Глазго — Башҡорт Википедияһы\nБыл терминдың башҡа мәғәнәләре лә бар, ҡарағыҙ: Глазго (мәғәнәләр).\nГла́зго (ингл. Glasgow [ˈɡlɑːzɡoʊ], скотс Glesga, гэл. Glaschu [ˈkɫ̪as̪xu]) — Шотландияның иң ҙур һәм халыҡ һаны буйынса Бөйөк Британияла дүртенсе (Лондон, Бирмингем һәм Лидстан һуң) ҡала. Глазго-сити округының административ үҙәге. Шотландияның үҙәк өлөшөнөң көнбайышында, Клайд йылғаһы буйында (тамағынан 32 км алыҫлыҡта) урынлашҡан.\nИл Бөйөк БританияБөйөк Британия\nКоординаталар 55°52′12″ с. ш. 04°16′12″ з. д.HGЯO\nВнутреннее деление 21 административ округ\nМайҙан 175,5  км²\nХалыҡ 621 020 кеше (2017)\nАгломерация 1 817 800\nЭтнохороним глазголы, глазголылар\nСәғәт бүлкәте UTC+0, йәй UTC+1\nТелефон коды 0141\nПочта индексы G1-G80\nАвтомобиль коды SA-SJ\nРәсми сайт glasgow.gov.uk (инг.)\nТакого района нет в справочнике Глазго-Сити\nГлазго VI быуат уртаһында нигеҙләнгән, Урта быуаттарҙа Шотландияның мөһим дини һәм мәғариф үҙәктәренең береһе тип һаналған. XVIII быуат сәнәғәт инҡилабы уны Бөйөк Британияның эре сәнәғәт (бигерәктә караптар эшләү өлкәһендә) үҙәктәренең береһенә әйләндерә, ә артабанғы йөҙ йыллыҡта ҡала иҡтисадының сәскә атыуы шундай масштабтар ала, хатта уны империяның икенсе ҡалаһы (Лондондан һуң) тип иҫәпләнгән. XX быуат аҙағында, 1920—1970-се йылдарҙа кисерелгән көрсөктән һуң (уның эҙемтәләре арҡаһында халыҡ һанының ҡырҡа кәмеүе һәм йәшәү кимәленең түбәнәйеүе булған), Глазго властары тарафынан ҡаланың мәҙәни һәм иҡтисади күтәрелеүенә йүнәлтелгән программаларҙы уңышлы тормошҡа ашырған.\n1.1 Ҡаланы нигеҙләү\n4.1 Демографик мәғлүмәттәр\n8.1.2 Эшлекле район\n8.4 Ҡаланың көньяғы\n8.5 Ҡаланың төньяғы\n10.2 Музейҙар һәм галереялар\n10.3 Клубтар, концерт залдары һәм кинотеатрҙар\n10.5 Киң мәғлүмәт саралары\n12.2 Башҡа спорт төрҙәре\n12.3 Содружество уйындары\n13.1 Автомобиль транспорты\n13.2 Ҡала транспорты\n13.3 Тимер юл транспорты\n13.4 Һыу транспорты\n13.5 Һауа транспорты\n14 Туғанлашҡан ҡалалар\nКелвингроув галереяһы фасадында изге Мунго һәйкәле\nКлайд йылғаһы үҙәнендә неолит осоронда уҡ тәүге торамаларҙың килеп сығыуын археологик ҡаҙыныуҙар дәлилләй. Һуңыраҡ хәҙерге Глазго биләмәләренә кельт ҡәбиләләре килеп урынлаша. 142—144 йылдарҙа Британияны баҫып алған римлылар төньяҡ ҡәбиләләр яуҙарынан бриттарҙы ҡурсалау маҡсатында Шотландияның бер ярынан икенсе яр буйына ҡәҙәр һаҡланыу нығытмаһын («Антонин валы») төҙөй. Валдың ҡалдыҡтары Глазгоның ситендә һаманда һаҡланып ҡалған.\nҠаланы нигеҙләүсе тип христиан миссионеры изге Мунго иҫәпләнә. Риүәйәткә ярашлы, 543 йылда ул Молендинар йылғаһы буйында монастыргә нигеҙ һала, хәҙерге ваҡытта был урында изге Мунго ғибҙәтханаһы урынлашҡан. Был риүәйәт яҡынса 1185 йылда Фернестан килгән монах-ариограф Жослен тарафынан яҙып алынған һәм башҡа бер ниндәй сығанаҡ менән дөрөҫләнмәй, әммә йола буйынса изге Мунго һәм уның әсәһе Тенева Глазгоның ҡурсалаусыһы тип иҫәпләнә, ә Мунгоның һүрәте ҡала гербында төшөрөлгән.\nГерб ҡалаға 1866 йылдың 25 октябрендә Шотландияның геральдик хеҙмәт башлығы лорд-лайон тарафынан бирелгән. Унда төшөрөлгән символдар алдараҡ Глазгоның мисәттәрендә ҡулланылған һәм изге Мунго тормошона тура бәйле тип иҫәпләнгән дүрт мөғжизәне һүрәтләй:\nHere is the bird that never flew / Был ҡош, ул бер тапҡырҙа осмаған\nHere is the tree that never grew / Был ағас, ул үҫмәгән\nHere is the bell that never rang / Был ҡыңғырау, ул сыңламаған\nHere is the fish that never swam / Был балыҡ, ул йөҙмәгән\nГлазго Бөйөк Британияның төньяҡ-көнбайышында, Урта Шотландия уйһыулығының үҙәк өлөшөндә Клайд йылғаһы буйында (тамағынан 32 км алыҫлыҡта) урынлашҡан. Диңгеҙ кимәленән бейеклектәр 70—200 м аралыҡта тирбәлә.\nҘур миҡдарлы яуым-төшөм менән океаник климатҡа эйә. Миҙгел ара тирбәлеүҙәр ҙур түгел — 10 °C саҡ ҡына юғарыраҡ. Йәй һалҡын, еүеш һәм ямғырлы, ҡыш йомшаҡ, шулай уҡ башлыса болотло.\nҠалала үҫемлектәр донъяһы бихисап яһалма ултыртылған ағастар һәм ҡыуаҡтар, аллеялар, парктар (Глазгола улар яҡынса 70) менәнт күрһәтелгән. Башлыса был яр буйы һәм уртаса бүлкәттең флораһы — ҡарағайҙар һәм ҡарағастар. Ҡурсаулыҡтарҙың береһендә таш күмер дәүере сигиллярияларының ташҡа әүерелгән һаҡланып ҡалған.\n2001 йылғы йән иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы, ир-егеттәр Глазго халҡының 47,07 %, ә ҡатын-ҡыҙҙар 52,93 % тәшкил итә. Бәлиғ булып никахҡа инмәгән кешеләрҙең өлөщө уртаса Шотландия буйынса күрһәткестән күпкә юғарыраҡ һәм 40,98 % тәшкил итә. Гэл телен белгән кешеләрҙең проценты — 0,94 %.\n1755 йылдан 2001 йылға тиклемге осорҙа Глазго халыҡ һанының үҙгәреүе\nЙән иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы ҡала халҡының ҙур өлөшөн шотландтар (89,62 %) тәшкил итеүенә ҡарамаҫтан, Глазгоны Шотландияның иң күп милләтле ҡалаһы тип атарға мөмкин. Ҡалала ҙур ғына Пакистан диаспораһы бар (Шотландия пакистанлыларының яртыһы — 2,7 % йәғни 15 мең кешенән күберәк). Бынан башҡа Глазгола 4,11 % инглиздәр, 1,59 % ирландтар, 1,07 % континенталь Европанан килгәндәр, 0,72 % Һиндостан диаспораһы ((Шотландия һиндостанлыларының сиреге), 0,67 % ҡытайҙар, 0,31 % ҡара тәнлеләр, 0,17 % валлийҙар, 0,04 % Бангладеш диаспораһы, һәм шулай уҡ башҡа милләттәрҙең тағы ла аҙыраҡ һанлы төркөмдәре.\nЙәниҫәп барышында алынған һораунамәгә ярашлы Глазгола дини инаныуҙар артабанғыса бүленә. Өстән ике өлөшө үҙҙәрен христиан тип иҫәпләй, дөйөм һандан 31,5 % — Шотландия сиркәүе диндарҙары, ә 29,2 % — католиктар. Халыҡтың сиректән саҡ ҡына аҙы — атеистар (22,7 %). Башҡа конфессия вәкилдәренең өлөштәре ҙур түгел — 3,1 % мосолман, 0,4 % сикх, 0,2 % буддист, 0,2 % йәһүд һәм 0,2 % индуист. Ҡала халҡының 7,8 % диндәре тураһында һорауға яуап бирергә ҡыйынһынған.\nГлазгола 4 христиан кафедраль собоҙар (изге Мунго соборы, изге Эндрю соборы, изге Мария соборы һәм изге Лука соборы), 13 мәсет (улар араһында — Шотландияла иң ҙуры), 7 синагога бар. Бынан башҡа индуизм ғибәҙәтханаһы бар, ә 2007 йылдп сикхилар өсөн ғибәҙәтхана төҙөлгән.\nГлазго һәм яҡын тирәләге ҡалаларҙың халҡы араһында инглиз-шотланд теле нигеҙендәге диалект (Glasgow Patter) таралған. Уның айырмалыҡтары булып төбәк һүҙҙәренең күплеге, шулай уҡ ижектәрҙе һәм өндәрҙе алмаштырыу йәки «йотоу» күҙәтелә. Мәҫәлән, th һүҙ башында /h/ тип әйтелә, t хәрефе йыш ҡына /r/ менән алмаштырыла, /ʌu/ лифтонгы /k/ алдынан /o/ алмаштырыла һәм башҡалар.\nГлазгоның 21 округы\nГлазго 21 административ округтан тора, уларҙың һәр береһенән ҡала советының 3 йәки 4 ағзаһы һайлана.\nҠала менән идаралыҡ Глазгоның Муниципаль советы ҡарамағында тора. Совет ултырыштары ҡала үҙәгендә Джордж-скверҙа урынлашҡан Ҡала палаталарының бинаһында уҙғарыла.\nҠала палаталарының залы, бында Глазго муниципаль совет ағзаларының ултырыштары уҙа\nШотландия парламентына Глазгонан 17 ағза (дөйөм иҫәптең 23 %), ә Бөйөк Британия парламентына — 9 ағза һайлана.\nXX быуатта киҫкен иҡтисади төшкөнлөктө кисереп, ҡала тора-бара элекке позицияларына ҡайта. Хәҙер Глазго, Эдинбург менән берлектә, йәнә төбәк иҡтисадының этәргесе тип иҫәпләнә (был ике ҡаланың ЭТП-ның суммаһы дөйөм Шотландия күрһәткесенең 67 % тәшкил итә). Ҡала биргән эш урындарының һаны 1993 йылда 309 меңдән 2006 йылда 419 меңгә тиклем артҡан, һәм һуңғы 25 йыл эсендә иң юғары кимәлгә барып еткән. Ҡаланың иҡтисади үҫеш темпы йыл һайын 4,4 % тәшкил итә, был Ьөйөк Британияла икенсе күрһәткес (Лондондан һуң) — тик 2005 йылда ғына 17 меңдән ашыу яңы эш урындары булдырылған, ә Глазго иҡтисадына шәхси инвестициялар индереү 2006 йылда 4,2 миллиард фунт стерлингҡа барып еткән. Бынан тыш эшһеҙлек кимәленең етеҙ кәмеүе билдәләнгән (һуңғы 9 йыл эсендә 45 %-ҡа). Ҡала ЭТП-ы 2006 йылда 12,8 миллиард фунтов стерлингы тәшкил иткән, шул уҡ ваҡытта халыҡтың йән башына ТЭП күрһәткесе (£21 905) буйынса Европа ҡалалары араһында Глазго 11-се урынды биләй.\nҺуңғы 20 йыл эсендә Глазгола иҡтисадты ҙур диверсикаициялау булды: сәнәғәттең традицион тармаҡтары (караптар яһау һәм ауыр машиналар эшләү) төп урынды хеҙмәтләндереү өлкәһенә (финанс секторының үҫешен, коммуникациялар, һаулыҡ һаҡлау, ваҡ сауҙа итеү һәм башҡаларҙы үҙ эсен ала) биргән. Ҡала иҡтисадының мөһим урынын туризм биләй — Бөйөк Британияла популярлыҡ буйынса Глазго өсөнсө ҡала булып тора (Лондон һәм Эдинбургтан һуң) һәм йыл һайын яҡынса 4 миллион туристарҙы ҡабул итә.\nГлазгола бер нисә эре компанияларҙың штаб-фатирҙары урынлашҡан, улар араһында Scottish Power энергетика компанияһы бар.\nКлайд йылғаһының төньяҡ ярындағы, көнсығыштан Хай-стрит (ҡаланың иң боронғо урамы), көньяҡта йылға һәм төньяҡ менән көнбайышта М8 магистрале менән сикләнгән ҡала киңлеге Глазгоның үҙәге булып тора. Изге Мунго соборы (Хай-стриттың төньяғында) һәм Глазго-кросс майҙаны (Хай-стриттың көньяғында) араһындағы өлкә ҡаланың тарихи үҙәге булып тора.\nТолбут сәғәт башняһы\nДжордж-сквер Глазгоның йөрәге булып тора, уның бер яҡ ситендә муниципалитет ултырыштары уҙғарыу урыны — Ҡала палаталары урынлашҡан. Төп йәйәүлеләр урамдары — Бьюкенен-стрит (Buchanan Street), Аргайл-стрит (Argyle Street) һәм Сокихолл-стрит (Sauchiehall Street). Ҡаланың үҙәгендә төп иҫтәлекле урындар, театрҙар, музейҙар һәм галереялар ғына түгел, ә бихисап ресторандар, кафелар һәм сауҙа үҙәктәре лә тупланған, был ошо ҡала өлөшөн шопинг һәм күңел асыу өсөн уңайлы урынға әйләндерә.\nҠала үҙәгенең көнсығыш секторында урынлашҡан Мерчант-Ситила (Сауҙа ҡалаһы) XVIII—XIX быуаттарҙа тәмәке, шәкәр һәм башҡа тауарҙар менән сауҙа итеүҙә аҡса эшләгән бай коммерсанттар төпләнгән. Иҡтисади көрсөк осоронда күп биналар төшөнкөлөккә бирелгән, әммә 1980-се йылдарҙа районды тергеҙеү буйынса проект ебәрелә һәм хәҙер реставрацияланған неоклассик йорттарҙы һәм элекке сауҙа складтарын ҡиммәтле магазиндар, ресторандар һәм кафелар биләй. Кварталдың төп биш урамы киҫешкән урын — Глазго-кросс — Мерчант-Ситиҙың үҙәге булып тора, ә майҙан үҙәгендә Толбут сәғәт башняһы урынлашҡан.\nIFSD районында Clyde Arc күпере\nГлазго үҙәгенең көнбайыш секторында ҡааның финанс учреждениелары тупланған квартал урынлашҡан. Бөйөк Британияның иң ҙур эшлекле үҙәктәрене береһе булараҡ (Лондон һәм Эдинбургтан һуң) рәсми рәүештә Халыҡ-ара финанс операциялары районы (IFSD) исемен йөрөтә, әммә уны ғәҙәттә «квадрат километры» йәки «Клайд Уолл-стриты» тип атайҙар. Кварталды үҫтереү буйынса проекттың бюджеты 2001 йылда старт ала. Квартал сиктәрендә төрлө финанс төркөмдәренең вәкилектәре урынлашҡан (шул иҫәптән Бөйөк Британия территорияһындағы ун алдынғы страховкалау компанияларынан һигеҙенең штаб-фатирҙары урынлашҡан): Abbey, Aviva, Barclays, Direct Line, HBOS, JP Morgan, Lloyds TSB, Morgan Stanley, National Australia Group, Royal Bank of Scotland һәм башҡалар. 2005 йылда IFSD Бөйөк Британияла регенерация буйынса иң уңышлы коммерция проекты тип таныла.\nБыл ҡаланың иң шаулы һәм космополитик өлөшө, бында модалы кафелар, барҙар, ҡиммәтле магазиндар, клубтар, ресторандар һәм ҡунаҡханалар тупланған. Төп урамы — Байрс-роуд. Вест-Энд сиктәрендә Глазго университеты (уның төп иҫтәекле урыны), Келвингроув паркы, BBC Scotland телекомпанияһының штаб-фатиры, Шотландия күргәҙмә һәм конференц-үҙәге, Келвин-холл спорт аренаһы һәм бер нисә музейҙар — Келвингроув художестволы галереяһы һәм музейы, Хантерҙың художестволы галереяһы. Вест-Эндта ҡала студенттарының күбеһе йәшәй. Йыл һайын июндә уның территорияһы Глазгоның иң ҙур фестивален — West End фестивален уҙғарыу урынына әүрелә.\nТрон-стилл сәғәт башняһы һәм Изге Мунго соборы — Ист-Эндтың — ҡаланың иң боронғо өлөшөнөң төп ориентирҙары булып тора. Собор янындағы убала ҡала зыяраты урынлашҡан, ул 1831 йылдан күренекле ҡала кешеләренең ерләнеү урыны булып тора. Зыяраттың үҙәгендә шотланд дини реформаторы Джон Нокс һәйкәле урынлашҡан, ә ҡайһы бер ҡәбер өҫтөндәге ҡоролмалар билдәле архитекторҙар Чарльз Ренни Макинтош һәм Александр Томсон проекттары буйынса эшләнгән. Ист-Эндтың башҡа иҫтәлекле урындары — Прованд поместьеһы, Баррас баҙары, The Barrowlands дансингы, иң элекке Глазго-Грин ҡала паркы (бында XII быуаттан алып йыл һайын йәрминкә уҙғарыла) һәм Селтик-парк футбол стадионы.\nТорлаҡ кварталдарынан тыш, ҡаланың көньяғында бер нисә ҙур гольф-клубтары, Хэмпден Парк футбол стадиондары һәм эре парктар (шул иҫәптән Куинз-парк, Беллахьюстон-парк һәм Поллок-парк) урынлашҡан.\nҠала халҡының иң ярлы ҡатламдары йәшәгән Глазгоның төньяҡ кварталдары — социаль нисбәттә Шотландияның иң проблемалы урыны булып тора. Статистика буйынса, бында иң күп һанда тулы булмаған ғаиләләр тупланған, ҡала буйынса иң юғары эшһеҙлек һәм үҙ-үҙенә ҡул һалыуҙар кимәле. Һаулыҡ һаҡлау өлкәһендәлә критик ситуация барлыҡҡа килгән — наркотиктарҙы дозанан артыҡ ҡулланыуҙан үлемдәр төньяҡ Глазгола Шотландия буйынса уртаса күрһәткестән биш тапҡыр юғарыраҡ. Яман шеш һәм йөрөк ауырыуҙарынан үлем осраҡтары шулай уҡ юғары. Хәҙерге ваҡытта властар тарафынан төньяҡ Глаголағы хәлде яҡшыртыу өсөн бер нисә программа ҡабул ителгән. Төп маҡсаттары — яңы эш урындарын булдырыу, тормош кимәлен күтәреү, урындағы эшҡыуарҙарға ярҙам күрһәтеү һәм башҡалар.\nИзге Мунго кафедраль соборынан тыш, Глазгоның урта быуат архитектураһы һаҡланмаған тиерлек. Элек ҡаланы уратҡан бихисап сиркәү биналарынан хәҙер тик XV быуатҡа ҡараған Прованд поместьеһы һаҡланып ҡалған. Эдинбургтан айырмалы рәүештә хәҙерге Глазгола XIX быуаттан иртәрәк төҙөлгән биналарҙы бик һирәк осратырға мөмкин. Улар араһынан иң билдәлеләре — 1529 йылдан алып һаҡланған Трон-театрҙың сәғәт башняһы, Толбут башняһы һәм архитектор Роберт Адам тарафынан 1791-1794 йылдарҙа төҙөлгән Сауҙа йорто (Трейдс-холл).\nҠаланың архитектура мираҫының ҙур өлөшө XIX быуатҡа һәм XX быуат башына ҡарай, был осорҙа Глазго Империяның икенсе ҡалаһы тип иҫәпләнгән. Был осорҙағы йорттар төрлө стилдә төҙөлгән. Венеция стилендә Глазгоның ҡала палаталары (1888), Гарднерҙарҙың элекке складтары (1856), Темплтондың балаҫ фабрикаһы (1892), Ca’d’Oro бинаһы (1872) төҙөлгән. Неоклассик стилдә Каледония сиркәүе (1857) һәм Хәҙерге заман сәнғәте галереяһы (был бина ҡасандыр тәмәке магнаты Уильям Каннингемдеке булған һәм 1778 йылда төҙөлгән, әммә XIX быуатта ул үҙгәртеп ҡорола) төҙөлгән. Неоготик стиленең һыҙаттары Изге Мария (1873), Изге Эндрю (1817) һәм Изге Лука (1877) кафедраль соборҙарының тышҡы йөҙөндә күренә.\nГлазгола иң мөһим хәҙерге заман архитектура проектарына Король концерт залы бинаһын (1990), Глазго фән үҙәге бинаһын (2001), Шотландия күргәҙмә һәм конференц-үҙәк комплексын (1983 йылдан 2007 йылға тиклем), Buchanan Galleries (1999) һәм St Enoch Centre (1989) сауҙа үҙәктәрен индерер кәрәк.\nҠала йөҙөнөң формалашыуына иң ҙур йоғонто яһаған архитекторҙар:\nЧарльз Ренни Макинтош. Сәнғәт һөйөүселәр йортоноң эскизы\nАлександр Томсон — неоклассик стилдә унлаған йортҡа проект төҙөй.\nГлазгоны икегә бүлгән йылға аша төрлө типтағы (аҫылмалы, вант, аркалы һәм башҡа) ике тиҫтә күперҙәр ҡала күренешенә өҫтәмә матурлыҡ бирә. Улар араһында йәйәүлеләр өсөн дә, автомобиль һәм тимер юл күперҙәре бар. Һаҡланғандарҙан иң боронғоһо — Саус-Портленд-стрит күпере, изге Эндрю күпере һәм Виктория-бридж — XIX быуаттың уртаһында төҙөлгәндәр. Иң һоҡландырғыстарының береһе — Clyde Arc арка күпере (2006 йылда төҙөлгән), йылғаны мөйөш яһап үткәнгә урындағы халыҡ уны «Кәкре күпер» (ингл. Squinty Bridge) тип йөрөтә.\nҠала биләмәләрендә урынлашҡан 70 парктар араһынан артабанғыларҙы билдәләп үтергә кәрәк:\nКелвингроув паркы — викториан стилендәге парктың классик образдарының береһе — 1852 йылда Джозеф Пакстон проекты буйынса һалынған һәм шунан алып ҡала халҡының иң популяр ял итеү урыны булып тора. Уның территорияһында Келвингроув художестволы галереяһы һәм музейы, теннис корттары, крокет һәм үләндә боулинг уйындары өсөн майҙансыҡтар, балалар уйын майҙансыҡтары урынлашҡан.\nКуинз-парк — королева Мария Стюарт хөрмәтенә аталған һәм 1857 йылда асылған (проекттың авторы йәнә Джозеф Пакстон була). Келвингроув һымаҡ, Куинз-паркы ял итеү өсөн төрлө мөмкинлектәр тәҡдим итә (уның биләмәләрендә спорт майҙансыҡтары, кафе һәм барҙар, пикник өсөн майҙансыҡтар һәм башҡалар бар).\nГлазго-Грин — Глазгоның иң боронғо ҡала паркы, уның инеше XV быуат уртаһынан башлана, был ваҡытта епископ Тёрнбулл сиркәү ерҙәренең бер өлөшөн — Глазго-Гринды йәмғиәт ҡулланылышына тапшыра — хәҙерге заманда ул төрлө мәҙәни саралар (волынкала уйнаусыларҙың халыҡ-ара фестиваленән алып йыл һайын үткәрелгән фейерверктар байрамына тиклем) уҙғарыу өсөн яратҡан урын булып тора. Парк ситкәрендә Халыҡ һарайы, Темплтондың балаҫ фабрикаһы һәм футбол үҙәге урынлашҡан.\nГлазгоның ботаника баҡсалары 400 меңгә тиклем кешеләрҙе ҡабул итә, улар 1817 йылда асыла һәм тропик орхидея, бегония һәм ағас рәүешле көкөртмәле коллекциялары менән танылған. Баҡсаларҙың төп иҫтәлекле урыны — Киббл һарайы, эсендә мәрмәр скульптуралы XIX быуатта төҙөлгән нәфис быяла оранжерея.\nКиббл һарайының эсендә\n1990 йылда Европаның Мәҙәни баш ҡалаһы тип иғлан ителгән ҡаланың мәҙәни тормошо күп төрлө. Глазгола сәнғәткә бәйле булған милли ойошмаларҙың күбеһе, шул иҫәптән Шотландия операһы, Шотландия балеты, Шотландияның милли театры, Шотландия король милли оркестры, Хәрби-һауа көстәренең Шотландия симфоник оркестры һәм Шотландияның милли йәштәр театры урынлашҡан. 1999 йылда Глазго шағир-лауреатын раҫлау традицияһы барлыҡҡа килә, 2005 йылдан был маҡтаулы исемде шағирә Лиз Локхед йөрөтә.\nГлазгоның театрҙарында башҡарыу сәнғәтенең барлыҡ спектры күрһәтелгән. Король театрының репертуарын классик пьесаларҙы, опера һәм балет спектаклдәрен сәхнәләштереү тәшкил итә. 1904 йылда нигеҙләнгән һәм үҙ диуарҙарында Сара Бернарҙы ҡаршылаған «Павильон» театр-варьетеһы сәхнәһендә мюзиклдар һәм төрлө тамашалар ҡуйыла. Бынан тыш ул Шотландияның берҙән-бер шәхси театры булып тора. XX быуат башында шулай уҡ Кингс-театр асылған, ул Бродвей традицияларын дауам итеүсе вест-энд мюзиклдарын сәхнәләштереүҙә махсуслашҡан. Глазгоның башҡа күренекле майҙансыҡтары араһында Трон-театр, Ситизенс-театр һәм бер нисә бәләкәй театрҙар бар, улар хәҙерге заман һәм эксперименталь драма сәнғәтенә йүнәлтелгән.\nМузейҙар һәм галереяларҮҙгәртергә\nКелвингроув художестволы галереяһы һәм музейы\nҺынлы сәнғәт әҫәрҙәренең һәм башҡа сәнғәт объектарының иң ҙур коллекцияһы Келвингроув художестволы галереяһы һәм музейында күрһәтелгән, ул Шотландияның иң күп халыҡ йөрөгән музейҙарҙың береһе булып тора. Уның экспонаттары араһында Рембрандт, Рубенс, Тициан, Ван Гог, Клод Моне, Пикассо, Сальвадор Дали картиналары бар. Уларҙан Баррел коллекцияһы ҡалышмай. 1944 йылда эшҡыуар һәм филантроп Уильям Баррел ҡалаға яҡынса 9 мең экспонат бүләк итә, улар төрлө илдәрҙең һәм дәүерҙәрҙең сәнғәтен күрһәтә — был Боронғо Ҡытай, Мысыр, Греция һәм Рим оҫталарының эштәре, импрессионистарҙың (шул иҫәптән Дега һәм Сезанндың) картиналары, скульптура, урта быуат һәм мосолман сәнғәте әйберҙәре, ҡорал һәм доспехтар коллекцияһы, гобелендар һәм витраждар. Глазгоның башҡа музейҙары һәм галереялары:\nХәҙерге заман сәнғәте галереяһы (экспонаттары араһында — Уорхол һәм Хокни эштәре)\nХәҙерге заман сәнғәте галереяһы (GoMA)\nХантер художестволы галереяһы\nИзге Мунго дини тормош һәм сәнғәт музейы\nШотландия ауыл тормошо милли музейы\nШотландия футбол музейы\nШотландия мәктәп музейы.\nКлубтар, концерт залдары һәм кинотеатрҙарҮҙгәртергә\nThe Barrowlands дансингы\nҠаланың музыкаль сәхнәһе — Бөйөк Британияла иң зауыҡлыларының береһе. Ҙур майҙансыҡтары араһында, Король концерт залы һәм Шотландия күргәҙмә һәм конференц-үҙәгенән тыш, әһәмиәтлеге буйынса икенсе булған британ рок-майҙансығын — Ист-Эндтағы The Barrowlands дансингын билдәләп үтер кәрәк, уның сәхнәһендә күп кенә популяр төркөмдәр (The Cure, The Smiths, Megadeth, Metallica һәм башҡалар) сығыш яһаған. King Tut's Wah Wah Hut клубындағы тере концерттарҙы айырым атап үтер кәрәк, бында 1993 йылда Oasis төркөмө сығыш яһағандан һуң Creation Records компанияһы менән контракт төҙөй. Глазгоның төнгө клубтары, илдең башҡа ҙур ҡалаларында кеүек, бик күп төрлө музыкаль жанрҙарға йүнәлгән. Уларҙан иң популяры: The Arches, Blanket, Campus, Cathouse, Cube, Garage, Tiger Tiger, The Tunnel һәм башҡалар. Глазго — Belle & Sebastian, Glasvegas, Franz Ferdinand, The Fratellis, Mogwai, Primal Scream,Simple Minds, Texas, Travis, Camera Obscura, Chvrches музыкаль төркөмдәренең тыуған ере.\nГлазгола 10-дан артыҡ кинотеатрҙар эшләй, улар араһында 2001 йылда асылған һәм донъяла иң бейек кинотеатр булараҡ Гиннесс рекордтар китабына индерелгән 18 заллы Cineworld бар.\nWest End фестивалендә барабансыларҙың парады\nҠаланың фестиваль тормошо — Шотландияла иң бай булып тора. Әммә фестиваль айы август булған Эдинбургтан айырмалы рәүештә, Глазгола фестивалдәр йыл әйләнәһенә уҙғарыла. Уларҙан иң әһәмиәтлеһе — West End фестивале, ул 1996 йылдан башлап июндә үткәрелә. Был йылдың иң ҙур фестиваль ваҡиғаһы булып тора, бында урам театрҙары сығыштары, музыка һәм бейеү саралары, карнавал атлауҙар, парадтар һәм башҡалар инә.\nГлазгола ҡала һәм төбәк киң мәғлүмәт сараларының офистары урынлашҡан. Айырым атап үткәндә:\nScottish Television һәм BBC Scotland (BBC филиалы) телекомпанияларының һәм BBC Radio Scotland радиостанцияһының штаб-фатирҙары;\nШотландия биләмәләрендә таратылған гәзиттәрҙең — Daily Record, Evening Times, Sunday Mail һәм The Herald офистары;\nБөйөк Британияның The Sun, Daily Mail, The Times һәм The Sunday Times гәзиттәренең төбәк мөхәрририәттәре;\nThe Digger, The Glaswegian, The Glasgow East News һәм башҡа ҡала гәзиттәренең мөхәрририәттәре.\nҠалала 37 асыҡ китапхана бар. Улар араһында Европаның иң ҙур белешмә китапханаһы — Митчелл китапханаһы (1877 йылда табак магнаты Стивен Митчелл васыяты буйынса нигеҙләнгән), уның фондына 1,3 миллион китап һәм 35 мең карта, шулай уҡ фотографиялар, микрофильмдар һәм гәзит архивтары инә.\nГлазгола 184 башланғыс мәктәп һәм 29 урта мәктәп, урыҫ мәктәбе, һәм шулай уҡ махсус белемгә мохтажлы балалар уҡыған 34 мәктәп бар. Бер нисә мәктәптәрҙә уҡытыу гэл телендә алып барыла.\nҠаланың юғары уҡыу йорттары:\nГлазго университеты — 1451 йылда асылып, нигеҙләнеү датаһы буйынса Шотландияла (Сент-Эндрюс университетынан һуң) икенсе булып тора. Университеттың туғыҙ факультетында 23 меңдән ашыу студент белем ала.\nСтратклайд университеты — 1796 йылда нигеҙләнгән, уның биш факультетында 25 меңдән ашыу студент уҡый.\nКаледония университеты — 1875 йылда колледж булараҡ асыла, университет статусын 1993 йылда ала, уның өс факультетында 17 меңдән ашыу студент белем ала.\nУниверситеттарҙан тыш ҡалала бер нисә колледж һәм академия бар — Шотландия музыка һәм драма король академияһы, Сәнғәт мәктәбе, Диңгеҙ колледжы, Коммерция колледжы һәм башҡалар. Студенттарҙың һаны буйынса — 168 мең кеше — Глазго Шотландияла беренсе һәм Бөйөк Британияла (Лондондан һуң) икенсе урындарҙы биләй.\nГлазго — Шотландияның иң көслө футбол клубтарының — «Селтик» һәм «Рейнджерс»тең, шулай уҡ «Партик Тисл» һәм «Куинз Парк» командаларының ватаны. Уларҙан тыш Глазгола 6 клуб булған — «Клайд» (хәҙер Кимбернолдта) һәм йәшәүҙән туҡтаған «Терд Ланарк», «Камбасленг», «Порт Глазго Атлетик», «Коулейрс» һәм «Клайдсдэйл» командалары. Глазгоның өс футбол стадионы — «Селтик парк» (һыйыҙырышлығы — 60832 кеше), «Хэмпден Парк» (52670 кеше) һәм «Айброкс» (51082 кеше) һыйыҙырышлығы буйынса Шотландияның футбол стадиондары араһында тәүге урындарҙы биләйҙәр. Глазго донъяла тәүге халыҡ-ара футбол матчының уҙғарыу урыны булып иҫәпләнә. Был матчта 1872 йылдың 30 ноябрендә Англия һәм Шотландия йыйылма командалары осраша, уйын 0:0 тигеҙ иҫәбе менән тамамлана.\nБашҡа спорт төрҙәреҮҙгәртергә\nҠаланың Glasgow Warriors профессиональ регби командаһы Шотландия, Ирландия һәм Уэльстың башҡа командалары кеүек Кельт лигаһында сығыш яһай. Шулай уҡ 1997 йылда Glasgow Hawks һәүәҫкәр регби командаһы ойошторола. Ҡаланың беҙән-бер баскетбол командаһы Scottish Rocks тип атала һәм Британия баскетбол лигаһында сығыш яһай. Бынан тыш 1984 йылда Глазгола Glasgow Lions тигән тәүге америка футболы һәүәҫкәр командаһы барлыҡҡа килә, шулай итеп был спорт төрөнөң Шотландиялағы тамырҙары ошонда башлана. Шинти уйыны буйынса ла бер нисә команда бар. Ҡаланың төп спорт ареналары (футболдан тыш) — Келвин-холл һәм Скотстундағы стадион, бында 2003 йылда Бадминтон милли академияһы асыла. Шул уҡ 2003 йылда Глазго Европаның спорт баш ҡалаһы тип атала.\nУйындар үткәреүгә заявканың логотибы\n2014 йылғы Содружество уйындарын үҙендә ҡабул итеү хоҡуғы 2007 йылдың 9 ноябрендә Глазгоға бирелә (икенсе дәғүәсеһе — Нигерияның Абуджа ҡалаһы була). Шулай итеп Шотландия өсөнсө тапҡыр Содружество уйындарын үткәргән (1970 һәм 1986 йылдарҙа уйындар Эдинбургта уҙғарыла). Уйындар программаһына 17 спорт төрө керә: бадминтон, бокс, спорт көрәше, үләндә боулинг, велоспорт, һыу спорты төрҙәре, гимнастика, дзюдо, еңел атлетика, өҫтәл теннисы, нетбол (ҡатын-ҡыҙҙар араһында), регби (ир-егеттәр араһында), сквош, атыу, триатлон, ауыр атлетика, үләндә хоккей.\nГлазго Бөйөк Британияның иң эре транспорт төйөндәренең береһе булып тора. Илдең башҡа төбәктәре менән ҡаланы артабанғы юлдар бәйләй:\nA8/М8 — төп магистраль, Шотландияны көнбайыш ярынан көнсығыш яр буйына тиклеи киҫеп үтә һәм Глазго менән Эдинбургты тоташтыра;\nA82 — Дамбартон аша Лох-Ломондҡа һәм юғарыраҡ Шотландияның төньяҡ-көнбайышына йүнәлә;\nA80/M80 — төньяҡ-көнсығышҡа Стерлинг ҡалаһына ҡәҙәр бара;\nA74/M74 — Глазгоны Шотландияның көньяҡ өлкәләре һәм Англияның төньяҡ өлкәләре менән тоташтыра;\nA77/M77 — көньяҡ-көнбайышҡа Килмарнок аша Эр ҡалаһына тиклем бара.\nГлазго сиктәрендә юл селтәренең үҫешкән булыуына ҡарамаҫтан, автомобилгә эйә булмаған һәм башлыса йәмәғәт транспорты менән файҙаланған ҡала халҡының өлөшө уртаса Шотландия буйынса күрһәткестән (ғаиләләрҙең 34 %) күпкә юғарыраҡ (ғаиләләрҙең 56 %).\nГлазго урамдарында автобус\nЙәмәғәт транспортының координацияһы һәм үҫеше өсөн Strathclyde Partnership for Transport (SPT) дәүләт ойошмаһы яуаплы.\nҠалала яҡынса 40 автобус компаниялары эшләй, шул уҡ ваҡытта First Group компанияһына пассажирҙар ташыуҙың 70 % тиклеме тура килә. XX быуат уртаһына ҡәҙәр Глазго буйлап бихисап ике ҡатлы трамвайҙар йөрөгән и троллейбусов, ләкин ҡала халҡы транспорттың башҡа төрҙәренә өҫтөнлөк биргән һайын был селтәргә көсөргәнеш шул тиклем кәмей, хатта уны юҡ итергә тигән ҡарар ҡабул ителә. Глазго урамдары буйлап һуңғы трамвай 1962 йылдың 4 сентябрендә үтә, ә һуңғы троллейбус — 1967 йылдың майында.\n1990-сы йылдар башында еңел рельслы транспорт линияһын асып ебәрергә маташалар, әммә проект билдәһеҙ сәбәптәр менән властар тарафынан инҡар ителә.\nГлазго метрополитены линияһы — нигеҙләү датаһы буйынса донъяла өсөнсө (Лондон һәм Будапешт метрополитендарынан һуң) — 1896 йылда асыла һәм 15 станциялы әйләнәнән тора. 1970-се йылдар аҙағында линия тулыһынса модернизациялана. Глазго метрополитенының пассажирҙар йөрөшө йылына 13 миллиондан ашыу пассажир тәшкил итә. Рәсми булмаған ҡушаматы — The Clockwork Orange («Заводной әфлисун»).\nГлазго тимер юлдары Transport Scotland милли транспорт агентлығы ҡарамағында тора. Төп станциялары — Глазго-сентрал (көньяҡ йүнәлеш) һәм Куин-стрит (төньяҡ һәм төньяҡ-көнсығыш йүнәлештәр) вокзалдары. Глазго-сентрал (1999 һәм 2005 йылдарҙағы милли тимер юл бүләктәренә лайыҡ булыусы) Шотландияның иң йәнле вокзалы булып тора, бында йыл һайын 29 миллиондан ашыу кеше хеҙмәтләндерелә. Куин-стрит вокзалы ташыу күләме буйынса күпкә ҡалыша, бында йылына яҡынса 4 миллион кеше хеҙмәтләндерелә.\nЭлегерәк Глазгола бер нисә паром үткәүелдәре эшләй, ләкин күперҙәр һәм Клайд йылғаһы аҫтынан һалынған тоннель уларҙы тулыһынса тиерлек ҡыҫырыҡлап сығарҙы. Тик бер генә паром үткәүеле — Renfrew-Yoker ferry һаҡланған, ул Шотландияла иң боронғо булып тора һәм Глазгоны йылғаның ҡаршы ярында урынлашҡан Ренфру ҡалаһы менән тоташтыра. Клайд буйлап йылға трамвайҙары (2001 йылдан йылға трамвайҙары йөрөй башлағандан алып был хеҙмәт менән 200 меңдән ашыу кеше файҙаланған), шулай уҡ Waverley экскурсия пароходы йөрөй. Waverley — ҡулланышта булған донъяла иң һуңғы диңгеҙгиҙәр тәгәрмәсле пароход. 2007 йылдың июнендә гидросамолёттар хеҙмәте ебәрелә, ул Глазгоны Аргайл-энд-Бьют округы менән тоташтыра.\nГлазго халыҡ-ара аэропорты\nГлазгоны 2 халыҡ-ара аэропорт хеҙмәтләндерә:\nГлазго халыҡ-ара аэропорты (GLA) — ҡаланан көнбайышҡа табан 13 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Шотландияның иң ҙур халыҡ-ара аэропорты булып тора, бында 80-дән ашыу йүнәлеш буйынса осоштарҙы хеҙмәтләндерелә. Пассажирҙар ташыу күләме айына миллиондан ашыу кеше тәшкил итә һәм өҙлөкһөҙ арта бара.\nПрествик аэропорты (PIK) — ҡаланан көньяҡ-көнбайышҡа табан 46 км алыҫлыҡта Прествик тирәһендә урынлашҡан. Обслуживает вылеты по 27 йүнәлеш буйынса осоштарҙы хеҙмәтләндерә һәм авиаташыу күләме буйынса Шотландияла өсөнсө урынды биләй.\nГлазго артабанғы ҡалалар менән туғанлашҡан:\nРостов өлкәһе 1986\nПрованс — Альп — Лазурный Берег 2006\n↑ Analyser UV02. Тәүге сығанаҡтан архивланған 20 август 2011. 4 август 2007 тикшерелгән.\n↑ 2,0 2,1 Mid-Year Population Estimates Scotland, Mid-2017 — 19 April 2018.\n↑ 8,0 8,1 8,2 2007 Population Estimates (PDF). Тәүге сығанаҡтан архивланған 18 август 2011. 16 ғинуар 2008 тикшерелгән.\n↑ 10,0 10,1 10,2 BBC − History − 18th-century Glasgow\n↑ Commission for Racial Equality − Ethnicity profiles − Glasgow Архивная копия от 14 июль 2007 на Wayback Machine\n↑ Glasgow Mosques Архивная копия от 12 октябрь 2007 на Wayback Machine\n↑ При выборах в Парламент Шотландии избирательный округ Глазго включает в себя, помимо агломерации города, область Ратерглен (в составе Южного Ланаркшира). // Glasgow City Council − Elections Framework\n↑ 24,0 24,1 Scotland.org − Let Glasgow Flourish\n↑ 25,0 25,1 Scotsman.com − Edinburgh UK’s second most prosperous city\n↑ Scottish Enterprise — Glasgow Annual report 2005/06 Архивная копия от 6 март 2016 на Wayback Machine\n↑ Visitscotland.com − Glasgow City Centre Архивная копия от 10 сентябрь 2007 на Wayback Machine\n↑ West End by Annie Good Архивная копия от 14 октябрь 2007 на Wayback Machine\n↑ 38,0 38,1 West End Festival\n↑ Visitscotland.com − Glasgow East End Архивная копия от 3 июль 2007 на Wayback Machine\n↑ Visitscotland.com − Glasgow South Side Архивная копия от 10 сентябрь 2007 на Wayback Machine\n↑ North Glasgow CHCP newsletter\n↑ 20 Years Cultural Capitals Архивная копия от 22 август 2007 на Wayback Machine\n↑ Nights out in Glasgow Архивная копия от 6 август 2007 на Wayback Machine\n↑ King Tut’s Wah Wah Hut — History\n↑ Scotland with style − Glasgow Music & Club Scene Архивная копия от 7 октябрь 2007 на Wayback Machine\n↑ Nights out in Glasgow Архивная копия от 27 сентябрь 2007 на Wayback Machine\n↑ 69,0 69,1 69,2 Higher Education Statistics Agency\n↑ Scottish Enterprise − Geographic profile 2007 йылдың 27 май көнөнҙә архивланған.\n↑ England Football Online (инг.)\n↑ www.commonwealthgames.com 2008 йылдың 23 июль көнөнҙә архивланған.\n↑ 79,0 79,1 79,2 79,3 Glasgow City Council — Transport\n↑ Light Rail Transit Association 2011 йылдың 20 июль көнөнҙә архивланған.\n↑ SPT Subway − Facts and figures 2007 йылдың 29 декабрь көнөнҙә архивланған.\n↑ 87,0 87,1 Office of Rail Regulation — Station usage\n↑ Waverley Excursions 2009 йылдың 17 август көнөнҙә архивланған.\n↑ Glasgowairport.com Архивная копия от 24 июнь 2007 на Wayback Machine\n↑ SPT — Glasgow Airport Rail Link 2006 йылдың 23 июнь көнөнҙә архивланған.\n↑ Glasgow Prestwick Airport Архивная копия от 7 июль 2007 на Wayback Machine\n↑ Glasgow City Council — Twin Cities — Glasgow City Council. Glasgow.gov.uk (2013-10-25). Тәүге сығанаҡтан архивланған 2 апрель 2015.\nThe Glasgow Story (инг.)\nGlasgow − Scotland with style (инг.)\nUndiscoveredscotland.co.uk сайтында Глазго (инг.)\nГлазго буйынса сәйәхәтнамә\nGlasgow West End Guide (инг.)\nHistorical perspective for Glasgow (инг.)\nDetails of Glasgow (инг.)\nFuture Glasgow (инг.)\nGlasgow Sculpture (инг.)\nGlasgow Architecture (инг.)\nGlasgow Museums (инг.)\nHidden Glasgow (инг.)\nGlasgow Guide (инг.)\nGlasgow Digital Library (инг.)\nГлазгоның тарихи фотографиялары\nFlickr.com сайтында Глазгоның фотографиялары\nҠалып:Муниципальные образования Великобритании со статусом сити\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Глазго&oldid=954192 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 15 июнь 2020 в 11:27\nБыл бит һуңғы тапҡыр 11:27 15 июнь 2020 үҙгәртелгән.


