдаш ауылында башҡортса уҡытыуҙы һаҡлап алып ҡалыуға өлгәште. Халҡым, ырымбурҙарым, тип күп йөрөнө. Үҙен йәлләмәне. Ырымбур, Өфө юлдарын күп тапаны. Яңы мәктәп һалдыртты. Бер шиғырында:\nКүп изгелек орлоҡтары сәсеп,\nКүңелдәрҙе нурға төрнәнем.\nИткән изгелектәр ерҙә ятмай,\nКүркәм шытымдарын күрәмен, – тип яҙҙы.\nШағир, уҡытыусы Сөләймән Миңлеғужа улы Муллабаевтың педагогик хеҙмәте “Халыҡ мәғарифы отличнигы” билдәһе һәм байтаҡ миҙал менән баһаланды. ”Ҡәҙерле һүҙ”, “Йондоҙ бүләк итермен”, “Беҙҙең өй”, “Урман докторы”, “Тылсымлы күл” тигән китаптарына үҙ ҡулы менән автографтар яҙып бирҙе. Юлдаш мәктәбенең яңы бинаһын асҡан саҡта барҙым, мәктәпкә гармун бүләк иттем. “Уйнағыҙ, өйрәнегеҙ, үҙ моңобоҙҙо һаҡлағыҙ”, тигән теләк әйттем. Әле бер төркөм эшҡыуар егеттәр район үҙәге Плешанға мәсет һалдырҙыҡ. Ырымбурға барһам, Каруанһарайға туҡталып, стенаһы янында тороп хәтирәләргә биреләм. Таш ташып, үҙ елкәләрендә тигәндәй йөк күтәреп һалдырған атай-олатайҙар көсө балаларына ҡалманы. Ете яттар файҙалана хәҙер.\nАй-һай ғына сайҡай,\nҺай, кем, таштар вата,\nКаруан ғына һарай, ай һалырға,\nҺай, кем, ай далала.\nТорлаҡ ҡына булыр,\nҺай, кем, яуҙан ҡайтһа,\nҺай, кем, ай, ҡалала.\nӘммә был бина бер генә көн дә башҡортҡа торлаҡ булмаған. Нимә тип ышанып, йыр сығарып, өмөтләнеп йәшәне икән? Бигерәк саф күңелле, эскерһеҙ шул халҡым.\nЗаман үҙгәрҙе. Бөгөн икенсе холоҡ, икенсе фиғел кәрәк тә...\nШуға ла урыҡ-һурыҡ булһа ла өлкәндәрҙең йәшәү рәүеше, ишетә-күрә йөрөгән һабаҡтарҙы йәштәргә фәһем өсөн яҙып ҡалдырайым тигән ниәт менән төшөп киттем был иҫтәлектәргә.\nСәлихйән ҡартатайымды беҙҙең тирәлә йәшәгән немецтар “Башҡорт Мичурины” тип йөрөттө. Уның баҡсаһы, ысынлап та, ишелеп уңды. Ҡарбуз-ҡауыны ла, помидор-ҡыяры ла. Тәмәке лә сәсте. Үҙе тартманы. “Дарыу яһайым мин унан”, – ти торғайны. “Тәмәке тәнде ағыулай, уландар, тарта күрмәгеҙ. Тәне ағыулы кешенең күңеле лә ағыулы була”, – тип өйрәтә торғайны. Әллә ни саҡлы дарыу үләндәре үҫтерҙе. Шуларҙы эшкәртте. Ер аяғы-ер башынан килеп алырҙар ине унан шифалы үләндәрҙе. Беҙҙең яҡта немецтар күп йәшәне. Германия бер ил булып ҡушылғас, улар ауылы-ауылы менән ҡайтып китте. Ҡартатайыма ҡарата бик ихтирамлы булдылар. Хатта уның исемен таҙа башҡортсалап әйткәндәренә аптырай торғайным. Бөтөн ауыл ере лә ҡартатайымдыҡы кеүек бит инде. Нисек эшкәрткәндер ул тупраҡты? Бер аҡылы иҫтә ҡалған уның: “Хеҙмәт күңел һалғанды ярата. Эштең рәтен белеп, күңел һалып башҡарһаң, килеп сыға ул. Эш ҡарышмай”, – тип өйрәтеп торор ине. Гөл итеп тотто донъяһын. Йөҙөп йөрөп эшләгән дә, йәне теләгәнсә йәшәгән дә инде.\n– Ҡартатай, бер генә ҡыяр бир әле! – тип барабыҙ, юхаланып. Ныҡ яратты ул ейән-ейәнсәрҙәрен. Ә ҡыярҙы шул көйө генә тоттороп ебәрмәй. Тәүҙә һәр беребеҙгә ҡулыбыҙҙан килгән тиклем эш ҡуша: тураумы, елгәреүме, кипкән үләндәрҙе тоҡсайҙарға бүлеп һалыумы, утаумы... Шунан туйғансы ашата ла: “Бына, үҙең һораған бер генә ҡыяр”, – тип тоттороп сығара. Күп бирмәне. Шаштырманы. Үҙе шул уҡ ваҡытта баҡса үҫтереү тураһында нимәләрҙер өйрәтә лә ине. Ҡайҙа инде уны тыңлау! Ете-һигеҙ йәшлек малайҙар ҡыяр эләктерәбеҙ ҙә йүгерәбеҙ Туҡ буйына. Йөҙ баш умартаһы булған. Бал алған саҡта тотош ауыл малайҙары дегәнәк япрағы тотоп теҙелешеп баҫыр инек! Беребеҙ ҙә өлөшһөҙ ҡалманыҡ. Ҡартатайымдың аҡылын тотош онотоп бөттөм, тип әйтә алмайым, бәлки, иң мөһимендер – иҫтә ҡалдырҙым һәм уның аҡылын тотоп йорт һалып индем. Бәлки, эшҡыуарлыҡҡа ла ошо аҡыл этәргес булғандыр. Ул: “Үҙ өйөң булғанда ғына үҙ көйөң була. Ҡолағығыҙға киртеп ҡуйығыҙ!” – тигәйне.


My Little Sex Pony Эконом Ваҡытта Һәм Эконом – Уйын Бушлай Mlp Порно\nУйын Бер Ниндәй Ҙә Хурлыҡ Юҡ Минең Менән Сексуаль Кескенә Һыныу По\nҠасан етә эш енси азатлыҡ һәм ирек өсөн извращенный фантазия, донъя онлайн-уйын өлкәндәр өсөн был-идеаль мөхит, һеҙ унда теләге булған һәр әҙәпһеҙ тормошҡа ашты. Һәм шул осраҡта өсөн был бигерәк тә тоғро булыу, gnu лицензияһы һәм артыҡ бер нәмә лә юҡ ни һеҙ ҡасан улар ярылып, бынан ябай цыпочки. Исеменән күренгәнсә,, Sex Pony My Little эконом ваҡытта һәм эконом-береһенә шул сайтта, уларҙың фантазияһы шатландырҙы, уларҙың тормошон реаль ваҡытта ла тормошҡа ашты. Косплей ролле уйындар уйнай ала һәм һеҙҙең барлыҡ, теләүселәр, әммә һеҙ анимация терелтеү мөмкин түгел.\nШуға ҡарамаҫтан, тип, һеҙ, аласыз яһарға, был бата. тимерова kink шулай ғаләм, беҙ һеҙҙең өсөн эшләнек, һәм бөтә каприз mlp наслаждаться секск-уйын, беҙҙең сайтта күрһәтелгән. Был иң яҡын, тип, һеҙ аласаһы өсөн, ысынлап яратҡанын береһе бәләкәй по трахнуть, мин белдерергә мөмкинлек бирә һәм һезгә, - тип, өлкәндәр өсөн яңы уйын менән HTML5, ул беҙҙең сайтта буласаҡ беҙ, реалистик был ошолай булып күренер. Күпкә ҡыҙыҡлы һәм интенсив был тәжрибә барлыҡ ҡарағанда һеҙ ниндәй темаға йәки был формаһы менән һәр порноискусство тарихы эротическое фанатский ала., Уйын, һәм беҙ бында ул бар, һәм ошондай темаға сценарий менән күп төрлө, улар башланғыс формаһы персонаждарҙың кеүек булды улар, бөтә мөмкин булған һәм ғәфү итеү ысулы. Бөтә был сайттар һәм уйын бара, уларҙы хәүефһеҙ, дискрет һәм берләшмәләр эйә функцияһында, шулай булғас, һеҙҙең менән бәйләнешкә башҡа уйынсылар, һеҙ табы бүленә. Параграф икенсе йыйынтыҡта был хаҡта ентекле уҡый.\nБатшалыҡ бөтә Каприз Эквестрия ихтимал ХХХ\nБыл беҙгә оҡшай тип Эквестрия платформа кеүек, дуҫлыҡ һәм тылсымлы батшалыҡ, ундағы мажаралары pony my little серияһы үтәсәк. Әммә был беҙҙең бөтә батшалығы тылсым версия бәлки, оялыу һәм башҡа сикләүҙәр. - Булмауға ҡарамаҫтан, һеҙ нисек һеҙҙең фантазия mlp күренеү өсөн, тап беҙҙең уйын булды, тап уның өсөн. Бөтәһенән элек, беҙҙең күмәк секс-симулятор, һеҙ унда төп һәм тәнде тикшерегеҙ по дырка-бот һеҙ теләһә ниндәй ысул уңайлы., Трахать задница һеҙ улар, киске һәм кешеләр, уларға теләһә ҡайҙа кончать һеҙҙең геүләһен, һәм хатта ҡайһы бер БДСМ МЛП секс-уйын, улар һеҙҙең ҡәтғи язам ул, әгәр сездә бар, бының өсөн йөрәгем. Әммә уйын булып һәм башҡа ҡайһы бер, бер аҙ переосмысливаться серия тулыһынса йәки төп герой була. Порно антро уйындары беҙҙә бар, улар менән эшләүе ауыр булыр ул. көллият күләме ашыу кеше, аллаһ ҡулдарығыҙ һәм аяҡ урынына тояҡ оҙон, шул килеш һаҡланған, ат томшоғо, ҡойроғо, шулай уҡ сексуаль., Уйын тыш, унда һеҙ трахать аватар кеүек улар, кешеләр, һеҙ таба ла уйынды, улары бер-берһен һеҙҙең трахать мәжбүр була.\nКаприз әгәр һеҙ ысынлап та ла, беҙгә һеҙ кәрәк my little pony futanari категорияһына күсә, унда ағза булып пульсирует мил һеҙгә барыһы по ат бар. MLP әммә был берҙән-бер табы ла, беҙҙең сайтта популяр. Беҙ шулай уҡ йөклө һәм иң яҡшы уйынын сексуаль MLP аталандырыу менән килгән, һирәк һәм уйынды уйын менән сексуаль һәм сквиртинг менән щупальце по по менән яҙа.\nҺуңғы MLP Табы Сайты\nПлатформа күп булды, был һына бағышланған, ләкин беҙ ышанабыҙ, нимә генә эшләй My Little менән беҙ эконом ваҡытта һәм эконом Pony Sex, - ул тап һеҙ кәрәк, һеҙҙең өсөн, наслаждаться MLP-табы. Беренсенән, беҙҙең сайтта бушлай эшләй, уйын һәм функциялары бөтә, бөтә, бөтәһе өсөн дә уңайлы, бында эләгә алмай кеше теркәлгән. Тик был тағы ла мөһим, был сайтты эшләүсе беҙ һау-сәләмәт һәм хәүефһеҙ, сөнки беҙ белмәгән бик мөһим һандарға килгәндә, бындай һеҙ каприз фетиш була. Әлегә беҙҙең өсөн һаҡлап һиңә уйын түгел, бер кем бер ни ҙә белмәй.\nӘммә шул уҡ ваҡытта беҙ беләбеҙ, тип табы ла үҙе тирәләй йыйып оло MLP берләшмәләре, уларҙы яратып һәм ошо темаға фантазия һәм бәйләнештәр фекер уртаҡлашыуҙар. Ярай, беҙ шул иҫәптән беҙҙең сайты функцияларын ҡайһы бер берләшмәләре, шулай уҡ бөтә бүлегенең иғлан таҡталарында уйын һәм комментарий өсөн, һеҙ ҡайҙа ул аласыз башларға йәки бәхәс ҡатнашты. Ч өҫтөндә эшләү беҙҙең команда-клиент беҙҙең сайтҡа өсөн, һеҙҙең унда башҡа уйынсылар тигәнсе хәбәр ебәрергә мөмкин. Дөйөм алғанда, енси my little pony коллекцияһы өсөн ниндәй уйын фантазияны mlp-былар барыһы ла, һеҙгә нимә кәрәк.


Күмертауҙа авария хәлендәге йорттарҙы һүтеү программаһы уңышлы тормошҡа ашырыла\nВокзал урамындағы иҫке өйҙәрҙә йәшәгән фатир хужалары яңы торлаҡ менән тәьмин ителгән. Бушап ҡалған биләмәлә тиҙҙән төҙөлөш эштәре башланыр тип көтөлә. Әлегә махсус техника ярҙамында ихаталағы ҡаралтылар алына, тирә-яҡ тәртипкә килтерелә.\nЮрий Куров, Күмертау ҡалаһы хакимиәте башлығы урынбаҫары: «Һүтелгән йорттарҙан ҡалған сүп-сарҙы сығарыу өсөн ойошмалар менән ярты миллион һумлыҡ килешеү төҙөлгән. Көнөнә 60-лап машина сүп-сар йыйыла. Был урында яңы төҙөлөш башлар өсөн эште тиҙ һәм сифатлы итеп башҡарыу мөһим».\nИҫке тип танылған йорттарҙан күсерелгән кешеләр иһә яңы фатирҙарында ремонтты тамамлап ҡышлаған да инде. Улар өсөн хәҙер эҫе һыу юҡлығы, серек иҙәндәр, нигеҙ емерелеүе кеүек проблемалар артта ҡалған.\nНестер Каллистратов, яңы фатир хужаһы: «Элекке йортобоҙ 51-се йылда һалынған ине. Яңы яңы була инде, ҡайһы бер күршеләр һыуыҡ тип зарлана, миңә ҡалһа, йортта һәр саҡ нормаль температура һаҡлана».\nСәлимә Әхмәтова, яңы фатир хужаһы: «Бер йылға яҡын йәшәйбеҙ. Ҡәнәғәтбеҙ. Барыһы ла оҡшай. Етешһеҙлектәрҙе, мөрәжәғәт итһәк шунда уҡ эшләп ҡуялар. Мәҫәлән, дәғүә белдергәйнек, тәҙрәләрҙе алмаштырҙылар».


