Бөтә борсолоуҙарығыҙҙы Йәһүәгә йөкмәтегеҙ — Күҙәтеү манараһының ОНЛАЙН КИТАПХАНАҺЫ\nw16 декабрь 19—23 бб.\nБөтә борсолоуҙарығыҙҙы Йәһүәгә йөкмәтегеҙ\n«ҮҘ ЙӨГӨҢДӨ ЙӘҺҮӘГӘ ҺАЛ»\nАЛЛА ҺҮҘЕ КҮҢЕЛ ТЫНЫСЛЫҒЫ БИРӘ\nИЗГЕ РУХ ЕМЕШЕН ТӘШКИЛ ИТКӘН СИФАТТАР\nАЛЛА МЕНӘН МӨНӘСӘБӘТТӘР — КӨС СЫҒАНАҒЫ\n«Үҙегеҙҙең бөтә мәшәҡәттәрегеҙҙе Аллаға йөкмәтегеҙ, сөнки Ул һеҙҙең хаҡта ҡайғырта» (1 ПЕТ. 5:7).\nЙЫРҘАР: 32, 23\nАлла Һүҙе нисек борсолоуҙы еңеп сығырға ярҙам итә?\n«Алла именлегенә» нисек эйә булырға?\nЙыйылыш осрашыуҙары һеҙгә борсолоуҙы кәметергә нисек ярҙам итә ала?\n1, 2. а) Ни өсөн беҙҙең ҡайһы ваҡыт борсолоуға бирелеүебеҙ һис тә ғәжәп түгел? (Мәҡәлә башындағы рәсемде ҡарағыҙ.) б) Был мәҡәләлә нимә ҡараласаҡ?\nБЕҘ бик ауыр ваҡыттарҙа йәшәйбеҙ. Шайтан Иблис асыу менән яна һәм, «үкереүсе арыҫлан һымаҡ, кемде йоторға тип эҙләнеп йөрөй» (1 Пет. 5:8; Асыл. 12:17). Шуға күрә ҡайһы ваҡыт хатта Алла хеҙмәтселәренең дә борсолоуға бирелеүе һис тә ғәжәп түгел. Йәһүәнең боронғо заманда йәшәгән хеҙмәтселәре лә, мәҫәлән Дауыт батша, ҡай саҡ бик ныҡ борсолған (Зәб. 13:2). Илсе Павел: «Барлыҡ берҙәмлектәр хаҡында хәстәрлек күреүем мине баҫа», — тип яҙған (2 Кор. 11:28). Әммә борсолоу хисе беҙҙе бөтөнләй солғап алһа, нимә эшләргә?\n2 Күктәге ҡайғыртыусан Атабыҙ боронғо ваҡытта хеҙмәтселәрен ярҙамһыҙ ҡалдырмаған, һәм бөгөн дә уның ярҙамы менән беҙ борсолоу хисен байтаҡҡа кәметә алабыҙ. Изге Яҙма беҙҙе былай тип дәртләндерә: «Үҙегеҙҙең бөтә мәшәҡәттәрегеҙҙе [„борсолоуҙарығыҙҙы“, төш., ЯДТ] Аллаға йөкмәтегеҙ, сөнки Ул һеҙҙең хаҡта ҡайғырта» (1 Пет. 5:7). Быны нисек эшләп була? Әйҙәгеҙ, борсолоуҙы еңеп сығырға ярҙам иткән бындай дүрт ысулды ҡарап сығайыҡ: ҡайнар доға ҡылыу, Изге Яҙманы уҡыу һәм уның өҫтөндә уйланыу, Йәһүәнең изге рухына таяныу, ышаныс уятҡан кешегә күңел бушатыу. Был дүрт ысул тураһында уҡығанда, үҙегеҙгә ниндәй аҙымдар яһарға кәрәклеген билдәләргә тырышығыҙ.\n3. Доға ярҙамында нисек йөгөгөҙҙө Йәһүәгә һала алаһығыҙ?\n3 Беренсе аҙым — Йәһүәгә ҡайнар доға ҡылыу. Хәүеф-хафаға төшөргән һәм борсолоу тыуҙырған хәлгә эләккәндә, күктәге ҡайғыртыусан Атағыҙға күңелегеҙҙе бушатығыҙ. Мәҙхиә йырлаусы Дауыт Йәһүәгә былай тип ялбарған: «Доғамды тыңла, эй Аллам». Унан һуң шул уҡ мәҙхиәлә ул: «Үҙ йөгөңдө Йәһүәгә һал, һәм ул һиңә ярҙам итер», — тигән (Зәб. 55:1, 22). Проблеманы хәл итер өсөн көсөгөҙҙән килгәндең барыһын да эшләһәгеҙ, ҡайнар доға борсолоуға ҡарағанда күберәк файҙа килтерер. Әммә доға борсоулы уйҙарҙан һәм күңел әрнеүенән арынырға нисек ярҙам итә ала? (Зәб. 94:18, 19)\n4. Ни өсөн борсолоуға бирелгәндә доға ҡылырға кәрәк?\n4 Филиптарға 4:6, 7-не уҡығыҙ. Йәһүә өҙлөкһөҙ әйтелгән эскерһеҙ, ҡайнар доғаларыбыҙға яуап бирә ала. Нисек итеп? Ул беҙгә ауыр уйҙарҙы һәм хистәрҙе ҡыҫырыҡлап сығара алған эске тыныслыҡ бирә ала. Күптәр быны үҙ тәжрибәһендә татыған. Улар тәрән борсолоу кисергәндә һәм киләсәк өсөн хафаланғанда, Йәһүә уларға кеше аҡылынан юғарыраҡ булған тәрән эске тыныслыҡ биргән. Һеҙҙең осраҡта ла шулай булырға мөмкин. «Алла именлеге» һәр ауырлыҡты еңеп сығырға ярҙам итә ала. Һеҙ Йәһүәнең шәфҡәт менән һуғарылған бындай вәғәҙәһенә тулыһынса ышана алаһығыҙ: «Борсолма, сөнки мин һинең Аллаң. Мин һине нығытырмын, эйе, мин һиңә ярҙам итермен» (Ишағ. 41:10).\n5. Алла Һүҙе беҙгә нисек күңел тыныслығы бирә ала?\n5 Йән тыныслығына эйә булыр өсөн икенсе аҙым — Изге Яҙманы уҡыу һәм уҡығандарыбыҙ хаҡында уйланыу. Ни өсөн был үтә мөһим? Изге Яҙмала борсолмаҫҡа йәки борсолоуҙы еңеп сығырға ярҙам иткән күп аҡыллы кәңәштәр бар. Шуны бер ҡасан да онотмағыҙ: Алла Һүҙендә Барлыҡҡа килтереүсенең фекерҙәре яҙылған, шуға күрә унда ярҙам һәм йыуаныс табып була. Көндөҙ йә төндә шул фекерҙәр өҫтөндә уйланыу һәм Изге Яҙмалағы кәңәште тормошта нисек ҡулланып була икәне хаҡында уйлау һеҙгә көс өҫтәр. Йәһүә Ешуаға: «Ҡыйыу һәм ныҡ бул. Ҡотоң осмаһын һәм ҡурҡма», — тигәндә, уға бының өсөн Алла Һүҙен уҡырға кәрәк буласаҡ икәнен асыҡ итеп күрһәткән (Еш. 1:7—9).\n6. Ғайсаның һүҙҙәре һеҙгә нисек тәьҫир итә ала?\n6 Алла Һүҙендә Ғайса Мәсихтең йыуаныслы һүҙҙәре яҙылған. Уның һүҙҙәре һәм тәғлимәттәре кешеләргә тыныслыҡ килтергән. Ғайса борсоулы, хәлһеҙ һәм бойоҡҡан кешеләрҙе йыуатҡан, шунлыҡтан күптәрҙең күңеле уға тартылған. (Матфей 11:28—30-ҙы уҡығыҙ.) Ул башҡаларҙың рухи, эмоциональ һәм физик ихтыяждарына иғтибарлы булған (Марк 6:30—32). Ғайсаның, йонсоған кешеләргә ярҙам итәсәкмен, тигән вәғәҙәһе әле лә көсөндә. Был вәғәҙә, элек Ғайса менән йөрөгән илселәргә ҡағылған кеүек, һеҙгә лә ҡағыла. Әлбиттә, бөгөн Ғайса ерҙә йәшәмәй. Әммә, күктәге Батша булараҡ, ул кешеләргә мәрхәмәт күрһәтеүен дауам итә. Хафаға төшкән сағығыҙҙа ул кәрәк ваҡытта һеҙгә ярҙам күрһәтә ала. Ғайсаның һүҙҙәре һеҙгә борсолоуҙы еңеп сығырға ярҙам итер, шулай уҡ өмөт бирер һәм ҡыйыулыҡ өҫтәр (Евр. 2:17, 18; 4:16).\n7. Алланың изге рухы һеҙгә ниндәй файҙа килтерә?\n7 Ғайса Мәсих, күктәге Атабыҙ үҙенән һораусыларға изге рух бирәсәк, тип вәғәҙә иткән (Лука 11:10—13). Изге рух емеше — борсолмаҫҡа ярҙам иткән өсөнсө ысул. Алланың эш итеүсе көсө беҙгә рух емешен тәшкил иткән ғәжәп матур сифаттарҙы үҫтерергә ярҙам итә. Был сифаттар Сикһеҙ ҡөҙрәтле Аллаға хас. (Галаттарға 5:22, 23-тө уҡығыҙ*, ЯДТ; Кол. 3:10.) Шул сифаттарҙы сағылдырһағыҙ, һеҙҙең башҡа кешеләр менән мөнәсәбәттәрегеҙ күпкә яҡшырыр, һәм күңелде ҡыра алған күп кенә аңлашылмаусанлыҡтар бөтөнләй тыумаҫ. Әйҙәгеҙ, рух емешен тәшкил иткән был сифаттар беҙгә нисек ярҙам итә алғанын ҡыҫҡаса ҡарап сығайыҡ.\n8—12. Алла рухының емеше борсолоуҙы еңеп сығырға йә стресс тыуҙырған хәлдәрҙән һаҡланырға нисек ярҙам итә?\n8 «Мөхәббәт, шатлыҡ, тыныслыҡ». Иғтибар иткәнегеҙ барҙыр, кешеләр менән ихтирамлы мөғәмәлә итергә тырышҡанда, тиҫкәре хистәрҙе ҡулда тотоу еңелерәк. Ни өсөн шулай тип әйтеп була? Башҡаларға туғандарса яратыу, наҙлылыҡ һәм хөрмәт күрһәтеп, һеҙ борсолоу тыуҙыра алған хәлдәргә эләкмәҫһегеҙ (Рим. 12:10).\n9 «Түҙемлек, игелек, яҡшылыҡ». Башҡалар менән татыу мөнәсәбәттәр һаҡларға бындай кәңәш ярҙам итер: «Бер-берегеҙгә ҡарата изгелекле, шәфҡәтле булығыҙ, ...бер-берегеҙҙе кисерегеҙ» (Ефес. 4:32). Шулай эшләп, һеҙ етди ауырлыҡтар тыуыуына юл ҡуймаҫһығыҙ һәм камил булмауыбыҙ менән бәйле проблемаларҙы уңышлы хәл итә алырһығыҙ.\n10 «Иман». Беҙ йыш ҡына аҡса йә мөлкәт арҡаһында борсолабыҙ (Ғиб. һүҙ. 18:11). Йәһүәнең һеҙҙең хаҡта ҡайғыртасағына иман итһәгеҙ, һеҙ ундай борсолоуҙарҙы еңеп сыға алырһығыҙ йә уларҙан бөтөнләй арынырһығыҙ. Нисек итеп? Илсе Павелдың кәңәшенә ҡолаҡ һалып. Ул, Алла тарафынан рухландырылып, былай тигән: «Бары менән ҡәнәғәт йәшәгеҙ». Шунан ул былай тип өҫтәгән: «Сөнки Алла: „Мин бер ҡасан да һине яңғыҙ ҡалдырмам һәм ташламам“, — тип әйткән. Шулай булғас, беҙ ҡыйыу рәүештә: „Раббым — минең Ярҙамсым, мин бер ниҙән дә ҡурҡмаясаҡмын. Кеше миңә нимә эшләй алһын?“ — тип әйтә алабыҙ» (Евр. 13:5, 6).\n11 «Йыуашлыҡ, тотанаҡлыҡ». Был сифаттарҙы сағылдырыу ни тиклем аҡыллы икәне хаҡында уйлап ҡарағыҙ. Уларҙы сағылдырһағыҙ, һеҙ, моғайын, борсолоуҙар тыуҙырған эштәр ҡылмаҫһығыҙ, һәм тормошоғоҙҙа «әсенеү, ярһыу, асыу, ҡысҡырыу, яман теллелек һәм һәр төрлө яуызлыҡтар[ға]» урын булмаҫ (Ефес. 4:31).\n12 Әлбиттә, беҙгә, «Алланың ҡөҙрәтенә» буйһоноп, бөтә борсолоуҙарҙы уға йөкмәтер өсөн баҫалҡылыҡ кәрәк (1 Пет. 5:6, 7). Баҫалҡылыҡ үҫтереп, һеҙ Алланың хуплауын һәм һеҙгә ярҙам итеп тороуын һиҙерһегеҙ (Миҡ. 6:8). Үҙегеҙҙең физик һәм эмоциональ көстәрегеҙҙе, шулай уҡ аҡылығыҙ кимәлен самалап, һеҙ сиктән тыш борсолмаҫһығыҙ һәм Аллаға таянырға өйрәнерһегеҙ.\n13. Ғайса, «борсолмағыҙ» тип әйткәндә, нимәне күҙ уңында тотҡан?\n13 Матфей 6:34-тә (уҡығыҙ) Ғайса Мәсихтең: «Борсолмағыҙ», — тигән мөһим кәңәше яҙылған. Әммә был кәңәш буйынса эш итеү еңел түгел кеүек тойолорға мөмкин. Ғайса, «борсолмағыҙ» тип әйткәндә, нимәне күҙ уңында тотҡан? Әлбиттә, ул, Алла хеҙмәтсеһенең тормошонда борсолоуҙар бөтөнләй булмаҫ, тип әйтергә теләмәгән. Беҙ Дауыт менән Павелдың был хаҡта нимә әйткәнен ҡарап сыҡтыҡ инде. Ғайса үҙенең шәкерттәренә сиктән тыш борсолоу проблемаларҙы хәл итмәй икәнен аңлатырға теләгән. Һәр көндөң үҙ мәшәҡәттәре бар, шуға күрә мәсихсегә бөгөнгө көндөң борсолоуҙарына үткәндә булған йә киләсәктә була алған борсолоуҙарҙы өҫтәргә кәрәкмәй. Ғайсаның кәңәшен тотоп, борсоулы уйҙарҙан нисек ҡотолорға?\n14. Элекке хаталар менән бәйле борсолоуҙы нисек еңеп сығырға?\n14 Ҡайһы ваҡыт кеше элек ҡылған хаталары йә гонаһтары арҡаһында борсола. Уның хатта күп йылдар элек ҡылған эше өсөн күңеле әрнергә мөмкин. Дауыт батша, шундай хистәр кисергәндә, былай тип яҙған: «Гонаһтарым баштан ашты». Ул, ҡайғырып: «Йөрәгем әрнеүенән ҡаты ыңғырашам», — тигән (Зәб. 38:3, 4, 8, 18). Дауыт шул хәлдә нисек эш итһә, аҡыллы булыр ине? Ул Йәһүәнең мәрхәмәт күрһәтеүенә һәм кисереүенә ышанған. Ул һис шикләнмәйенсә былай тигән: «Енәйәте кисерелгән... кеше бәхетле». (Зәбур 32:1—3, 5-те уҡығыҙ*.)\n15. а) Ни өсөн беҙ әле булып ятҡан хәлдәр арҡаһында борсолорға тейеш түгел? б) Борсолоуҙы еңеп сығыр өсөн нимә эшләп була? («Борсолоуҙы нисек еңеп сығырға?» тигән рамканы ҡарағыҙ.)\n15 Ҡай саҡ беҙ әле булып ятҡан хәлдәр арҡаһында борсолабыҙ. Мәҫәлән, Дауыт, 55-се мәҙхиәне яҙғанда, үҙ ғүмере өсөн ҡурҡҡан булған (Зәб. 55, 2—5). Шуға ҡарамаҫтан, ул борсолоуҙарға Йәһүәгә ышаныуын ҡаҡшатырға бирмәгән. Дауыт ауырлыҡтары хаҡында ҡайнар доға ҡылған, шул уҡ ваҡытта ул борсолоуҙарының сәбәбен бөтөрөр өсөн нимәлер эшләргә кәрәклеген яҡшы аңлаған (2 Сам. 15:30—34). Дауыттан өлгө алып, борсолоу хисенә үҙегеҙҙе солғап алырға бирмәгеҙ. Проблеманы хәл итер өсөн көсөгөҙҙән килгәндең барыһын да эшләгәндән һуң, уны Йәһүәгә ышанып тапшырығыҙ.\nБорсолоуҙы нисек еңеп сығырға?\nНимә мөһимерәк икәнен билдәләгеҙ\nФИЛИПТАРҒА 1:10, 11\nӨмөттәрегеҙ тормошҡа ашырҙай булһын\nКөн һайын бер аҙ ял итеп алыр өсөн ваҡыт бүлеп ҡуйығыҙ\nЙәһүәнең ижади эштәрен күҙәтегеҙ\nЗӘБУР 104:24, 25\nЮмор тойғоһон юғалтмағыҙ\nҒИБРӘТЛЕ ҺҮҘҘӘР 17:22\nФизик күнегеүҙәр хаҡында онотмағыҙ\n1 ТИМОФЕЙҒА 4:8\n16. Алла исеменең тәрән мәғәнәһе хаҡында уйланыу иманыбыҙҙы нисек нығыта ала?\n16 Ҡайһы ваҡыт мәсихсе киләсәктә була алған ауырлыҡтар хаҡында бик көйәләнеп нигеҙһеҙ борсолоу кисерергә мөмкин. Әммә беҙгә әлегә билдәле булмаған ваҡиғалар арҡаһында хафаланырға кәрәкмәй. Ни өсөн? Сөнки йыш ҡына беҙҙең ҡурҡыуҙар бушҡа ғына булып сыға. Бынан тыш, Алла үҙ контроле аҫтына ала алмаған хәл юҡ, тимәк, беҙ уға бөтә борсолоуҙарыбыҙҙы йөкмәтә алабыҙ. Хатта уның исеме лә «Ул булырға бирә» тигәнде аңлата (Сығ. 3:14). Алла исеменең тәрән мәғәнәһе беҙҙе шуға инандыра: ул үҙ хеҙмәтселәренә ҡарата ихтыярын үтәргә һәләтле. Алланың үҙенә тоғро булғандарҙы бүләкләйәсәгенә, шулай уҡ уларға үткәндә булған, әле булып ятҡан һәм киләсәктә була алған хәлдәр менән бәйле борсолоуҙарҙы еңеп сығырға ярҙам итәсәгенә һис тә шикләнмәгеҙ.\n17, 18. Күңел бушатыу нисек борсолоуҙарҙы еңеп сығырға ярҙам итә?\n17 Борсолоуҙы еңеп сығырға ярҙам иткән дүртенсе ысул — ышаныс уятҡан кешегә күңел бушатыу. Тормош иптәшегеҙ, яҡын дуҫығыҙ йәки өлкән һеҙгә хәлегеҙҙе дөрөҫ баһаларға ярҙам итергә мөмкин. Изге Яҙмала былай тиелә: «Борсолоуҙар кешенең күңелен төшөрә, ә яҡшы һүҙ күңелен күтәрә» (Ғиб. һүҙ. 12:25). Асыҡтан-асыҡ һөйләшеү һеҙгә үҙ хистәрегеҙҙе яҡшыраҡ аңларға һәм уларҙы йүгәнләргә ярҙам итер. Ғибрәтле һүҙҙәр 15:22-лә: «Кәңәшһеҙ — ниәттәр тарҡала, ә кәңәшселәр күп булғанда — тормошҡа аша», — тиелә.\n18 Йәһүә беҙгә йыйылыш осрашыуҙары ярҙамында ла борсолоуҙы кәметергә ярҙам итә. Унда беҙ башҡаларҙы дәртләндерергә теләгән ҡайғыртыусан ҡәрҙәштәр менән аралаша алабыҙ (Евр. 10:24, 25). «Бер-беребеҙҙе дәртләндереү» беҙгә, рухи көсөбөҙҙө яңыртып, ауыр хистәрҙән арынырға ярҙам итә (Рим. 1:12).\n19. Ни өсөн Алла менән мөнәсәбәттәрҙең беҙгә көс өҫтәй алыуына һис тә шикләнмәҫкә була?\n19 Канадала йәшәгән бер өлкәндең миҫалын ҡарап сығайыҡ. Ул борсолоуҙарҙы Йәһүәгә йөкмәтеү ни тиклем мөһим икәнен аңлаған. Ул мәктәптә уҡытыусы булып эшләй, эше бик көсөргәнешле. Шулай уҡ ул борсолоу ауырыуынан интегә. Был ағай-ҡәрҙәшкә нимә ярҙам итә? Ул былай ти: «Мин шуны аңланым: борсолоуҙар менән көрәшкәндә көстөң төп сығанағы — Йәһүә менән мөнәсәбәттәр, шуға күрә мин уларҙы нығытыр өсөн күп тырышлыҡтар һалам. Айырыуса ауыр ваҡыттар кисергәндә ысын дуҫтарҙың һәм имандаштарҙың ярҙамы минең өсөн ҙур терәк булып тора. Мин ҡатыныма хистәрем тураһында асыҡтан-асыҡ һөйләйем. Башҡа өлкәндәр һәм район күҙәтеүсеһе миңә күп нәмәгә киңерәк ҡарарға ярҙам итте. Мин шулай уҡ табипҡа мөрәжәғәт иттем, көн тәртибен үҙгәрттем, ял һәм физик күнегеүҙәр өсөн етерлек ваҡыт бүлеп ҡуйҙым. Әкренләп мин үҙ тормошома хужа булғанымды һиҙә башланым. Нимәнелер контроль аҫтында тота алмаһам, уны Йәһүәгә ышанып тапшырам».\n20. а) Борсолоуҙарҙы Йәһүәгә йөкмәтер өсөн нимә эшләргә? б) Киләһе мәҡәләлә нимә тураһында һүҙ барасаҡ?\n20 Шулай итеп, күреүебеҙсә, борсолоуҙарҙы Аллаға йөкмәтергә беҙгә ҡайнар доға ҡылыу, Изге Яҙманы уҡыу һәм уның өҫтөндә уйланыу ярҙам итер. Унан тыш, беҙ изге рух емешенең сифаттарын үҫтереү, ышаныс уятҡан кешегә күңел бушатыу һәм имандаштарыбыҙ менән аралашыуҙан көс алыу ни тиклем мөһим икәнен күрҙек. Йәһүә шулай уҡ беҙҙе бүләкләргә вәғәҙә итеп тә нығыта. Был хаҡта һүҙ киләһе мәҡәләлә барасаҡ (Евр. 11:6).\nГалаттарға 5:22, 23, ЯДТ: «Ә рух емеше — мөхәббәт, шатлыҡ, тыныслыҡ, түҙемлек, игелек, яҡшылыҡ, иман, йыуашлыҡ, тотанаҡлыҡ. Бындайҙарға ҡаршы бер ниндәй ҡанун юҡ».\nЗәбур 32:1—3, 5: «Енәйәте кисерелгән, гонаһы ғәфү ителгән кеше бәхетле. Йәһүә ғәйепле тип һанамаған, күңелендә хәйлә булмаған кеше бәхетле. Өндәшмәй йөрөгән сағымда көндәр буйы ыңғырашыуҙан һөйәктәрем кибеп бөттө... Ахыр сиктә, мин һиңә үҙ гонаһымды асып һалдым, ғәйебемде йәшермәнем. Мин: „Енәйәттәремде Йәһүәгә асырмын“, — тинем. Шунда һин ғәйебемде һәм гонаһтарымды кисерҙең».


