Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитетының 2012 йылдағы эшмәкәрлеге тураһында (Башҡарма комитет рәйесе Р.Т.Аҙнабаевтың доклады) » Всемирный Курултай (конгресс) башкир\nВсемирный Курултай (конгресс) башкир » Новости » В Башкортостане » Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитетының 2012 йылдағы эшмәкәрлеге тураһында (Башҡарма комитет рәйесе Р.Т.Аҙнабаевтың доклады)\nавтор: 147258951 | Просмотров: 2234\nМәғариф комиссияһы тәҡдиме менән (рәйесе Саньяров Фәнзил Буләкович) көнбайыш район һәм ҡала мәктәптәрендә башҡорт телен туған тел һәм дәүләт теле итеп уҡытыуҙы комплекслы тикшереү үткәрелде. Тикшереү һөҙөмтәһе мәғариф министрлығында, Башҡарма комитетта ҡаралды. Был эштәр башҡорт теленә асыҡ һөжүмде туҡтатырға ярҙам итте.\nМәғариф буйынса эштәрҙең дауамы булып Федераль закон проектын ҡарау булды. Был проектты ҡарағанда фән эшмәкәрҙәрен, йәмәғәт ойошмаларын туплап беҙҙең тәҡдимдәрҙе Дәүләт Думаһына еткереүгә Күсәбаев Буранбай Рәфҡәт улы күп көс һалды. Шуныһы ҡыуаныслы – беҙҙең тәҡдимдәр ҡабул ителгән Законға индерелде. Дәүләт Думаһының мәғариф буйынса комитеты рәйесе Башҡортостан депутаты Александр Николаевич Дегтяревтың булыуынан файҙаланып, Өфөлә кәңәшмә үткәреүгә өлгәштек. Был эшкә Бөтөн донъя татарҙары конгресын, Саха-Яҡут йәмәғәтселеген йәлеп ителде.\nХәҙер беҙ мәғариф тураһында Закон статьяларына таянып, башҡорт телен һаҡлау, ҡулланыу, үҫтереү эшен йәнләндерергә тейешбеҙ. Әлбиттә, Законды тормошҡа ашырыу эше Мәғариф министрлығы иңендә, ләкин йәмәғәтселек роле мөһим икәнен тормош беҙгә аңлатты, шуға күрә беҙҙең үҙебеҙҙең ошо Закон буйынса эш планы булырға тейеш. Үҙен аҡлаған эш формаларына таянып, беҙ яңы йүнәлештәрҙе асыҡлайыҡ. Шул йүнәлештәр араһында балалар баҡсаһында башҡорт телен туған тел булараҡ (төньяҡ-көнбайыш райондар өсөн) һәм дәүләт теле булараҡ өйрәтеүҙе яйға һалыу кәрәк. Яңы законда был эшкә юл асылған: республикаларҙың дәүләт теле балалар баҡсаһында ла өйрәнелергә тейеш, тип билдәләнгән. Белеүегеҙсә, был эш 2010 йылдың сентябренән туҡталылып торғайны, ул ғына ла түгел, ҡайһы бер балалар баҡсаһы уставтарында башҡорт теле ҡулланылыуы тураһында информация бөтөнләй төшөрөлөп ҡалдырылғайны (был Министрлыҡтың баяғы 2010 йылдың сентябрендәге хаты арҡаһында). Шуға күрә беҙгә 1 сентябргә тиклем һәр бер балалар баҡсаһында был мәсьәләне, хаталарҙы төҙәтеп, ыңғай хәл итергә кәрәк.\nИкенсе ҙур йүнәлеш. Башҡорт телен дәүләт теле булараҡ мәктәптәрҙә уҡытыу Концепцияһын ҡабаттан ҡарап сығыу. Үткән ҡоролтайҙарҙа, мәғариф буйынса Закон проектын тикшергәндә, башҡорт телен дәүләт теле булараҡ уҡытыуҙы яҡлағанда уҡытыусылар, активистар, ата-әсәләр бик күп тәнҡит һүҙҙәрен әйттеләр. Был эште оҙаҡҡа һуҙмай башлауҙы мәғариф министры Әлфис Суфиянович Ғаязовтан һорайбыҙ. Шулай уҡ министрлыҡ милли-төбәк компонентын тормошҡа ашырыу буйынса эш башҡарырға тейеш. Бында беҙ Башҡортостан тарихын, Башҡортостан мәҙәниәте предметтары тураһында һүҙ алып барабыҙ. Мәғариф буйынса дәүләт стандарты тураһында ла ҙур эш башҡарып сығырға кәрәк. Әлбиттә, мәғариф тураһындағы Закондың беҙгә оҡшамағын урындары бар, ләкин улар тураһында һүҙҙе беҙ бөгөн ҡуйыртмай, уларҙы эш барышында төҙәтеү хәстәрен күрербеҙ.\nТағы ла бер киҫкен һөйләшеүҙәр һәм сығыштар “Рәсәй Федерацияһының дәүләт милли сәйәсәте Стратегияһы”н ҡарағанда килеп сыҡты. Ҡоролтай башҡарма комитеты ағзаһы академик Фәнил Сәитович Фәйзуллин Мәскәүгә Дәүләт Думаһы комитеты ултырышына барып ҡайтты. Әйтеп үтергә кәрәк, Башҡарма комитет ағзаларының, ғалимдарҙың: Марат Ҡолшәрипов, Фәнил Фәйзуллин, Әхтәр Боҫҡоновтың киҫкен сығыштары һәм Башҡарма комитеттың Мөрәжәғәте Стратегияның күп положениеларын үҙгәртергә мәжбүр итте. Рәсәй Федерацияһы Президенты Указы менән ҡабул ителгән Стратегияла Рәсәй милләтен барлыҡҡа килтереү, субъекттарҙы эреләтеү, республикалар урынына милли-мәҙәни автономиялар төҙөү пункттары төшөрөп ҡалдырылды. Хәҙер улар урынына\n- Рәсәй халыҡтары мәҙәниәтен һәм телдәрен һаҡлау һәм үҫтереү\n- Рәсәй халыҡтары тарихын һәм йолаларын өйрәнеү\n- Рәсәй халыҡтарының бер тигеҙлеге һәм үҙбилдәләнеше\n- Рәсәй халыҡтары телдәренә һәм мәҙәниәтенә дәүләт ҡурсалауы һәм ярҙамы (яҡлауы һәм һаҡлауы)\n- Рәсәй халыҡтары тарихы һәм мәҙәниәте тураһында белемде таратыу\n- Граждандарҙың туған телдәрҙе өйрәнеү хоҡуғын ғәмәлгә ашырыуҙы тәьмин итергә Тигән пункттар ҡабул ителде.\nБашҡарма комитеттың комиссиялары эше хаҡында.\nБөтә донья башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты эргәһендә нисә комиссия эшләй икән, тимәк, шунсама өлкәлә проблемалар ҙа бар. Беҙ бар өлкәләрҙе лә күҙҙә тоторға, милләткә ҡағылған һәр мәсьәләне өйрәнергә, ниҙелер хәл итергә йә хәл итеүгә ярҙамлашырға тырышабыҙ.\nБелеүегеҙсә, Башҡарма комитетта туғыҙ комиссия эшләп килә. Улар:\nТарих һәм демографик үҫеш проблемалары буйынса комиссия\nМилли мәғариф һәм фән буйынса\nИҡтисад, эшҡыуарлыҡ һәм ер сәйәсәте буйынса\nБашҡортостандан ситтә йәшәүсе башҡорттар менән эшләү буйынса\nДәүләт власы органдары һәм гражданлыҡ йәмғиәте институттары менән килешеп эшләү буйынса\nТел һәм рухи мәҙәниәт мәсьәләләре буйынса\nҒаилә, әсәлек, атайлыҡ, балалыҡ мәсьәләләре буйынса\nҺаулыҡ һаҡлау һәм экология буйынса\nИнформацион сәйәсәт мәсьәләләре буйынса\nКомиссия рәйестәре Гөлфиә Янбаева, Иршат Аҫылғужин, Рәшит Шәкүров, Фәнзил Саньяров бик әүҙем эшләнеләр. Был комиссияларға халыҡ менән эшләү һәм килеп сыҡҡан мәсьәләләрҙе ваҡытында хәл итеү хас.\nБашҡарма комитет ағзаһы, “Киске Өфө” гәзитенең баш мөхәррире Гөлфиә Янбаева бер үҙе ике комиссия эшен алып бара: Ғаилә, балалыҡ, атайлыҡ һәм ҡатын-ҡыҙҙар мәсьәләләре буйынса һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса комиссиялар. Киң мәғлүмәт саралары буйынса комиссия былтырҙан алып 11 ултырыш үткәрҙе. Хәҙер мәғлүмәт заманы, мәғлүмәтле кеше заман менән идара итә, тиҙәр. Комиссия үҙ эшен ошонан сығып ойоштора ла инде. Унда башҡорт баҫмалары, ТВ һәм радио эше генә түгел, ә интернет донъяһына бәйле мәсьәләләр ҙә тикшерелә. Мәҫәлән, бөгөн йәштәрҙе,балаларҙы интернеттан айырып алып булмай, тиҙ генә айырып алып та булмаясаҡ. Шулай булғас, ниңә башҡорт баҫмаларында ғына яҙа торған милли һәм рухи тәрбиә темаһын интернетҡа ташламаҫҡа? Ошо йүнәлештә эшләрлек башҡорт блогерҙары тәрбиәләү буйынса бер нисә ултырыш булды. Башҡорт Википедияһы эше менән дә күптәр ошо комиссия аша танышты. Хәҙер комиссия ағзалары район, ҡалаларҙағы башҡорт баҫмалары редакцияларында, ТВ, радиола башҡорт теле, журналист оҫталығы буйынса мастер-класс, семинарҙар үткәрергә тигән план ҡора. Был йәһәттән район ҡоролтайҙары рәйестәренең дә ярҙамы кәрәк буласаҡ, сөнки һәр районда тиерлек башҡорт телендә гәзиттәр сыға, уларҙы һаҡлап ҡалыу өсөн уларға ихтыяж тыуҙырыу фарыз бит. Ә ихтыяж ҡыҙыҡлы, кәрәкле мәғлүмәткә һәр саҡ бар.\nҒаилә, балалыҡ, атайлыҡ һәм ҡатын-ҡыҙҙар мәсьәләләре буйынса комиссия эшенең төп йүнәлешен билдәләү маҡсаты менән райондарҙа әллә күпме осрашыуҙар, түңәрәк ҡорҙар, республика Хөкүмәте Премьер-министр урынбаҫары, беҙҙең ҡоролтайҙың башҡарма комитеты ағзаһы Лилиә Салауат ҡыҙы Ғүмәрова менән бергәләп ҡатын-ҡыҙҙарға арналған закондар буйынса фекер алышыуҙар ойошторҙо. Утыҙлап районда, шул иҫәптән төньяҡ-көнбайыш райондарҙа башҡорт теле уҡытыусылары менән осрашыу үткәреп сыҡты. Был бигерәк тә мөһим эш булды, тип уйлайым, сөнки ауылдарҙа хәҙер туған телде, мәҙәниәтте, башҡортлоҡто тап башҡорт теле уҡытыусылары булған ҡатын-ҡыҙҙар һаҡлай. Уларҙың рухын нығытыу, шулай уҡ уларҙың эш урындарын һаҡлап ҡалыу бөгөн көнүҙәк мәсьәләгә әйләнде. Был йәһәттән ысынлап та “башҡорт теле уҡытыусыһы” тигән оло эште үҙ иңендә йөкмәп килгән ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙ оло ихтирамға һәм һоҡланыуға лайыҡ. Беҙ үткән йәйҙә Өфөләге башҡорт теле уҡытыусыларының башҡорт теле дәрестәрен һаҡлап ҡалыу буйынса фиҙаҡәр эшмәкәрлегенә шаһит булдыҡ. Уларҙы Өфө ҡала округы хакимиәтенең, Өфө райондарының мәғариф идаралыҡтарында эшләүсе башҡорт теле буйынса методистар әйҙәп йөрөнө. Был эште атҡарырға күп көс һалған методик үҙәк етәксеһе Сафиуллина Розалия Рәсих ҡыҙының фиҙәҡәрлеге бигерәк тә маҡтауға лайыҡ. Был эштәрҙең уртаһында Ғаилә, балалыҡ, атайлыҡ һәм ҡатын-ҡыҙҙар мәсьәләләре буйынса комиссия рәйесе булды.\nБөтә булған осрашыуҙар, түңәрәк ҡорҙарҙан һуң, һәр районда ғына түгел, һәр ауылда ағинәйҙәр һәм аҡһаҡалдар ҡорҙары булырға, улар ауылдарыбыҙҙы әхлаҡи һауыҡтырыу, ғаилә статусын күтәреү кеүек мәсьәләләрҙе үҙ ҡулдарына алырға тейеш, тигән һығымта яһалды Комиссияның әле күптән түгел генә булып үткән ултырышында “Әйҙәгеҙ, ауылдарға, милләттәштәр араһына сығайыҡ, уларҙың хәлен белешәйек, рухын күтәрерлек һүҙ әйтәйек, йолаларҙы тергеҙешәйек”, тигән саҡырыу ташланды. Бөгөн ултырышта ҡатнашыусы район ҡоролтайҙары рәйестәре был комиссияның эш планы менән танышып, ундағы сараларҙы ойоштороуҙа әүҙем ҡатнашһын ине, тип һорайым.\nЭшҡыуарлыҡ комиссияһы тураһында ла айырым әйтеп китергә теләйем. Ҡоролтай эргәһендә асылған Бизнес-центр бик актив эшләй. Аҫылғужин Иршат Мухарамович унда 2 егетте ултыртып ҡуйҙы, улар эшҡыуарлыҡты үҫтереү буйынса төрлө ысулдар менән көн дә эшләйҙәр: йыйылыштар, түңәрәк өҫтәлдәр үткәрәләр. Күптән эшләгән эшҡыуарҙар йәштәрҙе килеп өйрәтә, консультациялар үткәрә. “Эшҡыуарлыҡты үҫтереү” темаһына бик күп райондарҙа күсмә ултырыштар үткәрҙеләр. Мәҫәлән, Сәйетбабала, Баймаҡта, Мәсетлелә, Хәйбулла (Аҡъярҙа) – бер-нисә район йыйылды, Кумертау ҡалаһында - Көйөргәҙе, Мәләүез Федоровка райондарын саҡырып, Әбйәлилдә (Асҡарҙа), Бөрйәндә (Иҫке Собханғолда), Бүздәк районында (Ҡаңны-Төркәйҙә). Ишимбай районы Салих ауылында ла түңәрәк өҫтәлдәр күп халыҡ йыйылып, юғары кимәлдә үтте, Халыҡ та эшҡыуарлыҡҡа әүҙемләште, субсидиялар алыу буйынса методик ярҙам күрһәтелде, нисек эш башларға, кәңәштәр алдылар. Халыҡ туплана, күп мәсьәләләр күтәрәләр, ҡыҙыҡһыналар, күптәр үҙҙәренең кәсептәрен асып ебәрә. Комиссия бөгөнгө көндә Урал аръяғыы райондарының үҫеш програмаһын ҡарай, тәҡдимдәр индерә.\nШул уҡ ваҡытта тарих комиссияһы бер генә ултырыш үткәрҙе. Совет ҡарары менән уға йөкмәтелгән Карауанһарай проблемаһы ла комиссияның иғтибарынан ситтә ҡалды.\nДәүләт власы органдары менән эшләү комиссияһы эшен дә тәртипкә һалырға кәрәк.\nҺаулыҡ һаҡлау һәм экология комиссияһы тәбиғәтте һаҡлау буйынса уҙған йылда бер генә ултырыш та, тикшереү ҙә үткәрмәне. Шул уҡ ваҡытта Учалы районы ауылдарының баҡсаларына кереп алтын йыуҙыралар. Ул ауылдарҙың ере әлеге көндә терегөмөш (ртуть) менән ағыулана. Һөләймән ауылы кешеләре рак ауырыуынан үләләр. Республикала тәбиғәтте һаҡлау буйынса бихисап проблема тулып ята.\nОшо мәсьәләләрҙе беҙ күтәрмәһәк кем күтәрер?\nҮрҙә әйтелгәндәрҙе иҫәпкә алып комиссияларҙың һаны һәм рәйестәре тураһында Совет ҡарары бар. Ул ҡарарға ярашлы комиссиялар үҙгәртелә һәм яңы рәйестәр тәҡдим ителә.\nЭшләнгән эштәр тураһында информация халыҡҡа барып етмәһә ул эштәрҙән фәтүә бик аҙ. Шуға күрә киң мәғлүмәт саралары: гәзиттәр, журналдар, радио, телевидение һәм интернет менән беҙ тығыҙ эшләргә тейешбеҙ. Беренселәре менән беҙ әле эш алып барһаҡ, беҙҙең эштәр тураһында гәзит биттәрендә, радио, телевидениела информация сығып тора. Интернетта беҙ юҡ. Ҡоролтай сайты эшләмәй. Информация бик аҙ. Сайтты күпме генә йәмләндереп ебәрергә тырышһаҡ та, әлегә алға китеш күренмәй.\nБеҙҙең башҡарма комитет ағзалары күбеһе йәштәр, интернетта яҙышалар, әммә дөйөм эшкә ҡушылып китә алмайҙар. Ҡайһы берәүҙәр ҡоролтайҙы тәнкитләүҙе батырлыҡ тип һанай.\nТәңкиттең дә төрлөһө бар, үҙең халыҡ өсөн янып эш эшләп йөрөп, шул эшкә битарафтарҙы тәңкитләү, икенсеһе - уҙең ҡыл да ҡыбырлатмай эшләгәндәрҙе өйрәтеп ултырыу.\nҠарауанһарай мәсете проблемаһы хәл итеүҙе көтә. Әлеге көндә “Карауанһарай” исемендәге дини ойошмаға мәсетте ҡайтарып биреү суд тарафында хәл ителгән. Ләкин мәсетте көслөк менән тартып алған ситтән килгән кешеләр Ырымбур башҡорттарын мәсеткә керетмәйҙәр һәм имам-хатиб Хафизовҡа мәсеттә эш алып барыуға мөмкинселек бирмәйҙәр. Мәсет йортон йәшәү өсөн яраҡлаштырғандар ( ситтән килгән кешеләр һаҡсы ролендә). Был мәсьәлен беҙгә кисекмәҫтән хәл итергә кәрәк.\n20-се быуат афәте - эскелек менән көрәштә район һәм ҡала ҡоролтайҙары әүҙем ҡатнашты. Әбйәлилдә башланып киткән был ағым бөтә республикаға таралды. Әлеге ваҡытта республикала 50 мең алкоголик, 5 меңдән күберәк наркоман иҫәптә тора, һәр кешегә 18-әр литр спиртле эсемлек эселгән ваҡытта “Айыҡ ауыл” хәрәкәте бик актуаль һәм ваҡытлы. Быйыл да “Айыҡ ауыл” программаһы ҡабул ителде, беҙгә ең һыҙғынып был эшкә тотонорға кәрәк.\nСибай институты базаһында совет ултырышы үткәреү күптәр өсөн көтөлмәгән хәл булды. Телебеҙ, мәҙәниәтебеҙ ҡыҫылып ятҡан бер мәлдә Сибай филиалы дәүләт кимәлендәге эштәрҙе эшләй. Юридик институтта башҡорт группаһы ябылып ятҡанда, “Башҡортостан республикаһының дәүләт һәм хоҡуҡ тарихы” дисципланаһы уҡытыуҙан алып ташланған мәлдә Сибай институты мәҙәниәтебеҙҙең, телебеҙҙең бер тере шишмәһе булып тора.\nШул шишмәне булдырған коллективҡа, уның ректоры Йәрмөхәмәтов Зиннур Ғөбәйҙулла улына ҙур рәхмәтемде белдерәм.\nПрофессиональ белем биреү системаһында йәш быуынды патриотик рухта тәрбиәләү проблемаларына арналған был сара юғары кимәлдә үтте. Патриотик рух институт ҡапҡаһын асып ингәс тә беҙҙе ҡаршылаған милләтебеҙҙең арҙаҡлы улдарының бюсттары аша бирелә. Институттың фоеларында барельефтар ҡуйылған, 1812 йылға арналған диорама асылған.\nҠыҫҡаһы, миллләтебеҙҙең бөйөк улдарының һындарын, эшләгән эштәрен туплаған бер музей барлыҡҡа килтергәндәр, һәм йәштәр шул мөхиттә тәрбиә ала.\nҠоролтай эшенең халҡыбыҙға ни тиклем кәрәклеген аңлаған һәм бик ҙур ярҙам күрһәткәндәре өсөн беҙ Сибай хакимиәте башлығы Хәлит Хәмзә улы Сөләймәновҡа ҙур рәхмәтлебеҙ.\nБыйылғы район һәм ҡала советтарына депутаттар һайлау беҙҙең халыҡ өсөн яҡшынан булманы. Был һайлауҙарҙа ойоштороусылар ярҙамында ҡайһы бер район Советтарында бер генә башҡорт депутаты ла һайланманы. Һайлау округтары менән монипулировать итеү, хакимиәт башлыҡтарының депутаттарҙың списоғын һайлауғаса алдан төҙөп ҡуйыуы шундай хәлгә килтереп еткерҙе. Һөҙөмтәлә:\nШишмә, Стәрлетамаҡ район Советтарында депутаттар араһында бер башҡорт та юҡ; Бишбүләк, Мишкә, Кушнарен, Бөрө, Бәләбәйҙә - берәр депутат, Архангелдә, Нуриман, Стәрлебаш, Ағиҙел, Дүртөйлөлә - икешәр депутат. Ә бит был райондарҙа Архангелдә - 45,5 % башҡорт, Нуриманда - 38%, Стәрлебашта - 36% башҡорт йәшәй, уларҙың тауышы ҡайҙа китте икән? Әгәр % менән генә алғанда был райондарҙа Архангелдә 15 депутаттың 7-һе башҡорт, Нуриманда-14-тән 5-һе башҡорт булырға тейеш, ә 56,5% башҡорт йәшәгән Йылайырҙа -15 депутаттың 5-һе генә башҡорт, ул 30% тәшкил итә. Республиканың 15 район Советтары аҫаба халыҡтың мәнфәғәттәрен хәл итерлек дәрәжәлә түгел. Сөнки башҡорт милләтенән булған депутаттар юҡ кимәлендә.\nБыйылғы йылдың сентябрь айында Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайға һайлауҙар үтәсәк. Әгәр ҙә район һәм ҡала Советтарына һайлаған кеүек битараф булһаҡ, Дәүләт йыйылышында ла башҡорт депутаттары бармаҡ менән генә һанарлыҡ буласак. Шул хәлгә ҡалмаҫ өсөн бөгөндән башлап Республика буйынса ойошторолған һәр бер 55 һайлау округында һайлау комиссияһы ағзаһын тәҡдим итергә кәрәк (был район, ҡала ҡоролтайҙары эше) һәм һәр округта кандидаттар күрһәтеүҙе бурыс итеп алайыҡ. Ҡоролтай рәйестәренең үҙҙәренең район-ҡалаларҙа депутат итеп һайланыуға ирешергә кәрәк.\nНоябрь, декабрь айҙарында үткән район һәм ҡала ҡоролтайҙары беҙҙең эштәге күп кенә етешһеҙлектәрҙе күрһәтте. Урындарҙа хәл ителмәгән проблемалар бихисап. Мәктәп, ер, экология, эшҡыуарлыҡ һәм тағы ла халыҡтың көнкүрешенә ҡағылған мәсъәләләр ҡоролтайҙың көнүҙәк мәсьәләһе булырға тейеш. Мәскәү тылҡыған “Гражданское общество” ҡоролтайҙан башлана ла инде. Үрнәк өсөн Стәрлетамаҡ районында биш ауыл ауыл ҡоролтайҙары ойошторҙолар һәм бергә берләшеп төбәк ҡоролтайы барлыҡҡа килтерәлар. Иманым камил, төбәк мәсъәләләрен шул халыҡ мәнфәғәтендә улар хәл итәсәк. Сөнки әлеге ваҡытта Стәрлетамаҡ районында, әйтеп киткәнемсә, төп халыҡтан бер депутат та юҡ, хакимиәт башлығының бер урынбаҫары ла башҡорт түгел. Ауылда ер бирмәйҙәр, фермерҙарға ярҙам юҡ.\nБашҡарма комитет башҡарған эш нисбәте һеҙгә таратылған. Йәмғеһе 239 сара үткәрелде. Шулар иҫәбендә түбәндәге информацияны биреп үтергә теләйем:\n2012 йылда 3 Башҡарма комитет ултырышы уҙҙы, унда Өфө-2 ҡаласығын фәнни өйрәнеү, һаҡлау, музейлаштырыу, башҡорт телен туған тел һәм дәүләт теле булараҡ өйрәнеү проблемалары, халҡыбыҙҙың демографик һәм этно-мәҙәни үҫеше тураһында һорауҙар ҡаралды, ойошма Уставына үҙгәрештәр индерелде.\nШулай уҡ актуаль проблемалар буйынса 15 Совет ултырышы уҙҙы\nРеспубликанан ситтә йәшәүсе милләттәштәребеҙ менән һәр ваҡыт тығыҙ бәйләнеш тоттоҡ, йәмәғәт ойошмаларын үҙебеҙ үткәргән сараларға саҡырҙыҡ, балалар өсөн экскурсиялар ойошторҙоҡ, субъекттарҙа үткән төрлө сараларҙы ойоштороуға ярҙам иттек, методик ярҙам күрһәттек. Шулай уҡ Ҡоролтайҙа күрше өлкәләрҙә йәшәгән милләттәштәребеҙҙе милли әҙәбиәт менән тәьмин итеү өсөн китап йыйыу акцияһы ойошторолдо.\nҘур иғтибар милләт сәләмәтлегенә, йәштәрҙең рухи һәм физик тәрбиәһенә бирелде. 2012 йылда милли көрәште, айыҡ тормошто пропагандалау һәм үҫтереү маҡсатында еңеүсе командаларға һәм ауылдарға 200-ҙән артыҡ спорт инвентары – милли көрәш буйынса тренировкалар үткәрергә һәм ярыштар ойоштороу өсөн маттар таратылды.\nБөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы инициативаһы менән Халыҡтар дуҫлығы йорто менән берлектә тантаналы рәүештә Халыҡ-ара туған телдәр көнөнә арналған башҡорт теле байрамы уҙғарҙыҡ. Унда башҡорт мәктәптәре уҡытыусылары һәм уҡыусылары, ата-әсәләр, йәмәғәт һәм дәүләт эшмәкәрҙәре, ғалимдар, яҙыусылар, шағирҙар, артистар ҡатнашты. Тел күркен күтәреүсе бындай байрамды быйыл да 21 февральдә уҙғарырға уйлайбыҙ.\nҺәр йылдағыса, Башҡарма комитет төбәк-ара “Башҡорт теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы”, “Һылыуҡай”, “Шаяниум” һәм башҡа башҡорт конкурстарын үткәреүҙә ярҙам итте һәм бағымсы булды.\n112-се Башҡорт атлы дивизияһының ойошторолоуына 70 йыл тулыуына бағышлап Башҡарма комитет инициативаһы менән башҡорт атлыларының яу юлдары буйлап Халыҡ-ара ҙур автопробег ойошторолдо. Был сара патриотик тәрбиә биреү йәһәтенән ҙур әһәмиәткә эйә булды. Башҡорт яугирҙарының даны Өфөнән Берлинғаса тиклем 6 ил территорияһында тағы ла бер ҡат иҫкә алынды. Рәсәйҙә лә, Укарина һәм Белоруссияла ла Башҡортостан вәкилдәрен хөрмәтләп ҡаршы алдылар, урындарҙа төрлө патриотик саралар уҙғарҙылар. Урыҫтар, казактар, укранидар һәм белорустар ошо сараға ҙур баһа биреп, “Башҡорттар, һеҙ маладистар, үҙ батырҙарығыҙҙы онотмайһығыҙ, беҙҙең яҡтарға ситтән башҡорттарҙан башҡа бүтән халыҡ вәкилдәренең килгәне лә юҡ”- тинеләр. Автопробег материалдары буйынса Башҡортостан телевидениеһында 5 сериянан торған документаль фильм күрһәтелде.\nҺеҙгә таратылған “Саралар теҙмәһе” тигән документта беҙҙең тағы ла күп эштәр менән танышырһығыҙ. Барыһын да һанап үтеп булмай. Тик айырып тағы ла шуны әйтке килә.\nБеҙгә бөгөн бигерәк тә әүҙем булыу талап ителә. Халҡыбыҙ проблемалар, тормош ауырлыҡтары алдында яңғыҙ ҡалырға, яңғыҙы ғына үҙ хоҡуҡтарын даулап йөрөргә түгел, ә Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитетына, уның райондарҙағы, ҡалаларҙағы ҡоролтайҙары башҡарма комитеттарына таянырға кәрәк. Райондарҙағы ҡоролтайҙар исем өсөн генә теркәлгән ойошмалар булыуҙан туҡтап, ысын эш режимына күсергә ваҡыт. Был талап 3-сө ҡоролтай ҡарарҙарына индерелгәйне. Яңы рәйестәр ең һыҙғанып эшкә эшлекле генә тотондолар. Ләкин ҡайһы бер рәйестәр ҡоролтай эшенә һалҡын ҡарайҙар, эште ойоштора белмәйҙәр, ҡоролтай эшенә тотҡарлыҡ яһайҙар. Йәйгеһен күпме мәктәптәр оптимәлләштеү һылтауы менән ябып ҡуйылды, ҡыҫҡартылды – айырым райондарҙа ошо эштәр менән ҡыҙыҡһынмаған, оптималләштереүҙе тормошҡа ашырғандарға “Ниңә улай?” тигән борсоулы һорау бирмәгән ҡоролтай рәйестәре булды. Ғөмүмән, районындағы милләт мәнфәғәтендә ҡыл да ҡыймылдатмаған, хоҡуҡтарыбыҙҙы даулап еңеү яулауҙа ҡатнашырға теләмәгән ҡоролтай рәйестәре бар. Беҙ ошо арала бер нисә районда ҡоролтай ултырыштарын яңынан үткәрергә уйлап торабыҙ. Халыҡ хәҙер ысынлап та ҡоролтайҙан башҡа таяныр нөктә булмағанын аңланы, эшләмәгән ҡоролтай рәйестәре тураһында ялыуҙар килә башланы.\nӘле мәҙәниәт һәм сәнғәт өлкәһендә бик күп кисекмәҫтән беҙ ҡыҫыла торған проблемалар килеп сығыуы тураһында ишеттек. Оптималләштереү үткәреү һылтауы менән ҡайһылыр ауылда клубтар ябылырға, филармониялар филиал булып ҡына ҡалырға мөмкин, тигән ҡурҡыныс алдындабыҙ. Мәктәптәрҙе оптималләштергәндә лә ҡайһы бер райондарҙа аныһын-быныһын ҡарап, хәлде анализлап торманылар – тоттолар ҙа өҫтән төшкәнде үтәй һалдылар. Хәҙер бына клубтар мәсьәләһендә лә был хатаны ҡабатламаҫҡа тейешбеҙ. Шуға ла бына Ҡоролтай Башҡарма комитеты эргәһендә яңы комиссия – мәҙәниәт һәм сәнғәт мәсьәләләре буйынса комиссия булдырмаҡсы иттек, бөгөнгө ултырышта беҙ уны раҫларға, рәйесен һайларға тейешбеҙ. Оптималләштереү генә түгел, был өлкәлә башҡа проблемалар ҙа етерлек. Театрҙар репертуарҙарында халыҡты, йәштәрҙе тәрбиәләй торған спектаклдәр булмауы, һуңғы ваҡытта Башҡорт дәүләт филармонияһында башҡорт концерттары юҡҡа сығыуы ла, шул арҡала республиканы күрше республика гастролерҙары баҫыуы ла һағайтырға тейеш беҙҙе. Ниндәй халыҡтың сәнғәт өлгөләрен пропагандалайбыҙ беҙ? Һуңғы ваҡытта бит башҡорт сәнғәтен “Байыҡ” һәм “Башҡорт йыры” телевизион проекттары ғына күтәрә һәм һынландыра һымаҡ була башланы. Ә мәҙәниәт һәм сәнғәт өлкәләренә кадрҙар тәғәйенләү мәсьәләһе беҙҙе бөтөнләй аптырауҙа ҡалдыра. Ҡайҙа-ҡайҙа, мәҙәниәт һәм сәнғәт өлкәләрендә эшләй торған башҡорт кадрҙары етерлек бит, әммә уларҙы күрмәйҙәр, ҡайҙандыр бөтөнләй әҙерлекһеҙ кешеләрҙе килтерә лә ҡуялар.\nҠоролтай рәйестәренә күрһәтмә рәүешендә бер-нисә һүҙ. Беҙгә информация ваҡытында килеп етмәй, йәштәр Советы, тәүойошма төҙөү эш пландары кисекмәҫтән Башҡарма комитетта булырға тейеш. Шунһыҙ беҙгә анализ яһарға бик ҡыйын.\nЯңы ҡоролтай рәйестәренә. Беҙ район, ҡала ҡоролтайҙары уҙғарыу буйынса методик рекомендациялар эшләгәнбеҙ. Унда башҡарма комитет ултырышын нисек уҙғарырға, нисек ҡоролтай йыйнарға күрһәтелгән. Методик ҡулланманы яуапыл секретарь Сәүиә Минигалиевнанан ала алаһығыҙ.\nОшо ерҙә сығышымды тамамалайым. Киләсәктә һеҙгә һаулыҡ-сәләмәтлек, ғаилә именлеге, рух күтәренкеле, яңы башланғыстарығыҙҙа уңыштар һәм йәмәғәт эшендә актив позицияла булыуығыҙҙы теләйем!


