Сафлыҡ-паклыҡ, хеҙмәт байрамы » Табын\n1 Майҙы байрам итеү тарихы Америка ҡитғаһына барып тоташа. 1886 йылда Америка эшселәре 8 сәғәтлек эш көнө талап итеп забастовкаға сыға. Ә 1889 йылда II интернационалдың Париж конгресы Чикаго эшселәре иҫтәлегенә 1 Майҙа йыл һайын демонстрация үткәреү хаҡында ҡарар сығара. 1890 йылда инде 1 Май – хеҙмәтсәндәрҙең халыҡ-ара теләктәшлек көнө булараҡ Австро-Венгрия, Бельгия, Германия, Дания, Испания, Италия, АҠШ, Норвегия, Франция, Швеция һ.б. илдәрҙә билдәләнә. Рәсәй империяһында ла\n1 майҙы билдәләү 1890 йылдан башлана. Тәүге йылда Варшава ҡалаһында демонстрация уҙғарыла, 1891 йылда тәүге 1 Май демонстрацияһы Рәсәйҙең баш ҡалаһы Санкт-Петербургта үтә. 1897 йылдан башлап 1 Май демонстрация-лары сәйәси төҫ ала һәм унда батша самодержавиеһына ҡаршы төрлө плакаттар, лозунгылар күтәреп сыға башлайҙар.\n1917 йылғы Февраль революцияһынан һуң 1 Май байрамы тәүге тапҡыр асыҡтан-асыҡ рәүештә уҙғарыла. Йәғни, ҡасып-боҫоп де-монстрация уҙғарыу бөтә. Был хәл 1990 йылға тиклем дауам итә. 1990 йылдың 1 Майында һуңғы тапҡыр рәсми дем-онстрация үтә. 1992 йылда Рәсәй Президенты Борис Ельцин 1 Майҙы "Яҙ һәм Хеҙмәт байрамы” итеп үҙгәртеү хаҡындағы Указға ҡул ҡуя. Ә 1993 йылда Мәскәүҙә тыныс демонстрацияны беренсе тапҡыр милиция менән ҡыуып тараталар.\nБөгөн 1 Майҙы донъяның 142 илендә Хеҙмәт байрамы булараҡ билдәләйҙәр. Австрия, Албания, Аргентина, Болгария, Боливия, Эквадор, Чехия, Хорватия, Италия, Испания, Ҡытай, КХДР, Һиндостан, Чили, Венгрия, Бразилия, Германия, Греция, Белоруссия һ.б. кеүек илдәрҙә 1 май рәсми рәүештә байрам көнө тип иғлан ителгән. Ә бына Япония, АҠШ, Австралия, Яңы Зеландия кеүек илдәр (барлығы 80-гә яҡын) 1 Майҙы байрам итмәй. Мәҫәлән, Японияла Хеҙмәт байрамы баҫыу эштәре тамамланғандан һуң, йәғни 23 ноябрҙә билдәләнә. Рәсәйҙә иһә\n1 Май элеккесә ергә яңы һулыш, сафлыҡ-паклыҡ килеүе, хеҙмәт байрамы кеүек ҡабул ителә.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ҠАҒИҘӘЛӘРҘЕ ҺАНҒА ҺУҒЫРҒА ӨЙРӘНӘЙЕК - 2018 - Мәҡәләләр\nҠАҒИҘӘЛӘРҘЕ ҺАНҒА ҺУҒЫРҒА ӨЙРӘНӘЙЕК\nДөрөҫ һөйләү һәм яҙыу ҡағиҙәләре тураһында әленән-әле һүҙ ҡуҙғатып торола ул. Ләкин ул ҡағиҙәләрҙең бөтөнләй һанға һуғылмауы, хатта инҡар ителеүе эсте бошора.\nУл ҡағиҙәләр хәҙер мәктәп дәреслектәрендә бер төрлө, ваҡытлы матбуғатта - икенсе, ғилми баҫмаларҙа өсөнсө төрлө итеп ҡулланыла. Ҡағиҙәләр үҙгәргән хәлдә лә, улар барыһы өсөн дә дөйөм, уртаҡ булырға тейеш бит. "Ниңә ошонда өтөр ҡуйманың?" тигән һорауға "Беҙҙә шулай ҡабул ителгән!" тип ебәрәләр. Бәй, улай булғас, һәр бер ойошма, учреждение хеҙмәткәрҙәре үҙҙәре нисек теләй, шулай яҙырға тейеш булып сыға бит. Тел ғалимдарының хеҙмәтен юҡҡа сығарыу, туған телеңде ихтирам итмәү була ла баһа был. Ғәмәлдә ҡулланмағас, ниңә мәктәптә уҡыусылар дөрөҫ яҙырға һәм һөйләргә өйрәнә һуң?\nМәҫәлән, "Башҡортостан Рус дәүләтенә ҡушылғандан һуң..." тип башланған һөйләмдәрҙә мотлаҡ өтөр кәрәк (ҡушма һөйләмдәге ваҡыт эйәрсән һөйләм). Был һөйләмдәге хәбәрҙе "ҡушылғас", "ҡушылыу менән" тип тә үҙгәртергә мөмкин, барлыҡ осраҡтарҙа ла өтөр ҡуйыла. Рус телендәгеһендә, киреһенсә, өтөр кәрәкмәй: "После присоединения Башкортостана к Русскому государству..." Әлеге лә баяғы, руссаһында юҡ, тип ҡуймайҙарҙыр инде был тыныш билдәләрен, руссаға эйәреү сәскә ата бит инде беҙҙә. Тағы бер тапҡыр ҡабатламай булмай: башҡорт һәм рус телендәге һөйләмдәрҙә өтөр, һыҙыҡ, ике нөктә билдәләре ҡуйылышы бар осраҡтарҙа ла тап килеп бөтмәй.\nБашҡортса һөйләшә белмәгән быуын үҫеп килгәндә, өтөр ҡайғыһымы, тип уйлайҙыр, бәлки, ҡайһы берәүҙәр. Башҡорт теле ЮНЕСКО тарафынан бөтөп барған телдәр рәтенә индерелгәс, үҙ телендә икмәк-тоҙлоҡ һөйләшә белгәс - еткән, шул үҙе үк ҙур еңеү, тип тә фекер йөрөтөргә мөмкин. Әммә беҙҙең алда, мәктәптә ҡағиҙәләрҙе өйрәнеү кәрәкме, тигән һорау торорға тейеш түгел. Морфологияны, грамматиканы һ.б. өйрәнмәйенсә, әҙәби телдә дөрөҫ яҙып һәм һөйләп булмай. Улар һис тә телмәргә ҡамасау түгел, киреһенсә, ярҙам ғына. Башҡа телдәрҙә һөйләшкән кешеләр бындай һорау ҡуймай, сөнки был - абсурд фекер. Бер өтөрҙө дөрөҫ ҡулланмау арҡаһында кеше ғүмере өҙөлөргә мөмкин, тип өйрәтә торғайнылар беҙҙе уҡығанда. Миҫал итеп, билдәле һүҙбәйләнеште килтерә торғайнылар: ярлыҡарға, ярамай язаларға! Ярлыҡарға ярамай, язаларға! Тәүге һөйләмдәгесә өтөр ҡуйһаң, кеше тере ҡала; икенсеһендәгесә ҡуйһаң, уны язаға тарттыраһың. Бер төрлө һүҙҙәр менән бирелгән батша әмерендә өтөр ниндәй ҙур роль уйнай!\nТөрлө тыныш билдәләрен ҡуйыу бер үк һөйләмдең мәғәнәһен бөтөнләй үҙгәртеп ебәрә. Быны беҙ "Иғтибар, балалар!" һәм "Иғтибар: балалар!" һөйләмдәре миҫалында ла күҙәтә алабыҙ. Тәүге осраҡта һөйләмдең мәғәнәһен туранан-тура балаларға өндәшеү тип ҡабул итһәк, икенсеһендә юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге буйынса ололарға иҫкәртеү, тип аңлайбыҙ.\nБеҙ рус телен китаптан ҡағиҙәләр буйынса өйрәнгәнгә лә, диктантты гел "5"-кә яҙа торғайныҡ. Ә инде һөйләргә өйрәнеү өсөн күберәк аралашырға кәрәк, бында ҡағиҙәләр "ғәйепле" түгел. Һөйләргә, нигеҙҙә, әҙәбиәт дәрестәрендә өйрәтәләр. Әҙәби китаптарҙы күп уҡыу шулай уҡ телмәрҙе үҫтерә, һүҙ байлығын арттыра. Балалар хәҙер башҡортса әҙәби әҫәрҙәр уҡыймы һуң? Шулай уҡ йәш быуындың башҡорт телендә яҡшы һөйләшеүе ата-әсәнән дә тора: улар ғаиләлә балалары менән етерлек аралашамы, төрлө темаларға әңгәмәләшәме, башҡортса сараларға йөрөтәме, унда бергәләп ҡатнашамы? Бар ғәйепте мәктәпкә, уҡытыусыға, хатта тел ғалимдарына япһарыу дөрөҫ түгел. Башҡорт телен уҡытыу буйынса методика иҫкергән икән, 60-70 йәшлек оло ғалимдарыбыҙҙың китаптары оҡшамай икән - яҙығыҙ һуң яңы методик ҡулланмалар! Бармы ул әсбап яҙырлыҡ йәш телселәр, методистар?\n"Тел биҫтәһе", "телгә бөткән", "теле телгә йоҡмай" тиҙәр һөйләү йәһәтенән оҫта кешегә. Был һәләт атай-әсәй, олатай-өләсәй, туғандары, тиҫтерҙәренә, йәғни баланы уратып алған мөхиткә бәйле, улар бәләкәйҙән телмәр үҫтереүҙә, әүҙемлек, ҡыйыулыҡ тәрбиәләүҙә булышлыҡ күрһәтә. Гәзит-журналдар, телевидение ла дөрөҫ телмәр формалаштырыуҙа өлгө булып тора, шуға күрә, уларҙа һис кенә лә хаталарға урын булырға тейеш түгел. Мәҫәлән, мәктәп дәреслектәрендә - "нг", - "нк" хәрефтәренә бөткән һүҙҙәргә ялғау ҡушҡанда "ы" хәрефе өҫтәлә, тигән ҡағиҙә бар: митингыла, танкыла. Ә киң мәғлүмәт саралары хеҙмәткәрҙәре ул ҡағиҙәне бар тип тә белмәй: митингта, танкты тип яҙа, һөйләй. Башҡорт телендәге һүҙҙәргә бер нисә тартынҡы йәнәш килеү хас түгел, улар араһына мотлаҡ һуҙынҡы өн килеп "ҡыҫыла". Шулай уҡ "ск" тип бөткән һүҙҙәргә ялғау ҡушҡанда ла башта "и", "ы" ҡуйырға кәрәк: Белогорскиға отпускыға, киоскыла, дискыны. Телде һындыра-һындыра Белогорскка отпускка, киоскта, дискты тип һөйләйҙәр бит әй телевизорҙан. Аптырайым, был ҡағиҙә урта кластарҙа уҡ өйрәтелә лә баһа...\nЯҙылған: 25.07.18 | Ҡаралған: 259


Халыҡ йыры ҡорға йыя » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Мәҙәниәт һәм cәнғәт » Халыҡ йыры ҡорға йыя\nХалыҡ йыры ҡорға йыя 09.02.2019 // Мәҙәниәт һәм cәнғәт\nБыйыл Рәсәйҙең атҡаҙанған, Башҡортостандың халыҡ артисы Зәки Мәхмүтовтың тыуыуына 85 йыл тула. Ошо айҡанлы Ғафури районы хакимиәте тарафынан башҡорт халыҡ йыры – оҙон көй башҡарыусыларҙың Зәки Мәхмүтов исемендәге асыҡ район конкурсы ойошторола.\nСара 28 февралдә Красноусол ауылында үтә. Унда махсус вокаль белеме булмаған яңғыҙ башҡарыусылар ҡатнаша, йәше һәм шөғөлдәренә ҡарата сикләү юҡ. Урта махсус уҡыу йорттарының вокал бүлектәрендә белем алған беренсе һәм икенсе курс студенттары ла ҡатнаша ала.\nБәйгеселәр өс йәш төркөмөнә бүленә: 16 йәшкә тиклемгеләр; 16 йәштән 60 йәшкә тиклемгеләр; 60 йәштән өлкәндәр.\nКонкурс бер турҙа уҙа. 16 йәштән 60 йәшкә һәм 60 йәштән өлкән ҡатнашыусылар ике әҫәр: башҡорт халыҡ йыры – оҙон көй һәм автор йыры – оҙон көй башҡара. 16 йәшкә тиклемге конкурсанттар башҡорт халыҡ йыры – оҙон көй һәм автор репертуарынан халыҡ йыры башҡарырға тейеш.\nОйоштороу комитетының адресы: Красноусол ауылы, Коммунистик урамы, 14/1, район мәҙәниәт һарайы; электрон адресы: gafuri-metod@mail.ru, тел.: 2-16-88, 8-927-953-64-43 (Рәмил Ҡотдосов).\nАвтор: В. ИСХАҠОВ.\nФото: "Табын" гәзите сайтынан.


60. Мүмтәхинә (Ҡатын-ҡыҙҙы һынау)\n(Мүмтәхинә сүрәһе 13 аяттан тора. Мәҙинәлә ингән. «Мүмтәхинә» — һыналыуға дусар ҡатын, тигән һүҙ.)\nӘй, иман килтергән халыҡ, әгәр Минең юлымда һуғышырға һәм ризалығымды алырға теләһәгеҙ, Минең дә дошманым, һеҙҙең дә дошманығыҙ булғандарға хөрмәт күрһәтеп, йәшерен мөхәббәт тәрбиәләгәндәрҙе дуҫ итмәгеҙ. Сөнки улар һеҙгә килгән Хәҡиҡәтте (Ҡөръәнде) инҡар итте. Аллаһҡа инанғанығыҙ өсөн, Пәйғәмбәрҙе лә, һеҙҙе лә ватанығыҙҙан ҡыуҙылар. Мин һеҙҙең йәшерен эштәрегеҙҙе лә, асыҡ ҡылмыштарығыҙҙы ла бик яҡшы белеп торам. Кем быны ҡылһа (иманһыҙҙарҙы дуҫ итһә, уларға мөхәббәт тотһа), шул тура юлдан яҙған булып иҫәпләнер.\nӘгәр ҙә инде улар һеҙҙе тотҡон итһә, дошманлыҡ ҡылһалар, ҡулдары һәм телдәре менән һеҙҙе рәнйетеп, (Аллаһты инҡар итеп, динегеҙҙән) ваз кистерһәләр,\nҠиәмәт көнөндә яҡын ҡәрҙәштәрегеҙ ҙә, балаларығыҙ ҙа һеҙгә файҙа итә алмаҫ. Аллаһ һеҙҙе уларҙан (яҡындарығыҙҙан) айырыр. Аллаһ бөтөн ғәмәлдәрегеҙҙе күреп тора.\nХаҡтыр, Ибраһим да һәм уның менән бергә булғандар ҙа һеҙҙең өсөн гүзәл бер үрнәк булып тора. Улар ҡәүемдәренә әйттеләр:\n— Беҙ һеҙҙән һәм Аллаһты инҡар итеп, башҡа нәмәләргә табынғандарҙан ҡәтғи баш тартабыҙ. Һеҙҙе (туғандарыбыҙ тип) танымайбыҙ. Һеҙ бары тик бер Аллаһҡа иман килтергәнегеҙгә саҡлы, арабыҙҙағы дошманлыҡ, асыу-үпкә бөтмәйәсәк. Ләкин Ибраһим атаһына әйтте:\n— Әлбиттә, мин (Аллаһ) һине кисерһен тип (доға ҡылып) ялбарасаҡмын. Ләкин Аллаһтан һиңә киләсәкте (бер генә язаны ла) мин тотҡарлай алмаясаҡмын, — тине. Мөьминдәр әйтте:\n— Раббыбыҙ, бары тик һиңә генә һыйындыҡ, һиңә генә йүнәлдек. Ҡайтыш та бары тик Һинең тарафҡа ғына буласаҡ.\n(«Хәҙрәти Ибраһим иман килтермәгән атаһына, иман килтерер өсөн форсат уаҡыты бирә, һәм шул арала атаһы өсөн ярлыҡау һорап, Аллаһҡа ялбара, ләкин инде һуң була, Ибраһимдың атаһы инде Аллаһ тарафынан ярлыҡанмаҫ дәрәжәләге кәферҙәр рәтенә ҡуйыла. Сөнки Аллаһтың: кәферҙәр өсөн ярлыҡау булмаҫ, тигән әмере бар». Али Тургут тәфсиренән.)\n— Раббыбыҙ, беҙҙе инҡарсылар хөкөмөнә тапшырып, тәжрибә-һынау кешеләре итмә. Ярлыҡа беҙҙе. Йә, Раббыбыҙ! Берҙән-бер еңеүсе һәм хикмәт эйәһе бары тик Һин Үҙең генә.\nХаҡтыр, улар (пәйғәмбәрҙәр менән сәхәбәләре) һеҙҙең өсөн, Аллаһҡа һәм Әхирәткә ышанғандар өсөн гүзәл үрнәк. Кем йөҙ сөйөрә, (шул һәләкәткә дусар). Һис шикһеҙ, Аллаһ бай (бер нимәгә лә мохтаж түгел), Ул маҡтауға лайыҡ.\nИхтимал, ике аралағы (иман килтергән туғандар менән иман килтермәгән туғандар араһындағы) дошманлыҡты бөтөрөп, Аллаһ һеҙҙе оҙаҡламай дуҫлаштырыр ҙа. Аллаһтың көсө етәрлек. Аллаһ — ярлыҡаусы, сикһеҙ мәрхәмәт эйәһе.\nҺеҙҙең яҡтан дин юлында һуғышмаһа ла, һеҙҙе ватанығыҙҙан ҡыумаған кешеләргә изгелек ҡылыуығыҙҙы һәм уларға ғәҙел булыуығыҙҙы Аллаһ тыймаҫ. Аллаһ ғәҙел булғандарҙы ятарта.\nДинегеҙгә ҡаршы һеҙҙең менән һуғышып, һеҙҙе ватанығыҙҙан ҡыуып сығарғандарҙы һәм ҡыуып сығарыуҙа кәферҙәргә ярҙам итешкәндәрҙе дуҫ итһәгеҙ, Аллаһ хупламаҫ. Кем шулар менән дуҫлаша, шулар залимдар булыр.\nӘй, иман килтергән әҙәмдәр! Мөьминә ҡатындар һижрәт итеп, һеҙҙең янға килһә, уларҙы һынағыҙ. Улар иманлымы-юҡмы икәнен Аллаһ бик яҡшы белә. Уларҙың иманлы ҡатындар икәненә ышанғас, уларҙы кәферҙәргө ҡайтармағыҙ. Был ҡатындар уларға хәләл түгел. Тегеләре лә был ҡатындарға хәләл булмаҫ. Уларҙың ирҙәре биргән мәһерҙәрен кире ҡайтарығыҙ. Мәһерҙәрен ирҙәренә кире ҡайтарған осраҡта, уларға өйләнеү гөнаһ булмаҫ. Кәфер ҡатындарҙы никахығыҙҙа тотмағыҙ, улар өсөн булған сығымдарҙы талап итегеҙ. Улар ҙа шулай уҡ үҙ яҡтарынан булған сығымды һеҙҙән һораһын. Аллаһтың хөкөмө шундай. Арағыҙҙы Аллаһ хөкөм итә. Аллаһ барыһын да белеп тора, Ул — хикмәт эйәһе.\nӘгәр ҙә берәй мөьминдең ҡатыны ташлап, кәферҙәргә ҡасып китһә, һеҙ улар менән һуғышығыҙ, еңгәндән һуң, ҡатынһыҙ ҡалған иргә (ҡасып киткән ҡатынға тотҡан сығымдары ҡәҙәр) ғәнимәт малынан өлөш бирегеҙ. Үҙегеҙ иман килтергән Аллаһ ҡаршыһында ғәҙелһеҙлек ҡылыуҙан һаҡланығыҙ.\nЭй, пәйғәмбәр! Иманлы ҡатындар һиңә килеп:\n— Аллаһҡа тиңдәштәр уйлап сығармаҫбыҙ, урлашмаҫбыҙ, зина эшләмәҫбеҙ, үҙ сабыйҙарыбыҙҙы үлтермәҫбеҙ (көмәнебеҙҙе төшөрмәҫбеҙ), ҡулдарыбыҙ менән аяҡтарыбыҙ араһында булғандарҙы ялғанлап (йәшерен уйнаштан тыуған балабыҙҙы) башҡа иргә һылтамаҫбыҙ, изгелекле эштәрҙә һиңә ҡаршы булмаҫбыҙ, тип ант итһәләр, анттарын ҡабул ит һәм улар өсөн Аллаһтан ярлыҡау һора. Шик юҡтыр, Аллаһ — ярлыҡаусы һәм сикһеҙ мәрхәмәтле.\nӘй, иман килтергән әҙәм балалары, Аллаһ язаға тартҡан ҡәүемде дуҫ итмәгеҙ. Сөнки улар Әхирәт көнөнән өмөт өҙҙө. Кәферҙәр (мәйеттәрҙең терелеп) ҡәберҙән сығыуҙарына ышанманы.