Айгиз Сәләмов – республиканың иң яҡшы студент-комбайнсыһы\n8 Ноябрь 2018, 15:29\nБыйылғы ураҡта юғары һөҙөмтәләргә өлгәшкән республиканың иң яҡшы ун механизаторы иҫәбендә Ҡыпсаҡ-Асҡар ауылы егете, аграр университеты студенты Айгиз Сәләмов та “Шевроле Нива” автомобиле менән бүләкләнде.\nБуласаҡ инженер-механик әле дүртенсе курста уҡый. Бала сағынан уҡ техника менән мауыҡҡан егет руль артына ла бик иртә ултыра. Сәләмовтар нәҫелендә Айгиз беренсе механизатор ғына түгел. Уның олатаһы, Хәлим Хәбир улы ғүмере буйы колхозда тракторсы булып эшләй. Айгиздең атаһы Ҡыпсаҡ-Асҡар мәктәбе уҡытыусыһы Айтуған Хәлим улы ла - ауылдың булдыҡлы ир-уҙамандарының береһе. Ул да йәштән үк колхоз баҫыуҙарында хеҙмәт һала, мәктәпкә эшкә киткәс тә яратҡан шөғөлөн ташламай, каникул ваҡыттарында ураҡҡа сыға. Бөгөн инде улы менән үҙенең пай ерҙәрен эшкәртә. Йәйен ауылдаштарына бесән әҙерләргә лә ярҙамлаша, ҡышын яландан кәбән тарттыра. Элек уҡытыусы булып эшләгән Айгиздең бабаһы Хәлит тә ер эшкәртеү менән шөғөлләнә.\n- Былтыр мин Стәрлетамаҡ районының “Салауат” агрофирмаһында производство практикаһы үттем. Ул ваҡытта пресс-йыйғыслы тракторҙа эшләнем. Ә быйыл миңә “Акрос-530” комбайнын ышанып тапшырҙылар. Барыһы ла ҡулдан килә, ялҡауланмаҫҡа ғына кәрәк, - тип йылмая Айгиз.\nЕгерме йәшлек егет 600 гектар майҙанда иген һәм ҡуҙаҡлы культуралар йыйып, 1857 тонна ашлыҡ һуҡтыра. Был һөҙөмтә менән Айгиз Стәрлетамаҡ районы хакимиәте үткәргән конкурста 35 йәшкә тиклемге иген йыйыу комбайны операторҙары араһында икенсе урын ала. “Мәғариф учреждениелары студенттары араһындағы иң яҡшы иген йыйыу комбайны операторы” номинацияһында еңеп сыҡҡан Айгизгә машина асҡысын Ауыл хужалығы һәм эшкәртеүсе сәнәғәт хеҙмәткәрҙәре көнөнә арналған тантаналы сарала Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров шәхсән тапшыра.\nӘйткәндәй, Айгиз Сәләмов бындай бүләккә лайыҡ булған тәүге әлшәйле түгел. Былтыр Тавричанка ауылынан тәжрибәле механизатор Владимир Филонов та аграрсыларҙың һөнәри байрамынан “Ураҡ батырына” тип яҙылған яңы “Шевроле Нива” машинаһында ҡайта. Владимир Степанович шулай уҡ Стәрлетамаҡ районының фермер хужалығында эшләп, “Лида-1300” комбайнында 3240 тонна иген һуҡтырған.