Ялтыр боҙға ышанмағыҙ\nКөҙ һәм яҙ көндәре ҡотҡарыусылар боҙ емерелеп һыуға батыусыларҙы йыш ҡотҡара. Ноябрь айында боҙ өҫтөндә йөрөү айырыуса хәүефле. Был осорҙа боҙ йоҡа. Әммә балыҡсыларҙы, үҫмерҙәрҙе һауа торошо ла, боҙҙоң туңып өлгөрөүе лә ҡыҙыҡһындырмай. Шуға күрә лә ҡотҡарыусылар халыҡ араһында аңлатыу эше алып бара, төрлө рейдтар уҙғара.\nҠара көҙ мәлендә көндәр һыуытты, республиканың йылға-күлдәре боҙ менән ҡапланып бөттө тиергә мөмкин. Шулай ҙа уға ышанырға ярамай! Декабрь еткәнгә тиклем боҙ ҡалын түгел, ул кеше ауырлығын күтәрә алмай. ⏬Балыҡсыларға һәм балаларға айырыуса хәүеф янай. Тап улар йыш ҡына йоҡа боҙ ҡорбаны була.\n--Һауа температураһының түбәнәйеүенә бәйле күлдәрҙең, быуаларҙың, һыу ятҡылыҡтары туңды. Йыл һайын йоҡа боҙ кешеләрҙең үлеменә сәбәпсе була. Ошо осорҙа күптәр боҙҙоң ҡалынлығын аңлап етмәй, йыш ҡына боҙ ишелеп китеп, һыу төбәнә китә. Хәүефһеҙлек ҡағиҙәләрен үтәгәндә бәхетһеҙ осраҡтарға юл ҡуймаҫҡа мөмкин. Ҡалынлығы 10-12 сантиметрҙан кәм булмаған боҙ кеше өсөн хәүефһеҙ тип һанала. Аяҡ аҫтында боҙ шытырлай башлаһа, шунда уҡ хәүефле урындан китергә, айырыуса ҙур ҡурҡыныс янаған осраҡта боҙға ятып, кире йүнәлештә шыуышырға кәрәк, --ти Сибай ҡалаһының граждандарҙы яҡлау идаралығы ҡотҡарыусыһы Денис Татлыбаев.\nБалыҡсылар башлыса өлкән кешеләр, улар нимә эшләгәндәрен белә. Ә бына балаларға ҡышҡы хәүефһеҙлек ҡағиҙәләрен даими аңлатырға кәрәк. Әлеге ваҡытта һыу ятҡылыҡтарында боҙ йоҡа, шуға ла уға йылға, күлдәргә төшмәҫкә кәрәк; боҙҙоң ҡалынлығын белер өсөн тибергә ярамай; боҙҙа һикереү тыйыла.\nБыл кәңәштәргә өлкәндәр ҙә ҡолаҡ һалһын ине. Башҡа хәүефһеҙлек ҡағиҙәләрен дә иҫтә тотоу зарур: балыҡҡа яңғыҙ йөрөмәгеҙ; боҙҙа һәр аҙымығыҙҙы осло башлы таяҡ менән тикшерегеҙ, ләкин алдығыҙҙағы боҙға һуҡмағыҙ, иң яҡшыһы – ситкә һуғыу;\nбашҡа балыҡсыларға өс метрҙан да яҡыныраҡ килеү тыйыла; боҙға ҡуша туңған ағас төптәренә, ылымыҡтарға яҡын бармағыҙ; мәкенән һыу фонтан кеүек урғыла башлаһа, хәүефле урындан тиҙ генә китергә кәрәк; страховка һәм ҡотҡарыу сараларының -- ауыр йөк эленгән бау йәки киң таҡта булыуы мотлаҡ; балыҡ тотҡанда иҫерткес эсемлектәр ҡулланырға ярамай.


ШӘЖӘРӘ БАЙРАМДАРЫ ТУРАҺЫНДА » Архив газеты "Йәшлек"\nМәҫәлән, БР Мәғариф министрлығы мәктәп уҡыусылары араһында шәжәрәне: «Һәләтле балалар» һәм «Тыуған ил юлдары буйлап» программалары буйынса өйрәнеүҙе ойошторған. Был ведомство вәкилдәре мәктәп уҡыусылары, студенттар араһында конкурстар үткәрергә тәҡдим итә. «Башҡортостан» телерадикомпанияһы шәжәрәне өйрәнеү өсөн уҡыу-методологик фильм әҙерләгән.\nКәңәшмәлә шәжәрәне төҙөгәндә фәнни һәм документаль сығанаҡтарҙы ҡулланыу буйынса ҡыҙыҡлы тәҡдимдәр яңғыраны. Сарала ҡатнашыусыларҙың бөтәһе лә шәжәрә өйрәнеүҙе фәнни нигеҙләп, дөрөҫ итеп ойоштороуҙың мөһимлеген билдәләне. Шулай уҡ БР Хөкүмәте ҡарарын тормошҡа ашырыу барышында республиканың ауыл биләмәләре хакимиәттәренә ярҙам итеү юлдары ла ҡаралды.\nОсрашыуҙа ҡатнашыусылар шәжәрәне төҙөгәндә ундағы мәғлүмәттәрҙең архив документтары менән ауаздаш булыуын, эш барышында метрика китаптарын, ревизия яҙыуҙарын һәм башҡа мөһим документтарҙы ҡулланыу кәрәклеген һыҙыҡ өҫтөнә алды.\nУҡырға ҡабул итеү тураһында бөгөн ...


