Шове һәм Шүлгәнташ нимәһе менән оҡшаш? » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Экология » Шове һәм Шүлгәнташ нимәһе менән оҡшаш?\nШове һәм Шүлгәнташ нимәһе менән оҡшаш? 14.03.2017 // Экология\nБашҡортостандың Мәҙәни мираҫ объекттарын һаҡлау һәм файҙаланыу буйынса ғилми-етештереү үҙәге хеҙмәткәрҙәре күптән түгел эш сәфәре менән Францияла булып ҡайтты. Үҙәктең етәксеһе Данир Ғәйнуллиндан был сараның маҡсаты тураһында ентекләберәк һөйләүен үтендек.\n– Данир Әхмәҙи улы, һеҙ етәкләгән үҙәк тарих өсөн әһәмиәтле булған биналарҙы, археологик ҡаҙылмаларҙы, ижад ҡомартҡыларын һаҡлау менән шөғөлләнә. Һуңғы осорҙа Шүлгәнташ мәмерйәһенә ҙур иғтибар бүләһегеҙ.\n– Шүлгәнташ – Рәсәй генә түгел, донъя кимәлендәге үҙенсәлекле мәмерйә ул. Уны ЮНЕСКО тарафынан һаҡланған объекттар исемлегенә индереү маҡсатын тормошҡа ашырыр өсөн күп көс һалына. Әлеге мәлдә Шүлгәнташ эргәһендә музей комплексына нигеҙ һалыу кимәленә еттек. Проект хуплау тапты. “Уның эске күренеше ниндәй булырға тейеш?” тигән һорауға яуап эҙләп, Францияға барып ҡайтырға ҡарар ҡылдыҡ та инде. Архитекторҙар Рөстәм Әлибаев, Гөлфиә Тажетдинова, археолог Николай Григорьев менән бергәләп юлға сыҡтыҡ. Палеолит осоро музейын эшләр өсөн яңынан ниҙер уйлап табырға тырышырға кәрәкмәй. Бары тик булғандарын барып күреп, тәжрибә уртаҡлашыу, кәңәштәр һорау етә. Бынан тыш, алдыбыҙға ҡуйған тағы бер бурысыбыҙ Шүлгәнташ мәмерйәһе, ундағы һүрәттәр тураһындағы мәғлүмәтте башҡаларға еткереү ине. Шүлгәнташ, Башҡортостандың бренды булараҡ, донъя кимәлендәге талаптарға яуап бирһен өсөн юғары кимәлдәге музей эшләргә тейешбеҙ. Кешелектең, тәүтормош кешеләре сәнғәтенең башы – Шүлгәнташта. Мәҙәниәтебеҙҙең сығанағы ул. Ошо өлгөләрҙе донъя кимәленә сығарыу өсөн булған музейҙарҙың тәжрибәһен өйрәнергә кәрәк.\n– Уларҙың иң ныҡ билдәлеләре Францияла, шулаймы?\n– Эйе. Ласко музейында 2016 йылда дүртенсе комплекс асылды. Шове музейы иһә заман талаптарына яуап бирһен өсөн 2015 йылда төҙөкләндерелгән. Улар палеолит осоро музейҙарының иң яҡшы йыһазландырылғаны, иң байҙары тип һанала.\n– Тәүҙә ҡайһыһын барып күрҙегеҙ?\n– Шове музейында булдыҡ. Делегациябыҙҙы юғары кимәлдә ҡаршы алдылар. Беҙгә музейҙың директоры Фабрис Терау һәм ҡаяташҡа эшләнгән һүрәттәрҙең күсермәһен төшөрөү буйынса иң шәп белгестәрҙең береһе Ален Далис экскурсия үткәрҙе. Музейҙы төҙөүгә 54 миллион евро сарыф ителгән. Сығымдарҙы төбәк, ил бюджеттарынан да, Европа союзының ҡаҙнаһынан да бүлгәндәр. Сафҡа ингәс, тәүге йылда музейҙы 650 мең тирәһе кеше килеп күргән. Әле йылына яҡынса 500 мең турист килә.\nШове музей комплексы Бөрйән районының тауҙарына оҡшаш ерҙә урынлашҡан һәм бер нисә блоктан тора. Иң мөһиме – барлыҡ уңайлыҡтар, ҡыҙыҡлы күргәҙмәләр балалар өсөн эшләнгән. Мәҫәлән, мәмерйәне һынландырған залда бәләкәстәр ҡурҡмайынса боронғо кешеләр һымаҡ стенаға һүрәт төшөрөп ҡарай, ҡыуышҡа инеп ултыра, теләй икән, палеолит ваҡыты тураһында фильм ҡарай йә билдәле ғалимдарҙың лекция рәүешендә төшөрөлгән фильмын ҡолаҡсындар аша тыңлай ала. “Теймә, унда барма, боҙоп ҡуйма” тигән тыйыуҙар бөтөнләй юҡ. Әйткәндәй, Шове музейы белгестәре беҙҙең пландарҙы тормошҡа ашырыуҙа ҡулдан килгәнсә ярҙам күрһәтәсәген белдерҙе. Беҙ уларҙы быйыл июндә Шүлгәнташ мәмерйәһендә үтәсәк халыҡ-ара симпозиумға саҡырҙыҡ. Белгестәр доклад менән сығыш яһаясаҡ.\nШове мәмерйәһе ҙурлығы, географик үҙенсәлектәре менән Шүлгәнташҡа оҡшаған. Музей хеҙмәткәрҙәренә “Урал батыр” эпосының французсаға тәржемәһен бүләк иттек, Шүлгәнташтағы музей проекты ошо боронғо эпосҡа бәйле булыуын аңлаттыҡ. Француздарға был ныҡ тәьҫир итте, сөнки уларҙың Шове мәмерйәһе тарихи сығанаҡтарға, легендаларға, риүәйәттәргә бер нисек тә бәйле түгел. Мәмерйәне спелеологтар осраҡлы рәүештә генә 1994 йылда тапҡан.\nШове мәмерйәһе шуныһы менән үҙенсәлекле: бында нисәмә йөҙ йыл буйы кеше аяғы баҫмаған, һөҙөмтәлә һүрәттәре бик яҡшы һаҡланған. Әле лә бында мәмерйәнең үҙенсәлеген һаҡлауға өҫтөнлөк бирелә. Ҡаҙыу эштәре лә үткәрелмәгән.\nӘ Шүлгәнташта беҙ киреһен күрәбеҙ. Унда кешеләр күп йөрөгән, ҡырағай туристар “Здесь был Вася” кеүегерәк яҙыуҙары менән бөтөн мәмерйәне боҙоп бөткән. 2002 йылға тиклем туристар сталактиттарын да, матур таштарын да иҫтәлеккә тип һындырып алып китер булған.\n– Мәмерйәне граффитиҙарҙан таҙартҡан мәлдә тағы ла ниндәйҙер һүрәттәр табылған, тигән хәбәр булғайны. Был ысынлап та шулаймы?\n– Эйе. Әлегә өйрәнеүҙе талап иткән таптар килеп сыҡты. Был һорауға март аҙағында төплө яуап бирербеҙ, сөнки тиҙҙән Мәскәүҙән белгестәр килеп, инфраҡыҙыл яҡтыртыу ярҙамында кальцид ултырған ҡатлам аҫтында нимә бар икәнен асыҡлаясаҡ. Шунан һуң ғына был һорауға аныҡ яуап алып буласаҡ. Ә граффитиҙарҙан мәмерйәне июнгә тиклем таҙартырға тейешбеҙ.\n– Франциялағы сәфәргә әйләнеп ҡайтайыҡ. Ласко мәмерйәһендә лә булғанһығыҙ, шулаймы?\n– Эйе. Ул Францияның икенсе өлөшөндә, Бордо яғында урынлашҡан. Беҙҙе Ласко мәмерйәһенең күсермәһен эшләгән оҫта Френсис Рингенбах ҡаршы алды, экскурсия ойошторҙо. Музейҙың бер нисә комплексы бар. Мәҫәлән, Ласко-3 – илдәр буйлап гастролдә йөрөй торған комплекс. Әлеге мәлдә ул Японияла күргәҙмәлә. Артабан Ҡытайға юлланасаҡтар.\nБеҙҙе күберәк дүртенсеһе ҡыҙыҡһындырҙы. Ә сит илдәге хеҙмәттәштәребеҙҙе иһә Шүлгәнташ мәмерйәһенең проекты һоҡландырҙы. Ласко-4 комплексын төҙөр алдынан улар конкурс иғлан иткән. Донъяның төрлө тарафтарынан 90-ға яҡын архитектор үҙ проектын ебәргән, һөҙөмтәлә Норвегия архитекторының эшенә өҫтөнлөк биргәндәр. Ә был проект Шүлгәнташ музейыныҡына оҡшаш. Иң ҡыҙығы шунда: проект авторҙары үҙ-ара таныш түгел, бер-береһенең эшен бөтөнләй күрмәгән!\nБынан тыш, белгестәр проектыбыҙҙың фәлсәфәһенә һоҡланды. Ни генә тимә, уларҙа бөтөн донъяла дан тотҡан мәмерйәләргә бәйле фәлсәфәүи нигеҙ юҡ. Шуныһын иғтибар үҙәгенә алғы килә: музей экспозицияһында оригиналь әйберҙәр күренмәй. Мәмерйәнең ысынбарлыҡтағы һымаҡ күсермәһе генә әһәмиәтле.\n– Белеүебеҙсә, Франция – туристар өсөн иң ылыҡтырғыс төбәктәрҙең береһе. Был илгә халыҡ йыл әйләнәһенә йөрөй. Туристарҙы ул диңгеҙ буйында ял итеү мөмкинлеге генә түгел, күберәк мәҙәниәте менән тарта. Был илдә музейҙар күп һәм уларҙы төҙөүгә аҡса йәлләмәйҙәр...\n– Был хәҡиҡәткә йәнә бер инанып ҡайттыҡ. Һәр музей заманса технологияларға таянып эшләнгән. Кәрәкле мәғлүмәтте лә табыуы анһат, ҡолаҡсындар ярҙамында ниндәй телдә кәрәкһә, шул телдә экскурсия тыңлай алаһың. Беҙҙе байтаҡ музейҙарға алып барҙылар. Мәҫәлән, Бордо ҡалаһында – шарап, Валанс ҡалаһында шоколад музейында булдыҡ. Уларҙың һәр ҡайһыһында мультимедиа экрандары, проекторҙар, интерактив таҡталар әүҙем ҡулланыла. Мәҫәлән, шоколад музейы фабрика эргәһендә урынлашҡан, һәм унда етештерелгән продукцияның һәр төрөн тәмләп ҡарарға була, шулай уҡ шоколад эшләү буйынса оҫталыҡ дәрестәре алырға мөмкин, күстәнәскә тип йәнең теләгән шоколадты ла ошонда уҡ урынлашҡан магазинда тәҡдим итәләр. Өфөлә, мәҫәлән, ошо музейға оҡшаш итеп “Башҡорт балы” музейын булдырғанда, ҡалай шәп булыр ине!\nШуны билдәләп үтке килә: Францияның һәр ҡалаһында тематик музей бар. Ғәҙәттә, ҡайһы төбәктә ниндәй продукция етештерелһә, шуға арналған була ул. Лаванда, виноград, әстрхан сәтләүеге музейҙары булдырылған, мәҫәлән.\n– Ласко һәм Шове музейҙары – бөтөн донъяға билдәле объекттар. Уларҙан туристар өҙөлмәй. Киләсәктә “Шүлгәнташ” музей комплексы ла туристарҙы ылыҡтырған урынға әйләнерме?\n– Францияла туризмды үҫтереүгә ҙур иғтибар бүленә. Шове һәм Ласко музейҙарына йылына яҡынса 500 мең турист килә, тинек. Билет хаҡы – 15 евро, биш евроны сувенир алыуға тотоналар. Мәҫәлән, Шове музейы эргәһендә 6 мең урынға иҫәпләнгән ҡунаҡхана бар, йәнә 12 мең туристы бүтән ҡунаҡ йорттары ҡабул итергә әҙер. Шове эргәһендә йәшәгән халыҡ туризмдан байтаҡ килем ала. Йәй буйы был мәмерйәләрҙән кеше өҙөлмәй. Дөрөҫөн генә әйткәндә, мәмерйәләр урынлашҡан төбәктәр – ауыл хужалығы тауарҙары етештергән өлкәләр. Шове менән Ласко комплекстары уларҙы йәнләндереүгә ҙур өлөш индергән. Шулай итеп, Франция хөкүмәте халыҡҡа ҡармаҡ тотторған, хәҙер улар балыҡты үҙҙәре тота. Күҙаллауымса, Шүлгәнташта ла хәлдәр ошондай уҡ йүнәлештә үҫеш аласаҡ.\nДанлыҡлы мәмерйә урынлашҡан райондың үҙәгенә ҡарай юлда “Туризм – Бөрйәндең киләсәге” тигән алтаҡта тора, шуға иғтибар иткәнегеҙ бармы? Тик матур тәбиғәт менән генә туристарҙы ылыҡтырып булмай. Бының өсөн инфраструктураны үҫтерергә кәрәк. Шулгәнташ һәм башҡорт балы – милли брендтар. Уларҙы файҙаланырға кәрәк.Ҡунаҡханалар, ашханалар, Ағиҙел буйлап кәмәлә ағыу – был эштәрҙең барыһы ла бөгөндән әүҙемләшә башларға тейеш. Шүлгәнташ мәмерйәһе ЮНЕСКО ҡомартҡылары исемлегенә индерелеү менән унда туристар ағымы бермә-бер артасаҡ. Ә Бөрйән районының инфраструктураһы әлегә быға әҙер түгел. Ҡунаҡтарҙы беҙ яҡшы юлдар, кафелар, тәмле ризыҡтар һәм уңайлыҡтар менән ҡаршы алырға тейеш. Бер-береһенә тығыҙ бәйләнгән төшөнсәләр хаҡында һүҙ бара. Туристарға уңайлыҡтар булдырыуҙы Сәмреғош менән сағыштырам. Бер ҡанатында уның – Шүлгән. Уны һаҡлау, яҡлау беҙҙән тора. Икенсе яғында – туризмды үҫтереү. Был иһә йәнә лә туристарға уңайлыҡтар булдырыуға, тимәк, яңы объекттар төҙөүгә ҡайтып ҡала.\nМузей комплексына килгәндә, төҙөлөш 2019 йылда тамамланырға тейеш. Күҙаллауҙарға ҡарағанда, ул йылына 150 – 200 туристы ҡабул итәсәк. Әлегә республика Хөкүмәтенең бурысы – бында һәйбәт юл һалыу, ә бизнестыҡы – сервисты үҫтереү. Урындағы эшҡыуарҙар әүҙемлек күрһәтергә тейеш. Әле ҡыҙыҡһыныусылар бар. Улар менән эш алып барабыҙ. Дөрөҫөн генә әйткәндә, бөгөн Шүлгәнташта туристар өсөн ике көн йөрөп ҡарарлыҡ бер нәмә лә юҡ. Мәмерйәгә экскурсия – бер сәғәтлек кенә сара. Артабан нимә эшләргә?..\n– Туристар Шүлгәнташ эргәһендә магазиндарҙың, ял итеү урындарының юҡлығына, урындағы халыҡтың хатта йомортҡа, ҡаймаҡ һәм картуфты һатыуға тәҡдим итмәүенә зарлана.\n– Был мәсьәлә яйлап урынынан ҡуҙғалыр тип уйлайым, сөнки ғаилә ҡаҙналары тулылана башлаһа, файҙа күрелһә, халыҡ мотлаҡ был эшкә тотонасаҡ. Европа халҡының ҡайһы еренән кәмбеҙ? Улар өйрәнгәнде, беҙ булдыра алмайбыҙмы?\n– Францияла алған тәжрибә яңы башланғыстарға этәргес булды инде?\n– Беҙҙең бар ниәтебеҙ – Шүлгәнташ мәмерйәһен һәм төҙөлә башлаясаҡ музей комплексын донъя стандарттарына яраҡлаштырыу. Тиҙҙән Бөрйәндә халыҡ-ара симпозиум үтәсәк, тинек. Был да алға китеш өсөн ярайһы уҡ шәп аҙым булмаҡсы.


Ҡоролоҡ эҙемтәләрен бөтөрөүгә Башҡортостан 3 миллиард 88 миллион һум алды // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nҠоролоҡ эҙемтәләрен бөтөрөүгә Башҡортостан 3 миллиард 88 миллион һум алды\n16:43, 12 августа 2010 Иҡтисад\nФедераль ҡаҙнанан Башҡортостанға ҡоролоҡ буйынса ғәҙәттән тыш хәл эҙемтәләрен бөтөрөүгә 3 миллиард 88 миллион һум кредит ресурстары бүленгән. БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, аҡса средстволары алған бар төбәктәр араһынан республикаға иң ҙур финанс ярҙамы күрһәтелгән.\nБилдәле булыуынса, бер нисә ай дауамында төбәктә көслө ҡоролоҡ һаҡлана. Башҡортостанда хәүефле биш тәбиғәт күренеше буйынса ғәҙәттән тыш хәл режимы индерелде. Кире һауа шарттарынан ауыл хужалығы етештереүселәре айырыуса ныҡ зыян күргән. Быйылғы йылда 1 миллион 239 мең гектар майҙанда ауыл хужалығы культураларының һәләк булыуы ауыл хужалығы иҡтисадына кире йоғонто яһаны. Ауыл хужалығы етештереүселәре тапшырған документтарҙан күренеүенсә, ауыл хужалығы культуралары һәләк булыуы арҡаһында ағымдағы йылда матди зыян 13 миллиард һумдан ашыу тәшкил итәсәк. Дөйөм алғанда 1893 ауыл хужалығы предприятиеһы һәм фермер хужалығы зыян күргән.\nКилеп тыуған шарттарҙа ҡоролоҡ эҙемтәләрен еңеп сығыу һәм тармаҡтың тотороҡло үҫешен тәьмин итеү буйынса федераль кимәлдә лә, республика кимәлендә лә ашығыс саралар күрелә.\nТеги: ауыл хужалығы, ҡоролоҡ


Өфө боҙо тайғаҡ шул... йәки «Автомобилист»ың шиптары шымарҙы ахыры\n«Йәшлек» гәзите » Спорт » Өфө боҙо тайғаҡ шул... йәки «Автомобилист»ың шиптары шымарҙы ахыры\n22.03.2019 Өфө боҙо тайғаҡ шул... йәки «Автомобилист»ың шиптары шымарҙы ахыры\n«Беҙҙең әле өмөт юғалмаған. Юғалтыуһыҙ өс мөмкинлегебеҙ бар. Өфөләргә ҡаршы һәр осрашыуҙа һуңғыһына сыҡҡан һымаҡ көрәшәсәкбеҙ. Беҙҙе алдан «оҙатмай» тороғоҙ әле...»\nШулай тип ҡайтып киттеләр, өсөнсө еңелеүҙән һуң, Көнсығыш конференцияһы еңеүсеһе – «Автомобилист» хоккейсылары. Эйе, быға тиклем «Салауат Юлаев» менән «Автомобилист» командалары араһында үҙ-ара булған өс уйында еңеүсене көскә асыҡлағас, дүртенсе бәйгене юлаевсылар дәррәү башланы. Башта һаҡсы Семенов иҫәпте асып та өлгөрмәй, бер минут үтеүгә Ғиматов уңышҡа өлгәшә. Улар икеһе лә плей-оффта тәүгә гол индерә. Һуңғыһы миҙгел буйына составҡа ла йүнләп эләкмәй, һуңғы тапҡыр уңышҡа бынан алты (!) йыл элек ҡаҙанған була. Ҡунаҡтар иҫәпте ҡыҫҡартып, көйәрмәндәрендә ышаныс уята, әммә тәүгә атай булған Дания легионеры Ларсен иҫәпте өскә еткерә. Уйын көндө Филиптың тормош иптәше уға ҡыҙ бүләк иткәйне.\nИкенсе осорҙа ла майҙан хужалары бер гол индереп, өҫтөнлөктө нығыта төштө. Екатеринбург командаһы хатаһын Кемппайнен уңышлы тамамланы. Һуңғы 20 минутта ҡунаҡтар тулыһынса тиерлек юлаевсылар яғында бәхет эҙләне. Цулыгиндың тәрбиәләнеүселәре һаҡлана торғас, аптырап ҡул менән булһа ла үҙенең ҡапҡаһына гол индереп, тегеләргә «ярҙамға» килде.\nШулай итеп, «Салауат Юлаев» уйынсылары өсөнсө еңеү яулап, Екатеринбургка күтәренке кәйеф менән юлланды. Тик юғарыла әйтеүҙәренсә, беҙҙе бик ауыр уйын көтә. Әммә плей-оффта һәр осрашыу шул юҫыҡта үтеүе бер кемгә лә яңылыҡ түгел икәнен бөтәһе лә белә.\nКөнсығыштың икенсе парында ла уйын бер яҡтың өҫтөнлөгө мәнән бара. Унда майҙанһыҙ «Авангард», уларҙың спорт майҙансығы төҙөкләндерелеп ята, «Барыҫ»- ты өс тапҡыр отоп, бер аяғы менән финалға баҫты.\nКөнбайыш конференцияһында ла СКА менән ЦСКА үҙ дәғүәселәрен өсәр тапҡыр еңеп, финалда, моғайын, үҙ-ара сәкәләшер.


