05:13, 20 декабрь 2017 версияһы\n8 байт алынған , 4 года назад\n05:12, 20 декабрь 2017 версияһы (төҙәтеү)\nә (removed Category:Социальная гигиена; added Category:Гигиена using HotCat)\n05:13, 20 декабрь 2017 версияһы (төҙәтеү) (кире алырға)\n'''Зәғиф''' — йәмғиәттә физик, аҡыл, йәки сенсор йәки психик тайпылыштары булыуы арҡаһында шәхси мөмкинселектәре сикләнгән кеше<ref name="s1" />.\n[[Рәсәй Федерацияһы]]<nowiki/>нда «инвалид» статусын билдәләү медик-социаль экспертиза учреждениеларында башҡарыла һәм бер үк ваҡытта медик һәм юридик процедураны тәшкил итә. Инвалидлыҡ төркөмөн билдәләү юридик һәм социаль мәғәнәгә эйә, сөнки йәмғиәт менән айырым мөнәсәбәттәрҙе билдәләй: инвалидтың льготалары булыуы, инвалидлыҡ буйынса пенсия түләү, эш буйынса сикләүҙәр һәм эшкә яраҡһыҙлыҡ. Ҡайһы бер белгестәр инвалидтарҙы социаль тигеҙһеҙлек формаларының береһе булараҡ ҡарай<ref name="s1" />.\n=== 1-се төркөм инвалидлыҡты билдәләү ===\n* инвалид балалар, уларҙың ата-әсәһе, опекуны, попечителе һәм социаль хеҙмәткәрҙәр ҡала транспортының бөтә төрҙәрендә (таксиҙан башҡа) бушлай йөрөү хоҡуғы менән файҙалана;\n* социаль хеҙмәтләндереү стационар учреждениеларында йәшәүсе, ата-әсәләр ҡарауынан мәхрүм булған йәки етем ҡалған 18 йәшкә етеүсе инвалид-балалар торлаҡ менән сираттан тыш тәьмин ителә;\nhttps://ba.wikipedia.org/wiki/Махсус:Сравнение_версий/768370 ҡабул ителгән


Өфөлә Башҡортостандың халыҡ шағиры Рауил Бикбаевты һуңғы юлға оҙаттылар\n25 Апрель 2019, 15:01\nӨФӨ, 2019 йыл, 25 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/. Өфөлә, республика Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайҙа, 23 апрелдә ҡаты ауырыуҙан донъя ҡуйған Башҡортостандың халыҡ шағиры Рауил Бикбаев менән бәхилләштеләр. Йыйылыусыларҙы шағирҙың шиғыр уҡыған тауышы ҡаршы алды. Сараны Дәүләт Йыйылышы рәйесе Константин Толкачев алып барҙы. Ул Рәсәйҙең мәҙәниәт министры Владимир Мединскийҙың ҡайғы уртаҡлашыу телеграммаһын уҡып ишеттерҙе.\nРеспублика етәксеһе Радий Хәбиров уҙған йылдың декабрендә объектив сәбәптәр буйынса уның 80 йәшлек юбилейына килә алмағаны өсөн мәрхүмдән ғәфү үтенде.\n«Рауил Бикбаев — башҡорт халҡының арҙаҡлы улы, бөтә ижады тыуған республикаһының мәнфәғәттәренә арналды. Ул уның даны тураһында хыялланды, ғүмере буйы шуның өсөн эшләне һәм ижад итте. Сәскә атыусы Башҡортостан бөйөк шағирға төп һәйкәл булһын. Беҙ уның мираҫын һаҡларбыҙ һәм уның иҫтәлегенә лайыҡлы булырға тырышырбыҙ», — тип билдәләне Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы.\nБашҡортостандың Яҙыусылар берекмәһе рәйесе Зәки Әлибаев, Башҡортостандың халыҡ шағиры Хәсән Назар сығыш яһаны. Өфө ҡалаһы исеменән Өфө ҡала Советы рәйесе Валерий Трофимов телмәр тотто.\n«Рауил Төхвәт улы Бикбаев ҡалабыҙҙың ғорурлығы - уның почетлы гражданы булды. Улар күп түгел, миллионлы ҡалала 12 кеше генә, ләкин ошо исемгә лайыҡ булыу өсөн бай тормош юлы үтергә, халыҡ өсөн байтаҡ эш башҡарырға, абруй ҡаҙанырға кәрәк. Рауил Төхвәт улы тап шундай кеше ине», — тине Валерий Трофимов.\nТуғандары исеменән бәхилләшеү һүҙҙәрен шағирҙың ейәне Артур әйтте. Ул республика һәм ҡала власы органдарына, Яҙыусылар берекмәһенә һәм табиптарға рәхмәт белдерҙе. Олатаһының ейәндәре менән ныҡ яҡын булыуы һәм дүрт бүлә-бүләсәләрен дә күреү бәхете тейеүе хаҡында һөйләне.\n«80 йәшенә яҡынлаша башлауына ҡарамаҫтан, миңә, тиҫтәләрсә мең саҡрым алыҫлыҡта урынлашҡан икенсе илгә, килеп етә торғайны. Беҙ уның менән Американы арҡырыһына-буйына йөрөп сыҡтыҡ, индеецтар менән осраштыҡ, үҙенең көндәлектәрендә ул ошо хаҡта яҙҙы, — тине Артур Бикбаев. — Ҡартатайымдың оҙаҡ йәшәгәне, бай, матур, емешле ғүмер кисергәне өсөн шатбыҙ».\nРауил Бикбаев Өфөнөң Мосолмандар зыяратына ерләнде.


А.Кивиряхктың «Әлифбанан бер себеш» моноспектаклендә күптән бындай хәл булғаны юҡ ине әле! Театрҙың Бәләкәй залы тамашасылар менән шығырым тулы булды. Халыҡ шау-гөр килеп, сәскә гөлләмәләре тотоп, тамашаны түҙемһеҙләнеп көтә. Шаршау артынан ипләп кенә спектаклдә төп һәм ерҙән бер ролде башҡарыусы Алмас Әмиров күҙәтә тегеләрҙе.\nӨсөнсө ҡыңғырау сыңланы, тамашасыларҙан кеҫә телефондарын һүндереүҙәре һоралды, һәм сәхнәгә Мәүлит (Алмас Әмиров) сыҡты… Был кистә ул бигерәк тә ихлас, үтә лә бирелеп уйнаған һымаҡ тойолдо. Шулай булмай ни. Залда бит ябай тамашасы йыйылмаған. Башҡортостандың халыҡ артисы Алмас Әмировтың ижадына ғашиҡтар, уның яҡташтары, дуҫтары йыраҡ араларҙы яҡын итеп килеп еткәйне.\nСәғәт ярым барған спектаклде бер үҙе башҡарып сыҡҡан Алмас Әмиров спектаклдән һуң тамашасылар менән сәғәттән ашыу спектаклдә асылған һорауҙарға яуаптар эҙләп, фекер алышты, аралашты. Был үҙе батырлыҡ түгелме?


Шәмбе аяҙ һәм һалҡын буласаҡ, йәкшәмбе ҡар яуыуы көтөлә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nШәмбе аяҙ һәм һалҡын буласаҡ, йәкшәмбе ҡар яуыуы көтөлә\n16:35, 11 декабря 2009 Йәмғиәт\nБашҡортостанда тотороҡло һалҡын көндәр башланды. Башгидромет үҙәге мәғлүмәттәренә ҡарағанда, алдағы көндәрҙә һауа торошо артыҡ үҙгәрмәйәсәк. Иртәгә яуым-төшөмһөҙ, аяҙ, ҡояшлы көн көтөлә. Көндөҙ термометрҙар минус 13 градус күрһәтәсәк, төндә 16 градусҡа тиклем һыуытасаҡ. Йәкшәмбе минус 8 градусҡа тиклем йылытасаҡ, ә көндөң икенсе яртыһында күңелдәрегеҙҙе сафландырып, йомшаҡ ҡар яуасаҡ.\nЯңы эш аҙнаһы башында ҡар яуыуы дауам итәсәк, ә дүшәмбе кис синоптиктар көндөң һалҡынайтыуын күҙаллай.


Ҡабаҡ байрамына йыйылдыҡ\n#ә_беҙҙең_ауылдаҠайҙалыр ҡыҙарып бешкән тәмле алма байрамын үткәрһәләр, ҡайҙалыр әсе баланды маҡтап ҙурлаһалар, беҙҙең Күгәрсен уңғандары ҡарап тороуға ябай ғына, тәгәрәп кенә ерҙә үҫкән, ләкин изге китабыбыҙ Ҡөрьәндә телгә алынған, Юныс пәйғәмбәргә хәл индереүсеҡабаҡҡа дан йырланы.\nБеҙҙең Күгәрсен ауылында әүҙем ҡатын-ҡыҙҙар һәр сарала:“Айыҡ ауыл- 2019” район конкурсы булһынмы, “Сәләмәт тәндә – сәләмәт рух” исемле спорт уйындары булһынмы, халыҡты йыйып,ҡатнашып, күңелле йәшәй. Әле яңыраҡ күрше Аҡҡондоҙ ауылы ҡатын-ҡыҙҙары ауыл советы депутаты Гөлсәсәк Ғүмәрова етәкселегендә Күгәрсен ауылы ҡатын-ҡыҙҙарын “Уңыш байрамына” саҡырһа, Күгәрсен ҡатын-ҡыҙҙары ла “ҡунаҡ ашы – ҡара-ҡаршы” тип уларғаҠабаҡ байрамына саҡырыу ебәрҙе.\nҠайҙалыр ҡыҙарып бешкән тәмле алма байрамын үткәрһәләр, ҡайҙалыр әсе баланды маҡтап ҙурлаһалар, беҙҙең Күгәрсен уңғандары ҡарап тороуға ябай ғына, тәгәрәп кенә ерҙә үҫкән, ләкин изге китабыбыҙ Ҡөрьәндә телгә алынған, Юныс пәйғәмбәргә хәл индереүсеҡабаҡҡа дан йырланы. Ауыл биләмәһе хакимиәте алдындағы байрам үтәсәк майҙаннәҡ алтын көҙҙөң бөтә матурлығын үҙендә сағылдырҙы был көндө. Бик үҙенсәлекле башланып китте байрам. Алып барыусы – уҡытыусы, ауыл советы депутаты Сания Хөсәйенова байрамды асып, иң түргә Ҡабаҡты саҡырҙы һәм алтын төҫөн хәтерләткән йоморо ҡабаҡ (Миңзәлә Бикбулатова) арбаға ултырып, Нәйлә Әбделмәнова ярҙамында майҙанға килеп тә сыҡты. Уларҙы халыҡ ихласлыҡ менән дәррәү ҡаршы алды.\nАуылдың әүҙем ҡыҙҙары МиңзәләБикбулатова, ГөлсәсәкҒүмәрова, СанияХөсәйенова, ЗаремаАбдрахманова,НәйләӘбделмәнова, Фәнүрә Ғиззәтуллина бик ныҡ әҙерләнгәйне.Түрҙә – көҙҙөң бөтөн матурлығын күрһәтеп, шарҙар менән биҙәлгән, һәр төрлө емеш-еләктән сағыу композиция. Оҙон итеп һуҙылған өҫтәл ҡабаҡтан һәм башҡа милли ризыҡтарҙан, әҙерләнгән аш-һыуҙан һығылып торҙо. Һалҡын көндө күңелдәргә йылы өҫтәп, гөрләп самауыр ҡайнап ултырҙы. Өҫтәлдең икенсе башында оҫталарҙың көҙгө байлыҡтан эшләгән ҡул эштәре урын алды. Бер-бер артлы ярыштар, һәр төрлө уйындар берәүҙе лә ситтә ҡалдырманы.Килгән һәр тамашасы – балаларҙан алып ололарға тиклем – барыһы ла ҡатнашып, бүләк алып шатланды.\nКүрше ауыл ҡунаҡтары ла күстәнәсһеҙ килмәгән байрамға: музыкаль бүләк – картуф тураһында йыр булһа, бешергән һәр төрлө милли тәмлекәстәр сәй өҫтәлендә урын алды. Ҡабаҡ кейемендәге ауыл фельдшеры Миңзәлә Бикбулатова ҡабаҡтың витаминдарға, антиоксиданттарға иҫ киткесбай булыуын, организмды йәшәртеү көсөнә эйә икәнен һөйләп, файҙалы кәңәштәрен еткерҙе.Күгәрсен ауылы “Иман нуры” мәсете мөслимәләре исеменән Гүзәлиә Ғүмәрованың кешегә генә түгел, бөтә тереклеккә “йәшәү эликсиры” булған ҡабаҡтың нисек итеп изге Ҡөрьән китабына инеүе, Юныс Пәйғәмбәрҙе нисек итеп үлемдән алып ҡалыуы, дин, әхләҡ, иман тураһында йөкмәткеле,фәһемле сығышы күптәрҙе уйға һалғандыр.\nШундай бай йөкмәткеле күңелле сара самауыры ҡайнап ултырған өҫтәл артында сәй эсеү менән тамамланды. Аллаһы Тәғәлә һәр эштең дауамлы булыуын һөйә,ошондай халыҡ мәнфәғәтен ҡәнәғәтләндерерлек, ысын мәғәнәһендә, ваҡыттары менән иҫәпләшмәй, матур саралар ойоштороусы әүҙем ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙ булғанда – ауыл йәшәр, иншаллаһ! Был сарала ҡатнашҡан һәр бер ауылдашҡа – олоһона, кесеһенәауыл Советы хәкимиәте исеменән ҙур рәхмәт еткерге килә!\nХәлиҙә Мөрсәлимова. Күгәрсен ауылы.


Кәңәш һорап, фатихалар алып... » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Кәңәш һорап, фатихалар алып...\nКәңәш һорап, фатихалар алып... 30.09.2016 // Йәмғиәт\nИлебеҙҙә алтмыш йәшкә артылғандар, етмешен ваҡлаған инәй-бабайҙар, һикһәндә лә йөрәк дәрте һүнмәгән оло быуын вәкилдәренең көнитмеше нисек? Өлкән йәштәге кешеләрҙең абруйы бармы бөгөн? Быуындар бәйләнеше һиҙеләме?\nЯрты тиҫтә ғүмер кисереп, ошо юлда үҫешкә ынтылып белем-ғилем таратыр, зиһенлеләр, иманлылар, быуындар сылбырының өлгө затынан бит һеҙ, оло быуын. Үксәгеҙгә баҫып килгән йәш быуынға әйтер васыяттарығыҙ, бирер һабаҡтарығыҙ бармы?\nТормош юлығыҙ яҡтымы һәм хупмы икән?\nОшо һорауҙарға яуап табыу маҡсатында Башҡортостан Республикаһы мосолмандары Диниә назараты мөфтөйөнөң беренсе урынбаҫары Айнур хәҙрәт Арыҫлановҡа мөрәжәғәт иттек:\n– Оло быуын һәм ғилемгә ынтылыш, оло быуын һәм дин... Ошо хаҡта нимә әйтә алаһығыҙ?\n– Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт ғәләйһис-сәләм барыбыҙға өлкәндәрҙе хөрмәт итергә һәм балаларҙы яратырға ҡушты. Беҙ, йәштәргә, оло быуын һәр саҡ үрнәк булып тора. Борон-борондан халҡыбыҙ ниндәйҙер эш башлағанда өлкәндәр фекеренә ҡолаҡ һалған, кәңәш алған, уларҙың һүҙе, йәштәрҙең көсө менән төрлө мәсьәләләр хәл ителгән.\nОло кеше лә үҙ өҫтөндә эшләүҙе туҡтатмай. Бына мин шундай аҡһаҡалдарыбыҙҙы беләм, улар имам булып уҡыу йорттарында һабаҡ бирә. Пәйғәмбәребеҙ бишектән алып ләхеткә хәтлем белем алырға ҡушты. Был үҙ өҫтөңдә эшләү тигәнде аңлата. Шундай кешеләр бар, улар һис ҡасан үҙ өҫтәрендә эшләүҙе туҡтатмай һәм беҙгә үрнәк булып тора. Беҙ ҙә аҡһаҡал йәшендә күркәм хикмәтле, йәғни кешеләр ҡарап һоҡланып торорлоҡ, камил холоҡло аҡһаҡалдар булһаҡ ине.\n– Һуңғы йылдарҙа иманға килгән йәштәр күбәйә, ә өлкәндәр мәсеттәргә күп йөрөймө?\n– Әлбиттә, йөрөйҙәр, әлхәмдуллиләһ. Беҙҙең имамдарыбыҙҙың һикһән проценты – оло кешеләр, райондарҙағы мәсеттәрҙең эшмәкәрлеге тулыһынса тиерлек улар иңендә ята. Уларға эш хаҡы түләнмәй. Ошоға бәйле заман йәштәренә бигерәк тә ауыл мәсеттәрендә эшләү ауырыраҡ, сөнки йәш егеттәр ғаилә ҡороп, балалар үҫтерә. Дини йәштәр ҡала еренә килеп, эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнергә мәжбүр. Шуға ла, оло йәштәге эшләп йөрөгән имамдарыбыҙ булмаһа, бөгөн беҙҙең хәл-торошобоҙ мөшкөл булыр ине.\nМәҙрәсәгә уҡырға килеүселәр араһында дини белемгә ынтылған йәштәр күп, шуға ла беҙҙең байтаҡ мөғәллимдәребеҙ, дәрес биргән хәҙрәттәребеҙ – йәштәр быуынынан. Сөнки уларҙың, оло быуындан айырмалы рәүештә, динде өйрәнергә мөмкинлектәре күберәк. Ололарҙың йәш сағы дин тыйылған заманда ауырыраҡ шарттарҙа үтте. Шулай ҙа өлкәндәрҙең дини белем алырға мөмкинлеге бар. Дини белем биреү ҡала һәм район үҙәктәре мәсеттәрендә ойошторолған. Уларҙа квалификация үткән уҡытыусылар белем бирә.\n– Быуындар күсәгилешлеге тибеҙ. Исламда булыусы йәштәр менән ололар араһында бәйләнеш һаҡланамы?\n– Оло быуындың туплаған белеме беҙҙең өсөн бик мөһим. Сөнки динде белеү менән генә эш бөтмәй, тәжрибә лә талап ителә. Шуға ла белем алып ҡайтҡан һәм, мәҫәлән, имам итеп тәғәйенләнгән йәш кешегә өлкәндәр ярҙам итә, йәғни ниндәйҙер эш башлауҙа аҡыл-тәжрибәгә таянған оло быуын һәр саҡ терәк булып тора. Йәш кеше үҙ сиратында ололар янында йөрөй, үҙе лә дәрес бирә, шул рәүешле остазынан күп нәмәгә өйрәнә.\n– Бөгөн ике яҡлы күренешкә шаһит булырға мөмкин: йәштәр араһында күңеле менән дингә тартылып та, ышаныстары етмәү арҡаһындамы баҙнат итмәүселәр һәм ололар араһында ваҡыт етмәгәнлеккә һылтанып намаҙ уҡыуҙы һуҙып килгәндәр бар.\n– Ысынлап та, ҡайһы бер кеше, эшемдән киткәс, машина алғас, хаҡлы ялға сыҡҡас мәсеткә йөрөй башлармын, ти. Әммә әҙәм ҡасан вафат булырын белмәй. Үҙебеҙ шаһит, күп кенә йәштәр китеп бара донъянан...\nБеҙ был донъяла күпме йәшәребеҙҙе белмәйбеҙ. Бәлки, үлемебеҙ беҙҙе ишек артында, йәки юлға сыҡҡанда көтөп торалыр. Шуның өсөн һәр ваҡыт Аллаһы Тәғәлә менән күрешергә әҙер булырға тейешбеҙ. Был – һинең тәнең һәм йәнең таҙа булыуы, ғөсөллө булыуың. Шуға ла “өлкәнәйгәс, намаҙға баҫырмын” тигән уй шайтан ҡотҡоһонан ҡотолмайса хәл ителмәҫ.\nӘгәр ҙә, һеҙ әйткәнсә, йәштәр араһында икеләнеп йөрөүселәр булһа, ниндәйҙер кәңәш-ярҙам һорарға теләйҙәр икән, улар беҙгә килә ала. Диниә назаратының йәштәр бүлеге эшләй, улар өсөн төрлө спорт, ҡатын-ҡыҙҙар, танышыу клубтары һәм ғилми йүнәлештәге ойошмалар етерлек. Ололарға килгәндә, өлкән йәштәгеләр менән шулай уҡ Башҡортостан мосолмандарының Диниә назаратында ойошма эшләй. Республикабыҙҙың абруйлы 12 аҡһаҡалы ингән президиум бар. Кәңәшле ил тарҡалмаҫ, ти халыҡ, оло быуын һәм йәштәр менән бергәлек һәм бәйләнеш булдырылған.\n– Йәш быуынға өлгө булыр, ихтирамға лайыҡ инәй-бабайҙар һәм өләсәй-олатайҙарға, йыйындарҙы йәмләүсе, өгөт-нәсихәт бирер, аҡыл-зиһен өләшер ағинәй һәм аҡһаҡалдарға Халыҡ-ара оло йәштәгеләр көнө уңайынан ниндәй теләктәрегеҙ булыр?\n– Илебеҙҙәге бар аҡһаҡалдарыбыҙҙы һәм ағинәйҙәребеҙҙе оло байрамдары уңайынан ҡотлайым. Аң-ғилем менән бергә таҙа күңел, аҡыл теүәллеге, яҡты зиһен, иҫәнлек-һаулыҡта, балаларығыҙ, яҡындар-туғандар рәхмәтендә, күрше-күлән, халыҡ ихтирамында, күңел тыныслығында, иманда булыуҙарын теләйем. Һәм йәштәргә мөрәжәғәт итәм: өлкәндәргә иғтибарлы булып хәлдәрен белешеп, ярҙам ҡулы һуҙып торайыҡ һәм һәр ваҡыт уларҙың фатихаһында булайыҡ.