19 Март 2011, 19:30\nйәки Ниңә беҙҙе төрлө декларациялар һәм вәғәҙәләр күбеге баҫа? Шәмсе күктәге сәфәрен элекке рәүешле дауам итһә лә, елдәр әүәлгесә иҫеп торһа ла, донъя тамам буталды. ҡайһы бер миҙгелдәрҙә ҡыш тигәнебеҙ ни көҙ, ни яҙ булмай сыға, йылы яҡтарҙа рәхәтләнер ҡоштар беҙҙең менән ҡалыуҙы хәйерлерәк күрә. Тәбиғәт тә аймылыш булып киткәс, әҙәм балаһына ни ҡала?..Бына әле лә телевизорҙан иртәнән кискә тиклем әллә ниндәй процент ставкалары, котировкалар, бивалюта кәрзине кеүек ябай кешенең аңына яҡын да килмәҫлек нәмәләр тураһында һөйләйҙәр. Бөгөн бында, иртәгәһен тегендә меңәрләгән мөкабәрә баш иҡтисади форум тип йыйылып ултыра. Шул ҡәҙәр зиһен, тау хәтлем белем менән финанс һәләкәтенә, иҡтисад ҡыйралышына нисек юл ҡуйылалыр?\nБына әле лә телевизорҙан иртәнән кискә тиклем әллә ниндәй процент ставкалары, котировкалар, бивалюта кәрзине кеүек ябай кешенең аңына яҡын да килмәҫлек нәмәләр тураһында һөйләйҙәр. Бөгөн бында, иртәгәһен тегендә меңәрләгән мөкабәрә баш иҡтисади форум тип йыйылып ултыра. Шул ҡәҙәр зиһен, тау хәтлем белем менән финанс һәләкәтенә, иҡтисад ҡыйралышына нисек юл ҡуйылалыр?.. Әллә барыбыҙ бер юлы аҡылға зәғифләндекме, өс ағас араһында аҙашып, ике тауыҡҡа ем бүлеп бирә алмай ҡаңғырып йөрөйбөҙмө? Был һорауҙарҙы бирһәк тә, яуап юҡ, әммә яңылышлыҡтар көсәйә, тәрәнәйә барған һымаҡ.\nӘйткәндәй, финанс йәһәтенән донъябыҙҙың пыран-заран килеүе тиҙ генә үтеп киткәндәй түгел. Ғүмер баҡый шул эштә йөрөп теше ҡойолған белгестәр ҙә уның айышына төшөнә, тамырҙарының ҡайҙан шытып сығыуын күрә алмағас, беҙҙең ише зарир кешеләр ни хәл ҡылырға тейеш? Сиреңдең тәбиғәтен белмәгәс, уны дауалау сараларын нисек тапмаҡ кәрәк? Беҙ инде, рәхәттән бигерәк, михнәтле тормошта йәшәүгә күнеккән, әлеге көрсөктө лә, билде һығыбыраҡ быуып үткәреп ебәрергә тырышабыҙ ҙа ул, тик хакимдарыбыҙ хәлдең айышын аңлата барһын ине. Боронғолар: «Сирен йәшергән – үлгән», – тигән. Тимәк, халыҡҡа дөрөҫөн һөйләмәүҙән, күҙ буяуҙан ғына ҡараның аҡҡа әйләнмәгәнлеге мәғлүм. Әммә, совет сәйәси ҡоролошондағы ғәҙәтте дауам итеп, халыҡ һаман билдәһеҙлектә тотола. Хакимиәт шуның менән уның дөрөҫ мәғлүмәт алыуға конституцион хоҡуҡтарын боҙоуын ғына түгел, бәлки ябай кешене кәмһетеүен дә аңламай. Әгәр идара итеүсе даирәләр менән халыҡ араһында ышаныс юҡ икән, йәмғиәттең берҙәмлеге хаҡында һүҙ алып барыу ҙа урынһыҙ.\nШул уҡ ваҡытта Башҡортостандың яңы етәкселегенең көндәлек эшмәкәрлегендә халыҡты хәбәрҙар тотоу йәһәтенән һиҙелерлек үҙгәрештәр бар. Аңлауымса, Президент даими үтә торған ултырыштарҙа ла, төрлө кәңәшмә-осрашыуҙарҙа ла элегерәк бигүк асылып бармаған мәғлүмәттәрҙе лә халыҡтан йәшермәҫкә тырыша. Бындай асыҡлыҡтың йәмғиәттә ышанысты нығытыу йәһәтенән әһәмиәте бик ҙур. Әйткәндәй, урындағы телевидениеның «Асыҡларға ваҡыт», «Пора разобраться» кеүегерәк тапшырыуҙарында юғары власть вәкилдәре һәр ваҡыт ҡатнаша килһә, һөйләшеүҙәр, сафсата һатыуҙан күтәрелеп, эшлеклерәк төҫ алыр ине.\nРәсәйҙең иң юғары властары, бәлки, халыҡты хафаландырмау ниәтенәндер, йәки эш менән мәшғүл булыуҙарын күрһәтер өсөнмө, көн дә үтә торған кәңәшмәләрҙе, осрашыуҙарҙы телевизорҙан күрһәтеү, илдең алтын-валюта запастары, банк котировкалары тураһында һөйләү менән ифрат мауыға. Төптәнерәк фекерләгәндә, Президент менән хөкүмәттең бөгөн ниндәй директива сығарыуы, мәҫәлән, мөғәллимә Мария Ивановна менән тракторсы Абдуллаға мөһим дә түгел. Илдең идара итеү механизмы кем тарафынан һәм нисек хәрәкәткә килтерелә, уныһы – техник мәсьәлә. Мөғәллимә менән тракторсы тормошоноң иртәгәһе көнө тураһында уйланмай эшләһен һәм йәшәһен. Улар, бала тәрбиәләү һәм иген игеү кеүек, үлсәүҙәргә һыймаҫ эштәр менән мәшғүл. Хеҙмәт хаҡы, йорт-ҡаралты, дауалау-ял итеү һымаҡ мотлаҡ әйберҙәр тураһында эш кешеһе юллап йөрөү түгел, уйланырға ла тейеш түгел.\nҺүҙ ҡуйырғанда, ғәҙәттә, эш туҡтай. Беҙ был хәҡиҡәтте 20 – 25 йыл элек, ил башында Михаил Горбачев торғанда татығайныҡ инде. Ил хакимдарына әле лә шул зәхмәт ҡағылманымы икән? Бындай шик-шөбһәләргә хәбәр күп булған һайын иҡтисадта, тимәк, халыҡтың көнитмешендә эштәрҙең мөшкөлләнә барыуы сәбәпсе. Көрсөккә ҡаршы көрәштә Д. Медведев, В. Путин, А. Кудрин, Э. Нәбиуллина Көнбайыш илдәренең тәжрибәһен инҡар итте, иҡтисадтағы ауырлыҡтарҙы, олигархтарҙан алып, йәнә ябай халыҡ иңенә һалды. Бер үк ваҡытта, халыҡтың ғәжәпләнеүенә, иҡтисадсы-белгестәрҙең тәҡдимдәренә ҡарамаҫтан, хөкүмәт алтын-валюта запастарын, тотороҡлоҡ, резерв фондтарын, киләсәк быуындар фондын олигархтарҙың сит ил банкыларынан алған кредиттарын ҡаплауға тотондо. Предприятиеларҙы ҡотҡарып ҡалыуға йүнәлтелгән гигант суммалар байҙарҙың банк иҫәптәренә күсте.\nТөрлө ташламалар, өҫтәп түләүҙәр туҡтатылған, сабый өсөн айлыҡ пособие 150 (!) һум булған, бюджет күҙгә күренеп ҡыҫҡарған ваҡытта ла банкирҙар, газ-нефть өлкәһе топ-менеджерҙары, дәүләт корпорациялары башлыҡтары миллиондарса доллар «хеҙмәт» хаҡы ала, үҙҙәренә үҙҙәре төрлө бонустар түләй. Был йәһәттән беҙҙекеләргә АҡШ та, Европа ла өлгө түгел. Һалым системаһында миллиардер Вексельберг өсөн дә, әлеге меҫкен Мария Ивановна өсөн дә берҙәй үк һан – 13 процент. Байҙың төшөмөнән күберәк һалым түләнергә тейешлеген халыҡта аңлау бар, әммә власта ғына сәйәси ихтыяр, дөрөҫөрәге, теләк юҡ. Беҙгә тағы Алман менән Франция ла, Швеция ла үрнәк була алмай.\nЙәмғиәттә бер-береңә ышанысты һаҡлау өсөн, власть, халыҡты хөрмәт итмәгән сүрәттә лә, һис юғында уны кәмһетмәҫкә бурыслы. Мин быны идара итеү органдарында эшләүселәр һанын ҡыҫҡартыу тураһында һүҙҙең ваҡыт-ваҡыты менән ҡуйырып алыу уңайынан әйтәм. Чиновниктар ғәскәрен ҡыҫҡартыу Рәсәйҙә, коррупцияға ҡаршы көрәш кеүек үк, өмөтһөҙ нәмә. Сөнки ул идея тыуыр-тыумаҫтан уҡ һүҙ бутҡаһына батырыла, формаллек ҡосағында тонсоҡторола килде. Аппарат ҡыҫҡарған хәлдә лә, эштән ата бюрократ ҡуҙғатылмай, күбеһенсә йыйыштырыусы, курьер, сәркәтип һымаҡ йомош-юлсы ҡыуыла. Үҙәк гәзиттәр Президент хакимиәтендә йөҙ кешенең эштән китеүен, Федерация Советы, Дәүләт Думаһы аппаратындағы вакансияларға кешеләр алынмаясағын ҙур сәйәси ваҡиға итеп яҙҙы. Шул ваҡытта төрлө дәрәжәләге депутаттарҙың тыйнағыраҡ йәшәргә тейешлеге хаҡында – ләм-мим. Ғөмүмән, депутаттарҙың эшмәкәрлеге һәм һаны бюджет мөмкинлектәре һәм ижтимағи ихтыяж менән бәрәбәрме икәнлеге матбуғатта ниңәлер ябыҡ тема булып ҡала килә. Көнбайышта иһә йәмғиәт тормошона ҡағылышлы һәр тема асыҡ һәм фекер алышыуҙарҙа һис ниндәй сикләүҙәр юҡ.\nЫсындан да, илдә, халыҡ әйтмешләй, «һүҙе һүҙгә оҡшамай, ауыҙы һүҙҙән бушамай» һымағыраҡ сир аҙа бара. Уның төп билдәһе – иҡтисад закондары менән нығытылмаған һәм финанс йәһәтенән тәьмин ителмәгән төрлө башланғыстарҙың күбәйеүендә һәм, шуға бәрәбәр, декларациялар һәм вәғәҙәләрҙең күбек булып күтәрелешендә. Бөтә донъя, ил иҡтисадының төп терәге булараҡ, урта һәм бәләкәй эшҡыуарлыҡты үҫтереүгә юл асҡанда беҙ дәүләт корпорациялары тип аталған монстр-монополиялар булдырабыҙ. Урта һәм бәләкәй эш- ҡыуарлыҡ тамам бөлөү хәленә еткерелде, уларҙың аһ-зарын ил башлыҡтары ишетмәй һәм, әгәр май айы аҙаҡтарында ошо тармаҡта эшләүселәрҙең бөтә Рәсәй забастовкаһы ғәмәлгә ашһа, был илдәге иҡтисади һәм социаль хәлдең сараһыҙлығын аңлатасаҡ. Ҙур монополистик структураларҙың көрсөктән тиҙерәк һәм нығыраҡ зыян күреүе иҫбат ителһә лә, беҙ аңлашылмаған үжәтлек менән елгә ҡаршы барабыҙ. Ошо буталсыҡ осоронда нанотехнология, йөҙөп йөрөүсе атом электр станциялары һымаҡ хыялый-авантюристик проекттар дәүләт программалары төҫөн ала. Был йәһәттән белгес-ғалимдарҙың иҫбатлауҙары, хәүефләнеүҙәре инҡар ителә, уның ҡарауы А. Чубайс, С. Кириенко кеүек сәйәсмән «белгестәр» өсөн бюджет кеҫәһе һәр саҡ асыҡ.\n«Аҙ һүҙҙән мәғәнә сығыр, күп һүҙҙән бәлә сығыр», – тигән әйтем дә бар. Горбачевтың хайран күп һүҙлелеге илде ниндәй хәлдәргә төшөрөүе әле онотолмаған. АҡШ Президенты Барак Обама иптәш тә властағы тәүге осоронда йәш Михаил Сергеевичты хәтерләтеп алғайны. Халыҡ алдында сығыш яһау әүәҫлеге һәм һәләте, теләһә ҡайһы аудиторияла ла ҡаушамау һәм иркенлек, һәр мәсьәләне асылынан ситкә алып китеү маһирлығы – демократия принциптарына нигеҙләнеүсе дәүләт башында, бәлки, шундай сифаттарға эйә булған кеше торорға тейештер. Әммә АҡШ иҡтисады менән финанс системаһы ҡыйралған хәлдә уның харабалары аҫтында беҙҙең дә ҡалыуыбыҙ ихтималлығы ҙур.\nСәйәсәт – үҙ юлы менән, тормош – үҙ яйынса, тип раҫлаһаҡ та, көнкүрешебеҙгә сәйәсәттең йоғонтоһо һәр аҙымда үҙен һиҙҙерә. Хакимдар ант итеүгә һәм сауҙа хеҙмәткәрҙәренә янауға ҡарамаҫтан, кибет кәштәләрендә хаҡтар көндән-көн күтәрелә, республикала ғына тиҫтәләрсә мең яҡташыбыҙ конторалар тупһаһын тапап, эш эҙләй. Күптәренең ҡулында дипломы бар, әммә йә белеме, йә һөнәри квалификацияһы юҡ. Матди етештереү тармаҡтарында, төҙөлөштәрҙә егәрле, оҫта ҡулдар етешмәй, ә сәләмәт, йәш егеттәр менән ҡыҙҙарға мотлаҡ офис, компьютер, персональ автомашина кәрәк. Бында ла беҙ эске сәйәсәттәге танауҙан ары күрә белмәүҙең емештәрен тирәбеҙ. Һәр үҫмер урта мәктәпте тамамлаһын, юғары уҡыу йортона инһен, тигән әхлаҡи доктрина механизатор, токарь, балта оҫтаһы һ. б. кеүек тормош һөнәрҙәренә ғафиллыҡҡа алып килде. Был хаталарҙы декрет менән дә, БДИ ярҙамында ла төҙәтеп булмай. Элекке рухи һәм хеҙмәт традицияларын тергеҙергә тура киләсәк.


Синоптиктар фаразлауынса, иртәгә республикала бер аҙ ҡар яуасаҡ\nКөндөҙ 2-7 градус һалҡын, төндә аяҙайтҡанда 15 градусҡаса һыуытасаҡ. Юлдарҙа боҙлауыҡ булыуы көтөлә. Юлдарҙың боҙ менән ҡапланыуы был көндәрҙә күп кенә юл-транспорт фажиғәләренә килтерҙе. Ошо сәбәпле бөгөн көндөҙ Өфөнөң Октябрь проспекектында Нефаз менән ПАЗ автобустары бәрелеште. Бәхеткә күрә, зыян күреүселәр теркәлмәне. Әммә транспорт сараларын ремонтлау өсөн байтаҡ сығымдар талап ителәсәк.


