Ҡатай Ғәли бей — Башҡорт Википедияһы\nҠатай Ғәли бей\nҠатай Ғәли бей, Ғәли бәк, Ҡатай хан – был исемдәр барыһы ла Ҡатай ырыуы бейе Ғәлиҙең ҡушаматтары. Ул XIV быуат аҙағында- XV быуат башында йәшәгән. Сығышы – Бөйөк Ляо империяһы императорҙары Юлуйҙар затынан.\nАҡһаҡ Тимер- Туҡтамыш хан алып барған сәйәсәттә һәм һуғыштарҙа ныҡлап ҡатнаша. ( Ғ. Хөсәйенов , Ватандаш. Хәсәйенов яҙыуынса әмир Тимер :» Һөйләшеүҙәр өсөн Ғәли бәкте ебәр «- тип Туҡтамышҡа мөрәҗәт итә.) 1378 йылда халҡы менән көнбайышҡа күсә, Туҡтамышҡа Алтын Урҙа тәхетен алырға ярҙам итә. 1399 йылда әмир Иҙеүкәй Туҡтамышты Һарайҙан (Сарайҙан) ҡыуып сығара. Ғәли бей хакимиәттән ситләтелә. 1407 йылда Иҙеүкәй Мәскәүҙе ҡамай.\nИҙеүкәйҙең Сарайҙа юҡлығынан файҙаланып уның улы Норадын (Мораҙым, Нуретдин ) Ҡатай Ғәле бей ярҙамында Булаттимер ханды тәхеттән төшөрә, Тимерханды хан итеп ҡуя.\nҠатай Ғәли бей бәктәр бәге, йәғни, премьер-министр булып китә.\n1411 йылда Туҡтамыштың улы Йәләлитдин Һарайҙы баҫып ала. Тимерхан , Норадын, Ҡатай Ғәли бей Уралға ҡасалар.\nҺуңғараҡ әмир Иҙеүкәй хәҙерге Ырымбур ерендә, Илек йылғаһы буйында Норадынды һәм Ҡатай Ғәли бейҙе ҡыйрата.\nУлар Башҡортстанға ҡасалар.\nАлтын Урҙа тарҡала башлай. Ҡырым ,Ҡазан (1430 йыл) ,башҡа үҙ аллы ханлыҡтар барлыҡҡа килә.\nБыл сәйәси хәл Башҡортстанды ла урап үтмәй.\nНорадын Башҡортстанда үҙ ханлығын ойоштора башлай, ләкин уңышҡа өлгәшә алмай ,үлеп китә (Иҙеүкәй менән Мораҙым эпосы).\nУның эшен Ҡатай Ғәли бей дауам итә.\nУл Инйәр йылғаһы буйҙарында үҙ дәүләтен төҙөргә керешә. Был берләшмәнең үҙәге Аҡташта була (Аҡташтағы Ғәли бей-Сура батыр эпосы).\nУрал аръяғы башҡорттары берләшмәһенең ханы Мәсем хан Ҡатай Ғәли бейҙең улы булырға тейеш. Сөнки, эпостарға ҡарағанда, ул сығышы буйынса Иңйәр буйынан. Ә Иңйәр буйында хан сығышлы тик бер генә кеше-Ҡатай Ғәли бей генә булған. Фаразланыуынса, Ҡатай Ғәли бейҙең ҡәбере Инйәр буйында,Рәмәште йылғаһы Инйәргә ҡойған ерҙә. Унда әлегәсә ҡорған һаҡланып ҡалған.\nБашҡортостандын ҡыҫҡа энциклопедияһында мәҡәлә\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Ҡатай_Ғәли_бей&oldid=824301 ҡабул ителгән


Һай, үҙебеҙҙең бишенселәр!\n11 Ғинуар 2018, 18:13\nБеҙҙең Эт йылында тыуған V синыф уҡыусылары ниндәйерәк холоҡло, тиһегеҙме? Барыһы ла әүҙемдәр, тырыштар, шаяндар, отҡорҙар.\nБеҙҙең Эт йылында тыуған V синыф уҡыусылары ниндәйерәк холоҡло, тиһегеҙме? Барыһы ла әүҙемдәр, тырыштар, шаяндар, отҡорҙар. Ә телдәре һуң ҡалай уларҙың! Бер һүҙгә йөҙ һүҙ менән яуап ҡайтарырға әҙерҙәр. Синыфтарында барлығы 10 бала. Ике уҡыусы – Нилә Лоҡманова менән Рәсим Юнысов тик «бишле» билдәләренә генә өлгәшә. Бишенселәр араһында спорт менән шөғөлләнеүселәр ҙә бар: Илгизәр Муллағәләмов, Фәрхәт Сөнәғәтов. Мәктәп, район, республика кимәлендә үткәрелгән сараларҙа теләп ҡатнашалар. Яңыраҡ Нилә «Йәш әкиәтсе» исемле бәйгелә әкиәт һөйләп, III урын алды. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының бүләктәренә эйә булды. Афарин!\nГөлсөм ЙЫЛҠЫБАЕВА, уҡытыусы.


Рухи хазина. Башҡортостан халҡы башҡорт, татар, рус, мари, удмурт, сыуаш телдәре буйынса белемен тикшереп ҡарай алды. Акцияны Үзбәкстан менән Ҡаҙағстанда йәшәүсе милләттәштәребеҙ ҙә ҡеүәтләп сыҡҡан. Шулай уҡ Силәбе өлкәһенең Сыбаркүл танк дивизияһында хеҙмәт иткән яҡташтарыбыҙ ҙа саранан ситтә ҡалмай, хәрбиҙәр башҡорт һәм рус телдәрендә диктант яҙыуҙа ҡатнашты.\nОшо исем аҫтында Өфөнөң "Урал" халыҡ сәнғәте галерияһында сираттағы күргәҙмә эш башланы. Был юлы сара баш ҡалалағы "Селтәр" башҡорт халыҡ студияһының биш йыллыҡ эшмәкәрлегенә арнала. БСТ каналы хәбәрсеһе Азат Ғәлиуллин дауам итә.\nХалыҡ-ара туған телдәр көнөндә Башҡортостанда йәшәүселәр алты телдә диктант яҙҙы\nБөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы ойошторған сара 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы командиры, генерал-майор Миңлеғәле Шайморатовтың тыуыуына 120 йыл тулыуға арналды. Диктант тексы булараҡ яҙыусы Сабир Ҡадировтың «Урал бөркөтө» әҫәренән өҙөк һайлап алына. БСТ каналы хәбәрсеһе Гөлназ Хәйбуллина дауам итә.\nБыл турала Башҡортостандың матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы етәксеһе Борис Мелкоедов ведомствоның киңәйтелгән ултырышында белдерҙе. Күҙалланыуынса, бинала заманса матбуғат үҙәктәре, ньюс-рум, журналистар өсөн китапхана барлыҡҡа киләсәк. Республиканың барлыҡ киң мәғлүмәт саралары ла бер ҡыйыҡ аҫтында буласаҡ.\n18 июлдән 1 авгусҡа тиклем Өфөлә VI Бөтә донъя Фольклориадаһы үтә. Унда донъяның 80 иленән 3 меңдән ашыу кеше ҡатнашыуы көтөлә. Башҡортостан Бөтә донъя этнокарнавалын ҡаршы ала.\nЙыл ваҡиғаһының бер өлөшө бул!\nБыйыл Башҡортостанда үтәсәк Бөтә донъя фольклориадаһы символына конкурс иғлан ителде. Үҙегеҙҙең эскиздарығыҙ һәм фотоларығыҙҙы symbol@folkloriada2020.com электрон адресына юллағыҙ. Эштәр 2020 йылдың 31 мартына тиклем ҡабул ителә. Тулыраҡ мәғлүмәт Фольклориаданың рәсми сайтында: folkloriada2020.com.\n21 фев, 16:48\nБөгөн Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының “Ҡорос” халыҡ театры ошондай атамалы проект тәҡдим итә. Тамашаның режиссеры, Башҡортосандың атҡаҙанған артисы Илнур Лоҡманов.\n“Ғәҙел Ҡотойҙоң “Рөстәм мажаралары” әҫәре буйынса спектакль әҙерләнде. Ул Бөйөк Еңеүҙең 75 йыллығына арнала. "Рөстәмдең сере" тураһында хәбәрсебеҙ Гүзәл Зарипова.\n“Балалар” тип аталған башҡорт телен сабыйҙарға өйрәтеү интернет-порталы авторы Илдар Кинйәбулатов республика Башлығы грантына 5 йәнһүрәт, әлифба һәм йәнлектәрҙе өйрәнеү буйынса ике ҡушымта тәҡдим итәкән. 3 йәнһүрәт әҙер, тағы икәүһе тиҙҙән донья күрәсәк. Балалар өсөн проекттарҙың үҙ талаптары, ҡанундары бар, ти Илдар Кинйәбулатов .\nБыйыл мәҙәни сара итальян композиторы Джузеппе Верди ижадына арнала. Яҡташыбыҙ, билдәле опера йырсыһы Илдар Абдразаҡов ойошторған концерт, оҫталыҡ дәрестәре Екатеринбургта старт алғайны. Фестиваль 26 февралдә Чайковский исемендәге Мәскәү дәүләт консерваторияһында тамамлана. Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында ҡуйылған «Аттила» операһы хаҡында киләһе репортаж.\nУҡыусылар араһында милли мәҙәниәттәр байрамы 30 апрелгә тиклем үтә. Был турала бөгөн “Мәғариф сәғәте” ултырышында хәбәр ителде. Беҙҙең республикала быйыл йәй Бөтә донъя Фольклориадаһы уҙа. Мәктәптәр араһындағы фестиваль алдынан балаларҙы донъя халыҡтары мәҙәниәте һәм йолалары менән таныштырыу маҡсатынан ойошторола.\nБөгөн мәшһүр шағир Рәми Ғариповтың вафат булыуына 43 йыл\nИжады торғонлоҡ йылдарына тура килгән әҙип, вафатынан һуң ғына танылыу алды. Шағирә Лариса Абдуллина әйтеүенсә, Рәми Ғарипов ата-әсәһенең генә улы түгел, ул - халыҡ улы.\nТөрөк яҙыусыһы Решат Нури Гюнтекин әҫәре буйынса сәхнәләштерелгән “Уйҙарымдан ғына юғалма” спектакле тамашасыларға 6-7 мартта тәҡдим ителәсәк. Режиссеры Илдар Ғиләжев. Романда Фәриҙә исемле ҡыҙҙың яҙмышы, хыялға ашмаған мөхәббәте тураһында бәйән ителә.\nМифтахетдин Аҡмулла исемендәге башҡорт дәүләт педагогия университетында ирекмәндәр менән Бөтә донья фольклориадаһын ойоштороусыларҙың беренсе осрашыуы үтә. Фестиваль саралары республиканың барлыҡ муниципалитеттарында уҙа. Башҡортостан 10 фестиваль округына бүленгә�...\n«Бирешмә!» үҫмерҙәр премияһына ғаризалар 20 февралгә тиклем ҡабул ителә\n«Тамыр» балалар телеканалы Бөтә Рәсәй «ТЭФИ» конкурсының төп наградаһы - Бронза Орфейға лайыҡ булған «Бирешмә!» үҫмерҙәр премияһын икенсе тапҡыр тапшырырға йыйына. Тормоштағы ауыр хәлдәрҙе еңеп сыҡҡан һәм уңышҡа өлгәшкән балаларға рәхмәт белдереүсе был сараны үҫмерҙәр – республикала популяр «Бирешмә!» сериалы геройҙары уйлап тапҡан.\nРәсәйҙең билдәле фоторәссамдары Башҡортостан тураһында альбом әҙерләй\nЙыл дауамында улар төбәктең иҫтәлекле урындары буйлап сәйәхәт итеп, фотоға төшөрәсәк. Айырым иғтибар - урмандарға йүнәлтелә. Йәшел ҡалҡанды һаҡлауға бәйле ижади эштәр тупланасаҡ. Шулай уҡ ғинуарҙан Өфөлә фотосәнғәт мәктәбе үҙ эшен башланы. Уның сиктәрендә танылған фоторәссамдар оҫталыҡ дәрестәре ойоштора.\nДиуарҙа башҡорт мәҡәлдәре һәм әйтемдәре\nМәскәүҙә йәшәгән фоторәссам Гөлназ Ғәлимуллина яңы проект тәҡдим итә. Ул халҡыбыҙ фольклорына нигеҙләнгән стена календары. Автор әйтеүенсә, унда башҡорт мәҡәлдәре туған телебеҙҙә, русса һәм инглизсә бирелгән, сәхифәләр сағыу фотоһүрәттәр менән биҙәлгән..\nЙолаға әйләнгән сарала ҡыҙыҡлы уйындар, фотосессия һәм дәртле йырҙар йәштәрҙең кәйефен күтәрҙе.\n«Йырау» фольклор ансамбле һәм «Сударушки» рус халыҡ йыр ансамблдәре. Тамашасы күңелен яулаған коллективтар егерме йыл элек барлыҡҡа килгән. Ейәнсураның халыҡ ынйылары менән БСТ каналы хәбәрсеһе Гүзәл Борханова осрашты.\nХалыҡ-ара милли мәҙәниәттәр байрамы 18 июлдә “Өфө-Арена”ла тантаналы асыла. 18 июль илдә Фольклор көнө булараҡ билдәләнә. Бөтә төбәктәрҙә лә халыҡ ижады фестивалдәре ойошторола. 19 июлдә сарала ҡатнашыусылар Өфөнөң төп урамдарынан атлап үтә. “Ватан” этнопаркында “Фольклориада йөрәге” тигән үҙәк майҙансыҡ эшләй.