БЕЛОРЕТТЫҢ МОҢЛО ЕГЕТЕ\nНовости ⇒ БЕЛОРЕТТЫҢ МОҢЛО ЕГЕТЕ\nКүптән түгел халыҡ-ара һәм республика конкурстары лауреаты Искәндәр Ғәзизовтың концерты үтте\nУрамда яҙ! Тормош мәшәҡәттәренә ҡарамай, көндәлек эштәргә иғтибар итмәй, тамашаға ҡанатланып, көйлө-моңло, юмористик сюжетлы программаны күрергә килеүселәр күп ине. Залда «алма төшөрлөк тә урын юҡ». Ҡанатланмаҫлыҡмы ни һуң бындай тамашаларҙан һуң?! Былар барыһы ла үптән түгел Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһында «Далан» төркөмө солисы, халыҡ-ара һәм республика конкурстары лауреаты Искәндәр Ғәзизовтың концерты хаҡында. Йырсы булыу Искәндәрҙең булмышына яҙылғандыр. Уның моңло ла, һағышлы ла, дәртле лә, сағыу ҙа концертын ҡарап халыҡ, донъя мәшәҡәттәрен бер аҙға онотоп, күңел тыныслығы алып ҡайтҡандыр. Һәр ваҡыт нимәлер менән мәшғүл, тик хәрәкәттә булған, үткер ҡарашлы, тынғыһыҙ Искәндәр үҙен талантлы йырсы, профессиональ башҡарыусы, оҫта музыкант – күп яҡлы артист булараҡ күрһәтте.\n«Яҙҙар менән килгән һөйөүем һин», «Замана», «Бер йәшәп ҡалайыҡ әле», «Бер аҙ моңһоу», «Китмә, йәшлек» кеүек тәрән мәғәнәле йырҙарҙың премьераһын халыҡ әйтерһең дә ҙур түҙемһеҙлек менән көткән. Йырсының һәр сығышын тамашасы ихлас алҡыштар менән оҙатты, сәскә гөлләмәләренә һәм бүләктәргә күмде. Искәндәр Ғәзизовтың йырҙары һәр кемдең күңеленә яҡын. Бының сере ябай – репертуар киңлеге. Артист тыуған яҡ, мөхәббәт, ғаилә һәм дуҫтар, замана һәм башҡа бик күп темаларға мөрәжәғәт итә. Шуныһы ихтибараға лайыҡ, репертуар һайлағанда йырсы еңел-елпе һәм таныш булмаған композиторҙар йырҙарына туҡталмай, ә Зифа Нагаева, Альфред Йәҡшембәтов, Наил Шәймәрҙәнов, Юлай Үҙәнбаев, Мөҙәрис Ғизетдинов, Реваль Хисмәтуллин, Родион Мортазин кеүек билдәле композиторҙар менән хеҙмәттәшлек итеүҙе хуп күрә. Был уның уңышлы карьераһының тағы ла бер серелер.\nКонцерт барышында Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты Зәки Арыҫлан улы Әлибаев сәхнәнән изге теләктәрен еткереп Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай Рәйесе Костантин Толкачев исеменән Рәхмәт хатын тапшырҙы. Шулай уҡ, йырсының ижад байрамы уңайынан уның дуҫтары «Боевое братство» Бөтә Рәсәй ветерандар йәмәғәт ойошмаһы ағзалары юғары профессионализмы, актив йәмәғәт позицияһы һәм йәштәргә патриотик тәрбиә биреүҙә тос өлөш индергәне өсөн рәхмәт хаты һәм миҙал менән бүләкләне.\nБашҡортостандың атҡаҙанған артисы Алһыу Бәхтиева, Иҙел Нурғәлин, легендар йырсы Искәндәрҙең яҡташы Роза Аккучукованың сығыштары тамашаға йәм өҫтәне. «Синяя птица» Рәсәй телевизион проекты еңеүсеһе, 9 йәшлек Учалы ҡыҙы Ләйсән Золотарева һоҡланыу ҡатыш ғорурлыҡ уятты. Кисәне республикабыҙҙың билдәле юмор оҫтаһы, Башҡортостандың халыҡ артисы, мәшһүр Ҡыҙыҡ Ҡотлоәхмәтович – Вәлит Илембәтовтың алып барыуы программаға мәртәбә өҫтәне.\nЫсынлап та, был үҙенсәлекле ижад байрамын әҙерләп сәхнәгә ҡуйған ижади төркөмгә «Афарин!» тип әйтергә ҡала. Тамашаның режиссеры Миңзәлә Яхинаға, сценарий авторы – Башҡортостандың атҡаҙанған матбуғат хеҙмәткәре Баныу Ҡаһармановаға артабан да ижади уңыштар теләп, киләсәктә лә матур программалар менән беҙҙе ҡыуандырыуҙарын теләйбеҙ.\nӘ талантлы, эскерһеҙ, ябай, дуҫтары, тамаша¬сыһы алдында һөйөү-хөрмәт яулаған Искәндәр Ғәзизовты алда яҡты, өмөтлө юлдар, оҙон йылдар, үҙенә генә хас булған көйлө-моңло уңышлы ғүмер һуҡмағы көтһөн. «Тормошомдан, дуҫтарымдан уңдым, яҙмышыма, һеҙгә тамашасылар рәхмәтлемен! Таяныр дуҫтарың булыу – бәхеттәрҙең береһе», - тигән һүҙҙәр менән тамамланы концертын Искәндәр Ғәзизов.


Яңы йыл хәтирәләре\n17 Ноябрь 2021, 16:14\nБына беҙҙең сабырһыҙлыҡ менән көтөп алған мәл етте: шыршы янында тегеләй-былай йөрөп ятҡан Ҡыш бабай тоҡсайын асып балаларға күстәнәстәрен тарата башланы.\nТуғыҙ балалы ишле ғаиләлә алтынсы бала булып донъяға килгәнмен. Ата-әсәйемдең тәүге ике ир балалары өйҙәрендә мейес булмау арҡаһында һыуыҡ тейҙереп үлгән. Һуғыштан һуңғы йылдарҙа халыҡ ярлылыҡта йәшәгән, сифатлы медицина ярҙамы ла күрһәтелмәгән. Ауылыбыҙ ҙур булһа ла, Мүтә исемле бер фельдшер апайҙан башҡа медицина хеҙмәткәре булманы.Үҫкәс кенә уның сыуаш милләтле Матрена исемле ҡатын икәнлеген һорашып белдем.\nМәктәпкә 1964 йылда төштөм. Бик теләп барҙым мин уҡырға, беренсе сентябрь көнөн тыным менән тартып алырҙай булып көттөм! Ләкин байрам линейкаһына яңы мәктәп формаһы, алъяпҡыс, галстук тағырға насип булманы. Ғөмүмән, мәктәпте тамамланғанға тиклем үҙемдән ике йәшкә өлкән апайымдан ҡалған кейемдәрҙе кейҙем. Әгәр улар ҙа туҙмаһа, минән кесерәк һеңлеләрем кейҙе. Шуға ҡарамаҫтан, уҡырға төшөүем менән бик бәхетле инем!\nТәүге Яңы йыл байрамын да ныҡ көтөп алдым. Ул йылдарҙа ҡышҡы каникулдарға тиклем беренсе синыф балалары тышына аҡ алъяпҡыслы, аҡ таҫмалы, йылмайып ҡул күтәреп ултырған бик матур ҡыҙ төшөрөлгән "Әлифба" китабын уҡыны. Бына алфавиттың 42 хәрефен өйрәнеп бөтөүгә Яңы йыл да килеп етте. Китаптың һуңғы битен асҡас, артабан ни булыр, тағы ла уҡырға китап булырмы, тип ҡайғырғанымды хәтерләйем. Ләкин йомғаҡлау дәресендә уҡытыусыбыҙ Ғәлиә Талиповна, "Яңы йылдан һуң "Башҡорт теле" һәм "Туған тел" тигән китаптарҙы уҡыясаҡбыҙ", тип тынысландырҙы.\nУл йылдарҙа китапҡа ҙур хөрмәт булды. Беҙ китап-дәфтәрҙәребеҙҙе, ручкаларыбыҙҙы, сумкаларыбыҙҙы бик ныҡ һаҡлай һәм ҡәҙерләй инек. Китап-дәфтәрҙәребеҙ туҙмаһын өсөн тышын гәзит менән тышлайбыҙ, тышлыҡ гәзит туҙһа, алмаштырабыҙ. Былар хаҡында әсәйем дә, уҡытыусыбыҙ ҙа көн һайын тиерлек аңлатып торҙо. Мин дә үҙемдән һуң һеңлеләремә йәмһеҙ, таушалып бөткән китаптар ҡалыуын теләмәнем, шуға "Әлифба"мды тап-таҙа көйөнә тапшырҙым.\n"Әлифба"быҙҙың иң һуңында ҡыш темаһына шиғырҙар, йырҙар бирелгән. Хәтерҙә уйылып ҡалғаны "Тышта ҡар яуа" тигән йыр, "Ҡыш бабай" тигән шиғыр һәм "Ҡыш бабай һәм ҡар бөртөктәре" тигән әкиәт булғандыр - уларҙы бик яратып уҡыныҡ беҙ! Яңы йылға әҙерлек барышында һүҙҙәрен ятлап алдыҡ, шуға бөгөн дә онотҡаным юҡ:\nӘйҙә, сығайыҡ, сығайыҡ,\nСана шыуайыҡ, шыуайыҡ!\nХеҙмәт дәрестәрендә үҙебеҙ өсөн битлектәр (маскалар), шыршыны биҙәү өсөн үҙ ҡулдарыбыҙ менән уйынсыҡтар, ҡағыҙ сылбырҙар эшләүебеҙ хәтерҙә ҡалған. Ул замандарҙа Яңы йыл шыршылары ғәләмәт ҙур һәм бейек була торғайны. Әллә үҙебеҙ бәләкәй булдыҡмы икән? Һәр синыф Яңы йыл шыршыһын биҙәү өсөн тырыша: берәүҙәр – сылбыр, икенселәре – уйынсыҡтар, өсөнсөләре – йәнлектәр эшләй. Беҙгә, беренселәргә, сылбыр эшләү ҡушылды. Шаяртып, "А" синыфын арыш, параллель "Б" синыфын бойҙай тип йөрөтә торғайныҡ. Уны нисек эшләү тураһында пионервожатый Рәмзиә Латипова апай беҙгә аңлатып сыҡты. Үҙем эшләйем, үҙемдең аҡылыма һыймай: нисек итеп шул тиклем бейек шыршының түбәһенә еткәнсе сылбыр эшләмәк кәрәк? Ул нисә метрға етер икән?\nӘ сылбырҙы беҙ аҡ дәфтәр йәки альбом биттәрен төрлө төҫтәргә буяп, (сөнки ул ваҡыттарҙа төҫлө ҡағыҙҙар һатылманы), уларҙы нәҙек кенә итеп киҫә инек. Киҫмәләрҙе бер-береһенә бешкән картуф иҙмәһе (елем юҡ) һылап тоташтырғас, бәләкәй генә сылбырҙар барлыҡҡа килә башлай. Эш аҙағында һәр беребеҙҙең сылбырын йыйып бер-береһенә тоташтырабыҙ. Бына шулай төрлө төҫтәрҙә балҡып күҙҙең яуын алып торған ғәләмәт оҙон сылбыр барлыҡҡа килә. Үҙ эшебеҙҙән үҙебеҙ, эй, һөйөнәбеҙ, шатлыҡтың сиге юҡ!Хеҙмәт уҡытыусыһы ла эшебеҙҙән ҡәнәғәт: барыбыҙға ла "дүртле", йә "бишле" эләгә. Өйгә яҡшы билдәләре "тейәп" ҡайтһаң, күңел дә күтәренке, ата-әсәйҙәр ҙә маҡтай!\nЯңы йыл алдынан уҡытыусыларыбыҙға, ата-әсәләргә биреү өсөн дә, шыршыға элеү өсөн дә ниндәйҙер уйынсыҡтар эшләй инек. Кем нимәгә оҫта: малайҙар трактор, машина, ҡыҙҙар – сәскәләр төшөрә. Уларҙы буяғас, картуф иҙмәһе менән ҡатырғаға йәбештерәһең дә, иң өҫтөнә шыршыға элеү өсөн еп үткәрәһең. Эш бөткәс, уҡытыусы уларҙы йыйып алып китә.\n...Бына минең һағынып көткән беренсе Яңы йыл байрамы ла килеп етте. Уҡыусыларҙың хеҙмәт дәрестәрендә эшләгән уйынсыҡтары, төрлө төҫтәге сылбырҙар, шарҙар менән биҙәлгән байрамса залға атай-әсәйҙәр, олатай-өләсәйҙәр йыйылған. Халыҡ шул тиклем күп, урын етмәгәнлектән бала-саға иҙәндән урын алған. Мәктәп директоры барыһын да байрам менән ҡотлап, теләктәр әйтә, уҡыуҙа, йәмәғәт эштәрендә әүҙем ҡатнашҡан балаларға бүләктәр тапшырҙы. Ул йылдарҙа китап – иң ҡәҙерле, иң шәп бүләк һаналды. Китап эләкһә, түбә күккә тейә яҙғандай була торғайныҡ!\nШыршы тирәләй әйлән-бәйлән уйнаныйбыҙ, айырыуса күңелле итеп ҡысҡырып йырлайбыҙ, хатта аяҡтар үҙенән-үҙе гармун көйөнә ҡушылып тыпырлап тора! Бына беҙҙең сабырһыҙлыҡ менән көтөп алған мәл етте: шыршы янында тегеләй-былай йөрөп ятҡан Ҡыш бабай тоҡсайын асып балаларға күстәнәстәрен тарата башланы. Миңә лә иң тәүге ҡәҙерле күстәнәсте тотторҙо. Ябай ғына көрән төҫтәге ҡағыҙ эсенә теп-теүәл алты бөртөк прәник менән һары-ҡыҙыл төҫтәге лампасыйҙар һалынғайны. Шатлығымдың сиге юҡ! Күстәнәсемде төшөрөп ебәрмәйем тигән кеүек синыфыма киттем – байрам ҡайғыһы бөттө. Кейемемде алмаштырғас, бер прәниккә лә теймәйенсә өйгә ҡайтып киттем. Аяҡтар үҙенән-үҙе йүгерә! Эй, бәләкәй туғандарым ҡыуанырҙар инде, тип эстән генә шатлыҡ кисереп атлайым.\nҠайтҡас, төшөрөп ебәрмәйем тигәндәй, һаҡлыҡ менән генә күстәнәсте әсәйемдең ҡулына тотторҙом. Беҙҙә айырып ашау ғәҙәте юҡ, шуға кискелеккә аш эскәндән һуң барыбыҙ ҙа самауыр тирәләй йыйылып ултырып шәшкеләргә һөтлө-мәтрүшкәле "Краснодар" сәйе ҡойолғас, әсәйем һәр беребеҙгә икешәр лампасый менән икешәр прәник өләшеп сыҡты. Барыбыҙға ла етте, сөнки минән өлкән ике апайым да үҙҙәренең күстәнәсен минең кеүек алып ҡайтҡайны. Шул ваҡыттағы самауыр тирәләй ултырып күңелле итеп, Ҡыш бабай күстәнәсе менән сәйҙәр эсеү әле һаман бала сағымдың иң бәхетле мәле итеп хәтеремдә һаҡлана.


Рәсәй Берләшкән Милләттәр Ойошмаһының именлек шураһының көнсығыш Алеппоға халыҡ-ара күҙәтеүселәр оҙатыу тураһындағы резолюцияһына вето һаласаҡ. Был турала Рәсәйҙең ойошмалағы вәкиле Виталий Чуркин белдерҙе. Боевиктарҙы һәм тыныс халыҡты эвакуациялау күптән бара, күҙәтеүселәр төркөмөн туплау иһә бер аҙна самаһы ваҡытты аласаҡ, тигән ул. Рәсәй ҡалалағы хәлде күҙәтеүҙең альтернатив планын тәҡдим итергә ниәтләй.\nПольшала парламент көрсөгө дауам итә. Халыҡ “Закон һәм ғәҙеллек” фирҡәһе тәҡдим итеп парламент ҡабул иткән ҡапма-ҡаршылыҡлы бер-нисә законға ризаһыҙлыҡ белдереп урамға сыҡҡан. Оппозиция закондарҙы, шул иҫәптән киләһе йылға бюджетты ҡабул итеү өсөн кворум булмаған, тип раҫлай.\nТиҙ йөрөүсе “Яр ҡарлуғасы” поезы Мәскәүҙән Берлинға тәүге рейс яһаны. Был юлды ул 20 сәғәттә үткән. Ошо маршруттағы башҡа поездар менән сағыштырғанда, пассажирҙар Белинға 5 сәғәттә тиҙерәк барып еткән.\n“Мәскәү-Сити” эшлекле үҙәгенең “Око” башняһы ҡыйығында ер шарында иң бейектә урынлашҡан тәүге каток асылды. 354 метр бейеклектәге боҙҙа шыуыу үҙәгенең майҙаны 420 квадрат метрға етә.


