Һеҙҙең өсөн генә! » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Гәзиткә яҙылыу » Һеҙҙең өсөн генә!\n19.11.2011 Һеҙҙең өсөн генә!\n«Йәшлек»тең тоғро дуҫтары, 2012 йылдың беренсе ярты йыллығына матбуғатҡа яҙылыу дауам итә. Беҙҙең менән дуҫлығығыҙҙың ныҡлығын дәлилләп ҡуйғанһығыҙҙыр, тибеҙ. Әле гәзитебеҙгә яҙылып өлгөрмәһәгеҙ, оҙаҡҡа һуҙмай ғына почта бүлексәһенә инеп сығығыҙ, йә хат ташыусыға мөрәжәғәт итегеҙ. Тиҙҙән тыуасаҡ яңы йылда бергә булырыбыҙға ышанабыҙ.\nШулай уҡ тап һеҙҙең өсөн генә «Йәшлек»-фараз» конкурсын быйыл да үткәрергә булдыҡ. Тиражды юрап-күҙаллап, ғаиләгеҙ «көшөлөгө»нә өлөш индерегеҙ. Һеҙҙе матур бүләктәр менән дә ҡыуандырырбыҙ. Конкурс шарттары хаҡында 3-сө биттә аныҡ яҙылған.\nӘ почтальондар өсөн тәғәйен конкурс башланыуы хаҡында хәбәр иткәйнек инде. Хат ташыусылар күптән, ең һыҙғанып, «Йәшлек»те таратыу маҡсатынан йүгереп йөрөп эшләй. Һис юғында, беҙҙең гәзит һанын арттырыуға өлгәшкән был һөнәр эйәләрен бик тос ҡына дәртләндереү премиялары көтә.\nБөгөн кеҫә телефонынан кем генә һөйләшмәй икән. Бәләкәй балаларҙан алып өлкән инәй-бабайҙарға тиклем һәр береһенең ҡулына йәтеш кенә итеп килеп «урынлаша» бит ул. Ошоно иҫәпкә алып, «Йәшлек» бары һеҙҙең өсөн генә дежур телефон булдырҙы.\nГәзит уҡыусыларыбыҙҙан «Мин нисек Яңы йыл ҡаршыланым» конкурсына ла хаттар көтөп ҡалабыҙ. Иң шәп мажара «һөйләүсе»гә яңы йыл табынын ҡороп та бирербеҙ, насип булһа.


Рәсәйҙә үҙенсәлекле антирекорд ҡуйылды. | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nБер тәүлектә 14 меңдән ашыу кеше коронавирус йоҡторған. Ошондай шарттарҙа табиптар үтә лә уяу булырға, битлек кейергә, социаль дистанцияны һаҡларға кәңәш итә. Коронавирус менән ауырыусылар күбәйгән һайын, табиптарға ла көсөргәнеш арта. Республика ашығыс медицина ярҙамы станцияһы һәм фажиғәләр медицинаһы үҙәге хеҙмәткәрҙәре Өфө ҡалаһы һәм районынан көнөнә 1 мең 700 саҡырыу ҡабул итә. Станцияла махсус эпидбригадалар ойошторолған. Улар коронавирус симптомы булған пациенттарҙың саҡырыуҙарына ебәрелә. Республика етәксеһе Радий Хабиров Республика ашығыс медицина ярҙамы станцияһы һәм фажиғәләр медицинаһы үҙәгендә булып, эш һәм ял шарттары менән танышты, хеҙмәткәрҙәр менән яҡындан аралашты. Станцияның баш табибы Аяз Камалов белдереүенсә, хеҙмәткәрҙәр ҙә, техника ла етерлек. Тик яңы ярҙамсы станциялар кәрәк. Бигерәк тә, был Затон биҫтәһенә ҡағыла.Шулай уҡ, Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров белгестәргә һөнәри оҫталығы һәм башҡарған ҙур эштәре өсөн рәхмәтен белдерҙе. Республикала артабан да медицина хеҙмәткәрҙәрен һәм дөйөм алғанда, һаулыҡ һаҡлау системаһына ярҙам күрһәтеүен дауам итәсәк, тине ул. Был ярҙам бигерәк тә әле, коронивирус менән ауырыусыларҙың һаны юғары нөктәһенә яҡынлашҡан мәлдә бик мөһим. Сөнки төбәктә һуңғы көндәрҙә ковид-19 вирусы менән зарарланыусылар йылдам арта, табиптар көнөнә уртаса 60-лап сирлене теркәй. Пневмония диагнозы ла йышыраҡ ҡуйыла башлаған. Һаулыҡ һаҡлау министры күрһәткестәрҙең ҡырҡа артыуын республикала тест яһатыу һаны күбәйеүе менән бәйләй. 23 лабораторияла көнөнә 8-9 мең тест тикшерелә. Республика Хөкүмәтендә үткән оператив кәңәшмәлә Радий Хәбиров коронавирус таралыуға бәйле хәлде ғәҙәттән тыш тип баһаланы. Премьер-министр Андрей Назаровҡа мөрәжәғәт итеп ул ошондай шарттарҙа эште дөрөҫ ойошторорға ҡушты. Шулай уҡ, һаулыҡ һаҡлау министрлығына койка фонды резервын һаҡларға, ә сир таралыуҙы сикләр өсөн күләмле сараларҙы 1 декабргә тиклем кисектереп торорға тәҡдим итте.Республикала битлек режимын үтәүҙе күҙәтеү буйынса рейдтар йышая, мәҙәни сараларҙа тамашалар залының тик 30 проценты ғына файҙаланыла, спорт ярыштары көйәрмәндәрһеҙ үтәсәк. Хеҙмәткәрҙәргә дистанцион эшкә күсеү, 65 йәштән өлкәндәргә үҙаллы изоляция тәҡдим ителә. Мәктәптәрҙә иһә көҙгө каникулдар бер аҙнаға иртәрәк башлана. Республиканың юғары һәм урта белем биреү йорттарында уҡыусыларҙы осраҡлы рәүештә һайлап алып коронавирусҡа тикшерергә планлаштыралар. Был анализдар артабан Роспотребнадзорҙың ғилми институттарына йүнәлтелә. Ковид-19 вирусына ҡаршы вакцинациялау яһау ҙа мотлаҡ булыуы ихтимал, әгәр ҙә ул прививкаларҙың милли календарына индерелһә, тип белдерҙе Һаулыҡ һаҡлау министры урынбаҫары Ирина Кононова. Әле иһә республикала вакцинаны клиник һынау дауам итә. Кисә Рәсәйҙә иң юғары күрһәткес теркәлгән — тәүлек эсендә генә ковид-19 вирусын 14 меңдән ашыу кеше йоҡторған. Дөйөм илде алғанда, пандемияның башынан был диагноз 1 миллион 326 мең пациентҡа ҡуйылған. 23 меңен табиптар ҡотҡарып алып ҡала алмаған. Коронавирусты ҡабаттан йоҡтороусылар теркәлеүе хәлдең ысынлап та ҡырҡыулығы тураһында һөйләй. Ошо көндәрҙә донъяла беренсе булып шундайҙарҙың береһе баҡыйлыҡҡа күскән. Заман афәтенә әйләнгән коронавирустан да ҡотолоу юлдары бар. Бының өсөн ни бары һаҡланыу сараларын теүәл үтәргә кәрәк, ти белгестәр. Медицина битлектәрен кейеү, ҡулдарҙы йыш йыуыу һәм антисептиктар менән ҡулланыу, социаль дистанция һаҡлау – ошо ябай ғына ҡағиҙәләрҙе үтәп, табиптарҙың кәңәштәренә ҡолаҡ һалып, һаулыҡ тураһында ваҡытында ҡайғыртып тороу етди һәм үлемесле ауырыуҙы иҫкәртергә ярҙам итә.


Соль-Илецк: Байҙар йөҙә һыуҙа, ярлылар тоҙло һыуҙа » Архив газеты "Йәшлек"\nБашҡортостан телевидениеһын ҡараһаң, был шифаханаларҙы әлеге лә баяғы космонавтар, сит өлкәләрҙән килгән ҡунаҡтар үлтереп маҡтай. Һирәкләп кенә үҙебеҙҙең республикала йәшәүселәр ҙә осраштыра. Ләкин, ҡағиҙә булараҡ, улар йә ирҙәре Себер тарафтарында бил бөккән ғаиләләр, йә юғары урындарҙа оло вазифа биләп ултырыусы чиновниктар, йә шуларҙың танау аҫтында бәпкә йөндәре лә ҡойолоп бөтмәгән бала-сағаһы. Республикабыҙҙың иҡтисади хәле нығынһын, халыҡтың көнкүреше яҡшырһын тип, таң һарыһынан күҙ бәйләнгәнгә саҡлы баҫыу өҫтөндә, мал фермаларында, станок артында фиҙакәр эшләгән ябай хеҙмәт эйәләренә бары шул Илек тоҙо ла, Нөгөш һыу һаҡлағысы ғына тороп ҡала.\n– Эшләһәң, һаламың була, бесәнең була. – Помидор биттең дә бирешкеһе килмәй, һаман ныҡышып-ныҡыша. – Мал аҙығын мул әҙерләһәң, һыйырҙарың, һарыҡтарың, ҡош-ҡортоң ишәйә. Ҡышҡа аяҡ баҫҡанда, мал-тыуарыңды һатып, аҡса эшләйһең. Кеҫәң ҡалын булһа, бай булаһың, хужалығыңды киңәйтергә юл асыла. Шунан унда эшләргә кеше яллайһың. Башҡаларҙы ҡушып эшләткәс, байлығың тағы ла артҡандан-арта. Серегән бай булһаң, курортҡа барып, донъяның артына тибеп, бер нәмә лә эшләмәй, ял итеп кенә ятырға ла мөмкин.\n– Ә мин нимә эшләп ятам һуң һинеңсә? – Йыуан ҡорһаҡ, аптырап, ятҡан еренән тороп уҡ ултырҙы. – Мин дә бит ял итеп ятам. Үҙең үк күреп тораһың, ниндәйҙер ауыл эргәһендә аҡҡан йылға буйында түгел, ә Соль-Илецк курортында, үәт!\n– Ҡайҙан килдегеҙ, ағайҙар? – тип мин дә һүҙгә ҡушылам.\nТегеләрҙең береһе Татарстандан булып сыҡты. Икенсеһе, үҙен курортта ял итеп ятҡан серегән байға тиңләгәне, Һамар өлкәһенән икән. Минең Башҡортостандан килгәнемде белгәс, тотондолар былар беҙҙәге шифаханалар тураһында ҡыҙыҡһынырға. Әллә ҡайҙан килеп, үҙебеҙҙең республиканы яманлап ултыра алмайым бит инде. Мин дә эре сирттерергә булдым.\nФәлән-фәсмәтән, мин әйтәм, беҙҙең гүзәл Башҡортостаныбыҙҙа мохтаждар өсөн санаторийҙар ҙа, курорттар ҙа, ял йорттары ла байтаҡ. Үҙҙәре төҙөлөш-архитектура йәһәтенән Ғәрәбстандың нефть магнаттарының алтын да көмөш ялатылған зиннәтле һарайҙарынан бер ҙә генә ҡалышмай. Уларҙың ҡайһыныһына ғына барһаң да, ябай хеҙмәтсән халыҡты әйҙүкләп ҡаршы алалар, бөтә уңайлыҡтары булған матур-матур бүлмәләргә урынлаштыралар. Был шифаханаларҙа туҡланыу ҙа юғары кимәлдә ойошторолған, дауаланыу, ҡаҡшаған сәләмәтлекте нығытыу өсөн бөтә уңайлы шарттар ҙа тыуҙырылған. Минераль һыу эсергә теләйһеңме, ҡымыҙмы, рәхим ит, барыһы ла бар. Ял итеүселәрҙең буш ваҡыты ҡыҙыҡлы һәм файҙалы үтһен өсөн төрлө тематик кисәләр, концерттар йыш булып тора. Шәмбе, йәкшәмбе көндәрендә Өфөнән дә, Ҡаҙандан да исемдәре сәнғәт һөйөүселәргә киң билдәле артистар килә.\nТағы әллә нәмәләр һөйләп ташланым булһа кәрәк, үҙемдең һүҙҙәргә үҙем ышана башланым хатта. Әйтерһең дә, был шифаханаларҙың береһендә генә булһа ла ял иткәнем бар. Шул ваҡыт күлгә сумып сығыуҙан ап-аҡ булып тоҙ ҡатҡан ҡул һырты менән хәләл ефетем бөйөрөмә төртмәһә, белмәйем, йәнә нимә тип фәстерер инем икән?\nҒаиләбеҙ менән Илек тоҙона дүрт йыл рәттән киләбеҙ беҙ. Бынан алты йыл элек юл фажиғәһенә тарып, ауыр тән йәрәхәттәре алғаны бирле һынған һөйәктәр һыҙлап бер була. Шул хаҡта белгән бер танышым Илеккә барырға кәңәш иткәйне, шуға киләбеҙ. Файҙаһы тейә, ахырыһы, тоҙҙан ҡайтҡас, ваҡытлыса булһа ла, имгәнгән урындарҙың ҡайҙалығы онотолоп тора. Ҡыш сыҡҡансы етә сихәте, шунан йәй башынан тағы тотона тәнде йәнсергә.\nҺынған һөйәктәргә, сыҡҡан быуындарға дауа эҙләп бер беҙ генә килмәйбеҙ бында. Ана, беҙҙең эргәлә генә Дүртөйлө районынан килгән ғаилә урынлашҡан. Саҡ ҡына арыраҡ, иртәнән бирле морондарын һыра шешәһенән ала алмаған егеттәр Туймазы яғынан. Уларҙың уң яғында ятҡан йәш ир менән ҡатын, һөйләшеүҙәренә ҡарағанда, Дим буйынан булһа кәрәк.\nТоҙға барыуы хәҙер ҙур проблема түгел. Күптәр бында үҙ машиналарында килә. Шәхси транспорты булмағандар өсөн автобустар йөрөп тора. Йәй башынан Өфөнән дә, Стәрлетамаҡтан да, Салауаттан да, республикабыҙҙың башҡа ҡалаларынан да Соль-Илецкиға ҡәҙәре автобус маршруттары асыла.\nИлек тоҙоноң ниндәй сирҙәргә файҙаһы барлығы, ниндәй зәхмәттәрҙән ҡотҡарғанлығы хаҡында бәйән итеп тормайым, ул турала республика матбуғатында ла йыш яҙалар, Башҡортостан телевидениеһы һәм радио тапшырыуҙарында ла күп күрһәтәләр, һөйләйҙәр.\nБыйыл килгәнебеҙҙә иң беренсе күҙгә ташланғаны тоҙ күленә инеү өсөн түләүҙең бөтөрөлөүе булды. Баҡтиһәң, февраль айында уҡ ҡала прокуратураһы, «Илек Тоҙо» курорты» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтен тикшергәндән һуң, уның санитар нормаларға тап килмәүен, күлдәрҙең кеше ғүмере өсөн ҡурҡыныс булыуын, бәҙрәфтәрҙең етешмәүен, яр буйында теҙелеп киткән күп һанлы кафеларҙа янғын хәүефһеҙлеге ҡағиҙәләренең бөтөнләй үтәлмәүен, санитар-эпидемия күрһәткестәренең боҙолоуын асыҡлаған.\nПрокуратура ҡуйған ҡәтғи талаптарға буйһоноп, ҡала советы депутаттары курортҡа инеү өсөн билдәләнгән хаҡты юҡҡа сығарыу тураһында ҡарар ҡабул иткән. Ләкин курорт хужалары ошо ҡарарҙы үтәүҙән ары китә алмаған. Башҡалары бары тик ҡағыҙҙа ғына ҡалған.\nИюль башында бындағы хәл менән танышырға Соль-Илецк ҡалаһына Ырымбур өлкәһе губернаторы Юрий Берг килгән. Урындағы матбуғат биттәренә күҙ һалһаң, ул да ҡала етәкселәрен утлы табала бейеткәнгә оҡшай, әммә боҙ урынынан ҡуҙғалмаған. Хатта, миңә ҡалһа, беткә үс итеп тунын утҡа быраҡтырған бәндә шикелле, курорт хужалары прокуратураға ҡаршы аҫтыртын һуғыш та асҡан булһа кәрәк. Һәр хәлдә, ҡайҙа ҡарама – шунда өйөлөп ятҡан буш шешәләр, сүп-сар өйөмдәрен күргәндән һуң шундай фекер тыуа. Быға ҡәҙәре тоҙло күлдән сыҡҡас ҡойоноу өсөн ҡуйылған душ кабиналарының һүтелеп алыныуы ла минең хаҡлығымды дәлилләй булһа кәрәк.\n«Илек Тоҙо» курорты» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте директоры И. Абдуршиндың, прокуратура менән килешергә теләмәй, теш күрһәтергә маташыуы ла бәрелештең киҫкенләшә барыуына бер ишара. Был хаҡта «Илецкая защита» гәзитендә лә уҡырға мөмкин.\nКурортҡа инеү өсөн түләүҙең бөтөрөлөүен машиналарҙы ҡуйыу урыны хеҙмәткәрҙәре үҙ мәнфәғәтенә борған. Былтыр, мәҫәлән, машина хужалары үҙҙәренең «ҡорос ат»тарын һаҡ аҫтына ҡуйған өсөн сәғәтенә ун һум түләһә, быйыл – утыҙ һум. Фатир хаҡтары ла артҡан. Бығаса йорт хужалары тәүлегенә йөҙ-йөҙ илле һум һораһа, хәҙер ике йөҙҙән дә арзаны юҡ.\nҠаҡшаған сәләмәтлектәрен нығытыу өсөн Рәсәйҙең төрлө тарафтарынан ағылған әҙәм балалары, урындағы етәкселәрҙең үҙ-ара һөҙөшөүҙәренә ҡарамай, һаман килеүен белә. Хатта аяуһыҙ ҡыҙҙырған ҡояш та, аҙым һайын үлемесле һәләкәттәре һағалап торған саҡрымдар ҙа өркөтмәй уларҙы. Юл фажиғәһенә тарып, ғүмерҙәре менән хушлашҡандар араһында яҡташтарыбыҙ ҙа бар, шуныһы бәғерҙе телгеләй.\nИюндең һуңғы көндәрендә, иртәнге сәғәт һигеҙҙәрҙә, Соль-Илецк ҡалаһына килеп етәрәк, етенсе модель ВАЗ машинаһы түңкәрелә. Авария һөҙөмтәһендә ике кеше яҡты донъя менән хушлаша. Машина хужаһы һәм тағы бер пассажир ауыр тән йәрәхәттәре менән ҡала дауаханаһына оҙатыла. Юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге дәүләт инспекцияһы хеҙмәткәрҙәре фекеренсә, төнө буйы йоҡламай килгән водитель ныҡ талсыҡҡан һәм таң алдынан ойоп киткән. Юл фажиғәһенә шул сәбәпсе булған да инде.\nИюль айында йәнә ҡурҡыныс ваҡиға булыуы хаҡында һөйләйҙәр бында. Тоҙҙан ҡайтып барған бер төркөм йәштәр Яйыҡ йылғаһындамы, Һаҡмарҙамы ҡойоноп сығырға ниәтләй. Ләкин уларҙы бында ҡаза аңдып тора – егеттәрҙең береһе үҙ үлемен йылға төбөндә таба. Ошо ҡорбандарҙың барыһы ла, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, Башҡортостандан.\nКүрмәгәндең күргеһе килгәндән йөрөмәй әҙәм балаһы, әллә күпме һынауҙар үтеп, ыҙалар сигеп, ете-ят ергә. Үҙебеҙҙең Башҡортостаныбыҙҙың шифалы һыуҙары ҡороған да, файҙалы ләмдәре кипкәнме әллә? Юҡ, әлбиттә. Мәгәр беҙҙең республикалағы шифаханаларҙа ябай хеҙмәт кешеһе ял итә аламы?\nҠыҙыҡ өсөн, ошо мәҡәлә өҫтөндә эшләгәндә, hеспубликабыҙҙың йөҙөк ҡашы булған шифаханаларҙағы хаҡтарҙы барлап сыҡтым. Улар интернетҡа һалынған, әгәр ҡыҙыҡһынһағыҙ, ҡарарға мөмкин. Мәҫәлән, «Асы» шифаханаһында ял итергә теләгән кешегә ун дүрт көнгә путевка өсөн 18900 һумдан 69020 һумға ҡәҙәре аҡса сарыф итергә тура киләсәк. Егерме бер көнгә иһә хаҡтар 28350-нән 103530 һумғаса.\nЙыһан караптарын ауыҙлыҡлап, оҙайлы ваҡыт йондоҙҙар менән уҙышып, ергә әйләнеп ҡайтҡан космонавтарҙы тиҙ арала аяҡҡа баҫтырыуы менән дан алған «Красноусол» шифаханаһында ял итергә теләүсе әҙәмдәр тәүлегенә 2400-ҙән 6900 һумға тиклем түләргә мәжбүр.\n«Янғантау»ҙа хаҡтар ун дүрт көнгә 37240 һумдан 65310 һумға, егерме бер көнгә 54495 һумдан 96705 һумға тиклем.\nБашҡортостан телевидениеһын ҡараһаң, был шифаханаларҙы әлеге лә баяғы космонавтар, сит өлкәләрҙән килгән ҡунаҡтар үлтереп маҡтай. Һирәкләп кенә үҙебеҙҙең республикала йәшәүселәр ҙә осраштыра. Ләкин, ҡағиҙә булараҡ, улар йә ирҙәре Себер тарафтарында бил бөккән ғаиләләр, йә юғары урындарҙа оло вазифа биләп ултырыусы чиновниктар, йә шуларҙың танау аҫтында бәпкә йөндәре лә ҡойолоп бөтмәгән бала-сағаһы. Республикабыҙҙың иҡтисади хәле нығынһын, халыҡтың көнкүреше яҡшырһын тип, таң һарыһынан күҙ бәйләнгәнгә саҡлы баҫыу өҫтөндә, мал фермаларында, станок артында фиҙакәр эшләгән ябай хеҙмәт эйәләренә бары шул Илек тоҙо ла, Нөгөш һыу һаҡлағысы ғына тороп ҡала.\nИшембай – Соль-Илецк – Ишембай.\nавторы: admin | 25 января 2013 | | Фекерҙәр (0)