Республикала Конституция суды бөтөрөлә // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\n13:02, 21 июля 2021 Сәйәсәт\n2023 йылдың 1 ғинуарына тиклем Рәсәйҙә барлыҡ конституция һәм устав судтары бөтөрөлөргә тейеш. Шуға Башҡортостанда яңы дәүләт органын булдырырға тәҡдим ителә.\n«Рәсәй субъекттары конституция советтарын булдырыу мөмкинлегенә эйә була. Был — төбәк парламенттарының хоҡуғы. Тейешле норма Башҡортостан Республикаһы Конституцияһында сағылыш табыр, — тип аңлатты Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачёв. — Конституция советының төп бурысы — республика хоҡуғы системаһында Конституцияның өҫтөнлөгөн тәьмин итеү һәм законлылыҡты нығытыу».\nӘйткәндәй, Башҡортостан Республикаһының Конституция судын бөтөрөү һәм яңы дәүләт органын булдырыу өсөн республика Конституцияһына үҙгәрештәр индереү талап ителә. Әлеге ваҡытта төҙәтмәләр әҙерләнә, уларҙы быйыл көҙ ҡарау күҙаллана.\nТеги: Башҡортостан Республикаһының Конституция суды


Урал Учалыны данланы » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Спорт һәм туризм » Урал Учалыны данланы\nИталияның Лидо ди Езоло ҡалаһында 16 – 23 сентябрҙә кикбоксинг буйынса донъя чемпионаты уҙҙы. Унда 63 илдән 15-18 йәшлек ике мең ярым спортсы йыйылғайны. Рәсәй йыйылма командаһы составында Башҡортостандан да ун үҫмер ҡатнашты.\nБеҙҙең ил вәкилдәре бөтәһе 28 миҙал – 13 алтын, 11 көмөш, дүрт бронза яуланы. Шуныһы һөйөнөслө: яҡташтарыбыҙ ете миҙалға лайыҡ булды. Кикбоксингтың “лайт-контакт” төрөндә Өфөнән Валерий Евграфов (94 килограмға тиклемге ауырлыҡ үлсәме) менән “К-1” төрөндә Дарья Прошенкова (48 килограмм ), “фулл-контакт”та Учалынан Урал Ғиниәтуллин (42 килограмм) чемпион исемен алды. Көмөш миҙалдарға – Туймазынан Кристина Маликова (52 килограмм) менән Сибайҙан Жослан Костаморатов (81 килограмм), ә бронзаға Туймазынан Раушан Закиров (54 килограмм) һәм Дэрья Акьюз (52 килограмм) лайыҡ булды.\nУрал Ғиниәтуллинға 16 йәш, спорт мастерлығына кандидат. Ул Учалы ҡалаһының 3-сө лицейында XI класта уҡый, дүрт йыл инде билдәле тренер Денис Ямалетдиновта шөғөлләнә. Үҫмер – Башҡортостан, Волга буйы федераль округы беренселектәре еңеүсеһе. Ә апрель аҙағында ил чемпионатында 930 ҡатнашыусы рәтендә йәнә алтын миҙалға эйә булып, халыҡ-ара ярыштарға барыу хоҡуғын яуланы. Турнир алдынан: “Туплаған оҫталығым, тәжрибәм киләсәктә кәрәк булыр, тип уйлайым. Старт алдынан бер аҙ тулҡынланам. Донъя чемпионатында ил данын яҡлау – оло яуаплылыҡ”, – тип белдергән егет теләгенә өлгәште һәм тыуған Учалыһы, Башҡортостан халҡы йөҙөнә ҡыҙыллыҡ килтермәне. Афарин!


ЭШЕ МЕНӘН БӘХЕТЛЕ\n26 Июль 2019, 12:24\nБаймаҡ районының Буранбай ауылында йәшәүсе Гөлсинә Хәмитова, бала саҡ хыялын тормошҡа ашырып, фельдшер һөнәрен һайлауына бер ҙә үкенмәй. 27 йыл ғүмерен медицина өлкәһенә бағышлаған ханым ауылдаштарының сәләмәтлеген ҡайғыртып ҡына ҡалмай, йәмәғәт эштәрендә лә әүҙем ҡатнаша.\nБаймаҡ районының Буранбай ауылында йәшәүсе Гөлсинә Хәмитова, бала саҡ хыялын тормошҡа ашырып, фельдшер һөнәрен һайлауына бер ҙә үкенмәй. 27 йыл ғүмерен медицина өлкәһенә бағышлаған ханым ауылдаштарының сәләмәтлеген ҡайғыртып ҡына ҡалмай, йәмәғәт эштәрендә лә әүҙем ҡатнаша. Таулыҡай ауыл советы депутаты булараҡ биләмәлә саралар ойоштороуҙа ярҙам күрһәтә, бағымсы булараҡ та сығыш яһай.\nГөлсинә 8-се класҡа тиклем ауыл мәктәбендә белем ала. 9-10 кластарҙы Баймаҡ мәктәп-интернатында уҡый. Мәктәпте уңышлы тамамлағандан һуң, Сибай медицина училищеһына уҡырға инә. “Һөнәр һайлау бер ҙә ҡыйын булманы. Атайым бронхиттан ауырығас, бәләкәйҙән табип булыу һәм яҡындарыма ярҙам итеү теләге менән янып йәшәнем,”–тип һөйләй ул.\n1991 йылда дипломлы йәш белгесте йүнәлтмә буйынса Хәйбулла ра-йонының Быҙаулыҡ ауылына эшкә ебәрәләр. Бер йылдан һуң Буранбай фельдшер-акушерлыҡ пунктында урын бушай һәм Гөлсинә тыуған ауылына эшкә ҡайта. Тәүҙә клубтың бер бүлмәһен-дә генә ауырыуҙарҙы ҡабул итһә, аҙаҡ 1992 йылдың аҙағында Буранбайҙа өр-яңы медицина учреждениеһы төҙөлә. “Элек был ағас йорт мейес менән йылытылды. Ҡышҡыһын бик һалҡын була торғайны. Ике йыл элек газ үткәрҙеләр. Хәҙер бүлмәләрҙә йылы, ҡот уйнап тора,”—тип һөйөнә ауыл фельдшеры.\nҮкенескә ҡаршы, йылдан-йыл ауылдарҙа халыҡ һанының кәмеүе күҙәтелә. Был проблема Буранбайҙы ла ситләтеп үтмәгән. Гөлсинә Хөснулла ҡыҙы һөйләүенсә, ул эш башлаған йылдарҙа ауылда 500 тирәһе кеше йәшәгән. Әлеге көндә иһә унда 348 кеше көн күрә. Яңы тыуған сабыйҙарҙан алып 18 йәшкә тиклемге граждандарҙың һаны 93 кеше тәшкил итә. Ауылда 2018 йылда бер генә бала тыуһа, быйыл да бер сабый донъяға килгән. Буранбайҙа быйыл бер генә бала мәктәпкә барасаҡ икән.\nМөләйем йөҙлө, матур һүҙле ханым кесеһен дә, олоһон да үҙенең тылсымлы ҡулдары менән дауалай тиһәк тә, хата булмаҫ. Уның иң бәләкәй пациентына бер нисә ай булһа, иң олоһо—Нурия инәй Үтәбаеваға—92 йәш. Гөлсинә Хөснулла ҡыҙы ярҙам һорап килеүселәрҙе ентекле ҡарап, дауалау курсы үткәрә. Кәрәк саҡта “Тиҙ ярҙам” машинаһын саҡыртып, ауырыуҙы дауаханаға оҙа-тыуҙы хәстәрләй. Күп йылдар санитар Нәүширбанова Хәҙисә Зәкир ҡыҙы уның төп ярҙамсыһы, уң ҡулы булды.\n“Иң ҡыуаныслыһы шул: ауылда эскән кеше әҙәйҙе. Элек эсеп, һуғышып төрлө тән йәрәхәттәре алыусылар күп булды. Хәҙер ғаиләлә ғауғалашып зыян күреүселәр ҙә кәмене. Әлеге заманда күбеһе ҡан баҫымының юғары булыуына зарлана. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, быйыл бер ир кеше инфаркт кисереп үлеп ҡалды. Шуға күрә ауылдаштарыма мөрәжәғәт итәм: үҙегеҙҙе һаҡлағыҙ, ваҡытында диспансеризация үтегеҙ, прививкалар һалдырығыҙ. Сәләмәт балалар үҫтереү, үҙебеҙҙең һаулығыбыҙҙы ҡайғыртыу—изге бурысыбыҙ. Шуны онотмаһаҡ ине,”—тип һүҙен йом-ғаҡланы Гөлсинә Хөснулла ҡыҙы.\nМаҡтаулы хеҙмәт өлгөһө күрһәткән фельдшер 2018 йылда район үҙәк дауаханаһының, ауыл советының Почет грамотаһына һәм Рәхмәт хатына лайыҡ булған. Улар тормош иптәше, Афған һуғышы ветераны Ғәрифулла Әшрәф улы менән дүрт ҡыҙҙарын матур итеп тәрбиәләп, белем бирә. Әле Гөлиәләре Сорғот ҡалаһында йәшәй һәм эшләй. Гөлйөҙөмдәре быйыл БДУ-ны тамамлаған. Гөлзәминә Баймаҡ лицей-интернатының 11-се класын тамамлаһа, иң кесеһе Әлиә 3-сөнө бөткән.\nУңған хужабикә Гөлсинә Хөснулла ҡыҙы йорт эштәренә лә өлгөрә. Улар күпләп мал-тыуар аҫрай, баҡса үҫтерә. Буранбай фельдшер-акушерлыҡ пунктын төҙөкләндереүгә лә күп көс һала. 2018 йылда ағас тәҙрәләрҙе пластикка алыштырып, иҙәненә линолеум түшәгәндәр. 2016 йылда “Аныҡ эштәр” проекты сиктәрендә ихатала ҡоҙоҡ ҡаҙҙырғандар. Әле бинала косметик ремонт эштәре йәйелдерелгән. Киләсәктә иҫкергән ҡоймаларҙы яңыртыу уйы менән йәшәй ауыл фельдшеры Гөлсинә Хәмитова. Эшенән, тормошонан ҡә-нәғәт булып йәшәй белгәнгә лә уның ҡулынан барыһы ла килә.


«Классик музыка марафоны» дауам итә\nБаш ҡалабыҙҙың Салауат Юлаев майҙаны бөгөн дә классик моңдо үҙ итеүселәрҙе йыйҙы.\nРеспубликабыҙҙың Милли симфоник оркестры башҡарған рус һәм сит ил классиктарының әҫәрҙәре, операнан ария, романстар тамашаны күрергә килгән һәр кемдең күңеленә хуш килде. Башҡорт композиторҙары Заһир Исмәғилев, Роберт Ғәзизов, Рәүеф Мортазин әҫәрҙәрен йәштәр яратып тыңлаһа, өлкәнерәктәр өсөн ул йәшлек хәтирәләре. Классик музыка марафоны иртәгә лә дауам итә. Был юлы тамашасыларҙы Башҡорт опера һәм балет театрының хор һәм симфоник оркестры классик музыка менән ҡыуандырасаҡ. Тамаша киске етегә тәғәйенләнгән/


Ат спорты — Башҡорт Википедияһы\nАт спорты Викимилектә\nАт спорты — был йыйылма төшөнсә, ул аттар ҡатнашлығында үткәрелгән спорт уйындары мәғәнәһенә эйә.\nҺыбай йөрөгән ваҡытында һыбайлы аттың хәрәкәте менән әүҙем бәйләнештә була. Һыбайлы ауырлыҡты төрлө яҡҡа күсерелеү, аяҡтар ярҙамында, шулай уҡ теҙгенде тартыу йәки бушатыу аша ат менән идара итә. Һыбайлының тауышы ла аттың хәрәкәтенә йоғонто яһай, ләкин бындай алым ат спортының бөтә төрҙәренә лә рөхсәт ителмәй.\n1 Ат спорты төрҙәре\n3 Ат әҙерләү\n6 Традицион спорт төрҙәре\nАт спорты төрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nХалыҡ-ара ат спорты федерацияһы (франц. Fédération Equestre Internationale, FEI) тарафынан түбәндәге төрҙәр рәсми рәүештә танылған:\nРейнинг — Вестерн-спортының бер төрө\nДистанцион ат сабыштары\nFEI-ҙың рәсми классификацияһына ярыш-шоуҙың түбәндәге төрҙәре инмәй: ҡатын-ҡыҙҙар йөрөшө, егетлек, ат полоһы һәм бәйге. Шулай уҡ, ат юрттырыу менән ат сабыштарын ат спорты тип иҫәпләүгә ҡоролған хата фекерҙәр булыуға ҡарамаҫтан, улар аттарҙы һынау булып ҡына тора.\nАт спорты тәүге тапҡыр йәйге олимпия уйындары программаһына1900 йылда индерелә. Стокгольмдағы V олимпиаданан башлап, йәйге Олимпия уйындарында ла ат спортын тәбрикләйҙәр. Стокгольмда 10 ил вәкилдәре: Бөйөк Британия, Бельгия, Германия, Дания, Норвегия, Рәсәй, АҠШ, Франция, Чили һәм Швеция сығыш яһай. Швед атлылары сығыш төрөндә, Милләттәр кубогында ҡаршылыҡтарҙы еңеүҙә, команда ярышында бөтә өс миҙалды ла: алтын, көмөш һәм бронзаны яулай, һәм өс көрәшлектә алтын миҙал ала.\nАт әҙерләү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nЯрыштарҙа сығыш яһарҙан алда, ат әҙерлек үтергә тейеш. Рәсәйҙә әҙерлекле аттар 250-350 мең һум тора, ә донъя кимәлендә хаҡтар миллион евроға тиклем барып баҫырға мөмкин (2008 йылға ҡарата).\nОмск ипподромында бик көслө ат тренингы мәктәбе эшләй, ул заманса булмаған шарттарҙа ла йылҡыларҙы сифатлы әҙерләргә мөмкинлек бирә. Рәсәйҙең төрлө төбәктәрендә лә Омск аттарына ҙур ихтыяж бар.\nАмуниция[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nйүгән (трензель теҙгене) — амуниция өлөшө, ул аттың башына кейҙерелә һәм ат менән идара итеүҙе еңеләйтергә мөмкинлек бирә. Һыбайлының һәм аттың йүгәндең ниндәйенә өҫтөнлөк биреүенә ҡарап, шулай уҡ билдәле бер спорт ҡағиҙәләренә ярашлы, трензель йәки ауыҙлыҡлы теҙген хакаморға алмаштырылырға мөмкин.\nАуыҙлыҡ (ауыҙлыҡлы теҙген) — ат менән идара итеүҙе еңелләштереүсе йүгәндең аңҡау эргәһенә тигеҙеп ҡуйылған тимер өлөшө. Сығыш ярыштарында ғына ҡулланыла ( ППЮ һәм юғарыраҡ)\nХакамора — теҙгендең бер төрө. Хакамораның классик төрө ат моронон уратҡан ике күн ҡайыштан ғибәрәт. Беренсеһе, шылып йөрөмәле ҡайыш, ул күпселек осраҡта яһалма йәки ысын тиренән тегелә, ә икенсеһе, эйәк аҫты ҡайышы, йыш ҡына сылбырлы була. Морондоң ике яғынан был ҡайыштар тимер яҫма менән беркетелә, уға йүгәндең урт аҫты ҡайыштары тоташтырыла. Яҫмаларҙан аҫҡа ҡарай һалмауырҙар һуҙыла, уларға теҙген беркетелә.\nЭйәр — атта йөрөгәндә һыбайлығы уңайлы булһын һәм аттың һыртын һаҡлау өсөн эшләнгән ҡулайлама. Аттың һыртына үндек һалғандан һуң ғына эйәр үҙе һалына.\nНогавкиҙар — эш ваҡытында ат тояҡтарын һаҡлау өсөн кәрәкле ҡулайлама. Ноговакиҙар механик зыяндан да (бәрелеү) һаҡларға мөмкиндәр, шулай уҡ тарамыш-һеңер аппараттарын һаҡлау һәм яҡлау өсөн хеҙмәт итәләр. Денник ногавкиҙары ла бар, һәм улар төрлө медицина процедуралары өсөн тәғәйенләнгән.\nҮндек йәки вальтрап — ҡабартмалы туҡыманан эшләнгән амуниция өлөшө. Үндек тирҙе үҙенә һеңдерер өсөн һәм аттың һыртын зарарланыуҙан һаҡлау өсөн эйәр аҫтына һалына.\nСептә йәки попона — аттарҙы һыуыҡтан, себендәрҙән (селтәр япма) һаҡлау өсөн ҡулайлаштырылған япма. Уларҙың ҡышҡы (йөндән, флистан, синтепондан һ. б. эшләнә) һәм йәйге (мамыҡтан, селтәрҙәрҙән һәм башҡа еңел материалдарҙан эшләнә) төрҙәрен айырып йөрөтәләр. Ҙур япмалар капорлы ла булырға мөмкин, улар йылҡы малының муйынын ҡаплау өсөн ҡулай.\nАйыл — ныҡлы киң ҡайыш, эйәрҙе ышаныслы тотоу өсөн тәғәйенләнгән (егеүле атта ыңғырсаҡты тотоу өсөн кәрәк). Аттың бауыр аҫтынан уратып, ике яҡлап эйәргә беркетелә. Күндән, ныҡлы таҫманан һәм башҡа материалдан була. Эйәрҙәрҙең ҡайһы берҙәренең 2-3 айылы була.\nНуҡта — ауыҙлыҡһыҙ йүгән, уның тәғәйенләнеше — йылҡы малын бәйҙә тотоу. Ул ат һарайы кәрәк-яраҡтары әйберҙәренә инә, күндән һәм ҡунысбауҙан да булырға мөмкин.\nЧомбур — ауыҙлыҡһыҙ йүгәнле атты бәйләп ҡуйыу өсөн кәрәкле бау. Чомбурҙар ҡунысбауҙан да, сылбырҙан да һәм бауҙан да булырға мөмкин.\nШпрунт — йылҡы малы менән эш итеү өсөн өҫтәмә ҡулайлама. Ул оҙон бауҙан ғибәрәт, күпселек осраҡта капрон, брезент һәм башҡа синтетик ҡайыштан эшләнә, күндән эшләнгәне һирәк осрай. Был ҡайыштың ике яҡ осонда ла ҡаптырмалар бар, улар үҙҙәре аша эйәрҙең айылын үткәреүсе һәм оҙонлоҡто көйләй торған тоҡандарҙы хасил итә. Шпрунт айылдан төрлө ысулдар менән үткәрелә, һыбайлы ҡулына теҙген үтә килеп, шыма йөрөткөс (шыма теҙген) ролен үтәй, ул аттың башын мәжбүри түбән эйҙереп, уға булған тәьҫир итеү көсөн арттыра. Ярыштарҙа шпрунтлы килеш сығыш яһау тыйылған, әммә күнекмә ваҡытында ҡайһы бер аттар өсөн ул бик файҙалы.\nДуғаһыҙ егелгән яңғыҙ ат өсөн кәрәк-яраҡтар:\nҡамытҡа дүңгәләкле ҡолаҡбау беркетелә, улар мисәүгә тоташтырыла\nҡайыш ҡолаҡсын (ҡолаҡбау урынына), ул ҡамытты теҙген менән бәйләй\nдилбегә — ат менән идара итеү өсөн ике ҡайыштан йәки бауҙан торған сбруйҙың бер өлөшө. Дилбегәләр бер осо менән йүгәндең дүңгәләгенә беркетелә икенсе осо атлыға атты йөрөтөү өсөн хеҙмәт итә.\nПарлап егелгән ат кәрәе-яраҡтары:\nышлыя — егеү кәрәк-ярағының бер өлөшө, ул аттың ике яҡ ҡабырғаһы буйлап үткәрелеп, ике осо менән дә ҡамытҡа беркетеп ҡуйыла.\nТрензель йәки ауыҙлыҡ сынйыры - күпселек осраҡта конкур һәм өс көрәшле бәйгеләрҙә ат менән идара итеүҙе еңелләштереү өсөн ҡулланыла.\nКрага — тиренән эшләнгән, ҡуңыс формаһы буйынса ҡалыплаштырылған замша йәки кирза өҫтәлмә ябыу. Һыбайлының аяҡтарын һаҡлау өсөн хеҙмәт итә. Улар бутый менән бергә кейелә.\nФрак- 18 йәштән өлкән кешеләргә сығыш төрө ярыштары өсөн тәғәйенләнгән,\nРедингот - ат спортының бөтә төр ярыштарында төрлө йәштәге кешеләр өсөн тәғәйенләнгән\nТрадицион спорт төрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nИке тәгәрмәсле арбаларҙа ярышыу\nДжостра (en:Jousting) һәм Реннен\nАт көрәше (kk:Ат өҫтөндә тартыш)\nКокпар - регби аналогы\nАтта йәйәнән атыу, мәҫәлән, Ябусамэ\nСССР-ҙың һәм Рәсәйҙең билдәле атлылары\nАт спорты һәм ат тураһында фильмдар\nЕзда верховая // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том). — СПб., 1890—1907. (рус.)(рус.)\nБольдт. Х. Аттар сығышта / Немец теленән — Дивово тәрж., 2002. — 115 б.; илл.\nАт спорты Викияңылыҡтарҙа\n«РУСЬ» милли ат паркы 2014 йылдың 14 июль көнөндә архивланған.\nРәсәйҙең ат спорты федерацияһы сайтынан\nProkoni ат спорты тураһындағы популяр портал\n↑ К предстоящим XVI Олимпийским играм(недоступная ссылка)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Ат_спорты&oldid=1050343 ҡабул ителгән