“Һин тереклек булып тыуғас, Хаят ҡыҙым, Был донъяла балҡып йәшә, бул йондоҙом” » «Йәшлек» гәзите\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » “Һин тереклек булып тыуғас, Хаят ҡыҙым, Был донъяла балҡып йәшә, бул йондоҙом”\n07.03.2017 “Һин тереклек булып тыуғас, Хаят ҡыҙым, Был донъяла балҡып йәшә, бул йондоҙом”\nБашҡортостандың халыҡ шағиры Рәми Ғариповтың ҡыҙы тормошта ла, ижадта ла ихласлыҡты ярата\nБеҙ уның менән 20 йылдан ашыу бер коллективта эшләйбеҙ. Матур күңелле, алсаҡ йөҙлө хеҙмәттәшебеҙҙе барыбыҙ ҙа ихтирам итәбеҙ. Уның менән теләгән темаға иркен һөйләшергә мөмкин. Һәр ваҡыт үҙ фекерен еренә еткереп әйтә белә. Һөйләмдәре шундай төҙөк. Атаһы һымаҡ талғын ғына һөйләшә. Атаһы менән бик ғорурлана һәм ныҡ ярата. Ул – бөйөк халыҡ шағирының ҡыҙы. Исеме – Хаят. Әсәһе яратып, тормош тигән мәғәнәгә эйә булған ошо үҙенсәлекле, матур исемде ҡушҡан. Һүҙебеҙ меңдәрсә әҙәбиәт һөйөүсенең кумиры булған Башҡортостандың халыҡ шағиры Рәми Ғариповтың ҡыҙы Хаят Йәрмөхәмәтова тураһында. Атаһының тыуыуына – 85, вафат булыуына 40 йыл тулған көндәрҙә Хаят менән әңгәмәләштек. Уны түкмәй-сәсмәй һеҙҙең иғтибарға тәҡдим итәбеҙ.\n– Хаят, атайыңды иҫләйһеңме?\n– Ул вафат булғанда, миңә 5 йәш тә тулмаған булған бит. Шулай ҙа бер бик бәхетле мәл йөрәгемдә уйылып ҡалған. Мин тыуғас, әсәйем менән Баймаҡ ҡалаһында йәшәгәнбеҙ. Әсәйем район гәзитендә эшләгән. Беҙ йәшәгән ергә яҡын ғына туҡталыш була торғайны. Бына өйҙән сығып, шунда китеп барабыҙ. Атайымдың ҙур усында – минең бәләкәс кенә ҡулым. Китер алдынан миңә кәнфитме, печеньемы – бер тәмлекәс тотторҙо. Ошо мәл һаман да хәтеремдә. Әсәйем әйтеүенсә, атайым беҙҙе күрергә, хәлебеҙҙе белергә килгән булған. Тағы бер ныҡ матур хәтирәне һөйләгәйне. Ул саҡта миңә ике генә йәш булған. Йәй башы. Тауға барғанбыҙ. Алһыу ғына костюм кейгәнмен, күбәләктәр артынан йүгереп йөрөйөм икән. Атайым ҡарап торған да: «Ә барыбер беҙҙең ҡыҙыбыҙ матур», – тигән. Бында ниндәйҙер мәғәнә булғандыр инде.\n– Ә әсәйең менән атайың нисек танышып киткән икән? Миңлебикә апайҙың был турала һөйләгәне юҡмы?\n– Әсәйем БДУ-ның филология факультетында башҡорт-рус бүлегендә уҡыған. Ул ваҡытта атайым «Совет Башҡортостаны» гәзите хеҙмәткәре булған. Студент сағында беренсе тапҡыр күргәндә әсәйем уға артыҡ иғтибар итмәгән. Ә редакцияға эшкә килгәс, яҡындан танышып киткәндәр. Атайым «Башҡортостан ҡыҙы» журналында – яуаплы сәркәтип, әсәйем әҙәби хеҙмәткәр булған. Кәтибә Кинйәбулатова, Таңһылыу Ҡарамышева, Гөлфиә Юнысова менән бергә эшләгәндәр.\n– Әйтеүеңсә, һин бәләкәй саҡта Баймаҡта йәшәгәнһегеҙ. Ә ҡасан Өфөгә килдегеҙ?\n– Бында күсеүебеҙҙең сәбәпсеһе мин булғанмын. 1978 йылда: «Әсәй, әйҙә Өфөгә китәйек», – тигәнмен. Дуҫтары ла саҡырған, әлбиттә. Баш ҡалала тәүҙә еңелдән булманы инде. Мине үҫтереү, уҡытыу өсөн әсәйемә бер юлы бер нисә урында ла эшләргә тура килде, ауыр эш тип торманы. Мине лә эшкә өйрәтте. Уға рәхмәтлемен.\n– Мәктәптә уҡығанда һинең бөйөк шағирҙың ҡыҙы икәнеңде беләләр инеме?\n– Беләләр ине. Мин хәҙерге Фатима Мостафина исемендәге 20-се башҡорт гимназияһында белем алдым. Бигерәк тә атайҙың юбилей көндәрендә тәрбиәсебеҙ мине бөтә синыф алдына баҫтырып ҡуя ла: «Бөгөн – Рәми Ғариповтың тыуған көнө. Беҙҙә уның ҡыҙы уҡый», – тиһә, үҙемде бик уңайһыҙ тоя торғайным. Атайымдың һеңлеһе, ҡустылары минең турала белеп йәшәне. Әсәйемдең, туғандарымдың һөйөүен тойоп, яратылып үҫеүем менән бәхетлемен.\n– Әсәйең һиңә атайыңа оҡшаған сифаттарың тураһында ла әйтәлер әле…\n– Эйе, оҡшағанһың,ти. Үәт, әйтһәң әйтәһең дә ҡуяһың, ти атай кеүек тура һүҙле булыуыма. Ихласлыҡ, дөрөҫлөктө яратыуым да унандыр. Мәктәптә иншаларҙы ҙур теләк менән яҙа торғайным. Атайым кеүек китапты йотлоғоп уҡыйым. Йөкмәткеһе оҡшаһа, айырыла алмайым да ҡуям, миңә көнөндә уҡып бөтөргә кәрәк. Әсәйем хатта, бүтән эштәрең ҡала, тип әрләй ҙә ине. Әйткәндәй, ул үҙе лә уҡырға бик яратҡан. Бик яҡшы өлгәшкән. Хатта уҡыусы сағында уҡытыусы булмағанда дәресте алып барыуҙы уға ышанып тапшырғандар. Атайыма, егет кешегә етмеш төрлө һөнәр ҙә аҙ, тигән әйтем ныҡ тура килә. Йәшендәй ҡыҫҡа ғына ғүмерендә бөтәһенә лә өлгөрөп ҡалырға тырышҡан. Эшләмәгән эше булмаған. Ағас эшен дә белгән, һүрәт тә төшөргән, спорт менән дә шөғөлләнгән. Ауыл малайы булғас, унда кәрәкле һөнәрҙәрҙе лә башҡарған. Ул бит ҡатын-ҡыҙ эше тип айырып ҡарамаған. Мауыҡмаған, ҡыҙыҡһынмаған нәмәһе булмаған. Уның кеүектәр бик һирәктер ул. Әсәйем, ҡайһылай күпте беләһең, тиһә, ә мин йәшәгән һайын күпме әҙ белгәнемде аңлайым, тип яуаплаған. Уға юҡҡа ғына Өфөлә интернатта уҡығанда Бабай тигән ҡушамат бирмәгәндәрҙер. Бала сағында уҡ үҙенең исеме Рәмил булһа ла, Рәми тип үҙгәртеп алған. Рәми мәғәнәһе буйынса уҡсы тигәнде аңлата. Нәҡ сәпкә туп-тура атҡан мәргән уҡсы һымаҡ шиғырҙарында әйткән һүҙе лә туранан-тура уҡыусының йөрәгенә барып етә. Йылдар үткән һайын атай тураһында иҫтәлектәрҙе күберәк ишетәм. Шунан һуң уйлап ҡуям: ул бөйөк шағир ғына түгел, һоҡланғыс ир-егет булған. Кеше булараҡ уның тураһында бер генә насар һүҙ ҙә ишеткәнем юҡ. Эскән сағы ла булған. Уны белгән кешеләрҙән: «Бер ҡасан да үҙен йәмһеҙ итеп күрһәткәне булманымы ни?» – тип һорайым. «Юҡ», – тиҙәр. Бөтә әҫәрҙәрендә дөрөҫлөк, тормошҡа һөйөү сағыла. Ҡыҫҡа ғына ғүмерендә күпме ижад итеп өлгөргән, ә оҙағыраҡ йәшәһә… Әсәйемә, әлдә мине атайымдан – иҫ киткес һоҡланғыс кешенән тапҡанһың, тип йыш әйтәм.\n– Әйткәндәй, һине уның ғаиләһендә нисек ҡабул иттеләр?\n– Ҡатыны Надя апай бик ихлас кеше ине бит. Минең турала ишеткәс, редакцияға килеп танышты. Ҡосаҡлап алғайны, шаңҡып ҡалдым, нимә эшләргә лә белмәнем. «Оҡшаған», – тип, оҙаҡ ҡына ҡарап торҙо. Ә ғаиләләре менән танышырға Азамат ағай тәҡдим итте. Мине «Аҡбуҙат» журналы редакцияһында күрҙе лә, осрашырға, аралашырға кәрәк, тине. Шулай итеп, Гөлнара, Урал ағай менән дә таныштыҡ.\n– Һиңә атайыңдан рәссамлыҡ һәләте күскән. Бәләкәйҙән һүрәт эшләргә яраттыңмы?\n– Эйе, мәктәптә уҡығанда стена гәзиттәрен биҙәй инем. Әсәйем ятаҡта тәрбиәсе булып эшләгәндә лә яҙыу-һыҙыу буйынса ярҙам итә торғайным. Бала саҡта «Башҡортостан пионеры»н алдырып уҡыныҡ. Гәзиттәге Юрий Чувилин, Юлдаш Әхтәмов һүрәттәрен ҡарайым да, мин дә шулай эшләй алыр инем, тип уйлайым.\n– Бына бит, фәрештәнең «амин» тигән сағына тура килгәндер ул, һин хәҙер 20 йылдан ашыу «Йәншишмә» гәзитен биҙәйһең.\n– Мәктәптән һуң ваҡытлыса ғына балалар баҡсаһына урынлашҡайным. Мөдир: «Балалар менән уртаҡ тел таба беләһең, кескәйҙәрҙе яратаһың, әйҙә уҡы, тәрбиәсе булып урынлаш», – тине лә, ситтән тороп педагогия училищеһына уҡырға индем. Ете йыл ваҡыт үткәнен һиҙмәй ҙә ҡалғанмын. Ә гәзиткә килеүем өсөн Зөһрә апай Ҡотлогилдинаға рәхмәтлемен. Улар шул уҡ балалар гәзитендә эшләгән Зөбәржәт апай Миңлебаева менән икәүләп бала сағымда йыш ҡына тыуған көнөмә килә торғайны, әсәйем менән БДУ аша таныштар. Һүрәт төшөрөргә яратҡанымды беләләр бит инде. Зөһрә апайҙың тәҡдиме менән тәүҙә редакцияла гонорарға ғына эшләй башланым. Бер заман балалар баҡсаһы менән редакция араһында йүгерәм. Һүрәттәр ташыйым. Һуңғараҡ «Йәншишмә»гә рәссам итеп саҡырҙылар.\n– Һин хәҙер «Китап» нәшриәте менән дә тығыҙ хеҙмәттәшлек итәһең.\n– Эйе, күберәк балалар китаптары өсөн һүрәттәр төшөрөргә тәҡдим итәләр. Эшем бик оҡшай. Был – минең булмышым.\n– Лариса Абдуллинаның «Балҡантау рухы» китабының тышлығына эшләгән һүрәтеңде күреп күптәр һоҡланғандыр әле, Байрас улын танымау мөмкин түгел бит, шул тиклем оҡшатҡанһың. Был һинең портрет эшләргә лә һәләтең булыуын иҫбатлай.\n– Баштан уҡ, Байрасты кәүҙәләндерермен, тип уйлап ҡуйғайным. Әсәһенә эйәреп Матбуғат йортона йыш килә торғайны бит малай сағында. Хас әсәһе, йөҙө хәтергә һеңеп ҡалған.\n– Әле атайыңдың тыуыуына – 85, вафат булыуына 40 йыл тулған көндәрҙә ниндәй уй-кисерештәр менән йәшәйһегеҙ?\n– Атайымды былай ҙа иҫкә алмаған көнөбөҙ һирәк. Ул – халыҡ һөйөүенә ҡойоноп йәшәгән шағир һәм был һөйөү йылдан-йыл көсәйә генә бара, уны йәштәр ярата, шуға ҡыуанып бөтә алмайым. Өйҙә атайымдан ҡалған иҫтәлек булып ул бүләк иткән сувенирҙар, бергә төшкән фотолар һаҡлана. Баймаҡҡа килгән сағында Гәрәй Исхаҡов тигән фотограф төшөргән. Атайымдың йоҡа ғына итеп ҡырҡып алынған ҡайын ағасына ябай ручка менән миңә арнап яҙған шиғырын ҡәҙерләп һаҡлайым:\nҺин тереклек булып тыуғас, Хаят ҡыҙым,\nБыл донъяла балҡып йәшә, бул йондоҙом.\nАҡ ҡайындар, атайыңдың сал сәсендәй,\nҺиңә һәр саҡ юлдаш булһын – юл бик оҙон.\n– Ниндәй мәғәнәле, матур шиғыр. «Был донъяла балҡып йәшә, бул йондоҙом», – тигән. Атайың иҫән булһа, һинең һәләтле рәссам, рухлы, матур кеше булыуыңды күреп, бик ҡыуаныр ине. Ихлас әңгәмә өсөн ҙур рәхмәт, Хаят.\nЭльвира ӘСӘҘУЛЛИНА әңгәмәләште.\nИгорь КИНЯПИН фотоһы.


«Мәскәү һөйләй» » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Медиа » «Мәскәү һөйләй»\nХәтерләйһегеҙме? Иртәнге сәғәт 7. Гимн. Башҡортостан радиоһы менән йоҡо асыла, көн башлана ине. Кухня стенаһына беркетелгән радио күптәр өсөн берҙән-бер яңылыҡтар һәм мәғлүмәт сығанағы була торғайны. Ә дикторҙың “Мәскәү һөйләй” тигән һүҙҙәренән һуң эфир тулҡындарына сыҡҡан яңылыҡтарҙы ишетһәң, һинең алдыңда бөтә донъя асылғандай тойола ине.\n“Юлдаш” каналында сыға башлаған “Мәскәү һөйләй” тапшырыуының исеме тап ошо бала саҡ хәтирәләренән килә. Программа геройҙары – Рәсәйҙең баш ҡалаһында йәшәүсе ватандаштарыбыҙ. Тапшырыу барышында уларҙың тормошо, уй-маҡсаттары асыла, күргән-кисергәндәре башҡаларға фәһем бирерлек итеп бәйән ителә. Мәскәүгә ни өсөн күсергә булғандар, ҙур ҡалала ниндәй ҡатмарлыҡтар аша үтергә тура килгән, ил баш ҡалаһына күсеү тыуған ереңде ҡалдырыуға тиңме, унда башҡорт телен һаҡлап ҡалыу еңелме – тапшырыу ҡунаҡтары ошо һорауҙарға яуап бирә.\nМәскәү – үҙ эсенә 12 миллиондан ашыу кешене һыйҙырған, донъялағы иң ҙур ҡалаларҙың береһе. Бында килеп, тормош юлын яра алған, һынып ҡалмаған, үҙ телен юғалтмаған, бәләкәй Ватанының мәҙәниәтен, спортын, ғилемен күтәреүгә өлөш индергән һәр кеше герой исеменә лайыҡ. “Мәскәү һөйләй” тапшырыуында Гөлназ Ғәлимуллина ҡунаҡтарын мегаполистың ығы-зығыһынан бер аҙға айырып, тормош фәлсәфәһенә бәйле әңгәмә ҡора. Гөлназ Мәскәүҙә бишенсе йыл йәшәй. Юлдаш телеканалында башҡортса-инглизсә барған “Татлы Смайл” авторы һәм алып барыусыһы, документаль фильмдар режиссеры булараҡ билдәле. Рәсәйҙең баш ҡалаһында шулай уҡ фильмдар эшләүен дауам итә, фотограф һөнәрен дә үҙләштергән.\n“Геройҙарҙы табыу ауыр түгел. Һәр кешенең тормошо кино төшөрөрлөк, – ти Гөлназ. – Яҡташтарыбыҙ Мәскәүҙә бик күп, тик бөтәһе лә башҡортса һөйләшмәй. Улар ҙур ҡалаға килеп телен юғалтыусылар түгел. Киреһенсә, тыуған еренән алыҫта йән-ҡан тартыла башлай, башҡорт телен, мәҙәниәтен өйрәнә башлаусылар күп. Тапшырыуҙа ундай геройҙар ҙа буласаҡ”.\nПрограмма әлегә айына бер тапҡыр, һуңғы шәмбеһендә сыға. Эфир ваҡыты – иртәнге сәғәт 10-сы 15 минут һәм киске 10-сы 15 минут. Геройҙарҙың тығыҙ эш графигын күҙ уңында тотҡанда, был бик уңайлы ваҡыт. Әлегә йәйге тапшырыуҙар әҙерләнә. Бар республикаға гөрләп һөйләп торған “Юлдаш” радиоһында донъя күргән тапшырыуҙа бөтәһе лә ҙур теләк һәм шатлыҡ менән ҡунаҡ булырға ризалаша. “Мәскәү һөйләй” тапшырыуы улар өсөн – тағы ла бер тапҡыр тыуған еренә сәләм еткереү һәм ватаны менән бәйләнешкә инеү мөмкинлеге.\nСығыу ваҡыты 7-06-2017, 11:48 | Ҡаранылар: 305\nБер йыл да үтеп киткән...\n"Юлдаш" каналының Баймаҡ студияһы һөйләй\n“Көндәлек” – халыҡ-ара конкурс финалында!