Ят ҡоҙағый » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Бәйгеләр һәм конкурстар » Ят ҡоҙағый\nЯт ҡоҙағый 02.12.2015 // Бәйгеләр һәм конкурстар\nҠанлы тарих булып, йөрәктәрҙә уйылып ҡалған 1994 йыл тыуҙы. Оло дәүләт – Советтар Союзы – тарҡалып, әле бында, әле тегендә тыуған сыуалыштар тураһында хәүефләнеп тыңлаған саҡ. Ғүмер буйы ирек даулап яуға сапҡан чечен халҡы ла үҙаллы йәшәү тураһында хыялланыуҙан туҡтамағайны. Ичкерияла (шулай тип атанылар) республика хөкүмәте үҙ ҡанундарын булдырғас, шомло көндәр башланды.\n– Хәҙер үҙебеҙҙең армия төҙөләсәк. Мин дә яҙылам. Юғиһә беҙҙең ерҙе кем һаҡлар? – тип Арсен бер көн әсәһенең күңеленә хәүеф һалды.\nАуылдан егеттәрҙең берәм-берәм ҡайҙалыр китеүен ишетеп тора Йәннәт. Инде үҙенең итәгенә ут ҡапҡас, хафаларының бушҡа булмауын аңланы.\nЭштән ҡайтып, ашарға ултырған иренә:\n– Атаһы, ниңә өндәшмәйһең? Балабыҙҙы ут эсенә ебәрәбеҙме ни хәҙер? – тип мөлдөрәп ҡараны.\nУлының һүҙҙәренә уйланып ултырған атаһы, үҙе менән бәхәсләшкәндәй:\n– Үҙебеҙҙекенә бармаһа, Рәсәйҙекенә аласаҡтар. Шунан һуғыш сыҡһа, милләттәштәренә атасаҡмы инде? Яҙмыштан уҙмыш юҡ. Тыуған ереңде һаҡлау – изге эш, – тип ҡырт киҫте лә, борсолоуын йәшереп, ашыҡмай ғына ашауын дауам итте.\nӘсә йөрәге генә, ниҙер һиҙенгәндәй, семетеп-семетеп алды. Башҡаса һүҙ ҡуйыртманы Йәннәт. Ир һүҙе – яҙылмаған ҡанун.\nИнститутҡа инергә, самолеттар эшләргә тип хыялланған егеттең бөтә уйҙары шулай бер сәғәттә селпәрәмә килде. 1994 йылдың декабре. Чечняға Рәсәй армияһы инде. Күбеһе – яҡшылап атырға ла өйрәнмәгән йәп-йәш егеттәр. Биш көн буйы Грозныйҙа барған тиңһеҙ алышта биш меңдән ашыу Рәсәй һалдаты башын һалды. Мәхшәр эсендә ҡайҙа барырға, ҡайҙа атырға икәнде лә аңламаған һалдаттар ни өсөн һуғышҡандарын да белмәйенсә һәләк булды.\nГрозныйҙа барған бәрелештәр тураһында Йәннәт ҡан ҡалтырап тыңланы, сөнки улы – шул ут эсендә. Хоҙайҙан иртән дә, кис тә Арсенының имен ҡайтыуын һорап ялбарҙы. Инде йоҡоһоҙ төндәрҙең иҫәбе-һаны булманы. Ҡыш үтеп, март еткәс, Арсендың һәләк булыуы хаҡында хәбәр килде. Төштәре буталып, ни уйларға белмәй йөрөһә лә, әсә күңеле ышанманы. Нисек инде күҙ ҡараһылай күргән, күпме өмөт бағлаған йән киҫәге ун һигеҙ йәшендә генә яҡты донъянан китһен, ти?\nБар донъяһына ҡул һелтәп, ире менән улын эҙләргә сығып киттеләр. Танымаҫлыҡ булып харабалар ғына ҡалған, берәҙәк эттәр көтөүе сапҡан Грозный урамдары буйлап байтаҡ йөрөнөләр. Тик Арсенды тапманылар. Инде күңеле төңөлөп:\n– Исмаһам, баламдың һөйөп үҫтергән кәүҙәһенең бер өлөшөн генә тапһам да риза булыр инем, – тип ер-һыу иланы аҡылынан яҙырға етешкән сыҙамлы чечен ҡатыны. Улының үлемен күргән танышы Арсендың иҫән булмауына инде ышандырғайны. Өҫтөнә Ҡаф тауылай ауған ҡара ҡайғынан Йәннәт тере һын кеүек ҡатып ҡалды. Хәҙер ул илай ҙа алмай, эстән генә һыҙа. Нисек тә улының кәүҙәһен табырға тигән уй игәп торғас, хәлдән тайһа ла, урамдар, йорттар араһында йөрөнө лә йөрөнө. Сөләймән күптән өмөтөн өҙгәйне инде. Ҡатыны артынан күләгә һымаҡ эйәрҙе. Мәйеттәр һаман йыйылып күмелмәгән. Араларында янғандары, күмергә әйләнгәндәре лә бар. Ҡайҙа киҫелгән баштар, снарядтан өҙөлгән аяҡтар ята. Ас эттәр һөйәктәр генә ҡалдырған. Ҡот осҡос хәл. Был күренештәрҙән Йәннәттең сәсе ап-аҡ булғайны. Быны ул Грозныйҙан ҡайтып, яулығын алмаштырғанда күрҙе.\nКүргән ауырлыҡтарҙы, кисерелгән ғазаптарҙы һөйләп кенә аңлатып буламы бөтәһенә?! Күңел түрендә яман шеш булып оялаған, бар тәнен, йәнен ялмаған ауыр хәтирәләр бөгөн дә тыныс ҡына йәшәргә бирмәй, һулҡып-һулҡып һыҙлай, күбәләк ҡанаты кеүек нескә күңелен имгәтә, йәнен өтә.\nОшо донъяла ирекле булып йәшәү өсөн күпме рәнйетелеүҙәр, һыҙланыуҙар кисерҙе тау халҡы. Ә Йәннәттең ҡайғыһы – был даръяла бер тамсы һыу кеүек, миллионлаған йондоҙ менән балҡыған Ҡош юлында бер бөртөк йондоҙ туҙаны ғына. Оло ҡайғы ҡатындың төҙ, ғорур кәүҙәһен ергә һеңдерә, үткер ҡарашын һүндерә, етеҙ аҙымдарын һүлпәнәйтә. Гүргә ингәнсә иңдәренән төшмәҫ ауыр йөктө һөйрәп бара ла бара. Өнһөҙ генә тарта ул ғазаплы йөгөн. Балалары ғына тоталыр кеүек уны был фани донъяларҙа. Йәшәгеһе килмәгән саҡтары йыш була. Ағаһы Арсен урынында нефть эшкәртеү участкаһында ярҙамсы булып эшләгән Мөхәммәте, снаряд шартлағанда тәне бешеүҙән ыҙаланып йән биргәс, Йәннәт аҡылынан яҙырҙай булды. Ҡайғыһынан ҡара көйгән, ҡоро һөйәккә ҡалған ҡатынды хәҙер танырлыҡ та түгел ине. Бер көн йөрәген көнө-төнө сәнскеләп торған оло йәрәхәткә сыҙамай тау йылғаһына ташланырға торғанда, артынан килеп еткән уртансы улы тотоп алып ҡалды. Үҙ-үҙеңә ҡул һалыу ҙур гонаһ икәнен йәштән белеп үҫһә лә, башҡаса түҙерлек хәле ҡалмағайны. Ошонан һуң балалары көн-төн күҙ яҙлыҡтырмай әсәһен ҡурсаланы.\nБыл фажиғәнән ярты йыл самаһы элек, урманға барғанда минаға эләгеп, ире Сөләймән һәләк булғайны. Нисек күтәргәндер ул тауҙай ҙур ҡайғыларҙы? Ни хәл түҙгәндер? Ел-ямғырҙан, сатлама һыуыҡтан таштар ҙа ярыла. Йоҙроҡ тиклем генә йөрәк ошондай ғазапты, әрнеүҙе нисек һыйҙыра торғандыр, нисек шартлап ярылмайҙыр?!\nЯңынан яҙ килде. Ағастар япраҡ ярғас, тау биттәре йәмләнде. Яҙҙарҙы элгәре Йәннәт һағынып көтөп ала ине. Хәҙер яҙ ни, көҙ ни – барыбер. Таң ата ла кис була. Көндөҙ эш менән онотолоп тора ҡатын. Ә төндәрен уйҙар даръяһына сумып, унан сыға алмай бер була.\nБөгөн ниңәлер йөрәкһеп уянды. Ниҙер булыр кеүек. Былай ҙа таҙа ишек алдын һепереп йөрөп һиҙмәй ҡалған – ҡаршыһында хат ташыусы Гөлйыһан тора. Алыҫ Башҡортостандан телеграмма килтергән.\n– Һөйөнсө, Йәннәт! – тине ул, ҡулындағы ҡағыҙҙы юғары күтәреп. – Ейәнең тыуған!\nГел күңелһеҙ хәбәрҙәргә күнеккән ҡатындың ҡулынан һеперткеһе төшөп китте. Үҙе ни әйтергә белмәй аптырап ҡалды.\n– Ҡурҡма, күп һорамайым. Бер ялтыр яулыҡ та етә, – тип Гөлйыһан телеграмманы Йәннәткә тотторҙо. Ҡаушауҙан ҡултамғаны саҡ ҡуя алды шаңҡып ҡалған ҡатын.\nБер аҙҙан аңына барып етте – иң кесе улы, күҙ төбәп торған Әлиханының улы тыуған! Гүйә, ҡоролоҡтан кипкән күңеленә ләйсән ямғыры яуып үтте, һыуһынын ҡандырҙы. Шифалы дымдан йәш ҡурпы ҡалҡып сығыр. Ни тиһәң дә, өмөт йәшәтә кешене!\nОшо көндән Йәннәткә йән индеме ни?! Аяҡтарынан ауыр тышау алып ташландымы – аҙымдары ҡыйыуланды, гел ҡымтылған ирен остарында йылмайыу төҫмөрләнде. Эшен дә элеккесә йәнһеҙ таш ҡурсаҡ кеүек түгел, кинәнеп, ҡәнәғәтлек табып башҡара. Күршеләре менән асылып китеп һөйләшә.\nНиһайәт, улы, килене, ейәнен күрер өсөн юлға сығыр көн етте. Бер аҙ ауырыҡһынып торһа ла, хафаланманы. Юлына таш яуһа ла барасаҡ! Иң тәүге ейәнен тиҙерәк күреү теләге ҡанат ҡуйҙымы ни! Бүләктәре, күстәнәстәре күптән төйнәлеп бөтһә лә, ҡыҙы Зареманы бер туҡтауһыҙ киҫәтеп торҙо:\n– Емеш-еләк алырға онотма. Ҡоҙағыйҙарға тип алынған күлдәктәр, яулыҡтар ҡайҙа? Бәләкәсебеҙгә тип бәйләгән башлыҡ, башалтайҙар тороп ҡала күрмәһен!\nҮҙе уларҙы ҡырҡ тапҡыр алып ҡарай, әле бер, әле икенсе урынға һала ла эҙләй башлай. Хәрәкәттәре етеҙ, йәш килендәй йүгереп йөрөй. Ҡыҙы был үҙгәрешкә хайран ҡалып: “Мин дә кейәүгә сығып, бәпесем тыуһа, әсәйем нисек шатланыр ине”, – тип уйлай һәм уфтанып ҡуя.\nЮҡ шул уның Замиры! Һомғол буйлы, үткер ҡарашлы, баҫҡан урынында ут сәсрәтеп торған егет икенсе чечен һуғышында башын һалды. Уҡып бөткәс тә өйләнешербеҙ тигән хыялдарын ут-ялҡын ялманы, яҙмыштарын селпәрәмә килтерҙе. Ҡыҙҙың һөйгәнен юҡһынып иламаған көнө һирәк. Тик әсәһенә күрһәтмәҫкә тырыша.\n– Ярамай, ҡыҙым. Илаһаң, үлгән кешенең йәне тынғылыҡ тапмай, тиҙәр. Беҙ – Кавказ ҡатындары, ни генә күрһәк тә, түҙемле булырға, күҙ йәшебеҙҙе күрһәтмәҫкә тейеш, – тип ҡабатларға ярата яҡыны.\nАлыҫ юл, бәлки, ауыр уйҙарҙан арындырыр, бер-береһенә игеҙәктәй оҡшаш көндәренә үҙгәреш индерер, тип Зарема ла дәртләнеп йыйынды. Бер ҡайҙа ла кеймәгән, үҙе теккән күлдәктәрен, ебәк яулыҡтарын таҫлап сумаҙанға һалды. Ҡатын-ҡыҙ ниндәй генә шартта ла ыҫпай, күркәм булырға тейеш.\nПоезд яйлап ҡына Урал яғына елә. Бер мәшәҡәтһеҙ, әҙерҙе ашап ҡына йомшаҡ түшәктә йоҡлап барыу рәхәт. Гел йүгереп йөрөп талсыҡҡан аяҡтар бер аҙ ял итте, эштән бушамаған ҡулдар яҙылды. Уйҙарға бирелеп, иҙрәп баралар, ҡыҙығып тәҙрәнән ят донъяны күҙәтәләр.\nИң кесе, төпсөк улының башҡорт ҡыҙына өйләнеүенә Йәннәт үҙе сәбәпселер, моғайын. Һаман да барған һуғыш, ҡан ҡойоштан ҡурсалап, һаҡлап ҡалырға тырышҡайны күҙ нурын. Шуға ла, Әлиханының уҡырға теләге ҙур булыуын уйлап, Башҡортостанға ебәрҙе. Өфөлә нефть университетына имтихандарҙы уңышлы тапшырып, улы студент булып китте. Ошо ҡалала үҙ тиңен тапҡан да инде. Никахына ғына Йәннәт килеп етә алманы – ныҡ ауырый ине. Шуға күрә киленен дә рәсеме буйынса ғына белә. Үҙ милләтенән булмаһа ла, диндәре бер булыуы ҡыуандырҙы ҡатынды.\n– Тыныс тормошта балаларын тәрбиәле, иманлы итеп үҫтерергә яҙһын, – тип көн-төн Хоҙайҙан һорай. Ҡайһы әсә һуғыш теләһен инде.\nКөләс йылмайып, ҡолас йәйеп ҡаршы алды ҡоҙалар. Хәлле йәшәйҙәр икән. Өфөнән алыҫ булмаған ҡала ситендә – үҙ өйҙәре, ҡура тулы мал-тыуар, ҡош-ҡорт. Һыйырлы йорт – һыйлы йорт, тиҙәр шул, өҫтәл тулы һәр төрлө тәғәм. Күгәрсен һөтө генә юҡ.\nИң ҙур һөйөнөстәре тыпылдатып һөйөрлөк булған ейәнен күреү ине. Өс тәүлек буйы поезда тыҡылдап килеүе бер аҙ ялҡытҡан. Быуындарын йомшартып, тәндәрен яҙып, сабынып мунса инделәр. Ҡайын миндеге бигерәк шәп. Йәннәттән байтаҡ йәш ҡоҙағыйы Сәлиха мунсаға ҡымыҙын да килтерҙе. Ни ҡуйып, нимә менән һыйларға белмәйҙәр.\n– Бигерәк ҡунаҡсыл, киң күңелле халыҡ икән башҡорттар! – тип һоҡланышты әсә менән ҡыҙы.\nҠыҙыу мунсала тәндәре генә имшемәне, йөрәктәре лә тынысланды кеүек. Ҡайтыуҙарына йәнә өҫтәлдә самауыр шыжлай.\n– Әйҙә, ҡоҙағый, Зарема ҡыҙым! Табынға рәхим итегеҙ! Иркенләп, танһығығыҙ ҡанғанса, беҙҙәгесә үпкәләрҙе йөҙҙөрөп сәй эсәйек. Һыуы ағып тора, һатып алырға түгел, – тип былбылдай һайрап сәй эсерә ҡоҙағыйы. Хатта өлгөр, бигерәк уңған ҡатын. Ул арала иренә, ҡыҙына эш ҡуша. Ҡоҙалары Рәфис – ҡатынының киреһе – артыҡ һөйләшеп тә бармай, башын баҫып эшләп тик йөрөй. Чечен ҡатындарына ир кешенең аш-һыу биләмәһендә йөрөүе, ҡатынының һәр йомошон үтәүе сәйер тойолдо. “Ир кеше хужа, ғаилә башлығы булып, үҙ баһаһын белеп йәшәргә тейеш тә инде, – тип уйлай Йәннәт. – Ярай, Әлиханды – кейәүҙәрен шулай йүгертмәйҙәр. Тау халҡы йолаларында тәрбиәләнгән балам ни ҡылыр ине?..”\n(Дауамы. Башы 229-сы һанда).


Хеҙмәт тәрбиәһе аша\n27 Июнь 2021, 16:55\nһуң Баймаҡ ҡалаһында төпләнә һәм әле лә шунда йәшәй. Тормош иптәше Әлфирә Барый ҡыҙы менән ике ул тәрбиәләп үҫтергәндәр, хәҙер улар – биш ейән-ейәнсәргә ҡартатай һәм ҡартәсәй.\nЗамана елдәренә баш эймәй\nАзамат Сәлимгәрәй улы ишле ғаиләлә 1962 йылда етенсе бала булып донъяға килә. Совет дәүләтенең ул осорон, муллыҡ заманы, тип әйтерлек түгел ине – кеше ас-яланғас йөрөмәһә лә, кейемдең дә, аҙыҡ-түлектең дә ҡәҙере ҙур булды. Ауыл ерендә халыҡ эшләп тапҡандан да бигерәк йорт хужалығына ҡарап торҙо. Шуға ла балалар бәләкәйҙән хеҙмәттең ни икәнен, икмәк ҡәҙерен белеп үҫте. Мал, ҡош-ҡорт бағыу, картуф утап-күмеү, йорт-ҡураны бағыу күп осраҡта улар иңенә ятты. Бынан тыш, колхоз-совхоздарҙа үҫмер малай һәм ҡыҙҙар сөгөлдөр утаны, ә урман төбәгендә йәшәгән мәктәп уҡыусылары яҙғыһын ағас ултыртыуҙа ҡатнашты. Азамат шулай тәүге эш хаҡын дүртенсе синыфта уҡығанда уҡ урман эшендә ала башлай. Аҡсаны көндәлеген көн дә биреп бара торғайнылар, тип һөйләй ул.\nУрта белемде Баймаҡ интернат-мәктәбендә эстәй. Уны 1979 йылда тамамлай, тик артабан уҡырға яҙмай уға. Сөнки Батыр менән Рафаил ағаларының армияла хеҙмәт иткән сағы, ә һигеҙенсе тиҫтәне ваҡлаған атаһы – һуғыш ветераны Сәлимгәрәй Хәмит улы, һаулығы насарайыу сәбәпле, ярҙамға мохтаж була.\nЕгет Баймаҡ урман хужалығының Бөрйәнйылға участкаһына эшкә төшә. Бер йылдан армия сафына алына.\nБыл ваҡытта Афғанстанға совет ғәскәрҙәренең инеүенә ярты йыл тулғайны. Ун йылға һуҙыласаҡ һуғыштың башында 1960 – 1962 йылдарҙа тыуған ир-егеттәр ҡатнашты. Мәктәпте бергә тамамлаған 17 синыфташ егет араһынан Азаматҡа төшә бындай өлөш.\nТөркмәнстандың баш ҡалаһы Ашхабадта ярты йыл мотоуҡсылар ғәскәренең сержанттар мәктәбендә хәрби белем серҙәрен үҙләштерә йәш һалдат. Башта уҡ командирҙар уларҙы Афған һуғышы өсөн әҙерләүҙәре тураһында әйтә. Кем дә кем ҡыҙыу нөктәлә хәрби бурысын үтәргә теләмәй, баш тарта ала, тип иғлан итәләр. «Башҡортостандан беҙ 50 кеше инек. Бер кем дә ҡурҡаҡлыҡ күрһәтмәне. Ә башҡа төбәктәрҙән ундайҙар булды. Уҡыуҙы тамамлағас, 1980 йылдың декабрендә, ил сиген үттек. Полк Файзабад ҡалаһы эргәһендә урынлашһа, отделение менән беҙ, стратегик әһәмиәтле күперҙе һаҡлап, бейеклектә торҙоҡ. Отделение командиры булып хеҙмәт иттем. БМП-ла Союздан килгән, кире илгә сыҡҡан хәрби колонналарҙы оҙатып ҡуя инек. Килеп урынлашҡас та мөджәһиттәр ҡаты һөжүм итте. Артабан артыҡ борсоманылар», – тип һөйләй йыл ярым утлы нөктәлә интернациональ бурысын үтәгән яугир.\nАрмиянан һуң ағаһы Батырҙың кәңәше менән Баймаҡта ҡала һәм геологоразведка партияһына быраулаусы ярҙамсыһы булып эшкә төшә. Көрсөккә барып терәлгән ГРП ябылғанса, ун туғыҙ йыл, һайлаған ошо һөнәре буйынса эшләй. Бөгөн «Башмедь» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәт ҡаҙған Юбилей баҡыр ятҡылығын асыуҙа, ундағы руда миҡдарын билдәләүҙә Азамат Сәлимгәрәй улының хеҙмәте лә бик ҙур. Унан тыш, «Вешневка» һәм башҡа ҡаҙылма байлыҡ ятҡылыҡтарын разведкалауҙа ҡатнаша ул.\nАфған һуғышы, 90-сы йылдар көрсөгө, эш эҙләп, Себер тарафтарын гиҙеү... Былар – мәҡәлә геройы быуынына төшкән еңел булмаған һынауҙар. Бик күптәр улар аша үтә алмай, типһә, тимер өҙөрлөк йәштә баҡыйлыҡҡа күсте. Азамат Сәлимгәрәй улы ла биш йыл вахта ысулы менән алыҫтағы Ханты-Манси автономиялы округында тимер рудаһы эҙләү эшендә йөрөй.\nАртабан уның хеҙмәт биографияһы Баймаҡ менән бәйле була – 2017 йылда пенсияға сыҡҡансы шәхси эшҡыуарҙарҙа эшләй.\nМәҡәләнең тулы вариантын журналдың 6-сы (2021) һанында уҡығыҙ.