Благоварҙа дуҫтарыбыҙ артһын » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Благоварҙа дуҫтарыбыҙ артһын\nБлаговарҙа дуҫтарыбыҙ артһын 14.09.2018 // Йәмғиәт\nЗаман почта хеҙмәтен етди һынауҙар, үҙгәрештәргә ҡулайлашыу зарурлығы алдына ҡуйҙы. Бөгөн почтальондар элеккесә гәзит-журнал, хат ташыусы ғына түгел, ваҡытлы матбуғатҡа яҙылыу буйынса план үтәү, почта тәҡдим иткән тауарҙарҙы һатыу, халыҡҡа мөмкин тиклем киңерәк хеҙмәт күрһәтеү хәстәре менән яна.\nБлаговар районы буйынса почта элемтәһе цехы начальнигы Рим Хәбибуллин да әңгәмә барышында ошо мәсьәләләргә туҡталды, заман талаптарына ярашлы эшләргә тырышыуҙарын билдәләне. Район почтамты 70 хеҙмәткәрҙе берләштерә, уларҙың бишәүһе пенсия таратыу эшенә яуаплы. Бөтәһе 16 бүлексә иҫәпләнеп, өсәүһендә “Почта-Банк” хеҙмәттәре күрһәтелә.\n– Әлбиттә, төп бурыстарыбыҙҙың береһе – матбуғатҡа яҙылыуҙы ойоштороу, гәзит-журналдарҙың тиражын һаҡлауға булышлыҡ итеү. Үкенескә ҡаршы, бөтә ерҙәгесә, беҙҙә лә тираждар йылдан-йыл кәмей. Шулай ҙа үҙебеҙҙең район гәзитенә, республика баҫмаларына ҡағылышлы планды үтәргә тырышабыҙ, был йәһәттән ведомстволы яҙылыу ойоштороу ныҡ ярҙам итә, – тип һөйләп үтте Рим Рәис улы.\nБлаговарҙар “Башҡортостан” гәзитенә яҙылыу йәһәтенән бигүк маҡтана алмай. Әммә район үҙәк китапханаһында республикабыҙҙың төп милли баҫмаһының тупланмаһын һәр кемдең уҡый алыуы күңелгә йылылыҡ өҫтәне. Киләһе йылдан тиражды мөмкин булғанса арттырып, ауыл хакимиәттәренә, китапханаларға, клуб һәм мәктәптәргә яҙыласаҡтарын белдерҙе улар.\nРайон почтамтында үҙ эшенә яуаплы ҡараған, эшһөйәр, берҙәм коллектив тупланған. Оператор Наталья Вәлиева һигеҙ йыл халыҡты хеҙмәтләндерә, матбуғатҡа яҙылыу осоронда әүҙем эшләй.\n– Һөнәрем оҡшай. Көнө буйы кешеләр менән аралашып, ваҡыттың үткәнен дә һиҙмәйһең, – ти Наталья.\nКиләсәктә Благовар тарафтарында гәзитебеҙҙең дуҫтары тағы ла артыр, ә беҙ был төбәктә йәшәгән уңған, эшһөйәр халыҡтың хеҙмәтен, тормош-көнкүрешен даими яҡтырта барырбыҙ, тигән изге ниәтте нығытты сәфәребеҙ.


Инфоурок › Другое › Рабочие программы › Планирование по башкирскому языку " Оценочные материалы"\nДЛЯ 1– 6 КЛАССОВ НА 2015-2016 УЧЕБНЫЙ ГОД\nБашҡорт теленән 6 класс уҡыусылары өсөн\nБашҡорт теле һәм әҙәбиәтенән методик һәм баһалау материалдары 6 класта башҡорт телен дәүләт теле булараҡ өйрәнгән уҡыусыларҙың белемдәрен тикшереү өсөн тәғәйенләнгән. Материалдар төп дөйөм белем биреү Федераль дәүләт стандарттары талаптары нигеҙендә төҙөлгән. Федераль дәүләт стандарттарына ярашлы, Дыуан районы Мәсәғүт лицейында 6 класс уҡыусылары башҡорт телен беренсе йыл өйрәнә. Шуға күрә тәҡдим ителгән контроль һәм баһалау материалдары башҡорт телен сит тел булараҡ өйрәнеү, үҙләштереү кимәлен, практик йәһәттән ҡулланыу күнекмәләрен тикшереүгә, предмет буйынса алған белемдәрҙең һөҙөмтәле динамикаһын күҙәтергә һәм универсаль уҡыу эшмәкәрлеген формалашыу кимәлен билдәләргә йүнәлтелгән.\nУҡыусыларҙың төп дөйөм белем биреү программаһын үҙләштереүенең йомғаҡлау (һөҙөмтә) баһаһы булып предмет һәм метапредмет һөҙөмтәләргә эйә булыуы тора. Уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙә башҡорт теле дәрестәре лә, яҙма эштәр үткәреү методикаһы ла бик үҙенсәлекле. Шуға күрә, бер яҡтан, контроль эштәр, уларға ҡуйылған баһалар, уҡыусыларҙың башҡорт теленә һәм әҙәбиәтенә ҡарата ҡыҙыҡһыныуын уятыу, дәртләндереү, ыңғай ҡараш формалаштырыу сараһы булып торһа, икенсе яҡтан, ул - уҡыусыларҙың белемдәрен тикшереү, баһалау, динамикаһын күҙәтеү, балаларҙың универсаль уҡыу эш төрҙәрен үҙләштереү кимәлен билдәләй. Былар бөтәһе лә уҡытыу-өйрәтеүгә етди ҡараш булдырыуҙы, ижади эшләүҙе талап итә.\nКонтроль эштәр итеп төрлө характерҙағы диктант, инша, изложение, текстарҙы күсереп яҙыу алынған. Өҫтәлмә эштәр өсөн һүҙҙәрҙе тәржемә итеү, һорауҙарға тулы яуап биреү, төшөп ҡалған хәрефтәрҙе, һүҙҙәрҙе яҙыу, һөйләмдәрҙе, кескәй тексты тәржемә итеү, дөрөҫ яуапты, артыҡ һүҙҙе табыу, һүҙбәйләнештәр, һөйләмдәр, текст төҙөү кеүек. төрлө типтағы күнегеүҙәр бирелә. Эштәр һәр класҡа айырым тәҡдим ителә. Бирелгән эш моделдәрен ижади эшләүсе уҡытыусылар кластың, уҡыусыларҙың үҙенсәлегенән, әҙерлек кимәленән сығып, үҙгәртә, өҫтәй алалар.\nКонтроль һәм баһалау материалдары коммуникатив, ябайҙан ҡатмарлыға принциптары буйынса төҙөлгән. Эштәр сиректәргә бүленгән һәм уҡыусыларға телгә, әҙәбиәткә ҡарата ҡыҙыҡһыныу уятыу, ыңғай мотивация булдырыу маҡсатында йөкмәткеһе, формаһы буйынса ҡыҙыҡлы эш-биремдәрҙән тора.\nУҡыусыларҙың контроль эштәрен тикшергән саҡта балл системаһын ҡулланыу тәҡдим ителә. Балаларҙа башҡорт дәүләт теленә ҡарата ыңғай мотивация, стимул, ҡыҙыҡһыныу булдырыу маҡсатында эштәрҙе баһалау һәм анализлау берҙәм йөкмәтке һәм критерийҙар нигеҙендә булырға тейеш. Контроль-тикшереү материалдарын баһалау, анализлау уҡыусыларҙың ниндәй теманы яҡшы, йәки, насар өлгәшеүен күрһәтә, динамикаһын күҙәтергә, предмет һәм метапредмет һөҙөмтәләрҙе баһаларға булышлыҡ итә.\nДыуан районы Мәсәғүт лицейының 6 класс уҡыусыларына башҡорт теленән белемдәрҙе контролгә алыу, тикшереү өсөн контроль диктант, шулай уҡ сирек уртаһында үтелгән грамматик һәм лексик темаларҙы йомғаҡлау маҡсатында төрлө кимәлдәге яҙма һөҙөмтә эштәр, иншалар үткәрелә. Контроль диктанттар өсөн текст уҡытыусы тарафынан төҙөлөргә лә, төрлө авторҙар тәҡдим иткән «Башҡорт теленән диктанттар йыйынтығы»нан да алынырға мөмкин. Өҫтәлмә эштәр итеп дәрестә үтелгән грамматик темалар буйынса һүҙҙәрҙе билдәләү, тәржемә итеү, һ.б. бирелә. «Башҡорт теленән 6 класс уҡыусылары өсөн методик һәм баһалау материалдары» 5 өлөштән тора: титул бите, аңлатма яҙыу, контроль эштәрҙе баһалау нормалары, методик һәм баһалау материалдары һәм ҡулланылған әҙәбиәт исемлеге.\nБашҡорт теленән 6 класс уҡыусыларының контроль эштәрен\nДиктант яҙылып бөткәс, уҡыусыларға тексты уҡып һәм тикшереп сығыу рөхсәт ителә. Ләкин диктантты баштан уҡ уйлап, аңлап, иғтибарлы яҙырға өйрәтергә һәм һуңғы тикшертеү менән мауыҡмаҫҡа кәрәк. Уҡытыусы тексты икенсе тапҡыр тулы килеш уҡып сыҡҡас, грамматик эш тәҡдим ителергә тейеш.\n«5» билдәһе тупаҫ булмаған 1 орфографик, 2 пунктуацион хата булған эшкә,\n1. Күсереп яҙыу инеш контроль эш маҡсатында эшләнә.\nӨҫтәлмә эш: башҡорт теленең үҙенсәлекле хәрефтәренең аҫтына һыҙырға.\n2. Контроль диктант беренсе сиректә үтелгәндәр буйынса яҙыла.\nМаҡсаты: һүҙҙәрҙе, өндәрҙе ишетеп яҙма телмәрҙә дөрөҫ яҙыу күнекмәләрен тикшереү.\nКитап – белем шишмәһе. Китап уҡыған кеше белемле була. Уны ярат, һаҡлап тот. Китап биттәрен буяма, бысратма, йыртма!\nБеҙҙең лицейҙың китапханаһында китаптар күп. Улар ҡыҙыҡлы. Беҙ китап уҡырға яратабыҙ.\nӨҫтәлмә эш: тексты тәржемә итергә.\n1.Инша «Башҡортостан» темаһына яҙыла.\nМаҡсаты: Башҡортостан тураһында иң ябай һөйләмдәр төҙөү, һүҙлек менән эшләү күнекмәһен үҫтереү.\n2. Контроль диктант икенсе сиректә үтелгәндәр буйынса яҙыла.\nМаҡсаты: «Ҡыш» темаһына һүҙҙәрҙе дөрөҫ яҙыу күнекмәләрен, һүҙлек эшен тикшереү.\nБеҙҙең яҡтарҙа ҡыш бик матур була. Йылға, күлдәр боҙ менән ҡаплана. Ағастарға аҡ бәҫ ҡуна. Урманда тып-тыныс, саф һауа. Көндәр һыуыҡ булһа ла, балалар сана, саңғы шыуып ҡыуана.\nҠыш – йылдың иң сихри йыл миҙгеле. Шуға ла мин ҡышты бик яратам.\nӨҫтәлмә эш: текстан «Ҡыш» темаһына һүҙҙәрҙе яҙырға, тәржемә итергә.\n1.Ижади эш «Янғантау» темаһына эшләнә.\nМаҡсаты: тексты тәржемә итергә, һорауҙарға яуап бирергә өйрәнеү, һүҙлектәр менән эшләү күнекмәһен үҫтереү.\nУрал тауҙары араһынан бормаланып Йүрүҙән йылғаһы аға. Йылғаның бейек ярында тауҙан эҫе пар һәм газ сыға. Был урынды Янғантау тип йөрөтәләр. Ерҙән сыҡҡан газдың һәм парҙың температураһы 75 градусҡа етә.\nТауҙан Ҡорғаҙаҡ шишмәһе аға. Шишмә һыуының йылылығы йәй ҙә, ҡыш та 16 градустан артмай.\nБыл тирәлә йәшәүселәр Янғантауҙың шифалы булыуын күптән белгәндәр. Хәҙер бында бөтә донъяға билдәле шифахана бар.\n2. Һүҙлек диктант «Сифат» темаһын нығытыуға яҙыла.\nМаҡсаты: «Сифат» темаһын нығытыу, белемдәрҙе системаға һалыу, һүҙлек запасын тикшереү.\nМатур, батыр, изге, белемле, эшһөйәр, ялҡау, аҡ, зәңгәр, һары, сибәр, йәшел, ҡара, ябыҡ, бейек.\nӨҫтәлмә эш: 5 сифат менән һүҙбәйләнештәр төҙөргә, тәржемә итергә.\n3. Инша «Дуҫыма хат» темаһына яҙыла.\nМаҡсат: үҙең, ниндәй мәктәптә, нисәнсе класта уҡыуың тураһында хат яҙырға өйрәнеү, һүҙлектәр менән эшләү күнекмәһен үҫтереү.\n4. Контроль диктант өсөнсө сиректә үтелгәндәр буйынса яҙыла.\nМаҡсаты: Орфограммаларҙы ҡулланып дөрөҫ, хатаһыҙ диктант яҙыу, өҫтәлмә эштәрҙе эшләү.\nМеңъяпраҡ беҙҙә төрлө ерҙәрҙә үҫә. Уның һабағы оҙон, төҙ. Япраҡтары бик күп өлөшсәләргә бүленгән. Исеме ошонан алынған. Уның сәскәләре аҡ йәки алһыу төҫтә. Улар ваҡ ҡына булалар. Сәскәләре уҡмашып тора. Меңъяпраҡтың төнәтмәһе ашҡаҙан ауырыуынан дауалай.\nӨҫтәлмә эш: башҡорт теленең үҙенсәлекле хәрефтренең аҫтына һыҙырға.\n1.Ижади эш «Минең тыуған ерем» темаһына эшләнә.\nМаҡсаты: бирелгән тексты тәржемә итеү, һүҙлектәр менән эшләү күнекмәләрен үҫтереү.\nМинең тыуған ерем.\nБеҙ йәшәгән ерҙең байлыҡтарын һанап бөткөһөҙ. Нефть һәм газ, күмер һәм металл, алтын һәм баҡыр – бөтәһе лә бар бында. Шулай уҡ ҡиммәтле тиреле хайуандары, иҫ киткес балы менән дан тота Башҡортостан.\nӨҫтәлмә эш: бирелгән һөйләмдәрҙе тултырып яҙырға.\n1. Башҡортостан ... ... ... дан тота. 2. Уралда ... ... ... бар. 3. ... .... йылғалары аға. 4. Урал ... ... ... бай.\n2. Инша «Йәй миҙгеле» темаһына яҙыла.\nМаҡсат: Йәй, йәйге тәбиғәт, байрамдар тураһында бәйләнешле текст төҙөргә өйрәнеү, яҙма телмәрен үҫтереү.\n3. Контроль диктант йыл буйына үтелгәндәрҙе ҡабатлау өсөн яҙыла.\nМаҡсат: йыл буйы үтелгән темалар буйынса белемдәрҙе тикшереү, баһалау.\nИюнь, июль, август – йәй айҙары. Уҡыусылар йәйҙе ашҡынып көтәләр. Йәй көнө улар ял итәләр. Һыу инәләр, ҡояшта ҡыҙыналар, еләк йыялар. Йәшелсә баҡсаһында кишер, ҡыяр, картуф үҫтерәләр. Уҡыусылар китап уҡыйҙар. Әсәйҙәргә булышалар. Сентябрҙә яңынан уҡый башлайҙар.\nӨҫтәлмә эш: тексты рус теленә тәржемә итергә.\nНомер материала: ДВ-434410


Белем усағы ҡасан ҡабаттан дөрләй башлаясаҡ?\nШишмә ҡасабаһының 5-се мәктәбе бына инде 3 йыл ремонтҡа бикле. Эштәр теүәлләнгәнсе балалар, ә мәктәптә 500-ләп уҡыусы белем ала, икенсе учреждениеларға йөрөргә мәжбүр. Был әлбиттә төрлө ҡыйынлыҡтар тыуҙыра, мәҫәлән әле башланғыс синыфтар уҡыған пионерҙар йорто филиалында ашхана юҡ, бүлмәләр тар, өҫтәүенә балаларға икенсе сменала шөғөлләнергә тура килә. Ремонт башланғанда ата-әсәләр был шарттарға риза булған, ләкин улар был хәл шулай оҙаҡҡа һуҙылыр тип уйламаған да, башта һүҙ ярты йыл тураһында ғына барған. Ремонт ҡасан тамамланыр һәм мәктәп ҡабаттан балалар тауышына күмелер?\nСтеналарҙа бәшмәк, кабинеттарҙа тынсыу дымлы һауа. 3 йыл элек мәктәп ҡыйығынан һыу үтә башлай. Ҡарҙар иреп, яҙғы ямғырҙар тынғас, бында ремонт башлана. Хәҙер инде 2016 йыл тамамланып килеүенә ҡарамаҫтан, мәктәп һаман асылмай. Ата-әсәләр таң ҡала, нисек инде бина ҡыйығын 3 йыл ремонтларға була, етмәһә быға миллионлаған аҡса туҙҙырырға.\nМәктәптә ремонт ысынлап та әле һаман дауам итә. Ләкин ул асылында быйыл ғына башланған. Быға тиклем райондағылар ҡыйыҡты яңыртыуға тотона, аукцион ойоштора, подрядсы ойошма һайлай, ләкин эштәрҙе башҡарыусы намыҫлыларҙан булмай сыға. Ул технологияны боҙғанға күрә, район хакимиәте ремонтты туҡтатырға мәжбүр була. Эштәрҙе башҡарыусы быға риза булмай әлбиттә, суд башлана, йылдар үтә, мәктәп бикле тора. Бөгөн уның асылыуын бигерәк тә балалар көтә.\nХәҙер хәл ҡырҡа үҙгәргәнгә оҡшай. Икенсе подрядсы ойошма менән контракт төҙөлгән, кәрәкле аҡса бүленгән, ҡыйыҡ та инде яңы. Әле мәктәптә электр сымдары һәм сантехника алмаштырыла. Артабан кластарҙа биҙәү эштәре башланасаҡ. Мәктәп ишектәрен яңы йылға мотлаҡ асасаҡ тип аңлаталар район хакимиәтендә.\nАта-әсәләр мәктәп яңы йылға асыла тигән вәғәҙәне өсөнсөгә ишетә килеп сыға. Күптәр быға инде ышанмай ҙа, ләкин бер нәмәгә ҡарамаҫтан уларҙың өмөтө һүрелмәй. Сөнки ата-әсәләр балаларҙың яҡшы шарттарҙа белем алыуын теләй.\nШулай итеп Шишмә ҡасабаһының 5-се мәктәбе ишектәре 2017 йыл башында асылырға тейеш. Әле иң мөһиме эштәрҙе ваҡытында теүәлләү. Шуға ла күҙәтеү органдары эштәрҙе башҡарыусыларҙы көн дә тикшереп тора. Әле улар графиктан ҡалышмай. Бәлки был юлы тап шулай килеп сығыр ҙа. Ваҡыт күрһәтер.