Комсомол яҡты эҙ ҡалдырҙы » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Комсомол яҡты эҙ ҡалдырҙы\nКомсомол яҡты эҙ ҡалдырҙы 29.10.2013 // Йәмғиәт\nБөтә Союз Ленинсы Коммунистик Йәштәр Союзының быуатҡа яҡын тарихы ватандаштарыбыҙҙың бер нисә быуыны өсөн сағыу осор булып хәтерҙә ҡалды. Йәштәр һәр ваҡыт өлкәндәр менән яңы тормош төҙөү юлынан ҡулға-ҡул тотоношоп барҙы, бергәләп шатлыҡтарҙы ла, ауырлыҡтарҙы ла уртаҡлашты. Улар көрәштә сыныҡты, өлкәндәрҙән яҡты киләсәк өсөн йәшәргә һәм тырышырға өйрәнде. Ошоларҙың барыһы өсөн дә улдарса рәхмәтебеҙҙе еткерәбеҙ.\nУҙған быуаттың 20-се, 30-сы йылдар быуынына — революция һәм граждандар һуғышы геройҙарына, ауылдарҙы коллективлаштырыуҙа һәм ҡалаларҙы индустриялаштырыуҙа ҡатнашҡандарға — ҙур рәхмәт! Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, уларҙың рәте һирәгәйгәндән-һирәгәйә.\n40-сы йылдар быуынына, Бөйөк Ватан һуғышы еңеүселәренә рәхмәт! Һеҙ донъяны фашистарҙан ҡотҡарҙығыҙ. Шулай уҡ хеҙмәт фронтында көндө-төнгә ялғап тырышҡандарҙы, ауыр хеҙмәте менән еңеүҙе ҡойошҡандарҙы бер минутҡа ла оноторға хаҡыбыҙ юҡ.\n50-се йылдар быуынына һуғыш емергән хужалыҡты мөмкин булғанса тиҙ арала йүнгә килтергәне өсөн рәхмәт! Тап шул йылдарҙа тарих өсөн үтә ҡыҫҡа ваҡыт эсендә илебеҙ иҡтисадта ҙур һынылыш яһаны һәм күп кенә үҫешкән илдәрҙе үтеп китә алды.\n60-сы, 70-се, 80-се йылдар быуындарына иҡтисадтың, фәндең, мәҙәниәттең күп тармаҡтарын үҙгәртә алыуы, киләсәк өсөн тырышыуын дауам итеүе өсөн рәхмәт! Улар индустрия гиганттарын барлыҡҡа килтерҙе, сиҙәм күтәрҙе, ГЭС һәм БАМ-дарҙы төҙөнө һәм Йыһанға юл һалды.\nҮҫештең бөтә осоронда ла йәштәр һәм комсомолдар әүҙем ҡатнашты һәм ҙур өлөшөн индерҙе. Тормоштоң һәр дәүерендә улар үҫмерҙәрсә дәрт менән уҡыны, тырышып хеҙмәт итте, Тыуған илде тоғро һаҡланы. Шул йылдарҙың лозунгтарын ғына хәтергә төшөрәйек әле: “Комсомолдар — самолетҡа!”, “Ҡыҙҙар — тракторға!”, “Даешь Магнитку!”, “Даешь ДнепроГЭС!” һәм башҡалар. Мөһим объекттарҙа комсомол штабтары булдырылды, һәм улар удар комсомол төҙөлөшө тип аталды. Унда юлламалар буйынса йәштәр ебәрелә, студенттарҙың төҙөлөш отрядтары туплана ине. Ул замандарҙа комсомол халыҡ хужалығының төп тармаҡтары өҫтөнән генә түгел, ә Хәрби-диңгеҙ һәм Һауа флоттары өҫтөнән дә шефлыҡ алды.\nБашҡортостанда ғына ла Бөтә союз удар комсомол төҙөлөштәре унлап булды. Йәштәр энергияһын йәлләмәй тырышып эшләне. Улар күптәр өсөн өлгө булды, коммунистарҙан үрнәк алды. Үҙ-үҙҙәрен аямай эшләгән егет һәм ҡыҙҙар яңы геройҙар булып китте. Мәҫәлән, Өфөнән оператор Ғүмәр Теләшев, Хәйбулла районынан һауынсы Килдейәр Сөләймәнов, Саҡмағош районынан механизатор Ринат Йосопов...\nЙәштәрҙең патриотик уҡталышы, ҡағиҙә булараҡ, дәүләт һәм дөйөм халыҡ хуплауын тапты. Үҙ алдарына үҫеп килгән быуынды ватансылыҡ һәм интернационализм рухында тәрбиәләү бурысын ҡуйған комсомол йәмғиәттең ижтимағи-сәйәси институты булараҡ үҫешә. Төп маҡсат — кешеләр бәхетенә өлгәшеү — өсөн улар Тыуған иленә тоғро хеҙмәт итә. Ошондай ҙур миссиялы комсомол ағзалары дәүләт власы органдарында ла, йәмәғәт ойошмаларында ла эшләне. Улар алдына аныҡ бурыстар ҡуя һәм һәр саҡ үҙ-ара кәңәшләшә ине.\nҮҙемдең комсомол обкомында эшләгән осоромдо хәтерләп, шуны әйтә алам: республиканың тәүге етәкселәре Зыя Нуриев та, Миҙхәт Шакиров та даими рәүештә йәштәр һәм комсомол активы менән осраша торғайны. Был сараларҙың һис ҡасан да исем өсөн генә үткәрелгәне булманы. Уларҙа йәштәр өлкәһе генә түгел, дөйөм республика кимәлендәге мөһим мәсьәләләр ҡаралды.\nӘ хәҙер бөгөн комсомол йәшендә булған заман йәштәренә бер нисә һүҙ әйткем килә. Ваҡыт аяуһыҙ алға йүгерә, быуындар алмашына. Өлкәндәргә алмашҡа йәштәр килә — был тәбиғи хәл. Илебеҙ ҙә, уның менән бергә дәүләт ҡоролошо ла үҙгәрҙе. Тик һәр ваҡыт кешеләр өсөн төп маҡсат — лайыҡлы йәшәү. Ә нисек быға өлгәшеү һәр кемдең үҙенә бәйле. Баймы, ярлымы, һаумы, сирлеме, белемлеме әллә әҙерлекһеҙме — үҙебеҙҙән тора. Һәр кем үҙенең мәнфәғәтен ҡайғырта, ихтыяжын ҡәнәғәтләндерергә тырыша.\nНисек кенә булмаһын, халыҡтың бәхете өсөн матди именлек шарт: аҙыҡ-түлек, кейем, машина, уларҙы етештереү өсөн механизмдар һәм сеймал, ҡорамалдар, уңайлы тормош өсөн энергия булдырыу һәм башҡалар. Матди етештереү — теләһә ниндәй йәмғиәттең тормош нигеҙе. Иҡтисад һәр кемдең тормош сифатын билдәләй. Уның үҫеше кешеләрҙең үҙ-үҙен тотошона, дәүләт сәйәсәтенә йоғонто яһай. Шуға күрә бөтәбеҙгә лә тырышып эшләргә кәрәк. Әммә кеше икмәк менән генә туҡ була алмай, уның өсөн тормоштоң рухи яғы ла мөһим. Туҡтауһыҙ уҡырға, ижад итергә һәм фекерләргә тейешһең.\nҺуңғыһы. Беҙҙең ил тәбиғәт байлыҡтарына мул. Рәсәй аҙыҡ-түлек менән үҙен генә туйҙырып ҡалмай, уны күпләп һата ла ала. Әммә йыл һайын 35 миллиард долларлыҡ аҙыҡ-түлек ситтән индерелә. Был аҡсаға биш йыл буйы аграр бизнесҡа тос ярҙам күрһәтеп булыр ине.\nИнтеллектуаль һәм матди ресурстарға байбыҙ. Улар Рәсәйҙә кәрәгенән ун тапҡырға күберәк. Реаль ресурстар булғас, иҡтисад логикаһы буйынса илебеҙ теләһә ниндәй финанс ресурстарын да йәлеп итә ала тигән һүҙ. Әммә беҙ бөгөн инвестиция етмәй тибеҙ. Әле тағы бер “уңайлы” һылтау табылды — донъя иҡтисады көрсөгө, йәнәһе, беҙҙең хужалыҡта сағылыш таба. Ысынбарлыҡта был турала һүҙҙең булыуы мөмкин түгел. Ул ҡайҙалыр барлыҡҡа киләлер, ә бына Рәсәйҙә уйлап табыла.\nЕтештереү күләмен арттырыу өсөн кәрәкле матди, хеҙмәт һәм аҡыл ресурстары кәмеүе рецессия тип атала. Беҙҙә шундай уҡ ҡыҫҡарыу булдымы ни? Юҡ бит! Үкенескә ҡаршы, илебеҙҙә яһалма көрсөк булдырып маташалар, барлыҡ етешһеҙлекте шуға япһаралар. Беҙҙең иҡтисади ҡеүәт менән Ҡытай кеүек үҫешергә генә мөмкин. Сәбәп шунда: бөгөн беҙҙең иҡтисад — берҙәм халыҡ хужалығы түгел, ә киң күләмле, ябыҡ типтағы акционерҙар йәмғиәте. Ундағы өлөштәрҙең 80 проценты — сит ил капиталы. Ни бары 20 процент — Ватаныбыҙ ҡулында. Уйланырға урын бар. Мин быларҙы ни бары йәштәр ысын тормошто, уның эске механизмдарын аңлаһын өсөн генә әйтәм. Һеҙ беҙҙең яратҡан Тыуған илебеҙ алдында яуаплылыҡ тойорға тейешһегеҙ!\nАбрар Бәҙретдин улы Ярлыҡапов — иҡтисад фәндәре докторы, профессор. Афғанстандағы хәрби хәрәкәттәр ветераны (1985 — 1987 йылдар). Рәсәй Президенты ҡарамағындағы Халыҡ хужалығы һәм дәүләт хеҙмәте академияһында иҡтисад һәм йәмәғәт секторы финанстары кафедраһында эшләй.\n1942 йылдың 12 июлендә Хәйбулла районының Матрай ауылында тыуған. Башҡортостан ауыл хужалығы институтының агрономия факультетын, КПСС Үҙәк Комитеты ҡарамағындағы Юғары партия мәктәбен (1974), Йәмәғәт фәндәре академияһы аспирантураһын (1981) тамамлаған. 1964 — 1978 йылдарҙа — хужалыҡ һәм комсомол, 1981 — 1995 йылдарҙа партия һәм дәүләт эшендә була. 1968 — 1972 йылдарҙа — ВЛКСМ-дың Башҡортостан өлкә комитетының беренсе секретары, 1974 — 1978 йылдарҙа — ВЛКСМ-дың Үҙәк комитетында. 1990 — 1995 йылдарҙа Рәсәй Президенты ҡарамағында Башҡортостан Республикаһының тулы хоҡуҡлы вәкиле. Рәсәй Конституцияһы проектын әҙерләүҙә ҡатнаша (1993), Рәсәй Федерацияһы менән Башҡортостан Республикаһы араһында Федератив килешеү төҙөгәндә делегация ағзаһы була. Башҡортостан АССР-ы Юғары Советына ике саҡырылышта депутат булып һайлана. Банк структураһында эшләй, 1999 — 2003 йылдарҙа Мәскәү Хөкүмәтенең төбәк-ара һәм милли сәйәсәт комитеты рәйесе урынбаҫары була. Аграр иҡтисад өлкәһендә билдәле ғалим. 40-тан ашыу ғилми хеҙмәт авторы. Кандидатлыҡ һәм докторлыҡ диссертациялары яҙыусыларҙың ғилми етәксеһе һәм консультанты. Квалификация күтәреү буйынса сит илдәрҙә һәм Рәсәйҙә күп курстар тамамлаған.\nНаградалары: “Почет Билдәһе” (1971) һәм Халыҡтар дуҫлығы (1988) ордендары, ВЛКСМ-дың Почет билдәһе, Урыҫ Православие сиркәүенең өсөнсө дәрәжә Преподобный Сергий Радонежский ордены, 13 миҙал (шул иҫәптән дүртәүһе сит ил дәүләтенеке), Рәсәй Дәүләт Думаһы, ВЛКСМ Үҙәк комитеты, Башҡорт ССР-ы Юғары Советы Президиумы, Мәскәү Хөкүмәте һәм башҡа ойошма һәм ведомстволарҙың почет грамоталары, СССР Ауыл хужалығы министрлығының күкрәккә таҡмалы билдәһе, ЮНЕСКО эштәре буйынса Рәсәй комиссияһы дипломы һәм башҡа наградалар менән бүләкләнгән.\nАвтор: Абрар ЯРЛЫҠАПОВ.


"Минең бәхетле бала сағым"\n22 Ноябрь , 15:40\nСибай ҡалаһының башланғыс кластар араһында онлайн форматта ЮНЕСКО тарафынан ойошторолған "Минең бәхетле бала сағым" исемле фотофестиваль үткәрелде. Фестивалдең маҡсаты- сәләмәт тормошто пропагандалау, ғаилә ҡиммәттәре һәм йолалары, быуындар күсәгилешлеге, ғаилә мөнәсәбәтенең мәҙәниәте, балаларҙың ижади һәләттәрен үҫтереү һәм фотосәнғәткә ҡыҙыҡһыныу.\nСибай ҡалаһының “Ирәндек” лицейында балалар көнө билдәләнде. Был көн һәр йылдың 20 ноябрендә үткәрелә. 1989 йылда "Баланың хоҡуғы тураһында конвенция" ҡабул ителә, баланың бөтә яҡлап һәм гармониялы шәхес булып үҫешенә, мотлаҡ бәхетле ғаилә усағында, мөхәббәттә тәрбиәләнергә тейеш. Бала-саға үтә хисле, шуға ла айырыуса ярҙамға һәм һаҡлауға мохтаж. Бөтә донъя балалар көнө Берләшкән Милләттәр ойошмаһы ҡарамағына ингән Бөтә донъя балалар көнө йыл һайын 129 илдә билдәләнә. Бынан тыш балалар баҡсаһында, мәктәптәрҙә асыҡ дәрестәр, төрлө - төрлө акциялар, флешмобтар, саралар үткәрелә. Хәйриә фонды балалар йортонда тәрбиәләнеүселәргә, ауыр хәлдә ҡалған ғаиләләргә ярҙам ҡулы һуҙа.\nСибай ҡалаһы мәктәптәренең башланғыс кластары уҡыусылары араһында онлайн форматта ЮНЕСКО тарафынан "Мәғариф" милли проекты сиктәрендә ойошторолған "Минең бәхетле бала сағым" исемле фотофестиваль үтте. Фестивалдең маҡсаты- сәләмәт тормошто пропагандалау, ғаилә ҡиммәттәре һәм йолалары, быуындар күсәгилешлеге, ғаилә мөнәсәбәтенең мәҙәниәте, балаларҙың ижади һәләттәрен үҫтереү һәм фотосәнғәткә ҡыҙыҡһыныу.\nФотофестивалдә "Ирәндек" лицейынан\n1 - Әхмәҙиева Амалия 1 б класс\n2 - Абдрахимова Камилла 3 б класс\n3 - Исмәғилова Аделина 3б класс\n4- Мостафин Ильназ 3 б класс\n1 - Рәсүлева Илана\n2 - Лукьяница Вероника\n3 - Усачева Ульяна\n4 - Усманова Миләүша\n5- Гәрейева Айлина\n6- Әбүбәкиров Сынтимер\n7- Нуруллина Ева әүҙем ҡатнашты.\nБөтә балаларға ла киләсәктә бәхетле бала саҡ, эргәләрендә һәр ваҡыт яратҡан ата-әсәләре, битараф булмаған кешеләр, уңыштар, именлек, тыныслыҡ теләйбеҙ.


Балалар робот «уйнай»\n5 Апрель 2019, 16:15\n- Минең робот, барыбер, һинекен еңәсәк. Хәҙер уйындан сығарам. - Юҡ, минеке һинең роботыңдан бәләкәйерәк булһа ла, еңәсәкмен. Бына шулай һүҙ “көрәштерә” “Йәш робототехник” муниципаль конкурсында ҡатнашҡан роботтар менән идара итеүсе малайҙар.\nМәктәптән тыш эштәр үҙәгендә эшләп килгән технопарктың Яныбай Хамматов исемендәге башҡорт гимназияһында үткән “Йәш робототехник” муниципаль конкурсы - мөһим сараларҙың береһе. Ул ҡыҙ һәм малайҙарҙың конструкция төҙөүҙә техник оҫталыҡтарын күрһәтеү генә түгел, идеяларын практикала һынап ҡарау мөмкинлеге бирә. Бында көслө командалар сығыш яһай. Күрһәтелгән проекттар күләмле һәм уникаль. Был буласаҡ инженерҙар өсөн яҡшы старт.\nРобототехниканы, программалаштырыуҙы популярлаштырыу һәм йәштәр араһында инженер һөнәрҙәренең мәртәбәһен күтәреү, балаларҙы һәм йәштәрҙе фәнни-техник ижадҡа ылыҡтырыу, инновация һәм юғары технологиялар өлкәһендә йәштәрҙе эшҡыуарлыҡҡа дәртләндереү маҡсатында үткәрелгән сарала 5 балалар баҡсаһынан һәм 15 мәктәп, гимназиянан технопарк тәрбиәләнеүселәре ҡатнашты. Конкурста һәр йүнәлештә лә юғары әҙерлектәрен күрһәттеләр.\nКонкурста ҡатнашыусылар һаны йылдан-йыл артыуы күҙәтелә. Былтыр 20 бала конкурста ҡатнашырға теләк белдерһә, быйыл 5 йәштән 15 йәшкә тиклем 65 бала ҡатнашты. Малай һәм ҡыҙҙары өсөн ата-әсәләре, олатай-өләсәйҙәре, уҡытыусылары “кѳйѳргә” килгән. 5-8 йәшлектәр һүрәткә ҡарап робот йыйҙы, 6-8 йәш категорияһына ҡарағандар “Внедорожник”, “Уҙыш” бәйгеһендә көс һынашты. 8-11, 12-16 йәшлектәр роботтары менән сумо көрәште, футбол уйнаны, лабиринттан, линия һыҙығынан үтте.\nѲс сәғәтлек көсөргәнешле ярыштан һуң, еңеүселәр ҙә билдәләнде. 5-8 йәшлектәр араһында һүрәт буйынса робот йыйыуҙа I һәм II урындарҙы 27-се балалар баҡсаһы тәрбиәләнеүселәре Егор Недоспасов һәм Тимофей Иноземцев (етәкселәре Е. Иноземцева), III урындарҙы 3-сө балалар баҡсаһынан Степан Ефремов һәм Семен Капустников (етәкселәре Т. Ручкина) бүлеште. “Внедорожник”ты 29-сы балалар баҡсаһынан Әмир Гусейнов һәм Егор Әхмәтшин (етәкселәре Г. Юлсурина) иң яҡшы йөрөтөүселәр булды. 20-се мәктәптән Данил Шаһивәлиев, Ильяс Вәлиевтең (В. Ғөбәйҙуллин) роботтары финиш һыҙығын - икенсе, 3-сө балалар баҡсаһынан Арсен Сафуановтыҡы (Э. Сафуанова) өсөнсө булып үтте. Уҙышта 3-сө балалар баҡсаһынан Артем Ефремов (Н. Седова), Вероника Гулак (Э. Сафуанова) - I, Мәктәптән тыш эштәр үҙәге технопаркынан Егор Еремеев (Е. Бодрова) - II, шул уҡ технопарктан Дима Казармщиков, Валера Казармщиков (Е. Бодрова) III урындарҙы яуланы. Роботтарҙың “Сумо” көрәшендә башҡорт гимназияһынан Илнур Баҡыев, Аҙналы мәктәбенән Илгизәр Лоҡманов (етәкселәре Г. Юлсурина), Абҙаҡ мәктәбенән Арслан Ирғәлин (Х. Ишмырҙин) еңде. 8-16 йәш категорияһына ҡарағандар араһында линия һыҙығын Мәктәптән тыш эштәр үҙәгенән Дауыт Дауытов (Х. Ишмырҙин), Рушан Хәлитов (Д. Сәмсетдинов) һәм Никита Бороденко тәүгеләрҙән булып үтте. Лабиринтты үтеүҙә Динис Сәмсетдинов тәрбиәләнеүсеһе Артем Александров, Хәлит Ишмырҙин тәрбиәләнеүсеһе Илназ Ишмырҙин иң яҡшылары булды. Улар I һәм II урындарҙы бүлеште.\nҮҫмерҙәр үҙҙәре лә, роботтары ла футбол уйнарға ярата икән. Быны улар муниципаль конкурста тағы ла бер тапҡыр иҫбатланы. Шулай итеп, I урында технопарк тәрбиәләнеүселәре - Иҙел Фәйзуллин, Артем Александров, Никита Бороденко (Д. Сәмсетдинов), башҡорт гимназияһынан “Арғымаҡ”тар - Илнур Баҡыев, Артур Латипов, Илнур Рәзәпов (Г. Юлсурина) - II, технопарктың икенсе командаһы Данил Хөсәйенов, Ильяс Шәмиғолов (Д. Сәмсетдинов) III урындарҙы яуланы.\nТехник алға китеш тѳплѳ белемдән генә түгел, ҡыйыу аҙым яһауҙан да тора. Йәш робототехниктар ҡыҙыҡлы һәм мауыҡтырғыс менән шѳғѳлләнеүҙән тыш, ҡаушап ҡалғандарҙан түгел икәнлектәрен күрһәтте. Киләсәгебеҙ ҙә бит нәҡ ошо буласаҡ инженерҙар һәм техник белгестәр менән бәйле.