Уҫаҡкисеү икмәге тәмле\n6 Июль 2019, 03:08\nБишбүләк районының Уҫаҡкисеү ауылында эшләп килгән икмәк бешереү цехының даны бөтә төбәккә билдәле. Уның хужабикәһе Ләйлә Ғиззәтуллинаны ла эшһөйәр, тәүәккәл ханым тип беләләр.\nЛәйлә Рәхмәтулла ҡыҙы был эшкә 2014 йылдың майында тотона. 36 йыл ауыл хакимиәтендә эштәр идарасыһы, бухгалтер булып эшләгән ханымдың ни тиклем ҙур тәжрибәгә, ойоштороу һәләтенә эйә булыуы хаҡында әйтеп тораһы ла түгел. Документацияны теүәл алып барыу, партнерҙар менән эшләү йүнәлешендә Ләйлә Рәхмәтулла ҡыҙына ейәне Рәил Шиһапов та ҙур ярҙам күрһәтә. Ул, Башҡортостан дәүләт аграр университетын тамамлап, “Башкирэнерго” йәмғиәтенең Бишбүләктәге филиалында уңышлы эшләп йөрөй.\nШәхси эшҡыуар берҙәм, эшһөйәр коллектив туплауға өлгәшкән. Икмәк бешереүселәр Зөлфиә Низамиева, Айгөл Ямалетдинова, Зөлфиә Сәмиғуллина һәм Зәлифә Хәсәнова үҙ бурыстарын намыҫ менән башҡара. Водитель Ғаяз Вәлиуллиндың да ярҙамы ҙур: ул, әҙер продукцияны сауҙа нөктәләренә, туҡланыу үҙәктәренә ташыуҙан тыш, атаһы менән ҡомалаҡ әҙерләүҙе лә үҙ өҫтөнә алған.\nБөгөн икмәкханала сменаһына 800 икмәк бешерелә. Ассортиментты төрләндерергә, ҡалас-күмәстәрҙең һәр төрлөһө менән халыҡты ҡыуандырырға тырыша Уҫаҡкисеү уңғандары. Әҙер продукция Бишбүләк, Миәкә, Әлшәй райондарының сауҙа нөктәләренә оҙатыла. Бынан тыш, уҡыу осоронда райондың дүрт мәктәбенең ашханаһын йылы әпәкәй менән тәьмин итә эшҡыуар.\nРайон хакимиәте аша юлланған 300 мең һумлыҡ грант эшмәкәрлекте яйға һалыуҙа ҙур ярҙам булған. Был аҡсаға икмәк бешереү өсөн мейес, төрлө ҡорамалдар һатып алғандар.\nЭшселәрен һәр йәһәттән дәртләндерергә, хеҙмәт хаҡын ваҡытында түләргә тырыша Ләйлә Рәхмәтулла ҡыҙы. Киләсәктә етештереү күләмен арттырыу хаҡында ла аныҡ пландары, алдына алған маҡсаттары етерлек. Ул саҡта Уҫаҡкисеүҙә бешерелгән тәмле ҡомалаҡ икмәгенең даны тағы ла киңерәк таралыр әле!


I ярты йыллыҡта Өфөлә сәнәғәт производствоһы индексы 108,3% тәшкил итте // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nI ярты йыллыҡта Өфөлә сәнәғәт производствоһы индексы 108,3% тәшкил итте\n11:51, 13 июля 2010 Иҡтисад\nБеренсе ярты йыллыҡ йомғаҡтары буйынса сәнәғәт производствоһы индексы былтырғы ошо уҡ осор менән сағыштырғанда 108,3% тәшкил итте. Был турала бөгөн Өфө хакимиәтендәге кәңәшмәлә ҡала башлығы Павел Качкаев хәбәр итте. Уның әйтеүенсә, хәҙерге ваҡытта ҡала сәнәғәт тармаҡтарының береһендә генә сәнәғәт производствоһы индексы 100 проценттан кәмерәк булып ҡала — был аҙыҡ-түлек продукттары етештереү. Бында сағыштырмаса түбән күрһәткестәр колбаса һәм икмәк-булка изделиелары сығарыуҙа бер ни тиклем тотҡарлыҡтар менән нигеҙләнә. Бөгөн был тармаҡта сәнәғәт производствоһы индексы 97,4% кимәлендә. Әммә, Павел Качкаев фекеренсә, йыл аҙағына ул да йөҙгә етергә тейеш.\nЫңғай динамика ҡаланың төҙөлөш комплексында ла күҙәтелә. Бында сәнәғәт производствоһы индексы 107% тәшкил итте, тимәк, бер йылда 620 мең квадрат метр торлаҡ файҙаланыуға тапшырыу планы мотлаҡ үтәләсәк.\nИҡтисадтың тотороҡланыуы халыҡтың табышында ла ыңғай сағыла. Мәҫәлән, Өфөлә уртаса эш хаҡы кимәле әлеге ваҡытҡа 20,8 мең һумға тиклем үҫте. Эшһеҙлек менән хәл дә тотороҡло булып ҡала. Бөгөн ҡалала теркәлгән 12,5 мең эшһеҙгә вакансиялар банкында 12,4 мең буш эш урыны бар, йәғни һәр кем эшкә урынлашыу мөмкинлегенә эйә.\nҠалала демографик хәл дә имен булып ҡала. Быйыл тәүге алты айҙа тыуым алты процентҡа үҫте, ә халыҡтың тәбиғи артыуы Өфөлә 725 кеше тәшкил итте, был былтырғы күрһәткестән артығыраҡ.


Башҡортостанда бер дауахана ла ябылмаясаҡ\nБыл турала бөгөн республиканың Һаулыҡ һаҡлау министры белдерҙе.\n2015-се йылдың ғинуарынан ил буйынса шәфҡәт туташтары бүлектәре үҙгәртеп ҡорола. Улар урынына полиатив медицина ярҙамы күрһәтеү бүлеге асыла. Яңылыҡҡа бәйле ауылдарҙа шәфҡәт туташтары бүлектәре ябыла тип хафаланып, төрлө райондарҙа йәшәүселәр күп тапҡырҙар Республика Президентына мөрәжәғәт итте. Ведомствола белдереүҙәренсә, үҙгәртеп-ҡороу һаулыҡ һаҡлау учреждениеһын ябыу һәм хеҙмәткәрҙәрҙе ҡыҫҡартыуҙы күҙ уңында тотмай. Ауыл ерендә тәүлек әйләнәһенә эшләгән стационарҙар үҙ эшен дауам итәсәк.


Ҡайтыу » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Бәйгеләр һәм конкурстар » Ҡайтыу\nҠайтыу 17.04.2015 // Бәйгеләр һәм конкурстар\nБыйылғы ҡояш үҙенең эҫелеге менән бар тереклектең тәҡәтенә тейҙе, күптән ямғыр күрмәгән ер сатнап, үләндәр һарғая башланы. Дамираның таштан ҙур итеп һалынған бейек өй эргәһенә ултыртҡан гөлдәре лә эҫелектән әлһерәп ергә һыйынған. Улар янында үҫкән ағастар ҙа, ҡояштан ышыҡ эҙләгәндәй, әллә ауыр ҡайғынан баштарын ергә эйгән. Урам тулы халыҡ булыуға ҡарамаҫтан, Аҡбай ҙа һарай эргәһендәге ояһына кереп оялаған. Урам уртаһында табут тора, уны кешеләр уратып алған.\nШыжлатып өй эргәһенә тағы бер машина килеп туҡтаны. Унан кешеләр менән бергә Дамираның көндәше Әлфиә лә килеп сыҡты. Ул башына һалам эшләпә, таҙа кәүҙәһенә һылаштырып йәйге күлдәк кейгән, ҡулында — бәләкәй сумка. Машинанан төштө лә өйөнә ҡайтҡандай ҡыйыу ғына табут янына ыңғайланы.\nБалаларын йән дошмандарынан һаҡлаған арыҫландай, Дамира көндәшен күреү менән, иренең табуттағы мәйетен үҙенең ҡаҡса кәүҙәһе менән ҡапларға тырышып, алға сыҡты. Уның асыуы йөҙөнә яҙылған. Оҙон толомдарын башына өйөп яулыҡ ябынған, өҫтөнә оҙон күлдәк кейгән, күҙҙәре моңһоуланып ҡалған, ирендәре ҡымтылған. Көндәшенең килеүе Дамираның янған йөрәгенә ут өҫтәп, уғата ярһытып ебәрҙе. Юҡ! Уны иренә яҡын да килтермәйәсәк! Ул булмаһа, йәшәр ҙә йәшәр ине әле ире! Йөрәгендәге ауыр ҡайғыһына көндәшенә булған асыуын һалып, ҡырҡа ғына:\n— Нимә кәрәк? — тип һораны ла, тегеләрҙең яуабын да көтмәй, күҙҙәренән осҡондар сәсрәтеп, алға тағы бер-ике аҙым яһаны. Быны көтмәгән таҙа кәүҙәле, үткер генә күренгән көндәше ҡаушап артҡа сигенде:\n— Мин ни... Ерләшергә тип килгәйнем, — тине ул мөшкөл генә тауыш менән. Бындай ҡаршылыҡты көтмәгән ҡатындың килгәндәге ҡыйыулығы ҡапыл юҡҡа сыҡты. Тауышындағы киҫкенлекте кәметмәй, Дамира ҡабат һөжүмгә күсте:\n— Ерләшергә?! Иҫеңә төштөмө?.. Ерләү процедураһын үтәп, уның мәйете артынан үҙең йөрөргә тейеш инең, ә һин? Ерләшергә килгән!.. Әҙер машинаға ултырып!.. Һинән башҡа ла ерләрбеҙ! Эҙең булмаһын бында!..\nКөндәше ни эшләргә белмәй аптырап ҡалды. Уның мөшкөл генә тороуы Дамираға көс өҫтәп ебәрҙе. Кәртәгә һөйәлеп торған көрәкте алды ла һелтәнергә тотондо. Уның янында торған туғандарының, йыйылған кешеләрҙең ни әйтеүенә лә иғтибар итмәне. Уйларлыҡ хәлдә түгел ине. Юҡ! Ул хәҙер үҙенең Ғаянын бер кемгә лә бирмәйәсәк! Ул уныҡы ғына! Дүрт-биш йыл элек ҡайҙандыр килеп сыҡҡан берәҙәк көндәшенә бирә буламы һуң!\nКөндәше лә, Дамираның был халәтенән ҡото осоп, ҡайтыу яғына ыңғайланы.\nДамира, еңеүсе ҡиәфәтендә башын юғары сөйөп, иренең табуты янына килеп баҫты. Ерләшергә килгән ауылдаштарының нимә уйлауы ла ҡыҙыҡһындырманы уны. Берәүҙәр:\n— Үлгән бит инде, нимәһен бүлешәһең! – тиһә, икенселәре:\n— Оялмайынса бында килгән! Нимә уйлап йөрөй икән битһеҙ? Ул йүнле булһа, Ғаян үҙенә ҡул һалмаҫ ине, – тип ҡәһәрләне. Ғаян, әлбиттә, ҡыҙыу холоҡло ине. Әммә үҙенә үҙе ҡул һалыу өсөн етди сәбәптәре лә булғандыр. Бәғзеләр:\n— Берәү булһа, ул бисәһен ташлап, ҡабаттан Дамираға ҡайтыр ине, — тиһә лә, уны яҡындан белеүселәр:\n— Бик ғәрсел кеше ине. Үлһә-үлә, бер киткәс, кире ҡайтмай инде ул, — тине.\n...Эйе, тап дөрөҫөн әйттеләр. Асыу — алдан, аҡыл – арттан тигәндәй, ғаиләһен ҡалдырып, Әлфиә менән бергә йәшәй башлауы ла Ғаяндың ҡыҙыулығынан булды. Дамира менән бәхәсләшкән көндәрҙең береһендә, улы ла килеп ҡыҫылғас, түҙмәне, минән башҡа йәшәп ҡарағыҙ, тип сығып китте.\nЭйе, ҡатынына хыянат иткән саҡтары ла булманы түгел. Ир кешегә — ирлек, ҡатын-ҡыҙға – хурлыҡ, тиҙәр. Йөрөр-йөрөр ҙә кире әйләнер. Мал да ашаған еренә ҡайта, тиҙәр бит. Ғаян да, Дамира ла шулай уйлағайны. Етмәһә, күптән түгел күрше ауылдың бер сибәре менән танышып китте. Туҡталышта ултыртып алғайны, әсәләренең өйөнә тиклем оҙатып та ҡуйҙы. Иренән айырылған яңғыҙ ҡатын, йәш. Еләк кеүек бешкән сағы. Ымһындырып, асыҡ иҙеүле кофта менән ҡыҫҡа ғына итәк кейеп алған. Өҙөлөп төшөп ауыҙға керергә торған еләкте нисек ташлап китәһең инде. Ғаян да шулай уйланы. Эҫенешеп киттеләр.\nҒаиләһен ҡалдырып сығып киткәс, Ғаян күп уйлап торманы, Әлфиәгә юлланды. Оҙон буйлы, мыҡты кәүҙәле, бөҙрә сәсле ир-егетте ҡарата алыуына шатланып, Әлфиә “табыш”ын ҡулдан ысҡындырмаҫҡа тырышты. Ғаяндың ғаиләһе тарҡалыуына үҙенең сәбәпсе булыуын да уйлап торманы. Ҡатынына асыуы килеп йөрөгән Ғаян Әлфиә менән мауығыуын ваҡытлыса ғына тип уйлағайны ла, уйындан уймаҡ сыҡты...\nӘлфиә ике балам бар тиһә лә, ысынында улары өсәү булып сыҡты. Күп тә уйлап тормай, Ғаян янына күсенеп тә килделәр, ирҙең әсәһенән ҡалған иҫке йортта йәшәй башланылар. Әлфиә тағы бер малай тапты. Бәләкәй генә өй эсе бала-саға менән тулды. Ҡатыны Дамираның тәрбиәһендә тыныс ҡына йәшәп өйрәнгән Ғаян аптырашта ҡалды. Әлфиә эшләмәй, эсергә лә ярата икән. Үҙенең ҙур хата яһағанын ныҡлап төшөндө ул. Ҡайһы берәүҙәрҙең:\n— Ҡайҙа барһын! Оҙаҡ йәшәй алмаҫ, кире ҡайтыр! — тигән һүҙҙәренә сәмләнеп йәшәргә тырышты. Кәртә тирә-яғын нығытты. Мунса һалды. Йорт һалырға уйлай башланы. Көнө-төнө тир түкте.\nӘ ауылдың икенсе яғында Дамира эшләнеп бөтмәгән өйөн һалдыртты, солан төҙөттө. Мал да аҫраны, балаларын да ҡараны. Шул уҡ ваҡытта төп эшендә лә өлгөрҙө. Баҡсаһын ултыртты, емеш-еләген йыйҙы.\nШулай итеп, улар икеһе ике яҡта ярышып донъя көтә башланы.\nТик ныҡлап өй һалыр өсөн Ғаян бер нисек тә аҡса еткерә алманы, тапҡан-таянғаны балаларҙан артманы. Көтмәгәндә тағы бәлә килде: һарайы, ҡышҡылыҡҡа тип әҙерләгән бесәне янып бөттө. Дамираның туғандары шикелле ярҙамсылар ҙа юҡ, киреһенсә, унан ниҙер өмөт итәләр. Шунан һуң улар күп уйлап тормай Әлфиәнең ҡалалағы фатирына күсенеп китте.\nИре олаҡҡас, Дамира өсөн донъя бушап ҡалды. Исмаһам, алыҫтан күреп ҡалһа ла, үҙенә йыуаныс таба ине. Бер-ике һүҙ һөйләшһәләр ҙә күңеле күтәрелеп китә, сөнки һаман да йәнен бүлеп бирерҙәй булып ярата ине. Бер һүҙен ишетер, йылмайыуын күрер өсөн генә әллә ниҙәр бирер ине. Ҡыҙыҡһынған кешеләргә:\n– Күҙгә күренеп, йән көйҙөрөп йөрөмәһен! – тип яуапланы.\nИренең бер килеп уның янына ҡайтырын Дамира сәғәт һайын, минут һайын көттө. Өй янына машина туҡтаһа ла, төндәрен “шыҡ” иткән тауыш ишетелһә лә, Ғаян ҡайтҡандыр тип тәҙрәнән-тәҙрәгә йөрөр булды. Ир бирмәк — йән бирмәк, тиҙәр халыҡта. Үҙенең бөтә һағышын, ҡайғыһын ул эш менән баҫты. Аллаға шөкөр, янында өс балаһы, уларға йыуанып йәшәне. Ә шулай ҙа күңел бушлығын бер ни менән дә тултыра алманы. Эсендәге төйөн үҙен һиҙҙереп, яңғыҙ ҡалған саҡтарында йөрәген әрнетеп, ирен иҫенә төшөрөп торҙо. Ирен эстән күптән ғәфү иткәйне инде, ҡайтып керһә, бөгөндән бер һүҙ ҙә әйтмәй ҡабат ҡабул итер ине. Тик юҡҡа ғына булған икән уның өмөттәре.\n— Йәш ғүмереңде бушҡа үткәрәһең, ауыл тулы буйҙаҡ ирҙәр бөгөндән ҡатынлыҡҡа алырға тора. Шул Ғаян тип ғүмер буйы яңғыҙ йәшәмәҫһең бит инде! – тип әйтеүселәр ҙә күп булды. Тик уның күңелендә Ғаян ғына ине шул.\nҒаяндың үҙен ташлап сығып китеүендә көндәше Әлфиәне генә ғәйепләһә лә, ваҡыт үтеү менән үҙенең дә ғәйебе барлығына төшөндө. Иренең күңелен аңлап бөтөрмәгән шул ул. Һуңғы ваҡытта Ғаяндың әсәһенә лә бик һирәк барҙы, барһа ла, күп ваҡыт аңлаша алманылар. Икеһе ике ҡатлам кешеләре булды, туғандары ла уныҡылар менән аралашманы.\nӨй һалғанда ла Дамираға туғандары ныҡ ярҙам итте, ә Ғаяндың яңғыҙ әсәһе ни генә эшләй ала инде. Шунлыҡтан Ғаян тешен ҡыҫып түҙҙе, ҡатынына яуап таба алманы. Ни хәл итәһең, уның һүҙҙәре хаҡ. Атаһы аҡылға еңеләйеп йөрөп үлеп ҡуйҙы. Әсәһе иҫән саҡта уға барып йыуанып ҡайта ине. Ни тиклем сабыр, аҡыллы булған икән ул. Атаһы ауырый башлағас та уны тәрбиәләп йәшәне. Улына ла ауырлыҡ килтермәҫкә тырышты.\nҒаян, ҡасан ҡайтһа ла, ҡатыны Дамираның унан баш тартмаҫын, ҡабул итерен белә ине, сөнки ул:\n— Ҡабат ҡайтһа, керетәм, балаларым атайлы үҫер ине, — тип ишеттерҙе. Тик Ғаяндың ғорурлығы ебәрмәне. Ҡайтһаң да, тормош тормош булмаҫ тип уйланы. Сөнки Дамираның ата-әсәһе улар өйләнешкәндә лә ризалыҡтарын бирмәне, туй ҙа яһаманы. Дамира уға ҡасып сыҡтымы, Ғаян уны урлап алдымы? Был бик күптәргә сер булып ҡалды. Ҡышҡы кистәрҙең береһендә әсәһенә әйтте лә машинаға ултыртып алды ла ҡайтты. Дамираның ата-әсәһе никахҡа ла, туйға ла килмәне, ҡыҙҙарынан баш тарттылар. Беренсе балалары тыуып, өй алып башҡа сыҡҡас ҡына йөрөшә башланылар. Тик ғүмер буйы йөҙҙәренән ризаһыҙлыҡ билдәһе китмәне. Кем балаһы икәнеңде онотма тигәндәй шул ризаһыҙлыҡ билдәһе Ғаянды һәр ваҡыт кәмһетеп торҙо. Уның бар донъяны яңғыратып, мин дә кеше балаһы, тип ҡысҡырғыһы килгән саҡтары әҙ булманы.\nДамира менән бер осрашҡанында Ғаян уйынлы-ысынлы:\n— Мин ауылға ҡайтмайым, ситкә сығып китәйек! — тип әйткән дә ине, тик ҡатыны:\n— Был заманда йорт-ерҙе туҙҙырып тағы ҡайҙа китәһең, үҙең ҡайт! – тип яуапланы. Эйе, донъяны йыйыуы оҙаҡ булһа ла, туҙҙырыуы тиҙ. Ҡатынының уға ышанысы ла бөткәндер инде. Хәҙер аңланы ла бит ул уның ҡәҙерен. Ҡатыны уны яратҡанға күрә, ата-әсәһенең риза булмағанын белә тороп, уға сыҡты, аралашмайынса йәшәне. Уның быға тиклемге хыянаттарын да ғәфү итте. Үҙ ғүмерендә әҙ ғазаптар килтермәне. Тик ҡатыны түҙҙе. Сабыр ҙа икән үҙе! Туғандарынан да яҡлашты. Ғаян тип туғандары менән аралашмайынса йәшәргә лә риза ине бит ул. Береһенән-береһе матур өс бала табып бирҙе. Тик кирегә юл ябыҡ! Ул ауылға ҡайтмаясаҡ! Ни йөҙө менән ауылдаштарының күҙенә ҡарар. Уларҙан үҙен мыҫҡыл иттереп көлдөрөп йәшәр хәле юҡ!\nЯңы ҙур ғаиләгә аҡса ла күп кәрәк. Аптырағас, ул Себергә эшкә сығып китте. Бер нисә йыл вахта менән эшләп ҡайтты. Был ҡайтыуында йәш ҡатынын өйҙә тап итмәне. Күршеләре ире юҡта Әлфиәнең йыш ҡына һуңлап ҡайтыуын, уны кемдәрҙеңдер оҙата килеүе тураһында хәбәр еткерҙе.\nДамираға Ғаяндың үлем хәбәрен ҡайнағаһы еткерҙе. Ул ғаиләһе менән ҡайтҡан саҡта Дамираның хәлен белеп китә ине. Әле моргтан Ғаяндың кәүҙәһен алырға барған икән, Әлфиә күренмәй, ерләргә ҡайҙа алып барырға, тип Дамираға шылтыратты. Дамира иһә ике уйларлыҡ урын да ҡалдырмайынса:\n— Үҙебеҙгә алып ҡайт! Ҡайтыуығыҙға барыһы ла әҙер булыр! – тине лә күҙҙәренән йәш атылып сыҡты. Ҡасан да булһа бергә булырбыҙ, тип һаман да өмөт итә ине бит ул. Кейәүгә димләп килеүселәргә лә:\n— Мин Ғаянды көтәм! – тип кенә яуап бирҙе.\nҮлгән артынан үлеп булмай, тик кәүҙәһен бында алып ҡайтып ерләргә кәрәк. Телефонын ҡыҫыбыраҡ тотто ла, шуларҙы уйлап, тиҙерәк ҡабатланы:\n— Ағай! Ишетәһеңме! Тура үҙебеҙгә алып ҡайтығыҙ! Әлфиәгә бирмә! Үҙебеҙгә алып ҡайт!\nАғаһы ҡасан ҡайтып етерен әйтте лә трубканы һалды.\n...Бына ерләргә лә кешеләр йыйылды. Ғаяндың кәүҙәһен дә алып ҡайттылар.\nИрен ерләгәс тә, ҡәбере янынан китә алмай Дамира оҙаҡ ултырҙы. Йөрәгенең яртыһы ошо ерҙә күмелгәндәй, йәне һыҡрай, аяҡ быуындары тотмай. Туғандары аптырағас, уны әрләп тигәндәй алып ҡайтты.\nЗыярат Дамираның өйөнән бик алыҫ түгел. Ғаяндың ҡәбере уларҙың зал яғы тәҙрәһенән күренеп тора. Ул иренең ҡәберенә сүп тә төшөрмәй ҡәҙерләп, ҡарап тора һәм иртән торған һайын, тәҙрә ҡорғанын асып, зыярат яғына күҙ һала. Ни хәл итәһең, кәүҙәһе булһа ла ҡайтты. Хәҙер уны бер кем дә алып китә алмай.\nЙәш саҡтан Дамираны яратып өйләнмәй ҡартайған бер буйҙаҡ егет:\n— Ғаян үлһә лә бәхетле — уны яратып, ҡәберен тәрбиәләп, иҫкә алып торған ҡатыны бар, — тип уларҙың мөхәббәтенә көнләшепме, әллә һоҡланыпмы әйтеп ҡуйҙы.\nАвтор: Рәйлә НАЗАРҒОЛОВА.