Өфө районындағы ҡошсолоҡ фабрикаһы Авдон ауылы халҡының ялыуҙары арҡаһында ҡалдыҡтар күләмен кәметте // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфө районындағы ҡошсолоҡ фабрикаһы Авдон ауылы халҡының ялыуҙары арҡаһында ҡалдыҡтар күләмен кәметте\n12:15, 13 июля 2011 Йәмғиәт\nАвдон ҡошсолоҡ фабрикаһы ҡалдыҡтарҙы утилләштереү өсөн ҡорамалдарҙы яңыртыуға 25 миллион һум сарыф итте. Реконструкция Авдон халҡы санитар шарттарға (http://www.bashinform.ru/news/315033/) прокуратураға ялыу биргәс үткәрелде. Прокуратура тикшереүе ҡошсолоҡ фабрикаһының йыл һайын 62 мең тоннаға яҡын ҡош тиҙәген яҡын-тирәләге баҫыуҙарға сығарып түгеүен асыҡланы. Утилләштереү технологияларының күптән яңыртылғаны булмаған, иҫкергән ҡорамалдар файҙаланылған.\n— Прокуратура тикшерә башлағас, етәкселәр хәлдәрҙе яҡшыртыу буйынса саралар күрә башланы, — тип хәбәр итте БР прокуроры ярҙамсыһы Любовь Трофимова. — Корпустарҙың береһендә реконструкция үткәреү арҡаһында ҡалдыҡтар өлөшө өс тапҡырға ҡыҫҡартылды. Яңы технологияны үҙләштереүгә предприятие 24 миллион һум тотондо. Икенсе ярты йыллыҡта себештәр үҫтереү цехындағы ҡорамалдарҙы алмаштырыу планлаштырыла, был да ҡалдыҡтар күләмен кәметергә мөмкинлек бирәсәк. Был маҡсатҡа предприятие тағы бер миллион ике йөҙ мең һум аҡса бүлә.


Игенселәр дым ҡаплау эштәрен тамамлай // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nИгенселәр дым ҡаплау эштәрен тамамлай\n16:48, 23 апреля 2012 Иҡтисад\nБашҡортостан баҫыуҙарында планлаштырылған майҙандарҙың 70 проценттан ашыуында дып ҡапланған, тип хәбәр иттеләр БР Ауыл хужалығы министрлығында. Ике көндә тырматыу эштәре тулыһынса тамамланасаҡ.\nӘле башлыса сәсеү эштәре алып барыла. Бөгөнгө көндә республика аграрийҙары 122 мең гектарҙа яҙғы сәсеү үткәргән. Планға ҡарата был — алты процент.\nБер аҙнала 106 мең гектарҙа яҙғы иген һәм ҡуҙаҡлы иген культуралары сәселгән, был — планлаштырылғандың ундан бер өлөшө. Яҙғы сәсеү буйынса Саҡмағош хеҙмәтсәндәре алдынғылыҡҡа сыҡты. Район хужалыҡтары майҙандарының 22 процентында яҙғы сәсеү үткәрелгән, ә иген сәсеү буйынса план 35 процентҡа үтәлгән.\nҠырмыҫҡалы, Мәләүез һәм Стәрлетамаҡ райондарында сәсеү эштәре белеп ойошторолған. Был райондарҙың сәсеү агрегаттары әле планлаштырылған майҙандарҙың 10 проценттан ашыуын артта ҡалдырған.\nРеспубликалағы бөтә райондар ҙа сәсеүгә төшкән. Яҙғы сәсеү Урал аръяғының биш районында ғына башланмаған әле.


Ташламалы осорҙан файҙаланып » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Ташламалы осорҙан файҙаланып\nТашламалы осорҙан файҙаланып 09.10.2018 // Йәмғиәт\nБөгөн – интернет заманы, тиһәк тә, ваҡытлы матбуғат баҫмаларына ихтыяж һәм иғтибар кәмемәй. Гәзит-журналдар халыҡтың рухын байыта, мәғлүмәтле итә. Был эштә почта хеҙмәткәрҙәренең эшмәкәрлеге ҙур әһәмиәткә эйә. Ваҡытлы матбуғат баҫмаларына яҙылыу кампанияһы улар өсөн айырыуса яуаплы осор һанала.\nПочтальондар үҙҙәре хеҙмәтләндергән ауылдарҙа һәр кемде яҡшы белә һәм уның рухи донъяһын, зауығын аныҡ күҙаллай. Шунан сығып, уларға ҡыҙыҡһынып уҡырлыҡ гәзит-журналды тәҡдим итәләр. Йәнә халыҡта теге йәки был баҫмаға ҡыҙыҡһыныу уятыу өсөн почтальондар үҙҙәре лә ваҡытлы матбуғат өлгөләре менән танышып барырға, мәғлүмәтле булырға тейеш.\nТәтешле районы почта бүлексәләрендә нәҡ ошо талаптарға яуап биргән хеҙмәткәрҙәр эшләй. Коллективта ҡырҡҡа яҡын почтальон хеҙмәт һала. Уларҙың һәр береһе үҙенә тапшырылған бурысты намыҫ менән башҡара. Ә почтальондарҙың хеҙмәте еңелдән түгел. Йылдың теләһә ҡайһы миҙгелендә, һауа торошоноң ниндәй булыуына ҡарамаҫтан, юлға сығырға, хат-хәбәрҙәрҙе кисектермәй алып барып еткерергә кәрәк.\nӘйтәйек, Үрге Тәтешле ауылы халҡын биш почтальон хеҙмәтләндерә.Үҙҙәре хаҡында бары тик маҡтау һүҙҙәре генә ишетергә мөмкин. Ваҡытлы матбуғатҡа яҙылыу осоро улар өсөн ураҡ өҫтөн хәтерләтә. Был осорҙа халыҡ менән айырыуса тығыҙ хеҙмәттәшлек итәләр. Почтальондар араһында Венария Хәкимова гәзит-журналдарға яҙылыу осоронда йыл да әүҙемлеге менән башҡаларға үрнәк булып тора. Ул хеҙмәтләндергән биләмәлә “Башҡортостан” гәзитен алдырыусылар байтаҡ. Үҙе лә яҙылмай ҡалған йылы юҡ.\n– Рәсәй почтаһы иғлан иткән Бөтә Рәсәй декадаһын көтөп алдыҡ. Ни тиһәң дә, ташламалы хаҡҡа яҙылыу отошло. Акция осоронда үҙемә лә, атай-әсәйемә лә яҙҙырҙым, – ти ул.\nКоллективта тырыш, уңған, кешеләр күңеленә юл таба белгән һөнәр эйәләре эшләй. “Минеңсә, үҙ һөнәрен яратҡан кеше генә почтальон була ала. Был йәһәттән хеҙмәттәштәрем менән ғорурланам”, – ти почта бүлексәһе етәксеһе Ҡәҙриә Ханова.\nӘйткәндәй, Ҡәҙриә Ханова почта хеҙмәте тармағында 35 йыл эшләй. Һуңғы алты йылда бүлексәгә етәкселек итә. Уның бай хеҙмәт тәжрибәһе, заман менән бергә атлауы, тармаҡтағы үҙгәрештәрҙе әүҙем үҙләштереп ҡуллана белеүе бүлексә эшендә ярҙам итә.\nПочта бүлексәһе коллективы быйылғы подписка кампанияһын дәррәү алып бара. Ышанып әйтергә мөмкин, Үрге Тәтешлелә беҙҙең гәзиттең тоғро дуҫтары алдағы йылда ла күбәйәсәк.\n4—14 октябрҙә Рәсәй почтаһы гәзит-журналдарға льготалы хаҡҡа яҙылыу буйынса Бөтә Рәсәй декадаһы иғлан итә. Был осорҙа “Башҡортостан” гәзитенә арзан хаҡҡа яҙыла алаһығыҙ.\nП2729 индексы — аҙнаһына өс тапҡыр — 1337 һум 52 тин;\nП3030 индексы — (“Йома” аҙнаһына бер тапҡыр) — 593 һум 82 тин;\nЭлектрон версия (rbsmi.ru сайтына инеп йә редакция аша яҙылырға мөмкин) — 834 һум.


Арыҫлан Мѳбәрәков исемендәге Сибай дәүләт башҡорт драма театры коллективы йәйге ялдарын түңәрәкләп, сираттағы 83-сѳ ижад миҙгелен асырға әҙерләнә. Матур традицияға ярашлы, ижади коллектив миҙгелде ѳр-яңы премьера менән башлап ебәрәсәк. Унан тыш тағы бер һѳйѳнѳслѳ хәбәребеҙ бар: һеҙҙе республикала тәүге тапҡыр үткәреләсәк «Театр тѳнѳ» тип исемләнгән матур байрамға саҡырабыҙ.\nӘлеге кѳндә сибайҙарға яҡшы таныш драматург Наил Ғәйетбайҙың «Эңер тѳшкәндә» пьесаһы буйынса иртәнән кискә тиклем ҡыҙыу репетициялар бара. Уны баш ҡаланан саҡырылған режиссер, Башҡортостандың халыҡ артисы Азат Нәҙерғолов ҡуя.\nСпектаклдең сюжеты бик тормошсан. Әҫәрҙә һәр кем яҙмыш карабында үҙен яңғыҙ тоя, һәр береһенең күңеле йылы кѳҫәй. Инде ҡырҡты үтһә лә, үҙен ишһеҙ йәшәүгә дусар иткән Сабира, ҙур ҡалала йылы, аңлау таба алмаған Наҙгѳл, тормоштоң әсеһен дә, сѳсѳһѳн дә татыған Рәжәп... Киләсәктәренә ѳмѳт бағлаған был яралы йәндәрҙең бер-береһен йылытып йәшәргә кѳсѳ етерме?.. Йәш кеше Искәндәр ҙә дѳрѳҫ юл табыу, әйләнәһендәге кешеләрҙе яҡтылыҡҡа алып сығыу уйы менән яна. Спектаклдең геройҙары маҡсаттарына ирешерме? Сѳнки тәбиғәттә генә түгел, кешеләрҙең күңелендә лә эңер тѳшкән бит... 9 сентябрҙә буласаҡ тамашаның премьераһын ҡараған һәр кем үҙенсә һығымта яһар, моғайын.\nДрамала ролдәрҙе Башҡортостандың атҡаҙанған артистары Юнир Ғәйнуллин, Әлфирә Ғәлләмова, Марс Итбаев, Әлфирә Йосопова, артистар Резеда Сәфиуллина, Вадим Ғилманов, Айгѳл Зәйнуллиналар башҡара.\nИкенсе премьера—Әминә Яхинаның «Йән һѳйгәнем—һин генә» тип исемләнгән комедияһы буйынса ҡуйылған тамаша. Июль башында бер тѳркѳм артистарыбыҙ был спектакль менән Баймаҡ районында, августа Ейәнсура, Күгәрсен тарафтарында ижади сәфәрҙә булып ҡайтты. Халыҡ тамашаны бик яратып ҡабул итте.\nӘҫәр ябай ғына сюжетҡа ҡоролһа ла, талантлы режиссер, БР-ҙың һәм РФ-ның атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, БР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Дамир Ғәлимов ижади фантазияһына таянып, үҙенең комедиялар ҡуйыу оҫтаһы булыуын тағы бер тапҡыр раҫланы һәм тамашасыға ҡыҙыҡлы ла, фәһемле лә сәхнә әҫәре тәҡдим итте.\nКомедияла күтәрелгән мәсьәләләр хәҙерге кѳндә бигерәк тә актуаль. Һәр ата-әсә балаһына яҡшылыҡ теләй, уның уңышлы, бәхетле кеше булыуына ѳмѳт итә, шуның ѳсѳн шарттар булдырырға тырыша. Тик йәшәйеш ҡиммәттәре үҙгәреп торған заманда һәр кем бәхет тѳшѳнсәһен үҙенсә аңлай. Бына ошонан башлана ла инде тормошта тѳрлѳ аңлашылмаусанлыҡтар, емерелгән яҙмыштар.\nСпектаклдә лә Мәстүрәнең (Зифа Баязитова) хыялы һәм маҡсаты—йортона ата-әсәле, бай ҡыҙҙы килен итеп тѳшѳрѳү. Ә Ғәлим (Арсен Шәйхисламов) күптән күңеле ятҡан ҡыҙға—Рәхимәгә (Залина Сѳләймәнова) ѳйләнмәксе. Тик инде утыҙға етһә лә һаман үҙ һүҙен һүҙ итергә ихтыяры булмаған Ғәлим быны нисек тормошҡа атҡарырға ғына белмәй хитлана. Ошонда инде уға ҡустыһы Ғәмил (Морат Амантаев) ярҙамға килә...\nСпектаклдең халыҡ араһында танылыу яулауында Ш.Бабич исемендәге йәштәр премияһы лауреаты, Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, композитор Юлай Үҙәнбаевтың, театрыбыҙҙың рәссамы Әлиә Йәғәфәрованың, спектаклде музыкаль яҡтан биҙәүсе Ғәйсәр Аҡбулатовтың, шулай уҡ яҡтыртыусы Фәнзил Мѳртәйләковтың да ѳлѳшѳ баһалап бѳткѳһѳҙ.\nБыл спектакль 10 сентябрҙә театрыбыҙҙа үтәсәк «Театр тѳнѳ» сараһында күрһәтеләсәк.\nБыға тиклем үткәрелгән «Библиотѳн», «Музейҙа тѳн» тигән саралар кеүек «Театр тѳнѳ» акцияһы—республика ҡалаларында уҙасаҡ ҙур сара. Ул Рәсәйҙә икенсе йыл рәттән уҙғарылһа, Башҡортостан был акцияға тәүге тапҡыр ҡушыла. Сараның маҡсаты—театр сәнғәтенә тамашасыларҙы, бигерәк тә йәштәрҙе, үҫмерҙәрҙе йәлеп итеү.\nСибайҙа «Театр тѳнѳ» 18.30 сәғәттә башланып, 22.00 сәғәткә тиклем дауам итәсәк. Театр тормошо менән тамашасыны яҡынданыраҡ таныштырыу маҡсатында программала театр буйлап «Сәхнә арты тормошо» тип исемләнгән экскурсия ҡаралған (18.30-18.50), шулай уҡ спектаклгә тиклем, антракт ваҡытында һәм спектаклдән һуң тѳрлѳ персонаждар костюмындағы артистар менән фото тѳшѳргә мѳмкин, ә спектаклдән һуң тамашасыларҙы артистар һәм театр хеҙмәткәрҙәре менән бергәләп ритайымда күңел асырға саҡырабыҙ.\nКѳндәлек ығы-зығынан арынып, тағы ла бер рәхәтләнеп кѳлѳп алырға теләһәгеҙ, артабан да байрам кәйефен юғалтмайынса, Мѳҙәрис Багаевтың «Хикмәтле күл»ен тамаша ҡылырға килегеҙ, дуҫтар! Шуны ла әйтеп үтеү урынлы булыр: был спектакль 16 йәштән ѳлкәнерәк тамашасылар ѳсѳн тәғәйенләнгән.\n83-сѳ ижад миҙгелен асыуға арналған тантананың һуңғы кѳнѳндә сәхнәгә тағы ла барығыҙ ҙа яратып ҡабул иткән «Ғүмерлек ғазап» сығасаҡ.\nШулай итеп, хѳрмәтле тамашасылар, һәммәгеҙҙе лә 9-12 сентябрҙә театрыбыҙҙың 83-сѳ ижад миҙгелен асыу тантанаһына саҡырабыҙ. Ә 10 сентябрҙә «Театр тѳнѳ»нә рәхим итегеҙ!\nтеатрҙың әҙәби-драматик бүлеге етәксеһе.


