“Үрмәләр еренән – үрмәләп, йүгерер еренән – йүгереп...” » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » “Үрмәләр еренән – үрмәләп, йүгерер еренән – йүгереп...”\n“Үрмәләр еренән – үрмәләп, йүгерер еренән – йүгереп...” 22.11.2016 // Йәмғиәт\nИнтернетта ирҙәр зарланып яҙғанды күрһәм, баштарына яулыҡ бәйләге килә. “Илдә насар” тип илап ултырған боронғо аҡһаҡалдарҙы күҙ алдына килтерә алмайым! Ә ҡасан тормош еңел булған?!\nАяҡтарым талһа, имгәкләп, –\nтип йырлағандар борон.\nХәҙер йыш ҡына имгәкләп булһа ла ауылынан сығып китергә тырышалар...\nБаҡсабыҙҙағы шишмәгә торба ҡуйғандар. Шунан һыу алған һайын кранды бороп япмай киткән кеүек хис ҡала.\nКүҙҙәреңә мөлдөрәп ҡарап торған сабыйыңдың башынан йыш һыйпайһыңмы? Уны донъяға килтергән һинән башҡа кем тағы шулай ярата алыр, кем йәлләр? Һинең проблемаларыңда уның бер ғәйебе лә юҡ.\nҠатын кешене ғәрләндереү генә көс – Айға ла барып етә! Ул ғәрлектән хатта эшләй алмаҫын эшләп ҡуя ала.\nБеҙҙең халыҡта ирҙәр ҙә, ҡатындар ҙа борондан тиң хоҡуҡлы булған ул. Күп кенә телдәрҙә, хатта ҡайһы бер төрки ҡәүемдәрҙә лә ир-атҡа ҡарата ғына “кеше” һүҙе ҡулланыла. Ә беҙҙең телдә – ир кеше, ҡатын кеше!\nБелорет районының Асы ауылында Арыҫлан Мөбәрәковҡа һәйкәл асыу тантанаһына, аяҡтан ҡалһа ла, Рәғиҙә апай Янбулатова ла килгәйне. Музейында портреты алдына ултырып, телмәр тотто:\n– Арыҫлан, һин ни тиклем көслө талант булһаң, шул тиклем үк ышаныусан, бала күңелле инең, – тигәне иҫтә ҡалған.\nҺуңғы ваҡытта йәмәғәтселәр, зыялы тип йөрөтөлгәндәр араһындағы ығы-зығыға ҡарап, бер әкиәт иҫкә төшә.\n...Бер егет һунарға китеп барғанда өс шайтан балаһына тап була. Тегеләргә аталары өсөһөнә бер әйбер – оса торған келәм ҡалдырған да шуны нисек бүлешергә белмәй һуғышып яталар икән. Шунан теге егеттән ярҙам һораған былар, йәнәһе, хәрәмләшмәҫ, тиҙәр инде. Егет йыраҡҡа, урман эсенә уҡ атып ебәрә лә, кемегеҙ алдан килә, шуға эләгә, тигән, ти.\nШайтандар уҡ эҙләп йөрөгән арала был тылсымлы келәмгә ултырып, ҡалған нәмәләрен алып осҡан да киткән, ти.\nБеҙгә ситтән дошман эҙләйһе түгел, кемдеңдер “урман эсенә” уҡ атыуы ла етә.\nБер эште лә “килеп сыҡмаҫ” тигән уй менән башларға ярамай. Ана шул төпкөл уй гел бер ҡаршылыҡ сығара ла тора. Ул ғына ла түгел, алда ҡая булһа ла, янынан юл барын аңламайынса, ҡул һуҙымы ҡалған ерҙән өмөттө өҙөргә мәжбүр итә.\nТәүәккәлләнеңме – алға! Шыуып сығыр еренән – шыуып, үрмәләр еренән – үрмәләп, йүгерер еренән – йүгереп, йөҙөр еренән – йөҙөп, хатта тәкмәс атып! Туҡтап, ял итеп, уйлап алырға ла онотма.\nАҡыллы бер аҙым яһар ерҙә иҫәр йөҙҙө яһар, тик файҙаһы булмаҫ.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - БАШҠОРТОСТАНДА - БЕРЕНСЕ! - 2020 - Мәҡәләләр\nБАШҠОРТОСТАНДА - БЕРЕНСЕ!\nИюль башы Башҡортостан өсөн ҡыуаныслы булды: ЮНЕСКО Ассамблеяһы ултырышында "Янғантау" геопаркын ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя селтәренә индереү тураһында иғлан ителде.\nГеопарк - ул асыҡ һауалағы музей. Уның төп экспонаттары булып тауҙар, мәмерйәләр, геологик киҫелештәр, минералдар һәм файҙалы ҡаҙылмалар тора. Инеү сикләнгән милли парктарҙан айырмалы, геопарк туристар өсөн һәр саҡ асыҡ. Геопарк урындағы халыҡтың матди һәм матди булмаған мираҫын, мәҙәниәтен һаҡлау маҡсатында ойошторола. Уның икенсе әһәмиәтле йүнәлеше - төбәкте иҡтисади йәһәттән үҫтереү. Өсөнсө бурысы - йәш быуынды тәрбиәләүҙәге фәнни һәм мәғрифәтселек мөмкинлектәре. Ике йыл самаһы ваҡыт эсендә бында ҙур эш башҡарылған: туристик маршруттар эшләнгән, ял урындарында реакреацион зоналар булдырылған, ҙур фәнни эшмәкәрлек алып барыла. Геопарк штатында геологтар, биологтар, экскурсиялар ойоштороусылар бар.\nГеопарктың йөрәге - үҙенсәлекле термаль быулы Янғантау тауы. Ғалимдар уның килеп сығышы тураһында һаман да бәхәс ҡорғанда, ябай халыҡ рәхәтләнеп тәбиғәт дауаһын файҙалана. "Янғантау" шифаханаһы йыл һайын 30 меңдән ашыу ял итеүсене ҡабул итә. Медицина процедураларынан тыш, бик күп күңел асыу саралары ҡаралған. Берәүҙәр экскурсияларға барғанда, икенселәр аттарҙа йөрөй (иппотерапия), бәғзеләр йәйәүле прогулкаға сыға. Парк территорияһында төрлө оҙонлоҡтағы маршруттар бар. Таҙа, бөхтә, төҙөк, кисен юлдар яҡтыртылған юлдарҙан йөрөү - үҙе бер рәхәтлек.\nМәсетле киҫелеше - бер нисә геологик дәүерҙе үҙ эсенә алған ҡатлам. Бында Ерҙә тормоштоң үҫешен ҡылыҡһырлаған 15 ҡатлам - геологтар өсөн ҙур табыш. Мәсетле киҫелешендә Ерҙең 5 миллион йыллыҡ геологик тарихы һаҡланған. Башҡорт ерҙәрендә динозаврҙар йөрөгәнме? Юҡ, башҡорт ере Ерҙең динозаврҙарға тиклемге формалашыу тарихын һаҡлай. Уның ҡарауы, Башҡортостанда 280-250 миллион йыл элек диңгеҙ йәйрәп ятҡан. Мәсетле киҫелешендә табылған ҡалдыҡтар ҙа ошоно раҫлай. Диңгеҙ яйлап һайыҡҡан, уның ярҙарында һаҡланып ҡалған табыштарҙы ғалимдар бөгөн дә таба. Бында 100-ҙән ашыу балыҡ, моллюск, ылымыҡ төрө асыҡлана. Мәсетле киҫелеше - Рәсәйҙә тиңе булмаған Ерҙең геологик тарихы таныҡлығы, уникаль тәбиғәт ҡомартҡыһы.\nСпелеологтар баһалауынса, геопарк территорияһында 200-ҙән ашыу мәмерйә бар. Уларҙың иң билдәлеһе - Иҙрис йәки Салауат мәмерйәһе (шулай уҡ Киҫәташ, Краснополь, Һарай тип тә йөрөтәләр). 1774 йылда баш күтәреү баҫтырылғандан һуң, Салауат Юлаев тап шунда йәшенгән тигән төрлө легендалар йәшәй. Мәмерйә эргәһендәге ҡаяларҙа мезолит дәүеренең ҡаяға төшөрөлгән һүрәттәре табыла. Иҙрис мәмерйәһе - федераль әһәмиәттәге археология һәйкәле. Уға махсус ҡорамалдарһыҙ ҙа инеп була.\nУрмантау мәмерйәһе, киреһенсә, насар әҙерлекте яратмай, сөнки ул туннель һәм коридорҙар лабиринтынан тора, иҙәнендә балсыҡ һәм таш ята, ә ингән урында хатта йәйгеһен дә боҙ иремәй. Шуға күрә махсус ҡорамалдарһыҙ инеү тәҡдим ителмәй. Ә инде әҙерлекле туристар боҙ сталактиттарын һәм сталагмиттарын күрә ала.\nЛаҡлы мәмерйәһе лә - иң популяр урындарҙың береһе. Атамаһын ул ошо атамалы ауылдан алған. Мәмерйәгә төшөү өсөн уңайлы баҫҡыстар эшләнгән. Уның эсендә хатта йәйге эҫе көндә лә ныҡ һыуыҡ. Дөйөм оҙонлоғо - 252 метр. Башҡортостандың төньяҡ-көнсығыш өлөшөндәге иң ҙур мәмерйә.\nГеопарк маҡсаттарының береһе - ауыл иҡтисадын күтәреү өсөн туристар ағымын арттырыу. Ауыл халҡы туристарҙы торлаҡ, туҡланыу менән тәьмин итә, такси хеҙмәтен күрһәтә. Бынан тыш, килеүселәр үҙҙәре менән еләк, ҡайнатма, бал, һөт һәм һөт ризыҡтары, ҡул эштәре алып ҡайтырға тырыша. Ҡулы эш белгән кешегә хөрриәт. Мәҫәлән, мәктәптә информатика уҡытыусыһы булып эшләгән Илфат Исмәғилев Иҙрис ауылында "Шайтан-көҙәй" тирмәләр кемпингын булдырған. Йәйге каникулда ул эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнә. Эшен тәүҙә бер генә тирмәнән башлаһа, хәҙер инде киңәйә бара. Йылғанан ағыуҙар, көршәк эшләү буйынса оҫталыҡ дәрестәре һәм башҡа ҡыҙыҡлы шөғөлдәр ойоштора.\nШулай уҡ урындағы халыҡ үҙ ҡулдары менән эшләгән сувенирҙарын геопарктың визит-үҙәге аша һата ала. Күп балалы Кинзиндар ғаиләһе ҙур сувенирҙар палаткаһы асҡан. Ойоҡбаштар, бал, миндек һәм магниттарҙан тыш, Башҡортостан тәбиғәтен сағылдырған пейзаждарҙы туристар яратып ала.\nУрмансылағы этнойорт - геопаркта барлыҡҡа килгән ҙур булмаған, әммә тотороҡло бизнес өлгөһө. Башҡорт мәҙәниәтенә мөкиббән ғашиҡ, районда билдәле мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре, төрлө конкурстар лауреаттары, башҡорт музыка ҡоралдарында оҫта уйнаусы Сафуан менән Лидия Сәйетғәлиндар үҙҙәренең шөғөлөн аҡса эшләү ысулына әйләндергән. Йәше бер быуаттан ашҡан олаталарының ике иҫке өйөндә улар башҡорт йорто музейы асҡан. Унда башҡорттарҙың көнкүреш һәм мәҙәниәт әйберҙәре тупланған.\nЭтнойортта мейес тә бар, тимәк, туристар утын ярып, мейес яғып ҡарай ала. Хатта кәзә һауып ҡарарға ла мөмкин. "Күптән түгел Мәскәүҙән ейәне менән бер ханым килде. Баҡсалағы ҡыярҙы өҙөп алырға мөмкинме, тип һораны. Әлбиттә, рөхсәт иттек." Бер ваҡытта ла түтәлдәрҙе, ҡыярҙың нисек үҫкәнен күргәнем булманы. Уларҙы ғүмер буйы магазиндан һатып алам, тип һөйләне", - тип көлә Сафуан.\nҠунаҡтар боронғо әйберҙәр менән генә танышып ҡалмай, Сәйетғәлиндар уларға ҙур булмаған тамаша - музыка ҡоралдарында уйнап-йырлап күрһәтә. Һуңынан инде мотлаҡ рәүештә самауыр тирәләй йыйылып сәй эсәләр. Ҡыҫтыбый бешереү өсөн хужабикә таң менән тора, ҡамыр ҡуя. Үҙҙәренең эшмәкәрлеген улар бизнес тип атарға тартына, әммә йәйгеһен ҡунаҡтарға еләк һәм бәшмәк һатып ҡына бер нисә йөҙ мең аҡса эшләйҙәр. Шулай уҡ сувенирҙар эшләүгә ауылдаштарын да йәлеп итәләр. Ҡунаҡтар көн һайын тигәндәй килә. Уларҙа Ирандан, Австриянан, Швейцариянан, Англиянан, Ирландиянан, Франциянан, Германиянан, хатта Уругвайҙан да туристар булған. Сит ил ҡунаҡтарын ике нәмә һоҡландыра: мейес һәм хужабикәнең селтәре.\nСалауат районында 22 мәсет бар. Уларҙың иң ҡыҙыҡлыһы - Лаҡлы ауылы мәсете. Шулай уҡ геопарк һәм район музейҙары менән дә маҡтана ала. Ауыл мәктәбе бинаһында урынлашҡан Лағыр ауылы крайҙы өйрәнеү музейы ла геопарк маршрутына инә һәм унда боронғо хайуандарҙың һөйәктәрен күрергә мөмкин. Малаяҙҙа Башҡортостандың милли геройы Салауат Юлаев музейы урынлашҡан. Уның экспонаттары араһында батырҙың ҡылысы һәм эйәре һаҡлана. "Янғантау" шифаханаһында ғәҙәти булмаған "Каравелла" диңгеҙ музейы эшләй. Уны заманында Кубала хеҙмәт иткән Рауил Саматов булдырған. Әрме хеҙмәтенән бер сумаҙан ҡабырсаҡ тейәп ҡайтып, тиҫтә йылдар эсендә ул ҙур коллекция туплауға өлгәшкән. Шулай уҡ Арҡауыл ауылында Башҡортостандың халыҡ шағиры Рәми Ғариповтың йорт-музейында булырға, уның шәхси әйберҙәре менән танышырға мөмкин.\nТеләүселәр "Ҡорғаҙаҡ" һыуын һауыттарға тултырыу цехына экскурсияға бара ала. Әммә бынан алда цехтан бер нисә километр алыҫлыҡта ятҡан минераль һыу сығанағына мотлаҡ сумып сығырға кәрәк!\nҠыҫҡаһы, бөгөн донъяла ЮНЕСКО-ның 147 глобаль геопаркы бар (иң күбе Ҡытайҙа). "Янғантау" геопаркы - әлегә Башҡортостанда ғына түгел, Рәсәйҙә берҙән-бер үҙенсәлекле объект. Ошо беренселекте мөмкин тиклем файҙалыраҡ итеп ҡулланып ҡалырға ғына кәрәк.\nЯҙылған: 21.08.20 | Ҡаралған: 338