27 апреля 2016 — 16:25\nМысырҙа Синайҙы азат итеү көнөнә арналған демонстрациялар тәртипһеҙлектәр менән тамамланды. Президент Ас-Сисиның Сәғүд Ғәрәбстанына Тиран һәм Санафир утрауҙарын тапшырыуы халыҡ араһында ризаһыҙлыҡ тыуҙырҙы. Оппозиция халыҡты урамға сығырға саҡырҙы. Ҡаршылыҡ акцияһында ҡатнашыусыларға күҙҙән йәш сығарыусы газ ҡулланылған.\nЕреванда автобус шартлау сәбәптәрен асыҡлау дауам итә. Яҡынса мәғлүмәттәр буйынса, үҙ-үҙен шартлатыусы Әрмәнстан ватандашы. Ике тапҡыр хөкөмгә тарттырылған. Уның фатирында полиция тротил, детонаторҙар тапҡан. 25 апрель Ереванда пассажир автобусы шартлау сәбәпле ике кеше һәләк булғайны.\nФранцияның Куру космодромынан Рәсәйҙең «Союз-СТА» ракетаһы Сентинел-1В юлдашын орбитаға сығарҙы. Ул Европаның «Коперникус» проекты сиктәрендә тирә-яҡ мөхитте күҙәтеү өсөн тәғәйенләнгән.


БАТЫРЛЫҠ ӨЛГӨҺӨ » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Аҡмулла » БАТЫРЛЫҠ ӨЛГӨҺӨ\nБАТЫРЛЫҠ ӨЛГӨҺӨ 01.12.2017 // Аҡмулла\nXX быуатта, революциянан һуң, илдә барған боролош йылдарында ил яҙмышын үҙ яҙмышы менән бәйләп, ул ваҡыттағы наҙан халҡыбыҙҙы, бигерәк тә башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарын алға, белемгә әйҙәүсе, яҡтыға саҡырыусы апайым Хәлимә Абдулла ҡыҙы Ҡорбанаева (Бейешева) тураһында әйтер һүҙем. Ҡыҙ балаларҙы бергә уҡытыуҙы үҙ мәҙрәсәләренә индергән ул һәм география, арифметика белемен биреүҙе үҙ уҡытыу ысулында ҡуллана. Шул арҡала иҫке ҡарашлы кешеләр менән уға күп көрәшергә тура килә. Хәлимә апай халҡын яҡтыға саҡыра һәм, атаһы кеүек, үҙ яҙмышын мәғарифҡа бағышлай. Тормошоноң төп маҡсатын ул үҙ халҡының балаларына ныҡлы белем биреүҙә һәм көслө милли рух тәрбиәләүҙә күрә.\nХәлимә апайҙың атаһы Абдулла Бейешев һәм әсәһе Фәғилә замандың белемле кешеләре була. Улар балаларын өйҙә уҡыталар һәм, уларға ныҡлы белем биреү менән бер рәттән, рухи байлыҡ та тәрбиәләйҙәр, илһөйәрҙәр итеп үҫтерәләр. Хәлимәне атаһы Һаҡмар буйында урынлашҡан Ҡабан ауылында Бағбостан абыстайҙың ҡыҙҙар өсөн асҡан бер йыллыҡ мөғәллимәләр әҙерләү курсына уҡырға индерә. 1917 йылда ошо курстарҙа уҡып, Хәлимә апай мөғәллимә хоҡуғына эйә була һәм ҡыҙҙар уҡыта башлай.\n1930 йылдарҙа милли мәғарифтың яңы ғына уяна башлаған осоро. Ошо ауыр йылдарҙа Хәлимә апай хәҙерге Күгәрсен районының күп кенә мәктәптәрендә эшләй һәм 1933 йылда ғаиләһе менән Өфөгә күсеп килергә батырсылыҡ итә. Өфөлә ул йылдарҙа бер генә башҡорт мәктәбе лә булмай. Хәлимә апайға 17-се тулы булмаған татар урта мәктәбенә йүнәлеш бирәләр. Ләкин Хәлимә Абдулла ҡыҙы юғалып ҡалмай, ошо мәктәптә уҡыған татар балалары араһынан башҡорт балаларын йыйырға тотона. Арал, Солтанов, Чернышевский һ.б. урамдарҙа йәшәгән башҡорт ғаиләләрен таба, уларҙан үҙенә 25 бала йыя һәм татар мәктәбе эсендә Өфөлә беренсе башҡорт класы булдыра һәм ҡолас ташлап уҡыта башлай. Үҙ класы өсөн уҡыу әсбаптары, программалар төҙөй. Баш ҡалала 9-сы башҡорт мәктәбе асыуҙа ла Хәлимә Абдулла ҡыҙының өлөшө ҙур була.\nМәктәп ауыр шарттарҙа ойошторола. Уны артабан үҫтереү, башҡорт балаларын йәлеп итеү өсөн күп көс һалына. 1944 йылдың 25 мартында халыҡ комиссариаты 9-сы башҡорт мәктәбен тик башҡорт балалары өсөн мәктәп-интернат итеп үҙгәртеү тураһында ҡарар ҡабул итә. Беренсе директоры итеп Сәғиҙә Хаматнур ҡыҙы Зайлалова тәғәйенләнә. Бына шулай башлана бөгөнгө Р. Ғарипов исемендәге башҡорт гимназияһының тарихы. Әлеге көндә ул бөтә илгә билдәле милли кадрҙар әҙерләү усағына әйләнде.\nХәлимә апай ҡабыҙған бәләкәй генә осҡон, оло бер ялҡын булып таралып, бөтә донъяны изгелек менән ялмап алды. Ошо үҙе ойошторған мәғариф усағында ғүмер буйы, хаҡлы ялға сыҡҡансы эшләне, республикабыҙға тоғро кадрҙар әҙерләүгә бөтә көсөн һалды. Әлбиттә, Хәлимә апайҙың бөйөк хеҙмәте, юйылмаҫ даны ул ваҡыттағы хөкүмәт тарафынан юғары баһаланды, ул Ленин ордены кавалеры, РСФСР-ҙың атҡаҙанған уҡытыусыһы исеменә лайыҡ булды, 1950 – 1954 йылдарҙа СССР-ҙың Юғары Советы депутаты итеп һайланды. Депутатлыҡ дәүерендә лә ул халҡына тоғро хеҙмәт итте һәм һайлаусылар һөйөүен яуланы. Хәлимә Ҡорбанаева (Бейешева) халҡының тоғро ҡыҙы, оло шәхес булараҡ, тарих биттәрендә лайыҡлы урын алды. Милләте алдындағы үҙе ҡуйған бурысын тулыһынса үтәне. Хәлимә апайҙың хеҙмәте – ул бөгөн дә күптәр өсөн батырлыҡ өлгөһө.


Башҡортостанда яңы составта 67 территориаль һайлау комиссияһы төҙөлдө // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда яңы составта 67 территориаль һайлау комиссияһы төҙөлдө\n12:10, 10 декабря 2010 Сәйәсәт\nБашҡортостан Үҙәк һайлау комиссияһының сираттағы ултырышында төбәктең 67 территориаль һайлау комиссияһының яңы составтары ойошторолдо. Һайлау тураһында закондарға ярашлы, уларҙың вәкәләтлек срогы – биш йыл. Бөтә комиссияларға рәйестәр тәғәйенләнде.\nҮҙәк һайлау комиссияһына күрһәтеү субъекттарынан: сәйәси партияларҙың төбәк бүлексәләренән, йәмәғәт ойошмаларынан, муниципаль берәмектәр Советтарынан, һайлаусылар йыйылыштарынан, территориаль һайлау комиссияларының элекке составтарынан 800-ҙән ашыу тәҡдим килде.\nТерриториаль һайлау комиссияларының яңы составына 624 кеше инде. Улар алдында федераль, төбәк һәм муниципаль һайлауҙар үткәреү бурысы тора, тип хәбәр иттеләр БР Үҙәк һайлау комиссияһы матбуғат хеҙмәтенән.\nТеги: бр үҙәк һайлау комиссияһы


Өфө студенттары "Шәжәрә байрамы" үткәрә // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nӨфө студенттары "Шәжәрә байрамы" үткәрә\n16:36, 9 декабря 2009 Сәйәсәт\nБыл аҙнала “Шәжәрә байрамы” баш ҡаланың бер нисә уҡыу йортонда үткәреләсәк. Мәҫәлән, әлеге ваҡытта был байрам Өфө механика – технологик колледжы дөйөм ятағының акт залында бара. Кесе йома ул Өфөнөң 1-се педагогик колледжында һәм 64-се һәм 38-се профессиональ лицейҙарҙа, ә йома – 136-сы лицейҙа уҙасаҡ.\nӘйткәндәй, “Шәжәрә байрамдары” киң популярлыҡ яулай. Улар республиканың күп ҡалаларында һәм райондарында үткәрелә һәм традициялар уртаҡлығы нигеҙендә ғаилә бәйләнештәрен нығытыуға, тыуған яҡ һәм халыҡтың, үҙ нәҫелеңдең тарихын өйрәнеүгә йүнәлтелгән изге традицияға әүерелде. Ата-бабаларының тарихы менән ҡыҙыҡһынған кешеләрҙең, айырыуса йәштәрҙең, һаны йылдан йыл арта килә.


Республиканың ғалим-иҡтисадсылары, Рәсәй инновацион үҫеш юлына баҫырға тейеш, тип иҫәпләй // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРеспубликаның ғалим-иҡтисадсылары, Рәсәй инновацион үҫеш юлына баҫырға тейеш, тип иҫәпләй\n16:47, 30 января 2014 Йәмғиәт\nГайдаров форумы йомғаҡтары буйынса Өфөлә түңәрәк өҫтәл республиканың алдынғы иҡтисадсыларын: теоретиктарҙы, практиктарҙы, дәүләт хеҙмәткәрҙәрен, йәмғиәт һәм сәйәсәт эшмәкәрҙәрен, йыйҙы. Сара БР Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһында үтте.\nДокладтар менән Мәскәү Гайдаров форумы ҡатнашыусылары, шул иҫәптән БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары – БР иҡтисади үҫеш министры Евгений Маврин, БР Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһының иҡтисад факультеты деканы Динара Пескова, шулай уҡ Өфө дәүләт иҡтисад һәм сервис университетының иҡтисади анализ һәм эшҡыуарлыҡ кафедраһы мөдире Рөстәм Мәликов, сығыш яһаны.\nҒалимдар Рәсәй һәм уның төбәктәренең иҡтисади торошона баһа биреүгә бәйле мәсьәләләргә фекер алышты, илдең артабанғы үҫеш юлын һайлауы тураһында әңгәмәләште. Түңәрәк өҫтәлдә билдәләп үтеүенсә, «Ведение бизнеса» Бөтә донъя банкы рейтингында беҙҙең ил 20 пунктҡа алға күскән. Был ыңғай үҙгәрештәр тураһында һөйләй, инвесторҙарға уңайлы эш климаты тураһында сигнал бирә.\nТүңәрәк өҫтәл, Гайдаров форумы кеүек, төп проблемалар буйынса төрлө ҡараштарҙы асыҡланы. Әммә иҡтисадсылар, артабан да либераллек юлы буйынса барырға һәм конкурентлыҡ үҫешенә файҙа булһын өсөн иҡтисади процестарға дәүләт йоғонтоһон сикләргә кәрәк, тип белдерҙе. Икенселәр, Рәсәй өсөн, уның үҙенсәлегенә күрә, таҙа баҙар юлы килешмәй, тип иҫәпләй.\nҺүҙ көрәштереүҙә ҡатнашыусылар, үҙенең һөҙөмтәле иҡтисад моделен илебеҙгә әле уйлап табаһы бар, тигән һығымтаға килде. Рәсәй тиҙерәк инновацион үҫеш юлына боролорға тейеш. Етди саҡырыу булып кадрҙар сәйәсәте тора. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, төбәктәрҙә йәш һөҙөмтәле дәүләт идарасылары звеноһы ауыр формалаша. Шуға бәйле, Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһының ректоры Сергей Лаврентьев билдәләүенсә, ҙур ышаныс ғалим-иҡтисадсыларға, уларҙың иҡтисади платформаны булдырыуҙа әүҙем гражданлыҡ позицияһына төшә.\nТеги: башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһы,түңәрәк өҫтәл


Өфөлә Опель Астра машинаһы “Боҙ һарайы” туҡталышына килеп бәрелде. | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nӨфөлә Опель Астра машинаһы “Боҙ һарайы” туҡталышына килеп бәрелде.\n06 сентября 2018 — 15:52 ГТРК «Башкортостан»\nБөгөнгә ҡарай төндә Өфөлә Опель Астра машинаһы ҙур тиҙлектә Яҡутов паркы янында “Боҙ һарайы” туҡталышына килеп бәрелде.\nВодитель иҫән һау, йәрәхәтләнеүселәр юҡ. Ғәҙәттән тыш хәл урынына тиҙ арала табиптар, ҡотҡарыусылар һәм юл инспекторҙары килеп етте. Водитель ни өсөн идараны юғалтҡанын әле юл хәрәкәте именлеге дәүләт инспекцияһы хеҙмәткәрҙәре асыҡлай.


