Йәш барһа ла, кеше йәшәүҙән туймай » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Махсус бит » Письма » Йәш барһа ла, кеше йәшәүҙән туймай\nЙәш барһа ла, кеше йәшәүҙән туймай\nХәтер яҙылмаған китап булып күңел һандығына инеп ята ла, асылмаған сер булып үҙең менән был донъянан китә. Шул һандыҡты асып, ҡайһы бер эпизодтарҙы байҡап үтергә булдым.\n1928 йылғымын. Мин тыуғанда атайыма – 59, ә инәйемә 47 йәш була. Уларҙың 11 балаһынан иҫән ҡалғаны – мин һәм дүрт йәшкә өлкән апайым. 1935 йылда атайым үлеп китте. Тормош тыныс булһа ла, аслыҡ, яланғаслыҡ хөкөм һөрҙө. Оло йәштә булыуына ҡарамаҫтан, беҙҙе йәшәтеү өсөн инәйем «Ҡыҙыл Башҡортостан» колхозының һарыҡ фермаһына эшкә сыҡты. Йәйгеһен апайым менән мин дә көтөштөк.\n1941 йылдың йәйе. Иртәгә, 22 июндә – Малаяҙ районында (хәҙерге Салауат районы) һабантуй. Ә бөгөн бөтә ауыл йәштәре байрамға әҙерләнә. Егеттәр ат һайлай, арба майлай. Кемдәр ултырып барырға тейеш, шуларҙы барлай. Миңә лә һабантуйға барыу бәхете йылмайҙы – Әхмәҙей ағайҙың арбаһы артында урын табылды. Кеҫәгә ике күмәс тығып, аяҡҡа иҫке булһа ла ботинка эләктереп, байрамға ашыҡтым. Беҙ килеп өлгөргәнсе һабантуй байтаҡ халыҡты йыйып өлгөргәйне. Шау-гөр килеп байрам башланды. Бына аттар Ҡаратаулы ауылы яғына сабышҡа китте, түңәрәк майҙанда батырҙар көрәшкә әҙерләнде. Ҡапыл майҙан уртаһындағы бағанаға эленгән ҡара тәрилкә-радионан яңғыраған көй яртылаш өҙөлдө: «Внимание, говорит Москва...» Молотов Германияның һуғыш башлауы тураһында хәбәр итте. Был ҡот осҡос хәбәрҙән сабышҡа киткән аттарҙы көтөү ҡайҙа ла, көрәшеү ҡайҙа. Халыҡ өйөнә таралышты. Кемдәрҙер, һуғышты бөтөрәбеҙ, тип оран һалды, кемдәрҙелер тура хәрби комиссариатҡа алып киттеләр, кемдәрҙер ҡосаҡлашып хушлашты, илаусылар ҙа, ҡыҙмаса булып күкрәк ҡағыусылар ҙа бар ине. Тик берәү ҙә киләһе һабантуйға тиклем күп йылдар үтәсәген, күптәр өсөн был һуңғы байрам икәнен күҙ алдына ла килтермәне.\nБына шул көндән беҙҙең дә бала саҡ өҙөлдө. Беҙ, 12 – 14 йәшлек малайҙар, ер тырматырға, һабан һөрөргә, ашлыҡ һуҡҡанда ат ҡыуырға, көлтә ташырға эшкинә инек. Йәйгеһен өйҙә ҡуныу бөттө, яланда ятып эшләйбеҙ. Киләһе йылдарҙа йәй генә түгел, ҡышын да өйҙә булырға тура килмәне. Йүрүҙән буйына һибелгән ваҡ ауылдарҙағы барактарҙа ятып ағас ҡырҡырға, уларҙы йылға буйына ташырға кәрәк ине. Һәр кешегә план бирелә. Насар ғына кейем менән аслы-туҡлы ағас ҡырҡыу эшендә йөрөгән сибек кенә ҡыҙҙар бөгөн дә күҙ алдымда: Сания, Мәрзиә, Гөлкәй, Ләйлә, Мәрфүғә, Роза... Урманға барып, ағас йығып, ут яҡҡансы аяҡ-ҡулдары, биттәре ағарып туңа торғайны.\n1943 йыл. Өйҙә апайым менән мин генә. Бына инде бер аҙна үләнгә ҡушырлыҡ бер ҡашыҡ он да күрмәй йәшәйбеҙ. Инәйем 65 – 70 саҡрым самаһы алыҫлыҡта ятҡан Юныс ауылына башаҡ йыйырға киткән. Ныҡлап асыға башлағас, хәлең барҙа инәйем янына бар, тип, апайым мине сығарып ебәрҙе. Кисләтеп барып етеүемә инәйем башаҡ йыйып ҡайтты. Мин барғас, инәйем башағын ҡул тирмәнендә тартып, Кропачево станцияһындағы баҙарға алып сығырға булды. Баҙар тигән исеме генә бар, кеше юҡ тиерлек. Һатыуҙа сабата, төрлө төҫтәге, әллә үленеке, әллә теренеке булған бик алама кейем-һалым. Инәйем тартылған бойҙай ярмаһына алмаштырып, ҡулыма бер телем икмәк килтереп тотторҙо. Бешеп тә етмәгән ҡара икмәкте күкрәгемә ҡыҫып, бер аҙ торғас, әпәй тәмен белергә теләп, ваҡ ҡына тешләп ашап ҡуйҙым. Ашамаҫҡа, ә ҡарап ҡына торорға кәрәк булған икән дә, сөнки икмәкте ашҡаҙан ҡабул итмәне, бөтә эс-ҡарынды аҡтарып, кире сыҡты. Бына шул саҡ һуғышҡа тиклем, атай тере саҡтағы, ваҡыттар иҫкә төштө. Ҡулға тотоп сыҡҡан икмәкте кесерткән араһына ырғытып, юл ыңғайы сисенә-сисенә һыу инергә йүгерә инек. Их, шул саҡтағы икмәк хәҙер булһа ине, тип уйлайым күҙ йәштәре аша.\n1936 йылда 1-се синыфҡа уҡырға барҙым. Дәртләнеп кенә уҡый башлағайным, ауырып киттем. Уҡыу бер йылға кисектерелде. 1944 йылда Иҙелбайҙа 7-се синыфты тамамланым. Тамамланым, тип әйтеү бик үк дөрөҫ тә түгелдер. Сөнки һуңғы сиректе башлап та өлгөрмәнем, Мейәскә торф сығарырға ебәрҙеләр. Унда көнөнә 150 грамм әпәй менән кәбеҫтә һыуына өҫтәп, 1 стакан сәй ҙә бирелә. Әлбиттә, үҫмер өсөн был аҙыҡ бик әҙ, ә өйҙә ҡалһаң, бөтөнләй асығырға тура киләсәк.\nАла ҡарҙа өйҙән сығып киттек. Барыу менән эшкә тотондоҡ, ерҙең өҫтө асылған ерҙе 20 сантиметр тирәһе әрсеп алабыҙ ҙа торф ҡатлауына барып еткәнсе таҙартабыҙ. Эш ауыр, ләкин, ауыр булһа ла, тамаҡ хаҡына түҙәбеҙ.\nБына йәй етте. Үләндәр баш ҡалҡытҡас, инде ауылда да астан үлмәбеҙ, тип, ҡасып ҡайтыу яғын самалай башланыҡ. Бер көн, уңайын тура килтереп, Малаяҙҙан Рәҡип Садиҡов, Миндиәр ағай һәм мин ҡайтыр юлға сыҡтыҡ. Миндиәр ағай олораҡ та, ҡыйыуыраҡ та ине, күп тә бармай, бер тауар вагонына эләгеп китте, беҙ Рәҡип менән йәйәүләп юлды дауам иттек. Һарыҡташ станцияһына етеп килгәндә ҡаршыға ир ҡорона ингән ике кеше осраны, ҡулдарында ҡасау, балта. Беҙҙе бер аҙым да ситкә ебәрмәй, ҡаршыға килеп баҫтылар ҙа, иң элек ҡасауҙары менән элмәктәрҙе (төймәләрҙе) ҡырып алдылар, туҙҙырыуҙан йәлләп, арҡаға элеп алған аяҡ кейемдәребеҙҙе, юлға тип һаҡлап йыйған ике телем әпәйҙе, үлән бешереп ашар өсөн алған консерва һауытын тартып алдылар. Тәғәм ризыҡһыҙ, юлдағы бысраҡ һыу менән ялан аяҡ дүртенсе көн тигәндә өйгә ҡайтып индек.\nУҡыуҙы артабан дауам итеү теләге менән Мәсәғүт педучилищеһына киттек. Унда имтиханһыҙ ҡабул иттеләр. Тик дөйөм ятаҡта урын юҡ, ә фатир хаҡына ике ат йөгө утын һорайҙар. Уҡыйым тигән хыялды ҡалдырып торорға тура килде.