Сит илгә йәшәргә түгел, эшкә барырға була » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Махсус биттәр » Сит илгә йәшәргә түгел, эшкә барырға була\n22.01.2016 Сит илгә йәшәргә түгел, эшкә барырға була\nТыуған ер… Ошо һүҙҙәрҙе ишетеү менән һәр кемдең күңеле әйтеп бөткөһөҙ йылы хистәр менән тула. Тәү башлап тәпәй баҫҡан, саф һауаһын һулап, һалҡын һыуын татып үҫкән ғәзиз төйәгебеҙҙең гүзәл мөйөшө бөтәбеҙгә лә яҡын, ҡәҙерле. Әммә яҙмыш еле кешене ҡайҙарға ғына ташламай: кемдер оҙон аҡса артынан сығып китә, кемдәрҙелер ғаилә шарттары мәжбүр итә. Уларға сит ерҙә йәшәү нисек икән?\nБөгөнгө ҡунағыбыҙ – ғәзиз еркәйе менән айырылышыу һағыштарын үҙ иңендә татыған, ҡасандыр Италияла йәшәп ҡайтҡан Илмир Байбулатов.\n–Кеше һәр ваҡыт матур, етеш тормош тураһында хыяллана. Аҡсаң булһа, быға ирешеүе ҡыйын түгел. Ә бына уның юҡлығы бөтә уй-хыялды емерә. Ғаилә ҡороп, балабыҙ тыуғас, үҙебеҙҙең морон төртөр ер булмауы күңелде ҡырып тик торҙо. Аҡсалы эш тә юҡ. Оҙаҡ уйлағандан һуң, етешлекте ситтән эҙләргә булдым. Республика гәзиттәренең береһендә баҫылған: “Эшкә йыябыҙ. Барыһы ла рәсми рәүештә буласаҡ. Эш хаҡы юғары”, – тигән иғлан миңә оло юлдар асыр һымаҡ тойолдо. йыйындым да, 2005 йылда Италияға сығып киттем.\nӘлбиттә, иғландағы кеүек, барыһы ла яҡшы булманы. Фирмала, шунса аласаҡһың тип, аныҡ сумманы әйтеүҙәре лә дөрөҫлөккә тап килмәне.\nСиттә бер кемде лә көтөп тормайҙар. Урынлашҡан фатирҙың бер бүлмәһендә – Башҡортостан кешеләре, өсәүһендә болгарҙар һәм румындар йәшәне. Минең менән бергә килгән егеттәрҙең берәүһе ошонда ҡалды, ә икәүһе башҡа ергә юлланды. Эш эҙләү башланды: төрлө ергә шылтыратабыҙ, һөҙөмтә юҡ. Рәфҡәт исемле яҡташ егет, яйлап эш була ул, әлегә минең менән “шабашка”ла йөрөп торорһоғоҙ, тип беҙҙе тынысландырҙы. Румыниянан, Болгариянан йыйылған кешеләр теҙелешеп торған бер урын бар икән, машина килеп туҡтай ҙа, кемгә ниндәй эшсе кәрәк, шуны алып китә. Мин дә шунда 3 – 4 көн йөрөнөм.\nБылай булмаҫ, тип, беҙҙекеләр, шулай уҡ элекке Союздан кешеләр йыйылған станцияға киттем. Шунда бер украин эш тәҡдим итте. “Үҙең ниңә эшләмәйһең?” – тип һорайым. Минең сыҙамлыҡ етмәй, эш ауыр, тигән була. Ярай улайһа, мин риза, тим тегегә.\n63 йәшлек Кармине Прота тигән шәхси эшҡыуарға эшкә урынлаштым. Бында ғаилә бизнесы киң таралған. Атаһы нимә эшләй, балаһы ла шул юлдан китә. Ҡарттың биш балаһы бар, әммә улары ғаилә башлығын бик өнәп еткермәй торғайны. Малайы менән гел талаштылар. Уның ҙур биләмәһе бар. Емеш-еләктән бушаған төрлө йәшникте ҡабул итеп, сорттарға айыраһың, шунан уларҙы фермерҙарға һатаһың. Эшкә таңғы сәғәт 4-кә барабыҙ. Сөнки ҡояш сыҡмаҫ борон эшҡыуарҙар ағыла башлай. Ҡайһы берҙәре телефон аша ла заказ бирә. Ғәҙәттә, көндөҙгө сәғәт икеләргә эш бөтә. Кәрәк булһа, һорап ҡайтаһың. Шулай итеп, биш йыл эшләнем. Ғөмүмән, ошо эш менән генә мәшғүл булдым, тип әйтер инем. Ҡайһы саҡта ғына, әгәр хужа эш хаҡын күтәрмәһә, башҡа ергә сығып китәм дә, һуңынан теге ҡарт кире саҡыртып ала. Ул ҡартта минән башҡа тағы унлап кеше эшләне. Улар Алжирҙан, Украинанан, Марокконан ине.\nТуғыҙ айҙан һуң ҡатыным да яныма килде. Тыуған яҡта улымдың тороп ҡалыуы йәнде әсетте. Алып китергә лә иҫәп бар ине, әммә ул баш тартты.\n2007 йылда отпускка ҡайттым. Өс ай ял итеп, кире киттем. Тәүҙә кеше фатирында койка-урын алып торҙоҡ. Һуңынан үҙебеҙ фатирҙы ҡуртымға алып, тағы дүрт кеше индерҙек. 250 евро түләй инек. Ҡатыным килгәндең икенсе аҙнаһына эшкә сыҡты, тегеү фабрикаһында кейем үтекләне.\nБында килгәс тә үҙемә иң кәрәк нәмәләрҙе отоп алдым. Меңгә тиклем һанарға өйрәндем. Итальян теле бик ауыр түгел, яңғырашы буйынса руссаға тартым. Хәҙер онотолоп бара. Һәйбәт һөйләшәһең, ти торғайнылар. Мәҫәлән, “Ми кьямо Илмир – Минең исемем Илмир”, “Комэ си кьямо? – Һеҙҙең исемегеҙ нисек?”\nИталияға бөтә донъянан – Төньяҡ Африканан, Азиянан кешеләр, беҙҙең элекке Союздан ҡырғыҙҙар, белорустар, молдовандар, украиндар йыйылған. Рәсәйҙән – Башҡортостандан, Татарстандан, Омскиҙан күптәр. Мин барған йылды яҡташтарым әҙ ине, шунан 1 – 2 йылдан күбәйә башланылар. Италияға киткәнгә тиклем Мәләүездә элеваторҙа эшләгәйнем. Бында шундағы ике ҡатынды, бергә уҡыған ике иптәшемде осраттым.\nБаштараҡ эш хаҡы бик булмағас, күңел төшөп тә ҡуйғайны. Әммә бер барғас, кире әйләнеп ҡайтҡы килмәне. Ә һуңынан хужабыҙ һәйбәтерәк түләй башланы. Ул йылдарға ҡарата, көнөнә 40 – 50 евро ала торғайным. Шуға өҫтәп, мацета (беҙҙәге “чаевые”) бирәләр. Эштән һуңғы сәғәттәр өсөн өҫтәп түләнеләр. Йәшәгән урыным эшкә 3 – 4 саҡрым ғына. Иртән хужа машинаһы менән үҙе килеп ала һәм өйгә илтеп ҡуя. Алып бара алмаһа, юлға 5 – 10 евро бирә. Эш хаҡын тотҡарламаны, уны аҙна һайын түләне, шаршамбыла аванс бирҙе. Кәрәк булһа, алдан да аҡса һорап алып була ине.\nИтальяндар кеше менән тиҙ уртаҡ тел таба. Мәҫәлән, метрола китеп барғанда ҡолаҡсын (наушник) кейеп ултырған кеше тота ла уны һиңә тыңларға бирә. Улар аралашыусан халыҡ, ихлас. Тәүге тапҡыр баҙарға барғанда, аптырағайным. Тегендә лә, бында ла аҡыралар. Бер-береһе менән ҡысҡырып һөйләшәләр. Ҡартая бара, ныҡ ҡысҡырып һөйләшеүҙән күптәренең тауышы ҡарлыға, бөтөнләй бөтә, тип әйтһәң дә була. Ниндәйҙер вибратор кеүек нәмәне тамағына ҡуйһалар, һөйләгәндәре әҙерәк аңлашыла.\nТәүге айҙарҙа мин каретаста (беҙҙеңсә, ашхана) туҡландым. Унда оҙон өҫтәлдәр теҙелгән, итальяндар әҙер аҙыҡты таратып сыға. Тәүҙәрәк яҡшы ашаттылар: тауыҡ боттары, балыҡ, емеш-еләк тулып ултырҙы. Аҙаҡ нисек булғандыр, белмәйем. Унда оҙаҡ йөрөмәнем. Ашау буш, сөнки уны хәйриә ярҙамы итеп сиркәү ойошторған. Улар бер нисәү. Береһендә – төш көнө, икенсеһендә кисен ашаталар. Ҡайһыһы оҡшай, шуныһына бараһың. Ҡайтҡанда ла икмәк, дөгө, емеш-еләк тотторалар. Шунда уҡ фельдшер пункты бар, ауырыһаң, һине ҡабул итәләр, дарыу, кәрәк булһа, дауаханаға йүнәлтмә бирәләр. Дауаланыу бушлай. Гражданлыҡ булмаһа ла, ситтән килеүселәрҙе ҡабул итәләр. Үҙем дауаханаға эләккәнем булманы, ә Миәкәнән килгән сыуаш егете әллә нисәмә тапҡыр ятып сыҡты, операциялар яһатты. Беҙҙең ил менән Италияның бушлай медицина ярҙамы күрһәтеү тураһындағы килешеүе булған икән. Тәүҙә һәйбәт ҡарайҙар ине, ә 2010 йылдарҙа, насарая башланы, тип һөйләгәйнеләр. Ашатыу яғы ла насарайған.\nҺуңынан өйҙә үҙем бешерергә тотондом. Үҙебеҙҙең ризыҡтарға өҫтөнлөк бирҙем. Ә ҡатыным итальяндарҙың аш-һыуын да әҙерләп ҡараны. Төшкөлөктө хужа үҙе ашатты. Улар башлыса панина, спагетти, диңгеҙ аҙыҡтары, пицца ярата. Итте беҙгә ҡарағанда әҙерәк ашайҙар.\nМин иҫкерәк ҡалала йәшәнем, унда урамдар тар, бейек ҡатлы биналар һирәк. Өйҙәр бик боронғо, бер-береһенә терәлеп торған һымаҡ.\nКейем-һалымдың да сифатлыһы һәм сифатһыҙы бар. Яҡшыларын һайлап ҡына посылка менән тыуған яҡҡа ла ебәрҙем. Әйбер барыбер арзаныраҡ. Джинсыларҙы ул ваҡытта 7 – 10 евроға алырға була ине.\nМагазиндарҙа хаҡтар төрлөсә. “Ашан”да арзаныраҡ була торғайны. Беҙ шунда йөрөнөк. Икмәк, тәмәке магазиндары айырым урынлашҡан. Супермаркеттарҙа тәмәке һатылмай. Уны бары “Табакерия” тигән махсус магазинда ғына табырға була.\nЙорттарҙа ла шулай. Балконға береһе сыға, унан – икенсеһе, өсөнсөһө. Шунан башлана “баҙар”. Йорттарҙың тәүге ҡатында магазиндар урынлашҡан. Өҫкө ҡаттан һатыусыға бау менән һауыт төшөрәләр ҙә, кәрәк әйберен һорайҙар. Һатыусы тауарҙы һала ла, былар аҡса төшөрә. Улар менән һатыулашыуы еңел. Хатта магазиндарҙа килешергә була. Сөнки шәхси эшҡыуарҙар әйберҙәрен үҙҙәре һата. Мәҫәлән, ювелир магазинындағы 150 евролыҡ сылбырҙы 130-ға һораһаң, ризалашалар.\nИталияла йәшәү осоронда бик күп башҡа ҡалаға сәйәхәт ҡылдым. Францияға, Ницца, Монакоға барҙым. Бының өсөн 100 евро етә. Бер көн бараһың, икенсе көндә йөрөйһөң һәм кисенә әйләнеп ҡайтаһың. Ул ваҡытта самолетта сит илгә барып ҡайтыу арзан ине.\nҠатыным – 2010 йылдың майында, мин 2011 йылдың башында ҡайттым. Тормош иптәшемә эш хаҡын яҡшы түләнеләр, хатта ҡайтып киткәндә 2 – 3 мең евро өҫтәп бирҙеләр, аҡ алтындан кулон менән сылбыр, биҙәүестәр таҡтылар. Ундағы йәшәүҙән ҡалған минең тәьҫораттарым һәйбәт, ә ҡатыным: “Мин каторгала булдым”, – ти. Ни өсөндөр ул оҡшатманы, яратманы.\nМин ҡайтып киткәндә Кармине ҡарт мәжлес ҡороп, килһәң, тағы эшкә алам, тип илап тороп ҡалды.\nБалыҡ – тәрәнерәк, кеше яҡшыраҡ ерҙе эҙләй. Һәр кемдең яҙмышы үҙ ҡулында. Бәхетте сит ерҙә түгел, үҙ илеңдә лә табып була. Мәҫәлән, хәҙер сит илгә китергә тәҡдим итһәләр, мин бармаҫ инем. Ул ваҡытта йәшлек менән сығып киткәнмендер инде. Донъяны ла күрге килә ине.\nЙәштәр үҙ ерендә эшләһен. Ә бына пенсионерҙарға сит илгә барыу отошло. 600 – 800 евро эш хаҡы алалар, өҫтәүенә, пенсия ла бара. Башлыса, уларға хеҙмәтсе, бала ҡараусы, ауырыуҙы ҡараусы булып эшләргә тәҡдим итәләр. Итальяндар үҙҙәре бындай эшкә бик тотоноп бармай. Ҡатындары бер нәмә лә эшләмәй. Ғәҙәттә, өйҙә ултыралар, бала тәрбиәләйҙәр. Көньяҡта йәшәүселәрҙең 70 – 80 проценты эшләмәй, төньяғында эшләүселәр күп. Айырылышһалар, ирҙәре ғүмер буйы ҡатындарын ҡарарға тейеш.\nУнда ҡабат барғым килмәй, әлеге эшем дә насар түгел. Бәхет тигәнең тыуған ерҙә икән, тип әйтер инем.\nДинә ҒӘЛИЕВА яҙып алды.\n21 января 2016 10:45: Мостафа\n"Сит ерзэ солтан булгансы, уз еренгдэ олтан бул", - тигэн ололар. Ата-бабаларыбыз мирас итеп калдырган Башкортостаныбыззы, килмешэктэргэ калдырмаясакмын. Шуга курэ бер кайза ла китмэйем уз еремдэн!


Өфөлә оло йәштәгеләрҙе компьютер белеменә өйрәтеү үҙәге асылды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә оло йәштәгеләрҙе компьютер белеменә өйрәтеү үҙәге асылды\n16:19, 11 июня 2013 Йәмғиәт\n«Онлайн өләсәй һәм ҡартатай» милли социаль программаһы сиктәрендә Өфөлә оло йәштәгеләрҙе компьютер белеменә өйрәтеү үҙәге асылды. Үҙәк Коммунистик урамы, 39 адресы буйынса Рәсәй дәүләт социаль университеты филиалында урынлашты.\n«Онлайн өләсәй һәм ҡартатай» милли социаль программаһы «Ветерандар, инвалидтар һәм пенсионерҙар ассоциацияһы» төбәк-ара йәмәғәт ойошмаһы менән 2008 йылдан башлап тормошҡа ашырыла. Шул ваҡыттан алып Рәсәйҙең 46 төбәгендә 126 компьютер үҙәге асылған. Хәҙер бындай үҙәк Башҡортостанда ла эшләй башланы. Ветерандар, инвалидтар һәм пенсионерҙар ассоциацияһы үҙәккә 10 ноутбук бүләк иткән.\n— Үҙәктә ойоштороласаҡ курс 14 сәғәткә иҫәпләнгән, — тип һөйләне Рәсәй дәүләт социаль университеты филиалы администраторы Роберт Әхмәҙинуров. – Дәрестәр аҙнаһына ике тапҡыр үткәреләсәк. 10 кешенән торған ике төркөм ойоштороласаҡ.\nУның һүҙҙәренсә, тәүге ике төркөм булдырылған да инде. Курстарға яҙылыу өсөн 8(347) 272-04-81 телефоны буйынса шылтыратырға мөмкин.\nТеги: «өләсәй һәм ҡартатай онлайн» программаһы,компьютер белеме


Күмертауҙа пенсия таратыусы почтальонға һөжүм иткәндәр\nПенсионерҙар йәшәгән йорт подъезының ишеге янында уның битенә газ баллонынан һиптергәндәр. Енәйәтсе йөҙ мең һумдан ашыу аҡсаны талап ҡаса, әммә оҙаҡҡа түгел. Почтальонды талау хаҡында Күмертауҙың дежур часына хәбәр ителә, полиция тиҙ арала уның эҙенә төшә.\nЭт еҫ буйынса бурҙың ҡайһы яҡҡа йүнәлгәнен күрһәтә. Асыҡланыуынса, 38 йәшлек ир почтальон аҡса алып килгән хаҡлы ялдағы кешенең улы булып сыға. Осраҡ буйынса енәйәт эше асылған. Ир һаҡ аҫтына алынған.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - №10, 8 - 14 март, 2014 - Информационные страницы\n№10, 8 - 14 март, 2014\nҺеҙ - Илаһи затты ҡотлау өсөн\nНиндәй генә һүҙҙәр табырға?\nҠатын-ҡыҙҙы Алла яралтҡанда\nИрҙәр биргән, имеш, ҡабырға.\nТарих шаһит, изге Ер-Әсәһен\nҠалҡан булып ирҙәр яҡлаған.\nӘ әсәләр өйҙөң ҡотон, йәмен,\nУсаҡтағы утты һаҡлаған.\nЗаман шаһит, илде талап-тапап\nТарҡатҡанда зәғиф аҡылдар, Ил тотҡаһы булған ғаиләне\nҠурсыларға ҡалҡты ҡатындар.\nМин дә шаһит, мөхәббәтһеҙ үтһә\nКүҙҙе асып йомған был ғүмер,\nТимәк, яҙмыш булған яңғылыштан,\nТимәк, яҙмыш булған көл-күмер.\nЯҙ ҙа етә, тыуа яңы миҙгел,\nЙәшәү йәме ҡатын-ҡыҙҙарҙа.\nҺеҙгә булған ихлас ҡотлау һүҙем\nТамсы-тамсы тамған йырҙарҙа.\nӘсәйең балаларыңды нисек яратыуын ҡара ла аңла: ул һине лә шулай уҡ өҙөлөп ярата. Элек тә яратҡан ул, тик был турала әйтергә генә өлгөрмәгән. Ул ейәненә бәләкәй генә, һаман да һөйөүгә һәм наҙға мохтаж Һин тип ҡарай.\nтарихтарға һыймаҫ дан ҡалған\n16-сы атлылар дивизияһының почетлы Чернигов исеменә Ленин, Ҡыҙыл Байраҡ, 2-се дәрәжә Суворов һәм Кутузов ордендары өҫтәлә, уның сафтарында 78 Советтар Союзы Геройы һәм 5 Дан орденының тулы кавалеры үҫеп сыға.\nситтән тороп диалог\nоҫта капитанға ярҙамсы булайыҡ, әхирәттәр!\nИрҙең ысын мәғәнәһендә ир булыуында - ҡатын кешенең, ҡатындың бәхетле булыуында - ирҙең ролен инҡар итеп булмай. Шуға ла Хоҙай Тәғәлә уларҙы бер бөтөн итеп яралтҡандыр ҙа.\n“МАТУРЛЫҠ - УЛ ЭСКЕ ТОРОШ”\nИжад кешеләренең тиреләре йоҡағыраҡ була, беҙ елде лә, дауылды ла, ҡояшты ла башҡа кешеләргә ҡарағанда икенсе төрлөрәк, нисектер, күңелгә яҡын алып ҡабул итәбеҙ.


Куйбышев тимер юлының Башҡортостан бүлексәһе Хәүефһеҙ юл киҫелеше акцияһын иғлан итте - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nУл юл һәләкәттәрен иҫкәртеү маҡсатында ойошторола. Статистика мәғлүмәттәре буйынса тимер юл киҫелештәрендә үткән йылда ғына 14 юл-транспорт фажиғәһе, бер үлем осрағы теркәлгән. Тимер юлы вәкилдәре белдереүенсә, ғәҙәттән тыш хәлдәрҙең икенән бер осрағында юл хәрәкәте ҡағиҙәләрен боҙған водителдәр үҙҙәре ғәйепле. Тимер юл киҫелештәренең иң ҡурҡынысы – шлагбаум йәиһә башҡа төр барьер менән йыһазландырылмағаны. Ә иҫкәртеүсе юл билдәһе генә „тәүәккәл„ водитель өсөн кәртә түгел. Семафор ҙа эшләмәһә, поезд алдынан үтеп өлгөрөргә ашығыусылар етерлек. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, өлгөрмәүселәр ҙә бар.\n05 февраля Краснокама районында Яңы Нуғай ауылында 120 метрлы телевышка урынлаштырылды\n08 февраля Башҡортостан парламенты спиртлы эсемлектәр етештереүгә монополия индереүҙе хуплай


Кисә үлгән булһам... (юмореска)\n17 Март 2020, 20:00\nМәхмүт мәктәбен күрергә тип килде. Уны тамамлауға ла утыҙ йыл булып киткән. Ике ҡатлы мәктәп тыштан ғына таныш булып сыҡты. Эскә ингәс, Мәхмүт уны танымай торҙо. “Евро” тип аталған ремонт яһағандар. Бер ҙә ҡала мәктәбенән кәм түгел. Тырышып уҡы ла уҡы.\nТәнәфес ваҡытына тура килде ул. Уҡытыусылар бүлмәһенә ҡарай атланы. Барып ингәс, һаулыҡ һорашып, бүлмәләге уҡытыусыларҙы байҡаны. Ләкин бер танышын да күрмәне. Йәштәр. Уларҙан уҡыу барышын һорашты. Уҡыусыларҙың уҡыуын белеште. Ҡайҙа ла балалар балалар булып ҡала инде, шаяндар, ләкин уҡыйбыҙ, тип тырышып торалар.\n– Беҙ ҙә бала саҡта шаян булдыҡ, – тине Мәхмүт.\nӘллә ҡасан ауылдан күсеп киткән дуҫ кешеһенең улы ошо мәктәптә эшләүен иҫкә төшөрҙө.\n– Физиканан уҡытҡан уҡытыусы, Марат булһа кәрәк, ҡайҙа икән?\n– Ул отработкаһы бөткәс, бизнесҡа китте, – тине үҙен Әнисә тип танытҡан уҡытыусы. – Үҙеңдең эшеңде асыр өсөн тейешле мөҙҙәтте эшләргә кәрәк. Бына мин дә отработка ваҡыты үтеүен көтөп уҡытып йөрөйөм. Бизнесҡа китәсәкмен. Йәштәр бөтәһе лә шулай эшләй. Закон шулай ҡуша. Бизнеста янып, банкротҡа төшөп, кире уҡытырға килгәндәрҙе, йә бизнесҡа барырға теләмәгән уҡытыусыларҙы, ниңәлер, “призвание”лар тип, атайҙар. Әйтерһең дә, уҡытыусы тигән профессия юҡ.\n– Тайгала урман ҡырҡып ятып, донъянан артта ҡалынған икән. Өләсәйем әйтмешләй, кисә үлгән булһам, бөгөн белмәҫ инем быны…


Бабич ҡалҡты һәйкәл булып!\n5 Июль 2019, 17:37\nБөтә донъя башҡорттары ҡоролтайында халҡыбыҙ өсөн тағы ла бер әһәмиәтле ваҡиға булды – башҡорт шағиры, сәйәсмән, 1917 – 1919 йылдарҙа башҡорт хөкүмәте ағзаһы, милли хәрәкәт башында тороусыларҙың береһе, беҙҙең хәтерҙә мәңге йәш ҡалған Шәйехзада Бабичҡа һәйкәл ҡуйылды.\nБеренсе Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башланған көндә халҡыбыҙ өсөн тағы ла бер әһәмиәтле ваҡиға булды – башҡорт шағиры, сәйәсмән, 1917 – 1919 йылдарҙа башҡорт хөкүмәте ағзаһы, милли хәрәкәт башында тороусыларҙың береһе, беҙҙең хәтерҙә мәңге йәш ҡалған Шәйехзада Бабичҡа һәйкәл ҡуйылды.\nБыл тантанала БР Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров, делегаттар, ҡала халҡы ҡатнашты. Башҡортостандың халыҡ шағиры Хәсән Назар, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың халыҡ артисы, Бабич тоҡомонан булған Таңсулпан Бабичева, һәйкәл авторы Андрей Ковальчук, Шәйехзада Бабич исемендәге дәүләт йәштәр премияһы лауреаты Лариса Абдуллина сығыш яһаны.\nАлдан хәбәр итеүебеҙсә, Бабичтың һыны Зәки Вәлиди урамының башында, Телеүҙәк ҡаршыһында, Салауат майҙаны янында урынлаштырылды. Һәйкәл постаментына шағирҙың һүҙҙәре яҙылған: “Ал да нур сәс халҡыңа!”\nТантанала ҡатнашыусы йәмәғәтселек фекеренсә, Шағир образы Ватан азатлығы өсөн көрәшеүсе көслө шәхес булараҡ, Рәсәй халҡын берләштереү символы ла булып тора.\nҺәйкәлде ҡороп ултыртыу буйынса проект меценаты - "Евразия" йәмғиәте. Ә апрелдә Ғабдулла Туҡай һәйкәлен ҡуйыуға Өфө ҡалаһы советы депутаты Артур Хажиғәлиев булышлыҡ иткәйне.\nБронза һын 3,5 метр бейеклектә. Ул өс метрлы постаментҡа ҡуйылған. Тирә-яғы төҙөкләндерелгән, сәскә ултыртылған, асфальт яңыртылған.