Йәншишмә - Page 2\nНаписал в 19 апреля 2019, 14:57\nЭлек-электән башҡорт ҡыҙҙары оҙон сәсле булыуҙары менән айырылып торған. Уны үҫтереүгә һәм тәрбиәләүгә ҙур иғтибар бүлгәндәр. Халҡыбыҙ ижадында йәшәп килгән ошо хаҡтағы йыр-таҡмаҡтар ҙа, мәҡәл-әйтемдәр ҙә, тыйыуҙар ҙа быларҙы асыҡ дәлилләй. Шулай уҡ сәстәрҙе көн һайын тарап-үреү ҙә ҡыҙҙарҙы теүәллеккә, таҙалыҡҡа өйрәтмәй ҡалмаған.\nСибай интернат-гимназияһында үткән «Сәскәйҙәрең толом-толом…» конкурсына оҙон сәсле һылыуҡайҙар һайлап алынды. Мәҫәлән, унынсынан Гөлдәриә Вәлиева сәсен 102 сантиметрға тиклем үҫтергән. Башҡалар ҙа унан ҡалышмай – 60-тан алып 86 сантиметрға еткән сәс оҙонлоғо менән маҡтана алды.\nБереһенән-береһе аҡыллы, матур ҡыҙҙар үҙҙәре менән яҡындан таныштырҙы. Уларға ҡарап һоҡланмаған кеше булмағандыр ҙа.\nГимназиябыҙҙа тәүге йыл ғына белем алған Зөлфирә Абдрахманова үҙен шиғри күңелле, рухлы итеп танытып өлгөрҙө. Баймаҡ ҡыҙы Нурзилә Исхаҡова менән Хәйбулланан Айгүзәл Күскилдина бейеү сәнғәтенә ғашиҡ, өҫтәүенә, спортсылар ҙа. Бар яҡлап әүҙем Миңлегөл Нураева – синыф старостаһы, «Арғымаҡ» ирекмәндәр командаһы етәксеһе йөгөн уңышлы тарта. Яҙгөл Рәсүлева ҡурай түңәрәгендә теләп шөғөлләнһә, Гөлдәриә Вәлиева киләсәктә үҙен физика-математика өлкәһендә күрә.\nҠыҙҙар башҡорт милли кейемендә мода күрһәтте, бейеү башҡарҙы, фольклор буйынса һорауҙарға яуап бирҙе. Аш-һыуға, өҫтәл әҙерләүгә лә маһирлыҡтары иҫәпкә алынды. Өйгә эш итеп бирелгән сәсмәү эшләүгә лә яуаплы ҡараған бәйгеселәр. Шулай уҡ ҡыҙҙарыбыҙ сәс тәрбиәләү буйынса халҡыбыҙ рецептары менән таныштырҙы, яңғыраған өҙөктәрҙән йырҙарҙы танып белде.\nЕңеүселәрҙе билдәләү еңел булманы. Шулай итеп, «Маһирлыҡтың юҡтыр сиктәре» номинацияһы бүләге – Гөлдәриә Вәлиеваға, «Үҙ эшенең оҫтаһы» – Яҙгөл Рәсүлеваға, «Рух илсеһе» – Зөлфирә Абдрахмановаға, «Заман һылыуҡайы» – Миңлегөл Нураеваға, «Сәхнә алиһәһе» Нурзилә Исхаҡоваға бирелде. БДУ-ның Сибай институтының махсус призы иһә Зөлфирә Абдрахмановаға тапшырылды. Ә гимназия һылыуҡайы булып Айгүзәл Күскилдина танылды.\nШуныһы ҡыуаныслы: был конкурс уҡыусыларҙың күңелендә сәм дә, дәрт тә, халҡыбыҙ рухына һөйөү ҙә уята алды. Ни тиһәң дә, гүзәллек бәйгеһе үҙеңде сәхнәлә тота белергә, сая булырға өйрәтә. Башҡорт милли кейемендә сығыу үҙе үк милләтеңә ғорурлыҡ тойғоһо уята.\nНаписал в 19 апреля 2019, 14:44\nФатима Хәйретдинова бейей.\nНаписал в 19 апреля 2019, 14:27\nБилал малайҙары бейей.\nБашҡорт халҡының арҙаҡлы улы, милләт ғорурлығы Мостай Кәримдең тыуыуына 100 йыл тулыуға ҡарата һәм Рәсәйҙә иғлан ителгән Театр\nБеренсе Этҡол уҡыусылары сығыш яһай – «Беҙҙең өйҙөң йәме».\nйылы уңайынан районда Баймаҡ биләмә-ара үҙәк китапханаһы тарафынан да төрлө саралар планлаштырылған. Шуларҙың береһе – мәҙәниәт бүлеге менән берлектә ауыл биләмәләре араһында иғлан ителгән «Мостай илендә» театрлаштырылған тамашалар конкурсы. Бәйге бөйөк шағирҙың әҙәби мираҫының иң яҡшы өлгөләрендә илһөйәрлек, кешелеклек, матурлыҡ сифаттарын тәрбиәләү, халыҡты сәхнә ижадына йәлеп итеү, уларҙың ижади һәләттәрен асыу маҡсатында ойошторола.\nТүбәлә мәктәп уҡыусылары «Үлмәҫбай» поэмаһын сәхнәләштерҙе. Төп ролде – Үлмәҫбайҙы уйнаусы VII синыф уҡыусыһы Никита Михайлов һүҙҙәрҙе яттан белеүе, яңылышмауы, образ\nТүбә мәктәбенекеләр «Үлмәҫбай» поэмаһын сәхнәләштергән.\nға инеп китеүе менән хайран ҡалдырҙы. Ярат ауыл биләмәһендә Ярат мәктәбе уҡыусылары тарафынан «Өс таған» повесынан сәхнәләштерелгән өҙөк, Ғүмәрҙән 6 йәшлек Нургизә Хәсәнова һөйләгән «Кис ултырып ҡыҙҙар сигеү сигә» шиғыры менән һоҡландырһа, Беренсе Этҡол мәктәбе уҡыусылары «Беҙҙең өйҙөң йәме» повесын сәхнәләштереүе менән алдырҙы. Өлкәндәрҙең, хеҙмәт ветерандарының, фольклор, вокаль ансамблдәренең конкурстан ситтә ҡалмауы, Мостай Кәримдең әҫәрҙәрен яттан\nЯрат мәктәбе уҡыусылары «Өс таған»ды уйнай.\nбелеүе, йырҙарын ихлас башҡарыуы, ижады менән таныш булыуы, яратыуы һөйөндөрҙө.\nБайрамға шағирҙың ҡыҙы ла килгәйне\nНаписал в 19 апреля 2019, 12:42\nБүләкләнеүселәр Әлфиә Мостай ҡыҙы менән.\n«Родина» кинотеатрында кескәй китап уҡыусылар өсөн ҙур байрам ойошторолдо. Ул балалар һәм үҫмерҙәр китабы, музыкаһы аҙналығына йомғаҡ яһауға арналғайны.\nБыйылғы сара күренекле шәхесебеҙ Мостай Кәримдең 100 йыллыҡ юбилейына бағышланып, «Китап бәләкәй йөрәктәрҙә оло һөйөү уята» тип аталды. Баш ҡаланың бөтә балалар китапханаларында халыҡ шағирының тормошо һәм ижадына арналған төрлө әҙәби кисәләр үткәрелде.\nШуларҙың береһе Мостай Кәрим шиғырҙарын тасури уҡыу конкурсы булды. Ә иң оҫта шиғыр һөйләүселәр финалға сыҡты һәм кинотеатрҙа үҙ-ара ярышты. Уларҙың оҫталығын балалар өсөн яҙған күренекле шағирҙар баһаланы.\nЕңеүселәр кемдәрме? Башланғыс синыфтар араһында – Өфөнөң 38-се балалар китапханаһынан Максим Гәрәев һәм Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге үҙәк балалар китапханаһынан Катя Головкина, ә өлкән йәштәге уҡыусылар араһында – Ксения Кордапольцева һәм Рөстәм Рәфғүтдиновтар.\nБыл байрамға Мостай Кәримдең ҡыҙы – Әлфиә апайҙың килеүе бөтәһе өсөн дә ҙур шатлыҡ булды. Ул шиғыр һөйләүселәрҙең барыһына ла рәхмәт һүҙҙәре әйтеп, атаһының китаптарын бүләк итте.\nШәһит Хоҙайбирҙин исемендәге үҙәк балалар китапханаһы хеҙмәткәре.\nНаписал в 19 апреля 2019, 12:23\nҠырҙас мәктәбенән Зәлиә Сәғәҙәтова уҡытыусыһы Лилиә Вәдүт ҡыҙы Йомағужина менән.\nРауил мәктәбенән Анжела Бугрова.\nҠәләм тибрәтеүсе ҡыҙҙар, малайҙарға китапхана хеҙмәткәрҙәре туған тел, әҙәбиәт һәм мәҙәниәт буйынса төрлө ҡыҙыҡлы һорауҙар бирҙе. Башҡорт яҙыусылары, уларҙың әҫәрҙәрен билдәләү буйынса мауыҡтырғыс уйындар ҙа ойошторолдо.\nБашҡортостанда милли проекттарҙы тормошҡа ашырыуға 170,6 миллиард бүленде\nНаписал в 17 апреля 2019, 17:20\n2019 йылда Башҡортостанға милли проекттарҙы тормошҡа ашырыуға – 34,2 миллиард һум, ә алты йылда бөтәһе 170,6 миллиард һум бүленде.\nПутиндың май указына ярашлы, Рәсәй Хөкүмәте октябрҙә 12 милли проектты ғәмәлгә ашырыуҙың ентекле программаларын тәҡдим итте. Ошо йүнәлештәр: һаулыҡ һаҡлау, мәғариф, торлаҡ һәм ҡала мөхите, экология, автомобиль юлдары, хеҙмәт баҙары, фән, һанлы иҡтисад, мәҙәниәт, бәләкәй эшҡыуарлыҡ, хеҙмәттәшлек һәм экспорт, магистраль инфраструктура.\nРеспубликаға бүленгән аҡса нимә өсөн тотонола, ниндәй өлкәләр күберәк аҡса алыр, Башҡортостанда йәшәүселәр ҡайҙа тормоштарының яҡшырыуын тойор? Ошо һәм башҡа һорауҙарға яуаптарҙы ошо һылтанма http://www.bashinform.ru/longread/nacproektyi буйынса таба алаһығыҙ.\nМәктәптән үк университетҡа әҙерләнәләр\nНаписал в 12 апреля 2019, 15:58\n«Роузи апай госпиталендә» тип аталған уйын нөктәһендә.\nӨфө дәүләт нефть техник университетында 2017 йылдан үҙенсәлекле стратегик проект тормошҡа ашырылып килә. Ул мәктәптәр, юғары уҡыу йортона тиклемге үҙәктәр менән әүҙем бәйләнеш алып барыу, буласаҡ абитуриенттарҙы университет эшмәкәрлеге менән таныштырыуҙы үҙ эсенә ала.\nТулыһынса уҡырға “Мәктәптән үк университетҡа әҙерләнәләр” »\nНаписал в 12 апреля 2019, 15:55\nТулыһынса уҡырға “Әминә Шафиҡова” »\nНаписал в 12 апреля 2019, 15:52\nЯбай ғына күренгән пластилиндан эшләнгән был илаһи ижад емештәренең матурлығына һоҡланып ҡарағанда «Матурлыҡ донъяны ҡотҡарыр» тигән һүҙҙәрҙең дөрөҫлөгөнә тағы бер ҡабат ышанаһың. Һәр береһенән айырым бер ихласлыҡ, йылылыҡ бөркөлөп торғандай…\nТулыһынса уҡырға “Мөғжизәләр һынландыра” »\nНаписал в 12 апреля 2019, 15:48\nТулыһынса уҡырға “Күңелле йәшәйбеҙ!” »


Көндәрҙең эҫе тороуы ҡара сиңерткәләрҙең, башҡа ҡоротҡостарҙың артыуына уңайлы мөхит тыуҙырҙы\nРеспубликаның бер нисә төбәге, шул иҫәптән Баймаҡ районында ла ҡара сиңерткәләргә бәйле махсус режим индерелгәйне. Әле ҡоротҡостарға ҡаршы көрәш дауам итә, ялан-ҡырҙарҙа, баҫыуҙарҙа республика тарафынан бүленгән өс агрегат эшләй.\nҠара сиңерткә үҫемлектәргә зыян килтереүсе ҡоротҡос. Айырыуса, ул ауыл хужалығы баҫыуҙары өсөн хәүефле, иген культураларына шәкәргә бай һутлы үләндәргә зыян яһай. Ҡоротҡос беҙҙең яҡтарға Ҡаҙағстан, Ырымбур яҡтарынан осоп килгән. Һуңғы осорҙа уларҙың иҫәбе бер ни тиклем арта төшә. Көндәрҙең йылы тороуы ҡоротҡостоң үрсеүенә булышлыҡ итә.\nӘле хужалыҡтар ҡара сиңерткәнең таралыуына юл ҡуймай. Үҫемлектәрҙе саранчаларҙан һаҡлап алып ҡалыу өсөн төрлө саралар күрелә. Баҫыуҙарҙы химик эшкәртеү менән бер рәттән өс агрегат ағыу һибә, уның запасы етәрлек күләмдә тупланған. Район буйынса 20 мең гектар ерҙә ҡоротҡосҡа ҡаршы саралар күрелгән, тағы ла биш мең гектар тирәһе ерҙе эшкәртеү күҙаллана. Шуға ҡарамаҫтан ҡара сиңерткәнән зыян күреүсе хужалыҡтар ҙа бар.\nКөндәрҙең ҡоро тороуы ҡоротҡостоң үрсеүенә булышлыҡ итә. Ямғырлы көндәр булғанда улар әүҙемлеген бер ни тиклем кәметә. Ҡара сиңерткәнең әлеге һөжүме уңышҡа ярайһы ғына зыян килтереп тә өлгөргән, Был бөжәктән зыян күреүсе хужалыҡтарға республика яғынан ярҙам да күҙаллана.


Презентация на тему: "Б ө н ө. Бб х ә рефт ә ре б ө н ө. Бб х ә рефт ә ре. Әлифба 1 класс Вәлиәхмәтова Фәнирә Камил ҡ ы ҙ ы башланғыс кластар у ҡ ытыусыһы.". Скачать бесплатно и без регистрации.\nБ ө н ө. Бб х ә рефт ә ре б ө н ө. Бб х ә рефт ә ре. Әлифба 1 класс Вәлиәхмәтова Фәнирә Камил ҡ ы ҙ ы башланғыс кластар у ҡ ытыусыһы. - презентация\nПрезентация была опубликована 3 года назад пользователемЕлена Тарханова\nПрезентация на тему: " Б ө н ө. Бб х ә рефт ә ре б ө н ө. Бб х ә рефт ә ре. Әлифба 1 класс Вәлиәхмәтова Фәнирә Камил ҡ ы ҙ ы башланғыс кластар у ҡ ытыусыһы." — Транскрипт:\n1 б ө н ө. Бб х ә рефт ә ре б ө н ө. Бб х ә рефт ә ре. Әлифба 1 класс Вәлиәхмәтова Фәнирә Камил ҡ ы ҙ ы башланғыс кластер у ҡ ытыусыһы\n2 2 Ҡ ыңғырау шилтырағас, Бе ҙ ултыр ҙ ы ҡ дәрескә. Китап, дәфтәр ҙ әр ә ҙ ер Тотонабы ҙ бе ҙ эшкә. Бөгөн бе ҙҙ ә баш ҡ орт теле. Яратам һине телом! Рәхмәт һиңә! Һинең аша Алам мин я ҡ ши белом! Баш ҡ орт теле ни ҙ ән кәм тип, Һәр кемдә уянһын сәм, Ү ҙ телен енот ҡ ан йәндең Тормошонда блума ҫ йәм!\n3 Бик эшсән бер халы ҡ Бе ҙ гә бирә татлы а ҙ ы ҡ, Сәскәләр ҙ ән һут йыя, Матур кәрә ҙҙ әр ҡ моя. Кәрә ҙҙ әрен мөлдөрәмә Балға тултырып ҡ уя. Ба ҡ сала ғына йорто, Ә и семе – … 3\n4 Эй бал ҡ ортом, бал ҡ ортом, Эш һөйөүсе бал ҡ ортом. 4\n8 Һү ҙҙ әр ушла А Ә М К Г 8\n9 өндәр 9\n10 - А Л 10\n11 - И Л 11\n15 бал бала болон бул бала балауы бүл бүлә батман\n16 Балауы - 16\n17 бит лек 17\n18 Я ҙ ырға өйрәнәйек! 18\n19 Дөрө ҫ ултыр! 19\n22 Балбикә менән Балбай мажаралары 22\n25 - рамочка для первого слайда 25 %D1%88%D0%B8http://images.yandex.ru/yandsearch?text=%D0%BC%D1%8B %D1%88%D0%B8 – картинки для слайдов 6, 7, 8, шары %20%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%83%D1%8E%D1%82%20%D0%BA%D0 %B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%BA%D0%B8&stype=image&lr= 48&noreask=1http://images.yandex.ru/yandsearch?text=%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B8 %20%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%83%D1%8E%D1%82%20%D0%BA%D0 %B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%BA%D0%B8&stype=image&lr= 48&noreask=1 – картинка ребёнка к слайду 10 %D0%B8%D0%BD%D0%B0%20%D1%82%D1%80%D0%B8%20%D0%B1%D 0%BE%D0%B3%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%8F%20%D0%B8% D0%BB%D0%BB%D1%8E%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%86%D0 %B8%D1%8F%20%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%BD%D 0%BA%D0%B8&stype=image&lr=48&noreask=1#!/yandsearch?text=\nСкачать бесплатно презентацию на тему "Б ө н ө. Бб х ә рефт ә ре б ө н ө. Бб х ә рефт ә ре. Әлифба 1 класс Вәлиәхмәтова Фәнирә Камил ҡ ы ҙ ы башланғыс кластар у ҡ ытыусыһы." в формате .ppt (PowerPoint)\nНәғимә ҡ ы ҙ ына ғаиләнең тар ҡ алыуын, атаһы Әхмүштең хыянат юлына төшөүен нисегерәк аңлата, ә ҫ әр ҙ ән ошо урынды табабы ҙ. Бе ҙ бик татыу тора инек,\nЯ ҡ таш ә ҙ иптәребе ҙ. Йырлы-моңло тыуған ер Я ҙ ыусылар тыуып ү ҫ кән ер, Иманлы ер ошо бит, Илһамлы ер ошо бит. Тарихлы ер ошо бит, Тамырлы ер ошо.\nҠ АҺЫМТҮРӘ Ҡ АҺЫМТҮРӘ УРАЛЙЫРЫ Ҡ АҺЫМТҮРӘ УРАЛЙЫРЫ РИҮӘЙӘТ.\nХәл һөйләмдәр Хәл һөйләмдәр 8 класс 8 класс. Хәл һөйләмдәр Ва ҡ ыт һөйләм Урын һөйләм Рәүеш һөйләм Куләм-дәрәжә һөйләм Сәбәп һөйләм Ма ҡ сат һөйләм Шарт.\nАталы бала – ар ҡ алы. Донъяла ата-инәнән баш ҡ а бар нәмә лә табыла. Баланы табыу түгел, бағыу һөнәр. Ҡ атынмын тигән ҡ атындың эсендә бишекле бала ятыр.