ҠИММӘТЛЕ КЕЙӘҮ (хикәйә)\nМөжәйеп менән Хәшшим кибеттән һыра алып ҡайтып килгәндә Хариса тигән ҡатынҡайҙың ҡапҡаһына йәбештерелгән иғланға юлыҡтылар.\n– «Димселәр клубы», – Мөжәйеп һуңғы арала насар күргән күҙҙәрен аса-йома иғланды көскә уҡыны ла Хәшшимгә таҫырайып ҡараны. – Ни әйтерһең? Кемде кемгә димләй ул?\nХәшшим, тәмәкенән һарғайған эре тештәрен күрһәтеп, һаһылданы, шунан, әшнәһенә мут ҡарашын төбәп, ифрат кәйефләнеп, татылдарға тотондо:\n– Ире, Хабрахман тиңдәшебеҙ, ситкә сығып киткәнен ишеткәйнек тә. Эш эҙләйҙер, бисара. Үәт, ышан бисәләргә: йәмәғәте оҙон аҡса артынан китеүгә ай ҙа тулмаған, быныһы өйөндә әллә ниҙәр ойошторорға ла тотонған.\n– Әйтмә лә… Хариса апай ҙа бәйелһеҙ бисәләрҙең береһе икән, –Мөжәйеп башы ауыртыуға сыҙамай ыңғырашып ҡуйҙы.\nЕте бисә айырған Хәшшимдең күҙҙәре һунарға сыҡҡан бүре күҙҙәренән былайыраҡ баҙлап китте:\n– Барайыҡ, Мөжәйеп, Хариса ни ҡыландыра икән, күрәйек, – тип ҡоторторға тотондо. Ә быныһының ул йортҡа аяҡ баҫырға теләге юҡ:\n– «Билет хаҡы мең һум» тигән яҙыуҙы әллә шәйләмәнеңме? Шул ҡәҙәре аҡсам юҡлығын һәйбәт беләһең. Кемгә көтөү көтөшөп, кемгә утын-бесән ташышып көн күрәм. Бармайым, – тип ҡырт киҫте Мөжәйеп.\nЕте бисә башын әйләндергән Хәшшим бит! Маҡсатынан, ниәтенән дүнә торғандарҙан түгел ул – һөйләнеүен дауам итте:\n– Бисә ҡуйынын күрмәй, ҡырҡҡа еттең. Мең һум үтескә бирермен, бай бисәгә өйләнгәс тә түләрһең.\n– Бай бисәләр мине, һимеҙерәк бете лә булмаған бәндәне, көтөп тора, ти.\n– Түшәгеңдән ары китмәгәс, бер нәмә лә белмәйһең. Ир-ат ҡәҙерле бит хәҙер. Күргәҙмә экспонаты хәленә ҡалып барабыҙ. Гәзит-журналдарҙа «ирҙәрҙе һаҡлағыҙ» тип яҙалар. «Көслө заттарға ярҙам итегеҙ» тип радионан өгөтләйҙәр. Тимәк, Хариса, шуны уйлап, эксперимент яһай, аукцион ойоштора, – Хәшшим тағы һаһылдап көлдө.\n– «Аукцион» тигәнең нимә? – Мөжәйеп йәнә сикһеҙ ғәжәпләнде.\n– Мал йәки мөлкәтте, кем күберәк аҡса түләй, шул кешегә һата торған баҙар.\n– Һөйләмә әле юҡты, кеше мөлкәт тә, мал да түгел…\n– Хәҙер бөтә нәмәне һаталар: илде лә, ирҙе лә. Һинең менән мине лә ҡиммәткә һатып алыуҙары мөмкин. Шулай булһа, Мөжәйеп, беҙгә лә бәхет ҡапҡаһы асылыр ине. Ярай, иртәгә керермен, Харисаға бергә барырбыҙ, – Хәшшим Мөжәйепкә һынамсыл ҡараш ташланы ла сығып китте.\nМөжәйеп иҫке диванға һуйҙайҙы: «Дә-ә, бисәләр ҡотора. Замана шаштыра. Хәшшим әйтмешләй, матриархат заманы килеп етте. Ни сыҡһа, бисәләрҙән сыға: «эксперимент», «аукцион»… Барырға кәрәк. «Һуғыш суҡмары» тигән даным бар. Ғауғалы, бәхәсле урындарҙа гел әүҙем булдым. Бында ла һынатырға ярамаҫ. Кейәү баҙарына ла беренсе булып барайым. Тәүгеләр үтемлерәк тә, ҡиммәтерәк тә була», – ул ауырайған күҙ ҡабаҡтарын көсәнеп аса-йома ятты-ятты ла ләззәтләнеп йылмайҙы…\nМөжәйеп менән Хәшшимде Хариса, алсаҡ йылмайып, ихлас ҡаршыланы:\n– Һәйбәтләп әҙерләнергә кәрәк. Бындай ҡиәфәттә кеше араһына сығырға ярамай. Мөжәйеп ҡустым, әйҙә теге бүлмәгә керәйек, һаҡал-мыйығыңды ҡырайым, арыу кейем кейҙерәйем, – Хариса тәтелдәп кенә тора.\n– Әлләсе… Уңайһыҙ бит… – Мөжәйеп ҡатынҡайға мөлдөрәп ҡараны.\n– Һис тә уңайһыҙланма. Ҡыҙ-ҡырҡындың, бисә-сәсәнең күҙҙәре ҡыҙырлыҡ, һине күргәс тә «аһ» итерлек булһын. Аукционға алам-һаламды ҡуймайҙар. Хоҙай ҡушып, тәүге экспериментым уңышлы үтһен, – Хариса, йәһәт кенә Мөжәйептең һаҡал-мыйығын мөнтәгәс, хушбуй бөрктө. Ныу, Хариса… Барыһын да алдан хәстәрләгән!\n«Көр күренерһең» тип, ҡыҫтай-ҡыҫтай, ҡаҙылыҡ ашатты, «кәйефең күтәрелер» тип, лимонлап, ҡуян ҡанылай ҡаты сәй эсерҙе.\n– Ғәйепләмә инде, ҡустым, ваҡиға ифрат яуаплы – «мәй» ярамай. Бына үҙеңде һатып алһалар, алдыңдан ҡалғансы һыйлармын. Хәҙер ошоларҙы кей, – ҡатынҡай ҡар шикелле ап-аҡ күлдәк, күк йөҙөндәй зәп-зәңгәр кәстүм, ҡара туфлиҙар һондо. Кәйефе күтәрелгән Мөжәйеп йәһәт кейенде. Хариса уны оҙон көҙгө алдына баҫтырҙы. Вәт, әй, тәрбиә тигәнең ниндәй көскә эйә! Мөжәйеп үҙен танымай ҙа торҙо: ҡырҡты уҙған тимәҫһең – йәшәргән, аслы-туҡлы көн күргән тимәҫһең – йөҙөнә нур йүгергән.\nМөжәйеп, үҙенә һоҡланып, көҙгө алдынан һаман китмәҫкә иҫәбе бар ине лә, Хариса уны оло бүлмәгә әйҙүкләне. Баҙар тигәндә бәндәләрҙең күңеле аҙалыр – шул арала әллә күпме кеше йыйылған. Мөжәйепте йәшел ҡәнәфигә ултырттылар. Бер тирәлә теҙелеп кенә кәләштәр баҫҡан. Йәмғеһе – бишәү. Бер кейәүгә – биш кәләш. Бишеһе лә, һоҡланыуҙандыр, ауыҙҙарын асып, Мөжәйепкә ҡарап ҡатҡайны. Мөжәйеп тә ғәжәпләнде: бәй, кәләштәрҙең барыһы ла уға таныш бит. Ауылдаштарының һын-ҡиәфәтен һиҙҙермәй генә күҙҙән үткәрергә өлгөрҙө: «Кемеһе байыраҡ икән? Быларҙың күбеһе үҙемә оҡшамай, ни хәл итергә?\nМәхмөхийыһан… Үҙе бер быуар йылан: сирле генә ирен, тәрбиәләргә иренеп, гүргә иртә тыҡты, тинеләр.\nҒәзәүиәһе лә әүлиә түгел, торғаны ғазраил. Өс иргә барҙы, өсөһө лә йәһәт кенә ситкә китеп олаҡты – ҡасып ҡотолдолар. Бисәкәйҙең берәй әтнәкәһе барҙыр, ирҙәр юҡҡа ташламағандыр…\nМәрилә, башҡортлашҡан мәрйә ҡыҙы, ҡылыйлығы арҡаһында, утыҙҙы уҙғансы йәр таба алмай, ҡартайып бара. Уға насип булмаһам ярар ине, аҡсаһы етмәһен мине алырға…\nФәүисә… «Фәүисә, ҡасан үҫәң?» – тип, күрше ҡыҙыҡайҙы ирештерә торғайным. Үҫкән бит – уға ла кейәү кәрәк. Әммә бигерәк һимергән икән – убырҙы нисек туйҙырырмын? Бәй, һатып алғас, ул үҙе мине ашатырға, кейендерергә тейеш.\nРәфисә… Сынҡайыш ауылының шәфҡәт туташы ул. Медколледжды быйыл ғына тамамланы. Ата–әсәһе хәлле – эшҡыуарҙар. Аҡсалары бихисаптыр. Тик ул мине алырға теләрме? Теләйҙер. Теләмәһә сиратҡа баҫмаҫ ине. Хоҙайым, ошо йәш, сибәр, бай ҡыҙҙы ғына миңә насип ит. Эйе, Рәфисәне генә бисәлеккә алырға ризамын».\nАукционды башлар алдынан ауыл биләмәһе башлығы Нотиғулла нотоҡ тотто:\n– Бөгөнгө сара – күптәргә яңылыҡ. Баҙарҙа кейәүҙәр һатыуҙың киләсәге дан булмаҡсы. Хариса, нәҡ шуны күҙаллап, ошо эште башланы. Бүтән әмәл юҡ – егеттәр өйләнмәй, ғаилә бәхетен күрмәй, балалар үҫтермәй ҡартая бит. Быныһы – бер. Икенсенән, ҡатын алған, бала-сағалы булған ирҙәр ҙә ифрат ялҡауланды: эшләргә теләмәйҙәр, алаптай ауыҙҙарына араҡы ҡойорға ла ҡалъя ҡабырға яраталар. Ҡатын-ҡыҙ ир-атты аҡсаға\nһатып алһа, ҡонон ҡайтарыр: эскесенең эсеүен ташлатыр, эшкә өйрәтер. Ир тигәнең төҙәлергә теләмәһә, яман ғәҙәтен ташламаһа, ҡатындың ул белекһеҙҙе туҡмарға, ас тоторға тулы хоҡуғы бар, сөнки шул аҙман өсөн күпме аҡса исрафлаған. Ҡатындар бер тулаһамы…Эйе, үҙемдән беләм…\nҺатыу эшен ҡабаланмай ғына атҡарырбыҙ. «Ашыҡҡан – ашҡа бешкән» тиҙәр, аҙаҡ үкенерлек булмаһын. Ауылыбыҙҙағы утыҙҙан ашыу ир-егетте өс айҙа һатып бөтһәк, таман булыр.\nЙәнә бик мөһим бер мәсьәләгә иғтибар итегеҙ. Һәр баҙарҙың үҙ ҡануны бар: беҙҙең тауарҙың, йәғни ир-егеттәрҙең бирнәһе хаҡында дәғүә, бәхәс тыуыуы ихтимал. Ундай сетерекле саҡта ла ир-аттың бер һүҙ әйтергә хаҡы юҡ – барыһын да ҡатын-ҡыҙ хәл итә. Шуны ла әйтәйем: үҙен һатып алырға ниәтләгән ҡатын-ҡыҙға риза булмаған ир-егеттәр аукциондан төшөп ҡала. Ҡабаттан аукционға ҡуйылмай. Ҡәҙерҙе белмәгәс, әйҙә, эт кеүек элмәндәп, урамда йөрөһөн. Төшөндөгөҙмө?\nВаҡиғаның үтә яуаплы, үтә тантаналы икәнен иҫәпкә алып, Хариса менән артабанғы эш-хәлдәрҙе лә төпсөрләп планлаштырҙыҡ. Былары бигерәк ҡыуаныслы: кәләштәр һатып алған кейәүҙәрен шунда уҡ ЗАГС-ҡа алып китә. Ауыл хакимиәте йорто биҙәлгән, ЗАГС хеҙмәткәрҙәре көтөп тора. Еңел машиналар әҙер: шарҙар тағылған, сәскәләр ҡуйылған.\nАуыл биләмәһе хакимиәте башлығы телмәрен тамамлап та бөттө, ҡулына уҡлау менән батмус тотҡан Мөшбикә, Мөжәйептең өлкән апаһы, аукционды асып та ебәрҙе:\n– Ҡустым ҡиммәт тора, сөнки ул үҙе сибәр, үҙе көйәҙ – кем уны һөйөр. Бер тапҡыр ҙа өйләнмәне, тәүге ҡатынына ҡайтып китер, тип ҡурҡмаҫ кәләше. Ситтә үҫкән балаһы барлығы ла тойолмай – тимәк, алимент түләмәйәсәк. Тәүге хаҡы – миллион, – ул уҡлауы менән батмусҡа тондорҙо.\n– Миллионды мин бирәм! – тип аҡырҙы Мәхмөхийыһан.\nМөжәйеп көжөрәйҙе: уның һис кенә лә Мәхмөхийыһандың ҡуйынына керәһе килмәй. Шәфҡәт туташы Рәфисәгә мөлдөрәп ҡараны – тора уныһы ауыҙына һыу уртлағандай, өндәшмәй.\n– Миллион – бер. Миллион… – Мөшбикә һүҙен әйтеп бөтмәне, Мәриләнең сағыу тауышы бүлмәне яңғыратты:\n– Миллион ярым, йәғни бер миллион да биш йөҙ мең!\nМөшбикә уҡлауы менән батмусҡа һуҡты:\n– Миллион ярым – бер!… Миллион ярым – ике!… Миллион…\nШул саҡта Фәүисәнең сибек тауышы сипелдәне:\n– Бер миллион да биш йөҙ меңгә ун һум өҫтәйем!\nМөшбикә уҡлауын күтәрҙе.\nУл арала Ғәзәүиәнең зәһәр тауышы ишетелде:\n– Фәүисәгә һәпмәҫ. Туҡта, постой, Фәүисә. Мөжәйепкә, ғәжәйеп егеткә, ике миллион да йәл түгел!\nМөжәйеп ҡәнәфигә һеңде: «Өс ирҙән ни ҡәҙәре аҡса йыйған, яуыз. Талаған бит тегеләрҙе, бөлдөргән…»\nБүлмәлә себен осҡаны ишетерлек тынлыҡ урынлашты. Мөшбикә, иҫенә килеп, уҡлауын күтәрҙе, әммә батмусҡа һуғырға йәнә өлгөрмәне, Рәфисә, ике ҡулын алға һоноп, Мөжәйеп янына йүгерҙе:\n– Биш миллион. Үҙемә генә, Мөжәйеп бәғеремде бер кемгә лә бирмәйем!\nМөжәйептең тыны ҡыҫылды: теләге алдына килде бит – хур ҡыҙындай Рәфисәнең ҡосағына сумасаҡ.\nМөшбикә, шатлыҡтандыр инде, уҡлауы менән батмусҡа йән көсө менән тондорҙо:\n– Биш миллион – бер. Доңҡ-ҡ! Биш миллион – ике. Доңҡ-ҡ! Биш миллион – өс. Доңҡ-ҡ! Рәфисә, Мөжәйеп – һинеке! Ал, рәхәтен күр!\nМөжәйеп ҡәнәфиҙән һикереп торҙо ла Рәфисәгә уҡталды ...\n…Мөжәйеп күҙҙәрен асып ебәрһә, ғәжәйеп күренешкә шаҡ ҡатты: янында төҫө ҡомһарған Хәшшим баҫып тормаһынмы. Ҡулында алюмин тәрилкә менән алюмин ҡалаҡ.\n– Тор, төш еткән – һаман йоҡлап ятаһың, – Хәшшим ҡалағы менән тәрилкәне тағы төйөргә тотондо.\n– Ниндәй төштө бүлдерҙең, э-х-х… – Йәне көйгән Мөжәйептең күҙҙәре дымланды.\n– Ха-ха-ха! Йоҡонан кәбән һалырһың, төштә кәләш алырһың, тигән таҡмаҡ бар. Әллә төшөңдә кәләшле булдыңмы?\n– Рәфисә миңә бисәлеккә ризалашҡайны. Ҡосағыма алдым тигәндә ҡамасауланың, – Мөжәйеп кисерештәренән һаман иләҫ-миләҫ килә ине.\n– Бәй, белмәйһеңме ни, үткән аҙнала Рәфисә ситкә сығып китте бит. Бәхетен эҙләйҙер. Бөтөрөнмә, көйөнмә, яңғыҙлыҡҡа өйрәнгәнһең. – Хәшшим дуҫын йәлләйме, әллә, киреһенсә, кәзекләйме, һамаҡларға тотондо.\n– Үтескә мең һум бирәм, тигәйнең, килтерҙеңме? – Мөжәйеп күптән йыуылмаған етек сәсенә оҙон тырнаҡлы бармаҡтарын батырҙы.\n– Ялындым, ялбарҙым, ете бисәмдең береһе аҡса бирмәне. Айырылған бисәләр, сәсрәгерҙәр, ҡаты бәғерлегә әйләнә икән – һис йәлләмәйҙәр.\n– Ызначит, аукционда ҡатнашмайбыҙмы? – Мөжәйеп ауыр көрһөндө.\nХәшшим таң ҡалды:\n– Ни сурытаһың? «Хариса эксперимент үткәрә, аукцион ойоштора» тип шаярттым ғына, әллә ышандыңмы? Шаяртмаҫ та инем, үҙең бит «Имселәр клубы» тигәнде «Димселәр клубы» тип, ҡысҡырып уҡының. Вәт, бер ҡатлы йүләр…\nХәҙер Мөжәйеп ғәжәпләнде:\n– Һыраны күберәк һемергәнбеҙ. Дөрөҫ уҡымайһың, тип, ниңә әйтмәнең? – Мөжәйеп дуҫына ҡаш аҫтынан ҡараны.\n– Йә, шул ҡәҙәре шаулама. Исмаһам, буш хыял менән булһа ла, күңелебеҙҙе күтәрәйек, тигәйнем. Уйынсалауҙың файҙаһы тейҙе: исмаһам, Рәфисәне төшөңдә күргәнһең, шатлан. Ә-ә, онотоп торам: Хабрахман ҡайтҡан,\nҡайҙалыр массажислыҡҡа уҡып ятҡан. Ҡулында дүкәмите лә бар, тиҙәр. Шуға «Имселәр клубы»н асҡандар. Мең һум түләп, массажға йөрөүселәр табылырмы? Беҙ йөрөмәбеҙ. Хабрахман үҙенең Харисаһын рәхәтләнеп имләһен. Баш ауырта, төҙәтергә әмәлен нисек табырға? – Хәшшим, тоноҡ күҙҙәрен упайтып, Мөжәйепкә текәлде…