Һеҙ модалағы, әммә бик үк ҡыйбат булмаған кейем артынан баҙарға килдегеҙ икән ти. Ҡайҙа етештерелгән әйберҙе алырға\nуйлайһығыҙ. Дөрөҫ, күҙегеҙ Ҡытайҙан килтерелгән кейемгә төшөр, моғайын. Балаға сағыу, ләки арзанлы уйынсыҡ алырға\nтеләйһегеҙ Дөрөҫ, был осраҡта ла ҡытай етештереүселәре еңеп сығасаҡ. Хәҙер аяҡ кейеменә күсәйек. Бик арзан, ә ҡарап тороуға хатта матур! Кемдеке ул Дөрөҫ, Ҡытайҙа етештерелгән . Ҡытай продукцияһы бөгөн Рәсәй баҙарын баҫып алды, тип әйтергә була. Вьетнам һәм Төркиә етештереүселәре уларға конкурентлыҡ булдырырға тырыша, тик, белгестәр билдәләүенсә,\nхалыҡ һаны буйынса донъяла иң ҙур ил менән ярышыу файҙаһыҙ,\nсөнки Ҡытай эшселәре бик түбән күләмдә эш хаҡы ала.\nШулай итеп, беренсе тезис - Рәсәй баҙары сит ил сәнәғәтен ең (ҡытай, вьетнам, төрөк) арзанлы тауарҙары менән тулған.. .\nИкенсе тезис - уларҙың барыһы ла сифат стандарттарына яуа п бирмәй. Сағыу уйынсыҡтарҙа һәм арзанлы аяҡ кейемдәрендә ағыулы матдәләр табылған, кейем тегелгән материал да сифатлы\nӨсөнсө тезис - бөтә етештереүселәр һәм һатыусылар ҙа Рәсәйгә тауар индереүҙең легаль ысулдары менән файҙаланмай. Йыш ҡына беҙгә "күләгәләге" импорт килтерелә. Коммерсанттар тауарҙы һалым түләмәйенсә индереү хәстәрен күрә. Ә ҡайһы берәүҙәре Рәсәй территорияһында бөтөнләй легаль булмаған производство аса.\nҺығымта - был күренешкә ҡаршы көрәшергә кәрәк! Милли хәүефһеҙлек ҡурҡыныс аҫтында. Һәм был ябай һүҙҙәр түгел, ә ысынбарлыҡ. Илебеҙ етештереүселәре сит илдекеләр менән бәхәс ҡора алмай, сөнки еңеләсәге билдәле - Рәсәйҙең еңел сәнәғәте бөгөн бик ауыр хәлдә. Өҫтәүенә, "күләгәләге" импорт арҡаһында түләнмәгән һалым сифатында ул йөҙәр миллион һумын юғалта.\nИлебеҙҙә еңел сәнәғәтте һаҡлап ҡалыу мәсьәләһе дәүләт кимәлендә лә борсолоу уята. Ошо сәбәпле Рәсәйҙә федераль башҡарма власть органдарының РФ территорияһына сит илдәрҙең еңел сәнәғәт тауарҙарын индереү һәм һатыу эшмәкәрлеген көйләүсе Ведомство - ара эшсе төркөм төҙөлдө.\nТөркөмдөң эшмәкәрлеге контрафакт һәм фальсификацияланған продукцияға ҡаршы көрәшкә йүнәлтелә. Айырыуса ведомстволар һ әм төбәктәрҙең тарҡаулығына сик ҡуйыу мөһим. Уртаҡ көйләнгән һәм маҡсатҡа ирешеүгә йүнәлтелгән эшмәкәрлек кенә ыңғай һөҙөмтәләргә килтереүгә һәләтле.\nБашҡарылған эштәрҙең төп маҡсаты - еңел сәнәғәт продукцияһының үтә күренмәле, цивилизациялы баҙарын булдырыу. Тауар Рәсәй һәм сит ил етештереүселәренән бары тик контракттар һәм килешеүҙәр буйынса ғына индерелергә тейеш. Дәүләт был ситуацияны контролдә тоторға бурыслы.\nБашҡарма властың федераль һәм төбәк органдарына "күләгәләге" иҡтисадҡа ҡаршы көрәштә берләшеү, уларҙы финанслау каналдарын асыҡлау, фашлау һәм легаль булмаған бизнесты ҡулланыусылар баҙарына яҡын ебәрмәү мөһим. Шул ваҡытта ғына иҡтисадтың "күләгәләге" тармағын бөтөрөргә мөмкин буласаҡ.\nБашҡортостанда шулай уҡ Ведомство - ара эш төркөмө булдырылды. Уның составына БР Иҡтисади үҫеш һәм сәнәғәт\nминистрлығы, БР Тышҡы иҡтисади бәйләнештәр һәм сауҙа\nминистрлығы, Башҡортостан таможняһы, БР Эске эштәр\nминистрлығы, "Башинформ" мәғлүмәт агентлығы, "БР Дәүләт санитар - эпидемиологик күҙәтеү үҙәге", "Башҡортостандың сертификатлаштырыу һәм экспертиза" яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте, Роспотребнадзор вәкилдәре һәм башҡалар инә.\nЭшсе төркөмдөң секретары - БР Иҡтисади үҫеш һәм сәнәғәт министрлығының бүлек начальнигы Игорь Карепанов еңел сәнәғәт өлкәһендә килеп тыуған хәлгә бәйле борсолоуын белдерә.\n- Беҙгә үҙебеҙҙең еңел сәнәғәтте тергеҙергә кәрәк. Был тармаҡты юғалтырға ярамай! Әммә проблемалар етерлек. "Күләгәләге" импорт һәм контрафакт продукциянан тыш Рәсәй территорияһында легаль булмаған етештереүселәр ҙә бар. Күп кенә төбәктәрҙә йәшерен вьетнам цехтары эшләй, унда\nайырыуса һорау менән ҡулланылған кейем - футболкалар, спорт\nкейемдәре тегелә. Күптән инде үҙенең исеме һәм заказсыларын\nбулдырған Дәүләкән аяҡ кейемдәре фабрикаһы эргәһендә ярым легаль эшҡыуар барлыҡҡа килде. Ул фабрика маркаһы аҫтында эшләй, заказсыларҙы, эшселәрҙе үҙенә йәлеп итә, һәм, шул уҡ ваҡытта сифатһыҙ аяҡ кейемдәре тегә. Ә Өфө кизе - мамыҡ комбинатының ҡорамалдары, мәҫәлән, һүтелеп металлоломға тапшырылған.\nБыларҙың барыһын да тәртипкә һалырға ваҡыт, - тип дауам и тә Карепанов, - шуға күрә Ведомство - ара төркөм булдырҙыҡ т а инде. Эш планы әҙер, мәғлүмәт менән тәьмин итеү, БР территорияһында еңел сәнәғәт тауарҙарының законһыҙ әйләнешенә ҡағылышлы уртаҡ саралар, еңел сәнәғәт тауарҙарын һатыу урындарында контроль рейдтары үткәреү, документтар тикшереү һ. б. тураһында килешеүҙәр төҙөнөк. Был эштә төп ауырлыҡ хоҡуҡ һаҡлау органдарына төшәсәк, әлбиттә. Әммә эшмәкәрлектең уртаҡ һәм көйләнгән булыуы яҡшы. Әлеге ваҡытта саралар планы төркөм ағзаларына таратылған. Тәүге ултырышты үткәреү ноябрь айына планлаштырыла.


20 Ғинуар , 13:36\nИлсе ауылында ҙур байрам\nБала бәхете өсөн иң тәү сиратта ни талап ителә? Яндарында алсаҡ һәм айыҡ (!) ата-әсәләре булыу! Ә ата-әсәләрҙең айыҡлыҡты хуп күреүҙәре арҡаһында әкиәттәгесә ҡупшы уйын майҙансығы ҡалҡып сыға икән - бәхеттәре икеләтә-өсләтә арталыр.\nИлсе "Айыҡ ауыл" конкурсында еңеп, 5 миллион һумлыҡ сертификат менән бүләкләнеүе тураһында яҙғайныҡ. Һәм бына, ошо аҡсаның бер өлөшөнә ауылда уйын майҙансығы сафҡа тапшырылды. Асыу тантанаһы бик күңелле үтте, был хаҡта киләһе һан гәзиттә. Афарин, илселәр!


Ике һөнәрен берләштергән\n17 Июнь 2018, 17:43\nСибай ҡалаһында тыуып үҫкән Луиза Борис ҡыҙы Ваһапова мәктәпте тамамлағас та медицина колледжына юллана. Тиҫтерҙәре юғары белемгә ынтылғанда, тырыш ҡыҙ һайлаған һөнәре—шәфҡәт туташы хеҙмәте серҙәрен баштан өйрәнмәксе була. Ысынлап та, был уҡыу йортонда төплө белем ала, ауырыуҙар менән эшләүҙең барлыҡ нескәлектәрен өйрәнә. Шулай ҙа башҡалар ынтылған юғары уҡыу йорто уны ла ымһындыра һәм БДУ-ның Сибай институтының биология факультетына уҡырға инә.\n—Ҡулыма диплом алғанда мин уҡытыусы түгел, шәфҡәт туташы буласағымды яҡшы аңлай инем. Сөнки был һөнәргә бала саҡтан ғашиҡ инем. Дауаханалағы мөхит элек-электән мине үҙенә тартты,—ти Луиза Борис ҡыҙы.\n2004 йылда ҡыҙ ике һөнәрен берләштереп Сибай үҙәк дауаханаһының балалар хирургияһы кабинетында шәфҡәт туташы булып эш башлай. 15 йыл инде ошо хеҙмәтенә тоғро ҡалған.\n—Балалар хирургы Р.Ә. Утарбаев менән эшләүе еңел. Уның алыштырғыһыҙ ярҙамсыһы булырға тырышам. Балалар менән эшләү оҡшай, сөнки уларҙың яралары ла тиҙерәк уңала, ауырыһалар ҙа кәйефтәре шәп, үҙҙәре шаян, шуҡ була,— ти Л.Ваһапова.—Коллектив татыу, уңған һәм тырыш хеҙмәткәрҙәрҙең һәр береһе үҙ эшенең оҫтаһы. Быйыл медицина хеҙмәткәрҙәре көнө уңайынан ҡала үҙәк дауаханаһы етәкселеге минең хеҙмәтемде юғары баһалап, Маҡтау грамотаһы менән бүләкләне. Дәртләндереү сараһы киләсәктә лә тағы ла тырышып эшләүгә көс бирҙе.\nЛуиза Борис ҡыҙының ғаиләһе лә өлгөлө. Ире Альберт Ваһапов менән Карина исемле ҡыҙ һәм Айҙар атлы ул үҫтерәләр. Карина ошо көндәрҙә 9-сы класты тамамлап, төп дәүләт имтихандары тапшырған. Киләсәктә ул ҡартәсәһе Роза Мөхтәр ҡыҙы Ваһаповаға, әсәһенә оҡшап медицина юлын һайларға иҫәп тота. Ә кескәй Айҙарға әле 5 кенә йәш.


Владимир Путин Федераль Йыйылышҡа Мөрәжәғәтнамәһе менән 1 мартта сығыш яһай // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\n9:00, 22 февраля 2018 Сәйәсәт\nВладимир Путин Федераль Йыйылышҡа Мөрәжәғәтнамәһе менән 1 мартта сығыш яһай Фото: Кремлин.ру\nРәсәй президенты Владимир Путин Федераль Йыйылышҡа Мөрәжәғәтнамәһе менән 1 мартта сығыш яһай. Ошо хаҡта ТАСС агентлығы хәбәр итте дәүләт башлығы матбуғат секретары Дмитрий Песковҡа һылтанып. Әлеге ваҡытта Владимир Путин текст өҫтөндә эшләй.\n«Әлбиттә, мөрәжәғәтнамәне әҙерләү эске осрашыуҙар, кәңәшмәләр менән бер юлы бара», — тине президенттың матбуғат секретары.\nМөрәжәғәтнамәлә дәүләт башлығы яҡындағы йылға һәм киләсәккә күҙ алдына килтергән ил үҫеше йүнәлештәрен һөйләргә ниәтләй. Шулай уҡ Владимир Путин эштәрҙең торошон баһаларға һәм эске, тышҡы сәйәсәт йүнәлештәрен баһаларға күҙаллай. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Владимир Путин Федераль Йыйылышҡа Мөрәжәғәтнамәһе менән 12-се тапҡыр мөрәжәғәт итәсәк.\nТеги: Владимир Путин, Федераль Йыйылыш, Мөрәжәғәтнамә


Рәсәй һәм донъя хәбәрҙәре | ГТРК «Башкортостан» - Хәбәрҙәр | 122414\n07 декабря 2018 — 17:07 ГТРК «Башкортостан»\nФранция президенты “һары жилеттар”ҙың ҡаршылыҡ акцияһына бәйле хөкүмәттең ашығыс ултырышын үткәргән. Уға тиклем премьер-министр Эдуард Филипп кәңәшләшер өсөн эре фирҡәләр етәкселәрен саҡырған. Социалистар фирҡәһе һалымдар артыуға мораторий индерергә, республикандар референдум үткәрергә, милли берекмә етәксеһе Марин Ле Пен бөтөнләй ваҡытынан алда һайлауҙар үткәрергә саҡырған. “Һары жилеттар” яғыулыҡҡа хаҡтар артыуға ҡаршы сығыш яһай.\nМахсус операция барышында Тифлистә Украинанан алты кеше ҡулға алынған. Улар Грузияла президент һайлауына ҡыҫылыуҙа ғәйепләнә. Милли гвардияла был хәл буйынса ентекле тикшереү башланған. Рәсми мәғлүмәттәргә ҡарағанда, ҡулға алыныусыларҙың барыһы ла һайлау алдынан милли сикте үткән. Ҡунаҡханала улар йәшәгән бүлмәләрҙә пистолеттар, автоматтар табылған. Енәйәт эше ҡуҙғатылған.\n“Союз МС-11” корабле экипажы-халыҡ-ара космос станцияһы бортында. Станцияға рәсәй космонавты Олег Кононенко, НАСА һәм Канада космос агентлығы астронавтары килде. Экипаж космоста 194 көн эсендә 48 фәнни эксперимент үткәрергә тейеш.\nАмерикала 300 Санта-Клаустарҙың тауҙан саңғынан шыуыуында 300 кеше ҡатнашҡан. Акция 19 йыл үтә һәм матур йолаға әйләнгән. Марафонда ҡатнашыусы һәр кем мәғариф һәм ял итеү программаларын яҡлауға 20 доллар түләгән.\nХорватия йыйылма комндаһы ярым һаҡсыһы Лука Модрич Франс Футбол журналы версияһы буйынса йылдың иң яҡшы футболсыһы итеп танылды. Бүләкләү тантанаһы парижда үтте. Белгестәр фекеренсә, Лука Модрич Португалиянан Криштиану Роналдуға ҡарағанда ла яҡшыраҡ уйын күрһәтә.


Учалыла цемент заводын төҙөү тураһында ҡарар йыл аҙағында ҡабул ителәсәк // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nУчалыла цемент заводын төҙөү тураһында ҡарар йыл аҙағында ҡабул ителәсәк\n14:48, 1 ноября 2010 Иҡтисад\nУчалыла ҙур цемент заводы төҙөргә планлаштырыла. Был турала «Эксперт Online» баҫмаһы хәбәр итә. БР Хөкүмәте вице-премьеры Юрий Пустовгаровтың һүҙҙәренә ҡарағанда, республика властары йыл аҙағына тиклем был проект өсөн көрәшәсәк.\nЗавод төҙөлөшөн бер нисә йыл элек башларға планлаштырылғайны. Проекттың хаҡы 800 миллион евро тәшкил иткәйне. Уның инвесторы Чехия экспорт банкы ине. Комбинат мең кешене эш менән тәьмин итергә тейеш ине. Ләкин бурыстар арҡаһында төҙөлөш туҡтатылғайны. Яңы инвестор булып Мәскәү Төбәк-ара яғыулыҡ-энергетика банкы сығыш яһаны. Төҙөлөш буйынса һуңғы ҡарар йыл аҙағына ҡабул ителәсәк.\nКомбинаттың Мәскәү инвесторҙары өсөн Башҡортостан етәкселеге менән «РусГидро» гидроэнергетика холдингының Ҡариҙел йылғаһында Түбәнге Һөйән ГЭС-ы һәм шул уҡ исемдәге һыу һаҡлағыс төҙөлөшө тураһында килешеүе ҙур роль уйнауы ихтимал. Проекттың хаҡы 25 миллиард һум самаһы тәшкил итә. Төҙөлөш бер-ике йылдан һуң башланырға һәм биш-ете йыл дауам итергә тейеш. Бының өсөн бик күп күләмдә цемент һәм ҡырсынташ, шул иҫәптән Учалылағы яңы эзбиз-цемент комбинаты сығарырға тейешле продукттар талап ителәсәк.\nТеги: төҙөлөш, сәнәғәт