Нурға күмелде Отнурок » "Урал" гәзите\nҠалаға яҡын урынлашҡан Отнурок ауылы ла, ниһайәт, утлы булды. Ауылға электр уты үткәрелде. Быға тиклем ауыл халҡы генератор, шәмдәр ярҙамында көн күрһә, хәҙер улар ҙа заман уңайлыҡтары менән файҙалана. Алты саҡрымлыҡ линия быйыл төбәк Башлығы Рөстәм Хәмитов ярҙамы менән сафҡа индерелде.\nАуыл старостаһы Виктор Пелисов район хакимиәте менән һөйләшкәндән һуң, төбәк етәксеһе хакимиәтенә мөрәжәғәт итә. 2016 йылдың ноябрендә Рөстәм Зәки улы старостаны һәм урындағы крәҫтиән-фермер хужалығы башлығы Маргарита Миняеваны шәхсән ҡабул итә. Осрашыу барышында Рөстәм Зәки улы Хөкүмәткә һәм район хакимиәтенә ауылға электр уты үткәреүҙе финанслау мәсьәләһен ҡарарға ҡуша.\n- Эштәр барышы менән Рөстәм Зәки улы шылтыратып ҡыҙыҡһынды. Ауылға электр уты үтеүен белгәс кенә, мәсьәләне шәхси иғтибарҙан аласағын әйтте. Халыҡ та рәхмәтле, - тине Нура ауыл хакимиәте башлығы Надежда Фәйрүзова.\nОтнурокта 20 кеше йәшәй. Бынан тыш, ауылда күп кенә дача участкалары иҫәпләнә. Улар ҙа электр линияларына тоташа ала. Электр уты булмау сәбәпле, ауылда сауҙа нөктәләре юҡ. Һөт фермаһы ла тулы ҡеүәткә эшләмәй ине. Ауылға ут үткәреү менән күп мәсьәләләр хәл ителде. Халыҡ та ҡыуанып бөтә алмай, күпләп көнкүреш техникаһы һатып ала. Быға тиклем хужалыҡта иң кәрәкле техника - генераторҙарҙы электр уты алыштырҙы. Бензинға хаҡ артҡан мәлдә ауыл халҡы еңел тын аласаҡ, әлбиттә.


Мөхәммәд хәҙрәт | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > тарих, риүәйәттәр, легендалар > Мөхәммәд хәҙрәт\n« Кем йүләр?\nМөхәммәд ғәләйһиссәләмгә вәхи килеүе »\nОшо бала пәйғәмбәрҙәрҙең һуңғыһы — Мөхәммәд салла- лаһу ғәләйһи үә сәлләм ине. Мөххәммәдтең (ғәләйһиссәләм) тыуыуы ғәрәптәр араһында мәшһүр булған фил йылында, рәбиғел әүүәл айының туғыҙынсы көн иртә менән ине, Мөхәммәд ғәләйһиссәләмдең донъяға килеүе иртә менән Мәккә ҡалаһында Әбү Талибтың йортонда булып, миләди менән 571 йыл, 20 апрелгә тура килә.\nМөхәммәд ғәләйһиссәләмде иң әүәл имеҙгән ҡатын Әбү Ләһәбтең кәнизәге — Сүәйбә ине. Сүәйбә бынан элек Хамза ибн Ғәбдел Мутталибты, һуңыраҡ Әбү Сәлимә ибн Ғәбдул Әсәдты имеҙгәне өсөн, улар Мөхәммәд ғәләйһи үә сәлләм менән һөт ҡәрҙәштәрҙер.\nСүәйбә Мәккәлә булғанда рәсүлуллаһ янына килә үә унан хөрмәт күрә ине. Әбү Ләһәб рәсулуллаһтың һижрәт иткәндән һуң Сүәйбәне азат иткәйне. Фәтх Хайбәр йылында Мәккәлә вафат булды. Тәрбиәсеһе атаһынан ҡалған кәнизәк Үмм Әймән ине. Үмм Әймән «Бәракә» исемендә Хәбәши ҡәбиләһенән бер ҡатындыр. Рәсулуллаһҡа атаһынан мираҫ булып ҡалды. Хәҙисәгә өйләнгәндә, ул уны азат итте. Үмм Әймән элек Ғабид ибн Зәид исемендә берәүгә кейәүгә сығып, унан Әймән исемле бала тыуҙырҙы. Унан һуң рәсүлуллаһтың тәрбиәгә алынған Зәид ибни Хәрисәгә барып, унан Әсәмәне килтерҙе. Үмм Әймән — аҡыллы һәм хөрмәткә лайыҡлы бер ҡатындыр. Рәсүлуллаһтың вафатынан һуң бик ҡайғырҙы.\nРәсүлуллаһ уны бик ярата үә ихтирам итә ине. Уның тураһында: «Үмм Әймән — минең әсәм һуңында икенсе әсәм», — тиә ине.\nБыл ваҡыттарҙа Мәккә ғәрәптәрендә балаларын имеҙеү һәм тәрбиәләү өсөн сәхрә ғәрәптәренә биреү ғәҙәте бар ине. Сөнки бала, сәхрәлә таҙа һәм әрһеҙ булып үҫеп, тормоштағы һәр төрлө ваҡиғаларға сыҙамлы һәм ҡеүәт эйәһе булып етешә. Шул ғәҙәт буйынса, Мөхәммәд ғәләйһи үә сәлләмде лә сәхрә ғәрәптәренә имеҙергә биреү ҡарар ҡылынды һәм Бәни Сәғд ҡәбиләһендәге Әбү Зуәйб ҡыҙы Хәлимәгә тапшырылды. Хәлимәнең ире Харис ибн Ғабдел Гуззә ине. Башта Хәлимә: «Беҙ үҙебеҙ ҙә фәҡир, был етем баланы тәрбиәләүҙән беҙгә файҙа теймәҫ», — тип тәрбиәгә алырға теләмәгән ине, ләкин Мөхәмәдте күргәс, күңелендә ҙур өмөт уянып үә шул баланы бик һөйөп, ауылына алып китте. Мөхәммәдте ҡабул иткән ғаиләнең хәлдәре алға киткәс,: «Етем баланың аяғы еңел булды, бәрәкәтле бала икән», — тинеләр. Мөхәммәд бик тиҙ үҫеп, алты айҙа йөрөй башланы үә туғыҙ ай тигәндә асыҡ һөйләшә башланы. Биш йәшенә ҡәҙәр һөт анаһы Хәлимә ҡулында тәрбиә тапты. Хәлимә рәсүлуллаһ менән Әбү Суфьян ибн Харисты ла имеҙҙе. Шуның өсөн улар һөт ҡәрҙәштәрелер. Хәлимәнең Ғабделлаһ исемле улы, Әнисә, Жүзәмә исемле ике ҡыҙы бар ине. Жүзәмә Мөхәммәдте (ғәләйһиссәләм) ҡарай ине. Мөхәммәд Хәҙисәгә өйләнгәс, Хәлимә уларға ҡунаҡҡа килгәс, уға күп рәхмәттәр һәм бүләктәр бирелде. Фәтх Мәккәнән элек вафат булды. Мәккә фәтх ҡылынғас, Хәлимәнең ҡыҙ ҡәрҙәше рәсүлуллаһҡа килеп бүләктәр алды. Һөт анаһының үлгәнен ишеткәс, рәсүлуллаһтың күҙҙәренән йәш аҡҡанлығы риүәйәт ителәлер.\nӘминә (пәйғәмбәребеҙҙең әсәһе), һәр йыл һайын Мәҙинәгә барып, һөйөклө ире Ғабделлаһтың ҡәберен зыярат итә һәм иренең туғандарын күреп китә ине. Мөхәммәд ғәләйһи үә сәлләм алты-ете йәшкә етеп, бер ни тиклем уңды-һулды айыра башлағас, атаһының ҡәберен зыярат итеү һәм атаһының яҡындарын күрһәтеү өсөн, Әминә улын да Мәҙинәгә алып китте. Яндарында Үммүл Әймән дә бар ине. Мәҙинәнән ҡайтышлай Әбвә тигән ауылда Әминә сирләп вафат була һәм шунда ерләнә. Шулай итеп, Мөхәммәд алты-ете йәшендә етем ҡала. Мөхәммәд ғәләйһиссәләм ҡарттаһы Ғәбдел Мутталибтың тәрбиәһендә ҡала. Ғәбдел Мутталиб Мөхәммәдте бик ярата, Мөхәммәдтең киләсәктә бөйөк бер зат буласағын һиҙенә, шуның өсөн уның тәрбиәһенә ҙур иғтибар бирә ине. Мөхәммәд ғәләйһиссәләм ҡарттаһы Ғәбдел Мутталиб ғаиләһендә етемлек әсеһен күрмәй үҫә ине.” Ләкин Мөхәммәд ғәләйһиссәләм һигеҙ йәшенә еткәндә, Ғәбдел Мутталиб та вафат булды. Ғәбдел Мутталибтан һуң, уның васыяты буйынса, баланы Мөхәммәд ғәләйһиссәләмдең атаһы Ғабделлаһтың бер туғаны булған Әбү Талиб үҙ тәрбиәһенә ала. Әбү Талиб аҡыллы, шәфҡәтле үә мәрхәмәтле бер зат ине. Ул Бәни һәшимдең рәйесе булып, Мәккә халҡы алдында ҙур хөрмәткә эйә ине. Ул Мөхәммәдте үҙ улдарынан да артыҡ итеп һөйә, уға шәфҡәт, мәрхәмәт күҙе менән ҡарай ине.\nӘбү Талиб үҙе фәҡир, ғаилә лә ҙур булғанлыҡтан, Мөхәммәд башҡа бай кешеләрҙең балалары шикелле нәҙек тәрбиә күрә алмай, әрһеҙ үҫә ине. Ҡөрәйш ғәрәптәре һәр ваҡыт каруан менән мал алып Шамға баралар, унан Шам әйберҙәрен алып ҡайтып, Ғәрәбстанға тараталар ине. Әбү Талиб, сауҙагәр булыу сәбәпле, бик йыш Шамға бара ине.\nРәсүлуллаһтың Шамға беренсе сәфәре\nБер ваҡыт Мәккә каруаны менән Әбү Талиб Шамға сәфәргә сыҡмаҡсы булды, Мөхәммәд унан айырылаһы килмәйенсә илағас, уны ла шул сәфәргә алып китте. Ул ваҡытта Мөхәммәд туғыҙ менән ун ике йәш араһындағы бала ине. Каруан ҡайтышлай Бусра ҡалаһы янына еткәндә, бер йортта ғибәҙәт менән мәшғүл булған Бәхира исемле бер раһиб (монах) улар менән һөйләшер өсөн ҡаршыларына сыҡты һәм: «Китап мөҡәддәстең хәбәренә күрә, яҡын араларҙа ғәрәптәрҙән бер пәйғәмбәр сығырға тейеш, һеҙҙә быға дәлилдәр була алған берәй төрлө ғәләмәттәр күренмәйме?» — тип каруан кешеләренән һораны. Шул ваҡыт Мөхәммәдте (ғәләйһиссәләм) күреп, уның шул китап мөҡәддәс хәбәр биргән кеше буласағын зан ҡылды (уйланы). Йәһүҙи үә насара ғалимдары араһында һәр ваҡыт һуңғы пәйғәмбәр тураһында һөйләнә, тиҙҙән уның килеүе көтөлә ине. Мөхәммәдтең Бәхираны күреүе шул бер мәртәбә генә булды. Ул ваҡытта Мөхәммәд йәш бер бала булғанлыҡтан, Бәхира менән күрешеүҙән һис бер нәрҫә аңлай алмағаны тәбиғиҙер.\nШамға икенсе сәфәр һәм Хәҙисәгә никахланыу\nМөхәммәд ғәләйһи үә сәлләм егерме биш йәштәрендә Мәккә ҡалаһының бай сауҙагәре Хәҙисә бинт Хуилидтең малы менән Шамға сәфәр ҡылды. Үҙе менән Хәҙисәнең ҡоло Мәйсәрәне лә алды. Хәҙисә Мәккәнең иң бай кешеләренән һанала ине. Мөхәммәд ғәләйһиссәләм ҡәүеме араһында тура һәм ышаныслы булыуы менән дәрәжә ҡаҙанғайны, хатта уны «Әл-Әмин» (ышаныслы) тип йөрөтәләр ине. Мөхәммәд (ғәләйһиссәләм) был сәфәренән күп табыштар менән әйләнеп ҡайтты.\nХәҙисә Ҡөрәйш ҡәбиләһенән ҡырҡ йәштәрҙәге бер бай тол ҡатын ине. Мөхәммәд ғәләйһиссәләм Ҡөрәйш араһында иң ышаныслы, һәм иң турылыҡлы бер зат булғанға, һәм уның сауҙа эштәрендә оҫталығын белеп, Хәҙисә, кейәүгә сығыу ниәте менән, Мөхәммәдкә Нәфисә исемле ҡатын арҡылы һүҙ һалды.\nХәҙрәт Мөхәммәд тә аҡыллы, абруйлы был ҡатындың үтенесен кире ҡайтарманы.\nМөхәммәд үҙенең яҡындары менән Хәҙисәне барып һораны. Шулай итеп, Хәҙисә Мөхәммәдкә кейәүгә сыҡты. Мөхәммәдтең Хәҙисәгә мәһәр итеп егерме дөйә биреүе зекер ителә.\nМөхәммәд утыҙ биш йәштәре ваҡытында Ҡөрәйш ғәрәптәре Ҡәғбәне яңыртыу фекеренә килделәр. Быға ҡәҙәр Ҡәғбәтуллаһ кеше буйы ҡәҙәр генә булып, түбәһе лә асыҡ ине. Мәккәлеләр быны Ибраһим үә Исмәғил ғәләһиссәләм бина ҡылған нигеҙгә ҡәҙәр һүтеп, яңынан бина ҡылырға, түбәһен дә ябырға ниәт иттеләр. Бөтә ғәрәп милләте ҡаршында Ҡәғбә изге үә мөхтәрәм бер бина булғанлыҡтан, улар уны риба, зина кеүек эштәр менән тапҡан малдарҙы ҡатнаштырмайса, хәләл көс менән табылған малдары менән генә яңыртырға булдылар. Мал йыйылғас, Ҡәғбәне һөйләшкән өлөшөнә хәтле емереп, яңынан төҙөргә керештеләр. Мөхәммәд тә шул эштә ҡатнашып, таш ташыны. Бина һигеҙ аршин бейеклектә булып, түбәһе таҡта менән ябылды. Ишеге ерҙән күтәренке ителеп, баҫҡыс менән менә торған ителде. Бина тамам булғас, хәжәр әсүәтте (ҡара ташты) әүәлге урынына ҡуйыу хаҡында ғәрәп ҡәбиләләре араһында ҡаршылыҡ сыҡты, һәр ҡәбилә рәйесе ошо шәрәфле эште үҙенә алырға теләне. Низағ дүрт көнгә һуҙылып, араларында һуғыш та сыға яҙҙы.\nВәлид бин Муғирәнең тәҡдиме буйынса, Бәйтуллаһҡа кем беренсе килеп керһә, шуның хөкөмөн тыңларға булдылар. Иң беренсе Бәйтул Харам ишегенән Мөхәммәд (ғәләйһиссәләм) килеп керҙе. Барыһы ла Мөхәммәд (ғәләйһиссәләм) биргән кәңәшкә риза булдылар: бер кейемгә ташты ҡуйҙылар һәм ҡәбиләләрҙең башлыҡтары, кейемдең ситтәренән күтәреп, ташты Ҡәғбәтуллаһҡа алып барҙылар һәм Мөхәммәд (ғәләйһиссәләм) үҙ ҡулы менән ташты алып урынына урынлаштырҙы. Шуның менән Мөхәммәд (ғәләйһиссәләмдең) аҡыллы хөкөмө буйынса ғәрәп ҡәбиләләре араһында ҙур бәхәс һәм һуғыш булмай ҡалды.\nМөхәммәд (ғәләйһиссәләмдең) пәйғәмбәрлек килгәнгә ҡәҙәрге тормош хәле\nМөхәммәд (ғәләйһиссәләм) атанан фәҡир хәлдә етем ҡалғанлыҡтан, йәш ваҡытын ҡуй көтөү кеүек эштәр менән уҙғарҙы. Хатта Бәни Сәғд ҡәбиләһендә тәрбиәләнгәндә лә, үҙе кеүек балалар менән ҡуй көтә ине. Мәккәгә ҡайтҡас, үҙенең яҡындарына, бик аҙ хаҡ менән ҡуй көтөүе тураһында «Бухари» хәҙис китабында риүәйәт ителгән. Йәш ваҡытта ҡуй көтөү Мөхәммәд (ғәләйһиссәләмгә) генә хас булмайынса, башҡа пәйғәмбәрҙәр ҙә көтөү көткәндәр. Ул ваҡытта ғәрәптәр ҡараңғылыҡта йәшәгәндәр, һәм уҡыу-яҙыуҙан хәбәрҙәре юҡ дәрәжәһендә булған. Араларында бәғзе бер яҙыу белгән кеше булһа ла, улар бармаҡ менән һанарлыҡ, бик аҙ инеләр. Ул яҙыуҙы белгән кешеләр ҙә, мәктәптәрҙә өйрәнмәй, күберәге ҙурайғас ҡына өйрәнгән кешеләр. Мөхәммәд (ғәләйһиссәләм) мәктәп тигән нәрҫәне күрмәне, ишетмәне, уҡыу-яҙыуҙы белмәне. Егетлек дәүеренә кергәс, сауҙа менән шөғөлләнә башланы. Егерме биш йәше ваҡытында Хәҙисәнең малдары менән Шамға сәфәр итә. Хәҙисәгә өйләнгәс тә, уның малын үҫтерергә тырышты. Уның малына һалынып ятмайса, маңғай тире менән тапҡан малын ашар булды. Ул ваҡытта һындарға ғибәҙәт итәләр ине, ләкин Мөхәммәд (ғәләйһиссәләм), уларҙы мәкруһ күреп, уларға ғибәҙәт итмәй ине. Мөшриҡтәрҙең байрамдарына бармай һәм уларҙы ҙурламай ине. Зина, араҡы эсеү, һәм шуға оҡшаған бөтә ғәрәптәрҙе ҡаплап алған бысраҡ эштәрҙән Мөхәммәд (ғәләйһиссәләм) йыраҡ ине. Ғүмерендә бер мәртәбә араҡы эсмәгән һәм башҡа фәхештәрҙе лә эшләмәгән ине. Һындар исеменә салынған ҡорбан иттәрен ашамай ине. Мөхәммәд (ғәләйһиссәләм) йәштән үк үҙ ҡәүеме араһында тура һүҙлелек үә аманатты үтәү менән билдәле ине. Шуның өсөн Мәккә ғәрәптәре уны «Мөхәммәд Әмин» (туғрылыҡлы, ышаныслы) тиә торған булғандар. Пәйғәмбәр булып, халыҡты хаҡ дингә саҡыра башлағандан һуң, Әбү Суфьяндың һәр ҡолдан «Был һүҙҙәрҙе (дингә саҡырыуҙы) һөйләмәҫтән элек уның ялған һөйләгәнен белә инегеҙме?» — тигән һорауға, һәр ҡолдоң «юҡ» тип яуап биреүе лә Мөхәммәд тураһында ҙур дәлилдер.\nМөхәммәд (ғәләйһиссәләм) пәйғәмбәр булғас, уның ҡаты дошманы булған Нәзир бин Харис ҡәүеменә шулай тип әйткән: «Мөхәммәд йәш сағында һеҙҙең арағыҙҙа иң һөйөклө, иң тура һүҙле, иң ышаныслы бер кеше ине. Инде уның сәстәренә сал кергәс, халыҡҡа «Аллаһ бер, үлемдән һуң терелеү бар» тигән һүҙҙәренә һеҙ уны сихырсы тиһегеҙ, юҡ, ул сихырсы түгел», — тийеүе лә Мөхәммәд (ғәләйһиссәләмдең) ҡәүеме араһында ҙур дәрәжәлә тороуына дәлилдер. Бында һорау тыуа: «Нисек йәштән ук етем ҡалған, ата-әсә\nтәрбиәһенән, малдарынан мәхрүм булған Мөхәммәд (ғәләйһи үә сәлләм) шундай яҡшы әхләҡле була алған? Нисек бөтә ғәрәптәр шикелле араҡы эсәргә, зина ҡылыуға, поттарға табыныуға һәм башҡа фәхишлектәргә ул бирелмәгән? Бындай тәрбиә биреүсе, Ибраһим, Муса үә Ғайса кеүек бөйөк пәйғәмбәрҙәрҙе лә тәрбиә итеүсе, уларҙы халыҡҡа иман һәм юл күрһәтеүсе итеп әҙерләгән — Аллаһу Тағәлә Үҙелер.\nМөхәммәд ғәләйһиссәләм ҡырҡ йәшенә ҡәҙәр ҡәүеме араһында мөхтәрәм булды, һәр кем уның туғрылығына ышанды. Сауҙа эшенән башҡа нәмә менән мәшғүл булманы. Мөхәммәд ғәләйһисәләмгә вәхи әүәл төш күреү менән башланды. Мөхәммәд ғәләйһиссәләмдең күргән төштәре барыһы ла асыҡ һәм дөрөҫкә сыға ине. Ҡырҡ йәштәренә еткәндә, Мөхәммәд ғәләйһи үә сәлләм, яңғыҙлыҡты ихтыяр итеп, Мәккә янындағы Хира тауында ғибәҙәт итте, фекерләне, тоғро бер дин тураһында уйланы. Ул Хира тауындағы тау тишегенә кереп, ун-ун биш көн тора ине. Аҙығы бөтһә, ҡатыны янына ҡайтып алып килә ине.\n(һәр рәсүл вәхи килмәҫтән әүәл, яңғыҙлыҡты ихтыяр итә ине, вәхи һәр рәсүлгә яңғыҙлыҡта килмештер. Ғайса ғәләйһиссәләм, дәғүәткә башламаҫтан элек, тауҙарҙа йөрөп фекерләр ине).\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 24.11.2017 в 23:18, и размещена в категории тарих, риүәйәттәр, легендалар. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