Халҡыбыҙға аҡтамыр ғүмере юраны\n19 Февраль 2011, 15:38\n«Урал тауҙарының көньяҡ өлөшөндә бер яғы тау һәм урман, икенсе яғы дала булған ауылда мал үрсетеү, бер аҙ иген сәсеү һәм урман эштәре менән көн күреүсе башҡорт һәм татарҙар араһында йәшәүсе урта хәлле крәҫтиәндең ябай тормошо – мине көткән яҙмыш шул ине... Шул уҡ ваҡытта был тау һәм йәйләүҙәрҙәге бик ябай тормошобоҙ, айырыуса уның һөйкөмлө тарихы, был тарихтың халыҡ хәтерендә йәшәп килгән ауаздары, бәләкәй сағымдан аңыма һеңеп, мине һуңынан көрәш барышында төрлө тәүәккәл ҡарарҙарға этәрерлек, төрөк һәм ислам ғилемдәренең бөгөнгөһөнә һәм киләсәгенә ҡарата төрлө пландар ҡороуға дәртләндерерлек кимәлдә йоғонто яһаны», – тип яҙған «Хәтирәләр»ендә халҡыбыҙҙың арҙаҡлы шәхесе Әхмәтзәки Вәлиди Туған. Тыуған Башҡортостаны, Көҙәне бер ваҡытта ла уның иҫенән сыҡмаған. Сәйәсмән булараҡ исеме оҙаҡ йылдар тыйылғандар рәтендә йөрөһә лә, ғәҙеллек өҫкә сығып, донъяға танылған ғалим булып иленә ҡайтты Вәлиди хаҡындағы хәтер. Яҙмыш уны йәшләй ҡаҡҡыланы-һуҡҡыланы, әммә ул, үҙен фәнгә арнап, лайыҡлы ғүмер юлы үтте. Бөгөн Әхмәтзәки Вәлиди Туған тигән профессор, шәрҡиәтсене бихисап илдәрҙә беләләр, уның хеҙмәттәрен өйрәнәләр.\n2010 йыл Халыҡ-ара төрки мәҙәниәте ойошмаһы (ТӨРКСОЙ) тарафынан Әхмәтзәки Вәлиди Туған йылы тип иғлан ителгәйне. Маҡсатлы йылда билдәле ғалимдың эшмәкәрлегенә арналған саралар ҙа төрлө илдәрҙә, шул иҫәптән Төркиә, ҡаҙағстан, Әзербайжан, ҡырым, Башҡортостан Республикаларында үтте. Тыуыуына 120 йыл тулыу айҡанлы уның исемен мәңгеләштереү буйынса ла байтаҡ эш башҡарылды.\nВәлиди йылына йомғаҡ, әлбиттә, уның тыуған Башҡортостанында яһалды – был аҙнала Әхмәтзәки Вәлиди Туған көндәре уҙҙы. Уның сиктәрендә ғалимдың исемен йөрөткән республика Милли китапханаһында мемориаль таҡтаташ асылды, Конгресс-холда тантаналы йыйылыш үткәрелде, тыуған яғы – Ишембай тарафтарына сәфәр ҡылынды. Был сараларға ТӨРКСОЙ делегацияһы, Төркиә вәкилдәре лә килде. Милли китапханала Әхмәтзәки Вәлидигә таҡтаташ ҡуйылыу осраҡлы түгел, бында уның хеҙмәттәренең уникаль коллекцияһы тупланған.\n– ҡәҙерле туғандарым, ҡан ҡәрҙәштәр! Башҡорт халҡының бөйөк улы Әхмәтзәки Вәлиди Туғанға арналған кисәлә ҡатнашыусыларҙы ысын күңелдән сәләмләйем, – тип башҡортса һүҙ башланы Конгресс-холдағы тантаналы йыйылышта БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Зөһрә Рәхмәтуллинаның сығышынан һуң ТӨРКСОЙ халыҡ-ара ойошмаһының генераль секретары Дюсен Касеинов.\n2010 йылды башҡорт халҡының бөйөк улына арнау ҙа юҡҡа ғына түгел: ТӨРКСОЙ-ға ингән дәүләт һәм республикалар тарихын өйрәнеүгә Әхмәтзәки Вәлиди тос өлөшөн индергән.\n– Вәлиди – еңел булмаған яҙмышлы шәхес. Ул донъяға билдәле шәрҡиәтсе булып танылып, күп илдәрҙең энциклопедияһына тап шул өлкә белгесе булараҡ индерелһә лә, Рәсәйҙә сәйәсмән һәм йәмәғәт эшмәкәре булараҡ та билдәле. Ул Рәсәй федерализмына нигеҙ һалыныуҙың башында тора. Әхмәтзәки Вәлиди Туған Рәсәй дәүләте составындағы республика автономияһы йүнәлешен аныҡ билдәләгән, – тине үҙ сығышында РФ мәҙәниәт министры урынбаҫары Александр Ненашев.\nТөркиәнең мәҙәниәт һәм туризм министры урынбаҫары Кемаль Фахир Генч әйтеүенсә, икенсе Ватанына әйләнгән Төркиәлә Әхмәтзәки Вәлиди Туған үҙен ысын ғалим, арымай-талмай фәнгә хеҙмәт итеүсе шәхес итеп күрһәтте һәм һәр кем уны нәҡ шундай итеп хәтерендә һаҡлай. Вәлиди йылында был дәүләттә бик күп саралар үткәрелгән. Анкарала халыҡтың яратҡан ял урыны булған күркәм паркка уның исеме бирелеүҙе, Истанбул университетында мемориаль таҡтаташ ҡуйыуҙы билдәләп китергә мөмкин.\nӘйткәндәй, исеме һәм абруйы Башҡортостанға ҡабат ҡайтҡан 90-сы йылдарҙан алып беҙҙә лә Вәлиди исемен мәңгеләштереү әүҙем бара. Республиканың Милли китапханаһы, Баймаҡ районының Темәс ауылы, Өфө урамдарының береһе уның исемен йөрөтә. Темәстә, Башҡортостандың тәүге баш ҡалаһында, башҡорт милли хәрәкәте лидеры хөрмәтенә беренселәрҙән булып саралар күрелде – бюст ҡуйылды, Вәлиди уҡыуҙары үткәрелә башланы, тәүге Башҡорт хөкүмәтенең музейы булдырылды. Ишембай районының Көҙән ауылында музей эшләй. Был юлы ТӨРКСОЙ вәкилдәре, Төркиә ҡунаҡтары унда ла барҙы. Бер һүҙ менән әйткәндә, Башҡортостанда Вәлиди көндәре тығыҙ көн тәртибе буйынса барҙы, тип билдәләй сараларҙа ҡатнашыусылар.\nБР Фәндәр академияһы былтыр декабрҙә Әхмәтзәки Вәлиди Туған исемендәге миҙал булдырғайны. Әле ул ғалимдың хеҙмәтен һәм тормошон өйрәнеүҙә, исемен мәңгеләштереүҙә әһәмиәтле роль уйнаған шәхестәргә тапшырылды. Абруйлы наградаға: ТӨРКСОЙ ойошмаһының генераль секретары Дюсен Касеинов, уның урынбаҫары Фырат Пурташ, Төркиәнең мәҙәниәт һәм туризм министры урынбаҫары Кемаль Фахир Генч, Әзербайжан Мәҙәниәт һәм туризм министрлығының ТӨРКСОЙ-ҙағы вәкиле Эльчин Ғафарлы, ҡаҙағстан Мәҙәниәт министрлығынан Асҡар Турғанбаев, Башҡортостан Мәҙәниәт министрлығының ТӨРКСОЙ-ҙағы вәкиле Әхәт Сәлихов, Әхмәтзәки Вәлиди Туғандың ҡыҙы, Төркиә Фәндәр академияһы ағзаһы Иҫәнбикә Туған, Анкараның Кечиорен округы мэры Мостафа Аҡ, Тарсус ҡалаһы мэры Борханетдин Коджамаз, тарих фәндәре докторы, БДУ профессоры Марат ҡолшәрипов, философия фәндәре кандидаты Әмир Юлдашбаев, Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы, драматург Нәжип Асанбаев лайыҡ булды.\nВәлиди көндәренә йомғаҡ яһау буйынса үткәрелгән матбуғат конференцияһында билдәләүҙәренсә, Төркиәнең баш ҡалаһы Анкараның Кечиорен округы менән Өфөнөң Совет районы хакимиәттәре араһында мәҙәни-социаль өлкәлә хеҙмәттәшлек тураһында килешеү төҙөлгән. Төркиә делегацияһы составында эшҡыуарлыҡ тармағы вәкилдәре лә бар ине. ҡунаҡтар Башҡортостанда алған тәьҫораттары менән уртаҡлашты, халыҡтың ихлас булыуын, йышыраҡ килергә теләүҙәрен белдерҙе. Тағы шуныһы: тантаналы кисә һуңынан ойошторолған Башҡортостандың сәнғәт оҫталары концерты иҫ киткес һоҡландырған.\nЗәки Вәлидиҙең һәйкәленән\nҮткән саҡта һәр саҡ туҡталам...\nҮҙ халҡыма түгел, сит халыҡҡа\nБелем биргәненә уфтанам.\nИллеләгән ғилми асыш менән\nТаң ҡалдырҙың бөтөн Ер шарын!\nЭштәреңде ҡулға алғас ҡына\nТыуған илем белде һин барын.\nТамырҙарың һинең Уралыңда,\nҡаяларҙа үҫкән имән һин.\nГөлләмәне ҡәбереңә түгел,\nҺәйкәлеңә килеп һалам мин.\nАйырылған саҡта тыуған яҡтан\nБөркөт кеүек бейек остоңмо?\nИл ағаһы, һинең һүҙең хаҡтан,\nАта йолаларын тоттоңмо?\nУралымдың тәбиғәтен ятҡа,\nҮҫемлеген һанап ҡат-ҡатҡа,\nНисә йылдар, тауҙар, сүлдәр аша\nҡул һонғанһың һаман башҡортҡа!..\nЫшаныслы дуҫтар тотҡон булғас,\nДиндәш дуҫтар һине ҡурсалай.\nИл азаматтары әсир булғас,\nНисек түҙҙең ситтә борсолмай?\n...Ете тиҫтә йылдар елеп үтте,\nБәһлеүәндәр тыуҙы илемдә.\nҡәбереңә умырзая үҫһен,\nБашҡортостан имен бөгөн дә!\nмәғариф һәм хеҙмәт ветераны.


Радий Хәбиров Рәсәй төбәктәрендә йәшәүсе ватандаштар менән осрашты - Правительство Республики Башкортостан\nСарала Ҡурған, Ырымбур, Свердловск, Силәбе өлкәһе, Пермь крайы һәм Татарстан Республикаһы делегаттары, шулай уҡ төбәктәрҙәге Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы ағзалары ҡатнашты. Делегация составында йәмәғәт ойошмалары етәкселәре, уҡытыусылар, журналистар, тыуған яҡты өйрәнеүселәр, эшҡыуар, ауыл хужалығы хеҙмәтсәндәре, мәҙәниәт, фән, спорт эшмәкәрҙәре бар ине.\n- Башҡортостан Республикаһы – бөтә башҡорттарҙың тыуған иле. Быны беҙ бөтәбеҙ ҙә аңларға тейеш. Был һеҙҙең тыуған йортоғоҙ. Башҡортостан башҡорт халҡының үҫеше өсөн яуаплы төбәк. Шуға ла ватандаштарыбыҙ, Рәсәйҙең башҡа төбәктәрендәге йәмәғәт ойошмалары менән эште яңы кимәлгә күтәрәсәкбеҙ, – тине Радий Хәбиров. – Бөгөн бында башҡорттар күпләп йәшәгән алты төбәктән ҡунаҡтар саҡырылған. Һәр бер субъект етәксеһе менән мин аралашып, ватандаштарыбыҙҙың йәшәү шарттары менән ҡыҙыҡһындым. Иң мөһиме шул – һәр бер төбәк етәксеһе беҙҙең менән хеҙмәттәшлеккә, милләттәштәребеҙгә ярҙам итергә, урында мәҙәниәт, телде һаҡлау, үҫтереүгә шарттар тыуҙырырға әҙер.\nОсрашыу барышында йәмәғәт ойошмалары вәкилдәре башҡорт телен уҡытыу, милли мәҙәниәтте һаҡлау, башҡорт телендәге киң мәғлүмәт саралары, йәштәр өсөн форумдар ойоштороуға бәйле һорауҙар күтәрҙе. Шулай уҡ Ырымбур өлкәһендә Башҡортостан вәкиллеге, Пермь һәм Екатеринбургта «Башҡортостан» сауҙа йортон асыу тәҡдимдәре яңғыраны. Республика етәксеһе һәр бер тәҡдим ентекле өйрәнеләсәген һәм бөтә йүнәлештәр буйынса ла ярҙам күрһәтеләсәген белдерҙе.\nОсрашыу һуңында Радий Хәбиров республиканан ситтә башҡорт мәҙәниәтен үҫтереүгә тос өлөш индергән бер төркөм йәмәғәт эшмәкәрҙәренә дәүләт наградалары тапшырҙы.


Суд приставтары һалым инспекторҙары менән берлектә рейдҡа сыға\nИғтибар үҙәгендә транспорт һәм күсемһеҙ милеккә һалым буйынса бурысы булғандар. Берҙәм рейдтар һөҙөмтәһендә туғыҙ айҙа ҡаҙнаға 728 миллион һум аҡса ҡайтарылған.\nҠануниәткә ярашлы бурыс өс мең һумдан ашһа ла, граждандарҙың мөлкәтенә арест һалынырға хоҡуҡлы. Шуға күрә һалымдарҙы ваҡытында түләү хәйерлерәк. Суд приставтары әйтеүенсә, һуңғы арала арест һалынған автомобилдәрен дә һатырға маташыусылар йышайҙы. Шуға күрә ҡулдан автомобиль һатып алғанда һатыусының финанс хәлен тикшереү мөһим.\nӘйткәндәй, милек һалымдарын беренсе декабргә тиклем түләргә кәрәк. Әле республика халҡының бурысы 2 миллиард ике йөҙ миллион һумдан ашҡан. Шуның 73 проценты транспорт һалымы буйынса.


Оҙайлы көрсөктән һуң «Салауат Юлаев» хоккейсылары йәнә Гагарин Кубогы өсөн көрәш башланы\nБөгөн Башҡортостан командаһы Магнитогорскиҙың «Металлург» клубы менән осрашты. Уйын ғәмәлдәге Рәсәй чемпиондары боҙонда үтһә лә Владимир Юрзинов дружинаһы һынатманы. Улар майҙан хужаларын 6-2 иҫәбе менән ҡыйратты. Шайбаларҙы яҡташтарыбыҙҙан Илькка Хейккинен, Дмитрий Сёмин, Евгений Скачков, Егор Дубровский һәм ике тапҡыр Кирилл Кольцов индерҙе. Киләһе осрашыуын яҡташтарыбыҙ дүшәмбе Екатеринбургтың «Автомобилист» клубы менән үткәрә.


Хәбәрҙәр: Көрсөк- инновацияға аҡса һалырға кәрәк.\nКөрсөк- инновацияға аҡса һалырға кәрәк.\nДонъя баҙары тиҙ үҙгәрә бара, ауыр иҡтисади шарттарҙа инновация үҫешен нисек һаҡлап ҡалырға? Мәскәүҙәге “Асыҡ инновациялар” халыҡ-ара форумында(MIT Technology Review уның махсус ҡунағы ине) был тема буйынса фекер алышыу булды.\nИнновация лидерлығы нимә һуң ул, инновация компанияһын нисек танырға? Ethernet уйлап табыусыларҙың береһе һәм Техасс университеты профессоры Боб Меткалфтың фекере буйынса, инновацион компанияларҙың төп айырмаһы шунда: ул үҙенең клиент базаһын иғтибар менән тыңлай. Беҙ студенттарыбыҙҙы компания менән идара итергә өйрәткән төп нәмә ул- офистан сығыу һәм клиентты тыңлау!”\nКлиентты тыңлау кәңәше ихтыяж кәмей һәм конкуренция ҡырҡыулашҡан ҡатмарлы иҡтисади шарттарҙа бигерәк тә актуаль. Биш йыл элек көрсөк, күп илдәрҙең һәм компанияларҙың конкуренцияға һәләтлелегендәге йомшаҡ яҡтарҙы асып һалып, донъя иҡтисадын дер һелкетте.\nӘммә был осор яңы мөмкинлектәр асыуы менән һәйбәт. Бөтә донъя банкының инновациялар буйынса төп советнигы Питер Линдхольм әйтеүенсә, “көрсөк инновациялар өсөн уңышлы ваҡыт. Сөнки барыһы ла “йәшәү”өсөн көрәшкәндә, инновацияға аҡса һалыусылар көрсөк бөткәс бер атыуҙа ике ҡуянға тейҙерә аласаҡ. Әгәр аҡсағыҙ бар икән, уларҙы инновацияға һалыу психологик йәһәттән дә отошло. Һеҙ бәхетле “һимеҙ ата бесәй”булһағыҙ, инновациялар хаҡында уйланмайһығыҙ, ә бар көсөгөҙҙө һалып донъя көтөргә тырышҡанда, һеҙ мәсьәләне хәл итеү яғын эҙләйәсәкһегеҙ.”\nРәсәйгә был ҡағыламы? Премьер-министр Дмитрий Медведев форумда хөкүмәттең инновацияларға аҡса һалыуҙы дауам итәсәген вәғәҙә итте. Әммә ошо йылдың апрелендә донъя күргән инновациялар ҡулланыу хаҡындағы МЭРТ һәм РВК әҙерләгән доклад шуны күрһәтте: дәүләт 2001 йылдан 2010 йылға ҡәҙәр инновацион проекттарға аҡса һалыуҙы 10 тапҡыр арттырып, 230 миллиардҡа еткерһә лә, һорашылған кешеләрҙең 60 проценты был өлкәгә һалынған дәүләт сығымдарының эффектив тотонолоуын күрмәй.\nБеренсе вице-премьер Игорь Шувалов, нефткә хаҡтар төшмәй тороп, Рәсәйҙәге инновация процесы алға китмәйәсәген белдерҙе хатта. Иҡтисади үҫеш министры урынбаҫары Олег Фомичев барыһын да улай уҡ ҡара төҫтә күрмәй:\n“Ысынлап та, нефть продукттары экспортынан финанс ресурстары килеп торғанда, инновациялар менән шөғөлләнеү ҡатмарлыраҡтыр, моғайын, әммә был инновациялар булмаясаҡ тигән һүҙ түгел. Шул уҡ нефть табыу эшендә лә инновациялар кәрәк буласаҡ. Өҫтәүенә нефть табыу өлкәһе менән бәйле булмаған, туранан-тура сит баҙарҙа эффектив эшләгән тотош секторҙар бар. Мәҫәлән, IT секторы йыл һайын ике урынлы һандар менән үҫә.”\nТап 20 йыл элек информация технологиялары секторы ауыр сәнәғәт сеймалына йөҙ тотҡан Финляндияға, был бойондороҡлолоҡтан ҡотолоп, юғары технология иҡтисады үрнәгенә әүерелергә мөмкинлек бирҙе. 1990 йылдар башындағы ауыр көрсөккә яуап итеп, Финляндия фән, мәғариф һәм инновация өлкәләренә сығымды арттырҙы.\nБөгөн ил алдында күптән түгел башланған көрсөктән тыш та яңы мәсьәләр ҡалҡып сыҡты. Хәҙерге замандағы фин иҡтисадының символына әүерелгән Nokia үҙенең бойондороҡһоҙлоғон юғалтты- кәрәҙле телефондар етештереүсене Microsoft корпорацияһы йота. Әммә финдарҙың инновациялар агенствоһы башлығы Tekes Пекки Сойни “Nokia көрсөгө”ндә компанияның да, бөтә Финляндияның да яңы мөмкинлектәрен күрә:\n“Nokia Финляндияла тикшеренеү өлкәһендә күп эш урындарын ҡыҫҡартты, уға сиктәш булған өлкәләр ҙә зыян күрҙе. Тик был кешеләр, 10 мең самаһы кеше, ниндәйҙер яңы шөғөл табасаҡ: ҡайһылары эшҡыуар булып китәсәк, ҡайһылары үҙ белемдәрен иҡтисадтың башҡа өлкәләрендәге информация технологияларында ҡулланасаҡ. Минең уйымса, был Финляндия алдында өр-яңы мөмкинлектәр аса.”\nНаталия Маршалкович Мәскәүҙән хәбәр итә:\n“Ауыр заманда инновациялар бизнес һәм дәүләт өсөн артыҡ сығым түгел, ә бер нәмәгә ҡарамай өҫкә ҡалҡып, лидерлыҡты һаҡлап ҡалыу сараһы. Заманында Microsoftҡа нигеҙ һалыусы Билл Гейтс әйтмешләй, “инновация йәки үлем.”