Фиғеле ипле, ҡулы ҡотло\n5 Декабрь 2018, 12:30\nҠыйғы районының хозур Ыҡ буйында, Абзайҙа, ярты быуат самаһы әүәл, өҙөлөп спорт яратҡан Фәүзиә исемле ҡатындың айҙай аҡ йөҙлө ҡыҙы тыуа. Бәпескә шул саҡтарҙағы гимнастика йондоҙо, илебеҙҙә үткән Олимпия уйындары чемпионы Лариса Латынинаның исемен ҡушалар. Билдәле аҙашына оҡшап, Лариса Фәрүәз ҡыҙы ныҡышмал һәм сәмле булып буй еткерә. Абруйлы уҡытыусы, даланлы, рухлы шәхес булып өлгөрөүенә тап ошо һыҙаттары булышлыҡ итә.\nҺәр яҡлап дөрөҫ йәшәргә ынтылған, тәртипте алға ҡуйған ғаиләлә үҫкән ул. Әсәһе Златоуста һатыусылыҡ итеп, шунан физкультура уҡытыусыһы һөнәрен үҙләштереп, заманына күрә һуңлап, 25 йәшендә генә кейәүгә барған. Ә һөйгәне, Мәсәк ауылы егете Фәрүәз үҙенән ете йәшкә йәш булып, туйҙан һуң әрмегә алынған. Унан йөрөп ҡайтыуына сабыйы үҫеп торған. Фәүзиә Миңлебай ҡыҙы эшенә бар күңелен һалған. Балалары өсәү булып киткән. Өйҙә лә әҙәби башҡорт телендә һөйләшеүҙе талап иткәс, ауылдаштары уларҙың инәй урынына әсәй тип өндәшеүҙәрен мәҙәк күргән. Етмәһә, көн режимы ла үҙенсәлекле булған. Тән яҙҙырыу өсөн күнегеүҙәр эшләп, акробатик трюктарҙы ҡабатлағас ҡына балалар киске ашҡа ултырған. Шул осор гимнастикаға байтаҡ уҡыусыларҙы ылыҡтыра Фәүзиә Миңлебай ҡыҙы, ауылдағы бер концерт та уларҙың сығыштарынан тыш үтмәй.\nӘ беренсе класҡа Лариса Фәрүәз ҡыҙы Үзбәкстандың Джазкурган ҡалаһында бара. Әсәһе рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы дипломын алып, унда ла мәктәптә эшләй. Алты йылдан, йылы яҡта әсәһенең бөйөрҙәре арыуланғандай булғас, тыуған яҡҡа ҡайталар. Тағы бер һеңлеһе тыуып, уға йәш тигәндә, бишенсегә ул алмаҡсы итә Фәүзиә апай. Тик малайы ла, үҙе лә дауахананан әйләнеп ҡайтмай. Ярты етем ҡалған ҡыҙҙарҙың өсөһөн Салауат ҡалаһына интернатҡа оҙаталар, үҫә килә Стәрлетамаҡҡа күсерәләр, кинйәкәйҙәрен өләсәләре ҡарай. Лариса һеңлеләрен күҙ уңынан ысҡындырмаҫҡа, үҙе бала ғына килеш иңенә оло хәстәр алып, уларҙы йән йылыһынан айырмаҫҡа тырыша. Ошо яуаплылыҡ тойғоһо уны йылдар буйы оҙата килә, әле лә ҡул ярҙамы тейҙерә алмағанда һүҙе менән туғандарына терәк булырға ынтылып йәшәй ул.\nАтай менән ҡыҙҙар бик һағыныша, аранан хаттар өҙөлмәй. Каникулда Фәрүәз ағай ҡыҙҙарын донъя көтөргә өйрәтә. «Иҙәнгә бер сүп төшөргә тейеш түгел ине. Ауылыбыҙҙа ҡыҙыҡ ғәҙәт булды: түшәк-ҡаралты, шаршау-түлдәрҙе аҙна һайын ап-аҡ итеп йыуып сығарып эләләр. Беҙ ҙә кешенән кәм-хур ҡалмаҫтан, ҡул ҡабартҡансы булаша инек. Үҫә килә атайым мине мотоциклда йөрөргә өйрәтеп алды. Комбайнда эшләй, төшкөлөккә яландан барып алырға ҡуша. Ирҙәрҙән оялып, ситтәрәк туҡтайым, шулай «рисауай итеп» йөрөткәненә үпкәләп, юрамал соҡор урындарҙан һикертеп алып ҡайтам. Ә ул шуға ҡыуанып, ҡайһындай ерҙәрҙән ҡурҡмай тура үтте, тип мине иптәштәренә маҡтанып һөйләй икән. Бик тәртипле, ныҡ уңған ҡыҙҙар үҫтерәм тип хыялланды ул, уҫал булды. Киске уйынға ла йөрөтмәне. Әсәйемде нисек ҡыҙғанһа, беҙгә лә шулай ҡараны. Утыҙ өс йәшендә генә ишһеҙ ҡалһа ла, ҡабат өйләнмәне, тәүге мөхәббәтен онота алманы. Үҙенә күрә ғәҙел дә, сәмле лә ине, атай ҙа, әсәй ҙә тәрбиәһен бирергә тырышты», – тип тыуған ояһындағы сафлыҡ, ихласлыҡты тулҡынланып хәтерләй әңгәмәсем.\nТуғандары араһында уҡытыусылар күп, Лариса Фәрүәз ҡыҙы ла ике уйламай Башҡорт дәүләт университетының филология факультетын һайлай. Әсәһенең үҙҙәрен халыҡ әйтемдәрен һамаҡлап ҡына һөйөүе, теҙелешеп ултырып китап йә «Пионер» журналын уҡыуҙары иҫенә мәңгегә уйылғанғамы, тап телде, әҙәбиәтте үҙ итә. Әйткәндәй, һеңлеләренең береһе уның кеүек БДУ-ның башҡорт филологияһы факультетында, икеһе Стәрлетамаҡ педагогия институтында тарих һәм филология йүнәлешендә уҡып юғары белем ала.\nТуҡһанынсы йылдар, донъяларҙың болғансыҡ, етешһеҙ сағы. Нисек тәүәккәлләгәндәрҙер, йәш пар ҡушарлап Польшаға, Чехословакияға йөрөй. Барғанда Өфөнән кейем-һалым, биноклдәр һалып алалар, сит илдә алыпһатарҙарға тапшырып, аҡсаһына «Фунай» телевизорҙары, видеомагнитофондар тейәп ҡайталар. Йүнсел йәштәр фатир йүнләрлек мал туплай. Йәш кәләш ҡаланың 39-сы гимназияһында башҡорт теленән уҡыта башлай. Баш ҡалала уларға башҡорт әҙәбиәте дәреслектәренең атаҡлы методисы, Лариса Фәрүәз ҡыҙының инәһе, үҙҙәре әйткәнсә әбейе, Мәрйәм Ғималова рухи терәк була. Тел мәсьәләләренә күҙҙәрен асып, ғаилә ҡиммәттәре хаҡында ла һөйләй. Тормош иптәше бокс менән шөғөлләнә башлағас, ҡуй, кейәү, һиңә әле ғаилә аҫырайһы, атай булаһы бар, унда бит башҡа һуғалар, көрәшкә йөрөһәң арыуыраҡ булмаҫмы, тип кәңәш бирә. Аҙаҡ, балалары үҫкәс, уларҙың да иштәрен үҙ милләттәренән һайлауҙарында уның йоғонтоһо ҙур. Тик Хәйҙәренең кинйә ул атай-әсәһен ҡарарға тейеш тигәненә нисек ҡаршы килһен йәш ҡатын? Яҙмыш уны тап Тәпәнгә килен булып төшөргә алдан әҙерләгән тип ҡабул итә, инәйҙе лә әсәй тип, әҙәби телгә яҡын һөйләшә бит әбйәлилдәр.\nМатериалдың тулы вариантын журналдың 11-се (2018) һанында уҡығыҙ.


Рөстәм Хәмитов Standard & Poor`s халыҡ-ара рейтинг агентлығы вәкилдәре менән осрашты // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов Standard & Poor`s халыҡ-ара рейтинг агентлығы вәкилдәре менән осрашты\n16:40, 22 марта 2013 Иҡтисад\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Standard & Poor`s халыҡ-ара рейтинг агентлығы вәкилдәре – агентлыҡтың Мәскәүҙәге офисының «Төбәк һәм муниципаль финанстар» төркөмө директоры Борис Копейкин һәм төркөмдөң өлкән аналитигы Александра Баллод менән осрашты.\nӘлеге ваҡытта белгестәр Башҡортостандағы хәлгә баһа биреү өсөн аналитик мәғлүмәт туплау менән мәшғүл. Мәғлүмәт рейтинг комитетына йүнәлтеләсәк.\n— Һеҙҙең компания менән аралашыу беҙҙең өсөн бик мөһим, — тине Рөстәм Хәмитов. – Белеүегеҙсә, республика иҡтисад өлкәһендә яҡшы уңыштарға өлгәшә. Беҙ эҙмә-эҙлекле, системалы эшләйбеҙ, ҡабаланып ҡабул ителгән ҡарарҙар юҡ.\nПрезидент билдәләүенсә, республиканың финанс хәле ярайһы уҡ тотороҡло, киләсәктә ауыр хәлдәр күҙалланмай.\n2008 йылда Башҡортостан тотороҡло прогноз менән ВВ+ рейтингына эйә булды. 2011 йылда прогноз ыңғай тип үҙгәртелде. Былтыр ҙа шундай уҡ рейтинг раҫланды.\n— Ике йыл рейтин ыңғай прогноз менән билдәләнә. Тимәк, рейтингты яҡшыртыу мөмкинлеге лә бар, — тине осрашыуҙан һуң журналистарға Борис Копейкин.\nРеспубликаның кредит рейтингына насар тәьҫир итә алырлыҡ мәсьәләләр араһында Standard & Poor`s вәкиле социаль бурыстарҙың артыуы сәбәпле бюджет иңенә төшкән ауырлыҡтарҙың артыуын, шулай уҡ иҡтисадтың тышҡы баҙар конъюнктураһына, айырым тармаҡтарға һәм ҡайһы бер һалым түләүселәргә ныҡ бәйле булыуын атаны.\nЫңғай факторҙар араһында Борис Копейкин иҡтисадтың, Рәсәй буйынса уртаса кимәл менән сағыштырғанда, юғарыраҡ темптар менән үҫешеүен, шулай уҡ бюджет сығымдары менән идара итеүгә, бурыстарға һаҡ ҡарашта булыуҙы атаны.\nТеги: бр президенты,эш осрашыуҙары,рейтингтар


Таймаҫ — Башҡорт Википедияһы\nТаймаҫ (рус. Таймасово) — Башҡортостандың Көйөргәҙе районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 342 кеше. Почта индексы — 453358, ОКАТО коды — 80239855003.\nТаймаҫ ауыл советы\n297 342 +45 +15,15\nРайон үҙәгенә тиклем (Ермолаевка): 33 саҡырым\nАуыл советы үҙәгенә тиклем (Яңы Таймаҫ): 2 саҡырым\nЯҡындағы тимер юл станцияһы (Кумертау): 26 саҡырым\nЯмат Бикәев (1685—16.03.1740) — 1710-сы йылдарҙа башҡорт ихтилалдары етәксеһе. 1685 йылда хәҙерге Баймаҡ, Әбйәлил, Учалы район биләмәләренең береһендә тыуған, 1740-сы йылдың февралендә Ямат Бикәевты, Алдар Иҫәкәевты һәм 9 башҡорт старшинаһын Һамарға ҡаҙаҡтар менән һөйләшеү алып барырға тип Рәсәй батша власы вәкилдәре алдап саҡырып ҡулға алалар. Шул уҡ йылдың 16-сы мартында Минзәлә төрмәһендә язалайҙар. (Ямат Бикәевтың балалары әле һәм төрлө йылдарҙа Таймаҫта йәшәгән — Солтангәрәевтәр, Тунасовтар, Бикмөхәмәтовтар, Яматовтар, Бәхтигәрәевтәр, Аҡҡужиндар, Бикҡужиндар,Юлсуриндар).\nМәҡсүт Үтәгәнов 1773 йылда старшина вазифаһында була (РГА, разд. Vl, д. 416, ч. l, отд.7,л.11).\nТунас Аҡҡужин — Яматов (1770—1816) — 9-сы башҡорт кантонының икенсе бүлегенең 14 -се класлы дистанция начальнигы.\nБикмөхәмәт Бикҡужин — Яматов (1786 — ?) — 9-сы башҡорт кантонының 31 -се отряды старшинаһы, Зауряд Есаул. Олатаһы Ямат Бикәев үлгәндән 110 йыл үткәс кенә 1850 йылда уткән переписта үҙен «Биккужин — Яматов» — тип яҙҙырырға батырсылыҡ итә.\nҒүмәр Ҡалманов (Араптанов) (1786-?) — Зауряд Есаул.\nИшморат Качкильдинов (1789 — в 1850 йылда уға 61 йәш була) — Зауряд Есаул.\nГабил Үтәгәнов (1801—?) — Зауряд Хорунжий.\nВәлит Кейекбаев (1761—1835) — Указлы Мулла.\nЙомағужа Бәхтигәрәев-Солтангәрәев (1781 — в 1850 йылда уға 69 йәш була) — Указлы Аҙансы.\nМөхәмәтсәлих Бикҡужинов-Солтангәрәев (1800—1850 йылда уға 50 йәш була) — Урядник.\nРәшит Солтангәрәев — яҙыусы, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты.\nАйрат Ҡобағошов — композитор, Башҡортостан Республикаһы, Рәсәй Федерацияһы композиторҙар Союзы ағзаһы, Башҡортостан Республикаһы атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре.\nИсҡужин Рудик Ғәзиз улы — дәүләт эшмәкәре.\nСолтангәрәев Әмир Миһран улы — дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, Башҡортостандың атҡаҙанған юрисы, Юстиция һәм Дәүләт Советнигы, Башҡортостандың Третей Суды Президиумы рәйесе, Рәсәй һәм Башҡортостан Яҙыусылар Союзы ағзаһы, Рәсәй Федерацияһы һәм Башҡортостан Республикаһы журналистар Союзы ағзаһы.\nИбраһимов Илдус Ғамир улы (17.10.1957), ғалим-инженер-механик, юғары мәктәп эшмәкәре. Техник фәндәр докторы (1997), профессор (2000). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2003), Рәсәй Федерацияһы юғары мәктәбенең атҡаҙанған хеҙмәткәре (2009).\nХәмитова Гөлнур Ҡарамат ҡыҙы (14.11.1957), Рәшит Солтангәрәев исемендәге гимназия педагогы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (2005).\nТаймаҫ ауылы тураһындағы китаптар:\nТаймас (прошлое и настоящее), Әмир Солтангәрәев, изд. «Идел-Пресс»,268 бит,2015 йыл.\n«Яҙмыш», Әмир Солтангәрәев, изд. «Идел-Пресс»,427 бит, 2013 йыл.\nТаймаҫ ауылы (Бөрйән улусының айырым биләмәһе), Өлфәт Ҡобағошов, Өфө, 207 бит, 2007 й.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Таймаҫ&oldid=1048281 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 23 июль 2021 в 06:23\nБыл бит һуңғы тапҡыр 06:23 23 июль 2021 үҙгәртелгән.


Әхмәр ҒҮМӘР-ҮТӘБАЙ Мең дә бер күҙәтеүем 287-се күҙәтеүем: "Тарихи хәтер — оптимизм сығанағы"\n10 Декабрь 2019, 17:20\n287-се күҙәтеүем: "Тарихи хәтер — оптимизм сығанағы" Бөгөн халҡыбыҙҙың арҙаҡлы улы Әхмәтзәки Вәлидиҙең тыуған көнө. Алдағы йыл уның тыуыуына 130 йыл туласаҡ. Ғүмеренең иң ҙур өлөшөн тыуған иленән ситтә үткәрһә лә, Вәлиди бер ваҡытта ла күңел төшөнкөлөгөнә бирелмәгән, халҡыбыҙға ғилеме менән хеҙмәт иткән.Ундай илһам сығанағын ҡайҙан алған һуң ул?\nБөгөн халҡыбыҙҙың арҙаҡлы улы Әхмәтзәки Вәлидиҙең тыуған көнө. Алдағы йыл уның тыуыуына 130 йыл туласаҡ. Ғүмеренең иң ҙур өлөшөн тыуған иленән ситтә үткәрһә лә, Вәлиди бер ваҡытта ла күңел төшөнкөлөгөнә бирелмәгән, халҡыбыҙға ғилеме менән хеҙмәт иткән.Ундай илһам сығанағын ҡайҙан алған һуң ул?\n1923 йылдың 3 февралендә яҙған "Башҡорт халҡына хушлашыу хаты"нда был хаҡта ул шундай аңлатма бирә:\n"Мин үҙем, боронғоларҙы белгәнлектән, уңышһыҙлыҡҡа осраған сәғәттәрҙә һис бер ваҡыт күңел төшөнкөлөгөнә бирелмәнем. Иҫкә алынған ҡәүемдәр хөрриәт өсөн ватандарын ҡалдырып киткәндәр, әммә хөрриәт ҡаҙанғандар. Беҙҙең милләтебеҙ, аҡтамыр киҫәге кеүек, тупраҡ араһында бәләкәй генә киҫәге ҡалһа ла, яңынан терелеп, бөтөн баҡсаға таралыр..."\nОшо ҡыҫҡа ғына юлдарҙа күпме һабаҡ, рухи тәрбиә ята. Атай-олатайҙарыбыҙ беҙ ошо ерҙә йәшәһен өсөн атҡа атланып, йәнен фиҙа ҡылған, был хаҡта күпме аҫыл йырҙар, дастандар, ҡобайырҙар тыуған. Бөгөн килеп кемдер берәү күңел төшөнкөлөгөнә бирелә, негатив уйҙарға сорнала, "минән булмай", тип ҡулын төшөрә икән, тимәк ул халҡыбыҙҙың данлы үткәнен белмәй, тарихын һанламай, битараф.