Башҡортостанда «Тыуыу сертификаты» программаһы буйынса медицина учреждениелары 462 млн һум ала - Bash.News\nБашҡортостанда «Тыуыу сертификаты» программаһы буйынса медицина учреждениелары 462 млн һум ала\nБашҡортостанда «Тыуыу сертификаты» программаһы буйынса медицина учреждениелары 462 млн һум ала https://bash.news/news/86828_bashortostanda_tyuyu_sertifikaty_programmay_bujynsa_medicina_uchrezhdenielary_462_mln_um_ala\n24 дек 2018, 17:17\nРеспубликаның медицина учреждениеларына «Тыуыу сертификаты» программаһы буйынса аҡса бүленде. Дөйөм сумма 462 млн һум тәшкил итә. Аҡсаны республиканың Социаль страховкалау фонды бүлә.\n«Тыуыу сертификаты» программаһы 2006 йылдан алып эшләй. Программаның маҡсаты- ҡатын-ҡыҙҙар консультацияһында, бала табыу йорттарында һәм балалар поликликникаһында медицина хеҙмәтен күрһәтеү сифатын яҡшыртыу. Сертификатҡа ярашлы, йөклөлөк , бала табыу ваҡытында ҡатын-ҡыҙға сифатлы медицина ярҙамы күрһәтелә.Бынан тыш, бер йыл дауамында балаға күҙәтеү ойошторола.\nУчреждениелар сифатлы ярҙам күрһәткәндән һуң ғына, материаль ярҙам ала. Шуның менән улар көнәркәшлек баҙарында хасил була һәм эште сифатлы башҡарырға тырыша. Ағымдағы йылда был программала республиканың 85 дауаханаһы ҡатнаша.\nСоциаль селтәрҙә Радий Хәбировтың ялған сәхифәләре артҡан\n15:11, 21 окт\n2020 йылдан Рәсәйҙә тәүге һәм икенсе балаға пособие күләме арта


Тышы менән бешерелгән картуф — Викидәреслек\nТышы менән бешерелгән картуф\nБеренсе ысул — көлдә бешерелгән картуф\nТәүҙә көслө итеп ут яғалар. Ут күмерләнеп көлгә әйләнгәс, эсенә сей картуфтарҙы күмеп ҡуяһың. 45-60 минут эсендә (ҙурлығына ҡарай) картуфтар бешеп сыға. Быны, ғәҙәттә, походта, өмә менән ҡырҙа эш ойошторғанда бешерәләр. Ашар алдынан йәбешкән көлөн ҡоро сепрәк йәки щетка менән һөртөп төшөрәләр. Бындай картуфты тышы менән дә ашап була. Тоҙға төртөп, һары май, ҡаймаҡ, үҫемлек майы йәки һөт ҡушып ашайҙар. Сей йәки майҙа ҡыҙҙырылған һуған ҡушып ашарға ла мөмкин.\nИкенсе ысул — мейескә тәгәрәтелгән картуф\nИкмәк бешергәндә, мейес эсенә ҡырыйлатып картуф һалып сығалар. Хәҙерге ваҡытта духовкала ла бешерәләр. Был ике ысул да картуфтың бөтә туҡлыҡлы матдәләрен дә һаҡлай. 1 сәғәт эсендә бешеп сыға. Тоҙға төртөп, һары май, ҡаймаҡ, үҫемлек майы йәки һөт ҡушып ашайҙар. Сей йәки майҙа ҡыҙҙырылған һуған ҡушып ашарға ла мөмкин.\nӨсөнсө ысул — һыу эсендә тышы менән бешерелгән картуф\nСамалап һыуҙы тоҙларға. Был осраҡта картуф 20 минут тирәһендә бешеп сыға, тик туҡлыҡлы матдәләренең бер өлөшө һыуға сыға. Ҡабығы менән бешергән картуфтың һыуы дауалау көсөнә эйә. Картуф һыуы менән бауырҙы һәм бөйөрҙө таштан таҙартып була. һары май, ҡаймаҡ, үҫемлек майы йәки һөт ҡушып ашайҙар. Сей йәки майҙа ҡыҙҙырылған һуған ҡушып ашарға ла мөмкин.\nМейестә бөтәүләй бешкән картуфтың структураһы үҙгәрә, уны хатта үт ҡыуығын алдырғандан һуң да ашарға рөхсәт ителә.\nСығанағы — «https://ba.wikibooks.org/w/index.php?title=Тышы_менән_бешерелгән_картуф&oldid=22616»\nБашҡорт милли ашы\nБыл бит һуңғы тапҡыр 07:55 31 июль 2020 үҙгәртелгән.


Һөйөнөс көйөнөскә әйләнмәһен | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > вәғәздәр > Һөйөнөс көйөнөскә әйләнмәһен\nҠөръән уҡыусыға »\nҺөйөнөс көйөнөскә әйләнмәһен\nӘлбиттә, һәр кемдең бәхетле булаһы килә. Һәм һәр кем бәхетте үҙенсә аңлай, һәр кемдең был мәсьәләлә үҙ үлсәүе бар. Кеше бәхете үҙ үлсәүенә етмәһә, үҙен бәхетһеҙ тип һанай һәм зарлана башлай. Үкенескә ҡаршы, бөгөн рухи ҡиммәттәрҙең юғалыуы, күп кешенең ас тамаҡ кеүек мал артынан ғына ҡыуып йәшәүе зарланыусылар ҡатлауының күбәйеүенә килтерҙе. Иң ҡыҙығы шунда, кеше байыраҡ булған һайын, күберәк зарлана, был-тәбиғи лә. Сөнки тейешле зәкәттәрен биреп бармағанда байлыҡ Аллаһ менән бәндә араһын йырағайта. Кешене байлығының кәмеүенән йәки бөтөүөнән ҡурҡыу биләп ала.\nҺәр ҡайһыбыҙ был ҡурҡыныс ауырыу — зарланыу сиренән шифа табаһыбыҙ килә икән, Аллаһҡа ҡайтырға тейешбеҙ. Әле күңелеңдә ризаһыҙлыҡ йәки ҡәнәғәтһеҙлек хисе бар икән, тимәк, ғәмәлдәрең еренә етмәй. Тағы ла тырышып ғибәҙәт ҡыл һәм «Раббым, күңелемә һиҙәйәт нуры бир», — тип Аллаһтан һора.\nИдрис хәҙрәт Ғәләүетдиндең бер шиғырында Шурай ҡаҙый тураһында әйтелә. Ул хатта берәр төрлө бәлә-ҡаза килһә, 4 мәртәбә: Әлхәмдүлилләәһ», тип әйтә торған булған. Иң элек ул: «Был бәлә-ҡаза йәһәннәм уты менән сағыштырғанда бик бәләкәй бит әле», — тип һөйөнгән. Икенсеһе: «Был бәлә-ҡаза килмәһә, сабыр итеү сауабын ала алмаҫ инем», — тип ҡыуанған. Өсөнсөһө: «Был бәлә-ҡаза гонаһыма кәффәрат булыр», — тигән. Дүртенсеһе: «Бәлки шунын арҡаһында мәңгелектә Йәннәттә булырмын», — тип шөкөр ҡылған. Хаҡиҡәттә, хаҡ мосолман өсөн ҡайғы юҡ, Аллаһтың рәхмәте генә бар, әммә уны фекерләү өсөн ысыҡ һыуылай саф һәм Раббыңа сикһеҙ мөхәббәтле булған күңел кәрәк.\nБер бик диндар һәм сибәр ханымдың бик яуыз ире булған. Бөтә кеше: «Нисек уның менән йәшәйһең?» — тип ҡыҙыҡһына, һорау бирә икән. Әлеге ханым: «Әгәр уға минең кеүек яҡшы ҡатын насип булған икән, бәлки беҙ белмәй торған берәр изгелеге барҙыр, миңә шундай ир насип булған икән, бәлки минем һеҙ ҙә, үҙем дә белмәй торған берәр ҙур гонаһым барҙыр, ә бәлки сабырлығым өсөн Йәннәткә инергә тип бирелгән бер ниғмәттер», — тип яуап ҡайтарған. Хаҡиҡый мосолман бына нисек уйлай ала.\nӘлбиттә, беҙгә килгән бәлә-ҡазалар йә ҡылған гонаһтарыбыҙға кәффәрат өсөн, йәки Йәннәткә инергә сауаб эшләү өсөндөр. Нисек кенә булһа ла, башҡаларҙы борсоп, бөтөн доньяһын ҡарғап, зарланып йәшәргә ярамай.\nПәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд Мостафа ﷺ үҙенең бер хәҙисендә: «Кешенең бармағына шырау ҙа инмәҫ, әгәр ҡаҙалһа, берәр гонаһына кәффәрат булыр», — тине. Әммә шул уҡ ваҡытта Рәсүлебеҙ: «Берәүгә әфәт, бәлә-ҡаза килгән икән, шундай-шундай эштәре өсөн булды был, тип тә юрамағыҙ, ахырын белмәйһегеҙ», — тип киҫәтте. Әгәр кеше кемгә лә булһа килгән бәлә-ҡазаға һөйөнә икән, ул ҡазаны үҙенә лә саҡыра, тигән һүҙ. «Ахырын белмәйһегеҙ», -тигәне, «Ахырында үҙегеҙҙә шулай ҡазаланырһығыҙ», — тип аңларға кәрәк.\nКилгән бәлә-ҡазаларға күп ваҡыт үҙебеҙ сәбәпсе булабыҙ, әммә, ҡыҙғаныс ни, сабыр итеп, сауаб алаһы урынға, зарланып, ғәйеплене эҙләп, үҙ башыбыҙға тағын да ҙурыраҡ хәсрәттәр саҡырабыҙ. Шуға күрә бәхетле булыу өсөн дөрөҫ йәшәргә кәрәк. Дөрөҫ йәшәү рәуеше ул бәндәнең Аллаһы менән араһын ышаныслы тотоуы. Ниндәй генә борсоу килһә лә, һәр кем үҙенә һорау бирһен! «Аллаһ менән ике арала ниндәй хилафлыҡ бар?» — тип, һәм ҡылған ғәмәлдәрен ҡыл иләктән үткәреп, тикшереп ҡараһын, һис шикһеҙ», сәбәбен табыр. Беҙ күп ваҡыт бағана башындағы лампочка шикелле. Ул да бит әллә ҡайҙарҙы яҡтырта, ә бағана төбө ҡараңғы ҡала. Беҙҙә әллә кемдәрҙе тикшерәбеҙ, ғәйепләйбеҙ, үҙебеҙ генә ситтә ҡалабыҙ, күп ваҡыт ғәйеп үҙебеҙҙең танау аҫтында, йәки йөрәк күңелендә була.\nПәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд Мостафа ﷺ әйтте: «Әгәр ҙә кеше Аллаһ Тәғәлә менән араһын төҙөк тотһа, Ул уға донъяла уҡ 4 төрлө һөйөнөс бирер. Беренсеһе: — ҡатыны ирен хөрмәт итеүсе, Аллаһҡа ғибәҙәт ҡылыусы булыр. Икенсеһе: балалары үҙенә итәғәт итеүсе һәм Аллаһҡа ғибәҙәт ҡылыусы булыр. Өсөнсөһө: дуҫтары яҡшы кешеләр булыр. Дүртенсеһе: һөнәре нигеҙендә ризығын табыр», — тине. Ниндәй гүзәл һүҙҙәр. Ә бит күбебеҙҙең ошо 4 мәсьәләлә ниндәй ҙә булһа хилафлығы бар һәм, беҙ шуға ҡарамаҫтан, һаман зарланабыҙ.\nБөгөн ирҙәр — ҡатындарынан, ҡатындар ирҙәренән зарлана. Хатта мәҙәктәрҙең дә күбеһе шул турала. Ҡауышыусы ғаиләләрҙең яртыһынан күбеһе тарҡала икән, быны ла инде сабыр итеп, дөрөҫ йәшәү тип баһалап булмай. Әлбиттә, ир-ат менән ҡатын — икеһе лә Аллаһты танып, Ул ҡушҡанса, Пәйғәмбәреҙ өйрәткәнсә ғаилә ҡороп йәшәргә тейеш. Ир диндар булып, ҡатын ундай түгел икән, йәки киреһенсә булһа, тормоштоң рәте булмай. Йорт-ер ҙә һәйбәт булырға мөмкин, байлыҡ та етәрлек булырға мөмкин, әммә тормоштоң рәте-сираты юҡ.\nМашина ла бит яҡшы булырға мөмкин, юл да беренсе категориялы, әммә 95cе бензин урынына 76cы һалынған икән, барыуының рәте юҡ, мотор ҡыҙа, машина тартмай, сөскөрөп-төкөрөп ала. Тормош та нәҡ шуның кеүек. Ғаилә боҙолмаһын, тормош һәйбәт барһын, тип уйлай икән, намаҙ уҡыусы ирҙең ҡатыны ла кисекмәҫтән намаҙға баҫырға тейеш һәм, киреһенсә, ҡатыны намаҙ уҡый икән, ире ғибәҙәткә керешергә тейеш. Кемдер әле быға өлгәшә алмай икән, ҡатындан йәки ирҙән зарланырға түгел, ә Аллаһ менән ике араны төҙәтергә һәм доға ҡылып, тәхәджүд намаҙҙары уҡып, тормош иптәшеңә лә, үҙеңә лә Аллаһтан тәүфиҡ-һиҙәйәт һорарға кәрәк. Әлбиттә, Аллаһ — һорағанды ишетеүсе һәм биреүсе. Ҡасан биреүе үҙебеҙҙең ихласлыҡтан һәм ғибәҙәттәребеҙҙең камиллығынан тора. Шулай булғанда, был донъяла ғына түгел, Әхирәттә лә бәхетле булырбыҙ. Тормош иптәшең ниндәй генә булһа ла, хикмәтле күркәм һүҙҙәр менән уны тоғро юлға өндәү кәрәк, ашыҡмайынса, сабырлыҡ менән. Сабыр иткән — мораҙына еткән, тигән һүҙ бар бит. Аллаһ хатта кәферҙәргә лә матур һүҙ менән өндәшергә ҡуша. Күп ваҡыт ир ҡатынына, йәки ҡатыны иренә урамдағы иң түбән әхләҡлы, иң һуңғы кешегә лә әйтмәгән һүҙҙе тоҙлап-борослап яуҙырабыҙ ҙа, «Мине аңлаусы юҡ», — тип зарланып, илап йөрөйбөҙ.\nБөгөн күп кеше балаларынан зарлана. Ҡарттар йорттары тулы. Әммә зарланғансы уйлап, фекерләп ҡара. Аллаһ менән ара дөрөҫ булдымы? Фарыздарҙы, вәжибтәре, сөннәттәрҙе, мөстәхәбтәрҙе үтәргә балаларыңды ғәҙәтләндерҙеңме? Хәләл ризыҡтар менән туҡландырып, тейешенсә кейенеп йөрөргә өйрәттеңме? Харамдан сирҡаныу, ерәнеү хисе тәрбиәләй алдыңмы? Юҡмы? Улай булғас, кемде һүгәбеҙ, ни өсөн һүгәбеҙ? Харам ярҙамында үҫтер ҙә, бөгөн балаң харамға туймаҫ булған өсөн бөтә доньяны ҡарғап йәшә, имеш. Ғәйеп кемдә? Көҙгөгә ҡарайыҡ. Нәмәлер эшләмәй тороп, максатҡа ирешеп булмай. Аллаһты танып, Уның менән ике араны төҙөк тотоуыбыҙ киләсәктә донъяла һәм Ахирәттә бәхетле булыуыбыҙ өсөн кәрәк икән. Бөгөн зарланабыҙ: «Фәлән мине харап итте, уның кәңәшен тотоп ҡына был хәлгә төштөм, балам насар мөхиткә эләкте», — тип. Аллаһ менән араң дөрөҫ булдымы? Ул ҡушҡанса йәшәнеңме? Ул тыйғандарҙан тыйылдыңмы? Ҡушҡандарын үтәнеңме? Улай түгел икән, кемгә үпкәләйек? Пәйғәмбәребеҙ ﷺ әйтә: «Һин Аллаһтан һора Һәм ғибәҙәттәреңде еренә еткереп үтә, Аллаһ һиңә тоғро юлдаш, яҡшы кәңәшсе бирер», — ти. Шулай йәшәмәйһең икән, киреһенсә була. Яман иптәшкә, йәки насар кәңәшкә юлыҡҡанһың икән, фекерлә! Йәшәү рәүешеңде үҙгәрт! «Тирмәнгә инһәң, ни тиклем генә тырышһаң да онға буялмай, ҡара мунсаға иһәң, ҡоромға буялмай сыға алмаҫһың», — тигән һүҙ бар бит. Шуның кеүек, изге ғәмәл, дөрөҫ йәшәү яҡшы дуҫтар янына, насар йәшәү яман дуҫтар янына алып бара. Был юлдарҙы уҡығас, бәлки берәр бай кеше, йәки түрә: «Типтереп йәшәйем, дуҫтарым күп, барыһы яҡшы, һин, тип кенә торалар», — тип уйлар. Әммә улар -дуҫтар түгел, монафиҡтар. Байлығың бөткәс, йәки дәрәжәң төшкәс, «Раптор»- ҙан ҡасҡан серәкәй һымаҡ, юҡҡа сығып бөтәсәк. Ихлас дуҫтар, тоғро юлдаштар — Аллаһтың яратҡан бәндәһенә биргән бүләге.\nҠайһы берәүҙәрҙең икешәр дипломы бар; «арттан этеүсеһе» лә юҡ түгел. Ҡайҙа ғына башын тыҡмаһын, эшенең рәте юҡ, йә хужаһы насар, йә эше оҡшамай. Ҡайһы берәүҙәрҙең оҡшаған эш эҙләй-эҙләй хеҙмәт кенәгәһендә урын ҡалмаған. Икенселәре, бөтөн ҡанундарға ҡаршы килеп, дипломлы кеше эшләй алмаған ерҙә, дипломһыҙ булһа ла бынамы тигән итеп эшләп ята. Тимәк, Аллаһ уға ярҙам итә. Эшең барып сыҡмаһа ла, ойошма етәкселәрен, бергә эшләй торған иптәштәреңде һүккәнсе, иң элек йәшәү рәүешеңде тикшереп ҡара. Аллаһҡа хилаф (ҡаршы, ҡаршылыҡ) иткән ниндәй эштәрең бар. Күбебеҙ беләбеҙ, һиҙәбеҙ, әммә үҙгәрергә, йәки тәүбәгә килергә ихтыяр көсөбөҙ етмәй. «Хужаға ярай», тип, өргән эт кеүек, уға ла ташланабыҙ, быға ташланабыҙ, нәтижәһе һаман үҙебеҙгә зыян, һаман зәһәрләнә барабыҙ һәм кешелек сифаттарын юғалтабыҙ.\nҺәр ҡайһыбыҙға Аллаһ риза булырлыҡ итеп йәшәргә, донъяла һәм Әхирәттә Аллаһтың сәғәҙәтенә ирешергә насип булһа ине.\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 24.09.2018 в 01:14, и размещена в категории вәғәздәр. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