Иң төҙөк үҙйөрөшлө техника хужаһына бүләк\nӘбйәлил районында шәхси транспорт хужалары конкурста ҡатнашты. Төп талаптар - трактор-беларустарҙың документтары теүәл булырға, техник торошо ла һорауҙар тыуҙырмаҫҡа тейеш. Был конкурс тирә-яҡ мөхиткә зыян килтермәүҙе лә, хәүефһеҙлек ҡағиҙәләрен үтәүҙе лә маҡсат итеп ҡуя.\nАуыл тормошон техникаһыҙ күҙ алдына килтереп булмай, бесәнен сабам, йыям, ташыйым тиһәң дә, ағас эшенә лә трактор кәрәк. Элек үҙйөрөшлө техника тик колхоз, совхоздарҙа ғына булһа, хәҙер һәр бер хужаның тиерлек үҙ транспорты бар. Ул ғына түгел арбаһы ла, тырмаһы ла, тейәгесе лә. Алтын ҡуллы оҫталар кәрәк-яраҡты үҙҙәре лә эшләп ала. Мәҫәлән, Айбулат Зәйнуллин хужалыҡ эштәре өсөн ыҡсым ғына трактор йыйып ҡуйған. Хәҙер баҡса һөрөргә йәки утын ташырға транспорт эҙләргә кәрәкмәй. Быйыл ул конкурста ла ҡатнашҡан.\nӘммә үҙйөрөшлө техниканың файҙаһы ғына түгел, зыяны ла бар. Төҙөк булмаған транспорт сараһы тирә-яҡ мөхитте бысрата, икенсенән тир-йүндәгеләргә лә хәүеф менән янай, йәғни юл фажиғәһе килеп сығыуы бар. Шуға күрә Әбйәлил районы үҙйөрөшлө техника хужалары араһында конкурс ойошторорға хәл итә лә инде.\nТәүге йылда конкурста райондың 13 ауыл биләмәһе ҡатнашһа, быйыл үҙ көсөн һынап ҡарарға теләүселәр күп. Сөнки бер яҡтан техника ла тәртипкә килтерелә, икенсенән ярышта еңеп бүләк алыу мөмкинлеге лә бар. Транспорт хужалары хәүефһеҙлек мәсьәләһенең мөһимлеген дә яҡшы аңлай.\n"Үҙйөрөшлө техника" аҙналығы ойоштороу районда теркәлгән техника иҫәбен арттырырға ла булышлыҡ иткән. Төбәктәге транспорт сараларының техник торошо ла күпкә яҡшырған. Ә алтын ҡуллы оҫталар, йәки замана кулибиндары өсөн был сара тәжрибә уртаҡлашыу, үҙеңдең ижад емешеңде күрһәтеп алыу мөмкинлеге лә.


Рөстәм Хәмитов: «Башҡортостан Рәсәйҙең иҡтисади картаһында лайыҡлы урын биләй» // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов: «Башҡортостан Рәсәйҙең иҡтисади картаһында лайыҡлы урын биләй»\n15:37, 8 июля 2015 Сәйәсәт\nФото: | Видео: Ринат Исҡужин, Мирон Доровских\nӨФӨ, 2015 йыл, 8 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.\nБашҡортостан — Рәсәйҙең иҡтисади картаһында лайыҡлы урын биләгән бай, уңышлы республика, шуға күрә өс йыл элек ҡалабыҙға, республикабыҙға Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы һәм БРИКС саммиттарын үткәреү хоҡуғы бирелде. Был турала республика Башлығы Рөстәм Хәмитов Өфөлә ШОС һәм БРИКС саммиттарының халыҡ-ара матбуғат үҙәгендә журналистар өсөн ойошторолған брифингта белдерҙе.\nБашҡортостан Башлығы төбәктең иҡтисади ҡеүәте тураһында һөйләне, республиканың Рәсәйҙең ҙур төбәге булыуын билдәләне. «Халыҡ һаны буйынса беҙ етенсе урында, ә майҙан буйынса тәүге егерме субъект исемлегенә инәбеҙ. Сәнәғәтебеҙ ҡеүәтле», — тине Рөстәм Хәмитов.\nРеспублика нефть менән дан тота, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов. Шулай уҡ ул төбәктең ауыл хужалығындағы уңыштары, экологик яҡтан таҙа, туҡлыҡлы, файҙалы продукттар етештереү хаҡында һөйләне.\nТөбәк етәксеһе сәнәғәт етештереүендәге, тау-металлургия тармағындағы уңыштар менән дә бүлеште. Атап әйткәндә, ул машиналар эшләү предприятиелары тураһында һөйләне. Шуларҙың иң ҙуры — Өфө моторҙар эшләү берекмәһе. Унда хәрби авиация двигателдәре сығарыла. Быйыл заводҡа 90 йыл тула. Ул Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында Өфөгә күсерелгән.\nХалыҡ-ара форумдарға әҙерлеккә йомғаҡ яһап: «Саммиттарға бер ай ҡалғас, бөтә объекттар ҙа тапшырылды, ҡала ла әҙер», — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.\n— Дөйөм алғанда, беҙ саммиттарҙы үткәреүгә йөҙ процентҡа әҙер. Бөтә системалар ҙа эшләй, инфраструктура әҙер. Өфө мәртәбәле ҡунаҡтарҙы ҡаршылай, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов.\nТеги: башҡортостан башлығы,шос һәм брикс саммиттары