Обелиск янында осрашыу\n23 Июнь 2020, 18:50\nРайонда Урындағы башланғыстарҙы хуплау программаһы ярҙамында ауыл биләмәләре төҙөкләндерелеүе дауам итә. Халыҡтың балалар майҙансыҡтары, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан яугирҙәр иҫтәлегенә һәйкәлдәр, стелалар төҙөүгә, булғандарын ремонтлауға етди иғтибар бүлеүе айырыуса ҡыуаныслы.\nАпас ауылы ла ошо республика программаһында ҡатнашып, фашист илбаҫарҙарын еңгән ҡаһарман яҡташтары хөрмәтенә обелисклы булды. Быға тиклем тораҡ пунктта яугирҙәрҙе иҫкә алыу урыны юҡ ине. Шуға күрә проектта ҡатнашырға тигән хәбәрҙе апастар дәррәү күтәреп ала. Ауыл биләмәһе депутаты, староста Гөләмзә Шәрипова билдәләүенсә, халыҡ бер ауырлыҡһыҙ ғына тейешле сумманы йыйып тапшырған. Апас ҙур түгел: 36 йорттоң 18-ендә генә кеше йәшәй. Тамырҙары ошо ауылдан сыҡҡандар ҙа был изге эштән ситтә ҡалмаған. Һәр кем ҡулынан килгәнсә ярҙам иткән. Мәскәүҙән дә аҡса күсереүселәр бар.\n1941-1945 йылғы дәһшәтле осорҙа ауылдан алтмышҡа яҡын ир-егет фронтҡа оҙатыла. Уларҙың барыһының да исеме мемориалға сүкеп яҙылған. Шулай уҡ унда Бөйөк Ватан һуғышы осоронда тылда хеҙмәт иткәндәрҙең исем-шәрифе урын алған. Хәтер көнө айҡанлы ойошторолған митингыла һуғыш һәм тыл ветерандарының балалары яҡындарын йылы һүҙҙәр менән иҫкә алды. Аптраҡ ауыл биләмәһе хакимиәте башлығы Зөфәр Ғималетдинов обелиск төҙөүҙә ҡатнашҡандарға, инициатива төркөмөнә рәхмәт белдерҙе. Римма Яхина, Зөлфиә Абсаликова һәйкәлдең ауылға йәм өҫтәүен, йәш быуында ватансылыҡ тойғоһон тәрбиәләүен һыҙыҡ өҫтөнә алды.\nАпастар республика программаһында тағы ҡатнашырға ниәтләй. Сираттағыһында балалар спорт майҙансығын төҙөргә уйлайҙар. Үткәнен онотмай, йәш быуынды хәстәрләп йәшәй улар. Тимәк, ауылдың киләсәге бар.


Сәйәсәт // БР Дәүләт Йыйылышында\nҒинуар айының аҙағында БР Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтай деп утаттары 2005 йылғы яҙғы сессияның беренсе ултырышына йыйыла саҡ. Уның ҡайһы көндө үтеүе һәм сарала нисә һорау ҡарарға пл анлаштырылыуы тураһында әлегә аныҡ ҡына мәғлүмәттәр юҡ. Был деталдәргә парламент спикеры һәм уның урынбаҫарҙарынан тыш профилле комитет етәкселәре лә ингән Президиумда аныҡлыҡ инд ереләсәк.\nБуласаҡ ултырыштың төп темаларының береһе булып республик аның кеше хоҡуғы буйынса яңы вәкилен тәғәйенләү торор, моға йын. Бөгөн был вазифаны башҡарыусы Сыңғыҙ Ғәзизов, вәкәләт в аҡыты тамамланыу сәбәпле, отставкаға китә. Был поста ул һиге ҙ йыл дауамында хеҙмәт итте һәм, закон буйынса, уны башҡа ке ше алмаштырырға тейеш.\nКонституцияға ярашлы, вәкил кандидатураһын Башҡортостан П резиденты тәҡдим итә. Әммә республика башлығы кемде тәҡдим и тере әлегә тиклем билдәһеҙ. Был постҡа кандидатты тәғәйенләү һәм уны бушатыу тураһында ҡарар халыҡ тарафынан һайланған д епутаттарҙың тауышынан тора.\nЯҙғы сессия осоронда халыҡ һайланыусылары етмештән ашыу з акон проекты ҡарарға ниәтләй. Конституция суды һәм Профсоюзд ар федерацияһы ҡайһы бер закондарға төҙәтмә индереү тураһынд а тәҡдим менән сығыш яһаны. Дәүләт Йыйылышы парламентарийҙар ы ла үҙҙәренең закон сығарыу хоҡуғы менән файҙаланып ҡалды, улар депутат статусы тураһында законға үҙгәрештәр һәм өҫтәмә ләр индерергә тәҡдим итә. Шулай ҙа һорауҙарҙың иң күп өлөшө, ә был закон проекттарының 80 процент самаһы тигән һүҙ, парл амент комитеттары һәм республика Хөкүмәте ҡарамағына сығарыл ған.\n2006 йылдың 1 ғинуарынан алып Рәсәй Федерацияһы, уның су бъекттары һәм урындағы үҙидара органдары араһындағы вәкәләтт е сикләү тураһындағы федераль закон үҙ көсөнә инәсәк. Быға б әйле башҡорт парламентарийҙары көҙ көнө үк республиканың адм инистратив - территориаль ҡоролошо үҙгәреүенә ҡағылышлы зако н ҡабул итте. Әммә эш бының менән генә тамамланмай. Әле муни ципаль һәм башҡа милекте сикләү, шулай уҡ муниципалитеттарҙы ң вәкиллек органдарының оптималь һанын билдәләү тураһындағы һорауҙар хәл ителмәй ҡала. Яҙғы сессия осоронда депутаттар ш улай уҡ ошо проблемаларҙы ла хәл итергә ниәтләй.\nРеспубликаның "Алкоголизм, наркомания һәм токсикоманияны иҫкәртеү тураһында" законы иң мөһим мәсьәләләр рәтендә ҡала. Ниңә икәнен аңлатып тороуҙың кәрәге юҡтыр тип уйлайым. Бөтә донъя һаулыҡ һаҡлау ойошмаһынан алынған мәғлүмәттәр буйынса йылына бер кешегә һигеҙ литрҙан ашыу спиртлы эсемлектәр ҡул ланылыуы йәмғиәттең һәм милләттең түбән тәгәрәүе тураһында һөйләй. Башҡортостанда был күрһәткес йылына 10,5 литрға бары п баҫты. Бынан тыш, беҙҙең республикала 50 меңдән ашыу кеше наркотиктар ҡуллана.\nРеспублика парламентының тиҙҙән үҙ наградаһы барлыҡҡа ки ләсәк. Әлеге ваҡытта Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтайҙың Почет гра мотаһы тураһында Положение Закондар сығарыу, дәүләт төҙөлөшө һәм суд - хоҡуҡ һорауҙары буйынса комитетта ҡарала. Депутат тарға хәҙер был грамотаның ниндәй ҡаҙаныштар өсөн һәм кемгә тапшырыласағын хәл итергә ҡалды.


Төҙөлөш өлкәһендәге проблемаларға айырым иғтибар биреләсәк // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nТөҙөлөш өлкәһендәге проблемаларға айырым иғтибар биреләсәк\n16:13, 27 июля 2010 Сәйәсәт\nБашҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитовтың БР Профсоюздар федерацияһы менән осрашыуы ваҡытында төҙөлөш тармағы яҙмышы ла тикшерелде.\nХалыҡ хужалығының бөтә тармаҡтарында кире сағылған иҡтисади көрсөк төҙөлөшкә лә ҡағылмай ҡалманы. Һәм 2008 йылға тиклем әүҙем үҫешкән тармаҡ аҫҡа тәгәрәне.\n— Көрсөк ваҡытында беҙ өс меңгә яҡын ағзабыҙҙы юғалттыҡ, бөгөн 20 меңгә яҡын кеше тулы көскә эшләмәй – ҡыҫҡартылған эш аҙнаһы йәки ҡыҫҡартылған эш көнө режимында эшләй, — тине республика төҙөлөш һәм төҙөлөш материалдары сәнәғәте хеҙмәткәрҙәре профсоюзы рәйесе Павел Александров.\nҺуңғы ваҡытта төҙөлөш өлкәһе хеҙмәткәрҙәренең дә эш хаҡы ныҡ ҡына кәмене. Әгәр 2008 йылда ул уртаса 14 – 17 мең һум тәшкил итһә, 2009 йылда иһә – 12 мең, ә хәҙер ете-туғыҙ мең һум кимәлендә. Өҫтәүенә эш хаҡын ике-өс айға тотҡарлау ғәҙәти күренешкә әйләнде.\nБөгөн республика төҙөүселәр профсоюзын борсоған икенсе бер проблема – тармаҡҡа сит илдәр эшсе көстәрен йәлеп итеү.\n— Башҡа илдәрҙән ялланған эшселәр республикабыҙ халҡы эшләй алырлыҡ вакансияларҙы биләй, — тине Павел Александров. — Ә был эшһеҙлек менән былай ҙа яҡшынан булмаған хәлде тағы ла ҡатмарлаштыра.\nРөстәм Хәмитов әйтеүенсә, бөгөн төҙөлөш – халыҡ хужалығының иң ҡатмарлы тармаҡтарының береһе. Унда проблемалар күп булыу ғына түгел, “ҡараңғы урындар” ҙа байтаҡ. Әйтәйек, шул уҡ эш хаҡы менән барыһы ла шыма булмауы ихтимал.\n— Һәр хәлдә республикала төҙөлөш өлкәһендәге проблемаларҙы хәл итеүгә айырыуса ҙур иғтибар биреләсәк, — тине Рөстәм Хәмитов. – Ә бөгөн тармаҡ алдында торған төп бурыс – торлаҡ төҙөлөшө күләмдәрен арттырыу. Ул беҙҙә йылына дүрт-биш миллион квадрат метрға етергә тейеш.


Милли проект буйынса ике меңгә яҡын сит ил гражданына медицина ярҙамы күрһәтеләсәк\n23 Июль 2019, 09:07\n“Һаулыҡ һаҡлау” милли проекты буйынса республикабыҙҙа 2024 йылға тиклем һәр йыл ике меңгә яҡын сит ил гражданына медицина ярҙамы күрһәтелергә тейеш. Әле был күрһәткес – 500 кеше.\n“Медицина хеҙмәтен экспортлауҙы үҫтереү” проектының маҡсаты – Башҡортостанда медицина хеҙмәте күрһәтеүҙе 2017 йылға ҡарағанда (ул ваҡытта 470 кеше ине) кәмендә дүрт тапҡырға арттырыу. 2024 йылға тиклем ике меңгә тиклем сит ил гражданын дауалау мөмкинлегебеҙ булырға тейеш”, – тине төбәк һаулыҡ һаҡлау министрлығының бүлек етәксеһе Лидия Светлакова.\nБындай медицина ярҙамы аҡсаға күрһәтелә. Уға дауаланыу ғына түгел, тикшеренеү үтеү ҙә инә.\n“Һаулыҡ һаҡлау” милли проектының төп бурыстары – хеҙмәт йәшендәге халыҡ араһында үлем осраҡтарын кәметеү, медицина ойошмаларында беренсе медик-санитар ярҙамы күрһәткән белгестәргә ҡытлыҡты бөтөрөү, барлыҡ граждандар өсөн кәмендә йылына бер тапҡыр иҫкәртеү медицина тикшереүе үткәреү. Милли проектты тормошҡа ашырыу өсөн 2019 – 2024 йылдарҙа 1,7 триллион һум бүлеү ҡаралған.


Баҡса эштәрен тамамлап ҡуйығыҙ » «Йәшлек» гәзите | Газета "Йэшлек"\nГазета "Йәшлек" » Иҡтисад » Баҡса эштәрен тамамлап ҡуйығыҙ\n19.10.2018 Баҡса эштәрен тамамлап ҡуйығыҙ\nБаҡсасылар уңыш йыйып алып бөткәс, был осорҙа ерҙәрен ҡышҡылыҡҡа әҙерләй. Алмағас, слива төптәрендә сереп ҡойолған емештәр йыйыла. Уларҙы ҡалдырһаң, ҡоротҡостар тупраҡҡа төшөп, унда ҡышлап, яҙ етеүгә үрсеп тә китә. Ҡороған йәки һынған ботаҡтарҙы ла яндырырға кәрәк. Бысылған ҡоро ботаҡтар урынын баҡса елеме менән һылап ҡуйығыҙ. Сатнаған ботаҡтар араһында емеш ҡорттары оялай. Уларҙы ла иғтибарһыҙ ҡалдырмағыҙ. Ҡарағаттың да емеш биреп ҡороған ботаҡтарын ҡырҡып ташлағыҙ. Алмашҡа көслө булып үҫеп килгәндәрен генә ҡалдырығыҙ. Ҡойолған япраҡтарҙы яндырыу, ағас-ҡыуаҡ төптәрен ҡаҙып ҡуйыу шарт. 8 – 10 йыллыҡ ҡыуаҡтарҙы бөтөнләй төпләһәң дә була. Ағас төптәрен йомшартҡанда көрәк менән 10 – 12 сантиметрҙан да тәрән ҡаҙмағыҙ. Ҡышҡылыҡҡа емеш ағастарын һыу менән тәьмин итеү ҙә көҙгө эштәрҙең береһе. Йәш ағасҡа 20 – 25 биҙрә һыу кәрәкһә, алты йәштән өлкәнерәктәренә 400 литрға тиклем һыу запасы талап ителә. Һыу һибеүҙе бик ашыҡтырмағыҙ, сөнки көндәр йылы торһа, ағастарҙа ҡабаттан үҫеш осоро башлана. Ер аҫты һыуҙары тәрәндә булһа, ике метр тәрәнлектә дымландырырға кәңәш ителә. Һыулы урында бер метр ҙа етә. Ергә органик, минераль ашламалар индерегеҙ.\nАғас ултыртыуҙы һалҡындар башланыуға 25 – 40 көн ҡала башҡарырға кәрәк. Үҫентенең япраҡтары бар икән, өҙөп алығыҙ. Былай эшләгәндә ағас үҙәгендә дым һаҡланып ҡаласаҡ. Күптәр бөгөн баҡсаларында клон ялғанмалы алмағастар, хатта персиктар үҫтереү менән мауыға. Уларҙы ел-һалҡындан һаҡлау өсөн ағас төбөнә 30 см бейеклектә тупраҡ өйөргә кәңәш ителә. 1 – 2 метр диаметрҙа, 10 см бейеклектә үлән һалып сығырға ла мөмкин.\nҺауа температураһы 3 – 4 градусҡа тиклем төшкәс, кишер ҡаҙып алына. Аҫҡы япраҡтары һарғая башлаһа, уны ҡаҙырға ла мөмкин. Ҡайһы бер баҡсасылар, өҫтөнә япраҡ, торф өйөп, ҡышҡылыҡҡа ла ҡалдыра. Ер ҡарҙан әрселеү менән һыуһыл кишерҙе ҡаҙып алырһығыҙ. Уңыш йыйып алынған түтәлдәргә сидераттар – горчица, фасоль, борсаҡ сәсергә лә ярай. Улар үҫһә, дым да яҡшы һаҡланыр, тупраҡ та органик ашламаларға байып ҡалыр.\nҠырауҙарҙан һуң баҡсала сәскә атып ултырыусы бер йыллыҡ сәскәләр ҡалманы тиерлек. Георгин, гладиолустарҙы ҡаҙып алырға ваҡыт. Бының өсөн йылы һәм ҡоро көндө һайларға кәрәк. Ай аҙағында роза ҡыуаҡтарын да ҡышҡылыҡҡа ҡаплап ҡуйырға ваҡыт етә. Көҙ артыҡ ҡоро булмаһа, тупраҡҡа һыу һипмәһәгеҙ ҙә була.