Беҙҙең турист һуҡмаҡтары Ҡырымдағы кеүек буласаҡ\n29 Март 2021, 14:30\nБашҡортостандың Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайы “Башҡортостандағы туристик эшмәкәрлек тураһында”ғы Законға үҙгәрештәр индерергә йыйына. Ул ни өсөн кәрәк?\nБашҡортостандың Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттары “Башҡортостандағы туристик эшмәкәрлек тураһында”ғы Законға үҙгәрештәр индерергә йыйына. Ул ни өсөн кәрәк?\n– Республикалағы күпселек туристик маршруттар стихиялы барлыҡҡа килгән, бер ниндәй документтарҙа теркәлмәгән һәм ҡануни яҡтан көйләнмәгән, был иһә йыш ҡына төрлө аңлашылмаусанлыҡтарға һәм хатта ыҙғыштарға алып килә, – ти парламент етәксеһе Константин Толкачев. – Рәсми теркәлеү был маршруттарҙың һаҡланып ҡалыуын тәьмин итәсәк һәм туристик инфраструктураны үҫтерә аласаҡ.\nПарламент Рәйесе әйтеүенсә, хоҡуҡи көйләү булған осраҡта Инйәр ирәкташтарындағы күптән түгел булған һәләкәткә юл ҡуйылмаҫ ине. Абруйлы туристик маршруттарҙың береһендә 13 гектар матур урманды ҡырҡып алғандар, ҡануни яҡтан яҡланған осраҡта быға ла юл ҡуйылмаҫ ине. Ә Белорет районындағы ошо урман биләмәһе туристик объект булып теркәлмәгән һәм шул арҡала ағас ҡырҡыусылар ҡануниәтте боҙмаған булып иҫәпләнә.\nДәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайҙың матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, закон проектын эшләгәндә туристик маршруттарға рәсми статус биреүгә өлгәшкән башҡа ҡайһы бер төбәктәрҙең тәжрибәһе лә иҫәпкә алынасаҡ. Алтайҙа, Краснодар крайында һәм Ҡырымда, мәҫәлән, туристик маршруттарҙың статусы ентекләп көйләнгән.


Төрмә икенсе планетала урынлашмаһа ла, күптәребеҙ өсөн ул\nниндәйҙер йыраҡ донъяны хәтерләтә, ундағы йәшәйеш тураһында\nла башлыса криминалистикаға ҡағылышлы хроника һәм телевизор ҙа күрһәтелгән киноларҙан ғына беләбеҙ. Ә инде унда эләгерг ә бер кем дә теләмәй. Хәйер, үткән йәй ҡайһы берәүҙәргә төрм әлә булырға тура килгән, тик ғәйепләнеүсе сифатында түге, әл биттә. БДУ - ның психология факультеты студенттарына Эске эш тәр министрлығында, дауахана йә иһә төрмәлә практика үтергә тәҡдим иткәс, Алла Нурғәлиева һәм тағы ла биш ҡыҙ оҙаҡ уйлам ай, өсөнсө вариантты һайлай. Тап шунда киләсәк эшмәкәрлектәр е өсөн кәрәкле тәжрибә алырҙар һымаҡ тойола уларға.\n- Төрмәлә бөтөнләй икенсе халыҡ, улар менән аралашыуы ҡат марлы, әлбиттә, уның ҡарауы ҡыҙыҡлы ла, - тип аңлата улар үҙ\nҠыҙыҡһыныу көслө булһа ла төрмәгә аяҡ баҫыуы ҡурҡыныс бул ыуын таный Алла. Ә инде ата - әсәләре ҡыҙҙарҙың һайлауына бө төнләй ҡаршы төшә.\n- Беҙ үҙебеҙ һәм ата әсәләр ҙә башлыса ирекле енәйәтселәр ҙән шөрләнек. Төрмәлә килешеү буйынса беҙҙең эргәлә һаҡсы һә м психолог булды, тотҡондарҙың үҙ үҙен тотошо ла контролдән сыҡмай ине, - тип аңлата Алла. - Ә ирекле енәйәтселәр төрмә лә ҡуна ғына, көндөҙ иһә яҡшы тәртиптәре өсөн уларға сығып й өрөргә рөхсәт ителә.\nПрактиканың тәүге көнөндә студенткалар үҙҙәрен енәйәтселә р менән осрашыуға әҙерләр өсөн зонаның тирә - яғында ғына бу ла. Икенсе көнө инде төрмәнең үҙенә инәләр. Ә унда енәйәтсел әр уларҙы көтәләр, хатта ҡыҙҙарҙың төҫ - башын да береп тора лар ( ирекле енәйәтселәр һөйләп өлгөргән)... Әйткәндәй, прак тиканткаларға ике шарт ҡуйыла. Беренсенән, төрмәгә өсәрләп к енә инергә, юҡһа тышҡы донъя, айырыуса ҡатын - ҡыҙ менән бә йләнештәре өҙөлгән тотҡондар өсөн тәьҫораттар бигерәк күп бу ла тип аңлаталар уларға. Икенсенән, мөмкин тиклем ябайыраҡ к ейем кейергә, ҡыҫҡа юбка, үтә күренмәле блузкаларҙан ваҡытлы са баш тартырға һәм башҡалар.\nАлла үҙ тәьҫораттары менән дә бүлеште:\n-- Төрмәлә тотҡондар менән аралашҡан ваҡытта баҫым һәм п сихологик көсөргәнеш ул тиклем һиҙелмәй. Юҡҡа ғына төрмәне и ректән азат ителеү урыны тип әйтмәйҙәр икән. Урамға сыҡҡас ш ул тиклем арығанлығыңды тояһың. Ә иң мөһиме, минеңсә, төрмәл ә булғандан һуң донъяға ҡараш тулыһынса үҙгәрә, иректең мәғә нәһен аңлай башлайһың...\nХулигандарҙы ошо изоляторҙар буйлап экскурсияға йөрөтөү к әрәк ине тип өҫтәй Алла, күптәренең бында булғандан һуң зако нды боҙоу теләге юҡҡа сығыр ине, моғайын.\nБашта Алла енәйәтселәрҙән нисек итеп уларҙың нимә өсөн ул тырыуҙарын һорарға икән тип баш ватҡан. Нисек булһа ла бик ш әхси эш бит был. Әммә тотҡондар тыныс тауыш менән үлтереүҙәр е, талауҙары, яндырыуҙары тураһында һөйләп бирә. Кемдер бөтә\nдонъяға асыулы, кемдер үҙен ғәйепһеҙ тип һанай. Күптәре ара лашырға ярата. Берәүһе хатта иреккә сыҡҡас, кеше күп булған урынға барып, халыҡ ағымына ҡарап ҡына торасағы тураһында б елдерҙе. Уларҙы сиктең был яғында нимә көтә һуң Күптәренең хәлен өмөтһөҙ тип әйтеп булмай. Сөнки тотҡондарҙың төрмәлә булһа ла аҡса эшләү мөмкинселектәре бар. Йорт кәрәк - яраҡта ры, кейем - һалым, предприятиелар өсөн станоктар етештерәләр\nбында, үҙешмәкәр сәнғәт түңәрәктәре эшләй, үҙ телевидение, радио, гәзиттәре бар. Әйткәндәй, журналист вазифаһын да тотҡ ондар үҙҙәре башҡара.\n- Моғайын беҙ яҡшы тәьҫорат ҡалдырғанбыҙҙыр, - тип уртаҡл аша Алла, - психолог беҙгә киләһе йылда ла практиканы уларҙа\nүтергә тәҡдим итте.\nПрактиканы ҡыҙҙар ҡайҙа үтер, әлегә билдәһеҙ. Әммә быйыл йәйге ун көн эсендә уларҙың биш йыл лекцияларға ҡарағанда кү берәк тәжрибә туплауы шикһеҙ.


Республикала Коррупцияға ҡаршы көрәш буйынса эште координациялау комиссияһы ойошторолдо // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРеспубликала Коррупцияға ҡаршы көрәш буйынса эште координациялау комиссияһы ойошторолдо\n10:21, 14 октября 2015 Сәйәсәт\nӨФӨ, 2015 йыл, 14 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.\nБашҡортостанда Коррупцияға ҡаршы көрәш буйынса эште координациялау комиссияһы ойошторолдо. Республика Башлығы Рөстәм Хәмитов тейешле Указға ҡул ҡуйҙы. Төбәк Башлығының рәсми сайтында хәбәр ителеүенсә, документҡа Рәсәй Президентының «Коррупцияға ҡаршы көрәш өлкәһендә эшмәкәрлекте ойоштороуҙы камиллаштырыу буйынса саралар тураһында»ғы Указына ярашлы ҡул ҡуйылған.\nДокументҡа ярашлы, коррупция һәм башҡа хоҡуҡ боҙоуҙарҙы иҫкәртеү буйынса республика органының вәкәләттәре Башҡортостан Башлығы Хакимиәтенә йөкмәтелгән.\nТеги: бр башлығы указдары,коррупцияға ҡаршы көрәш


Башҡорт этнографияһын донъя кимәлендә танытыусы ғалим Рим Зәйнәғәбдин улы Янғужиндың тыуыуына 75 йыл\nБашҡорт дәүләт университетында оло ғалимдың юбилейы айҡанлы «Кешеләр, мәҙәниәттәр, ваҡыт: Евразия ерлегенең социаль-мәҙәни үҫеш динамикаһы» тип исемләнгән Бөтә Рәсәй ғилми-ғәмәли конференция үтте.\nҮҙенән һуң том-том ғилми хеҙмәттәр ҡалдырыусы, этнографик экспонаттарҙан музей туплаусы ғилем эйәһенең эшен бөгөн уның аспиранттары дауам итә. «Башҡорттарҙың революцияға тиклем Рәсәйҙәге хужалыҡ итеү алымдары». Профессор Рим Янғужиндың был китабы оҙаҡ йылдар күҙәтеүҙәр һәм архивтарҙа эҙләнеүҙәр һөҙөмтәһенән сығып нәшер ителгән. Ғалимдың фәнни эштәре Рәсәй һәм донъя этнографтарында ла ҡыҙыҡһыныу уята. Боронғо башҡорт ҡалаларын өйрәнеүсе профессор Роза Буканова ла уҡытыусыһы Рим Янғужиндың хеҙмәттәрен юғары баһалай.\nУниверситеттың этнографик музейы ғалим исемен йөрөтә. Унда тупланған экспонаттар йылдар буйына алып барылған экспедициялар һөҙөмтәһе. Тарих фәндәре кандидаты Миләүшә Мирхәйҙәрова өсөн төпкөл башҡорт ауылдарынан берәмләп йыйылған һәр экспонат ҡәҙерле. Үҙенең остазы, профессор Рим Янғужин менән улар Башҡортостандың төрлө мөйөштәрендә эҙләнеүҙәр алып барған. Тарихты өйрәнеүселәр бында меңдән ашыу ҡомартҡы менән танышыу мөмкинлегенә эйә.\nРәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған фән эшмәкәре, профессор Рим Янғужин утыҙ йылдан ашыу ғүмерен фәнни экспедицияларға бағышлай. Ғалим биш йөҙҙән ашыу ғилми хеҙмәт, ун бер монография яҙған. Ике тиҫтә йылдан ашыу Башҡорт дәүләт университетының Башҡортостан тарихы һәм этнографияһы кафедраһы мөдире булып эшләй. Бойондороҡһоҙ дәүләттәрҙән һәм Рәсәй төбәктәренән килеүсе ғалимдар уның эшен дауам итеүсе фән эшмәкәрҙәре менән киләсәктә тығыҙ хеҙмәттәшлек итергә теләй.\nАҫыл ирҙе ил онотмаҫ. Был һүҙҙәр хаҡлы рәүештә халҡыбыҙҙың арҙаҡлы улдарының береһе Рим Янғужинға ҡарата әйтелгән. Милләтебеҙ тарихын тәрәндән өйрәнеп, киләһе быуындарға еткереүсе ғалим Рим Янғужиндың исеме бөгөн фән даирәһендә бөтә донъя ғалимдарын берләштерә.