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - БЕРЕНСЕ БУЛҒАНБЫҘ БЕРЕНСЕ БУЛЫРҒА ТЕЙЕШБЕҘ - 2019 - Мәҡәләләр\nБЕРЕНСЕ БУЛҒАНБЫҘ БЕРЕНСЕ БУЛЫРҒА ТЕЙЕШБЕҘ\nТормошта үҙ алдына ҡуйған маҡсатына эҙмә-эҙлекле алып барыусы, принципиаль ҡарашлы, тура һүҙле, объектив, заман ҡуйған проблемалар хаҡында ҡыйыу фекер йөрөтөүсе, республикабыҙҙы, милләтебеҙҙе ҡайнар һөйгән, күп изге эштәр башҡарған шәхес, Рәсәй Федерацияһы Дәүләт Думаһы депутаты Зариф Закир улы БАЙҒУСҠАРОВ менән әңгәмә ҡорҙоҡ был рубрикала.\nЗариф Закир улы, шундай бер бәхәсле әйтем бар: "Балаңды тәрбиәләмә, үҙеңде тәрбиәлә: үҫеп еткәс, ул барыбер үҙеңә оҡшаясаҡ". Был әйтемгә ҡарата фекерегеҙ нисек? Ғөмүмән, үҙегеҙ атайығыҙҙан ниндәй тәрбиә алдығыҙ?\n- Мин был фекер менән тулыһынса килешеп бөтмәйем, сөнки мин аталары яҡшы булып та, балаларының уларҙың киреһе булған миҫалдарҙы күп беләм. Тәрбиәне бөтөнләй инҡар итергә ярамай. Беҙҙең халыҡта тағы ла бер әйтем бар: "Инә бүре нисек олоһа, көсөгө лә шулай олой". Бында тәрбиәлә әсәйҙең йоғонтоһо хаҡында һүҙ бара. Һеҙ килтергән фекер ниндәйҙер айырым осраҡ өсөн тап килеүе лә бар, әммә һәр саҡта ла түгел.\nАтайымдың әйткән һүҙҙәре һәр ваҡыт иҫемдә, ҡолағымда сыңлап тора. Әммә мин бар йәһәттән дә атайыма оҡшарға тырышманым. Ни өсөн тигәндә, атайҙарҙың һәр бер ҡылығы ла дөрөҫ булмауы бар. Атайым үҙе әйтеүе буйынса, ун һигеҙ йәшенән тәмәке тарта башлаған. Ғүмер буйы тартты. Мин иһә ғүмерҙә лә тәмәкене ауыҙыма алып та ҡарағаным булманы. Шуға күрә был яғынан мин атайыма оҡшағанмын тип әйтә алмайым. Әлбиттә, мине тәрбиәләүҙә уның йоғонтоһо бик ҙур булды. Уның: "Улым, кешене бер ҡасан да илатма, кешенекенә теймә", - тигән һүҙҙәре һәр ваҡыт хәтеремдә. Мин бер ваҡытта ла кешенекенә ҡул һонғаным юҡ, шул уҡ ваҡытта үҙемдекен дә бирмәйем. Тағы ла: "Ауыҙың тулы ҡара ҡан булһа ла, кеше алдында төкөрмә", - тигән һүҙҙәрен дә онотмайым. Нисек кенә ауыр булһа ла, зарланмайым, танауымды төшөрмәйем. Атайым бер саҡ: "Ҡартатайың, беҙҙең Байғусҡаровтарҙан бер кеше сығасаҡ, тигәйне. Шул кеше һин булырһың инде", - тигәйне. Ҡартатайым Ырымбурҙа Ҡарғалы ауылында уҡып ҡайтҡас, биш ауылға мулла булып торған. Мин йәй көнө донъяға килгәндә ҡартатайым ныҡ ауырыған булған. Мине күтәргән дә, исем ҡушҡан. Ғүмерендә иң һуңғы исемде лә миңә ҡушҡан һәм атайыма: "Изгелек күрһәң, ошо балаңдан күрерһең", - тигән.\nАтайығыҙҙың исеме Закир, һеҙҙеке Зариф. Ғөмүмән, улына исемде атаһына, ҡыҙына әсәһенә оҡшатып ҡушыу ҙа юҡтан ғына килмәгәндер инде. Шулай бит?\n- Ни өсөн миңә Зариф тип исем ҡушҡандарын белмәйем. Атайым иртә донъя ҡуйҙы, ул саҡта һорарға ла сәбәп булмағандыр. Күрше ауылда атайымдың Зариф тигән дуҫы ла бар ине. Кем белә, бәлки, шуның хөрмәтенә миңә ошо исемде ҡушҡандарҙыр.\nАтайығыҙға бәйле тағы ла ниндәй бала саҡ хәтирәләре менән уртаҡлашыр инегеҙ?\n- Атайым уҡырға яратты. Көтөү көткәндә һәр ваҡыт үҙе менән "Ағиҙел" журналын йөрөттө. Миңә күп кенә тарихи урындар хаҡында һөйләне. Үҙем иҫ белгәндән башлап, дүрт йәшемдән һыбай йөрөнөм, атайыма йылҡы, һыйыр көтөштөм. Беҙҙең колхоз ере ауылыбыҙҙан 40 саҡрымдай алыҫлыҡтағы Ямантауҙа ине. Яҙ көнө атайым мәрхүм менән атҡа арба егеп алып, көтөүҙе шунда ҡыуабыҙ. Аҙна буйы ағас будкала йәшәп, мал көтәбеҙ. Үҙебеҙ ашарға бешерәбеҙ, үҙ йүнебеҙҙе үҙебеҙ күрәбеҙ. Балыҡ та тотабыҙ. Төндәрен ҡыуышыбыҙ янына айыу килә торғайны. Атайым миңә: "Айыу кешегә теймәй ул, һин унан ҡурҡма. Беҙ уның биләмәһенә килгәнбеҙ, шуға ризаһыҙлығын белдерә. Иң ҡурҡынысы ике аяҡлы хайуан. Кешенән генә ҡурҡырға кәрәк", - тип әйтер ине. Айыу нығыраҡ тынғыһыҙлай башлаһа, мылтығын алып сығып, һауаға атһа, тайыш табан табанын ялтырата торғайны. Аҙна үтеүгә, икенсе көтөүсе килеүгә ауылға ҡайтабыҙ. Май айында мәктәптәрҙә уҡыуҙар тамаланғандан алып август аҙағына тиклем мин шулай атайым менән бергә йөрөйөм.\nМәшһүр шағирыбыҙ Рәйес Түләк үҙенең "Яныу" поэмаһында көтөү көткәндә ваҡыт туҡтап ҡалыуы хаҡында әйтеп үтә:\nДошманыңа теләмәҫлек теләк:\nӘгәр көтһәң һарыҡ көтөүен -\nҺин көтмә лә юлдар ҡыҫҡарыуын,\nҺин көтмә лә ваҡыт үтеүен.\nҺин ашыҡһаң, тиҙлек әкренәйә,\nВаҡыт әкренәйә, ул туҡтай.\nАна, ваҡыт өйөр артындағы\nСатан һарыҡ булып һылтыҡлай.\nМин үҙем дә көтөү көткән кеше булараҡ, ваҡыттың үтмәүен һиҙә инем. Һеҙгә нисек тойолдо был кисереш?\n- Мин, киреһенсә, урманда йәшәүҙән, атта һыбай йөрөүҙән ҙур ҡәнәғәтлек ала торғайным. Төрлө йәнлектәр менән аралашыу, ашарға бешереү, тәбиғәт биргән ризыҡ менән туҡланыу, балыҡ мәскәүләү - былар барыһы ла ғүмеремә күңелемә һеңеп ҡалды. Миңә көтөүҙә, киреһенсә, ваҡыт етмәне кеүек.\nАтайығыҙ һеҙҙең киләсәгегеҙҙе нисек күрҙе һәм уның хыялдары тормошҡа аштымы?\n- Атайымдың хыялдары тормошҡа ашҡандыр тип уйлайым. Ул миңә: "Әгәр ҙә уҡымаһаң, бына минең һымаҡ көтөү көтөрһөң йә тракторсы булып йөрөрһөң. Уҡыһаң, кеше булырһың. Үҙең ҡара. Әгәр ҙә минең һымаҡ көтөү көткөң килһә, уҡыма", - ти торғайны. Атайымдың бер ҡасан да мин уҡыған мәктәпкә килгәнен хәтерләмәйем. Шулай уҡ мин алған билдәләр менән дә ҡыҙыҡһынманы. "Нисек уҡыйһың?" тип һорағанын да иҫләмәйем. Әле ауылда атайымдың йәштәштәре иҫән-һау. Әгәр ҙә ул бөгөн иҫән булһа, минең менән риза булыр, ҡыуаныр ине тип уйлайым. Атайым тура һүҙле булды. Совет осоронда пропаганда эше бик киҫкен ҡуйылды. Исмәғил Әхмәҙулла улы Ғәбитов беҙҙең ауылға килгән дә кәңәшмәлә бер кешенең депутатлыҡҡа кандидат булып күрһәтелеүен, шуға ауыл халҡының тауыш биреүен һораған. Атайым торған да: "Беҙ һеҙ тәҡдим иткән кешене белмәйбеҙ, күргәнебеҙ ҙә юҡ. Иң тәүҙә килһен, күренһен, ҡарап ҡарайыҡ", - тип әйткән. Исмәғил Әхмәҙулла улы атайымдың ошо һүҙҙәрен йыш иҫкә төшөрә.\nАтаһының улы Зариф Закир улы шулай уҡ тура һүҙле бит. Шулай түгелме? Тураһын әйтеүе ҡыйын түгелме?\n- Был холҡом атайымдан мираҫ булып ҡалғандыр тип уйлайым. Әлбиттә, тура һүҙлеләргә йәшәүе ауырыраҡ. Сөнки тураһын әйткән башҡаларға ғына түгел, хатта туғанына ла ярамай.\n"Урал батыр" эпосында "Яҡшылыҡ булһын атығыҙ!" тигән йәшәү принцибы борон-борондан халҡыбыҙҙың йәшәү принцибына әүерелгән. Әммә беҙ шундай заманда йәшәйбеҙ, заманға тиң йәшәр өсөн был принцип халҡыбыҙға ҡамасаулағанын да тоябыҙ. Ни өсөн тигәндә, тик яҡшылыҡ менән генә еңеп булмаған ҡаршылыҡтар, проблемалар була. Һеҙ бына ошондай ҡапма-ҡаршылыҡты тойғанығыҙ бармы? Беҙҙең тәрбиә, тарихи менталитет шундай формалашҡан, ә донъя бөтөнләй башҡаса. Шулай түгелме?\n- Мин был фекерегеҙ менән килешәм. Яңыраҡ магазинға ингәйнем, эргәмә бер ағай килде. Башҡортса һөйләшә. Баҡтиһәң, уның малайы беҙҙә эшләп киткән икән. Беҙҙең арала шундай һөйләшеү булды. Һүҙҙе ағай башланы:\n- Һеҙ малайымды ныҡ эшләттегеҙ, әммә уның эш хаҡы түбән булды. Һеҙ уны әрләнегеҙ, ярҙам итмәнегеҙ, - тип дәғүәләрен белдерә башланы.\n- Һеҙ башҡорттар әҙерәк эшләргә тейеш, тип уйлағайнығыҙмы? Миңә ҡалһа, улар башҡаларға ҡарағанда нығыраҡ эшләргә тейеш, - тинем уны бүлеп.\n- Һеҙ, барыбер ҙә, үҙегеҙ башҡорт була тороп, улыма ярҙам итмәнегеҙ, - ти ағай һаман да үҙ һүҙен өҫкә сығарырға теләп.\n- Хәтерләйһегеҙме, мин Мәскәүгә барып юллап, уға өс бүлмәле фатир алышып бирҙем, - тинем ағайҙың хәтерен яңыртырға теләп.\n- Эйе, һеҙ бит бөтәһенә лә фатир алырға ярҙам иттегеҙ, - ти был ағай һаман да үҙ туғыҙын туғыҙ итергә тырышып.\n- Юҡ, мин быны барыһына ла эшләмәнем. Өфөлә фатирлы булыу барыһына ла тәтемәй ул...\n- Фатир алыу ерунда ул, һеҙ уны барыбер әрләп эшләткәнһегеҙ. Һеҙ үҙегеҙ башҡорт булғас, үҙ башҡортоғоҙҙо әрләргә тейеш түгелһегеҙ...\nБыл ағай менән уртаҡ тел таба алманыҡ. Ахыр сиктә, уның янынан китеп барырға тура килде. Үкенескә күрә, бына ошондай хәлдәр ҙә булып тора.\nТағы ла бер миҫал тураһында һөйләмәй булдыра алмайым. 55 йәштәр самаһындағы бер апай килде миңә. Район хакимиәте аша әсәһенә кер йыуыу машинаһы алып биреүҙе һорай. Мин унан: "Ә әсәйегеҙҙең балалары юҡмы?"- тип һорайым. "Бар, беҙ ғаиләлә алты бала үҫтек", - ти был. "Шул алты балаһы йыйылышып ул машинаны әсәйегеҙгә алып бирә алмайһығыҙмы һуң?" - тием уға. "Беҙ ней алып бирә алабыҙ, әммә дәүләт алып бирһә, яҡшыраҡ була бит", - ти апай күҙен дә йоммай. Мин шуға аптырайым: нисек инде алты бала үҙҙәренең бер әсәһен ҡарай алмай? Быны аңларға минең башым етмәй.\nТағы ла бер һуғыш ветеранының ҡыҙы килеп, аталарына шифаханаға путевка юллап алып биреүемде үтенде. Беҙҙең арала шундай һөйләшеү булды:\n- Атайығыҙҙың пенсияһы 70 мең тирәһе бар бит?\n- 68 мең...\n- Ә атайығыҙҙың пенсияһын кем ала?\n- Ә атайығыҙ фатир алдымы?\n- Алды, район үҙәгендә...\n- Ул фатирҙа кем йәшәй?\n- Минең улым...\n- Һеҙгә оят түгелме? Атайығыҙ һеҙгә фатир алып биргән. Өҫтәүенә, айына 68 мең һум аҡсаһы килеп тора. Шул аҡсаның яртыһын ғына алып атайығыҙҙы шифаханаға ебәрә алаһығыҙ бит, шулаймы?\n- Мин аңланым һеҙҙе...\nШулай тине лә был ҡатын сығып китте. Ҡыҙғаныс, һуғыш ветераны булған аталарын, ҡартаталарын үҙҙәренә файҙа булһын өсөн генә йөрөтөүсе балалар бар. Үҙҙәре өсөн алған фатирҙарында йәшәүсе ветерандар бик һирәк. Мин бындай кешеләрҙе аңламайым.\nАуылдарҙы һаҡлау мәсьәләһе бөгөн демографик, тимәк, стратегетик мәсьәлә булараҡ, дәүләт тарафынан хәл ителергә тейеш. Һәр заманда, һәр дәүләттә ауыл илде кеше ресурстары менән тулыландырған. Хәҙерге көндә иһә ауылдарҙы һаҡлау иң беренсе нәүбәттә иҡтисади мәсьәлә. Шулай бит?\n- Демография мәсьәләһенә килгәндә һеҙҙең менән килешәм: ауылдарҙа балалар һәр ваҡыт күпләп тыуҙы. Бына беҙҙең ғаиләлә биш бала булды. Ауылыбыҙҙа дүрт баланан да кәм ғаиләләр булманы. Шул уҡ ваҡытта дәүләт тарафынан ауылға иғтибар бөтөнләй юҡ тип әйтеү дөрөҫ булмаҫ. Фермерҙарға дәүләт ярҙам итергә әҙер. Әммә фермерҙарҙың барыһы ла тиерлек ауылдарҙа эшләрлек кешеләрҙең ҡалмауы хаҡында борсола. Ауылда эш юҡ, тигән һүҙ һылтау ғына, тиҙәр фермерҙар. Хәйбуллала бер фермер дәүләт ярҙамы менән өс комбайн алған. Ауылдарында егерме бишләп эшләрлек йәштәге егеттәр бар икән. Баҡтиһәң, шул егеттәрҙең береһе лә иртә таңдан төнгә тиклем эшләгеһе килмәй. Шунан был фермер башҡа райондан ике егетте алып килеп, шуларҙы йәй буйы эшләтеп, 120-шәр мең хеҙмәт хаҡы түләгән. Шуға күрә, ауылда эш юҡ, тигән фекер менән килешмәйем.\nРәсәйҙең башҡа өлкәләре менән сағыштырғанда беҙҙең ауылдарҙа кеше күберәк йәшәй. Әгәр ҙә Рәсәйҙә 28 процент тирәһе халыҡ ауылда йәшәһә, беҙҙәге нисбәт 38 процент тирәһе. 2020 йылдың 1 ғинуарынан беҙҙә "Ауыл биләмәһен үҫтереү" программаһы эшләй башлаясаҡ. Был программаға ярашлы ауылдарға юл һалыу, газ үткәреү, өй төҙөү өсөн 3 процентҡа тиклем ипотекаға аҡса бүленәсәк.\nМинең барлыҡ туғандарым ауылда йәшәй. Улар ябай хеҙмәтсәндәр. Ейәнсура районында булғанда бер кеше менән таныштым. Уның өс бейәһе, иллеләп һарығы бар. Ул һәр көҙҙә өс тай һатып, 120 мең һум аҡса эшләй. Өҫтәүенә, һарыҡтан ғына 20-30 мең һум килем килә. Ҡыҫҡаһы, уға йылына өҫтәмә рәүештә кәмендә 150 мең самаһы аҡса килеп тора. Тағы ла бер кеше ҡыш көнө һарыҡтарҙы килешеү буйынса алты ай ҡарай ҙа, 20 процентын ҡараған өсөн үҙенә алып ҡалып, ҡалғанын хужаһына ҡайтара. Улар ҡатыны менән икеһе генә был һарыҡтарҙы ҡарай, саф килемдәре 200 мең самаһы тәшкил итә. Ауыл ере өсөн 200 мең һум да ҙур аҡса, айына 35-әр мең килеп сыға. Шул уҡ ваҡытта бындай эш менән шөғөлләнергә теләүселәр бик һирәк икән. Элек мал көтөүлектәре, сабынлыҡтар бик наҡыҫ булды. Хәҙер тотош болонлоҡтар сабылмай ҡалһа ла, эшләргә теләгән кеше бик һирәк. Ауылда йәшәп тә, һыйыр тоторға йыбаныусылар күбәйҙе. Һеҙ нисек уйлайһығыҙ, кеше хәҙер ауылда ни өсөн эшләргә теләмәй һуң?\nСовет заманында кешене мәжбүр итеп эшләтеү механизмдары бар ине. Хатта "Әрәмтамаҡлыҡ өсөн" тигән статья ла булды.\n- Миңә хатта эшләргә теләмәүселәрҙе төрмәгә ултыртайыҡ, тип тәҡдим әйткәндәре булды. Мин бындай аҙымға барыуға ҡаршы. Кешене эшләргә теләмәгәне өсөн генә төрмәгә ултыртыу дөрөҫ түгел. Минеңсә, кеше асыҡһа, мәжбүри рәүештә үҙе эшләйәсәк. Улар эшләргә теләмәй, сөнки ас түгелдәр. Күптәр кеше эш булмағаны өсөн эсә, тиҙәр. Шундай һорау: эше булмаһа ла, ул бит араҡыға аҡса таба. Эшләмәгәс, араҡыға ҡайҙан аҡса таба һуң? Шуға күрә эш булыу-булмау менән эскелек араһында бер ниндәй ҙә бәйләнеш юҡ. Беҙҙә эскелек һәм суицид осраҡтарының иң күбе Себерҙә күҙәтелә. Ниңә, Себерҙә эш юҡ тип әйтмәксе булаһығыҙмы? Бындай осраҡтарҙың иң әҙе Кавказда, Урта Азияла, ә ул яҡтарҙа эш күп тип уйлайһығыҙмы улай булғас? Үзбәктәр беҙгә килеп иң аҙ түләнгән иң ҡара эштә эшләргә лә әҙер...\nҺуңғы йылдарҙа Баймаҡ, Хәйбулла, Әбйәлил райондарында йөрөгәндә бер күренешкә шаһит булдым. Татарстан яғынан килеп, күпләп йылҡы, һыйыр, һарыҡ малдары һатып алалар. Бер яҡтан ҡарағанда, үҫтергән малды һатыу проблемаһы хәл ителгән һымаҡ, шул уҡ ваҡытта ауылдарыбыҙ яйлап башҡаларға сеймал сығанағына әйләнеп барған һымаҡ. Был проблеманы беләһегеҙме?\n- Беләм, әлбиттә. Баймаҡта ит эшкәртеү комбинатын төҙөгәйнеләр. Ул әҙ генә эшләне лә, туҡтаны. Һорашҡайным, ит тапшырыусы юҡлыҡҡа һылтандылар. Был төбәктә иң күп мал аҫраусылар йәшәгәнлеген иҫкә төшөргәндә, был һүҙҙәрҙең хаҡлығы шик тыуҙыра.\nЭйе, беҙҙең яҡта ит татлы, сөнки малдың ейгән ризығы - үлән сифатлы, ул ҡылғанға бәйле. Ҡымыҙ ҙа был төбәктә иң сифатлыһы һанала. Беҙҙең малдарҙы күпләп һатып алыусылар үҙҙәренә файҙаһы булмаһа, был эш менән шөғөлләнмәҫ инеләр. Улар беҙҙән алған малды һимертеп һатып, табыш ала. Шул уҡ ваҡытта беҙҙең магазиндарҙа ҡаҡланған ит, ҡаҙылыҡ һатылмай. Беҙ Өфөлә Түбәнге Новгородтан, Татарстандан, Удмуртиянан килтерелгән ҡаҙылыҡты һатып алабыҙ. Беҙ йылҡы һаны буйынса Рәсәйҙә Алтайҙан ҡала икенсе урындабыҙ, әммә беҙҙә "Ҡаҙылыҡ" тигән махсус магазин һаман юҡ. Барлыҡ сәбәптәр үҙебеҙҙә.\nТуған телде уҡытыу мәсьәләһе. Хәҙер балалар баҡсаларында башҡорт төркөмдәре бар, айырым башҡорт балалар баҡсалары ла барлыҡҡа килде. Башҡорт гимназияларында туған тел, башҡа мәктәптәрҙә дәүләт теле булараҡ башҡорт теле уҡытыла. Әммә урам үҙ эшен эшләй ҙә ҡуя. Хатта тик башҡорттар ғына йәшәгән ауылдарҙа ла балалар урамда дөйөм аралашыу телендә һөйләшә. Шуға күрә туған телде уҡытыу икенсе бер ҙур мәсьәләнең хәл ителеүен талап итә: йәғни туған телдә аралашҡан мөхит булдырыу. Әгәр ҙә ауылда ундай мөхитте ойошторам тиһәң, баланың ата-әсәһе ауылда йәшәргә, эшләргә тейеш. Тимәк, туған телде уҡытыу рухи мәсьәлә генә түгел, иҡтисади мәсьәлә лә. Был йәһәттән һеҙҙең ниндәй фекерҙәрегеҙ бар?\n- Беҙҙә һәр ваҡыт мәктәпте, уҡытыусыны ғәйепләйҙәр. Ул төптө дөрөҫ түгел. Әгәр ҙә ғаиләлә туған тел мөхите юҡ икән, бер бала ла башҡортса һөйләшмәйәсәк. Беҙ, мәҫәлән, үҙебеҙҙең ғаиләлә тик башҡортса аралашабыҙ. Гәлсәр ҡыҙым 39-сы мәктәптә уҡыны һәм ул мәктәптә башҡорт теле өйрәнелмәй. Ул хәҙер башҡортса һөйләшеп кенә ҡалмай, йырлай ҙа, башҡортса бер хатаһыҙ яҙа.\nТыуған ауылығыҙға ҡайтып йөрөйһөгөҙмө?\n- Күгәрсен районындағы тыуған ауылым Ҡалмаҡта егермеләп кенә өй ҡалған. Алдағы йыл унда "Һаумыһығыҙ, ауылдаштар!" байрамы үткәрергә уйлайбыҙ. Ауылға илтеүсе юлдарҙы рәтләнек, зыяратты кәртәләнек. Мин буш торған бер өйҙө һатып алдым да, уны һүтеп, урынына бәләкәй генә ағас өй һалып ятам. Әлбиттә, мин унда ҡайтып йәшәргә йыйынмайым. Бәлки, башҡалар ҙа минең өлгөгә эйәрер тип өмөтләнәм. Һәр кеше үҙенең тыуған ауылына ҡайтып, бер өйҙө генә матурлаһа ла, ауылдың йөҙө үҙгәрәсәк һәм ул ауыл бөтмәйәсәк. Алдағы йыл ауыл урамына электр лампалары ҡуйырға уйлайбыҙ. Әле ауылымда тағы ла дүрт яңы йорт һалынып ята, тимәк, минең өлгөгә эйәреүселәр табылды.\nТажик фәйләсүфе Саҙритдин Айни "Киләсәкте яҡтыртыр өсөн үткәндең көлөнән ҡуҙ эҙләйем" тигән. Ошо күҙлектән ҡарағанда хәҙерге заман башҡорто тарихтағы башҡорттан айырмалы рәүештә ниндәй сифаттарға эйә булырға тейеш тип уйлайһығыҙ?\n- Ата-бабаларыбыҙ Рәсәйҙә беренсе булып үҙ республикаһын төҙөгән. Был уларға еңел бирелмәгән, күпме ҡан ҡойолған. Бүтәндәргә еңелерәк булған, сөнки башҡорттар республика төҙөгәс, уларға автоматик рәүештә ундай хоҡуҡ бирелгән. Беҙ Рәсәйҙә беренсе булғанбыҙ һәм беренсе булырға тейешбеҙ. "Беҙ яҡшыраҡ булдырабыҙ!" тине Башҡортостан Башлығы Радий Фәрит улы ла.\nҺуңғы 8 йылда республикабыҙ күп йәһәттән артта ҡалды. Элегерәк беҙ алдараҡ бара инек. Беҙҙә хатта бер генә федераль юғары уҡыу йорто ла юҡ. Федераль юғары уҡыу йорто булмағас, йәштәр ситкә китә. Ошо мәсьәләне хәл итмәһәк, республикабыҙ алға китмәйәсәк. Мин хәҙерге йәштәргә ныҡ ышанам. Улар белемле, тәртипле, маҡсатлы. Шул уҡ ваҡытта Мәскәүҙә, башҡа ҡалаларҙа йәштәребеҙ күп уҡый. Улар уҡыуын тамамлағас, беҙгә ҡайта алмай, сөнки эш урындары юҡ. Тимәк, эш урындары булдырыу ҙа кисекмәҫтән хәл итеүҙе талап иткән мәсьәлә.\nБеҙҙең ауылдан Йосопов Илнур тигән егет компьютер буйынса бик ҙур белгес һанала. Мин уны ауылда ыштанһыҙ йөрөгән сағынан алып беләм. Беҙ әгәр ҙә ана шундай Илнур һымаҡ егеттәргә ярҙам итмәһәк, алдынғы була алмаясаҡбыҙ.\nБалаларҙы тәрбиәләгәндә ниндәй кәңәш иң мөһиме тип уйлайһығыҙ?\n- Миңә атайым был һүҙҙәрҙе әйтмәне, әммә мин үҙ балаларыма "Һәр ваҡыт беренсе булығыҙ!" тием. Үҙем һәр ваҡыт яҡшыраҡ булырға тырыштым. Әрмелә хеҙмәт иткәндә спорт ярыштарында, политзаняиеларҙа һәр ваҡыт алдынғы була торғайным. Уҡыған саҡта ла, эшләгәндә лә шулай булдым. Бөгөн ҡыҙым да, улым да үҙ эшен ойоштороу уйы менән йәшәй. Хәҙерге йәштәр әгәр ҙә депутат, түрә булыуҙы ғына маҡсат итеп йәшәһә, иртәгә ул урындарҙан киткәс, эшһеҙ тороп ҡалалар бит. Әгәр ҙә үҙ эшеңде ойошторһаң, ул һинеке буласаҡ, башҡаларға ла эш урындары барлыҡҡа килә.\nБыл әңгәмәлә Зариф Закир улының Дәүләт Думаһындағы әлеге депутатлыҡ эшмәкәрлегенә әллә ни ҡағылманыҡ. Гәзитебеҙҙе уҡып барыусылар ул хаҡта хәбәрҙар, йәғни депутат булараҡ Зариф Закир улы матбуғат баҫмаларында ла, радио-телевидениела ла йыш сығыш яһай. Тимәк, һайлаусылары алдында яуап тота. Яуап тота икән, тимәк, уның эштәренең, хеҙмәтенең һөҙөмтәләре бар: һайлаусылары менән тығыҙ бәйләнеш тота, уларҙың аһ-зарын, проблемаларын ишетә, уларҙың ҡайһыларын закон рәүешендә, ҡайһыларын булған закондарға төҙәтмәләр, өҫтәмәләр индереү юлы менән тормошҡа ашырырға тырыша. Һәр хәлдә, һәр районда, ауылда бирелгән наказдар буйынса яуап тота ала ул. Юғарылағы әңгәмәнән аңлағанһығыҙҙыр: депутат булыу, етәксе булыу, ябай хеҙмәткәр булыу өсөн дә кешенең холҡонда яуаплылыҡ, намыҫлылыҡ, илһөйәрлек, илгә-ергә, атай-әсәйгә, туған халҡыңа һөйөү, тоғролоҡ кеүек сифаттарға эйә булыу кәрәк. Ә бындай сифаттарға Зариф Байғусҡаров тыуып-үҫкән ғаиләләге кеүек ғаиләләрҙә нигеҙ һалына.\nЯҙылған: 23.12.19 | Ҡаралған: 337