Оҫтаның йорто һикәлтәһенән билдәле | ГТРК «Башкортостан» - Хәбәрҙәр | 121128\n20 ноября 2018 — 15:50 ГТРК «Башкортостан»\nБишбүләктә йәшәгән Вячеслав Николаев балта эштәренә маһир. Ағасты һырлау менән Вячеслав Николаев 10 йыл самаһы шөғөлләнә. Ҙур оҫталыҡ талап иткән эш өсөн уның махсус белеме лә юҡ. Ябай ғына һүрәттәрҙән һуң, оҫта үҙен һынап ҡарар өсөн пейзаж менән мауыға башлай. Вячеслав Николаев үҙенең ижады сығанағы итеп Ямал ярымутрауы, уның тәбиғәте һәм хайуандарын иҫәпләй. Ни тиһәк тә, яңы танышыбыҙ төп һөнәре буйынса нефтсе. Бар ғүмерен ул Себерҙә, “ҡара алтын” табыусылар бригадаһында уҙғара. Оҫта шулай уҡ фоторәсемдәр авторы ла. Баҡсалағы Волга машинаһы поляр экспедициялар иҫтәлеге. 1986-сы йылда һатып алынған автомобиль һаман да төҙөк. Оҫта “тимер дуҫын” һаҡлап ҡына ҡалмаған, ә уның салонын төрлө биҫәктәр менән һырлаған. Был ваҡ эшкә байтаҡ ваҡыт китә. Иҫке “Волга” йән дуҫым. Вячеслав Николаев машинаһын һатырға уйламай. Бынан тыш, икегсе автомобилдәрҙе лә ошолай итеп үҙгәртеү теләге лә юҡ. Сөнки, һәр эшкә күңел һалырға кәрәк. Ағас кеше күңеле кеүек йомшаҡ булырға тейеш, тигән фекерҙә оҫта. Ә бына гравюралағы һәр һырҙы ентекләп уйырға кәрәк. Был композицияны оҫта ике аҙна самаһы ғына эшәлй башлаған. Көндәр дауамында ағас һырлау түҙемлек, ә иң мөһиме хыял талап итә. Бер-нисә йыл элек оҫта дини йүнәлештә лә үҙен һынап ҡарарға булған. Яңы шөғөлөнә Вячеслав Николаев үҙе лә аптырай. Ошондай уҡ тирмән Вячеслав Николаевтың үҙ йорто янында ла бар. Ә быныһын иһә ул ҡорам янын биҙәү өсөн бүләк иткән. Әйткәндәй, Михайловка сиркәүен бөгөн оҫтаның тиҫтәләгән эше биҙәй. Вячеслав Николав ярҙамы менән ошондай киоттар Бүшбүләктәге тағы өс сиркәүҙә ҡоролған Иң мөһиме, оҫта үҙенең эшенә баһа ҡуймай. Изгелектең хаҡы юҡ, ти Вячеслав Николаев. Миңә пенсиям да етә, ти ир кеше. Иң мөһиме – хеҙмәт емешенә кешеләр баһаһы.


Арҡалыҡ — Башҡорт Википедияһы\nАрҡалыҡ - (рус. Аркалы́к, ҡаҙ. Арқалық) — Ҡаҙағстандың Ҡостанай өлкәһе өлкә буйһоноуындағы ҡалаһы. Элгәре Турғай өлкәһе үҙәге булған. 1956 йылда нигеҙ һалынған, 1965 йылда ҡала статусын алған. Арҡалыҡтан өлкә үҙәге Ҡостанайға тиклем алыҫлыҡ — 454 км , Астанаға — 611 км.\n28 169 кеше (2009)\nӨлкә буйһоноуындағы Арҡалыҡ ҡалаһы буйһоноулы биләмәһе менән Ҡаҙағстан картаһында\nҠаҙағстандың иң ҙур ҡалаһы - биләгән майҙаны 15 587 кв.км. тәшкил итә\n5 Дини ойошмалар\n7 Төбәктең тәбиғи байлыҡтары\nҠостанай өлкә башҡарма комитетының 1950 йылдың 13 октябрендәге ҡарары менән Ҡостанай өлкәһенең Амангилде районында эшселәр ҡасабаһы барлыҡҡа килтерелә.\n1956 йылдың 27 октябрендә Ҡаҙаҡ ССР-ы Юғары Советы Президиумының Указы менән Арҡалыҡ эшселәр ҡасабаһы рәсми статусы ала һәм Бөтә Союз удар комсомол төҙөлөшө объектына әйләнә. Беренсе булып буласаҡ ҡалаға нигеҙҙе Рига комсомолдары була.\n1965 йылдың 30 июнендә дөйөм майҙаны 174 гектар тәшкил иткән район ҡарамағындағы ҡала статусы ала. Арҡалыҡта ул ваҡытта халыҡ һаны 15 100 кешегә етә. Әлеге ваҡытта дөйөм майҙаны – 1558 мең га тәшкил итә.\n1970 йылдың 23 ноябрендә Арҡалыҡ яңы төҙөлгән Турғай өлкәһенең административ үҙәге тип иғлан ителә. Шул осорҙан Арҡалыҡ бик ҡыҙыу төҙөлә, үҫешә башлай.\n1988 йылдың 2 июнендә Турғай өлкәһе бөтөрөлә һәм 1997 йылдың 22 апрелендә Ҡостанай өлкәһе составына индерелә, ул 17 ауыл тораҡ пунктының административ үҙәге булып тора .\nАрҡалыҡ әлеге көндә Ҡаҙағстандың депрессиялы ҡалалары иҫәбенә инә, эшһеҙлек юғары.\nҮҙ ҡарамағындағы территориялар менән алғанда ҡала халҡының һаны 40 813 кеше тәшкил итә (2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата), шул иҫәптән Арҡалыҡ ҡалаһында — 24 940 кеше. 2011 йылдың 1 ғинуарына ҡарата — 40 555 кеше, шул иҫәптән Арҡалыҡ ҡалаһында 27 751 кеше (68,4 процент).\n1989 йылда үҙ ҡарамағындағы территориялар менән алғанда ҡала халҡының һаны 62 367 кеше булған. 2006 йылға ул 42 мең кешегә ҡалған (шул иҫәптән: ҡала үҙе — 26 мең кеше, ҡала ҡарамағында 14 ауыл һәм 3 ауыл округы — 16 мең кеше).\nАрҡалыҡ ҡалаһы динамикаһы үҙ ҡарамағындағы территориялар менән:\nМилли состав (1 ғинуар, 2018 йыл) .:\nҡаҙаҡтар — 32 765 кеше (79,23 %)\nурыҫтар — 5 510 кеше (13,32 %)\nукраиндар — 928 кеше (2,24 %)\nтатарҙар — 576 кеше (1,39 %)\nбелорустар — 258 кеше (0,62 %)\nбашҡорттар — 206 кеше (0,50 %)\nнемецтар — 204 кеше (0,49 %)\nмолдавандар — 197 кеше (0,48 %)\nәзербайжандар — 161 кеше (0,39 %)\nбашҡалар— 549 кеше (1,33 %)\nЙәмғеһе — 41 354 кеше (100,00 %)\nАрҡалыҡ ҡала администрацияһы картаһы\nҠала башлығы — аким (хаким).\nҠала составына 19 ауыл тораҡ пункты, 2 ауыл округы инә.\nАрҡалыҡ тимер юл станцияһы өлкә үҙәге Ҡостанай , шулай уҡ Ҡарағанды өлкәһенең Сыбаркүл (рус. Шубарколь) ҡасабаһы менән бәйләй. Ҡостанай — Арҡалыҡ, Еҙҡаҙған — Арҡалыҡ автомобиль юлдары бик яҡшы сифатлы түгел.\nАрҡалыҡ аэропорты бар, әммә 1998 йылдан ваҡыты-ваҡыты менән генә пилотлы космик караптарҙы эҙләгән ваҡытта асыла.\nАрҡалыҡтан эре ҡалаларға тиклем ара (автомобиль юлынан)\nҠостанай ~ 480 км\nӨфө ~ 1126 км\nСиләбе ~ 797 км Петропавловск ~ 614 км\nТөмән ~ 1081 км Күксәтау ~ 512 км\nАҡтүбә ~ 1215 км\nАстана ~ 673 км\nҠарағанды ~ 713 км\nБайҡоңыр ~ 1013 км\nАҡтау ~ 2416 км Еҙҡаҙған ~ 306 км\nБишкәк ~ 1624 км\nҠала автобус маршруттары\n1 ж/д Вокзал — УК 161/12 — дачи «Север-2» (Летом)\n4 ж/д Вокзал — пос. Северный - пос. Западный\n1а ж/д Вокзал — дачи «Север-1» (Летний)\n«Арҡалыҡ урындағы телевидениеһы»\nСвятая Троица Арҡалыҡ сиркәүе\nАрҡалыҡ баптист сиркәүе\nАрҡалыҡ «Новая жизнь» Евангелие сиркәүе\nТөбәктең тәбиғи байлыҡтарыҮҙгәртергә\nАрҡалыҡ ҡалаһы янында алюминий сәнәғәте өсөн 6 боксит ятҡылығы бар. Шул уҡ ятҡылыҡтарҙа утҡа сыҙамлы барлсыҡ сығарыла. Бынан тыш, бокситтарҙа юлдаш булып галлий ҙа осрай, иҫәпләүҙәренсә, ул 761 килограмға етә.\nҠаланан 5 километрҙа Яңы Арҡалыҡ ятҡылығында ҡара ҡурғаш табылған. Был рудала иттрий, алтын, көмөш, аҡ ҡурғаш һәм башҡа элементтар осрай. Шул уҡ төбәктә 37 төрлө файҙалы ҡаҙылдыҡ ятҡылыҡтары бар.\n100 километр алыҫлыҡта Аҡъял (Аҡжал) нефрит ятҡылығы асылған, унда 1997 йылдан биҙәү таштары сығарыла. 70—100 километр аралыҡта Аҡболаҡта - аҡ мәрмәр (3—6 миллиона м³ запас) һәм Ағыръял (Ағыржал) ятҡылығында ҡара мәрмәр алына (запасы 8 млн м³).\n↑ ИСТОРИЯ ГОРОДА АРКАЛЫК\n↑ Арҡалыҡ. Здесь не было войны…\n↑ Социально-экономический паспорт города Арҡалыҡа 2012 йылдың 2 июль көнөнҙә архивланған. (.rar(недоступная ссылка))\n↑ Численность населения Республики Казахстан по отдельным этносам на начало 2018 года. Комитет по статистике Министерства национальной экономики Республики Казахстан\nИнформационный портал акима города Аркалык\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Арҡалыҡ&oldid=1045888 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 1 июль 2021 в 09:49


Өфөлә Башҡортостан Төҙөүселәр союзының дөйөм йыйылышы үткәрелә // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nӨфөлә Башҡортостан Төҙөүселәр союзының дөйөм йыйылышы үткәрелә\n15:59, 16 июня 2010 Иҡтисад\nИртәгә, 17 июндә, Өфөлә Башҡортостан Республикаһы Төҙөүселәр союзы ағзаларының дөйөм йыйылышы үткәрелә. Унда дисциплинар йоғонто, эшкә рөхсәт биреү, 2009 йыл өсөн бухгалтерия отчеты һәм башҡа мәсьәләләр ҡараласаҡ.\nБР Төҙөүселәр союзының башҡарыусы директоры Виктор Коротундың һүҙҙәренә ҡарағанда, йыйылышта айырыуса хәүефле объекттарға ҡағылған үҙ-үҙен көйләүсе ойошма талаптары раҫланасаҡ. Виктор Иванович БР Төҙөүселәр союзына тағы дүрт компания ҡабул ителәсәге хаҡында хәбәр итте. Бөгөн унда 370 ойошма иҫәпләнә.\nРеспублика союзы Рәсәй Төҙөүселәр союзы составына инә, 80 төбәк бүлексәһе уның ағзалары булып тора. Ағзаларының иҫәбе буйынса Башҡортостан ойошмаһы Рәсәйҙә тәүге биш төбәк союзына инә. Уның эшмәкәрлеген республика етәкселеге ыңғай баһалай. Башҡортостан Республикаһы Президенты һәм БР Хөкүмәте йыл һайын төҙөлөш тармағының 120-нән ашыу ағзаһын БР дәүләт наградалары менән бүләкләй, уларға «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған төҙөүсеһе» тигән почетлы исемдәр бирелә. БР Төҙөүселәр союзына илдең башҡа төбәктәренән төҙөүселәр ойошмалары вәкилдәре инеүе Союздың абруйын тағы ла күтәрә.


БЕҘҘЕҢ УЛЫБЫҘ БАР...\n26 Февраль , 21:45\nИртәнсәк улыбыҙ тыуҙы. Хәл кереү менән иремә шылтыраттым. Алманы. Эштә бушамайҙыр тип уйланым да түҙмәй смс-хәбәр яҙҙым: “Беҙҙең улыбыҙ бар”. Оҙаҡ ҡына яуап булманы. Унан ҡот осҡос хәбәр килде:\nРедакцияға килгән хат:\n“Яратышып өйләнештек. Тәүҙә ҡуртымға алған фатирҙа торһаҡ, бәпәй тыуғас, ҡәйнәмдәрҙә йәшәнек. Балаға 2 йәш тулғас, күберәк аҡса эшләү маҡсаты менән икенсе төбәккә күстек. Эшкә урынлашып, баланы балалар баҡсаһына биреп, ипотекаға фатир алып ҡәҙимге йәшәп киттек. Икенсегә ауырға ҡалдым. Әллә ауырлы булыу тәьҫир иттеме, яңғыҙы эшләп, аҡса еткерә алмау кәйефен төшөрҙөмө - ғаиләлә иреш күбәйҙе, ир эшендә йыш тотҡарлана башланы. Ярай, бала имен-һау тыуһын, капитал алып, ипотека ябырбыҙ, минең хис-тойғолар ҙа урынына ултырыр, тип үҙемде лә, уны ла тынысландырып маташтым.\nБала табыр көн етеп килгәс, бәпәй тыуғас, бергә килерһегеҙ тип, өлкән балабыҙҙы әсәйҙәргә ебәрҙек.\nТөнөн ауырып киткәс, ирем бала табыу йортона илтеп ҡуйҙы. Иртәнсәк улыбыҙ тыуҙы. Хәл кереү менән иремә шылтыраттым. Алманы. Эштә бушамайҙыр тип уйланым да түҙмәй смс-хәбәр яҙҙым: “Беҙҙең улыбыҙ бар”. Оҙаҡ ҡына яуап булманы. Унан ҡот осҡос хәбәр килде: “Ғәфү ит, мин икенсене яратам”.\nЯрһығанды, илағанды күрһәгеҙ ине. Бала табыу йортонда уҡ “киптем”, “һулыным”. Баланы имеҙерлек тә һөтөм булманы...\nЯрай, әсәйем менән атайым сос, өлкән малайҙы алып килеп еттеләр. Мине һәм сабыйҙы ҡаршы алып, өйгә алып ҡайттылар. Атайыма рәхмәт, яңғыҙы донъя көтөргә риза булып, әсәйемде ҡалдырып ҡайтты. Тәүҙә әсәйем ярҙам итте. Унан үҙемә йәшәргә тура килде... Балалар аҡсаһы, алимент етмәгәс, торт, бәлештәр бешереп һаттым. Әсәйҙәр мөмкин тиклем аҡса күсереп торҙо, кәрәк саҡта килеп тә еттеләр. Әле бәләкәсемә 2 йәш тулып килә, өлкәне быйыл мәктәпкә бара. Мин тырнаҡ маникюр серҙәренә төшөнөп курс үтеп алдым, өйҙә ҡыҙҙарҙы ҡабул итеп, тырнаҡ буяп, аҡса эшләйем.\nБалаларҙың аталары иһә ике балаһы менән иренән айырылған коллегаһы менән йәшәй. Әле ул ҡатыны ауырлы икәнен белдем... Был хаҡта ишеткәс, башҡа төрлө уйҙар керҙе, ҡасандыр мине – ауырлы ҡатынды рәнйеткәндәре өсөн ҡарғағы килеп китте. Әммә Хоҙайҙан ҡурҡам. Раббым барыһын да күреп торалыр...\nСәләм менән - Миңзиә (авторҙың исеме үҙгәртелде—редакция).”\nБыл хат буйынса нимәләр уйлайһығыҙ? Ҡатын рәнйешен ебәрә алмай. Ниндәй кәңәштәр булыр?