Ҡисса-и Йософ — Башҡорт Википедияһы\nшиғриәт һәм Һамаҡ\nиҫке төрки теле\nуғыҙ теле һәм иҫке төрки теле\nҠисса-и Йософ, Йософ китабы, Ҡол Ғәлиҙең шиғри әҫәре, ҡисса. Ҡайһы бер сығанаҡтар буйынса — уғыҙ телендә, икенсе сығанаҡтар буйынса иҫке төрки телендә яҙылған. Төрки әҙәбиәте ҡомартҡыһы, XIII быуаттың беренсе яртыһына ҡарай (ҡайһы бер ҡулъяҙмаларҙа 1212 йыл, ҡайһыларында 1233 йыл күрһәтелгән). Башҡорт халҡының болғар осоронан һаҡланып ҡалған әҙәби ҡомартҡыһы.\n3 Күсермәләре һәм ижади эйәреүселәре\n4 Башҡорт мәҙәниәтендә\n«Ҡисса-и Йософ» әҫәренең сюжеты ассирий һәм бабил мифтарына барып тоташҡан һәм Библия менән Ҡөрьәндең Йософ һәм уның ағалары тураһындағы сюжетына нигеҙләнгән.\nШағир һәм уҡытыусы Ҡол Ғәли сюжетты Ҡөрьәндең Йософ сүрәһенә, ислам тарихсыһы һәм дин белгесе Табариҙың «Тәфсир ат-Табари» хеҙмәтенә, Фирҙәүсиҙең «Йософ менән Зөләйха» поэмаһына, фарсы шағиры Абдулла әл-Ансариҙың «Мөриттәр дуҫы һәм мәжлестәр ҡояшы» хеҙмәтенә таянып эшкәрткән. Автор ҡайһы бер мотивтарҙы тәрәнәйткән һәм киңәйткән, байытҡан, яңы эпизодтар индергән. Автор әҫәренең инешендә үҙе тураһында мәғлүмәт бирә, ә ахырында поэманың яҙылыу ваҡытын күрһәтә .\nӘйле башҡорто Ҡол Ғәли, шәжәрәгә ярашлы, Болғар ханы Ғабдулланың тоҡомонан була. 40 йыллап ғүмерен Хәрәзмдә үткәрә, унда мәҙрәсә тота.\nҠиссаһын ул һижри йыл иҫәбе буйынса 630 йылда, изге рәжәп айында яҙып бөтә, григориан календары буйынса был дата 1233 йылдың 13 апреленә тура килә (башҡа сығанаҡтар буйынса 609, йәғни 1212 йыл). Ҡисса дини-дидактик әҫәр булып тора. Унда изгелек һәм яуызлыҡ, халыҡ һәм хаким, енәйәт һәм яза, хыянат һәм тоғролоҡ, атайҙар һәм балалар мөнәсәбәттәре кеүек әхлаҡи-фәлсәфәүи, мораль-этик төшөнсәләр ҡарала. Ғәҙел батша, халыҡтың имен тормошо өсөн яуаплылыҡ идеялары күтәрелә. Мөхәббәт һыҙығы ла бар, әммә ул икенсерәк планға ҡалған.\n«Ҡисса-и Йософ» геройҙарының һәр береһе ниндәй ҙә булһа идеяны кәүҙәләндерә. Йософ үҙе — аҡыл эйәһе, халыҡҡа идара иткәндә лә айыҡ аҡыл менән эш итә, мөхәббәттә ул тоғролоҡ сағылышы булып тора.\nЙософтоң атаһы Яҡуп — хәстәрлелек, һылыу Зөләйха тоғролоҡ, тәрән мөхәббәт кәүҙәләнеше тип ҡабул ителә.\nСюжетта фантастик элементтар бар, Раббы ихтыяры, тәҡдир ҡушыуы менән ғәмәлләшкән ваҡиғалар ҙа үрелеп китә.\nҠисса жанрында яҙылған әҫәр эсенә ҙур булмаған риүәйәттәр, Аллаға ялбарыуҙан торған мөнәжәттәр, фәлсәфәүи миниатюра жанрындағы хикмәттәр индерелгән. Художество йәһәтенән мәҫәл, ситләтеп әйтеү элементтары, антитеза, афоризм ысулдары ҡулланыла. Оҡшатыу формаһында, йәғни нәзирә рәүешендә, автор Ҡөрьән, Библия мотивтарына, Фирҙәүси әҫәрҙәренә һәм был сюжетҡа бағышланған башҡа авторҙарҙың хеҙмәттәренә мөрәжәғәт итә.\nКомпозицион йәһәттән «Ҡиссаи Йософ» өс өлөштән тора:\nИнештә шәреҡ әҙәбиәте традицияларына хас булған бағышлау бирелә. Төп өлөш 18 бүлек-фасылдан тора.\nҠол Ғәли үҙенең «Ҡисса-и Йософ» әҫәрендә Ҡәнғәндә көн иткән ырыу башлығы Яҡуп, уның ике ҡатыны һәм ун ике улының тарихын һөйләй.\nБашҡорт дәүләт академия драма театрының "Йософ һөйләй ҡисса" спектакленән күренеш\nЯҡуптың ун улы көтөү көтә, кескәй Йософ менән Бинйәмин аталары менән өйҙә ҡала.\nБер заман Йософ төш күрә. Атаһына төштө һөйләп бирә, ә ул улына ҙур дәрәжә юрай. Ағалары ла төш тураһындағы хәбәрҙе ишетә һәм уларҙың күңелен көнсөллөк ҡорто кимерә башлай. Улар нисек тә Йософтан ҡотолмаҡ була һәм мәкерле уйҙарын тормошҡа ашырыу өсөн уны ҡоҙоҡҡа төшөрөп китә. Каруансылар һыу алғанда, Йософ уларҙың күнәгенә йәбешеп сыға. Каруан хужаһы уны ҡол итеп ала. Каруан Мысырға килеп еткәс, Йософто бер вәзир һатып ала.\nБында бер мәғриб иленең хөкөмдары Тәймүздең берҙән-бер ҡыҙы һылыу Зөләйха, үҫмер сағында уҡ Йософ һүрәтен төшөндә күреп, уға ғашиҡ булған була. Зөләйха үҙенең төшөндә күргән кешене Мысыр фирғәүененең баш хөкөмдары тип уйлай һәм атаһына әйтә. Атаһы Мысырға хат тоттороп илселәр ебәрә. Улар баш хөкөмдар Ҡәнзәфәрҙең Зөләйхаға өйләнергә ризалығын алып ҡайта. Ҡыҙ дөйәләргә затлы бүләктәр тейәп, һөт инәһен, ҡолдарын һәм хеҙмәтселәрен алып, Мысырға китә. Әммә ҡыҙ баш хөкөмдар уның төшөнә кергән егет түгеллеген асыҡлай, ләкин яҙмышына буйһоноп, һарайҙа ҡалырға мәжбүр була.\nЙылдар үтә. Бер көндө Малик Дәғир каруаны килә һәм Йософто баҙарға алып сығып, һатыуға ҡуя. Уны күргән Зөләйха иҫтән яҙып йығыла — төшөнә кергән егет ошо була.\nБаш хөкөмдар Йософто һатып ала. Бер нисә йыл үтә, малай үҫеп, бәлиғ була. Зөләйха егеткә бик ныҡ ғашиҡ була. Егет иһә уға хөрмәт менән генә ҡарай. Зөләйха уны нисек тә үҙенә ҡаратырға, аҙҙырырға тырыша, тик егет бирешмәй. Зөләйха асыуланып уны зинданға яптыра.\nЙософ зинданда ун ике йыл ята. Был йылдар эсендә фирғәүен дә, уның баш хөкөмдары ла вафат була. Тәхеткә Райян тигән йәш батша ултыра. Бер көн ул хикмәтле төш күрә. Уның төшөн Йософ юрап бирә. Райян аҡыллы, зирәк егетте зиндандан сығарып, баш вәзире итеп ҡуя.\nЗөләйха Йософто һаман онотмаған була. Ҡартайған, ғәрипләнгән Зөләйха Йософҡа үҙен таныта. Аллаһы Йософҡа Зөләйхаға өйләнергә бойора. Зөләйханы илаһи көс элекке йәш һәм сибәр хәленә ҡайтара. Ул элекке баш хөкөмдарҙың ҡатыны булмаған, Раббы уға Зөләйха урынына пәрей ҡыҙын ебәреп торған булған, шуға Зөләйха ғиффәтлелеген һаҡлап ҡалған. Зөләйха менән Йософтоң ике улы тыуа.\nЙософтоң «ризыҡ биреүсе» дигән даны тарала. Быны ишетеп, алыҫ яҡтан ағайҙары ла ашлыҡ алырға килә. Йософ үҙен танытмайынса ғына уларҙы төрлөсә һынай. Һуңынан уларҙы ғәфү итә.\nЯҡуп бөтә нәҫел-нәсәбе менән Мысырға Йософ эргәһенә күсеп килә. Ҡырҡ йылдан ғына ҡайтып, үҙ ерендә вафат була.\nҠартайған Йософ Нил йылғаһының аръяғына китеп, Әмин тигән ҡала ҡороп йәшәй башлай. 110 йәшендә мәрхүм була. Уның үлеменән һуң Мысырҙа аслыҡ башлана. Райян, Йософтоң кәүҙәһен Мысырға күсереп, уның бәрәкәтен ҡайтарып алырға теләй. Ләкин Йософтоң улы Мөсәлим бирергә теләмәй. Ике ил араһында ыҙғыш ҡуба. Йософтоң саркофагын Нил төбөнә һалғас ҡына йылғаның ике ярында ла муллыҡ-хөрлөк башлана.\nКүсермәләре һәм ижади эйәреүселәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n«Ҡисса-и Йософ» әҫәренең төп нөсхәһе табылмаған. Тулы һәм тулы булмаған 160-тан ашыу күсермәһе билдәле. Улар нигеҙҙә Урал һәм Волга буйҙарында таралған булған. Күсермәләр XVIII—XIX быуаттарҙа яҙылған. Улар донъяның төрлө ҡалаларындағы (Дрезден, Берлин, Санкт-Петербург, Ҡазан, Өфө) фондтарҙа һаҡлана. Башҡортостанда 1970—80-се йылдарҙа үткән археографик экспедицияларҙа 20-ләгән күсермәһе табыла. Улар Илеш, Бөрйән, Ейәнсура, Салауат, Мәсетле, Дәүләкән, Учалы, Көйөргәҙе, Туймазы, Шишмә райондарында, Пермь крайында яҙып алынған һәм иң иртә варианты XVIII быуатҡа ҡарай.\nӘҫәр төрки телле халыҡтарҙың әҙәбиәтенә һәм ауыҙ-тел ижадына ҙур йоғонто яһаған. Ятлап, телдән телгә, быуындан быуынға тапшырғандар, мәҙрәсәләр программаһында ла өйрәнелгән. Йософ ҡиссаһы башҡорт яҙыусыларының, атап әйткәндә, Мәжит Ғафури, Мөхәммәтсәлим Өмөтбаевтың һәм башҡа әҙиптәрҙең ижадында сағылыш таба. Ҡол Ғәлиҙең әҫәре «Йософ ҡиссаһы» тигән атама менән иҫке төркисәнән ғалим Зәйтүнә Шәрипованың тәржемәһендә баҫылып сыға.\nБашҡорттар араһында Йософ тураһындағы сюжеттың телдән һөйләнеп килгән төрлө варианттары киң таралған була. Әҫәрҙең иллеләп вариантын башҡорт ғалимдары Миңлеғәле Нәҙерғолов, Фәнүзә Нәҙершина, Розалиә Солтангәрәева, Фирҙәүес Хисамитдинова, Зәйтүнә Шәрипова һәм башҡалар Башҡортостанда, Ҡурған, Ырымбур, Силәбе өлкәләренә ойошторолған фольклор экспедициялары барышында яҙып ала. Мәҫәлән, «Тархан ҡыҙы һәм Йософ китабы» риүәйәте яҙып алынған. Шулай уҡ «Йософ менән Зөләйха», «Йософ менән Зөләйха тарихы», «Йософ һәм Зөләйха ҡиссаһы», «Йософ вә Зөләйха», «Йософ китабы», «Йосоп» тигән һәм башҡа төрлө атамалар менән йөрөтөлгәндәре бар. Һамаҡ стилендә башҡарылған өлөштәре осрай. Көй варианттарын ғалим Риф Сөләймәнов яҙып алған һәм нотаға һалған.\nБашҡорт мәҙәниәтендә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nМ. Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында «Йософ һәм Зөләйха» тигән спектакль ҡуйыла. Жанры музыкаль риүәйәт тип билдәләнгән спектаклдең инсценировкаһын Ҡол Ғәли әҫәре буйынса Ю. Сафиуллин яҙа, режиссеры — Олег Ханов, рәссамы — Альберт Нестеров. Йософ ролен — Руслан Хайсаров, Зөләйха ролен Гөлнара Ҡаҙаҡбаева, Лилиә Ғәлина (йәш Зөләйха), Эльвира Юнысова, Алһыу Ғәлина-Ғафарова (урта йәштәрҙәге Зөләйха), Ирада Ҡадирова, Нурия Ирсаева (өлкән йәштәге Зөләйха) башҡара.\nҠисса-и Йософ // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9.\nҠол Ғәли Ҡиссаи Йософ — Өфө: «Китап». — 1993. — Б. 272.\nБашҡорт халыҡ ижады — Өфө: «Китап». — 2002 Т. 6. Эпос: Ҡиссалар һәм дастандар.\nПоэма «Кысса-и Йусуф» Кул Гали (проблематика, поэтика, язык произведения) — 1988.\nФ. С. Фасиев, А. Х. Нуриева, Ә. Г. Исхак «Ҡисса-и Йософ» — Казан : Татарстан китап нәшрияты. — 2013. — Б. 222.\n↑ 1,0 1,1 1,2 Ҡисса-и Йософ // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9.\n↑ Ф. С. Фасиев, А. Х. Нуриева, Ә. Г. Исхак «Ҡисса-и Йософ» — Казан : Татарстан китап нәшрияты. — 2013. — Б. 222.\n↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 «Кысса-и_Йусуф»\n↑ 5,0 5,1 Ҡиссаи Йософ — Өфө: «Китап». — 1993. — Б. 272.\n↑ Сәхнәлә премьера — «Йософ һәм Зөләйха»!\n↑ «ЙОСОФ ҺӘМ ЗӨЛӘЙХА»\nСәхнәлә премьера — «Йософ һәм Зөләйха»!\n«ЙОСОФ ҺӘМ ЗӨЛӘЙХА»\n«Башҡорт әҙәбиәте» порталы\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Ҡисса-и_Йософ&oldid=1010357 ҡабул ителгән\nXIII быуат әҙәбиәте\nТөрки халыҡтары әҙәбиәте\nБыл бит һуңғы тапҡыр 07:49 26 февраль 2021 үҙгәртелгән.


Алматы балалар тимер юлы — Башҡорт Википедияһы\nАлматы балалар тимер юлы\nАлматы балалар тимер юлы — Алматы ҡалаһының Горький исемендәге мәҙәниәт һәм ял паркындағы аттракцион.1952 йылда балалар тимер юлы булараҡ асыла, 1999 йылда профиле аттракцион тип үҙгәртелә.\nАлматы балалар тимер юлы Викимилектә\n1 Балалар тимер юлы\n1.1 Хәрәкәт итеү паркы\nБалалар тимер юлыҮҙгәртергә\n1952 йылдың йәйендә тимер юл пионерҙар һәм комсомол йәштәр инициативаһы буйынса ҡала үҙәк мәҙәниәт һәм ял паркында төҙөлә башлай. Уны «Кесе Турксиб тимер юлдары» тип йөрөтәләр. Был юл шул уҡ йылдың 13 сентябрендә асыла. УлҠаҙағстандың Целиноград ҡалаһында Кесе целина балалар тимер юлынан һуң төҙөлгән икенсе тимер юл\nТимер юл рельстары араһы киңлеге 750 мм-ға тиң, тимер юл — оҙонлоғо 1,24 км ҡулсалы юл. Бындағы Павлик Морозов исемендәге станцияла ағас платформа һәм пассажир павильоны төҙөлгән.\n1958 йылда юл идаралығында яңы бинаһы, ә ҡулсаның көньяғында ике юллы (двухпутный) Комсомол станцияһы төҙөлә.\n1991 йылда Павлик Морозов исемендәге станция реконструкциялана. Ағас платформа тимер-бетонға алмаштырыла.\n1993 йылда балалар тимер юлының бөтә элемтә саралары реконструкциялауға дусар була, идаралыҡ менән Комсомол һәм Павлик Морозов станциялары араһында телефон бәйләнеше булдырыла, дежур пост ойошторола. Шул уҡ йылда Павлик Морозов станцияһының исеме «Достык», ә Комсомол станцияһыныҡы — Жастар («Йәштәр») тип үҙгәртелә.\n1997 йылдың 13 ғинуарында финанс ауырлығы кисергән Алматы тимер юлдары идаралығы күрһәтмәһе буйынса балалар тимер юлы Горький исемендәге паркҡа тапшырыла. Был ваҡытта парктың үҙе лә аҡсаһыҙлыҡ кисергән була.\n1997 йылдың 20 июлендә балалар тимер юлы ябыла.\nХәрәкәт итеү паркыҮҙгәртергә\n1952 йылда хәрәкәт паркы ике ағас вагондан һәм 63/65 тибындағы паровоздан тора.\n1958 йылда хәрәкәт итеү составы тулыһынса яңыртыла. Тимер юлда өс металл Рafawag хәрәкәтсән вагоны һәм ТУ2 тепловозы булдырыла.\n1985 йылда Рafawag вагондары илдә сығарылған ПВ40 (ПВ51) вагондарына алмаштырыла.\n1986 йылда ТУ2-124 ғәмәлдән сығарыла һәм Балалар тимер юлы идаралығы бинаһы янындағы постаментҡа ҡуйыла. Уға алмашҡа яңы ТУ7А-2921 тепловозы алына.\n1997 йылда тепловоз талана, вагондар тәгәрмәстәренән төшөрөлә һәм сауҙа павильондары сифатында ҡулланыла.\n1999 йылда Горький паркы Балалар тимер юлы менән бергә шәхси милеккә күсә һәм уның биләмәһендә «Аҡ Бобек» балалар күңел асыу паркы ойошторола. Тимер юлы тергеҙелә — юлдың бер станцияһы һәм юл ремонтлана, хәрәкәт яңынан башлана.\nПарк хакимиәте тарафынан дизель двигателле паровоз һәм Аtlantic Рacific Тrain 2-2-0, SBF Group VISA итальян вагонеткалары һатып алына. Балалар ойошмаһы тимер юлда йөрөүҙе ойоштороуҙан тоташ туҡтатыла. Жастар станцияһында яһалма туннель төҙөлә, поезды уның аша үткән саҡта автоматик рәүештә механизацияланған ҡурсаҡтар ҡурҡыныс музыка аҫтында ҡаршылай.\n2001 йылдың август аҙағында Достыҡ станцияһы вокзалы бинаһы янып юҡҡа сыға.\nНа Викискладе есть медиафайлы по теме Алматинская детская железная дорога\nПаровоз өсөн кәрәк була был үҙәккә. алматы?\nАлма-Ата. Балалар тимер юлы\nБалалар тимер юлы алматы\nАлма-ата балалар тимер юлы\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Алматы_балалар_тимер_юлы&oldid=856848 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 1 ғинуар 2019 в 07:25\nБыл бит һуңғы тапҡыр 07:25 1 ғинуар 2019 үҙгәртелгән.