21 апреля 2016 — 16:14\nЛивияла хөкүмәт ғәскәрҙәре Бенгази ҡалаһында исламистарҙы ҡыҫырыҡлай. Бер-нисә экстремист һәм уларҙың ялан командиры һәләк булған. Бенгази ҙурлығы буйынса Ливиялағы икенсе ҡала.\nАмерика конгрессы 11 сентябрҙағы терактҡа Сәғүд Ғәрәбстаны ҡатнашлығы раҫланһа был ил хөкүмәтен судҡа биреү тураһындағы ҡанун проектын ҡарай башланы. Тиҙҙән Барак Обама террор ғәмәлен тикшереүгә бәле йәшерен документтарҙы иғлан итергә тейеш.\nУрта диңгеҙҙә һәләкәткә тарыған кораблдә һәләк булыусылар 500-гә еткән. Был турала БМО-ның ҡасаҡтар эше буйынса юғары комиссары белдерҙе. Етеш тормош артынан Европаға сығырға теләгән меңләгән мигранттың диңгеҙҙә ғүмере өҙөлә.\nҠушма Штаттар президенты вазифаһына дәғүә итеүселәр Хиллари Клинтон һәм Дональд Трамп Нью-Йорктағы праймеризда ышаныслы еңеү яуланы. Улар еңеүҙәрен байрам иткәндә урындағы халыҡ праймеризды ойошторғанда етешһеҙлектәр булыуға — Һайлау участкалары ябыҡ булыуға, бюллетендәр етмәүгә ризаһыҙлыҡ белдерә.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ОЛОҒАЯ КИЛӘ БАШҠОРТЛОҠҠА НЫҒЫРАҠ ТАРТЫЛАМ - 2019 - Мәҡәләләр\nОЛОҒАЯ КИЛӘ БАШҠОРТЛОҠҠА НЫҒЫРАҠ ТАРТЫЛАМ\nЖурналист булып эшләгән йылдарҙа төрлө кешеләр менән осрашырға, әңгәмәселәрҙең төрлөһөн күрергә тура килә. Әгәр телевидение, радио хәбәрселәре саф башҡорт телендә һөйләшкән әңгәмәсе эҙләп бер булһа, баҫма матбуғат хеҙмәткәрҙәренә ул яҡтан әллә ни ҡыйынлыҡ юҡ - "телдәр бутҡаһы"нан да башҡортса матур мәҡәлә әҙерләргә була. Әммә бөгөнгө әңгәмәсем ундайҙарҙан түгел, уның менән рәхәтләнеп ултырып, ауыҙ тултырып саф башҡортса һөйләшергә мөмкин. Шулай итеп, рубрикабыҙҙың сираттағы геройы, "Вечерняя Уфа" гәзитенең баш мөхәррире, журналист Вячеслав ГОЛОВ.\nУйлап ҡараһаң, һеҙ манҡорт булып йөрөгән байтаҡ башҡортҡа ҡарағанда ла башҡортораҡ. Күптәр менән әңгәмәне русса алып барырға тура килә, ә һеҙҙең менән, ҡатнаш ғаиләлә тыуыуығыҙға ҡарамаҫтан, рәхәтләнеп үҙебеҙсә һөйләшәбеҙ. Башҡорт телен күп башҡорттарҙан яҡшыраҡ беләһегеҙ. Ике милләткә лә бер тигеҙ һөйөү йөрөтөрлөк тәрбиә сере ниҙә?\n- Хатта әсәйемдән көлә торғайным әле. Уны телевидениеға төрлө тапшырыуҙарға саҡырып яҙҙыралар ҙа, һуңынан тапшырыуҙы ҡарайбыҙ, мин уға: "Әсәй, һин телмәреңдә миңә ҡарағанда күберәк русса һүҙҙәр ҡыҫтыраһың икән", - тием. Ысынлап та, ул һөйләшкәндә яртыһын русса, яртыһын башҡортса әйтә торғайны. Ә мин башҡорттар менән башҡортса, рустар менән русса һөйләшәм. Башҡорт телен яратыуым атайымдан - Башҡортостандың халыҡ артисы Николай Головтан киләлер, моғайын. Ул үҙе рус милләтенән булһа ла, башҡорттар өсөн күп эшләне. Вафат булғас, уны иҫкә алғанда: "Я не знаю другого русского, который столько сделал для развития башкирской эстрады", - тигәйнем. Ысынлап та, ул Башҡортостанда "Өфө уттары" исемле тәүге башҡорт милли профессиональ эстрада-инструменталь ансамблен ойоштороусы һәм уның художество етәксеһе булды бит.\nАтайым башҡорттарҙы бик яратты. Һәр ваҡыт: "Башҡорттар тура һүҙлеләр: оҡшаһа ла әйтә, оҡшамаһа ла әйтә, хәйләкәр түгелдәр", - тиер ине. Ул әсәйемә: "Балаларға ғаиләлә тәүҙә башҡортса һөйләшергә өйрәтәбеҙ", - тип әйтеп ҡуйған. Атай-әсәй гастролгә сығып китһә, беҙгә Ейәнсуранан өләсәй йәшәргә килә, мин балалар баҡсаһына йөрөмәнем, өләсәй менән өйҙә туҡмаслы аш ашап, сәй эсеп кенә үҫтем. Шуға беренсе телем - башҡорт теле, тиһәм, һис арттырыу түгел, дөрөҫөрәк булыр. Сөнки өләсәй бер ауыҙ һүҙ ҙә русса белмәй ине. Хатта 5-6 йәш тирәһендә мин дә русса акцент менән һөйләшә торғайным әле. Атайым өләсәйемде шул тиклем ныҡ яратты, хатта гастролдәрҙән уға ғәрәп хәрефтәре менән хаттар яҙа ине. Уның башҡорт телен, мәҙәниәтен яратыуы, ихтирам итеүе беҙгә лә күскәндер.\nУны, ғөмүмән, рус кешеһе тип ҡараманылар. Мостай Кәрим, Заһир Исмәғилевтар, башҡа арҙаҡлы кешеләр килә, ял көндәрендә ҙур табын йыйыла торғайны. Бер ваҡыт атайым ҡурайҙа уйнарға өйрәнергә теләге барлығын белдерҙе. Гармунда уйнайым, баянда уйнайым, нишләп ҡурайҙа уйнамайым һуң, тигәс, Заһир Исмәғилев ағай: "Кит, Наил, һин ғүмерҙә ҡурайҙа уйнай алмаясаҡһың!" - ти. "Мин уйнамайыммы? Бына бер айҙан һуң киләһең, мин ҡурайҙа уйнаясаҡмын", - ти. Заһир ағай: "Һин ҡурай уйнаһаң, мин бейейем", - ти. Бер айҙан һуң атайым ҡурайҙа һыҙҙыра, Заһир ағай ер һелкетеп бейей. Бына шундай башҡорт рухы аңҡып торған мөхиттә йәшәнек беҙ.\nХәҙер минән, һин кем, тип һораһалар, атайым яғынан - рус, әсәйем яғынан - башҡорт, тием. Паспортҡа башҡорт булып яҙылдым, сөнки әсәйем: "Улым, фамилияң да, исемең дә, атайыңдың исеме лә урыҫ, исмаһам, милләтемде минекен ал", - тине. Һуңынан, әлбиттә, "карьера яһар өсөн башҡорт булып яҙылған" тигән һүҙҙәр ҙә килеп етте. 16 йәшемдә ундай уй башыма ла инеп сыҡмаһа ла...\nОлоғая килә барыбер башҡорт яғына нығыраҡ тарта барам шикелле. Йәш ваҡытта ниндәй милләттән икәнемде айырмайҙар ине. Хәҙер йәштәр мине урыҫ тип уйлай, ә бына урамда ололар осраһа, хатта ауылдан килгән булһалар ҙа, башҡортса һүҙ ҡушалар. Аптырап, минең башҡорт икәнемде ҡайҙан беләһегеҙ, тип һорайым: "Һуң, башҡорт икәнең йөҙөңдән күренеп тора бит!" - тиҙәр. Ололар минең башҡорт икәнемде нисектер тоя шулай...\nӘ бына бөгөн балаларҙы башҡорт телендә һөйләшергә өйрәтеп булмай...\n- Өйрәнеү генә түгел, хатта аңламай ҙа улар. Беҙҙең ғаиләлә шуныһы ҡыҙыҡ: ҡатынымдың да әсәһе - башҡорт, атаһы - рус. Кесе улыбыҙҙы, өйрәнер, тип башҡорт балалар баҡсаһына бирҙек. Әммә балалар баҡсаһында барыһы ла русса һөйләшә. Шулай ҙа иң хәүефлеһе - йәштәр русса аралаша. Стәрлебаш районында атайымдың мәктәп дуҫы - Рәшит ағай йәшәне. Атайым диңгеҙгә, ял йорттарына йөрөмәне, отпускыһы етһә, гел тыуған яғына ҡайтты. Ғүмер буйына дуҫлыҡтарына тоғро ҡалдылар. Атайым вафат булғас та, уларға балаларымды алып, мин дә ҡайтып йөрөнөм. Төндә тәҙрә асыҡ, йәштәр уйынға клубҡа сыға. Барыһы ла русса һөйләшергә маташалар. Оят бит был! Тороп, эргәләренә барып: "Ни өсөн үҙеңдең телеңдә аралашмайһың, вата-һындыра русса һөйләшергә тырышаһың. Һеҙҙең бит туған телегеҙ бар. Бер ауылдыҡыһығыҙ, матур итеп үҙ телегеҙҙә һөйләшегеҙ!" - тип әйтке килә хатта. Улар, мин русса һөйләшәм, мин ниндәй "текә", тип уйлай инде үҙенсә, йәнәһе лә, шулай абруй арттыралар.\nТарихта һәр ваҡыт атайҙар һәм балалар проблемаһы күҙәтелгән һәм ул бөгөн дә дауам итә. Ни өсөндөр ололарға һәр ваҡыт йәштәр насар кеүек күренә. Бөгөн йәштәр телде өйрәнмәй тип асыуланабыҙ... Был нилектән шулай?\n- Бәлки, миңә шулай тойолалыр, әммә беҙҙең быуын менән сағыштырғанда бөгөн йәштәр сәләмәт тормошто һайлай. Улымдың дуҫтары береһе лә тәмәке тартмай, алкоголь эсемлектәре менән шаярмай. Һәр хәлдә, шулай икәненә ышанғым килә. Уларҙың яҡшы яғы шул. Үҙҙәренең ниндәйҙер ҡыҙыҡһыныуҙары бар, ләкин нимә аптырата - күҙҙәрендә осҡон юҡ. Улым олатаһы юлынан китеп, музыкант, әммә өҙөлөп китеп, йәне-тәне менән бирелеп уйнағанын күрмәйем. Шунан, уларҙың ҡыҙыҡһыныуы - компьютер. Бөтөн тормош бөгөн виртуаль донъяла бара.\nХәйер, йәштәрҙе һәр ваҡыт әрләйҙәр. Беҙ йәш саҡта беҙҙе лә әрләйҙәр ине. Йәштәр насар түгел, бары тик улар икенсе формация кешеләре. Һәм уларҙың беҙҙән төп айырмаһы нимәлә - улар китап уҡымай. Уҡыйҙар, интернеттан ғына, ә унда нәфис әҙәбиәт юҡ. Шулай ҙа мин уларҙы аҡлайым: беҙҙең заманда китаптан башҡа бер нәмә лә булманы. Шуға, көнө-төнө китап менән йәшәнек, хатта кисен, утты һүндер, тип теңкәгә тейәләр ине. Әммә беҙ одеял аҫтына йәшенеп, фонарь яндырып булһа ла, ҡомһоҙланып китап уҡыныҡ.\nФатирыбыҙҙа, моғайын, 3 мең тирәһе китап барҙыр. Ҙур залдың бер стенаһы иҙәндән түбәгә тиклем китаптар менән тулы. Атай-әсәйем китап уҡырға яратты. Бер яҡтан ҡараһаң, артистарға нимәгә ул китап уҡыу, тиергә лә мөмкин, әммә әсәйем барлыҡ рус, сит ил классиктарын уҡып сыҡты. Атайым да, апайым да бик күп уҡынылар. Беҙҙең өсөн китап - ҙур һәм бөйөк төшөнсә булды.\nУл заманда төндә сиратта тороп, төрлө баҫмалар алалар ине. Уның өсөн төнгө сәғәт өстә сиратты тикшерәләр. Ни өсөн тигәндә, китаптар йыйынтығы әҙ, алырға теләүселәр күп. Шуға, тикшереүҙе төнгө өстә үткәрәләр, бер тапҡыр килмәһәң, сираттан төшөп ҡалаһың. Кешеләр ҡаланың төрлө мөйөшөнән такси саҡыртып булһа ла киләләр. Китаптың, баҫма һүҙҙең көсө һәм ҡәҙере шулай юғары ине.\nБөгөн яҙыусы тигән атаманы кем яҙа белә, шуларҙың барыһына ла йәбештерә лә ҡуялар. Ә беҙҙең заманда бит яҙыусылар күп булманы, әммә берәгәйле булды. Уларҙың ҡайһыһы хатта быуатҡа бер тыуғандыр. Бөгөнгө яҙыусыларҙың күптәре уртаҡул, тигән менән килешәһегеҙме?\n- Элек коммерция булманы. Китап сығарыу ҙа хөкүмәт кимәлендәге эш ине. Хәҙер аҡса түләйһең икән - хет аҙна һайын китап сығар. Уйлап ҡараһың, күптәренең мәҡәләһен гәзиткә лә алмайһың. Ә улар китап яҙа! Теле лә матур түгел, фекере лә юҡ, әммә матур тышлыҡта сыҡҡан. Ике ай үттеме - икенсе китабы сыға. Интернетҡа тап шул контроль булмаған китаптар сыға. Китаптары булғас, уларҙы аптыраған көндән яҙыусы тиһең инде... Ундайҙарҙың һаны күбәйгән һайын, матур әҙәбиәт уҡыусылар, телде яратыусылар кәмей бара...\nБашҡортостандың халыҡ шағиры, Салауат Юлаев премияһы лауреаты Факиһа Туғыҙбаеваның бер шиғырында шундай юлдар бар: "Шығрым тулы залда, йөрәкһенеп, башҡорттарға аңлатамын башҡортлоҡто..." Әңгәмә барышында ла ошо юлдар күҙ алдына килде һәм мейене быраулап торҙо. Бөгөн телмәрҙәрендә бер рус һүҙе ҡушмай саф башҡортса аралашҡан ике Вячеслав: Чернев һәм Голов телдең бәҫен күтәреп, уны һаҡлап, данлап ҡына ҡалмай, беҙгә, башҡортмон, тип күкрәк һуҡҡан башҡорттарға, ысынлап та, башҡортлоҡто аңлата!\nЯҙылған: 10.06.19 | Ҡаралған: 695


Европа башҡорттары ҡоролтайға йыйыла\nӨсөнсө Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайына әҙерлек тамамланды тиерлек. Республиканың барлыҡ райондарында ҡоролтайҙар үткәрелеп, делегаттар һайланды.\nӨфөлә үтәсәк форумға республиканан 556 делегат һайланған, тағы ла 200-ҙән ашыу кешенең Рәсәй төбәктәренән һәм сит илдәрҙән ҡатнашыуы көтөлә. Бер-нисә көндән Европа союзы һәм сит илдәрҙә йәшәүсе милләттәштәребеҙ ҡоролтайы уҙасаҡ. Ул Бойондороҡһоҙ дәүләттәр берләшмәһе эштәре буйынса федераль агентлыҡ, халыҡ-ара гуманитар хеҙмәттәшлек һәм сит илдәрҙә йәшәүсе милләттәштәребеҙ тырышлығы менән ойошторола.\nБөтә Донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты рәйесе урынбаҫары Румил Аҙнабаев әйтеүенсә, Европа башҡорттары ҡоролтайы тәүге тапҡыр йыйыла. Уның маҡсаты-һибелеп йәшәгән башҡорттарҙы бергә туплау. Форумда Латвия, Эстония, Америка, Англия, Япония, Израиль, Италия һәм башҡа бик күп илдәрҙән делегаттар ҡатнашасаҡ.\nБыл сара сит илдәрҙә йәшәүсе башҡорттар өсөн бик мөһим, сөнки улар бындай осрашыуға тәүге тапҡыр йыйыла. Берлинда үтәсәк йыйынды Латвиянан Римма Талағаева һәм Ришат Ҡаҙаҡбаевтар ҙа ашҡынып көтә.\nЕвропа башҡорттарын борсоған мәсьәләләр тап ошо йыйында хәл ителер, тип ышана улар. Милли ойошмалар халыҡты туплаусы төп көс кенә түгел. Улар сит тарафтарҙы донъя мәҙәниәттәре төрлөлөгө, үҙ халҡына хас үҙенсәлектәр менән таныштырыусы, шулай уҡ халыҡтар дуҫлығын нығытыусы, алыҫ араларҙы яҡынайтыусы ла.


12 Февраль 2021, 00:01\nБөгөн календарҙа — Балаларға төнгөлөккә әкиәт һөйләү көнө икән. Ошо уңайҙан үҙебеҙҙең баласаҡ хәтирәләренә бирелеп алайым әле.\nБеҙ бала саҡта кискеһен әкиәт һөйләтергә олораҡ инәйҙәргә йөрөй торғайныҡ. Башҡорт халыҡ әкиәттәре ҡурҡынысыраҡ бит инде. Шунан үҙебеҙ ҡараңғыла ҡайтырға шөрләйбеҙ, илашабыҙ, унан өйҙә бер килке йоҡлап китә алмай, күҙ асырға ла ҡурҡып ятабыҙ. Әсәйҙәр көйә: ҡурыҡҡас, нимә ҡарап йөрөйөгөҙ һуң тип.\nҠыҙыҡ булғандыр инде... Телевизор юҡ, телефон юҡ, уйынсыҡтар ҙа әллә ней юҡ... Беҙҙең заманда баланың бар шатлығы: уйын да әкиәт! Әсәйем үҙенең атаһы сығарған әкиәттәрҙе һөйләй торғайны (аҙаҡ уларҙы минән яҙҙырып, китап итеп эшләтеп ҡалдырҙы ул). Шулай уҡ күрше Ҡобора инәй күп әкиәт белә ине. Ҡаҙ көткәндә йөн иләп ултыра, беҙгә әкиәт һөйләй. Шулай әүрәп ултырып бер ваҡыт ҡарғалар себеште эләктереп ҡасҡанын һиҙмәй ҡалдыҡ.\nҠышҡыһын да “Әйҙә, Ҡобора инәйгә әкиәт һөйләтергә барайыҡ”, - тип, күмәкләп бер нисә өйҙән балалар йыйыла торғайныҡ. "Аҙағын иртәгә һөйләрмен", — тип ҡайтарып ебәрә әле ул. Шулай үҙенсә, кино кеүек, сериялап-сериялап һөйләй белгән әле ул. Хәҙер, уйлап ҡараһаң, әкиәт һөйләүсебеҙ ул ваҡытта минең йәштәрҙә булған. Донъя, мал көткән, ирен, уландарын ҡараған һәм күрше-тирә бала-сағаның күңелен күрергә лә ваҡыт тапҡан. Бер тапҡыр ҡараңғы сырай күрһәтмәне беҙгә ул — бала сағыбыҙҙың изге күңелле инәйе! Урыны ожмахта булһын инде. Ғүмер буйы рәхмәт уҡыйым уға бала сағыбыҙҙы әкиәттәре менән йәмләгән өсөн. Элекке кешеләр шулай кешелекле, сабый йәнле булды. Бына ҡайҙа ул халыҡ педагогикаһы, бына ҡайҙа ул тормош һабаҡтары!\nӘ һеҙгә баласаҡта кем әкиәттәр һөйләне?


«Благовар-агро-инвест» тоҡомсолоҡ предприятиеһы статусын алырға ниәтләй // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n«Благовар-агро-инвест» тоҡомсолоҡ предприятиеһы статусын алырға ниәтләй\n12:54, 13 февраля 2010 Иҡтисад\n«Благовар-агро-инвест» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең һөт-тауар фермаһында бөгөн Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов булды. Республика башлығы был предприятиела быҙауҙарҙы һалҡында тотоу алым менән танышты. Был алым үҙен тулыһынса аҡлаған һәм, мал ҡырылыуының юҡҡа сығыуы арҡаһында, ит етештереүгә сығымдарҙы кәметергә мөмкинлек биргән.\nЙәш мал тотолған аҙбарҙа — 114 быҙау һөтлө Ҡара-ала тоҡомонан. Бындай тоҡомло һыйырҙар әлеге ваҡытта тәүлегенә һигеҙешәр литр һөт бирә, ә йылына бер һыйырҙан һауылған һөт 2900 килограмға етә.\nПрезидент быҙауҙарҙы нисек ашатыуҙары менән ҡыҙыҡһынды. Ҡатнаш аҙыҡ гранулалары һәм кукуруз индерелгән аҙыҡ менән – булды яуап.\nҠасандыр әлеге быҙау аҙбары ташландыҡ бина булған. Түбәһен ремонтлағандан һуң артабан үҙ көстәре менән быҙауҙарға ситлектәр иретеп йәбештерелгән, әйтергә кәрәк, уларҙың үҙҡиммәте 300-400 һумдан үтмәй.\n«Благовар-агро-инвест» предприятиеһы һөт производствоһында ғына туҡталып ҡалырға йыйынмай, иғтибарҙы ит етештереүгә йүнәлтә. Республика Президенты танышҡан был предприятиеның икенсе майҙанына 3 февралдә Ростов өлкәһенән Ҡалмыҡ тоҡомло һыйыр малы килтерелгән. Был төрлө шарттарға еңел ҡулайлашыусы ит тоҡомоноң уртаса тәүлек артымы 600-700 грамм тәшкил итә. Фермала был тоҡомдағы 305 баш мал иҫәпләнә.\nЯҙғыһын быҙаулауҙары көтөлә, тимәк, мал иҫәбе лә артасаҡ. Президентҡа һөйләүҙәренсә, киләһе йылда предприятие тоҡомсолоҡ статусын алырға ниәтләй. Бында ла һалҡында тотоу алымы ҡулланыласаҡ. Ит-һөт фермаһы продукцияһын башлыса Орск ит комбинаты һатып ала.