Китап уҡыу – тормошто өйрәнеү ул » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Әҙәбиәт » Китап уҡыу – тормошто өйрәнеү ул\nКитап уҡыу – тормошто өйрәнеү ул 24.11.2011 // Әҙәбиәт\nМине хәреф танырға өйрәткән туған мәктәбемдең бәләкәй генә уҡыу бүлмәһе ҡойто ғына күренә ине, ләкин уның тупһаһы аша атлап эскә үтеү менән үҙемде мөғжизәүи әкиәт иленә барып юлыҡҡандай хис итә торғайным. Бында китап тигән серле донъяның төрлө тарафтарына ҡыҙыҡлы сәфәр ойошторорға мөмкин: теләйһең икән, рәхәтләнеп гәзит-журнал аҡтараһың, берәү ҙә ҡамасауламай, мажаралы китаптар менән танышыу айырыуса рухи донъяңды байыта, төрлө һүрәт ҡарау ҙа күңелгә кинәнес бирә. Мөләйем китапханасы апай ҡунаҡсыл хужабикәләй ҡыҙ һәм малайҙарҙың һәр береһенән нимә алырға теләүебеҙҙе һорай, ярҙам итә. Уңда иһә иғтибарҙы тәү ҡараштан уҡ йәлеп итерлек һүрәтле китаптар ҡуйылыуын алдан белгәнгә күрә, шул яҡҡа ашығаһың. Ә инде өлкән кластарҙа төпкәрәк үтеп инергә батырсылыҡ иттек, кирбес ҡалынлығы романдарҙы төн йоҡламай уҡып сыға торғайныҡ. Хәҙер ҙә иҫемдә, II класта китаптарҙы тиҙ уҡып тапшырыуым китапханасының күңелендә шик тыуҙырғандыр, шуға күрә ул әҫәрҙең эстәлеген һөйләтә торғайны...\nОшо көндәрҙә Башҡортостан Республикаһының Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге милли китапханаһы үҙенең оло юбилейын билдәләй, шул уңайҙан китапхананың директор урынбаҫары Рәзил БИКБУЛАТОВ менән әңгәмә ойошторҙоҡ.\n– Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге милли китапхана республикабыҙҙа ғына түгел, бәлки Рәсәйҙә лә иң олпаттарҙан һанала. Тарихы тураһында ҡыҫҡаса һөйләгеҙ әле.\n– Милли китапхананы республикабыҙҙың ғилем хазинаһы, хатта йөҙөк ҡашы булған белем усағы тип өҫтәһәң дә, артыҡ булмаҫ.\nАрхив сығанаҡтарынан күренеүенсә, XVIII быуат аҙаҡтарында Өфөләге белем усаҡтарында бәләкәй генә булһа ла, уҡыу залдарының күренеүе беҙҙә китапханалар эшенең тарих төпкөлөнә барып тоташыуын аңлата.\nӨфөлә 1836 йылда Дворяндар Йыйылышы ҡарамағындағы тәүге китапхана асыла. Ғәли Соҡорой, Шәмсетдин Зәки, Мифтахетдин Аҡмулла ише күренекле мәғрифәтселәребеҙ йәшәгән осор булған бит, был да бик күпте раҫлай. Бынан тыш, сауҙагәр Николай Блохиндың китап магазинынан, шәхси китапхана-уҡыу залынан халыҡтың өҙөлмәүен беләбеҙ. Өлкәндәр телендәге "избач"ты (изба читальная – автор) кем белмәй? Уйлап ҡараһаң, ошо уҡыу өйҙәренең барыһы ла әллә күпме инсандың күҙен асҡан.\n1921 йылда Өфөлә Үҙәк ғилми китапхана ойошторола. Ҡыҙыҡ, эшләй башлағанда 17 мең ярым тирәһе генә китап иҫәпләнгән унда. Артабан ул Үҙәк мосолман китапханаһын, бер ни тиклем ваҡыт уҙғас, Максим Горький исемендәге Үҙәк китапхананы үҙенең ҡанаты аҫтына ала. Ә инде 1936 йылда республика статусына күтәрелә, күпмелер ваҡыт Надежда Крупская исемен йөрөтә. Уҙған быуаттың 80-се йылдарында Республика балалар китапханаһы менән Республика үҫмерҙәр китапханаһын да уға ҡушалар. Ә 90-сы йылдар башы айырыуса тарихи ваҡиғаларға бай була. 1992 йылда Башҡортостандың Милли китапханаһы итеп үҙгәртелеүҙән тыш уға Әхмәтзәки Вәлиди исеме бирелә, быны йәмәғәтселек арҙаҡлы шәхесебеҙгә оло хөрмәт күрһәтеү билдәһе тип ҡабул итте.\n– Республикабыҙҙа китаптар һаҡланған иң ҙур бина ҡайҙа урынлашҡан тип һораһалар, һис ҡыйынһынмайынса ошо китапханабыҙҙы әйтә алабыҙ. Һеҙҙә күпме дана китап һаҡлана, фондты тулыландырыу тәңгәлендә ниҙәр эшләнә?\n– Тәүҙә бүлектәрҙең эше тураһында бер кәлимә һүҙ. Ғилми-методик, башҡорт әҙәбиәте һәм тыуған яҡты өйрәнеү, һирәк осраған һәм ҡулъяҙма баҫмалар, ваҡытлы баҫмалар, китап һаҡлау һәм тағы ла бер нисә бүлек, уҡыу залдары бар. Кадрҙар мәсьәләһе хәл ителгән, бөтәһе өс йөҙҙән ашыу кеше эшләй. Егәрле хеҙмәткәрҙәребеҙҙең иңенә документтарҙы туплау һәм һаҡлау һымаҡ яуаплы бурыс йөкмәтелгән. Шуға иғтибарҙы йүнәлтмәксемен: башҡорт китаптарын эҙләү, Башҡортостан тураһында бер табаҡ ҡына булһа ла әйбер йыйыу – бөтәбеҙҙең дә мөҡәддәс бурысы. Мәҫәлән, йөрөгән аяҡҡа йүрмә эләгә тигәндәй, 2009 йылда көтмәгәндә ҙур табышҡа юлыҡтыҡ, һирәк осраған баҫмалар һәм ҡиммәтле ике ҡулъяҙма ҡулыбыҙға килеп эләкте. Эмиграциялағы башҡорт ғалимдарының ике меңгә яҡын китабын үҙебеҙгә ҡабул итеп алыуыбыҙ – шулай уҡ туҡтауһыҙ эҙләнеү һөҙөмтәһе. Беҙҙә башҡорт телендә әҙәби һәм мәҙәни мираҫтың тулы йыйынтығы һаҡлана.\nФондтың ифрат бай булыуы, уҡыусыларҙың күплеге, китаптарҙы ҡулланыуға биреү, яңы баҫмаларҙы алдырыу, ҡыҫҡаһы, бөтә күрһәткестәр буйынса алып ҡарағанда ла Рәсәйҙә тәүге ун төбәк иҫәбендәбеҙ. Рәсәй китапханалар ассоциацияһының "АРБИКОН" консорциумына алындыҡ, был күрһәткес юғары баҫҡысҡа күтәрелеү тигән һүҙ.\nКитапхана фондында — 3 миллион 300 мең документ. Боронғо ҡулъяҙмаларҙың 221 томын (иң боронғоһо XVI быуатҡа ҡарай) ынйы бөртөктәренә тиңләйбеҙ. Йәмғеһе 40 меңдән ашыу ҡиммәтле ҡулъяҙма иҫәпләнә, шуның 13 мең тирәһе ғәрәп графикаһында яҙылған. Улар – Көнсығыш һәм Европа телдәрендәге ҡулъяҙмалар, шулай уҡ иҫке алым менән баҫылған китаптар ғына түгел, ә тарихи Башҡортостанда, Урал-Волга буйында, Рәсәйҙең бүтән төбәктәрендә нәшер ителгән белешмәләр, энциклопедик баҫмалар, гәзит-журналдар.\nСит телдәр баҫмаһы фонды ла бай, унда донъя халыҡтарының 22 телендә 50 мең самаһы баҫма һаҡлана. Француз, немец уҡыу залдары булдырылды, Америкаға арналған мөйөш эшләнде.\nБашҡортостанды беренсе булып өйрәнеүсе Петр Рычковтың "Журнал, или дневные записки путешествия капитана Рычкова по разным провинциям Российского государства" (1770 йыл) тигән китабының беҙҙең китапханала булыуы ҙур ғорурлыҡ. Алпауыт Дашковтарҙың шәхси китапханаһынан улдары тарафынан бүләк ителгән бихисап китаптар уникаль коллекцияға тиң.\nЭлектрон һәм баҫма каталог, картотекалар бар. Электрон каталогта хәҙер 280 мең яҙма материал иҫәпләнә, 600 гәзит һәм журнал алдырабыҙ. Китап һөйөүселәрҙе хеҙмәтләндереү йәһәтенән һынатмайбыҙ, уларға әллә күпме китап бирелә. Веб-сайтҡа инеүселәрҙең һаны 100 меңдән ашты.\nҒөмүмән, китапханасылыҡ эшен еңел тимәҫ инем. Беҙҙә үҙенең һөнәрен яратҡандар ғына йыйылған. Ә китапханасыға киң эрудиция, төплө белем, тарихты, телде тәрән белеү кеүек сифаттар хас булырға тейеш.\n– Ҡағыҙ китап менән электрон китап тураһында төрлө фекерҙәр ишетелә. Шәхсән һеҙ ҡайһыһына өҫтөнлөк бирәһегеҙ?\n– Өлкәндәрҙе китап һәм гәзитте ҡулдарына тотоп уҡыу ғәҙәтенән айырыу мөмкин түгел, улар шулай өйрәнгән, бының өсөн береһен дә консерватик ҡарашта ғәйепләргә ярамай. Һүҙҙең тәмен белеп уҡыуға ни етә?! Ә инде йәштәр, хатта урта быуын вәкилдәре лә ҡағыҙ ҡыштырҙатып ултырыуҙы өнәмәй, электрон баҫмаға өҫтөнлөк бирә икән, был да бик яҡшы. Замана шуны талап итә. Бигерәк тә сәфәр сыҡҡанда мәғлүмәтте йәһәт табыу, яңылыҡтар менән даими танышыу, рухи донъяңды байытыу йәһәтенән ноутбук ярҙам итә. Дөрөҫөн әйткәндә, иң һәйбәтенә төртөп күрһәтергә ҡушһалар, икеһен дә һайлар инем.\n– Матбуғатҡа яҙылыу барған осорҙа күп урында гәзит уҡыусылар менән йәнле осрашыуҙар үтте, фекер алышыу әле лә дауам итә. Ҡайһы берәүҙәр гәзит-журналды өйөнә алдырмауын, китапханаға барып уҡыйбыҙ тип һылтау итә, шул уҡ ваҡытта уҡыу залдары ярым буш. Быны нисек аңларға?\n– Китап уҡыһаң, белемең артыр, уҡымаһаң, белгәнең дә онотолор, тиҙәр. Халыҡ мәҡәленә ифрат ҙур мәғәнә һалынған.\nУҡыу залдарында йыш булам. Ысынлап та, ҡайһы саҡта залда һиллек күҙәтелә, был берәүгә лә сер түгел. Гәзит-журналды алдырмағандарҙың китапханаға йөрөүенә лә бик шикләнәм. Ғөмүмән, китапхана менән дуҫ булмаған кешенең ҡулына көсләп әсбап тоттороуҙы күҙ алдына ла килтерә алмайым. Ә уҡыған кеше яратҡан шөғөлөн ташламай, ундайҙарға һәр саҡ һоҡланып ҡарайым.\n– Республика етәкселеге, төп китапханабыҙға бөйөк шәхесебеҙҙең исемен биреп, бик ҙур эш башҡарҙы...\n– Донъя кимәлендә танылыу яулаған ғалим Зәки Вәлидиҙең иҫ киткес бай хеҙмәттәре (китаптар, мәҡәләләр, сығыштар һәм башҡа яҙмалар) һаҡлана беҙҙә, улар даими тулыланып тора. Был йәһәттән башҡорт энтузиастарының да, төрөк дуҫтарҙың да ҙур ярҙамын тоябыҙ, шәкерттәре менән туғандарына мең рәхмәтлебеҙ.\nЙыйып ҡына әйткәндә, ғалимдың бөтә хеҙмәттәрен дә табырға мөмкин. АҠШ, Германия, Төркиә, Япония һәм башҡа илдәрҙең ғалимдары, Башҡортостанға килеп, ошо хеҙмәттәрҙе өйрәнә. ТӨРКСОЙ-ҙың 2010 йылды Әхмәтзәки Вәлиди йылы тип иғлан итеүен дә шатланып ҡабул иттек.\n– Оло юбилей көтөлгәс, һүҙ ҙә юҡ, бөтәһе лә байрам төҫөн алырға тейеш. Коллектив уны ниндәй кәйефтә ҡаршылай?\n– Иҫтәлекле ваҡиғаға әҙерлек күптән башланды, һәр хеҙмәткәргә бурыстар йөкмәтелде. Хәҙер беҙҙә үткән барлыҡ сараларҙың да байрам рухы менән һуғарылыуын унда ҡатнашҡандар һиҙгәндер. Ғөмүмән алғанда, яҡшы күрһәткестәр менән ҡаршылайбыҙ. Хәйер, китап уҡыған, бигерәк тә китапханала тир түккән кешенең кәйефе яҡшы була.\nЮбилей тигәндән, 24 – 25 ноябрҙә Конгресс-холда "Социомәҙәни киңлектә милли китапханаларҙың тотҡан роле һәм урыны" тигән халыҡ-ара ғилми-ғәмәли конференция ойоштороласаҡ.\nИлдар АҠЪЮЛОВ әңгәмәләште.


Муниципаль берәмектәр - Бөтә Рәсәй муниципалитеттар конкурсында еңеүселәр иҫәбендә\n3 Декабрь 2009, 16:09\nБөтә Рәсәй урындағы үҙидара советының Башҡортостан төбәк бүлексәһе рәйесе, "Башҡортостан Республикаһының муниципаль берәмектәре советы" Ассоциацияһы идараһы рәйесе, Иглин районы муниципаль районы хакимиәте башлығы Ришат Исхаҡов, Бөтә Рәсәй урындағы үҙидара советының төбәк бүлексәһе рәйесе урынбаҫары, Белорет районы муниципаль районы Советы рәйесе Евгений Карепанов һәм Ишембай ҡалаһы ҡала биләмәһе Советы рәйесе Сыңғыҙ Яруллин составындағы Башҡортостан делегацияһы Бөтә Рәсәй урындағы үҙидара советының III съезы эшендә ҡатнашты.\nСъезд Бөтә Рәсәй урындағы үҙидара советының Үҫеш стратегияһын ҡабул итте, шулай уҡ Бөтә Рәсәй урындағы үҙидара советы Уставына төҙәтмәләрҙе раҫланы. Ҡабул ителгән Стратегияға ярашлы, Бөтә Рәсәй урындағы үҙидара советы эшмәкәрлегенең төп йүнәлештәре булып муниципаль берләшмәне урындағы үҙидара һәм тотош ил үҫешенә ҡағылышлы мөһим ҡарарҙар ҡабул итеүгә ылыҡтырыу, урындаҫы үҙидараны үҫтереүҙең мөһим мәсьәләләре буйынса дөйөм объектив фекер формалаштырыу, урындағы үҙидара органдарының һөҙөмтәле эшләүе өсөн хоҡуҡи шарттар булдырыуға булышлыҡ итеү, уларҙың дәүләт власы органдары менән үҙ-ара эш итеүен көсәйтеү тора. Бөтә Рәсәй урындағы үҙидара советының өҫтөнлөклө йүнәлештәре иҫәбендә – муниципаль кадрҙар резервын булдырыу. Бөтә Рәсәй урындағы үҙидара советы базаһында эшләүсе Йәш урындағы үҙидара лидеры мәктәбе лә тап шуға йүнәлтелгән. Рәсәй Федерацияһының 50 субъектынан 100-гә яҡын вәкил уны тамамланы ла инде.\nСъезда РФ Төбәктәр үҫеше министрлығы һәм Бөтә Рәсәй урындағы үҙидара советы ойошторған муниципаль берәмектәрҙең Бөтә Рәсәй конкурсы йомғаҡтары иғлан ителде. Дөйөм алғанда, 1200 муниципалитет ҡатнашҡан 2009 йылғы конкурс еңеүселәре араһында Башҡортостандан муниципаль берәмектәр һәм муниципалитеттар етәкселәре лә бар. «Иң яҡшы урындағы хакимиәт башлығы» номинацияһында беренсе урын Дәүләкән районы муниципаль районы хакимиәте башлығы Закир Бикбулатовҡа бирелде. «Социаль мәсьәләләрҙе хәл итеүҙең иң яҡшы практикаһы» номинацияһында был конкурста элек беренсе урындар яулаған Өфө ҡалаһы ҡала округы юғары дәрәжә Диплом менән билдәләнде. Был номинацияла беренсе урынды Белорет районы муниципаль районы яуланы. Муниципаль идаралыҡтың алдынғы практикаһы өсөн конкурстың махсус Дипломы менән Дүртөйлө ҡалаһы ҡала биләмәһе хакимиәте башлығы Рәшит Ғайсин билдәләнде.


Башҡортостан һәм Италия эшҡыуарҙары Өфөлә хеҙмәттәшлек итеү мөмкинлектәрен тикшерәсәк // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБашҡортостан һәм Италия эшҡыуарҙары Өфөлә хеҙмәттәшлек итеү мөмкинлектәрен тикшерәсәк\n12:20, 23 марта 2012 Иҡтисад\nКөн элгәре Башҡортостан Хөкүмәте йортонда Өфөлә Бәләкәй һәм урта бизнес өлкәһендә хеҙмәттәшлек һәм сәнәғәт округтары буйынса Рәсәй-Италия эш төркөмөнөң XX ултырышын үткәреү буйынса ойоштороу комитеты ултырышы үтте. Сарала федераль һәм республика башҡарма власть органдары, йәмәғәт ойошмалары вәкилдәре ҡатнашты. Ултырышты Башҡортостан Республикаһы Премьер-министры урынбаҫары Салауат Сәғитов алып барҙы.\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ, паритетлы нигеҙҙә йылына ике тапҡыр Рәсәйҙә һәм Италияла үткәрелгән Эш төркөмө ултырыштарында был илдәрҙең инвестицион проекттарының презентациялары ойошторола, ике ил эшҡыуарҙары араһында тура бәйләнеш булдырыла. Ғәҙәттә пленар ултырышта Рәсәй һәм Италияның иҡтисади үҫеш министрҙары һәм министр урынбаҫарҙары доклад менән сығыш яһай.\nОйоштороу комитеты ултырышы барышында Башҡортостандың Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты рәйесе Руслан Кинйәкәев яңыраҡ илдең баш ҡалаһында үткән «Рим — Мәскәү» видеоконференцияһы һәм кәңәшмә йомғаҡтары хаҡында һөйләне.\nӨфөлә Эш төркөмө ултырышын үткәреү программаһы буйынса тәҡдим ителгән проект хупланды, тип хәбәр иттеләр Дәүләт комитетының матбуғат хеҙмәтенән. Хәҙер республиканың муниципаль район һәм ҡала округы хакимиәттәренә һәм эшҡыуарҙарҙың йәмәғәт ойошмаларына Рәсәй-Италия эшлекле бәйләнештәр биржаһын үткәреү өсөн анкеталар тултырыуға контроллек итергә кәрәк.\nОйоштороу комитетының киләһе ултырышы апрелдең икенсе яртыһына планлаштырылған.\nТеги: эшҡыуарлыҡ, тышҡы иҡтисади бәйләнештәр