Башҡортостан Президенты «Буринтех» предприятиеһында булды // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБашҡортостан Президенты «Буринтех» предприятиеһында булды\n15:19, 27 июля 2012 Иҡтисад\nЙома, 27 июлдә, Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Өфөнөң «Буринтех» предприятиеһында булды, унда ул быраулау ҡорамалдарын етештереүгә баһа бирҙе.\nТөбәк башлығы быраулау ҡорамалдарын етештереүҙең барлыҡ этаптарын ҡараны. Рәсәйҙә быраулау эштәренең 60 проценты «Буринтех» продукцияһы ярҙамында башҡарыла, тип һөйләнеләр Президентҡа. 1999 йылдың июнендә генә булдырылыуға ҡарамаҫтан, предприятие Рәсәй баҙарының был тармағында беренсе урындарҙы биләй. Әлеге производствоға инвестициялар күләме һуңғы 10 йылда 2,7 миллиард һумдан ашыу тәшкил иткән. Компания донъя баҙарҙарына ла әүҙем сыға башланы.\nПрезидентҡа бында етештерелгән продукцияның барлыҡ төрҙәрен күрһәттеләр. Был йөҙгә яҡын быраулау ҡорамалдары төрө.\n— Иҡтисади тотороҡһоҙ шарттарҙа һеҙ яуаплы эшмәкәрлек өлгөһөн күрһәтәһегеҙ. Бындай яҡшы һөҙөмтәләр менән һеҙҙе ҡотлайым, — тине республика башлығы, предприятие хеҙмәткәрҙәренә мөрәжәғәт итеп. – Һеҙҙең предприятие донъяла беренсе булһын өсөн нисек ярҙам итә алыуыбыҙ хаҡында уйларға тырышырбыҙ. Был донъя кимәлендәге компетенциялар үҙәге булырға тейеш.\nТеги: бр президенты,урта бизнес предприятиелары,буринтех


Республиканың Үҙәк һайлау комиссияһында Берҙәм тауыш биреү көнө йомғаҡтарын барлау иртәнгә тиклем дауам итте\nҮҙәк һайлау комиссияһы ағзаһы Ләйсән Ғарипованың әйтеүенсә, иртәнге етегә протоколдарҙың 77 проценттан ашыуы эшкәртелгән. Ошо ваҡытҡа территориаль һайлау комиссияларынан 36 протокол килгән.\nАлдан әйтеп үтелгәнсә, тәүгеләрҙән булып үҙ протоколдарын Кушнарен һәм Ауырғазы районы вәкилдәре тапшырған. Башҡалары әлегә килеп етмәһә лә, улар буйынса тулы мәғлүмәт бар. Бары тик бөтә һандарҙы ла дөйөм таблицаға тултыраһы ҡалған. Дөйөм алғанда, республика буйынса 75 проценттан ашыу халыҡ һайлауҙарҙа ҡатнашты. Күп төбәктәрҙә иһә был процент тағы ла юғарыраҡ.\nГөлнара Бикташева, Мәсетле районының территориаль һайлау комиссияһы рәйесе : «Мәсетле районында һайлауҙар ойошҡанлы, бик әүҙем уҙҙы. Исемлеккә ингән һайлаусыларҙың 93 проценты тауыш бирҙе. Әлбиттә, һәр кандидат үҙ тауышын алды. Ләкин Мәсетле районы буйынса күпселек тауыш менән Рөстәм Хәмитов үтте».


Урмандарға барһаң, ҡоро-һары йыйһаң...\n21 Ғинуар 2019, 19:17\nРФ Дәүләт Думаһы депутаты Зариф Байғусҡаров яуап бирә:Быйыл 1 ғинуарҙан көсөнә ингән “РФ Урман кодексының 32-се статьяһына үҙгәрештәр индереү тураһында”ғы Федераль закон граждандарға үҙ ихтыяждары өсөн урмандағы ҡоро-һарыны, йәғни лапыны бушлай һәм рөхсәтһеҙ йыйып алырға мөмкинлек бирә. Әммә баштан уҡ ул күп һанлы һорауҙар тыуҙырҙы. Миңә мөрәжәғәт итеүселәр ҙә күп. Ошоно иҫәпкә алып, әлеге законды ҡулланыу буйынса аңлатма биреүҙе кәрәк тип һанайым.\nБыйыл 1 ғинуарҙан көсөнә ингән “РФ Урман кодексының 32-се статьяһына үҙгәрештәр индереү тураһында”ғы Федераль закон граждандарға үҙ ихтыяждары өсөн урмандағы ҡоро-һарыны, йәғни лапыны бушлай һәм рөхсәтһеҙ йыйып алырға мөмкинлек бирә. Әммә баштан уҡ ул күп һанлы һорауҙар тыуҙырҙы. Миңә мөрәжәғәт итеүселәр ҙә күп. Ошоно иҫәпкә алып, әлеге законды ҡулланыу буйынса аңлатма биреүҙе кәрәк тип һанайым.\n1. Нимә ул лапы (валежник)?\nЛапы – ел-дауыл, ҡар ауырлығы, ҡороу һәм төрлө сирҙәр арҡаһында ергә ҡолаған ағастар.\n2. Лапыны йыйып алыу өсөн кемдән рөхсәт һорарға?\nБер кемдән дә бер ниндәй ҙә рөхсәт алыу кәрәкмәй.\n3. Ҡоро-һары йыйырға барғанда үҙең менән балта-бысҡы алып барырға мөмкинме?\nЭйе, мөмкин. Шул иҫәптән бензобысҡы ла ала алаһығыҙ. Бер ниндәй ҙә тыйыу юҡ, сөнки ергә ҡолаған ағасты тейәп алыу өсөн уны тураҡларға ла кәрәк булыуы бар бит.\n4. Лапыны йылдың ҡайһы миҙгелендә әҙерләргә мөмкин?\nТеләһә ҡайһы миҙгелендә. Тик янғын сығыу хәүефе ҙур булған осорҙа ғына урмандарға инеү ваҡытлыса тыйылып торорға мөмкин.\n5. Лапы йыйыу ниндәй урмандарҙа рөхсәт ителә?\nБөтә урмандарҙа ла мөмкин. Тик ағас ҡырҡыу эштәре алып барылған, әҙерләнгән ағас һаҡлауға һалынған урындарҙа ғына ярамай.\nТағы ла шуға иғтибарығыҙҙы йәлеп иткем килә. Башҡортостан Республикаһының Урман хужалығы министрлығы 2018 йылдың 26 декабрендә үҙенең территориаль подразделениеларына хат ебәреп, ҡоро-һары әҙерләү тураһында урман һағы органдарына хәбәр итеү һәм рөхсәт алыу кәрәклеге тураһында күрһәтмә биргән ине. Хәҙерге ваҡытта министрлыҡ законды ҡулланыу буйынса яңы хат ебәреп, тәүге хаттағы күрһәтмәләрҙе көсөнән сығарҙы. 12 ғинуарҙа мин БР урман хужалығы министры һәм уның урынбаҫарҙары менән осрашып, үрҙәге мәсьәләләр тураһында һөйләшеп, килештем.\nУрманға ҡоро-һары әҙерләргә барыусыларҙан шуны үтенәм: бер ниндәй сәбәп менән дә үҫеп ултырған ағастарҙы һәм ҡыуаҡтарҙы ҡырҡмағыҙ, ултыртылған үҫентеләргә зыян килтермәгеҙ. Бының өсөн административ, хатта, ҡайһы бер осраҡтарҙа, енәйәт яуаплылығы ла ҡаралған. Шулай уҡ йығылып ятҡан ағасты алғанда уның ботаҡтарын урманда ҡалдырмағыҙ, сөнки улар урманды ҡыйлап ҡына ҡалмай, янғын хәүефе лә тыуҙыра.\nБыл закон айырыуса ауыл кешеләренә кәрәк, сөнки йығылған ағастарҙың олонон утын итеп кенә түгел, бағана итеп тә, башҡа ихтыяждар өсөн дә ҡулланып була бит.\nБыл законды индергәндә һәм уны ҡабул иткәндә ҡаршы кешеләр күп булды, шул иҫәптән беҙҙең республикала ла. Улар ауыл кешеләренең ихтыяждарын, көнитмешен белмәй.\nАртабан урманда ҡоро-һары әҙерләү менән бәйле ҡаршылыҡтар килеп тыуһа, миңә түбәндәге адрес буйынса хәбәр итеүегеҙҙе һорайым: Өфө ҡалаһы, Цюрупа урамы, 17.


9 Февраль 2021, 12:21\n“Мир цветов” магазины тураһында мәҡәлә баҫылған “Көнгәк” гәзитен тотоп барыусыларҙы 10 процентлы ташлама көтә.\nГөл-сәскәләр бүләк итеү - мөхәббәт, матурлыҡ, илһам билдәһе. Аллы-гөллө сағыу гөлләмәне ҡулына алған һәр кеше сикһеҙ ҡыуаныс кисерә, рәхмәтен белдерә. Донъяла уларҙан да күркәмерәк, наҙлыраҡ бер ни юҡ кеүек. Һәр сәскә үҙенсәлекле, үҙенә генә хас хуш еҫле, ҡабатланмаҫ биҙәкле.\nҠалабыҙҙың Буранғолов урамы, 29 адресы буйынса урынлашҡан “Мир цветов” (“Сәскәләр донъяһы”) магазинында сәскәләрҙең ниндәйе генә юҡ! Был сауҙа нөктәһе 2011 йылдан башлап һатып алыусыларҙы ҡыуандырып, уңышлы эшләй. Уға нигеҙ һалған яҡташыбыҙ, һәләтле эшҡыуар Нурия Исламғолова гөл-сәскәләрҙең бөтә нескәлеген, серен һәйбәт белә. Яратҡан шөғөлөнә бар күңел йылыһын, наҙын һала ул. Туплаған тәжрибәһе менән ихлас уртаҡлаша, бигерәк тә яңы эш башлаусыларға остаз кәңәше һәр саҡ кәрәк. Был йәһәттән улы Рәмил Ғимадиевҡа уңыш йылмайған. Бөгөн “Мир цветов” магазины эшмәкәрлеге өсөн Рәмил Фәнил улы яуаплы. Бергә башҡарған эш ырамлы ла, һөҙөмтәле лә, күңелле лә.\nТыуған көндәргә лә гөлләмә - иң күркәм бүләк. Хәйер, һөйөклө, ҡәҙерле кешеңде ҡыуандырыр өсөн сәбәп кәрәк тә түгел. Һәр тыуған яңы көн – үҙе ҡабатланмаҫ байрам. Бүләгеңде үҙең тапшыра алмаһаң, курьер аша өйөнә, эшенә заказ эшләргә мөмкин. Магазин тарафынан гөлләмәне ҡала, район, башҡа ҡалаларға илтеп биреү хеҙмәте ҡаралған.\n“Мир цветов” магазинында ассортимент бай. Тере, киҫелгән сәскәләрҙән тыш, яһалмалары ла бар. Гөлдө үҫтереү өсөн көршәктәр, тәрбиәләү кәрәк-ярағы, гелий тултырылған шарҙар, открыткалар, йомшаҡ уйынсыҡтар, байрам атрибутикаһы, плакаттар һәм башҡалар.\n“Сәскәләр донъяһы”нда һәр ваҡыт төрлө акциялар ойошторола, тыуған көн айҡанлы, йыш һатып алыусыларға ташлама ҡаралған. Социаль селтәрҙәге “Мир цветов” төркөмдәрендә урынлаштырылған фото, постарға күберәк тауыш биргән, лайк, класс ҡуйған, комментарий яҙғандарға бүләккә гөлләмә уйнатыла. Еңеүсене компьютер билдәләй. Һеҙ ҙә ҡалышмағыҙ, хөрмәтле дуҫтар!\n“Мир цветов” магазины адресы:\nМәләүез ҡалаһы, Буранғолов урамы, 29.\nЭш ваҡыты: иртәнге 8-ҙән киске 21-гә тиклем. Ял көндәрһеҙ.\nБәйләнеш өсөн телефон: 89371693874 WhatsApp, Viber, Telegram.\n“Мир цветов” магазины хаҡында ҡыҙыҡлы һәм тулы мәғлүмәтте социаль селтәрҙәрҙә табып уҡырға мөмкин: Инстаграмда - mir_cvetov_meleuz , Бәйләнештә – Мир Цветов.\n#цветымелеуз #доставкацветовмелеуз #букетымелеуз #мелеузцветы


Төбәктә халыҡтың артыуы күҙәтелә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nТөбәктә халыҡтың артыуы күҙәтелә\n12:34, 26 июля 2012 Йәмғиәт\nБашҡортостанда йыл башынан халыҡтың артыуы күҙәтелә. Тәүге алты ай эсендә, үткән йылдың ошо уҡ осоро менән сағыштырғанда, тыуғандар һаны 7,7 процентҡа артҡан, ә үлем осраҡтары 3,5 процентҡа кәмегән. Һөҙөмтәлә халыҡтың тәбиғи үҫеше 0,7 процент тәшкил итте. Был хаҡта БР һаулыҡ һаҡлау учреждениелары һәм идара итеү органдарының тәүге ярты йыллыҡҡа эш һөҙөмтәләре буйынса кәңәшмәлә республиканың һаулыҡ һаҡлау министры Георгий Шебаев хәбәр итте.\nШулай уҡ республикала эшкә яраҡлы йәштәгеләр араһында үлем осраҡтары 8,2 процентҡа кәмегән.\n– Республикала ауырыуҙар һаны 1,8 процентҡа кәмегән. Кешеләр туберкулез, наркомания, токсикомания, венерик ауырыуҙар һәм йоғошло тире ауырыуҙары менән әҙерәк ауырый башланы. Дөйөм ауырыуҙар структураһында тәүге өс урында тын алыу ағзалары, ҡан йөрөшө системаһы һәм аш һеңдереү ағзалары ауырыуҙары тора, — тип һөйләне БР һаулыҡ һаҡлау министры урынбаҫары Александр Афанасьев.


“Юлдаш” иҫкәртә: “Һаҡланғанды Хоҙай һаҡлар!” » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Медиа » “Юлдаш” иҫкәртә: “Һаҡланғанды Хоҙай һаҡлар!”\n“Юлдаш” иҫкәртә: “Һаҡланғанды Хоҙай һаҡлар!”\nЗаман технологиялары үҫешкән осорҙа йәшәһәк тә, күптәрҙең сәләмәтлеккә ҡағылышлы ябай ғына ҡағиҙәләрҙе белмәүе ихтимал. Сөнки бәлә ишегебеҙҙе ҡаҡмай тороп, беҙ уларға әллә ни әһәмиәт бирмәйбеҙ.\nКөндәр һалҡынайыу менән киҙеү миҙгеле етеүе борсоуға һала. Сөнки грипп йылдан-йыл көслө, хроник ауырыуҙарға юлыҡтырған эҙемтәләре менән бергә килә. Прививка эшләтергәме, юҡмы? Сирҙән вакцинаһыҙ ҡотолоу юлы бармы? Бөгөн ҡайһы бер ата-әсә балаһына прививка эшләтеүгә ҡырҡа ҡаршы. Медицина алға киткән заманда күп кенә ҡурҡыныс сир юҡҡа сыҡты. Шулай ҙа прививкалар булмаған заманда кешеләрҙең төрлө ауырыуҙан күпләп ҡырылыуы тураһында оноторға ярамай. Был сирҙәрҙең юҡлығы сабыйҙарҙы тәүге көнөнән вакцинациялауға бәйле бит. Урамда ишеткән уйҙырмаларға ышанып, үҙебеҙҙең, балаларыбыҙҙың ғүмерен хәүеф аҫтына ҡуйырға ашыҡмайыҡ.\nОшондай һәм башҡа көнүҙәк һорауҙарҙы үҙ эсенә алған “Сәләмәт булайыҡ” сығарылышы “Юлдаш” радиоһы аша радио тыңлаусыларға ентекле мәғлүмәт бирә. Табип-белгестәрҙең дауаланыу буйынса биргән ябай кәңәштәренә ҡолаҡ һалыу бер кемгә лә зыян итмәҫ. Эфир тулҡындарына яңы миҙгелдә был проект айҙың беренсе һәм өсөнсө аҙна дүшәмбеһендә 11 сәғәт 15 минутта, киске сәғәт 9-сы 15 минутта сыға.\nСәләмәт булыу кешенең үҙенә бәйле. Шуға күрә лә һаулыҡты бала саҡтан һаҡларға, нығытырға кәрәк. Үҙеңә талапсанлыҡты кәметмәү мөһим, көн дә атҡарылырға тейешле ябай ғына ҡағиҙәләрҙе белеү һәм уларҙы үтәргә өйрәнеү зарур. Был йәһәттән дә “Сәләмәт булайыҡ” тапшырыуы тыңлаусыларға ярҙам ҡулы һуҙырға әҙер. Ни тиһәк тә, сирҙе дауалауға ҡарағанда иҫкәртеү яҡшыраҡ.\nӘ һеҙ таштарҙың дауалау көсө барлығына ышанаһығыҙмы? Әйтәйек, аҡыҡ ташы кире тойғоларҙан һаҡлай, кешенең рухи донъяһын көйләүгә булышлыҡ итә. Йәшмә биҙгәк һәм эпилепсияны дауалай. Боронғо гректар, йәшмәнән эшләнгән һауыттан эскәндә төрлө ауырыуҙан сихәт табырға мөмкин, тип һанаған. Был ышаныумы әллә ысынбарлыҡмы? Медицина күҙлегенән табиптар ниндәй ҡарашта?\n“Сәләмәт булайыҡ” рубрикаһының киләһе сығарылышында ошо хаҡта ишетерһегеҙ. Шул уҡ ваҡытта үҙегеҙҙе борсоған һорауҙарығыҙҙы ла еткерә алаһығыҙ. Һеҙҙән хаттар көтәбеҙ. Тапшырыуҙы yuldashfm.ru адресы буйынса беҙҙең рәсми сайтта ла тыңларға мөмкин.\nСығыу ваҡыты 23-10-2017, 07:00 | Ҡаранылар: 204\n«Юлдаш» иҫкәртә – һаулығыбыҙ үҙ ҡулыбыҙҙа!\n“Сәләмәт булайыҡ” йәғни сирҙе дауалауға ҡарағанда иҫкәртеү отошло!\n“Юлдаш” радиоһы яңы миҙгелдә


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - №32, 10 - 16 август, 2019 - Информационные страницы\n№32, 10 - 16 август, 2019\nТикшереү комиссияһы әлеге ваҡытта Өфөләге эсәр һыуға уның йоғонтоһо булмауын белдерә. "Уфаводоканал" предприятиеһы ла даими контроль һәм мониторинг һөҙөмтәләренең норматив талаптарына яуап биреүен билдәләй.\n1557 йылда аҡ батша Иван Грозныйға үҙҙәренең рус дәүләтенә ҡушылырға ризалығын белдерергә килеүсе ырыу башлыҡтары араһында тамъян кенәзе легендар Шәғәле Шаҡман да була.\nДәрестәге математикала балаларҙың мейеһе лә уянып өлгөрмәй. Ә бына шахмат һәм шашка уларҙың мейеһенең тап ошо уйлап хәл итеү, алымдар яһау кеүек функцияларына яуап биргән ҡылдарын уятып ебәрә.\nБалаҫ һуғыусыға тәү сиратта түҙемлек кәрәк. Шунһыҙ, башлайҙар ҙа ташлайҙар, йә ваҡыт тапмайҙар был эшкә. Мин эштән ял итәйем, тип ултырам да, тиҙерәк бөтөрөп ҡуяйым тип тырышам.


Уҙған төндә баш ҡаланың Ағиҙел күперендә автомобиль аварияһы теркәлде\n«Мәктәп» туҡталышы эргәһендә «Лада приора» водителе транспорт менән идара итеү һәләтен юғалтып бағанаға бәрелгән.\nШаһиттар әйтеүенсә, ул «Фольксфаген» автомобилен уҙырға сығҡҡан була. Әммә фонарь бағанаһына төкөлөп, күрше һыҙатҡа сығып китә. Машинала өс егет ултырған. Водитель үҙе зыян күрмәй, пассажирҙарҙың береһенең башы йәрәхәтләнә, икенсеһенең аяғы зыянлана. Бәхеткә, «Приора» артынан ашығыс ярҙам машинаһы килгән була. Табиптар шунда уҡ зыян күреүселәргә ярҙам күрһәтеп, дауаханаға алып китә. Водителдең таныҡлығы булмауы асыҡлана. Әле осраҡ буйынса тикшереү бара. Уҙған тәүлектә республикала 104 юл-транспорт фажиғәһе теркәлгән, уларҙа 5 кеше төрлө тән йәрәхәттәре алған.