Тынмаһын күңел моңоң, Юлдаш! » Башҡортостан гәзите\n29-12-2012, 03:14 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт // Баҫып сығарырға\n"Юлдаштың ышанысы ниңә һүрелгән?" ("Башҡортостан". 2012 йыл, 2 ноябрь) тигән мәҡәләне уҡығандар Юлдаш Хөсәйенов исемле геройыбыҙҙы хәтерләйҙер. Ул беҙгә "Асыҡ мөхит" программаһының нисек тормошҡа ашырылыуын төҫмөрләргә ярҙам итте. Материал әҙерләгәндә "Башҡортостан" сауҙа үҙәгенә лә ингәйнек. Шул саҡ музыка ҡоралдары теҙелгән кәштәләргә күҙ һирпеп: "Эх, ҡурай һирәк осрай! Уны ҡайҙан табырға?" — тип көрһөнөп ҡуйғайны Юлдаш. Яңы йыл алдынан геройыбыҙҙың хыялын тормошҡа ашырырға ниәтләнек. Башҡортостандың халыҡ артисы, "Ҡурайсы" төркөмө етәксеһе Роберт Юлдашев Ҡыш бабайҙың бурысын үтәргә ихлас риза булды.\nЮлдашҡа осрашыуға килергә дуҫы Марс ярҙам итте. Егеттәр республика инвалидтары ойошмаһының "Иҙел" спорт клубында өҫтәл теннисы менән шөғөлләнә, илдең төрлө ҡалаһына ярышҡа йөрөй.\n— Яҙмыш һынауҙарына бирешмәүегеҙ, башҡа йәштәргә өлгө булырлыҡ итеп йәшәүегеҙ өсөн рәхмәт, — тине уларға Роберт Юлдашев. — Яңыраҡ бер танышым менән күрештем. Аяҡ-ҡулдары теүәл, типһә тимер өҙөрлөк ир-уҙаман, әммә тормошона зарланыуҙан уҙа алмай. "Ҡатыным насар булып сыҡты, шуға көйҙәр ижад иткем килмәй", — тип аптыратты. Гел ҡәнәғәтһеҙлек белдереп, юҡ-барға мыжып йәшәгән ошондай кешеләрҙе "йәмғиәттең паразиттары" тиҙәр. Ундай булыуҙан ҡурҡырға кәрәк.\nСәләмәтлеге буйынса физик ҡыйынлыҡ кисергән кешеләр өсөн ауыл-ҡалаларыбыҙҙа уңайлы шарттарҙың булдырылып етмәүе танылған ҡурайсыны күптән борсой икән. 2011 — 2015 йылдарға ҡабул ителгән "Асыҡ мөхит" республика программаһына ҡарата уның үҙ фекере бар.\n— Күптән түгел Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәрендәге данлыҡлы мәсеткә барырға насип булды. Унда бер нисә урында алмаш коляскалар күрҙем. Үҙаллы йөрөй алмағандарға ысын күңелдән ярҙам итергә һәм сауап алырға атлығып торған үҫмерҙәрҙең күплеге лә һоҡландырҙы. Башҡа илдәрҙә лә инвалидтарға матур мөнәсәбәт булдырылған, улар урамда бер ҡыйынлыҡһыҙ йөрөй ала, үҙҙәренең физик кәмселеген тоймай, — тине халыҡ артисы. — Беҙҙең илдә лә асыҡ мөхит төҙөргә ынтылыш барлыҡҡа килде. Был эш уңышлы барһын өсөн чиновниктарҙа һәм кешеләрҙә ихласлыҡ булырға тейеш. Программаның үтәлеше буйынса отчет биреү, инвалидтарҙы йәлләгән булып ҡыланыу менән генә бер нәмә лә килеп сыҡмаясаҡ. Ошоно яҡташтарыбыҙға нисек аңлатырға һуң?!\n— Ә һеҙ моң менән аңлатығыҙ, — тип һүҙгә ҡушылды Юлдаш.\nШул саҡ тылсымлы ҡурай телгә килде. Егеттәрҙең һорауы буйынса Роберт Юлдашев "Һылыу ҡыҙҙар" көйөн уйнай башланы. Ресторандағы барса халыҡ, алдарындағы ризыҡты, һөйләп ултырған хәбәрен онотоп, моңға арбалды, хатта официант менән ашнаҡсылар ҙа эштәрен ташлап, теҙелеп тороп, яғымлы көйҙө тыңларға кереште. Шау-шыулы тормошта ҡайнап, ошолай бер минутҡа ғына туҡтарға, эргә-тирәбеҙгә иғтибарлыраҡ ҡарап алырға ла онотабыҙ шул. Ҡурайсыбыҙ, һәр ваҡыттағыса, күңел һалып, йөрәк түрендәге барлыҡ яҡты хистәрен ҡушып уйнаны ла уйнаны...\nҠурай тынғас, Юлдаш кисерештәре менән уртаҡлашырға ашыҡты:\n— Аяҡтарым туғыҙ йыл буйы иҫ белмәй. Әммә әле көй тыңлаған саҡта улар буйлап ниндәйҙер көслө тулҡын үткән һымаҡ булды. Был — үҙе бер мөғжизә!\n— Күңелең гел йырлап торһон, Юлдаш! Ошо ҡурайҙы һиңә бүләк итәм, — тип Роберт Юлдашев уйын ҡоралын егеткә тапшырҙы.\nҮҙен аяҡтан йыҡҡан ҡазаға тиклем ҡурай егеттең айырылғыһыҙ дуҫы булған: Ишембай кадет мәктәп-интернатында уҡыған сағында ҡурайсылар ансамблендә уйнаған, һуңынан Өфө сәнғәт училищеһының ҡурай бүлегенә уҡырға инергә теләгән, әммә имтиханға һуңлаған. Ниһайәт, геройыбыҙҙың тормошо йәнә моң менән һуғарылды. Артабан шул моңдоң тынмауын, ҡурайыңдың көндән-көн көслөрәк һәм дәртлерәк яңғырауын теләйбеҙ, Юлдаш!\nТағы ла беҙ арабыҙҙа Роберт Юлдашев кеүек изге йөрәкле шәхестәрҙең күплегенә ышанабыҙ. Шундайҙарҙың береһе, бәлки, Юлдаш Хөсәйеновты эш менән дә тәьмин итер. Егетебеҙ иһә төшөп ҡалғандарҙан түгел: слесарь-механик һөнәрен үҙләштергән, әле водитель танытмаһын алырға һәм автомобиль юлларға йыйына.\n1 ғинуар 2013 21:15 //\nБигерак Матур статья .Зур Рахмат .Нурзия .аерым Башкортостан Газитена зур рахматемде белдергем кила .Яны ел Менан хеззе.


1775 йылдың 21 февралендә Өфөлә 1773-1775 йылғы Крәстиәндәр һуғышы юлбашсыларының береһе, Пугачев "атаманы һәм поход полковнигы" Иван Никифорович Зарубин- Чиканы язалайҙар.\nУны Емельян Пугачевты язалағандан һуң, Мәскәүҙән Өфөгә килтерәләр.\nИван Зарубин-Чиканы Ағиҙел йылғаһы аръяғында, ул, Чесноковка лагеры етәксеһе булараҡ, Өфөнө штурмлаған урында язалайҙар. Ҡала ҡаршыһында йылға ярында язалаусылар махсус эшафот төҙөй. Хөкөм ҡарарын иғлан иткәндән һуң Зарубиндың башын сабып өҙәләр. Ҡанға батҡан\nбашын бейек бағанаға ҡағып ҡуялар; кәүҙәһе менән бергә эшафотты яндыралар.\nПугачев "граф Чернышев" тигән исем биргән Крәҫтиәндәр һуғышының данлыҡлы ойоштороусыһы һәм полководецы Иван\nЗарубин тураһында обелиск иҫкәртеп тора. Ул Чесноковканан\nалыҫ түгел, Өфөнән аэропортҡа юлда ҡуйылған. Унда: "... Чесноковка ауылында Крәҫтиәндәр һуғышы үҙәктәренең береһе урынлашҡан булған..." тип яҙылған.\nПугачев көрәштәше биографияһының иң сағыу бите ошо үҙәккә етәкселек итеү менән бәйләнгән.\nИван Зарубин-Чиканы Яйыҡта, Ырымбурҙа һәм Көньяҡ Уралда яҡшы беләләр. Ул сығышы менән ярлы казак ғаиләһенән. Хөкүмәткә ҡаршы 1769-1771 йылғы ихтилал ваҡытында ла ярлы халыҡты яҡлап сығыш яһай ул.\n1773-1775 йылғы Крәҫтиәндәр һуғышы башланыуға уға 36 йәш тула. Ул ауыр тормош мәктәбе үтә, батша хөкүмәте менән\nбәрелештәрҙә ҡатнаша, ҡулға алына, төрмәлә ултыра. Ер өсөн\nкөрәш тәжрибәһенә эйә була һәм казактарға хас иреклекте ярата. Бына шуның өсөн дә ул бер ниндәй икеләнеүһеҙ Пугачев ихтилалына ҡушыла.\nЗарубин етәкселегендә казактар отряды ойошторола. 1773\nйылдың октябрендә был отряд батша хакимиәтенең мөһим терәк пункттарын - Илецк ҡаласығын, Түбәнге Күл һәм Татищев ҡәлғәләрен баҫып ала, Ырымбурҙы ҡамап алыуҙа ҡатнаша. Атаман генерал Кар ғәскәрҙәрен дә ҡыра, Башҡортостанда Воскресенск заводында Пугачев өсөн суйын\nпушкалар ҡойоуҙы ла юлға һала.\nПугачев ставкаһына әйләнеп ҡайтып, Зарубин "Петр III"нөң яңы бойороғон ала - батша хакимиәтенең мөһим терәк пункты\n- Өфөнө ҡамап алыуға етәкселек итергә. Хәҙер ул Петербургтағы Дәүләт хәрби коллегияһы президенты исеме менән "граф Чернышев" тип атала башлай.\nҺәм бына ул Өфөгә, Крәҫтиәндәр һуғышының икенсе ихтилал үҙәге (беренсеһе - Бердала) урынлашҡан Чесноковка\nКрәҫтиәндәр һуғышының күренекле тарихсыларының береһе Ленинград ғалимы Юрий Лимонов Зарубиндың Өфө эргәһенә килеү датаһын атамай. Датаны башҡорт ғалимы Әнүәр Әсфәндиәров аныҡлай. Был 1773 йылдың 12 декабрендә була.\nЗарубин үҙенең төп бурысы итеп Өфөнө алыуҙы иҫәпләй. 25 пушкаһы булған уның ғәскәренең һаны 10 мең кешегә етә.\nЛәкин башта ул ҡаланы тыныс юл менән - "һуғышмайынса" баҫып алырға йыйына. Ләкин был килеп сыҡмай.\n1773 йылдың 23 декабрендә ихтилалсылар ҡаланы баҫып алырға маташа. Һуғыш иртәнсәк башлана һәм һигеҙ сәғәткә яҡын дауам итә. Ике яҡтан да ҡаты артиллерия уты асыла. Ҡамауҙа ҡалыусылар штурмды кире ҡайтарыу өсөн "партикуляр ҡала халҡын" - чиновниктарҙы, сауҙагәрҙәрҙе, мещандарҙы саҡырырға мәжбүр була. Гарнизондың һәләкәтле\nхәлгә ҡалыуына ҡарамаҫтан, атакалар кире ҡағыла, һәм Өфө "батшабикә" власы аҫтында ҡала.\nӨфөнө бер айҙан һуң, 1774 йылдың 25 ғинуарында, ҡабат штурмлайҙар. Пугачевсылар дүрт яҡлап һөжүм итә. Алыш ун сәғәткә яҡын дауам итә. Ихтилалсыларҙың һан яғынан күберәк\nбулыуына, шәхси ҡаһарманлыҡтарына, Зарубиндың батырлығына ҡарамаҫтан, штурм кире ҡағыла.\nУңышһыҙлыҡтың сәбәбе шунда: пугачевсыларҙа тәжрибәле\nартиллеристар булмай, етмәһә, улар нығытылған ҡәлғәләрҙе штурмларға ла өйрәнмәгән булалар.\nБер нисә уңышһыҙ штурмдан һуң Зарубин Өфөнө оҙайлы ҡамауға күсергә ҡарар итә.\nБөтәһе лә уйлап хәл ителә. 1774 йылдың яҙында ҡалала аслыҡ башлана.\nҠаланы ҡалдырыу ҡотолғоһоҙ була. Ләкин полковник Михельсон командованиеһы аҫтында регуляр ғәскәрҙәр килеп\nетә. Пугачевсылар отрядтары алышта еңелә. "Граф Чернышев" үҙе егерме кешелек отряды менән көньяҡҡа Табынға ҡаса, ихтимал, был райондағы ихтилалсылар менән ҡушылырға уйлағандыр.\nЛәкин Табындан 12 саҡырым алыҫлыҡта Богоявленск баҡыр\nиретеү заводында Зарубинды иптәштәре менән бергә казак капралы Кузнецовтың командаһы әсиргә ала. Пугачевсыларҙы,\nҡандалалар кейҙереп, ҡаты ҡарауыл аҫтында тоталар. Уларҙы ҡотҡарырға маташып ҡарайҙар, ләкин килеп сыҡмай.\nПугачев атаманы һәм поход полковнигы Иван Зарубинды Табында, Мәскәүҙә язалайҙар, әммә ул үҙен батырҙарса ныҡ тота. Хатта аяуһыҙ ҡата яза - Емельян Пугачевты язалауҙа ҡатнаштырыу ҙа уны һындыра алмай.\n...Шуны ла билдәләп үтергә кәрәк. Өфө эргәһендәге Пугачев ғәскәренең төп өлөшөн башҡорттар тәшкил итһә лә, әсирҙәр араһында улар бер нисә генә кеше була. Каратель Михельсон асыу менән, "уларҙың (башҡорттарҙың) береһе лә тере көйөнсә бирелмәй бит" тигән.