Япония картаһында Токио префектураһы\nТокио префектураһы картаһы\n2187,65 км² (45-се)\n(1 июнь 2010 ҡарата)\n13 051 965 кеше\n1989 йылдың июнендә ҡабул ителгән Токио символы — Т хәрефен барлыҡҡа килтергән гинкгоның йәшел япрағынан һәм өс дуғанан тора. Ул Токионың киләсәктәге үҫешен, сәскә атыуын, хайран ҡалдырыуын һәм тыныслығын аңлата.\nҠара башлы аҡсарлаҡ (лат. Larus ridibundus)\nРәсми сайты (яп.)\nТокио үҙәге, Шинджуку\nТөнгө Токио, Шибуя станцияһының төньяғында\nТо́кио (япон. 東京 ja-Tokyo.og (мәғл.), «Көнсығыш баш ҡала») — Японияның баш ҡалаһы, уның административ, финанс, мәҙәни, сәнәғәт һәм сәйәси үҙәге. Хонсю утрауының көньяҡ-көнсығышында, Канто тигеҙлегендә, Тымыҡ океандың Токио ҡултығы бухтаһында урынлашҡан. Префектура майҙаны 2187,65 км², халҡы — 13 051 965 кеше (1 июнь 2010), халыҡ тығыҙлығы — 5966,20 кеше/км².\nТокио баш ҡала округы — Японияның административ берәмеге, үҙ эсенә Токионың махсус райондарын, Тама өлкәһен һәм Токио баш ҡала округының утрау территорияларын (Изу һәм Огасавара утрауҙары) ала.\n1 Административ статусы\n3.2 Милли парктар\n4.1 Токионың 23 махсус районы\n4.2 Көнбайыш Токио\n10 Ҡыҙыҡ факттар\nАдминистратив статусы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nРәсми рәүештә Токио ҡала түгел, ә префектураларҙың береһе, дөрөҫөрәге ҡала округы (япон. 都то?) булып тора. Был синыфта ул бер үҙе генә. Уның территорияһына, Хонсю утрауының бер өлөшөнән башҡа, көньяғындағы бер нисә ваҡ утрау, шулай уҡ Изу һәм Огасавара утрауҙары инә. Токио округы 62 административ берәмектән — ҡалаларҙан, ҡасабаларҙан һәм ауыл общиналарынан тора. «Токио ҡалаһы» тигән ваҡытта, ғәҙәттә баш ҡала округына ингән 23 махсус районды күҙ уңында тоталар. Улар 1889 һәм 1943 йылдары араһында Токио ҡалаһының административ берәмектәре ине. Ә хәҙер улар үҙҙәре ҡала статустарына эйә: һәр береһенең үҙ мэры һәм ҡала советы бар.\nҠала хөкүмәтен халыҡ тарафынан һайланған губернатор етәкләй. Хөкүмәттең штаб-квартираһы округтың муниципаль үҙәге Шинджукула урынлашҡан. Токиола шулай уҡ дәүләт хөкүмәте менән Токионың император һарайы (элекке исеме: Токио император замогы — Япония императорҙарының төп резиденцияһы) урынлашҡан.\nТокио районында ҡәбиләләрҙең таш быуатта уҡ йәшәүенә ҡарамаҫтан, ҡала тарихта яңыраҡ ҡына актив роль уйнай башлаған. XII быуатта урындағы яугир Эдо Таро Шигенадой тарафынан бында форт төҙөлгән. Йолалар буйынса, Эдо исемен ул йәшәгән урынынан (япон. 江戸, «бухтаға инеү урыны») алған . 1457 йылда Ота Докан, япон шогунлығындағы Канто өлкәһенең хакимы, Эдо замогын төҙөгән. 1590 йылда уны Токугава Иеясу, Токугава шогундары кланына нигеҙ һалыусы, яулап алған. Шулай итеп, Эдо шогунлыҡтың баш ҡалаһы була, империяның баш ҡалаһы булып Киото ҡала бирә. Иеясу оҙайлы идара институттарын булдыра. Ҡала бик шәп үҫешә һәм XVIII быуатта донъяның иң эре ҡалаларының береһенә әйләнә. 1615 йылда Иеясу ғәскәре үҙ дошмандарын — Тойотоми кланын ҡыйрата һәм 250 йыл тирәһе абсолют власҡа эйә була.\nМейджи реставрацияһы һөҙөмтәһендә 1868 йылда шогунлыҡ ҡолатыла һәм император власы тергеҙелә. 1869 йылда Император Муцуһито баш ҡаланы Эдоға күсерә, һәм исемен Токиоға алмаштыра. Бының һөҙөмтәһендә Киотоның баш ҡала булып ҡала булып ҡалыуы тураһында бәхәстәр тыуа. XIX быуаттың икенсе яртыһында сәнәғәт, судно төҙөү шунан бик шәп үҫешә башлай. 1872 йылда Токио — Иокогама тимер юлы төҙөлә, 1877 йылда — Кобе — Осака — Токио.\n1923 йылдың 1-се сентябрендә Токио һәм тирә-яғында көслө ер тетрәүе була. (магнитудаһы Рихтер шкалаһы буйынса 8—9 балл). Ҡаланың яртыһына яҡын өлөшө емерелә, бик ҙур янғын сыға. 90 000 тирәһе кеше һәләк була. Кире тергеҙеү планы бик ҡиммәт булһа ла, ҡала өлөшләтә тергеҙелә башлай.\nҠала Икенсе донъя һуғышы ваҡытанда тағы зыян күрә. Бер урынға төбәлгән көслө авиация һөжүмдәренә дусар була. 1945 йыл 8 март төнгө һөжүмендә генә 80 000 артыҡ кеше һәләк була. Бик күп ағас ҡаралтылар яна, иҫке Император һарайы зыян күрә. Һуғыштан һуң Токио оккупациялана, Корея һуғышы ваҡытында эре хәрби үҙәк була. Бында хәҙер ҙә бер нисә америка хәрби базалары бар (Йокота хәрби базаһы һ.б.).\nXX быуат уртаһында ил иҡтисады бик шәп үҫә башлай («Иҡтисади мөғжизә» тип атап үтелә), 1966 йылда донъяның икенсе иң ҙур иҡтисадына әүерелә. Һуғыш яраларының уңалғанын Токиола 1964 йылда үткәрелгән йәйге Олимпия уйындары иҫбатлай.\n70-се йылдарҙа Токионы ауыл райондарынан килгән эшсе көстәре тулҡыны биләп ала. Был ҡаланың үҫешенә бик ынғай йоғонто яһай. 80-се йылдарҙа Токио донъяның бик хәрәкәтсән үҫешкән ҡалаһына әйләнә.\n20 март 1995 йылда токио метроһында зарин газы менән теракт яһала. Теракт Аум Шинрикьо дини сектаһы тарафынан башҡарыла. Һөҙөмтәлә 5 000 ашыу кеше зыян күрә, 11 кеше һәләк була.\nТокио районындағы сейсмик активлыҡ Япония баш ҡалаһын икенсе ҡалаға күсереү бәхәсен тыуҙыра. Бының өсөн өс кандидат һайлана: Насу (300 км төньяҡта), Һигашино (Нагано эргәһендә, үҙәк Япония) һәм Мие провинцияһындағы яңы ҡала, Нагоянан алыҫ түгел (Токионан 450 км көнбайышта). Хөкүмәттән ризалыҡ алыныуға ҡарамаҫтан был юҫыҡта башҡа эштәр дауам ителмәй.\nХәҙерге ваҡытта Токио үҫеүен дауам итә. Бер-бер артлы яһалма утрауҙар яһау проектары тормошҡа ашырыла. Иң билдәле булғаны Одайба проекты, хәҙер ул төп сауҙа һәм күңел асыу үҙәге булып тора.\nТокио телебашняһы һәм артҡы планда Токионың күк ағасы\nТокионың ҡитға өлөшө Токио ҡултығының төньяҡ-көнбайышында урынлашҡан, оҙонлоғо көнсығыштан көнбайышҡа 90 км, төньяҡтан көньяҡҡа 25 км тирәһе. Көнсығышта Чиба префектураһы, көнбайышта — Яманаши префектураһы, көньяҡта — Канагава префектураһы һәм төньяҡта Сайтама префектураһы менән сиктәш. Ҡитға Токиоһы көнсығыш яртыһында Токио махсус райондарына бүленә. Бынан башҡа, Токионың административ сиктәрендә Тымыҡ океанда Хоншу утрауының көньяғнда ике утрауҙар сынйыры бар. Был утрауҙар (Изу һәм Огасавара) Японияның ҡитға өлөшөнән 1000 км ашыуға тиклем һуҙылып киткәндәр.\nТокиола бер нисә көслө ер тетрәү булған: 1703, 1782, 1812, 1855, 1923 һәм 2011 йылдарҙа.\nТокио алыҫта урынлашҡан күп утрауҙарға эйә, уларҙың береһе Токио үҙәгенән 1850 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Шинджукулағы баш ҡала хөкүмәтенең штаб-квартираһынан бик алыҫта булғандары өсөн улар Токио округтары хакимиәттәре тарафынан идара ителәләр.\nФуджи-Хаконе-Изу милли паркы\nТокиола бер нисә милли парк бар, уларҙың араһында:\nХачиоджи көньяғындағы Такао тирәләй урынлашҡан Мейджи урманы (япон. 明治の森高尾国定公園Мейджи но мори Такао кокутей ко:эн?) .\nОгасавара милли паркы (Бонин утрауҙарында). 2006 йылдан башлап хәҙерге ваҡытта уны ЮНЕСКО бөтә донъя тәбиғәт мираҫы объекты итеү өсөн көс түгелә.\nУэно паркы үҙенең музыйҙары менән киң билдәле. Был паркта киләһе музейҙар урынлашҡан: Токио милли музейы, Милли фән музейы, Шитамачи музейы һәм Милли көнбайыш сәнғәте музейы.\nТокио (Кёппендың климаттар классификацияһы буйынса Гумид климат зонаһында урынлашҡан: дымлы эҫе йәй һәм йомшаҡ ҡыш. Йыллыҡ яуым-төшөм күләме уртаса 1380 мм. Токиола ҡар ҡышын бер нисә тапҡыр ғына, ләкин йыл һайын яуа. Токионың халыҡ һаны климатҡа тәьҫир итә. Ҡалаларҙың үҫеше һәм климат араһындағы бәйләнешкә Токио асыҡ бер миҫал.\nТокиоға тайфундар йыш килә, тик һирәктәре генә көслө була. Һуңғыһы 2007 йылғы, халыҡ-ара классификация буйынса «Fitow» исемле «19-сы Хэйсэй йылының 9-сы тайфуны».\nТокионың махсус райондары\nКөнбайыш Токио ҡалалары\nТокио үҙ эсенә 23 махсус районды ала. Улар 1943 йылға тиклем ҡала составына ингәндәр, хәҙер айырым үҙидара муниципалитет булып торалар, һәр береһенең үҙ мэры һәм советы бар. Был 23 муниципалитетҡа өҫтәмә булып, префектураға 26 ҡала, бер өйәҙ һәм 4 округ (5 ҡасаба һәм 8 ауыл) инә. Токио хөкүмәтен халыҡ тарафынан һайланған губернатор һәм ҡала йыйыны етәкләй. Хөкүмәттең штаб-квартираһы Шинджукула, ул бөтөн Токио менән идара итә, шул иҫәптән бөтә күлдәр, йылғалар, дамбалар, фермалар, алыҫтағы утрауҙар һәм милли парктар.\nТокионың 23 махсус районы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nӘйтеп кителеүенсә, 23 махсус райондың һәр береһе мэры һәм район советы булған үҙаллы муниципаль берәмек һәм статустары ҡалаларҙыҡына тиңләнгән. Бер айырмаһы — ҡайһы бер идари функцияларҙы Токио округының ҡала хөкүмәте башҡара.\n1 октябрь 2005 йылға ҡарата бөтә 23 махсус райондың халҡы 8,457 млн кеше тирәһе тәшкил иткән, халыҡ тығыҙлығы иһәм 13 603 кеше/км².\nКөнбайыш Токио[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nНАСА Landsat 7 юлдашынан алынған Токио фотографияһы\nМахсус райондарҙың көнбайышында ҡалалар бар. Күбеһенсә улар үҙәк Токиола эшләгән кешеләрҙең йоҡо райондары булып тора. Ҡайһы берҙәренең сауҙа һәм сәнәғәт базалары ла бар. Был ҡалалар бергә «Көнбайыш Токионы» барлыҡҡа килтерә.\nУезд[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nПрефектураның иң көнбайыш өлөшөндә Нишитама уезды урынлашҡан. Уның эсенә киләһе Япония ҡасабалары һәм ауылдары инә:\nБыл майҙандың күп өлөшөн тауҙар биләй, улар иһә урбанлашыуға ярамай. Токиолағы иң бейек тау — Кумотари тауы — 2017 м. Шулай уҡ округта киләһе тауҙар бар: Такасу (1737 м), Одаке (1266 м) һәм Митаке (929 м). Яманаши префектураһы янындағы һәм Тама йылғаһындағы Окатума күле Японияның иң ҙур күлдәренең береһе булып тора.\nУтрауҙарҙа дүрт Токио округына ингән ике ҡасаба һәм ете ауыл урынлашҡан. Округтар буйынса муниципалитеттар:\n2007 йылдың октябренә ҡарата Токиола 12,79 млн кеше, уларҙың 8,653 миллионы 23 махсус райондарҙа йәшәй. Көндөҙ халыҡ һаны күрше өлкәләрҙән килгән 2,5 млн эшсе һәм талипҡа арта. Был бигерәк тә өс үҙәк районда (Чийода, Чуо һәм Минато) һиҙелә. Уларҙын халыҡ һаны 2005 йылда төндә 326 мең, көндөҙ 2,4 млн булған. Сит ил кешеләре араһынан иң күбе ҡытайҙар — 145 320 кеше, шунан Көньяҡ һәм Төньяҡ Кореялылар (117 567), филиппинлылар (31 974), американдар (19 408), һиндтар (9 418), инглиздәр (7 482).\nБәлиғ булмағандар (0-14)\n8,546 миллион (69.3 %)\n2,332 миллион (18.9 %)\nТокио фонд биржаһы, баҙар капитализацияһы буйынса донъя икенсеһе\nНью-Йорк һәм Лондон менән бергә Токио донъяның иң эре финанс үҙәктәренең береһе булып тора. Токио шулай уҡ донъяның иҡтисади яҡтан иң үҫешкән агломерацияларҙың береһе. PricewaterhouseCoopers компанияһы үткәргән тикшеренеүҙәр буйынса, Токио ҡала зонаһы (Токио, Канагава һәм Чиба префектуралары, бергә 35,2 млн кеше) 2005 йылында $ 1,191 трлн (һатып алыу һәләт паритеты буйынса) эске тулайым продуктҡа эйә булған һәм ЭТП буйынса донъялағы эре агломерациялар араһында беренсе урынды биләй. 2008 йылда Fortune Global 500 ингән 47 компания Токиола урынлашҡан.\nТокио эре халыҡ-ара финанс үҙәге һәм күп кенә халыҡ-ара ҙур инвестиция банктарының һәм страховкалау компанияларының штаб-квартираһы булып тора. Шулай уҡ транспорт, нәшриәт һәм тапшырыу тармаҡтарының концентраторы функцияһын үтәй. Икенсе донъя һуғышынан һуң япон иҡтисады бик шәп үҫешкән ваҡытта күп кенә ҙур компаниялар үҙҙәренең штаб-квартираларын власҡа яҡын булыр өсөн Токиоға күсергәндәр. Һуңғы ваҡытта был тенденция йәшәү хаҡының артыу һөҙөмтәһендә аҙайыуға табан бара.\n«Экономист» журналы был ҡаланы 2006 йылға тиклем, 14 йыл буйына иң ҡиммәт (йәшәү хаҡы иң юғары) тип белдергән.\nЯпонияның Токио фонд биржаһы — эре фонд биржаларының береһе, баҙар капитализацияһы буйынса донъя икенсеһе һәм әйләнештәге өлөшө буйынса донъя дүртенсеһе.\nАуыл хужалығы, урман һәм балыҡ министрлығы мәғлүмәттәре буйынса 2003 йылда Токио 20 900 гектар ауыл хужалығы ерҙәренә эйә булған. Был һөҙөмтә, ил префектуралары араһында һуңғы урын. Тиҙ боҙолған продуктар (йәшелсә, емеш-еләк һәм сәскәләр) округтың көнсығыш баҙарҙарына алып барыла. Ҡытай кәбеҫтәһе (комацуна) һәм шпинат етештерелгән продуктар араһында мөһим урын биләй. Токио ҡултығы төп балыҡ сығанағы булған. Хәҙерге ваҡытта балыҡ продукцияһының күбеһе Токиоға алыҫ утрауҙарҙан (Идзуосима һәм Хатидзёдзима кеүек) килтерелә. Төп океан продукты булып тунец тора.\nТокиолағы туризм да иҡтисадҡа үҙ өлөшөн индерә.\nТокиола бик күп колледждар, профессиональ училищелар һәм университеттар урынлашҡан, шулар иҫәбендә иң дәрәжәле Токио университеты, Хитоцубаши университеты, Токио технология институты, Васеда университеты һәм Кейо университеты.\nЭдо замогы күпере.\n17 быуатта Эдо ҡалаһында Токугава сёгунаты (1603 йылда Японияның хәби-феодаль хөкүмәте) урынлаштырылғандан алып Токио илдең сәйәси-мәҙәни үҙәге булып тора, шуға күрә мәҙәни ҡомартҡылар күп һаҡланған. Эдо замогы тарихи — мәҙәни ҡомартҡы һәм баш ҡаланың биҙәге булып тора. Замоктың ихаталары Токионың Император һарайына бирелгән, ә төньяҡ ихата паркка әүерелгән. Парк тирәләй бейек башнялар, таш стеналар, тәрән соҡорҙар урытып алған. Тарихи ҡомартҡылар араһында Мацудайра нәҫел-усадьбаһы, Токугава Иенобу нәҫел-усадьбаһы, Коисикава Коракуэн баҡсаһы бар.\nТокио агломерацияһында (3 күрше префектураны үҙ эсенә ала) 35,2 млн кеше йәшәй — был Рәсәйҙең территорияһының 3/4 киҫәге булған Азия яғында (эсенә Себер һәм Алыҫ Көнсығышты ала) йәшәгән кеше һанынан (31 млн тирәһе) күп.\nӘгәр Токио айырым дәүләт булһа, ЭТП буйынса илдәр исемлегендә 15-се урында һәм Австралия, Төркиә, Индонезия һ.б. илдәрҙе үткән булыр ине.\n1900 йылда Токиола асылған астероид (498) Tokio был ҡала исеме менән аталған.\nНью-Йорк (ингл. New York), АҠШ (1960);\nПекин (ҡыт. 北京), Ҡытай (1979);\nПариж (франц. Paris), Франция (1982);\nЯңы Көньяҡ Уэльс (штат) (ингл. New South Wales), Австралия (1984);\nСеул (кор. 서울), Корея Республикаһы (1988);\nКаир (ғәр. القاهرة), Мысыр (1990);\nМәскәү, Рәсәй (1991);\nЛондон (ингл. London), Бөйөк Британия (2006)(Махсус партнерлыҡ аңлашмаһы төҙөлгән).\nТокионың рәсми символдары\n↑ 東京都の人口 (推計) (jp). Токио префектураһы администрацияһы (1 май 2010). — Токио префектураһы халҡы. 16 июль 2010 тикшерелгән.\n↑ Tokyo Statistical Yearbook 2008, Population. Bureau of General Affairs, Tokyo Metropolitan Government. Тәүге сығанаҡтан архивланған 22 август 2011. 21 март 2011 тикшерелгән.\n↑ The Times Higher Education - QS World University Rankings 2008. QS Quacquarelli Symonds Limited. Тәүге сығанаҡтан архивланған 28 май 2012. 11 ноябрь 2008 тикшерелгән.\n↑ Sister Cities (States) of Tokyo - Tokyo Metropolitan Government. Тәүге сығанаҡтан архивланған 22 июнь 2012. 8 июнь 2012 тикшерелгән. 2010 йылдың 5 февраль көнөндә архивланған.\nТокио: тематик медиа-файлдар\nРәсми сайт (инг.)\nТокио — Ҙур совет энциклопедияһында мәҡәлә (3-е издание)\n東京都 (jp). Geospatial Information Authority of Japan. — Географические координаты населённых пунктов префектуры Токио. 23 июль 2010 тикшерелгән.\n東京都内区市町村 (jp). Local Authorities Systems Development Center. — Идентификационные коды, названия, почтовые адреса и телефоны администраций населённых пунктов префектуры Токио. 23 июль 2010 тикшерелгән.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Токио&oldid=1094566 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 20:04 18 ноябрь 2021 үҙгәртелгән.


Ир һөнәре эш булыр\n15 Март 2019, 17:04\n«УралТрейд» йәмғиәтенең 1-се торлаҡты эксплуатациялау участкаһы Сибай ҡалаһының «Мәғлүмәт-иҫәп касса үҙәге» идарасы компанияһына ҡарай. Участка ҡаланың Ленин, Зәки Вәлиди, Матросов, Киров, Чайковский урамдарындағы күп фатирлы 102 йортто хеҙмәтләндерә. Торлаҡты эксплуатациялау участкаһының 43 кешенән торған татыу коллективын Илһам Fәлимйән улы Хисмәтуллин етәкләй. Уның етәксе дәрәжәһендә эшләүенә быйыл ғинуарҙа 25 йыл тулған.\n—Эшсе персонал—слесарь, газосварщик, балта оҫтаһы, урам һепереүселәр бергә 39 кеше булһа, мастер-теплотехник, техник-күҙәтеүсе кеүек бер нисә ярҙамсым менән бергә ҡалалаштарға уңайлы йәшәү шарттары тыуҙырабыҙ,—ти Илһам Fәлимйән улы.—Хеҙмәтебеҙ мәшәҡәтле, ваҡ, әммә кәрәкле. Эшселәр үҙ эштәрен яҡшы белә. Техник-күҙәтеүсе Лариса Решетникованың эшенән ҡәнәғәтмен. Газосварщик Салауат Усманов 25 йыл һөнәренә тоғро. Слесарь Әмир Лоҡманов, урам һепереүселәр Лидия Баталова, Зилә Нотфуллина, Әлфиә Ишбирҙина йорт ихаталары таҙа булһын өсөн тырыша.\nЯҙ торлаҡ-коммуналь хужалыҡ хеҙмәткәрҙәре өсөн яуаплы осор. Урамдарҙағы соҡорҙар асыла, иҫкергән ҡыйыҡтарҙан фатирҙарға һыу үтә. Шундай киҫкен хәлдәрҙең эҙемтәләрен тиҙ бөтөрөүгә бөтә көстәрен һалалар. Унан балалар майҙансыҡтарын тәртиптә тотоу, биләмәләрҙе йәшелләндереү, йәй үлән сабыу, көҙ ағастарҙың ботаҡтарын ҡырҡыу—йылдың ҡайһы миҙгелендә лә эштәре етерлек.\nСирек быуат ғүмерен торлаҡ-коммуналь хужалығына бағышлаған Илһам Fәлимйән улы һөнәре буйынса таусы. Свердловск тау институтының файҙалы ҡаҙылмаларҙы байыҡтырыу факультетында юғары белем алған. Үзбәкстандың тау-металлургия комбинатында эшләп йөрөгәндә Сибай ҡыҙы Еленаға ғашиҡ була. Йәштәр өйләнешә, ҡыҙҙары Алина донъяға килә. Хисмәтуллиндар кәңәшләшкәндән һуң ғаилә башлығының тыуған ере—Татарстандың Нурлат ҡасабаһына түгел, Сибайға ҡайтып төпләнергә ҡарар итә. Бында инде уларҙың улдары Арслан тыуа. Илһам Fәлимйән улы таусылар төйәгенә, эшенә ныҡлы өйрәнгән. Ҡатыны Елена Рәмил ҡыҙы, ҡыҙы Алина Сибай күп тармаҡлы профессиональ колледжында студенттарға һабаҡ бирә. Арслан Магнитогорск дәүләт техник университеты студенты.\n—Белеме бар—хур булмаҫ, ти халыҡ мәҡәле. Белемем булғас, эшем дә, ашым да бар. Донъяның ҡәҙерен белеп йәшәргә генә ҡала,—ти Илһам Хисмәтуллин йылмайып.