Күбек майын татыныҡ, буҙаһын да эстек... » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nЯйыҡ гәзите » Мәғариф, мәҙәниәт » Күбек майын татыныҡ, буҙаһын да эстек...\nКүбек майын татыныҡ, буҙаһын да эстек...20.10.2017\nРайон ағинәйҙәр ҡоро Ҡунаҡбай мәҙәниәт йортонда «Һөт байрамы» үткәрҙе. Йөкмәтке һәм киң масштаб буйынса республика фестивалдәренә тиң сараға «Көҙгө ҡатыҡ, көмөш ҡашыҡ» тигән исем биргәндәр. Эйе, яҙғы ҡатыҡ ҡоро бесән көйшәгән һыйырҙың шыйыҡ һөтөнән яһалһа, көҙгө ҡатыҡ йәшел туғайҙарҙың һуттарын, тәбиғәттең бар сихәтен үҙенә ала бит. Был хаҡта сетерекле әйтем дә бар бит инде: «Көҙгө ҡатыҡ, көмөш\nҡашыҡ - ҡыҙым менән кейәүемә, яҙғы ҡатыҡ, ярыҡ ҡашыҡ - улым менән киленемә». Көҙгө ҡатыҡ татлыраҡ булыуҙан тыш, тағы ла бер әтнәкәһе бар: тап көҙгө мәл халыҡ иркен йәйләүҙәрҙән ҡышлау урындарына ҡайтҡан һәм ошо әһәмиәтле дәүергә күп халыҡ йолалары бәйле.\n- Беҙ төбәктең йәмәғәт тормошонда актив ҡатнашабыҙ, башҡорт милли мәҙәниәтен, көнкүреш йолаларын һаҡлауға, таратыуға күп көс һалабыҙ, - ти район ағинәйҙәр берекмәһе рәйесе Мәрзиә Солтанбаева. - Миндәктә, мәҫәлән, «Буҙа байрамы» үткәргәйнек. Килмәктә «Өләсәйем һандығы» сараһы ойошторолдо, Мансур-ға йыйылғанда халыҡ медицинаһы серҙәре менән уртаҡлаштыҡ. Ә әлеге байрам һөткә бағышланыуы ла осраҡлы түгел - халҡыбыҙҙың бик күп йолалары, туҡланыу алымдары фәҡәт «аҡ»ҡа бәйле.\nЭйе, ата-бабаларыбыҙ һөттө шул тиклем ихтирам иткән, хатта, табу системаһы ла барлыҡҡа килә бит: ҡото китмәһен өсөн ысын исемен йыш ҡабатламай «аҡ» тип кенә атайҙар, һатырға, түгергә рөхсәт ителмәй һәм башҡа.\n- Бик тә файҙалы сара, - тип иҫәпләй Ҡунаҡбай ауыл ултырағы башлығы Фазила Шаймарҙанова. - Ҡунаҡбайҙың үҙендә генә 2 көтөү йыйыла, 350-400 баш тирәһе мал. Шулай ҙа мал тотоусылар кәмей бара инде, ҡалаға яҡын урынлашҡас, йәштәрҙең бер өлөшө «ҡалалағыса» мал-тыуар аҫрамай йәшәргә күнеккән. Ә был байрамда һөттән нисәмә төрлө ризыҡ әҙерләгә мөмкин икәнлеген күрһәләр, малсылыҡҡа ҡыҙыҡһыныу һәм ынтылыш артыр.\nЭйе, йолаларҙы күрһәтеүҙән, йыр-бейеүҙәрҙән тыш, ағинәйҙәр һөт ризыҡтарын да килтергәндәр, ауыҙ итергә ирек бирелде, рецептар менән йомарт бүлештеләр. Нимә генә юҡ ине! Айран, бөрлөгән, көртмәле майҙары, еләкле май, ҡаймаҡ, майға баҫылған талҡан, ҡорот, эремсек, әжегәй һәм башҡа. Үҙебеҙҙең оҫтабикәләр яһаған сыр менән сағыштырғанда Швейцарияныҡы ла ары торһон! Ә магазиндарҙа һатылған, пальма майынан әтмәләнгән «сыр» шәрәмәте менән сағыштырыу бөтөнләй килешмәҫ.\nКүбек майы тураһында күпме ишетеп тә, тәмләп ҡарарға тура килгәне юҡ ине. Бында иһә форсат тейҙе. Гөлйемеш апай Рәҡипова ауыҙ иттерҙе - ихлас күңелдән бик ҙур рәхмәт! Оҫтабикә хаҡлы ялға сыҡҡансы оҙаҡ йылдар Миндәк балалар баҡсаһында ашнаҡсы булып эшләгән. «Өләсәйемдән өйрәнеп ҡалдым, күбек майы яһауҙан туҡтаған юҡ. Күбек майында холестерин булмай, яҡшы һаҡлана», - ти. Һәм бик тә үҙенсәлекле тәмгә эйә. Бик-бик һирәк тәтегән деликатес инде.\nГәзит уҡыусыларға файҙаһы тейер тип, ағинәйҙәр сараһында тәҡдим ителгән бер рецепты (төрлө варианттар булыуы мөмкин) күсереп тә алдыҡ:\n- 500 гр ауыл ҡаймағына 2 литр айыртылған һөт, 2 литр ойоған һөт (ҡатыҡ йә кефир ҙа ярай) кәрәк. Бик сөсө булмаһын өсөн 1-1,5 стакан әсе ҡатыҡ та ҡушырға мөмкин. Барыһын бергә ҡушып батманға ҡояһың да, ҡымыҙ бешкән кеүек туғыйһың. Байтаҡ ваҡыт туғығандан һуң күбекле май бөрсөктәре бүленеп сығып өҫкә ҡалҡа һәм бер-беренә уҡмаша башлай. Ҡалаҡ менән йыйып алабыҙ. Икмәккә һылап ашарға, бутҡаға һалырға мөмкин. Күңелгә теймәй. Батманда ҡалған айраны ла тәмле. Шул килеш эсергә йә ҡоймаҡ ҡойғанда, йыуасаға, сөсө икмәккә ҡамыр баҫҡанда ҡулланырға ярай.\nӘ һөҙмә - һарҡытылған ҡуйы ҡатыҡ. Сорамандан Зөбәйҙә Ҡәләмова беҙгә күрһәткән һөҙмә шул тиклем еләк-емеш менән биҙәлгән, башта ни икәнен аңламай аптырап та ҡалдыҡ. Үҙ хәйләһе бар икән - ошолай матурланһа, сабыйҙар ҡыҙығып туя алмай ашай, ә һөт продукцияһы үҫкән организмдар өсөн күберәк кәрәк.\nҠунаҡбайҙан Хәлимә апай Ғатауллина коктейль менән һыйланы. Эремсек, һөт һәм банан күперткәнсе блендерҙа туғылһа, һәләк тә тәмле эсемлек килеп сыға икән. Хәлимә ханым Ҡунаҡбай ағинәйҙәре етәксеһе, ҡунаҡтарҙы (үҙебеҙҙең ауылдарҙан тыш, Әбйәлил, Белорет райондарынан да килделәр) ҡаршы алыусы яҡ булараҡ, уларға айырыуса күп көс түгергә тура килгән. Һәм тырышлыҡ зая китмәне - байрам бигерәк тә матур үтте.\nБөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты рәйесе урынбаҫары, Башҡортостандың «Ағинәй» ҡоро рәйесе, «Киске Өфө» гәзите мөхәррире Гөлфиә Янбаева ҡунаҡ булып саҡырылғайны.\n- Бөтә райондарыбыҙҙа тиерлек ағинәйҙәр ҡорҙары эшләй. Милли мәҙәниәтте, халыҡ йолаларын, милли ғөрөф-ғәҙәттәрҙе һаҡлау, йәш быуынды тәрбиәләү буйынса баһалап бөткәһөҙ мөһим эш башҡарыла, - тип билдәләне ул. - Ә Учалы берекмәһе - иң әүҙем, дәрт-дармандары ташып барған ҡорҙарҙың береһе. Рәхәтләнеп киләбеҙ, гел генә бик ҡәнәғәт ҡайтабыҙ, барыһына ла рәхмәт!\nМансурға сәфәр ҡылдыҡ\nРайонда йәшәһәм дә, Мансур ауылын күргәнем юҡ ине. Учалы районының ағинәйҙәр ҡоро рәйесе Мәрзиә Солтанбаева Мансур ауыл биләмәһенә «Үҙ һаулығың... Тотош уҡырға\nҺуңғы осорҙа туҡланыуға бик ҙур иғтибар бүленә, телевидение, радио, гәзит-журналдарҙа ла һәр кем үҙенсә дөрөҫ туҡланыу серҙәрен асып, кешеләргә... Тотош уҡырға\nДәрт алып ҡайттыҡ\nӘбйәлил районында республика кимәлендә үткәрелгән ағинәйҙәр йыйынында булып ҡайттыҡ. Районыбыҙҙағы ойошма етәксеһе Мәрзиә Солтанбаева, Ҡотой ауылынан... Тотош уҡырға\nҺабантуй йәме - тирмәләр\nБыйылғы һабантуйҙа ла ялан буйлап теҙелгән сағыу тирмәләр сараға байрам йәме өҫтәп, әллә ҡайҙан уҡ үҙенә саҡырып ултырҙы. Улар буйлап йөрөгәндә... Тотош уҡырға\nМилләт рухы һағында\nУҙған йылдың декабрендә Учалы районында «Ағинәйҙәр ҡоро» ойошторолғайны. Был идеяны ауылдар ҙа дәррәү күтәреп алды. Мәҫкәү ауылында «Ағинәйҙәр ҡоро»... Тотош уҡырға


Республика буйлап марафон елә » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Мәҙәниәт » Республика буйлап марафон елә\nРеспублика буйлап марафон елә\n“Башҡортостандың мәҙәни баш ҡалаһы” марафоны киң ҡолас йәйә\nҒинуар аҙағында республикала муниципаль берәмектәр араһында мәҙәни марафонға старт бирелде. Уның билдәһе – Мәҙәниәт йылының эмблемаһы төшөрөлгән штандартты иң беренсе булып Бөрө районы алды. Сара һәр бер районда һәм ҡалала ойошторолоп, бөтә республиканы урап сығасаҡ, йәғни бер нисә көнгә һәр ҡала-район Башҡортостандың мәҙәни баш ҡалаһына әүереләсәк.\nМарафон барышында фестивалдәр, конкурстар, халыҡ байрамдары, акциялар, күргәҙмәләр, флеш-моб һәм башҡа мәҙәни саралар ойошторолорға тейеш. Ойоштороусылар үҙешмәкәр коллективтарҙың ижадын популярлаштырыу, мәҙәниәтте үҫтереү, республиканың берҙәм социаль-мәҙәни киңлеген булдырыу, тәжрибә уртаҡлашыу, халыҡ ижады мөхитендә инновацион хеҙмәт алымдарын ҡулланыуҙы маҡсат итеп ҡуя.\nМарафонды Бөрөнән һуң Дүртөйлө, артабан Благовещен райондары ҡабул итте. Ошо көндәрҙә штандарт Борай районына тапшырылды. Планға ярашлы, сара март аҙағына тиклем республиканың төньяҡ-көнбайыш төбәгендә – Кушнаренко, Илеш, Краснокама, Ҡалтасы, Тәтешле, Асҡын, Ҡариҙел, Мишкә, Балтас, Яңауыл райондарында, Ағиҙел, Нефтекама ҡалаларында уҙасаҡ.\nСығыу ваҡыты 7-02-2014, 11:19 | Ҡаранылар: 1465\nФестиваль йылдың мәҙәни сараларына юл асты\nӨфөлә - “Мәҙәни марафон”\nМәҙәниәт йылын нисек ҡаршылайһығыҙ?\n«Берҙәмлек – Содружество» фестивале үтәсәк


Андрей Шишкин «Башнефть» президенты итеп тәғәйенләнде // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nАндрей Шишкин «Башнефть» президенты итеп тәғәйенләнде\n15:26, 13 октября 2016 Иҡтисад\nАндрей Шишкин «Башнефть» президенты итеп тәғәйенләнде Фото: Коммерсант\nӨФӨ, 2016 йыл, 13 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.\n«Башнефт»тең директорҙар советы быға тиклем «Роснефт»тең вице-президенты вазифаһын биләгән Андрей Шишкинды компанияның президенты итеп тәғәйенләне. Был хаҡта «Коммерсант» хәбәр итә. Яңы етәксе менән контракт биш йылға төҙөлдө.\nКомпанияның элекке етәксеһе Александр Корсик һәм идара ағзаларының вәкәләттәре ваҡытынан алда туҡтатылды.\n«Башнефть» компанияһының идара составына «Роснефт»тең ете топ-менеджеры: Андрей Шишкин, Наталия Минчева, Андрей Судаков, Андрей Лазеев, Денис Нырков, Ростислав Латыш һәм Сергей Лобачёв инде. Акционерҙар компанияның яңы директорҙар советы составы тураһында мәсьәләне 16 декабрҙә ҡарай.\n12 октябрҙә «Роснефть» «Башнефть» компанияһының контроль пакетын һатып алды һәм менеджментты алмаштырҙы.


Бүрәттәрҙә – “Хыялға ҡаршы” » Башҡортостан гәзите\nБүрәттәрҙә – “Хыялға ҡаршы”\n24-03-2017, 03:45 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт // Баҫып сығарырға\nБүрәт академия драма театрында йәш яҙыусы Айгиз Баймөхәмәтовтың “Ҡалдырма, әсәй!” повесы буйынса “Аба эжын ургынууд” спектаклен ҡуйырға ниәтләйҙәр. Бының өсөн М. Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры режиссеры Илсур Ҡаҙаҡбаев саҡырылды.\nАйгиз Баймөхәмәтовтың автобиографик повесы балалар йортонда тәрбиәләнеүселәрҙең ауыр яҙмышын сағылдыра. Спектакль өсөн драматург Әнгизә Ишбулдина повесть буйынса инсценировка ҡуйған. Бүрәт Республикаһының атҡаҙанған артисы Дабацу Юндунова уны бүрәт теленә тәржемә иткән.\n– Ҡурсалаусыһы булмаған, күңелдәре яралы, тормошта ауыр хәлгә тарыған балалар тураһындағы ваҡиға бүрәт сәхнәһендә яңыса сағылыш таба. Бүрәттәрҙә борон-борондан етем балалар булмаған. Етемдәрҙе үҙ балаң кеүек ҡабул итеү ғәҙәти, бер үк ваҡытта абруйлы күренеш һаналған. Һуңғы йылдарҙа балалар йорттарында бүрәт сабыйҙарының артыуы бөтә халыҡ өсөн ҙур фажиғәгә әүерелгән, – тинеләр театрҙың матбуғат хеҙмәтендә.\nСпектаклдең премьераһы 14-15 апрелдә буласаҡ.\nӘйткәндәй, ошо тамашаны үҙҙәрендә ҡуйырға Илсур Ҡаҙаҡбаевҡа Башҡорт дәүләт академия драма театрының “Хыялға ҡаршы” спектаклен ҡарағандан һуң Бүрәт театрының директоры Эржена Жамбалова тәҡдим иткән.