\nМәктәпте тамамлаған йылды Таймый ауылына 15 көнлөк хәрби әҙерлеккә ебәрҙеләр. Ысын хәрби автомат-винтовкаларҙы һүтеп ҡорабыҙ, ысын патрондар менән сәпкә атабыҙ. Ятып атҡанда бер генә пуляны ла ситкә атмайым, ә баҫып ата алмайым, сөнки 4,5 килограмлыҡ мылтыҡҡа көсөм етмәй. Мылтыҡҡа көс етмәгән көйө дошманға ҡаршы нисек һуғышырмын икән? Шул ваҡыт инәйем: «Балам, һин бит 1928 йылғы», – ти. Ә повестка 1927 йылғылар менән килгәйне. Киттем Малаяҙға. Гәрәев Сисанбай Нафиҡ улы 1928 йылдың 10 июлендә тыуған, тигән мәғлүмәтте табып, метрика алып, бер йылға хеҙмәттән тороп ҡалдым.\n1945 йылдың март айы. Әй йылғаһы үренә табан ҡулдарына балта, лом, көрәк тотҡан бер төркөм килә. 10 – 12-ләп 15 – 17 йәшлек үҫмерҙәр. Аяҡтарында – сабата, өҫтәрендә ямау өҫтөнә ямау һалынған кейем. Хәлһеҙҙәр, ябыҡтар. Торналы ауылында колхоздың ҡалған-боҫҡан малына ашатырға ҡалмағас, ике йыл элек һалынған силос соҡорон асырға булалар. Ләкин, кеше юҡлыҡтан, Малаяҙ районы хәрби комиссариаты уны допризывниктарҙы, йәғни 1928 йылғыларҙы йыйып, астырырға була. Саҡырыу ҡағыҙында биш көнлөк аҙыҡ алырға ҡушылған була, ә 1945 йылдың мартында был тиклем аҙыҡ төшкә лә инмәй ине әле. Өшөгән бәрәңгенән йәки башҡа берәй нәмә ҡушып әүәләнгән бер-ике күмәс юлда уҡ ашалып бөткәйне. Барғас, үҙ эшселәренә бешергән аштан өлөш ҡалдырасаҡтарына ышандылар. Үҫмерҙәрҙең бар хыялы ошо өлөштә, көнө буйы туң ерҙе соҡоғандан һуң йылы аш ашап, яғылмаған һыуыҡ клубтың ҡаҡ иҙәненә йығыла ине. Тик, бәхет булмағас, булмай икән. Йылы аш түгел, аш бешереүсене лә күрмәнек. Шунда йөрөгән берәү, улар һеҙҙе онотҡан, тигән хәбәрҙе еткерҙе. Әгәр шул көйө ятып йоҡлағанда иртәгә силос соҡорон аҡтарыу түгел, ә клубты ла күрмәүҙәре бар. Бер генә юл – ул да булһа аслыҡ бөтөнләй аяҡтан йыҡмаҫ борон ҡасып ҡайтыу.\nТөн тыныс. Бригадир итеп тәғәйенләнгән кеше күптән йоҡлайҙыр инде. Ҡасырға тәүәккәлләгән дүртәү Ҡәҙерауылға ла килеп етте. Ауыл йоҡлай. Тик остағы кәртә-ҡураһыҙ, ҡапҡаһы ла, соланы ла булмаған бәләкәй генә өйҙә ут күренә. Егеттәр ҡыйыуһыҙ ғына ишек тарта, уныһы асыҡ булып сыға. Өй эсендә саҡ-саҡ янған әллә өслө, әллә бишле лампанан һәм өҫтөнә әллә ниндәй иҫкеләр ябынған, нисә йәштә икәне беленмәгән ҡатындан башҡа бер кем юҡ. Ул үҙенең тере икәнен белдереп, иҙәнгә ятығыҙ, тине лә, башҡа бер ни өндәшмәне. Арыған юлсыларға шунан артығы кәрәкмәй ҙә ине. Бер-береһенә арҡаларын терәп, йылынып ятҡан егеттәр таң беленеүгә юлда ине инде. Ә хужа ҡатын, былар ингәндә нисек ятһа, шул килеш, бер ни өндәшмәй, ятып ҡалды. Марттың һепертмә бураны баҫып киткән бәләкәй сана һәм кеше генә йөрөгән юлдан ҡар йырып барыуҙы дауам иттек. Алмашлап барырға тура килә, сөнки ас кешегә юл ярып барыуы ауырға төшә. Бына шулай килә торғас, Һарғамыш ауылын үттек. Бишәүҙәр ауылы күренгәс, был ауылдан һәм Арҡауылдан булған юлдаштар яйлап тороп ҡалды. Артабан юлды Күҫәләр егете Ансар менән миңә дауам итергә кәрәк. Бына Арҡауылды ла үттек. Ансар, арҡаһын елгә ҡуя биреп, туҡтап ҡалды ла:\n– Минең хәл ҡалманы, үҙең генә атла, арыһаң, беҙгә инеп хәл йый, инәйем өйҙә булырға тейеш. Бында кешеләр йөрөп тора, мин нисек тә ҡайтып етермен әле, – тип тороп ҡалды.\nМин юлды дауам иттем. Ансарҙарға ла инеп торманым. Ташаҫтын үткәндә, ел өрмәгән ерҙә туҡтап, хәл йыйырға булдым. Белһәм икән бының ни менән тамамланырын. Байтаҡ ваҡыт тора алмай интектем. Бер саҡрым тирәһенә һуҙылған Ташаҫты юлын үткәнсе биш-алты тапҡыр туҡтарға тура килде.\nСаҡ-саҡ тау өҫтөнә килеп сыҡтым. Бында юл икегә айырыла: ат юлы тура ауылға төшә, ә беҙ йәшәгән осҡа һуҡмаҡ ҡына китә. Шул саҡ сана һәм кешеләр һөйләшкән тауыш ишетелде. Тауыштарын танып торам – леспромхозда эшләүсе Ахун ауылы кешеләре, Иҙелбайҙа ҡунып китәсәктәр. Улар менән ҡыш буйы бергә эшләргә, эштән бушаған арала клуб хеҙмәтен үтәгән өйгә йыйылып күңел асырға ла тура килә ине. Араларында минең тиңе йәш-елкенсәк, буйҙаҡ апайҙар ҙа бар. Үҙемдең әлеге хәлемдән оялып, уларҙың күҙенә күренмәҫкә булдым. Үлемдән оят көслөрәк ине шул. Дүрт-биш йыл сабылмай үҫкән ҡарағура араһында боҫоп ҡалдым.\nӘ ауылға тиклем ике саҡрым самаһы бар. Ҡояш әле байымаған. Нисек тә атларға кәрәк. Туҡта, ҡар өҫтөндә ятам түгелме? Торорға кәрәк, тик бер нисек тә аяҡҡа баҫып булмай. Бер-ике мәртәбә ҡарҙы башым менән һөҙөп тубыҡланып тора алдым. Бер нисә аҙым яһауға тағы ҡоланым. Йоҡа кейем менән ҡар өҫтөндә ятҡас, өшөргә тейешмен бит инде, ә бында, киреһенсә, әсе тир бәреп сыҡты. Дүрт көн бер тәғәм ризыҡ күрмәгән ашҡаҙан, эсәктәр, һыртҡа йәбешеп, түҙгеһеҙ ауырта. Инде нисәнсе мәртәбә аң был кәүҙәне ташлап китә лә, кире әйләнеп килеп, нисек булһа ла торорға, атларға бойора.\nКүҙҙе асҡанда таң беленә ине. Ниндәйҙер хикмәт менән ауылға килеп еткәнмен. 10 метр самаһы ерҙә ташландыҡ өйҙөң ситәне. Кешеләр йөрөгән һуҡмаҡҡа ҡар ятып, ситән тәпәшәйеп ҡалған. Ситән бағанаһына нисек тә булһа барып етергә кәрәк. Яҡын туғанымды күргәндәй, ситән бағанаһын ҡосаҡлап, арыу ваҡыт ултырҙым. Инде яҡтыра ла башланы. Ҡайтып етергә күп тә ҡалманы. Бер өй аша беҙҙең өй. Ситәндәргә тотона-тотона, ишек алдына барып еттем, эйе, еттем. Ишек алдына ҡар өйгән, уны шыуып ҡына төштөм дә, тәпәш күтәрмәнән имгәкләп менеп, ишекте шаҡый алдым. Ҡалғанын хәтерләмәйем, нисек индереп һалғандар ҙа, ни ҡөҙрәт менән тере ҡалғанмындыр...\nЙәшәү өсөн көрәш бының менән генә бөтмәгәйне әле. Бына апрель. Тағы Мейәс. Тағы торф сығарабыҙ. Ашау үҙгәрешһеҙ. Карьер аша немец тотҡондары. Уларға көнөнә бер килограмм икмәк бирелә, ә беҙгә уның дүрттән бер өлөшө лә һирәк эләгә.