Мәғариф яңылыҡтары | Йәншишмә\nНаписал в 14 сентября 2018, 10:54\nБашҡортостанда уҡыусыларҙың Бөтә Рәсәй олимпиадалары – интеллектуаль марафондың яңы миҙгеле асылды. Ул 24 фән буйынса 4 этапта үтә. Тәүгеһе – мәктәп, икенсеһе – район, өсөнсөһө – төбәк, дүртенсеһе, йомғаҡлау этабы, Бөтә Рәсәй кимәлендә ойошторола. Һуңғыһында илдең төрлө төбәктәренән көслөләрҙән-көслө 200-гә яҡын уҡыусы көсөн һынай. Финалда еңеүселәргә юғары уҡыу йортона ингәндә өҫтөнлөк бирелә.\nУҡыу башланыу менән Туймазы ҡалаһында иң беренсе балаларҙың юл хәүефһеҙлеге хаҡында хәстәрлек күреүҙәре ҡыуандыра. Урындағы гәзит мәғлүмәттәренә ҡарағанда, мәктәп эргәһендәге йәйәүлеләр сығыу юлдарында портфель аҫып алған уҡыусы ҡыҙ һәм малайҙар һындары урынлаштырылған. Улар тәү ҡарамаҡҡа ысын һымаҡ күренә. Был автомобиль йөрөтөүселәрҙе алдан уҡ тиҙлеген кәметергә, айырыуса иғтибарлы булырға кәрәклекте, юл аша балалар үтәсәген иҫкәртә.\nМәктәптәргә һәм дауаханаларға – яңы машиналар\nРәсәй Хөкүмәте Премьер-министры Дмитрий Медведев төбәктәргә транспорт алыу тураһындағы күрһәтмәгә ҡул ҡуйҙы. Республикабыҙ йыл аҙағына тиклем 25 өр-яңы ашығыс ярҙам машинаһы һәм 41 мәктәп автобусы аласаҡ.\n« Белем иленә арымай-талмай үрләрбеҙ!\nБеҙҙә лә Яндекс.Лицей эшләйәсәк »


Репликация (ДНК-ның икеләтә артыуы) — Башҡорт Википедияһы\nРепликация (ДНК-ның икеләтә артыуы)\nРепликация (ДНК-ның икеләтә артыуы) — ДНК молекулаһының үҙ копияһын эшләй алыу һәләтлеге. Йәнле тәбиғәттең уникаль үҙенсәлектәренең береһе. Фәнгә был биохимик процесс — матрица синтезы реакцияһы тип инеп киткән.\nСхематическое изображение процесса репликации, цифрами отмечены: (1) Запаздывающая нить, (2) Лидирующая нить, (3) ДНК-полимераза (Polα), (4) ДНК-лигаза, (5) РНК-праймер, (6) Праймаза, (7) Фрагмент Оказаки, (8) ДНК-полимераза (Polδ), (9) Хеликаза, (10) Белки, связывающие одноцепочечную ДНК, (11) Топоизомераза\nУндай биосинтез реакциялары өсәү:\nрепликация — ДНК-ның икеләтә артыуы\nтранскрипция — ДНК молекулаһы сылбырындағы мәғлүмәтте РНК молекулаһына күсереү\nтрансляция — РНК молекулаһындағы мәғлүмәт буйынса аминокислоталарҙан аҡһым молекулаһын йыйыу.\nДНК-ның икеләтә артыуыҮҙгәртергә\nПроцесс репликации: раскручивание двойной спирали ДНК — синтез комплементарных цепей ДНК-полимеразой — образование двух молекул ДНК из одной\nДНК структураһының нигеҙе булған комплементарлыҡ принцибы күҙәнәк бүленер алдынан ДНК-ның яңы молекулалары нисек синтезланыуын аңларға мөмкинлек бирә.\nБыл синтез ДНК молекулаһының икеләтә арта алыу кеүек ғәжәйеп һәләтенә бәйле. Тап ул инә күҙәнәктәге нәҫел үҙсәнлектәренең бала күҙәнәктәргә күсеүен билдәләй.\nДНК молекулаһы ике полинуклеотид ептән тора.\nҺәр ебендә нуклеотидтар бер нуклеотидтың углеводы һәм күрше нуклеотидтың фосфор кислотаһы аша тоташа. Улар ныҡлы ковалент бәйләнеш менән тоташҡан.\nШулай итеп, ДНК-ның һәр ебе полинуклеотидты тәшкил итә. Был — нуклеотидтарҙың билдәле бер ҡәтғи тәртиптә урынлашҡан оҙон сынйыры.\nДНК молекулаһында был был полинуклеотид сынйырҙарҙы бер-береһе менән водород бәйләнештәретотоп тора.\nВодород бәйләнештәрен үҙ-ара комплементар парҙар төҙөй: А(аданин) — Т(тимин) һәм Ц(цитозин) — Г(гуанин).\nДНК-ның икеләтә спирале ДНК-синтетаза ферменты тәьҫирендә бер осонан тағатыла башлай. Һәр сынйыр нигеҙендә тирә-яҡ мөхиттәге ирекле нуклеотидтарҙан яңы сынйыр төҙөлә. Йәғни, һәр полинуклеотид сынйыр комплементарлыҡ принцибы буйынса яңы полинуклеотид сынйыр йыйып ала.\nШулай итеп, бер молекула нигеҙендә ике молекула синтезлана. Молекулаларҙың һәр береһе элекке сынйырҙан һәм яңы йыйылған сынйырҙан тора.\nБер сынйырҙың азотлы нигеҙҙәре икенсе сынйырҙың азотлы нигеҙҙәре менән «тоташа». Был нигеҙҙәр бер-береһенә водородлы бәйләнеш барлыҡҡа килерлек дәрәжәлә бик ныҡ яҡын килә.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Репликация_(ДНК-ның_икеләтә_артыуы)&oldid=782025 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 16 февраль 2018 в 13:15\nБыл бит һуңғы тапҡыр 13:15 16 февраль 2018 үҙгәртелгән.


"Хреновина" тиһәләр ҙә, бигерәк файҙалы!\n1 Сентябрь , 09:40\nШундай файҙалы ризыҡты ни эшләп “хреновина” тип атағандыр, әммә бигерәк шәп, файҙалы ризыҡты ҡышҡылыҡҡа әҙерләп ҡала торған мәл етте, дуҫтар! Керән тамырының тажзәхмәт сиренә ҡаршы көрәштә файҙалығы тураһында ла күп яҙалар (ауырырға яҙмаһын). Бигерәк баҡсамда күп үрсегән был үҫемлек, рәхмәт яуғыры. Үҙ баҡсабыҙҙа үҫкән йәшелсәләрҙән ҡышҡылыҡҡа витаминдар туплап ҡалайыҡ.\n3 килограмм помидорға 300 грамм керән тамыры, 200 грамм һарымһаҡ, өсәр ҡалаҡ шәкәр, тоҙ, 9 процентлы 5 ҡалаҡ уксус кәрәк буласаҡ. Йәшелсәләрҙе ит тартҡыс аша үткәрергә лә, ҡалған ингридиенттарҙы бергә ҡушып, стерилле банкаларға тултырырға. Ашығыҙ тәмле булһын!


Материалы за 27.01.2014 » "Урал" гәзите\n27-01-2014, 14:49 / ---\nЙәшлектә йәшнәп йәшәргә\nЙәшлек… Ошо һүҙҙә донъяның, тормоштоң, йәшәйештең бѳтә матурлығы, мәғәнәһе сағыла. Йәшлеге матур үткән кеше үҙен ғүмер буйы бәхетле тоя. Ғѳмүмән, йәштәр үҙҙәренең ниндәй ҙур бәхеткә эйә булыуын аңлаймы икән? Рәсәй студенттары кѳнѳ уңайы менән беҙ хәҙерге йәштәрҙең тормошо менән танышыу маҡсатында Металлургтар стадионы катогына юлландыҡ, сѳнки каникул мәләндә беҙҙең геройҙарыбыҙҙы ошонда тап итергә мѳмкин ине....\n27-01-2014, 14:21 / ---\nИшекте бикләһәң, тәҙрәнән йөрөйҙәр\nСуррогат араҡы етештереүҙән кемдәр файҙа күрә? Рәсәй халҡының иң эскесе ил буларҡ даны таралыуы берәүгә лә сер түгел. Араҡы эсеү буйынса илебеҙ элеккесә, донъяла алдынғылар рәтендә. Эскелек йәмғиәттең бөтә ҡатламында ла киң таралған. Хатта, ҡатындар күберәк эсәме, ирҙәрме, ололармы, әллә йәштәрме икәнен айырым ғына атап әйтеүе лә ҡыйын. Береһен әйтһәң, икенсеһе «үпкәләр» төҫлө. Рәсәй халҡы йылына 2 млрд. литр хәмер эсә. Илдәге һәр кешегә ҡарттарҙы һәм сабыйҙарҙы ла индереп йылына 12,5 литр иҫерткес эсемлек тура килә. Ошо йәһәттән, «Һаулыҡ» милли проектына ярашлы 2020 йылға тиклем...


Константин Толкачев сәйәси партияларҙың төбәк бүлексәләре етәкселәре менән осрашты\nБашҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай Йортонда республика парламенты Рәйесе Константин Толкачев сәйәси партияларҙың төбәк бүлексәләре етәкселәре менән осрашты.\nСарала Башҡортостан Республикаһы Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Илона Макаренко, Башҡортостан Республикаһында сәйәси партияларҙың төбәк бүлексәләре партия-ара советы рәйесе Валерий Аббасов, Башҡортостан Республикаһы Башлығы Хакимиәте, Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте вәкилдәре, Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттары, 20-нән ашыу сәйәси партияның төбәк бүлексәләре етәкселәре ҡатнашты.\n– Әлеге ваҡытта Рәсәйҙә 61 сәйәси партия теркәлгән, уларҙың 47-һенең Башҡортостанда төбәк бүлексәһе бар, – тине Константин Толкачев, осрашыуҙа ҡатнашыусыларҙы тәбрикләп. – Үкенескә ҡаршы, уларҙың күбеһе формаль рәүештә генә йәшәп килә. Беҙҙең бурыс – эшләргә теләгән һәм эшләй алған партияларҙы реабилитациялау. Һәр бер сәйәси партияның төп маҡсаты – илебеҙ халҡының мәнфәғәттәре хаҡында хәстәрлек күреү, кешеләрҙең йәшәү кимәлен күтәреү.\nКонстантин Толкачев билдәләп үтеүенсә, алтынсы саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙа быға тиклемге саҡырылышҡа ҡарағанда партиялар һаны күберәк. Дәүләт Йыйылышының барлыҡ эксперт советтарында ла һайлауҙар һөҙөмтәһендә парламент составына инмәгән партияларҙың вәкилдәре бар.\nОсрашыу барышында республика ҡануниәтен һәм федераль закондарҙы камиллаштырыу, был процесҡа парламентта вәкилдәре булмаған партияларҙы йәлеп итеү хаҡында һөйләшеү булды.\nБашҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай Рәйесе Константин Толкачев республика парламенты эшмәкәрлеге, закондар сығарыу башланғыстарын алға әйҙәү, башҡа төбәктәрҙең һәм илдәрҙең закондар сығарыу органдары менән хеҙмәттәшлек итеү хаҡында һөйләне.


28 июнь — григориан стиле буйынса йылдың 179-се (кәбисә йылында 180-се) көнө. Йыл аҙағына тиклем 186 көн ҡала.\nҠаҙағстан — Элемтә һәм матбуғат хеҙмәткәрҙәре көнө.\nПольша — Милли хәтер көнө.\nУкраина — Конституция көнө.\nВилданова Гүзәл Булат ҡыҙы (28.06.1975), ғалим-философ. 2013 йылдан Башҡорт дәүләт университеты доценты. Философия фәндәре докторы (2009).\nЛәйсән Үтәшева (28.06.1985), Рәсәй спортсыһы һәм телевидение тапшырыуҙарын алып барыусы. Художестволы гимнастика буйынса атҡаҙанған спорт мастеры, команда иҫәбендә донъя һәм ике тапҡыр Европа чемпионы һәм халыҡ-ара спорт комментаторы.\nКирәй Мәргән (28.06.1912—24.01.1984), башҡорт совет яҙыусыһы, фольклорсы ғалим, әҙәбиәт белгесе, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Филология фәндәре докторы (1963), профессор (1965). Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1955).\nРәшит Йыһанов (28.06.1952), композитор. 1977—2012 йылдарҙа Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты уҡытыусыһы, профессор (1997). Рәсәй Федерацияһының (2008) һәм Башҡорт АССР-ының (1990) атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре.\nКознов Александр Вячеславович (28.06.1963—20.12.2009), совет һәм Рәсәй театр һәм кино актёры.\nТуҡаев Нуран Хөснөлхаҡ улы (28.06.1949), Көйөргәҙе районы Киров исемендәге ауыл хужалығы кооперативының элекке малсыһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (2003). Сығышы менән ошо райондың Иҫке Мораптал ауылынан.\nРинат Камал (28.06.1954), яҙыусы. 1992 йылдан Башҡортостан Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1998) һәм Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (2010). Мәсетле районының Рәшит Әхтәри исемендәге премияһы лауреаты (2002).\n► 28 июндә тыуғандар\n1577 — Питер Пауль Рубенс, Нидерланд рәссамы, барокко сәнғәтенә нигеҙ һалыусы.\n1712 — Жан-Жак Руссо, Мәғрифәтселек дәүере француз философы, яҙыусы.\n1940 — Мөхәммәт Юныс, Бангладеш банкиры, Нобель премияһы лауреаты.\n► 28 июндә вафат булғандар\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=28_июнь&oldid=895128 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 18:35 25 июнь 2019 үҙгәртелгән.