Бер ваҡыт баяғы әхирәтемә барһам, әсәһе ҡунаҡҡа килгән. Әхирәтем әйтә: "Теге ваҡыт нимә күргәнеңде әсәйемә лә һөйлә әле", - ти. Һөйләгәйнем, ул инәй ҙә аптыраманы. Тик: "Күптән күргән кеше булмағас, мин ул аҡ шәүлә күҙҙән юғалғандыр, тип уйлағайным, бар икән әле һаман да", - тип әйтеп ҡуйҙы. Бына шулай булды минең бер параллель донъяның вәкиле менән осрашыуым.\n...2008 йылда тағы ла бер хәлгә шаһит булдым. Уныһын да һөйләйем әле. Бер шулай, бер-нисә ҡатын-ҡыҙ йыйылышып, Өфөгә Дим биҫтәһенә барып, кейем-һалым алып ҡайтырға булдыҡ. Йәйге ваҡыт. Төнгө өстә юлға сыҡтыҡ. Беҙ әхирәтем менән артҡа ултырҙыҡ, өсөнсөбөҙ юлда көтөп тора. Уны алға, водитель эргәһенә ултыртып алдыҡ. Уны ултыртырға туҡтаған саҡта машинаның багажнигына бисуралар ултырып алды бит. Машина ауырайып китте хатта. Килеп тороп һамаҡлап һөйләшәләр, бытылдығы сығалар. Мин шунда ауырып киттем. Баҫлыға башланым. Манма тиргә баттым, тын алыуҙары ауырлашты. Доға уҡыйым тип уйлайым, бер генә доға ла иҫемә төшмәй. Күҙҙәремде көскә асып, ҡыҙҙарға ҡарайым, бер нәмә белмәй йоҡлап баралар. Бөттө, тип уйлайым, былай булғас. Бушҡа ғына китеп барам, бындай хәлдә йөрөй алмаҫмын, барып еткәс, машинала ғына ятып торормон, тип уйлайым. Бармаҡ ҡыбырлатырлыҡ та хәл ҡалманы. Еҫ тейгән саҡтағы кеше кеүекмен: уйым менән барыһын да аңлайым, тик бер нәмә лә эшләй алмайым. Ә теге бисуралар сутылдығы сыға. Бер-береһе менән һамаҡлай-һамаҡлай донъя хәлдәрен һөйләшеп баралар-баралар ҙа: "Өфөгә китеп бараңмы, әй!" - тип, бармаҡтары менән минең арҡаға төртәләр. Бармаҡтары оҙон, бөйөрөмдө тишеп сығыр төҫлө. Ауыртыуға түҙә алмай, ыңғырашып ҡуям. Багажниктың тимер ҡоршауы, ултырғыстың тимере аша нисек бармаҡтары үтәлер. Был хәл шулай әллә-нисә тапҡыр ҡабатланды. Бөйөрҙәремә, ағзаларыма зыян ғына итмәһәләр ярар ине, тип уйлайым, ләкин үҙемде яҡлап, һаҡлап бер нәмә лә эшләй алмайым. Уларҙы күреп тә булмай, артым менән ултырам бит инде багажникҡа. Шулай килә торғас, водитель "Урман" кафеһы эргәһенә килеп туҡтаны. Төшөп, тәмәке тартырға булды, ахыры. Сыҡҡас, машинаның тәгәрмәстәрен тибеп ҡараны. Һыҙылып ҡына таң атып килә. Машина туҡтағас, тегеләр ҙә һөйләшеүҙән шып туҡтаны. Таң атыуҙан ҡурҡтылар булһа кәрәк, төшөп ҡалдылар. Уларҙың машинанан төшөүе булды, миңә ҡапыл хәл инде, ярым ятып барған еремдән тороп ултырҙым. Бер нәмә лә булмағандай, кире үҙ хәлемә ҡайтып, кеше булдым да киттем. Юлдаштарым да күҙҙәрен асып, ҡайҙа, нимәгә туҡтағаныбыҙҙы һораштылар ҙа, кире йоҡоға талдылар. Әгәр, һиҙһәләр, ҡурҡырҙар ине.\nПараллель донъя йәндәре менән осрашыуҙар тағы ла булды. Уныһын икенсе юлы һөйләрмен.\nФәриҙә АЙЫТБАЕВА. Бөрйән районы.\nЯҙылған: 15.09.14 | Ҡаралған: 1418


Муниципаль район хакимиәте башлығы И.Х. Ситдыҡов уҡытыусыларҙың һәм уҡыусыларҙың ҡаҙаныштары тураһында һөйләп үтте. Шул уҡ ваҡытта Илшат Хәмит улы быйылғы берҙәм дәүләт имтихандарының һөҙөмтәләренә борсолоуын белдерҙе һәм йәш быуынды патриотик рухта тәрбиәләүҙең мөһимлеген һыҙыҡ өҫтөнә алды. “Балаларҙың районыбыҙҙың Социалистик Хеҙмәт Геройҙарын, тылда еңеү яулаусыларҙың, хатта милли батырыбыҙ Салауат Юлаевтың да кем булыуын белмәүе хафаға һала. Әгәр йәш быуын тыуған яғының тарихын, шәхестәрен белмәй үҫә икән, был бит беҙҙең хис-тойғоһоҙ роботтарҙы тәрбиәләүебеҙҙе аңлата”, – тине ул. Шулай уҡ И.Х. Ситдыҡов оптимизация мәсьәләһе бик етди ҡаралыуын, мәктәптәрҙе япмауға бар иғтибар йүнәлтелеүен дә билдәләп китте.\nБР Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайҙың социаль сәйәсәт һәм һаулыҡ һаҡлау буйынса комитеты рәйесе А.В. Буранғолова балаларҙың мәктәптә уҡығанда уҡ ниндәй һөнәр һайлаясағын билдәләргә кәрәклеген аңлатты. “Йыш ҡына юғары уҡыу йорттарын тамамлаған йәш белгестәр хеҙмәт баҙарында үҙ урынын таба алмай. Шуға күрә йәштәргә һөнәр һайлағанда ярҙам итергә кәрәк. Шулай уҡ балаларҙы тәмәке тартыу, наркомания, эскелек кеүек заман афәтенән һаҡлау ҙа мөһим. Бының өсөн уларҙы спортҡа ылыҡтырырға кәрәк. Был йәһәттән бассейндар, спорт комплекстары төҙөп, һау-сәләмәт тормошто пропагандалаған “Берҙәм Рәсәй” партияһына рәхмәтлебеҙ”, – тине.\nПсихология фәндәре кандидаты Э.Н. Әбүталипова ла кәңәшмәлә ҡатнашыусыларҙы яңы уҡыу йылы менән ҡотлап, уларҙың ил киләсәген тәрбиәләүен билдәләп үтте.\nМәғариф бүлеге начальнигы Р.Ф. Ильясов мәктәп, балалар баҡсаларының 1 сентябргә әҙерлеге, үткәрелгән һәм хәҙерге ваҡытта эшләнгән ремонт эштәре менән таныштырып үтте. Ринат Фазылйән улы класта бер-ике бала булған мәктәптәрҙә төрлө йәштәге уҡыусыларҙан кластар төҙөү проблемаһына ла туҡталды.\nАртабан кәңәшмәлә ҡатнашыусылар яңы стандарт буйынса уҡытыу, методик алымдар, тәрбиә биреү тураһында фекер алышты. Таулыҡай мәктәбенең директор урынбаҫары Г.И. Әхмәтшина, 4-се мәктәп директоры Б.М. Сәғитов, Күсей ауыл биләмәһе башлығы С.Р Йыһаншина, лицей-интернаттың уҡытыусыһы С.З. Ишҡыуатов, Иҫке Сибайҙан Г.В. Ғәбитова һ.б. бик фәһемле сығыш яһаны.\nХеҙмәт өлгөһө булған уҡытыусыларҙы, тәрбиәселәрҙе бүләкләү кәңәшмәнең иң тулҡынландырғыс мәле булғандыр. Шулай уҡ “Йыл мәктәбе – 2012” – 4-се, Аҡморон, Буранбай, Йомаш мәктәптәре, “Йыл балалар баҡсаһы – 2012” ярышында ҡаланың “Күбәләк”, “Гөрләүек” баҡсалары, “Ләйсән” (Әхмәр ауылы) еңеүсе тип иғлан ителеп, дипломдар һәм аҡсалата бүләктәр тапшырылды. Икенсе-өсөнсө урын алыусылар ҙа иғтибарһыҙ ҡалманы. Шулай уҡ яңы уҡыу йылына әҙерлек, спорт, хәрби-патриотик белем биреү буйынса алдынғылар ҙа бүләкләнде.\nМәғариф хеҙмәткәрҙәрен яҡынлашып килгән яңы уҡыу йылы менән ҡотлап, уңыштар теләп, кәңәшмәлә ҡабул иткән мөһим ҡарарҙарының тормошҡа ашыуын теләйбеҙ.\nАвтор: Һаҡмар | Ваҡыты: 23:13


Өфө - илдең философия үҙәге\nБаш ҡалала етенсе Рәсәй философия конгресы эш башланы. Өс көн дауамында барасаҡ форумда 26 тематик секция, 5 симпозиум, 25 «түңәрәк өҫтәл» эшләйәсәк һәм уға ҙур өмөттәр бағлана. Халыҡ-ара мөнәсәбәттәр ҡатмарлашҡан осорҙа философтарҙан һөҙөмтәле хәл итеү юлдары көтөлә. Быйыл ул конгресс «Философия, толерантлыҡ, глобалләшеү. Көнсығыш һәм Көнбайыш - ҡараштар диалогы» тип атала.\nӨфө өс көнгә илдең философтар мәккәһенә әйләнде. Рәсәй кимәлендә уҙғарылған конгресс булыуға ҡарамаҫтан, йыйында халыҡ-ара делегаттар ҙа ҡатнаша. Форумға 16 илдән һәм Рәсәйҙең 71 төбәгенән меңгә яҡын ғалим килде. Был форумды ойоштороу өсөн тап Башҡортостандың һайланыуы ла осраҡлы түгел. Өфө был хоҡуҡты Владивосток һәм Санкт-Петербург кеүек эре ҡалаларҙы үтеп алды.\nИкенсенән, Башҡортостан үҙенең философтар мәктәбе менән дә тотош илдә абруй ҡаҙанған төбәк. Халҡыбыҙ борон-борондан үҙенең аҡыл эйәләре, мәғрифәтселәре һәм фәйләсүфтәре менән дан тота.\nҒалимдар әйтеүенсә, конгреста тотош донъяуи йәшәйештә көнүҙәк мәсьәләләр ҡарала. Философтар проблемаларҙы күтәреп кенә ҡалмай, уларға фәлсәфәүи мөнәсәбәт һәм хәҙерге күҙлектән ҡараш тәҡдим итә.\nШулай ҙа философия иҡтисад, сәнәғәт һәм башҡа гуманитар мәсьәләләрҙе хәл итеүгә йүнәлтелмәгән. Уның маҡсаты тағы ла юғарыраҡ. Һәр кеше ниндәйҙер кимәлдә философ һәм ошо күҙлектән ҡарамай тороп цивилизация алға китә алмай, тине Рөстәм Хәмитов.\nӨс көн дауамында барасаҡ конгреста 26 тематик секция, 5 симпозиум, 25 «Түңәрәк өҫтәл» эшләйәсәк һәм был илдә философтар мәктәбен үҫтереү эшенең башы ғына. Форумда ҡатнашыусылар Евразия философтары йыйынын да Өфөлә уҙғарыу тәҡдиме индерҙе. Башҡортостанда халыҡ-ара кимәлдәге саммиттар ойоштороу тәжрибәһе, мөмкинлектәр юғары . Ойошма етәкселеге хуплаһа, беҙ ҡабул итергә әҙер тине, төбәк етәксеһе. Евразия философтары конгресын 2023 йылда үткәреү күҙаллана.


Радий Хәбиров – Сибайҙағы тарих-тыуған яҡты өйрәнеү музейында\n30 Ғинуар 2019, 13:52\n“Һәр ҡала ла бындай байлыҡ, илһөйәрлектең юғары өлгөһө һәм тыуған төйәк өсөн оло ғорурлыҡ тойғоһо менән маҡтана алмайҙыр”, – тине республика етәксеһе Радий Хәбиров, Сибайҙағы тарих-тыуған яҡты өйрәнеү музейы менән танышҡас.Ул мәҙәни-ғилми учреждениеның барлыҡ экспозицияларын тиерлек ҡарап сыҡты. “Сибай тарих-тыуған яҡты өйрәнеү музейындағы 12 мең уникаль фондтың 1615-е Рәсәй Музей фондының Дәүләт каталогына индерелгән, – тип яҙҙы Радий Фәрит улы аҙаҡ социаль селтәрҙәге аккаунтында. – Һәр мөйөш, һәр зал күңел һалып биҙәлгән. Бында дәрестәр үткәрелә, экскурсиялар ойошторола”.\n“Һәр ҡала ла бындай байлыҡ, илһөйәрлектең юғары өлгөһө һәм тыуған төйәк өсөн оло ғорурлыҡ тойғоһо менән маҡтана алмайҙыр”, – тине республика етәксеһе Радий Хәбиров, Сибайҙағы тарих-тыуған яҡты өйрәнеү музейы менән танышҡас.\nУл мәҙәни-ғилми учреждениеның барлыҡ экспозицияларын тиерлек ҡарап сыҡты. “Сибай тарих-тыуған яҡты өйрәнеү музейындағы 12 мең уникаль фондтың 1615-е Рәсәй Музей фондының Дәүләт каталогына индерелгән, – тип яҙҙы Радий Фәрит улы аҙаҡ социаль селтәрҙәге аккаунтында. – Һәр мөйөш, һәр зал күңел һалып биҙәлгән. Бында дәрестәр үткәрелә, экскурсиялар ойошторола”.\nМузей 1995 йылда төҙөлгән йорттоң беренсе ҡатында урынлашҡан, ә техник талаптар буйынса айырым бинала булырға тейеш.\n“Беҙгә фондты һаҡлауға, ғилми китапхана өсөн урын кәрәк. IT-технологияларҙы файҙаланып, башҡорт халҡының матди булмаған мәҙәни мираҫына бағышланған экспозиция булдырыу зарурлығы бар. Бина капиталь ремонт талап итә”, – тип хәл итәһе мәсьәләләр хаҡында һөйләне музей директоры Альбина Ярмуллина.\nРадий Хәбиров ремонт эшләүгә республиканан финанс ярҙам буласағын белдерҙе