Әбйәлил - Абзелил - Part 61\nАбдуллах ибн, Масуд (р.ғ.) һөйләүенсә: «Бер мәл Рәсүл: «Һин Ҡөрьән уҡы, ә мин тыңлармын, тине. Мин: «Эй, Аллаһ Рәсүле! Ҡөрьән бит һинең аша индерелде, уны мин нисек уҡыйым ти инде?!» тип һораны: Рәсүл шулай яуапланы: «мин Ҡөрьәнде бүтәндәр уҡығанда тыңларға яратам». Мин «Ән-Ниса» сүрәһең уҡырға керештем. «Һәм Беҙ һәр өммәттән шаһит саҡырғанда һәм уларға ҡаршы һине (Эй, Мөхәммәд!) шаһит итеп саҡырғанда нимә булыр?» (Ҡөрьән, 4:41) тигән аяты, уҡығандан һуң: «Булды, етте», тигәнде ишеттем. Аллаһтың Рәсүленә табан боролдом, уны илағанын күрҙем, күҙ йәштәр йылға булып аға ине. Тәрән кисерәштән йөрәге саҡ-саҡ ярылырҙай. Сөнки әлеге аят уға Хөкөм көнөнөң ҡот осҡос ваҡиғаһын бәйән итте».\nҒәйшә хәҙрәт һөйләгән хәл «Бер төндө Аллаһтың Рәсүле «Эй, Ғәйшә! Рөхсәт итһәң, мин был төндө Аллаһҡа ғибәҙәт итеү менән үткәрер инем», тине. Уға «Мин һинең менән бергә булырға яратам, шул уҡ ваҡытта һиңә оҡшаған бөтә нәмәне лә яратам», тинем.\nБеҙҙең пәйғәмбәребеҙ таң атҡансы намаҙ уҡый: «Шул хаҡ аҡылы булғандар өсөн ғаләмдәрҙең һәм ерҙең яралтылыуында һәм көн менән төндөң алмашыуында аят бар” (Ҡөрьән, 3:90). Ошо аятты уҡығандан һуң илай. Билал хәҙрәт(р.ғ.) иртәнге намаҙға килгәс, пәйғәмбәргә (с.ғ.с.) өндәшә: «Эй, Аллаһ Рәсүле! Ни өсөн һин үҙеңә ауырлыҡ яһайһың? Аллаһы Тәғәлә һинең үткәндәге һәм киләсәктәге барлыҡ гонаһтарыңды ярлыҡаны бит». Пәйғәмбәр шулай тип яуаплай: «Мәрхәмәт итеүсе Аллаһы Тәғәләгә мин шул уҡ дәрәжәлә шөкөр итә белеүсе ҡол була алмайыммы ни?». тулыһынса ошонда уҡығыҙ...\n1. Аллаһҡа ҡарата ихлас булығыҙ.\n2. Доғаларығыҙҙың башында һәм аҙағында Аллаһҡа маҡтауҙар һәм Пәйғәмбәребеҙ(сал- лаллаһу ғаләйһи үә сәлләм) өсөн доғалар булһын.\n3. Аллаһҡа тәүәккәллек менән мөрәжәғәт итегеҙ. Унан яуап булырына ныҡлы ышаныста ҡалығыҙ.\n4. Ныҡышмал, әммә сабыр булығыҙ, ваҡиғаларҙы тиҙләтмәгеҙ.\n5. Доғаның бөтә йөрәктән булыуы мөһим.\n6. Бәләгә тарығанда ғына түгел, шатлыҡлы мәлдәрҙә лә доғанан айырылмағыҙ.\n7. Аллаһтан башҡа бер кемдән дә, бер ниҙән дә доға ҡылып һорамағыҙ. Тик Аллаһ ҡына — беҙҙең Раббыбыҙ һәм Хужабыҙ.\n8. Доғаларығыҙҙа бер туғанығыҙҙы ла, бер яҡынығыҙҙы ла, балаларығыҙҙы, мөлкәтегеҙҙе лә, үҙегеҙҙе лә ләғнәтләмәгеҙ, ҡарғамағыҙ.\n9. Аллаһы Тәғәләгә үтә шыбырламай ҙа, ныҡ тауышланмай ҙа, тауышығыҙҙы ипләп кенә баҫып мөрәжәғәт итегеҙ.\n10. Ҡылған гонаһтарығыҙҙы танып, Аллаһтан һеҙҙе ғәфү итеүен һорағыҙ. Уның һеҙгә булған мәрхәмәтенә рәхмәтле булығыҙ.\n« Сюда 1 ... 59 60 61 62 63 ... 79 Туда »\nАллаһ Тәғәләнен араҡы эсеүселәргә язаһы - 3 891 views\nУраҙаға ниәт һәм уның боҙолоу сәбәптәре - 3 178 views\nСират күпере - 2 631 views\nВетеран Ирғәлин Мөждәбә Ғабдулхаҡ улы - 2 519 views\nМөнәжәттәр - 2 455 views\nТамуҡ - 2 286 views\nТигеҙ ғүмер бирһен Хоҙай - 2 045 views\nБәраәт кисәһе намаҙы - 1 997 views\nМүлк (Тәбәрәк) сүрәһе - 1 830 views\nБалалар бүреләргә ҡаршы - 1 640 views\nБалалар һәм бүреләр Бөрйәндә - 1 516 views\nгармунсы дуҫ, нәфис фильм - 1 515 views\nТаштимер ауылы - 1 432 views\nБашҡортса әкиәт «Ҡараса батыр» - 1 416 views\nӘбйәлилдә, Озерный ауылында яңы мәсет - 1 405 views\nҠәберҙән ҡубарылыу - 1 365 views\nРабиғүл әүүәл һәм мәүлид - 1 350 views\nЙома мөнәжәте - 1 340 views\nӘбйәлил районында — грэпплинг - 1 225 views\nӘкиәт «Ҡаһарман батыр» - 1 159 views\nМөнәжәт - 1 098 views\nМөнәжәттәр (Көйлө мөнәжәттәр) - 1 058 views\n“Намаҙ” мөнәжәте - 1 053 views


Башҡортостанда киҫкен респиратор вирус инфекцияһы һәм грипп киҙеүе сәбәпле мәктәптәрҙә каникулдар оҙайтылды | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n12 января 2017 — 17:03 ГТРК «Башкортостан»\nБашҡортостанда киҫкен респиратор вирус инфекцияһы һәм грипп киҙеүе сәбәпле мәктәптәрҙә каникулдар оҙайтылды.\nӨфөлә балаларҙы дистанцион формала уҡытыу буйынса саралар күрелә. Әлегә өлкәндәр араһында эпидемия кимәле юғары, әммә балалар араһында ла ауырыусылар көндән-көн арта. Шулай уҡ Башҡортостанда «гонконг киҙеүе» лә теркәлгән. Өфөнөң Ашығыс медицина ярҙамы станцияһына мөрәжәғәттәр һәм шылтыратыуҙар артҡан. Уҙған йылдың тәүге аҙнаһында йоғошло инфекция менән тәүлегенә 100-ләп кенә кеше мөрәжәғәт итһә, быйыл уларҙың һаны 600-ҙән ашып китә. Республикала әле йоғошло вирус менән 24 меңдән ашыу кеше ауырый.


Мәсетле районы «Башҡортостандың мәҙәни баш ҡалаһы» эстафетаһын ҡабул итә // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nМәсетле районы «Башҡортостандың мәҙәни баш ҡалаһы» эстафетаһын ҡабул итә\n16:19, 24 апреля 2014 Мәҙәниәт\nМәҙәниәт йылына арналған, «Башҡортостандың мәҙәни баш ҡалаһы» республика марафоны эстафетаһы 25 апрелдә Мәсетле районына барып етәсәк.\nРайон хакимиәтенән хәбәр итеүҙәренсә, көндөҙгө сәғәт икелә мәсетлеләр тантаналы рәүештә сиктә Балаҡатай районы делегацияһын ҡаршы аласаҡ. Иң тәүҙә ҡунаҡтарҙы 2013 йылда асылған моделле китапхана менән таныштырасаҡтар. Тарихи-крайҙы өйрәнеү музейында ҡунаҡтарға Балалар сәнғәт мәктәбе уҡыусыларының һәм уҡытыусыларының биҙәү-ҡулланма сәнғәт экспозицияһын ҡарарға тәҡдим итәсәктәр.\nТөп байрам ваҡиғалары Оло Ыҡтамаҡ ауылының үҙәк майҙанында ойоштороласаҡ. Майҙандың бөтә киңлеген ауыл оҫталарының күргәҙмәһе биҙәйәсәк. Майҙанда Мәсетле районында йәшәүсе халыҡтарҙың йолалары тәҡдим ителәсәк. Башҡорт тирмәһендә «ҡатыҡ ашау» йолаһын, урыҫ өйөндә – «пасха йолаһын», татар йортонда – күмәкләп ҡаҙ йолҡоу менән бәйле, көҙгө «ҡаҙ өмәһен» күрһәтәсәктәр.\nБалаҡатай районынан Мәсетлегә марафон штандартын рәсми биреү тантанаһы 16 сәғәттә башланасаҡ. Программаны ике райондың художество үҙешмәкәрлек концерты дауам итәсәк.\nРайондың мәҙәниәт бүлеге начальнигы Фуат Ғәләүетдиновтың мәғлүмәттәренә ярашлы, Мәсетле районында, Рәсәйҙә һәм Башҡортостанда Мәҙәниәт йылына арналған, саралар икенсе аҙна бара. Беренсе донъя һуғышының 100 йыллығына арналған, иң яҡшы шәжәрә төҙөүгә конкурс, мәктәпкәсә һәм белем биреү учреждениелары араһында «Киләсәк йондоҙҙары» район конкурсы дауам итә.\nМарафон эстафетаһын 26 апрелдә Дыуан районы ҡабул итергә әҙерләнә.


SIM-карта — Башҡорт Википедияһы\nSIM-карта (ингл. Subscriber Identification Module — абоненттарҙы идентификациялау модуле) — мобиль элемтәлә ҡулланыла торған, абонентты идентификациялау модуле.\nSIM-карта GSM селтәрҙәрендә ҡулланыла. Ҡалған заманса мобиль селтәрҙәр шулай уҡ бүтән төрлө идентификация модульдәрен ҡуллана, ғәҙәттә тыш яҡлап SIM менән оҡшаш һәм функцияларыла оҡшаш — UMTS селтәрҙәрендә USIM, CDMA селтәрҙәрендә R-UIM һ. б.\n3 Функция һәм характеристикалары\n3.1 SIM-карталарҙың размеры\n1G селтәрҙәрендә абонент кеҫә телефонының завод номеры (ESN (Electronic Serial Number)) буйынса идентификацияланған. Шулай итеп, кеҫә телефоны һәм абонент бер код менән идентификацияланғандар. Бындай торош, абонент номеры һәм бирелә торған хеҙмәттәр пакеты, тулыһынса конкрет телефонға бәйләнгәнлек тыуҙыра. Кеҫә телефонын алмаштырғанда (шулай уҡ ватылған йәки телефон урланған хәлдә), абонент, телефондың яңынан программаһын үҙгәртеү һәм серия номерын операторҙың базаһына индереү өсөн, оператор офисына мөрәжәғәт итергә тейеш була, ҡайһы бер операторҙар бының өсөн түләү алғандар.\nАбоненттың номерын телефондан айырым идентификациялау уңайлы икәне күренеп тора. GSM стандартында абонентты (SIM-карта ярҙамында) һәм ҡоролманы (бының өсөң IMEI (International Mobile Equipment Identifier — мобиль ҡоролманың халыҡ-ара идентификаторы)ҡулланыла) айырым идентификациялау тәҡдим ителә.\nGSM SIM-карта ябай ISO 7816 смарткартаның бер төрө булып тора. GSM SIM картаһының специфик үҙенсәлектәрен Европа телекоммуникация стандарттары институты ҡуя, документтары GSM 11.11, GSM 11.14 һәм GSM 11.19.\nФункция һәм характеристикаларыҮҙгәртергә\nSIM-картаның төп функцияһы — аккаунттың идентификациялау информацияһын һаҡлау. Был хәлдә абонентҡа тиҙ һәм еңел итеп телефон аппараттарын алмаштырырға мөмкинлек бирә, ҡыҫҡаса SIM-картаны икенсе телефонғағына күсереп ҡуйырға мөмкин. Бының өсөн SIM-картаға ПО менән микропроцессор инә һәм картаны эшләгән ваҡытта яҙыла торған идентификациялау асҡыстары (IMSI, Ki һ. б.) бирелә.\nШулай уҡ SIM-карта бер-нисә информацияларҙы һаҡлай ала, форматы һәм күләме сикләнгән, мәҫәлән абоненттың телефон китабын, ингән/сыҡҡан телефон номерҙары исемлеген, SMS-хәбәрҙәре тексын.\nSIM-карта юғалған хәлдә абонент кисекмәҫтән операторҙы белдерергә тейеш, юғалған картаны блокировкаға ҡуялар, һәм абонентҡа яңы карта бирелә. Телефон номеры, балансы һәм тоташтырылған хеҙмәттәр был хәлдә үҙгәрмәй.\nMini-SIM һәм micro-SIM ватылып алына торған өлөшө булып тулы размерлы SIM-карта формаһында сығарыла\nТулы размерлы SIM-карта (86×54 мм) — иҫкергән стандарт, беренсе кеҫә телефондарында ҡулланылған (кредит картаһы размерындай);\nMini-SIM-карта (25×15 мм) — GSM-телефондарҙа һәм күп кенә 3G телефондарында ҡулланыла;\nMicro-SIM-карта (15×12 мм) — 3G яңы модельдарында ҡулланыла (Apple iPad һәм iPhone 4, Nokia N9, LG U880 телефондарында һәм башҡа ҡалғандарҙа);\nNano-SIM-карта — Nano-SIM-картаның 3 версияһы бар:\n(12×9 мм) en:Giesecke & Devrient, Apple ҡатнашлыуығында, компанияһында эшләнелгән.\n(10x8) Nokia компанияһы тәҡдиме менән Nano-SIM варианты. Үҙенсә SD-картаға оҡшаш.\n(11x9) RIM тәҡдим ителгән Nano-SIM. Nokia компанияһының Nano-SIM-ға оҡшаған, размеры менән генә айырылып тора.\nВиртуаль SIM-карта — Apple компанияһы патентҡа заявка биргән.\nSIM-карталар тулы размерлы итеп эшләнелә, иҫке стандартлы телефондарҙа ҡулланыу өсөн. Заманса телефондарҙа ҡулланыу өсөн Mini/Micro-SIM модулен бер тапҡыр тулы размерлы картанан алыу («ватыу») мөмкинселеге ҡаралған.\nSIM-карта сығарылған ваҡытта уға дүрт һанлы PIN-код бирелә. Картаға яҙылған була, шулай уҡ абонентҡа бирелә.\nICCID — (ингл. Integrated Circuit Card Id). Ошо код SIM-картаға баҫыла. ITU-T E.118 стандарты менән ICCID уҡыла. Был стандарт буйынса ICCID — 19 һандан тора:\n2 һан — Major Industry Identifier (ISO/IEC 7812-1 буйынса индустрия идентификаторы), SIM-карттар өсөн һәр саҡ 89;\n1-3 һан — илдең телефон коды (E.164 буйынса), 7 Рәсәй өсөн, 380 Украина өсөн һ. б. (дөйөм тулайым оҙонлоғо 5 һандан артыҡ булырға тейеш түгел.);\n2-4 һан — эмитент коды (дөйөм тулайым оҙонлоғо 5 һандан артыҡ булырға тейеш түгел.);\n11 һан — карта эшләү ваҡытында операторҙарҙың эске ҡағиҙәләре буйынса билдәләй;\n1 һан (һуңғыһы) — контроль һан, Луна алгоритмы буйынса иҫбатланған.\nICC ID-тың беренсе 7 һанының атамаһы бар — Issuer Identification Number (эмитентты идентификациялау номеры), һәм һәр, SIM-карт сығарыуҙы планда тотҡан, элемтә операторына ITU бирелә.\nЭлемтә серҙәре: SIM-картаны асабыҙ\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=SIM-карта&oldid=1046990 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 10 июль 2021 в 09:44\nБыл бит һуңғы тапҡыр 09:44 10 июль 2021 үҙгәртелгән.


Күренекле рәссам Рәшит Фәтих улы Имашев 1939 йылда Миәкә районы Аҙнай ауылында тыуа. Ата-әсәһе уҡытыусылар. Фәтих ағай Рейхстагты ҡамағанда, Берлинда ятып ҡала. Рәшит Өфөнөң туғыҙынсы интернатын (хәҙер Рәми Ғарипов исемендәге 1-се Республика башҡорт гимназия-интернаты), Ҡазан һынлы сәнғәт училищеһын һәм Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт һынлы сәнғәт институтын тамамлай. Мәктәптә уҡығанда рәсемдәре «Азат хатын», «Һәнәк», «Чаян», «Детский мир», «Юность» журналдарында баҫыла башлай. Ул – рәсем сәнғәте, китап, гәзит-журнал графикаһы оҫтаһы. Меңдән ашыу рәсем авторы. Әҫәрҙәре Рәсәй һәм күп сит ил галереяларында, «Иртә» – Мәскәү Третьяков күргәҙмәһендә,


Өфөнөң Софья Перовская урамында һыу торбаһы ярылған\nҺөҙөмтәлә транспорт үткәреүсе оло юл һыу аҫтында ҡалған. Иртәнге сәғәт туғыҙҙарҙа ваҡиға шаһиты һыу үткәргестәге авария хаҡында ҡотҡарыу хеҙмәтенә һәм «Өфө һыу каналы» идаралығына хәбәр итә.\nЯуаплы ойошма фаразынса, магистраль һыу үткәргестең торбаһы шартлаған. Авария урынына «Өфө һыу каналы» һәм ҡала ҡотҡарыу хеҙмәте бригадалары килеп еткән. Һыу биреү ваҡытлыса туҡтатылған. Шуға күрә лә яҡын-тирәләге йорттар ваҡытлыса һыуһыҙ ҡалған.\nРинат Ҡарасурин, Софья Перовская урамында йәшәүсе: «Сәғәт-сәғәт ярым тирәһе көслө һыу ағымын туҡтата алманылар. Һыу каналынан бер түгел ике етәксе килеп китте. Нимәләр булып ятҡанын үҙегеҙ күреп тораһығыҙ. Урам тулы һыу, подвалдарҙы әйтеп тораһы ла түгел».