Барыһы ла бәшмәктәр тураһында\n2 Август 2018, 16:46\nБәшмәктәр – аҡһымдарҙың ҡиммәтле сығанағы һәм, шуның менән бергә, уларҙа бөтөнләй холестерин юҡ. Аҡһымдар һәм углеводтарҙан тыш, бәшмәктәр В1, В2, D витаминдарына, селен, калий һәм антиоксиданттарға бай.\nБәшмәксенең хәтер янсығына\n• Бәшмәктең иң күп осоро – август уртаһынан алып сентябрь уртаһына тиклем. Йыйыу өсөн иң яҡшы мәл – таңдан алып сәғәт 10-11-гә ҡәҙәр.\n• Үҙегеҙ белгән бәшмәктәрҙе генә йыйырға кәрәк. Ҡарт, артыҡ өлгөргән йәки билдәләре асыҡ күренмәгән үтә йәш, шулай уҡ автомобиль юлдарына яҡын үҫкән бәшмәктәрҙе йыймағыҙ. Ҡоролоҡ ваҡытында йыйылған бәшмәктәр ҙә ҡурҡыныслы: эҫелә уларҙа матдәләр алмашыныуы үҙгәрә, һәм ағыулы матдәләр-ҙе туплайҙар.\n• Бәшмәктәрҙе кәрзингә йыйыу яҡшыраҡ – унда улар боҙолмай, һынмай һәм иҙелмәй. Һары бәшмәктәр һәм баллы бәшмәктәрҙе тоҡҡа йыйырға була. Ҡалай һәм пластмасс биҙрәләр-ҙә бәшмәктәр насар һаҡлана.\n• Ағыулы бәшмәктәрҙе ҡулығыҙға алмағыҙ.\n• Ағыулы булмаһа ла, бәшмәк менән ағыуланырға мөмкин булыуын күҙ уңында тотоғоҙ. Ағыуланмаҫ өсөн, сей бәшмәкте ашап ҡарамағыҙ. Һайлап алынғандарын яҡшылап йыуығыҙ, 1-2 сәғәт ябай һыуҙа тотоғоҙ, ағыулы матдәләрен күберәк алып ташлау өсөн һыуҙы ваҡыты-ваҡыты менән алмаштырып тороғоҙ һәм өс тапҡыр тоҙло һыуҙа 30 минут буйы бешерегеҙ. Әҙер бәшмәкле ризыҡты һалҡын урында эмалле һауытта тәүлектән дә артыҡ һаҡламағыҙ.\nБәшмәктәр тураһындағы мифтар. Уларға ни тиклем ышанырға мөмкин?\nАғыулы бәшмәктәрҙең еҫе насар, ә ашарға яраҡлыларының – тәмле. Үлемесле ағыуға эйә бәшмәктең еҫе шампиньондың еҫе кеүек үк, ә ҡарт ағыулы бәшмәктәр хуш еҫле булып китә.\nӘгәр бәшмәк бешергәндә һуған менән һарымһаҡ ҡарайһа – бәшмәктәр ағыулы. Һуған менән һарымһаҡ ағыулы бәшмәктәр кеүек үк, ашарға яраҡлы бәшмәктәрҙе бешергәндә лә ҡарайыр-ға мөмкин. Был уларҙа аминокислотаны тарҡатыусы тирозиндың булыу-булмауына бәйле.\nАлкоголь ағыулы бәшмәктәрҙе зарарһыҙландыра. Киреһенсә шул! Ашҡаҙан-эсәк юлы тарафынан үҙләштерелмәгән ҡур-ҡыныс ағыулы бәшмәктәр бар. Ләкин алкоголь ҡулланған ваҡытта уларҙың һеңдерелеү үҙенсәлеге көсәйә һәм 30 минуттан ашҡаҙан ауырта, эс китә, ҡоҫтора башлай. 2-4 сәғәттән организмдың бөтә функциялары ла тергеҙелә. Әммә ҡабатлап алкоголь ҡулланғанда, яңынан ағыуланыу билдәләре барлыҡҡа килә.\nБөтә бәшмәктәр ҙә ағыуҙарҙы һәм башҡа зарарлы матдәләрҙе бер төрлө туплай. Өлөшләтә был дөрөҫ, шуға күрә һис бер осраҡта ла бәшмәктәрҙе юл буйынан йыйырға ярамай. Ләкин уларҙың араһында ҡай берәүҙәре ағыулы матдәләрҙе күберәк туплай.\nУлар ашағандан һуң бер сәғәттән барлыҡҡа килә: күңел болғаныу, эс ауыртыу, ҡоҫоу, эс китеү. Ауыр осраҡтарҙа баш ауырта, температура күтәрелә, тартышыу башлана. Бауыр һәм бөйөрҙәрҙе зарарлаусы бәшмәктәр ағыуының тәьҫире тик 8-48 сәғәттән генә күренә – ул күңел болғаныу, ҡоҫоу, эстең ҡаты ауыртыуы, хәлһеҙлек, тартышыу. Мухомор һәм иблес бәшмәге (сатанинский гриб) менән ағыуланғанда һаташыу һәм галлюцинациялар булыуы ихтимал.\nБорсоулы сигналдар булғанда, инструкцияға ярашлы эш итергә кәрәк.\n• Тиҙ ярҙам саҡыртырға. Түшәк режимын һаҡларға.\n• Табип килгәнсе ваҡ-ваҡ йотомдар менән 4-5 стакан ҡайнаған һыу йәки марганцовканың көсһөҙ иретмәһен эсергә.\n• Тел төбөнә ҡалаҡ һабы йәки бармаҡ менән баҫып, яһалма ҡоҫорға. Быны бер нисә тапҡыр ҡабатларға. Әгәр ағыуланыу былай ҙа ҡоҫторһа, ул саҡта өҫтәмә рәүештә яһалма ҡоҫоу кәрәкмәй.\n• Ағыуҙы эсәктәрҙән сығарыу өсөн сорбент (10 төймә әүҙем күмер йәки 1 аш ҡалағы энтеросгель) эсергә. Шуларға өҫтәп аҡ сәскә (ромашка) төнәтмәһе менән клизма яһарға мөмкин.