Республиканы бөтә матурлығында күрһәтәйек!\nТип мөрәжәғәт итте БР Хөкүмәтендә Башҡортостандың Рәсәй м енән берлегенең 450 йылына арналған ултырышта БР Хөкүмәте Пр емьер - министры урынбаҫары, төҙөлөш, архитектура һәм транспорт министры Хәмит Мәүлейәров.\nБөтә докладсылар ҙа берҙәй булып быйыл республика халҡын күп төрлө ҡыҙыҡлы яңылыҡтар көтөүен билдәләне. Һәм был йәшәйештең бөтә яғына: ижтимағи - сәйәси, мәҙәни - тамаша һәм социаль - иҡтисади өлкәләргә ҡағыла.\nБайрамдың күләме хайран ҡалдыра. Был аңлашыла ла: ул бөтә\nРәсәй күләмендә, Башҡортостанда ғына түгел, унан ситтә лә билдәләнәсәк.\nРәсәйҙең баш ҡалаһында юбилей тантаналары 25 - 26 майҙа үтәсәк. БР Хөкүмәте Премьер - министры урынбаҫары, мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министры Илдус Илешевтың һүҙҙәренә ҡарағанда, төп саралар йома көнөнә, 25 майға билдәләнгән. Б ыл көнө "Манеж" Үҙәк күргәҙмә залы бинаһында башҡорт күргәҙмәләре асыласаҡ һәм Башҡортостан сәнғәт оҫталарының гала - концерты үтәсәк. Әйткәндәй, Мәскәү ҡалаһы һәм Мәскәү өлкәһе башҡорттарының ҡоролтайын да "Манежда" үткәреү планлаштырыла.\n26 майҙа Мәскәүҙең Измайлов паркында Башҡортостандың иң к өслө спортсылары, билдәле эстрада - фольклор һәм бейеү коллективтары ҡатнашлығында һабантуй ойоштороласаҡ.\n24 майҙа әҙәбиәтселәрҙең үҙәк йортонда башҡорт шағирҙары\nшиғриәт кисәһенә йыйыла.\nИюнь айында Рәсәй архивының Федераль күргәҙмәләр залында "Мәңгегә Рәсәй менән" архив документтары һәм музей экспонаттары" күргәҙмәһе ойошторола.\nРеспубликабыҙҙың баш ҡалаһы юбилей сараларының үҙәгенә әйләнәсәк, әлбиттә. Докладсылар барыһы өсөн дә ҙур әһәмиәткә\nэйә булған был тарихи ваҡиға иң юғары кимәлдә үтһен өсөн нимә эшләнеүе һәм бөгөн нимә өҫтөндә эш алып барылыуы хаҡында отчет бирҙе. Юбилей датаһына республикала төрлө тәғәйенләнештәге ҡырҡҡа яҡын объект төҙөләсәк һәм реставрацияланасаҡ.\nЮбилей объекттары араһында беренсе урында Дуҫлыҡ Монументы тора. Был һәйкәл ҡалаға ингән һәр кемде "ҡаршы ала ". Бында төҙөүселәр Сутолока йылғаһын "торба эсенә йәшерергә ", халыҡ өсөн күмәкләп күңел асыу майҙаны төҙөргә, шулай уҡ яҡын - тирәләге территорияны йәшелләндерергә ниәтләй.\nАвгуст аҙағына тиклем "Аҡбуҙат" ипподромы, "Өфө - Арена" Боҙ һарайы, Халыҡтар дуҫлығы йорто файҙаланыуға\nтапшырыласаҡ. Октябрь айында сараларҙы нәҡ ошонда үткәреү ҡ аралған. Был ваҡытҡа тиклем байрамды ойоштороусылар саралар тотҡарлыҡһыҙ һәм шыма үтһен өсөн ҡорамалдарҙы тикшереп өлгөрөргә тейеш.\nХәмит Мәүлейәров әйтеүенсә, бөтә объекттар, шул иҫәптән\nМәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры, Республика клиник дауаханаһының хирургия комплексы, Республика туберкулезға ҡаршы диспансерының хирургия комплексы, "Көньяҡ" биҫтәһендәге 870 урынлыҡ яңы мәктәп, Рәми Ғарипов исемендәге 1 - се һанлы башҡорт гимназияһы, Базилевкалағы психиатрия дауаханаһы тейешле ваҡытында тапшырыласаҡ, уларҙы төҙөү план буйынса бара. Эштәрҙең төп\nкүләме бөгөнгө көнгә "ҡаралама вариантында" башҡарылған да инде.\nЮбилей көндәренә пландаштырылған төп сара - Рәсәй субъекттары етәкселәре һәм РФ Президенты Владимир Путин ҡатнашлығында үтәсәк Рәсәй Федерацияһы Дәүләт Советы ултырышы, әлбиттә. Әлеге ваҡытта күсмә Дәүләт Советын үткәреү урыны, юл маршруттары, ҙур ҡунаҡтар ҡараясаҡ социаль\n- мәҙәни тәғәйенләнеш объекттары билдәләнә.


“Иҙел”дә һабантуй гөрләне\n21 Июнь , 15:35\nЯҙғы сәсеү эштәре тамамланғас, йәйҙең йәмле бер көнөндә “Иҙел” агрофирмаһы хеҙмәтсәндәре ун йыллыҡ юбилей айҡанлы һабантуй байрамына йыйылды.\nАуыл хужалығы тармағы районыбыҙ иҡтисадының нигеҙе булып тора, тиһәк, бер ҙә хаталанмаҫбыҙ. Ә ул талантлы етәксе, белгес, механизатор, агроном һәм ерҙе, ауылды ысын мәғәнәһендә яратҡан һәр ауыл хужалығы хеҙмәткәренең көндәлек эшенә бәйле. “Иҙел” агрофирмаһы тиҫтә йыл элек Данияр Ғәбитов етәкселегендә Арыҫлан совхозы базаһы нигеҙендә барлыҡҡа килә һәм бөгөн уң ҡулы, тормош иптәше Римма Ғилметдин ҡыҙы менән берлектә өлгөлө эш алып бара. Шул осорҙан хужалыҡта юғары етештереүсәнле заманса техника базаһы туплана, сәсеүлек ере 7700 гектарҙан 11660 гектарға тиклем киңәйтелә. Быйылғы сәсеү кампанияһын ҡыҫҡа ваҡытта биш сәсеү агрегаты атҡарып сыҡҡан. Предприятиеның барлыҡҡа килгән генә осоронда сәсеү 36 берәмек техника ярҙамында башҡарылғаны иҫтә.\nПредприятие етәксеһе Данияр Ғаяр улы һөнәре буйынса агроном булғанғамы, юғары маржиналь культураларға өҫтөнлөк бирә: тары, етен, рапс, яҫмыҡ (чечевица), ҡарабойҙай, бойҙайҙың ҡаты сорты. Улар культура үҫтереүҙә тик үҙҙәренең технологияһын уйлап сығарған. Юғары уңыш алыу, әлбиттә, агротехника талаптарын, эшкәртеү технологияһын үтәлешен талап итә. Элегерәк ашламалар 6-8 миллион һум самаһы күләмдә һатып алынһа, хәҙер сығымдар 70 миллион һумға барып баҫа. Әйткәндәй, Һамар-Ивановкала ауыл хужалығы инфраструктураһында төҙөлөшкә лә ныҡлы иғтибар бүленә, агрофирма был маҡсатта йылына 40-70 миллион һум тотона.\nҮҫемлекселек кенә түгел, малсылыҡта ла һынатмай улар: ит йүнәлешен һайлаған “иҙел”дәр гелефорд тоҡомло һыйыр малы үрсетә, бөгөн иһә хужалыҡта 800 баш мал иҫәпләнә.\nДанияр Ғаяр улы байрам сараһына килгән ҡунаҡтарҙы предприятиеның уңыштары менән таныштырып, хеҙмәт алдынғылары, тырыш механизаторҙар Александр Баранов, Виктор Клоков, Евгений Овчинников, Нил Баһауетдинов, Сергей Оськин, Владимир Пименов, Линир Мысырғәлин, Әнүр Рафиҡов, белгестәр Фидүс Ғәлиев, Александр Янгаловтың исемдәрен атап үтте, шулай уҡ фиҙаҡәр хеҙмәте менән ҙур өлөш индергән хеҙмәткәрҙәргә, ветерандарға Маҡтау грамотаһы һәм бүләктәр тапшырҙы.\nАуыл эшсәндәренең байрам шатлығын уртаҡлашырға район, ауыл хужалығы етәкселәре, абруйлы шәхестәр, хеҙмәттәшлек иткән “АгроЭкспертГрупп”, “Башагровита”, “Август” фирмаһы вәкилдәре лә саҡырылғайны, улар юбилейға буш ҡул менән килмәгән. Райондың ауыл хужалығы бүлеге начальнигы Ринат Бикбулатов үҙенең сығышында уңышлы эш һөҙөмтәләре менән таныштырҙы. Бөгөн “Иҙел” агрофирмаһының ере Әбет, Александровка, Первомай ауыл биләмәһенә ҡараған 12 ауылды берләштерә. Йыл һайын пайсыларға бойҙай таратыла. Унан тыш хужалыҡ урындағы башланғыстарға булышлыҡ итеү һәм башҡа программаларға ярашлы, ремонт, төҙөлөш эштәрендә үҙенең матди ярҙамын күрһәтә”, - тине һәм эшсәндәргә ныҡлы һаулыҡ, бәхет, именлек теләне.\nТырышһаң, ауыл хужалығында насар йәшәмәҫһең. Бөгөнгө көндә иҙелдәрҙең уртаса йыллыҡ эш хаҡы 380 мең һумға баҫа. Сәсеү барышында бушлай ашатыу ойошторолған. Унан тыш, намыҫлы эшләгәндәргә санаторийҙарға юллама бирелә, ғаилә байрамдарында ла эшселәр иғтибарһыҙ ҡалмай.\nИҙелдәр байрамға ныҡлы әҙерләнгән. Райондан килгән мәртәбәле ҡунаҡтар йыр-моң менән үрелеп барған концертты тамаша ҡылып, рәхәтләнеп күңел асты.


Хөрмәтле йыр-моң, шиғриәт яратыусы дуҫтар! » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Мәҙәниәт » Хөрмәтле йыр-моң, шиғриәт яратыусы дуҫтар!\nХөрмәтле йыр-моң, шиғриәт яратыусы дуҫтар!\nМинең, шағирэ булараҡ, үҙ уҡыусыларым менән күҙгә-күҙ осрашып, улар алдында ижад емештәрем менән уртаҡлашып, үҙенә күрә отчет һымаҡ шиғыр һәм йыр байрамдары үткәреүем ике яҡҡа ла файҙалы һәм фәһемле матур бер йолаға әүерелде.\n—Нишләп һуңғы арала кисә үткәрмәй башланың? Яңы шиғырҙар,йырҙар яҙыламы? - Ошондай һорауҙар ҙа күбәйеп киткәс, уҡыусыларым менән тағы ла бер тапҡыр аралашып алырға булдым.\nМинең теләгемде Мәжит Ғафури исемендәге башҡорт дәүләт академия драма театры күтәреп алды, һәм әлеге көндә “Ғүмер үҙе - серле, моңло...” тип исемләнгән йыр һәм шиғыр кисәһенә әҙерлек бара.\nОктябрҙең 29-да, изге кесаҙна кисендә 19 сәғәттә башланасаҡ был байрамда театрҙың Светлана Хш&мова, Нурия Ирсаева, Илдар Ғүмәров, Рәүис Заһитов, Суфия Ҡорбанғәлиева, Сәғиҙулла Байъегет, Азамат Ғафаров, Алһыу Галина, Диләрә Иҙелбаева, Фирүзә Париж, Ирада Фазлаева, Артур Ҡунаҡбаев, Юнир Ҡоланбаев кеүек йырсы актерҙары һәм Гөлли Мөбәрәкова, Гүзәл Маликова, Миңзәлә Хәйруллина, Илсөйәр Ғизетдинова, Шәүрә Дилмөхәмәтова кеүек күренекле сәхнә оҫталары менән бер рәттән, сәнғәт яратыусы халыҡ күңелен яулап өлгөргән йәшерәк артистарыбыҙ шиғырҙарымды уҡыясаҡ һәм күмәк сәхнә тамашаларында ҡатнашасаҡ.\nКисәнең сценарий авторы һәм режиссеры күренекле сәхнә оҫтаһы Хөрмәтулла Үтәшев\nБыға тиклем ойошторолған ижад кисәләремдә, улар ҡайҙа үткәрелеүенә ҡарамай, залдарҙа алма төшөрлөк тә урын булмай торғайны. Талантлы арҙаҡлы сәнғәт әһелдәре ҡатнашлығында үҙенсәлекле итеп әҙерләнгән кисәмдә лә шулай булыр, тип ышанам.\nПроект - театрҙыҡы. Шулай булғас, билеттәр уның кассаһында һатыла.\nһеҙҙе һағынып көтөп ҡалыусы: Гөлфиә Юнысова.\nСығыу ваҡыты 23-10-2015, 12:03 | Ҡаранылар: 701\nБашҡорт театры сәнғәте үҫтереүсеһенең хәтер кисәһе\n“Йыр - ҡанатым, сәхнә - асылым…”\nБайрам концертына рәхим итегеҙ!\n«Ер менән күк араһында»\nСтәрлетамаҡ дәүләт башҡорт драма театры – Өфөлә!


БҮЛӘК » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Әҙәбиәт » Проза » БҮЛӘК\n– Холҡон күрһәтә бисә, үҙе баш, үҙе түш булырға теләй. Ғаилә башлығы ир генә булырға тейешлеген аңламай. Әллә айырылышайым да ҡуяйыммы икән, тип уйлайым әле.\n– Ҡуй, ҡустым, улай ярамай. Асыу башы – йүләрлек, аҙағы – үкенеп үлерлек, тигәндәй, асыуҙан хата яһап, үкенеп үлерлек булмаһын.\nҠалаға килеп ингәс, бер минутҡа ғына тип, Әхәт ниндәйҙер магазин янында машинаны туҡтатырға ҡушты.\n– Бухгалтериялағы ҡыҙҙарға берәй күстәнәс алайым. Бәлки, сиратһыҙ ғына үткәреп, аҡсаны тиҙерәк бирерҙәр.\nИт комбинатына барып еткәс, бухгалтерияға юлландылар, ә Әхәт бүләген бөтөнләй онотоп ҡалдырған да ҡуйған. Ике күрше төшкә тиклем талаша-һуғыша тигәндәй сиратта тороп сыҡты. Ниһайәт, оҙаҡ ҡына көттөргән аҡсаларын алғас, ирҙәр, бушлай биргәнбеҙ икән башмаҡтарыбыҙҙы, тип үкенешеп тә ҡуйҙы. Бөтөнләй кәйефе төшкән Морат ағай менән Әхәт юл буйына өндәшмәй ҡайтты.\nТыуған ауылдарына ҡайтып инеү менән Әхәт, өйөнә инеп тә тормайынса, ҡабаланып эшкә китте. Морат ағай «тимер дуҫ»ын гаражға индергәс, ғәҙәттәгесә, кабинаһын ҡараштыра башланы. Шул саҡ ултырғыс аҫтынан бер төргәк табып алды. Күршеһенең ҡайтҡанын көтөп тормайынса, ул «бүләк»те Әхәттең хәләл ефете Нәфисәгә үҙе индереп бирергә булды.\n– Бына, Нәфисә, Әхәт һиңә тигән бүләген бирергә онотҡан.\nҠатындың асыулы йөҙө ҡапыл үҙгәреп китте.\n– Бүләк?! Миңәме?\n– Һиңә. Әхәт һыйыр аҡсаһын алғас та, Нәфисә кәләшемә бәләкәй генә булһа ла күстәнәс алайым, күптән матурыма бүләк биргәнем юҡ, тине. Тик Әхәт үҙе эшкә йүгерҙе, һуңлап ҡайттыҡ бит.\nӘле бер нисә минут ҡына элек йәш матур ҡатындың ҡара болот ҡаплағандай уҫал йөҙө яҡтырып киткәндәй тойолдо, күҙҙәрендә шатлыҡ осҡондары күренде. Нәфисәнең күңеле күтәрелеп китте, ул төргәкте балаларса ҡабалана-ҡабалана аса башланы, үҙе мөләйем генә йылмайып, ишетелер-ишетелмәҫ кенә: «Рәхмәт», – тине. «Әҙәм күңеленә күп тә кәрәкмәй икән шул», – тип уйлап ҡуйҙы Морат ағай һәм:\n– Иҫән-Һау тороғоҙ, – тип, ҡәнәғәт йылмайып, сығып китте.\nОшонан һуң Морат ағай бер ҡасан да күршеләрендә башҡа тауыш-ғауға ишетмәне.\nСығыу ваҡыты 13-11-2015, 09:00 | Ҡаранылар: 1318\n"Кәтүк" мәрхүм булған...\nКүгәрсендәр менән гөрләшеп...