Республика Башҡортостандың һуңғы Советтар Союзы Геройы менән хушлашты // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n14:47, 15 августа 2012 Йәмғиәт\n— Бөгөн Башҡортостан үҙенең иң яҡшы улдарының береһе менән хушлаша. Минеңсә, был беҙҙең республика өсөн генә түгел, ә бөтә Рәсәй Федерацияһы өсөн дә ауыр юғалтыу. Сөнки Тажетдин Баһауетдин улы, Советтар Союзы Геройы булараҡ, бөтә совет халҡының ғорурлығы булды. Бөгөн беҙ яҡшы кеше менән генә түгел, тотош дәүер менән хушлашабыҙ, сөнки Тажетдин Ғиләжетдинов – беҙҙең республикала йәшәгән һәм эшләгән һуңғы Советтар Союзы Геройы, — тине Наталья Алмаева.\n— Бөгөн бөтә республика үҙенең һуңғы Советтар Союзы Геройы менән хушлаша, улар Башҡортостанда 278 кеше ине, — тине Бөйөк Ватан һуғышы ветераны Рифмир Ҡудашев. – Ваҡыт үтә, йәштәр ҡала. Хушлашыуы ҡыҙғаныс, әлбиттә. Ҡайһы бер ветерандар, минең кеүек үк, уның менән шәхсән таныш булмаһа ла, бында оло хөрмәт йөҙөнән килгән. Радионан был фажиғәле хәбәрҙе ишетеп, бында килеүҙе һәм ветеран менән хушлашыуҙы үҙемдең бурысым тип таптым.\nавтор: Людмила Терновая | фото: Мирон Доровских\nТеги: хәтер, ҡораллы көстәр һәм йәмғиәт


Валерий Исхаҡов республика иҡтисади үҫеш министрының беренсе урынбаҫары итеп тәғәйенләнде // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nВалерий Исхаҡов республика иҡтисади үҫеш министрының беренсе урынбаҫары итеп тәғәйенләнде\n15:43, 7 сентября 2016 Сәйәсәт\nВалерий Исхаҡов Башҡортостан иҡтисади үҫеш министрының беренсе урынбаҫары итеп тәғәйенләнде. Был хаҡта республика Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәте хәбәр итә.\nУл һатып алыуҙар, республика заказсылары эшмәкәрлегенә мониторинг үткәреүҙе ойоштороу өлкәһендә контракт системаһын көйләү мәсьәләләре өсөн яуап бирә. Бынан тыш, уға дәүләт һәм муниципаль заказсылар өсөн тәьмин итеүселәр билдәләүҙең үҙәкләштерелгән системаһын үҫтереүгә бәйле бурыстар йөкмәтелгән.\nВалерий Рим улы Исхаҡов 1979 йылда Ишембай ҡалаһында тыуған. 2001 йылда Өфө дәүләт авиация техник университетын «бик яҡшыға» тамамлаған.\nХеҙмәт эшмәкәрлеген 2002 йылда Башҡортостандың Иҡтисад һәм монополияға ҡаршы сәйәсәт министрлығында әйҙәүсе белгес булып башлай.\n2010-2015 йылдарҙа Башҡортостандың Дәүләт заказдарын урынлаштырыу буйынса дәүләт комитеты рәйесе урынбаҫары вазифаһын биләй. 2015-2016 йылдарҙа — республиканың иҡтисади үҫеш министры урынбаҫары.\nТеги: тәғәйенләүҙәр,башҡортостандың иҡтисади үҫеш министрлығы


Бына Өфөгә ҙур волейбол да килеп етте. Ул Рәсәйҙең супер лига командалары уйнаған өсөн генә түгел, ә "Нефтяник Башҡортостана" өсөн сығыш яһаусы уйынсыларҙың оҫталығы менән дә ҙур. Республиканың иң көслө клубында бындай берҙәм коллектив булғаны юҡ әле. Мәскәүҙең "Луч" командаһы - билдәл е Павел Борщтың тәрбиәләнеүселәре волейбол "гурмандарын"\nлайыҡлы уйын күрһәтеп ҡыуандырҙы, әммә "нефтселәр" барыбер көслөрәк булып сыҡты һәм хәл иткес бишенсе партияла еңеү яуланы.\nОсрашыуҙың башы ҡыуаныслы булды. Өфөлөләр үҙҙәренә ҡаршы уйнаусыларҙан көслөрәк булыуы һиҙелә, 25 : 14.\n"Динамонан" килгән яңы уйынсылар - Максим Трешин һәм Тарас Хтей үҙҙәрен бик яҡшы яҡтан күрһәтте. Улар үҙ эштәренең ысын\nоҫтаһы һәм хатта ҡаршы яҡ мәрәй алдым тип ҡыуанған мәлдә лә\nгол индерергә һәләтле.\n"Нефтяник Башҡортостана" командаһындағы берҙән - бер өфөлө Дмитрий Бакулин "Лучҡа" ҡаршы уйнағанда үҙенең көслө волейболсы икәнлеген тағы бер тапҡыр иҫбатланы. Хтей менән Терешиндың килеүе Бакулиндың оҫталығы үҫеүе өсөн этәргес\nкөс булған, ахыры.\nҮҙәк блок ҡуйыусы Алексей Рыжовта ла оҫталыҡ йәһәтенән алға китеш һиҙелә. Салауатта үткән турнирҙа ул үҙ командаһын да иң насар уйнаусыларҙың береһе булһа, һуңғы матчтарҙа блок та ғына түгел, һөжүмдә лә яҡшы һөҙөмтәләргә ирешә. Леонид Кузнецов та унан ҡалышмай. Өҫкә һикергән арала был бейек еге т ҡаршы яҡтың оборонаһында көсһөҙ урын табып өлгөрә һәм тупты нәҡ шунда оҙата.\n"Нефтяник Башкортостана" командаһының туп тапшырыу элементын бик яҡшы үҙләштереүен билдәләп үтергә кәрәк. Өфөлөләрҙең әлегә тиклем бындай оҫталыҡ күрһәткәндәре юҡ\nине әле буғай. Хтей һәм Заковоротный берәр тапҡыр бер ырғытыуҙа гол индерҙе - был ғәжәпләндермәй. Был элементты Терешин һәм Бакулин өсәр тапҡыр ҡабатланы. Тәүгеһенән\nбындай аҙым көтөргә мөмкин булһа, икенсеһе иһә көйәрмәндәрҙе шаҡ ҡатырҙы. Ә Иванов менән Рыжовтың да ошоно уҡ ҡабатлауы тураһында нимә әйтерһегеҙ Һуңғылары\nэлегерәк бындай оҫталыҡ менән айырылып тормайҙар ине. Әгәр тупты уйынға индереү йәһәтенән эш артабан да шулай барһа, "Нефтяник Башҡортостана" командаһына ҡаршы уйнаусыларҙы йәлләргә генә ҡаласаҡ.\nЮрий Маричев командаһын бары тик ике проблема ғына\nборсой. Әлегә Куба легионеры, тамашасыларҙың яратҡан\nуйынсыһы Османи Гуанторена килмәгән ( Кубала спорт министры алмашынған тигән хәбәрҙәр йөрөй). Иң борсоғаны - Өфө командаһының "мейеһе" Николай Ивановтың яңы уйынсылар Хт ей һәм Терешин менән тулыһынса уртаҡ тел таба алмауы. Болгар легионеры ырғытҡан барлыҡ туптар ҙа Рәсәй һөжүм\nитеүселәре өсөн уңайлы булды тип әйтеүе ҡыйын.\nМатчтан һуң беҙ тренерҙарҙан үҙ фекерҙәре менән уртаҡлашыуын һораныҡ.\nЮрий Маричев, "Нефтяник Башҡортостана" волейбол клубы тренеры (Өфө):\n- Бик ҡатмарлы уйын. Мин тыштан ғына тыныс күрендем, эстә\nиһә барыһы ла ҡайнай. Одинцовола "Искраға" ҡаршы уйын тураһында нимә әйтә алам. Бер партияны еңдек. Ҙурыраҡ еңеүгә\nул кис хәл етмәне.\nПавел Борщ, "Луч" (Мәскәү) командаһы тренеры:\n- Өфөлөләрҙең составы беҙҙекенә ҡарағанда көслөрәк.\n"Нефтяник Башҡортостана" Европа клубтары кимәленә күтәрелде тип әйтергә була. Беҙҙең команда йәш, бер уйынсыбыҙҙың ғына етерлек тәжрибәһе бар - әммә мин егеттәрҙең уйынынан ҡәнәғәт.\n- Һеҙҙең судьяға дәғүәләрегеҙ бар ине шикелле, тик һуңына н һыуындығыҙ...\n- Дәғүә берәү генә ине - әммә судья үҙ ғәйебен төҙәтте. Ғәҙәттә Мәскәүҙән алыҫлашҡан һайын судьялар насарыраҡ була\nбара. Әммә бөгөн мин арбитрҙарҙан тулыһынса ҡәнәғәт, Өфө судьялар ярҙамында түгел, үҙ көсө менән еңергә теләй.


Үҙәк майҙанда нимә буласаҡ?\n9 Ноябрь 2020, 14:59\nҠаланың Үҙәк майҙанында төҙөкләндереү эштәре башланыу менән халыҡ беҙгә «Үҙәк майҙанда нимә буласаҡ?» тигән һорау менән мөрәжәғәт итә башланы. Унда үҫеп ултырған ағастарҙың артабанғы яҙмышы хаҡында борсолоусылар ҙа юҡ түгел...\nҠаланың Үҙәк майҙанында төҙөкләндереү эштәре башланыу менән халыҡ беҙгә «Үҙәк майҙанда нимә буласаҡ?» тигән һорау менән мөрәжәғәт итә башланы. Унда үҫеп ултырған ағастарҙың артабанғы яҙмышы хаҡында борсолоусылар ҙа юҡ түгел. Гәзит уҡыусыларыбыҙҙы тынысландырырға ашығабыҙ: ағас үҫентеләре йолҡоноп ташланманы, ә ҡаланың йәмәғәт урындарына күсереп ултыртылды. Улар киләсәктә парк һәм скверҙарҙы йәмләйәсәк.\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, беҙҙең ҡала федераль программала ҡатнашып, грант отҡайны. Бөгөн «Ҡайын тракты» проекты сиктәрендә уның тышҡы йөҙө үҙгәртелә. Иғтибар итһәгеҙ, бөгөн Үҙәк майҙанда байтаҡ эштәр башҡарылған да инде. Сәскә түтәлдәре өсмөйөшлө бетон конструкциялар рәүешендә эшләнгән. Улар барлығы унау буласаҡ. Киләсәктә балалар майҙансығы урынлаштырыу планлаштырыла, сәхнә, йәйәүлеләр өсөн айырым һуҡмаҡтар, ял итеү өсөн эскәмйәләр ҡуйыла. Унда амфитеатр өсөн дә айырым урын бүленгән.\nТөҙөкләндереү эштәренә барлығы 100 миллион һумдан ашыу аҡса бүленгән, уның 90 миллионы конкурста еңгән өсөн дәүләт тарафынан бирелһә, ҡалғаны урындағы бюджеттан.\nХалыҡты Яңы йыл шыршыһы ҡайҙа урынлашасағы ла ҡыҙыҡһындыра. Быйыл ул ҡала мәҙәниәт һарайы алдына ҡуйыла, киләсәктә иһә, ғәҙәттәгесә, Үҙәк майҙанда буласаҡ.\nТөҙөкләндереү эштәре һауа шарттарына ҡарап дауам итә, тулыһынса үҙгәртелгән майҙанды беҙ киләһе йылдың авгусында күрәсәкбеҙ.


Ғалимдар билдәләүенсә, ас тороу ауырлыҡты көйләп кенә ҡалмай, ипотека түләргә лә булышлыҡ итә. ***\nКөн-төн эштән ҡайтып инмәйем, ә хеҙмәт хаҡым артмай. Эштә йәшәгән өсөн тотоп ҡалалар, күрәһең.\n– Һине ни өсөн ултырттылар?\n– Беләһеңме, бер ваҡыт шуны асыҡланым: баҡтиһәң, дәүләт тә мин сығарған кеүек банкноталар сығара икән.\nФинанс хәлем – быйыл тыуған көнөмә коллекторҙар ғына киләсәк.\nОлоғайыу – стоматологтарҙан теш ауыртҡан өсөн генә түгел, ә ҡиммәт булыуҙан ҡурҡыу ул.\nМиңә бер айға булһа ла Дәүләт Думаһы депутатының эш урынын биләргә мөмкинме? Ҡомһоҙлоҡтан түгел, ә бурыстарҙан ҡотолоу, диңгеҙгә барыу, машина алыу һәм эштә йоҡлаған өсөн бер тапҡыр булһа ла аҡса алыу өсөн. Мөмкинме, ә?\n70-се йылдар. АҠШ делегацияһы СССР-ға килгән, балалар баҡсаһына ингәндәр. Мөдир һөйләй:\n– Советтар Союзында донъялағы иң бәхетле балалар йәшәй. Уларға донъялағы иң тәмле аҙыҡты ашаталар. Улар донъялағы иң яҡшы уйынсыҡтар менән уйнай. Улар донъялағы иң яҡшы кейемде кейә. Уларҙы донъялағы иң яҡшы тәрбиәселәр ҡарай.\nБер малай илаған. Делегаттарҙың береһе һораған:\n– Малай, ниңә илайһың?\n– Советтар Союзына барырға теләйем!\n4 миллион һум ипотека алһаң, уны 25 йыл түләргә кәрәк. 4 миллион һум урлаһаң, 7 йыл ултырырға. Ошо фекер миңә тынғы бирмәй.\n– Әйҙә кафеға барайыҡ.\n– Бара алмайым, диеталамын.\n– Ниндәй диета?\n– Эшкә яуаплы кеше эҙләйбеҙ.\n– Мине алығыҙ. Элекке эшемдә, ни генә булмаһын, ни өсөндөр гел миңә яуап тоторға тура килде.\nАлдашыу – һәр ваҡыт ытырғандырғыс. Ләкин уның ышығында ҙур аҡса әйләнештә йөрөһә, был сәйәсәт тип атала.\n«Аҡсаһыҙ ултырыу етер!» – тинем дә ятып торҙом.


1 июлдән электрон иҫәпләшеү ҡоролмаһы булмаған автобус водителдәренә штраф һалынасаҡ - Bash.News\n1 июлдән электрон иҫәпләшеү ҡоролмаһы булмаған автобус водителдәренә штраф һалынасаҡ https://bash.news/news/114803_1_iyuldn_elektron_iplshe_orolmay_bulmaan_avtobus_voditeldren_shtraf_alynasa/?lang=bash\n27 ғин 2020, 21:00\nРеспубликала кеше ташыу менән 73 транспорт компанияһы шөғөлләнә. Шул иҫәптән егерме өсө муниципаль-ара рейстарҙа йөрөй. Тағы 62-һе район эсендә. Ҡалған компаниялар баш ҡала халҡын хеҙмәтләндерә. Транспорт йүнәлештәре күп булыуға ҡарамаҫтан, йәмәғәтселектә ризаһыҙлыҡ белдереүҙәр бик күп. Был иһә маршруттарҙың уйланылмауы, иҫәпләшеү эшенең камил булмауына бәйле. Әле республикала махсус комиссия төҙөлөп йәмәғәт транспорты хәрәкәтен системаға һалыу буйынса эш башланған. Радий Хәбиров дөйөм ҡағиҙәләрҙе иңҡар итеүселәргә яза ҡаты буласағын белдерҙе.\nРадий Хәбиров йылылыҡ өсөн түләүҙәр менән килеп тыуған мәсьәләне лә аңлатырға ҡушты. Ресурстарҙы ҡулланыу ваҡытында ғына түләй башлау менән байтаҡ күп фатирлы йорттарға ҙур суммала квитанциялар килде. Ике аҙна дауамында махсус комиссия был йорттарҙа тикшереү үткәрҙе. Һөҙөмтәлә йылылыҡ иҫәпләү ҡорамалдарының төҙөкһөҙлөгө йәки уларҙың бөтөнләй булмауы, идарасы компанияларҙың дөрөҫ мәғлүмәт бирмәүе һәм башҡа етешһеҙлектәр асыҡланған. Хәҙер счетчиктар күрһәткестәре менән һәр квитанцияны сағыштырыу бурысы ҡуйыла. Был бик ҡатмарлы эш һәм уға өс ай тирәһе ваҡыт талап ителә.