Уҡытыу Украинала - Рәсми Украина Ҡарау Үҙәген. Имтихандар Юҡ\nPlease note: Үҙенсәлекле тел "Ҡабул Итеү Үҙәге Украина" рухи байлыҡ урыҫ теле. Ҡалғандары телдәрен һеҙҙең өсөн комфорт, әммә уларҙың тәржемәһен мөмкин неправильно\nБуйынса мәғлүмәт Ил\nӨйрәнергә эш Инженерлыҡ\nБыл дөрөҫ һайлау өсөн, һеҙҙең киләсәк\nТУЛЫРАҠ Ҡулланырға ошо мәлдә\nҺеҙ телһеҙме булырға донъяла танылған докторы?\nМедицина курстарын Украинала\nҮрге юғары сифатлы һәм түбән бәҙәр\nЮҡ TOEFL йәки IELTS\nУкраин теле Үҙәге, ҡабул итеү мөмкинлеге бирә студенттарға уҡырға украина юғары уҡыу йорттарында башҡа имтихандар\n100% Ҡабул итеү\nУкраин теле Үҙәге, ҡабул итеү мөмкинлеге бирә студенттарға уҡырға украина юғары уҡыу йорттарында булмаһа, алып барып инеү\nӘгәр һеҙ аша Инеү украин теле Үҙәге булып китеү, ул саҡта һеҙ аласаҡһыҙ гарантия уҡыу виза Украинаға\nҺеҙ әҙер Уҡытыу Украинала?\nҮрге юғары сифатлы европа мәғариф, еңел процесс ҡабул итеү һәм түбәнге түләүҙе уҡытыу Ауропала. Бына ни өсөн һеҙ һайларға Украина тейеш!\nПроцедураһы инеү тураһында\nУкраин теле алыу Үҙәге булып тора рәсми ойошма ярҙам итә ул, сит ил студенттарына ҡулланырға өйрәнергә теләсә ҡайһы юғары уҡыу йортонда Украина. Беҙ ярҙам ҡулы һуҙабыҙ студенттарға беренсе аҙым (һайлау университеты) ахырғаса (уҡыуҙы тамамлау).\nУкраин теле Үҙәге булып китеү өсөн булдырылды сит ил махсус студенттары өсөн процессын, уларҙы ҡабул итеү бүлмәһе һәм юғары уҡыу йорттарында белем алыу, Украина кеүек рәт-рәт, интуитив асыҡ һәм максималь уңайлы.\nТураһында Допуск Үҙәге Украин Теле\nУкраина юғары уҡыу йорттары\nҺеҙ һайларға теләсә ҡайһы украина юғары уҡыу йорто. Әгәр ҙә һеҙ хәл итергә, беҙ гел ярҙам итергә әҙер һеҙгә һайларға иң яҡшы университет махсус һеҙҙең өсөн\nУкраина 317 университеттар. Һеҙ һайларға теләсә ҡайһы шуның.\nҠарарға бөтөн юғары уҡыу йорттары\nКиев Институты Политехника\nХарьковский Университеты банк эше\nУкраина үҙәгендә урынлашҡан, Европа һәм иң ҙур төркөм.\nУкраиндар гел асыҡ, ысын күңелдән һәм ҙур теләк менән аралашалар менән иностранцами.\nЮғары белем сифаты\nУкраина университеттар тәьмин итә европа белем сифаты ҙур күләмдә һөнәр.\nҺеҙ килһәгеҙ, инвалид йылдың кешеләр төрлө фасылында. Ҡышын йылы һәм йәй көнө бик эҫе түгел,.\nБелем Украинала иң түбән сифатлы Ауропала. Был, ысынлап та ла, экономистом.\nУкраина ҡатын-кыҙҙар бер-береһе матур донъяла.\nБеҙ мәңге һөйләйәсәкбеҙ һеҙгә бәйле барлыҡ обновления " мәғариф украинском\nҠабул итеү 2017-2018 асыу!\nХөрмәтле абитуриенттар! Беҙ шат Һеҙгә хәбәр итергә, ни өсөн кергән украина юғары уҡыу йорттары өсөн 2017-2018 яңы ғына эшләй. Һеҙ бирергә, онлайн-ғаризаны туранан-тура өсөн хәҙер забронировать район университетта. Университеттар башлайҙар ебәрергә саҡырыу март менән. Һайларға рәсми украина допуск үҙәгендә алырға гарантия кергән иң яҡшы украина юғары уҡыу йорттары! Иң изге теләктәр менән, Украин теле…\nҠабул итеү 2016-2017 Украинала асылды\nХөрмәтле абитуриенттар, Процесс ҡабул итеү бүлмәһе 2016-2017 йылдың асыҡтан-асыҡ әле. Бөгөн күп яҡшы сюрприздар. Быйыл Украинала офис асылған рәсми халыҡ-ара татыу.Үҙәге. Шулай, быйыл студенттар мөрәжәғәт итә ала, теләсә ҡайһы украин теле университеты directlty аша украин теле Үҙәге булып китеү. Был мөмкинлек бирә студенттарға тиҙләтеү ҡабул итеү процессы һәм гарантияланған…


Владимир Путин – Магнитогорск комбинатында\n23 Июль 2019, 09:27\nВладимир Путин Магнитогорск металлургия комбинатында тау-байыҡтырыу производствоһының яңы подразделениеһы – 5-се агломерация фабрикаһының икенсе сиратын файҙаланыуға тапшырыу тантанаһында ҡатнашты.\nИң алдынғы технологияларҙы ҡулланып төҙөлгән яңы аглофабрика иҫкергән 4-се аглофабриканы алмаштырасаҡ. Һөҙөмтәлә тирә-яҡ мөхиткә зарарлы йоғонто яһау кимәле кәмейәсәк. Фабрика йылына 5,5 миллион тоннаға тиклем юғары сифатлы агломерат етештереүгә иҫәпләнгән.\nҒәмәлдә төҙөлөш эштәре 2016 йылда башланғайны. Аглофабриканың беренсе сираты быйыл апрелдә файҙаланыуға тапшырылды. Яңы аглофабрика булдырыу – комбинаттың ҙур инвестиция стратегияһының бер өлөшө. Уның сиктәрендә компания ҡеүәттәрҙе тулыһынса яңыртасаҡ.\nМагнитогорск металлургия комбинаты – ҡорос етештереү буйынса донъяла иң ҙур предприятиеларҙың береһе.


18 Ғинуар 2011, 14:13\nБашҡортостан фәне ҙур юғалтыу кисерҙе. 60-сы йәшендә Ринат Мөхәммәт улы Йосопов – күренекле тарихсы-этнолог, БР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәге Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының этнология бүлеге мөдире беҙҙең аранан китте.\n1975 йылда Башҡорт дәүләт медицина институтын тамамлағандан һуң СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалы Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтында антропология менән шөғөлләнә башлай. 1977–1979 йылдарҙа СССР Фәндәр академияһы Н. Миклухо-Маклай исемендәге Этнография институты Ленинград өлөшөнөң антропология бүлегендә аспирантурала уҡый, краниология буйынса махсуслаша. 1982 йылда Йосопов «Антропологический состав башкир по данным краниологии» ғилми диссертацияһын яҡлай. Ғилми эшен Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәге Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының этнология һәм антропология бүлегендә дауам итә. 1993 йылда ул этнология бүлеге менән етәкселек итә башлай.\nРинат Йосопов Башҡортостан этнологияһына ҙур өлөш индергән абруйлы ғалим булды. Ул Көньяҡ Уралдың боронғо һәм бөгөнгө халҡы антропологияһының башҡорт ғилми мәктәбен, үҙе ойошторған һәм шулай уҡ ике халыҡ-ара кимәлдә ойошторолған 14 антропологик экспедиция барышында йыйып, Башҡортостан Республикаһы һәм күрше өлкәләрҙә йәшәгән башҡорттар буйынса Рәсәйҙәге иң ҙур краниология коллекцияһын булдырҙы.\nБашҡортостанда антропология буйынса ғилми тикшеренеүҙәр ватан һәм сит ил ғалимдары араһында ҙур танылыу яуланы. Ринат Мөхәммәт улының 1989 йылда Мәскәүҙә «Наука» нәшриәтендә баҫылып сыҡҡан «Краниология башкир» тигән ғилми хеҙмәте ғалимдарҙың артабанғы тикшеренеүҙәре өсөн нигеҙ булды, улар Америкала, Италияла, Финляндияла, Швецияла, Хорватияла донъя күрҙе.\nРинат Йосопов Рәсәй һәм Европа антропологтары ассоциацияһы ағзаһы булып торҙо.\nУл ғилми-педагогик кадрҙар әҙерләүгә ҙур өлөш индерҙе. Йосоповтың аспиранттары үҙәк ғилми-тикшеренеү институттарында кандидатлыҡ диссертацияларын яҡланы, уларҙың күбеһе республиканың ғилми институттарында һәм вуздарында уңышлы эшләй.\nРинат Мөхәммәт улы Йосопов Рәсәй һәм сит ил ғилми даирәләрендә танылған һәм абруйлы ғалим ине.\nТалантлы ғалим тураһындағы яҡты иҫтәлек йөрәктәребеҙҙә мәңге һаҡланыр.


СЕРЛЕ СИР » журнал Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы журналы\nБарлыҡҡа килеү сәбәптәре аҙағынаса өйрәнелеп бөтмәгән, асыҡлауы ауыр булған эндометриоз бөгөн ҡатын-ҡыҙ сирҙәренең иң серлеһе һанала. Түлһеҙлеккә килтергән ауырыуҙар араһында ул икенсе урында тора. Өфө ҡалаһы 22-се клиник дауаханаһының гинекология бүлеге табибы Гөлназ НУРҒӘЛИНА башлыса бала табыу йәшендәге ҡатындар араһында киң таралған был ҡатмарлы сир хаҡында һөйләй.\nЭндометриоз аналыҡтың лайлалы тышсаһы күҙәнәктәренең «тейешле булмаған» урындарға (көпшәгә, күкәйлектәргә, еңсәгә, хатта эсәктәргә) күсеүенән ғибәрәт.\nКүп ҡатын-ҡыҙҙың был сир ваҡытында күрем осоро боҙола, күрем ваҡытында, унан һуң улар һыҙлана, күкрәк башынан ыуыҙ һымаҡ шыйыҡса бүленә. Эндометриоз менән яфаланыусыларҙың 35 – 45 процентында түлһеҙлек асыҡлана.\nАуырыу, нигеҙҙә, гормональ тигеҙлек боҙолоу менән бәйле. Нәҫелдән күсеүе лә ихтимал. Мәҫәлән, бер әсәнән тыуған биш ҡыҙҙың уның менән сирләүен беләбеҙ. Күптән түгел ғалимдар гүзәл заттың ул ауырыуға әүәҫлеген билдәләүсе махсус генетик факторҙарҙы асыҡланы.\nШулай уҡ иммунитет төшөүе лә был сырхауға сәбәпсе булыуы бар – сирҙәргә ҡаршы тороусанлыҡ юғары осраҡта, организмдың һаҡлау көсө аналыҡтан ситкә күскән эндометрий күҙәнәктәрен юҡ итә.\nЭндометрий туҡымаһы ситкә эләккән саҡта икенсе ағза туҡымаһына әйләнеүе лә сирҙең бер сәбәбе булып тора.\nЭндометриоз барлыҡҡа килеүгә\n*организмда тимер етмәүе;\n*енес ағзаларында операциялар (баланы ярып алыу, аналыҡ муйынтығын көйҙөрөп дауалау);\n*енси ағзаларҙың ялҡынһыныуы;\n*аналыҡта спираль булыуы\n*бауыр насар эшләүе йоғонто яһауы мөмкин.\nСир йыш ҡына эске һәм тышҡы енси ағзаларҙы ғына түгел, һейҙек юлын, эсәктәрҙе, хатта үпкәне лә зарарлай. Бер үк ваҡытта ул енси системала ла, башҡа ағзаларҙа ла табылған осраҡтар бар.\nЭндометриоз билдәләре төрлө булғанлыҡтан, хатта табиптар үҙҙәре лә уны ҡайһы ваҡыт оҙаҡ асыҡлай алмай. Билдәләрҙең сағылышы сирҙең таралыу кимәленә, башҡа ауырыуҙар булыу-булмауға һәм ҡатын-ҡыҙҙың күңел торошона бәйле.\nҒәҙәттә, гүзәл зат эстең аҫты, бил тирәһе ауыртыуға зарлана. Күрем ваҡытында һыҙланыу көсәйә, уны баҫыу өсөн күптәр был осорҙа дарыу эсергә мәжбүр. Енси яҡынлыҡ мәлендә киҫкен ауыртыу булыуы ихтимал. Күрем көндәре оҙая, ҡан күберәк килә. Йыш ҡына аналыҡ миомаһы булыуы хәлде ҡатмарлаштыра.\nБилдәләре бер нисек тә күренмәгән эндометриоз да осрай. Үҙҙәрендә был ауырыу булыуын белмәйенсә, оҙаҡ йылдар түлһеҙлектән яфаланған байтаҡ ҡатындар, дөрөҫ диагноз ҡуйып, тейешле дауа алғандан һуң, әсәлек бәхете кисерә.\nБөгөнгө медицина был сирҙе төрлө алымдар – анализдар, ультратауыш тикшереүе, кесе инвазив хирургия ярҙамында асыҡлай. Унан оҙайлы гормондар ҡабул итеп тә, операция ярҙамында ла дауалайҙар. Дауалау яҡшы һөҙөмтәләр бирә. Эндометриоз башланып ҡына торғанда физиотерапия, энә менән һауыҡтырыу, һөлөк һалыу бик файҙалы.\nҠатын-ҡыҙ тормошонда етди ҡатмарлыҡтар тыуҙырыусы был сиргә дусар булғанда әүҙем йәшәү рәүеше алып барыу кәңәш ителә. Физик күнекмәләр эстрогендар кимәлен кәметә, ә был иһә эндометриоздың үҫешен тотҡарлай. Күрем ваҡытында тампон ҡуйыу хупланмай, сөнки ҡандың тәбиғи ағымы тотҡарланыуы аналыҡ күҙәнәгенең көпшәләргә күсеүенә сәбәпсе була. Сифатлы туҡланыу мөһим. Көндәлек ризыҡтарҙың яртыһын йәшелсә-емеш тәшкил итһен, ҡәһүә, сәйҙе кәметеү зарур.\nЭндометриоз асыҡланған һылыуҙарға: «Күңел төшөнкөлөгөнә бирелә күрмәгеҙ, маҡсатлы, тайпылмай дауаланғанда, бөтәһе лә яҡшы буласаҡ!» – тип әйткем килә.


Сираттағы аҙымды яһар мәл етте. Шуны асыҡтан-асыҡ әйтергә кәрәк: бөгөн кешеләрҙең килеме һәм йәшәү кимәле еребеҙҙең бай потенциалына, республикабыҙҙың Рәсәй күләмендә уйнаған роленә тап килмәй. Дөйөм күрһәткестәр артынан ҡыуып, власть айырым кеше хаҡында оноторға тейеш түгел. Уның көндәлек мәшәҡәттәре, ғаиләһен, балаларын, оло йәштәге ата-әсәһен тәьмин итеү мәсьәләләре даими иғтибар үҙәгендә торорға тейеш. Иҡтисади уңыштарҙы кеше телевизорҙан ҡарап түгел, уны улар үҙҙәрендә һәм яҡындарында тойорға, йәшәү сифатының үҙгәреүен һиҙергә тейеш. Яҡшырыуҙы беҙ һәр ҡалаға, ауылға, урамға, өйгә еткерергә бурыслыбыҙ. Бының өсөн властың халыҡҡа йөҙ менән боролоуы зарур. Республика иҡтисады үҙ граждандары мәнфәғәтендә эшләргә бурыслы. Беҙ кешеләрҙең проблемалары хаҡында асыҡтан-асыҡ һөйләргә, уларҙың ихтыяжына яуаплы ҡарарға, һәр кемгә ярҙам итергә ынтылырға тейешбеҙ. Дөрөҫлөк һәм ғәҙеллек тормошобоҙға үтеп инһен өсөн, кеше үҙен “ҡоро һүрәт” һәм “бәләкәй кеше” итеп түгел, ә шәхес итеп тойһон өсөн эшләргә кәрәк. Кешеләр хаҡына эшләү зарур. Бөгөн был маҡсатты беҙҙең алға лидерыбыҙ, республикабыҙ Президенты Рөстәм Хәмитов ҡуя. Ул Президент булып бер йылдан ашыу ғына эшләһә лә, ҡыҫҡа ваҡыт эсендә етди проблемаларҙы хәл итергә өлгөрҙө: республиканы тағы ла асығыраҡ итеп күрһәтә алыуға өлгәште, “күҙ буяу” өсөн башҡарылған эштәргә ҡаршы һуғыш иғлан итте, кадрҙар мәсьәләһенә ныҡлап тотондо. Алға хәрәкәт дауам итә – уның һөҙөмтәләрен республикала йәшәүсе һәр кем үҙендә тоясаҡ.\n“Берҙәм Рәсәй” партияһының программалы мөрәжәғәтенең тулы вариантын һеҙ www.bashkortostan.er.ru рәсми сайтында уҡый алаһығыҙ.\n(Материал 2005 йылдың 18 майындағы “Рәсәй Федерацияһының Федераль Йыйылыш Дәүләт Думаһына депутаттар һайлау тураһында”ғы 51-се федераль Законға ярашлы үткәрелгән йәрәбә буйынса бушлай баҫыла).\nИң зирәк һайлаусы билдәләнде\nРедакция “Иң зирәк һайлаусы” тигән викторина ойошторғайны (22 октябрь, №121). Конкурста ҡатнашырға теләүселәрҙән байтаҡ хаттар алдыҡ. Улар араһында мәктәп уҡыусылары ла булыуы ҡыуаныслы. Түбәндә викторина һорауҙарына дөрөҫ яуаптарҙы тәҡдим итәбеҙ.\n1.Башҡортостан Республикаһы үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Х.А. Вәлиев.\n2.Баймаҡ районы территориаль һайлау комиссияһы рәйесе Ш.Ш. Моталлапов.\n3.РФ Президенты Д.А. Медведев тарафынан 2011 йылдың 29 авгусында донъя күргән 1124-се “Рәсәй Федерацияһы Федераль Йыйылыш Дәүләт Думаһына депутаттар һайлау көнөн билдәләү тураһында”ғы Указға ярашлы һайлау кампанияһына рәсми рәүештә старт бирелде.\n4.4 декабрҙә Рәсәй Федерацияһы Федераль Йыйылыш Дәүләт Думаһына депутаттар һайланасаҡ.\n5.Рәсәй Федерацияһы Президенты һайлауҙары 2012 йылдың мартында үтәсәк.\n6.Һайлауҙа ете партия ҡатнаша: “Берҙәм Рәсәй”, ЛДПР, КПРФ, “Ғәҙел Рәсәй”, “Рәсәй патриоттары”, “Правое дело”, “Яблоко”.\n7.“Берҙәм Рәсәй” – Д.А. Медведев, ЛДПР – В.В. Жириновский, КПРФ – Г.А. Зюганов, “Ғәҙел Рәсәй” – С.М. Миронов, “Рәсәй патриоттары” – Г.Ю. Семигин, “Правое дело” – А.Г. Дунаев, “Яблоко” – Г.А. Явлинский.\n8.Республика дүрт: Салауат, Өфө, Стәрлетамаҡ, Бөрө һайлау округтарына бүленгән. Баймаҡ районы Салауат һайлау округына ҡарай.\n9.Баймаҡ районында 80 участка һайлау комиссияһы ойошторолған, шуларҙың 8-е ҡалала.\n10.Праймериз – алдан дөйөм халыҡ тауыш биреүе. Башҡортостан Республикаһында ул 21 июлдән 22 авгусҡа тиклем барҙы.\n11.Һайлау алды агитацияһын сәйәси партиялар һәм агитаторҙар үткәрә.\n12.Рәсәй Федерацияһы Федераль Йыйылыш Дәүләт Думаһына 450 депутат һайланасаҡ.\n13.Рәсәй Федерацияһы Федераль Йыйылыш Дәүләт Думаһына депутаттар биш йылға һайланасаҡ.\n14.Иҫәптән төшөрөү таныҡлығы. Уны үҙеңдең һайлау участкаһынан алырға.\n15.Һайлау участкаһындағы исемлектәрҙән.\nВикторинала ҡатнашыусыларҙың бөтәһе лә тиерлек һорауҙарға дөрөҫ яуап биргән. Шуға күрә хаттарҙың килгән көндәрен дә иҫәпкә алдыҡ. Шулай итеп, “Иң зирәк һайлаусы” викторинаһы еңеүсеһе тип Баймаҡ ҡалаһынан мәғариф ветераны Миңһылыу Биктина танылды. Йәрмөхәмәттән Гөлдәр Хәлиуллинаға – икенсе, Ниғәмәттән Г.С. Кейекбаеваға өсөнсө урын бирелде. Еңеүселәрҙе 29 ноябрҙә сәғәт 11-ҙә редакцияла көтәбеҙ.\nАвтор: Һаҡмар | Ваҡыты: 11:09