Методик ҡумта | Mysite\nБашҡорт теле һәм әҙәбиәте дәрестәрендә\nфедераль белем биреү стандарттары контексында\nтекст менән эшләү эшмәкәрлеген үҫтереү\nБеҙ, бөтә тирә - яҡты баҫып алған бөйөк аудио - видео техникалары, компьютер, интернет селтәрҙәре хөкөм һөргән дәүерҙә эшләгән уҡытыусылар. Нисек итеп бөгөнгө көндә уҡыусыларҙа телгә һәм әҙәбиәткә ҡарата ҡыҙыҡһыныу уятырға һуң? Нисек итеп танып - белеү әүҙемлеген уҡыу дауамында һаҡлап ҡалырға, үҫтерергә һуң?\nБаланың телмәрен үҫтереү – башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһының төп бурысы, сөнки һөйләү һәм яҙма телмәр һәр төрлө аҡыл хеҙмәтенең һәм аралашыуҙың нигеҙе булып тора.\nБәйләнешле телмәр төҙөү күнекмәһе үҙенән-үҙе генә барлыҡҡа килмәй, ә оҙайлы һәм эҙмә-эҙлекле ижади эшмәкәрлек талап итә. Уҡыусыларға бәйләнешле текстың билдәләре, уны барлыҡҡа килтереүсе саралар, структураһы, төрҙәре тураһында белешмә биреү, текст менән эшләүҙең төрлө яңы алымдары менән таныштырыу бик мөһим.\nТекст- XVIII быуатта немец теленән үҙләштергән һүҙ- «бәйләнеш », «тоташтырыу» мәғәнәһен аңлата. Уны икенсе төрлө «һүҙ берҙәмлеге», «туҡыма» (ткань), «туҡыу» һүҙе менән бәйләргә мөмкин.\nКөтөлгән һөҙөмтәләр. Әгәр яңы федераль белем биреү стандартына таянып уҡытыуҙы башҡа предметтар менән бәйләп, төрлө шәхсән, регулятив (көйләү), текст менән эшләү, коммуникатив (аралашыу), танып-белеү ғәмәлдәрен ҡулланып, балаларҙың физиологик үҫешенә таянып, яңы технологиялар ҡулланып эшләгәндә:\n2. Коммуникатив компетенцияһы формалашыр.\n1.Әҙәбиәт дәрестәрендә берәй шиғыр менән танышҡандан һуң, ҡабатлап үтеү маҡсатында текст өҫтөндә төрлө күнекмәләр үткәреү\nА) “Һайланма уҡыу”. Шиғырҙың төрлө еренән тотоп уҡыйым, ә уҡыусылар шул ерҙе табып дауам итеп уҡый;\nБ) “Хатаны төҙәт”. Уҡытыусы хата менән уҡый, ә уҡыусылар хата ебәрелгән урынды табып төҙәтәләр.\nВ) Шиғырҙан теге йәки был күренеште табыу (Тәбиғәт күренештәре, төҫтәр, һандар һ.б.)Бындай күнекмәләр уҡыусыларҙың танып-белеү эшмәкәрлеген үҫтереүгә булышлыҡ итә.\n2. “Ассоциациялар” алымы.\nМузыка, төҫтәр, төрлө предметтар ярҙамында уҡыусыларға мөрәжәғәт итәм. Ниндәй ассоциация тыуҙы икән? Был алымды дәрестең темаһын билдәләү өсөн ҡулланам. Мәҫәлән, тәбиғәт темаһын үткәндә берәй музыкаль композиция тыңлайбыҙ. Музыканы тыңлағанда ниндәй тойғолар кисерҙегеҙ, нимәләр ишеттегеҙ, үҙегеҙҙе ҡайҙа йөрөйһөгөҙ тип хис иттегеҙ кеүек һорауҙар менән теманы асыҡлайбыҙ. Төрлө төҫлө буяуҙарҙы ла дәрестә ҡулланам. Таҡтала эленеп торған аҡ битте төрлө буяҙар менән буяйым. Уҡыусыларҙың ассоциацияларын тыңлап, темаға килеп сығабыҙ. (Мәҫәлән, көҙ темаһын үткәндә.)Предметтар ҡулланыу (Май шәме). Һуғыш тураһында әҫәрҙәр үткән саҡта уңыш ситуацияһы тыуҙырыу өсөн май шәмен ҡулланам. Май шәменә нимә хас? Уның һүнеүейәки бөтөнләй янып бөтөүе ихтимал. Был шәмде нимә менән тағы сағыштырып булыр ине? (Рух, кеше ғүмере, өмөт һ.б.)\nБыл алымды конкрет берәй теманы үткәндән һуң, уҡыусыларҙың аңлау- аңламау кимәлен билдәләр өсөн ҡулланыу бик уңайлы. Мәҫәлән, йәнлектәр темаһын алайыҡ. Уҡыусыларға бәләкәй генә текст тәҡдим итәм. Унда йәнлектәрҙең атамалары урынына уларҙың һүрәттәре бирелгән. Уҡыусылар белгәндәрен туплап һүрәттәр урынына йәнлектәрҙең атамаларын ҡуйып күсереп яҙалар.\n4.«Аҙашҡан һүҙҙәр» алымы.\nБыл алымды ғәҙәттә дәрестәрҙә бик йыш ҡулланыла. Һәр класта ла уҡыусылар яратып башҡаралар. Һөйләмдәрҙә һүҙҙәр буталып бирелә. Уларҙы уҡыусылар йә тейешле урынға ҡуйып күсереп яҙырға, йә уҡырға тигән эш бирергә мөмкин.\n5.“Яҙыусы” алымы (Эбингауз тесы буйынса)\nҮҙемдең класта психолог үткәргән телмәр үҫешен, фекерләү үткерлеген тикшереүсе Эбингауз тесын уҡыусылар уйын формаһында ҡабул итеп, ҡыҙыҡһынып башҡарыуын күргәс, етмәһә, психологыбыҙ “был тест фекерләүҙе лә яҡшы үҫтерә”, - тигәс, уны башҡортсаға тәржемә итеп, үҙ эшемдә ҡуллана башланым. Текст төрлө булыуы мөмкин, ләкин төшөп ҡалған һүҙҙәр вариатив булыуы мөһим.\n6. “Тамғалар ҡуйып уҡыу” йәки “Инсерт уҡыу”\nБыл алым балалар текст менән үҙҙәре уҡып танышҡанда ҡулланыла. Балалар башланғыс кластарҙа төҫлө ҡәләмдәр ярҙамында текстҡа билгеләр ҡуйып баралар. Юғары кластарҙа тамғалар ҡулланыла.Ул уҡыусыларҙы үҙаллы фекерләргә, һығымта яһарға өйрәтә, монологик һәм диалогик һөйләү телмәрен үҫтерә.«Инсерт» алымын әҫәрҙең йөкмәткеһен үҙләштергәндә йәки яҙыусының биографияһы менән танышҡанда ҡулланыу отошло. Мәҫәлән, 5-се класта М.Кәримдең “Дан кәпәс түгел” әҫәре менән танышҡанда, шағирҙың тормош һәм ижад юлын ошолай өйрәнергә мөмкин. Шулай уҡ «инсерт» алымын йомғаҡлау дәрестәрендә ҡулланыу ҙа отошло.\n"V" – мин быны беләм (йәшел төҫ)\n"+" – был минең өсөн яңы материал (ҡыҙылтөҫ)\n"-" – мин был фекерменәнкилешмәйем (һары төҫ)\n"?" – аңлап бөтөрмәнем (зәңгәр төҫ)\n"!!" – былөлөш мине ҡыҙыҡһындырҙы ( һоро төҫ)\nБыл алымды ҡулланыуҙыңуңышлы яғы шунда, уҡыусы текстты пассив уҡымай, ә белергә, аңларгателәп, ниндәйҙә булһа билгеҡуйырға кәрәклегенаңлап, иғтибарменән уҡый.\n7. “Кластер”ҙар алымы.\nНимә ул кластерҙар?\nУл - материалды график ысул ярҙамында ойоштороу, теге йәки был теманы өйрәнгәндә уйлау процесын асыҡ итеп күрһәтеү. Кластер – берһүҙҙе, теманы, төшөнсәне асыҡлаусы һүҙ һәм һүҙбәйләнештәр. Ул француз һүҙе, «бәйләм», «тәлгәш», тип тәржемә ителә. Һөҙөмтәлә структура барлыҡҡакилә, улбеҙҙеңуйҙарыбыҙҙы график рәүештәсағылдыра.\nКластер нисек төҙөлә?\nТаҡта уртаһына төп һүҙҙе йәки һөйләмде яҙабыҙ, ул һүҙ тема йәки идеяның “йөрәге” булып тора.\nТөп һүҙ тирәләй идеяны, факттарҙы, образдарҙы асыҡлай торған һүҙҙәр яҙып сығабыҙ.\nУҡыу барышында килеп сыҡҡан һүҙҙәр йәки һөйләмдәр тура һыҙыҡтар менән төп һүҙгә ҡушыла.\nМәҫәлән, 5-се класта Ф.Иҫәнғоловтың «Хәмит күпере» әҫәренең йөкмәткеһен үҙләштергәс, геройҙарға характеристика биреү кластер алымы менән башҡарыла. Хәмит менән Вәлиттең ниндәй сифаттарға эйә булыуын асыҡлап, уҡыусылар кластер төҙөй.\nБындай алым ярҙамында уҡыусы һүҙҙәрҙең мәғәнәһен аңлай, үҙ фекерен әйтергә, сағыштырырға, һығымта яһарға, һүҙҙәрҙең синоним, антоним,омонимдарын табырға һәм телмәрҙә ҡулланырға өйрәнә. Шулай уҡ киләһе дәрестә үтелгән материалды тиҙ генә иҫкә төшөрөргә булышлыҡ итә.\n8. Синквейн алымы.\nСинквейн - ул француз һүҙе, ҡыҫҡа һүҙҙәр менән материалды аңлатыу тигәнде белдерә. Француз теленән биш уңыш – успех, биш илһам-вдохновение тигәнде аңлата. Яңылыҡты, ҡатмарлы идеяны, тойғоно һәм күренеште бер нисә һүҙ менән бирә белеү оҫталығы. Синквейнды икенсе төрлө биш юлдан торған шиғыр тип атарға ла була.\nБыл алым уҡыусыларҙың һүҙлек запасын байыта;эш дауамында грамматик материал ҡабатлана; йөкмәткене ҡыҫҡаса һөйләүгә әҙерләй; идеяны билдәләргә өйрәтә; ауыр төшөнсәләр үҙләштерелә. Уҡыусы үҙен шағир итеп хис итә; быны барлыҡ балалар ҙа башҡарып сыға ала.\n9. “Дөрөҫмө, дөрөҫ түгелме?” алымы.\nБыл алымды текст менән танышҡандан һуң рефлексия үткәреү өсөн ҡулланыу уңайлы. Уҡыусыларға текст буйынса дөрөҫ һәм дөрөҫ булмаған һөйләмдәр тәҡдим ителә. Был эште телдән (һөйләмдәрҙе экранға сығарып) йәки алдан әҙерләнгән карточкалар ярҙамында яҙма рәүештә үткәрергә мөмкин.\n10. Текст буйынса проект эше.\nБыл алымды юғары кластарҙа өй эше итеп биреү уңайлы. Класта уҡылған әҫәрҙең йөкмәткеһе буйынса компьютер ярҙамында проект эшләү (презентация, коллаж, һүрәттәр формаһында булыуы мөмкин)


22 июля 2016 — 16:54 ГТРК «Башкортостан»\nАлтынға бәрәбәр ризыҡ батманға төшкәнгә тиклем оҙайлы һәм ҡатмарлы юл үтә. Быйылғы татлы ризыҡтың сифаты, күләме ниндәй булыр, башҡорт балын яратыусылар балһыҙ ҡалмаҫмы? Иң йәмле миҙгел — ейән-ейәнсәрҙәр ҡунаҡҡа ҡайтҡан, ә бал ҡорттары даҙандарҙы бал менән тултырған мәл, тип һөйөнә Фидай ағай. Ҡорттан ҡурҡмаһаң улар саҡмай, тип беҙҙе тынысландырыусы ейәндәр ситтәнерәк күҙәтте. Ә умартасы олатайҙың кәйефе яҡшы, бал йыйыу өсөн йәй уңай килде, ти умартасы. Һәр рамдан 3 кило ярым бал ала ул.Бал йыйыу — умартасының хеҙмәтенә йомғаҡ яһау мәле. Балын яратһаң бәләһен дә ярат, ти халыҡ. Яҙ башынан ҡорттары менән булыша Фидай Абраров. Тәүге уңышты алғанда уҡ умартасы һәр кәрәҙдән сығасаҡ бал күләмен иҫәпләй һәм сифатын ҡарай. Ә үҙ балыңдың сифаты шикләндермәй. Бал ҡортоноң үҙе кеүек егәрле һәм состар һәр ваҡыт яҡшы уңыш ала. Фидай ағай иһә 5 намаҙын да уҡырға өлгөрә, теләгәндәргә умартасы серҙәрен аса. Йыл әйләнәһенә юл буйында, ҡала баҙарҙарында бал һатыусыларҙы күреп күнеккәнбеҙ. Барыһы ла балды Башҡорт балы исеме аҫтында һата. Ә ысынында улар йыш ҡына сифатһыҙ бал булып сыға. Тәү ҡарашҡа сифатын, ҡайҙан икәнлеген белеүе ҡыйын. Һатып алыр алдынан ветеринар станция биргән кенәгәләрен һорайбыҙ. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, хужалар миҙгелдең яңы ғына башланыуына һәм әле документтарының әҙер булмауына һылтана. Үҙебеҙҙең бал күп булһа ла республикаға сит өлкәнән индерелгәне лә бихисап. Хатта Ҡытайҙан килтерелә. Һәр кемдең лабораторияла ризыҡтың сифатын тикшерергә мөмкинселеге юҡ. Иң отошлоһо таныш умартасынан алырға. Әгәр ҙә ундай мөмкинлек юҡ икән еҫенә, төҫөнә, тәменә иғтибар итергә онотмағыҙ. Башҡорт балының брендын юғары кимәлдә һаҡлау һәр умартасының бурысы. Башҡортостан умартасылыҡ һәм апитерапия буйынса ғилми-тикшеренеү үҙәге ошо исемгә тап төшөрмәҫкә саҡыра.


Тормош юлдары ҡатмарлы » Страница 36 » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Махсус бит » Тормош юлдары ҡатмарлы » Страница 36\nБиш балаһы – биш шатлыҒы\nМахсус бит / Тормош юлдары ҡатмарлы // 3-04-2012, 11:25\nХалыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө алдынан республика Президенты Башҡортостандың төрлө райондарынан йыйылған күп балалы 58 ҡатынға «Әсәлек даны» миҙалы тапшырҙы. Бүләкләнеүселәр араһында Күгәрсен районының Ялсы һәм Александровка ауылдарынан да әсәләр бар ине....\nҒаиләһенә лә, ололарға ла күңел йылыһын йәлләмәй\nМахсус бит / Тормош юлдары ҡатмарлы // 30-03-2012, 15:29\nБөгөн ауылда ла ярҙамға мохтаж оло йәштәгеләрҙең һаны көндән-көн арта. Эшһеҙлектән йәштәр күпләп сит яҡтарға сығып китеүҙе хуп күрә. Уларҙы үҙҙәренә киләсәктә ярҙамсы ла, ҡараусы ла булыр тип өмөтләнеп үҫтергән ата-әсәләр ҡарт көндәрендә яңғыҙ донъя көткән осраҡтар ҙа етерлек. Үҙ ғәзиздәрен сит яҡтарға оҙатҡан оло кешеләргә көнкүреш эштәрен башҡарыу ҙа ҡатмарлаша...\nРәхмәттәр шулай йәшәй!\nМахсус бит / Тормош юлдары ҡатмарлы // 23-03-2012, 14:15\nБөтә бәхетле ғаиләләр ҙә бер-береһенә оҡшаған, ти Лев Толстой. Әбйәлил районы Рәхмәт ауылының бер нисә ғаиләһе менән яҡындан танышҡас, рус әҙәбиәте классигының хаҡлы булыуына тағы бер инанаһың. Әлсинә һәм Фәрих Ҡолоевтар, Миңнура һәм Самат Әхмәҙиевтар, Әлмира һәм Нәсим Фәррәховтар, Ләйлә һәм Вадим Алтынбаевтар, Нурзилә һәм Хафиз Хамматовтар, Лилиә һәм Фәнгиз Юнысовтар, Гүзәл һәм Басир Әхмәҙиевтар, Нәғимә һәм Рим Ямаловтарҙың ғаиләләре башҡаларға үрнәк итеп күрһәтерлек. Илдең демографик хәлен яҡшыртып, Рәйфә һәм Дим Нәбиуллиндар, Зиләрә һәм Рәжәп Мәсәлимовтар, Гөлдәр һәм Марсель Харисовтар, Әлфиә һәм Сабирйән Алтынбаевтарҙың татыу ғаиләләрендә бишәр бала тәрбиәләнә (Вадим һәм Ләйләнең яңыраҡ дүртенсе балалары донъяға килгән). Шундай матур ғаиләләрҙең өсөһө менән «Йәшлек» гәзите уҡыусыларын яҡындан таныштырмаҡсыбыҙ. Көнләштерер өсөн түгел (хоҙай үҙҙәрен яман күҙҙәрҙән, яуыздарҙың теленән һаҡлаһын!), ә улар менән һоҡланыр, өлгө алыр өсөн....\nЕңгәйем, еңгәкәйем – 2\nМахсус бит / Тормош юлдары ҡатмарлы // 13-03-2012, 10:40\n− Туҡ-туҡ-туҡ... Өйҙәләрме?.. Аһ-аһ, әллә береһе лә өйҙә юҡ инде... Фәүзиә еңгәй! Һин ҡайҙа?\n− Киләм, киләм, кем унда? Аһ-аһ-аһ, әллә, Рәшиҙә, һин инде? Әйҙүк-әйҙүк, түрҙән уҙ! Атаҡ, ниндәй елдәр ташланы? Һаумы, бикәскенәм! Ҡулдарың йылы ғына − өшөмәгәнһең, тимәк, кейәү алып килгәндер. Нишләп инмәй ул? Ҡана, алып инәйем үҙен...\n− Инә ул хәҙер, еңгәй. Машинаһын йәтешләп ҡуя, юғиһә юл тар бит.\nНәтижә апай һәм «Ҡоҙаса» йырының тарихына бер ҡараш\nМахсус бит / Тормош юлдары ҡатмарлы // 9-03-2012, 10:22\nУҙған йыл аҙағында гәзитебеҙ иғлан иткән таҡмаҡ бәйгеһенең йомғаҡтары буйынса Хәйбулла районынан Нәтижә апай ВАхитова еңеүсе тип билдәләнгәйне. «Йәшлек»тең махсус призын тапшырыу өсөн Юлбарыҫ ауылына юлландым.\nТейешле урамды, йортто табып алып, барып инеүгә төшкө аш мәле лә еткәйне. Ҡулымдағы тасты һәм сәй сервизын күреп, Нәтижә апай көлөмһөрәп ҡуйҙы:\n– Миңә таҡмаҡ бәйгеһе һөҙөмтәләре буйынса дүрт тас тейеш ине, нишләп берәүһен генә тотоп килдең? Дауай, һин Мөнир ҡустыға башҡа тастар тураһында ҡолағына тиш әле. Ярай-ярай, шаяртам, бүләккә берәүһе лә китеп бара, артығы кәрәкмәй ҙә инде....\nЙөҙ йәштә лә йәш әле…\nМахсус бит / Тормош юлдары ҡатмарлы // 6-03-2012, 11:10\nМиңлебайҙы әрме хеҙмәтенә алалар икән. Был хәбәрҙе ишетеү менән атаһы Әхмәретдин ҡарт шунда уҡ ат егеп, ғаиләһен Яңыбайҙан Һөләймәнгә алып ҡайтырға тип юлға сыҡты. Бынан ике йыл элек кенә шоферҙар курсын тамамлап ҡайтҡан Миңлебай Кәримовты, ул саҡтағы «Искра» колхозында йөк машинаһы булмау сәбәпле, Балаҡатай районының Айғыръял, Миҙәт, Монас, Яңыбай ауылдарын берләштергән «Трактор» колхозына «ҡоҙалап» алып киткәйнеләр. Бармайым, тип ҡаршылашып маташһа ла таҫма телле колхоз рәйесе:...\nОнотолмай хеҙмәт йылдары\nМахсус бит / Тормош юлдары ҡатмарлы // 21-02-2012, 10:16\nТеүәл 60 йыл элек нисек һәм ҡайҙа, ниндәй шарттарҙа хеҙмәт итеүемде хәҙерге йәштәр менән уртаҡлашып, сағыштырырға теләйем.\nБөйөк Ватан һуғышы шул осорҙағы йәштәрҙең киләсәккә уй-хыялдарын селпәрәмә килтерҙе. Күптәр, шул иҫәптән мин дә, 8-се синыфты уңышлы тамамлағас, ситкә китеп урта белем алыуҙан мәхрүм ҡалғайным. Туған Фрунзе исемендәге колхозда (үҙәге Себенле ауылы) ең һыҙғанып эшләргә булдым. Өсәр ат егеп һабан һөрҙөм, бесән саптым, уңыш йыйҙым, һыйыр-һарыҡ көттөм, ҡышын ат ҡараным. 3 йыл ялһыҙ, эшкә сумып, ваҡыт үтте, рәхмәт һүҙе ишетмәнем. 1948 йылда ғына миңә, 19 йәш тулыр алдынан, артабан белем алыу форсаты тейҙе....\nИл үҙ батырҙарын белергә тейеш\nМахсус бит / Тормош юлдары ҡатмарлы // 21-02-2012, 10:12\nБашҡортостан диңгеҙҙәрҙән алыҫ урынлашһа ла, бик күп офицер, мичман, старшина һәм матрос, флот ветерандарының төйәге ул. Бер нисә быуын вәкилдәре илебеҙҙең Хәрби диңгеҙ флотында намыҫлы хеҙмәт юлын үткән. Уларҙың араһында танылған, ҡыйыулыҡ һәм батырлыҡтар күрһәткәндәре лә бихисап. Ошо данлы ил уҙамандары Башҡортостан Республикаһының Диңгеҙ Йыйылышы Ватанды һаҡлаусылар көнөнә арнап үткәргән тантаналы кисәлә ҡатнашты....\nХәрби хеҙмәткә яуаплы ҡараныҡ\nМахсус бит / Тормош юлдары ҡатмарлы // 21-02-2012, 10:11\nБеҙҙең быуынға бик ауыр йылдар тура килде. Миңә бер йәш тулғанда атайым Мөхөтдинде, «халыҡ дошманы» тип, ҡулға алалар. Әсәйем Менәүәрә өйҙә дүрт бәләкәй бала менән тороп ҡала. Тағы ла дүрт йыл да үтмәй, немец-фашист илбаҫарҙары илебеҙгә баҫып инә. Бөтә нәмә фронтҡа оҙатыла. Әсәйем өс саҡрым алыҫлыҡта ятҡан Түбәнге Төлмәйгә йөрөп эшләү өсөн Инйәр леспромхозына эшкә инә. Дүрт бала өйҙә донъя көтә. Бөтә эш ҡул көсө менән башҡарыла. Үҫеп ултырған ағасты утын итеп ҡырҡып, бәләкәй санаға тейәп алып ҡайттыҡ. Һыйырыбыҙҙы ла астан үлтермәҫ өсөн бесәнде бәләкәй сана менән ташыныҡ. Ауылыбыҙҙа бер генә ат булды.\nОшондай ауыр тормошта йәшәп, ваҡытында уҡырға ла бара алманыҡ. Апайҙарымдың кесеһе генә урта белем алды. Мин үҙем һуғыш тамамланғас ҡына уҡырға индем. 20 йәшемдә 10 класты тамамланым. Шул уҡ йылда әрме сафына алындым....\n«Бар бәләмдә әсәйемде генә ғәйепләнем»\nМахсус бит / Тормош юлдары ҡатмарлы // 17-02-2012, 11:04\n«Журналист халҡы күпте белә торған, шуға күрә һеҙгә килдем әле. Бер һорауым бар − беҙҙең мәсеттәге муллаға барып, башҡа дин кешеләре руханиҙарына һөйләгән кеүек бар күңел яраларыңды асып, гонаһтарҙы ғәфү итеүҙе һорарға яраймы икән?»\nИлле йәштәр тирәһендәге ханымдың ишек төбөнән үк биргән һорауына ғәжәпләнеп, аптырап ҡалдым. Бер аҙ уйланып алғас: «Бәлки, һеҙгә дин тотҡан кеше менән кәңәшләшергә кәрәктер, мин был хаҡта аҙ беләм», – тинем. «Ҡуй, һеңлем, улай кешенән-кешегә ҡыума. Шул тиклем ҡыйын миңә, ошонда уҡ ҡыйралып төшөрмөн кеүек...» Йөҙө ағарып, хәлһеҙләнеп ҡалған ханымды тынысландырырға тырыштым. Тәүҙә төшкө тәнәфес үтеп барыуы ҡыйынһындырһа, был апайҙың һөйләгәндәрен ишетеп, аш ҡайғыһы ла китте....\nАртҡа 1 ... 32 33 34 35 36 37 38 39 40 ... 41 Алға