\nМай айы етте. Төшкө ашҡа саҡырып, тимер һуҡҡанды көтәбеҙ. Шул саҡ оло десятник килеп: «Ҡайтығыҙ, һуғыш бөткән. Еңеү!» – тип ҡысҡырҙы.\nЕңеү шатлығына ҡыуанышһаҡ та, үҙгәрештәргә алыҫ ине әле. Яҙ ҙа, йәй ҙә торф сығарырға, уны тәүҙә штабелгә, кипкәс, эҫкерттәргә өйөргә тура килде. Сентябрь етте. Ауылдашым Рәхим менән ҡайтыу мәсьәләһен үҙебеҙсә хәл иттек. Тағы юлға, тағы аҙыҡһыҙ, тағы йәйәү... Бында ла дүрт көндә өйҙә инек. Бәхеткә күрә, эҙләүсе лә, таптырыусы ла булманы.\n1945 йылдың йәйендә 17 йәш тулып, 18-се йәшкә киттем. Хәҙер инде армияға алыу өсөн медкомиссия үткәрә башланылар. Ә минең һаулыҡ бик шәптән түгел. Ике мәртәбә Өфөнән бороп ҡайтарҙылар, өс айға дауаханаға ла һалдылар, тик ул ваҡыттағы дарыуҙарҙың файҙаһы шулай ғына булдымы, әллә аслыҡтан, ауыр эштән миктәгән организмға тулыһынса аяҡҡа баҫыр өсөн күберәк ваҡыт талап ителдеме... Армияға барыу хыял ғына булып ҡалды.\nАрҡауыл ауылындағы алты айлыҡ тракторсылар курсын тамамлап, 1946 йылдан тырма, һабан менән аттарҙы техникаға алмаштырҙым. Тракторҙың да, комбайндың да бөтә төрөндә лә эшләнем. Намыҫ менән, сәмләнеп, дәртләнеп, ярышып эшләнем. Эшемде күрҙеләр һәм, рәхмәт, баһаланылар ҙа. Ике тапҡыр биш йыллыҡ социалистик ярыштың еңеүсеһе булдым. Өфөлә уҙғарылған алдынғылар съезында ҡатнаштым, өлкә комитетының, райкомдың әллә күпме маҡтау грамотаһына, ҡиммәтле бүләктәренә эйә булдым. Маҡтанып әйтмәйем, ә эште күрә белеүҙәрен генә һыҙыҡ өҫтөнә алғым килә. Фотоһүрәтем райондың, совхоздың почет таҡтаһынан төшмәне.\nКешеләрҙең, бергә эшләгән иптәштәрҙең, ауылдаштарҙың хөрмәтенә лайыҡ булып йәшәнем. Шулай булмаһа, иптәштәр суды рәйесе, ауыл советы депутаты вазифаһын йөкмәтерҙәр инеме ни?\nЭштә генә түгел, ә һабантуйҙарҙа ла мин ал бирмәнем. Юҡ, көрәштә түгел, йүгереүҙә.\nҒаилә хәленә килгәндә, тәүҙә яңылыштым. 20 йәшкә етеүгә бер еңгә тейеш кеше минән ике йәшкә өлкән, йәштәр менән бик ҡатышып бармаған, сәйерерәк бер ҡыҙҙы димләй башланы. Инәй ҙә, олоғайҙым, тип һуҡрана, уға ҡушылып, өгөтләй башланы. Өйләндереп тә ҡуйҙылар мине. Бер йылдан улыбыҙ тыуҙы. Тик бала ғына бәйләй алмай икән шул, айырылышырға тура килде. Бер йылдан, минең ҡатын айырғанлыҡты ла, ярлы көн итмеште белеп тә, минең менән тормош юлын үтергә риза булған, йылға аша ғына йәшәгән ауылдаш ҡыҙ менән яҙмышты бәйләнем. Нәсимә лә әллә ниндәй аҫыл заттан түгел ине. Иртә генә атайһыҙ ҡалып, үҙенән кесе дүрт туғаны һәм әсәһе менән йәшәй ине. Ҡаршы булыусылар ҙа күп булды, ләкин бер нигә лә ҡарамай, 49 йыл татыу ғүмер иттек. Бер ул, биш ҡыҙ тәрбиәләп үҫтерҙек. Балаларға тейешле тәрбиә һәм белем бирҙек. Мин механизатор булып алдынғылар рәтендә булһам, Нәсимә малсылыҡта алдынғылыҡты бирмәне, хеҙмәт алдынғыһы булды. Ләкин, үкенескә күрә, бынан ун йыл элек, 71 йәшендә, тормош иптәшем беҙҙе ҡалдырып китте. Әлеге көндә мин оло ҡыҙым һәм уның улының ғаиләһе менән йәшәйем, бүләсәрем Дилбәргә әкиәттәр һөйләйем. Хәҙер ейән-ейәнсәрҙәрем күбеһе үҙҙәре атай-әсәй инде. Ә улар – 17, ә бүлә-бүләсәрҙәр һаны 12-гә етте, Аллаға шөкөр.\nҺүҙемде йомғаҡлап, шуны әйткем килә: үткән ғүмер ул аҙ ҙа түгел, күп тә түгел, ә ер менән күк араһы ғына. Йәш барһа ла, кеше йәшәүҙән туймай ул. Йәшәгәс, әлбиттә, матур, етеш йәшәргә кәрәк. Ә бының өсөн тырышлыҡтан башҡа бер ни кәрәкмәй, ә эш бөтә ерҙә лә табыла.\nИкенсе Иҙелбай ауылы.\nСығыу ваҡыты 11-12-2010, 12:41 | Ҡаранылар: 1531\nБөгөнгө йәш быуынға беҙ күргәндәрҙе күрергә яҙмаһын\nҺуғыш йылдарындағы ауыр бала саҡ онотолмаясаҡ\nАуылдаштарым еңеүҙе яҡынайтыу өсөн көсөн йәлләмәне


«Шаяниум-2016» конкурсында Гран-приға «Башҡорттар.ru» командаһы лайыҡ булды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n«Шаяниум-2016» конкурсында Гран-приға «Башҡорттар.ru» командаһы лайыҡ булды\n16:46, 22 марта 2016 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2016 йыл, 22 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.\n«Шаяниум-2016» конкурсында Гран-приға Республика башҡорт лицей-интернатынан «Башҡорттар.ru» командаһы лайыҡ булды. Кисә Өфө балалар филармонияһында башҡорт телендә шаяндар һәм отҡорҙар ҡала конкурсының финал уйыны үтте.\nФинал уйынын асып, Өфө хакимиәте башлығы урынбаҫары Сынтимер Баязитов конкурстың офоҡтары йылдан-йыл киңәйеүен, әүҙем ҡатнашыусы командаларҙың һаны артыуын билдәләне.\nРайон этаптарында 44 команда ҡатнашты, 22-һе ярымфиналға сыҡты. Башҡорт гимназиялары һәм лицейҙары командалары менән бер рәттән уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәп уҡыусылары ла үҙҙәрен лайыҡлы күрһәтте.\nФ.Мостафина исемендәге 20-се башҡорт гимназияһының «XX Централ», М.Кәрим исемендәге 158-се башҡорт гимназияһының «Кендектәр», 122-се башҡорт гимназияһының «Ша-Шу-Ша», 102-се башҡорт гимназияһының «Етегән+1», 48-се башҡорт лицейының «Сәтәкәй», Республика башҡорт лицей-интернатының «Башҡорттар.ru» һәм 159-сы мәктәптең «Хыялый-Зыялыйҙар» командалары финалға сыҡты.\nУйын йомғаҡтары буйынса, Гран-приға лайыҡ булыусынан тыш, өс еңеүсе билдәләнде. «Кендектәр» командаһы беренсе урын алды, икенсе-өсөнсө урындарҙа — «Ша-Шу-Ша» һәм «XX Централ».\n«Иң дуҫ команда» — «Хыялый зыялыйҙар», «Тамашасылар һөйөүе» — «Етегән+1», «Асыш» — «Сәтәкәй». Иң яҡшы ир-егет ролен — 102-се башҡорт гимназияһы уҡыусыһы Айнур Шәрипов, иң яҡшы ҡатын-ҡыҙ ролен 48-се башҡорт лицейы уҡыусыһы Әлиә Мөхәмәтйәнова уйнаны.