Рәсәйҙән программалар эшләүселәр Иван Каблуков һәм Алексей Останин юл хәрәкәте хәүефһеҙлегенә үҙ өлөшөн индерҙе. Улар мобиль ҡушымта уйлап тапҡан. Уның ярҙамында смартфондағы навигаторҙы автомобилдең алғы тәҙрәһендә күрергә мөмкин. Шулай итеп, водитель иғтибарын тулыһынса юлда туплай ала.\nТөркиә Рәсәй менән мөнәсәбәттәрҙе тергеҙеү өсөн мөмкин булғандың барыһын да эшләйәсәк. Был турала илдең сит ил эштәре министры Мәүлет Чавцшоглу белдергән. Ике аралаҙы көрсөктө хәл итеү өсөн беҙ бик күп көс һалабыҙ. Беҙҙең президент һәм премьер-министр Рәсәй самолетын бәреп төшөрөүгә ҡарата бер-нисә тапҡыр борсолоу белдерҙе. Рәсәй беҙҙең бик мөһим партнер тигән Төркиәнең сит ил эштәре министры.\nСәғүд Ғәрәбстанында хакимиәттәр илдә тыйылған амфетаминдың эре партияһын юҡ иткән. Ошо йөктө ташыған 11 кешенән 3 грамм героин, пулемент һәм пистолеттар тартып алынған. Сәғүд Ғәрәбстаны ҡанундары буйынса, уларҙы үлем язаһы көтә.\nТаиландта цунами ҡорбандарын иҫкә алалар. Бынан 11 йыл элек Һинд диңгеҙендә ер тетерәү сәбәпле тулҡындар күтәрелеп бик күп отелдәрҙе юҡ итте. 220 мең кеше һәләк булды. Был яҡынса мәғлүмәттәр. Һәләк булыусыларҙың күпме икәне теүәл генә билдәле түгел. Фпжиғәлә Рәсәйҙән 10 кешенең ғүмере өҙөлдө.\n28 декабря Яңы йыл яҡынайған һайын байрамдың төп символы – шыршы урлаусылар һаны күбәйә


“Мәғариф” милли проекты сиктәрендә быйыл 37 педагог премия аласаҡ\n1 Февраль 2010, 10:19\nБыйыл “Мәғариф” милли проекты сиктәрендә республиканың 37 иң яҡшы уҡытыусыһы федераль грантҡа эйә буласаҡ. Әйтергә кәрәк, 2010 йылда уларҙың иҫәбе һиҙелерлек кәмене. Милли проектты тормошҡа ашырыуҙың тәүге өс йылында 100 мең һум күләмендәге премияға 363 талантлы педагог эйә булғайны, 2009 йылда уларҙың һаны 377-гә еткәйне. Дүрт йыл эсендә республиканың инновацион белем программаларын индереүсе 1466 уҡытыусыһы грант алғайны.\nШуның менән бергә 2010 йылда матди дәртләндереү суммаһы 200 мең һумға тиклем арттырылды.


\t"һаумы, һаумы, әкиәт!" донъя халыҡтары әкиәттәрен башҡорт телендә башҡарыусылар конкурсы\n"һаумы, һаумы, әкиәт!" донъя халыҡтары әкиәттәрен башҡорт телендә башҡарыусылар конкурсы\n"һаумы, һаумы, әкиәт!" донъя халыҡтары әкиәттәрен башҡорт телендә башҡарыусылар конкурсы йыл да үткәрелә, үҫешә, шул рәттән кескәй әкиәтселәр ҙә шымара, оҫтара бара. Ул бәләкәстәрҙең яратҡан сараһына, бәйгеһенә әүерелде. Беҙҙең гимназияла ла был конкурс гөрләп үтеп китте. "Әкиәтте яңғыҙ һөйләүселәр', "Иң йәнле йәнһүрәт", " Йәш әкиәтсе" номинацияларында 23 уҡыусы һөйләү оҫталығында көс һынашты. Барыһы ла диплом менән бүләкләнеп, бик ҡәнәғәт таралыштылар. Афарин, йәш әкиәтселәр!!!


2020 йылда Рәсәйҙә әсәлек капиталы арттырыла\n26 Сентябрь 2019, 17:58\n2020 йылда Рәсәйҙә әсәлек капиталы күләме 13 мең һумға артып, 466 меңгә етергә тейеш. Бөгөн әсәләргә 453 мең һум күләмендә аҡса бирелә.\nБыл хаҡта хөкүмәт ултырышында премьер-министр Дмитрий Медведев хәбәр итте. Ошо маҡсатҡа ил бюджетына 316 миллиард һум аҡса һалынды.\nРәсәй Федерацияһы бюджеты тураһындағы законға ярашлы, алдағы өс йылда Рәсәй капиталының байтаҡ өлөшөн медицинаны үҫтереүгә һәм диспансерлаштырыуға йүнәлтәләр. Киләһе йылда Мотлаҡ медицина страховкалау фонды сығымдары яҡынса 2,4 триллион һум була.\nБынан алда «Башинформ» агентлығы Башҡортостанда 12 меңдән ашыу ғаиләнең әсәлек капиталы аҡсаһын белем алыуға тотоноуы хаҡында хәбәр иткәйне. Шулай уҡ Рәсәй Хеҙмәт министрлығы икенсе балаһы тыуған ғаиләләргә ошо социаль ярҙам сараһының ваҡытын сикләмәү тәҡдимен индерҙе.


Башҡортостан статистары республикалағы уртаса эш хаҡын атаны // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБашҡортостан статистары республикалағы уртаса эш хаҡын атаны\n12:42, 20 ноября 2017 Иҡтисад\nБашҡортостан статистары республикалағы уртаса эш хаҡын атаны Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2017 йыл, 20 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.\nСентябрь айында Башҡортостанда уртаса номиналь эш хаҡы 29 866,5 һум тәшкил итте. Был бер йыл элеккегә ҡарағанда 5,9 процентҡа күберәк. 2016 йылдың ошо уҡ осорона реаль хеҙмәт хаҡы сентябрҙә 4,2 процент булған.\n2017 йылдың ғинуар-сентябрендә төбәктә уртаса эш хаҡы 29 252 һумдан ашҡан, йәғни 2016 йылдың ошо уҡ осорона +6,3 процент. Башҡортостанстат ошондай мәғлүмәт килтерҙе.\nЙыл башында республикала уртаса хеҙмәт хаҡы 26 760 һум тәшкил итте.\nТеги: Башҡортостанстат, уртаса эш хаҡы


Иртәгә Башҡортостан башлығы тура эфирҙа халыҡ һорауҙарына яуап бирәсәк | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nИртәгә Башҡортостан башлығы тура эфирҙа халыҡ һорауҙарына яуап бирәсәк\n18 апреля 2018 — 16:02\nТапшырыуҙы республиканың барлыҡ телевидение һәм радио-каналдары трансляциялай. Рөстәм Хәмитовҡа теләгән һәр кем 8-800-347-0-347 үҙен борсоған һорауын бирә ала. Һорау ҡабул итеү үҙәгендә быйыл хеҙмәткәрҙәр сменалап эшләй. Операторҙар билдәләүенсә, шылтыратыусылар һаны көндән-көн арта. Төбәк башлығына һорауҙарҙы телефон аша ғына түгел, ә сайт аша ла еткереү мөмкинселеге бар. Һорауҙар махсус электрон порталда теркәлеп бара. Һәр шылтыратыусыға айырым карточка асыла. Унда кешенең исем-фамилияһы, йәшәгән урыны, телефоны йәки электрон почтаһы ла яҙыла. Был аҙаҡ шылтыратыусы менән бәйләнешкә инеү өсөн кәрәк. Сөнки ойоштороусылар әйтеүенсә, бер һорау ҙа яуапһыҙ ҡалмаясаҡ. 12-се аперлдән алып бөгөнгәсә үҙәк 3 мең ярымдан ашыу һорау ҡабул итеп өлгөргән. Күбрәк ауыл, райондарҙан торлаҡ шарттарын яҡшыртыу, юл мәсъәләһе буйынса шылтыраталар. Һорауҙар иртәнге 9 киске алтыға тиклем ҡабул ителә.Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Башҡортостан башлығы менән һөйләшеү 19 апрелдә киске сәғәт етелә була. Тура эфирҙа барасаҡ тапшырыуҙы республиканың барлыҡ телевидение һәм радио-каналдары трансляциялай. Рөстәм Хәмитовҡа теләгән һәр кем үҙен борсоған һорауын көн һайын иртәнге сәғәт туғыҙҙан киске алтыға тиклем 8-800-347-0-347 телефоны һәм шулай уҡ, тәүлек әйләнәһенә беҙҙең сайт gtrk.tv адресы буйынса ҡалдыра ала.


Кумертауҙа «Еңеү салюты» акцияһына йомғаҡ яһанылар // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nКумертауҙа «Еңеү салюты» акцияһына йомғаҡ яһанылар\n12:06, 12 июля 2010 Сәйәсәт\nКүмертау ҡалаһы халҡы «Еңеү салюты» акцияһы сиктәрендә ике миллион һумға яҡын аҡса йыйҙы.\nҠала хакимиәтенең рәсми сайты хәбәр итеүенсә, ойоштороу комитеты ҡарары буйынса, Бөйөк Еңеүҙең 65 йыллығына арналған байрам сараларын ойоштороуға һәм үткәреүгә бер миллион алты йөҙ мең һумдан ашыу аҡса тотонолған.\nОйошмаларҙан, предприятиеларҙан һәм шәхси кешеләрҙән ирекле иғәнәләр иҫәбенә Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусыларға матди ярҙам күрһәтелгән, ветерандарҙың фатирҙарында ремонт эштәре үткәрелгән.\nБынан тыш, аҡсалата средстволар махсус тәғәйенләнеш менән ҡаланы биҙәүгә, флагтар, афишалар, листовкалар һатып алыуға, сәскә гирляндалары эшләүгә, фейерверк ойоштороуға йүнәлтелгән.\nАҡсаның ҡалған өлөшөн ҡаланың Хәрби һәм хеҙмәт даны монументын, Ира һәм Иҫке Урал тораҡ пункттарында обелискыларҙы ремонтлауға тотонорға планлаштырыла.


Инфоурок / Начальные классы / Рабочие программы / Планирование (КТП) по роднму (башкирскому ) языку\n2 класс өсөн башҡорт теленән яҡынса төҙөлгән тематик план\nКитап авторҙары Ф.Ш.Сынбулатова, Ы.Ә Исламғолова\n102 дәрес (аҙнаһына 3 дәрес)\nТуған телемдә һөйләшәм.\nБеҙ – икенселәр!\nУҡымышлы булыу ни өсөн кәрәк?\nЕр -һыу атамалары.\nҮҙ-ара һөйләшеү ҡороу.Диалог.\nҮҙ-ара һөйләшеү ҡороу.Диалог\nЙәмәғәт урындарында осрашыу.Диалог.\nЯҡын кешеләрҙе ҡотлау.\nӘкиәт геройҙары. Минең тиҫтерҙәрем. Аралашыу этикеты\nҺөйләмдең баш киҫәктәре. Эйә,хәбәр.\nҺөйләмә тыныш билдәләре.Эйә,хәбәр.\nТекст. Һорау, өндәү һөйләмдәр\nҠалын һәм нәҙек әйтелешле һүҙҙәр.\nИнша. Елдерәләр саналар.\nОо-Өө хәрефле һүҙҙәр.\nЭэ өнө һәм хәрефе\n[ Э ] һүҙ башында һәм уртаһында\nЙй хәрефле һүҙҙәр.\nЙй хәрефле һүҙҙәрҙең дөрөҫ яҙылышы\nИнша. Урманда яңы йыл!\n[ йа] өнө ниндәй хәреф менән тамғалана?\n[ йу] өнө ниндәй хәреф менән тамғалана?\n[ йэ] өнө ниндәй хәреф менән тамғалана?\n[ йэ] өндәре ниндәй хәреф менән тамғалана?\n[ йо] өнө ниндәй хәреф менән тамғалана?\nПредметтың атамаһын белдергән һүҙҙәр.\nЙыллыҡ тикшереү эше.\nНомер материала: ДБ-025984


Радий Хәбиров күп балалы ҡатын-ҡыҙҙарға “Әсәлек даны” миҙалын тапшырыҙы | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n29 ноября 2019 — 13:35 ГТРК «Башкортостан»\nБашҡортостандың социаль сәйәсәте артабан да әсәлек, ғаилә һәм балалыҡты яҡлауға ҡороласаҡ. Республика алдында бөгөн торған тағы лабер мәсьәлә – халыҡ һанын арттырыу. Ошо турала Радий Хәбиров күп балалы ҡатын-ҡыҙҙарҙың бер төркөмөнә “Әсәлек даны” миҙалын тапшырыу тантанаһында белдерҙе.\nУларҙы тәбрикләү ысын мәғәнәһендә байрам, ә был байрамдың тарихы хәҙер сирек быуаттан ашыу. Башҡортостанда йәнә күп балалы ҡатын-ҡыҙҙарҙың бер төркөмөнә республикалағы иң юғары наградаларҙың береһе “Әсәлек даны” миҙалы тапшырылды. Башҡортостан башлығы Радий Хәбиров менән был осрашыуға саҡырылған гүзәл заттар биш һәм унан да күберәк сабыйға ғүмер бүләк иткән. Улар тәрбиәләгән балаларҙың дөйөм һанын иҫәпләгәндә, яҡынса 250 ҡыҙ һәм малайҙар. Был — бер мәктәптә белем алған уҡыусылар тигән һүҙ.\nБашҡортостанда әсәлек һәм балалыҡты яҡлау артабан да дәүләт кимәлендә алып барыласаҡ сәйәсәт булып ҡаласаҡ. Республика башлығы Радий Хәбиров әйтеүенсә, бөгөн төбәктә күп балалы ғаиләләргә социаль ярҙамдың йәнә бер юлы ҡарала. Ул ер бүлемдәрен биреүҙе камиллаштырыу һәм тап ошо биләмәләрҙә йорт һалыуҙа ярҙам күрһәтеү. Радий Хәбировтың был белдереүе сараның рәсми өлөшөнән һуң әсәләрҙе иң ҡыҙыҡһындырған мәсьәләләрҙең береһе булды.\nРеспубликаның һәр ҡалаһы һәм районында ла бөгөн күп балалы ғаиләләргә ярҙам иғтибар үҙәгендә. Мәҫәлән, Ейәнсура. Урындағы хакимиәт булышлығы менән йорт һалып сыҡҡандар ҙа бар. Бөгөн Башҡортостанда “Әсәлек даны” миҙалын йөрөткән гүзәл заттар һаны 7 мең 987. Тиҫтәләрсә йылдар буйынса бирелеп килгән награда республиканың көндәлек тормошоноң иң күркәм йолаларының береһенә әйләнгән.\n“Әсәләр көнөн” билдәләгән ваҡытта миҙал алыу байрам кәйфен тағы ла арттыра. Ул киләсәккә ышаныс һәм өмөт өҫтәй. Башҡортостан башлығы Радий Хәбиров күп балалы ғаиләләрҙең яңғыҙ ҡалмаясағын вәғәҙәләй.