Еренә ереккән – эшенә береккән » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Еренә ереккән – эшенә береккән\nЕренә ереккән – эшенә береккән 20.04.2013 // Йәмғиәт\nҒүмеренең етенсе тиҫтәһенә аяҡ баҫҡан көндәрендә тормош һәм хеҙмәт юлын күҙ алдына килтерә лә, йәмле йәйҙәрҙә Ағиҙел буйынан ҡайтмай һыу ҡойоноп, балыҡ тотоп үткән бала саҡ йылдарын, туғайҙарҙа бесән сабыуҙы, еләк-емеш, бәшмәк йыйыуҙы, үҫә төшкәс, һунарға йөрөүҙе хәтеренә төшөрә. Бушҡа йәшәлмәгән икән был донъяла, тип һығымта яһай. “Башнефтепромстрой” тресында ябай төҙөлөш мастеры булып эш башлап, уның генераль директоры вазифаһына күтәрелде Рәмил Ғүмәров. Рәсәйҙең почетлы, Башҡортостандың атҡаҙанған төҙөүсеһе булды.\nНефтекамалағы һәр дүртенсе йорттоң өсөһөн ул сафҡа индергән, ҡалалағы сәнәғәт предприятиеларының эреле-ваҡлы корпустарын күтәреүҙә лә уның хеҙмәт өлөшө тос. Уларҙан тыш, өс тиҫтә йылдан ашыу трестың төрлө кимәлдәге ойошмаларын етәкләгәндә, Яңауылда, республиканың төньяҡ һәм төньяҡ-көнбайышындағы башҡа район үҙәктәрендәге, ауылдарҙағы бихисап объектты төҙөүҙә лә ҡатнашты ул. Быларға шул осорҙа удар комсомол төҙөлөштәре булған Яр Саллылағы “Камаз”-ды, Саян-Шушенск гидроэлектрстанцияһын, һуңыраҡ Әрмәнстанда ҡот осҡос ер тетрәүҙән һуң аяҡҡа баҫтырылған Спитак ҡалаһын да индерһәң, һәр ерҙә Рәмил Ғәтүф улының ҡулы менән күпме кирбес һалынған!\n“Яҙмышыма рәхмәтлемен”, — ти Рәмил ағай. Ата-әсәһенең халҡыбыҙҙың матур йолаларына таянып тәрбиәләүе менән бер рәттән, ғүмер юлында тик ыңғай кешеләр йоғонтоһона эләгеүен дә билдәләй. “Тыумыштан бирелгән матур холоҡ-фиғелемде, һәләттәремде күрә белгән уҡытыусыларыма, бергә уҡыған, эшләгән иптәштәремә, төрлө етәкселәргә рәхмәтем ҙур, — ти ул. — Бөгөнгө вазифаға юл бала саҡтан уҡ, йәмәғәтселек эшенең уртаһында булыуҙан башланғандыр инде. Юғары дәрәжәләргә бер ваҡыт та ла атлығып торманым, мөмкинлектәремде баһалап күтәрҙеләр, үрләттеләр, яуаплы эш тәҡдим иттеләр, ә мин уны үтәй алырымды күңелем менән тойомлап, күрһәтелгән ышанысты тағы ла дәртләнеберәк аҡларға тотона инем..."\nРәмил Ғүмәров ике тиҫтә йыл етәкләгән “Башнефтепромстрой” тресы — республиканың төҙөлөш индустрияһы флагмандарының береһе. Үткән быуаттың 90-сы йылдарындағы билдәле ваҡиғаларҙан һуң ил хужалығының бар тармаҡтары тиерлек таралып-тарҡалып бөткәндә, әлбиттә, был ойошмаға ла еңел булманы. Бөгөн 50 йыллығын билдәләгән Нефтекаманы төҙөгән бай тарихлы, Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ орденына лайыҡ булған трест коллективы һынауҙарҙы бирешмәйенсә еңеп сыға алды.\nНефтекамала бигерәк тә трест һуңғы йылдарҙа һалған күп ҡатлы бихисап йорт “йылмайышып” ултыра. Ә ҡалала илле йылда сафҡа индерелгән торлаҡтың дөйөм майҙаны 2 миллион квадрат метрға яҡын. Быны ике бүлмәле фатирҙың уртаса майҙанына бүлһәң, 40 мең фатир килеп сыға. Торлаҡ төҙөү менән бер рәттән, ойошма, әлбиттә, “Арланнефть”, “Южарланнефть”, “Краснохолмнефть” нефть һәм газ сығарыу идаралыҡтарының нефть ятҡылыҡтарында йыһазландырыу эштәрен тулыһынса башҡарҙы, яһалма күн берекмәһе, быраулау инструменттары, автомобиль, һөт заводтары, икмәк комбинаты корпустарын сафҡа индерҙе. Бынан тыш, республиканың төньяҡ-көнбайыш райондарында төп төҙөлөш эштәрен дә трест алып барҙы, шулай уҡ күрше Пермь крайында, Удмурт Республикаһында, Төмән һәм Свердловск өлкәләрендә газ һәм нефть ҡыуҙырыу станциялары һалды. 70 мәктәп, ике гимназия, ике техникум, 49 балалар баҡсаһы, 20 мәҙәниәт йорто, тиҫтәләрсә дауахана һәм башҡа социаль объекттар, ике малсылыҡ комплексы һәм 150-нән ашыу ферма Балтас, Борай, Дүртөйлө, Ҡалтасы, Краснокама, Мишкә, Тәтешле һәм Яңауыл райондарына һәм Нефтекама халҡына хеҙмәт итә.\nБөгөн ойошмала 600-ҙән ашыу кеше, улар араһында сирек быуат һәм унан да оҙағыраҡ эшләүселәр күп, ауыр саҡтарҙа ла китеүселәр булманы тиерлек. Трестың 300-ләп төҙөүсеһе төрлө осорҙа СССР һәм Рәсәй орден-миҙалдары менән бүләкләнгән. Ҡалалағы дүрт Социалистик Хеҙмәт Геройының икәүһе трестан, бер хеҙмәткәр — Рәсәйҙең почетлы төҙөүсеһе, икәүһе — Рәсәйҙең, 42-һе Башҡортостандың атҡаҙанған төҙөүсеһе исеменә лайыҡ. Тотороҡло хеҙмәт династиялары ла күп коллективтар көнләшерлек. Ҡалаға нигеҙ һалыусыларҙың данлы эштәрен ейәндәре дауам итә.\n...Ситтә оҙаҡ йөрөргә яратмай Рәмил Ғәтүф улы. Баш ҡалаға барһа ла, тиҙерәк эшен тамамлап ҡайтырға ашыға. Трестағы хәлдәр өсөн борсолоуҙан түгел — урынбаҫарҙары, төрлө етәкселәр, һәр кем үҙ бурысын белеп башҡара, барыһы ла ышаныслы — был яҡтан уның күңеле тыныс. Өс тиҫтә йыл самаһы тормоштоң шатлығын да, ҡыйынлығын да тигеҙ бүлешкән ҡатыны, ике ҡыҙы бүләк иткән яратҡан ейән-ейәнсәрҙәре көтөп торғандан да түгел. Тыуып-үҫеп, буй еткереп, хәҙер ысын хужаларса баҫып йөрөгән һәм ҡолас киреп эшләп, яңынан-яңы күркәм йорттар менән үҙе матурлаған ерҙәр гел тартып тора. Бөгөн дә шулай булды. Оҙон ҡыштан һуң дәртләнеп уянған ялан-ҡырҙарҙы күҙәтеп, осһоҙ-ҡырыйһыҙ уйҙарға сумып килеп, ике йөҙ саҡрым ара артыҡ һиҙелмәне. Байыуға боролған яҙғы ҡояштың алһыу нурҙарында ялтырап алда Нефтекаманың күп ҡатлы йорттары күренде. “Беҙҙекеләр...” тигән шатлыҡлы ғорурланыу хисенә тулы уй йүгереп үтте Төҙөүсе күңеленән. Эйе, алыҫтан балҡып ултырған ҙур ҡала — уның һәм хеҙмәттәштәренең көндәлек эш һөҙөмтәһе. Һин һалған йорттарҙың шулай тирә-яҡҡа йәм биреп ултырыуын, уларҙа йәшәүселәрҙең шатлығын күреү ҙә ғорурлыҡ һәм ҡәнәғәтләнеү тойғоһо уята. Ошондай хеҙмәт емештәренә килтергән яратҡан эшеңдән тәм, тормошоңдан йәм табып йәшәү үҙе оло бәхет түгелме ни кеше өсөн?! Халҡыбыҙҙың Гәрәй ырыуы вәкиле Рәмил Ғүмәров нәҡ шулай йәшәй ҙә инде ерҙә.\nАвтор: Ансар НУРЕТДИНОВ Нефтекама ҡалаһы.


Радий Хәбиров Салауат ҡалаһы мэрын тәнҡитләне » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Радий Хәбиров Салауат ҡалаһы мэрын тәнҡитләне\n28.01.2019 Радий Хәбиров Салауат ҡалаһы мэрын тәнҡитләне\nСәбәбе - урындағы бюджетта килемдәрҙең үҫмәүе.\nБР Хөкүмәтендәге бөгөнгө кәңәшмәлә финанс министры вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Лира Иғдисамова республиканың урындағы бюджеттарына һалым һәм һалым булмаған килемдәре тураһында һөйләне. Салауат һәм Межгорье был юҫыҡта иң насарҙары булды.\nБылтыр бындай алым менән урындағы бюджеттарға 37,333 млрд һум аҡса килгән. Был иһә Рәсәй буйынса уртаса кимәлдән күберәк.\nКилемдәр артыуы буйынса республикала Ағиҙел ҡалаһы алдынғы - 39,1%. Артабан Бүздәк (35%) һәм Благовар райондары (34,8%) килә. Ә бына Межгорьела (-27,4%) һәм Салауатта (-7,2%) хәлдәр хөрт. Салауат буйынса хәлде министр ер биләмәләренең кадастр хаҡы буйынса бәхәстәр менән аңлатты.\nКәңәшмәлә Радий Фәрит улы Салауат ҡалаһы башлығы Фәрит Ғилмановтан аңлатма һораны. Ул, үҙ сиратта, килемдәр буйынса хәлдең насар булыуына ошолай тип аңлатты: һалым вычеты менән ҡулланған граждандарҙың күплеге, 11,4 млн һум күләмендәге НДФЛ-дың килмәүе, үрҙә әйтелгән ер кадастры буйынса бәхәстәр һәм "Газпром нефтехим Салауат"тың атрыҡ түләгән 242 млн һумын кире ҡайтарыуы.\nРадий Хәбиров үҙ сиратында, Салауатҡа хас булмаған бындай хәл башҡаса ҡабатланмаһын тип белдерҙе. Аҙаҡтан төбәк башлығы килемдәре юғары булған муниципалететтар етәкселәренә рәхмәт белдерҙе.


Башҡорт драматургияһына нигеҙ һалыусы: Сәғит Мифтаховтың тыуыуына - 110 йыл\nБашҡорт драматургияһына нигеҙ һалыусы: Сәғит Мифтаховтың тыуыуына - 110 йыл. Ул 1907 йылда Өфө губернаһының Ҡыҙылъяр ауылында тыуған. Башланғыс белем ала һәм 1919 йылда Өфөләге уҡытыусылар курсында уҡый. Ленин исемендәге урта мәктәптә һәм комвузда ижтимағи фәндәр уҡыта. Бөйөк Ватан һуғышының...


Бөгөн – ғаилә, мөхәббәт, тоғролоҡ көнө | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nБөгөн – ғаилә, мөхәббәт, тоғролоҡ көнө\n08 июля 2016 — 15:42\nРеспубликала күркәм, үрнәк булырҙай ғаиләләр бихисап.\nБындай тауышҡа күршеләр күптән инде өйрәнеп бөткән, ти Левчуктар ғаиләһе. 15 йыл элек йәштәр араһына мөхәббәт күперен дә йыр-моңға булған һөйөү һала.\nГүзәл музыка уҡытыусыһы,иптәше Андрей бөтөнләй башҡа һөнәр эйәһе булыуға ҡарамаҫтан, гитарала уйнарға, йырларға әүәҫ. Атаһынан күргән – уҡ янған, әсәһенән күргән – тун бескән, тигәндәй ҡыҙҙары Рената ла вокал буйынса төрлө конкурстарҙа ҡатнашып урындар яулай.\nМузыканан тыш, Левчуктар балсыҡтан, тимерҙән сыняһауҙар эшләү менән дә шөғөлләнә. Бергәләп велосипедта елдереү ҙә ғаиләне – берләштерә. Татыу ғаилә ҡороу һәм уны һаҡлап ҡалыу серҙәрен улар бына нисек аңлата.\nБәхетле ғаиләнең асылы – һөйгән йәреңә ышаныу, яратҡан шөғөлдәренә кәртә ҡуймау, һәм әлбиттә мөхәббәт емештәре- балаларҙың эргәлә йүгереп йөрөүе, ти парҙар.\nИл күрке – мөхәббәтле ғаилә. Һәр ғаилә – үҙе бер дәүләт. Ошо кескәй дәүләттәр татыу, бәхетле булһа, илебеҙ ҙә ҡеүәтле, көслө булыр.


Тыуған тупраҡ көтә улдарын » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Тыуған тупраҡ көтә улдарын\nТыуған тупраҡ көтә улдарын 04.01.2019 // Йәмғиәт\nЭҙәрмәндәр яуҙа хәбәрһеҙ юғалғандарҙы асыҡлай, әммә һаҡ булығыҙ – кеше һөйәктәрендә аҡса эшләүселәр әүҙемләшә...\nҺуңғы йылдарҙа Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған йәки хәбәрһеҙ юғалған яугирҙәрҙең ҡайҙа ерләнгәнен асыҡлау буйынса ҙур эш алып барыла. Илебеҙҙең төрлө төбәктәрендәге эҙәрмәнлек төркөмдәре, ҡасандыр аяуһыҙ һуғыш барған урындарҙа билдәһеҙ ҡәберлектәрҙе, һалдаттарҙың һөйәктәрен табып, уларҙың шәхесен асыҡлай. Яугирҙәрҙе ҡәҙерләп ерләүҙе, ҡәбер таштарына исем-шәрифтәрен яҙып ҡуйыуҙы ойоштора.\nТыуған еренә ҡайтты\nСит ерҙәрҙә һуңғы төйәк тапҡан һалдаттарҙың мәйетен тыуған тупраҡҡа алып ҡайтып ерләү осраҡтары ла йышайҙы. Күптән түгел, Учалы районының Кирәбе ауылында тыуып, 1941 йылда һуғышҡа алынған Василий Кузьминдың һөйәктәре лә тыуған төйәгенә ҡайтты.\nЭҙәрмәндәр төркөмө һалдатты Тверь өлкәһенең Зубцов районында таба, медальоны буйынса шәхесен асыҡлағас, яҡындарына хәбәр итә.\nТарихи мәғлүмәттәр һөйләүенсә, Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында Тверь өлкәһендә аяуһыҙ алыштар уҙа. Зубцов районын дошмандарҙан азат иткәндә ҡырҡ алты мең кеше башын һала. Эҙәрмәндәр асыҡлауынса, 142-се уҡсылар дивизияһы составында һуғышҡан Василий Федорович 1942 йылдың 1 сентябрендә ҡаты бәрелештә батырҙарса һәләк була.\n– Олатайымды ауылдаштары яҡшы яҡтан ғына хәтерләй. Һуғышҡа тиклем ул тирмәндә, һуңынан алтын сығарыу эшендә хеҙмәт итә. Өләсәйем Мария Алексеевна менән өс балаға ғүмер бирәләр. Атайым һәм уның ағаһы ғүмер буйы атайҙарын эҙләне һәм көттө. Олатайымдың һуғыштан килгән хаттары әлегәсә һаҡлана, фотоһүрәте өйҙөң түрендә эленеп тора. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, өләсәйемә лә, уның өс балаһына ла был көндө күрергә яҙманы. Ә беҙ, ейән-ейәнсәрҙәре, бүлә-бүләсәләре, ошо ваҡиғаны көтөп алыуыбыҙға сикһеҙ шатбыҙ, Тыуған илебеҙ азатлығы өсөн батырҙарса һәләк булған олатайыбыҙ менән ғорурланабыҙ. Уны табырға, тыуған яҡҡа килтерергә ярҙам иткән һәр кемгә рәхмәтлебеҙ, – тип ҡыуаныстары менән уртаҡлашты яугирҙең ейәне Владимир Васильевич.\nАтаһын көтөп ала алмай\nӘбйәлил районының Ишкилде ауылында йәшәгән Марс Усманов атаһының кәүҙәһен тыуған тупраҡҡа ҡәҙерләп тапшырыу өсөн көтөп ала алмай. Яу ҡырында хәбәрһеҙ юғалған Рыҫйән Усмановтың 1943 йылдың 4 декабрендә Полтава ҡалаһы зыяратында ерләнеүе асыҡлана.\nКүптән түгел, Усмановтарға “яҡынығыҙҙың кәүҙәһе Калининград өлкәһенең Ольховка ауылы янында 25 һалдат араһында табылды”, тип хәбәр итә үҙҙәрен яуҙа ҡорбан булған һалдаттарҙы эҙләүсе тип таныштырған әҙәмдәр.\n– Олатайыбыҙҙың икенсе ерҙә ерләнеүе тураһында хәбәрҙар булһаҡ та, һуғыштан ебәрелгән бер фотоһүрәтендә 1944 йылдың 25 феврале тигән яҙыу булғас, шикләнмәнек. Етмәһә, яҡыныбыҙҙың миҙал һәм ордендарын да дөрөҫ барланылар. Һуғышта ниндәй генә хәлдәр булмаҫ, тип ышандыҡ, – ти яугирҙең ейәне Мансур Марс улы.\n“Юл хаҡын түләһәгеҙ, яҡынығыҙҙың кәүҙәһен үҙебеҙ алып киләбеҙ”, – тигәстәр, Усмановтар риза була. Ауылдаштары ғына түгел, тотош район көтә батырҙың тыуған яғына әйләнеп ҡайтыуын.\nТик “эҙәрмәндәр” юлда саҡта ниндәйҙер “ҡаршылыҡтар” килеп сығып тора: йә машина ватыла, йә яғыулыҡ бөтә. Әҙләп-әҙләп улар ғаиләнән 40 меңгә һумға яҡын аҡса һура. Килеп етер саҡта “эҙәрмәндәр” менән бөтөнләй бәйләнеш өҙөлә. Ошо ваҡытта ғына Усмановтар мутлашыусылар ҡорбанына әйләнгәндәрен аңлай. Был хәлде бигерәк тә атаһының яҡты рухы алдында баш эйергә теләгән, инде үҙе олпат йәштә булған Марс Рыҫйән улы ауыр кисерә – ҡәҙерле кешеһен икенсе тапҡыр юғалтҡан кеүек хис итә ул үҙен.\nИң изге ҡиммәттәрҙән көләләр\nОшоға оҡшаш хәл Учалы районында ла теркәлә. Үҙенең проза әҫәрҙәре менән республикала билдәле 15 китап авторы Әҡлимә Сафина бер нисә йыл интернет аша һуғышта хәбәрһеҙ юғалған әсәһенең бер туған ҡустыһы Әнүәр Кәбировты эҙләй. Ул 1942 йылдың март айында, йәшен бер йәшкә арттырып яҙҙыртып, фронтҡа китә һәм Ржев өсөн барған ҡаты алыштарҙа хәбәрһеҙ юғала. Ошо көндәрҙә уға ла шылтыраталар.\n– “1923 йылғы Әнүәр Ғәлиморат улы Кәбиров һеҙҙең туғанығыҙмы?” тип һорағастар, тулҡынланыуымдан күҙҙән йәш килеп сыҡты, шунда уҡ балаларым да килеп етте, – тине Әҡлимә Ғәзи ҡыҙы. – Ағайымдың һөйәктәре Орел өлкәһендә табылыуы, уның Бөйөк Ватан һуғышы, беренсе дәрәжә Дан ордендары, “Батырлыҡ өсөн” миҙалы менән наградланыуын белдерҙеләр. Яҡыныбыҙҙың кәүҙәһен үҙҙәре үк килтерә аласаҡтарын да әйттеләр.\nИкенсе тапҡыр шылтыратҡанда “эҙәрмәндәр” документтарҙың күсермәһен эшләү һәм башҡа мәшәҡәттәр өсөн 550 һум аҡса ебәреүҙәрен үтенә. Сафиндар тейешле сумманы шунда уҡ күсерә. Күп тә үтмәй, йәнә шылтыратып, көтөлмәгән сығымдар өсөн 490 һум һорайҙар.\nКиләһе шылтыратҡанда “эҙәрмәндәр” яугирҙең һөйәктәрен Федераль именлек хеҙмәте һорап алыуын, шул сәбәпле эштәре бер аҙға тотҡарланыуын белдерәләр һәм Учалы районының Миндәк ҡасабаһынан фронтҡа алынып хәбәрһеҙ юғалған Василий Ефимович Тарасенконың туғандарын табышырға ярҙам итеүҙәрен һорайҙар.\nИнтернет селтәрендә иркен гиҙгән Әҡлимә Сафина яугирҙең ейәнсәре Наталья Тарасенконы тиҙ таба. Магнитогорск ҡалаһында йәшәгән Тарасенколарҙан да 1500 һум аҡса һурып ала “эҙәрмәндәр”, хәрби самолет менән яугирҙәрҙең кәүҙәләрен тыуған яҡтарына тапшырырға юлланасаҡтары тураһында ла хәбәр еткерәләр. Олатайҙарының документтары күсермәһен һорағас, мутлашыусылар зым-зыя юҡ була.\n...Ошо көндәрҙә апалы-һеңлеле Татьяна Менщикова һәм Наталья Тарасенко, Учалыға килеп, Әҡлимә Сафина менән осрашты.\n– Беҙ ҙә яҡыныбыҙҙы күптән эҙләй инек, интернет аша уның исем-шәрифе, тыуған йылы менән тап килгән яугирҙәр ҙә булды. Һуңғараҡ олатайыбыҙҙың Украинаның Сумы өлкәһендә ерләнгәнен асыҡланыҡ. Тыуған ер тупрағын алып барып, уның изге рухы алдында баш эйеп, һуңғы төйәк иткән ерен күреп ҡайтыу теләге булһа ла, һуңғы ваҡыттағы киҫкен сәйәси ваҡиғалар арҡаһында маҡсатыбыҙ килеп сыҡманы.\nЯҡыныбыҙ тураһында хәбәр алғас, шатлығыбыҙҙың сиге булманы. Әммә уның икенсе ерҙә табылыуы шик уятты. Әйтергә кәрәк, мутлашыусылар – бик яҡшы психологтар, һәр һорауға тиҙ генә яуап табалар. Олатайығыҙ менән бер осорҙа бөтөнләй бәйләнеш юғала, ошо ваҡытта ул әсирлеккә эләгә һәм ҡасып партизандар отрядына эләгә, тип тәфсирләп аңлатҡастар, ышандыҡ, – ти Наталья Владимировна.\nТарасенколар ҙа, Сафиндар ҙа Тыуған ил өсөн баштарын һалған ҡәҙерлеләренең изге рухына бысраҡ ниәт менән ҡул һоноусыларҙың ҡорбанына әйләнгәндәрен ауыр кисерәләр.\n– Хоҡуҡ һаҡлау органдарына, Башҡортостан Йәмәғәт палатаһына мөрәжәғәт итәсәкбеҙ. Аҡса йәл түгел, күңелдә яра ҡалды. Башҡалар уяу булһындар, кеше һөйәктәрендә аҡса эшләүселәрҙең тоҙағына эләкмәһендәр, – ти улар.\nБР Йәмәғәт палатаһы сайтынан:\nҺеҙгә эҙәрмәндәр исеменән мөрәжәғәт итһәләр, түбәндәгеләрҙе асыҡлап яҙып алығыҙ:\n– яугир ҡасан, ҡайҙа, кем тарафынан табылғанлығын;\n– шәхесе нисек асыҡланғанлығын (медальон, награда, айырым әйбер аша һ.б.);\n– мөрәжәғәт итеүселәрҙең исем-шәрифен, телефонын.\nОшо мәғлүмәт менән “Рәсәй эҙәрмәндәр хәрәкәте” вәкиле Волков Владимир Сергеевичҡа (89639091970) йәки хәрби комиссариатҡа шылтыратығыҙ.\nШуны иҫтә тотоғоҙ: эҙәрмәндәр бер ваҡытта ла аҡса һорамай.