Ҡурсаҡ уйнап үҫһен кескәйҙәр\n2 Август 2019, 12:39\nБалаларҙы кескәй саҡтан уҡ уйынсыҡтар менән уйнатып үҫтереү мөһим. Әлбиттә, улар сифатлы, тәбиғи туҡымаларҙан эшләнгән булыуы мотлаҡ.\nУйын балалар тормошонда ҙур урын алып тора. Хәҙерге заман уйынсыҡтары күплеге һәм төрлөлөгө менән айырыла.Шулай ҙа улар араһында ҡурсаҡ һаман да ҙур әһәмиәткә эйә. Бәләкәй бала уға яҡын дуҫы итеп ҡарай, үҙенең эске донъяһына алып керә, серҙәре менән уртаҡлаша. Һәм был дуҫтың яҡын-тирәләге кешеләргә оҡшауы, милли кейемдә булыуы мөһим. Бындай ҡурсаҡ менән көн дә уйнаған балала халҡыбыҙға ихтирам, йолаларыбыҙға иғтибар тәрбиәләү ҙә, минеңсә, еңелерәктер.\nБеҙҙең Янғантау балалар баҡсаһында ата-әсәләр араһында “Ата-бабаларыбыҙ ҡурсаҡтары” исемле ҡыҙыҡлы ярышнамә үткәрелде. Ул, беренсенән, быйылғы Театр йылына арналһа, икенсенән, ата-әсәләргә ҡурсаҡтың бала тәрбиәләүҙә әһәмиәтен аңғартыу, үҙебеҙҙең милли ҡурсаҡтарыбыҙға иғтибарҙы арттырыу маҡсатында үткәрелде. Был сарала бөтәһе 40-ҡа яҡын ғаилә ҡатнашты. Ҡурсаҡтар төрлө туҡымаларҙан эшләнгән: ағас, пластик, кейеҙ, төҫлө ептәрҙән. Улар бөтәһе лә матур сағыу кейемдәләр! Ҡурсаҡтар күргәҙмәһе ойоштороп ебәргәс, балалар ғына түгел, беҙ, ололар ҙа, бындай матурлыҡҡа һоҡланып бөтә алманыҡ!\nСарабыҙҙа бер нисә номинация буйынса еңеүселәр билдәләнде: милли ҡурсаҡтар, хәҙерге заман ҡурсағы, төҫлө йөн туҡыманан эшләнгән ҡурсаҡтар, ҡурсаҡтарҙан композиция.\nМилли ҡурсаҡтар араһынан Ғәлиуллиндар ғаиләһе эшләп килтергәне бер тауыштан Гран-при яуланы. Сағыу башҡорт халыҡ кейемендәге ҡыҙҙар тирмә янына баҫҡан. Улар икеһе лә кейеҙҙән, шундай уҡ кейеҙ тирмәгә төҫлө ептәрҙән милли биҙәктәр һалынған. Хәс тә боронғо әкиәттәрҙән килеп кергән һылыуҙар инде!\nШулай уҡ Нәжметдиновтар, Әхмәтйәновтар, Бикбулатовтар, Кирәевтәр, Хановтар, Йомаҙиловтар эшләп килтергән башҡорт милли кейемендәге ҡурсаҡтар ҙа күҙҙең яуын алып тора ине. Улар һәр береһе лайыҡлы урын яуланы. Шулай уҡ Шакировтарҙың урыҫ милли кейемендәге матур ҡыҙсығы ла маҡтауға лайыҡлы тип табылды.\nХәҙерге заман ҡурсаҡтары араһынан Мусиндар, Пуховтар, Хәмзиндар, Иштуғановтар, Ғәлимовтар, Абдуллиндар эшләп килтергән ҡурсаҡтар ҙа килешле һәм матур килеп сыҡҡан.\nТөҫлө йөн туҡыманан яһалған ҡурсаҡтар араһынан бигерәк тә Нәбиуллиндар, Йоносовтар, Хисаметдиновтар, Ғиззәтовтар килтергән эштәр юғары баһа алһа, ҡурсаҡтарҙан композиция буйынса иң матуры тип Галановтарҙыҡы табылды. Шулай уҡ Нәсибуллиндарҙың һәм Фәрхетдиновтарҙың эштәре лә йөкмәткеле һәм сифатлы булыуҙары менән айырылып торҙо.\nСарабыҙҙа әүҙем ҡатнашҡандары өсөн бар ата-әсәләргә ҙур рәхмәтебеҙҙе еткерәбеҙ. Ә гәзит уҡыусыларға иһә балаларыбыҙға уйынсыҡтар һайлағанда уларҙың сифатына, тәбиғи туҡыманан эшләнелгәненә генә түгел, ә милли үҙенсәлекле булыуына ла иғтибар итһендәр ине тигән теләкте еткерәбеҙ.


Изгелек айы Рамаҙан\n6 Май 2019, 14:14\nБөтөн ғаләмде тәрбиә ҡылыусы Аллаһу Сүбхәнәһу үә Тәғәләгә – хәмде сәнә-маҡтауҙарыбыҙ, Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд саллалаһү ғәләйһи үә сәлләмгә күңелебеҙҙең түренән сыҡҡан салауат шәрифәләребеҙ булһа ине. Хөрмәтле мосолман ҡәрҙәштәребеҙ һәм Ғафури районы мосолмандары, әссәләмү ғәләйкүм үә рәхмәтуллаһи үә бәрәкәтүһ!\nҺеҙҙе Рамаҙан айы башланыуы менән тәбрик итәм! Аллаһу Тәғәлә был изге айҙа мосолмандарға ураҙа тоторға бойорған. Ҡөрьән Кәримдә Баҡара сүрәһенең 183-сө аятында “Эй, иман килтергән кешеләр, һеҙҙән алдағы ҡәүемдәргә фарыз булған кеүек, һеҙгә лә ураҙа тотоу фарыз булды, бәлки һеҙ тәҡүәләрҙән булырһығыҙ. Ураҙа һүҙе “тыйылыу” тигәнде аңлата.”Ураҙа тотҡан кеше таң атҡандан алып ҡояш байығанға ҡәҙәр ашау-эсеүҙән, енси мөнәсәбәттәрҙән тыйылып торорға тейеш.\nӘммә ураҙа камил булһын өсөн беҙ шулай уҡ ялған, ғәйбәт, насар һүҙҙәрҙән, насар уйҙарҙан да үҙебеҙҙе тыйырға тейешбеҙ. Сөнки Пәйғәмбәребеҙ (сғв): “Кем ураҙалы була тороп та ялғандан, ғәйбәттән туҡтамай икән, уның ас-һыуһап йөрөүенән бер ниндәй файҙа юҡ,”- тине (Ибн Мәжә). Йәғни үҙен мосолман тип таныған кеше ураҙаны сәләмәтлек өсөн генә йәки ябығыр өсөн генә түгел, ә тәҡүәлеккә ирешер өсөн тоторға тейеш. Ураҙаның маҡсаты – тәҡүә саһибе булыу. Тәҡүәлек ул Аллаһуның ҡушҡан әмерҙәрен үтәү, тыйған хәрәмдәрҙән тыйылыу менән була. Шуға күрә лә ғүмерҙәребеҙҙе заяға-бушҡа үткәрмәйек, Аллаһҡа ҡоллоҡ вазифаларыбыҙҙы үтәйек. Сөнки Аллаһ беҙҙе үҙенә ҡоллоҡ итеү, ғибәҙәт ҡылыу өсөн генә яралтты, был донъяға килтерҙе.\nРамаҙан айында көндөҙөн ураҙала, кистәрен тәрәүих намаҙҙары, зикерҙәр менән, изге ғәмәлдәр менән үткәрәйек.\nРамаҙандың фазыйләте тураһында хәҙистә былай тип әйтелә: “Өммәтемә башҡа айҙа ҡылған бер яҡшы ғәмәл өсөн бер сауап ала, әммә Рамаҙанда иһә Аллаһ бер яҡшы ғәмәл өсөн ете йөҙгә тиклем һәм унан да күберәк әжер бирә. Фарыз ғибәҙәттәрҙең береһе өсөн башҡа айҙарҙа ҡылған етмеш фарыз сауабын, нәфелдәре өсөн иһә башҡа айҙарҙа ҡылған фарыздың сауабын бирә.”\nАллаһу Тәғәлә хәйерле сәләмәтлектәр биреп, Рамаҙан айҙарыбыҙҙы ла, үҙенә муафыйҡ булғанса, изгелектә үткәреүебеҙҙе насип итһә ине, сөнки аҡылдың зәҡәте намаҙ булһа, сәләмәтлектең зәҡәте – ураҙа.


Күңелдәребеҙ саф, уйҙарыбыҙ яҡты, ниәттәребеҙ изге беҙҙең!\n5 Июль 2019, 17:30\nБилдәле булыуынса, үткән аҙнала халҡыбыҙ оло ҡорға йыйылды – Башҡортостандың баш ҡалаһы Өфөлә һәм Ишембай районында V Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы үтте. Ер шарының төрлө ҡитғаларынан халҡыбыҙ яҙмышы өсөн янып-көйгән арҙаҡлы милләттәштәребеҙ килгәйне баш йортҡа. Уларҙы милләт ғәме, милли рух, милләт яҙмышы берләштерҙе.\nV Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының пленар ултырышы халҡыбыҙҙың гимны – ҡурайсылар башҡарыуында “Урал” көйө менән асылды. Оло йыйынға фатиха биреү өсөн һүҙ милләтебеҙҙең арҙаҡлы улы, күренекле башҡорт ғалимы Рәшит Шәкүргә бирелде. “Был мәртәбәле ваҡиға рухыбыҙҙы киләсәккә өмөт менән ҡарарға илһамландыра. Башҡортостаныбыҙҙы Евразия йөрәге тип ололоҡлап телгә алалар. Йыйындың республикабыҙҙың 100 йыллыҡ юбилейы менән тап килеүе айырыуса әһәмиәтле. Үҙ яҙмышыбыҙ өсөн икеләтә яуаплылыҡ тойоп йәшәйек, милләтебеҙҙе, телебеҙҙе һаҡлау өсөн көс-ҡеүәтебеҙ бар беҙҙең. Күңелдәребеҙ саф, уйҙарыбыҙ яҡты, ниәттәребеҙ изге беҙҙең!” – тине ул.\nҠоролтай делегаттарын РФ Дәүләт Думаһы депутаты, Башҡортостан халыҡтары ассамблеяһы рәйесе Зөһрә Рәхмәтуллина һәм РФ Сит ил эштәре министрлығының махсус йөкләмәләр буйынса илсеһе Азамат Ҡолмөхәмәтов сәләмләгәндән һуң, төп доклад өсөн һүҙ Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты рәйесе Данир Ғәйнуллинға бирелде.\nУның билдәләүенсә, бөгөн донъяла барлығы 2 млн самаһы башҡорт булып, шуның 1 млн 663 меңе Рәсәйҙә, шул иҫәптән 1 млн 172 меңе Башҡортостанда йәшәй. Беҙҙең милләт илдә һан буйынса өсөнсө урынды биләй. Халҡыбыҙҙы милләт булараҡ һаҡлап ҡалыу, уны үҫтереү өсөн беҙҙең алда ҙур бурыстар тора. Бында Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының роле ҙур, ул милләт мәнфәғәтендәге мәсьәләләрҙе әүҙем тормошҡа ашырыу өсөн маҡсатлы эш алып барырға тейеш. Данир Әхмәҙи улы билдәләүенсә, иң һөҙөмтәле эш I Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы тарафынан атҡарылған – унда ҡабул ителгән ҡарарҙарҙың күбеһе тормошҡа ашырылған. Ә бына 3-сө һәм 4-се Ҡоролтайҙарҙағы резолюциялар йүнләп үтәлмәгән. “Шуның өсөн халыҡ беҙҙән милләтте социаль, мәҙәни, иҡтисади йәһәттән үҫтереү буйынса көнүҙәк мәсьәләләрҙе хәл итеүҙе көтә, – тип белдерҙе Данир Ғәйнуллин. – Алдыбыҙҙа бик күп бурыстар тора. Балаларҙы туған башҡорт телендә уҡытыу – төп проблемаларҙың береһе. Шул уҡ ваҡытта Ҡоролтайҙың башҡарма комитеты башҡорт халҡын үҫтереү стратегияһы концепцияһын төҙөй. Уға 400-ҙән ашыу фекер килде. Ошо стратегияны теүәл эшләп ҡабул итеү – беҙҙең бурыс.\nМилли кадрҙар әҙерләү, халҡыбыҙҙы эскелектән йолоп ҡалыу, башҡорт матбуғатына ярҙам күрһәтеү, ислам динен таратыу, буш ятҡан ерҙәребеҙҙе файҙаланыу кеүек проблемаларҙы хәл итеү мотлаҡ. Ҡоролтай Башҡортостан кимәлендә “Айыҡ ауыл” конкурсы иғлан итте, унда еңеүселәр аҡсалата премиялар менән бүләкләнәсәк.\nРәсәйҙә иң йәш этнос – башҡорт халҡы. Халҡыбыҙҙың уртаса йәше – 34,9. Балалар һәм үҫмерҙәр һаны буйынса республикала беренсе урында киләбеҙ. Башҡорттар – түлле халыҡ. Тимәк, киләсәккә өмөт бар һәм беҙ милләтебеҙҙе үҫтереү өсөн мөмкин булғандың барыһын да эшләргә тейешбеҙ”.\nБашҡортостан Республикаһы Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбировтың сығышын һәр делегат һәм ҡунаҡ түҙемһеҙлек менән көтөп алғандыр, моғайын. Сөнки милләтебеҙ яҙмышының һәм киләсәгенең иң беренсе сиратта дәүләт кимәлендә хәл ителеүе бәхәсһеҙ.\n– Иң беренсе сиратта беҙгә берләшеү һәм артабан үҫеү өсөн етди аҙымдар яһарға кәрәк, – тип билдәләне Радий Фәрит улы. – Башҡортостан Европа менән Азия араһында урынлашҡан, шуға ла ике ҡитғаның да иң яҡшы сифаттарын алғанбыҙ. Беҙҙең арҙаҡлы шәхестәребеҙ етерлек, тарихыбыҙ данлы. Уны тағы ла ентеклерәк өйрәнергә, танытырға кәрәк. Мәҫәлән, Миңлеғәле Шайморатов. Мин күптән түгел легендар комдивтың тыуыуына 120 йыл тулыуҙы байрам итеү тураһындағы Указға ҡул ҡуйҙым. Тиҙҙән М.Шайморатовҡа Совет майҙанында һәйкәл асыласаҡ.\nБашҡорттар һәм башҡа халыҡтар бәхетле, етеш тормошта йәшәргә тейеш, бының өсөн иҡтисадты күтәрергә, социаль өлкәгә иғтибар бүлергә кәрәк. Беҙ үҙ еребеҙҙең ысын хужаһы булырға бурыслыбыҙ. Иң беренсе сиратта ауылдарыбыҙҙағы йәшәйеште күтәреү республика Хөкүмәтенең иң өҫтөнлөклө йүнәлештәренең береһе буласаҡ. Әле беҙ ауыл инфраструктураһын үҫтереүгә ең һыҙғанып тотондоҡ, ауылды күтәреүгә киләһе өс йыл эсендә 16,5 млрд һум аҡса йүнәлтергә ниәтләйбеҙ. Артабан да фермер һәм шәхси хужалыҡтарҙың иҡтисадын нығытасаҡбыҙ, кооперацияны киңәйтәсәкбеҙ, ауыл хужалығы продукцияһын эшкәртеүгә, туризмға йөҙ борасаҡбыҙ.\nКешелек капиталын һаҡлау – төп бурыстарҙың береһе. Бөгөн йәштәр күпләп ситкә китә, уларҙы үҙебеҙҙә ҡалдырыу мотлаҡ. Әле беҙ республикала донъя кимәлендәге фәнни-белем биреү үҙәге асыу өҫтөндә эшләйбеҙ, ул был мәсьәләне яйға һалырға ярҙам итәсәк.\nТөбәктәрҙә башҡорттоң матур йолаһы – өмәләрҙе тергеҙеү, экологияны һаҡлау мөһим.\nТелебеҙҙе һаҡлау – үтә етди бурыстарҙың береһе. “Башҡорт теле яҡлауға мохтаж”, “Ул ҡурҡыныс аҫтында”, “Башҡорт теле бөтә” тигән һүҙҙәрҙе йыш ишетергә тура килә. Әммә ул иң беренсе сиратта битарафлыҡтан, артыҡ сәйәсәтләштереүҙән, алдан күрә белмәүҙән, эшләй белмәүҙән яфа сигә. Беҙ телебеҙҙе яҡлау мәнфәғәтендә эш алып барабыҙ. Был мәсьәләне Беренсе Бөтә Рәсәй башҡорт теле уҡытыусыларының съезында тикшерҙек, гранттар бирә башланыҡ. Ошо көндәрҙә “Башҡорт теле һәм әҙәбиәте” төбәк-ара конкурсы лауреаттарына Республика Башлығы премияларын тапшырыу тураһында Бойороҡ ҡабул ителде. Уҡытыуҙың иҫке, күңелһеҙ алымдарына алмашҡа интерактив формалар, электрон дәреслектәр, коммуникатив технологиялар киләсәк, тимәк, мәктәптәрҙә туған телде өйрәнеү ҡыҙыҡлыраҡ буласаҡ.\nТелде көсләп уҡытырға ярамай, уны модаға индерергә кәрәк. Был бөтөн халыҡ эше. Әҙәбиәтте, театрҙарҙы, милли гәзит-журналдарҙы ситтә ҡалдырмаясаҡбыҙ. Телебеҙҙе, мәҙәниәтебеҙҙе һаҡлауға үҙебеҙ яуаплы.\nБөгөн йәмәғәтселек тарафынан Башҡорт халҡының үҫеш стратегияһы әҙерләнә. Был яуаплы эшкә республиканың Фәндәр академияһын, абруйлы ғалимдарҙы, эксперттарҙы ла йәлеп итеү зарар. Документ төплө уйланылған һәм объектив булырға тейеш.\nБеҙгә ныҡлы иҡтисад, бөтөн уңайлыҡтары булған ҡала һәм ауылдар, көслө уҡыу йорттары, заманса һаулыҡ һаҡлау системаһы кәрәк. Уйлап эш иткән, тәүәккәл, эшлекле, яңы үрҙәргә ынтылған башҡорттар кәрәк. Минеңсә, хәҙерге башҡорттоң йыйылма образы быуаттар төпкөлөнән килгән ата-бабаларҙың аҡыл ҡеүәһе, ихласлыҡ, изге күңеллелек һәм ҡунаҡсыллыҡ, тырышлыҡ һәм һынауҙар алдында баҙап ҡалмау, йылдамлыҡ һәм заманса үҫешкә әҙер булыу кеүек сифаттарҙан торорға тейеш.\nБеҙ мотлаҡ рәүештә яҡшы йәшәйәсәкбеҙ. Алға, Башҡортостан!\nАртабан Ҡоролтай делегаттары һәм республика етәкселәре телеүҙәк алдындағы майҙанға йүнәлде – унда тантаналы шарттарҙа Ш.Бабичҡа һәйкәл асылды. Был ваҡиғаны башҡорт халҡы 100 йыл көттө, тиһәк тә хата булмаҫ. Башҡорт автономияһына нигеҙ һалыусыларҙың береһе, бөйөк шағир Шәйехзада Бабич дәүерҙәр ағышында ла милләтебеҙҙең иң арҙаҡлы улдарының береһе булды һәм булып ҡала. Сарала Башҡортостан етәксеһе Радий Хәбиров, билдәле сәнғәт оҫтаһы Таңсулпан Бабичева, Ш.Бабич исемендәге премия лауреаттары исеменән шағирә Лариса Абдуллина сығыш яһаны. М.Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры актерҙары шағирҙың шиғырҙарын уҡыны, ә данлыҡлы “Каруанһарай” төркөмө “Башҡортостан-гөлбостан” йырын башҡарып, йөрәктәрҙе елкендерҙе.\nҠоролтай үҙенең эшен секцияларҙа дауам итте. “Белем биреү һәм кадрҙар”, “Башҡорт теле”, “Тарих һәм башҡортлоҡ”, “Демография һәм һаулыҡ һаҡлау”, “Медиа һәм киң мәғлүмәт саралары”, “Мәҙәниәт һәм сәнғәт”, “Бизнес һәм кооперация”, “Төбәктәрҙәге башҡорттар” секцияларында милләттәштәребеҙ иң актуаль мәсьәләләрҙе күтәреп сыҡты, уларҙы хәл итеү юлдарын эҙләне, резолюциялар әҙерләне. Ошо юлдарҙың авторына “Медиа һәм киң мәғлүмәт саралары” секцияһы ултырышында ҡатнашырға тура килде. Бында бөгөнгө проблемалар көн үҙәгенә сығарылды. Башҡортостан юлдаш телевидениеһының генераль директоры Рөстәм Зәрәфетдинов әйтеүенсә, әле телевидение өсөн кадрҙар етешмәүе ҙур проблема булып тора. “Йәштәр беҙгә килеп тәжрибә йыя ла республиканан ситкә сығып китә”, – тине ул.\nБашҡорт медиа һәм киң мәғлүмәт саралары интернет селтәрендә әүҙем эшләп китергә тейеш, сөнки заман шуны талап итә. Был өлкәгә матди ярҙам кәрәклеге лә иғтибарҙан ситтә ҡалманы. “Интернет заманы булһа ла, ҡағыҙ баҫмалар һәм телевидение мәғлүмәтте халыҡҡа еткереүсе төп сара булып ҡала”, – тине ултырышта ҡатнашыусылар. Журналистар ҡабул иткән резолюцияла башҡорт матбуғатына яҙылыуҙы ойоштороуға айырым пункт бүленде.\n“Демография һәм милләт һаулығы” секцияһында сығыш яһап, РФ Фәндәр академияһы ғилми-тикшеренеү социологик үҙәгенең Башҡортостан филиалы директоры Рим Вәлиәхмәтов, беҙгә һан буйынса борсолаһы юҡ, әммә телде һаҡлау проблемаһы киҫкен тора, тип билдәләне. Миграция мәсьәләһе лә хәүеф менән янай. Йыл да Башҡортостандан 46-47 мең кеше ситкә китә, күпселеге – 29 йәшкә тиклемге егет-ҡыҙҙар. Былтыр эш эҙләп сит тарафтарға юлланыусылар һаны 161,8 меңгә еткән, был хеҙмәткә һәләтле халыҡтың 8,7 проценты.\n“Төбәктәрҙәге башҡорттар” секцияһында Ҡоролтайҙың башҡарма комитеты ағзаһы Алһыу Сирғәлина шулай тип белдерҙе: “Башҡорттар ерле халыҡ булған төбәктәрҙә лә, бүтәндәрендә лә иң киҫкен мәсьәлә, әлбиттә, телде һаҡлап ҡалыу. Мәктәптәрҙе, уҡытыусылар әҙерләүҙе хәл итергә кәрәк. Рәсәй төбәктәре менән Башҡортостан араһында килешеүҙәрҙе яңыртыу мөһим”.\nХалҡыбыҙҙың эшҡыуарлыҡҡа бик әкрен тотоноуы берәүгә лә сер түгел. Был мөһим мәсьәлә Ҡоролтайҙа ла күтәрелде. Эшҡыуарлыҡ буйынса секцияла йәштәребеҙҙе йүнселлеккә йәлеп итеү, уларға дәүләт ярҙамы күрһәтеү мәсьәләләре ҡаралды. Уның резолюцияһында киләһе йылды “Этнотуризм йылы” тип иғлан итеү тураһында тәҡдим дә бар. Пленар ултырышта Р.Хәбиров, Ҡоролтайҙың төп бурыстарының береһе эшҡыуарлыҡты үҫтереүгә ҡайтып ҡалһын ине, тип билдәләне. Радий Фәрит улы эшҡыуарлыҡ буйынса үҙенең урынбаҫарын булдырыу ниәте барлығын да белдерҙе.\nСекцияларҙың эше тамамланғас, уларҙа ҡабул ителгән резолюциялар һуңынан делегаттар хөкөмөнә сығарылды. Шуныһы һөйөнөслө, Башҡортостан етәксеһе Радий Хәбиров уларҙың һәр береһенә туҡталып, үҙенең аныҡ фекерҙәрен белдерҙе, республика Хөкүмәте тарафынан атап үтелгән проблемаларҙы, мәсьәләләрҙе тормошҡа ашырыу өсөн етерлек ярҙам бүленәсәк, тип вәғәҙәләне.\nХалҡыбыҙҙың төп йыйынының тәүге эш көнө Башҡортостан сәнғәт оҫталарының ҙур концерты менән тамамланды. Һуңынан иһә “Ватан” этнопаркында “Самраушоу” йәштәр байрамы ойошторолдо.\n29 июндә Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы делегаттарын һәм ҡунаҡтарын Ишембай ере ҡаршы алды – унда “Торатау йыйыны” республика фольклор байрамы үтте. Сарала БР Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров, мәртәбәле яҡташтарыбыҙ һәм ҡунаҡтар ҡатнашты. Иҫ киткес күркәм тамаша булды ул, спорт бәйгеләре, милли уйындар ҙа гөрләп үтте. Беҙҙең райондың “Ылаҡ” уйыны буйынса йыйылма командаһы йәнә берәүҙе лә алдына сығарманы – 1-се урынды алды һәм аҡсалата премия менән бүләкләнде.\nЙыйында Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының яңы рәйесе һайланды – бынан ары ойошманы Искәндәр Юлдашев етәкләйәсәк. Ҡоролтай президиумы етәксеһе итеп БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты Эльвира Айытҡолова һайланды.\nҠайһы бер етешһеҙлектәргә ҡарамаҫтан, халҡыбыҙҙың оло йыйыны юғары кимәлдә үтте, ул милләтебеҙ алдында торған иң актуаль проблемаларҙы уртаға һалып тикшерҙе, киләсәккә маҡсаттар билдәләне. Хәҙер инде уларҙы тормошҡа ашыраһы ғына ҡалды.