Республиканың ғәҙәттән тыш хәлдәр идаралығы боҙ өҫтөнән йөрөмәҫкә кәңәш итә - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nРеспубликаның ғәҙәттән тыш хәлдәр идаралығы боҙ өҫтөнән йөрөмәҫкә кәңәш итә\nРеспубликаның ғәҙәттән тыш хәлдәр идаралығы боҙ өҫтөнән йөрөмәҫкә кәңәш итә.\nӘле ҙур йылғалар туңмаған, ә күлдәрҙә һәм быуаларҙа боҙ ҡалынлығы уртаса 5 сантиметр ғына.Шулай булыуға ҡарамаҫтан, ҡағиҙәләрҙе боҙоусылар бар. Бигерәк тә балыҡсылар хәүефһеҙлек ҡағиҙәләрен үтәмәй. Улар ҡомарын тыя алмайынса именлек тураһында онота. Йылға-күлдәрҙә боҙ аҫтына төшөп китмәҫ өсөн кешеләр арауығы 4-5 метр самаһы булырға тейеш. Өфөнөң Затон биҫтәһендә янында Ағиҙел йылғаһы боҙ менән яңы ғына ҡапланыуға ҡарамаҫтан, унда иртә менән тиҫтәләгән балыҡсы ултыра. Һыу әле тейешенсә туңмаған тип иҫкәртеүҙәргә ҡарағанда, улар өсөн ҡомар мөһимерәк. Белгестәр әйтеүенсә, ноябрь менән декабрь айҙарында боҙ яҡшылап туңмай. Шуға күрә боҙға сығыр алдынан хәүефһеҙлек ҡағиҙәләрен онорға ярамай. Һыу объекттарында кешеләрҙең именлеген тәьмин итеү маҡсатында Башҡортостанда махсус айлыҡ башланды. Сара Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостан буйынса идаралығы планына ярашлы үткәрелә. Әле ҙур йылғалар туңмаған, ә күлдәрҙә һәм быуаларҙа боҙ ҡалынлығы уртаса 5 сантиметр ғына. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, ҡағиҙәләрҙе боҙоусылар бар. Айлыҡтың маҡсаты – йылға-күлдәрҙә кешеләрҙең именлеген тәьмин итеү, балыҡсылар күпләп йыйылған урындарҙы асыҡлап, уларға ябай хәүефһеҙлек ҡағиҙәләрен еткереү. Ҙур йылғалар өҫтө әле боҙ менән ҡапланмаған. Ә күлдәрҙә һәм быуаларҙа боҙ ҡалынлығы ни бары 3 сантиметрҙан 10 сантиметрға тәшкил итә. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, ҡағиҙәләрҙе боҙоусылар күп.Был аҙна аҙағында көндәрҙең йылытыуы көтөлә. Тимәк йылға-күлдәргә сығыр алдынан хәүефһеҙлек ҡағиҙәләрен иҫтә тотор кәрәк. Белгестәр әйтеүенсә, ноябрь-декабрь айҙарында боҙ йоҡа була. Айлыҡтың маҡсаты – йылға-күлдәрҙә кешеләрҙең именлеген тәьмин итеү, балыҡсылар күпләп йыйылған урындарҙы асыҡлау.\n21 ноября Мин илһөйәр\n21 ноября Бөгөн телевидение көнө


Ҡурған өлкәһендә оҫталыҡ дәрестәрендә милли уйын ҡоралдарында уйнарға өйрәтәләр // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n17:29, 22 сентября 2020 Мәҙәниәт\nҠурған өлкәһендә Башҡорт мәҙәниәт һәм мәғрифәте көндәре барышында оҫталыҡ дәрестәре ойошторолдо. Сара Башҡортостан Республикаһы башлығы грантына уҙғарыла.\nҠумыҙҙа уйнау дәресенә тәүгеләрҙән булып Сафакүл ауылы Балалар сәнғәт мәктәбе уҡыусылары килде, тип хәбәр иттеләр Башҡорт ҡоролтайының матбуғат хеҙмәтенән. Ҡумыҙ сиртеү серҙәренә әле уларҙы донъя виртуозы Миңлеғәфүр Зәйнетдинов өйрәтә. Быйылғы уҡыу йылында сәнғәт мәктәбендә фольклор бүлеге асылған.\n«Ҡумыҙсылар ансамблен ойоштороу эшен башланыҡ. Балалар дәрестәргә ҙур теләк менән йөрөй, уларға бик оҡшай», — ти Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы Миңлеғәфүр Зәйнетдинов.\nҠурған өлкәһендә оҫталыҡ дәрестәре менән бер нисә майҙансыҡ асыу көтөлә. Сафакүлдә лә вокал һәм хореография буйынса оҫталыҡ дәрестәре булды. Ҡатнашыусыларҙы шулай уҡ танылған мәҙәниәт эшмәкәрҙәре менән осрашыуҙар көтә.\n«Беҙгә Урал аръяғына Миңлеғәфүр Зәйнетдинов, Зилиә Бәхтиева, Азамат Кәримов килде. Башҡортостан Республикаһы менән мәҙәниәт өлкәһендә хеҙмәттәшлегебеҙ уңышлы дауам итә. Бөгөн Башҡортостандан коллегаларыбыҙ менән Сафакүл районы хакимиәте башлығы урынбаҫары Булат Мөжәһитов ҡатнашлығында эшлекле кәңәшмә уҙҙы», — ти Халыҡтар дуҫлығы йорто директоры Зинфира Закурдаева.\nЙырсы, башҡорт халыҡ йырҙарын башҡарыусы Зилиә Бәхтиева Рәлиә Нурғәлина менән йырлау серҙәренә төшөндөрә, ҡыҙҙарҙы «Һылыуҡай» матурлыҡ конкурсына әҙерләй. Хореограф Азамат Кәримов оҫталыҡ дәрестәрендә ҡатнашыусыларҙы башҡорт бейеүҙәренең матурлығы менән таныштыра.\nТеги: Рәсәй башҡорттары, Ҡоролтай


Башҡортостан былтырғы социаль-иҡтисади үҫеш һөҙөмтәләре буйынса «Рейтинг» агентлығы уҙғарған тикшеренеүҙә Рәсәйҙең иң яҡшы ун төбәге иҫәбенә инде\nОшо уҡ агентлыҡ 2014-2015 йылдарҙа үткәргән рейтингта республика 10-сы торһа, хәҙер ул 8-се баҫҡысҡа күтәрелгән. Төбәктәр рейтингы иҡтисад күләме, уның һөҙөмтәлелеге, шулай уҡ бюджет һәм социаль өлкә күрһәткестәренән сығып төҙөлгән.\nКилтерелгән мәғлүмәттәр буйынса, былтыр республикала тауар етештереү һәм хеҙмәттәр күрһәтеү күләме 1870,67 миллиард һумға еткән. Тупланма бюджет 195, 17 миллиард һум тәшкил итеп, 9,8 процентҡа үҫкән. Иҡтисадта мәшғүлдәр иҫәбе 1 миллион 895 мең кешегә артҡан. Йән башына - тупланма ҡаҙна табышы - 47, 97 мең һумдан ашып, төп капиталға инвестициялар 88,71 мең һумға барып баҫҡан. Табыш менән эшләүсе предприятиелар дөйөм күләмдең 79,5 процентын биләй.\nСоциаль өлкәлә лә һәйбәт күрһәткестәргә ирешелгән. Халыҡтың табыш күләме билдәләнгән ҡулланыу тауарҙары һәм хеҙмәттәр күрһәтеү пакетынан 2,2 проценҡа юғары булыуын күрһәтә. Эшһеҙлек кимәле - 5,8 процент. Республикала уртаса ғүмер оҙонлоғо 71 йәшкә тиңләшкән. Балалар үлеме 6 процентҡа тиклем түбәнәйгән.