Башҡортостанда Хәниә Фәрхи иҫтәлегенә Төбәк-ара башҡарыусылар конкурсы үткәреләсәк\nКонкурс исеме йырсының иң популяр йырҙарының береһе менән ауаздаш – “Онотолор тимә”.\nБашҡортостанда “Тере һүҙ” конкурсы лауреаттары билдәле булды\nРеспублика халыҡ ижады үҙәге Ғаилә йылына бағышлап тасуири шиғыр уҡыу конкурсын уҙғарҙы.\nАҙна яңылыҡтары. Ҡурай хәҙер беҙҙеке генә\nБыға тиклем дә беҙҙеке генә ине, ләкин сикһеҙ моң сығанағына дәғүә белдереүселәр ҙә бар ине. Йәнәһе лә, беҙҙә лә бар шундай уҡ музыка ҡоралдары. Барҙыр ҙа ул, әммә бит ҡурай ул башҡорт өсөн музыка ҡоралы ғына түгел. Йәне, үткәне, киләсәге ул башҡорттоң. Хәҙер рәсми рәүештә. Был аҙнала Ҡурай Башҡортостандың ғына бренды тигән документ алынды. Нимә бирә патентлы булыу һәм нисек ҡабул итте был яңылыҡты ҡурайҙар иле?\n04 мар, 21:15\n«Башҡортостан ҡыҙы» журналы республика гүзәл заттарын данланы\nКонгресс-Холлда баҫманың ярты быуатлыҡ юбилейы уңайынан ҙур тамаша үтте. Сараға килеүсе халыҡты фойела ойошторолған бай һәм үҙенсәлекле күргәҙмә ҡаршы алды. Экспозицияла халҡыбыҙҙың үткәнен, бөгөнгөһөн сағылдырған милли аш-һыу, аҫалы балаҫ, милли биҙәүестәр урын алғайны.\nБашҡортостандың халыҡ артисы Ишморат Илбәков 55 йәшлек юбилейын билдәләне.\n03 мар, 20:39\nДыуан районының Таҙтүбә ауылында йәшәүсе Николай Скорынинға «Халыҡ һөнәрҙәре оҫтаһы» тигән исем бирелде\nОҫта ҡуллы башлыса ағастан төрлө уйынсыҡтар, әкиәт геройҙары эшләй. Уның ихатаһы, йорто ҡул эштәре менән тулы. Бәләкәйҙән был шөғөл менән мауыҡҡан Николай Скорыниндың эштәре республика халҡын ғына түгел, шулай уҡ Рәсәйҙең төрлө ҡалаларында йәшәүселәрҙе лә һоҡландыра. Хаҡлы ялда булыуына ҡарамаҫтан, Николай Скорынин бай фантазияһын үҙенең ҡул эштәрендә сағылдыра. Оҫтаханаһынан көнө-төнө сыҡмай. Әлеге ваҡытта ул Көнсығыш календары буйынса йыл хужаһын эшләү өҫтөндә.\n03 мар, 19:58\nБорайҙар сәнғәт донъяһына юл яра\nРайон үҙәгендә урынлашҡан «Танып-һыу» галереяһында һәүәҫкәр рәссамдарҙең тәүге күргәҙмәһе ойошторолдо.\n03 мар, 19:49\n«Тамыр» телеканалы асыҡ ишектәр көнөн ойошторҙо\nБөгөн иллегә яҡын бала теле һәм радио тапшырыу эшләү, текст яҙыу, камера алдында сығыш яһау серҙәренә төшөндө.\nБөгөн Өфөнөң Конгресс-Холл бинаһында баҫманың ярты быуатлыҡ юбилейы уңайынан ҙур тамаша үтте. Сараға килеүсе халыҡты фойела ойошторолған бай һәм үҙенсәлекле күргәҙмә ҡаршы алды. Экспозицияла халҡыбыҙҙың үткәнен, бөгөнгөһөн сағылдырған милли аш-һыу, аҫалы балаҫ, милли биҙәүестәр урын алғайны. 1968 йылдан нәшер ителгән "Башҡортостан ҡыҙы" журналы бөгөн гүзәл заттарҙың ғына түгел, тотош ғаилә баҫмаһы булараҡ ҡабул ителә. Баҫма биттәре аша ижад емештәре, ҡул эше серҙәре, төрлө өлкә белгестәре кәңәше менән танышырға мөмкин.\n02 мар, 18:59\nБашҡорт ҡатын-ҡыҙҙары ойошмаһы май айында авто һәм велоуҙыш үткәрергә ниәтләй\nБыл хаҡта ойошма рәйесе Гөлнур Ҡолһарина хәбәр итте. Автоуҙыштың маҡсаты – Башҡортостандың изге урындарына сәфәр ҡылыу.\n01 мар, 09:11\nЯңы тамашалар көтөп ҡалабыҙ\n“Кесе Ватан мәҙәниәте” проектын тормошҡа ашырыу сиктәрендә, федераль бюджеттан, Башҡортостан мәҙәниәте үҫешенә 81 млн һум бүленәсәк.\n“Башҡортостан” киностудияһының етәксе вазифаһын алмаштырыу конкурсының еңеүсеһе билдәләнде\nБР-ҙың ДАУ Киностудия “Башҡортостан”дың етәксеһе вазифаһын Хужахмәтов Азамат Шәриф улы башҡарасаҡ.\n«Сулпылар»ҙан – «Голос. Дети» проектына\n«Тамыр» телеканалында йондоҙ булып балҡыған башҡорт ҡыҙы Наҙгөл Отузова илдең төп телеканалында ойошторолған вокал конкурсының һайлап алыу этаптарын уңышлы үтеп, популяр репер, композитор Баста командаһына эләкте.\nХалыҡ шағирын иҫкә алайыҡ\n26 февраль М. Ғафури ис. Башҡорт академия драма театрында Башҡортостандың халыҡ шағиры Әнғәм Атнабаевтың тыуыуына 90 йыл тулыуға арналған Хәтер кисәһе үтә.\nБөгөн Өфөлә милли биҙәү әйберҙәрен эшләү буйынса Сәрүәр Аслаева бишенсе тапҡыр оҫталыҡ дәресе ойошторҙо\nСелтәр, ҡашмау серҙәренә төшөнөргә тиҫтәләп кеше килде.


Сәйәси репрессиялар ҡорбандары һәйкәленә сәскәләр һалдылар // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nСәйәси репрессиялар ҡорбандары һәйкәленә сәскәләр һалдылар\n16:39, 30 октября 2009 Сәйәсәт\nБөгөн Рәсәйҙә Сәйәси репрессиялар ҡорбандарын хәтергә алыу көнө билдәләнә. Өфөнөң Еңеүҙең 50 йыллығы исемендәге скверында сәйәси репрессиялар ҡорбандары һәйкәленә сәскәләр һалыу тантанаһы үткәрелде. Уны Башҡортостан баш ҡалаһы хакимиәте менән берлектә БР Сәйәси репрессиялар ҡорбандары ассоциацияһы ойошторҙо.\nКөн йонсоу һәм һалҡын булыуға ҡарамаҫтан, репрессияланғандарҙы хөрмәтләп иҫкә алырға 50-нән ашыу кеше килгән. Күптәренең ҡулдарында ошо яфаға тарыусы яҡындарының фотографиялары, гәзит һәм журнал мәҡәләләре һәм, әлбиттә, БР Сәйәси репрессиялар ҡорбандары ассоциацияһы сығарған “Тере хәтер” (“Живая память”) китаптары. Йыйылыусылар алдында был ойошманың рәйесе Маһинур Үтәбаева сығыш яһаны.\n— Йыл һайын беҙ сәйәси репрессияларҙан яфа сигеүселәрҙаң барыһын да иҫкә алабыҙ, беҙҙең сафтарыбыҙ һирәгәймәй, ә был, хәтер тере һәм мәңгегә беҙҙең күңелдәребеҙҙә һәм йөрәктәребеҙҙә ҡаласаҡ, тигәнде аңлата, — тине Маһинур Мөхлис ҡыҙы. – Кешеләргә ҡарата бындай аяуһыҙ мөнәсәбәт башҡаса бер ҡасан да ҡабатланмаҫ, тип бик тә ышанаһы килә. Беҙгә иһә, тере ҡалғандарға, үҫеп килеүсе быуын тарихыбыҙҙың ошондай ҡара биттәре тураһында ла белһен һәм хәтерендә тотһон өсөн барыһын да эшләргә кәрәк. Шуға күрә беҙ ҡул ҡаушырып ултырмайбыҙ, күптән түгел генә Башҡортостан Республикаһының бөтә сәйәси репрессиялар ҡорбандарына арналған китап сығарҙыҡ.\nЙыйылыусылар алдында Өфө ҡала округы ҡала хакимиәте, мосолман һәм православие руханиҙары вәкилдәре сығыш яһаны.\nУл ваҡиғаларҙың тере шаһиттары үҙҙәренең ҡайғылы иҫтәлектәре менән уртаҡлашты. Шуларҙың береһе, 72 йәшлек Неля Дауытова, ул ауыр йылдарҙы һәр ваҡыт бик ауыр тулҡынланып иҫкә ала.\n— Атайым Башҡортостан Дәүләт планы рәйесе һәм республика Халыҡ комиссарҙары Советы рәйесенең беренсе урынбаҫары булды. Уны 1937 йылдың 4 авгусында эшләп ултырған кабинетында уҡ ҡулға алалар, ә мин ошо йылдың 10 октябрендә тыуғанмын, һәм 31 декабрҙә үк, Яңы йыл алдынан ғына, имсәк балаһы менән әсәйемде лә ҡулға алыу тураһында приказ сығарылған, — тип иҫкә ала Неля Шаһиәхмәт ҡыҙы. — Әсәйемде 8 йылға иркенән мәхрүм итәләр. Тотҡонда беҙ ике йыл үткәрҙек, шунан һуң реабилитацияланылар. Ләкин ошо ваҡыт та беҙгә мәңгелек кеүек тойолдо. Беҙҙе 40-ар кешелек ҙур камераларҙа тоттолар, улар араһында сәйәси репрессияланғандар ғына түгел, ҡәҙимге рецидивистар – бурҙар һәм кеше үлтереүселәр ҙә бар ине. Өлкәндәр таңдан тороп эшкә киттеләр, ә беҙ, балалар, көн буйына һикелә яттыҡ. Ундағы шарттар ҡот осҡос ине. Мин әле булһа үҙ әсәйем менән ғорурланам. Бөтә ҡыйынлыҡтарға һәм мәхрүмселектәргә ҡарамаҫтан, ул бирешмәне, күңел төшөнкөлөгөнә бирелмәне. Ә бит уның минән башҡа тағы өс балаһы бар ине. Ул барыбыҙҙы ла тәрбиәләп үҫтереп, аяҡҡа баҫтырҙы. Һәм хәҙер мин ошо һәйкәл ҡуйылған көндән алып йыл һайын был көндө атайым менән әсәйемде, шулай уҡ ҡалған бөтә сәйәси репрессиялар ҡорбандарын хөрмәтләп иҫкә алырға киләм.\nРәсми мәғлүмәттәргә ҡарағанда, Башҡорт АССР-ында 50 меңдән ашыу кеше репрессиялана, репрессияларҙың иң күбе 1937-38 йылдарға тура килә. Хәҙерге ваҡытта БР Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығында Өфөнән сәйәси репрессияларҙан зыян күргән 3000-дән ашыу кеше иҫәптә тора.\nНиколай Ермоленко, Рәфил Сәхәбутдинов автор: Николай Ермоленко, Рәфил Сәхәбутдинов\nТеги: хәтер, йәмәғәт ойошмалары


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - №33, 17 - 23 август, 2019 - Информационные страницы\n№33, 17 - 23 август, 2019\nҺӘР АУЫЛҒА ХАС\nБашҡорттарҙа Шүлгәнташ буйынса бик күп һәм төрлө тармаҡтарҙағы тикшеренеүҙәр булыуына ҡарамаҫтан, был сығанаҡтарҙы тиҙҙән урыҫ ғалимдарының тикшеренеүҙәре күләгәлә ҡалдырыуы ихтимал.\nБашҡортостандың баш ҡалаһы - Өфө - рейтингта 0,22 Добсон берәмеге күрһәткесе менән 8-се урын алған. Тикшеренеүҙәрҙең беренсе урынында - Мәскәү (0,78), икенселә Санкт-Петербург (0,38) урынлашҡан.\nМең башҡорттары дөйөм башҡорт тарихында ҙур урын биләй. Мең ырыуы башлығы Ҡәнзәфәр-бей башҡорт ырыуҙарының Рус дәүләтенә ҡушылыуы айҡанлы телгә алына.\nяҙыусы менән әңгәмә\nБеҙ бик уникаль милләт. Был бер генә лә арттырыу түгел. 89-сы тапҡыр баҫтырылғас, 20-се йылда тағы бер күтәрелеш була (90-сы), унан 30-сы йылдағыһында ла ҡорбандар аҙ түгел (91-сеһе). Беҙ бына шундайбыҙ.\nҠәнзәфәр бейҙең дүрт улы булыуы тураһында бер нисә шәжәрә бар. "Прежде всего у Казанфари-бия есть четыре сына. Первый - Кужабахты, 2-й - Худайбахты, 3-й - Кудаш, 4-й - Дистан…".\nБыл үләндәр Башҡортостаныбыҙҙың һәр төбәгендә үҫә һәм был ҡушылмаларҙы хәтерҙә тиҙерәк ҡалһын өсөн "Бишут"сәйе тип атаным. Йәғни был ҡушылмаға биш төрлө үлән ҡушыла.\nСтәрлетамаҡ дәүләт театр-концерт берекмәһе солисы, Башҡортостандың халыҡ артисы Альберт ШАҺИЕВ менән әңгәмәбеҙ ҙә донъяла тиңе булмаған йырҙарыбыҙ һәм уларҙы оҫта башҡарыусының үҙе тураһында.


Республикала урман янғындарын һүндереү һөҙөмтәлелеге 97 процент тәшкил итә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n17:00, 21 мая 2018 Йәмғиәт\nРеспубликала урман янғындарын һүндереү һөҙөмтәлелеге 97 процент тәшкил итә Фото: «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы\nБашҡортостан Урман хужалығы министрлығының һуңғы мәғлүмәттәре буйынса, республика биләмәһендә 82 урман янғыны теркәлгән. Уларҙы һүндереү өсөн 1300-гә яҡын кеше һәм 378 берәмек техника йәлеп ителгән.\n«Һүндереү һөҙөмтәлелеге әле 97 процент тәшкил итә, урман фонды биләмәһендә ҙур янғындарға юл ҡуйылманы», – тине республика хөкүмәтендәге ултырышта Башҡортостандың урман хужалығы министры Марат Шәрәфетдинов.\nУның һүҙҙәренсә, урман янғындарына әүәлгесә кеше факторы, шул иҫәптән ут менән һаҡһыҙ эш итеү сәбәпсе.\nМәҫәлән, ҡоро үлән һәм сүп-сар яндырыуҙы тыйыуға ҡарамаҫтан, барлыҡ муниципалитеттарҙа ла ҡануниәт талаптары үтәлмәй.\nБашҡортостан буйынса Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы мәғлүмәттәренә ярашлы, запас һәм ауыл хужалығы тәғәйенләнешендәге ерҙәрҙә 100-ҙән ашыу сүп-сар һәм усаҡ яғыу осрағы асыҡланған һәм тикшерелә. 50 кеше административ яуаплылыҡҡа тарттырылған.\nБынан тыш, урман фонды биләмәһен күҙәтеү һөҙөмтәһендә 125 янғын хәүефһеҙлеге ҡағиҙәләрен боҙоу осрағы теркәлгән. 100-ҙән ашыу хоҡуҡ боҙоусы административ яуаплылыҡҡа тарттырылған да инде.\n«Урман янғындарының артыуына бәйле, 11 майҙан төбәктең урман фонды биләмәһендә янғынға ҡаршы махсус режим индерелгән. Урман хужалығы министрлығының урман хужалығы бүлектәре көсө һәм саралары юғары әҙерлек режимына күсерелгән. Янғындарҙы һәм ҡануниәт боҙоусыларҙы тиҙ арала асыҡлау өсөн урынды авиация ярҙамында күҙәтеү ойошторола», – тип билдәләне Марат Шәрәфетдинов.


Яңы Михайловкала яңы тормош\nФедоровка районында заман талаптарына яуап биргән күпер төҙөлөшө тамамланыу алдында. 24 метрлыҡ үткәүел төпкөлдә урынлашҡан Яңы Михайловканы оло юл менән тоташтырасаҡ.\nОҙаҡ йылдар ауыл халҡы Ашҡаҙар аша бәләкәй генә күпер буйлап сығып йөрөгән. Ике метр киңлектәге ҡоролманы автомобилдә үтеүселәр ҙә булғылаған. Ә йөк автомобилдәре кисеү аша йөрөргә мәжбүр ине, тип хәтерләй урындағылар. Проект буйынса яңы күпер менән бергә бында 500 метрҙан ашыу асфальт юл да ҡаралған. Үткәүел буйлап хәрәкәт ай аҙағында асыласаҡ, тулыһынса эштәр ноябрҙә теүәлләнер тип күҙаллана.


Башҡортостан ғалимдары Бөтә донъя фольклориадаһына «Сал Урал хазиналары» китабын нәшер итте // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n8:57, 15 января 2020 Мәҙәниәт\nБилдәле башҡорт фольклорсыһы, филология фәндәре докторы, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Фәнүзә Нәҙершина һәм ғилми хеҙмәткәр Элла Созинова башҡорт, рус һәм инглиз телдәрендә «Сал Урал хазиналары» — «Сокровища Седого Урала» — «The Treasures of the Ancient Urals» тигән китап-альбом әҙерләне.\nБаҫмаға тау, йылға-күлдәрҙең килеп сығышын аңлатҡан башҡорт халыҡ риүәйәттәре һәм легендалары, уларҙың матурлығын һәм бөйөклөгөн данлаған йырҙар, «Урал батыр», «Заятүләк менән Һыуһылыу» эпостарынан өҙөктәр индерелгән. Тәҡдим ителгән фольклор өлгөләре кешенең тәбиғәт менән айырылғыһыҙ бәйләнешен, тыуған ерҙең изге булыуын күрһәтә.\nКитап киң ҡатлам уҡыусыларҙа, Бөтә донъя фольклориадаһында ҡатнашыусыларҙа ҡыҙыҡһыныу тыуҙырыр, тип иҫәпләй авторҙар.\nРеспубликала Халыҡ-ара фольклор фестивале 2020 йылдың 18 июленән 1 авгусына тиклем уҙғарыла. Бөтә донъя фольклориадаһында 100 илдән 3 меңдән ашыу делегат ҡатнаша. Улар үҙҙәренең традицион музыкаһы, бейеүҙәре, халыҡ кәсептәре, аш-һыуы, милли кейеме һәм сәхнә сәнғәте менән таныштыра. 85 дәүләт ҡатнашасағын раҫланы ла инде. Фестиваль көндәрендә Башҡортостанға 2,5 миллион турист килер тип көтөлә. Был хаҡта Башҡортостан башлығы Радий Хәбиров VI Бөтә донъя фольклориадаһына әҙерләнеү һәм уны уҙғарыу буйынса федераль ойоштороу комитеты ултырышында белдерҙе.