Күңел яраһы » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Махсус бит » Тормош юлдары ҡатмарлы » Күңел яраһы\nКешегә иң яҡыны – тыуған ауылы, кендек ҡаны тамған ере, уны тыуҙырған әсәһе тип уйлайым. Үҙем дә хәҙер ике балаға ғүмер бүләк иткән әсәмен. Ошолар хаҡында уйланһам, иң элек йөрәгемде әрнетеп, ҡәҙерле әсәкәйемдең яҙмышы хәтеремә төшөп, күҙҙәремдән әсе йәштәрем аға. Беҙ ғаиләлә биш бала үҫтек. Өс апайым, бер ағайым һәм иң кинйәһе мин. Бала саҡтан ҡалған иҫләрлек хәтирәләр ҙә юҡ кеүек. Бала саҡ тиһәң, күҙ алдына тик атайҙың әсәйҙе рәнйетеүе, өйгә ҡайтмай ситкә йөрөүҙәре, әсәйҙең уны тәҙрәнән күҙен алмай көтөүе, ә инде арып китһә, ултырғыста күҙҙәрен мөлдөрәтеп ҡарап ултырыуы күҙ алдына килеп баҫа. Дүрт ҡыҙ, бер малай... Әйтеүе генә рәхәт. Ә ул балаларҙың артабанғы яҙмышы нисек булыр, тормош ҡороп йәшәп китергә кем ярҙам итер?.. Был хаҡта уйлап та тормай, атай булған кеше, әсәйҙе биш балаһы менән яңғыҙын ҡалдырып, икенсегә әүрәп сығып китте. Иң бәләкәйенә – миңә ул ваҡытта 13 кенә йәш ине. Ғаилә башлығы, әсәйемдең үҙ ғүмерендә беренсе тапҡыр дауаханаға ятҡан ваҡытын файҙаланып, өйҙә бәләкәй ҡыҙын яңғыҙын ҡалдырып, үҙенә кәрәк-яраҡтарын алып, табанын ялтыратты. Күмәк бала менән бер үҙе тороп ҡалған әсә кешенең был ваҡыттағы күңел торошон аңларға була. Артабан уға нисек йәшәргә көс табырға? Балаларын нисек яңғыҙ аяҡҡа баҫтырырға? Ҡәҙерлебеҙ ошондай һорауҙарға яуап таба алмай интеккәндер инде. Ҡыҫҡаһы, атайымдың хыянаты әсәйебеҙҙе ҡара гүргә илтте. Май айының матур бер көнөндә беҙ әсәйһеҙ ҙә тороп ҡалдыҡ.\n«Әсәй үлһә, атай – еҙнә», – тиҙәр. Ә беҙҙең осраҡта икеләтә, өсләтә ауыр булды. Биш баланың иң өлкәне генә үҙ тормошон ҡорғайны. Ә ҡалған дүртәүебеҙҙең киләсәге билдәһеҙ. Шулай итеп, иң өлкән апайыбыҙ ҡарамағында тороп ҡалдыҡ. Апайыбыҙ әсәй ҙә, атай ҙа булды, уға рәхмәтлебеҙ. Ҡарауһыҙ ҡалған донъяны, мине уйлап, икенсе апайым менән ағайым, уҡып йөрөгән юғары уҡыу йорттарын ташлап, ауылға ҡайтырға мәжбүр булды. Улар төп йорт усағын һүндермәй, элеккесә донъяны алға алып китте, кәртә тултырып мал аҫраны, баҡса үҫтерҙе. Ағайым, атай урынында ҡалғас: «Һеңлеләремде кейәүгә бирмәйенсә кәләш алмайым», – тине һәм шул һүҙендә торҙо. Өлкән апайым менән ағайым туйҙар үткәреп, өс ҡыҙҙың береһен – Ҡариҙел районы на, икәүһен Баймаҡ районына кейәүгә бирҙе. Һеңлеләрен эйәле-башлы иткәндә ағайыбыҙҙың күҙ йәштәре аша бәхет теләгәне әле лә күҙ алдында тора. Өлкән апайым туй мәжлесен уҙғарыуҙы үҙ өҫтөнә алһа, ағайым, ир кеше булараҡ, һеңлеләренә берәр һыйыр биреп, кейәүгә оҙатты. Шулай итеп, ағайым менән өлкән апайым үҙ иңдәренә төшкән бурысты үтәне. Ағайым ауылдан күсергә риза булманы. Беҙгә үҙ тормошобоҙҙо ҡорорға ярҙам иткәндән һуң үҙе лә өйләнде, тәүҙә улы, шунан ҡыҙы тыуҙы. Ләкин... Ләкин уға ғаиләле булып, балаларын ҡосоп, һөйөп-һөйөлөп оҙаҡ йәшәргә насип булманы. Ағайыбыҙ атай ташлап киткән нигеҙҙе һыуытмай, уға йән өрөп йәшәргә тырышты. Ул тормошон бөтөн яҡлап та яҡшы итеп алып барҙы. Ауылда донъя көткәс, малға бесән эшләр өсөн тракторы ла, бесән сапҡысы ла, тырмаһы ла, башҡа кәрәк-яраҡтары ла кәрәк.\nТехникаға ҡулы оҫта булды. Ихатаһындағы барлыҡ техниканы үҙе йүнләп, үҙе ҡороп эшләп алды. Уға һәр бер бәләкәй генә тимер киҫәге лә ҡәҙерле ине. Иҫләйем, ауылға ҡайтһам, барлыҡ башҡарған эштәрен миңә күрһәтә, йүнәткән, хәстәрләгән техникаһының торошо менән таныштыра, уларҙың барыһы хаҡында иҫе китеп һөйләй торғайны. Миңә, ҡыҙ балаға, уның һөйләгәндәре ят ине. Ир туғаны, кәңәшләшер, арҡаланыр кешеһе лә булмағандыр инде. Атай ошо нигеҙҙе ташлап китмәһә, ағайымдың яҙмышы ла бөтөнләй икенсе булыр ине. Барыһын да бер йөрәк аша үткәргән ағайымдың тора-бара нервылары ҡаҡшаны, был донъяла йәшәүҙең йәмен тапмай, баҡыйлыҡҡа күскәнен һиҙмәй ҙә ҡалды.\nАғайыбыҙ үлгәс, беҙҙең күңелде уйлаусы булманы. Үҫкән тыуған йортобоҙ ишегенә шунда уҡ йоҙаҡ эленде. Ихата бөтөнләй буш ҡалғас ҡына йортобоҙға инә алдыҡ. Өй түрендә ағайымдың ғына кейемдәре етемһерәп тороп ҡалғайны. Бер нәмәһеҙ буш ҡалған, бала сағыбыҙ үткән йортҡа һуңғы тапҡыр инеп сығырға үҙемдә ҡыйыулыҡ таптым. Шунда ғына ағайымдың атай ташлап киткән нигеҙҙең тотҡаһы булғанын аңланым. Яҙмыш маңлайға яҙыла, тиҙәр. Ағайымдың яҙмышы шулай булғандыр, күрәһең. 25 йәшендә улы өйләнер урынға атаһы икенсегә өйләнгәс, әлбиттә, уҡыуын дауам итеү, тормош ҡороу уйынан ваз кисергә тура килә. Ауыр тупрағы еңел, йәне йәннәттә булһын. Сөнки яҡты донъяла уға рәхәтләнеп йәшәргә мөмкинлек булманы.\nАтай... Әсәй... Ғаилә... Балалар... Уларҙың киләсәге... Әгәр атай кеше үҙ балаларын ҡарамай, икенсе ят бауырҙы үҙ итә икән, быны нисек аңларға?! Ул шул хәтлем ҡаты бәғерлеме, әллә йөрәге урынында таш ятамы? Мине был һорау иртәле-кисле борсой. Әсә үҙенең йөрәге аҫтында балаһын туғыҙ ай буйы йөрөтә, уны донъяға тыуҙыра. Балаһын һәр яҡлап ҡурсалай, үҫтерә. Ә ни өсөн ҡайһы бер атайҙарға үҙ балалары яҡын түгел, ни өсөн улар балаларын ташлап китә? Хәҙерге ваҡытта атайҙары ташлаған балалар бихисап. Атайҙар еңел генә уйлап, икенсе кешене йәр итеп, үҙ балаларын ҡалдырып, өйҙән сығып китә. Улар балаларының артабанғы тормошо, киләсәк яҙмышы тураһында аҙ ғына булһа ла уйланамы икән? Ата-әсәһе булла тороп та, етем булып үҫеү, башҡалар араһында кәмһенеү – бала өсөн бик ҙур фажиғә.\nВаҡыт үткән һайын күп нәмә онотола, яралар уңала, тиҙәр. Юҡ, улай түгел, киреһенсә, мин йылдар үткән һайын бала саҡҡа кире әйләнеп ҡайтам. Шул мәлдәрҙә күңелем тағы ла нығыраҡ әрней, йөрәгем һыҙлай.\nИх, атай, нишләп кенә һин башҡа атайҙар кеүек үҙ балаларыңды ҡарап, үҙ ғаиләңдең башлығы булып ҡына төп өйҙә йәшәмәйенсә, ҡатыныңдың, балаларыңдың тормошона аяҡ салдың? Йөрәгең аҙ ғына булһа ла һыҙламаймы?.. Әгәр һин шулай ҡыланмаһаң, тормошобоҙ бөтөнләй икенсе булыр ине, ошо көндә әсәйем дә, ағайым да иҫән булыр ине. Әсәйем, төн йоҡоларын йоҡламай, биш бала атаһы булған ирен көтөп ултырған ваҡытта атайымды әүрәткән, шулай уҡ балалары булған ҡатын аҙыраҡ ҡына булһа ла уйланманымы икән? Ниндәй йөрәк менән ул ҡатыны, балалары булған сит кешене өйөнә индерҙе икән?\nМин хәҙер, 20 йыл үткәс, атайҙың ҡылыҡтарының яртыһына ғына шаһит булғанмын икән, тип уйлайым. Әйтәйек, атайымдың әсәйемде алдап китеп, сит ҡатын менән Сибай профилакторийында ял итеүе, шул ҡатындың атайҙы осрашыуға саҡырып яҙған хатын өйгә үк алып килеп, миңә, ҡыҙына, биреп китеүе һәм башҡалар...\nӘ күңел һаман да әсәйҙе юҡһына. Иң ғәзиз кешебеҙҙең йәш кенә көйө, ире тере була тороп та, биш бала менән яңғыҙ ҡалып йәшәүе, ағайыбыҙ мәрхүм булғас, атайыбыҙҙың 20 йыл аяҡ баҫмаған өйөн барып һатып китеүе башҡа һыйырлыҡ түгел.\nӘсәкәйем, һин бит тормоштоң бер рәхәтен дә күрмәй йәшәгәнһең.\nНисек кенә түҙемлегең етте икән?\nЙөрәгең ныҡ ҡына әрнегәндер ул ваҡыттарҙа. Мин һине аңлайым...\nӘгәр ошо ваҡиғалар балаларың үҫкәс, әлеге көндә булһа, беҙ һине ҡурсалап алып ҡалыр инек, ейәндәрең, ейәнсәрҙәреңде ҡосоп, бәхетле өләсәй булып йәшәр инең. Ләкин һин юҡ инде. Шуныһы үкенесле,ҡәҙерле әсәкәйем!\nАғайым үлгәс, күңел яралары тағы үҙен белдерҙе, бала саҡтың ауыр хәтирәләре әленән-әле иҫкә төшөп, йөрәкте әрнетте. Ниңә тормош беҙгә, ғәйепһеҙ балаларға, шул тиклем ауыр күңел кисерештәре кисерергә насип итте икән? Мин үҙем, кейәүгә сыҡҡас, ҡалала төпләндек. Аҙна һайын тигәндәй иптәшемдең ауылына – ҡайны-ҡәйнәмә ҡайтып йөрөнөк. Ҡайтҡан һайын улар беҙҙе ихлас ҡаршы алды, оҙатып тороп ҡалды. Ауылдан ҡалаға ҡайтырға сыҡҡас, күңелем шул хәтлем тула, хатта бер килке иптәшем менән һөйләшмәй, иламһырап ҡайта торғайным. Атай-әсәйле булыуы ниндәй бәхет! Ниңә беҙҙе атай ошо бәхеттән мәхрүм итте икән, тип тағы ла уйға сумам, булған ваҡиғаларҙың барыһы ла яңынан күҙ алдынан үтә...\nХәҙерге көндә, Аллаға шөкөр, һәр беребеҙҙең үҙ ғаиләһе, балалары бар. Артабан да шулай апайҙарым менән бер-беребеҙгә терәк-таяныс булып йәшәргә яҙһын. Ҡәҙерлеләремә һаулыҡ, бәхет, күңел тыныслығы, оҙон ғүмер теләйем. Ә мәҡәләмдең аҙағында шуны әйтер инем. Был донъяла бер генә йәшәйбеҙ. Атай-әсәйҙәр, ташламағыҙ балаларығыҙҙы! Һәр баланың да был донъяла тулы ғаиләлә, бәхетле йәшәргә хаҡы бар!\nСығыу ваҡыты 30-10-2013, 19:14 | Ҡаранылар: 3470


"Ғәҙел Рәсәй: Тыуған ил. Пенсионерҙар. Тормош" берләшкән һул фирҡәһенең региональ бүлексәһе тарихында беренсе конференция Өфөлә үтте. Уртаҡ ояға әле өйрәнеп тә бөтмәгән, ҡасандыр төрлө өс партия вәкилдәре уртаҡ тел эҙләне, сөнки улар алдында үҙ етәкселәрен һайлау, Башҡортостанда йәшәү формаһын билдәләү бурысы тора ине.\nКөҙ башына иң ойошҡан фирҡә "Родина" ине - Башҡортостанда\n29 бүлексәлә 2600-ҙән ашыу кешенең партбилеты булды. Иң аҙ һанлыһы - Рәсәйҙең "Тормош" фирҡәһе. Һуңғы йылда Башҡортостанда иң әүҙеме Пенсионерҙар фирҡәһе булды.\nКем беренсе булып идея күтәрә, ғәҙәттә, шул алға сыға. Яң ы "актуаль һул" фирҡә төҙөү инициативаһы менән сыҡҡан Федерация Советы спикеры һәм "Тормош" фирҡәһе лидеры Сергей Миронов уның етәксеһе итеп тәғәйенләнде лә инде.\nБашҡортостандағы яңы "Ғәҙел Рәсәй" фирҡәһенең 30 бүлексәгә берләшкән 4170 ағзаһынан 83 делегат йыйылды. Конференцияның төп маҡсаты контроль-ревизия комиссияһын, совет бюроһын, бюро секретарын, фирҡәнең региональ бүлексәһе рәйесен һәм рәйестең беренсе урынбаҫарын һайлау булды. Өс етәксе вазифаға берләшкән фирҡәләрҙең лидерҙары кандидатуралары тәҡдим ителде: Александр Сидякин (Рәсәй Пенсионерҙар фирҡәһе), Александр Козлов ("Родина") һәм Вячеслав Квят ("Тормош"). Региональ бүлексәләге юғары вазифаға дәғүә итеүселәрҙең һәр береһен делегаттар ҡыҫҡаса резюме менән сығыш яһарға мәжбүр итте. Үҙҙәрен һайлмауҙары менән ризалашмаған ҡайһы берәүҙәр ултырыш залын ташлап сығып китте.\nТауыш бирер алдынан ғына делегаттар алдында Федераль теркәү хеҙмәте вәкиле сығыш яһаны, ул яңы фирҡә ағзаларына партия Уставын боҙорға ярамағанлығына һәм региональ бүлексә Советы рәйесе итеп Вячеслав Квятты һайлауҙың законға ярашлы булмауына күрһәтте. Әлбиттә, делегаттар үҙҙәре нисек теләй, шулай эшләй ала, ләкин Башҡортостанда фирҡә ойошмаһының законлылығы ҡурҡыныс аҫтына ҡуйылыр ине. Баҡһаң, конференция алдынан ғына "Тормош" фирҡәһе ағзаларының береһе БР буйынса Федераль теркәү хеҙмәтенең Баш идаралығына ялыу яҙған икән, унда ул Вячеслав Квяттың Өфөлә һәм Башҡортостанда йәшәүенең теркәлеүенә шикләнә. Ә был "Ғәҙел Рәсәй" Уставын туранан-тура боҙоу буласаҡ. Ведомство чиновниктары, ысынлап та, Квяттың теркәлеү-теркәлмәүен иҫбатлай алманы.\nАхыр килеп, конференция, региональ бүлексәнең эшмәкәрлеген ниндәй ҙә булһа закон боҙоуҙан башларға кәрәкмәй, тигән һығымтаға килде. Делегаттарҙың фекеренсә, контроллек итеүсе федераль органдың дәғүәләре нигеҙле, һәм уларҙы һанға һуҡмау бүлексә эшмәкәрлеген туҡтатыуға килтереүе ихтимал бит. Совет рәйесен һайлау тураһындағы мәсьәлә партия президиумы һәм Сергей Мироновтың үҙе менән кәңәшләшкәнсегә тиклем кисектерелде.\nШулай итеп, "Ғәҙел Рәсәй" фирҡәһе делегаттары региональ бүлексәнең етәксе составын - совет, совет бюроһын, контроль- ревизия комиссияһын һайланы. Фирҡә ойошмаһы менән идара итеүҙе кисекмәҫтән башлау өсөн совет рәйесенең беренсе урынбаҫары итеп - Александр Козлов, совет бюроһы секретары итеп Александр Сидякин һайланды.