Ситек, мәсех | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > Дин > Ситек, мәсех\n« Тәһәрәт (вәғәҙ)\nЯмғыр һәм зекер »\nМәсех ҡылғанда, ситек тәһәрәтле ваҡытта кейелгән, күндән эшләнгән булырға тейеш. Ҡул бармаҡтары һыуға сылатылып, ике ҡулдың өс урта бармаҡтары ситектәрҙең өҫтөнә тейҙереп, ситектең өҫкө алғы ҡуңыстары өҫтөнәндә һыпырыла, шунан һуң ситектәр өҫтөндә өс бармаҡтан ҡалған еүеш һыҙыҡ эҙҙәре хасил була. Мәсехте төрлөсә бармаҡтар менән һыпыралар, бер юлы ике ҡул менән дә, йәки уң яҡты уң ҡул, һул яҡты һул ҡул менән, йәки усты ла тулыһынса аяҡ осоның бармаҡтарынан алып, ситеккә тейҙереп өҫкә табан һыпырабыҙ.\nСитектәр бик уңайлы һәм йылы күн аяҡ кейеме ул. Хәҙерге көндәрҙә йәйге йоҡағы ла һәм ҡышҡы йылыһы ла һатыла. Оҙон ҡуңыслылары ла бар. Ситек урынына башҡа аяҡ кейемдәрен ҡулланырға мөмкинме тигәнгә, шуларҙы ҡараштырып үтәйек. Ҡағиҙә буйынса аяҡҡа кейелгән кейем ныҡ (5760 метр үтәрлек) һәм һыу үткәрмәҫкә тейеш. Был шарттарға беҙҙең кейгән ҡайһы аяҡ кейемдәре тура килә. Миҫалға: кирза, резина, күн итектәр, дерматин материалдан, быйма ( бутый, кроссовкалар, бейек ҡуңыслы ботинкалар, полусапожкалар). Ә ярамағандары; тәпәш тапочкалар, полукеда, туфлиҙәр, сандалийҙәр. Галошка (калош) килгәндә – шайтанашыҡты ҡаплаһа ярай. Аяҡ кейеме сусҡа тиреһенән булмаһын, шуға кирза йәки эшкә кейергә ботинка һайлағанда быны аңғарығыҙ.\nТәһәрәт алғас, аяҡтар йыуылғас, ошо аяҡ кейемдәренән берәйһен кейәң дә, шулар өҫтөнән рәхәтләнеп мәсех ҡылаң, намаҙ уҡыйың.\nТәһәрәт алғас та шул аяҡ кейемдәрен кейеп үк алырғамы тигәнгә, яуап тапманым. Бер урында ғына бер сәғәт үткәстә кейергә була тип яҙғандар, әммә күп осраҡта тәһәрәт алғас тигәндәр, ә ҡайһы ваҡыттан һуң кейергә була тигәнгә яуап юҡ – тәһәрәт алыу менән кейә һалығыҙ тейелмәгән. Әлбиттә беҙгә тиҙерәк берәй сәбәп менән тәһәрәт боҙолмаҫ элек кейеп алыу хәйерле. Кейеп өлгөрмәһәң яңынан аяҡтарҙы йыуырға тура килә бит. Ҡышҡы һыуыҡтарҙа аяҡты йыуып тороуы ҡыйын. Йыуылған аяҡ кибеп өлгөрһөң өсөн намаҙҙы ла уҡып алырға була һәм һуңынан ситек кейәһен.\nТәһәрәтле хәлдә ситек кейеп, шуның өҫтөнән итеген кейеп, шул итеккә лә мәсех ҡылырға була, әгәр тәһәрәтең боҙолһа. Ә инде өйгә ҡайтҡас, аяҡ кейемең сискәс, ситеккә мәсех ҡылыуҙы дауам итәбеҙ.\nӘйҙәгеҙ, аҫта ошо мәсех, ситеккә бәйле һорауҙарҙы ҡараштырып алайыҡ.\nҺорау: Иртәнге намаҙ алдынан тәһәрәт алып, аяҡҡа ситек кейәм дә һуңғы намаҙға тиклем сисмәй йөрөйем. Ҡайһы ваҡыт урамға ла сығырға кәрәк, мәсеткә йома намаҙына барып ҡайтаһың. Шул ваҡыттарҙа ситекте сисеп, күн итек йәки туфли кейәм, ҡайтҡас тағы ситекте кейәм. Был тәһәрәтте боҙамы, юҡмы? Ситекте һалғас, мин бит бер ниндәй ҙә нәжескә баҫманым.\nЯуап: Ситек кейгәндән һуң тәһәрәт боҙолһа, һуңынанан ситекте сисһәгеҙ — ситеккә мәсех дөрөҫ булһын өсөн аяҡтарҙы йыуып кейеү тейеш була.\nСитек кейгәндән һуң тәһәрәт боҙолмаған булһа, ситекте яңынан сисеп кейһәң дә, сисмәһәң дә айырмаһы юҡ, мәсех ҡылыу дөрөҫ була – тигәндәр.\nБыл һуңғы абзацтағы яуапҡа: Ситек кейгәндән һуң тәһәрәт боҙолмаған булһа, ситекте (һыңар ситекте, йәки икеһендә) яңынан сисеп кейһәң дә, сисмәһәң дә айырмаһы юҡ, мәсех ҡылыу дөрөҫ була – тигәнгә өс яуап бар.\n1. Кешенең тәһәрәте боҙолмай тиелә, унан бер нәмә лә эшләү кәрәкмәй.\n2. Был кешенең тәһәрәте боҙолмай, ләкин ул аяҡтарын йыуырға тейеш тиҙәр.\n3. Был кешенең тәһәрәте боҙола, ул яңынан тәһәрәт алырға тейеш тиелә.\nМөхәммәд Ғашиҡтың «Ислам шәриғәте» (1 бүлек) китабында: Мәсехте ни боҙа — тигәнгә?\nЯуап: Тәһәрәт нимә менән боҙолһа, мәсех тә шул ғәмәлдәр менән боҙола. Шулай уҡ ситекте сисеү һәм срогы сығыу ҙа мәсехтең боҙолоуына килтерә — тиелә. «Мухтсар ғилми хәл»дә лә шулай уҡ ситекте сисһәк тәһәрәт боҙола тиелә. Сисеү генә түгел, әгәр яртылаш үксә күренгәнсе сиселһә лә, йә иһә ҡуңысы асылһа ла — замогы тулыһынса асылһа ла тиелә.\nҺорау: Әгәр мәсех ваҡыты тамамланһа йәки ситекте сисһәк, ләкин тәһәрәт алыу боҙолмаған булһа, был ваҡытта аяҡтарҙы йыуырға йә иһә тәһәрәт алырға кәрәкме?\nЯуап: Был ваҡытта тәһәрәт алынмайынса аяҡтар ғына йыуыла.\nФәрит Яхиндың «Ислам дине нигеҙҙәре” китабында: Ситектәренә мәсехтең дөрөҫ булыу ваҡыты тамамланһа, ул кеше тәһәрәт алғанда аяҡтарын ғына йыуыр, шуның менән тәһәрәте тамам булыр.\nБыл өҫтәге һорауҙа дин ғалимдары шулай өс төрлө фекергә килделәр. Беҙгә шуға иң хәйерлеһе: аяҡ кейемең сисһәктә, эстән ситек кейеүле булыуы. Ситек өҫтөнән тәһәрәтһеҙ аяҡ кейеме кейһәк, тәһәрәт алғанда шул аяҡ кейемен сисеп, ситек өҫтөнән мәсех ҡылабыҙ.\nАҫҡы видео ла сөннәт мәсехте нисек ҡылырға икәнен күрһәтәләр.\nМәсех – ул өҫтә аңлатылғанса, дин китаптарында ошолай әйтелә — тәһәрәтле ваҡытта аяҡтарына ситектәр кейгән кеше икенсе тапҡыр тәһәрәт алғанда аяҡтарын йыуып тормайынса, ситектәр өҫтөнә мәсих кенә ҡыла, йәғни ҡул бармаҡтарын һыуға сылатып, ике ҡулдың өс урта бармаҡтарын ситектәрҙең өҫтөнә тейҙереп, шайтан ашығына тиклем һыпыра, шунан һуң ситектәр өҫтөндә өс бармаҡтан ҡалған еүеш һыҙыҡ эҙҙәре хасил була. Шул рәүештә ситектәргә мәсих ҡылына. Мәсихтең мөҙҙәте (сиге, ваҡыты) мөҡыйм кешегә – бер тәүлек, йәғни 24 сәғәт, мосафир (юлдағы, сәфәрҙәге) кешегә – өс тәүлек, йәғни 72 сәғәт. Мөҙҙәттең башы ситектәрҙе кейгәндән һуң, алынған тәһәрәттең боҙолған ваҡытынан хисаплана. (Бында тәһәрәт алыуҙың башынан алып тип әйтелмәй, ә ситек кейгәндән һуң тип тейелә).\nКүрһәтелгән ваҡыт сыҡҡандан һуң, ситектәргә мәсих ҡылыу дөрөҫ булмай (тағы бер ҡат аяҡтарҙы йыуып, тәһәрәт алырға кәрәк). Күн йә кейеҙ итек, ҡалын ойоҡ һәм шайтан ашыҡты ҡаплай торған калуш (галош) – һәр береһе ситек хөкөмөндә (ситеккә тейешле ҡағиҙәләрҙе алыштыра). Нәжестән пак булып, тәһәрәтле ваҡытта кейгәндә, уларға ла мәсих ҡылыу дөрөҫ була, әммә тапочка, сандали һымаҡ шайтан ашыҡты ҡапламаған нәмәләргә һәм һыуҙы тиҙ үткәрә торған йоҡаҡ ойоҡтарға мәсих ҡылыу дөрөҫ булмай. Шулай уҡ ситектең ашыҡтан (тубыҡтан) түбән ерендә өс бармаҡ һыйырлыҡ тишек булһа, уға ла мәсих ҡылынмай. Әгәр ситектең ике-өс ерендә ҙур булмаған йыртыҡтары булһа, барыһын ҡушып, уларҙың дөйөм ҙурлығы хисаплана, ләкин ике ситлектәге йыртыҡтар бергә хисапланмайҙар. Әгәр ситектәр үксәгә тиклем сиселһә (һалынһа) йәки ситектәрҙең тәһәрәт ваҡыты сыҡһа, мәсих боҙола (әгәр ситектәрҙең мөҙҙәте тәһәрәтле ваҡытта бөтһә, шул ваҡытта аяҡтарҙы йыуыу ғына етә, тулыһынса тәһәрәт алыу фарыз түгел).\nТишектәр тубыҡтан юғары, ҡуныста икән, ул ваҡытта мәсех дөрөҫ.\nҺорау: Нәжескә баҫыу ситектең мәсехен боҙа тиҙәр?