Меңъйыллыҡтар аша үткән исем – Тимербикә » Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы\nБоронғо скиф мәҙәниәтенең (ул түңәрәккә сак, массагет, сармат, скиф һ.б ҡатламдар ҡарай) беҙҙең тарихыбыҙға ла туранан-тура ҡағылышы булыуын йылдан-йыл күбәйә барған дәлилдәр иҫбатлай. Скифтарҙа ҡатын-ҡыҙҙың йәмғиәттәге юғары урыны, ҡыҙҙарҙың да яуҙарҙа ҡатнашыуы, ҡылыс уйната һәм көрәшә белмәгәндәренең кейәүгә сығыу хоҡуғы булмауы хаҡында Геродотты уҡып беләбеҙ. Шулай уҡ тап уның яҙмаларында ҡаһарман батшабикә Томирис (Тамарис) хаҡында мәғлүмәттәр һаҡланып ҡалған һәм шул арҡылы ул быуаттар дауамында бөтә донъя ижадсыларын илһамландырған герой булып ҡала килә. Урта быуаттарҙа йәшәгән күп кенә Европа яҙыусылары һәм рәссамдары үҙҙәренең ижадында уның рухын асырға тырышҡан. Бөгөн дә төрлө милләт яҙыусылары ханбикә шәхесенә мөрәжәғәт итеүҙән туҡтамай.\nТомирис яҡынса беҙҙең эраға тиклемге 570 –520 йылдарҙа йәшәгән. Ул – скифтарҙың юлбашсыһы Ишпакайҙың нәҫеленән, Сыпыр (Спаргапис) батшаның ҡыҙы. Бәләкәйҙән атаһы менән бергә һунарға йөрөгән ҡыҙ етеҙ һыбайлы була, уның менән әллә нисә тапҡыр дошман эҙәрлекләүенән ҡасып ҡотола, ҡыҫҡа ҡылыс менән дә бик оҫта эш итә. Биш йәшендә генә әсәһенән ҡалған һылыуҙы атаһы тәрбиәләп үҫтерә. Батша ат сабышыуҙа ҡыҙын уҙа алған батырға уны кейәүгә бирәсәге хаҡында иғлан итә. Ярышта Томиристы бәһлеүән кәүҙәле Рөстәм генә ҡыуып етә. Әйтергә кәрәк, бөгөнгө көндә Азияла йәшәгән бик күп халыҡтар батшабикәне үҙҙәренеке тип таный һәм быға ғәжәпләнергә ярамай. Башҡорт шәжәрәләрендә Сыңғыҙхан, Майҡы бей һәм башҡалар урын алған кеүек, ҡаҙаҡ, үзбәк, әзербайжандарҙың байтағы зат-зәүерен уның менән бәйләй. Ҡаҙаҡтар уны Тумарғыҙ тип атаһа, әзербайжандарҙа – Тимерғыҙ.\nТарихтан билдәле булыуынса, беҙҙең эраға тиклемге 530–529 йылдарҙа Азияның башлығы исеме менән билдәле Мидия батшаһы Кир, Бөйөк даланы ла үҙенә буйһондорорға булып, Отрар һәм Төркөстан араһындағы Һырдаръя үҙәненә яҡынлаған. Фарсыларға ҡаршы яуҙа ире вафат булып, ул мәлдә Томирис инде сак-массагеттар иле менән үҙе идара иткән була. Даланы ҡан ҡойошһоҙ ғына яулап алырға хыялланған Кир Томирисҡа өйләнергә теләүен белдереп хәбәр ебәрә. Әллә ни йәш булмаған ханбикә батшаның үҙенән бигерәк ерҙәренә ҡыҙығыуын яҡшы аңлай һәм тәҡдимдән баш тарта. Кир оҙаҡламай һөжүм итә, ләкин тәүге һуғыш массагеттарҙың еңел генә еңеүе менән тамамлана. Хәйләкәр батша алдан хәлһеҙ һәм ауырыу һалдаттарын ебәргән була. Еңеү шатлығын байрам итеп йоҡларға ятҡан төндә Кирҙың дәшһәтле ғәскәре аҫтыртын рәүештә баҫып ала. Меңәрләгән һуғышсы менән бергә Томиристың улы ла дошман ҡулына эләгә. Быны ишеткән Томирис Кирға: «Улымды иҫән-һау кире ҡайтарһаң, мин дә һине тыуған яғыңа язаһыҙ ғына оҙатам. Әгәр ҙә әйткәнемде тыңламаһаң, берҙән-бер Аллабыҙ Ҡояш менән ант итәм, туймаҫ икәнеңде белһәм дә, ҡанға сумырып, унан ғарҡ иттерәсәкмен», – тип хәбәр ебәрә. Тәхеттә егерме һигеҙ йыл ултырып, бындай ҡыйыулыҡты күрмәгән Кир көлөп кенә ҡуя. Батшабикәнең улы бығауҙан ғына ысҡындырып тороуҙарын үтенә һәм сылбырҙы сискән арала, нәҫелен ханыбыҙ ҡоллоҡҡа төштө, тигән ғәрлектән ҡотҡарыр өсөн, үҙ-үҙенә ҡул һала. Ярһыған ханбикә Томирис, ғәскәр туплап, Кирға ҡаршы йүнәлә. «Тарихта бығаса күрелмәгән ҡан ҡойош булды», – тип дауам итә Геродот. Меңәрләгән яугир мәйете тәгәрәп ятҡан яландағы хәл иткес бәрелешкә ҡатын-ҡыҙҙар төркөмө менән Томирис үҙе килеп инә. Фарсылар гүзәл заттың айбарлығынан албырғап ҡала. Легенда буйынса, Кирҙың башын Томирис үҙ ҡулдары менән сабып өҙә. (Ҡайһы бер тарихи сығанаҡтарҙа Кирҙың үле кәүҙәһен табып алып килергә бойора). Унан ханбикә һәләк булған сак һалдаттарының ҡаны тултырылған турһыҡ алып килергә ҡуша һәм бар халыҡ алдында: «Ҡан көҫәүсе үҙе ҡанға батһын! Мин һүҙемдә торам, – ти ҙә, кәүҙәһеҙ башҡа ҡарап, – ысын донъя хакимы һәм ғәййәр һуғышсы булдың, лайыҡлы дошман инең, мин һине үҙебеҙҙең иң ҡәҙерле нәмәбеҙгә – ҡанға күмәм, – тип башты турһыҡҡа тығырға бойора, шунан халҡына боролоп, – Мин һеҙҙең батшабикәгеҙ! Әйткән һүҙен тотоусы, анттарына хыянат итмәүсе!» – тип һөрәнләй.\nТомирис аҡыллы хакимә була. Халыҡ уны бик хөрмәт итә. Был еңеү сак-массагет ҡәбиләләре йәшәгән ерҙәргә оҙаҡ йылдарға тыныслыҡ алып килә. Томиристың еңеүе һәм батшалыҡ итеү мәле хаҡында антик донъяла бихисап риүәйәттәр йәшәй. Страбон, Полиэн, Иордан һәм башҡа бик күп боронғо заман рим, грек яҙыусылары һәм тарихсылары уның хаҡында бәйән итә. Үзбәк, әзербайжан, ҡаҙаҡ халыҡтарында уның турала әле лә телдәнтелгә күсеп килгән легендалар йәшәй. Томирис – Тимербикәнең исемен ҙурлап ҡыҙ балаларға ҡушалар.\nХәҙерге Констанца ҡалаһын да биләмәләрен киңәйткән саҡта Томирис нигеҙләгән, тип иҫәпләйҙәр. Сакмассагеттарҙы төрки ҡыпсаҡтарҙың тәүбабалары тип һанайҙар. Ҡаһарман йөрәкле батшабикә образы хәҙерге башҡорт әҙәбиәтенә иһә яҙыусыбыҙ Тамара Ғәниеваның ҡотло ҡәләме аша килеп инде. Уның «Тамарис» трагедияһында данлыҡлы тарихи шәхес милли рухиәтебеҙ аша асылған. Боронғо сак-массагет (мәсәғүт) ҡәбиләләренән булған бабаларыбыҙҙың йәшәйеше, бөйөк Арҡайымдың тарихта тотҡан урыны, башҡорт бейбисәләренең холоҡ-фиғеле лә һүрәтләнгән был әҫәр әҙәбиәтебеҙҙең сағыу бер биҙәге булып тора. «Тамарис» А. Мөбәрәков исемендәге Сибай башҡорт дәүләт драма театрында ҡуйылып, сәхнәлә бик бәхетле яҙмыш кисерҙе.\nБыйыл февраль айында Ҡаҙағстан ханлығы дәүләтселегенең 550 йыллығын билдәләү саралары сиктәрендә Астанала, М. Горький исемендәге Рус дәүләт драма театрында, Булат Жандарбековтың атаҡлы «Томирис» романына нигеҙләнеп ҡуйылған «Томирис – сактар батшабикәһе» тигән эпик спектаклдең премьераһы булды. Унда эске һәм тышҡы дошмандарға ҡаршы тороп, холҡон нығытҡан батшабикәнең халыҡты берләштереү хаҡына үҙен аямауы хаҡында бәйән ителә. Төп ролде башҡарыусы Анастасия Воронцова был хаҡта: «Минең өсөн Томирис образы заманса һәм аңлайышлы. Ул шул тиклем ирек ярата, үҙенең ҡул аҫтындағыларға ла шул тойғоно бүләк итергә, азатлыҡ тәмен татытырға ынтыла. Томирис – донъя киңлегендәге шәхес булған бөйөк ҡатын», – ти үҙенең «BNews.kz» агентлығына биргән интервьюһында.\nБатыр ҡатын образының меңъйыллыҡтар дауамында ижадсыларға тынғылыҡ бирмәүенең сере ниҙәлер, белмәйем. Ләкин йыш ҡына инәйҙәрҙең, апайҙарҙың, һеңлеләрҙең тотошонда, ҡыланышында, һын-һыпатында үҙем дә Томирис-Тимербикәне төҫмөрләгәндәй булам.


Баймаҡ район элем-тә үҙәге йылды яҡшы күрһәткестәр менән тамамлай. Йыл дауамында 330 абонент өҫтәл-гән, 875 өйгә IP-телевидение үткәрелгән (план 107,8 %-ҡа үтәлгән), 1302 йорт Интернет селтәренә (135,8%) тоташтырылған. Был һандар йыл аҙағына тиклем артасаҡ әле.\nБыйыл ҡала урамдарына газ үткәреү эштәре әүҙем бара. Әле был эш Йолалы, Горький, Азанов урамдарында дауам итә. Әйткәндәй, оҙаҡ йылдар газһыҙ интеккән 1-се мәктәп ҡаҙанлығы ла күптән түгел “зәңгәр яғыулыҡ”ҡа көйләнде.\nБаймаҡта ике көн буйына Башҡортостан Республикаһының Сауҙа һәм ҡулланыусыларҙың хоҡуҡтарын яҡлау буйынса дәүләт комитетының белгес-эксперты Г.М. Тоймырҙина халыҡ менән осрашыуҙар алып барҙы. Тәүге көндө ошо өлкәгә ҡағылышлы ҡануниәт хоҡуҡтары өйрәнелһә, артабан “Мегаполис” сауҙа үҙәгендә халыҡты ҡабул итеүҙәр ойошторолдо. Г.М. Тоймырҙина кисә ҡаланың 4-се мәктәбендә уҡыусылар менән осрашып, уларҙың һорауҙарына яуап бирҙе.\nТөркмән ауылы халҡы оло ҡыуаныс кисерә: 6 йыл һыуһыҙ интеккәндән һуң, ниһайәт, бында торлаҡ-коммуналь хужалыҡ уңайлыҡтары ҡайтанан тергеҙелә башланы. Урамдарҙа һыу селтәре алмаштырылды, колонкалар ултыртылды. Ошо көндәрҙә “Йәйғор” балалар баҡсаһында ла инженер селтәре тулыһынса яңыртылды. Сират – мәктәпкә. Бында һәр класҡа һалҡын һыу, ә ашханаға – эҫе һәм һалҡын һыу киләсәк, йылылыҡ торбалары алмаштырыласаҡ.\nЯңы йыл етә!\nҠыш балаларҙың ғына түгел, ә бар баймаҡтарҙың иң яратҡан ял урындарының береһе – “Граф күле” турбазаһы үҙенең яңы миҙгелен асырға йыйына. Әле унда боҙҙа коньки менән шыуырға (яҡтыртыу ҡоролмаһы ла бар), саңғыла йөрөргә, ҡаргиҙәрҙә елдерергә мөмкин. Әйткәндәй, боҙҙан һырғалаҡ төҙөү эштәре лә башланған – ул декабрь урталарына әҙер буласаҡ.\n“Баймаҡ” ғилми-производство берекмәһе район буйынса иғлан ителгән хеҙмәт ярышында еңеп, Баймаҡта үткән тантаналы йыйылышта II дәрәжәле диплом һәм аҡсалата премия менән бүләкләнде. Социалистик Хеҙмәт Геройы Риза Яхин исемендәге махсус призға ла ошо хужалыҡтың танылған игенсеһе Мозафар Ғәле улы Маликов лайыҡ булды. Ә алдынғы водитель Альберт Салауат улы Һатыбалов иһә тағы ла юғарыраҡ наградаға – Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең Почет грамотаһына һәм ҡиммәтле бүләккә эйә булды.\nМесто: Куянтаево, Республика Башкортостан, Россия\n«Һаҡмар»ға яҙылыу нисек бара?\n2012 йылдың 1-се ярты йыллығына матбуғатҡа яҙылыу тамамланыуға күп ваҡыт та ҡалманы. Кемдәр киләһе йылда ла “Һаҡмар” менән бергә ҡала? 6 декабргә ҡарата ҡайһы ауыл биләмәһендә күпме кеше гәзитебеҙгә яҙылғанды сағылдырған таблица тәҡдим итәбеҙ.\n2012 йылға тираж планы\n6 де-кабргә ҡарата яҙылғандар һаны\nАҡморон ауыл биләмәһе\nӘбделкәрим ауыл биләмәһе\nБикеш ауыл биләмәһе\nБилал ауыл биләмәһе\nИшбирҙе ауыл биләмәһе\nИшмөхәмәт ауыл биләмәһе\nИшмырҙа ауыл биләмәһе\nИҫке Сибай ауыл биләмәһе\nЙомаш ауыл биләмәһе\nҠолсора ауыл биләмәһе\nМерәҫ ауыл биләмәһе\nМоҡас ауыл биләмәһе\nНиғәмәт ауыл биләмәһе\nТаулыҡай ауыл биләмәһе\nТүбә ауыл биләмәһе\nТатлыбай ауыл биләмәһе\nСеменовск ауыл биләмәһе\nБеренсе Этҡол ауыл биләмәһе\nЙылайыр ауыл биләмәһе\nЯрат ауыл биләмәһе\nБаймаҡ ҡалаһы биләмәһе\nБөтәһе: 3403 дана\nБаймаҡ ҡалаһы һәм районы буйынса 14100 дана республика матбуғатына, 23100 дана үҙәк баҫмаларға яҙылыу планға алынған. 6 декабргә ҡарата уларҙың тәүгеһе 6686 (47,4 процент), ә икенсеһе 8461 (36,6 процент) дана тәшкил итә.\nИғәнәләр түләү ваҡыты етте\nБаймаҡ районы һәм Баймаҡ ҡалаһы буйынса Пенсия фонды идаралығында 1276 шәхси эшҡыуар теркәлгән. Уларҙың барыһы ла Пенсия фондына һәм мотлаҡ медицина страховкалауы фондына страховка иғәнәһе түләргә тейеш. Иғәнә һәр фондҡа айырым квитанция менән түләнә.\n2011 йыл өсөн иғәнәләрҙе ағымдағы йылдың 26 декабренә тиклем түләргә кәрәк.\nУның өсөн квитанцияларҙы Пенсия фонды идаралығынан (Баймаҡ ҡалаһы, Юбилей урамы, 32а, 303-сө бүлмә) йәки Башҡортостан Республикаһы буйынса Рәсәй Пенсия фонды бүлексәһе сайтынан (https://opfrrb.ru) алырға була.\nБаймаҡ ҡалаһы ҡала биләмәһе Советы ҡарары\nӨсөнсө саҡырылыш Башҡортостан Республикаһы Баймаҡ районы муниципаль районы Баймаҡ ҡалаһы ҡала биләмәһе Советына өҫтәмә депутат һайлауҙары үткәреү тураһында\nХалыҡ файҙаһына тотонола\nБашҡортостан Республикаһы Президенты Р.З. Хәмитовтың “Халыҡ өсөн эшләйбеҙ” тигән һүҙе республикала бар йәһәттән дә тормошҡа ашырылып, аныҡ эштәр менән нығытыла бара. Урындағы проблемаларҙы хәл итеү маҡсатында муниципалитеттар, ауыл биләмәләре финанс ресурстары менән тәьмин ителә. Улар юл, транспорт, төҙөкләндереү, урамдарҙы яҡтыртыу, һыу, газ тәьминәте буйынса тотонолорға тейеш. Ә беҙҙең район ауыл биләмәләренә бирелгән маҡсатлы аҡса ҡайҙа, нисек тотонола? Ниндәй проблемалар хәл ителгән? Был һорауҙарға яуап эҙләп ауыл биләмәләре башлыҡтарына мөрәжәғәт иттек.\n«Мин һине ҡиәмәтлек ҡыҙ итеп алам...»\nХалҡыбыҙҙың борон-борондан һаҡланып килгән матур йолалары, ғөрөф-ғәҙҙәттәре бихисап. Уларҙың быуындан-быуынға тапшырылып, беҙҙе тәрбиәләүе, рухи ҡиммәттәрҙе һаҡлауы әһәмиәтле. Шундай матур йолаларҙың береһе ул – ҡиәмәтлек ҡыҙ, ул ҡабул итеү. Байым ауылында йәшәгән Зөлфиә Рахманғолова һәм уның ҡиәмәтлек әсәһе Раҡия инәй Арыҫланова менән осрашыу күңелемдә мәңгелек эҙ ҡалдырҙы.\nМесто: Баимово, Республика Башкортостан, Россия\nСтраховкалау мотлаҡ кәрәк\nУҡыу йылында уҡыусылар күп ваҡытын мәктәптә уҙғара. Улар һәр ваҡыт педагогтарҙың күҙәтеүе аҫтында булыуына ҡарамаҫтан, балаларҙың шаярыуҙары ҡайһы саҡта йығылыуҙар, йәрәхәт алыуҙар, күҙ йәштәре менән тамамлана. Был ваҡытта нимә эшләргә? Ярҙам һорап кемгә мөрәжәғәт итергә?\nҠышҡы һыуыҡ көн. Асыҡ ишектән ҡурҡыныс аждаһалай булып ингән ап-аҡ туңдырғыс боҫҡа түҙмәй кескәй өс ҡыҙсыҡ ултырғыс башына менеп торҙо. “Өлкәне” – биш йәшлек апай бәләкәй туғандарын: “Хәҙер тәҙрәнән генә ҡарап торһаҡ, әсәйебеҙ тиҙ ҡайтып етә”, – тип йыуатҡан булды. Береһе – 2007, икенсеһе 2009 йылғы ғына булған балаларҙың уға яуап өндәшергә лә хәле юҡ. Һыуһаған-асыҡҡан балалар илауҙың да файҙаһы булмауын күптән яҡшы аңлай. Табалағы “ризыҡты” тағы ла ашап маташтылар. Юҡ, сейле-бешле, тәмһеҙ, ҡатып бөткән бутҡа булырға тейешле ашты кескәйҙәр ашай алмай шул. Шулай ҙа үҙәкте өҙөп алып барған аслыҡтан бер-ике ҡалаҡ йотҡан булдылар. Ә тамам хәлһеҙләнгән ике йәшлек ҡыҙыҡайҙың тамағынан сей тары үтмәне. Их, исмаһам, бер ҡыйырсыҡ ҡына икмәк булһа! Ҡыҙҙар биҙрәләге боҙҙо алып кимерҙе. Ә әсәй һаман юҡ та юҡ.\nБашҡорт атлы дивизияһы төҙөлөүгә – 70 йыл


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - УНЫҢ ЙЫРҘАРЫН – ХАЛҠЫ УЛ ХАЛҠЫН ЯРАТА - 2017 - Мәҡәләләр\nТормошта ла бик алсаҡ, ихлас кеше ул, йырҙары ла хисле булыуы менән айырылып тора. Уның йырҙарын халыҡ, оҡшай, оҡшамайға ла бүлмәй, барыһын да яратып тыңлай һәм йырлай. Һүҙебеҙ Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, Ш. Бабич исемендәге Республика Дәүләт йәштәр премияһы лауреаты Юлай ҮҘӘНБАЕВ тураһында. Ошо көндәрҙә ул 50 йәшлек юбилейын билдәләне. Ошо уңайҙан файҙаланып, Юлай Хәмит улы менән әңгәмәләшеп алдыҡ.\nҠайҙа ғына, кем булып ҡына эшләһәгеҙ ҙә, барыбер халыҡ Һеҙҙе композитор итеп таныйҙыр, моғайын? - Ысынлап та, минең менән, тәү сиратта, композитор булараҡ һөйләшәләр. Мәҫәлән, телевидениела эшләгәндә төрлө тапшырыуҙарға килгән шағирҙар шиғырҙарын тәҡдим итә ине. Халыҡ менән аралашҡанда ла йырҙар яҙыусы тип ҡарауҙарын тоям. Тәүге йырҙарҙы 16 йәштәр тирәһендә, тәүге тапҡыр ғашиҡ булып йөрөгән саҡтарҙа яҙҙым. Уҡыған саҡта иһә тағы ла шаярып ҡына йырҙар яҙып ҡарай башланым. Курсташтарым Резеда Әминева, Химма Йәнбирҙиналар шиғырҙарына йырҙар яҙҙым, бергәләп концерттар менән сығыш яһай инек. Яңы йырҙар ҙа етешмәгәндер инде. Икенсе, өсөнсө йырҙарҙан һуң дәртләнеп киттем, күңелгә илһам ҡошо йышыраҡ ҡуна башланы. Композиторҙар, ғәҙәттә, йырҙарын иҫәпләмәй, ярамай. Шуға ла үҙ ғүмеремдә күпме йыр яҙғанмын, быныһын әйтә алмайым. Бер спектаклде биҙәгәндә генә лә әллә нисә көй яҙыла, уларҙың ҡайһылары халыҡ араһында танылыу ала, ҡайһыһылыр спектаклдә фон булараҡ ҡына бара.\nСпектаклдәргә көй яҙыу көстө күп аламы? Композиторҙы был йүнәлеш ваҡламаймы?\n- Спектаклдәр эшләү миңә бик оҡшай. М. Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында музыкаль етәксе булып эшләнем, М. Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры, "Нур" Өфө дәүләт татар театры, Стәрлетамаҡ дәүләт театр-концерт берләшмәһе менән дә оҙайлы хеҙмәттәшлек иттек. Дөрөҫөн әйткәндә, спектакль өсөн яҙылған йыр ныҡ ихлас, хисле килеп сыға, сөнки пьесаның эсенә инәһең, образдарҙы күҙәтәһең, улар менән бергә көйөп-көлөп, улар кисергәнде кисереп яҙаһың. Йәғни, тойғоларҙы һауанан алмайһың, уйлап сығармайһың. Башҡорт халыҡ йырҙары ла бит шуға тәрән мәғәнәле, сөнки улар ниндәйҙер ваҡиғаға бәйле. Кисереп, әрнеп йырлағанда ғына улар уңышлы була. Спектаклдә лә шулайыраҡ. Спектаклдәр өсөн яҙылған йырҙарҙың иң популяры - "Хушығыҙ, хыялдарым" спектакленән йыр булды. Әле лә йәмәғәт транспорттарында кешеләрҙең телефондарында шылтырау урынына ошо йыр ағылып киткәненә шаһит булғаным бар. Буранбай Исҡужин шиғырына "Аҡсарлаҡ" йыры бик танылыу яулағайны, бөгөн дә уны йыш башҡаралар. Сибай театры "Китмәгеҙ, торналар!" спектаклен хәҙер дүртенсе тапҡыр яңынан сығарҙы сәхнәгә. Уның йырын да халыҡ бик ярата. Спектакль бит йыры менән хәтерҙәрҙә ҡала, ваҡыты үтһә, спектакль репертуарҙан төшөп ҡала, ә йыр мәңге йәшәй. Композитор өсөн был бик яҡшы күренеш.\nИр-уҙаман өсөн 50 йәш йәшме ни ул, киләсәккә ниндәй уй-хылдар ҡороп йәшәйһегеҙ?\n- Ышанаһығыҙмы, мин үҙемде бөгөн 35-тә итеп тоям. Балаларға ҡараһаң ғына өлкәнәйгәнеңде таныйһың. Ҡатыным һөнәре буйынса табип, ул һаман да минең иң тәүге тыңлаусым, тәнҡитсем. Күп йылдар һынағанмын, йыр уға оҡшай икән, халыҡҡа ла оҡшаясаҡ. Халыҡты алдап булмай бит, ул матурлыҡты, ихласлыҡты шунда уҡ тоя. Тыңлаусыларымды бик ихтирам итәм, улар булғанда ғына минең ижадым бар. Ҡыҙыбыҙ әсәһенең юлынан китте, Санкт-Петербургта интернатурала уҡып йөрөй. Улыбыҙ ӨДАТУ-ны тамамланы, стюард һөнәрен үҙ итте. Сит илдәргә күп оса, инглиз телен яҡшы белә, инглиз теленән башҡортсаға тура тәржемә эшләй.\nИкенсе һулыш асылғандай кеүек, шөкөр, эш тә күп. Республика халыҡ ижады үҙәгендә эшләп йөрөйөм, унда мин Беренсе башҡорт порталы өҫтөндә эшләйем. Унда йырҙар, көйҙәр тупланасаҡ, был ниндәйҙер кимәлдә халыҡ ынйыларын йыйыу, һаҡлау ҙа буласаҡ. Ғилми нигеҙгә таянып эшләйбеҙ, әлегә ул асылмаған. Ижад та үҙ юлы менән бара, ошо көндәрҙә генә Зөһрә Ҡотлогилдина һүҙҙәренә яҙылған "Аҡлы-ҡаралы тормош" тигән йырҙы Алһыу Бәхтиева башҡарып, премьераһын тәҡдим иттек. Сибай башҡорт дәүләт драма театрында Салауат Әбүзәровтың әҫәре буйынса спектакль ҡуйып ҡайттыҡ, режиссер Азат Йыһаншин менән "Нур" театрында Әнғәм Атнабаевтың "Ул ҡайтты" спектакле өҫтөндә эшләйбеҙ. Бына шулай йәшәп, эшләп йөрөйбөҙ, барыһы өсөн дә Хоҙайға рәхмәтлемен, алда тағы ла илһамлы сәғәттәр күп булыр, тигән өмөттә ҡалам.\nЯҙылған: 02.05.17 | Ҡаралған: 753