20 Октябрь 2017, 12:37\nКүп осраҡта шәхси мал хужаларының да, ауыл хужалығы предприятиелары етәкселеге яғынан да үҙ мөлкәттәрен һаҡлауға һалҡын ҡарашта булыуы күҙәтелә. Улар бер ни булмағандай малдарын көтөүгә ҡыумай, иреккә ебәрәләр ҙә, һуңынан эҙләп-эҙләп тә таба алмағас, ғариза менән полицияға мөрәжәғәт итә башлайҙар. Бында инде енәйәтте ҡыҙыу эҙҙәр буйлап асыуға ышаныс күпкә кәмей. Шуны әйтеп үтергә кәрәк, мал урлау – иң ауыр асылыусы енәйәт төрҙәренең береһе, нигеҙҙә иректә йөрөгән малдар уғрылар өсөн ҡулай ғына, ҡағиҙә булараҡ, улар төндә, шаһиттарһыҙ урлана. Енәйәтселәр урланған малды шундуҡ һуйып, итен йыш ҡына күрше райондарҙа һатырға тырыша. Хатта енәйәт асылған осраҡта ла малды хужаһына кире ҡайтарыу бик һирәк кенә мөмкин була.\nПолиция хеҙмәткәрҙәре малдарҙы урлау осраҡтарын асыуға ғына түгел, ә енәйәттең ошондай төрөн профилактикалауға ла ҙур иғтибар бүлә. Шуныһы уйға һала, ҡайһы бер хужалыҡтар етәкселәрен мал башы һаҡланыуы ҡыҙыҡһындырмай. Малдар асыҡ, яҡтылығы булмаған ҡараңғы биналарҙа һәм ялан кәртәләрҙә аҫрала, унда бер ниндәй ҡыйынлыҡһыҙ үтеп инергә мөмкин. Ҡарауылсы ла йыш ҡына ышаныслы булмай сыға.\nВайымһыҙ хужалар граждандар араһында ла осрай. Шуға ла полиция хеҙмәткәрҙәре ауылдарҙа үткән сходтарҙа мал тотоусыларға уның теүәл булыуына контролде көсәйтеү хаҡында даими мөрәжәғәт итә. Бының өсөн һис юғы мал ҡураларын нығытырға кәрәк, уларҙың ҡапҡа-ишегенә бик ҡуйыу, эргәһенә эт бәйләү ҙә мөһим. Бөтөн малды ауыл хакимиәтендә иҫәпкә ҡуйыу, уларға келәймә һуғыу мотлаҡ. Һәм, әлбиттә, малды көткәндә ҡарауһыҙ ҡалдырмау.\nЕңел табыш артынан ҡыуып, сит малды урлауға ҡулдары йүгеректәргә шуны иҫтәренә төшөрөп үтергә кәрәк, малды урлаған осраҡта РФ Енәйәт кодексының 158-се статьяһы язаның бер нисә төрө менән янай – 80 мең һумғаса штрафтан алып биш йылға тиклем иректән мәхрүм итеү. Бынан тыш, ҡануниәткә ярашлы, енәйәти юл менән табылған милекте алған өсөн дә енәйәт яуаплылығы ҡаралған. РФ Енәйәт кодексының 175-се статьяһына ярашлы, урланған итте һатып алған өсөн дә ике йылғаса иректән мәхрүм итергә мөмкиндәр.\nГраждандарға мөрәжәғәт итеп, ауылығыҙҙа, йәғни яҡын-тирәлә билдәһеҙ, шикле кешеләр йәки автомобилдәр күрә ҡалһағыҙ, һис кисекмәҫтән үҙ участка уполномоченныйығыҙға был хаҡта хәбәр итегеҙ, транспорт сараһының төҫөн, маркаһын, дәүләт номерҙарын иҫегеҙҙә ҡалдырырға тырышығыҙ. Халыҡтың ошондай ярҙамы полицияға мал уғрыларын тиҙерәк асыҡлап, уларҙың эҙенә төшөргә, енәйәтселәрҙе фаш итергә булышлыҡ итәсәк.


Төбәктә Мари мәҙәниәте көндәре уҙҙы\n8 Июнь 2017, 16:41\nРеспубликабыҙҙа үткән Мари мәҙәниәте көндәре сиктәрендә Бөрө ҡалаһында I Мари халҡы съезының 100 йыллығына арналған «Мари халҡының этномәҙәни оҡшашлығын булдырыуҙа мәҙәниәт һәм мәғарифтың роле: тарихи боронғолоҡ» ғилми-ғәмәли конференцияһы булды.\nБашҡортостан Республикаһы Башлығы хакимиәтенең эске сәйәсәт буйынса етәксеһе урынбаҫары Максим Михайлов конференцияла ҡатнашыусыларға Рөстәм Хәмитовтың тәбрикләү хатын уҡып ишеттерҙе. Унда былай тиелә: «Ҡәҙерле дуҫтар! Башҡортостандың күп милләтле халыҡтары исеменән «Мари халҡының этномәҙәни оҡшашлығын булдырыуҙа мәҙәниәт һәм мәғарифтың роле: тарихи боронғолоҡ» ғилми-ғәмәли конференцияһында ҡатнашыусыларҙы ысын күңелдән сәләмләйем. Башҡортостандың нәҡ ошо ерендә 1917 йылда мари халҡының беренсе съезы уҙа. Уның делегаттары Рәсәй халыҡтары ғаиләһендә мари этносының киләсәген билдәләүсе бик мөһим мәсьәләләрҙе хәл итеүҙә ҡатнаша».\n«Шул ваҡыттан алып теүәл бер быуат ваҡыт үтте. Башҡортостан мариҙары туған телен, үҙенә генә хас мәҙәниәтте, бай йолаларҙы һәм ғөрөф-ғәҙәттәрҙе һаҡлап ҡалды. Дәүләт власы, урындағы үҙидара һәм республикалағы мари йәмәғәтселегенең уртаҡ ярҙамы менән мариҙар туған телен өйрәнә алһын өсөн бөтә шарттар ҙа булдырылған, — тиелә республика Башлығының Башҡортостан ерендә йәшәүсе мариҙарҙың тормошо хаҡындағы телмәрҙә. — Мари филологияһына нигеҙ һалыусы Валериан Васильевтың, йәмәғәт эшмәкәре Николай Алексеевтың, мари әҙәбиәте классигы Яныш Ялкайндың, композитор Алексей Искәндәровтың музейҙары асылған. «Эрвел Марий» төбәк мари милли-мәҙәни автономияһы ҙур эш алып бара. Мари мәҙәниәте көндәре саралары милли мәҙәниәттәрҙе үҙ-ара байытыуға, халыҡтар араһында дуҫлыҡты нығытыуға булышлыҡ итә».\nБөрөгә Мари Иле Республикаһынан 103 кешенән торған делегация килде, 140-лаған кеше Башҡортостандан мари мәҙәниәте менән таныштырҙы. Конференция башланыр алдынан унда ҡатнашыусылар һәм байрам ҡунаҡтары музейҙа һәм мариҙарҙың тормошона арналған майҙансыҡтарҙа һәм күргәҙмәләрҙә булды. I Мари халҡының съезына йөҙ йыл тулыу уңайынан мемориаль таҡтаташҡа сәскәләр һалынды. Кискеһен Ҡала мәҙәниәт һарайында байрам концерты үтте.


Утҡа кәртә юҡ » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Утҡа кәртә юҡ\nУтҡа кәртә юҡ 11.05.2018 // Йәмғиәт\nҒүмер шул тиклем ҡыҫҡа һәм уның ниндәй йүнәлеш алырын бер кем дә алдан белмәй. Хатта бөтә төр һаҡлыҡ сараларын үтәгән осраҡта ла, һис уйламағанда хәүеф-хәтәр менән осрашыуың ихтимал. Шуға күрә лә төрлө хәл-ваҡиғаға һәр саҡ әҙер булыу зарур.\nМәҫәлән, шәхси йортта янғын ваҡытында нимә эшләргә? Был осраҡта тиҙ эш итә белергә кәрәк. Һыу, ҡом, ут һүндергесте файҙаланырға. Төтөн тулған бинанан мөмкин тиклем тиҙерәк сығып ҡасыу яғын ҡарағыҙ. Уның өсөн тынды тота белегеҙ, дымлы сепрәк менән танауығыҙҙы ҡаплағыҙ. Ҡуйы төтөнлө урынды шыуышып сығыу отошло, сөнки иҙәнгә яҡын урында таҙа һауа оҙағыраҡ һаҡлана. Йәнә бүтәндәрҙе иҫкәртеү һәм ҡотҡарыу тураһында ла онотмағыҙ. Әгәр ҙә кемдеңдер кейеменең яныуын шәйләһәгеҙ, тиҙ генә систереп ташлағыҙ йәки ҡулығыҙға эләккән одеял, бүтән әйбер менән ҡаплағыҙ. Һауа үтеп инмәһә, ут үҙенән-үҙе туҡтаясаҡ.\nЯнғынды сауҙа-күңел асыу комплексы кеүек ҙур урындарҙа күрһәгеҙ, шунда уҡ “01” йәки кеҫә телефонынан “112” һандарына шылтыратығыҙ. Һеҙ дөрөҫ итеп адресты әйтергә бурыслыһығыҙ. Һөйләгәндә ашыҡмағыҙ һәм үҙегеҙҙе тыныс тотоғоҙ.


Кирәбе — Башҡорт Википедияһы\n54°33′06″ с. ш. 59°15′52″ в. д.HGЯO\n80 253 840 001\n80 653 440 101\nКирәбе (рус. Кирябинское) — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 485 кеше. Почта индексы — 453725, ОКАТО коды — 80253840001.\n1767 йылда Кирәбе йылғаһы буйында баҡыр руднигы асыла. Кем уны асҡан - билдәһеҙ. Әммә рудник 1827 йылға тиклем эшләй. Ул йылға исеменән Кирәбе тип атала, һуңғараҡ ул ауылға әйләнә. XIX быуаттың 30-сы йылдарынан бында алтын сығара башлайҙар. Тәртип бында бик ҡаты булған, рудник менән десятник идара иткән, ул ғәйеплеләрҙе аяуһыҙ ҡамсылаған. Рудник һөргөн урыны була. 1773 йылда баш күтәргән башҡорттар, бөтә документацияһын юҡ итеп, 268 рудник кешеһен «әсирлеккә» ала һәм карателдәрҙән алыҫҡа, үҙҙәренең ауылдарына алып сыға. 1839 йылда Кирәбе руднигында 73 йортта 204 ир-егет, 213 ҡатын-ҡыҙ иҫәпләнә. 1920 йылда 369 йортта 1899 кеше йәшәй.\n1866 йылда 130 йортта 652 кеше йәшәгән. 1900 йылда сиркәү, сиркәү-мәхәллә мәктәбе, һыу тирмәне теркәлгән. 20 быуат башында хәҙерге статусын ала.\nКирәбе ауылы — административ үҙәк. Ауылда төп мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушерлыҡ пункты, клуб, китапхана бар.\n1920 йыл 26 август 1899\n1939 йыл 17 ғинуар 1204\n1959 йыл 15 ғинуар 1002\n1989 йыл 12 ғинуар 556\n2002 йыл 9 октябрь 593\n2010 йыл 14 октябрь 485 227 258 46,8 53,2\n2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы, милләттең күпселеге урыҫтар (75 процент) һанала.\n1900 йылда 1143 кеше йәшәгән.\nКирәбе йылғаһы (Урал йылғаһы бассейны) буйында урынлашҡан.\nЯҡындағы тимер юл станцияһы (Учалы): 32 км\nЯр урамы (рус. Береговая улица)\nҠамыш тыҡрығы (рус. Камышинский переулок)\nУрман тыҡрығы (рус. Лесной переулок)\nҮҙән тыҡрығы (рус. Логовой переулок)\nЙәштәр тыҡрығы (рус. Молодежный переулок)\nНикольский урам (рус. Никольская улица)\nПочта урамы (рус. Почтовая улица)\nЯҡты урам (рус. Светлая улица)\nКүксин тыҡрыҡ (рус. Сиреневый переулок)\nЦех урамы (рус. Цеховая улица)\nМәктәп тыҡрығы (рус. Школьный переулок)\n↑ 3,0 3,1 Кирәбе\nКирәбе // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Кирәбе&oldid=1137972 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 18:45 23 май 2022 үҙгәртелгән.