Өфө кантоны — Башҡорт Википедияһы\nӨфө кантоны (рус. Уфимский кантон) — 1922 йылдың 5 октябренән 1930 йылдың 20 авгусына тиклем Автономиялы Башҡорт Совет Республикаһы составында булған административ-территориаль берәмек. Үҙәге — Өфө ҡалаһы.\n568 494 кеше (1926) (башҡорттар — 57552,\nбелорустар — 13628,\nйәһүдтәр — 1749,\nлатыштар — 6643,\nнемецтар — 2543,\nурыҫтар — 309068,\nтатарҙар — 92434,\nукраиндар — 17008,\nсыуаштар — 8313 һәм башҡалар)\n1922 йылдың 5 октябрендә БАССР составында ойошторола. Кантонға Өфө өйәҙенең — 37, Көҙәй кантонының — 2, Табын кантонының 2 улусы инә. Административ үҙәге — Өфө ҡалаһы. Майҙаны — 16931,1 км² (1928). 1922 йылда Өфө кантоны Стәрлетамаҡ кантонының Кәлсер‑Табын, Меркетле улустарынан 11 ауыл, 1924 йылда — Дыуан‑Табын, Ҡырмыҫҡалы, Тирәкле улустары ҡушыла. БашҮБК Президиумының 1923 йылдың 13 апрелендәге ҡарары менән Өфө кантоны территорияһында 17 улус ойошторола. Башлыса ауыл хужалығы үҫешкән була. 1927 йылда һөрөнтө ер майҙаны (мең га) — 402,2, шул иҫәптән арыш сәсеүлеге 156,4, һоло — 87, бойҙай — 44,9, ҡарабойҙай — 31,9, тары — 29,2, картуф — 19,2, етен — 2,7, киндер — 1,9, арпа — 0,9; һыйыр малы һаны — 189433 баш, йылҡы — 122720, һарыҡ — 434544, кәзә — 11420, сусҡа – 62190. Благовещен ауыл хужалығы машиналары заводы, Өфө һыра ҡайнатыу заводы, 1‑се Өфө суйын ҡойоу заводы һәм башҡалар предприятиелар эшләй. 47 баҙар эшләй. 1‑се баҫҡыс 488 мәктәп була (1926; шуларҙың 60‑ында уҡытыу башҡорт, 4‑һендә — латыш, 4‑һендә — мари, 3‑һөндә — мордва, 4‑һендә — немец, 1‑һендә — сыуаш, 150‑һендә — татар, 1‑һендә — удмурт, 255‑ендә урыҫ телендә алып барыла).\nӨфө кантоны 1930 йылдың 20 авгусында бөтөрөлә, уның территорияһы Архангел (Архангел, Иглин, Ҡырмыҫҡалы, Оло‑Теләк улустарының бер өлөшө), Благовещен (Благовещен, Бүләкәй‑Көҙәй, Надеждин, Степановка, Удельно‑Дыуанай улустарының бер өлөшө), Бөрө (Удельно‑Дыуанай улусының бер өлөшө), Бүздәк (Новосёловка улусының бер өлөшө), Иҫке Күл (Бүләкәй‑Көҙәй, Иглин, Надеждин, Оло‑Теләк улустарының бер өлөшө), Ҡырмыҫҡалы (Булгаков, Ҡырмыҫҡалы улустарының бер өлөшө), Мишкә (Надеждин һәм Удельно‑Дыуанай улустарының бер өлөшө), Өфө (Петровка, Булгаков, Дмитриевка, Иглин, Ҡырмыҫҡалы, Степановка, Оло‑Теләк улустарының бер өлөшө), Саҡмағош (Топорнин улусының бер өлөшө), Топорнин (Дмитриевка, Новосёловка, Топорнин, Шәрип улустарының бер өлөшө), Шишмә (Абрай, Шишмә, Булгаков, Дмитриевка, Новосёловка улустарының бер өлөшө), Яңы Ҡарамалы (Ҡырмыҫҡалы улусының бер өлөшө) административ райондары составына инә.\nХалҡы 1926 йылда — 568494 кеше (башҡорттар — 57552, белорустар — 13628, йәһүдтәр — 1749, латыштар — 6643, мариҙар— 5314, мишәрҙәр— 40493, мордвалар— 4567, немецтар — 2543, урыҫтар — 309068, татарҙар — 92434, типтәрҙәр— 6472, украиндар — 17008, сыуаштар — 8313 һәм башҡалар).\nМайҙаны — 16931,1 км² (1928). Төньяҡта — Бөрө кантоны, төньяҡ‑көнсығышта – Мәсәғүт кантоны, көнсығышта – Урал өлкәһе, көньяҡ‑көнсығышта — Тамьян-Ҡатай кантоны, көньяҡта — Стәрлетамаҡ кантоны, көнбайышта Бәләбәй кантоны менән сиктәш була.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Өфө_кантоны&oldid=911815 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 6 октябрь 2019 в 07:10\nБыл бит һуңғы тапҡыр 07:10 6 октябрь 2019 үҙгәртелгән.


Рөстәм Хәмитов республика Хөкүмәтенә йәш тау саңғысыларына булышлыҡ итергә йөкләмә бирҙе\n1 Ноябрь 2017, 09:40\nӨФӨ, 2017 йыл, 1 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/. Кисә граждандарҙы шәхси һорауҙары менән ҡабул итеү барышында Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Башҡортостан Республикаһы Тау саңғыһы спорты һәм сноуборд спорт мәктәбендә эшләүсе тау саңғыһы спорты буйынса тренер-уҡытыусы, Өфөнән Сергей Тищенко менән йәш спортсыларҙы ярыштарға әҙерләүҙе финанслау мөмкинлеген тикшерҙе.\nРеспублика Башлығының йөкләмәһе буйынса, уҡытыусы үҙаллы эшләгән «Башҡортостандың йәш таланттары» программаһы сиктәрендә перспективалы йәш спортсылар һәм уҡытыусылар составын әҙерләүҙе ойошторған. Шул рәүешле, тау саңғысыларының күбеһе яҡшы һөҙөмтәләр күрһәтә лә инде һәм юғары спорт потенциалына эйә.\n- Ярыштарҙа Мәскәү тренерҙары йәштәребеҙгә иғтибар итә, ата-әсәләр менән һөйләшеп, спортсыларҙы үҙҙәренең ҡул аҫтына алырға тырыша, – тип һөйләне Сергей Тищенко һәм республика яғынан тейешле иғтибар булмағанда перспективалы спортсыларҙың Башҡортостандан китәсәген билдәләне.\nТөбәк Башлығы фекеренсә, тау саңғыһы йүнәлеше – спортты, туризмды һәм әүҙем ялды үҫтереү йәһәтенән төбәк өсөн иң мөһимдәренең береһе. Башҡортостандың тәбиғәт-климат шарттарын иҫәпкә алыу менән тармаҡ үҫеше ҙур һәм системалы булырға тейеш. Һүҙ спортсылар әҙерләү тураһында ғына түгел, ә халыҡ-ара кимәлдәге комплекстар һәм күнекмә майҙансыҡтары, заманса инфраструктура төҙөү хаҡында бара.\n- Беҙгә хәҙер уңышлы йәштәр төркөмөн, буласаҡ чемпиондарыбыҙҙы әҙерлекһеҙ ҡалдырмау, шул иҫәптән күнекмә базаларына сығыуҙан мәхрүм итмәү өсөн киләһе йәйге ресурстар табыу мөһим, – тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов.\nРеспублика етәксеһе Башҡортостан Хөкүмәтенә кәрәкле ярҙам бүлеү мөмкинлеген ҡарарға йөкләмә бирҙе.\nТеги:башҡортостан башлығыграждандарҙы ҡабул итеүтау саңғыһы


Тау саңғыһы спорт үҙәге\nҠунаҡ бүлмәһе (Гостевая)\nБыл спорт үҙәге Әбйәлил районы Яҡтыкүл эргәһендәге Ҡырҡты тауында төҙөлгән. 960 метр бейеклеккә күтәрелгәс, тау башынан тәбиғәтебеҙҙең хозурлығына хайран ҡалырһың. Ҡырҡты тау һырттары, урман, яландар һәм иң ҡыҙығы-әллә нисә күл йәйрәп ята.\nАяҙ көндәрҙә кешеләр ун бер күл күреп була, тиҙәр. Мин һигеҙ күл күрҙем. Белеүемсә, Әбйәлил районы күлдәргә бай.\n"Металлург-Магнитогорск" тау саңғыһы үҙәге 2003 йылдан эшләй башлай, ә 2010 йылда инде Рәсәй территорияһындағы "Иң яҡшы тау саңғыһы курорты" исеменә лайыҡ була. Йыл һайын курорт ике меңдән ашыу кешене ҡабул итә.\nӘлеге ваҡытта "Металлург-Магнитогорск" комплексы төрлө ҡатмарлыҡтағы ете трассанан тора. Уларҙың дөйөм оҙонлоғо 2500метр, бейекле кимәленең айырмаһы 450 метр тәшкил итә. Оҙонлоғо 300 метр булған махсус трасса яңы башлаусы тау саңғысылары һәм сноубордистар өсөн тәғәйенләнгән.\n"Металлург-Магнитогорск" тау саңғыһы курортының төп үҙенсәлеге шунда: фәҡәт, уның территорияһында Рәсәйҙә беренселәрҙән булып тау түбәһенә алты минутта менеп етерлек, бер сәғәт эсендә 2800 кешене хеҙмәтләндерерлек гондола тибындағы тиҙ йөрөшлө күтәргес барлыҡҡа килде. Австрияла эшләп сығарылған бындай күтәргес менән тағы курортта Словакияла сығарылған бугель ( тимер ҡуласа) күтәргесе лә ҡулланыла.\nТрассалар йыш ҡына ратраҡ һәм яһалма ҡарландырыу менән эшкәртелә, шуға күрә был курортта саңғыла йөрөү сезоны ноябрь айынан апрель башына тиклем дауам итә. Иң уңайлы осор декабрь айынан март урталарына тиклем була.\nТау саңғыһы кәрәк яраҡтары оло кешеләр өсөн бер тәүлеккә 1500 һум, балалар комплекты 900 һум тора. Курортҡа килгән ҡунаҡтарҙы ашатыу өсөн кафелар, ресторан эшләй.\nШәхси машиналарҙы һаҡлана торған урынға ҡуйырға мөмкин, унда 100 һум күләмендә бер тапҡыр түләү алына.\nҠыш көндәрендә "Металлург-Магнитогорск" комплексының төп йүнәлеше булып тау саңғыһы спорты торһа, йәйге осорҙа бында картинг һәм зорбинг, пикник үткәреү урындары бар, шулай уҡ аттракциондар паркы эшләй. Велосипедтар өсөн ҡыҙыҡлы маршруттар ҡаралған. Пейнтбол уйындары, төрлө походтар, экскурсиялар ойошторола.\nЙыл буйына курортта китапхана һәм кинотеатр эшләй. Килгән ҡунаҡтарға кистәрен бильярд уйнарға, бар һәм дискотекаларҙа күңел асырға мөмкин. Шулай уҡ теләүселәр тренажер залына йәки массаж яһау кабинетына йөрөй ала.\nҠыш көнө килеүселәргә ҡаргиҙәргә һәм һырғалаҡта шыуырға, балыҡ тоторға мөмкин.\n"Металлург-Магнитогорск" курортында йәшәп тороу өсөн ике, өс һәм дүрт бүлмәле уңайлы бунгало тәҡдим ителә. Шулай уҡ янындағы шифаханаларға урынлашырға мөмкин: 2500 метрҙа "Юбилей" шифаханаһы, ә 900 метр алыҫлыҡта- "Березки" ("Ҡайындар") ял йорто бар.\n"Металлург-Магнитогорск" тау саңғыһы комплексы Магнитогорск ҡалаһынан ҡырҡ саҡрым алыҫлыҡта урынлашҡан. Ҡаланан комплексҡа автобус йәки маршрут таксиһы менән барырға мөмкин.\n"Металлург-Магнитогорск" комплексының рәсми сайты: www/ski-bannoe.ru\nШүлгәнташ мәмерйәһе-бишенсе мөғжизә\nКүк Ирәндек буйындағы мөғжизә\nБашҡортостандағы гүзәл урындарҙың береһе-Яҡтыкүл\nШәрәфетдинова Элиза Данил ҡыҙы, Нефтекама ҡалаһы, 12-се урта дөйөм белем биреү мәктәбе


Благовещен (ҡала, Башҡортостан) // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9.\n«Йәйғор» — Благовещен район гәзите 2012 йылдың 15 июль көнөндә архивланған.\nЧП республиканского масштаба 2010 йылдың 8 ноябрь көнөндә архивланған.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Благовещен_(ҡала,_Башҡортостан)&oldid=1066296 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 19:55 30 август 2021 үҙгәртелгән.


"Йәшлек" гүзәле » Архив газеты "Йәшлек"\nЙән ҡыйналмай эш бөтмәҫ.\nТормош ниндәй матур! Яңылыҡтар » "Йәшлек" гүзәле\nУл – Ләйсән Ҡыуатова. Ейәнсура районының йәмле Сәғит ауылынан. Әлеге мәлдә БДУ-ның инглиз һәм башҡорт теле бүлегендә уҡып йөрөй.\nЫжғырып торған буранлы ғинуар айында тыуыуына ҡарамаҫтан, күңеле яҙ ҡояшы кеүек, ул да тирә-яҡҡа йылы, наҙлы нурҙарын сәсә, йөрәгенән тик изгелек кенә бөркә.\nЛәйсән бәйләмгә, бейеүгә оҫта. "Ейәнсура һылыуы" конкурсында ҡатнашып, 2-се урын яуланы.\nАта-әсәһенең, туғандарының таянысы-терәге ул.\nавторы: admin | 4 сентября 2013 | Фекерҙәр (0) | Тотош уҡырға\nГүзәл Шакирова «Йәшлек» гүзәле»нең Яҙһылыуы тип табылды Яңылыҡтар » "Йәшлек" гүзәле\nКонкурсыбыҙ йәнләнгәндән-йәнләнә бара. «Вконтакте» сайтында үҙ төркөмөбөҙҙө булдырыу ҙа быға булышлыҡ итте. Уның аша гәзит уҡыусыларыбыҙҙың, сайттың ҡулланыусыларының да фекерен белә алабыҙ һәм, әлбиттә, уларҙың фекеренә, тауышына ҡолаҡ һалабыҙ. Быйылғы «Йәшлек» гүзәле»н миҙгелдәр буйынса һайлайбыҙ. «Яҙһылыу» конкурсына ла йомғаҡ яһар мәл етте. Унда һигеҙ һылыуҡай ҡатнашты. Яҙ буйы сайтта ҡыҙҙар өсөн тауыш биреү барҙы. Конкурс шарттары буйынса иң күп тауыш йыйған ике һылыуҡай араһынан редакция хеҙмәткәрҙәре Яҙһылыуҙы һайлап алырға тейеш ине. Иң күп тауыш йыйыусылар Гүзәл Шакирова һәм Гөлсәсәк Аҡылова булып сыҡты. Редакция хеҙмәткәрҙәре кәңәшләшеп алғандан һуң Яҙһылыу исемен Гүзәл Шакироваға бирергә булды.\n«Башҡорт һылыуы мин!» Яңылыҡтар » "Йәшлек" гүзәле\nМәктәп йылдарым уҙған Ә. Вәлиди исемендәге 2-се республика башҡорт гимназияһы уҡытыусыларына рәхмәтем ҙур. Тап ошонда мине илһөйәр, телһөйәр итеп тәрбиәләнеләр.\n«Заман ҡатын-ҡыҙы бөтә нәмәгә лә өлгөрөргә тейеш!» Яңылыҡтар » "Йәшлек" гүзәле\nШулай тип иҫәпләй Мәләүез һылыуы Әлиә. Конкурсҡа тәүге һылыуҡай итеп Мәләүез ҡалаһы һылыуы Әлиә Ҡараҙбаеваны тәҡдим итәм. Ул – Башҡорт дәүләт университеты филология факультетының 4-се курс студенткаһы. Донъяны һүҙ, ҡеүәтле тел көсө менән яҡтыраҡ итеренә ышанып, ошо факультетҡа килгән. Шуға ла киләсәк тормошон журналистика менән бәйләү иҫәбе. Ҡыйынлыҡтарға бирешеп, күңел төшөнкөлөгөнә бирелеп ултырырға яратмай Әлиә. Алсаҡлығы, тормошҡа ыңғай ҡарашы менән дуҫтарына ла күңелһеҙләнергә ирек бирмәй. Ныҡышмал, маҡсатына табан ҡыйыу барыусы ҡыҙ былтыр «Һылыуҡай» республика конкурсында ҡатнашып, 3-сө урынға лайыҡ булды.