АҠШ Конституцияһы — Башҡорт Википедияһы\nКонституцияның оригинал текст беренсе бит\nНигеҙ 17 сентябрь 1787\nРатификация 21 июнь 1788\nҺаҡлау урыны Милли архивлар, Вашингтон\nАвтор Филадельф Конвент делегаты\nРаҫлаусы 39 делегатлар\nНигеҙе маҡсаты Милли конституция Конфедерация мәҡәләләр алмашга\nАҠШ Конституцияһы (ингл. United States Constitution) — АҠШ төп ҡанун, иң юғары юридик көс булыу. 17 сентябрь 1787 йылда Филадельф Конвента ҡабул ите. Халыҡ-ара беренсе Конституция. Ете бүлектәр тора, егерме ете үҙгәртеүҙәр ҡабул ителяр.\nАҠШ Конституцияһына ярашлы дәүләт власы, суд, башҡарма һәм закондар сығарыу йүнәлештәренә бүленә.\nТөҙөү һәм ратификация тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n1783 йылда Версаль тыныслыҡ килешеүе менән Америка үҙаллылығы өсөн һуғыш тамамланды. Америка үҙаллылығы өсөн һуғыш ваҡытында, 1777 йылда Икенсе Континенталь конгресс Конфедерация статъялары конституционн документты ҡабул итте.\nКонфедерация статъялары бик насар документ булды: бер штат законға ҡаршы булып, законды юҡҡа сығарырға бурыслы булды. Джордж Вашингтон документты «ҡом бауы» тип атаны (ropes of sand). Шулай булғас ошо документты алмаштырыу кәрәк ине.\nАҠШ Конституцияһы инглизса тулы текст\nАҠШ Конституцияһы текст\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=АҠШ_Конституцияһы&oldid=502167 ҡабул ителгән\nАҠШ дәүләт төҙөлөшө\nБыл бит һуңғы тапҡыр 17:21 19 май 2015 үҙгәртелгән.


Владимир Путин Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов менән эшлекле осрашыу үткәрҙе // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nВладимир Путин Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов менән эшлекле осрашыу үткәрҙе\n9:55, 8 августа 2016 Сәйәсәт\nВладимир Путин Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов менән эшлекле осрашыу үткәрҙе Фото: Рәсәй Президентының матбуғат хеҙмәте\nКремлдә Рәсәй Президенты Владимир Путиндың Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов менән эшлекле осрашыуы булды. Төбәк етәксеһе Владимир Путинға республикалағы социаль-иҡтисади хәл тураһында хәбәр итте.\n2016 йылдың тәүге ярты йыллығындағы йомғаҡтар хаҡында һөйләгәндә Рөстәм Хәмитов төп күрһәткестәрҙең ыңғай динамикаһын билдәләне.\n– Тәүге ярты йыллыҡта һәйбәт эшләнек. Күп йүнәлештәр буйынса алға китеш бар. Был сәнәғәт етештереүенә лә, ҡаҙнаның һалым һәм һалым булмаған килемдәренә лә ҡағыла. Һалымдар уҙған йылға ҡарата 12 процентҡа күберәк тип әйтә алам, – тине республика етәксеһе. – Баҫыуҙарҙа уңыш яҡшы. Беҙ ураҡҡа төштөк, ошо уңышты йыйып алырға кәрәк. Хеҙмәт хаҡы буйынса алға китеш күҙәтелә.\nБашҡортостанда ыңғай инвестиция мөхите булдырылған, яңы производстволар, сәнәғәт кластерҙары булдырыла, бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ үҫешә, тип хәбәр итте төбәк Башлығы.\n– Быйыл ағас эшкәртеү буйынса ҙур производство асабыҙ. Австрия бизнесы, 150 миллион евро. Был йәһәттән «Газпром нефтехим Салауат» һәйбәт эшләй, – тине Рөстәм Хәмитов. – Газ-турбиналы двигателдәр – Өфө моторҙар эшләү берекмәһе ПД-14 двигателен эшләү буйынса пермдәр менән дә эш алып бара. Ошо двигателдең мөһим, яуаплы детален үҙләштерҙеләр. Донъяла өс предприятие ғына, шул иҫәптән Өфө заводы, ошондай изделие сығара.\nБашҡортостанда Рәсәй Президентының барлыҡ күрһәтмәләре лә үтәлә, тип хәбәр итте республика етәксеһе. Мәҫәлән, быйыл Өфөлә заманса перинаталь үҙәк файҙаланыуға тапшырыла. 2020 йылға ғүмер оҙайлығын 70 йәштән 72-гә тиклем арттырыу бурысы ҡуйылған.\n– Һеҙ торлаҡҡа сиратты кәметеү һәм хатта бөтөрөү өҫтөндә эшләргә ҡуштығыҙ. Әлеге хәлде тикшерҙек, һәм беҙгә 90 мең самаһы ғаиләне торлаҡ менән тәьмин итергә кәрәк. Ҡиммәтле, әммә хәл ителә торған программа. Ҡуртым торлағы ла төҙөйәсәкбеҙ. Беҙҙә торлаҡ һаҡламы программаһы әүҙем эшләй, – тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов. – Беҙ 2 миллион 700 мең квадрат метр төҙөйбөҙ. Илдә торлаҡ төҙөлөшө күләме буйынса бишенсе урында киләбеҙ. Биш-ете йыл эсендә фатирға сиратты кәметергә мөмкин.\nРәсәй Президентының май указдары тулыһынса үтәлә, тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.\nТеги: иҡтисад,рәсәй президенты,бр башлығы


Мортаза Рәхимов эш сәфәре менән Әбйәлил районында булды // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nМортаза Рәхимов эш сәфәре менән Әбйәлил районында булды\n11:00, 9 марта 2010 Сәйәсәт\nДүшәмбе көндө, 8 Мартта, Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов эш сәфәре менән Әбйәлил районында булды. Атап әйткәндә, республика башлығы Йәнгел ауылындағы балалар сәнғәт мәктәбен ҡараны, ауыл табип амбулаторияһын асыуҙа ҡатнашты, Байым һәм Йәнгел ауылдарында урта дөйөм белем биреү мәктәптәре менән танышты.\nЭш сәфәре башында Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов Йәнгел ауылындағы яңыртылған ауыл табип амбулаторияһын асыу тантанаһында ҡатнашты.\nБыл учреждение 1980 йылдан бирле эшләп килә, уҙған йылда капремонт үткәрелгән.\nМедицина учреждениеһы 5248 кешене хеҙмәтләндерә, шуларҙың 1068-е –14 йәшкә тиклемге балалар. Туғыҙ ауыл халҡы бында медицина ярҙамы ала.\nРеставрация үткән өс ҡатлы дауахана бинаһына яңы ҡорамалдар ҡайтарылған. Республика бюджетынан бүленгән 15 миллион һумға физиотерапия һәм стоматология кабинеттары яңыртылған. Бынан тыш, амбулатория янында 14 кешене ҡабул итеү мөмкинлеге булған көндөҙгө стационар эшләй.\nПрезидент медучреждение хеҙмәткәрҙәре менән аралашты һәм ҡатын-ҡыҙҙарҙы 8 Март байрамы менән ҡотланы.\nАртабан БР Президенты Йәнгел ауылындағы балалар сәнғәт мәктәбенең яңы бинаһын ҡараны. Был мәктәп 1975 йылдан эшләп килә, бығаса бер мәктәптән икенсеһенә күсеп йөрөгән сәнғәт мәктәбенең даими теркәлгән урыны булмаған. Хәҙер уларҙың үҙ ҡыйығы бар.\nМәктәптә 120 бала ете программа буйынса ете педагогта сәнғәт серҙәренә төшөнә. Улар фортепьянола, баянда, ҡурайҙа уйнарға өйрәнә, хорҙа һәм айырым йырлай, хореография һәм эстетик тәрбиә дәрестәре ала.\nБелем биреү учреждениеһында ике пианистар дуэты, ике баянистар дуэты, бер фольклор ансамбле, ике ҡурайсылар коллективы, берләштерелгән хор һәм биш хор коллективы бар.\nСәнғәт мәктәбенә бүленгән бинала өс ай эсендә капремонт эшләнгән, яңы мебель, ҡорамалдар һәм музыкаль инструменттар һатып алынған.\nБында 6 йәштән 17 йәшкә тиклемге балалар белем ала. Улар район һәм зона конкурстарында даими ҡатнаша, Рәсәйҙең төрлө ҡалаларында үткәрелгән фестивалдәргә йөрөй һәм призлы урындар ала.\nӘбйәлил районы буйлап эш сәфәре барышында Мортаза Рәхимов Йәнгел урта дөйөм белем биреү мәктәбенең яңы спортзалын да ҡараны.\nБыл белем усағы 1965 йылда сафҡа индерелгән. Күптән түгел мәктәпкә яңы төкәтмә төҙөлөп, унда спортзал урынлаштырылған. Мәктәптә беренсе кластан 11-гә тиклем 236 бала уҡый.\nТөкәтмә тиҙ арала файҙаланыуға тапшырылған. Хәҙер белем биреү учреждениеһының ике спортзалы бар. Яңыһы физкультура дәрестәренә бирелгән.\nИҫке спортзалды иһә төрлө ярыштар һәм ауыл халҡы араһында дуҫтарса матчтар үткәреү өсөн файҙаланырға ниәтләйҙәр.\nӘбйәлил районы буйлап эш сәфәре барышында Башҡортостан Республикаһы Президенты йәнә бер белем биреү учреждениеһы менән танышты. Республика башлығы Байым ауылы урта белем биреү мәктәбенең өҫтәмә корпусы төҙөлөшөн ҡараны.\nӨҫтәмә блок төҙөлөшө майҙаны 1500 квадрат метр тәшкил итә. Иҫке бинаныҡы — 1200 квадрат метр.\nБайым мәктәбенең 14 класында йөҙгә яҡын уҡыусы белем ала, яңы төкәтмәне сафҡа индергәндән һуң был һандың өс тапҡырға артыуы бар. Әлегә бында 24 кешенән торған коллектив эшләй.\nОбъектты ағымдағы йылдың беренсе яртыһында сафҡа индерергә ниәтләйҙәр.\nОбъекттың смета хаҡы 59,67 миллион һум тәшкил итә, шуның 39 миллионы үҙләштерелгән.\nМәктәп ике ҡатлы бинанан ғибәрәт. Беренсе ҡатында вестибюль, инглиз теле, химия, математика, рус теле һәм әҙәбиәте, хеҙмәт дәрестәре кластары урынлашҡан.\nИкенсе ҡатында тарих, физика, биология, география, информатика кабинеттарын, ошонда уҡ уҡытыусылар бүлмәһен күрергә мөмкин.\nЭш сәфәрендә республика башлығын Башҡортостан Республикаһы Төҙөлөш, архитектура һәм транспорт министры Рауил Ибәтуллин оҙатып йөрөнө.\nЕвгений Рәхимҡолов, Дмитрий Слезин автор: Евгений Рәхимҡолов, Дмитрий Слезин