Конспект внеклассного мероприятия на тему "Ҡоштар кешеләрҙең иң ышаныслы ярҙамсылары "\nГлавная / Начальные классы / Конспект внеклассного мероприятия на тему "Ҡоштар кешеләрҙең иң ышаныслы ярҙамсылары "\nБалаларға тирә-яҡ мөхитте, хайуандар донъяһын һаҡлау сараларын аңлатыу.\nЙыһазландырыу ҡоштарҙың һүрәттәре, тауыштары яҙылған карточкалар, плакаттар.\nУҡытыусы. Хөрмәтле балалар, ҡунаҡтар, тыуған еребеҙгә шаулап, гөрләп яҙ килә. Март – яҙҙың беренсе айы, уяныу, сафланыу айы. Ул яҡтылыҡ, һыу һәм ҡоштар айы ла булып иҫәпләнә. беҙҙең илдә һәр йыл һайын 1927 йылдан алып 1 апрель көнөн ҡоштар көнө тип билдәләйҙәр. Был көндө һәр кеше ҡулынан килгәнсә ҡоштарға изгелек эшләргә тейеш. Ә балалар ниндәй яҡшылыҡ эшләй ала һуң ( яуаптар). Бигерәк тә сыйырсыҡтарға оялар эшләү киң таралған. Уҡыусылар был көндәрҙә үҙҙәренең ҡоштар тураһында китаптар уҡып, сығыштар тыңлап, кинолар ҡарап белемдәрен күбәйтә алалар. Ҡанатлы дуҫтарыбыҙ ҡайта. Бөгөнгө байрамды ҡанатлы дуҫтарыбыҙҙы ҡаршылау көнөнә арнайбыҙ.\nә хәҙер һүҙҙе ҡ-сө класс уҡыусыларына бирәбеҙ.\nҠояш нурын болот ҡаплаһа ла,\nЯҙ яҙлығын итә - эретә…\nҠарҙар бөтөп, ҡара ер йәшәреп,\nҺандуғастар һайрар көн етә.\nЯҙ килә, яҙ\nЭлекке түгел ҡар ҙа,\nҠарайҙы ул баҫыуҙа.\nЙылғаларҙағы боҙ ҙа\nЯрыла бит баҫыуға.\nЭй, талпынып ҡайтҡан ҡошҡайҙарым\nТыуҡан еркәйҙәргә ни етә\nҺәр ҙулышы күңел елкетә, -\nТыуған еркәйҙәргә ни етә\nЙыр Яҙ килә\nУҡытыусы Ҡанатлы дуҫтарыбыҙ беҙгә ашыға. Юлда улар күпме ауырлыҡтар кисерә. Бурандарға, ҡойма ямғырҙарға эләгеп, хәлдән таялар. Ҡоштарҙың иң көслөләре беренсе булып килеп етәләр. Ә яҙ килтереүсе тип ниндәй ҡошто атайҙар.\nЭй маҡтана, эй маҡтана\nҠанат остарыма тағып,\nЯҡшы хәбәр килдем алып,\nЯҙ башлана, яҙ башлана!\nҠарғалар Европа һәм Азияла осрай. Улар бергәләшеп коллония менән баҡсаларҙа, парктарҙа, кеешгә яҡыныраҡ ерҙә оя ҡоралар. Ояларын 3-6 йомортҡа һалалар. 18-22 көндә бала сығаралар.Уларҙың файҙаһы.төрлө үләкһәләр, саранчалар, ҡарышлауыҡтар менән туҡланалар. Шулай итеп иген культураларын ҡотҡаралар.\nСыйырсыҡты халыҡ кеше көлдөрөүсе тип атай. Ул бесә булып мыяулай, тауыҡ булып ҡытҡылдай, баҡа булып баҡылдай, бала һымаҡ илай, һыҙғыра ала. Сыйырсыҡтар бөжәктәр, ҡорттар, ҡусҡарҙар менән туҡлана. Улар парлашып йәшәйҙәр, үҙ ояларына 35 тапҡырға тиклем осоп киләләр, йәҡни тәүлегенә 200-300 –гә тиклем бөжәкте юҡ итәләр.\nЭй һайрай ҙа һуң был һабантурғай\nҠарҙар бөткәнен дә көтөп тормай.\nҺай һайрай ҙа һуң был һабантурғай.\nКем генә яратмай икән һабан турғайҙарын. Улар осҡанда һәр саҡ һайрайҙар. Шул саҡта йылға шауы, ҡыңғырау сәскәләре тауыштары ишетелгәндәй була. Һабан турғайҙары баҫыуҙарҙа, яландарҙа, көтөүлектәрҙә бик күп бөжәктәрҙе, ҡый үләндәренең ояларын ҡороталар. Ояларын ерҙә яһайҙар, күсеүсе ҡоштарға инәләр.\nКәкүк “Кәк-күк, тигән була, -\nЕләк күп-күп, тигән була.-\nЙәшел урман төпкөлөнә,\nәйҙә үт-үт, - тигән була.\nБеҙгә йыш кил, тигән була.-\nСаф һауалы урмандарҙа\nЯл итә бел” , - тигән була.\nКәкүк йәй буйына 270 меңдән ашыу ҡарышлауыҡ, май ҡуңыҙын юҡ итә. Йомортҡаһын теләшән ҡоштоң ояһына һалып китә, үҙе бала сығармай.\nҠарлуғастар, һандуғастар йәй буйына миллионға яҡын зарарлы бөжәктәрҙе ҡыра.\nҠоштар кешеләрҙең иң ышаныслы ярҙамсылары. Ҡоштарға ҡарап кешелә һауаға осоу хыялы барлыҡҡа килгән, йырҙар тыуған. Улар – баҡсаларҙың иң матур биҙәге. Яҙҙы һабан турғайының йырынан, йә юл буйындағы турғайҙарҙың сырылдауынан башҡа күҙ алдына баҫтырып булмай.\n(коштар тауышын тыңлау)\nҠоштар тәбиғәтте матурлап ғына ҡалмай, кешеләргә лә ҙур файҙа килтерә. Әгәр ҙә беҙ илебеҙҙәге бөжәк ашаусы ҡоштарҙы: тумыртҡаларҙы, сыйырсыҡтарҙы, ҡарабаш турғайҙарҙы һаҡлаһаҡ, урман һәм баҡсаларыбыҙ ҡоротҡос бөжәктәрҙән зарар күрмәҫ ине.\nҠор, һуйыр, сел, ағуна, тумыртҡа, шыршы турғайы, һайыҫҡан кеүек ҡоштар йылы яҡҡа китмәй, беҙҙә ҡышларға ҡалалар. Улар өсөн ҡыш ҡурҡыныс булмаһа ла, беҙ ҙә хәстәрлек күрһәтһәк, байтаҡ ҡоштарҙы һаҡлаясаҡбыҙ.\nУҡытыусы Эйе, ҡоштар – гүзәл тәбиғәттең ғәжәпләндергес бер бүләге. Улар үҙҙәренең тауыштары менән тирә-йүнде йәнләндереп, тормошто биҙәй. ә хәҙер ҡоштар һайрауын тыңлап алайыҡ.\nҠош тауыштарын тыңлау.\nә хәер беҙҙә ҡышлаусы ҡоштар тураһында тыңлап алайыҡ.\nТумырҡалар, доктормы ни,\nТуҡ-туҡ суҡып ағастарҙың\nТумырҡалар ағас бөжәктәре, уларҙың ҡурсаҡтары менән туҡлана. Шуға ла уны урман докторы тиҙәр.\nҠарабаш турғай – турғай ҙурлыҡ. Башы, түше һәм ҡойроҡ аҫты ҡара төҫтә, сикәләре аҡ. Ҡанаттары һәм ҡойроғо һорғолт күк, арҡаһы йәшкелт һоро. Төрлө урмандарҙа йәшәй. Ҡыш көнө торлаҡтарға яҡынлай. Бөжәктәр, уларҙың ҡурсаҡтары менән туҡлана. Йылы яҡҡа китмәй. ағас ҡыуыштарына 9-13 йомортҡа һала. Зарарлы бөэәктәрҙе ҡырып, файҙа килтерә.\nЙыр Урман радиоһы.\nУҡыусылар. Күп хайуандар һәм ҡоштар ер йөҙөнән юғала. Ни өсөн тип уйлайһығыҙ.\nКешеләр нисек итеп тәбиғәткә ярҙам итеү тураһында уйлағандар. Һәм “Ҡыҙыл китап” төҙөгәндәр. Был китапҡа 295 йәнлек, 312 төрлө ҡош ингән. Ә ниндәй йәнлектәр һәм ҡоштар яҙылған һуң был китапҡа.\nӘ уҡыусылар ниндәй өлөш индерә ала ҡоштарҙы һаҡлауҙа. Ә хәҙер Башҡортостанда “Ҡыҙыл китапҡа” керетелгән ҡоштар тураһында тыңлап үтәйек.\nБөркөт – бик ҙур йыртҡыс ҡош, уның ҡанаттары 2 метрға етә. Йоморан, алйырҙан, сысҡан, ҡуян кеүек йәнлектәрҙе ашай. Хәҙер беҙҙең республикала ғына түгел, бөтә ил буйынса ла бөркөттәр һаны әҙ ҡалған.\nТуғаҙаҡ. Ҡасандыр Башҡортостандың далаларында көтөү-көтөү булып йөрөгән был ҡошто ла хәҙер бик тиҙ табып булмай. Туғаҙаҡ та бик ҙур. Уның ауырлығы 16-17 кг-ға етә. Ул тик киң далаларҙа, сиҙәм ерҙәрендә генә йәшәй. Үлән һәм бөжәктәрҙе ашай.\nҠарағош. Бөркөттән бәләкәйерәк был ҡош та “Ҡыҙыл китапҡа” индерелгән.\nШоңҡар. Хәҙер был ҡоштоң тик исеме генә ҡалып бара. Һуңғы йылдарҙа шоңҡар ояһын күреүселәр ишетелмәй.\nҠарлуғастар төйәгендә йыры менән тамамлау.\nБергә Ҡоштарҙы һаҡлайыҡ!. Ҡоштар беҙҙең яҡын дуҫтарыбыҙ.!\nәйҙәгеҙ бергә таҡаталғы яҙылған һөйләмдәрҙе уҡып үтәйек.\nСценарий внеклассного мероприятия для начальной школы будет полезен учителям и воспитателям начального звена при подведении мероприятий в рамках празднования Международного дня птиц. Цели 1. Расширить и закрепить знания обучающихся о птицах, их повадках, о роли и месте в природе, о значении в жизни человека;


Арҙаҡлы ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙ » журнал Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы журналы\n27 июль. Шулай итеп, бер аҙ маҡташып, бер аҙ көлөшкәс, ул «Зәйнәб!» тине лә йылмайҙы. Уның әйтә биреп, көлөп ҡуйыуына мин дә оялып киттем. – Нәрҫә әйтергә теләнең? – тиеүемә, көлә-көлә: – Хатта ҙур вопрос, – ти ул. – Һин яуап табырһыңмы: ни өсөн...\nХалҡыбыҙҙың рухиәте, үҙаңы, ырыҫы һағында торған һәм ауыҙ-тел ынйылары аша милләтебеҙҙең ҡабатланмаҫ асылы, нескә аҡылы, тылсымлы өнө, илаһи моңо серен асып, ижад өлгөләре ярҙамында балалар йөрәгендә телебеҙгә, әҙәбиәтебеҙгә, мәҙәниәтебеҙгә һөйөү...\nТороп арлы-бирле иткәнсе халыҡтың «еләк күп» тип маҡтауҙарына ҡыҙығып, еләклеккә сығып киттем. Ауыл осона сыҡҡас та, өйөм-өйөм еләк япраҡтары араһында ҡыҙыл бөртөктәр ҡаршыланы. Туғай тулы еләк йыйыусылар. Бөтөн кеше сыға ла алыҫҡа еләккә китә. Улар...\n«Йөрәк серен йәшерен тотҡан һәр саҡ ота!»\nЗәйнәб Биишева. Был исем әҙәбиәтебеҙ йылъяҙмаһына алтын хәрефтәр менән теркәлгән. Йылдар үтеү менән бөйөк яҙыусының ҡабатланмаҫ таланты нығыраҡ баҙыҡлана бара, уның шәхесенә һәм әҙәби мираҫына ҡыҙыҡһыныу ҙа көсәйә....\nҒүмер – балҡыған нәжәғәй\nХоҙай Тәғәләнең ҡөҙрәте менән һуғарылған тылсымлы таңда бер ҡыҙ бала донъяға килә. Арыш башаҡҡа тулышҡан, мең йондоҙло күктә нәжәғәй уйнаған мәл була был. Сабый иртәнге сәғәт дүрттә күлдәктә тыуа. Ул тәүге ауазын һалғанда ҡапыл күк ҡабағы асылып...\nҺөйөү бүләк итеү өсөн яралған\nҺинән алыҫта мин, Башҡортостан, Матур исемең телем осонда... Мостай Кәрим. Санкт-Петербург ҡалаһында йәшәүсе күпселек яҡташтарым был һоҡланғыс ханым менән яҡшы таныш. Һүҙем – зауыҡлы, рухлы, алдынғы ҡарашлы замандашым, үҙ эшенең оҫтаһы, ижади шәхес...


Халыҡ мәнфәғәтендә эшләйҙәр\n22 Апрель 2019, 13:09\n21 апрель – Урындағы үҙидара көнө Урындағы үҙидара – иң ҡеүәтле инструменттарҙың береһе. уның ярҙамында граждандар үҙҙәренең идара итеүҙә ҡатнашыуға конституцион хоҡуҡтарын бойомға ашыра.\nМәсетле районы халҡы мәнфәғәтендә 76 муниципаль хеҙмәткәр эшләй.\nЯңы Мишәр ауыл биләмәһе хакимиәте хеҙмәткәрҙәре – әлеге хеҙмәттең лайыҡлы вәкилдәре. Был хакимиәт – мәктәп, мәҙәниәт йорто, ауыл хужалығы һәм йәмәғәт ойошмалары вәкилдәре үҙ-ара килешеп эшләгән иң яҡшы ауыл биләмәләренең береһе. Бында ауыл биләмәһе хакимиәте башлығы Баймөхәмәт Ғүмәровтың да хеҙмәте ҙур.\nХеҙмәт юлын ул Совет Армияһы сафында хеҙмәт итеп ҡайтҡандан һуң “Йондоҙ” йәмғиәтендә келәт мөдире булып 1998 йылда башлай. Баймөхәмәт Нурмөхәмәт улы – йәше буйынса ла, урындағы үҙидара органдарында эшләү тәжрибәһе буйынса ла иң йәш ауыл биләмәһе башлыҡтарының береһе. Уның тормош принциптары: ғәҙеллек, асыҡлыҡ һәм намыҫлылыҡ.\nЭшендә ул ауылдарҙы төҙөкләндереүгә ҙур баҫым яһай. Башлыҡ булып эшләгән йыл ярым эсендә ауылдар тотошлайы менән тиерлек яҡтыр- тылған. Ясин ауылы зыяраты территорияһын урман фондынан ауыл биләмәһе ер участкаһы итеп күсереү тамамланған. Урындағы башланғыс- тарға ярҙам итеү программаһын ул тулыһынса хуплай. Уға ярашлы Көршәле һәм Аҙанғол ауылдары юлдары ремонтланған, Яңы Мишәр мәктәбенең тәҙрәләре алмаштырылған.\nБашлыҡ шулай уҡ мәҙәниәт һәм спортҡа ҙур иғтибар бүлә. Былтыр шәхси эшҡыуар Марсель Ғәлләмов менән берлектә хоккей ҡумтаһы төҙөлгән. Мәҙәни саралар юғары кимәлдә үтә. Ауыл кешеләре ижади конкурстарҙа әүҙем ҡатнашып, призлы урындар ала.\nАуыл биләмәһе хакимиәтендә 1996 йылдан бирле эшләгән эштәр менән идара итеүсе Гөлсөм Ғарипова – башлыҡтың төп ярҙамсыһы. Тормош тәжрибәһе, профессионаллек, еңел аралашыусанлыҡ уға ҡатмарлы хеҙмәттә – ауыл биләмәһе эштәре менән идара итергә мөмкинлек бирә. Хеҙмәте өсөн Гөлсөм Раян ҡыҙы Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәр Советының Рәхмәт хаты һәм район хакимиәтенең Почет грамотаһы менән бүләкләнгән.\nХәрби-иҫәп хеҙмәткәре Гүзәл Ханова менән ерҙе файҙаланыу белгесе Гөлнара Шафиҡова ла – яуаплы һәм тырыш, үҙ эштәрен беләләр, бурыстарын аныҡ һәм оператив башҡаралар.\nҒөмүмән, хакимиәттең татыу коллективы ауыл кешеләре тормошон яҡшыраҡ, уңайлыраҡ итергә тырыша, сөнки үҙ ауыл биләмәләре халҡының етеш тормошо өсөн эшләүҙе улар үҙҙәренең маҡсаты тип иҫәпләй.