Яңы йылға ҡаргиҙәр! Башҡортостан юлдаш телевидениеһы иғлан иткән бәйге дауам итә\n15 ноябрҙә эфирға сыҡҡан «Башҡорттар» тапшырыуының геройы Йосоп Ҡунаҡбаев ниндәй теләк менән йәшәй?\nЯуапты tv-rb.ru сайтына инеп яҙып ҡалдырыу зарур. Әгәр ҙә һеҙ беренсе булып дөрөҫ яуап бирһәгеҙ, ҡышҡы техника хужаһы булыу ихтималлылығы арта. Дөрөҫ яуаптар күберәк булған һайын, еңеү ҙә яҡыная. Бәйгегә йомғаҡ көн һайын «Яңылыҡтар» программаһының төнгө 10-сы һәм 11-се яртылағы сығарылышында яһала.


2035-2040 йылдарҙа һеҙ пенсияға сығаһығыҙ. Һеҙҙең пенсия күләме күпме буласаҡ?\n15 Февраль 2019, 11:28\nРәсәй Пенсия фонды етәксеһе Антон Дроздов “Сочи-2019” форумында “Минең пенсиям” проектың тормошҡа ашырыу хаҡында белдерҙе. Уның билдәләүенсә, был проект быға тиклем пенсия стажы булған, ләкин пенсияға тиклем 15-20 йыл ҡалған кешеләргә тәғәйенләнгән.\nБеҙҙеңсә, бик шәп һәм ымһындырғыс сара. Һин баш күтәрмәй эшләйһең, эш биреүсе аҡсаңдың тос ҡына өлөшөн Пенсия фондына күсереп бара, ә һин сайт аша күпме пенсия алырыңды белеп тораһың. Аҡса күсергән һайын, һин аласаҡ пенсия арта бара. Антон Дроздов билдәләүенсә, программа кешеләрҙе етештереүсәнле эшләүгә дәртләндерәсәк һәм пенсия страховкалауының өҫтөнлөктәрен тулы кимәлдә раҫлаясаҡ.\nӘлбиттә, ҡағыҙҙа шып-шыма, ә соҡор-саҡыр тураһында берәү ҙә өндәшмәй. Мәҫәлән, Пенсия фондының тулыланыуы ауырлыҡ менән хәл ителә, күләгәләге иҡтисад быуа, кешеләр эш хаҡын конвертта алыуҙы отошло тип иҫәпләй һ.б.


Республикала «Йәш хоҡуҡ һаҡлаусы» конкурсының төбәк этабы старт ала // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРеспубликала «Йәш хоҡуҡ һаҡлаусы» конкурсының төбәк этабы старт ала\n14:24, 14 февраля 2012 Йәмғиәт\nФедераль суд приставтары хеҙмәтенең Башҡортостан буйынса идаралығында «Йәш хоҡуҡ һаҡлаусы» конкурсының төбәк этабы старт ала. Ул йыл һайын үткәрелә һәм балаларҙың, үҫмерҙәрҙең юриспруденция тураһында белемдәрен асыҡлауға йүнәлтелгән.\nБыйыл бәйге дәүләт хеҙмәткәрҙәренең һәм Рәсәй Федераль суд приставтары хеҙмәте эшселәренең балалары араһында өс төркөм буйынса үткәрелә: 11-ҙән 13 йәшкә тиклем, 14-тән 16 йәшкә тиклем һәм 16-нан 18 йәшкә тиклем.\nКонкурс сиктәрендә сарала ҡатнашыусылар төрлө темалар буйынса яҙма эш башҡарасаҡ.\nБеренсе этапҡа йомғаҡтар ағымдағы йылдың мартында яһаласаҡ. Иң яҡшы эштәр «Йәш хоҡуҡ һаҡлаусы» бөтә Рәсәй конкурсының ойоштороу комитетына ебәреләсәк.\nТеги: суд приставтары, конкурстар, йәштәр


Тауыҡ ҡыҙына торған ер (хикәйә) » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Махсус бит » Тормош юлдары ҡатмарлы » Тауыҡ ҡыҙына торған ер (хикәйә)\nҠойма буйында үҫкән виноград ҡыуағы ботаҡтарын ваҡ ҡына йәм-йәшел емештәр һырып алған. Ялтырағансы шымартылған малахит төймәләрҙе хәтерләтә улар. Көҙөн инде, бешеп еткәс, зәңгәрһыу-ҡара төҫкә инерҙәр. Ҡыуаҡты тирәләп себен осоп йөрөй, аҡрын ғына безелдәп, нимәлер эҙләй. Өҫтәге бер япрағында күбәләк ҡыҙына, ара-тирә ҡанаттарын күтәреп, ҡояшта йылынған тәнен елләтеп ала. Ҡыуаҡ янында ҡоба һыртлы тауыҡ һоро туҙанда ҡойона. Әле яңы ғына килеп ятты ул бында. Фәрит ихатаға аяҡ баҫҡайны ғына, болдор артынан килеп тә сыҡты. Хужаһын күргәс, ике терһәген күтәреп, сүгәләгәндәй итте. Фәрит йорт ҡошон ҡулына алып, арҡаһынан һыйпаны ла, ергә ҡуйҙы. Тегеһе виноград ҡыуағына табан атланы. Лепләгән тауыҡ, тиҙәр ундайҙарҙы беҙҙең яҡтарҙа.\nҠулға эйәләшеү тарихы бик ҡыҙыҡлы булды уның. Әйткәндәй, шул тауыҡ ярҙам итте лә инде Фәриткә виноград ултыртыу өсөн урын һайларға...\nБер йылды шулай, март һыуыҡтары үтеү менән, көслө бурандар башланды. Ел үҙе генә ҡотороноп әллә ни ҡыра ла алмаҫ ине – уның ыжғырыуына ҡушылып, ишеп ҡар яуҙы. Ҡыш буйы үҙ ауырлығынан баҫыла-баҫыла күтәрелеп, ҡойма тигеҙлеге булған иҫке ҡар өҫтөндә зәңгәрһыуланып сағылған еп-еңел, тап-таҙа, бейек-бейек йәш көрттәр хасил булды.\nШундай урамға сыҡмаҫлыҡ көндәрҙең береһендә Фәрит яңы өйөндә аш яғының иҙәнен тығыҙлап маташа ине. Иҙән ярыҡтарының береһенән виноград тосо килеп сыҡмаһынмы. Былтыр көҙ ҡоҙаһы Рәшит алып килгән күстәнәстеке бит был. Өҫтәлдән иҙәнгә тәгәрәгән дә, ярыҡҡа ҡыҫылып, айҙар буйы ошонда ятҡан инде.\n– Баҡсамда үҙем үҫтерәм. Кушнаренко питомнигында ғалим-баҡсасы Лидия Стреляева беҙҙең яҡтарға яраҡлаштырған виноград төрө был. Мул уңыш бирә. Урынын белеп ултыртырға, иренмәйенсә ҡарай белергә генә кәрәк. Үҫентеләрен һиңә лә бирермен, йылы, ышыҡ урын тап, – тигәйне ҡунаҡ.\n– Ышыҡ ер күп инде ул, – тип әйтеүенә:\n– Виноград ултыртыу өсөн иң яҡшы урын – тауыҡ ҡыҙына торған ер, – тип яуап ҡайтарҙы ул, ике һөйләргә сәбәп ҡалдырмайынса.\nБуран туҡтап, күк аяҙайғас, көндәр кинәт кенә йылытып ебәрҙе. Тәүҙә ҡабарынҡы яңы көрттәр шиңеп юғалды, шунан һуң улар аҫтынан килеп сыҡҡан иҫке тығыҙ ҡар өйөмдәре биттәрен күктән урғылған йылы нурҙар аҫтына ҡуйҙы. Ҡояшҡа ярҙамға яҙғы йомшаҡ ел килде, аҙна-ун көн дә үтмәне, эсе һалҡын һыу менән тулған көпшәк ҡар шиңеп юғалды, ер асылды, парға әйләнеп осоусы йылы ҡуйы дым эсендә үлән йәшәрә башланы.\nҠоҙаһы менән һөйләшкәндә артыҡ иҫе китеп бармаһа ла, яҙ башында ярыҡтан табылған тос нишләптер дәртләндереп ебәргәйне Фәритте. Табылмаһа, виноград хаҡында, бәлки, бөтөнләй онотҡан да булыр ине. Ихата-баҡса тирәһендәге иң йылы ышыҡ урындарҙы ул шул көндәрҙән үк барларға кереште. Тауыҡтарға күҙ һалғыланы. Тик улар ҡыҙынып ятҡан ерҙәр йә болдор яны ине, йә башҡа шундай ағас үҫтереү өсөн уңайһыҙ урын булып сыҡты.\nЙәй башында әлеге ҡоба һыртлы тауыҡ ихатаның төньяғын сикләгән ҡойма буйында семсенеп йөрөй башланы. Бер көндө Фәрит уның шундағы көл кеүек һибелеүсән ҡоро тупраҡта ҡыҙынған сағына тура килде. Тауыҡ йылыға иҙрәгән, һоро элпә аҫтындағы йомоҡ күҙҙәре ваҡ ҡына һай йәйкәләр эсендә тап-таман булып ултырған шарсыҡтарҙы хәтерләтә. “Тауыҡ төшөнә ярма инә”, – тигән әйтем бар. Ярма күрәме икән ул төшөндә, селәүсенме йәки емме, бәлки, йомортҡа һалыуын, себеш сығарыуын күрәлер. Ни күрһә лә күрәлер, әммә һалҡын елдән иң ышыҡ, ҡояш нурҙары иң һәйбәт уйнаған урын ошо булырға тейеш.\nФәрит шул урынға таяҡ ҡағып ҡуймаҡсы булды. Виноградты ул ошонда ултыртасаҡ. Утынлыҡта балта менән оҙон ғына бер ағасты осланы ла ҡойма яғына атланы. Бөтә донъяһын онотоп, йоҡомһорап ултырған ҡош, янына кинәт килеп баҫҡан кеше аяҡтарының тибрәнеүен тойоп, һиҫкәнеп китте, күҙҙәрен асты. Һикереп торҙо ла, ҡурҡыуынан донъя бөтөрөп ҡытаҡлай-ҡытаҡлай, ҡойма аша баҡсаға осто. Баҡсаға төшкәс тә тыныслана алманы әле: ҡысҡырыуын дауам итеп, картуф һабаҡтары йәшелләнеп ятҡан ырҙынға табан йүгерҙе, ырҙын башында торған мунса артына инеп юғалды.\nКөтмәгәндә ҡупҡан ғауға ихаталағы тауыҡтарҙы шөбһәгә һалды. Бер нисәһе, тамаҡ төптәренән ғуғылдаған ауаз сығарып, тирә-яҡҡа шикле ҡараш ташланы. Аҡ әтәс тә башын күтәрҙе, Фәриткә тәүҙә уң күҙе, унан һул күҙе менән ҡараны ла, бик зәһәр асыуланып, ҡуҡылдап ҡуйҙы, шунан, ҡанат ҡағып: “Кикерикү-ү-үк!” – тип донъя яңғыратты.\nУның сиратлап ике күҙе менән ҡарауы ниҙән икәнлеген беләһегеҙме? Нығыраҡ иҫендә ҡалдырыу өсөн. Ҡоштарҙың уң күҙе күргәнде – һул күҙе, һул күҙе күргәнде уң күҙе белмәй икән. Сөнки мейеләренең төҙөлөшө шундай. Бер күҙе менән генә хәтерендә ҡалдырып, һуңыраҡ икенсе күҙе менән күрһә, дошманын нисек таныр?..\nҠоба һыртлы тауыҡ ҡыҙынып ятҡан урынды Фәрит Һәйбәтләп иҫләмәгәйне – соҡорланып торған урындар күп, әммә ҡайһыһында тауыҡ ултырғанын аныҡ ҡына белә алманы. Ихатала кинәт ҡупҡан ғауға ҡамасауланы. Нисек тә тауыҡты тынысландырырға кәрәк. Бәлки, тағы ла ошонда килеп ҡыҙыныр. Шунда инде виноград ултыртыу өсөн урынды һәйбәтләп ҡарап ҡуйыр. Бая ҡупҡан шау-шыуҙы оноттороу һәм ихаталағы тыныслыҡты ҡайтарыу өсөн тауыҡтарға ем алып сыҡты. Уны аҙбар ҡапҡаһы янындағы ҙур табаҡҡа бушатты. Үҙен уратып алған ҡоштар араһында ҡоба һыртлы тауыҡ күренмәне. Тегеләре емде ашап бөтөргәндә генә ҡайҙандыр килеп сыҡты был. Инде тынысланып өлгөргән булһа ла, ҡиәфәтендә ниндәйҙер шом бар ине әле уның. Әленән-әле күҙҙәре йомола, ҡалтыранып ҡуя. Емдең һуңғы бөртөктәренә үрелгәйне, сыбар тауыҡ бирмәне – көйәҙ ҡойроғон ҡаршы ҡуйып боролдо ла, ашыға-ашыға үҙе сүпләп бөтөрҙө. Ситкә китеп, ҡапҡанын төйөлә-төйөлә йотто, башын әле бер, әле икенсе яҡҡа ҡыйшайтып, томшоғон сиҙәмгә һөрттө, шунан, бик ҡәнәғәт булып, аҙбарға инеп китте.\nЮҡ, былай ярамай. Фәриткә виноград ултыртыу өсөн йылы урын күрһәтәһе тауыҡ ас ҡалды бит. Уның үҙенә айырым ем алып сыҡмайынса булмай. Етмәһә, ул уны өркөттө, шуның зыяны хаҡын да ҡайтарырға кәрәк.\nФәрит ишектән сыҡҡанда ҡыҙғылт әтәс аҙбар ҡоймаһы буйында тибенеп, бик эре ҡиәфәт менән тауыҡтарҙы үҙ янына саҡырып тора ине.\nБеренсе булып ҡоба һыртлы тауыҡ килеп етте. Әтәс уға ғорур ғына ҡарап алды ла, томшоғона ҡабып, ер өҫтөнән туҙанға батҡан бер селәүсен күтәрҙе, шунан уны ситкә ташланы. Ҡоба һыртлы тауыҡ ҡоро тупраҡҡа буялған селәүсенде ялт итеп эләктереп, етеҙ генә йүгереп китте. Уға теге сыбар тауыҡ эйәрҙе. “Ҡыуып етеп, тартып алып булмаҫмы?”\nАрттарынан йәнә ике-өс тауыҡ ҡойроҡ булып тағылды. Быларҙан ҡасып, ҡоба һыртлы тауыҡ ихатаны бер әйләнде лә, аҙбар ҡоймаһына осоп менмәксе булды. Тик көсөн дөрөҫ иҫәпләмәне – тәпәйҙәре менән ҡоймаға ҡуна алманы, ә күкрәге менән килеп бәрелде. Башы ике таҡта араһына ҡыҫылып, аҫылынып ҡалды. Уның, ҡотолорға теләп, фыр-фыр ҡанат ҡағыуынан ҡурҡышып, ихаталағы тауыҡтар ҡайһыһы ҡайҙа ҡасып, таралышып бөттө. Томшоғондағы селәүсен ысҡынып, аҙбар яғына төштө.\nӘле яңы аҙбар ихатаһына килеп ингән әтәс селәүсенде шундуҡ шәйләп тә алды, йәнә тауыҡтарын саҡырҙы. Ә ҡойманың теге яғында аҫылынып бәргеләнгән ҡоба һыртлыны, оҙон кәкре томшоҡло, күҙҙәре аҡайып сыҡҡан башы аҙбар яғында күренеп торһа ла, иҫләмәне лә. Әтәс янына бер нисә себеш йүгереп килгәйне – үҙенең балалары бит инде – уң тәпәйе менән ергә тибеп, муйынын һуҙып, асыуланып, уларҙы ҡыуып ебәрҙе.\nБына ниндәй ҙур ул әтәстең тауыҡтарға мөхәббәте! Иң алдан аҡ тауыҡ өлгөрҙө – селәүсен уға булды, артынан теркелдәп килеп еткән сыбар тауыҡҡа эләкмәне.\nШул арала Фәрит ҡоба һыртлы тауыҡты ике таҡта араһынан тартып алды. Ҡысҡырта-ҡысҡырта аҙбарға алып инеп, буш бүлмәгә япты, алдына мул итеп бойҙай һалды.\n– Ҡыҫҡа ғына ваҡыт эсендә күпме ек күрҙең, – тине.\nАҙнаға яҡын көттө Фәрит уның яңынан ҡыҙынырға ултырыуын, әммә тегеһе ашыҡманы. Башҡа тауыҡтар ҙа ҡояшта ҡыҙына ине, тик улар һайлаған урындар, ҡасан ҡарама, виноград ултыртырға уңайһыҙ ер булды. Бәлки, ул теге күңелһеҙ ваҡиғаны хәтерендә ҡалдырып, бында аяғы тартмайҙыр?\nФәрит уны айырым ашатырға булды. Аулаҡ урында тура килтереп, икмәк валсыҡтары менән һыйланы, ем бирҙе, ярма һипте. Әммә ул барыбер бер үҙе оҙаҡ һыйлана алмай ине. Ҡойма ярыҡтарынан күрепме, тәмле еҫ һиҙепме, башҡа тауыҡтар ҙа сабышып килеп етә, ҡоба һыртлыны уратып ала, уның аҙығына үрелә. Шулай ҙа ул, бер йәшлек ҡоба һыртлы тауыҡ, тиҙ арала ҡулға эйәләшеп китте. Янына килһәң, леп итеп туҡтай ҙа, сүгә, ҡанаттарының терһәк осон юғары күтәрә, үҙен күтәреп алыуҙарын көтә. Арҡаһынан һыйпарға ла ирек ҡуя, бесәй кеүек мырылдап ебәрһә лә аптырамаҫһың. Тауышы ла үҙенсәлеклегә әйләнде бит уның. Ҡулда оҙағыраҡ тотһаң, әллә ниндәй сүрелдәгән ауаздар сығара. Шуға күрә уға Сүр-Сүр тип исем ҡушты. Ҡош үҙенә яҡшы киләсәк һайланы. Ҡулға эйәләшкән тауыҡтан, ғәҙәттә, аш бешермәйҙәр, айырым иғтибар һәм тәрбиә булғас, ул оҙаҡ йылдар йәшәй.\nКөтә торғас, моратына иреште бит Фәрит. Тынысланған Сүр-Сүр бер саҡ ҡойма буйына килеп туҡтаны. Ерҙе бер аҙ тырнаны ла, йәйелеп ултырҙы. Күҙҙәрен йомдо. Теге ваҡиғаны хәтерләйме икән ҡош, уныһы билдәһеҙ. Хәтерләй икән, тимәк, ваҡыт уҙғас, ул уның өсөн әһәмиәтен юғалтҡан. Юҡ икән, был урынды иҫенән сығарып, ул уны яңынан асҡан. Тауыҡ хәтере ун биш минут ҡына, тип әйтеүселәр ҙә бар. Тик Фәрит был һүҙҙәргә ышанмай. Улай булһа, Сүр-Сүр ҡулға эйәләшә алыр инеме икән һуң?..\nҒауғанан һуң онотолоп ҡалған сөй ҡойма буйында дәррәү күтәрелеп киткән үләнгә күмелеп бөтә яҙған. Фәрит тауыҡты ҡулына алды, арҡаһынан һыйпап, ергә баҫтырҙы ла, тегеһе, сүрелдәп, ситкә киткәс, ул ятҡан урынға һәйбәтләп сөйҙө ҡағып ҡуйҙы. Көҙөн шунда виноград ултыртты. Ул яҡшы ғына үҫеп китте.\nСүр-Сүр йәй һайын виноград ҡыуағы янында ҡыҙынды. Ул ултырған урындағы балсыҡ ныҡ йомшарған. Тауыҡтың тәпәйҙәре күренмәй ҙә хәҙер, улар ҡоштоң аҫтында, сөнки ул үҙенә урын әҙерләгәндә тырнаҡтары менән соҡолоп, йомшарып бөткән ер ҡош мамығы тултырылған оя кеүек булған. Шуныһы ғәжәп, нисек улай булғандыр, ҡыуаҡтың бер тамырына ла зыян һалманы ул.\nБына шундай ваҡиғалар булғайны ихата ситендә көньяҡлап виноград ултыртҡан йылды. Шунан бирле өс-дүрт ҡыш үтеп, йәнә йәй башланды.\n... Ботаҡтарын малахит төймәләрҙе хәтерләтеүсе йәм-йәшел, көҙ еткәс, зәңгәрһыу-ҡара төҫкә инеүсе ваҡ ҡына емештәр һырып алған, тирәһендә ялҡау ғына безелдәп себен осоп йөрөгән, өҫтәге бер япрағында, ҡанаттарын күтәргеләп, ҡыҙған тәнен елләтеп алыусы күбәләк ултырған виноград ҡыуағы янына һаҡ ҡына килде лә Фәрит, ҡояшта ғәмһеҙ генә ҡыҙынып ятҡан ҡоба һыртлы тауыҡҡа йәнә күҙ һалды. Бер аҙ ҡарап торғас, соландан тары ярмаһы алып сығып, ашыҡмай ғына ҡыуаҡ янына һипте. Сүр-Сүр, ярманы күреп, урынынан ҡуҙғалды. Елпенеп, ҡанаттары араһына тулған туҙанды ҡаҡты ла тамаҡ туйҙырырға кереште. Уның ерҙән ниҙер сүпләгәнен күреп, аҙбарҙа сүпле-тиҙәкле һалам араһында тибенеп йөрөгән башҡа тауыҡтар, уларға эйәреп, аҡ ҡаурыйҙары сыға башлаған себештәр абына-һөрөнә сабышып килеп етте. Арттарынан ғорур аҙымдар менән, тирә-яҡтағыларға тәкәббер ҡараш ташлап, башын юғары сөйгән, уҙған яҙ ғына гәүһәрҙәй йомортҡанан моронлап, инде оҙон тәпәйле, ялтырауыҡ ҡаурыйлы, ҡып-ҡыҙыл тулы кикрекле аҙбар хужаһына әйләнгән йәш аҡ әтәс күренде.\nСығыу ваҡыты 19-09-2016, 16:35 | Ҡаранылар: 1017