Кескәй инеш даръяларға етә » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Мәҙәниәт » Кескәй инеш даръяларға етә\nКескәй инеш даръяларға етә\nҒәзиз Әлмөхәмәтов исемендәге республика музыка гимназия-интернаты уҡыусыһы Байегет Мөхәрләмов синтезаторҙа, торбала, ҡурайҙа, баянда уйнай, спортты ла, театр сәнғәтен дә үҙ итә.\nСәхнәлә Байегет Мөхәрләмов атлы егет кинәнеп, Мәжит Ғафуриҙың “Үгеҙ менән себен” әҫәрен һөйләй. Беҙ, балаларҙың төрлө сығыштарын күреп өйрәнгән уҡытыусылар һәм үҙенең һүҙ оҫталығын күрһәтергә килгән башҡа һәләтле балалар, һоҡланыуыбыҙҙы йәшермәй, мөкиббән китеп сығыш яһаусыға төбәлгәнбеҙ. Бына гөрләтеп ҡул саптылар, 15 йәшлек үҫмер иптәштәре янына төштө. “Афарин! Сәхнә тултырып һөйләнең!” – тиешеп, асыҡтан–асыҡ тойғоларын белдереп, дуҫтары уның ҡулын ҡыҫты, яурынынан ҡаҡты. Бер килке ултыра биргәс, ул Шәйехзада Бабичтың “Тешһеҙ ҡыҙ” әҫәрен һөйләргә теләген белдерҙе, әлбиттә, баһалама ағзалары уның ниәтен кире ҡаҡманы. Тамашасы тағы бер оҫталыҡ дәресенең шаһиты булды. Ә мин, булһа, була бит талантлы кешеләр, тип тел шартлаттым һәм мотлаҡ был бала менән танышырға кәрәк, тигән ҡарарға килдем.\nБайегет СССР-ҙың халыҡ артисы, арҙаҡлы шәхес Арыҫлан Мөбәрәковты биргән, бөтә Рәсәйгә даны таралған Асы ауылында тыуған яҡташыбыҙ булып сыҡты. Ул үҙҙәре лә сәнғәткә ғашиҡ кешеләр – Айрат Закир улы һәм Йәмилә Абдрахман ҡыҙы Мөхәрләмовтарҙың өс улының уртансыһы икән. Уны ниндәй яҙмыш еле Ғ. Әлмөхәмәтов исемендәге республика музыка гимназия-интернатына алып килеүе менән ҡыҙыҡһынам.\nБыл талантлы баланың сәнғәт юлынан китеүенә Мосама өләсәһе (хәҙер ул ейәненең уңыштарын күктәрҙән генә күҙәтәлер һәм сикһеҙ һөйөнәлер, моғайын) тәү аҙым яһаған. Сөнки тап ул ейәндәренең олоһона – гитара, ә икенсеһе – Байегеткә синтезатор бүләк иткән. Һәләтле малай ошо музыка ҡоралында эстрада көйҙәрен уйнарға өйрәнә. Тәүге уҡытыусыһы Фәйзүнә Әбдрәшитова уны әүҙем рәүештә концерттарҙа ҡатнаштыра башлай. Белорет районының һүҙ сәнғәтенә маһир балаларын асыҡлау маҡсатында үткәрелгән конкурстарҙа 3-сө класс уҡыусыһы Байегет Мөхәрләмов олатай хаҡында шиғыр һөйләп II урын ала, ә 4-се класта уҡығанда баһалама ағзалары уның М. Кәримдең “Ҡайын япрағы тураһында” шиғыры менән сығышын I урынға лайыҡ тип таба. Башланғыс кластарҙағы сығарылыш кисәһен алып барыуҙы ла уҡытыусы тап уға ышанып тапшыра. Ата-әсәһе улдарының музыкаға һәләтен үҫтерергә ҡарар итә. Байегет 5-се кластан уҡыуын Ғ. Әлмөхәмәтов исемендәге республика музыка гимназия-интернатында дауам итә, торбала уйнарға өйрәнә башлай. Егет кешегә етмеш төрлө һөнәр ҙә аҙ. Һәләтле бала параллель рәүештә ҡурай, баян серҙәрен дә төшөнә. Өләсәһенең тағы бер бүләге – ҡумыҙҙы ла сиртә. Әҙерәк шиғырҙар ҙа яҙам, тип тағы бер шөғөлөн аса Байегет тыйнаҡ ҡына. Кистәрен Илнур Лоҡманов етәкләгән “Ялҡын” түңәрәгендә актер оҫталығына өйрәнә, баскетбол, волейбол, футбол секцияларында шөғөлләнергә лә ваҡыт таба. Төрлө яҡлап үҫешә егет, сәнғәт юлын һайларға теләгем бар, ти ул, буласаҡ һөнәре тураһында һүҙ сыҡҡас. Мин унан башҡа яуапты ла көтмәгәйнем. Сөнки, һиндә сәнғәткә һөйөү ҡайҙан килә, тигән һорауға ул: “Әсәйем заманында Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһына уҡырға ингән булған, әммә нишләптер уҡырға бармаған, бәләкәй саҡтан йырлаған, хатта өйҙә үҙе аудиокассеталар ҙа яҙҙырған. Мандолина, гармунда уйнай, синтезаторҙа ла тиҙ генә көй килтереп сығара. Атайымдың да ауыл клубында сығыш яһап йөрөгәндә төшкән фотолары бар. Закир олатайым да баянда яҡшы уйнаған. Әсәйемдең ағаһы Ринат бабайым да гармунда уйнай”, – тип теҙеп китте, ғорурланып.\nГимназия, тиҫтерҙәре тураһында ҡыҙыҡһынам...\n– Бында күберәген башҡорт, татар балалары уҡый, – ти ул. – Әле тик “дүртле” һәм “бишле” билдәләренә генә өлгәшәм. Алгебра, физкультура дәрестәре оҡшай. Дәрестәрҙә шаярып та алғылайбыҙ. Дуҫтарым Ильяс һәм Ленар ҙа театр менән мауыға. “Беҙ Мәжит Ғафуриҙы уҡыйбыҙ” конкурсында мин төп герой – Мәжит Ғафуриҙың улы Әнүәрҙе уйнаным, ә Ленар хөкүмәт кешеһе ролен башҡарҙы (был сәхнәләштереү конкурстың еңеүсеһе тип билдәләнде). Тағы Мостай Кәримдең әҫәрҙәре бик оҡшай. Түңәрәк ағзалары менән уның “Беҙҙең өйҙөң йәме”, “Өс таған” әҫәрҙәрен сәхнәләштерҙек. “Урал батыр” эпосын ҡуйҙыҡ. Мин – Урал ролен уйнаным. Шулай уҡ күңелемә комик әҫәрҙәр яҡын. Уларҙы һөйләп өйрәнеү ауыр – интонацияны биреү ҡыйын, әммә мауыҡтырғыс.\nБында Белорет төбәгенән (Межгорье, Уҫманғәле, Инйәр) уҡыусылар күп. Асы ауылынан ғына унлап кеше уҡый. Ауылда ла ҡыҙыҡһыныусылар бар, ниндәй имтихандар, уҡыуы ҡыйынмы, тип һорашалар. Тиҫтерҙәремә, тырыш булығыҙ, оялып йөрөмәгеҙ, баштан оялып йөрөһәң, бер нәмә лә килеп сыҡмай, үҙеңде күрһәтә белергә кәрәк, тип әйткем килә.\nҒ. Әлмөхәмәтов исемендәге республика музыка гимназия-интернаты директорының тәрбиә эштәре буйынса урынбаҫары Азат Ринат улы Мөхәмәтйәров йәш талант булып танылған яҡташыбыҙ тураһында:\n– IX “б” класс уҡыусыһы Байегет Мөхәрләмов бик әүҙем уҡыусыларыбыҙҙың береһе. Өфө ҡалаһы күләмендәге сараларҙа ҡатнаша, алып бара, сараны аса. Мәҫәлән, яңыраҡ хөкүмәт кешеләре лә ҡатнашҡан мөмкинлектәре сикләнгән балалар өсөн ойошторолған сарала алып барыусы булды. Әүҙем рәүештә театр түңәрәгенә йөрөй, мәктәп командаһы менән республика Шаяндар, тапҡырҙар клубы уйындарында (КВН) ҡатнаша. Шиғырҙар һөйләргә ярата. Республика балалар фонды стипендиаты. Уның тураһындағы мәғлүмәт “Башинформ” сайтына ла ҡуйылған, – тине.\nҺүҙемде тамамлар алдынан үҫмерҙең уҡытыусыһы тураһында ла бер кәлимә һүҙ әйтеп китеү дөрөҫ булыр. Ул бәләкәй генә баланы шиғырҙар һөйләтеп, йырҙар йырлатып, бәләкәй генә ролдәр биреп, уның кескәй генә уңышын да күреп, дәртләндереп, ҡанатландырып, ҡайһы берҙә өгөтләп, әүрәтеп, хатта шелтәләп, мәжбүр итеп, ҡулынан етәкләп, кеше алдында сығыш яһарға алып сыға. Балаларҙың күбеһе шулай аудиторияға һөйләргә, яйлап үҙ-үҙен еңергә, халыҡ алдында тартынмай үҙ фекерен әйтергә өйрәнә, оялыуҙан арына. Араларында ҡайһылары, тау йылғаһы шикелле, әҙ генә көс килеп ҡушылһа ла (ярҙам ҡулы һуҙылһа), бөтә алда торған кәртәләрҙе емереп, һикәлтәләр аша ырғый-һикерә, ярһып алға ташлана. Һәм оло һыуға килеп ҡушыла. Талант эйәләре лә тау йылғаһына оҡшаш. Улар, ниндәй мөмкинлек килеп сыға, бөтәһен дә файҙаланып ҡалырға ашыға. Бөтә ярһыу йылғалар ҙа көстө кескәй инештәрҙән алып, оло даръяға әйләнә. Байегеттең ижади һәләте көслө сығанаҡтарҙан баш алған. Уның һәр саҡ үҙенә тартыр, ымһындырыр оло көскә эйә даръяға әйләнеп китеүенә ысын күңелдән ышанам. Тик яман күҙ, ялған һүҙ уның ижад ҡомарының тамырына сапмаһын.\nСығыу ваҡыты 8-01-2016, 11:58 | Ҡаранылар: 568\nТалантлы кеше һәр яҡтан да талантлы


7 Март 2019, 14:15\n- Донъя күсәрен үҙ асылыбыҙға, аңлылыҡҡа, айыҡлыҡҡа, иманлылыҡҡа, рух йүнәлешенә борорға тип йән атып, ең һыҙғанып йөрөгән изге уйлы, аҡ күңелле ҡатындар ул беҙҙең ағинәйҙәр, - тигәйне республика “Ағинәйҙәр” ойошмаһы етәксеһе, “Киске Өфө” гәзите мөхәррире Гөлфиә Янбаева былтыр Бөрйән ерендә үткән оло йыйында. - Улар халҡыбыҙҙың йолаларын, ғөрөф-ғәҙәттәрен, милли кейемдәребеҙҙе, биҙәүестәребеҙҙе тергеҙеп, киләһе быуынға тапшырайыҡ, быуындар бәйләнешен нығытайыҡ, тип, кемдеңдер күрһәтмәһе, бойороғо менән түгел, йөрәк ҡушыуы, күңел талабы, милли рух дәрте буйынса йөрөйҙәр. Уларҙың әүҙемлегенә, фиҙаҡәрлегенә, оҫталыҡтарына һоҡланырлыҡ.\nРайоныбыҙҙа ла Ағинәйҙәр ойошмалары эше бермә-бер йәнләнеп, киң ҡолас алды. Һәр ауылда тиерлек рухлы, әүҙем тормош алып барған ҡатындар бергә тупланып, әлегәсә сәхнәләрҙә генә күргән милли кейемдәребеҙҙе, биҙәүестәребеҙҙе тергеҙеү, боронғо ҡул эштәрен, йолаларҙы, уйындарыбыҙҙы иҫкә төшөрөп, уны йәштәргә, балаларға өйрәтеү йәһәтенән ҙур эш алып бара. Сәләмәт йәшәү рәүешен пропагандалау, йәштәргә әхлаҡи тәрбиә биреү тәңгәлендә лә эшләйҙәр. Шуныһы һөйөнөслө, ағинәйҙәр сафына ҡушылыусылар артҡандан-арта бара. Йәш килендәр, һеңлеләрҙең дә тормош тәжрибәһе туплаған өлкәндәр менән бер төптән булып эшләүе икеләтә һөйөнөс.\nАғинәйҙәр үҙ ҡаҙандарында ғына ҡайнамай, айҙың-айы бер ауылда оло байрам ойошторолоп, ул тәжрибә уртаҡлашыу, алда торған бурыстар хаҡында фекер алышыу, эш барышында тыуған проблемаларҙы бергәләп хәл итеү юлдарын эҙләү майҙанына әүерелә. Йыл башынан юлыҡтар (ағинәйҙәр ойошмаһы етәксеһе - Суфия Юлыҡова) тотош район ағинәйҙәрен үҙҙәренә йыйып ошондай матур сара үткәргәйне. Был саранан барыбыҙ ҙа ауылдағы бөтә йәмәғәт ойошмаларының, мәҙәниәт йорто, мәктәп, Ҡауарҙы ауыл биләмәһе хакимиәтенең “Берҙәмлектә – көс” тип бер төптән эшләүҙәренә һоҡланып ҡайттыҡ. Райондағы берҙән-бер “Юлыҡ” территориаль йәмәғәт советы, ҡатын-ҡыҙҙар советы, ауыл старостаһы, ағинәйҙәр ойошмаһы ауыл йәштәре менән берлектә эскелеккә ҡаршы ныҡлы көрәш алып баралар. “Һәйкәл - олатайҙарға, спорт майҙансығы – йәштәргә”, “Спорт паркы” проекттары менән ике йыл рәттән Рәсәй Президенты гранты алып, ауыл йәштәрен, балаларҙы сәләмәт йәшәү рәүешенә, спортҡа ылыҡтырыу йәһәтенән ҙур эш башлағандар. Боронғо йолаларҙы тергеҙеү, милли биҙәүестәр эшләү буйынса ағинәйҙәр үҙҙәре үҡ оҫталыҡ дәрестәре үткәрәләр. Бөтә ошо сараларҙың уртаһында балаларҙың да ҡайнауы шатландыра. Әйткәндәй, ҡул эштәре күргәҙмәһендә уҡыусы ҡыҙҙар эшләгән селтәрҙәр ҙә бар ине.\nИмәндәштәр (ағинәйҙәр ойошмаһы етәксеһе - Рәмилә Мәхмүтова) иһә барса ағинәйҙәрҙе “Аллы-гөллө шәл-яулығым” тигән бик күркәм байрамға саҡырҙы. Был ауыл ағинәйҙәре әүҙемлеге, берҙәмлеге менән тотош республикаға билдәлеләр тиһәм дә, һис арттырыу булмаҫ. Бөгөн бындағы ойошмала 15 ағинәй булып, барыбыҙға ла һәр яҡлап өлгө булып торалар. Сираттағы байрамға ла төплө әҙерләнгәндәр: эшмәкәрлектәрен сағылдырған фотостенд та, ҡул эштәре күргәҙмәһе лә килеүселәрҙең барыһын да үҙенә йәлеп итте. Имәндәштәрҙең оҫталығына һоҡланмаған кеше булмағандыр. Ә ябай яулыҡ тураһында күпме мәғлүмәт алдыҡ! Борон өләсәйҙәр ябынған француз яулығында ғына ла 70 төрлө биҙәк бар икән. Яулыҡтарҙы заманса итеп төрлөсә ябынырға ла, шарф-палантиндарҙан жилет-сарафан, пончо тегергә лә өйрәттеләр. Күпме шиғыр-йыр ижад ителгән яулыҡ тураһында. Бында ла балалар сараның уртаһында булып, үҙҙәренең оҫталыҡтарын, һөнәрҙәрен күрһәтте. Имәндәштәр әҙерләгән байрам сараһы ҡунаҡтар - Стәрлетамаҡ ҡалаһы ағинәйҙәренә лә ифрат оҡшаны.\nБилдәле булыуынса, тотош республика кимәлендә ағинәйҙәр ойошмалары милли йолалар, уйындар, ғөрөф-ғәҙәттәрҙе, кейемдәр, биҙәүестәрҙе тергеҙеү, һаҡлау һәм ошо ҡиммәттәребеҙҙе йәштәргә, балаларға еткереү менән бер рәттән онотолоп барған ҡул эштәрен, кәсептәрҙе, милли аш-һыуҙарыбыҙҙы тергеҙеү йүнәлешендә лә ҙур эш алып баралар. Ошо йәһәттән төрлө проекттар менән конкурстарҙа ҡатнашып, теге йәки был йүнәлеште үҫтереүгә Президент гранты алыусы райондар ҙа бар. Бөрйәндәр, мәҫәлән, ҡорама ҡорау буйынса “Донъя ҡораманан йыйыла” тигән проект менән конкурста ҡатнашып, 200 мең һумлыҡ грант алған. Районыбыҙ ағинәйҙәре ҡоро етәксеһе Рәмзиә Ғайса ҡыҙы Монасипова сираттағы бер осрашыуҙа сигеү эштәре буйынса махсус программа төҙөп, ошо йүнәлештә эшкә тотонорға тәҡдим иткәйне. Имәндәштәр был тәҡдимде күтәреп алып, ошо арауыҡта тотош бер күргәҙмә ойошторорлоҡ сигеү өлгөләре әҙерләп тә өлгөргәндәр. Ниндәй генә биҙәктәр юҡ уларҙың ҡул эштәрендә. Улай ғына ла түгел, ауылдан-ауылға күсә килгән Ағинәйҙәр йыйынының үҙенсәлекле штандартын да уйлап тапҡан улар - ап-аҡ туҡымаға үҙ биҙәктәрен төшөрөп, ауылдың исемен сигеп, уны мартта бөтә ағинәйҙәрҙе үҙҙәрендә йыясаҡ Мәндемдәргә тапшырҙылар. Тимәк, был штандарт июндә үтәсәк йомғаҡлау сараһына тиклем райондың барлыҡ ауылдарын урап сығасаҡ.\nРайон ағинәйҙәренең барса эштәрен һанап бөтөрлөк тә түгел, улар ауыл тормошонда ҡайнап йәшәп, ауылдаштарын бергә йыйыу, аралаштырыу маҡсатында төрлө саралар уйлап табып ҡына торалар. Ватан ауылы ағинәйҙәре, мәҫәлән, үткән аҙнала Табын, Красноусол ағинәйҙәрен саҡырып, Башҡортостандың 100 йыллығына һәм Башҡорт ғаиләһе көнөнә арнап “Етегән” байрамы үткәрҙе. Тәрбиәүи йәһәттән бик фәһемле, киң йөкмәткеле сара булды ул. Красноусол ағинәйҙәре быйыл 96 йәшен билдәләгән Бөйөк Ватан һуғышы ветераны, шағир, ысын аҡһаҡал Уйылдан ағай Шәрипов һәм уның йәмәғәте Хәфиҙә әбей менән осрашыуға барҙы.\n– Әлегә тиклем ағинәйҙәр күберәк сәхнәлә йырлап-бейеп кенә йөрөйҙәрҙер тигәнерәк фекер йәшәй ине. Бөгөнгө саранан һуң был фекерем ҡырҡа үҙгәрҙе. Һеҙ ысын мәғәнәһендә милли ҡиммәттәр һағында тороусы, уларҙы балаларға, ейән-ейәнсәрҙәргә тапшырыусы, быуындарҙы тоташтырыусы, ил хәстәре менән янып йәшәүсе ысын ил инәйҙәре. Һеҙҙең барығыҙҙың да милли кейемдәрҙә, аҡ яулыҡта булыуығыҙ үҙе үк тәрбиә сараһы. Һеҙгә ҡарап күҙ ҡамаша, - тигәйне Имәндәш ауылында үткән йыйында район башҡорттары ҡоролтайы рәйесе Фаил Зәйнетдинов. Ысынлап та, райондың барлыҡ ағинәйҙәре бергә йыйылғанда зал аллы-гөллө сәскәләргә күмелгән аҡланға оҡшап ҡала. Бөгөн ағинәйҙәр хәрәкәте ныҡлы эш башланы. Әлегә уларҙың эшмәкәрлеген аңлап етмәгәндәр оҙаҡламай һәйбәт һөҙөмтәләрҙе күрер һәм аңлар, сөнки борон-борондан халҡыбыҙҙа ололар, өләсәйҙәр кәңәш биреп, йәш быуынды тәрбиәләгән, бик күп рухи ҡиммәттәребеҙ тап уларҙың ярҙамы менән беҙгә килеп еткән һәм беҙ, ағинәйҙәр, уны түкмәй-сәсмәй йәштәргә тапшырырға, быуындар сылбырын нығытырға тейешбеҙ.


Өфөнөң икенсел торлаҡ баҙарында хаҡтар кәмегән // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nӨфөнөң икенсел торлаҡ баҙарында хаҡтар кәмегән\n10:23, 3 мая 2011 Сәйәсәт\nӨфөнөң икенсел торлаҡ баҙарында үткән аҙнала тәҡдим ителгән уртаса хаҡтың 0,3 процентҡа кәмеүе теркәлгән. Хәҙер ул квадрат метрына 46,4 мең һум тәшкил итә.\nБер бүлмәле фатирҙарға хаҡтар 0,2 процентҡа артҡан. Күп бүлмәле фатирҙар сегментында хаҡтар 0,7 процентҡа күтәрелгән. Ике һәм өс бүлмәле фатирҙар 0,3-һәм 0,4 процентҡа арзанайған.\n«Эксперт» күсемһеҙ милек агентлыҡтары селтәре аналитигы Айгөл Степанова мәғлүмәте буйынса, әлеге ваҡытта ҡалалағы иң арзан бер бүлмәле фатир 1100 мең һумға тәҡдим ителә. Ул Макаров урамында урынлашҡан, майҙаны - 33 квадрат метр. Иң ҡыйбат фатир өсөн 20 миллион һум һорайҙар. Достоевский урамындағы был биш бүлмәле фатирҙың майҙаны — 202,4 кв. метр.\nИң арзан бүлмәне Калинин урамынан 630 мең һумға алырға мөмкин. Уның майҙаны 14,7 кв. метр тәшкил итә. Иң ҡыйбат бүлмәнең хаҡы, 26 кв. метр, — 1200 мең һум. Ул Рәсәй урамындағы йортта урынлашҡан.\nҺатыуға ҡуйылған иң ҡыйбат коттедж 20 миллион һумға тәҡдим ителә. Был Аҡманайҙағы йорттоң майҙаны — 450 квадрат метр.