Cараны дизайнлау һәм полиграфия хеҙмәттәре\nКонгресс-холл киң спектрлы полиграфия һәм дизайн хеҙмәттәре тәҡдим итә. Сағыу идеялар, конкуренцияға һәләтле хаҡтар һәм юғары сифат ярҙамында Һеҙҙең сарағыҙ һәм компанияғыҙ айырылып торасаҡ.\nБеҙ сараларҙы профессиональ дизайнерҙарҙың ҡулдары менән биҙәйбеҙ. Саралар ҡала кимәлендә йәки шәхси булыуы мөмкин. Маҡсатыбыҙ бер – сағыу, аһәңле һәм ҡабатланмаҫ күренеш тыуҙырыу.\nКонференция, күргәҙмә, мода күрһәтеү, бүләкләү тантанаһы кеүек саралар, ҡағиҙә булараҡ, йыш үткәрелә, һәм ойоштороусылар алдында һәр ваҡыт уларҙы дөйөм массанан айырып күрһәтеү, шәхси үҙенсәлектәр менән һуғарыу бурысы тора. Был маҡсатҡа ирешеүҙең иң рациональ юлы - теге йәки был сараны тематикаһына һәм үҙенсәлектәренә ярашлы уникаль стилистикала биҙәү.\nТуйҙар һәм тыуған көндәр тураһында ла оноторға һәм күҙ уңынан сығарырға ярамай. Ябай эш көнөндә ниндәйҙер үҙенсәлектәрҙе тотоп алыу, күреү ҡыйын була. Байрамдар беҙгә бер секундҡа, бер көнгә туҡтап торорға, яҡындарыңды, дуҫ-иштәреңде яныңа йыйырға, уларҙы күрергә һәм ишетергә, ниһайәт, шатлыҡ тойғолары кисерергә мөмкинлек бирә. Шуға ла байрам ни тиклем сағыу итеп үткәрелһә, килгән һәр бер ҡунаҡтың күңелендә онотолмаҫ матур иҫтәлектәр ҡаласаҡ.\nКонгресс-холл белгестәре быны аңлай һәм беҙ биҙәгән һәр бер сара – беҙ һеҙҙең өсөн яҙған тарих ул. Шул уҡ ваҡытта һеҙ һәр ваҡыт сараның жанрын һайлай алаһығыҙ – ҡәтғи инглиз классикаһымы, готик туй булһынмы, йәки барокко стилендәге һарайҙағы тыуған көнмө. Беҙ Һеҙҙең байрамығыҙҙы ихтирам итәбеҙ һәм ысын күңелдән Һеҙгә ваҡытыбыҙҙы бағышлап кескәй деталдәренә тиклем уйлайбыҙ.\nВерстка һәм дизайн\nКиң форматлы баҫыу: дизайн һәм макетлау, баннерҙар, плакаттар, фото-панелдәр эшләү\nПолиграфик продукция баҫыу: тезистар, мәғлүмәти листовкалар, каталогтар, брошюралар, сертификаттар, саҡырыу ҡағыҙҙары һ.б.\nСувенир продукцияһын етештереү:\nФирма символикаһы төшөрөлгән ручкалар, портфелдәр, блокноттар, флеш-USB етештереү\nҠаплау өсөн макеттар етештереү


Берҙәмлектә – бәрәкәт » Башҡортостан гәзите\n"Башҡортостан гәзите" » Иман » Берҙәмлектә – бәрәкәт\nТүбәнге Әрмет халҡының татыулыҡ нигеҙе ниҙә?\n...Һуңғы ҡалайҙы беркетергә генә ҡалған. Ришат Мансуров менән Фәнис Шаһиев ерҙә тимер табаҡты тигеҙләп киҫә, ә ҡулдарында шөрөп һәм борғос әҙерләп торған Илшат Шаһиев менән Рауил Әбдрәхимов уны кәрниз буйына ҡуйырға әҙер. Эштең ҡыҙған сағы. Тағы бер ынтылыш, һәм мәсет тыштан балҡып торасаҡ!\nҠорбан ғәйетенә әҙерләнгән мәлдә шаһит булдыҡ был күренешкә. Изге байрамды шундай күркәм ғәмәл менән ҡаршы алды Түбәнге Әрмет ауылы егеттәре.\nМәғлүм ки, фани донъяла һәр кем үҙе артынан матур эҙ ҡалдырып китергә бурыслы – Ҡөрьән шулай өйрәтә.\n– Әл-хәмдү лил-ләһ, ауылыбыҙ халҡы Ислам ҡанундарын үтәргә тырыша, – ти ҡәнәғәтлек менән диндар Зиннур Ҡунафин. – Иманлылыҡ – ата-бабабыҙҙан күсә килгән оло ҡиммәт. Күңелдәрҙәге ошо тойғо бөгөн бөтөн быуын вәкилдәрен берләштерә, төйәгебеҙҙең, нигеҙҙәрҙең ҡот-ырыҫын һаҡлай. Ауылыбыҙҙа мәсеткә йөрөүсе күп, йәштәрҙең хаҡ юлға баҫырға ынтылыуы айырыуса һөйөнөслө. Иман йортон төҙөкләндереүгә, яңыртыуға һәр кем үҙ өлөшөн индерергә тырышты. Мәҫәлән, Ғаяз Ғибәҙуллин, Ришат Гәрәев, ирле-ҡатынлы Рәмзиә менән Ильяс Ғәлиуллиндар, Франгизә Камалова, ағалы-ҡустылы Рәмил һәм Радик Ширғәлиевтәр, әсәле-ҡыҙлы Ғәйшә менән Луиза Сафиуллиналар һ.б. Кем нисек булдыра ала – шулай ярҙам итте.\nТүбәнге Әрметтә мәсет һалыу эше туғыҙ йыл элек башлана. Фельдшер-акушерлыҡ пункты мәктәп бинаһына күсерелгәс, буш ҡалған урынды халыҡ иман йорто итеп үҙгәртергә ҡарар ҡыла. Йылдар дауамында ремонт яһала, тейешенсә яңыртып ҡороу эштәре алып барыла. Былтыр иһә халыҡ мәсетте киңәйтергә кәрәк тигән фекергә килә. Ни өсөн тигәндә, намаҙ ваҡытында, дини байрамдарҙа, кеше күбәйгәнлектән, тығыҙ була башлай. Һөҙөмтәлә, күп тә үтмәй, ир-егеттәр иман йортона төкәтмә эшләй. Быйыл дөйөм ҡыйыҡ ябып, тыштан матурлап ҡуялар. Хәҙер эске мәшәҡәттәр генә ҡалған. Әйтеүҙәренсә, яңыртыу эшенә, башлыса материал алыуға, йөҙ мең һумдан ашыу аҡса киткән. Изге ниәткә йүнәлтелгән ярҙамдың бәрәкәте, һис шикһеҙ, мәрхәмәтле, йомарт әҙәм балаларына йөҙләтә әйләнеп ҡайтыр. Динебеҙ хаҡына ваҡыты менән иҫәпләшмәгән, ҡул көсөн йәлләмәгән ир-егет тыуған төйәгенә күпме ырыҫ килтерә!\nБерҙәм, татыу Түбәнге Әрмет халҡы. Дөйөм көс менән ауылда байтаҡ эш башҡарылған. Мәҫәлән, “Урындағы башланғыстарға булышлыҡ итеү” программаһын оҫта файҙаланып, спорт һәм балалар уйын майҙансығы ҡорғандар, мәктәптең спорт залы ремонтланған, “Аныҡ эштәр” проектына ярашлы, зыярат ҡалай тимер менән кәртәләнгән... Берҙәмлектә – бәрәкәт: ауыл йылдан-йыл күркәмләнә, үҙ эшен асҡандар байтаҡ, тырышып донъя көткәндәр араһында йәш ғаиләләр күп.\nҒөмүмән, ауыл халҡы дин ҡанундарын үтәүҙә лә, башҡа йәһәттән дә татыулыҡ, тырышлыҡ күрһәтеп йәшәй. Бындай тәрбиә өлгөһөндә, иншаллаһ, киләсәктә лә иман йорто буш тормаҫ, хаҡ юлға баҫҡандар тағы ла артыр. Ғәйеткә йыйылған халыҡтың күплеген күргәс, ошо ышанысыбыҙ тағы ла нығынды. Байрам хөтбәһенән һуң ихатала ҡорбан ашынан, күстәнәстән мул табын ҡоролдо. Ғәйеткә килгәндәр араһында өлкәндәрҙең генә түгел, йәштәрҙең дә күплеген күреп, күңел һөйөндө.\nРайон: Ишембай районы


02:49, 31 март 2015 версияһы\n02:47, 31 март 2015 версияһы (төҙәтеү)\n02:49, 31 март 2015 версияһы (төҙәтеү) (кире алырға)\n#\tПалеозой дәүере ахырында тау барлыҡҡа килеүҙең герцин осоронда Көньяҡ Уралда яңынан тектоник хәрәкәттәр һәм магма процестары көсәйгән. Ҡатламдар өймәкләшеп, яңы тауҙар хасил иткән. Көньяҡ Урал менән Рус платформаһы сигендә ер ҡабығының көнсығыштан ҡыҫылыу ы һөҙөмтәһендә Урал алды сит бөгөмө барлыҡҡа килгән. Ул Рус платформаһын баҫҡан киң дингеҙ бассейнының сиген тәшкил иткән. Диңгеҙ төбөнөң һай урындарында Көньяҡ Урал буйлап хәҙергеләренә оҡшаш ҡалҡыу рифтар теҙмәһе һуҙылған. Хәҙерге ваҡытта уларҙың бер өлөшө ер өҫтөнә яңғыҙ тауҙар йәки шихандар рәүешендә ҡалҡып сыҡҡан. Бындай шихандарҙы, мәҫәлән, Стәрлетамаҡ ҡалаһына яҡын ерҙә күрергә мөмкин.Мезозой башланғанда диңгеҙ бассейны сигенгән. Уның урынында тигеҙлек йәйелеп ҡалған.▼\n#\tТауҙар барлыҡҡа килеүҙең альп осоронда тектоник хәрәкәттәр яңынан көсәйгән, һөҙөмтәлә ҡыҫылып өймәкләнгән оҙон һәм тар ҡатламдар Урал тауҙарының яңынан-яңы һырттарын барлыҡҡа килтергән. Ҡатламдарҙың ҡыҫылыуынан күтәрелгән өлөштәре ер өҫтөндә һырттар булып ҡалҡҡан. Мәҫәлән, Елмерҙәк ҡатламы Елмерҙәк һырты булып күтәрелгән. Ҡағиҙә рәүешендә, һырттар көнбайыштан текә һәм көнсығыштан һөҙәк.▼\n▲#\tПалеозой дәүере ахырында тау барлыҡҡа килеүҙең герцин осоронда Көньяҡ Уралда яңынан тектоник хәрәкәттәр һәм магма процестары көсәйгән. Ҡатламдар өймәкләшеп, яңы тауҙар хасил иткән. Көньяҡ Урал менән Рус платформаһы сигендә ер ҡабығының көнсығыштан ҡыҫылыу ы һөҙөмтәһендә Урал алды сит бөгөмө барлыҡҡа килгән. Ул Рус платформаһын баҫҡан киң дингеҙ бассейнының сиген тәшкил иткән. Диңгеҙ төбөнөң һай урындарында Көньяҡ Урал буйлап хәҙергеләренә оҡшаш ҡалҡыу рифтар теҙмәһе һуҙылған. Хәҙерге ваҡытта уларҙың бер өлөшө ер өҫтөнә яңғыҙ тауҙар йәки шихандар рәүешендә ҡалҡып сыҡҡан. Бындай шихандарҙы, мәҫәлән, Стәрлетамаҡ ҡалаһына яҡын ерҙә күрергә мөмкин.\n▲#\tТауҙар барлыҡҡа килеүҙең альп осоронда тектоник хәрәкәттәр яңынан көсәйгән, һөҙөмтәлә ҡыҫылып өймәкләнгән оҙон һәм тар ҡатламдар Урал тауҙарының яңынан-яңы һырттарын барлыҡҡа килтергән. Ҡатламдарҙың ҡыҫылыуынан күтәрелгән өлөштәре ер өҫтөндә һырттар булып ҡалҡҡан. Мәҫәлән, Елмерҙәк ҡатламы Елмерҙәк һырты булып күтәрелгән. Ҡағиҙә рәүешендә, һырттар көнбайыштан текә һәм көнсығыштан һөҙәк.\nhttps://ba.wikipedia.org/wiki/Махсус:Сравнение_версий/478254 ҡабул ителгән


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - №51, 23 - 29 декабрь, 2017 - Информационные страницы\n№51, 23 - 29 декабрь, 2017\nВоровский урамы киҫелешенән Ағиҙел йылғаһы аша күпер 1956 йылда һалына. 2004 йылда белгестәр уны тикшереп, авария алды хәлендә, тигән һығымтаға килә. Бөгөнгә тиклем ҡала хеҙмәттәре унда регламент буйынса ремонт эштәре башҡарып, күперҙең хеҙмәт ваҡытын оҙайта килде. Әлеге ваҡытта өҫтәмә тикшереү уҙғарыла, шул сәбәпле күперҙә транспорт сараларының тиҙлегенә сик билдәләнгән - унан 10 тоннаға тиклем машиналар ғына үтә ала һәм тиҙлек сәғәтенә 20 километрға тиклем кәметелә. Быйыл 29 ноябрҙән күперҙең һул һыҙатында хәрәкәт сикләнгән.\nТикшереүҙәрҙең яҡынса һығымтаһы буйынса күперҙе ҡулланыу ваҡытын тағы ла күп тигәндә 2-3 йылға оҙайтырға мөмкин. Артабан инде уны тулыһынса ябырға тура киләсәк. Өфө ҡала хакимиәтендә күперҙе реконструкциялау буйынса проект документацияһы әҙерләнгән. Шулай уҡ әлеге ваҡытта ҡала хакимиәтендә өсөнсө күпер төҙөү мәсьәләһе лә күтәрелә.\nБер туғаным итте ауылға барып, үҙе һуйып алып ҡайта. Был эшкә улын да эйәртә. Улы ла был хаҡта: "Киләсәктә башҡорт балаһы мал һуйыуҙы ла белмәйәсәк бит, баҙарҙа ит бөтһә, ул нимә - астан үләме?" - тип ебәрә.\nСИТ ЕРҘӘРГӘ БАРЫП ҮҘЕБЕҘҘЕ ЛАЙЫҠЛЫ КҮРҺӘТӘБЕҘ\nГермания ерендә ошо "төньяҡ амурҙары" һәм ҡурай һүрәттәрен күреү әйтеп аңлата алмаҫлыҡ тәьҫораттар тыуҙырҙы. Немецтар ҙа был һүрәттәрҙе ыңғай һәм яҡшы ҡабул итә.\nБөйөк Ваҡыт даръяһының хәҙер инде алыҫта ҡалған 921-922 йылдарында Бағдад ҡалаһынан Ғәрәп хәлифәте илселеге сәркәтибе Ибн Фаҙландың Урта Иҙелгә (Урта Волгаға) сәфәре тураһында бәйән иткән тиҫтәләгән фәнни хеҙмәттәр донъя күргән.\nЙәштәрҙең әҫәрҙәрендә иң сағыу сағылған тема - геройҙың яңғыҙлығы. Ул кешеләр араһында йөрөп тә, йәмғиәттә аралашып йәшәп тә - яңғыҙ. Диалогтар ҙа күпкә ҡыҫҡа, монологтар юҡ хәлендә, ике, өс телдә аралашҡан сәхнәләр ҙә бар.\nСәхнәгә ярты мең бейеүсе сыҡты. Ғаиләләре, ауылдары менән бейеүселәр бар хәҙер республикала. Үткән йылдарҙағы еңеүселәрҙең яңынан сәхнәгә сығыуы тамашаны тағы ла сағыуыраҡ итте.\nШул мәлдә Армстронг тағы телгә килә: "О, Аллам, мин һине Ерҙә түгел, ә Айҙа таптым. Мин Айға доға уҡымайынса аяҡ баҫтым, хәҙер бына доғаларымды ҡат-ҡат ҡабатлайым - мине мосолман тип иҫәпләгеҙ..."