“Урманды һаҡларға һәм ҡурсаларға кәрәк” | Министерство сельского хозяйства Республики Башкортостан\n» “Урманды һаҡларға һәм ҡурсаларға кәрәк”\n“Урманды һаҡларға һәм ҡурсаларға кәрәк”\nУрмансы һөнәре элек-электән абруйлы һаналған. Был һөнәр эйәләре ер йөҙөндәге иң ҙур хазинаны һаҡлайҙар. Урман – ул йылытыусы, һулаған һауа, йорт һәм хужалыҡ өсөн тәбиғи материалдар...\nУрмансы һөнәрен ир-егеттәр генә түгел, ҡатын-ҡыҙҙар ҙа һайлай. Боҙаяҙҙа йәшәүсе һәм эшләүсе Фәриҙә Бикмәтова ла - сирек быуатҡа яҡын һайлаған һөнәренә тоғро ҡалып, йәшел ҡалҡаныбыҙға һәм халыҡҡа тоғро хеҙмәт иткән урман хужабикәһе.\nАуылда үҫкән кеше – ул тәбиғәт балаһы. Шуға был һөнәрҙе һайлаусыға һис тә аптырарлыҡ түгел. Шулай ҙа уның һөнәр һайлауы осраҡлы килеп сыға. Ҡабаҡ ауылы ҡыҙы урындағы мәктәпте тамамлағас, Өфө урман хужалығы техникумының студенттар йыйыуы тураһында иғлан күреп ҡала. Фәриҙәне “теплица эше” тигән бүлек ҡыҙыҡһындыра. Теплицала төрлө йәшелсә үҫтерермен, тип күҙ алдына килтереп, туп-тура ошо уҡыу йортона китә. Тик яҙмыш ҡушыуы буйынса документтарын “урман хужалығы технигы” тигән белгеслек буйынса тапшыра...\nСтудент йылдарында Ҡырмыҫҡалы урман хужалығында практика үткән саҡта уға Боҙаяҙ урман хужалығына эшкә килергә тәҡдим итәләр. Тыуған райондан сығып китеү уйында ла булмаған ҡыҙ ҡулына диплом алғас, бында килә һәм лесничий ярҙамсыһы булып эш башлай. Алда уны мауыҡтырғыс та, ҡатмарлы ла тормош көтә. Тәүге ауырлыҡтар йәш белгесте ҡурҡытмай. Эштә дисциплина ныҡлы була. Бында ҡатын-ҡыҙ йәки йәш булғаны өсөн ташлама яһалмай. Ул баштан аяҡ эшкә сума. Күбеһенсә документация менән эшләй. Белемен камиллаштырыу маҡсатында Башҡорт дәүләт аграр университетың урмансылыҡ факультетына ситтән тороп уҡырға инә. 2008 йылда әйҙәүсе белгес итеп күсерелә, ә 2016 йылда етәкселек арыу-талыуҙы белмәгән хеҙмәткәрҙең тырышлығын, эште намыҫ менән еренә еткереп башҡарыуын күреп, уға тағы ла яуаплыраҡ эш - Боҙаяҙ һәм Өршәк урман хужалығының участка урмансыһы (дәүләт инспекторы) вазифаһы ышанып тапшыра.\n- Бурысым – урманды һаҡлау, эш барышын, тәртип һаҡлауҙы тикшереү, санитар торошто, янғын хәүефһеҙлеген контролдә тотоу, ҡағиҙәләрҙе боҙоусыларҙы туҡтатыу, яҙын-көҙөн йәш үҫентеләрҙе ултыртыу, йәш культураларҙы тәрбиәләү. Урман – беҙҙең дөйөм байлығыбыҙ. Уны һаҡларға һәм ҡурсаларға тейешбеҙ. Ҡағиҙәләрҙе үтәмәүселәргә штрафтар һалына, - ти Фәриҙә Фидрат ҡыҙы. - Элек беҙҙең Боҙаяҙ хужалығында ғына 15 хеҙмәткәр ине, ә хәҙер ике кешебеҙ. Ә Өршәк урман хужалығында әүәл 12 булһа, әлеге көндә – 2. Уның береһе мин. Бөтә тәғәйенләнештәге ерҙәрҙе тикшерергә өлгөрөргә кәрәк. Еңел машинамда урмандарға еләм. Заман технологиялары ярҙамға килә - тәртип боҙоусылар юлдаш системаһы аша асыҡлана.\nЙәшел ҡалҡаныбыҙ тәбиғәтте һөйгән, уның өсөн көйгән ышаныслы ҡулға тапшырылған. Фәриҙә Бикмәтова ағастарҙан, урман шаулауынан йәшәү көсө алып, тырышып хеҙмәт итә. Ул урман менән бер бөтөнгә әйләнгән, тиһәң дә була. “Урман минең йәшәү рәүешемә ингән. Унан башҡа йәшәй алмайым. Әлдә ошо һөнәрҙе һайлағанмын”, - ти тәжрибәле урмансы.\nҒаиләһенән дә уңған ул. Ире Вилмир Бикмәтов – “Артемида” йәмғиәтендә алдынғы комбайнер. Ғаиләлә ике бала тәрбиәләйҙәр. Улар эшендә һәм хужалыҡта һәр саҡ ярҙам итергә тырышалар.\nС уважением, газета "Даира"


Инйәр буйҙары илһамға ҡойондо » "Урал" гәзите\nҮҙенә үтә лә талапсан, ялағайланыуҙы, ярамһаҡланыуҙы ене һөймәгән, һәр һүҙгә, ғөмүмән, тормоштоң үҙенә ололарса зыялылыҡ менән ҡараған, даланлы, арҙаҡлы, маһир, илһамлы һәм рухлы шағир һәм журналист, Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, “Ағиҙел” журналының яуаплы секретары Дамир Мөлкаман улы ШӘРӘФЕТДИНОВтың Инйәр мәҙәниәт йортонда үткән алтын юбилейын да шиғриәт, матурлыҡ, рухиәт байрамына әйләндереүе яҡташтары алдында уның абруйын тағы ла арттырып ебәрҙе.\nКескәй генә Көмбә ауылында тыуып үҫкән егеткә Хоҙай Тәғәлә ысын мәғәнәһендә оло йөрәк, икһеҙ-сикһеҙ бай, матур, илһамлы күңел биргән. Үҙенең 50 йәшлек ғүмер юлын шиғырҙар менән йәнәшә слайдтарҙағы фо- тоһүрәттәр, тәбиғәт һәм тормош күренештәре менән асып һалыуы юбилярҙың танылған шағир, прозаик, журналист һәм тәрже- мәсе генә түгел, оҫта фотограф икәнлеген дә асты. Ә инде уның шиғриәтен һүҙҙәр менән генә аңлатып булмай. Унда хис-тойғолар диңгеҙенә сумаһың да ләззәтләнеп тулҡындарында тирбәләһең. Ти- рә-яҡтан алыҫ араны яҡын итеп килгән мәшһүр әҙиптәр һәм журналистарҙы халыҡтың аҙ бу- лыуы аптыратҡандыр. Ошондай осрашыу, шиғриәт кисәһе Дамир Шәрәфетдиновҡа түгел, ә беҙгә, бигерәк тә балаларға, йәштәргә кәрәк. Кескәй генә ауылдан шундай талантлы, һәр яҡлап та үҫешкән шәхес сығыуы Инйәр төбәге халҡына, белореттарға ҙур мәртәбә өҫтәй. Ҡотлау һүҙҙәре менән сәхнәгә бер-бер артлы әҙәбиәт һәм журналистар - танылған прозаик, Башҡортостан Яҙыусылар сою- зы рәйесе урынбаҫары Спартак Ильясов, яҡташыбыҙ, билдәле яҙыусы һәм журналист, “Ағиҙел” журналының бүлек мөхәррире Сабир Шәрипов, ошо уҡ баҫманан танылған шағир, прозаик, жур- налист Әхмәр Үтәбай, тәнҡитсе, филология фәндәре кандидаты Зәки Әлибаев, төрлө йылдарҙа төрлө баҫмаларҙа Дамир Шә рәфетдинов менән бергә эшләгән, дуҫлыҡ ҡәҙерен белгән билдәле яҙыусылар, ҡәләмдәштәр Сибәғәт Рахманғолов, Рәлис Ураҙғолов, Мө- ҙәрис Багаев, Иҙрис Ноғоманов, билдәле композитор Айрат Ғайсин күтәрелделәр.\nУлар юбилярҙың кешелеклек сифаттарын тағы ла нығыраҡ асты. Дамир Шә- рәфетдинов тамашасы алдында тағы ла юғарыраҡ баҫҡысҡа күтәрелде, уның әле асылмаған серҙәре, сифаттары асылды. Дамир Мөлкаман улының дуҫтары, кол- легалары аша беҙ уның аҡыллы, әҙәпле, кешелекле тормош иптәше Рима Мѳнир ҡыҙы һәм һәр яҡлап та килгән, тик яҡшы билдәләргә генә өлгәшкән, бейеүсе булараҡ танылған Лилиә ҡыҙҙары менән таныштыҡ һәм уларға һоҡландыҡ. Муниципаль район хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары Илгиз Сафый улы Теләүбаев менән Инйәр ауыл биләмәһе хакимиәте башлығы Ғайса Ғабдулхаҡ улы Мөфтәхетдиновтың ҡотлау һүҙ- ҙәренән һуң зал геү килеп ҡул сапты. Улар муниципаль район Советының Маҡтау ҡағыҙҙары менән бергә "Асы" шифаханаһына путевка тапшырҙылар. Мансур Һиҙиәтов етәкселе- гендәге “Иҙел башы” әҙәби берләшмә ағзалары Фәриха Вә- лиуллина, Гөлсөм Мостафина, Рәсимә Сәйетғәлина, Фәйрүзә Кинйәбаева, Рафиға Ғәлиуллина, Мөнирә Сәлимйәнова, Учалы яҙыусылар ойошмаһы етәксеһе Әҡлимә Сафина, шағирәләр Ди- лара Мәхмүтдинова, Миләүшә Сибәғәтуллиналар йөрәк түре- нән сыҡҡан ҡотлау һүҙҙәре, бүләктәргә ҡушып шиғырҙар һәм йырҙар башҡарҙы. “Урал” гәзите хеҙмәткәрҙәре Дамир Шә- рәфетдиновтың гәзиттә эшләгән саҡта яҙған мәҡәләләренә, әҫәр- ҙәренә байҡау яһаны. Жур- налистың ижадына арнап әҙер- ләнгән гәзит тә юбилярҙың күңеленә хуш килгәндер.\nИнйәр мәҙәниәт йортоноң Сәғилә Мырҙағәлина етәкселегендәге “Ҡо- лонсаҡ” өлгөлө балалар театры артистарының юбилярҙың бала сағынан өҙөк күрһәтеүҙәре уңыш- лы килеп сыҡты. Сәғилә Сөләймән ҡыҙының үҙе башҡарған йыры ла иң матур бүләктәрҙең береһе булды. Инйәрҙең 1-се мәктәбе ди- ректоры Мәүлиҙә Хәйбуллина, уҡытыусылар - шағирә Әнисә Аҫылғужина, Лира Минһажева, Тәғзимә Моратшина, Инйәрҙең 2-се мәктәбенән Хәлиҙә Төхвәтуллина ла изге теләктәр әйтеп, бүләктәр тапшырҙы. Мәғариф бүлегенең башҡорт теле буйынса методисы Лариса Әхмәтшина етәкселегендә ҡала мәктәптәренән башҡорт теле уҡы- тыусылары ла ихлас ҡотлау һүҙҙәрен еткерҙе. Ә Гөлнара Зык- рина ҡумыҙ моңдарына сорнаны. Юбилярҙың дуҫтары Зәйнәп һәм Әнүәр Собханғоловтарҙың үҙен- сәлекле ҡотлауҙары ла кисәне йәмләп ебәрҙе. Шағирҙың туғандары исеменән ағаһы Айрат Шәрәфетдинов ҡот- лап бүләк тапшырһа, Көньяҡ Урал дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы директоры Фәнүр Әлибаев та талантлы яҡташыбыҙҙы иғтибар үҙәгенән ситтә ҡалдырмаған. 3 сәғәттән ашыу хәтирәләр, уйын- көлкө, шиғырҙар, йырҙар менән үрелеп барған һоҡланғыс юбилей һәм шиғриәт кисәһе бер тынала үтте лә китте. Ә беҙ шыбырҙап яуған ямғырға ла, ҡараңғылыҡҡа ла иғтибар итмәйенсә, һаман да шул илаһи тулҡындарҙа тирбәлеп ҡайттыҡ. Ошондай онотолмаҫ минуттар бүләк иткән өсөн һәр кем эстән генә Дамир Шәрәфетдиновҡа рәхмәттәр уҡый ине. Уға киләсәктә лә ижади уңыштар, ғаилә именлеге, илһам ҡанаттарының бер ваҡытта ла талмауын теләйек.\nАйгөл КИРАМОВА фотолары.


Дәүләт Думаһы депутаты Павел Качкаев: «Идара итеүсе компанияларҙы суд аша ғына лицензияһыҙ ҡалдырып була» // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nДәүләт Думаһы депутаты Павел Качкаев: «Идара итеүсе компанияларҙы суд аша ғына лицензияһыҙ ҡалдырып була»\n13:51, 6 февраля 2014 Сәйәсәт\nИдара итеүсе компанияларҙы суд аша ғына лицензияһыҙ ҡалдырыу мөмкин буласаҡ. Был хаҡта Дәүләт Думаһы депутаты, «Управдом» проекты етәксеһе Павел Качкаев «Берҙәм Рәсәй» Генераль советы президиумының киңәйтелгән ултырышында билдәләне, тип хәбәр иттеләр партияның киң мәғлүмәт саралары менән үҙ-ара килешеп эш итеү департаментынан.\n— Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ хеҙмәте өсөн түләүҙәр күләме ил буйынса 1,5 триллион һумдан ашыу тәшкил итә. Өлкә хеҙмәткәрҙәренең профессионаллегенән күп нәмә тора. Эксперттарҙың баһалауҙары буйынса идара итеүсе компанияларҙың профессиональ булмағанлыҡтары арҡаһында сығымдар 160 миллиард һум тәртибендә тәшкил итә, — тип хәбәр итте депутат.\nПарламентарий идара итеүсе компаниялар эшенең сифатын арттырыу кәрәклеген билдәләне.\n— Был мәсьәләне хәл итеү алымдарының береһе булып лицензия биреү тора. Тейешле закон проекты Торлаҡ кодексына үҙгәртеүҙәр индереүҙе ҡарай. Лицензия биреү торлаҡ секторын хеҙмәтләндереүсе компанияларға ҡағыла, — тине Павел Качкаев.\nДепутат иғтибар итте, әгәр компания етәкселегенең түләнмәгән хөкөм ителгәнлеге булһа, идара итеүсе компанияларға лицензия биреү үтенесе кире ҡағыла.\n— Лицензия тик суд аша тартып алынасаҡ. Торлаҡ күҙәтеү органдары һәм прокуратура лицензияны тартып ала алмай, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды «Управдом» партия проекты етәксеһе.\nИдара итеүсе компанияларҙың йылына ике боҙоу осрағы асыҡланһа ул торлаҡты хеҙмәтләндереүҙән азат ителә. Әгәр идара ителмәле күп фатирлы йорттарҙың 15 процентында йылына икешәр тапҡыр боҙоу осрағы булһа, компанияның лицензияһы юҡҡа сыға, тип өҫтәне Павел Качкаев.\nТеги: дәүләт думаһы депутаттары,торлаҡ-коммуналь хужалыҡ


Лицей уҡыусыларына – билдәле яҡташыбыҙҙан бүләк\n22 Ноябрь 2019, 13:12\nҺынлы сәнғәт оҫтаһы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы Фәнил Шәймөхәмәтов башҡорт лицейына картиналарын бүләк итте.\nФәнил Шәймөхәмәтов өсөн Башҡортостан һәм тыуып үҫкән яғы - Әлшәй ере һәр ваҡытта ла илһам сығанағы, темалар һәм образдар һайлау өсөн үҙенсәлекле ерлек булды һәм булып ҡала. Ниндәй генә күргәҙмәлә ҡатнашмаһын, уның линогравюралары һәм офорттары һынлы сәнғәт һөйөүселәрҙе башҡорт халҡының тарихы һәм мәҙәниәте, ауыл көнкүреше, йолалары һәм ғөрөф-ғәҙәттәре менән таныштыра. Уның эштәрендә тыуған яҡҡа сикһеҙ һөйөү, тәбиғәт хозкрлығына һәм халҡының күңел матурлығына дан йырлана. Оҫта үҙенең картиналарында ғына тыуған яғына һөйөү йырламай. Бөгөн Фәнил Сафуан улы Ишембайҙа йәшәй, шунда ижад итә, Әлшәйҙе лә онотмай. Тыуған яғына ҡайтҡанда яҡташтарына һоҡланғыс эштәрен бүләк итә.\nРәссам М. Буранғолов исемендәге башҡорт лицейына элек тә мәктәпкә картиналарын бүләк иткәйне. Хәҙер бында оҫтаның тағы ла өс ижад емеше – “Ата-бабалар ере”, “Салауат ҡаяһы” һәм “Салауат мәмерйәһе” тип аталған төҫлө линогравюралары өҫтәлде.\n- Беҙҙә инде тулы картиналар галлереяһы бар, унда яҡташыбыҙ, билдәле башҡорт рәссамы Фәнил Шәймөхәмәтовтың ун бер эше ҡуйылған. Талантлы сәнғәт оҫтаһына ошондай ҡиммәтле бүләге өсөн рәхмәтебеҙҙе белдерәбеҙ. Яҡташыбыҙға артабан да уңыштар һәм ижади үрҙәр теләйбеҙ! – ти М. Буранғолов исемендәге башҡорт лицейы директоры Римма Дәүләткирәева.


Сөләймән (Ауырғазы районы) — Башҡорт Википедияһы\n54°06′20″ с. ш. 56°12′20″ в. д.HGЯO\nСөләймән (Ауырғазы районы)\n80 605 428 126\nСөләймән (рус. Сулейманово) — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 40 кеше. Почта индексы — 453499, ОКАТО коды — 80205828006.\nСөләймән ауылы Бишауыл-Табын улусына ҡарай. XIX быуатта ауылда 12 ихатала 61 кеше иҫәпләнә. Быуаттың тәүге яртыһында ихаталарҙың һаны һәм халыҡ һаны үҙгәрмәй тиерлек. 1850 йылда 9 йортта 90 кеше йәшәй. Сөләймән ауылына нигеҙ һалыусының улдарының исемдәре билдәле. Уларҙың өлкәне Иманбай Сөләймәнов - оҙон ғүмерле була, 1736-1818 йылдарҙа, Имәнбайҙың улы, 1760 йылда тыуған Әбделвәғәптең улдары бик күп булған. 1842 йылда 77 кешегә 72 бот ужым, 112 бот яҙғы иген сәселә.\nЯҡындағы тимер юл станцияһы (Тюкунь): 6 км\n↑ *Башҡортостан Республикаһы топонимдар һүҙлеге\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Сөләймән_(Ауырғазы_районы)&oldid=1132959 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 17:58 6 май 2022 үҙгәртелгән.