Йыр һәм шатлыҡ арттырып...\n9 Август 2018, 16:25\nТөрки донъяһының баш ҡалаһы тип иғлан ителгән Кастамонуҙа IX Әҙәби журналдар конгресы үтте. Ул Евразия Яҙыусылар ойошмаһы, Төркиә Республикаһының Премьер-министры аппараты эргәһендәге хеҙмәттәшлек һәм үҫеш буйынса идаралыҡ (ТИКА) тарафынан ойошторолдо.\nМаҡсат бер – изге ынтылыш!\nТөрки донъяһының баш ҡалаһы тип иғлан ителгән Кастамонуҙа IX Әҙәби журналдар конгресы үтте. Ул Евразия Яҙыусылар ойошмаһы, Төркиә Республикаһының Премьер-министры аппараты эргәһендәге хеҙмәттәшлек һәм үҫеш буйынса идаралыҡ (ТИКА) тарафынан ойошторолдо. Унда Әзербайжан, Дағстан, Ғағауыз, Ираҡ төркмәндәре, Ҡаҙағстан, Ҡырғыҙстан, Ҡырым, Косово, Македония, Татарстан кеүек 16 ил һәм республикаларҙан 28 әҙәбиәт журналы вәкилдәре ҡатнашты. Беренсе тапҡыр был сара 2007 йылда Истанбул ҡалаһында үткәйне. Йыйындарҙа тәүгеһенән башлап ҡатнаштым, башта төрөксә бик аңлашылмай ине, телде үҙ аллы өйрәнә торғас, хәҙер аралаша алам, доклад һөйләйем. Был юлы ла әҙәби йүнәлешле матбуғат баҫмаларында эшләгән әҙиптәр менән үҙ-ара фекер алышыу әһәмиәтле булды. Яҙыусының әҫәрен уҡыу – бер, ә шәхсән танышыу, уның иле, ҡәләмдәштәре хаҡында белеү бөтөнләй икенсе тәьҫораттар уята. Йыйынға килгән әҙиптәр үҙ илдәре, республикаларында әҙәби мөхиттә барған үҙгәрештәр, яҙылған әҫәрҙәр хаҡында илһамланып бәйән итте.\nӘ конгресс бик эшлекле шарттарҙа үтте. Журналдар хаҡында докладтар тыңланылды. Мин дә «Башҡортостан ҡыҙы»ның әҙәбиәткә индергән өлөшө, әҙәби саралары хаҡында һөйләнем. Ҡыҙыҡлы тәжрибәләрем менән уртаҡлаштым. Киләсәктә бер-беребеҙҙе таныу һәм танытыу өсөн ниндәй йүнәлештә эшләү мөмкинлеге хаҡында фекер алышыуҙарҙа ҡатнаштым.\nШуныһы ҡыуаныслы: төрки халыҡтар бер-береһенә ҡоласын йәйеп, бер-береһен күтәрмәләргә генә тора, әммә тәржемә өлкәһендә бик ныҡ тырышып эшләргә кәрәк! Мәҫәлән, Үзбәкстан электрон китапханаһында дүрт башҡорт яҙыусыһының ғына әҫәре бар! Башҡа төрки халыҡтарҙа был һан йөҙгә яҡынлашҡан. Тәржемәләр менән шөғөлләнеү – ул донъя йөҙөнә халҡыбыҙҙы, уның рухиәтен, күңел бейеклеген танытыу.\nҠаҙағстанда үтәсәк II Йәш яҙыусылар фестивале ошо мөмкинлекте үҫтерәсәк. Башлап яҙыусы йәштәргә бындай саралар дәрт, этәргес кенә бирә, тип уйлайым. Шулай уҡ баҫмаларыбыҙҙа уҡыусыларыбыҙға ҡәрҙәш халыҡтарҙың ижадын тәҡдим итеү ҙә дуҫлыҡты, хеҙмәттәшлекте байыта, тигән фекерҙәмен. Төркиәләге «Гөнчел санат» журналы мөхәррире Арыслан Байыр 5 июлдән асылған әҙәби конкурста көс һынашырға саҡырҙы.\nТөрки илдәрҙәге әҙәби журналдар вәкилдәрен йыйған кеүек сара донъя йөҙөндә юҡтыр. Ошондай мөмкинлек булдырған өсөн Евразия Яҙыусылар берлегенә ҡәрҙәштәр сикһеҙ рәхмәтле.\nЗиннур Мансуров – йыл кешеһе!\nҠара диңгеҙҙең аръяғында Понтий тауҙары теҙмәһенә ингән Кюре һәм Ылғаҙ итәктәрендә ултырған Кастамону ҡалаһының тәбиғәтен үҙебеҙҙең Башҡортостандыҡына оҡшаттым. Татарстан әҙибе Ләбиб Лерон күҙәтеүсән булып сыҡты: ҡарағыҙ, бында бит ҡайындар үҫмәй! Ысындан да йырҙарҙа йырланған нәҙекәйбил дым ярата булып сыҡты, был яҡтарҙы үҙ итмәй икән. Татарстан тигәс, күршеләр тотош делегация булып килгәйне. «Татмедиа» генераль директоры урынбаҫары, «Мәгариф» журналының баш мөхәррире Сөмбел Таишева етәкләгән төркөмдә «Мәдәни җомга» мәҙәниәт-сәнғәт гәзите, «Безнең мирас», «Идел» журналдары баш мөхәррирҙәре – Туҡай премияһы лауреаты Вахит Имамов, Муса Йәлил һәм Абдулла Алиш премиялары лауреаты Ләбиб Лерон, Радик Сабиров, халыҡ шағиры, Туҡай премияһы лауреаты Зиннур Мансуров, «Мәгариф» журналының баш мөхәррире урынбаҫары Сиринә Мөхәмәтйәнова бар ине. Улар менән ял ваҡыттарында шиғырҙар уҡып, фекер алышыуҙар онотолмаҫлыҡ хәтирәләр булып йөрәктә һаҡланыр. Элекке таныштарым Ирандан Мая Сапарова, Әзербайжандан Судебе Агабалаева, Төркиәнән Али Аҡбаш, Ҡаҙағстандан Олуғбек Йәшдәүләт, Ирандан Риза Һәйәт, Үзбәкстандан Дауренбек Тожалиев, Ҡибристан Исмаил Бозҡорт, Ираҡ төркмәндәренән Меһмет Омәр Ҡазанчы, ғағауздарҙан Тодур Занет менән ҡабаттан күрешеү насип булғанына һөйөнһәк, Үзбәкстандан билдәле шағир Бабахан Шәрифтең ейәнсәре Фарангисбаныу Шәрипова, Ҡырымдан Ранетта Ғафарова, Әзербайжандан Нәзәкәт Маммедова, Ҡаҙағстандан Мейипхан Аҡдәүләтулы кеүек яңы дуҫтар табылыуына шат булдым.\nЙыйынды асыу тантанаһында ТӨРКСОЙ-ҙың Генераль сәркәтибе Дүсән Касеинов, Кастамону провинцияһы губернаторы Йәшәр Ҡарадениз, Евразия Яҙыусылар берлеге рәйесе Яҡуп Делиөмәроғлы, Ҡаҙағстан Яҙыусылар берлеге рәйесе Олуғбек Йәшдәүләт сығыштары тыңланылды. Әзербайжан Яҙыусылар берлеге рәйесе, билдәле яҙыусы Анар Рзаевтың 80 йәшлек юбилейы уңайынан уны тәбрикләп, ҡәләмдәштәренә уның төрөк телендә баҫылған «Минең замандаштарым» китабы таратылды.\nОшонда уҡ «Йылдың әҙәбиәт кешеһе» тигән маҡтаулы исем биреү тантанаһы үтте. Уға быйыл Татарстандың халыҡ шағиры Зиннур Мансуров лайыҡ булды. Әҙиптең исеме бөтә төрки халыҡтар йәшәгән илдәрҙә яңғыратылырға, ижады, әҙәби оҫталыҡ серҙәре өйрәнелергә тейеш, тигән маҡсат ҡуйылғайны. Бындай маҡтаулы бүләк төрөк яҙыусыһы Али Аҡбаш, әзербайжан әҙибе Анар, үзбәктәрҙең аҫыл ижадсыһы Шөкөрулло һәм башҡа бик күптәргә бирелде. «Әҙип ҡулында – ҡөҙрәтле ҡәләм. Ҡөрьәндә «Нун» сүрәһендә ҡәләм менән ант ителгән. Әгәр ҙә яҙыусылар бергә хәрәкәт итһә, берҙәм булһа, халыҡтарыбыҙға татыулыҡ һәм көс иңер. Ҡәрҙәш халыҡтар аралашып йәшәргә тейеш – был күктәр тарафынан ҡушылған йөкләмә. Донъялағы һәр башланғыстың – иҡтисади, сәйәси булһынмы, бөтә мөнәсәбәттәрҙең нигеҙендә рухи бәйләнеш ята. Ошо аҡһаһа, башҡалары ла зәғифләнә», – тине Зиннур Мансуров бүләкләү тантанаһында. Киләһе йыйында был исем Раһми Алиға тәҡдим ителәсәге иғлан ителде, шулай уҡ киләсәктә тәүге тапҡыр «Төрки донъяһында йыл журналы» ла билдәләнәсәге хаҡында әйтелде.\nЕвразия Яҙыусылар берлеге менән берлектә иғлан ителгән Мәхмүт Ҡашғари исемендәге хикәйәләр бәйгеһе Башҡортостанда танылыу алды, хикәйәселәр конкурста бик әүҙем ҡатнаша.\nИке көнлөк сара резолюция ҡабул итеү һәм яңы проекттар хаҡында һөйләшеү менән осланды. Форумда ҡатнашыусыларға әҫәрҙәрен уртаҡ төрки электрон журналда баҫтырып сығарыу тәҡдиме яһалды. Әлеге ваҡытта «Башҡортостан ҡыҙы» ла, башҡа төрки әҙәби журналдар менән бер рәттән, Төркиәнең 26 иң танылған китапханаһының электрон селтәрендә урын алды.\nТөркиәнең төньяғында урынлашҡан Кастамону төбәгендә ауыл хужалығы һәм туризмдан табыш алалар. Бейек тауҙар итәгендә ятҡас, саңғынан шыуыу өсөн махсус урындар булдырылған. Хеҙмәтләндереү юғары кимәлдә. Музейҙар күп. Тарихи ваҡиғаларҙы сағылдырған һәйкәлдәр бихисап. Илдәге беренсе ҡатын-ҡыҙҙар митингыһы ла тап ошо ҡалала үтә. Ир-егеттәр Беренсе Бөтә донъя һуғышына киткәс, 1919 йылда гүзәл заттар йыйылып, башҡа әхирәттәрен дошманға ҡаршы көрәштә ирҙәренә терәк булырға саҡыра. Ошо ваҡиғаға бәйле бер тарихи ҡомартҡы бар – уныһы ла ҡатын-ҡыҙға бәйле. Ул – Шәрифә Баджы һәйкәле. Үгеҙ еккән әсә кешенең үҙ ерен дошмандан әрсәләү өсөн әҙерләнгән йәҙрәләр һалынған арбаға ҡыҙын ултыртып, алға уҡталыуы кәүҙәләндерелгән. Билдәле булыуынса, ҡыҙы ла, Шәрифә үҙе лә юлда туңып үлә. Әле Кастамону ҡалаһының үҙәген тап шул ҡомартҡы биҙәй.\nКастамону, кеше һаны буйынса иҫәпләгәндә, Төркиәлә иң күп мәсетле төбәк һанала. Урам һайын мәсет манараһы күҙгә ташлана. Иң билдәлеләренең береһе – бер сөйһөҙ төҙөлгән Махтумбей мәсете. Музей рәүешендә йәшәһә лә, йома намаҙын уҡыу рөхсәт ителә.\nТау башында үҙенә тартып ултырған Кастамону ҡәлғәһен дә барып күрҙек. Юлда һатыусылар тәҡдим иткән етендән яҫтыҡ тыштары, өҫтәл, йыһаз ябыуҙары күҙ яуын алды, ҡатын-ҡыҙҙарының ҡул эшенә маһир булыуына һөйөндөк. XII быуатта византиялылар төҙөгән ҡәлғәнән тотош ҡала ус төбөндәгеләй күренә. Кастамонуҙа Европа өсөн йорт йыһаздары, ишектәр яһай торған завод уңышлы эшләп килә. Сит илдәргә сығарырлыҡ сифатлы тауар етештереүсе фабрикалар бында берәү генә түгел.\nКүстәнәскә нимә алырға була тигәс, магазиндарҙа иң данлыһы беҙҙең хәлүә инде, тиештеләр. Ысынлап та, телгә һалһаң, иреп торған, бүтән бер ерҙә лә осрамаған татлы ризыҡ күстәнәскә ҡулай һәм ятыраҡ тәмле булып сыҡты. Ул ҡайнатылған шәкәрле сиропҡа онло май ҡушып, һуҙа-һуҙа яһала икән. Урлашыу, енәйәтселек был ҡалала юҡ дәрәжәһендә. Бөтә ерҙә тәртип, магазиндарҙа быяла ишектәр, тар ғына урамда ла сүп атыусы юҡ. Кешеләр ҙә ныҡ текәлеп, артыҡ һүҙ ҡушып бармай. Ҡаланың ҡәһүәхана-ресторандарында иҫерткес эсемлектәр тыйылған. Эскеһе килгән кеше ҡаланан ситкә сығырға тейеш. «Көлә-көлә кил, көлә-көлә кит һәм һәр эшеңде көлә-көлә башҡар!» – тигәнде Кастамону ҡалаһында ғүмер иткән шәйех Шабан-и-Вәли васыят иткән. Шуғалыр ҙа һәр кемдең йөҙөндә – йылмайыу.\nАздавай тауҙарына сәйәхәт\nКастамону ҡалаһынан 70 саҡрым йыраҡлыҡтағы Аздавай тауҙарына сәйәхәт ҡылдыҡ. Ылғаз тауҙарының милли паркында булдыҡ, ундағы Шағирҙар күперендә фотоға төштөк. Европала беренсе, донъяла икенсе урында тороусы Улубәй тарлауығының иң бейек нөктәһенә менеп, тирә-яҡты күҙәттек. Быяла кеүек үтә күренмәле пластиктан эшләнгән күперҙән йөрөгәндә йөрәк табанға төшөп китә яҙа, аҫҡа ҡараһаң, ҡурҡыныс, баш әйләнгес бейеклек! Кешенең ҡайҙа ғына эҙе юҡ та ҡулы менән ниндәй генә мөғжизә төҙөлмәгән, тип хайран ҡалдыҡ.\nАнҡаранан Кастамонуға 2 сәғәт ярым ваҡыт эсендә килеп етергә мөмкинлек биргән 5 саҡрымлыҡ туннель төҙөүҙәре менән дә ғорурлана кастамонуҙар. Тауҙар аша үтеп сыҡҡан юл башҡа ҡалалар менән дә араны яҡынайтҡан бит.\nХалҡы һаны 80 меңгә лә етмәгән ҡалала бик күп гәзиттәр сығыуы аптыратты. Ильяс бей Ерен, конгресс хаҡында мәғлүмәт бирәләр, һеҙҙең фотолар бар, тип 7 төрлө төҫлө баҫма таратты. «Кастамону», «Ачык сөз», «Насруллаһ», «Догру сөз», «Сөзчө» гәзиттәрен коллегаларыма алып ҡайтып күрһәтергә үҙем менән алдым. Халыҡ йығылып ятып ваҡытлы матбуғат уҡый икән Кастамонуҙа.\nКешеләр ер йөҙөндә йәшәгәндә әҙәбиәт булыр. Әҙәбиәт, әҙәп һүҙҙәре айырылғыһыҙ, шунлыҡтан рухи ҡиммәттәрҙең баһаһы төшмәҫ, кәмемәҫ. Төрлө ҡитғаларҙағы халыҡтар аралашыуға һыуһар, бер-береһенән туғанлыҡ, ҡәрҙәшлек ептәрен юллар, уларҙы рухи бергәлек юғары күтәрер, күңелдәрен сафландырыр. Киләсәктә әҙәби күперҙәр нығыныр, ошондай сәфәрҙәр яңы асыштарға юлыҡтырыр, тип ышанам.\nТөркиә, Кастамону ҡалаһы.


Иғтибар үҙәгендә – балалы ғаиләләргә ярҙам\n24 Май , 22:15\nРадий Хәбиров Мәскәүҙә семинар-кәңәшмәлә ҡатнашты.\nБашҡортостан Башлығы Радий Хәбиров Рәсәй төбәктәренең балалы ғаиләләргә ярҙам күрһәтеү өлкәһендге бурыстарына арналған семинар-кәңәшмәлә ҡатнашты. Сара Мәскәүҙә илдең Дәүләт советы президиумы ултырышы алдынан үтте. Ултырышты 25 майҙа Рәсәй Президенты Владимир Путин уҙғара. Унда семинарҙа ҡатнашыусылар индергән тәҡдимдәр тикшереләсәк.\nРеспубликаның социаль сәйәсәт өлкәһендәге иң яҡшы практикалары Дәүләт советы ултырышын йомғаҡлау докладына ингән. Башҡортостандағы ғаиләләргә, дөйөм алғанда, 20-нән ашыу төрҙә пособие түләнә һәм социаль ярҙам сараһы күрһәтелә. Улар иҫәбендә – мәктәпкәсә белем биреү сертификаттары, һалым льготалары, торлаҡ йорттарға газ үткәреүгә сертификаттар.\nПособиелар рәүешендәге дәүләт ярҙамын өс йәштән ете йәшкә тиклемге сабыйҙары булған, аҙ тәьмин ителгән ғаиләләр алыу мөмкинлегенә эйә. 1 апрелдән Рәсәй Президенты Владимир Путиндың күрһәтмәһенә ярашлы, бындай ғаиләләргә һигеҙ йәштән 17 йәшкә тиклемге балаға ла аҡсала пособие түләнә. Май айына ҡарата Башҡортостандағы ата-әсәләр өс йәштән ете йәшкә тиклемге 88,5 мең балаға 3,6 миллиард һум, һигеҙ йәштән 17 йәшкә тиклемге 63 мең балаға бер миллиард һумдан ашыу аҡса алған.\nИшле ғаиләләр айырым иғтибар үҙәгендә. Ундайҙар республикала – 46,3 меңдән ашыу. Мәҫәлән, 23 йәшкә тиклемге һигеҙ һәм унан күберәк балаһы булған ғаиләләргә бер тапҡыр 622,8 мең һум аҡса түләнә. 2021 йылда 32,5 миллион һумлыҡ аҡсалата түләүҙе 52 ғаилә, ә быйыл тәүге кварталда 8,1 миллион һумды 13 ғаилә алған.\nБынан тыш, быйыл республика Хөкүмәте ғаиләләргә 136,8 миллион һумлыҡ өҫтәмә ярҙам сараларын раҫланы. Тағы ла 14,6 миллион һумды ошо маҡсатҡа Тормошта ауыр хәлгә тарыған балаларға ярҙам фонды бүлде.


Район исеме һаҡланып ҡалыуыҮҙгәртергә\nРафиҡов Ғәббәс Ғабдрафиҡ улы (26.03.1899 — 1982) — дәүләт һәм хужалыҡ эшмәкәре. 1939—1944 йылдарҙа Салауат район Советы рәйесе. Башҡорт АССР-ының 2-се һәм 3-сө саҡырылыш Юғары Советы депутаты. БАССР Юғары Советы Президиумы, КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитеты һәм СССР Журналистар союзы ағзаһы, РСФСР-ҙың персональ пенсионеры. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ, Ҡыҙыл Йондоҙ һәм ике «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры.\nАбдуллин Мазһар Ғиләжетдин улы (29 декабрь 1912 йыл — 25 август1942 йыл), Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған яҙыусы, журналист. 1-се Иҙелбай ауылынан.\nҒирфанов Вәкил Кәли улы (25 ғинуар 1909 йыл — 10 май 1980 йыл) — агробиолог, ауыл хужалығы фәндәре докторы (1965), профессор (1967), РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1969), БАССР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1957), Башҡорт АССР-ының Юғары Советы Рәйесе (1975—1979).\nҺаҙый Сәғҙи (25 март 1883 йыл — 1933 йыл) — башҡорт яҙыусыһы, тәржемәсе, педагог.\nЯмалиев Памир Камалетдин улы (26 май 1942 йыл — 27 март 1999 йыл) — совет һәм Рәсәй биатлонсыһы, тренер, биатлон буйынса спорт мастеры (1969), Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры (1994).\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Салауат_районы&oldid=1112893 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 8 март 2022 в 15:05\nБыл бит һуңғы тапҡыр 15:05 8 март 2022 үҙгәртелгән.


Көрсөктөң үтерен ситтән генә күҙәтергә кәрәкмәй\nӘ киреһенсә, ауыр хәлдән сығыу юлдарын эҙләргә кәрәк. Был турала бөгөн Финанс министрлығының коллегия ултырышында Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов белдерҙе.\nРеспублика етәксеһе билдәләүенсә, илдәге иҡтисади хәл ведомство өсөн оло һынауға әүерелгән. Ҡаҙнаның һалым менән тулыланыуы кәмей. Шул уҡ ваҡытта бюджет өлкәһе хеҙмәткәрҙәренә эш хаҡын арттырыу, социаль объекттар төҙөү кеүек мәсьәләләрҙе тормошҡа ашырыу мөһим. Һумдың донъя валюталарына ҡарата арзанайыуы һәм кредит ставкаларының күтәрелеүе туранан-тура сәнәғәт һәм аграр өлкәләрҙең үҫешенә кире йоғонто яһаны.\nРөстәм Хәмитов республикаға зыян килтереүсе барлыҡ әйберҙәрҙән арыныу мөһимлеген билдәләне. Шул иҫәптән дәүләт аппаратын ҡыҫҡартыу. Бынан тыш, сифатты һаҡлап ҡалып, арзан хаҡҡа төҙөргә өйрәнергә ваҡыт. Миҫал итеп республика етәксеһе балалар баҡсаһын атаны. Әгәр ҙә элек шул уҡ аҡсаға бер учреждение сафҡа инһә, хәҙер уға ике бина төҙөлә. Республика етәксеһе фекеренсә, ил өсөн ауыр осорҙа Финанс министрлығы иңенә оло яуаплылыҡ ята. Уның хеҙмәткәрҙәре халыҡтың финанс белемен үҫтереү буйынса координатор булырға тейеш. Сөнки күптәр йыйған аҡсаларының юғалыуынан ҡурҡа. Шунлыҡтан улар булған матди сығымын осһоҙораҡ төҙөлөшкә йәлеп итә йәки юғары дивиденттар вәғәҙәләгән сәйер контораларға килтерә. Һөҙөмтәлә алданыусылар исемлеге яңы кешеләр менән тулылана.\nИҡтисадты тотороҡлауҙа муниципалитеттар ҙа әүҙемлек күрһәтергә бурыслы. Бының өсөн ҡала һәм райондарға үҙҙәренә аҡса эшләргә өйрәнергә һәм ваҡытында һалымдарҙы түләп барырға кәрәк. Дөйөм алғанда, Рөстәм Хәмитов Финанс министрлығының 2014 йылдағы эшмәкәрлегенә юғары баһа бирҙе. Шулай ҙа иҡтисади көрсөк осоронда йәшерен резервтарҙы ҡулланырға өйрәнеү мөһим, тине Республика Башлығы. Бынан тыш, аҡсаларҙы һаҡсыл ҡулланыу социаль йөкләмәләрҙең үтәлешенә кире йоғонто яһарға тейеш түгел. Уларҙы тулы күләмдә һәм ваҡытында ғәмәлгә ашырыу талап ителә.