Һатыуға рөхсәт юҡ, тауар сифаты сертификаты алынмаған, санитария ҡағиҙәләре үтәлмәй | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nҺатыуға рөхсәт юҡ, тауар сифаты сертификаты алынмаған, санитария ҡағиҙәләре үтәлмәй\n16 июня 2017 — 16:02 ГТРК «Башкортостан»\nУрам сауҙаһынан мул килем көткән йүнселдәрҙе был кәртәләр ҡурҡытмай. Миҙгел кәсебен улар үҙ белдеге менән күптән башлаған. Закон боҙоу язаһының кем иңенә төшкәнен беҙҙең хәбәрселәр ҙә асыҡларға тырышты. Урам сауҙаһы йәйен-ҡышын гөрләп тора. Һатып алыусы барҙа һатыусылар көттөрмәй. Тикшереүҙәр, улар һөҙөмтәһендәге штрафтар йүнселдәр өсөн ҡамасау ҙа түгел һымаҡ. Был һатыусыларға сауҙа өсөн тәғәйен урын кәрәкмәй. Халыҡ күмәк йөрөгән һуҡмаҡта берәүҙәр ваҡытлы өҫтәл ҡуйып, икенселәр ерҙән генә тауар тәҡдим итә.Йәшел тәмләткестәр, иртә йәшелсәне баҡсаһында үҫтергәндәр өсөн башҡаланың һәр районында фермер йәрминкәләре асыҡ. Әммә юл өҫтөн уңайлыраҡ күргәндәр унда барып тормай.Йәшелсә-емеште урамдан һатыу миҙгеле июндең 15-нән рәсми рөхсәт ителә. Ҡала хакимиәте был эшмәкәрлеккә конкурсты 14 июндә йомғаҡланы. Башҡала урамдарында законлы һатыу итергә теләгәндәргә 72 урын билдәләнгән.Урамда йәшелсә-емеште махсус һауыттарҙа урынлаштырып хаҡтарын аныҡ яҙып тәҡдим иткән осраҡта ла уны ҡояш эҫеһенән, туҙандан һәм бөжәктәрҙән һаҡлауы еңел түгел. Аҙыҡты ошо шарттарҙа һатып алыусылар хаҡтар арзан, тип ышанып тәүәккәлләй. Урамда һатылған алма-помидорҙарҙан шикләнгәндәр ҙә осрай. Улар аҙыҡты тик магазиндан алырға күнеккән.Урам сауҙаһы ҡағиҙәләренең үтәлешен йәмәғәт хәүефһеҙлеге үҙәге инспекторҙары даими тикшереп тора. Законһыҙ һатыу итеүселәрҙе улар алыҫтан таный.Һатыуға рөхсәте булмаған, документтары “өйҙә ҡалған” йүнселдәргә инспекторҙар штраф һала. Физик шәхестәргә 500 һумдан мең ярымға тиклем күләмдә. Алырғамы-юҡмы һәр кем үҙе һайлай. Хаҡтар, сифат, хеҙмәтләндереү мәҙәниәтен сағыштырғанда ла кемгә өҫтөнлөк бирергә һәр кем үҙе белә. Закон боҙоп һатылған тауарҙы алған ҡулланыусы яуаплылыҡты үҙ иңенә ала. Урам сауҙаһы иһә ноябрь айына тиклем законлы эшләй.


«Һылыуҡай- 2022» — МБОУ "Башкирская гимназия №102 им. Равиля Тухватовича Бикбаева" ГО г. Уфа РБ\nГимназиябыҙҙа шаулап – гөрләп “Һылыуҡай-2022” конкурсы уҙҙы.\n«Һылыуҡай» конкурсының матур яҙ айына тура килеүе юҡҡа түгелдер. Гүзәл заттар ҙа бит донъяға, тәбиғәткә һулыш биреүсе яҙҙай тормошобоҙҙоң йәме, матурлығы, кешелеккә йәшәү биреүсе. Ҡыҙ кеше — илаһи зат та, нурлы гөл дә, наҙлы ҡояш та, саф шишмә лә, шуға күрә лә «Һылыуҡай» гүзәллек бәйгеһе күңелдәргә дәрт өҫтәне, яҙ кәйефе бүләк итте.\nМилли йолаларҙы, ғөрөф-ғәҙәттәрҙе, башҡорт ҡыҙҙарының матурлығын пропагандалау, гүзәлдәребеҙҙең ижади мөмкинлектәрен асыу, йәштәрҙе төрлө ижад төрөнә йәлеп итеү – башҡорт һылыуҙары бәйгеһенең маҡсаттары ошо. Конкурста береһенән-береһе сибәр, матур һәм аҡыллы 9 ҡыҙ ҡатнашты. Улар уңғанлыҡта, зирәклектә, ижади оҫталыҡта һынау тотто.\nКонкурсты һылыуҡайҙар башҡорт бейеүе менән асып ебәрҙе. Береһенән-береһе матур, нәҙекәй билле, йөҙҙәренән йылмайыу китмәгән, зауыҡлы башҡорт кейемендәге ҡыҙҙар бейеүе тамашасыларҙы әсир итеп, халҡыбыҙҙың тарихына, хозур тыуған еребеҙҙең даръяларына алып киткәндәй булды. Сараның саф башҡорт ҡыҙҙарына хас сифаттарҙың береһен — серлелектән башланыуы бик тә отошло булды, залдағылар шунда уҡ күркәм тамаша ҡарарға әҙерләнде.\nКонкурстың тәүге һынауы – үҙең менән таныштырыу. Һәр ҡыҙ үҙе, ғаиләһе, хыялдары, маҡсаттары тураһында һөйләне. Әйтелгәндәр тамашасы күңеленең нескә ҡылдарын тирбәтһен, йөрәктәренә үтеп инһен өсөн һылыуҡайҙар үҙҙәренең уй-хистәрен һүҙ оҫталыҡтары аша еткерҙе, бының өсөн шиғри юлдарҙы ла файҙаланды. Сығыштарҙың милли колорит, рух көсө менән һуғарылыуы, һис юғында, сибәркәйҙәрҙең серле ҡурай моңолай наҙлы, яғымлы башҡорт телен, данлыҡлы, бай тарихлы тыуған яҡтарын сикһеҙ яратыуына һис шик ҡалдырманы.\n“Дефиле” конкурсында килешле күлдәк-костюмдарҙа бар ҡыҙҙар ҙа үҙҙәренең ысын һылыуҡай икәнен күрһәтте. Сибәркәйҙәр матур, наҙлы, һомғол буйлы ғына түгел, һәләтле лә булып сыҡты. Улар күмәкләп матур итеп йыр башҡарып та, оҫта итеп бейеп тә күрһәтте. 2022 йылдың «Һылыуҡай» гимназия конкурсында Гран-приға Диана Ғөбәйҙуллина лайыҡ булды. Еңеүселәр дипломдар, сәскәләр һәм бүләктәр алды. Кисә бергәләп фотоға төшөү менән тамамланды.


Материалы за Март 2017 года » Страница 11 » Башҡортостан гәзите\n“Халыҡ һөйөүе менән бәхетлемен”\nМәҙәниәт һәм әҙәбиәт // 21-03-2017, 03:51\n“Таңсулпан Ғарипова – башҡорт прозаһына һәм драматургияһына тос өлөш индергән әҙибә. Ҡайһы ғына әҫәрен алып ҡарама, унда яҙыусының ихлас ижадын күреп ҡыуанаһың. Әүҙем ижади эшмәкәрлек ҡайҙан килә һуң? Минең уйымса, үҙ халҡыңа выжданың, намыҫың менән бирелеп хеҙмәт итеүҙәндер. “Бөйрәкәй” романы менән башҡорт прозаһын, улай ғына ла түгел, ғөмүмән, проза тип аталған әҙәби жанрҙы үҙ яңылығы менән байытты, яңыса кимәлгә күтәрҙе”, – тип яҙғайны остазыбыҙ, педагогия фәндәре докторы, профессор Рафаэль Аҙнағолов.\nКом: 0 // Уҡынылар: 485 тапҡыр // Тотош уҡырға\nКом: 1 // Уҡынылар: 762 тапҡыр // Тотош уҡырға\nЙәмғиәт // 21-03-2017, 03:49\nСпорт һәм туризм // 21-03-2017, 03:49\nКом: 0 // Уҡынылар: 350 тапҡыр // Тотош уҡырға\nУрал бәхетен табырмы?\nМәҙәниәт һәм әҙәбиәт // 21-03-2017, 03:49\nЯбай ауыл егетенә бәхет өсөн нимә кәрәк инде? Баш өҫтөндә ҡыйыҡ, яратҡан кәләш һәм бер итәк балалар... Шуға күрә “Өфөнән һөйөү менән” исемле яңы фильм да “Мин бәхеттең ни икәнен беләм!” тигән баш һүҙ аҫтында төшөрөлә.\nҠырым менән Рәсәйҙең берләшеүе айҡанлы Өфөлә үткән митингка 10 меңдән ашыу кеше йыйылды. Салауат Юлаев исемендәге майҙанда ойошторолған сарала йәмәғәт, йәштәр, ветерандар һәм патриотик берекмә вәкилдәре ҡатнашты.\nЙөрәкте йылытҡан хәтирәләр\nЙәмғиәт // 21-03-2017, 03:48\n...Башҡорт дәүләт университетының математика факультеты бинаһында бер төркөм олпат ағай-апай йыйылған да, һалмаҡ ҡына әңгәмәләшә, көлөшөп тә ала. Уларға тағы ла кемдер ҡушыла, дуҫтарса ҡосаҡлашыу, ҡул бирешеү китә. Ҡайһы берәүҙәр үҙенсәлекле форма ла кейгән. Арлы-бирле үтеп йөрөгән студенттарға, әлбиттә, был күренеш ситтән шулайыраҡ күренә. Улар алдарында ҡасандыр юғары уҡыу йортоноң ғорурлығы булған студенттар, хәҙер иһә абруйлы вазифалар биләгән хөрмәтле кешеләр йыйылған, йәшлек хәтирәләрен яңыртыу өсөн матур осрашыу ойошторған, тип уйламайҙыр ҙа...\nКом: 0 // Уҡынылар: 336 тапҡыр // Тотош уҡырға\nМәҙәниәт һәм әҙәбиәт // 21-03-2017, 03:47\nХәтерем яңылышмаһа, апрель аҙаҡтары ине. Республикала әҙәбиәт һәм сәнғәт айлығын үткәреү тураһында мәғлүмәт баҫылып сыҡты. Райондарҙа, баш ҡала мәктәптәрендә, хеҙмәт урындарында яҙыусылар һәм сәнғәт оҫталары менән осрашыуҙар, мәҙәни саралар ойошторола башланы. Мин дә, Яҙыусылар союзы ағзаһы булараҡ, мәктәп етәкселеге менән кәңәшләшеп, әҙиптәр саҡырырға булдым. Ошо ниәт менән “Ағиҙел” журналы редакцияһына юл тоттом.\nКом: 0 // Уҡынылар: 366 тапҡыр // Тотош уҡырға\nҠайһы килен шәп?\nЙәмғиәт // 21-03-2017, 03:47\nЯҙҙар етте. Шаулап-гөрләп\nАға ҡарҙың һыуҙары.\nБер сәхнәгә йыйылдылар\nҠырҡ өйлө һылыуҙары!\nОшондай дәртләндергес юлдар менән башланды Дәүләкән районы төбәгендәге Ҡырҡ өйлө мең ырыуы ойошмаһы әҙерләгән “Йәгеҙ әле, килендәр!” бәйгеһе. Әйткәндәй, был сара икенсе йыл рәттән үтә. Уҙған йыл Дүртөйлө ауылында ойошторолған бәйгене быйыл Соколовка ауыл биләмәһе үҙ өҫтөнә алды. Сараға Дүртөйлө ауылынан “Гөлнәзирә”, Яңы Яппарҙан – “Күгәрсендәр”, Ҡаҙанғолдан – “Тормош сәскәләре”, Соколовканан – “Серҙәштәр” һәм Ҡырҡ өйлө мең ырыуына ҡараған Шишмә районының Иҫке Ябалаҡлы ауылынан “Йәйғор” командалары йыйылды.\nБелем һәм тәрбиә // 21-03-2017, 03:47\nГлобалләшеү шарттарында беҙ Ер шары берәү, кешелек, бөтә донъя халҡы – дөйөм бер бөтөн система һәм уның ҡанундарын боҙмай, татыу йәшәргә кәрәк икәнлеген аңланыҡ. Әммә был төрлө халыҡтарҙың айырылғыһыҙ рәүештә уҡмашып, телдәр бөтөп, халыҡ мәҙәниәте лә киң мәҙәниәткә әйләнеп китә тигәнде аңлатмай. Тарихҡа күҙ һалһаҡ, донъя тарихында глобалләшеү әле генә барлыҡҡа к\nАртҡа 1 ... 7 8 9 10 11 12 13 14 15 ... 35 Алға Бит башына


Гәзиттең номеры: 90 » Гәзиттең номеры: 90 » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nЯйыҡ гәзите » Гәзиттең номеры: 90\nТәжрибәбеҙ Һиндостанда ла өйрәнелә21.11.2016\n«Партисипатор» тигән һүҙҙән ҡурҡып китмәгеҙ. Инглиз теленән килгән төшөнсә был - барыһы ла ҡатнашҡан эш йә күренеш шулай атала. Беҙҙеңсә «өмә» тиергә лә булалыр. Фәҡәт партисипаторлы бюджетлау (сығымдарҙы планлаштырыу) буйынса 3-5 ноябрҙә Һиндостандың Керала штатының Коччи ҡалаһында БРИКС илдәренең конференцияһы үткәрелде. Әһәмиәтле халыҡ-ара форумда Рәсәй төбәктәрен 3 субъект вәкилләй - Башҡортостан Республикаһы, Алтай крайы һәм Ярославль өлкәһе.