\nКүндән тегелгән әйберҙәге (ситектәге) кипкән нәжес ыуып төшөрөү менән паҡлана, әммә шыйыҡ һәм еүеш нәжес өс мәртәбә йыуылмайынса паҡланмай.\nНәжес ике төрлө була: еңел һәм ауыр нәжес. Ҡарға һәм ҡарсыға кеүек ҡоштарҙың иттәре, харам булған ҡоштарҙың тиҙәктәре; ат, һыйыр һәм һарыҡ кеүек иттәре булған хайуандарҙың бәүелдәре (һейҙектәре) – еңел нәжес. Уларҙан башҡа бөтә нәжестер ауыр булып һанала. Мәҫәлән, кешенең тиҙәге һәм бәүеле; ат, һыйыр һәм һарыҡ кеүек иттәре булған хәләл хайуандарҙың тиҙәктәре; эт, бүре, кеүек иттәре харам булған хайуандарҙың тиҙәктәре, бәүелдәре, һеләгәйҙәре һәм тиреләре; ҡаҙ һәм тауыҡ кеүек иттәре хәләл булған ҡоштарҙың тиҙәктәре; үлекһә һәм дунғыҙ ҡандары, хайуандың боғаҙынан йә йәрәхәтенән аҡҡан ҡан, эрен, һары һыу; ауырыу күҙ йәше, иҫерткес эсемлек һәм ауыҙҙан сыҡҡан ҡоҫҡолоҡ – былар барыһы да ауыр нәжескә инә. Күгәрсен, турғай һымаҡ ҡоштарҙың тиҙәктәре, балыҡ һәм бөжәк ҡаны, хәләл иттең еүеше, барлыҡ һыу хайуандарының ҡаны һәм майы, илағанда сыҡҡан күҙ йәше, ауыҙ тулмаҫлыҡ булған бер ни тиклем ҡоҫҡолоҡ, төкөрөк һәм ҡаҡырыҡ – нәжес түгел, пак нәмәләр булып һанала.\nШуға күрә лә тәһәрәт алып, ситекһеҙ кейелгән итек йә башҡа аяҡ кейеме менән ошо ауыр нәжестәргә баҫһаҡ, был итеккә мәсех ҡылыу дөрөҫ булмаҫ. Әгәр итек кейер алдынан тәһәрәт алып ситек кейһәк, мәсехте шул ситеккә ҡылабыҙ. Әммә был бысраҡ итектә намаҙ уҡыу дөрөҫ булмаҫ, таҙартыу кәрәк.\nҺорау: Тәһәрәт алып, ситек кейеп йоҡларға ятһаң, уның хөкөмө нисек?\nЯуап: Әгәр кеше сәфәрҙә булмаһа һәм ҡояш байығандан һуң тәһәрәт алып ситектәрен кейеп ҡуйһа, ул уны икенсе көндөң ҡояшы байығанға тиклем аяғынан һалмайынса йөрөй ала.\nҺорау: Сәфәрҙә булмаусының бер тәүлек буйына, ә сәфәрҙә булыусының өс тәүлек дауамында мәсех ҡылыуҙары тураһында һеҙ инде аңланығыҙ.\nХәҙер сәфәрҙә булған, ә унан һуң сәфәре тамамланмаған кеше тураһында, йәки сәфәрҙә булмаған, ә унан һуң сәфәргә киткән кеше тураһында нимә әйтергә була?\nЯуап: Әгәр кем ҙә булһа сәфәрҙә булған мәлдә мәсех ҡыла башлап, ә унан һуң сәфәрҙән ҡайтҡас ул бер үк тәүлек һәм унан да артығыраҡ мәсех ҡылып килгән булһа, ул ситектәрен сисергә тейеш була. Әгәр был ваҡыт аҙыраҡҡа һуҙылған булһа, ул уларҙы бер тәүлек уҙғансы кейә. Кемдер сәфәрҙә булмайынса мәсех ҡыла башлаһа, унан һуң бер тәүлек үткәнсе сәфәргә сығып китһә, ул ситектәрен өс тәүлек дауамында мәсех ҡыла.\nҺорау: Әгәр кеше ойоҡ өҫтөнән галош кейгән булһа — уға мәсех ҡылырға рөхсәт ителәме?\nЯуап: Әлбиттә, тәһәрәте боҙолғансы кейелгән булһа, рөхсәт ителә.\nҺорау: Ойоҡ өҫтөнән мәсех ҡылыу буйынса шәриғәт хөкөмө ниндәй?\nЯуап: Әгәр ойоҡ күн ҡатнашы менән эшләнмәгән булһа уның өҫтөнән мәсех ҡылырға ярамай.\nӘбү Хәнифәнең (Аллаһ унан риза булһын) фекере шундай. Ә Әбү Йософ һәм Мөхәммәд (Аллаһ уларҙан риза булһын), әгәр ойоҡ ҡалын һәм үтә күренмәле булмаһа мәсех ҡылыу рөхсәт ителә тигәндәр.\nҺорау: Ситектәр (итек) еүешләнһә йә һыуланһа ни эшләргә?\nЯуап: Әгәр ҙә берәүҙең аяҡ кейемдәренә һыу инһә йәки еүеш ерҙә йөрөһә, тубыҡтан түбән бер аяғын ғына сылатһа ла, икеһен дә, ситектәрен һалып, тәһәрәтләнеп йыуырға кәрәк. Шулай эшләмәһә, тәһәрәте дөрөҫ түгел.\nӘ инде ябай йоҡаҡ носки өҫтәнә мәсех ҡылыуға килгәндә, беҙ һәр хәлдә Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд ғәләйһиссәләмдең сөннәтен үтәргә тейешбеҙ: Уның заманында бөгөнгө көндәге теләһә ниндәй носкиләр булмаған һәм ул күн аяҡ кейеменә мәсех ҡылған. Уның өммәтенән икәнбеҙ, шуға сөннәтен үтәйек, шәфәғәтенә лайыҡ булырбыҙ. иншаАллаһ.\nПәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи үәс-сәлләм аяғына һауа торошоноң нисек булыуына ҡарап төрлө аяҡ кейеме кейгән (Әбү Дауд, Тирмизи). Ул сандалиға оҡшаған «налайн» тип аталған аяҡ кейеме һәм «хуффайн» тип аталған йомшаҡ күндән эшләнгән ситек кейә торған булған. Бурайҙа раҙи Аллаһу ғәнһүҙән риүәйәт ҡылына, бер ваҡыт пәйғәмбәр салаллаһу ғәләйһи үәс-сәлләмгә Абиссиния короле бер ниндәй биҙәкһеҙ ғәҙәти генә булған бер пар ситек бүләк итә. Ул уны паҡ хәлендә генә кейә һәм тәһәрәт алғанда еүеш бармаҡ остары менән ситек өҫтеннән һыпыра торған булған (Әбү Дауд).\nҒабдуллаһ ибн Ғүмәрҙән риүәйәт ҡылына: «Пәйғәмбәребеҙ салаллаһу ғәләйһи үәс-сәлләм дә йомшаҡ күндән булған аяҡ кейеме кейә ине, һәм мин бер тапҡыр уның аяҡ кейемен һалмайынса тәһәрәт алғанын күрҙем. Шуға күрә мин дә шундай аяҡ кейеме кейергә яратам» (Бохари, Мөслим).\nБөгөнгө көндә йоҡа носкиға мәсех ҡылыу бөгөнгө ҡайһы бер ғалимдарҙың джәураб һүҙенең мәғәнәһен йоҡаҡ носкигә тип аңлатыуҙарына ғына ҡайтып ҡала. Бөгөнгө йөн һәм ептән бәйләнгән носкиға һыу үтеп инә һәм уның үҙе менән генә йөрөп булмай. Ә ғәрәпсәләге «джәураб» ҡалын йөндан туҡылып, аяҡтың башынан алып балтырға тиклем ҡаплай торған була. Ҡалын булыуы сәбәпле уның үҙен генә шаҡтай кейеп байтаҡ йөрөргә була, ул һынмай, бөгөлмәй, аяҡты таш һәм сәнскестәрҙән һаҡлай һәм шулай уҡ һыу уға үтмәй. Беҙҙәге кейеҙ итеккә тиң аяҡ кейеме була (әл-Ҡамус әл-Фикъһи, әл-Ифсах фи Фикһ әл-Луғьа).\nЯбай ойоҡбашҡа мәсех ҡылырға яраймы?: https://nazir1965.com/%D2%BBorau%D2%99ar-%D2%BB%D3%99m-yauaptar/yabaj-ojo%D2%A1bash%D2%A1a-m%D3%99sex-%D2%A1ylyr%D2%93a-yarajmy.html\nСитеккә мәсех: https://nazir1965.com/din/sitekk%D3%99-m%D3%99sex.html\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 17.11.2021 в 18:49, и размещена в категории Дин. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


Башҡортостан туристары Дондағы Ростов ҡалаһы эргәһендә аварияға осраған // Хәл-ваҡиғалар | новости башинформ.рф\nБашҡортостан туристары Дондағы Ростов ҡалаһы эргәһендә аварияға осраған\n15:26, 6 августа 2013 Хәл-ваҡиғалар\nСтәрлетамаҡ туристары М-21 трассаһында ҙур аварияға осраған. Был хаҡта Дондағы Ростов ҡалаһының яңылыҡтар порталы хәбәр итә. Шишәмбе 5 сәғәт 40 минут тирәһендә Морозовск ҡалаһынан ете километр алыҫлыҡта «Волга» автомобиле менән Neoplan автобусы бәрелешкән. Автобуста 79 кеше булған, Башҡортостан туристары Анапанан ҡайтып килгән.\n«Волга» автомобилендә булған водитель һәм бер пассажир ауыр йәрәхәттәр алған, ете йәшлек бала уны дауаханаға алып китеп барғанда йән биргән. Автобуста өс кеше зыян күргән – 39 йәшлек водитель, 58 йәшлек ир һәм 54 йәшлек ҡатын. 46 кеше икенсе автобусҡа күсеп ултырып, юлын дауам иткән. Ҡалғандары Морозовск ҡалаһының 6-сы мәктәбендә урынлаштырылған.\nАлдан фараз итеүҙәренсә, авария «Волга» автомобиленең 24 йәшлек водителе ғәйебе менән булған, ул ҡаршы полосаға сыҡҡан.