Депутаттарҙы халыҡ һайлай, тимәк, улар һеҙҙең менән беҙҙең вәкилдәр. Парламентта эшләп, улар, иң элек, һеҙҙең менән беҙҙең исемдән сығыш яһай һәм беҙҙең мәнфәғәттәребеҙҙе сағылдыра. Тик бына беҙҙең мәнфәғәттәребеҙ уларға ни кимәлдә билдәле икән? Һеҙ депутатығыҙ менән ҡасан осрашып, уға үҙегеҙҙе борсоған нәмәләр хаҡында һөйләнегеҙ? Депутаттар халыҡ фекерен белеү өсөн улар менән йыш аралашамы?\nБыл хаҡта мин Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайҙың Сәнәғәт, транспорт, төҙөлөш, элемтә һәм эшҡыуарлыҡ буйынса комитетының киңәйтелгән ултырышынан һуң уйландым. Парламентарийҙар халыҡты автомобиль транспорты менән хеҙмәтләндереүҙе регламентлаусы республика закон проектын тикшерҙе. Ул "Башҡортостан Республикаһы территорияһында халыҡты автомобиль һәм ҡала ер өҫтө электр (трамвай, троллейбус) транспорты менән хеҙмәтләндереүҙе ойоштороу тураһында"ғы БР Законы тип атала.\n- Пассажирҙарҙы йөрөтөүҙең хәүефһеҙлеген күтәреү тураһындағы мәсьәлә күптән инде өлгөрөп еткән, - тине комитет рәйесе Наил Ҡотлогилдин. - ЮХХДИ мәғлүмәттәренә ҡарағанда, былтыр автобус маршруттары ҡатнашлығында 146 юл-транспорт һәләкәте булған, улар эҙемтәһендә 10 кеше һәләк булған, 207 кеше зыян күргән. Быйыл тәүге дүрт ай эсендә 10 меңгә яҡын юл хәрәкәте ҡағиҙәһен боҙоу асыҡланған. Юл ҡағиҙәләрен күҙәтеү мәсьәләләре федераль закондар менән көйләнһә лә, автомобиль һәм ҡала ер өҫтө электр транспорты Уставы хөкүмәттән өҫтәмә норматив хоҡуҡ акттары ҡабул итеүҙе талап итә. Ә Дәүләт Думаһы тарафынан беренсе уҡыуҙа ҡабул ителгән "Халыҡты транспорт менән хеҙмәтләндереүҙе ойоштороуҙың дөйөм принциптары тураһында" федераль закон проекты шул ваҡыттан алып хәрәкәтһеҙ ята.\nАвтотранспорт менән хеҙмәтләндереү, һис шикһеҙ, мөһим мәсьәлә. Шуға күрә ултырышҡа күп кенә ҡыҙыҡһынған юғары вазифалы персоналар саҡырылды. Улар барыһы ла статистик мәғлүмәттәр килтерҙе, отчеттар уҡыны, аҡыллы һәм хаҡ һүҙҙәр һөйләне.\nКомитет рәйесе урынбаҫары Дмитрий Купцов, тикшерелгән закон проектының төп маҡсаты - хәүефһеҙ автомобиль ташыуҙары, пассажирҙарҙы хеҙмәтләндереү сифатын яҡшыртыу өсөн шарттар булдырыу, тине. Был тармаҡта дәүләт көйләүен тәьмин итергә кәрәк. Пассажирҙарҙы ташыу өлкәһендә контролде көсәйтергә, был өлкәлә эшҡыуарлыҡ менән законһыҙ шөғөлләнеү кимәлен кәметергә кәрәк. Был, үҙ сиратында, төрлө кимәлдәр бюджеттарына һалымдар килеүен арттырырға ярҙам итәсәк һәм тармаҡты үҫтереү өсөн инвестициялар йәлеп итеүгә хеҙмәт итәсәк.\nБР төҙөлөш, архитектура һәм транспорт министры урынбаҫары Николай Протасов:\n- 2006 йыл менән сағыштырғанда былтыр автобустар ҡатнашлығында юл-транспорт һәләкәттәре иҫәбе ете процентҡа артты, - тине. - Статистиканан күренеүенсә, автомобиль ташыуҙары баҙарында договорһыҙ һәм рөхсәтһеҙ эшләүсе намыҫһыҙ әҙәмдәр күп. Килем артынан ҡыуып, улар транспорт закондарын тупаҫ боҙалар һәм хәүефһеҙлек талаптарын һанға һуҡмайҙар. Был юл-транспорт һәләкәттәре иҫәбе артыуға килтерә, намыҫлы ташыусыларҙың, шулай уҡ пассажирҙарҙың законлы хоҡуҡтарын һәм мәнфәғәттәрен ҡыҫырыҡлай.\nБР буйынса Эске эштәр министрлығының ЮХХДИ идаралығы начальнигы Динар Ғилметдинов та һуңғы ваҡытта автобус водителдәре ғәйебе менән яһалған юл-транспорт һәләкәттәре һаны йылдан-йыл артыуын билдәләне.\n- Юл-транспорт һәләкәттәрендә ғәйепләнеүселәрҙең дөйөм иҫәбендә уларҙың өлөшө 3,3 процент тәшкил итә, - тине ул, - шул уҡ ваҡытта автобустар дөйөм транспорт саралары иҫәбенең ике процентын ғына тәшкил итә бит. Намыҫһыҙ, квалификацияһыҙ водителдәрҙе автотранспорт хеҙмәтләндереүе баҙарына сығарыуға юл ҡуймаҫлыҡ механизм юҡ. Водителдәр маршрутҡа - алдан медицина тикшереүе үтмәйенсә, ә автобустар линияға техник торошон тикшермәйенсә сығарыла. Һәм ошондай водителдәргә, ошондай транспортҡа меңәрләгән өфөләр һәм республиканың башҡа ҡалалары халҡы үҙ ғүмерен ышанып тапшыра.\nӨфө хакимиәтенең транспорт бүлеге начальнигы Николай Плотников:\n- Быйыл 1 ғинуарға мең өфөлөгә 298 автомобиль тура килде, был республика баш ҡалаһы урамдары буйлап хәрәкәт хәүефһеҙлеген һәм ритмлылығын тәьмин итеүҙе ҡатмарлаштыра. Шәхси автобустар өлөшө лә йыл һайын 12-14 процентҡа арта. Өфө территорияһында хәҙер юридик шәхестәргә һәм шәхси эшҡыуарҙарға ҡараған бөтә маркалы 10 меңдән ашыу автобус теркәлгән. Дөйөм файҙаланыуҙағы ҡала маршруттарының ғәмәлдәге селтәрен хеҙмәтләндереү өсөн реаль талап 2200 берәмек тәшкил итә. Коммерция режимында эшләүсе 1800 автобус Өфөгә етер ине.\nҠалала, Плотников әйтеүенсә, шәхси автобус хужаларының санкцияланмаған эше үҫешкән, был юлдарҙа транспорт тығылыуға һәм авариялар артыуға килтерә лә инде. Йәшертен эшләүселәр, бер-ике автобус һатып алып, уларҙы пик сәғәттәрендә ҡала урамдарына үҙҙәре теләгән маршрутҡа сығара.\nАвтомобиль транспорты темаһы, һис шикһеҙ, киҫкен тора. Һәм депутаттарҙың уны күтәреп сығыуы бик яҡшы, әлбиттә. Тик бына ни өсөндөр сығыш яһаусылар күтәргән бөтә проблемаларҙа тик шәхси автобустар, башлыса, "Газель" хужалары ғына ғәйепле кеүек килеп сыҡты. Ҡала урамдарынан "Газель"дәрҙе, ғөмүмән, сығарып ташларға, тигән тәҡдим аныҡ яңғыраны. Ҙур, аҡрын йөрөгән автобустар һанын арттырырға, һәм автотранспортта юғары тиҙлек тә, хәүефһеҙлек менән проблема ла булмаясаҡ, йәнәһе.\nДөрөҫ, мәҫәлән, Ҡотлогилдин туранан-тура:\n- Минең үҙемдең "Газель"дә йөрөгәнем юҡ, әлбиттә, - тип әйтте.\nҺүҙ юҡ, депутаттар "Газель"дә йөрөмәй. Улар "НефАЗ", "ПАЗ", хатта "Мерседес" йәки "Форд" автобустарында ла йөрөмәй. Уларға вазифаһы буйынса шәхси водителдәр менән еңел автомобилдәр килешә. Шуға күрә улар, ултырышта сығыш яһаусы ҡалғандар кеүек үк, йәмәғәт транспортының ыңғай һәм кире яҡтарын аныҡ ҡына күҙ алдына килтерә алмайҙар.\nШуға, бәлки, халыҡ һайланыусыларына үҙен һайлаған халыҡтың фекерен белеү ҡыҙыҡлыраҡ булыр? Көн һайын автобуста, хатта ҡайһы берҙә троллейбуста һәм трамвайҙа йөрөгән халыҡтың.\nБилдәле бер халыҡ ҡатламын оҙаҡ эҙләп тормайынса, мин көн һайын аралашҡан таныштарыма һәм коллегаларыма: "Һин "Газель"гә ултырып йөрөйһөңмө? Улар халыҡҡа кәрәкме әллә уларҙы ҡала урамдарынан бөтөнләй алырға кәрәкме?" тигән һорау менән мөрәжәғәт иттем. Һорауға яуап биреүселәрҙең барыһының да уртаса килем кимәле. "Газель"дең нимә икәнлеген ишетеп кенә белмәйҙәр. Улар барыһы ла бер төрлөрәк яуап бирҙе.\n- "Газель"дә теләгән урыныңа тиҙ барып етергә мөмкин. Әлбиттә, уларға йыш ҡына халыҡ күп тығыла, һәм барыуы уңайһыҙ була. Әммә хеҙмәтләндереү культураһы яҡшырһа, ниңә ҡалдырмаҫҡа ти?\n- Мин йыш ҡына "Газель"гә ултырып йөрөйөм, унда тиҙ барып етәһең. Ҙур автобустарҙа, ғөмүмән, йөрөмәйем. "Газель"дәр кәрәк: хәтерләйһегеҙме, 450 йыллыҡты байрам итеүгә уларҙы урамдарҙан алып, ниндәй транспорт коллапсы булғайны?\n- Мин, тиҙерәк барып етергә кәрәк булһа, "Газель"гә ултырам. Бәлки, "Газель"дәр ниндәйҙер башҡа маршруттарҙы тулыһынса ҡабатлаған урындарҙа, мәҫәлән, Сипайловола, бигүк кәрәкмәйҙер. Әммә башҡа транспорт үтмәгән урында улар мотлаҡ кәрәк!\n- "Газель"дәр "Башавтотранс"ҡа альтернатива булараҡ кәрәк. Ҙур автобустар бик аҡрын йөрөй. Етмәһә, "Газель"дәр йөрөгән урында ҙур автобустар бик йөрөмәй ҙә. Эйе, ҡайһы берҙә, "Газель" водителдәре "уҙышмаҡ уйнай", ҡайҙалыр ҡағиҙәне боҙа, тип зарланалар. Ләкин быға ҡаршы башҡа ысулдар менән көрәшергә кәрәк. Етеҙ микроавтобустарҙы килбәтһеҙ автобустар менән алмаштырып булмай инде. Өҫтәүенә, тап "Газель"дәр бензин яғыулығына ҡарағанда экологияға аҙыраҡ зыян килтергән газға йышыраҡ күсә бит.\n- Әгәр "Газель"дәр урынына ҙур автобустарҙы ебәрһәң, юлдарҙа нығыраҡ тығын буласаҡ. "НефАЗ"да барғанда кисергән уңайһыҙлыҡтар тураһында әйтеп тораһы ла юҡ - этеш-төртөш, тынсыу.\nШулай итеп, хөрмәтле депутаттар, ниндәйҙер ҡарар сығарыр һәм проблеманы хирургик ысул менән хәл итер алдынан, бәлки, халыҡ фекеренә ҡолаҡ һалырһығыҙ? Бәлки, ниндәйҙер терапия саралары ярҙам итер? Юлдарҙа хәүефһеҙлеккә, автомобилдәргә һәм водителдәргә контроль яһауға юл, диспетчер хеҙмәттәре ойоштороп та өлгәшергә мөмкин бит. Намыҫһыҙ водителдәрҙең һәм автотранспорт хужаларының кеҫәһенә "һум менән һуғырға" ла мөмкин. Дәүләт әһәмиәтендәге мәсьәләләрҙе, халыҡтың фекерен иҫәпкә алып һәм уның мәнфәғәттәре хаҡында хәстәрлек күреп, хәл итергә ҡуйылған власть та бит һеҙ.


Уҡытыу сифатын яҡшыртыу – көнүҙәк бурыс\n3 Май 2019, 17:51\nЗаманса мәктәптәрҙе сафҡа индереүгә, киләсәк уҡытыусыларына һәм һәр баланың уңышына республика алты йылда 17,3 миллиард һум аҡса аласаҡ, шуның 4,9 миллиард һумын – быйыл. 645 миллион һумды ҡалаларҙа һәм ауылдарҙа яңы мәктәптәр һалыуға, уларҙың матди базаһын яңыртыуға тотоноу күҙаллана. Быйыл беҙҙең район үҙәгендәге Н.Р. Ириков исемендәге урта мәктәптә лә ҙур ғына ремонт эштәре башҡарылды.\nРеспублика Мәғариф министрлығы мәғлүмәттәренә ярашлы, киләһе ике йылда 49 мәктәп төҙөләсәк, ремонтланасаҡ.\n2024 йылға мәктәптәрҙә икенсе сменаны бөтөрөү бурысы тора. Был мәсьәлә айырыуса Өфөлә киҫкен.\nТағы ла бер мөһим бурыс – бөтә илгә танылған Рәсәй “Сириус” белем биреү үҙә-генә оҡшаш һәләтле балаларҙы асыҡ¬лау һәм уларға булышлыҡ итеү үҙәктәрен асыу. Өфөлә ике предуниверсарий барлыҡҡа килгән дә инде. Береһе Республика художество гимназия-интернаты, икенсеһе иһә Республика инженерлыҡ лицей-интернаты нигеҙендә. Уларҙы уңышлы тамамлағандар Башҡорт дәүләт педагогия университеты һәм Өфө дәүләт нефть техник университеты студенттары сафын тулыландырасаҡ.\nБыйыл федераль бюджеттан Башҡорт¬ос¬танға тап ошондай белем биреү үҙәк¬тәрен асыуға – 211,4 миллион һум, мәк¬тәптәргә һанлы технологиялар индереүгә – 128,5 миллион һум, пенсия алды йә¬шендәге кешеләргә өҫтәмә белем биреүгә, һөнәри уҡытыуға 103 миллион һум бүленә.


Республика туберкулез диспансерының хирургия корпусы сентябрҙә сафҡа индереләсәк // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРеспублика туберкулез диспансерының хирургия корпусы сентябрҙә сафҡа индереләсәк\n16:38, 19 марта 2010 Йәмғиәт\nАғымдағы йылдың сентябрендә Өфөлә Республика туберкулез диспансерының хирургия корпусы файҙаланыуға тапшырыласаҡ. Был турала йомала «Башинформ» агентлығында үткән матбуғат конференцияһында дауалау учреждениеһының баш табибы, БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығының баш фтизиатры Миңнинур Азаматова хәбәр итте.\nЕте ҡатлы корпус 240 койкаға иҫәпләнгән. Унда стационар бүлек, реанимация бүлеге, операциялар яһау блогы, клиника-диагностикалау лабораторияһы, рентгендиагностика һәм компьютер диагностикаһы бүлектәре урынлашасаҡ.\n— Корпус заманса ҡорамалдар менән йыһазландырыласаҡ, уны һатып алыуға республика бюджетынан 90 миллион һум күләмендә аҡса бүленгән, — тине Миңнинур Миңлеәхмәт ҡыҙы.\n2003 йылда башланған корпус төҙөлөшө республика бюджеты иҫәбенә алып барылған. Дөйөм алғанда 240 миллион һум сарыф ителгән.\nЯңы дауалау учреждениеһын сафҡа индереү Һаулыҡ һаҡлау үҫеше мәсьәләләренә арналған республика Советының күсмә ултырышы үткән көндәргә тура килтереләсәк. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, быйыл ул Өфөлә үтә.


Рөстәм Хәмитов «КАМАЗ» асыҡ акционерҙар йәмғиәте директоры Сергей Когогин менән осрашыу үткәрҙе // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов «КАМАЗ» асыҡ акционерҙар йәмғиәте директоры Сергей Когогин менән осрашыу үткәрҙе\n18:21, 27 июля 2011 Сәйәсәт\n27 июлдә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов «КАМАЗ» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры Сергей Когогин менән эш осрашыуы үткәрҙе. Осрашыу барышында Башҡортостан менән Рәсәйҙең эре автомобиль корпорацияларының береһе араһында хеҙмәттәшлекте киңәйтеү мәсьәләләре ҡаралды.\n«КАМАЗ» менән хеҙмәттәшлек итеү республика өсөн бөтә яҡлап та мөһим, тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. Уның предприятиелары беҙҙең территорияла эшләгәнгә генә түгел. «Беҙ һеҙҙең менән республика территорияһында урынлашҡан бер нисә предприятиеға бергә хужалыҡ итәбеҙ һәм килешеп, бергә эш итергә тейешбеҙ. Һәм, минең аңлауымса, был шулай булды ла, шулай буласаҡ та. Беҙ «КАМАЗ» менән үҙ пландарыбыҙҙы, оҙайлы сроклы үҫеш перспективаларын һәр ваҡыт сағыштырып торасаҡбыҙ, тип әйтә алам. Әлбиттә, яңы производстволар асыу, ауыл хужалығы, беҙҙең иҡтисад өсөн ҡоролмалар, механизмдар йыйыу йәһәтенән яңы мөмкинлектәр алыу өсөн «КАМАЗ» ҡеүәтен йәлеп итергә теләр инек. Бөгөн ошо мәсьәләләр хаҡында һөйләшергә теләр инем», — тине республика башлығы.\n«КАМАЗ» бизнесы өсөн Башҡортостан Татарстандан һуң әһәмиәте буйынса икенсе урында тора, тип билдәләне Сергей Когогин. Барлыҡ заводтар араһынан Нефтекамалағы «НефАЗ» тәүге бишәү иҫәбендә.\n— Көрсөк осоронда беҙ Нефтекама буйынса позицияларҙы һаҡлап ҡалыу ғына түгел, ә уларҙы нығыта ла алдыҡ, тип иҫәпләйем. Бөгөн беҙ көрсөккә тиклемгә күләмдәргә сыҡтыҡ. Улар 2007-2008 йылдарҙағына ҡарағанда күберәк. Дөйөм алғанда Нефтекамала күләм етерлек кимәлдә, кешеләр ял көндәрендә лә эшләй. Нефтекаманың «Мерседес» өсөн платформалар үҙләштереүе бик мөһим, йәғни тәүге бәйләнештәр үҙ көсөнә инде һәм тәүге контракттар үтәлде лә инде, — тине Сергей Когогин.


"Мине психиатрия клиникаһына ебәрегеҙ!"\n7 Октябрь , 10:10\nИке балаһы алдында ҡатынын үлтергән ир төрмәгә ултырырға теләмәй...\nБөгөн Силәбе өлкәһендә Балаҡатай районынан Александр Алексеевҡа ҡарата сираттағы суд ултырышы булды. Был турала “Комсомольская правда” баҫмаһы хәбәр итә.\nҠанлы ваҡиға былтыр июлдә булғайны. Ирле-ҡатынлы ике балаһы менән Силәбе өлкәһендәге Һатҡы ҡалаһына стоматологка бара. Ҡайтып килгән саҡта талаш башлана. Ҡатынын көнләшкән ир машинаны туҡтата ла йәмәғәтенә бысаҡ менән сәнсә. Ҡанға батҡан Оксана сығып ҡаса. Әммә ир уны ҡыуып тота һәм үлтереп ҡуя. Быларҙың барыһы ла уларҙың ике ҡыҙының күҙ алдында була. Аҙаҡ Александр, енәйәтте көнләшеү сәбәпле башҡарҙым, ти: ҡатыны уға хыянат итеүе тураһында әйткән. Әммә Оксананың туғандары бының дөрөҫ булмауын белдерә.\nБыға тиклем иргә ҡарата суд-психиатрия экспертизаһы үткәрелә һәм уны ҡатынын аффект хәлендә үлтергән тип таный. Йәғни, психикаһы боҙолған.\nСудта һуңғы һүҙ менән сығыш яһағанда Александр ғәйебен таныған, тик үҙен төрмәгә түгел, ә психиатрия клиникаһына дауаланырға ебәреүҙе һораған.\n"Ир ҡатынының ата-әсәһенән һәм туғандарынан ғәфү үтенгән, ҡылығына үкенеүен белдергән. Былай булыуын теләмәгәйнем, тигән, үҙен стационар шарттарындағы медицина дауаланыуына ебәреүҙе һораған", – тигәндәр Силәбе өлкә суды матбуғат хеҙмәтендә.\nОксананың туғандары, әлбиттә, ир тейешле язаһын алһын ине тип теләй. "Башлыса шым ғына ултыра. Нимә тип әйтһәң дә, өндәшмәй, бер кем менән дә һөйләшергә теләмәй. Суд ҡарарын көтәбеҙ, ул кәрәген алыр тип өмөтләнәбеҙ", – тигән ҡатындың яҡындары.\nАлександр Алексеевҡа ҡарар 15 октябрҙә сығарыласаҡ. Оксананың туғандары ир башын иҫәргә һала тип уйлай. Ул ни ҡылғанын яҡшы аңлай, яуаплылыҡтан ҡасмаҡсы була, тиҙәр. Адвокат та ошо фекер менән килешә, экспертиза дөрөҫ үткәрелмәгән тигән фекерҙә.