Инфоурок › Другое › Другие методич. материалы › Башҡорт теленән асык дәрес темаһы: Баязит Бикбайҙың «Ҡыш» шиғырын өйрәнеү\nОҙайлы дауалауға мохтаж балалар өсөн, шифахана тибындағы һауыҡтырыу мәғариф ҡаҙна дәүләт учреждениеһы, Шафран шифахана мәктәп-интернаты.\nБашҡорт теленән асык дәрес темаһы:\n«Ҡыш» шиғырын өйрәнеү.\nҮткәреүсе: Арыҫланова Ғ. Ә.\nДекабрь, 2014 йыл.\nБаязит Бикбайҙың «Ҡыш» шығыры м-н таныштырыу;\nҠыш миҙгеле, ҡышҡы тәбиғәт тураһында һөйләргә өйрәтеү;\nҮтелгән тема буйынса белемдәрҙе камиллаштырыу;\nУҡыусыларҙың телмәрен, логик фекерләүен, ижади һәләттәрен үҫтереү, һүҙлек байлығын арттырыу;\nҠышҡы миҙгелгә һөйөү тәрбиәләү, ҡышҡы уйындарҙың сәләмәтлеккә йоғонтоһон аңлатыу; Ҡышҡы уйындарға һөйөу тәрбиәләү.\nЙыһазландырыу: дәреслек, компьютер, слайдтар, карточкалар.\n-Һаумыһығыҙ уҡыусылар, ултырығыҙ.\nХәҙер һәр беребеҙ куршеләребеҙгә ҡарап, йылмайышып алайыҡ. Дәресте ошолай күңелле, яҡшы итеп үткәреп ебәрәйек\nДәрестә дөрөҫ һөйләшер өсөн иң беренсе башҡорт теленеңүҙенсәлекле өн-хәрефтәрен ҡабатлап үтәек. Ә,Ө,Ү,Ҡ,Ғ,Ҙ,Һ,Ң,Ҫ(Ҡушымта №1)\n-ошо хәрефтәрҙең һәр береһенә һуҙҙәр уйлап әйтегеҙ.\nТелде шымартыу өсөн ҡыш тураһында шиғыр уҡыу.(Ҡушымта №2)\nШундай саф һауа!\nБеҙ киттек тауға.\n-Уҡыусылар, әле беҙ уҡыған шиғырҙа һүҙ нимә тураһында барҙы?\n-Шулай булғас, бөгөн дәрестә нимәләр тураһында һөйләшәсәкбеҙ?\nӘ хәҙер Чайковскийҙың «Йыл миҙгелдәре - ғинуар» тигән көйөн тыңлайыҡ.\nҺорауҙарға яуа биреп, теманы һәм маҡсатты билдәрәү. (Ҡушымта №3)\n1 Китап менән эш (69 бит)\n«Ҡыш» шиғырының йөкмәткеһе менән танышыу. (Ҡушымта №4)\nЯңы һүҙҙәр м-н танышыу.\nУҡыусыларзың үҙ аллы уҡыуы.\nСылбырлы уҡыу һәм тәржемә итеү;\nб. Һорауҙарға яуаптар биреү.\n-Шиғырҙа йылдың ниндәй миҙгеле тураһында һүҙ бара?\n-Ҡыш ниндәй? Тәбиғәт ҡыш көнө нисек үҙгәрә?\n-Ҡыш көнө һеҙ ниндәй уйындар уйнайһығыҙ?\n-Ҡыш тураһында ниндәй мәҡәлдәр беләһегеҙ?\nУҡыусылар, тәбиғәттең һәр миҙгеле лә үҙенсә матур. Кемдәрҙер, ямғырлы көҙҙө ярата, кемгәҙер еҫе йәй оҡшай. Тик шул беҙҙе уратып алған тәбиғәткә ҡарата мәрхәмәтле булырға, уны һаҡларға, яратырға һәм яҡларға тейешбеҙ.\nҠыш көнө саф һауала төрлө йүгерек уйындар уйнағыҙ. Саңғыла, санала, конькиҙа шыуығыҙ, хоккей уйнағыҙ – сынығып уҫерһегеҙ. «Саф һауа- тәнгә дауа»- тигән мәҡәлде онотмағыҙ.\nУҡыусылар, Рәсәйҙә 2014 йылдың февраленда ниндәй бөтә донъя ваҡиға буласаҡ?\n(Сочи ҡалаһында 22-се ҡышҡы олимпиада уйындары)\nҠышҡы Олимпиада уйындарында ҡайһы спорт төрҙәре буласаҡ.\n(Саңғы буйынса, фигуралы шыуыу, шорт- трек, хоккей, биатлон, сноуборт, конькиҙа шыуыу, трамплиндан саңғыла шыуыу.)\nӘ хәҙер әйҙегеҙ олимпиада объекттары буйынса сәйәхәт итәйек.\n«Айсберг»-«Боҙ киҫәге»- тигән Ҡышҡы Спорт һарайы. Был һарайҙа фигуралы шыуыу,шорт – трек буйынса ярыштар үтәсәк.\n«Фишт» стадионында ҡышҡы олимпия уйындарының асылыу һәм ябылыу тантаналары буласаҡ.\n«Санки»-«Саналар». Саналарбуйынса спорт төрөнөң үҙәге.\n«Адлер - Арена» - конькиҙа ярышүҙәге.\n«Большой» - «Ҙур» - Боҙ һарайы\nБыл стадионда хоккей уйындары үтәсәк.\nСочи ҡалаһында буласаҡ Ҡышҡы Бөтә Донъя олимпиада уйындарының башланыуына -2014 йылдың 7 февралена тиклем – ни бары 9 көн ҡалды.\nБеҙ үҙебеҙҙең илдең спортсыларына бик ныҡ ышанабыҙ. Улар тик беренселәрҙән генә булһындар. Тик иң юғары балдар йыйһындар.\nТаҡтала ҡаштың символдарын төшөрөү.\nХәҙер күҙҙәребеҙҙе йомабыҙ.\nКүҙ алдына ҡыҙыл төҫтө килтерәбеҙ.\nЙәшел төҫтө килтерәбеҙ.\nЗәңгәр төҫтө килтерәбеҙ.\nӘ хәҙер үҙегеҙҙең яратҡан төҫтө күҙ алдына килтерәбеҙ- йылмаябыҙ.\nСаңғы шыуа – Ильвир\nСана – Розалина\nТәбиғәт – Камилла\nКоньки – Гөльназ\nХоккей – Фадис\nДәфтәргә датаны һәм числоны яҙып ҡуйыу.\nа) Шиғырҙан эш- хәрәктте белдергән һуҙҙәре күсереп яҙырға:\nяуа, ҡаплана, сығыр, йүгертер өлгөртөр.\nб) Артык һүҙҙе табырға.\nҠыш – һыуыҡ, ҡарлы, эҫе\nҠар – тәмле, йомшаҡ, аҡ.\nв) Йәйгәсыҡһаң,ҡышты уйла;\nҡышҡа керһәң, йәйҙе уйла.\nҠыш – арбаңды\nЙәй – санаңды әҙерлә.\nДәресте йомғаҡлау. Уҡыусыларҙы баһалау.\n-Шулай итеп, бөгөн дәрестә беҙ нимә тураһында һөйләштек?\n-Дәрестә нимәләр уҡыныҡ?\nБөгөн беҙ дәресте ҡыш тураһында Ҡ. Даяндың «Тышта ҡар яуа» исемле йыры м-н тамамлап ҡуяйыҡ.\nТема: Контроль диктант. Ҡарабаш турғай.\nМаҡсат: Уҡыусыларҙың үтелгәндәрҙе үҙләштереү кимәлек тикшереү, грамоталы итеп яҙырға өйрәтеү, ишетеү, яҙыу һәләтен үҫтереү; белемдәрен баһалау.\nЙыһазландырыу: «Башҡорт теленән диктанттар һәм изложениелар йыйынтығы» китабы\nБөгөн беҙ дәрестә «Ҡарабаш турғай» тигән контрольдиктант яҙасаҡбыҙ. Унда һеҙҙән ҙур иғтибар,өндәрҙе дөрөҫ ишетеү һәм хәрефтәрҙе дөрөҫ яҙыу һәләтен эшкә егергә кәрәк.\nБөтә турғайҙар араһында иң сос, иң етеҙ ҡош булып ҡарабаш турғай һанала Уның бер ваҡытта ла тик ултырғанын күрмәҫһең.\nҠарабаш турғайҙың ояһы ағас башында була. Ул баҡсаларҙы,урмандарҙы ҡоротҡостарҙан таҙарта: балаларын тик бөжәктәр менән генә туҡландыра. Шуға күрә ҡарабаш турғай – ифрат файҙалы ҡош.Тик һалҡын ҡыш көндәрендә ҡарабаш турғайҙар аҙыҡ етешмәүҙән ныҡ яфалана. Шуға күрә уларға ҡыш көндәре ем бирергә кәрәк. (63 һуҙ.)(Э. Ишбирҙиндән.)\nЭштәрҙе йыйып алыу һәм тикшереп, баһалау.\nНомер материала: ДБ-254141


Башҡортостанда 12 бала яңы йылға үҙенсәлекле бүләк көтә | ГТРК «Башкортостан» - Хәбәрҙәр | 122413\n“Моторика” социаль проекты сиктәрендә уларға бионик ҡул ҡуйыласаҡ. Тыумыштан ҡулһыҙ һәм төрлө сәбәптәр менән ҡулын юғалтҡан кешеләргә бындай мөмкинлекте Сколково белгестәре тәҡдим итә. Әлегә тиклем һис хәрәкәтһеҙ косметологик протез йөрөткән Наталия Рыбакова хәҙер яһалма ҡул менән әүҙем эш итә. Заманса ҡоролманы терһәк быуыны эшләтә. Ҡул суғы һәм ҡушар протезы яһалма ҡулдың элекке өлгөһөнән ағза функцияларын ҡайтарыу үҙенсәлеге менән айырыла. Кеше тәү сиратта көнкүреш талаптарҙы үтәү, теләгәндә яңы хәрәкәттәр үҙләштереү мөмкинлеген ала. Был протездар пациенттың шәхси үлсәмдәре буйынса яһала. Яһалма ҡулды эшләп урынына ҡуйғансы ике-өс аҙна ваҡыт талап ителә. Балаларға тәғәйен өлгөләр ҡул үҫкән ыңғайға яңыртылып тора. Заманса протездарҙы күпселек осраҡта балалар һәм үҫмерҙәр ала. Сығымдарҙы социаль страховкалау фонды күтәрә. Протез ҡуйыу белгестәре ошо көндәрҙә Өфөлә биш балаға һөйөнөс килтерһә, яңы йылға тиклем йәнә 8 кешене хеҙмәтләндерергә ниәтләй. Ҡул протездарын яңыртыу, социаль яҡтан мөһим проекттарҙы бойомға ашырыу маҡсатында стратегик инициативалар агентлығы ярҙамы менән, илдең бар төбәктәрендә лә ойошторолған. Башҡортостан исемлектәге илленсе төбәк. Киләһе йылда өс-дүрт тиҫтә мохтаждарға яһалма ҡулды бионик протезға алмаштырыу күҙ уңында тотола. Бионик, йәғни, ағзаның мускулдары ярҙамында хәрәкәткә килтерелгән яһалма ҡул “Сколково” ғалимдарының иң яңы өлгөһө. Уның яһалма ағзалар мәсьәләһенә ҡарашты бөтөнләй үҙгәртеүенә ышаныс бар. Уң ҡулынан тыумыштан мәхрүм Наталия Рыбакова ла бионик протез тураһында хыяллана. Ҡыҙға уны ике йылдан, нервы күҙәнәктәренең бар мөмкинлеге тикшерелеп табиптар йомғаҡ яһағандан һуң ҡуйырға мөмкин.


Кескәйҙәр күңел асты\nЯңы йыл байрамын өлкәндәргә ҡарағанда бәләкәй балалар бик түҙемһеҙләнеп көтөп ала. Ни тиһәң дә, мөғжизә килтереүсе, хыялдарҙы тормошҡа ашырыусы, байрам кәйефе бүләк итеүсе Ҡыш бабай һәм Ҡарһылыуҙы тик ошо көндә генә күреп, теләктәреңде еткерергә була. Уҙған йыл аҙағында Сибай ҡалаһында балалар өсөн бер нисә урында Шыршы байрамы уҙғарылды.\nБалалар ижады үҙәгендә күп балалы һәм аҙ тәьмин ителгән ғаиләләр өсөн кескәйҙәрҙең яратып ҡараған миньон, «Малефисента», «Белоснежка» йәнһүрәттәре персонаждары күңелле байрам ойоштороп, ярыштар үткәрҙе. Быйылғы йылдың символы Маймыл да күңел асыу сараһынан ситтә ҡалманы. Байрам аҙағында һәр бала Ҡыш бабайға шиғыр ятлап, йыр йырлап үҙҙәре әҙерләгән күстәнәстәре менән дә бүлешергә ашыҡты. Сибай ҡалаһының мәғариф бүлеге начальнигы F.Ә.Хәсәнов, ҡала хакимиәте башлығының социаль һорауҙар буйынса урынбаҫары вазифаһын башҡарыусыА.Ф.Иҙрисов кескәйҙәрҙе Яңы йыл менән ҡотлап, изге теләктәрен еткерҙе.\nЯңы йыл байрамының иң төп сараһы ул —Үҙәк майҙанда шыршы һәм боҙ майҙансығы асылыу тантанаһы. Бында Ҡыш бабай һәм Ҡарһылыуҙар конкурсы, «Ҡарһылыуҙың тыуған көнө» исемле театрлаштырылған тамаша, байрам концерты, уйындар һәм төрлө конкурстар үткәрелде. Балалар һәм уларҙың ата-әсәләре бергә уйнап, бейеп күңел асты.\nҠыш бабай һәм Ҡарһылыуҙар конкурсында ҡы-ҙыҡлы музыкаль номерҙар, сағыу костюмдары, үҙенсәлекле ижади ҡараштары һәм балаларҙы уйынға күпләп йәлеп итеүҙәре менән Гран-прины «Сулпылар» балалар баҡсаһы яуланы. Беренсе урынға—Халыҡ ижады һәм мәҙәниәт үҙәге менән «Ҡайынҡай» балалар баҡсаһы, икенсе урынға—Балалар сәнғәт мәктәбе һәм «Тиҫтер» үҫмерҙәр клубы, өсөнсө урынға «Ҡарһылыу» балалар баҡсаһы менән 10-сы мәктәп лайыҡ булды. Номинацияларҙа «Флеш» эстрада бейеү ансамбле, Ишкилдиндар һәм Хәсәновтар ғаиләләре, «Яугүл» ҡумыҙсылар халыҡ ансамбле һәм гимназия билдәләнде.\nШулай уҡ «Сулпан» театрында инвалид балалар өсөн Яңы йыл байрамы ойошторолдо. Тамашасылар өсөн артистар тарафынан «Ҡарһылыуҙың тыуған көнө» исемле спектакль ҡуйылды. Сәхнәлә бик күп фольклор материалдары сағылды. Тап әҙәби мираҫ аша бала күңелендә халыҡ ижадына ҡарата һөйөү тәрбиәләнә. Балалар тамашасы булараҡ ҡына ҡарап ултырманы, шау-гөр килеп спектакль геройҙарына ярҙамға килде, Яңы йылдың тиҙерәк етеүенә булышлыҡ итте. Тамашанан һуң шыршы эргәһендә балалар Ҡыш бабайға шиғыр һөйләп, Яңы йыл күстәнәстәре алды.