Айыу кеше затынанмы?\nАйыу кеше затынанмы\nЙәмле май айының бер конө. Ауылда тормош ҡайнай, берәүҙәр баҡсала ҡаҙына, икенселәр йорт-ҡура нығыта. Төшкә табан Тәпәнәк тауынан урамдың үрге осона, аҙашып, йәш ярым самаһындағы, ҙур булмаған муйнаҡ айыу килеп тошә. Башта, бер аҙ тирә-яҡҡа ҡарап, үҙе өсөн ғәҙәти булмаған күренеште күҙәтеп тора. Сиҙәмдә уйнап йөрөгән бәләкәй балала, ҡыуанышып, көтөлмәгән ҡунаҡ янына йүгереп киләләр. Айыу балаһы урам буйлап түбәнгә ҡарап саба һәм ауыл уртаһына етәрәк, боролоп, тауға менеп китә. Күп тә үтмәй, ағастар араһына инеп, күҙҙән дә юғала. Уның артынан күҙәтеп ҡалған балаларҙың: “һоро ғына, матур ғына, түнәрәк кенә...” — тип\nҡыуанышып ҡысҡырышҡан тауыштары ишетелә.\nБүренең ауылға төшөп, кәзә-һарыҡ алып китеүе ғәҙәти хәл. Ә аҡыллы, хәйләкәр тайыш табандың кеше араһына килеп инеүе һирәк осрай.\nУн йылдар самаһы элек, ноябрь айҙарында, тәүге ҡар яуып, һыуыҡтар төшкәс, иртә таң менән ҙур ғына айыу ауыл урамы буйлап түбәнге остан үрге осҡа үткән ине.\n- Иртәнге һауынға фермаға китеп барам, арттан дөпөлдәгән тауыш ишетелде. Һыбайлы килгән кеүек тойолдо, - тип һөйләй Баймырҙина Флүрә. — Артыма әйләнеп\nҡараһам, урам буйлап ҡот осҡос ҙур айыу йүгереп килә, ҡурҡыштан, бағана төбөндә йәшенеп ултырып ҡалдым.\nАҙаҡ ҡарҙа ҡалған эҙҙәренән, айыуҙың бүреләр эҙәрлекләүенән ҡасып, ауылға килеп ингәне асыҡланды. Бүреләр, ауылға инергә баҙнат итмәй, ауыл осонда тороп ҡала.\nҠурҡыныс янағанда ҡыр хайуандарының ярҙамға кешегә һыйыныуы билдәле. 1985 йылда Кейекбай ауылында була был хәл. һунарсылар эҙәрлекләүенән ҡасып, урман ҡараусы Хәлитов Зарифтын ҡураһына болан килеп инә. ” Кемгә килергә белгән бит әле”, - тип көлөшә ауыл кешеләре. Бер нисә көн ҡунак булғандан һуң, тынысланған болан кире үҙ йортона — урманға юллана.\n”1970 йылдар баштары, йәй ваҡыты ине, - тип иҫләй Ҡыпсаҡ ауылынан Ишдәүләт Йәғәфәров. — Кискә ҡарай, беҙ, бер төркөм йәштәр, клуб асылғанын көтөп, һикәлтәлә гармун уйнап ултырабыҙ. Бер заман өҫкө урам буйлап ҙур ғына айыу төшоп килмәһенме. Клуб тапҡырына еткәс, айыу туҡтап, беҙгә ҡарап, артына ултырҙы. Гармун тауышы тынғас, тороп ауылдың икенсе осона китте”. Ул йылдарҙа Бәләкәй Ҡыпсаҡ ауылына айыу йыш килгеләгән.\nШул йылдарҙа Килдеғол ауылы эргәһендәге Оҙонсал утарында йәшәүсе Фазлетдинова Зәкирә инәйҙең ҡураһына ҙур ғына айыу килеп инә. Инәйҙең һарыҡтары һарайҙа бикле була. Айыу һарай башына менеп, түбәлеккә һалынған һайғауҙарҙы аҡтара башлай. Зәкирә инәй юғалып ҡалмай, һарай башын аҡтарып маташҡан айыуҙы ҙур ғына таяҡ менән туҡмап, урманға ҡасыра.\nЭлегерәк етем ҡалған айыу балаларын кешеләр алып ҡайтып көтөп, ҙурайғас, йә баҙарға алып барып һатҡандар, йә кире урманға ебәргәндәр. Тимер ауылында йәшәгән беҙҙең Библиамин олатайҙың да ҡулға эйәләштерелгән айыуы булған, тип һөйләй атайым Сәлих Хафиз улы. Ҡаянан ҡолап төшөп йәрәхәтләнгән бәләкәй айыу балаһын ойөнә алып ҡайтып, дауалап аяҡҡа баҫтыра. Ҙурайғас, айыу, нишләптер, хужаһын тырнағы менән сапсый. Олатай уны Темәс баҙарына алып барып, бер урыҫ байына һатып ебәрә.\nБеҙҙен яҡтарҙа айыу тураһында һүҙ сыҡһа, ҡайһы саҡ, кеше затынан бит ул, тигән һүҙҙәрҙе ишетергә тура килә.\n"Айыу кешенән килеп сыҡҡан. Ҡасандыр ауылда бик уҫал, һаран кеше йәшәгән. Күршеләре менән һыйышып, килешә атмағас, урманға барын төпләнгән. Аҙаҡ ҡырағайлашып, айыуға әйләнгән, тип һойләй торғандар ине борон”. - тип иҫләй ине Кейекбай ауылынан Хөсникамал инәй Тукбаева.\n"Аргументы и факты” гәзитенең 2009 йылда сыҡҡан 42-се һанында "Маймылға ҡарағанда айыуҙар беҙгә күпкә яҡыныраҡ” исемле мәҡәләлә ғалим падеоантрополог Александр Белов түбәндәгеләрҙе яҙа: "Мин эт менән айыуҙың кеше тоҡомонан икәнен дәлилдәр менән иҫбат итергә әҙермен. Айыуҙың табаны кеше табанына оҡшаш, маймыл табанынан күпкә камилыраҡ. Күренеүенсә, ниндәйҙер деградацияға бирелгән кеше заты, дүрт аяҡланып, айыуға әйләнгән”.\nӘлбиттә, бөтә гипотезаларҙы ла ысын хәҡиҡәт итеп ҡабул итеп булмай, шулай ҙа уйланырға урын бар. Ер йөҙөндә кешенән ҡала ин аҡыллы биш хайуан: дельфин, маймыл, фил, эт һәм айыу.\nАйыу үҙенең психикаһы буйынса ла кешегә яҡын. Ул ҡулға тиҙ өйрәнә. Бихисап күп трюктар эшләргә һәләтле. Велосипедта, мотоциклда йөрөй, конькиҙа шыуа, хатта хоккей ҙа уйнай.\nШулай ҙа унын ҡоро ерҙәге ин көслө ҡурҡыныс йыртҡыс икәнен лә оноторға ярамай.\nИҫке Монасип ауылынан Заһир Дәүләтбирҙиндың район “Таң” гәзитендә баҫылған мәҡәләһе\nКатегория:Бөрйән районы Иҫке Монасип ауылы\nСығанағы — «https://ba.wikibooks.org/w/index.php?title=Айыу_кеше_затынанмы%3F&oldid=24036»\nПоследний раз редактировалась 7 ғинуар 2021 в 21:55\nБыл бит һуңғы тапҡыр 21:55 7 ғинуар 2021 үҙгәртелгән.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ҒӘҘӘТТӘН ТЫШ, ӘММӘ КҮҘӘТЕҮ АҪТЫНДА - 2020 - Мәҡәләләр\nБашҡортостан Башлығы Радий Хәбиров вирус инфекцияһы хәүефен һәм таралыуын кәметеү саралары тураһындағы бойороҡҡа ҡул ҡуйҙы һәм республикала юғары әҙерлек режимын индерҙе.\nЮғары әҙерлек режимы ғәҙәттән тыш хәл килеп тыуыу хәүефе янаған осраҡта индерелә. Уның сиктәрендә штаб тәүлек әйләнәһенә эшләй, тирә-яҡ мөхит торошон контролдә тотоу көсәйтелә, республикаға килгән кешеләрҙә киҫкен респиратор вирус инфекцияһы билдәләренең булыу-булмауы тикшерелә, ғәҙәттән тыш хәлдәр килеп тыуыуын иҫкәртеү буйынса оператив саралар күрелә. Билдәләнеүенсә, Башҡортостанда коронавирус инфекцияһын йоҡтороу осраҡтары юҡ. Әлеге ваҡытта республикала 48 кеше, шул иҫәптән 8 бала, коронавирусҡа шикләнеп, стационарға һалынған. Барыһының да хәле тотороҡло, дауалау Рәсәй һәм сит ил белгестәренең тәҡдимдәренә ярашлы алып барыла. Тикшереүҙәр үткәрелә, күҙәтеү һәм дауалау бокс бүлексәләрендә ғәмәлгә ашырыла.\nХөкүмәттә коронавирус инфекцияһының таралыуына юл ҡуймау мәсьәләләре буйынса оператив штаб ултырышы барышында Радий Хәбиров 250-нән ашыу кеше һәм сит ил вәкилдәре ҡатнашҡан мәҙәни, спорт, эшлекле сараларҙы үткәрмәҫкә йәки күсерергә ҡушты. Мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡова белдереүенсә, әле театрҙар һәр спектаклгә 200-ләп кенә билет һата, Опера һәм балет театры, Башҡорт дәүләт филармонияһы, "Башҡортостан" дәүләт концерт залы онлайн-трансляцияға күсә..."\nШулай уҡ республика етәксеһе Мәғариф министрлығына юғары һәм урта махсус уҡыу йорттарына белем биреү процесын дистанцион режимға күсерергә, уҡыусыларҙың яҙғы каникулын 6 апрелгә тиклем оҙайтырға һәм һәм шулай уҡ педагогик коллективтарҙы дистанцион уҡытыу варианттарына әҙерләргә ҡушты. Республика мәғариф министры Айбулат Хажин белдереүенсә, яҙғы каникулдан һуң Башҡортостандың барлыҡ мәктәптәре дистанцион уҡытыуға күсәсәк. Уҡыусылар ял иткәндә, уҡытыусылар электрон ҡорамалды файҙаланыу буйынса квалификацияны күтәреү курстарын үтергә тейеш. "Ата-әсәләре һәм законлы вәкилдәре баланы өйҙә ҡалдырыу мөмкинлеге булмаған уҡыусылар өсөн мәктәптәрҙә 15 кешенән артмаған махсус төркөмдәр ойошторола", - тине мәғариф министры. Айбулат Хажин һүҙҙәренсә, уҡыусылар программанан артта ҡалмай, шуға күрә бер кем дә программаны йәйгә оҙайтырға йыйынмай. Республикала балалар баҡсалары карантинға ябылмай. Ләкин ата-әсәләр өсөн сикләүҙәр индерелә: оҙатып килгәндәрҙе мәктәпкәсә белем биреү бинаһына индермәйҙәр, баланы инә торған ерҙә тапшырырға кәрәк. Шулай уҡ һәр сабыйҙың температураһын тикшерәләр. Балалар баҡсаларында көн һайын дезинфекция үткәрәләр. 19 марттан Башҡортостан Мәғариф министрлығының коронавирус инфекцияһы буйынса хәлде асыҡлау өсөн "ҡыҙыу бәйләнеш"е асылды. Телефон: +7 (347) 292-11-52. Ул эш көндәрендә иртәнге сәғәт 9-ҙан киске 6-ға тиклем эшләй.\nРеспубликала йәшәүселәргә вирустың таралыуы теркәлгән сит илдәргә һәм Рәсәй төбәктәренә, кеше күп йөрөгән урындарға бармаҫҡа, предприятие-ойошмалар етәкселәренә эш урындарында дезинфекция ойошторорға кәңәш ителде. Сит илдәрҙән ҡайтҡан кешеләрҙе башҡалар менән тығыҙ бәйләнешкә индермәү буйынса шарттар булдырыу, ундай кешеләрҙә аҙ ғына сир билдәләре беленеү менән тиҙ арала коронавирус инфекцияһына тест үткәреү бурысы ҡуйылды. Коронавирус инфекцияһының таралыуына юл ҡуймау буйынса республика штабының "ҡыҙыу бәйләнеш" телефоны: +7 (347) 286-58-27. Ҡыҙыу бәйләнешкә республикала йәшәүселәрҙән иң йыш бирелгән һорау - ваҡлап һатыу селтәрҙәрендә һәм аптекаларҙа шәхси һаҡланыу саралары - битлектәрҙең булмауына ялыуҙар. Әлеге ваҡытта битлектәрҙе сит илдән индереү тыйылған, үҙебеҙҙә етештереү буйынса һөйләшеүҙәр алып барыла һәм тиҙҙән улар дарыуханаларға сығарыласаҡ. Өфөлә "Ағиҙел" башҡорт художество кәсептәре дәүләт унитар предприятиеһында ла марлянан күп тапҡыр ҡулланыла торған медицина битлектәрен тегеү башланды. Бында көн һайын 3000 битлек етештерелә. Улар бөгөндән өс данаһы 70 һум менән дәүләт дарыуханаларына һатыуға сығарыла. Ә инде коронавирусҡа нисек һәм ҡайҙа анализ тапшырыу тураһындағы ҡарарҙы табип ҡабул итә. Бындай йүнәлтмә коронавирус менән сирләүсе эргәһендә булған йәки уны тәрбиәләгән кешеләргә, сир таралған төбәктәрҙән ҡайтыусыларға йәки килеүселәргә бирелә.\nШулай уҡ республика Башлығы халыҡ араһында коронавирусҡа бәйле ығы-зығы, юҡ-бар хәбәр таралыуын, магазиндарҙан аҙыҡ-түлекте күпләп һатып алыуҙарҙы ла тәнҡитләне. Белгестәр әйтеүенсә, Башҡортостанда аҙыҡ-түлек бар һәм тағы ла кәмендә ярты йылға етерлек. Ҡыҫҡаһы, республикала коронавирус инфекцияһы таралыу хәүефе янау сәбәпле бөтә һаҡлыҡ саралары тормошҡа ашырыла. "Өфө" аэропорты бик күп халыҡ-ара рейстарҙы туҡтатты. Республика судтарында граждандарҙан эштәр интернет-ҡабул итеүҙәр аша ғына атҡарыла, һәм башҡалар.\nҺеҙҙең иғтибарға тағы шундай хәбәрҙәр:\n- Хөкүмәт президиумының сираттағы ултырышында Башҡортостан Республикаһы премьер-министрының беренсе урынбаҫары Андрей Назаров коронавирустың таралыуына бәйле Өфөлә Фольклориаданы уҙғармау йәки күсереү ихтималлығын хәбәр итте. Уның һүҙҙәренсә, сараны үткәрмәү йәки күсереү тураһында һорау рәсми рәүештә асыҡ ҡала. Аныҡ ҡарар май айында Мексикалағы ултырышта ҡабул ителә. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, 18 июлдән 1 авгусҡа тиклем республикала VI Бөтә донъя Фольклориадаһы үтергә тейеш.\n- Рәсәйҙә коронавирустың таралыуына бәйле Берҙәм дәүләт имтиханын ваҡытынан алда тапшырыу этабы күсерелә. Был хаҡта РФ Хөкүмәте вице-премьеры Татьяна Голикова белдерҙе. 2020 йылда Берҙәм дәүләт имтиханы өс этапта үтергә тейеш ине. Беренсе, ваҡытынан алда биреү этабы - 20 марттан 13 апрелгә, төп осор - 25 майҙан 29 июнгә, ә өҫтәмә осор 4 сентябрҙән 22-һенә тиклем тип билдәләнгәйне.\n- 17 мартҡа ҡарата мәғлүмәттәр буйынса, Башҡортостан менән сиктәш өс төбәктә йәшәүселәрҙә коронавирус инфекцияһы табылды. Татарстанда һәм Свердловск өлкәһендә - бер, Пермь крайында - ике. Республиканың көнбайыш сиге янында урынлашҡан Һамар өлкәһендә 5 кеше ауырый. Дөйөм алғанда, Рәсәйҙә 17 мартҡа коронавирус йоҡтороуҙың 114 осрағы асыҡланды, шул иҫәптән 21-е - һуңғы тәүлектә. Күпселек осраҡтар Мәскәүгә тура килә (55). Илдә вирустан һәләк булыусылар әлегә юҡ, 5 кеше һауығып сыҡты. Әлеге ваҡытта коронавирус пандемияһы үҙәге Көнбайыш Европаға тура килә. Италияла эпидемиологик хәл бик ҡатмарлы, унда 31,5 мең кеше сирле, ә үлгәндәр һаны - 2,5 меңдән ашыу. Уҙған йылдың декабрь аҙағында коронавирус тарала башлаған Ҡытайҙа һуңғы көндәрҙә зарарланыу осраҡтары теркәлмәй тиерлек.\n- Бөтә донъя һаулыҡ һаҡлау ойошмаһынан шундай кәңәш: ҡулаҡса менән иҫәпләшкәндән һуң ҡулды мотлаҡ йыуырға. Роспотребнадзор хәбәр итеүенсә, Бөтә донъя һаулыҡ һаҡлау ойошмаһы ҡулаҡсаны файҙаланырға ярамай тигән ҡәтғи тәҡдим индермәй, ләкин теоретик яҡтан ҡарағанда, ҡулаҡсаның да вирустар йоҡтороу каналы булыуы ихтимал. Вирус ҡағыҙҙа ла, пластикта ла күпмелер ваҡыт әүҙем булып ҡала. Бөтә донъя һаулыҡ һаҡлау ойошмаһы мәғлүмәтенә ярашлы, коронавирус ҡағыҙҙа - өс-дүрт көн, пластик картала туғыҙ көнгә тиклем йәшәй.\nӘйткәндәй, коронавирус тәү ҡарашҡа ябай киҫкен респиратор вирус инфекцияһы (ОРВИ) кеүек билдәләргә эйә: юғары температура, тамаҡ ауырта, танау тона, тән һыҙлай, ҡоро йүтәл барлыҡҡа килә, конъюнктивит күҙәтелә, ҡайһы бер осраҡтарҙа ҡоҫторорға, эс китергә мөмкин. Был ауырыу осрағында битлектәргә генә ышанырға ярамай, ә белгестәр кәңәш итеүенсә, ҡулдарҙы йышыраҡ һабынлап йыуырға, бинаны даими елләтергә, танау ҡыуышлығын һабынлы йәки физиологик иретмә менән йыуып торорға, иммунитетты нығытыусы саралар ҡулланырға кәрәк.\nЯҙылған: 20.03.20 | Ҡаралған: 339


Отдел культуры Администрации МР Мелеузовский район - Ололар көнө - оло байрам\nБайрам сараһы йыр һәм шиғырҙарҙан төҙөлгән концерттан башланды. Ололар өсөн Алсынбаева Нәзирә, Алсынбаева Зөлфиә, 6 класс уҡыусылары Сәйфетдинова Диана һәм Идрисова Эльза йырҙар йырланылар. Ҡотлау һүҙе менән ауыл старостаһы, депутат Игбаев Илдус Минибай улы сығыш яһаны. Байрам менән тәбрикләп ул ололарға иң яҡшы теләктәрен еткерҙе, шулай уҡ ауыл тормошона ҡағылышлы яңылыҡтар менән таныштырҙы һәм колхозсыларҙың баҫыу эштәрендәге уңыштары менән шатландырҙы, киләсәккә маҡсаттар билдәләне. Сығышының аҙағында ололар өсөн йыр ҙа бүләк итеп, барыһының да күңелен күтәрҙе.\nАуылыбыҙҙың аҡһаҡалдары Игбаев Рамаҙан Әхтәм улы һәм һуғыш ветераны Солтанов Хәмит Нәсибулла улы өҫтәл артында ултырыусы йәштәштәренә, һәм дә байрамға төрлө сәбәп менән килә алмағандарына ла байрам сәләме еткерҙе, байрамды ойоштороусыларға ихлас рәхмәттәрен әйттеләр.\nБайрам аҙағында оло йәштәге ауылдаштарыбыҙ дәртле башҡорт көйҙәренә бейеп, иҫтәлеккә фотоға төшөп, киләһе көндәрҙә лә осрашып тороу теләген белдереп, таралаштылар.\nҒәббәсова Лилиә, Һабаш ауылы клубы\nО Сабашевском СК