Мәҙәниәт » Страница 6 » Архив газеты "Йәшлек"\nКүңел етһә, ҡеүәт етә.\n«Башҡортостан ынйылары» сәхнәне балҡытты, күңелде байытты Мәҙәниәт\nБыйылғы конкурсты ғына алайыҡ. «Башҡортостан Республикаһы балалары» БР Президенты программаһы һәм Рәсәй буйынса иғлан ителгән Уҡытыусы йылы сиктәрендә «Башҡортостан ынйылары» республика балалар фольклор бәйгеһе тип аталды һәм республикабыҙҙың белем биреү һәм мәғариф үҫешенә тос өлөш индергән мәғрифәтселәргә арналып, «Белемлелек – арыҫландан көслө батыр» исеме аҫтында уҙҙы. Күп милләтле республикабыҙ уҡыусыларын бергә туплауҙа, төбәк шәхестәрен танытыуҙа, илһөйәрлек, ихтыяр көсө, белемгә ынтылыусанлыҡ тәрбиәләүҙә әйтеп аңлатҡыһыҙ әһәмиәтле сараға әйләнде был тематик конкурс.\nБәйге шарттарының береһе – ғилми эшкә ҡыҙыҡһыныу белдергән уҡыусының эҙләнеү-табыштарын туплау, фотолар, мөмкин булғанса архив материалдары, нәшер ителгән хеҙмәттәр менән байытыу. Ҡыҫҡаһы, бәләкәй күләмле ғилми-тикшеренеү эше.\nИзге концерт Мәҙәниәт\nОшо көндәрҙә Өфөнөң Ҡала мәҙәниәт һарайында Башҡортостандың атҡаҙанған, Татарстандың халыҡ артисы Айҙар Ғәлимовтың хәйриә концерты үтте. Йыйылған аҡсаны ҡатмарлы тормош хәленә ҡалған, дауалауға мохтаж балаларға йүнәлтеү уның төп маҡсаты булды. Самородов исемендәге хәйриә фонды ойошторған концертҡа Өфө ҡалаһының 1-се һәм 9-сы, Благовещен ҡалаһының балалар йорттарында тәрбиәләнеүселәр, ғәриптәр йәмғиәтенән тамашасылар саҡырылды.\nБик йәнле башланған концертта башҡарылған йырҙар тәү сиратта балаларға бағышланды. Айҙар Ғәлимов киң танылыу алған һәм үҙе бала сағында яратып тыңлаған рус йырҙары менән дә тамашасыларҙы ҡыуандырҙы. Сығыштар «Айҙар» театр-студияһындағы «Салют» хореография мәктәбе балаларының бейеүҙәре менән оҙатылды.\nавторы: admin | 20 апреля 2010 | Фекерҙәр (0) | Тотош уҡырға\nМаршал булһын өсөн малайҙар... Мәҙәниәт\nТамаша былай башланды. Конгресс-холдың ишек төбөндә үк һәр баланы клоун, итекле бесәй, айыу, бегемот кеүек әкиәт геройҙары ҡаршы алды, ҡулына тәмлекәс менән «Тамыр»ҙың флагын тотторҙо. Сәхнәгә ҡуйылған Ҡурайҙың ете тажын ҡара көстәр, ел-дауыл осортоп юҡҡа сығарҙы. Умырзаянан да алда сәскә атҡан алтын тажлы ҡурайы менән маҡтанып, уны дуҫтарына күрһәтергә ниәтләп килеп сыҡҡан Тыр-тыр, буш һабаҡты күреп, хайран ҡала. Барыһы ла аптырай – ни хәл итергә? Шул саҡ тейен килеп сыға, ҡулында – бер бөртөк алтын башлы таж. Ой, берәүһе табылды, тип һөйөнөшәләр. Унан әтәс килә бөркөттәргә торошло себештәре менән. Уларҙа бер тажды тапҡан. Һыу батшалығының оҙон сәсле, алтын тараҡлы Һыуһылыу ҡыҙы ағым һыуҙан тотоп алған тағы бер тажды. Хатта Шүрәле лә Тыр-тырҙың дуҫы булып китте – ул да тапҡан бер тажды. Ҡояш ҡыҙы Һомайғоштоң зиһене яҡты икән, йыһанды балҡытыр тажды ул да абайлаған. Ә инде Айҙан килеп төшкән көйәнтәле бәләкәй генә Зөһрә ҡыҙҙың күҙе бигерәк үткер – бер юлы ике тажды табып алып килде.\n«Cерҙәшем дә, моңдашым да – БАЯН» Мәҙәниәт\nҺис ҡасан да баянынан айырылмаған, музыка ҡоралын йәне-тәне менән һөйгән Редик Фәсхетдинов – сираттағы ҡунағыбыҙ. Фәйзи Ғәскәров үҙе етәкселек иткән осорҙа бейеү ансамблендә, һуңынан бөгөнгө көнгә тиклем Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһында эшләгән Рәсәйҙең атҡаҙанған, Башҡортостандың халыҡ артисы күптән түгел үҙенең 70 йәшлек юбилейын билдәләне. Ошо уңайҙан юғары башҡарыу оҫталығы менән нисәмә быуын тамашасыһын хайран иткән, мәшһүр йырсылар менән эшләгән баянсы үҙенең уй-кисерештәре, донъяға ҡарашы һәм хатта ҡайһы бер серҙәре менән дә уртаҡлашты. Мәрәкәсел, ябай булыуы менән йәнә бер һоҡландырҙы.\n– Редик ағай, Һеҙҙең йыр-моңға бай төбәктә – Баймаҡ районының Темәс ауылында тыуып үҫеүегеҙҙе беләбеҙ. Ғаиләгеҙ, Һеҙҙе тәрбиәләгән мөхит ниндәйерәк ине?\nТалантлы режиссерға арнала Мәҙәниәт\nОшо көндәрҙә Башҡортостандың һәм Рәсәйҙең атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, күренекле режиссер Лек Вәлиевтың тыуыуына 75 йыл тула. Лек Вәли улы 1971 йылдан 1981 йылға тиклем Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрының баш режиссеры булып эшләй. Уның Н. Асанбаевтың «Һыу юлы», «Зәйтүнгөл», «Аҡ сирендәр» , И. Абдуллиндың «Тиле йәшлек», Ғ. Әхмәтшиндың «Тальян гармун» һәм «Яр буйында усаҡтар», Ә. Атнабаевтың «Ут», «Мөхәббәт хаҡында йыр», Р. Сафиндың «Йәнбикә», «Мут егет», «Ғәзизәкәй балдыҙ» һәм башҡа бик күп спектаклдәре театр йылъяҙмаһында лайыҡлы урын биләй.\nРежиссер ҡуйған спектаклдәр араһында М. Кәримдең «Салауат», И. Йомағоловтың «Нәркәс», С. Айытматовтың «Хуш, Гөлһары», Н. Асанбаевтың «Ҡыҙыл паша» драмалары айырым урынды алып тора.\nКүп яҡлы шәхес Мәҙәниәт\nБӘРХӘТТӘЙ йомшаҡ тауышы менән күптәрҙең йөрәген әсир итеүсе йырсы һәм композитор, продюсер, фортепьянола уйнау виртуозы Дмитрий Маликов – сәхнә түрендә үҙ урынын тапҡан сағыу «йондоҙ»ҙарҙың береһе.\nБуласаҡ артистың ижад юлы өйҙә уҙғарылған күнекмәләрҙән башлана – Дмитрийҙың атаһы Юрий, билдәле «Самоцветы» төркөмөн ойоштороусы, музыкант һәм композитор, улының үҙ юлын дауам итеүен теләй һәм өйҙәренә музыка уҡытыусыһын саҡыра. Әммә бәләкәй Димаға фортепьяноға ҡарағанда футбол күпкә ҡыҙыҡлыраҡ тойола һәм ул, йыш ҡына дәрестәрҙән ҡасып, стадионға туп тибергә йөрөй. Тик һуңғараҡ ҡына, музыка мәктәбенә уҡырға ингәс, үҙен музыкант ролендә күҙаллай башлай һәм бер нисә йыл, шоу-бизнес тураһында уйлап та бирмәйенсә, тырышып уҡый.\nавторы: admin | 15 апреля 2010 | Фекерҙәр (0) | Тотош уҡырға\n«Икһеҙ-сикһеҙ музыка» иле саҡыра Мәҙәниәт\nМУЗЫКА – күңелдәрҙе һәр саҡ үҙенә арбап тороусы сихри көс бит ул. Йөрәккә шатлыҡ оялаһа ла, ҡайғы йәки бошонҡолоҡ биләп алһа ла, йыр – кешенең иң яҡын юлдашы. Тынысландырырлыҡ, уйландырырлыҡ, хатта тормошҡа яңынан ҡайтара алырлыҡ ҡөҙрәт ҡайҙан килә икән йырға? Бәлки, йырсының күңеленең бер өлөшө ошо йырҙа тороп ҡалыуҙан шулайҙыр? Йырлы күңел – зарлы, тиҙәр. Зарлы икән, тимәк, буш түгел. Тимәк, ул яна, көйә һәм башҡаларға ла әйтер һүҙе бар, әйләнә-тирәһенә битарафлыҡ сәсеп йөрөмәй, ә донъяны яҡтыраҡ, яҡшыраҡ итеп күрергә теләй. Башҡорт дәүләт филармонияһының йәш вокалистары Айгиз Ғиззәтуллин һәм Әлфиә Заһиҙуллина менән танышып әңгәмәләшеүем дә ошо фекерҙе раҫлай кеүек.\nҮҙ эштәренә мөкиббән ғашиҡ артистар төрлө жанрҙарҙа берҙәй үк уңышлы сығыш яһаусы йырсы ғына түгел, ә йәш быуындың киләсәген ҡайғыртыусы ла. «Матурлыҡ донъяны ҡотҡарыу көсөнә эйә», – тигән хәҡиҡәткә ышанып йәшәй улар. Әлеге көндә «Икһеҙ-сикһеҙ музыка» исемле концерттарын әҙерләй йәштәр.\n«Һаумы, тыуған яғым!» Мәҙәниәт\nМиңзифа Исҡужина Х. Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһында 22 апрелдә үтәсәк «Һаумы, тыуған яғым!» исемле концертында З. Исмәғилев, Т. Шәрипов һәм башҡа мәшһүр композиторҙарыбыҙҙың әҫәрҙәре, Башҡортостандың халыҡ артисы Артур Туҡтағолов ижад иткән лирик һәм дәртле йырҙарҙы башҡарасаҡ. Ә сағыу бейеүҙәр, сатира-юмор номерҙары матур концертҡа йәм генә өҫтәйәсәк. Йырсы башҡарыуында беренсе тапҡыр «Оҙатыу», «Сәҙе буйы» исемле халыҡ йырҙарын ишетерһегеҙ. Концертта шулай уҡ талантлы музыканттар Р. Фәсхетдинов менән А. Аҙнағолов тамашасыға төрлө музыкаль әҫәрҙәрен бүләк итәсәк, Миңзифаның яҡташтары – Башҡортостандың халыҡ артисы Азамат Тимеров, Альберт Салауатов, Марсель Ҡотоев башҡарыуында иң популяр һәм өр-яңы йырҙар яңғыраясаҡ.


Башҡортостан Республикаһының Ҡыҙыл китабына индерелгән ер-һыу хайуандары һәм һөйрәлеүселәрҙең исемлеге — Башҡорт Википедияһы\nБашҡортостан Республикаһының Ҡыҙыл китабына индерелгән ер-һыу хайуандары һәм һөйрәлеүселәрҙең исемлеге\nИсемлектә Башҡортостан Республикаһының 2014 йылда баҫылған Ҡыҙыл китабына индерелгән бөтә һөйрәлеүселәр һәм ер-һыу хайуандары күрһәтелгән. Шуға ярашлы, таблицаның КкРБ, КкРФ һәм МСОП колонкалары аңлата был төрҙөң Башҡортостан Республикаһының Ҡыҙыл китабындағы Рәсәй Федерацияһының Ҡыҙыл китабындағы һәм Тәбиғәтте һаҡлау Халыҡ-ара союзының МСОП Ҡыҙыл исемлегендәге статусын күрһәтә. Әгәр теге йәки был Ҡыҙыл китабында ниндәй ҙә булһа төр булмаһа, йәғни күрһәтелгән бер категорияға ла индерелмәгән булһа, исемлектең был ояһы буш ҡалдырыла. Башҡортостан Республикаһының Ҡыҙыл китабында бөтә төрҙәр 6 категорияға, Рәсәй Федерацияһы Ҡыҙыл китабында бөтә төрҙәр 6 категорияға, һәм 9 МСОП исемлегендә 9 категорияға бүленә. Категориялар түбәндәгесә билдәлә:\n0 — юғалғандарҙыр моғайын\nI — юғалыу сигенә еткән төрҙәр\nII — һан яғынан кәмегән төрҙәр\nIII — һирәк төрҙәр\nIV — тәғәйенләнеше билдәле булмаған төрҙәр\nV — тергеҙелеү мөмкинлеге булған һәм тергеҙелеүсе төрҙәр\nХалыҡ-ара тәбиғәтте һаҡлау союзы Ҡыҙыл исемлеге:\n— юғалғандарҙыр моғайын\n— ҡырағай тәбиғәттә юғалғандар\n— юғалыу сигенә еткән төрҙәр (көрсөк хәлендә)\n— юҡҡа сығыу янаған төрҙәр\n— хәүеф аҫтындағы төрҙөр\n— хәүеф аҫтында торған төрҙөргә яҡындары\n— хәүеф кәмерәк янаған төрҙәр\n— хәүеф янағанын билдәләрлек мәғлүмәт етмәгән төрҙәр\n— Халыҡ-ара Ҡыҙыл китапта күрһәтелмәгән төрҙәр\nБашҡортостан Республикаһының Ҡыҙыл китабының һөйрәлеүселәр һәм ер-һыу хайуандары исемлегенә 11 төр индерелгән, шуларҙың 9 төрө төп биттәргә урынлаштырылған, ә 2 төрө ҡушымтала күрһәтелгән. Шул уҡ ваҡытта төп биттәрҙә тәңкәлеләр отрядының 5 вәкиле һәм һөйрәлеүселәр класы ташбаҡалар отрядының 1 вәкиле булыуын күрһәтә; шулай уҡ ҡойроҡһоҙҙар отрядынан 2 вәкил һәм ер-һыу хайуандары класының ҡойроҡлолар отрядынан 1 вәкил. Категория Юҡҡа сығыусылар категорияһына (I) бер төр ҙә ҡарамай.\nТүбәндәге исемлектә таскондарҙың урынлашыу тәртибе Башҡортостан Республикаһының Ҡыҙыл китабындағына тап килә.\nҺуңғы колонка аҙағында Халыҡ-ара тәбиғәтте һаҡлау союзы сайты таксонының персональ бите һылтанмаһы килтерелгән.\nТөп исемлек [үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nРус һәм латин атамаһы, таксон авторы\nБашҡортостан территорияһындағы ареалы,\nһаны һәм лимитлаусы фактор\nБашҡортостан Республикаһының Ҡыҙыл китабы|КкРБ]]\nЕр-һыу хайуандары класы (Amphibia)\nҠойроҡло ер-һыу хайуандары отряды (Caudata)\nЫсын саламандр һымаҡтар ғаиләһе (Salamandridae)\nРус атамаһы һәм тасуирланышы\nРәсәй федерацияһының Ҡыҙыл китабы ! Халыҡ-ара тәбиғәтте һаҡлау союзы\n1 Triturus cristatus\nLaurenti, 1768Triturus cristatus\nLaurenti, 1768 Тараҡлы hыу кеҫәрткеhе (рус. Гребенчатый тритон) — ҡойроҡлолар отрядының саламандрҙар төрө. Көнбайыш Себергә тиклем Үҙәк һәм Көнсығыш Европала йәшәйҙәр. Башҡортостанда етерлек өйрәнелмәгән. Баймаҡ, Белорет, Бөрө, Благовещен, Бөрйән, Дүртөйлө, Иглин, Өфө райондарында осраған. Төрҙөң һаны кәмеүенең сәбәптәре — һыу биотоптарының бысраныуы, тереклек итеү мөхитенең үҙгәреүе, хищничество интродуцирирланған балыҡтарға йыртҡыстарса ҡараш, һәүәҫкәр балыҡсыларҙың күпләп тотоуы. III LC \nLinnaeus, 1758Rana temporaria\nLinnaeus, 1758 Һоро тәлмәрйен (рус. Травяная лягушка) — ҡойроҡһоҙҙар отрядынан ысын тәлмәрйендәр төрө. Тән оҙонлоғо 6—10 см тәшкил иткән уртаса дәүмәлле тәлмәрйен. Испаниянан Уралға һәм Скандинавиянан урман зонаһының көньяҡ сигенә тиклем арауыҡта осрай. Был төр Башҡорт дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығында, Көньяҡ Урал тәбиғәт ҡурсаулығында, «Шүлгәнташ» ҡурсаулығында, «Башҡортостан» милли паркында; Архангель, Баймаҡ, Белорет, Бөрө, Дүртөйлө, Йылайыр, Иглин, Краснокама, Өфө, Учалы, Саҡмағош, Шишмә райондарында, Өфө, Бөрө, Белорет, Стәрлетамаҡ, Нефтекама ҡалаларының тирә-яҡтарында осрай. II LC \n3 Pelophylax lessonae\nCamerano, 1882Pelophylax lessonae\nCamerano, 1882 Быуа тәлмәрйене (рус. Прудовая лягушка}}) — ҡойроҡһоҙҙар отрядынан ысын тәлмәрйендәр төрө. Европала: көнбайышта Франциянан алып көнсығышта Иҙел буйына тиклем йәшәй. Башҡортостан территорияһы буйлап төрҙөң таралышының көнсығыш сиге үтә. IV LC \nLinnaeus, 1758Emys orbicularis\nLinnaeus, 1758 Һаҙ гөбөргәйеле (рус. Болотная черепаха) — гөбөргәйелдәр отрядының америка сөсө һыу ташбаҡалары. Үҙәк, Көнсығыш һәм Көньяҡ Европала, Алғы Азияла, Кавказда; Ҡаҙағстанда, көнсығышта — Көньяҡ Уралға тиклем таралған. Башҡортостандың көньяғында: Әлшәй, Көйөргәҙе, Күгәрсен, Мәләүез, Ейәнсура, Йылайыр, Хәйбулла, Баймаҡ, Стәрлетамаҡ райондарында йәшәй. II LR/nt \n5 Anguis fragilis\nLinnaeus, 1758Anguis fragilis\nLinnaeus, 1758 Орсоҡ йылан, баҡыр кеҫәртке (рус. Ломкая веретеница) — тәңкәлеләр отрядының орсоҡлолар төрө. Оҙонлоғо 50—60 см булған тәпәйһеҙ кеҫәртке, кәүҙәһенең яртыһы ҡойроҡ өлөшөнә ҡарай. Европала һәм Көнбайыш Азияла таралған. Был төр Башҡортостан Республикаһының Архангель, Асҡын, Баймаҡ, Белорет, Бөрө, Борай, Бөрйән, Ейәнсура, Иглин, Дыуан, Ҡырмыҫҡалы, Краснокама, Мәләүез, Ишембай, Нуриман, Салауат, Өфө, Учалы, Хәйбулла һәм Шишмә райондарында; Нефтекама, Өфө, Сибай ҡалалары янында осрай. III\n6 Coronella austriaca\n(Laurenti, 1768)Coronella austriaca\n(Laurenti, 1768) Баҡыр (еҙ, тос) йылан (рус. Обыкновенная медянка) — тәңкәлеләр отрядының туҙбаш йыландар төрө. 70—80 см оҙонлоҡтағы, кешегә хәүеф менән янамаған төрө. Европаның күп өлөшөндә, Кесе Азияла, Кавказ аръяғында һәм Иранда, көнсығышта Көнбайыш Себер һәм Көнбайыш Ҡаҙағстанға саҡлы осрай. В Башҡортостанда Әлшәй, Белорет, Бөрө, Бөрйән, Ейәнсура, Ишембай, Өфө, Салауат, Стәрлетамаҡ райондарының тау-урманлы һәм урман-далалы райондарында осрай. III\n7 Elaphe dione\nPallas, 1773Elaphe dione\nPallas, 1773 Семәрле сыбар йылан (рус. Узорчатый полоз) — тәңкәлеләр отрядының туҙбаш йыландар төрө. Распространен от левобережной Украинанан, Днепрҙың һул ярынан, Кавказдан көнбайышта, Ҡаҙағстан аша, көньяҡ Себергә һәм Примоьеның көнсығышына тиклем таралған. Башҡортостандың Мәләүез, Баймаҡ, Хәйбулла -көньяҡ райондарында осрай. IV\nLaurenti, 1768Natrix tessellata\nLaurenti, 1768 Һыу туҙбаш йыланы (рус. Водяной уж ) — тәңкәлеләр отрядының туҙбаш йыландар төрө. Үҙәк һәм Көньяҡ Европала, Кавказ аръяғында, Кесе һәм Урта Азияла, көньяҡ Волга буйында, көнбайыш Ҡытайға тиклем Ҡаҙағстанда таралған. Башҡортостанда таралыуы өйрәнелмәгән. IV LC\n9 Vipera renardi\nChristoph, 1861Vipera renardi\nChristoph, 1861 Дала ҡара йыланы (рус. Восточная степная гадюка) — тәңкәлеләр отрядының ҡара йыландар төрө. Үҙәк һәм Көнсығыш Европала, Урта Азияла, Ҡаҙағстанда һәм көньяҡ Себерҙә таралған. Башҡортостан Республикаһының көньяҡ һәм көньяҡ-көнсығышында — Ейәнсура, Йылайыр, Хәйбулла, Баймаҡ, Бөрө, Ҡырмыҫҡалы, Күгәрсен, Кушнаренко райондарында осрай. III VU\nТәбиғи мөхиттә айырым иғтибарға мохтаж булған хайуандар донъяһы объекттарының таксондары һәм популяцияһының тәфсирле исемлеге [үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nБашҡортостан территориияһындағы ареалы\nЯбай әрмәнде (рус. Обыкновенная жаба)\n(Linnaeus, 1758) Ҡойроҡһоҙ ер-һыу отрядының әрмәнделәр ғаиләһенә ҡараған төрө. Башҡортостандың урманлы, ҡайһы берҙә һирәгерәк урман-дала райондарында ғәҙәти . \nЯбай ҡара йылан (рус. Обыкновенная гадюка)\n(Linnaeus, 1758) Тәңкәлеләр отряды йыландар подотрядының ҡара йыландар ғаиләһе төрө. Башҡортостан Республикаһының тау-урман зонаһы сиктәренән тыш һирәк осрай.\nЛатин атамаһы Рус атамаһы һәм тасуирламаһы Һүрәте РФ Ҡыҙыл китабы МСОП\n1 Bufo bufo\nLinnaeus, 1758Bufo bufo\nҺоро әрмәнде (рус. Обыкновенная жаба) — Әрмәнделәр ырыуына ҡараған ер-һыу хайуандары. Евразияла һәм Африканың төньяҡ-көнбайышында таралған. Башҡортостандың урманлы райондарында ғәҙәти, урман-дала ерҙәрендә һирәк осрай.\n2 Vipera berus\nLinnaeus, 1758Vipera berus\nҠара йылан (рус. Обыкновенная гадюка) — тәңкәлеләр отрядының ҡара йыландар төрө. Европала һәм Азияла таралған. Ғаиләһенең башҡа төрҙәренән айырмалы рәүештә, йә юғары киңлектәрҙә (Полярный кругҡа тиклем), йә диңгеҙ кимәленән 2600 метрҙа урынлашҡан тауҙарҙағы түбәнерәк температураны өҫтөн күрәләр. Башҡортостан Республикаһының тау-урман зонаһы сиктәрендә һирәк осрай.\n↑ Красная книга Республики Башкортостан: в 2 т. Т. 2: Животные — Уфа: Информреклама, 2014. — 244 б. — ISBN 978-5-904555-77-1.\n↑ 3,0 3,1 Красная книга Республики Башкортостан, 2014, с. 223\nКрасная книга Республики Башкортостан (рус.). Красная книга Южного Урала. 25 октябрь 2016 тикшерелгән.\nҠалып:Красная книга Республики Башкортостан Ҡалып:Избранный список или портал\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Башҡортостан_Республикаһының_Ҡыҙыл_китабына_индерелгән_ер-һыу_хайуандары_һәм_һөйрәлеүселәрҙең_исемлеге&oldid=867678 ҡабул ителгән\nЕвразияның ер-һыу хайуандары\nЕр-һыу хайуандарының исемлектәре\nБыл бит һуңғы тапҡыр 17:16 21 февраль 2019 үҙгәртелгән.