Депутаттарға яҙ етте » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Сәйәсәт » Депутаттарға яҙ етте\nРәсәйҙең Иҫәп палатаһы, үткән йылдың һуңғы айҙарында финанс мутлыҡтары асыла төшкән “Оборонсервис” йәмғиәтенең 2009 − 2011 йылдарҙағы эшмәкәрлеген ентекле тикшереп, хоҡуҡ боҙоуҙар күләменең 11 миллиард һумға етә яҙыуын белдергән. Ябай тел менән әйткәндә, дәүләттең шул сама аҡсаһы “елгә осҡан”, йәғни, мәҫәлән, беҙгә килеп етмәгән, тип тә аңларға була. Был йәмғиәт ил милкен, күсемһеҙ милекте, ерҙе, акцияларҙы уңға-һулға һатып ятҡан. Әлегә бөтә урлашыуҙар буйынса ни бары өс кеше ҡулға алынған – “Эксперт” хоҡуҡи ярҙам үҙәгенең элекке башлығы Екатерина Сметанова, уның элекке хеҙмәткәре һәм ире Дмитрий Митяев, Хәрби-һауа көстәренең (ВВС) Мәскәү округындағы келәтенең элекке мөдире Максим Закутайло. Шулай уҡ Оборона министрлығының мөлкәт мөнәсәбәттәре департаментының элекке етәксеһе Евгения Васильева ”өй тотҡоно” булып ултыра. Ә ведомствоны мутлыҡтар асылғанға тиклем етәкләүсе Анатолий Сердюков − енәйәт эшендә шаһит. Һорау алыуға ике тапҡыр саҡырылып та, эш айышын һөйләргә ашыҡмаған, бары тик милекте нисек һатыуҙары хаҡында үҙенең фаразы яҙылған бер нисә бит ҡағыҙ ғына килтергән.\nҠағыҙ тигәндә, ниңәлер күҙ алдына мотлаҡ күп булып өйөлөп ятҡан эш ҡағыҙҙары килә. Ҡағыҙ – ул документ. Бына шундай мөһим яҙмалар тулы папкалар яталыр әле беҙҙең депутаттар алдында ла. “Халыҡ ялсылары” яҙғы сессияны асты.\nИң мөһим бурыстар\nРәсәйҙең Федерация Советы быйылғы яҙғы сессияға төп йүнәлештәрҙе билдәләне. Дөйөм алғанда, тәү сираттағы бурыс – РФ Президентының Федераль Йыйылышҡа Мөрәжәғәтнамәһе буйынса эшләү, шунда күрһәтелгән һайлау системаһы положениеһын ҡарау. Һүҙ Дәүләт Думаһына депутаттар һайлауҙы ҡатнаш итеү, йәғни партия исемлектәре һәм мажоритар округтар буйынса һайлауҙы индереү тураһында. Әлбиттә, Бөтә донъя сауҙа ойошмаһына ингән осорҙа Ватан иҡтисадының дәғүәселеккә һәләтен күтәреү, төбәктәрҙә инвестиция мөхитен яҡшыртыу, киләһе йылдарға федераль бюджет параметрҙарын билдәләү кеүек үтә мөһим мәсьәләләр ҙә иғтибарға алынмай ҡалмаҫ.\nАдминистратив судтың хоҡуҡи базаһын формалаштырыу, граждандарҙы яҡлау, енәйәт ҡануниәтен камиллаштырыу тураһында ла арыу ғына фекер алышырға ниәтләйҙәр. Чиновниктарға сит илдә иҫәп асыуҙы тыяйыҡмы-юҡмы, тип тә бәхәсләшерҙәр әле. Тәмәкегә ҡаршы саралар көсәйтелерме-юҡмы?\nЮғары палата ҡараған мөһим мәсьәләләр исемлегенә йәнә лә милләт-ара мөнәсәбәттәрҙе, дини ойошмалар эшмәкәрлеген, дәүләт миграция сәйәсәтен көйләүгә бәйле ҡануниәтте үҫтереү ҙә индерелгән.\nТөбәк башлыҡтарын һайлап ҡуйыу булырмы, әллә әлеге көйөнсә, Президент тәғәйенләрме? Шундай һорау ҙа ҡуйылды депутаттар алдына. Депутаттар беренсе уҡыуҙа субъекттар парламенттарына төбәк башлығын тура һайлау үткәрмәйенсә үҙҙәре тәғәйенләүгә рөхсәт биргән законды ҡабул итте. Думалағы партиялар ил етәксеһенә төбәк губернаторлығына өсәр кандидат тәҡдим итә лә, Президент инде үҙенең "иң-иң” өсәүһен һайлап алып, кире төбәк депутаттарына тәҡдим итә. Был республика, өлкә, крайға етәксе итеп осраҡлы кеше ҡуйылыуынан аралай. Берәүҙәр элеккесә төбәктәрҙә үҙ башлыҡтарын һайлауҙы тергеҙергә теләһә, бәғзеләр, ил Президенты тәғәйенләһен, тип бара.\n"Мин тәғәйенләү яҡлы. Дәүләт башлығы бар, уны халыҡ һайлай. Ә ул һайланған икән, тимәк, уның тәғәйенләү хоҡуғы ла булырға тейеш. Президент хакимиәте субъектҡа бер ҡасан да насар эшләүсене ҡуймаҫ. Бынан файҙа ла юҡ", − тигән Ингушетия башлығы Юныс-Бәк Евкуров. Уныңса, Төньяҡ Кавказға айырым ҡағиҙәләр кәрәкмәй, бер илдә, йәнәһе, шундағы республикаларҙы бүлеп ҡарау ярамай. Тел төбө аңлашылалыр.\nЙәнә бер закон проекты ҡыҙыҡлы ғына булмаҡсы. Уны беҙгә “сағыу” сығыштары менән таныш ЛДПР тәҡдим итә. Жириновский әфәнде киң мәғлүмәт сараларында сит ил һүҙҙәрен ҡулланыуҙы сикләргә тигән ниәт менән яна һәм ошоға бәйле закон проекты әҙерләй. “Әгәр сит телдән һөйләшкә килеп ингән һүҙҙең руссаһы бар икән, ниңә шуларҙы ҡулланмаҫҡа?” – тип ҡуйғандыр әле, тауышын арыу ғына күтәреп. Ә дөрөҫөн әйткәндә, оҡшай төштө шул тәҡдим. Беҙҙең башҡорт теле лә бик бай, әммә ситтән килеп ингән һүҙҙең үҙебеҙсә яңғырашы бармы-юҡмы икәнен дә тикшермәй, ҡабул итә лә ҡуябыҙ.\n“Тултырҙылар шул американизм менән. Рус һүҙҙәре була тороп та, ҡулланылған сит һүҙҙәрҙең исемлеген бирәбеҙ. Әгәр закон ҡабул ителһә, рус теле нормаль яңғыраһын өсөн шул исемлек һәр журналистың өҫтәлендә ятырға тейеш”, − тигән ҡәтғи генә итеп Владимир Жириновский. Ул түбәндәге һүҙҙәрҙе миҫалға килтерә: дилер – посредник, бутик – лавка, мутон – овчина, кафе, бар, ресторан – закусочная.\nЭйе, телде таҙартыумотлаҡ. Был партия депутатының йәнә бер закон проекты Дәүләт Думаһына бирелгән, ул − табиптарҙың эшен видеоға яҙҙырыу хаҡында.\nВалерий Селезнев фекеренсә, был табип хаталарын иҫкәртеү өсөн бик урынлы. Йыл һайын Рәсәйҙә медиктарҙың битарафлығы арҡаһында 50 меңләп кеше яҡты донъя менән хушлаша (рәсми статистика түгел). Әйткәндәй, БР Президенты Рөстәм Хәмитовтың тап ошо өлкәлә ике етәксене эштән бушатыуҙы талап итеүен гәзитебеҙҙең үткән һанында яҙҙыҡ инде.\nЙыш ҡына табип хатаһына бәйле енәйәт эшен тикшергәндә тейешле дәлилдәр табыу мөмкин түгел, ә видеояҙма булһа, улар күренеп тора. Видеокамера пациент рөхсәте менән тоҡандырылырға тейеш. Ҡатмарлы операциялар, пункция, биопсия һ.б. яҙылыуы мөмкин. Депутат белдереүенсә, операция яҙмаһы йәш белгес өсөн уҡыу пособиеһы булыуы ла бар.\nҺәр партияға – йәнлек\nУтро.ру сайтында яҙылыуынса, “Берҙәм Рәсәй” депутаты Александр Сидякин һәр сәйәси партияға символ итеп берәр йән эйәһен – кемгәлер йыртҡыс, кемгәлер ҡош алырға тәҡдим итә. Шулай һайлаусыларға ла еңелерәк буласаҡ. Депутат 15 партия өсөн символ һайлаған да инде. Мәҫәлән, “Берҙәм Рәсәй”гә − аҡ айыу, Коммунистар партияһына – мышы, ЛДПР-ға – ыласын, ”Ғәҙел Рәсәй”гә − әтәс, “Хаҡ эш”кә − тейен, ”Йәшелдәр альянсы”на – ҡондоҙ, ”Рәсәй ҡатындары” халыҡ партияһы”на – төлкө. Күп кенә сит илдә бындай практика киң файҙаланыла. Хәҙер Рәсәйҙә партиялар артты, эмблема булғанда бюллетендә урын да ҡыҫҡарыр. Әйткәндәй, партиялар тураһында законға үҙгәрештәр ингәндән һуң беҙҙә уларҙың һаны 55-кә етте. 2012 йылдың яҙында етәү ине. Һайлауҙар мәлендә бюллетендә 55 пунктта йәнлек-ҡоштар тороуын күҙ алдына килтерегеҙ инде.\nВашингтонда Барак Обаманың инаугурацияһы үтте. Бында Обама әфәнде бөтә донъя демократияһына тыныс юл менән булышлыҡ итергә тырышасағын вәғәҙәләгән. “Мәңге һуғышырға кәрәкмәй”, − тигәнерәк һүҙ әйткән, ә Афғанстан менән Ираҡта һуғыш бөтөүен иғлан иткәндә залда ҡул сапҡандар. Шулай уҡ: “Идеяға (демократияға) тоғролоғобоҙ беҙҙе американ итә”, – тигәне лә шәп яңғыраған. Уларҙа йола шундай икән – ил башы Библияға ҡулын һалып, бурысын намыҫ менән үтәргә, АҠШ Конституцияһын көсөнән килгәнсә һаҡларға, яҡларға ант итә лә, аҙаҡтан: ”Аллаһ миңә ярҙам бирһен”, − тип өҫтәп ҡуя.\nБая Афғанстан тигәс, шул иҫкә төштө: Бөйөк Британия принцы – батшабикә Елизавета Икенсенең ейәне, 17 йәшендә генә марихуана һәм алкоголь менән артыҡ “шаярған өсөн” журналистар тарафынан “дыуамал бала” ҡушаматын алған, әле һауа армияһы корпусы капитаны Гарри Уэльский тап ошо илдең “утлы нөктә”ләрендә дүрт айға һуҙылған хеҙмәтен тамамланы. Батша, түрә, башлыҡ балаларының хеҙмәт итеүе, етмәһә, хәрби хәрәкәттәрҙә булыуы хәҙер һирәк күренеш былай.\nТәхеткә ултырыуға өсөнсө булып сиратта тороусы 28 йәшлек Гарри Афғанда вертолеттың икенсе осоусыһы булған. Хатта уның боевиктар төркөмө командирын үлтергәнен дә һөйләйҙәр. Бәлки, дөрөҫтөр ҙә − һуғышта ниҙәр булмай. Үҙе интервью биргәнендә, бер кешенең ғүмерен һаҡлау өсөн икенсе берәүҙе үлтерергә лә тура килә, тигән. Әйткәндәй, был принцтың Афғанстанға тәүгә барыуы түгел. 2007−2008 йылдар араһында ул 77 көн алғы һыҙыҡта булған икән.\nСығыу ваҡыты 25-01-2013, 12:36 | Ҡаранылар: 1033\nҺайлауҙар ғәҙел булһын\nПартия үҙен нисек күрһәтә, һайлаусылар ҙа уларҙы шул тиклем яҡлаясаҡ


Башҡорт теле көнө уңайынан интернет-конкурстар башланды | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n07 ноября 2018 — 16:21 ГТРК «Башкортостан»\nСоциаль видеороликтар йәки плакаттар конкурсы башҡорт телен популярлаштырыуға йүнәлтелергә тейеш. Эштәр ике дәүләт телендә башҡарылырға мөмкин.\nШулай уҡ башҡорт теле уҡытыусыларының, шул иҫәптән ветеран-уҡытыусыларҙың тормошо һәм эшмәкәрлеге тураһында видеороликтар ҡабул ителә. Уҡыусылар өсөн «Илен һөймәҫ кенә телен һөймәҫ, иле юҡтың ғына теле юҡ» темаһына иншалар конкурсы ҡаралған.\n«Һаумы, һаумы әкиәт» конкурсында балалар баҡсаларында тәрбиәләнеүселәр һәм 1-4 класс уҡыусылары ҡатнаша ала. Интернет-конкурстарға 14 декабрҙә йомғаҡ яһала. 14 декабрь — Башҡорт теле көнө. Ш\nағир-мәғрифәтсе Мифтахетдин Аҡмулланың тыуған көнөнә арналған байрамды тотош республикала билдәләү күҙаллана.


«Ағиҙел» хоккей командаһы етәкселеге, тренерҙар штабы һәм уйынсылары менән осрашыу - Правительство Республики Башкортостан\n«Ағиҙел» хоккей командаһы етәкселеге, тренерҙар штабы һәм уйынсылары менән осрашыу\n29 апрелдә Республика Йортонда Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров «Ағиҙел» хоккей командаһы етәкселеге, тренерҙар штабы һәм уйынсылары менән осрашты. Улар икенсе йыл рәттән Ҡатын-ҡыҙҙар хоккей лигаһы Кубогына лайыҡ булған Рәсәй чемпиондары.\n–Һеҙҙең команданы оло еңеү менән ҡотлап рәхмәт белдерәм. Башҡортостандың профессиональ спорт ҡаҙаныштарына ҙур өлөш индерҙегеҙ, – тине Радий Хәбиров. – Хәҙер ҡатын-ҡыҙҙар хоккейы беҙҙең республикала әһәмиәтле урын биләй, ҙур еңеүҙәр тарихы бар. Беҙ һеҙҙең клубҡа һәм, ғөмүмән, ҡатын-ҡыҙҙар хоккейына артабан да ярҙам итәсәкбеҙ.\nӨлкән тренер Денис Афиногенов һәм ҡапҡасы Анна Пругова клубҡа ярҙам күрһәтелгәне өсөн республикаға рәхмәт белдерҙеләр һәм киләсәккә пландар менән уртаҡлаштылар.\nРадий Хәбиров «Ағиҙел» командаһы уйынсыларына яңы еңеүҙәр теләне һәм клуб етәкселегенә ҡыҙҙарға белем алырға ярҙам итергә кәрәклеген билдәләне, спорт карьераһын тамамлағандарҙы ла онотмаҫҡа саҡырҙы.