Бөгөн йәһүдтәр иң ҡайғылы датаны билдәләй // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБөгөн йәһүдтәр иң ҡайғылы датаны билдәләй\n11:17, 28 декабря 2009 Йәмғиәт\n10-сы Тевета көнө йәһуд календарында иң ҡайғылы дата тип иҫәпләнә. Риүәйәттәргә ярашлы, тап бөгөн Иерусалим ҡалаһы емерелгән.\n10-сы Тевета көнө тарихы былай. Йәһүдтәрҙең йылъяҙмаһы буйынса 3336 йылда (беҙҙең эраға тиклем 424 йылда) вавилон батшаһы Навуходоносор Иерусалимға һөжүм башлай. Оҙайлы һәм ауыр алыш ҡаланы баҫып алыу менән тамамлана. Һөҙөмтәлә йәһүд ғибәҙәтханаһы яндырыла, ә үҙҙәре Вавилонға ҡыуыла. Шул осорҙан алып 10-сы Тевета ғибәҙәт ҡылыуҙар пост көнө тип билдәләнелә.\n10-сы Тевета менән тағы бер йәһүд тарихы бәйле – Торҙы грек теленә тәржемә итеү. Иудаизмда был ваҡиға Алтын Буға мифы менән сағыштырыла. Йылъяҙмала ул былай һүрәтләнә.\nПтолемей Икенсе – эллин Египтының хаҡимы, Торҙың илаһи килеп сығыуын тәбиғәт закондарына ҡаршы килтереү мөмкинселектәрен эҙләй. Бының өсөн ул 72 йәһүд аҡыл эйәһен саҡырта һәм Торҙы грек теленә тәржемә итергә ҡуша. Фекер айырмалыҡтарын тыуҙырыу маҡсатында, һәр бер аҡыл эйәһен айырым бүлмәгә ултырта. Ни өсөн тигәндә, грек традициялары буйынса төрлө фекерлелек сығанаҡтың түбән мәғәнәлегенә килтерә. Әммә бөтә 72 тәржемә лә оҡшаш булып сыға.\nБеҙҙең дәүерҙә 10-сы Тевет көнө өсөнсө мәғәнәне ала. Ул йәһүдтәрҙә үлеү ваҡыты билдәһеҙ һәм ғибәҙәт ҡылырлыҡ кешеләре булмағандарҙы иҫләү көнө тип иғлан ителгән.\nТеги: иҫтәлекле даталар, милли сәйәсәт


Республиканы ҡаплаған томанһыу таралырға ашыҡмай | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n26 июля 2016 — 15:35 ГТРК «Башкортостан»\nКүптәр тәбиғәттең беҙҙең яҡтарҙа бик һирәк осрай торған был күренешен фотоға төшөрөп ҡалырға тырыша. Табиптар ҙа тыныс. Мөрәжәғәттәр юҡ. Һәүәҫкәр фотограф Вилдан Магомедов ил буйлап сәйәхәт итергә, үҙенсәлекле кадрҙар яһарға ярата. Илаһи мәлдәрҙе иғтибарһыҙ үткәрмәгән егет был күренеште лә ситтә ҡалдырмай. Интернет селтәрендә бәғзе берәүҙәр хәлһеҙләнеп тороуҙарын томанһыуға бәйләй. Әммә, белгестәр борсолорға урын юҡ, тип белдерә. Шулай уҡ ашығыс ярҙам машинаһын да был сәбәп арҡаһында саҡыртыусылар юҡ, тик томанһыуҙың хәүефһеҙлеген тағы бер ҡат иҫбатлар өсөн генә шылтыраталар, ти Марсель Исхаҡов. Бер-нисә көн дауамында халыҡты аптырауға һалған томанһыуҙың барлыҡҡа килеүенә Себерҙәге янғындар сәбәпсе булыуы ихтимал, ти синоптиктар Гөлназ Әхәт ҡыҙы.Метеорологтар томанһыуҙы етди күҙәтеүгә алған. Халыҡ асыҡ һауа һәм ҡояшлы көн көткән арала, Өфө заводтары һаҡсыл режимға күскән. Белгестәр Өфөнө һәм ҡайһы бер райондарҙы ҡаплап алған ошондай томан хәүефле түгел, тип белдерә. Шулай уҡ был аҙна аҙағына томанһыуҙың яйлап тарала башлаясағын да вәғәҙәләй улар.


Студенттар көнө гөрләп үтте » «Йәшлек» гәзите | Газета "Йэшлек"\nГазета "Йәшлек" » Мәғариф » Студенттар көнө гөрләп үтте\n20.11.2010 Студенттар көнө гөрләп үтте\n17 ноябрҙә билдәләнгән Бөтә донъя студенттары көнөнә арнап, БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы Өфөләге «Каруанһарай» сауҙа-эш комплексында матур байрам ойошторҙо.\nҘур сауҙа йорто гөрләп торҙо. Студенттар көнөнә арналған концерт балалар йорто һәм интернаттары тәрбиәләнеүселәре өсөн яҙыу кәрәк-яраҡтарын йыйыу буйынса хәйриә акцияһы менән башланды. Юғары һәм урта белем биреү йорттарының сәнғәт коллективтарының концерты байрамға йәм өҫтәне. Бында һәр теләүсе өсөн психологик, юридик һәм социаль һорауҙар буйынса бушлай консультациялар уҙғарылды. Шулай уҡ йәш белгестәр өсөн вакансиялар йәрминкәһе, волонтерҙар сафына алыу буйынса саралар ойошторолдо.\nБайрам шашка, шахмат һәм өҫтәл хоккейы буйынса турнирҙар, «Студенттарҙың йәмғиәткә йоғонтоһо: мифмы, әллә ысынбарлыҡмы?» тигән темаға ток-шоу үткәрелеүе менән дә ҡыҙыҡлы ине. Бында һәр теләүсе күңеленә ятҡан спорт төрҙәрендә көсөн һынаны, оҫталығын күрһәтте. Бынан тыш, сарала аспиранттарҙың фәнни хеҙмәттәре конкурсы еңеүселәре бүләкләнде. Иң яҡшы бизнес-идея һәм ғилми-тикшеренеү эштәрен тәҡдим итеүселәргә БР йәштәр сәйәсәте һәм спорт министры Александр Никерин димломдар һәм бүләктәр тапшырҙы.\n– Бөгөнгө йәштәр шул тиклем креатив, үҙгәрештәргә һиҙгер, – тип билдәләне үҙенең сығышында Александр Павлович. – Уларҙың маҡсаттары, пландары, хыялдары тормошҡа ашһын өсөн шарттар булдырыу – беҙҙең бурыс. Йәш тикшеренеүселәр, грант эйәләренең үҙҙәренең теоретик эштәрен практикала файҙаланыу мөмкинлеген табыуы мөһим. Бөгөн яҡшы тип билдәләнгән эштәр тормошҡа ашырылыр, тип ышанам.\nБөтә донъя студенттар көнөнә арналған байрам дискотека менән тамамланды.


80-се хәрби-санитар поезд, йәки Эҙләнеү дауам итә » Башҡортостан гәзите\n80-се хәрби-санитар поезд, йәки Эҙләнеү дауам итә\n1942 йылдың 5 декабре. Илде ҡот осҡос һуғыш афәте ялмаған. Емереклек, үлем, аслыҡ – барыһы бергә ҡушылып, көндән-көн төпкәрәк үтә бара. Был көндә ҡыш башының бөтөн һалҡынлығын йыйып Хоҙай ергә түшәгән тиерһең: сатлама һыуыҡ быуындарға үтә, әсе ел йәндәрҙе телә. Ошо саҡ тимер юлдың 1573-сө километрында, “Шишмә” станцияһында туҡтар өсөн рөхсәт көтөп торған 80-се хәрби-санитар поезына икенсе бер 191-се хәрби-санитар поезы килеп бәрелә. Тәүгеһенең һуңғы вагондарын ут көлтәһе ялмай…\nФажиғә фронтта түгел, тыныс тип иҫәпләнгән тылда була. Халыҡ араһында ғауға тыуҙырмау маҡсатындамы, башҡа етди сәбәптәр арҡаһындамы, был аяныс хәлде “онотторорға” мәжбүр итәләр. Тик кеше хәтере мәңгелек: сирек быуат үткәс, һәләк булған 38 кешенең, шулай уҡ поезд командаһының дүрт яугиренең кем булыуын асыҡлау, исемдәрен мәңгеләштереү өсөн балалыҡтары һуғыш йылдарында үткәндәр, фажиғәне күреп-ишетеп белеүселәр, йәш быуын изге эшкә тотона. Эҙләнеү әле лә дауам итә…\nОшо турала һөйләүен һорап, Шишмә районының һуғыш һәм хеҙмәт ветерандары советы рәйесе урынбаҫары, запастағы подполковник Зиннур УСЕЕВҡа мөрәжәғәт иттек.\n– Зиннур Әнүәр улы, һүҙҙе яҡындан танышыуҙан башлайыҡ.\n– Шишмә районының Ураҙбахты ауылында тыуғанмын. Мәктәпте тамамлағас, армияға алындым. Унан һуң Ленинград хәрби-сәйәси училищеһына уҡырға индем. Юрист һөнәрен алғас, Балтик буйы республикаларына ебәрҙеләр. Аҙаҡ инде хеҙмәтем буйынса Советтар Союзының төрлө төбәктәрендә булдым. Подполковник дәрәжәһенә тиклем күтәрелеп, отставкаға сыҡтым. 2000 йылда тыуған яҡтарыма ҡайттым. Фатир алып, ғаиләм менән көн күрәбеҙ. Тик тыныс ҡына ята торғандарҙан түгелмен, ғүмер буйы кеше менән аралашып йәшәгәс, йәмәғәт эшенә тартылдым…\n– Бынан 73 йыл элек булған фажиғә тураһында хәҙер күптәр белмәй. Йылдар төпкөлөндәге ваҡиғаға бәйле документтар йыйыуға, бигерәк тә һәләк булыусыларҙың исемдәрен асыҡларға ынтылыуға нимә этәрҙе? Һеҙ туплаған документтарҙы өйрәнгәндән һуң иҫ китте – был бит баһалап бөткөһөҙ хеҙмәт! Ҡарап сығыу өсөн генә лә 300 биткә яҡын…\n– Коллектив хеҙмәт тип әйтер инем. Башлап йөрөгән бер нисә кеше булһа, дөйөм алғанда, бик күптәрҙең тырышлығы.\nМатериалдарға килгәндә, ишеткән-күргәндәрҙе барлаштырғас, 2008 йылда ныҡлап фажиғәнең эҙенә төшөргә тотондом. Бала саҡта был турала ишетмәгәйнем, ауыл да Шишмәнән йыраҡ. Ә инде 2007 йылда район гәзитендә донъя күргән мәҡәләнән һуң уйға ҡалдым: “Туҡта әле, янып һәләк булған 42 кеше ни өсөн онотолорға, исемдәре билдәһеҙ ҡалырға тейеш?” Төрлө архивтарға яҙҙым. Тик республиканың бер архивы ла ярҙам итә алманы. Өс-дүрт һөйләм менән генә яуап килде: бер ниндәй ҙә мәғлүмәт юҡ, шунда-шунда мөрәжәғәт итегеҙ. Һуңынан Оборона министрлығының Мәскәү өлкәһе Подольск ҡалаһындағы Үҙәк архивына яҙҙым. Ике-өс айҙан һуң, фажиғә фактын дөрөҫләп, яуап бирҙеләр. Баҡһаң, әлегә тиклем 1943 йылда булған тип йөрөтөлгән һәләкәт 1942 йылдың 5 декабрендә, киске сәғәт ун тулыр алдынан булған икән. Тағы ла Санкт-Петербургтағы хәрби-медицина документтары архивына яҙырға ҡуштылар. Унда поездарҙың бәрелеүен раҫланылар. Ләкин һәләк булғандарҙың исем-шәрифен асыҡлай алманылар. Ә миңә шуныһы мөһим ине. Тетрәндергес хәл бит был: һауығам тип тылға ҡайтып барған 81 кешенең 38-е, тағы ла дүрт хеҙмәткәр янып үлһен әле… Әйткәндәй, был урынды халыҡта “ҡәһәрле” тип йөрөтәләр: 1885 йылда тимер юл асылғандан бирле эреле-ваҡлы һәләкәттәр булып торған.\n– Һуғыш ваҡытында яралыларҙы теркәгән документтар ҙа вагон эсендә янғандыр тиергә була…\n– Поезд бригадаһы начальнигының бәләкәй генә рапорты булған. Шуның буйынса Подольскиҙан да, Петербургтан да яуап бирҙеләр. Унда тик биш-алты поезд бригадаһы кешеһе, шәфҡәт туташтары, кондуктор күрһәтелә. Вагондарҙа өс шәфҡәт туташы, кондуктор, 38 хәрби янып үлә. Араларынан береһенең генә фамилияһы билдәле – Сафар ауылынан Байбурин. Янған вагондан: “Мин Байбурин, Сафар ауылынан”, – тип ҡысҡырғанын ишеткәндәр булған. Исемен әйтеп өлгөрмәй…\n– Ул меҫкенең: “Утлы һуғышты үтеп, тыуған ергә ҡайтырға яҙҙы”, – тип килгән бит инде…\n– Эйе, дауаланырға ҡайтып килгән булған. Ошондай аяныслы хәлдәр. Байбуриндарҙы эҙләргә тотондом. Уйлап ҡарағыҙ, Сафарҙан 45 Байбурин илен һаҡларға китһә, шуларҙың 28-е хәбәрһеҙ юғалған! Исмаһам, береһенең генә исемен асыҡлай алһаҡ та, яҙмышы билдәле булыр ине…\n– Тупланған документтарҙан күренеүенсә, һеҙ шәхсән төрлө архивтарға, инстанцияларға 60-лаған рәсми һорау ебәргәнһегеҙ.\n– Әйткәндәй, закон буйынса ҡаралған ваҡытҡа ярашлы яуап биреп торҙолар. Ләкин аныҡ ҡына исемлек табылманы. Һуңынан инде Башҡортостан Башлығына яҙырға булдыҡ. Ул контролгә алып, үҙ Хакимиәте етәксеһенә эште ойошторорға ҡушҡан. Комиссия йыйҙылар. Мине лә саҡырҙылар. Унда эш барышы тураһында һөйләнем. Башҡортостандың Йәмәғәт палатаһынан Илдар Бикбаев ярҙам итергә вәғәҙә бирҙе. Улар Яңы йыл алдынан республиканың Архив эштәре буйынса идаралығы бүлеге начальнигы Ирина Әсфәндийәрова менән Санкт-Петербургка ла барып ҡайтты. Бик күп мәғлүмәт туплағандар. Документтарҙың байтаҡ өлөшө Оборона министрлығының Үҙәк архивына ебәрелгәнлектән, ҡалған эҙләнеүҙәр унда үткәреләсәк. Тимәк, яугирҙәрҙең исемен асыҡларға өмөт бар.\n– Документтар туплауҙан, исемдәрен асыҡлауҙан тыш, һуғыш һәм хеҙмәт ветерандары советы, район, ҡасаба хакимиәттәре ярҙамы менән мәктәп уҡытыусылары, уҡыусылары билдәһеҙ һәләк булыусыларҙың һуңғы төйәге булған урындарҙы тәрбиәләп тора, мәңгеләштереү буйынса ҙур эш башҡара.\n– Изге ғәмәл 1968 йылда Неля Смирнова тарафынан башланған. Ябай ғына пионервожатый ололарҙан һораштырып, фажиғә урынын таба. Уны кәртәләп алыуҙы һорап ҡасаба Советына бара. Ләкин уға ышанмайҙар. Һуңынан Неля Петровна бер нисә өлкән класс уҡыусыһы, элекке тимер юл эшсеһе Филипп Зеленкин менән бергә тупраҡтың өҫкө ҡатламын аса. Фажиғә эҙемтәләре материалдарын, кеше һөйәктәре ҡалдыҡтарын тоҡҡа йыйып, Смирнова ышанмаған кешегә алып бара. Һуңынан инде төрлө власть, райком вәкилдәре ҡушыла. Пионерҙар металл йыйып тапшырған аҡсаға кәртә ҡуйыла, обелиск ултыртыла. Уйлап ҡарағыҙ: йәш кенә ҡыҙыҡай ул заманда оло эш башҡара. Үҙе ҙур батырлыҡ бит!\n5 декабрь иң һыуыҡ ваҡыт була. Вагондар яна, ә йыйылыусылар бер ни эшләй алмай. Һүндерергә һыу юҡ, ҡар бәреп булмай. Һуңынан шаһиттар, ҡарап тороп яндырҙыҡ инде, тип әсенә. Аҙаҡ был урынға аҙна буйы халыҡты ебәрмәйҙәр. Һәр бер деталь, ҡалаҡ, котелок тигәндәй, кеше ҡалдыҡтарының ваҡ өлөштәре бергә йыйылып, 51 септә тоҡҡа тултырыла ла, тимер юлдан ситтәрәк соҡор ҡаҙылып, шунда күмелә. Ә кемдең тәне аҙмы-күпме һаҡланған, уларҙы Шишмәнең христиан зыяратына ерләйҙәр. Тағы ла ҡалғандарын, 42 кеше күп бит инде, Алкин тауына алып баралар.\n– Бер фажиғәгә бәйле өс иҫтәлекле урын һаҡлана хәҙер Шишмә ерендә. Уларҙы тәрбиәләп тороу – үҙе ҙур, изге ғәмәл. Уҡыусыларҙың ҡатнашыуы тәрбиәүи яҡтан да баһалап бөткөһөҙ. Бында “патриотизм” тип тылҡып тороуҙың кәрәге лә юҡ…\n– Нәҡ шулай. Иҫтәлек булһын тип, 2009 йылда Шишмә христиан зыяратында әлегә исемдәре билдәһеҙ яугирҙәргә һәйкәл ҡуйҙыҡ. 2012 йылда Алкинда мәңгеләштерҙек. Куйбышев тимер юл идаралығына, Шишмә районы хакимиәтенә, ғөмүмән, изге эшкә көс һалған барыһына ла рәхмәт.\n– Һеҙ үҙегеҙ – был фажиғәнең шаһиттары менән һөйләшкән кеше. Ҡыҙғаныс, тәбиғәт ҡануны шулай, күптәре хәҙер үҙҙәре гүр эйәһе. Изге эштә уларҙың башланғысы, иҫтәлектәре лә бик ҙур әһәмиәткә эйә бит.\n– Эйе. Мәҫәлән, Филипп Зеленкинды алайыҡ. Ул фажиғәне үҙе күргән, ярҙам итәйек тип йүгереп йөрөгән. Тик ни эшләй алһындар инде, вагон ишектәре емерелгән – асылмай. “Буржуйка” мейесе янып торған – һалам мендәр, һалам тултырылған матрастарға шунда уҡ ут ҡапҡан. Вагон стеналары, иҙәндәре ағас. Етмәһә, яғыулыҡ, спирт булған… Филипп Николаевич һөйләүенсә, тәүҙә үтеп-һүтеп йөрөгән паровоздар сигнал биреп ҡысҡыртҡан. Һуңынан кем йәйәүләп, кем паровозда, арбаларҙа авария урынына ашыҡҡан. Унда бер боролош бар, шунда поездар бәрелешкәнсе светофор янып торған: “Инергә ярамай!” Икенсе хәрби-санитар поезы машинисы йоҡлап китеп, уны күрмәгән. Эҙләнеүҙәр барышында шуны белдек: бисара 34 сәғәт буйы йоҡламайынса эшләгән. Шунда уҡ “енәйәт эше” асылып, күп вазифалы кеше хөкөмгә тарттырылған.\nЗеленкин иҫән ҡалған берҙән-бер оло йәштәге шаһит ине. Ҡалғандары инде ул саҡта үҫмер генә булған. Шунан һуң, әйткәнемсә, тәүге көндәрҙә НКВД һалдаттары уратып алған, бер кемде лә ебәрмәгән. Тик барлыҡ әйберҙәрҙе йыйып күмгәс, урынын тырматып ҡуйғас ҡына “ҡулса”ны алғандар.\nҮҫмер саҡтарында унда булыусыларҙан Миңлединә Алмаева, Хәтмулла Собханғолов, Галина Смахина – барыһы ун бишләгән кеше үҙҙәре күргән-белгәндәрҙе һөйләне. Лидия Листкованы айырым атағы килә. Ул эҙәрмәндәргә Шишмәләге ҡәберлекте күрһәткән. Баҡһаң, әхирәте Бурченко фажиғә ваҡытында госпиталдә эшләгән икән. Ул былай тип һөйләгән: “Госпиталгә ауыр яралыларҙы килтерҙеләр. Шуларҙың ун бере икенсе тапҡыр янған. Тәү тапҡыр һуғышта, аҙаҡ бында…” Һуңынан Листкова менән Бурченко госпиталдә үлгән бер нисә кешенең, фажиғәлә һәләк булғандарҙың ҡәберлеген тәрбиәләп торған.\n– Бөгөн һеҙҙең төп маҡсат – әруахтарҙың исемен асыҡлау. Элек тә бындай ынтылыш, шаһиттар иҫән саҡта теләк булғандыр…\n– Әлбиттә. Тик, алда әйткәнемсә, ул саҡта күп нәмә сер итеп һаҡланған бит, хатта һөйләшеп тә тормағандар. Хәҙер иһә мөмкинлектәр киңерәк. Бөгөн 80-се, шулай уҡ 191-се хәрби-санитар поезы тураһында мәғлүмәттәр тупланды, шаһиттарҙың күрһәтмәләре бар. Тәүҙә тик Байбуриндың фамилияһы билдәле булһа, эҙләнеүҙәр барышында санитарка Мария Завьялованың исемен асыҡланыҡ. Ун туғыҙ ғына йәшлек ҡыҙ Пермь крайынан булып, үҙе теләп фронтҡа киткән. Киләсәктә Оборона министрлығының Подольскиҙағы Үҙәк архивында эштәр дауам итеп, янғында һәләк булған яугирҙәрҙең барыһының да исеме асыҡланыр тип ышанам.