Яңы дәрестең әһәмиәте ҙур\nГәзитебеҙҙең алдағы һандарының береһендә 1 сентябрҙән ауыл мәктәптәре уҡыусылары умартасылыҡ серҙәрен ѳйрәнә башлаясаҡтары хаҡында хәбәр иткәйнек инде. 2011-2015 йылдарҙа Урал аръяғын иҡтисади үҫтереүҙең урта ваҡытҡа иҫәпләнгән комплекслы программаһы сиктәрендә, яңы дәрес Баймаҡ һәм Йылайыр райондарының—5, Хәйбулланың—4, Сибай ҡалаһының 1 мәктәбендә уҡытыласаҡ. Яңы дисциплина һәм уҡытыу үҙенсәлектәрен Йылайыр районы Юлдыбай урта мәктәбе уҡытыусыһы Ғәле Мәхмүтйән улы Абдуллин менән ойошторған әңгәмәлә асырға тырыштыҡ.\n—Ғәле Мәхмүтйән улы, күптән түгел Башҡорт дәүләт аграр университеты базаһында уҙғарылған махсус курстарҙа уҡып ҡайттығыҙ. Тәьҫораттарығыҙ менән уртаҡлашһағыҙ ине?\n—Яңы уҡыу йылынан тѳбәктең 39 мәктәбендә «Ҡортсолоҡ технологияһы» дәресе уҡытыла башлаясаҡ. Был ҙур әһәмиәткә эйә, тип әйтер инем. Дәрестәрҙең мотлаҡ уҡытыу программаһына индерелеүен, беренсенән, традициябыҙҙы тергеҙеү, тип ҡараһаҡ, икенсенән, һәр кем үҙен тәьмин итерлек шѳғѳлдѳ үҙләштерә тигән һүҙ.\n20-25 августа уҡытыусыларҙың квалификацияһын күтәреү маҡсатында уҙғарылған махсус уҡыуҙарҙа тѳп иғтибар белемде заманса технологияларға нигеҙләнеп биреүгә йүнәлтелде. Әйткәндәй, курстарҙы фән ѳлкәһендә билдәле ғалимдар—В.Р.Туҡтаров, М.Ғ.Ғиниәтуллин, Ә.Р.Ишемғоловтар алып барҙы. Достоевский урамында урынлашҡан ҡортсолоҡ сауҙа нѳктәләрендә булыу ҙа яҡшы тәьҫораттар ҡалдырҙы.\nҺуңғы кѳндә «Башҡортостан—Рәсәйҙең баллы тѳбәге» фестивалендә ҡатнаштыҡ. Башҡортостандың һәр тѳбәгенән килгән ҡорт балының күп тѳрлѳ булыуы ҡыҙыҡһыныу уятты. Фестиваль сиктәрендә ҡортсолар бәйгеһе уҙғарылыуы ла сараның баһаһын арттырҙы. Шуны әйтеү мѳһим: 40-ҡа яҡын ҡатнашыусы араһында Йылайырҙан Любимов фамилиялы ҡортсо 12-се урынға сыҡты.\n—Яңы дисциплина ниҙәр вәғәҙә итә?\n—Ҡортсолоҡ нигеҙҙәрен аҙнаһына бер тапҡыр 9-11 класс уҡыусылары ѳйрәнәсәк. Уҡытыу планына ярашлы, мәктәптәргә умарталар һәм кәрәкле ҡорамалдар алынасаҡ. Методик әҙәбиәт, күргәҙмә әсбаптар һәм видеоматериалдар менән тәьмин итеү ҙә күҙалланған. Дәреслектәргә килгәндә, берҙәм ҡулланма әлегә ҡаралмаған, тѳрлѳ мәктәп тѳрлѳ сығанаҡтарға таянып белем бирәсәк. Был мәсьәлә яҡын киләсәктә хәл ителер, тип уйлайым. Уҡыусыларҙы ҡортсолоҡҡа уҡытыуҙың тағы бер әһәмиәтен билдәләр инем. Тәү сиратта, уларҙың тирә-яҡ мѳхиткә, тәбиғәтебеҙгә ҡарашы үҙгәрәсәк. Бал ҡортон тотҡан кешенең үҫемлектәрҙе ѳҙѳргә, һыуҙы бысратырға ҡулы бармаясаҡ.\n—«Ҡортсолоҡ технология»һын уҡытыуҙа Юлдыбай мәктәбе юҡҡа һайланмағандыр...\n—Эйе, беҙҙең мәктәптә тиҫтә йылдан ашыу ҡортсолоҡ түңәрәге эшләп килә. Таһир Тажетдин улы Юланов башланғысы менән асылған түңәрәк ошо йылдар эсендә байтаҡ мәктәп уҡыусыһын һѳнәрле итте. Тағы ла шуныһы: оптимәлләштереү ваҡытында ла уны бѳтѳрѳүгә юл ҡуйманыҡ. Әлбиттә, бында мәктәп директоры Сабир Ғәндәлип улы Зѳлҡәрнәев тырышлығын баһалау кәрәктер. Минең түңәрәкте етәкләүемә–6 йыл. Ул мәктәп ѳсѳн әллә ни килем килтермәй, әммә балаларҙы тормошҡа әҙерләүҙә роле ҙур. Уҡыусылар ике тѳркѳмдә шѳғѳлләнә. Бәләкәй тѳркѳмгә—4-7 кластар, ә ѳлкән тѳркѳмгә 8-11-ҙәр инә. Малайҙар ғына түгел, ҡыҙҙар ҙа әүҙемлек күрһәтә. Билдәле булыуынса, бѳжәктәр спирт, одеколон, тәмәке еҫен яратмай. Тимәк, мәктәп программаһына инәсәк яңы дәрес ниндәйҙер кимәлдә тәрбиәүи сара ла.\n—Ҡортсолоҡ серенә тѳшѳндѳрѳүсе үҙе лә ошо шѳғѳлдѳ үҙ иткәндер?\n—Әлбиттә, шәхсән үҙемдең 5 умартам бар. Шѳкѳр, был кәсепкә ғаиләм—ҡатыным Зилә Рәфҡәт ҡыҙы, улым Шайморат һәм ҡыҙым Наҙгѳл дә битараф түгел, ярҙам итәләр. Мораҙым улыма әле 10 ай ғына. Үҫкәс, уның да умарта эргәһендә уралып йѳрѳүен күрербеҙ, тип ѳмѳтләнәм.\n—Әңгәмә аҙағында тағы ниҙәрҙе һыҙыҡ ѳҫтѳнә алыр инегеҙ?\n—Элекке кеүек дәүләттән ярҙам һорап, кемгәлер ышанып ултыра торған замандар үтте. Һәр кем үҙ йүнен үҙе күрергә тейеш. Шуға күрә был программа ваҡытлы ҡабул ителде, тип иҫәпләйем. Эшһеҙлек мәсьәләһен хәл итеүгә лә булышлыҡ итер тип ышанам.\n—Рәхмәт, Ғәле Мәхмүтйән улы. Эшегеҙҙә уңыштар юлдаш булһын!