Йәштәр ниңә ситкә китә? » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Белем һәм тәрбиә » Йәштәр ниңә ситкә китә?\nЙәштәр ниңә ситкә китә? 29.05.2018 // Белем һәм тәрбиә\nМәктәпте тамамлаусылар өсөн яуаплы осор – имтихандар башланды. Быйыл төбәктә урта мәктәпте 18 меңдән ашыу уҡыусы тамамлай. Сығарылыш класс уҡыусылары уҡыу йорттарын һәм ниндәй фәндәр буйынса Берҙәм дәүләт имтихандарын биреү тураһында күптән инде хәл иткән.\nҺуңғы йылдарҙа республика мәктәптәрен уңышлы тамамлағандарҙың күпселеге Мәскәү, Санкт-Петербург кеүек ҙур ҡалаларҙағы уҡыу йорттарына юллана. Мәҫәлән, былтыр төбәк мәктәптәрен тамамлағандарҙың 65,5 проценты урындағы юғары уҡыу йорттарын һайлаған. Әммә Берҙәм дәүләт имтиханын 100 балға тапшырғандарҙың 66,2 проценты ситкә киткән, шул иҫәптән Мәскәүгә – 6,4, Санкт-Петербургка 5 процент. Йәғни иң шәп, аҡыллы, белемле йәштәребеҙҙең өстән ике өлөшө республика менән хушлашҡан. “Хушлашҡан” тимен, сөнки уларҙың күптәре уҡыуҙы тамамлағас, тыуған төйәгенә эшкә ҡайтыуы икеле. Тимәк, “аҡыллы баштар” ситкә тарала.\n“Юғары уҡыу йорттарыбыҙ башҡа төбәктәрҙәгенән бер ҙә кәм түгел, бәлки, яҡшыраҡтыр ҙа”, – ти Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһы етәксеһе Илгиз Ҡыҙырғолов.\nБәхәс юҡ. Эйе, беҙҙә юғары уҡыу йорттары яҡшы кадрҙар әҙерләй, спорт, ижад, йәмәғәт тормошонда ла үҙеңде асырға, күрһәтергә мөмкин. Шул уҡ ваҡытта хәл итәһе мәсьәләләр ҙә бар. Бөгөн балаларҙың сит төбәк, федераль вуздарҙы һайлауының төп сәбәптәренең береһе – бюджет урындарының әҙ булыуы. Башҡорт дәүләт университетының башҡорт филологияһы һәм факультеты деканы Риф Әхмәҙиев тә беҙҙең гәзиткә биргән әңгәмәһендә ошо мәсьәләне күтәрҙе. Йәштәргә уҡырға, киләсәккә юл ярырға кәрәк, ә бит күптәрҙең йылына 100 мең һум түләп уҡырға мөмкинлеге юҡ, шуға ла ҡайһы берәүҙәр ирекһеҙҙән сит тарафтарға юллана.\n90-сы йылдарҙа республика үҙ иҫәбенә балаларҙы Мәскәү, Санкт-Петербургтағы билдәле юғары уҡыу йорттарына уҡытырға ебәрә ине. Советтар Союзы заманында хатта ябай колхоз һәм совхоздар белгестәр мәсьәләһен хәл итеү өсөн үҙҙәре стипендия түләп тә уҡыта.\nХәҙер иһә студенттарҙы нисек төбәктә ҡалдырыу өҫтөндә баш ваталар. Бәлки, элекке тәжрибәгә таянып, төбәк вуздарында уҡырға теләгән яҡшы уҡыусыларыбыҙҙы республикала ҡалдырыу маҡсатында урындағы ҡаҙна иҫәбенә түләп уҡытыу менән ылыҡтырырға кәрәктер. Шулай уҡ төбәк иҫәбенә белем алған студенттар менән айырым талаптар ҡуйылған килешеү төҙөү ҙә мотлаҡ. Ике яҡ араһында ҡул ҡуйылған документта студенттың республикала мотлаҡ эшләүе хаҡындағы яуаплылығы, төбәк хөкүмәтенең белгесте эш менән тәьмин итеү йөкләмәһен алыуы хаҡында аныҡ яҙылырға тейеш. Стипендия, матди ярҙам, торлаҡ мәсьәләһен дә хәл итергә кәрәк. Шунһыҙ иң шәп йәштәрҙе Башҡортостанда тотоп тороу мөмкин булмаясаҡ.\nБөгөн йәштәр бөтөнләй икенсе төрлө фекерләй. Уларҙы бер урында тыйып тотоу мөмкин түгел. Шулай уҡ һәр кемдең уңышҡа өлгәшкеһе, матур тормошта йәшәгеһе, фатирлы, машиналы булғыһы, лайыҡлы эш хаҡы алғыһы килә. Әгәр ҙә төбәктә ошо талаптарҙы ҡәнәғәтләндерерлек уңайлыҡтар, шарттар тыуҙырылмаһа, киләсәктә йәштәребеҙҙең ситкә китеүе дауам итәсәк. Бөгөн был беҙҙең республика өсөн генә түгел, тотош ил өсөн көнүҙәк мәсьәләгә әйләнде. Рәсәй ҙә шәп йәштәренән ҡолаҡ ҡаға.\nИл Президентының 15 майҙағы 215-се Указына ярашлы, илдә, белем алыу системаһын, кадрҙар әҙерләүҙе көйләү маҡсатында ике ведомство булдырылды: Мәғариф һәм Рәсәй Федерацияһының Фән һәм юғары белем министрлыҡтары.\nРәсәй Фәндәр академияһының вице-президенты Алексей Хохлов: “Фән һәм юғары белем министрлығы булдырыу Рәсәйҙә технологик ынтылышты тәьмин итеү өсөн мөһим”, – тип иҫәпләй. Был фәнгә яңы йәш кадрҙарҙың ағымын тәьмин итеү өсөн дә кәрәк. Яңы структура Рәсәй ғалимдарының хеҙмәттәрен ғәмәлдә ҡуллана алһын өсөн фән менән юғары технологиялы компанияларҙы берләштереүҙе күҙ уңында тота. Әгәр ҙә министрлыҡ ошо йәһәттән эште көйләй алһа, исмаһам, белемле, һәләтле йәштәрҙә ситкә китеү ынтылышы ла кәмер ине.


Рәсәйҙә ит ҡиммәтләнеүе көтөлә\n29 Июль 2019, 22:50\nРәсәйҙә ит ҡиммәтләнеүе көтөләБыл мал һимертеү ҡатнашмаларына хаҡ күтәрелеүгә бәйле, ти белгестәр. Мал аҙығы етештереүселәр берлегенән хәбәр итеүҙәренсә, башлыса сит илдән килтерелгән ҡатнашма ҡулланыла. Ә уның өсөн һалым арта.\nБыл мал һимертеү ҡатнашмаларына хаҡ күтәрелеүгә бәйле, ти белгестәр. Мал аҙығы етештереүселәр берлегенән хәбәр итеүҙәренсә, башлыса сит илдән килтерелгән ҡатнашма ҡулланыла. Ә уның өсөн һалым арта.\nУрал аръяғы райондарында иһә ҡоролоҡ күҙәтелә. Иген баҫыуҙары һәм бесәнлектәр кибеп бөткән. Белгестәр иттең яҡынса 10 процентҡа ҡиммәтләнеүен фаразлай.


Яңы йыл кәңәштәренә ҡолаҡ һал, ул саҡта байрамығыҙ тағы ла күңеллерәк үтер\n31 Декабрь 2019, 12:05\nЯңы йыл байрамын һәр ҡайһыбыҙ ярата. Бѳтә кеше Яңы йылдан ыңғай үҙгәрештәр, ҡыуаныс-шатлыҡтар кѳтә. Беҙ, ғәҙәттә, был байрамды мул итеп әҙерләнгән табын янында туғандар менән ҡаршы алабыҙ. Икенсе, ѳсѳнсѳ кѳнгә лә байрамды дауам итеп, ҡунаҡҡа йѳрѳшәбеҙ.\nӘммә кѳндәлек һый-хѳрмәт, иҫерткес эсемлектәр кеше һаулығына кире йоғонто яһай. Беренсенән, күп кеше ныҡ арыта, икенсенән, калорийлы ризыҡтарҙан ашҡаҙан эшмәкәрлеге боҙола, ѳсѳнсѳнән, спиртлы эсемлектәр организмды ағыулай. Шуға күрә сәләмәтлеккә артыҡ зыян килтермәҫ ѳсѳн профилактика сараһын алдан күреү яҡшы булыр. Һеҙгә бер нисә Яңы йыл кәңәше тәҡдим итәбеҙ.\nИң мѳһиме шуны иҫегеҙҙә тотоғоҙ, был һеҙҙең ғүмерегеҙҙә һуңғы табын түгел, шуға күрә артыҡ ҡомһоҙланып ашап-эсеүҙән тыйылығыҙ. Ғѳмүмән, байрам алдынан уҡ аш һеңдереү системаһын әҙерләй башларға кәрәк. Мәҫәлән, ашар алдынан 2 сәғәт элек һары мәтрүшкә (зверобой), ромашка, шиңмәҫгѳл (бессмертник), меңъяпраҡ (тысячелистник) тѳнәтмәләрен эсегеҙ. Яңы йыл байрамы алдынан диетаға ултырмағыҙ, сѳнки үт ҡыуыҡсаһы ҡапыл ғына әүҙем эшләп китә алмай. Шунлыҡтан ашҡаҙан эшмәкәрлеге туҡтауы ихтимал. 31 декабрҙә кѳнѳ буйы ас йѳрѳмәгеҙ. Ә йәшелсә салаты кеүек еңел ризыҡтар ҡапҡылап алығыҙ. Ѳҫтәлгә ултырырҙан ике сәғәт алда активлаштырылған күмер һәм аш һеңдереүгә булышлыҡ итеүсе дарыу (мезим, фестал) ашағыҙ. Байрам мәлендә ѳҫтәлдәге бѳтә ризыҡты ла тәмләп ҡарағығыҙ килер, шуға күрә һәр береһенән әҙләп кенә ауыҙ итегеҙ. Бындай ҡылығығыҙ менән хужабикәнең бешеренеү оҫталығын һанлаһағыҙ, икенсенән, үҙегеҙҙе этикет яғынан тәрбиәле итеп күрһәтерһегеҙ. Ѳҫтәл артында “тамыр йәймәгеҙ”. Байрам ваҡытында бейеп-йырларға, уйындарҙа ҡатнашырға тырышығыҙ. Әлбиттә, уйындар ваҡытында тѳрлѳ хәлдәр булыуы ихтимал. Бенгаль утынан, шартлатҡыстарҙан йәрәхәт алыусылар ҙа була. Был осраҡта тәүге ярҙам күрһәтеү кәрәк. Тәндең бешкән урынына май һѳртѳү ярҙам итмәй, ә шунда уҡ ҡар йәки боҙ һалырға тырышығыҙ, ул ауыртыуҙы баҫыр һәм янған ер боҙолоп китмәҫкә булышлыҡ итер. Эйе, Яңы йылды ҡаршылағанда шампан-шараптар күп була. Уларҙы асҡанда ла бик һаҡ булырға кәрәк. Шампанды асҡан мәлдә бѳкѳһѳ осоп китеп кеше сәләмәтлегенә зыян килтермәһен ѳсѳн уның башын таҫтамал менән урап һаҡ ҡына асығыҙ. Яңы йылды ҡаршылағас, шыршы янына сығырға, йә тышта тау шыуырға ғәҙәтләнгәнбеҙ. Араҡы, шарап эскәндән һуң тышҡа сыҡҡанда кейенеп сығығыҙ, сѳнки һыуыҡты һиҙмәй, ѳшѳп, һыуыҡ тейҙереүегеҙ мѳмкин. Әгәр ҙә беҙҙең кәңәштәрҙе тотмаһағыҙ, 2014 йылдың иртәһе һеҙгә күңел болғаныу, ҡоҫтороу һымаҡ сюрприздар килтереүе ихтимал. Тимәк, һеҙ салат, йәки алкоголдән ағыуланғанһығыҙ. Был осраҡта тиҙ генә ҡайнаған 2-3 литр һыуҙы эре йотомдар менән эсергә лә, тамаҡ тѳбѳнә ике бармаҡты тығып, кѳсләп ҡоҫорға. Ағыуланғанда организм эсегеҙ. Әгәр ҙә хәлегеҙ бик насар булһа, хлорофилдың дозаһын 2-3 аш ҡалағына тиклем еткерергә була. Әйткәндәй, ул бахмурҙан да бик яҡшы ярҙам итә. Байрамдың икенсе кѳнѳнә уң яҡ ҡабырғағыҙ сәнсә икән, был табындың эҙемтәһе, йәғни киҫкен дискинезияның булыуы мѳмкин. Нимә һуң ул? Әгәр ҙә организмды алкоголле эсемлек һәм майлы ризыҡ менән саманан тыш “тултырһаң”, үт юлдарының эшмәкәрлеге боҙола. Был мәлдә кешенең күңеле болғана, ҡабырға аҫты ауырта, ҡапыл ғына арый, аппетиты юғала. Ауыртыуҙы баҫыу ѳсѳн но-шпа ҡабул итергә, ә инде ярты сәғәттән үт ҡыуҙырыусы дарыу йәки гѳлйемеш, бѳтнѳк сәйе эсергә кәрәк. Яңы йыл байрамдарынан һуң ашҡаҙанығыҙға ѳс кѳн “ял” биреп алығыҙ. Был кѳндәрҙә әсе, майлы ризыҡтарҙан, алкоголле эсемлектәрҙән һәм кофенан баш тартығыҙ. Йәшелсә, емеш, эремсек кеүек еңел аҙыҡтар менән туҡланығыҙ.


Башҡортостанда льгота менән файҙаланыусыларҙың өстән бер өлөшө 2006 йылда социаль пакеттан баш тартырға йыйыныуы хаҡында белдерҙе. 100 меңгә яҡын кеше уны аҡсалата компенсация менән алмаштырырға теләй. Хәтерегеҙгә төшөрөп үт әбеҙ, 122 - се федераль законға ярашлы, граждандарҙың социаль яҡлау федераль бюджет иҫәбенә башҡарылған категорияһы социаль пакет менән файҙаланыу хоҡуғына эйә. Унда дарыу менән тәьмин итеү, шифахана - курорттарға йүнәлтм ә, дауалау урынына барыу һәм кире ҡайтыуҙың бушлай булыуы, шулай уҡ тимер юл транспортында бушлай йөрөү инә. Республикала 374 312 кеше льгота менән файҙаланыусыларҙың федераль регистрына инде.\nШул уҡ ваҡытта льготаларҙы аҡса менән алмаштырыу тураһындағы закон был граждандарға соцпакеттың яҙмышын үҙаллы хәл итеү хоҡуғын бирә. Һаулыҡ һаҡлау һәм социаль үҫеш\nөлкәһендә күҙәтеү буйынса Федераль хеҙмәттең территориаль идаралығы етәксеһе Салауат Дауытовтың һүҙҙәре буйынса,\nбашлыса соцпакеттан баш тартыусылар иҫәбенә ауыл халҡы инә.\nХәҙер 1 һәм 2 группа инвалидтары, йөрәк - тамыр сирҙәре, шәкәр диабеты, тын алыу органдары һәм хәрәкәт итеү аппараты ауырыуҙарынан интегеүселәр ҙә аҡсалата компенсацияға риза.\nБаш тартыуҙың сәбәптәре араһында беренсе урында " ауыл\nхалҡын медицина тикшереүе һәм дарыу менән тәьмин итеүгә тейешле иғтибар бирмәү, дауалау учреждениеларында һәм аптекаларҙа сират арҡаһында дарыу алырға мөмкинселек булмауы, ауыл ерендә дарыу биреү һәм льготалы рецептар\nяҙыу пункттарының етерлек булмауы, халыҡ араһында аңлатыу эштәре алып барылмауы" тора. Социаль тикшереүҙәр һәм инновациялар үҙәге (Мәскәү) етәксеһе Евгений Гонтмахер\nәйтеүенсә, соцпакеттан күмәк баш тартыуҙар һөҙөмтәлә социал ь көсөргәнеш тыуыуына килтереүе ихтимал.\n"Рәсәй Һаулыҡ һаҡлау һәм социаль үҫеш министрлығы дарыуҙарға хаҡтың һиҙелерлек артыуын күҙаллай, - ти ул, - сө нки фармацевтика баҙары дарыуҙарҙың һорау менән файҙаланыуын а көйләнәсәк". Бынан тыш, һуңғы арала дауаханаларҙа дауаланы у һанының кәмеүе туҡталасаҡ, халыҡ бушлай дарыу алыр өсөн дауаханаларға ынтыласаҡ, тип иҫәпләй ғалим. "Федераль льгота\nменән файҙаланыусыларҙың күпселеге инвалид, аҙ тәьмин ителеүселәр, һәм нәҡ улар һайлау алдына ҡуйыла: бушлай дарыу , йүнәлтмә алырға, транспортта йөрөргә лә теләйҙәр, әлбиттә,\nтик күп ваҡытта икмәккә лә аҡса еткерә алмайҙар, - ти Гонтм ахер. - Соцпакеттан баш тартып, улар нимәгәлер өмөтләнә. Льг ота менән файҙаланыусылар үҙҙәре аҡса һайлауына ҡарамаҫтан, һөҙөмтәлә риза ҡалмаясаҡ, сөнки бында һүҙ өлкән, ауырыу, эҙемтәләрҙе күҙалларға һәләтһеҙ кешеләр тураһында бара".


Республикала етемдәрҙең һәм ата-әсә ҡарауынан мәхрүм балаларҙың торлаҡҡа хоҡуғын яҡлау буйынса байтаҡ эш башҡарыла\nИглин районында ла мәҫәлән, күптән түгел ике торлаҡ йорт файҙаланыуға тапшырылды.\nИке йәшлек Матвей әсәһен ҡулынан ысҡындырмай. Ул әле эргәһендә барған мәшәҡәттәрҙе бик үк аңлап та етмәй. Өс бала әсәһе Лиана Панкратова иһә бөгөн үҙенең иң шатлыҡлы көндәрен кисерә. Сөнки ул фатир асҡысы эйәһе. Барлыҡ уңайлыҡтары ла булған ике йорт Иглин районы үҙәгендә бер нисә ай эсендә сафҡа инде.\nЛиана Панкратова, фатир туйлаусы: «Мин торлаҡ алыуыма ныҡ шатмын. Фатирлы булыу күптәнге хыялым. Ошо арала күсергә лә йыйынабыҙ».\nЛиана Панкратованан тыш, тағы ла ун биш кешегә фатир асҡыстары тапшырылды. Тантанала сығыш яһаусылар, йәштәрҙе мөһим ваҡиға менән тәбрикләп, етем балаларҙың торлаҡ хоҡуҡтарын яҡлау өлкәһендәге ҡануниәттең йылдан-йыл камиллаша барыуын билдәләне.\nӘйкәндәй, был быйыл Иглин районында социаль йүнәлештә төҙөлгән икенсе торлаҡ. Быға тиклем авария хәлендәге йортта йәшәүселәр ҙә яңы урынға күсерелгән.