Lasselsberger Өфө районындағы сәнәғәт предприятиеһын киңәйтеү өсөн 6,3 млрд һум аҡса йәлеп итәсәк\n3 июндә Петербург халыҡ-ара иҡтисади форумында Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров һәм Lasselsberger компанияһын ойошторған Йозеф Ласселсбергер республика Хөкүмәте менән компания араһында Өфө районында етештереүҙе киңәйтеү буйынса килешеүгә ҡул ҡуйҙы.\nДөйөм хаҡы 6,3 миллиард һумлыҡ инвестиция проекты 2026 йылға тиклем иҫәпләнгән, ул йылына 10 миллион квадрат метр керамик плитә сығарыуҙы күҙаллай. Һөҙөмтәлә 270 яңы эш урыны барлыҡҡа киләсәк.\nКилешеү нигеҙендәге үҙ-ара эшмәкәрлек бизнес-проектты, финанс һәм техник документтарҙы, шулай уҡ проектҡа дәүләт ярҙамы саралары комплексын формалаштырыуҙы үҙ эсенә ала.\nДокументҡа ҡул ҡуйыр алдынан Радий Хәбиров менән Йозеф Ласселсбергер эшлекле осрашыу үткәрҙе. Унда компанияның төбәктәге ағымдағы эшен һәм яңы проекттарҙы тормошҡа ашырыу мөмкинлектәре хаҡында һөйләшеү булды.\n- Башҡортостан инвестициялар өсөн асыҡ. Килешеү эшмәкәрлегебеҙ үҫешенә ярҙам итер тип ышанам. Ул республика өсөн яңы эш урындар барлыҡҡа килтерәсәк, – тине Йозеф Ласселсбергер. – Республика килеп сыҡҡан мәсьәләләрҙе хәл итергә булышлыҡ ҡылыр тип ышанабыҙ.


Балыҡ бирмә, ҡармаҡ бир | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n12 мая 2021 — 12:06 ГТРК «Башкортостан»\nБашҡортостан балыҡсылары яңы миҙгелгә әҙерләнә. Яҡшы табыш эләктерергә теләүселәр ҡоралды ҡайҙа яңырта? Әлбиттә, Өфөнөң Аксаков урамындағы “Блесна” магазинында. Бында балыҡ тотоу өсөн бөтә кәрәк-яраҡтарҙы табырға була. Ысын балыҡсы миҙгел һайламай. “Блесна” магазинында ҡышҡы балыҡсылыҡ булһынмы, йәйге миҙгелгәме кәрәкле ҡоралын да, яҡшы табыш өсөн кәрәк-ярағын да табырға мөмкин. Магазин кибеттәрендә тиҫтәләгән төр ҡыуал, ҡармаҡ, һеүән, спиннинг һәм башҡа кәрәк-яраҡтар. Килешкәнен оҫта һатыусылар һайлап алырға ярҙам итә. Әле күл-йылғаларҙа ҡыуаллы ҡармаҡ миҙгеленең ҡыҙған мәле, июнь башынан спинингҡа ла тотоу мөмкинлеге буласаҡ. Балыҡ тотоуҙоң бар төрөнә ҡоралдарҙы “Блесна” магазинында табырға мөмкин. Аксаков урамы 91 йортта урынлашҡан кибет көн һайын иртәнге сәғәт туғыҙҙан киске туғыҙға тиклем эшләй.


Ғаиләбеҙ нуры » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Махсус биттәр » Ғаиләбеҙ нуры\n27.11.2010 Ғаиләбеҙ нуры\nӘсәй! Ниндәй бөйөк был һүҙ! Һәр кемдең йөрәгенә бөтмәҫ йылы биреп, изге ептәр менән тыуған ергә, үҙенә мәңге тартып, күңелдә гел матур тойғолар уятып, йәшәүгә көс биреп тороусы ла, шифаһын йәлләмәй тирә-яҡҡа таратыусы тере шишмә ул һин, әсәй.\nОшо мул көҙ көнөндә Күгәрсен районының Туйымбәт ауылында йәшәгән ҡәҙерле әсәйебеҙ Асия Суфыйғәле ҡыҙы Сәлимова күркәм юбилейын – 70 йәшен билдәләй.\nӘсәйебеҙҙең бала сағы ауыр һуғыш йылдарына тура килә. Фронттан ҡайтҡан яугир ҡартатайымды танымай ҙа тора. ҡартатайым – Советтар Союзы Геройы Суфый Хажи улы Суфьянов ғаиләһендә үҫеп, матур, төплө тәрбиә, белем алған әсәйем. Унан тырыш, булдыҡлы күрше ауыл егете – атайыбыҙҙы осратып, бергә тормош башлайҙар. Заманына күрә күренекле ғаиләнән сыҡҡан, колхоз рәйесе ҡыҙы, йәш киленгә – әсәйебеҙгә ауылдаштар сәйерһенеп тә, һағайып та ҡараған. Әммә ул үҙенең изгелекле йөрәге, ярҙамсыллығы, һәр саҡ яҡты сырайлы, асыҡ йөҙлө булыуы менән бергә йәшәйәсәк ауылдаштарының ихтирамын яулай.\nӘсәйебеҙ килен булып төшкән тәүге көндәренән алып тиҫтә йылдар ауылдың һөтсөлөк фермаһында һауынсы булып эшләне. Һәр саҡ алдынғылар сафында булды. Бик күп хөрмәт, маҡтау ҡағыҙы, иҫтәлекле бүләктәрен ҡәҙерләп, йәшлек иҫтәлеге итеп һаҡлай ул.\nБер көн шулай көйәнтә-күнәктәрен аҫып, Эйеккә һыуға килгән әсәйем бер баланың батып барғанын күреп ҡала. Бер минутҡа ла юғалып ҡалмай батыр әсәйем, һыуға ташланып, баланы ҡотҡара. Ул малай бөгөн минең тормош иптәшем, әсәйемдең оло кейәүе булырға яҙған. Беҙ һиңә, әсәй, мең рәхмәтлебеҙ!\nТыуған йортобоҙҙоң нуры, ҡото, балаларыңдың, туғандарыңдың терәге-таянысы булып, әсәйебеҙ инде 51 йыл атайыбыҙ менән өлгөлө ғүмер итә. Ауылыбыҙҙа егәрле, намыҫлы, тормошто ихлас яратыусы ҡәҙерлебеҙҙе һәр кем үҙ итә. Әсәйебеҙ кесене – кесе, олоно оло итеп, ҡартәсәйем менән 25 йыл килен-ҡәйнә булып татыу ғүмер итте. Беҙҙе, дүрт балаһын, ел-ямғыр тейҙермәй үҫтереп, йәшәргә өйрәтеп, төплө тәрбиә биреп, оло тормош юлына сығарҙылар. Матур ғаилә тормошонда, әсәй, һин ысын мәғәнәһендә атайымдың ныҡлы терәге, ҡанаты булдың. Әле лә усағыңдың йылыһын, утын һүндермәй, түшәктә ятҡан атайымды көнө-төнө тәрбиәләп, һаулығын һаҡлап, йәшәүгә көс биреп, сөкөрләшеп ғүмер итәһегеҙ. Мең рәхмәт, әсәй, үҙеңдең булмышың менән һин беҙгә ҙур Хазина!


Шәрип (Кушнаренко районы) — Башҡорт Википедияһы\n54°57′31″ с. ш. 55°33′34″ в. д.HGЯO\nШәрип (Кушнаренко районы)\n(Шарипово (Кушнаренковский район) битенән йүнәлтелде)\n80 240 890 001\n80 640 490 101\nШәрип (рус. Шарипово) — Башҡортостандың Кушнаренко районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 648 кеше. Почта индексы — 452251, ОКАТО коды — 80240890001.\n2010 йыл 14 октябрь 648 317 331 48,9 51,1\nВафин Альберт Закир улы (6.07.1937) — хирург-ғалим, Нью-Йорк Фәндәр Академияһының мөхбир ағзаһы, медицина фәндәре докторы (1993), профессор (1994). 1967 йылдан Ставрополь медицина академияһы уҡытыусыһы, 1990—2011 йылдарҙа госпиталь хирургияһы кафедраһы мөдире. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған табибы (1996).\nӘхмәтйәнова Сатира Зөлҡәфил ҡыҙы (6.09.1937) — Шәрип урта мәктәбенең 1960—2001 йылдарҙағы педагогы, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған уҡытыусыһы.\n↑ Вафин Альберт Закир улы — Башҡорт энциклопедияһы (Тикшерелгән 1 июль 2017)\n↑ Исторический календарь / 2017 / Сентябрь. Сайт Управления по делам архивов Республики Башкортостан (рус.) (Тикшерелгән 25 август 2017)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Шәрип_(Кушнаренко_районы)&oldid=743835 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 19:06 25 август 2017 үҙгәртелгән.


Өфөлә ике егет тирҙан винтовка урлап ҡасҡан\nВаҡиға кисә Дим биҫтәһендә теркәлгән.\nВидеокүҙәтеү ҡоролмаһына эләккән яҙманан күренеүенсә, егеттәрҙең береһе сәпкә атҡан арала, икенсеһе ҡорал урлап ҡаса. Тир хужаһы бөгөн социаль селтәрҙәрҙә күңелһеҙ хәлгә бәйле белдереү яһаған. Ул бурҙарға винтовканы үҙ ирке менән ҡайтарырға ҡушҡан. Юғиһә, улар менән хоҡуҡ һаҡлау органдары шөғөлләнәсәк. Тәҡдим ителгән материалдар буйынса егеттәрҙе ҡулға алыу артыҡ ҡыйынлыҡ тыуҙырмаясаҡ.


Умартасылыҡ серҙәре/21-се дәрес\n1 Икенсе һәм артабанғы күстең осоп сығыуы\n2 Тәбиғи айырыуҙың ыңғай яҡтары\n3 Күс айырыуҙың етешһеҙлектәре\nИкенсе һәм артабанғы күстең осоп сығыуы[үҙгәртергә]\nКүс сығарып ебәргән ғаиләлә ҡорттарҙың бер өлөшө, төрлө кимәлдә үҫешкән үрсемдәр һәм инә ҡорт ҡарышлауыҡтары, тороп ҡала. Көбөләге үрсемдән сыҡҡан ҡорттар икенсе күстең төп өлөшөн тәшкил итә.\nТәүге йәш инә ҡорт көбөнө көпләп ҡуйғандан һуң һигеҙенсе көндә оянан сыға. Йәш инәле икенсе күс, әгәр ҙә көндәр торошо беренсе күстең сығып китеүенә тотҡарлыҡ яһамаһа, тәүге күстән һуң туғыҙынсы көндә айырыла. Икенсе һәм артабанғы күстәр сығыуҙан 1-2 тәүлек элек инә ҡорттарҙың сигнал тауыштарын ишетергә мөмкин. Инә ҡорттарҙың был “йырын”, ғәҙәттә, кис һәм иртән иртүк ишетеп була.\nИнә ҡорт “йыры” буйынса улар әле оялағы көбөләрҙә көндәштәренең барлығын белә. Икенсе күстәр тәүгеһенә ҡарағанда йонсоу көндәргә аҙыраҡ иғтибар итә. Шуға ла улар, көслө ел иҫеп торһа ла, ҡояш балҡып торған көндә лә осоп сыға. Күстә иһә инә ҡорттар ояһынан бер үк ваҡытта сыҡҡан ике-өс инә ҡорт була.\nИкенсе күс сыҡҡандан һуң, икенсе йәки өсөнсө көндәрҙә аталанмаған йәш инә ҡорттар менән өсөнсө күс тә осоп сығырға мөмкин. Артабан һәр күс айырған һайын ҡорттар һаны кәмей бара. Күс айырыу туҡтағандан һуң йәки ҡапыл көслө бал йыйыу (бигерәк тә йүкәнән, ҡандала үләненән, көнбағыштан) башланған осраҡта ҡорттарҙа көслө аҙыҡ әҙерләү — һут йыйыу инстинкты “эшләп китә”. Был иһә үрсеү — күс айырыу процесын туҡтата, һәм ҡорттар, шунда уҡ инә ҡорттарҙың көбөләрен кимереп, улар эсендәге инәләрҙе юҡ итә. Йәш инә ҡорт, тыуып 7 көн үткәс, умартанан осоп сыға, умарталыҡтан 1–2 йәки 5–6 саҡрым самаһы алыҫлыҡта һауала әре ҡорттар менән осрашып ҡушыла (бер нисә инә ҡорт 6–8 әре ҡорт менән “ҡауышып” аталана). Ғаиләлә яңынан ғәҙәти тәртип урынлаша.\nБал ҡорттары, бал йыйыу насарыраҡ, өҙөк-өҙөк барһа ла, ул бөтөнләйгә туҡтап ҡалмаған осраҡта, күс айырыуға әүәҫ була, сөнки улар үҙҙәре менән аҙыҡ запасын — балды һәм һеркәне бер нисә көнлөк алып китә. Ә йыйым булмағанда йәки көслө бал йыйыу мәле килеп етһә, күс айырыуҙы туҡтата.\nҒәҙәттәге күс айырыу бал ҡорто ғаиләләренең көслө үҫеше мәленә, уларҙа өлкән һәм үҫешеп килеүсе айырым ҡорттарҙың ныҡ күбәйгән осорона тура килә, ләкин айырым йылдарҙа күс айырыу бик иртә (20–25 майҙа уҡ) башланырға мөмкин. Күс айырыу осоро, ғәҙәттә, ике – алты аҙна дауам итә, әммә һуңғы йылдарҙа ул ике айға һуҙылды, аҙаҡҡы күстәр 20–25 июлдә сыҡты. Бындай хәл умартасылыҡта йыл да булмай.\nТәбиғи айырыуҙың ыңғай яҡтары[үҙгәртергә]\nАйырылып сыҡҡан күс ҡорто яңы кәрәҙ төҙөүҙә һәм балауыҙ бүлеүҙә бик юғары етештереүсәнлеккә эйә. Күс ғаиләләре (күс ҡорттары), аҙыҡтың ҙур запасын туплап, бал йыйған саҡта ифрат ҙур егәрлелек күрһәтә.\nКүс айырыуҙың етешһеҙлектәре[үҙгәртергә]\nстихиялы процесс һанала, йылдың-йылы тирбәлеп тора, был иһә ҡорт ғаиләләре һанын планлы арттырыуҙа ҡыйынлыҡтар тыуҙыра;\nғаилә күс айырыу хәленә күскәндән һуң, инә ҡорттоң йомортҡа һалыуы кәмей, ә һуңыраҡ бөтөнләйгә туҡтап ҡала, быларҙың барыһы ла ҡорттарҙың үрсеүсәнлеген кәметә;\nҡорттар күс айырыу хәлендә һүлпән була, һутты һәм һеркәне бик әкрен йыя, кәрәҙҙәр төҙөмәй. Күс айырыу мәле мул бал йыйыу (мәҫәлән, йүкәнән) мәленә тура килгәндә, бал йыйыуҙы шаҡтай кәметә;\nкүстәрҙе тотоу, уларҙы умартаға ябыу өсөн күп хеҙмәт түгеү талап ителә;\nайырым йылдарҙа күс айырыу шул тиклем көслө була, әгәр ҙә сараһын күрмәһәң, ҡорт ғаиләләре, бер нисә тапҡыр күс айырып, аҙ ғына ла бал бирмәҫкә мөмкин;\nтоҡомсолоҡ эшен ауырлаштыра, сөнки күңелгә хуш килмәгән сифатҡа эйә булған ҡорт ғаиләләре лә күс айыра;\nтәбиғи күс айырыу умартасының хеҙмәт етештереүсәнлеген кәметә, иң мөһиме — бал ҡорто аҫрауҙың интенсив технологияһын индереүгә ҡамасаулай.\nӘгәр ҙә һеҙҙең бал ҡорто ғаиләләре тейешле саралар күргәндән һуң да күс айырыу хәленә килһә, уларға мөмкинлек бирергә кәрәк.\nСығанағы — «https://ba.wikibooks.org/w/index.php?title=Умартасылыҡ_серҙәре/21-се_дәрес&oldid=19476»\nБыл бит һуңғы тапҡыр 17:31 31 май 2018 үҙгәртелгән.