Пар ҡанатлы бәхет баҡсаһы\n17 Ғинуар 2020, 16:50\nТирә-йүнгә йәм таратып, хуш еҫ бөркөп, матурлығы менән күҙҙәрҙе ҡамаштырып, күңелдәрҙе һөйөндөрөп үҫкән гөлдәрҙе хәтерләткән парҙар ҙа була тормошта. Йылылыҡ, ихласлыҡ ҡына урғылған бындай ғаиләләрҙең күңел байлығына ғәжәпләнеп тә, һоҡланып та туймаҫһың.Балҡып йәшәгән матур ғаиләләр күберәк булғанда донъяла йәшәүе ҡыҙыҡлыраҡ, хәүефһеҙерәк, тормош тағы ла гүзәлерәк, кешеләр бәхетлерәк булыр ине, моғайын.\nЙомағужа ауылында татыу, бәхетле оя ҡорған, береһенән-береһе аҡыллы, мөләйем, үҙҙәренә лайыҡлы алмаш булырлыҡ бына тигән балалар үҫтергән Искәндәр Сәйетбаттал улы һәм Фәриғә Ғәтиәт ҡыҙы Аҡҡужиндар ғаиләһе Яңы йыл алдынан ғына – 21 декабрь көнө – үҙҙәренең “аҡ алтын” туйын билдәләне.\nБынан теүәл 35 йыл элек кейәү һәм кәләш туғандары, дуҫ-иштәре теләгән теләктәр бойомға ашып, өгөт-нәсихәттәре ерҙә ятып ҡалманы, ике йәш йөрәктең хыял бөрөләре сәскә атты, тип хәҙер инде ныҡлы әйтергә лә мөмкин.\nОшо уңай менән “Ҡайтауаз” ижади фольклор төркөмө Йомағужа ауылы мәҙәиәт һәм ял йортонда Искәндәр һәм Фәриғә Акужиндарҙың һәм уларҙың ғаиләһе, туғандары, яҡындары ҡатнашлығындағы “ Пар ҡанатла бәхет баҡсаһы” тип исемләнгән ғаилә байрам-кисәһен ойошторҙо.\nҘур тамашаны юбилярҙарҙың ҡыҙҙары Фәүзинә һәм Наҙгөл матур шиғри һүҙҙәре менән асып ебәргәндән һуң, сәхнәгә юбилярҙар – Искәндәр һәм Фәриғә үҙҙәренең йөрәктәренән урғылып сыҡҡан йыр-моңдары менән килеп сыҡты. Ғаилә байрамы артабан да уларҙың матур-матур йырҙары менән үрелеп барҙы. Ә инде балаларының сығыштары кисәнең сағыу биҙәге булды. Улар башҡарыуында “Атай-әсәйҙе ҡотлап” тигән йырҙары, Наҙгөлдөң яңғыҙ һәм кейәүе Фәнүз менән бергә бейеүҙәре, коллектив “Зарифа” бейеүе менән сәхнәне дер һелкетеүҙәре, ә инде Фәүзинә ҡыҙҙары иптәше Әлфрит һәм уларҙың балалары – 9 йәшлек Рушан менән дүрт йәшлек Айзиләнең парлашып бейеүҙәре зал тулы тамашасыларҙың береһен дә битараф ҡалдырманы. Байрам кисәһен шулай уҡ туғандары – Сибай ҡалаһынан килеп еткән республикала танылған ҡурайсы Илшат Солтангәрәев ҡурайының сихри моңдары, Сәүиә Үҙәнбаеваның йөрәктәргә үтеп ингән йырҙары, Ҡашҡар ауылынан килгән ҡунаҡтар – Әлфиә Теләүшинаның, Сөмбөл һәм Ғиззәт Моталаповтарҙың сығыштары, Йылайырҙан талантлы ауылдашыбыҙ Азат Иҫәнгилдин, Урал Аҡъюловтың йырҙары, Илшат һәм Гөлназ Ҡашҡаровтарҙың бейеүҙәре, ауылыбыҙ һандуғасы Ғилмиә Яҡупованың моңло йырҙары һәм шиғыры, “Ҡайтауаз” ижади фольклор төркөмөнөң йырҙары, кисәне тағы ла йәмләндереп ебәреп, юбилярҙарға һәм тамашасыларға ҙур бүләк булғандыр.\nИскәндәр һәм Фәриғә Аҡҡужиндарҙы ғаилә байрамы менән Ҡәнзәфәр ауыл биләмәһе хакимиәте башлығы Р.Тотманов, район депутаты Й.Алғошаев, коллегалары М.Иҫәнбаева, С.Мозафаров , Ә.Хәсәнова, Й.Ҡотоева, Т.Мозафарова, ауыл Советы депутаты З.Аҡҡужина, “Ҡайтауаз” ижади фольклор ансамбле ағзалары, ауылдаштары ҡотланы, иң изге теләктәрен еткереп, бүләктәр тапшырҙы.\nБеҙҙең кисә сәбәпселәре уларға төбәп әйтелгән матур һүҙҙәрҙең барыһына ла лайыҡлылар.\nУлар икеһе лә ошо үҙебеҙҙең Йомағужа ауылыныҡы, тыуған ерҙәренән айырылғандары юҡ: ошонда тыуғандар һәм бөгөнгө көнгә тиклем ошонда гөрләтеп донъя көтәләр. Икеһе лә Йомағужа урта мәктәбен тамалай.\nИскәндәр Сәйетбаттал улы армияла өс йыл хәрби-диңгеҙ флотында хеҙмәт итеп ҡайтҡас, механизатор һөнәрен үҙләштерә һәм шунан бирле ергә ныҡ ерегеп, үҙ эшенә тоғро булып ҡала. Совхоз осоронда һәр эште еренә еткереп намыҫ менән башҡарып өйрәнгән Искәндәр 2001 йылда үҙенең крәҫтиән (фермер) хужалығын ойоштороп, иң ауыр һәм яуаплы эшкә тотона. Бөгөн ул тәжрибәле фермер. Уның хеҙмәте районда ғына түгел, республикала ла лайыҡлы баһалана һәм ауыл хужалығы тармағындағы яҡшы күрһәткестәре өсөн бик күп юғары наградалар менән бүләкләнә.\nИскәндәр Сәйетбаттал улы ауылы өсөн һәр ваҡыт янып, көйөп-йәшәй, ауыл халҡына, туғандарына ярҙам ҡулы һуҙырға һәр ваҡыт әҙер, ауыл Советы депутаты булып та бик әүҙем генә эштәр башҡарҙы. Әле лә ауылда үткән сараларҙан ситтә ҡалмай, кәңәштәрен, тәҡдимдәрен еткереп тора.\nИскәндәр Сәйетбаттал улы “Сәләмәт тәндә – сәләмәт рух” тигән девизға таянып йәшәй, спорт ярата, ауылда йыл һайын, хатта район кимәлендә, үҙе үк спонсор булараҡ, спорт ярыштары ойоштора. Искәндәрҙең күңел талаптары ла ҙур ғына. Ул бәләкәй саҡтан гармунға ғашиҡ, йырҙар өйрәнә һәм матур йырлай ҙа, шиғырҙар уҡырға, тарих менән ҡыҙыҡһынырға ла ваҡыт таба. Ҡатынынан да уңа ул. Фәриғә Ғәтиәт ҡыҙы – Искәндәрҙең ышаныслы тормош юлдашы.\nФәриғә Ғәтиәт ҡыҙы ошо ауылда матур ғаиләлә донъяға килә. Сая, теремек ҡыҙҙы уҡытыусы булыу хыялы тәүҙә Сибай педагогия училищеһына алып килә, артабан Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институтына индерә. Диплом алғас, 1983 йылда Фәриғә Ғәтиәт ҡыҙы үҙе уҡыған мәктәптә уҡытыусы булып эшләй башлай һәм бөгөнгө көнгә тиклем башланғыс кластар уҡытыусыһы сифатында эшен дауам итә.\nБөгөн уның 36 йыл педагогик стажы бар. Үҙ һөнәренең төрлө мөмкинлектәрен файҙаланып, балалар йөрәгенә матурлыҡ, инсафлыҡ орлоҡтары сәсә.\nМәктәптә эшләү дәүерендә Фәриғә Ғәтиәт ҡыҙы үҙ-үҙенә талапсан, коллегаларына иғтибарлы, ихтирамлы уҡытыусы булып танылды.\nХеҙмәтенә күрә хөрмәте, тигәндәй, Фәриғә Ғәтиәт ҡыҙы – юғары квалификациялы уҡытыусы, Башҡортостан Республикаһының мәғариф алдынғыһы.\nФәриғә Аҡҡужинаны район һәм ауыл халҡы оҫты йырсы булараҡ та танып белә: ул мәктәптең төрлө байрам-концерттарында, конкурстарында әүҙем ҡатнаша. Бөтә эште лә күңел һалып, ихлас башҡара. Үҙҙәре ҡорған йорттары гөл-сәскәгә күмелеп, балҡып ултыра, баҡсаларындағы, кәртә-ҡураларындағы мул уңыштары менән ғорурлана алалар.\nФәриғә һәм Искәндәр Аҡҡужиндар өс бала тәрбиәләп, оло тормошҡа сығарҙылар. Ҙур ҡыҙҙары Фәүзинә – юғары белемле уҡытыусы-логопед, улдары Илгиз, юғары белем алғандан һуң, мәктәптә эшләп йөрөй, кинйә ҡыҙҙары Наҙгөл юғары уҡыу йортоноң иҡтисад факультетын тамамланы.\nӨсөһө лә район үҙәгендә эшләп йөрөйҙәр, шунда төпләнеп, ғаилә ҡороп, ата-әсәләрен ейән-ейәнсәрҙәре менән һөйөндөрөп, бәхетле йәшәйҙәр.\nИскәндәр менән Фәриғә Аҡҡужиндар – бергәләшеп, кәңәшләшеп йәшәгән, ауырлыҡтарҙы бергәләп еңә белгән кешеләр, улар бәхеттәрен үҙҙәре ҡойған.\nАртабан да һөйөү гөлдәрен шиңдермәй, тормош диңгеҙендә ҡолас ташлап йөҙгән Искәндәр һәм Фәриғә Аҡҡужиндарҙы Хоҙай сәләмәтлектән, уңыштарҙан айырмаһын.\n“Ҡайтауаз” ижади фольклор төркөмө ағзаһы.


Рөстәм Хәмитов Иглин районындағы «Дельфин» бассейнын асыу тантанаһында ҡатнашты // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов Иглин районындағы «Дельфин» бассейнын асыу тантанаһында ҡатнашты\n12:16, 2 марта 2012 Сәйәсәт\n2 мартта Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Иглин районына эш сәфәре барышында «Дельфин» бассейнын асыу тантанаһында ҡатнашты, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтендә. Ул 2008 йылдың декабрендә төҙөлә башлаған. Бассейн төҙөлөшөнә республика ҡаҙнаһынан 54 млн һум самаһы аҡса йүнәлтелгән. Бинаның беренсе ҡатында ололар өсөн 25 метрлыҡ һәм балалар өсөн бәләкәй 10 метрлыҡ бассейн эшләнгән. Шулай уҡ кейенеп-сисенеү бүлмәләре, душ кабиналары, ял бүлмәһе, медицина кабинеты, сауна бар. Икенсе ҡатта административ-көнкүреш биналары, фитобар һәм тренажерҙар залы урынлашҡан.\nРөстәм Хәмитов Иглин халҡын ошондай спорт объекты асылыуы менән ҡотланы. Артабан республика Президенты спортсыларҙың символик ярышына старт бирҙе, бынан һуң балалар өсөн эшләнгән бассейнды, медкабинетты, тренажерҙар залын ҡараны һәм фитобарға инеп сыҡты.\nРөстәм Хәмитов йәнә Иглин ауылының спорт-һауыҡтырыу комплексы менән танышты һәм спорт секцияларында шөғөлләнгән балалар менән аралашты.\nБалалар менән әңгәмәләшеүе барышында республика башлығы үҙенең дә спортты үҙ итеүен, спорт менән шөғөлләнеүен билдәләне һәм, яңы бассейн Иглинда һәм Иглин районында спорт менән шөғөлләнеүгә ныҡ ярҙам итер, тигән ышанысын белдерҙе.\n— Ысынбарлыҡта был ябай ваҡиға түгел, сөнки, минең аңлауымсы, бассейндар көн дә, хатта йыл да асылмай, – тине Рөстәм Хәмитов. — Бигерәк тә уның районда беренсе бассейн булыуын иҫәпкә алғанда. Беҙ бөтә республика буйынса бассейн, спорт залдары, саңғы базаларын үҙ эсенә алған физкультура-һауыҡтырыу комплекстарын төҙөү кеүек күләмле эште дауам итәбеҙ. Был, моғайын, дөрөҫтөр ҙә, сөнки спорт бер яҡтан сыныҡтырһа, икенсе яҡтан йәштәрҙе һәр төрлө насар эштәрҙән ситләтә. Үҫмерҙәр даими шөғөлләнә башлай, үҙенә яҡшы шөғөл таба. Шуға күрә бөгөнгө көн — һеҙҙең менән беҙҙең өсөн байрам. Мин һеҙҙе был байрам уңайынан ҡотлайым. Яҡшылыҡтар теләйем һәм берәй ҡасан кәрәк-яраҡтар алып, һеҙҙең менән йөҙөргә киләм, — тине Президент.\nБелешмә өсөн. Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовтың инициативаһы буйынса БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы менән «2015 йылға тиклем спорт тәғәйенләнешендәге махсус объекттар төҙөү һәм реконструкциялау» тип аталған республика программаһы тормошҡа ашырыла. Был программа буйынса Башҡортостанда тағы 41 бассейн, шул иҫәптән физкультура-һауыҡтарыу комплексы составындағы 26 бассейн төҙөү планлаштырыла.\nТеги: рөстәм хәмитов, бассейндар


Башҡорт Википедияһында Салауат районы порталы барлыҡҡа килде // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n12:20, 19 июля 2018 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2018 йыл, 19 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.\nПопуляр интернет-энциклопедияның башҡорт бүлегендә яңы тематик вики-портал барлыҡҡа килде. Ул Салауат районы менән бәйле мәҡәләләрҙе системалаштыра. Был турала «Башинформ» агентлығына Википедияның әүҙем ирекмәне, З. Әйле тигән ижади псевдоним аҫтында билдәле журналист Зәйтүнә Ниғәмәтйәнова хәбәр итте.\n«Беҙ, Салауат районынан сыҡҡан, Башҡорт Википедияһының әүҙем мөхәррирҙәре, өсәү, тағы бер нисә яңы кеше ҡушылырға тейеш. Беҙ ә ниңә Салауат районы порталын булдырмаҫҡа тигән уй-хыял менән дәртләнеп киттек. Уны Ансар Нуретдинов тәҡдим итте, Миңһылыу Абдуллина менән беҙ күтәреп алдыҡ. Википедияның шуныһы һәйбәт, рөхсәт алырға йәки берәйһен шуны эшләргә һорарға кәрәкмәй. Үҙебеҙ ҡарар иттек һәм интернет-энциклопедия алып барыу буйынса дөйөм ҡағиҙәләр сиктәрендә үҙебеҙ эшләп тә ҡуйҙыҡ».\nПорталдар, йә иһә вики-порталдар – билдәле бер тема йәки белем өлкәһе буйынса тематик веб-сайттарға тиң тиерлек төп биттәр ул. Порталдар уҡыусыларға һәм авторҙарға теманы уңайлы күҙәтеү өсөн эшләнә. Бындай тәжрибә Рус Википедияһында киң ҡулланыла, әле рус телендә улар 600-ҙән артып киткән. Шул иҫәптән «Башҡортостан», «Стәрлетамаҡ», «Ишембай» порталдары бар.\n«Башҡорт Википедияһында тәжрибәле мөхәррирҙәр һаны артыу менән бында даими рәүештә тематик порталдар булдырыла. Былтыр Бөрйән районы порталы эшләнде һәм әүҙем үҫешә. Салауат районынан сыҡҡан мөхәррирҙәр, башҡорт бүлегенең әүҙем ирекмәндәре үҙҙәренең кесе ватаны тураһында портал эшләргә булыуы маҡтауға лайыҡ. Улар был эшкә бик ижади килде – портал эсендә бүлектәр күп, уларҙа мәғлүмәттәр йыш ҡына яңырып торасаҡ. Интернет-энциклопедияның башҡорт бүлегендә киләсәктә йөҙләгән тематик портал эшләүебеҙгә һис тә шикләнмәйем – уға тәүшарттар бар», — тип ваҡиғаға аңлатма бирҙе Башҡорт Википедияһы хакимы Рөстәм Нурыев.


“Башҡортостан 24” каналы “Динамо” стадионы һәм ММА федерацияһы менән берлектә студенттар көнө уңайынан ойошторған байрам 2 мең самаһы кешене берләштерҙе. Әйтергә кәрәк, һырғалаҡта студенттарҙы ғына түгел, ә балалар менән өлкәндәрҙе лә күрергә мөмкин ине. Беҙҙең менән бергә конькиҙа шыуып, үҙенең 82 йәшен билдәләгән Альбина Исхаҡоваға һоҡланмаған кеше ҡалманы. Ботинкаларын бәйләүҙе бер кемгә лә йөкмәтмәй, Альбина Исхаҡова конькиҙарын үҙе тырышып кейә. Эргәһендә әхирәте дәртләндереп тора. “Башҡортостан 24” каналы “Динамо” стадионына студенттар уңайынан байрам ойоштора икәнен белеп ҡалғас, ул, һис шикһеҙ, бында килергә ҡарар иткән. Студент саҡтары 60 йыл элек булһа ла, күңелем менән һәр саҡ йәшмен, ти инәй. Альбина Исхаҡова саңғыла шыуыу, волейбол, еңел атлетика кеүек спорт төрҙәрен үҙ иткән. Заманында спорт гимнастикаһы буйынса Башҡортостан һәм СССР чемпионы булған. Конькиҙа ла йөрөргә ярата ул. Күптәнге хыялы – тыуған көнөн һырғалаҡта үткәреү теләге, ниһәйәт, “Башҡортостан 24” каналы менән бергә тормошҡа ашты. 82 йәшен тултырған инәй, шаяртып, миңә 28 генә әле, ти. Тыуған көнө уңайынан Альбина Хажим ҡыҙына ойоштороусылар бүләк тапшырҙы. Байрамға килеүселәр ҙә уны алҡыштарға күмде һәм иғтибарһыҙ ҡалдырманы. Әхирәте Рәйсә Сөләймән ҡыҙы менән байрамса — милли кейемдә килеүҙәре сараны тағы ла йәмләндереп ебәрҙе. Байрамға килгән студенттар ҙа бүләкһеҙ ҡалманы. Сараның бағыусылары “Динамо” спорт комплексы, ММА үҙәге, КФС, Скай макс кибете әҙерләгән сертификаттарҙы конкурстарҙа әүҙем ҡатнашҡан, алып барыусыларҙың һорауҙарына дөрөҫ яуап ҡайтарғандарға тапшырылды. Ә биатлон буйынса өс тапҡыр донъя чемпионы Максим Чудовтың автограф ҡуйып открыткалар таратыуы һәм уның менән фотоға төшөү һәр кемдең күңеленә хуш килде.Студенттар көнөнә арналған байрамды һырғалаҡта үткәреү осраҡлы түгел. Йәштәрҙе спортҡа, сәләмәт йәшәү рәүешенә ылыҡтырыу – төп маҡсаттарҙың береһе, ти “Башҡортостан 24” каналы етәксеһе Рәмзит Абуляев. “Башҡортостан” дәүләт телерадиокомпанияһы хеҙмәткәрҙәре бергәләп был акцияны күтәреп сыҡты. Хәбәрселәр, алып барыусылар, операторҙар – барыһы ла был көндө эш урындарын ҡалдырып, конькиҙарын кейеп, халыҡ менән бергә күңел асты.Байрамда ҡатнашыусыларға ойоштороусылар тағы ла ҙур бүләк әҙерләне — кесеһе лә, өлкәне лә яратҡан мультиинструменталист Зәйнетдиндың сығышы.Шулай итеп, сараға килеүселәр конькиҙа йөрөп кенә ҡалманы, яратҡан артистарының сығыштарын ҡарап, диджей Фәтих ҡуйған дәртле көйҙәргә бейеп тә ҡыуанды.Тәүге тапҡыр конькиға баҫҡандар ҙа булды. Уларға стадиондың инструкторҙары ярҙамға килде. Өҫтән ҡар яуап торһа ла, “Динамо” стадионына халыҡ ағылды ла ағылды. 20 мең квадрат метрлыҡ майҙанда алма төшөрлөк тә урын ҡалманы. Яҡшы кәйеф, сәләмәт тормошҡа һөйөү һәм “Башҡортостан 24” каналы тиҫтәләрсә кешене берләштерҙе. Ошондай саралар артабан да үткәрелеп торасаҡ. “Башҡортостан 24” каналы менән бергә булайыҡ