Материалы за 09.06.2009 » Архив газеты "Йәшлек"\nМИЛЛИ СӘЙӘСӘТТЕҢ КӨҘГӨҺӨ Башҡортостан\nБашҡортостаныбыҙ – сәскәләр гөлләмәһе кеүек, төрлө милләткә бай төбәк. Унда башҡорттар ҙа, татарҙар ҙа, рустар ҙа, мариҙар ҙа, сыуаштар ҙа, удмурттар ҙа, мордвалар ҙа һәм башҡа халыҡтар ҙа дуҫ-татыу ғүмер итә. Улар бер ғаилә кеүек, дуҫлыҡтың ҡәҙерен белергә, ауыр саҡтарҙа бер-береһенә ярҙам итеп, уңыштарын, шатлыҡтарын һәм ҡайғы-хәсрәттәрен уртаҡлашып йәшәргә күнеккән. Беҙҙең республикабыҙҙың бөгөнгө тотороҡлоғо – ундағы халыҡтарҙың дөйөм ҡаҙанышы.\nБашҡортостан – күп милләтле изге ер,\nОжмах баҡсаһындай Ватаным.\nХеҙмәт еңеүҙәренә бай һәр көнөң,\nЯңы үрҙәргә әйҙәй һәр таңың.\nРеспублика башлығы Ейәнсурала булды Яңылыҡтар\nБашҡортостан Республикаһы Президенты М. Рәхимов Ейәнсура районында «Салауат» физкультура-һауыҡтырыу комплексын тантаналы асыуҙа ҡатнашты.\nКомплекс 3500 кв. м майҙанды биләй. Бында бассейн, спорт, теннис, тренажерҙар һәм фитнес залдары, бильярд һәм шахмат клубтары, массаж бүлмәһе, бокссылар рингы урынлашҡан. Уны «Урал аръяғы төҙөлөш компанияһы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте төҙөгән.\nФизкультура-һауыҡтырыу комплексын асыу тантанаһында яңы спорт еңеүҙәренең символик уты тоҡандырылды. Президент йәш спортсыларҙың баскетбол тубына ҡултамғаһын ҡуйҙы.\nАрғаяштар менән сосновкалар дуҫлыҡ ептәрен нығыта Яңылыҡтар\nСиләбе өлкәһенең Арғаяш районы Арғаяш ҡасабаһы башҡорттары ҡоролтайының беренсе ултырышы үтте.\nУнда Сосновка районынан да делегация барҙы. Сарала ҡатнашыусылар башҡорт халҡын тергеҙеү буйынса үҙ-ара тәжрибә уртаҡлашты. Әйтәйек, Үрге Өпәйле ҡалаһында үҙҙәренең радиоһы, музыка студияһы, ҡала музейында башҡорт тирмәләре экспозицияһы булһа, беҙҙә үҙ гәзитебеҙ бар, Трубный ҡасабаһы музейында тирмә тора. Ә иң мөһиме – өлкәнең иң яҡшы йырсылары – беҙҙең райондан. Сосновкаларҙың йыл һайын төрлө конкурстарҙа призлы урындар яулауы юҡҡа түгел.\nИнтернет аша ла конференция үткәрергә мөмкин ---\nРеспублика парламенты етәксеһе Константин Толкачев ҡатнашлығында Башҡортостан Республикаһының дүртенсе саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың яҙғы сессияһы йомғаҡтары буйынса Интернет-конференция үткәрелә, тип хәбәр итте Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың матбуғат хеҙмәте.\nБР Президенты Мортаза Рәхимов халыҡты социаль яҡлау системаһы хеҙмәткәрҙәрен һөнәри байрамдары менән ҡотланы. Республика башлығының ҡотлауында: Башҡортостанда халыҡты социаль яҡлау традиция булараҡ дәүләт сәйәсәтенең мөһим йүнәлеше булып тора һәм бының өсөн беҙҙә тейешле хоҡуҡи нигеҙ булдырылған, айырым маҡсатлы программалар һәм социаль йүнәлештәге концепциялар уңышлы тормошҡа ашырыла, социаль хеҙмәтләндереү учреждениеһының матди-техник базаһы планға ярашлы нығытыла, социаль пособиелар һәм төрлө компенсациялар түләү өсөн бүленгән финанс күләме йылдан-йыл арта. Ошо изге эштә социаль хеҙмәткәрҙәрҙең юғары профессионализмынан тыш ыңғай һөҙөмтәләргә өлгәшеү мөмкин түгел, – тиелә.\n]Һәләкәт ҡорбандарын эҙләү дауам итә\nУҙған аҙнала Атлантик океанда һәләкәткә осраған Air France компанияһы самолеты ҡорбандарынан тағы 15 кешенең кәүҙәһе табылған.


15 Ғинуар 2021, 18:50\nБер танышым мине яңғыҙ ир менән таныштырмаҡ булып китте. Бығаса ундай хәбәрҙәргә бөтөнләй иҫем китмәй, ҡолаҡ һалмай торғайным, был юлы ризалаштым...\n- Мине яҙмыш гел уның янында йөрөттө. Дауаханала бер апай менән яттым. Әй ыҙалай торғайны шул мине. Улыма кәләш итәм һине, тип әйләнгән һайын ҡабатланы. Иҫем китмәне. Байтаҡ ваҡыттан һуң юлда бер апайҙы ултыртып алдым. Һөйләшеп ҡайттыҡ. Ҡустым яңғыҙ, кәләш кәрәк ине, тигәне хәтеремдә. Бер аҙ ваҡыттан һуң шул уҡ ауылға икенсе бер апайҙы ҡайтарып ҡуйҙым. Юлда йөрөгәс, кешеләрҙе байтаҡ ташыным мин. Икенсе юлы теге ауылда бер йәш малайҙы төшөрөп ҡалдырҙым.\nБер көн танышым мине яңғыҙ ир менән таныштырмаҡ булып китте. Бығаса ундай хәбәрҙәргә бөтөнләй иҫем китмәй, ҡолаҡ һалмай торғайным, был юлы ризалаштым. Тәүҙә ситтән генә күрһәтте үҙен. Аҙаҡ яҡындан танышып киттек. Өйөнә алып ҡайтҡас, стенала теге дауаханала бергә ятҡан апайҙың фотоһын күреп ҡалдым. Әсәһе булып сыҡты. Тик ул инде мәрхүмә ине. Теге юлы ултыртып алып ҡайтҡан апайҙар ҙа, йәш малай ҙа уның туғандары икән. Яҙмыш мине уның тирәләй әйләндереп тик йөрөткән бит! Әле килеп шуны аңланым...\nЯҙмышыңдан бер нисек тә ҡасып булмайҙыр ул, һиңә яҙған бәхет бары тик һиңә генә насип була торғандыр... Әллә ниндәй һуҡмаҡ һайлаһаң да, борма - борма юлдар һине барыбер бер туҡталышҡа алып киләсәк. Һиңә генә кәрәк туҡталышҡа...


Ҡунаҡбай (Көйөргәҙе районы) — Башҡорт Википедияһы\n52°36′04″ с. ш. 55°45′11″ в. д.HGЯO\nҠунаҡбай (Көйөргәҙе районы)\nБыл терминдың башҡа мәғәнәләре лә бар, ҡарағыҙ: Ҡунаҡбай.\n80 239 812 004\n80 639 412 116\nҠунаҡбай (рус. Кунакбаево) — Башҡортостандың Көйөргәҙе районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 171 кеше. Почта индексы — 453357, ОКАТО коды — 80239812004.\n4 Ауылдан сыҡҡан билдәле шәхестәр\n5 Ауыл әҙәбиәттә\n8 Ауыл шәжәрәһе\n9 Ауылдың тарихы\nРайон үҙәгенә тиклем (Ермолаевка): 20 км\nАуыл советы үҙәгенә тиклем (Ермолаево): 20 км\nЯҡындағы тимер юл станцияһы (Ермолаево): 20 км\nАйтуған урамы (рус. Айтуганская (улица))\nКүңелле урам (рус. Веселая (улица))\nЙәшел урам (рус. Зеленая (улица))\nҮҙәк урам (рус. Центральная (улица))\nМәктәп тыҡрығы (рус. Школьный (переулок))\nАуылдан сыҡҡан билдәле шәхестәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nЙәнбирҙина Зөбәржәт Нәби ҡыҙы (18 сентябрь 1945 — 9 май 2009) — шағир, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2006).\nАльберт Юлдыбаев — «Мираҫ» халыҡ ҡурайсылар ансамбле етәксеһе, Күмертау ҡалаһында, Көйөргәҙе районында ҡурай сәнғәтен һаҡлап ҡалған һәм үҫтергән шәхес\nАуыл әҙәбиәттә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nЗөбәржәт Йәнбирҙина «Ауылым Ҡунаҡбай» шиғыры. (Ил инәһе. — Өфө:"Китап", 1995. −144 бит.\n«Ҡунаҡбай һылыуы», 62-63 биттәр. Вәлиди Туған Ә.Ә. Хәтирәләр /Төрөксәнән тәржемә.-Өфө:"Китап", 1996. — Һүрәттәре менән 656 бит.\nБашҡортостан. 25.07.2015. Кинйәнең тере рухы ине\nЮшатыр. 16 август 2018. Әсәйебеҙҙән уңдыҡ\nВидеояҙмаларҙа[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nВидео Территория женского счастья. Кунакбаево.\nАуыл шәжәрәһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nЙәш сағымдан тарих менән ҡыҙыҡһындым. Район, Ҡунаҡбай, Айсыуаҡ ауылдары тураһында күп кенә мәғлүмәт йыйҙым. Ҡыпсаҡ бейҙән алып ошо көндәргә тиклем дауам иткән ҡунаҡбайҙар шәжәрәһенең миндә бер өлөшө тупланған. Баҡаевтар, Ҡолгилдиндар,Ишмөхәмәтовтар, Ибәтуллиндар, Ғөбәйҙуллиндарҙың 30-ҙан артыҡ быуыны бар. Шулай уҡ оло быуын вәкилдәре менән менән осрашып, боронғолар тураһында йыш һөйләшеп ултыра торғайныҡ. Баҡаев Әмерйән бабайҙан — 1973 йылда, Бикмөхәмәтов Ниғәмәт бабайҙан 1996 йылда күп кенә мәғлүмәттәр яҙып алдым. Ниғәмәт бабай миңә түбәндәгеләрҙе һөйләне: «1840—1860 йылдарҙа Ҡунаҡбайҙан бер нисә йорт айырылып, Ермолаево яғына киткән яҡҡа табан күсеп ултыра, уны Айсыуаҡ тип исемләйҙәр. Айсыуаҡ ауылынан 1921 йылда Соңғорбүләк буйына 28 хужалыҡ күсенде, 1928 йылға тиклем „Әхмәт“ артеле (Бикмөхәмәтов Әхмәт Юныс улы хөрмәтенә) төҙөп эшләнеләр. Аслыҡ ваҡытында 20 өйҙөң хужаһы үлде.Ҡунаҡбай ауылында ғүмер буйы уҡытыусы булған Вәхит менән Бөйөк Ватан һуғышы ветераны Әбделғәзиздең атаһы Хәлит Бикмөхәмәтов 1919 йылда Колчак армияһында үлде. Халыҡ колхозға инә башланы. Бикмөхәмәтов Ғәбит Рәхмәтулла улы уның тәүге рәйесе ине. Ата-бабалар шул ер тип, уны башҡалар алмаһын өсөн күсеп йөрөргә мәжбүр булған. Ҡарамулла, Япарбүләк, Ҡойолоҡ, Кейәү бүләге — ҡунаҡбайҙар менән ер бүлешкәндә айсыуаҡтарға тейгән ерҙәр. Бәләкәй генә ауыл булһа ла, мәсете лә, тирмәне лә бар ине айсыуаҡтарҙың.\nЗаманында Ғәлиев Сәғди старшина булып торҙо. Бик яҡшы кеше ине. Уның Ғәббәс һәм Әйүп тигән улдары булды. Абдрахман менән Файзрахман — Ғәббәстең улдары. Сәғди бай кеше булған. Үҙенең ерен тәрән канау ҡаҙып кәртәләткән. Сабынлыҡ, һөрөнтө ерҙе йән башына бүлгеләп торғандар. Ир балалар ғына иҫәпкә алынған. Көтөүлек йәмәғәттеке булған. Айсыуаҡта һәм Ҡунаҡбайҙа йәшәгәндә умарта тоттоҡ. Ҡунаҡбайҙа 11 быуа быуып, күперҙәр һалғандар. „Таҡта күпер“ — Ҡаҙлайыр аша һалынғайны. Ҡунаҡбайҙағы Айтуған урамында Айсыуаҡтан күсеп килеүселәр йәшәй. Әле лә бар ул урам. 1921 йылғы аслыҡтан халыҡ ныҡ йонсоно. Ҡунаҡбайҙың ере бик күп булды — Яҡуп, Мотал, Ҡансыра яғына тиклем. Бикмөхәмәтов, Баҡаев фамилиялылар күп ине ауылда. Күптәр ике ҡатын менән йәшәне: Ғәли мулла Баҡаев,Ғүмәр Мөхәмәтов, Хәмәтриза Бикмөхәмәтов. Минең әсәйем Наҙар ауылынан килен булып төшкәйне. Ҡарттар ауылдарҙа тәртипте ныҡ тотто: араҡы эсеү, тәмәке тартыу, уйнаш итеү, уғрылыҡ, эш боҙоу булманы, халыҡ та бик берҙәм ине. Үҙ ауылың эсенән өйләнеү булмаған һәм булманы. Үҙ-ара татыу, бер-береһенә ярҙам итешеп, өмәләр үткәреп, тырышып йәшәне халыҡ. Һуғым ашы, ҡунаҡ күрһәтеүҙәр була торғайны. Һәр береһе 2-3 баш мал һуя. Яҙға баш-тояҡ өтөп, ауыл 2-3-кә бүленеп ҡунаҡҡа саҡырышалар.\n„Оло тау“ҙан ат сабыштырыуҙар (бәйге) үткәрелә ине. Һабантуй ваҡытында һыу һибешәләр. Ерҙе арендаға бер сезонға бирҙеләр (һаттылар). Бөтөнләйгә һатыусылар ҙа булды.\nКейеҙ тирмәһен мин күрмәнем. Элек беҙҙең халыҡ бесән әҙерләмәгән, мин бәләкәй саҡта саба башланылар. Ә бына һунар көслө булды. Лотфый бүре ҡыуған. Шуға ла уның нәҫеленә бүре ҡушаматы тағылды. Әбдрәхимов Яппар ҡарт төлкө, бүре, ҡуян, бурһыҡ алған.\nАйсыуаҡта хәлле кешеләр 2 ат, 2 һыйыр тотто. Картуф сәсмәнеләр, йәшелсә булманы.\nМин 1918 йылда Молокан ауылында Курноскин Иван тигән кешелә тире эшкәрттем. 1919 йылда Ҡолгилдин Нуриәхмәт, Баҡаев Зөлҡәрнәй менән бергәләп Ырымбурға „Хөсәиниә“ педагогия курсына уҡырға киттек. Тиф менән ауырығас, уҡыуҙы туҡтатырға тура килде. 1919—1920 йылда балалар баҡсаһында тәрбиәсе булып эшләнем.\n1920—1921 йылдың авгусында ҡыҙыл командирҙар курсында уҡыным, шунан Стәрлелә, Өфөлә, Карелияла эшләнем. 1923 йылда Урта Азияға ебәрҙеләр. 2 улым һәм ҡыҙым бар».\nНиғәмәт бабайҙың һөйләгәндәренән ҡыҫҡаса өҙөк килтерҙем. Һуңғы йылдарҙа күптәр үҙенең нәҫел-нәсәп тамырҙары менән ҡыҙыҡһына, Шәжәрә байрамдары уҙғара. Халыҡ тыуып үҫкән ерен, бәләкәй Ватанын онотмаһын ине. Юшатыр 2013 йыл,28 май\nАуылдың тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nҠунаҡбай ауылына 1786 йылда нигеҙ һалынған. Ул Ҡыпсаҡ олоҫоноң Мешәүле түбәһенә ҡарай. Ололар һөйләүенсә, Ҡунаҡбай элек бынан әллә ни алыҫ булмаған, хәҙерге рус ауылы Иҫке Отрада урынлашҡан ерҙә булған. Ырымбурҙан Өфө яғына оло юл һалына башлағас, борон-борондан иркен урында йәшәргә яратҡан халыҡ, оло юл өҫтөндә йәшәүе ауыр булыр, балаларыбыҙ аҙып китер тип, аулағыраҡ ергә, Ҡаҙлайыр йылғаһы янына, хәҙерге урынға күсенә.\nАуыл халҡы игенселек менән әллә ни шөғөлләнмәһә лә, көтөү-көтөү һарыҡ, аттар аҫырай, йәй етһә, йәйләүҙәргә сығыр була. Ҡунаҡбайҙар бынан 10 саҡрым алыҫлыҡтағы Ермолаевола йәшәгән данлыҡлы Шотт баярының эштәрен эшләгән, картуфын ҡаҙған. Арбаға спирт тултырылған мискә ултыртып, ат менән Ырымбурға барыр булғандар. Ғөмүмән, ауыл кешеләре йәйен-ҡышын бәләкәй ҡул арбаһы һөйрәп, йәйәүләп Ырымбурға йөрөгән ул замандарҙа. Ҡайтҡан саҡта буш мискәнең тауышы әллә ҡайҙан ишетелгән, күрше-тирә ауыл халҡы көлөп: «Ана, даңғырҙар ҡайтып бара», тигәндәр. Шулай итеп, Ҡунаҡбайҙы Даңғыр тип тә йөрөтә башлайҙар. Юшатыр.\nҠунаҡбай шул уҡ Ҡыпсаҡ улусының Мишәүле түбәһенә ҡараған. 1786 йылда барлыҡҡа килгән, быуат аҙағында ауыл 108 кеше йәшәгән 13 ихатанан тора. 64 йылдан һуң унда 38 ихата була, унда 330 кеше йәшәй. 1920 йылда ауылда 90 йорт хужалығында 441 кеше йәшәй.\nУн туғыҙынсы быуаттың беренсе яртыһында ауыл Ырымбур өйәҙенең 9-сы кантонының 28-се йортона ҡарай. Икенсе яртыһында ул Бөрйән йорто йәмғиәтенең Аҡһары ауыл йәмғиәтенә инә. 1919—1930 йылдарҙа ауыл Стәрлетамаҡ кантонының Мораптал улусы составында була.\nТәүге төпләнеүсенең 1774—1853 йылдарҙа йәшәгән улы Әйүп Хунаҡбаев һәм уның улы Ғүмәр билдәле.\nҠунаҡбайҙар Айсыуаҡ ауылы халҡы менән ғаилә мөнәсәбәттәрендә булған. Ҡунаҡбайҙар Айсыуаҡ ауылы халҡы менән ғаилә мөнәсәбәттәре булған. Быны 1857 йылда Ҡунаҡбай ауылына 8 ғаиләнең күсенеүе дәлилләй. 17 йыл элек бында Быҙаулыҡ өйәҙенең Йыуасалы ауылынан 22 кеше күсерелгән. Ҡунаҡбайҙар — Бөрйән улусының айырым участкаһы керҙәштәре.\n1842 йылда 212 кешенең һәр ҡайһыһына 4,5-шәр бот яҙғы иген сәселгән.\n↑ Кинйәнең тере рухы ине\n↑ Әсәйебеҙҙән уңдыҡ\n↑ Альберт Юлдыбаев. Бәләкәй Ватаныбыҙҙы онотмайыҡ!"\n↑ Мәүлиҙә Байсурина. Ауылға кемдәр йән өрөр? 2007 йыл, 15 ноябрь\n↑ Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа, Китап, 2009. — 744 с. Страница 77.\nҠунаҡбай (Көйөргәҙе районы) // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Ҡунаҡбай_(Көйөргәҙе_районы)&oldid=1137154 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 16:43 21 май 2022 үҙгәртелгән.