ДАРЫУ ҘА, БИТЛЕК ТӘ БАР\n18 Февраль 2020, 13:30\nҺуңғы ваҡытта республикала грипп һәм киҫкен респиратор вируслы инфекция (ОРВИ) менән сирләүселәр һаны ҡырҡа артҡан. Уларҙың күбеһе – балалар. Һуңғы мәғлүмәттәр буйынса, Бөрйәндә йыл башынан алып ОРВИ менән 257 кеше сирләгән.\nОрганизмдың грипҡа ҡаршы тороусанлығын күтәреү өсөн яҡшы туҡланыу, витаминдар, микроэлементтар ҡабул итеү мөһим.\nГрипп һәм ОРВИ бик аҙған миҙгелдә халыҡ күпләп дарыуханаларға мөрәжәғәт итә. Шуға бәйле, вирустарға ҡаршы ҡайһы бер препараттарҙың, битлектәрҙең хаҡтарын белеү маҡсатынан район үҙәгендәге өс дарыуханаға йөрөп сыҡтыҡ.\n“Йәсмин” дарыуханаһында Ремантадин (20 таб.) – 81 һум, Кагоцел (10 таб.) – 269 һум, Виферон (10 шәм) – 253 һум, Цитовир – 391 һум, Гексорал - 296 һум;\nдәүләт дарыуханаһында - Ремантадин (20 таб.) – 65 һум, Кагоцел (10 таб.) – 255 һум, Виферон (10 шәм) – 316 һум, Цитовир – 447 һум, Гексорал - 397 һум;\n“Фармленд”та - Ремантадин (20 таб.) – 100 һум, Кагоцел (10 таб.) – 243 һум, Виферон (10 шәм) – 284.40 һум, Цитовир – 390.45 һум, Ингалипт – 138.30 һум.\nБитлектәр өс дауаханала ла бар. “Йәсмин” дарыуханаһында өс битлектән торған йыйылманы 23 һумға һаталар. Халыҡҡа өс ҡаптан артығы һатылмай. Дәүләт дарыуханаһында бер битлектең хаҡы 5 һум. Балалар өсөн өс битлектән торған йыйылма 39 һум 50 тингә һатыла. “Фармленд” дарыуханаһында битлектәрҙе һатыу буйынса бер ниндәй ҙә сикләүҙәр булмаған, кеше күпме һорай, шунса һатыла.\nУрындағы фармацевт әйтеүенсә, дарыуханала һатылған ғәҙәти битлек ауырыуҙарҙан ике-өс сәғәт самаһы һаҡлай. Һуңынан уны ташларға кәрәк. Әммә дарыуханаларҙа битлектәр булмай икән, ниндәйҙер паникаға бирелмәй, марля һатып алып, үҙаллы тегеп алырға мөмкин, тип тә кәңәш бирҙе ул. Тотонғандан һуң, бындай битлекте йыуып, үтекләп, тағы ла файҙаланырға мөмкин.\n“Роспотребнадзор” идаралығы шәхси һаҡланыу саралары күрергә саҡыра. Кеше күп йыйылған урындарҙа һәм йәмәғәт транспортында йөрөү ваҡытын кәметергә, медицина битлеге кейергә, сирлеләр менән тығыҙ аралашмаҫҡа, ҡулды һабынлап йыуырға, танау ҡыуышлығын сайҡатырға, бүлмәне даими елләтергә, туҙанды еүеш сепрәк менән һөртөп алырға, С витамины булған аҙыҡтарға өҫтөнлөк бирергә кәрәк, ти белгестәр. Сәләмәт булайыҡ, райондаштар!\nP. S. Был мәҡәлә реклама түгел. Препараттарҙы ҡулланыу алдынан табип менән кәңәшләшеү мотлаҡ.


Ҡышлауйылғанан Динар Шәрифханов Гран-при яуланы\n18 майҙа Асҡын 2-се мәктәбендә «Урал батыр» эпосын яттан һөйләү буйынса 20-се тапҡыр уҙғарылған республика йәш сәсәндәр конкурсының муниципаль этабы үтте. Унда районыбыҙҙың 9 мәктәбенән 14 уҡыусы зиһен һәм хәтер көсөн һынарға килгәйне.\nБәйге һөҙөмтәләре буйынса V-VII класс уҡыусылары араһында "Урал батыр" эпосын яттан һөйләүселәр район конкурсында Ҡышлауйылға мәктәбенең VII класс уҡыусыһы Динар Шәрифханов (уҡытыусыһы Эльмира Шәйхуллина) Гран-при яуланы. Тырыш егет эпостан 820 юл ятлап, образға инеп, бик матур итеп һөйләне. I урынға Ҡубияҙ мәктәбенең V класс уҡыусыһы Зарина Фаманова (уҡытыусыһы Резеда Ғәлләмова) сыҡты. Телһөйәр ҡыҙ бәйгелә быйыл беренсе тапҡыр ҡатнашыуына ҡарамаҫтан, сәхнәлә үҙен ышаныслы тотоп, тасуири һөйләне. Зарина 320 юл ятлаған. Ҡарткиҫәк мәктәбенең V класс уҡыусыһы Вилназ Ахунов артислыҡ оҫталығы, ҡыйыулығы, таҙа телмәре менән барыһын да һоҡландырҙы.Тырыш малай 250 юлды яҡшы итеп хәтерендә ҡалдырған. Уҡытыусыһы Рәйлә Аснаф ҡыҙы менән ҡубыҙҙа ла матур итеп уйнарға өйрәнгән. Вилназ II урынға лайыҡ булды. Иҫке Ҡаҙансы мәктәбенең VI класс уҡыусыһы Алина Шәймәрҙәнова (уҡытыусыһы Альмира Әхмәтова) 3-сө урын яуланы. Бәйгелә икенсе тапҡыр ҡатнашыусы һәләтле ҡыҙ 200 юл ятлап килгән.\nИҫке Ҡаҙансы мәктәбенең VI класс уҡыусыһы Лилиә Заманова (уҡытыусыһы Альмира Әхмәтова), Асҡын 1-се мәктәбенең VI класс уҡыусыһы Ләлә Ғәләүетдинова (уҡытыусыһы Гөлфирә Ғәлимова) номинацияларҙа еңеү яуланы.\nУҡыусыларҙың барыһы ла район мәғариф бүлегенең Почет грамоталары менән бүләкләнде.


Зелпе — Башҡорт Википедияһы\nЯрым ғаилә: Бересклетовые\nЗелпе (лат. Euónymus alátus, рус. бересклет) — зелпе һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты. Яҡынса 200 төрө билдәле, Азияның көнсығышында һәм көньяҡ-көнсығышында таралған. Башҡортостанда сөйәлле зелпе үҫә. Ҡара сөйәлле үренделе һәм һоро нәҙек олонло япраҡ ҡойоусы 1—2 м бейеклектәге ҡыуаҡ. Япрағы ябай, эллипс рәүешендә, осло, ҡапма-ҡаршы теҙелешле, ҡыҫҡа һаплы. Сәскәһе ваҡ, көрән, насар «сысҡан» еҫле япраҡ ҡуйыны суғында урынлашҡан. Май—июндә сәскә ата. Емеше — орлоҡ яны япрағы ҡыҙыл төҫтәге ҡумта, сентябрҙә өлгөрә.\nКиң япраҡлы һәм ҡарағай урмандарының ваҡ ағаслығында һәм ситендә үҫә; Башҡортостанда киң таралған. Емеше ағыулы. Декоратив үҫемлек. Баҫыу һаҡлағыс урман һыҙаттары булдырыуҙа һәм баҡса-парк төҙөлөшөндә ҡулланыла.\n«Сәмреғош ҡанат ҡанат ҡаға» тигән әҫәрҙә (авторы — Мөкәрәмә Садиҡова) зелпе ҡайырыhы автомобиль тәгәрмәстәре яhау өсөн резина ҡайнатыуға кәрәкле икәнлеге яҙыла.\nЛәкин уны hыҙырып алыуы ғына ҡыйын, әгәр ҙә ул бер аҙ елләп, кипшенеп тә ятhа, балта төйҙәhе менән туҡмап та ҡуптарырмын тимә.\nЫҙалана торғас, бының бер хәйләhенә лә төшөнөп алдыҡ. Урман ҡарауылсыhы атайҙарға зелпе тамырын тәүҙә ҡаҙанға hалып бер аҙ бешекләп алырға кәңәш иткән. Ошо әмәлде белеп алғандан hуң беҙҙең эштәр яйға hалынды.\nҠәюм ағай ауылдан колхоздың баҫыуҙағы кешеләргә аш бешерә торған ҙур бер ҡаҙанын алып килде. Хәҙер инде тамырҙы тәүҙә күп итеп әҙерләйбеҙ ҙә бер юлы hалып ҡайнатабыҙ hәм турпыша өҫтөндә йыйнаулашып «hөйәк кимерәбеҙ». Аҙаҡ эш шундай тәртипкә hалынды: атайҙар ат менән урмандың зелпе ағасы айырыуса шәп үҫкән төпкөлдәренә китеп, көн буйына эшләйҙәр ҙә, табыштарын арбаға тейәп, ат менән ҡайтаралар, ә беҙ уны тураҡлайбыҙ, ҡаҙанға hалып бешекләйбеҙ ҙә ҡайырыhын hыҙырабыҙ. Был эш өсөн иң яйлы ҡорал әлеге лә баяғы шул сабата яhай торған шөшлө булып сыҡты\n— тигән юлдар бар был әҫәрҙә.\nСәмреғош ҡанат ҡаға-14\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Зелпе&oldid=514165 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 09:56 2 июль 2015 үҙгәртелгән.


Париждағы полиция хеҙмәткәрен үлтереү яуаплылығын “Ислам дәүләттәре” төркөмө үҙ өҫтөнә алған, тип хәбәр итә “Амак” агентлығы. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, кисә иртән билдәһеҙ ир эштән ҡайтып барған полиция хеҙмәткәренә бысаҡ менән ташлана. Аҙаҡ уның ҡатыны менән балаһын ҡулға алып, йорттарында бикләнә. Енәйәтсене тотор өсөн бинаны штурм менән алырға тура килә. Өйҙә ҡатындың үле кәүҙәһе табыла. Ул да полицияла эшләгән булған. Өс йәшлек балалары иҫән.\nДүшәнбе Нью-Йоркта билдәһеҙ ир балалар майҙансығында атыу асҡан. Биш кеше йәрәхәтләнгән. Зыян күреүселәр 15-тән 18 йәшкә тиклемге үҫмерҙәр. Улар дауаханаға оҙатылған, ғүмерҙәренә зыян янамай. Полиция хеҙмәткәрҙәре тикшереү алып бара. Ҡулға алыныусылар әлегә юҡ.\nЯпонияла 800 ашыу кеше дауаханаға эләккән. Быға илдәге юғары һауа температураһы сәбәпсе. Эҫе ҡапҡандарҙың яртыһы 65 йәштән өлкәндәр. Үлем осраҡтары теркәлмәгән. Бер-нисә аҙна термометр бағанаһы 30 градустан юғары күтәрелә. Синоптиктар, быйылғы йәй эҫе була тип вәғәҙәләй. Үткән йыл Японияла эҫе торған һауа шарттары арҡаһында йөҙҙән ашыу кеше вафат булып, 53 меңгә яҡыны дауаханаға оҙатылғайны.\n14 июня Өфөлә “Ихлас” мәсетенән алыҫ түгел урында кешеләр янғын сыҡҡан бинанан ҡотолған\n14 июня Ишембай кадет корпусына курсанттар ҡабул итеү дауам итә