Саялығың һоҡлдандыра, ҡыпсаҡ ҡыҙы!\n24 Ғинуар 2019, 16:01\nӘбйәлил районының Хәлил ауылы һылыуы, Башҡортостандың атҡаҙанған йырсыһы Римма Амангилдина бөгөн үҙ уңышының сере, күңел түрендәге иң яҡты хәтирәләре менән уртаҡлашмаҡсы…\nРимма Амангилдина - халыҡ араһында танылыу яуларға өлгөргән сағыу тауышлы йырсыларҙың береһе. Уның башҡарыуындағы “Ҡыпсаҡ ҡыҙы”, “Түңәрәккәй күл”, “Ҡыр ҡаҙҙары”, “Ниңә һуң?”, “Кисер”, “Уҙҙы йәшлек” һәм башҡа бихисап йырҙарҙы тамашасы айырыуса яратып ҡабул итә. Римманың ихласлығы, тәбиғилеге, эскерһеҙлеге һәр сығышында ярылып ята. Бынан тыш, уның ижады өсөн ниндәйҙер айырым бер энергетика хас. Ул башҡарған йырҙарҙы тыңлағандан, ижадсының сағыу төҫтәр менән байытылған, ҡыҙыҡлы сюжетҡа ҡоролған клиптарын ҡарағандан һуң, йәшәүгә дәрт өҫтәлгәндәй тойола.\nБилдәле, ижади юғарылыҡ иң тәүге сиратта, тәбиғи һәләткә һәм эшһөйәрлеккә бәйле. Әбйәлил районының Хәлил ауылы һылыуы, Башҡортостандың атҡаҙанған йырсыһы Римма Амангилдина бөгөн үҙ уңышының сере, күңел түрендәге иң яҡты хәтирәләре менән уртаҡлашмаҡсы…\n- Римма, талантлы йырсының тамашасы һәм башҡарыусы араһындағы күперҙе нығытыуға булышлыҡ иткән, күңелдә һоҡланыу, ғорурланыу тойғоһо уятырҙай билдәле әҫәрҙәре була. Миңә ҡалһа, һинең репертуарыңдағы “Ҡыпсаҡ ҡыҙы” йыры нәҡ шундай халыҡсан әйберҙәрҙең береһе. Ошо йырҙың тарихын һөйләп китһәң ине…\n- Минең тамырҙарым ҡарағай-ҡыпсаҡ ырыуына барып тоташа. Тарихтан билдәле булыуынса, ҡыпсаҡ ҡыҙҙары элек-электән ҡыйыулығы менән дан тотҡан. Ғәзиз тупрағын, илен ҡурсалап яуға сапҡан. Республикабыҙҙың данлыҡлы сәнғәт әһелдәрен туплаған рухлы “Далан” эстрада төркөмөндә эшләп йөрөгәнгәме, күңелдә ҡыпсаҡ ҡыҙҙарының саялығын, таҫыллығын сағылдырыуға ҡоролған йыр яҙҙырыу теләге уянды. Уның һүҙҙәрен яҡташым, талантлы шағирә Гөлназ Ҡотоева ижад итте. Төркөмөбөҙҙөң художество етәксеһе, Башҡортостандың халыҡ артисы Артур ағай Туҡтағолов көйөн яҙҙы. Был әҫәрҙе бик яратып башҡарҙым. Шулай итеп, ижад емешебеҙ репертуарыбыҙға ерегеп, йәшәп китте. Бер ни тиклем ваҡыт үткәндән һуң, билдәле режиссер Рияз Исхаҡов менән кәңәшләшеп, әлеге йырға клип төшөрөргә булдыҡ. Рияз менән быға саҡлы ла хеҙмәттәшлек иткәнебеҙ бар ине. Ғөмүмән, миңә уның менән эшләүе бик оҡшай. Ул һәр ваҡыт яңы алымдар эҙләй, йырҙың йөкмәткеһен үҙенсәлекле итеп сағылдырыуға өлгәшә, йырсыны күп планлы итеп күрһәтә белә. Был юлы ла: “Ҡыпсаҡ ҡыҙҙарын атһыҙ күҙ алдына килтереп булмай. Һыбай йөрөргә өйрәнергә тура киләсәк. Көҙ айҙарында төшөрһәк, уңышлыраҡ килеп сығыр”, - тине. Уның был тәҡдиме мине ҡанатландырҙы ғына. Сөнки атайым ғүмере буйына ат менән эшләне. Беҙ был аҡыллы хайуандарҙы яратып үҫтек. Һыбай йөрөй белә инем. Шулай ҙа йөҙгә ҡыҙыллыҡ килерлек булмаһын, тип улым менән көн дә тиерлек “Аҡбуҙат” ипподромына юл тоттоҡ. Ике ай самаһы шөғөлләнгәнбеҙҙер. Аттарға шул тиклем эҫендек. Ышаныслы ғына һыбай елдерә башлағас, түҙемһеҙлек менән көҙҙө көттөм. Ҡалтасы районына әлеге клипты төшөрөргә тип барғас, урындағы спорт клубынан баҫҡан урынында бейеп торған ап-аҡ төҫтәге йәш кенә тайҙы һайланыҡ. Әммә тренерҙары: “Бер ҡыҙҙы алып ташлағайны, умыртҡа бағанаһына зыян килде, зинһар һаҡ булығыҙ”, – тип иҫкәрткәйне, күңелемде хафа биләп алды. Эстән генә ҡурҡып йөрөһәм дә, борсолоуымды башҡаларға һиҙҙермәҫкә тырыштым. Сөнки эште аҙағынаса еткермәйенсә, тыныс йоҡлай алмаясағымды беләм. Етмәһә, ул йылды ҡар ҙа иртә яуҙы. Тышта һалҡынса. Өҫтөмдәге кейемем дә, аяғымдағы ситектәрем дә йоп-йоҡа. Үҙем тымау тейҙергәнмен. Ныҡлап сирләп китмәйем тип, урындағы шәфҡәт туташынан укол һалдырып киләм.\nЯҡтыкүлдә “Түңәрәккәй күл” йырына клип эшләгәндә лә ошондайырҡ хәл ҡабатланды. Уны йәйге йәмле көндәрҙә төшөрә башлағайныҡ. Әммә күл болғансыҡ булғанға күрә, һыу аҫтындағы яҙмалар тоноҡ килеп сыҡты. Рияз был юлы ла: “Бында көҙөн килергә кәрәк”, - тине. Шулай итеп, октябрь айында йәнә Яҡтыкүлгә юлландыҡ. Көн һыуыҡ. Күл тирәһендә әҙәм заты күренмәй. Эске ағзаларға һыу үтмәһен өсөн тәнгә ҡаҙ майы һөртөп күлгә сумдым. Аллаға шөкөр, ауырыманым. Хоҙай мине һаҡлағандыр тим, сөнки клиптың йәһәтерәк донъя күреүен теләй инем.\n- Әле бына һин һөйләгәндәрҙе тыңлап ултырам да, Римма Амангилдина бынамын тигән спортсы ла була алыр ине, тип уйлап ҡуям.\n- Ысынлап та, мәктәптә уҡыған йылдарҙа йүгереү һәм саңғыла йөрөү буйынса яҡшы һөҙөмтәләргә өлгәшә торғайным. Шулай ҙа сәнғәткә нығыраҡ тартылдым. Һәм һис тә үкенмәйем. Сөнки йырһыҙ тормош юҡ миңә. Әлбиттә, ҡайһы өлкәне генә алма, юғары һөҙөмтәләргә өлгәшер өсөн үҙеңде аямай тырышып эшләргә кәрәк. Аҙ ғына теҙгенеңде бушатһаң, сафтан сығыуың бар. Шуға ла аҙнаһына бер нисә тапҡыр концертмейстерҙарым - Өфө сәнғәт училищеһының вокал буйынса педагогы Рима Рушан ҡыҙы Садыҡова, үҙемдең йыр буйынса беренсе уҡытыусым, Заһир Исмәғилев исемендәге сәнғәт академияһы профессоры, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған мәҙәниәт эшмәкәре Фәрзәнә Фәтҡулла ҡыҙы Сәғитова, Башҡортостандың атҡаҙанған артисткаһы Индира Әсәҙуллиналарҙан башҡарыу оҫталығын камиллаштырыу буйынса махсус дәрестәр алам.\n- Ҡәҙимге бер һорау: йырға һәләт һиңә кемдән бирелгән?\n- Әсәйем моңло булды. Йыш ҡына иртәнсәк уның шым ғына йырлағанын ишетеп уяна инем. “Ҡарурман”, “Ҡыр ҡаҙы”, “Сәлимәкәй”, “Буранбай” кеүек әҫәрҙәрҙе үҙәккә үтерлек матур тауыш менән иҫ киткес зарлы итеп башҡара ине. Бала сағым хәтеремә төшһә, ғаиләбеҙ менән әсәйемдең тыуған яғына - Баймаҡ районының Һәмән ауылына ҡунаҡҡа юлланған мәлебеҙ күҙ алдына баҫа. Һәмәнгә Ирәндек аша барырға кәрәк. Беҙ алты бала үҫтек. Ауылдан бер арба булып атҡа тейәлеп юлға сығабыҙ. Ирәндектең итәгенә еткәс, аттан төшөп, йәйәү үрмәләйбеҙ. Барып еткәнсе атайым яҡын-тирәләге урмандарҙың, яландарҙың тарихын бәйән итә, файҙалы үләндәрҙе күрһәтә. Бындағы һәр һуҡмаҡ таныш. Юл буйындағы ҡайындарға беҙҙең исемдәребеҙ яҙылған. Ирәмәлдең иң башында - “Сәлих Кулибай ташы” тип аталған урында туҡталып, сәй эсәбеҙ. Ауылға инер алдынан Бәрҙе тигән бәләкәй генә йылға ағып ята. Шунда бит-ҡулдарыбыҙҙы йыуып, яңы күлдәктәребеҙҙе кейеп, әсәйемдең тыуған ауылына килеп инәбеҙ… Әле булһа ошо көндәрҙе һағынам.\nАтайым менән әсәйем икеһе лә гүр эйәләре хәҙер. Олоғайған һайын атай-әсәйҙең ҡәҙерен нығыраҡ беләһең икән. Уларҙы шул тиклем юҡһынам. Үҙҙәре иҫән саҡта ғәзиздәремә етерлек ҡәҙер иттемме, уларҙы ризалата алдыммы икән, тип уйланам. Репертуарымда яҡын кешеләремдең яҡты рухына бағышланған ҡасандыр әсәйем яратып башҡарған “Ҡыр ҡаҙы” йыры ла бар.\n- Баш ҡалаға уҡырға килгән мәлең, студент йылдарың хаҡында ла әйтеп китһәңсе…\n- Өфөгә китермен тигән уй башҡа инеп сыҡмай ине. Ниңәлер ауылда ҡалып, әсәйемдәргә ярҙам итермен тип уйланым. Шулай ҙа уҡытыусым: “Атайың менән әсәйеңә булышырға өлгөрөрһөң, һиңә уҡырға кәрәк, Римма!” - тип кәңәш иткәс, яңғыҙым ғына ауылдан сығып киттем. Әсәйем фатихаһын биреп, ҡапҡа алдында оҙатып ҡалды.\nХәтеремдә, имтихандар тапшырғанда бер бүлмәгә биш ҡыҙҙы урынлаштырҙылар. Ул ваҡытта өлкән апайым ғаиләһе менән Дәүләкән ҡалаһында йәшәй ине. Бер ял көнөндә шунда киттем. Мин апайымдарға барып әйләнгән арала бүлмәләге ике ҡыҙ урын өсөн һуғышҡан да киткән икән. Өсөнсөһө ҡарап ултырған. Дүртенсеһе араларына ҡыҫылырға ҡыймай сығып юғалған. Һөҙөмтәлә, ҡыҙҙарҙың дүртеһен дә ҡыуҙылар. Ярай әле ул ваҡытта Өфөлә булмағанмын. Хоҙай мине шулай аралағандыр, тим.\nУҡытыусым Фәрзәнә Фәтҡулла ҡыҙы Сәғитованы тәү күреүҙән үк күршебеҙҙә йәшәүсе апайға оҡшаттым, яҡын күрҙем. Ул да миңә һәр саҡ ярҙамға ашҡынып торҙо. Беренсе курста уҡығанда, ҡайтһаң ҡабат килмәй ҡуйыуың бар тип ауылға ебәрмәй ине хатта.\n- Һәр ғаиләнең үҙ тарихы була. Тормош юлдашың - талантлы актер, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Ирек Булатов менән яҙмыш һеҙҙе нисек ҡауыштырҙы?\n- Мин өсөнсө курсҡа барғанда Ирек театр факультетында уҡый башлағайны. Бер көндө бүлмәләш ҡыҙыбыҙҙың ҡустыһы ҡунаҡҡа килде. Уны үҙебеҙ ҡойған тәмле ҡоймаҡтар менән һыйлағансы ҡараңғы төштө. Теге ҡыҙыбыҙ ҡустыһын туҡталышҡа тиклем оҙатышып ҡуйыр өсөн егеттәр эҙләп сығып китте. Шунда Иреккә һәм уның дуҫы Рөстәм Ғиззәтуллинға тап булған. Ниндәйерәк йомош менән йөрөүен әйтеп һалғас, Ирек мут ҡына йылмайып: “Үҙегеҙ менән анау ҡара ҡарағат төҫлө бәләкәй генә ҡыҙығыҙҙы ла алһағыҙ сығырбыҙ”, - тигән икән. Миңә лә ҡыҙыҡ ине. Ризалаштым. Ирек матур, аҡыллы, ипле һәм тәрбиәле генә егет булып сыҡты. Шул көндән дуҫлашып киттек.\nБер мәлде әсәйем Өфөгә килгәйне, Иректең баш ҡалала йәшәүсе инәһе беҙҙе сәйгә саҡырҙы. Шунда әсәйемә: “Бынау ике бала һәр саҡ етәкләшеп кенә йөрөйҙәр, әйҙә, өйләнешһендәр ҙә ҡуйһындар”, - тигән икән. Бындай хәбәрҙе көтмәгән әсәйем аптыраулы ҡиәфәт менән: “Римманың әле өйләнмәгән ағалары, тормошланмаған апалары бар, кейәү тураһында уйларға иртәрәк әле уға”, - тип ҡырт киҫкән. Шулай ҙа ауылға ҡайтҡас, атайым менән кәңәшләшмәксе булып, был хаҡта һүҙ ҡуҙғатҡан. Атайым да һис көтмәгәнсә: “Нимәһен оҙаҡ уйлап торорға, һораған ваҡыттарында бир ҙә ҡуй”, - тип яуаплаған. Күп тә үтмәй, Ирек мине үҙенең тыуған ауылына - Күгәрсен районының Үрге Мөрсәләй ауылына алып ҡайтты. Ҡәйнәмде тәү күреүҙән үк үҙ иттем. Бөгөн дә иң яҡын әхирәттәр һымаҡ татыубыҙ. Бер-беребеҙҙе ярты һүҙҙән аңлап йәшәйбеҙ. Үкенескә ҡаршы, ҡайным бер нисә йыл элек мәрхүм булып ҡалды.\n- Улығыҙ Илнур ҙа сәнғәт юлын һайламаҡсымы?\n- Илнурыбыҙ быйыл ун дүртен тултыра. Ул Мостай Кәрим исемендәге 158-се башҡорт гимназияһында белем ала. Һөнәр һайлауға килгәндә, элегерәк хәрби кеше булам, ти торғайны, хәҙер атайым һымаҡ актер юлын һайлаясаҡмын тип фекер йөрөтә. Улыбыҙ йомшаҡ күңелле, итәғәтле бала. Атаһының һүҙенән сыҡҡаны юҡ. Беҙ Илнурҙы ҡыҙ тип көттөк. Ҡыҙ исемдәрен һайланыҡ, ҡыҙ кейемдәрен алдыҡ. Әммә Аллаһы Тәғәлә беҙгә малай бүләк итергә уйлаған икән. Ҡыуанысыбыҙҙың иге-сиге булманы, әлбиттә. Шулай ҙа исем таба алмай яфаландыҡ.\n- Киләсәккә ниндәй пландар ҡораһың?\n- Декабрь айында филармонияның ҙур залында үҙемдең концертымды ойошторорға ниәтләйем. Ғөмүмән, ижад өлкәһендә лә, шәхси тормошомда ла пландарым бик күп. Иң мөһиме – һаулыҡ булһын, тим.\n- Ихлас әңгәмәң өсөн рәхмәт, Римма! Һаулыҡ, ғаилә именлеге һәм ижади үрҙәр һиңә!


Вице-премьер Евгений Маврин менән иҡтисади үҫеш министры Александр Васильев отставкаға ебәрелде\nБыл туралағы указға бөгөн Республика башлығы ҡул ҡуйҙы.\nИҡтисади үҫеш министры вазифаһын башҡарыу бурысы министр урынбаҫары Рөстәм Ҡазыхановҡа йөкмәтелде. Кадрҙар алмашыныуға Башҡортостандың инвестиция климаты буйынса рейтингта түбән төшөүе сәбәпсе булды. Республика Рәсәй субьекттары араһында 40-сы урынды ғына биләй.\nБыл турала бөгөн Республика башлығы иртәнге оператив кәңәшмәлә белдерҙе. Инфраструктура һәм ресурстар яҡшы баһаланған. Ә бына ике позиция - эшҡыуарлыҡ институты һәм бәләкәй эшҡыуарлыҡҡа ярҙам буйынса Башҡортостан уртаса түбән баһа алған. Тап ошо күрһәткес дөйөм рейтингҡа йоғонто яһаған да инде. Рөстәм Хәмитов белдереүенсә, республиканы был позиция ҡәнәғәтләндермәй, төбәктә эшҡыуарлыҡ өлкәһен үҫтереү буйынса етди бурыстар ҡуйыла.\nБер нисә сәғәттән үк Рөстәм Хәмитов кадрҙар үҙгәреше хаҡындағы указдарға ҡул ҡуйҙы. Белгестәр фекеренсә, был ҡарарҙар бик урынлы.


Буяу | Үрге Сайтында Слот | Мобиль & Online £5 FREE | £€$800 Bonus :)\nТиҙ темпта уйын, Буяу составында тимер һәм һәр уйынсыны еңел булған ҡағиҙәләр бик ябай эт старт өсөн гарантиялы. Һеҙҙән йәшереп асыу рәссам, буяу сағыу һәм наслаждайся был әлегә Һеҙ задаток сайтында слот был уйын да ҙур бүләк эшләне һәм юлдар.\nБуяу эшләү тураһында\nСағыштырмаса яңы булып тора компанияһы тимер эт, башлап ебәрҙе. 2017 үҙе. Компания үҙе эшләгән компанияһында яңы алымдар менән эшләү һәм һыу әсәһе никс онлайн-уйын. Был - задаток сайтында слот бер аҙҙан уйын уйын булманы, тимер эт эшләй (НИКС).\nБыл - задаток сайтында слот дизайн уйын, шулай уҡ стиль, күп әйберләрҙең бер үк ваҡытта ҡатышмаһынан тора. Был живенько, мультяшный, ҡыйыу, һәм юморға. Был - задаток сайтында слот 20 тиклем эшләргә мөмкинлек ставка уйындары пенсии £бер егерме биш үҙ линияһы һәм 100 барабанын арҡаңдан, инә. Һеҙ шулай уҡ аласыз өсөн һайларға уйнаған уйындар автоматик режим. Бында ябай булған тамғалар Символы картаһы, шешә буяу, кисть, темалар палитра менән бәйле һәм унан да күберәк.\nБыл үҙенсәлектәре башҡа булған слот:\nДикий- Бында ҡырағай өйөрмә төҫтә була, был теләһә ҡайһы барабан һәм уңайлы урынын алмаштырырға, икенсе бөтә база һүрәттәр, шанс шанс бирергә өсөн һезгә күберәк эшләргә комбинациялары булған.\nЮҡҡа Синов- Һәр уйындың бар үҙ төрлө буяуҙар менән үҙенсәлекле эффект һәм брызги килә.. Һары ғына көсәйә төшә барабан 3 бушлай һәм бер арҡаһынан ала. Ҡабатлау процесы дауам итә һәм оҙайлы ваҡыт дауамында бушлайға әйләнеүе бар.. Һеҙ башҡа ҡалаға тиклем бушлай бүләк ваҡытында барлыҡҡа килә. спину барабан брызги 50 кредит менән бергә өҫтәмә отош множить 5х.\nШар Бонусный- Инициаторы булып өс йәки унан күберәк ултыртыу бонусный функциялы символы булған был барабаны. Өсөн өҫтәмә аҡсалата приз һәм еңеү яуланы множить, һеҙ тейеш, поп шар, барабан барлыҡҡа килде. Был уйындың үҙенсәлектәре эшләргә, был ябай, бик ҡыҙыҡлы һәм мауыҡтырғыс булыуы өсөн ҡулланһа, шарик нисек һеҙ лопать башлағас, ундағы буяуҙар тултырып, күберәк белер өсөн бүләк.\nБыл - задаток сайтында слот әйбәтерәк уйын аныҡ тора, сөнки раят уйыны кеүек, шуға ҡарамаҫтан, шулай һеҙгә бирелгән мөмкинлектәрҙе тулы һәм етерлек ябай һәм еңел хәрәкәт, йыш ҡына еңеү өсөн эшләй.


8 Октябрь 2018, 19:06\nРәсәй Федерацияһының “Хәрби бурыс һәм хәрби хеҙмәт тураһындағы” Законы, Рәсәй Федерацияһы Президентының 2018 йылдың 28 сентябрендәге 552-се һанлы Указы, Күгәрсен районы муниципаль район хакимиәтенең 736-сы һанлы ҡарары нигеҙендә Күгәрсен районы территорияһында 1 октярҙән 31 декабргә тиклем Рәсәйҙең Ҡораллы көстәренә көҙгө саҡырылыш кампанияһы үтәсәк. Саҡырылыш нормаларына ярашлы, быйыл 120 гражданды хәрби хеҙмәткә саҡырыу ҡаралған.\nХәрби хеҙмәткә саҡырылыу өсөн райондың саҡырылыш пунктына хеҙмәткә саҡырыу ваҡытына 18 йәше тулған 2000 йылда тыуған һәм хеҙмәтте кисектереп тороуға бирелгән ваҡыты үткән йәки ниндәйҙер сәбәптәр арҡаһында хәрби хеҙмәткә саҡырылмаған 1991-2000 йылдарҙа тыуған граждандар килергә тейеш.\nРәсәй Ҡоралла көстәренә саҡырылырға тейешле бөтә граждандар саҡырылыш комиссияһына - Мораҡ ауылы, З.Биишева урамы, 6 адресы буйынса повесткала күрһәтелгән көн һәм ваҡытҡа килергә кәрәк. Повестка алмаған граждандарға хәрби комиссариатҡа 1 октябрҙән 10-на тиклем сәғәт 8-30-ға, артабан октябрҙең һәр дүшәмбеһе саҡырылыш комиссияһы үтер өсөн килергә кәрәк. Үҙең менән шәхесте раҫлаусы документ алырға.\nРайон территорияһына ваҡытлыса килеүсе хәрби хеҙмәткә саҡырылырға тейешле призыв йәшендәге граждандар даими йәшәгән урындарына ҡайтырға һәм призыв комиссияһын үтер өсөн хәрби иҫәптә торған хәрби комиссариатҡа барырға бурыслы.\nӘ бына хәрби комиссариатҡа ваҡытында килмәүселәр, бер ниндәй сәбәпһеҙ комиссариатҡа килеүҙән һәм медицина тикшереүе үтеүҙән ҡасып йөрөүселәргә закон алдында административ һәм енәйәти яуап тоторға тура киләсәк. Рәсәй Федерацияһының Административ хоҡуҡ боҙоуҙар тураһындағы кодексының 21.5-се статьяһы – хәрби иҫәп буйынса яуаплылыҡты үтәмәү һәм 26.6-сы статьяһы - медицина тикшереүенән ҡасып йөрөү өсөн 5 минималь эш хаҡының ½ өлөшө күләмендә административ штраф ҡаралған. Рәсәй Федерацияһының Енәйәт кодексының 328-се статьяһының 1-се өлөшөнә ярашлы, законһыҙ нигеҙҙә хәрби хеҙмәттән ҡасҡандарға 200 мең һумға тиклем штраф йәки 2 йылға тиклем мәжбүри эштәр, йә иһә алты айға тиклем ҡулға алыу йәки 2 йылға тиклем иркенән мәхрүм итеү ҡаралған. Килеүҙе тәьмин итмәүсе ойошма, предприятие, учреждение етәкселәре лә административ яуаплылыҡҡа тарттырыла.\nРәсәй Федерацияһының “Хәрби яуаплылыҡ һәм хәрби хеҙмәт тураһындағы” Законы нигеҙендә райондың предприятие, учреждение, ойошма, фермер хужалыҡтары һәм уҡыу йорттары етәкселәре хеҙмәткә саҡырылыусыларҙы саҡырылыш комиссияһын үтер өсөн уҡыуҙан, эштән бушатырға, уларҙы командировкаларҙан ҡайтарып, призыв пунктына килеүҙәрен тәьмин итергә тейеш.\nСаҡырылыш мәсьәләләре буйынса “Ҡыҙыу линия”\nБашҡортостан Республикаһының Хәрби комиссары – йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһе (консультатив-хоҡуҡи пункт) – 8(347)228-02-92, эш көндәрендә көн һайын иртәнге 9-ҙан киске 7-гә тиклем, ял көндәрендә иртәнге 10-дан киске 5-кә тиклем.\nХәрби хеҙмәткә әҙерләү һәм саҡырыу бүлеге – 8(347)253-13-48, 228-43-59, иртәнге 9-ҙан киске 6-ға тиклем;\nӨфө гарнизонының хәрби прокуратураһы – 8(347)250-05-10 эш көндәрендә иртәнге 9-ҙан киске 6-ға тиклем;\nАшығыс психологик ярҙам – 8(800)7000-183, тәүлек әйләнәһенә.\nР.ҠАДИРОВ, Күгәрсен һәм Ейәнсура райондарының хәрби комиссары.