Мобиль Секс - Уйын-На Телефон Или Планшет Уйнауы Үҙе Порноигра\nМобиль Секс - уйын-уйын һеҙҙең өсөн Иң Тиле смартфон\nУл беҙгә һәр көн тиерлек смартфон була. Беҙ шулай күнеккән ул, тип күҙ алдына ла килтерә алмай, уларҙан башҡа нисек йәшәгәнен көнө. Шул тиклем беҙҙең көндәлек тормошта мөһим булған улар, сөнки улар бик күп кешенең эшенә бәйле. Башҡалар ҙа, күңелгә ял һәм мобиль телефоны өсөн ҡуллана, уларға ҡарап клип, социаль селтәрҙәрҙе файҙаланыу өсөн ошо гаджеттар ҡарай. Ә мобиль булған сексҡа ла-уйындарҙа. Шул ваҡытта, ҡасан шулай уҡ яҡшы буласаҡ смартфон кеүек, П, һәм беҙ уларҙы ҡуллана башлағас өсөн наслаждение өсөн бөтә төрҙәре өлкән контент ҡарай.\nБашта ҡыҙыҡ өсөн файҙаланыу мөмкинлегенә эйә була порно кеҫә телефоны, компьютер элек талап итә. Бөтә был ҡорамалдар сәхнә хардкорный ҡарарға мөмкинлек бирә, улар кире кеҫәләрен яндырып, бик ҙур булды. Һуңынан аңламаған кешегә, нисек улар өсөн ҡулланырға мөмкин мобиль беҙ башлаған уйындарыбыҙҙы сексуаль, һәм шулай өсөн ғәҙәти. Беренсе һәм иң яҡшы уйынды ла ҡалдырмаҫҡа тырышабыҙ мобиль теләй, шул ваҡыттан алып күп нәмә үҙгәрҙе, һәм хәҙер инде беҙ тонна уйын булған, ул шулай уҡ яҡшы на мобиль яйланма кеүек һәм ҡеүәтле, әммә компьютер неуклюжий.\nСекс Без Уйнарға Мобиль Уйындар Етештереүсәнлеге Компромисс\nШул ваҡыт үтте, ҡасан ғына телефондан һөйләшеүгә һәм мобиль текстовые, белдерәләр өсөн ҡулланыла. Бөгөн күп кенә һатып алырға була смартфон, артыҡ көслө һәм һәләтле булып торған, уларҙы ПК. Тәбиғи, эш ҡасан етә уйындар, йәки башҡа өлкәндәр, йәки махсус консоли менән донъялыҡтан бер нәмә лә ПК, һеҙ иң ҙур һәм талапсан ҡарап мейнстрим-уйын. Мобиль секс-уйын, икенсе яҡтан, был образдарҙың оптимизирован мобиль өсөн телефонын уйнатырға тейеш, әммә шул уҡ ваҡытта был сифатында тәҡдим итә, һәм был компьютер., Шул факт, экран улар бәләкәйерәк үрсей, ресурстар талап әҙ тип, тағы ла эшләргә мөмкин.\nСекс мобиль һөҙөмтәлә-уйындың иң ҡыҙыҡлы графикаһы менән килеп, һеҙ унда ҡасан булыуын күрәбеҙ. Әгәр һеҙ реализм яратып, һоҡланып ҡыҙ була һәм был һеҙҙең бөтә cgi 3d-видимому, ул шул тиклем реаль күренә, ни булды был. Был ғына түгел, анимация һәм безупречную әммә, дөйөм тәжрибә яһап ҡарағанда был-шулай булғас, һеҙ түгел, үткәрергә теләй ине. Һәм әгәр һеҙ эҙләгән нәмә извращенный ысынлап та, һеҙ наслаждаться секск тулыһынса мобиль хентай-уйын. Был извращенный мультяшный графикаһы менән бергә улар бөтә анин-һеҙҙең экрандағы телефон ослепительно красотки булып күренә.\nҺайлау күп уйнайым\nДонъя шул тиклем ҙур булыуы уйындар, тип әйтеп булмай, ни бар видеоигр, йәки өлкәндәр ҙә булһа мейнстрим. Секс һәм жанрҙары күп төрлө ысулдары бар шулай уйнарға Мобиль-уйын, тип, һеҙ стиле өҫтөнлөк йәки булмауға ҡарамаҫтан, һеҙ күп таба күңел. Порноигра булып, интерактив тарихта улар күберәк оҡшай, һеҙ унда хикәйәләү йәлеп ителгән. Икенсе яҡтан, атамалары беҙҙең ҡатмарлы һәм ауыр булды, һәм иң талапсан хардкорный геймер йүнәлтелгән. Һеҙ уларҙың оҫталығын тикшереү, был тәү сиратта эҫе рәхмәт һеҙгә, парлы порно.


1 июндә Якутов исемендәге паркта балалар байрамы ойошторола // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n1 июндә Якутов исемендәге паркта балалар байрамы ойошторола\n8:19, 31 мая 2010 Йәмғиәт\n1 июндә, Халыҡ-ара балаларҙы яҡлау көнөндә, Якутов исемендәге паркта балалар өсөн сағыу байрам үтәсәк.\nУны үткәреү инициаторҙары – онкологик һәм гематологик сирле балаларҙы дауалағанда һәм реабилитациялағанда ярҙам күрһәтеүсе «ДАНКО» хәйриә фонды. Ойоштороусылар әйтеүенсә, был сара ошондай ҡот осҡос сиргә дусар булған балаларға йәмәғәтселек иғтибарын йәлеп итеү маҡсатында үткәрелә.\nБайрам программаһы төрлө күңел асыу сараларына бай — паркта артистар сығыш яһаясаҡ, балалар бейеү һәм йыр коллективтары үҙ таланттарын күрһәтәсәк, шулай уҡ балалар һәм өлкәндәр ҡатнашлығында төрлө конкурстар, иллюзионистар шоуы ойоштороласаҡ. Шаян аниматорҙар көн буйына бәләкәй тамашасыларҙың күңелен асасаҡ. Бөтә ҡатнашыусыларҙы һәм ҡунаҡтарҙы күңелле сюрприздар һәм приздар көтә.\n— Шулай итеп, көндәлек тормошта шатлыҡ-ҡыуаныстан мәхрүм балаларға беҙ ҡыуаныслы мәлдәр бүләк итергә теләйбеҙ, — ти «ДАНКО» хәйриә фондының мәғлүмәт бүлеге етәксеһе Алексей Дербеко. – Байрамға килеүселәрҙең һәр береһе был балаларға ярҙам итә ала. Байрамдың төп маҡсаты — онкологик сирле балаларға ярҙам күрһәтеү өсөн средстволар йыйыу.\nСәғәт 12-лә башлана.\nТеги: байрамдар, хәйриә


Рөстәм Хәмитов "Башҡорт брендтары" күргәҙмәһен ҡараны\n16 Ноябрь 2017, 10:56\n10 ноябрҙә баш ҡалабыҙ Өфөлә Конгресс-холл бинаһында Ауыл хужалығы һәм эшкәртеүсе сәнәғәт хеҙмәтсәндәре көнөнә арналған тантаналы йыйылыш үтте. Йыйылышта Башҡортостан Республикаһының башлығы Рөстәм Хәмитов, Рәсәй Федерацияһы ауыл хужалығы министры урынбаҫары Сергей Левин, республикабыҙҙын төрлө райондарынан килгән ауыл хакимиәте башлыҡтары, алдынғы хужалыҡ етәкселәре, тармаҡ эшсәндәре, производство етәкселәре ҡатнашты.\nТантана башланыр алдынан ҡунаҡтар бай йөкмәткеле “Башҡорт брендтары” күргәҙмәһен ҡараны. Республиканың крәҫтиән-фермер хужалыҡтары, ауыл хужалығы тармағында эшләүсе шәхси эшҡыуарҙар, аҙыҡ-түлек етештереү сәнәғәте предприятиялары күргәҙмәгә һөт, ит аҙыҡтары, өй төрлө сорт сырҙар, ҡымыҙ, ҡаҡ, бал аҙыҡтарын һ.б төрлө ризыҡтар алып килгәндәр ине. Ошо күргәҙмәлә Бөрйән районы хакимиәте һәм “Капова-тур” туристик фирмаһы менән берлектә “Шүлгән-Таш” ҡурсаулығы ла ҡатнашты.\nБеҙҙен күргәҙмәне Республика башлығы Рөстәм Хәмитовҡа район хәкимиәте башлығы Рөстәм Шәрипов һәм Бөрйән информацион-консультация үҙәге директоры Айнур Бейембетов күрһәтте. Туҙҙан эшләнгән баш кейемен Республика башлығы бик ҡыҙыҡһыныу менән кейеп ҡараны. Ә инде 350 грамлыҡ банкалы һауыттағы солоҡ балын ҡулына алғас, республика башлығы “Был бал нисә һум тора”? – тип ҡыҙыҡһынды. “1650 һум тора”, - тигән яуапты ишеткәс, “Мин ике менгә һатыр инем”, тип солоҡ балының баһаһын тағы ла күтәреп ебәрҙе.\nРәсәй Федерацияһының Ауыл хужалығы министр урынбаҫары Сергей Левин, Башҡортостанда ауыл хужалығы тармағы хеҙмәткәрҙәренең һөт, бал, ит етештереүҙең боронғо йүнәлештәрен һаҡлап ҡалыу менән бергә, хәҙерге технологияларҙы ла ҡулланып, юғары сифатлы итеп эшләй алыуҙарына һоҡланыуын белдергән.


9 апрель — Башҡорт Википедияһы\n9 апрель — григориан стиле буйынса йылдың 99-сы (кәбисә йылында 100-сө) көнө. Йыл аҙағына тиклем 266 көн ҡала.\n9 апрель Викимилектә\nЕр: Конкани теле көнө.\nАҠШ: Балалар массажы көнө.\nБоливия: Конституция көнө.\nГрузия: Милли берҙәмлек көнө.\nФилиппин: Ҡаһарманлыҡ көнө.\nФинляндия: Фин теле көнө.\nИндонезия: Хәрби-һауа көстәре көнө.\nРәсәй: Клининг (таҙартыу-йыйыштырыу) тармағы хеҙмәткәрҙәре көнө.\n1860: Франция уйлап табыусыһы Эдуар де Мартенвиль фоноавтограф ярҙамында тәүге тапҡыр тауыш яҙҙыра.\n1937: Ауыл хужалығы культуралары сортын һынау дәүләт комиссияһының Башҡорт АССР-ы буйынса инспектураһы (хәҙерге «Госсорткомиссия» федераль дәүләт учреждениеһының Башҡортостан филиалы) ойошторола.\nТрошин Алексей Васильевич (1925—3.04.2008), Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан хәрби хеҙмәткәр, танкист, полковник. Советтар Союзы Геройы (1943).\nМаркова Зоя Павловна (1940), хеҙмәт ветераны, малсылыҡ алдынғыһы. 1959—1990 йылдарҙа Баҡалы районы «Новая жизнь» колхозының һөт-тауар фермаһы һауынсыһы. «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1976). Сығышы менән ошо райондың Үмәр ауылынан.\nСорокина Валентина Мефодьевна (1940), СССР һәм Рәсәйҙең сәнғәт белгесе. 1989 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы. 1968—2010 йылдарҙа М. В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейы фондтарының баш һаҡлаусыһы. Рәсәй Федерацияһының (2012) һәм Башҡортостан Республикаһының (1995) атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, П. М. Третьяков исемендәге премия лауреаты.\nТужилова-Орданская Елена Марковна (1960), ғалим-хоҡуҡ белгесе. 1991 йылдан Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 2003 йылдан гражданлыҡ хоҡуғы кафедраһы мөдире. Юридик фәндәр докторы (2008), профессор (2009). Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре. Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.\nЛоҡманов Сабир Закирйән улы (1906—27.10.1967), ғалим-анатом, юғары мәктәп уҡытыусыһы һәм дәүләт эшмәкәре. 1932 йылдан Башҡорт дәүләт медицина институты уҡытыусыһы, киске бүлек мөдире, 1934 йылдан — декан, 1935—1939 йылдарҙа институт директорының фәнни һәм уҡыу уҡытыу эштәре буйынса урынбаҫары, 1937 йылдан — анатомия кафедраһы мөдире; бер үк ваҡытта 1939 йылдан Республика ҡан биреү станцияһы директоры, 1940—1950 һәм 1954—1960 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы һаулыҡ һаҡлау министры. Башҡорт АССР-ының 2 се, 4-се һәм 5-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Медицина фәндәре докторы (1943), профессор (1943). Медицина хеҙмәте подполковнигы (1950). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1956), РСФСР-ҙың атҡаҙанған табибы (1957), СССР-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1943). Ленин (1949), ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1942, 1954) һәм «Почёт Билдәһе» (1944) ордендары кавалеры.\nБунаков Павел Павлович (1921—10.08.2008), педагог, тыуған яҡты өйрәнеүсе, шағир һәм йәмәғәтсе. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1946—1977 йылдарҙа (өҙөклөк менән) Балаҡатай районы мәктәптәре уҡытыусыһы, директоры. 1985—1991 йылдарҙа Һуғыш һәм хеҙмәт ветерандарының район советы рәйесе. Төбәк тарихы тураһында китаптар һәм шиғри йыйынтыҡтар авторы. 2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры. Сығышы менән ошо райондың Ҡарлыхан ауылынан.\nШинкова Матрёна Васильевна (1921—2014), малсылыҡ алдынғыһы. 1932 йылдан хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Бәләбәй районы М. Горький исемендәге тоҡомсолоҡ заводы эшсеһе, 1936—1981 йылдарҙа — сусҡа ҡараусы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966). Бәләбәй ҡалаһы һәм Бәләбәй районының почётлы гражданы (2000). Сығышы менән хәҙерге Татарстан Республикаһының Баулы районы Һалдат Ҡондоҙо ауылынан.\nҒәлим Дәүләди (1936—15.04.2016), шағир һәм яҙыусы, тәржемәсе. 1968 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. 1960—1979 йылдарҙа (өҙөөклөктәр менән) Башҡортостан китап нәшриәте, артабан Башҡорт АССР-ы Яҙыусылар союзының әҙәби консультанты һәм нәфис әҙәбиәтте пропагандалау бюроһы директоры. Сергей Чекмарёв (1987) һәм Булат Рафиҡов (2005) исемендәге премиялар лауреаты.\nРафиҡов Биктимер Ҡорбанғәли улы (1936), партия органдары һәм муниципаль хеҙмәт ветераны. 1956—1990 йылдарҙа КПСС-тың Стәрлетамаҡ район комитеты инструкторы, Салауат исемендәге колхоздың партком секретары; 1990 йылдан Уҫылы ауыл Советы рәйесе урынбаҫары, 1992—2006 йылдарҙа Уҫалы ауыл хакимиәтенең эштәр идарасыһы. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ һәм «Почёт Билдәһе» ордендары кавалеры. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, райондың почётлы гражданы (2013). Сығышы менән Үрге Уҫылы ауылынан.\nПавлова Алла Анатольевна (1961), педагогик хеҙмәт ветераны, Өфөләге 31-се мәктәптең рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы. Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы, Рәсәй Федерацияһының почётлы дөйөм белем биреү хеҙмәткәре. Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.\nГлезденёв Павел Петрович (суҡынғанға тиклем Миндияров Исламгәрәй Яковлевич, 1867—28.05.1923), мари мәғрифәтсеһе, әҙип һәм этнограф. Мари нәфис әҙәбиәтенә нигеҙ һалыусыларҙың береһе. Сығышы менән бөгөнгө Башҡортостан Республикаһының Шаран районы Иҫке Томбағош ауылынан.\nТөхвәтуллин Мөнир Барый улы (1947), хеҙмәт ветераны. 1965—2007 йылдарҙа Салауат нефть химияһы комбинаты һәм «Салауатнефтеоргсинтез» берекмәһе аппаратсыһы, инженеры, цех начальнигы. РСФСР-ҙың атҡаҙанған химигы (1981). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Мәләүез районы Ергән ауылынан.\nБогомолов Анатолий Николаевич (1952), музыкант-саксофонсы. Өфө сәнғәт училищеһы уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.\nТузов Николай Фёдорович (1957), транспорт тармағы ветераны. 1982 йылдан «Башавтотранс» берекмәһенең Туймазылағы 1830-сы автоколоннаһы инженеры, 1987 йылдан — баш инженеры; 1994 йылдан Баҡалы автотранспорт предприятияһы етәксеһе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған транспорт хеҙмәткәре. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Дыуан районы Кисетевка ауылынан.\nҒайсин Айрат Рәшит улы (1962), композитор, йәмәғәт эшмәкәре. Өфө ҡалаһының 7-се музыка мәктәбе директоры. 2009-2013 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Композиторҙар союзы рәйесе.\nЧумаков Игорь Николаевич (1977—20.01.2000), Чечен Республикаһындағы террорға ҡаршы операцияла һәләк булған хәрби хеҙмәткәр. Батырлыҡ ордены кавалеры (2000, үлгәндән һуң). Сығышы менән Салауат ҡалаһынан.\nКасьянов Геннадий Михайлович (1949), хужалыҡ эшмәкәре. Мәләүез кирбес заводының генераль директоры. Башҡортостан Республикаһының 2-се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайҙың Вәкилдәр Палатаһы депутаты. Башҡортостандың атҡаҙанған төҙөүсеһе. Мәләүез районы һәм Мәләүез ҡалаһының почётлы гражданы (2010).\n1770: Томас Иоганн Зеебек, Германия физигы.\n1830: Эдвард Мейбридж, Бөйөк Британия фотографы, «Zoopraxiscope» кино күрһәтеү ҡоролмаһын уйлап сығарыусы.\n1835: Леопольд II, 1865—1909 йылдарҙа Бельгия короле.\n1865: Чарлз Протеус Штейнмец, АҠШ электротехнигы.\n1865: Эрих Людендорф, Германияның хәрби һәм сәйәси эшмәкәре, генерал.\n1895: Мишель Симон, Швейцария һәм Францияның театр һәм кино актёры, гротеск авторы.\n1905: Джеймс Уильям Фулбрайт, АҠШ сенаторы, һуңынан уның исемен алған мәғариф программаһы авторы.\n1920: Василий Карцев, СССР футболсыһы, тренер.\n1925: Эрнст Неизвестный, СССР һәм АҠШ скульпторы, график.\n1938: Виктор Черномырдин, СССР-ҙың һәм Рәсәйҙең хужалыҡ һәм дәүләт эшмәкәре, 1993—1998 йылдарҙа Рәсәй Хөкүмәте Рәйесе.\n1965: Полина Поризкова, АҠШ актрисаһы, фотомодель, сығышы менән Чехословакиянан.\n1965: Марк Пеллегрино, АҠШ кино актёры.\n1985: Анна Ҡунаева, Рәсәй биатлонсыһы, XXIV Бөтә донъя ҡышҡы универсиаданың өс тапҡыр чемпионы (2009), Рәсәйҙең халыҡ-ара класлы спорт мастеры (2010).\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=9_апрель&oldid=1124221 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 10 апрель 2022 в 16:41\nБыл бит һуңғы тапҡыр 16:41 10 апрель 2022 үҙгәртелгән.