Янғын һүндереүселәр, ҡотҡарыусылар байрам көндәрендә көсөргәнешле режимда эшләй\nРеспубликала биш көн эсендә ете тиҫтәнән ашыу янғын теркәлгән. Был хаҡта Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостан буйынса баш идаралығы хәбәр итә. Янғында 14 кеше һәләк булған, 5 кеше йәрәхәтләнгән. Фажиғәләрҙең күбеһе ут менән һаҡһыҙ эш итеүгә бәйле. Ведомство хеҙмәткәрҙәре граждандарҙы уяу, пиротехника ҡулланғанда иғтибарлы булырға саҡыра.


Бер аҙ кәңәш-төңәш » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Баҡса » Бер аҙ кәңәш-төңәш\nБер аҙ кәңәш-төңәш 15.08.2017 // Баҡса\n-Ҡул бысҡыһы шығырлаһа, ҡыҫылһа, ауыр бысһа, тештәренә һабын һөртөгөҙ. Ауыр бысыла торған еүеш йә сайырлы ағасты ла еңел бысырһығыҙ.\n-Ҡайсының йөҙөнә балауыҙ йә парафин буяһаң, ул яҡшыраҡ киҫә.\n-Бысҡы ҡыҫылмаһын өсөн бысылыусы өлөштәр араһына өҫтән шына ҡуйығыҙ. Бысҡан һайын ул аҫҡа төшәсәк һәм бысҡыны ҡыҫырға ирек бирмәйәсәк. Шынаның ситтәренә ваҡ ҡына киртләс баҫҡыстар яһаһағыҙ, шынаның шылыуы тағы ла көйләнер.\n-Одеколон менән скипидар йәки одеколонға ҡушылған үҫемлек майы ҡатнашмаһы (1:1) менән һөртөп, мебелде көҙгөләй ялтыратырға була. Һуңынан һалҡын һыуҙа еүешләтелгән салфетка йәки фланель туҡыма менән еңелсә һөртөргә лә етен туҡыма менән яҡшылап ҡороторға кәрәк.\n-Тоҙ, үҫемлек майы һәм одеколон ҡатнашмаһы (һәр ҡайһыһы бер ҡалаҡ) өҫтәл өҫтөндәге эҫе сәйнүктән ҡалған аҡ таптарҙы бөтөрә. Бының өсөн мебелгә ҡатнашманы һыларға ла бер тәүлеккә ҡалдырырға кәрәк.\n-Иҙәнде майлы буяу менән буяр алдынан буяуға йомортҡа ағы (өс килограмм буяуға – алты йомортҡа ағы) ҡушығыҙ. Буяу тиҙ кибә һәм нығыраҡ тора.\n-Тәҙрә рамдарын буяр алдынан быяланы уртаға киҫелгән башлы һуған менән һөртөгөҙ. Былай иткәндә һуңынан быялалағы буяуҙы һөртөп алыуы еңелерәк була. Быяланы һеркәгә манылған сепрәк менән һөртөргә мөмкин.\n-Иҙәнде йыуғанда һыуға ике ҡалаҡ һеркә ҡушһаң, иҙәнегеҙ ялтырап торор.\n-Майлы буяуҙың еҫе оҙаҡ һаҡлана. Ремонттан һуң бүлмәгә тоҙло һыу һалынған ике-өс һауыт ҡуйығыҙ, еҫ тиҙерәк бөтөр.\n-Ванна, кухня кафелдәрен сепрәк менән һөрткәндә плиткалар араһы ҡарайып тороп ҡала. Әгәр стенаны һыуҙа иретелгән аҡбур менән һөртһәгеҙ, кафелдәр ялтырап торор, уларҙың аралары аҡ булыр.\n-Бысранған обойҙы тиҙ һәм еңел таҙартыу өсөн туҙанды башта һепертке менән һепереп, стенаны ҡоро сепрәк менән һөртөгөҙ, сепрәгегеҙҙе был саҡта йыш-йыш һоло көрпәһенә (овсяные хлопья) тығып алығыҙ.


Әсәйебеҙ Фәйрүзә Миндиәхмәт ҡыҙы Дусмөхәмәтова, бар донъя уянып, йәшеллеккә күмелгән мәлдә, 1967 йылдың 4 майында, йәмле Әй буйында урынлашҡан Һөләймән ауылында Мәймүнә һәм Миндиәхмәт Зәйнетдиновтар ғәиләһенә тағы ла йәм өҫтәп, 9-сы бала булып донъяға килә.\nАта-әсәһенә, ағай-апайҙарына терәк, ярҙамсы, бар эшкә лә уңған ҡыҙ булып үҫә ул. Ошо уҡ ауылда 8-се класты тамамлап, артабан Мәсәғүт педагогия училищеһына башланғыс кластар уҡытыусыһына уҡырға инә. Һуңынан Башҡорт дәүләт университетының тарих факультетын тамамлай.\n1987 йылда Һөләймән ауылының иң сибәр, уңған егеттәренең береһе Илшат Ирек улы Дусмөхәмәтов менән сәстәрен-сәскә бәйләйҙәр. Матур итеп өй һалып, донъя көтәләр. Бер-бер артлы мөхәббәт емештәре булып улдары Илнур, Илназ, ҡыҙҙары Алтынай донъяға килә. Улар балаларын наҙлап, яратып, матур тәрбиә, белем биреп үҫтерҙеләр. Хәҙерге көндә Илнур улдары килендәре Динария менән Өфө районы Волково ауылында йәшәп, Элина, Илнар, Ильяна исемле балалар тәрбиәләп, матур донъя көтәләр, эшләйҙәр. Икенсе улдары Илназ килендәре Илүзә менән Өфө ҡалаһында төпләнгән, Арыҫлан исемле ул тәрбиәләйҙәр, эшләп йөрөйҙәр. Төпсөк ҡыҙҙары Алтынай Оло Ыҡтамаҡ ауылында Башҡорт гимназияһының 10-сы класында белем ала. Атайыбыҙ менән әсәйебеҙ бына инде 35 йыл бергә иңгә-иң терәшеп, бер-береһен яратып, хөрмәт итеп, туғандарына, балаларына, ейән-ейәнсәрҙәренә терәк, таяныс, барыһына үрнәк булып, матур итеп йәшәйҙәр.\nӘлеге көндә әсәйебеҙ – Һөләймән ауылында Ф. Зәғәфүрәнов исемендәге мәктәптә юғары категориялы башланғыс кластар уҡытыусыһы. 2014 – 2020 йылдарҙа мәктәп мөдире вазифаһын да башҡарҙы. Бар ғүмерен балалар уҡытыуға бағышланы. Был – уның тәғәйенләнеше, сөнки ул үҙ эшенә етди ҡарап, еренә еткереп, яратып башҡара, һәр баланы үҙ балаһылай күреп тәрбиәләй. Уҡытыусы һөнәре менән бер рәттән районда, ауылда уҙғарылған бер мәҙәни саранан да, мәртәбәле байрамдарҙан ситтә ҡалмай. Ауыл ҡатын-ҡыҙҙар советы рәйесе, “Ағинәйҙәр” клубы етәксеһе итеп тә күптәр белә уны. Тырышып, бар күңелен биреп, ауылым, халҡым, тыуған ерем тип янып йәшәүе, эшләүе өсөн әсәйебеҙ бик күп почет грамоталары, маҡтау ҡағыҙҙары менән бүләкләнгән. Ул – сабыр холоҡло, белемле уҡытыусы ғына түгел, яҡшы ҡатын да, яғымлы әсәй ҙә, хөрмәтле ҡәйнә лә, яратҡан өләсәй ҙә.\nОшо көндәрҙә әсәйебеҙ 55 йәшлек юбилейын ҡаршыланы. Беҙ уны ихлас күңелдән матур тормош байрамы – күркәм юбилейы менән ҡотлайбыҙ һәм йөрәк түребеҙҙән сыҡҡан изге теләктәребеҙҙе еткерәбеҙ. Ҡоростай ныҡлы һаулыҡ, уңыштар, тыуған йортобоҙға йәм биреп, туғандар-дуҫтар ихтирамында, балаларың игелегендә, изгелегендә, атайыбыҙ менән бергә оҙон-оҙаҡ ғүмер итеүегеҙҙе теләйбеҙ. Иңебеҙгә ҡанат ҡуйыусы, яҡлаусы, һаҡлаусы кешеләребеҙ булғас, беҙ үҙебеҙ ҙә ҡанатлы, тимәк, бәхетле. Байрамың ҡотло, тормошоң бәхетле, донъялар имен булһын!\nтормош иптәшең Илшат, улдарың Илнур, Илназ, килендәрең Динария, Илүзә, ҡыҙың Алтынай, ейән-\nейәнсәрҙәрең Элина, Илнар, Арыҫлан һәм Ильяна.


Яндырылған тәгәрмәстәр, ҡуйы төтөн, шау-шыу, тиҙлек\nӨфөлә дрифт буйынса республика чемпионаты үтте. Сарала ҡатнашыусылар Башҡортостандың төрлө төбәктәренән йыйылды.\nДиуар һымаҡ күтәрелгән төтөн артында автомобилдәрҙең моделен төҫмөрләүе ҡатмарлы, һауа бер аҙ таҙарғандан һуң ғына дрифта ҡатнашҡан тимер атты күрергә мөмкин. Был транспорт сараһы заводтан сығарылған аналогтарынан ныҡ айырыла, автомобилдең ат көсө, башҡа техник мөмкинлектәре арттырылыған. Һәр бер капот аҫтында бер нисә йөҙ ат көсө. Ҡеүәтле моторҙар пилоттарға трассаға көҙгө аша ғына ҡарап йөҙҙәрсә метр араны үтеү мөмкинлеге бирә.\nДмитрий Садиҡов, дрифтер (Һамар ҡалаһы): «Дрифт өсөн ҡулланылған автомобиль ҡәҙимге транспорт сараһынан ныҡ айырыла. Быйыл ҡыш мин үҙемдең тимер атты тағы камиллаштырып алдым. Бында ҡеүәтле двигателдәр тора, хәүефһеҙлек талаптары көсәйтелгән, тәгәрмәстәр тура мөйөш аҫтында ла борола. Руль менән идара итеү генә түгел, пассажир ултырғысында ултырыу ҙа ауыр. Бик ҙур көс төшә».\nПилоттар үҙҙәре бында көсөргәнешлеккә өйрәнгән, ә бына автомобилдәр ҡайһы берҙә экстремаль шарттарға сыҙамай. Шуға ҡарамаҫтан дрифты үҙ итеүселәр йылдан-йыл арта. Тик уларҙың бөтәһе лә рәсми ярыштарҙа ҡатнаша алмай. Бының өсөн пилот лицензияһы алырға кәрәк. Юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге ҡағиҙәләрен боҙоу хаҡында ла онотоу мотлаҡ.\nВладислав Мурзин, Рәсәй автомобиль федерацияһының төбәк бүлексәһе рәйесе: «Әгәр спортсы юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге ҡағиҙәләрен һанға һуҡмай икән пилоттың лицензияһы тартып алына. Шуға күрә беҙҙең спортсылар юлда бик иғтибарлы һәм ипле йөрөй».


14 февраль католиктар байрамымы,әллә... .\nӨфө кибеттәрендә бөгөн сәскәләргә хаҡ кинәт күтәрелде. Сәбәбе- Ғашиҡтар көнөндә. Йөрәк рәүешендәге открыткалар яһаусылар һәм сәскә шәлкемдәре һатыусылар шулай итеп бер көндә бер айлыҡ табыш алыу мөмкинлегенә эйә. 14-се февралде республикала Валентин көнө тип атарға яратмайҙар, Ғашиҡтар көнө тип йөрөтәләр.\nБашҡортостан президенты беҙҙә демографик хәл яҡшы тип баһалай. Ғаилә ҡороусылар һаны арта, айырылышырға ашыҡмайҙар тип иҫәпләй ул. Әсәлек даны миҙалы биреү, Газель вәғәҙә итеү ошоға этәрә тип белдерә президент.\nАлмандарҙың ЗДФ телекомпанияһына биргән әңгәмәһендә лә Мортаза Рәхимов Республикала күп бала тәрбиәләгән ғаиләләргә айырым иғтибар һаҡлана тигән фекерен еткерҙе. Алмандар Башҡортостандың социаль-иҡтисади күренеше хаҡында кино төшөрөү өсөн килгәйне.


Йәш ғалимдар фәнни форумға әҙерләнә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nЙәш ғалимдар фәнни форумға әҙерләнә\n16:20, 8 февраля 2010 Йәмғиәт\nИлдең фәнни берләшмәһе бөгөн үҙ һөнәри байрамдарын — РФ Президенты Указы менән 1999 йылда раҫланған Рәсәй фәне көнөн билдәләй.\nБашҡортостанда ғалим йәштәргә ҙур иғтибар бирелә. Йыл һайын талантлы йәш ғалимдарға фән һәм техника өлкәһендә дәүләт гранттары тапшырыла. Айырыуса яҡшы уҡыған студенттарға өҫтәмә стипендиялар түләнә. 2007 йылда республикала Рәсәй йәш ғалимдар союзының төбәк бүлексәһе асылды. Уның етәксеһе Айрат Нәзиров әйтеүенсә, бөгөн Башҡортостанда уның сафында 300-ҙән ашыу кеше – юғары уҡыу йорттарының йәш ғалимдар советтары, студенттар фәнни ассоциациялары, Рәсәй Фәндәр академияһының Өфө ғилми үҙәге һәм БР Фәндәр академияһы вәкилдәре.\nБылтыр Өфөлә Башҡортостан Республикаһында Йәштәрҙең башланғыстарын яҡлау һәм үҫтереү йылы билдәһе аҫтында ҙур фәнни форум уңышлы үтте, унда башлыса Волга буйы федераль округының йәш ғалимдары ҡатнашты.\nМарт аҙағында – апрель башында Өфөлә тағы ла Волга буйы федераль округы буйынса Рәсәй йәш ғалимдар союзының төбәк бүлексәһе семинар-кәңәшмәһе үткәрелә. Был сара «Мәғариф. Фән. Карьера – 2010» X юбилей махсус күргәҙмәһе сиктәрендә үтәсәк. Унда Рәсәй йәш ғалимдар союзының төбәк бүлексәләре етәкселәре һәм юғары уҡыу йорттары һәм академик институттарҙың йәш ғалимдар советтары рәйестәре ҡатнашасаҡ. Форумда һәләтле йәштәрҙе ғилми-тикшеренеү эшмәкәрлегенә йәлеп итеү һәм фән-мәғариф өлкәһендә кадрҙарҙы арттырыу мәсьәләләре тикшереләсәк.


«Күмәкләп урамда йөрөү тыйыла»: Өфө мэры десантсыларға үтенес менән мөрәжәғәт итте // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n17:24, 28 июля 2020 Йәмғиәт\n«Күмәкләп урамда йөрөү тыйыла»: Өфө мэры десантсыларға үтенес менән мөрәжәғәт итте Фото: Ксения Калинина\n«Алдағы ял көндәрендә, Ҡорбан байрамынан тыш, тағы бер байрам – 2 августа Рәсәйҙең Һауа десанты ғәскәрҙәре көнө билдәләнә. Яҡынлашып килгән байрам менән ҡотлайым һәм хөрмәтле десантсыларыбыҙға ғәмәлдәге сикләүҙәргә һәм санитар талаптарға иғтибар итеүҙәрен һорайым», — тине Өлфәт Мостафин.\nӘлегә республика биләмәһендә күмәкләп урамда йөрөү тыйыла. Десантсыларҙың Өфө хакимиәте башлығының һүҙҙәренә ҡолаҡ һалырмы, юҡмы, ваҡыт күрһәтер.\nТеги: Һауа десанты ғәскәрҙәре көнө, коронавирус