Республика халҡын үҙ йәшелсә продукцияһы менән тәьмин итерҙәй шарттар бар, тик белгестәр генә етешмәй\nБөгөн Өфө районының «Алексеевка» хужалығында йәшелсә үҫтереүселәрҙең сираттағы семинар-кәңәшмәһе үтте. Сарала билдәләнеүенсә, эске баҙар күберәк етештереү мөмкинлеге алды. Йәшелсә һаҡлағыстар төҙөмәйенсә, уңыштың 30-40 проценты юғала. Теплица төҙөлөшөнә сығымдарҙың 20 проценты федераль бюджеттан субсидиялана. Был йүнәлештә эште әүҙемләштереү мөһим, тиелде семинарҙа.\nРәйлә Сафина республиканың иң эре хужалыҡтарының береһендә өс йыл ярым эшләй. Башлыса ул йәшелсәселек тармағы өсөн яуаплы. Рәйлә ханым өсөн миҙгелдәр араһында айырма юҡ, ул туҡтауһыҙ эшләй. Эшен еренә еткереп башҡарырға тырыша.\nТап шундай хеҙмәткәрҙәр булғанға эш көйлө бара ла инде. Йәшелсәселек өлкәһендәге һорауҙар, тәжрибә уртаҡлашыу маҡсатында «Алексеевка» хужалығында республика семинар-кәңәшмә үтте. 29 район белгестәре ҡатнашлығындағы сара йәшелсә һаҡланған урында ойошторолдо. Халыҡ иғтибарына быйылғы уңыш тәҡдим ителде. Улар араһында төрлө сортлы кәбеҫтә, сөгөлдөр, кишер һәм әлбиттә, картуф та бар.\nРеспубликала картуф үҫтереү өлкәһендә уңыштар етерлек ти белгестәр. Бөгөнгө көнгә тиклем алты сорт уйлап сығарылған. «Алексеевский» төрөнә ҡараған картуфты миҫалға алғанда бер төптән ике колграммға тиклем уңыш алырға мөмкин. Уны өйрәнеүгә, шулай уҡ Росреестрға индереү өсөн 17 йылға яҡын ваҡыт талап ителгән.\nФедераль дәүләт теркәүенә яңы картуф төрө быйыл ғына индерелгән. Тимәк, икенсе икмәкте халыҡҡа ҡулланырға була тигән һүҙ. Һаҡлау, үҫтереү, шулай уҡ үрсетеү кеүек төрлө һынауҙарҙы уңышлы үткән. Был төр картуф семинар ҡатнашыусыларын иғтибарһыҙ ҡалдырманы. Бүлбеләренең эрелеге менән генә түгел, уңышлы булыуы менән йәлеп итте. Аҙналар буйына һуҙылған ямғырҙар картуфҡа ла ныҡ йоғонто яһай.\nВолга буйы федераль округында йәшелсәселек буйынса Башҡортостан дүртенсе урынды биләй. Был тармаҡта 13 мең ярым гектар ер файҙаланыла. Тик шуның мең ярымы ғына дөйөм хужалыҡтарға тура килә. Киләсәккә маҡсат та тап йәшелсә майҙандарын киңәйтеүгә ҡайтып ҡалды. Ләкин төбәк халҡы килем юҡлығына һылтанып, йә продукцияны һаҡлау урындары булмау сәбәпле был тармаҡҡа бик үк өҫтөнлөк бирмәй.\nБыл йәһәттән тармаҡты тейешле кимәлдә үҫтереүгә республикала бар шарттар ҙа ҡаралған. Бары тик ныҡлап тотоноу ғына кәрәк, тиелде сарала.


Өфө студенттары ШОС һәм БРИКС илдәре ҡунаҡтарына йыр бағышлап яҙҙы | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n08 июля 2015 — 16:57\nМәртәбәле сараға ҡарата бындай үҙенсәлекле хөрмәт күрһәтеү идеяһы ике ай элек Башҡортостан социаль технологиялар институтының ижади оҫтаханаһында тыуған. Студенттар – йәштәр араһында иң әүҙем кешеләр. Йәмғиәттәге социаль технологияларҙы өйрәнеүселәр – үҙҙәрен айырыуса аралашыусан, киң күләмле саралар үҙәгенә ынтылыусан итеп таныта. Был уҡыу йортоноң студент матбуғат үҙәге, радио һәм телевидение селтәре бар. Ижади йәштәрҙе берләштереүсе музыка студияһы эшләй. ШОС Һәм БРИКС илдәре саммиттарын үҙенсәлекле тәбрикләргә уҡыу-методик эш бүлеге белгесе Алексей Ғәбзәлилов тәҡдим итә. Саммиттар гимнын уҡытыусылар студенттар менән бергә яҙалар. Бәхәстәр күп булды, ти автор һәм башҡарыусыларҙың береһе, Булат Хәйсанов. Хеҙмәттәшлек, дуҫлыҡ өсөн сиктәр юҡ, тип йырлай студенттар. Берҙәмлеккә, ҡеүәтлелеккә саҡыралар. Йыр яҙҙырылған, Донъя мәғлүмәт селтәренә сыҡҡан. Әле студенттар видеоклип монтажлау өҫтөндә эшләй. Уҡыу йортоноң тәрбиә эше бүлеге етәксеһе Наталья Нәбиуллина фекеренсә, йыр көйөнә һалынасаҡ һүрәтләмә теҙмәһе лә осраҡлы түгел. Өфөләге Дуҫлыҡ монументы, ШОС һәм БРИКС илдәре иҫәбен һынлаусы студенттар һәм уларҙың дуҫлыҡ, мөхәббәт, шатлыҡ хистәрен һүрәтләүсе хәрәкәттәре саммиттарҙың маҡсатына тап килә, аралашыу һәм хеҙмәттәшлек даирәләрен киңәйтеүҙе сағылдыра. Студенттар үҙ йыры менән донъя яуларға дәғүә итмәй. Бары йәштәштәрен башҡалабыҙҙа үткән мәртәбәле халыҡ-ара сараға битараф ҡалмаҫҡа саҡыра.


Яңы ғүмер алған боронғо дауа\nХиджама – һуңғы ваҡытта ошо һүҙҙе төрлө кешеләр ауыҙынан йыш ишетергә тура килә. Был процедураны бер тапҡыр алғандар, тәндәре еңеләйеп ҡалыу хаҡында тәфсирләп һөйләп, уны башҡаларға тәҡдим итә башлай. Нимә ул хиджама тигән серле дауа? Ул кемгә килешә, был шифаны ни өсөн, ниндәй ваҡытта алалар? Түбәндәге яҙма – шул турала.\nҒәрәп теленән тәржемә иткәндә, хиджама «һурыу» тигәнде аңлата. Был аңлашыла ла, сөнки процедура махсус банкалар менән башҡарыла, уның маҡсаты – бушлыҡ (вакуум) ярҙамында тирегә йоғонто яһау.\nӨлкәнерәк йәштәгеләр бала саҡта сирләгәндә арҡаларына банка ҡуйыуҙарын яҡшы хәтерләйҙер. Был процедура ҡан сығармайынса эшләнгән, йәғни ҡоро хиджама тип атала.\nБанкалар ярҙамында ҡан сығарыу иһә икенсе төрлөрәк башҡарыла. Сихәтләнергә килгән кеше менән бер аҙ һөйләшкәндән һуң, белгес уны кушеткаға ятҡыра һәм арҡаһына вакуумлы насос менән махсус банкалар ҡуя. Артабан банкаларҙы алалар һәм стериль лезвие менән шул урынды һаҡ ҡына сыймаҡлайҙар. Әлбиттә, унан алда тирене дезинфекциялайҙар. Шунан, банкаларҙы кире урынына ҡуйғас, уларҙың эсенә йомшаҡ туҡымаларҙа ҡуйырған ҡан сыға башлай. Күптәрҙе халыҡ медицинаһының был дауаһы ҡан менән бәйле булғаны өсөн шөрләтә. Әммә һуңғы медицина тикшеренеүҙәренән күренеүенсә, ошо процедура ваҡытында үле ҡан аға, ул тулыһынса тиерлек иҫкергән, сафтан сыҡҡан күҙәнәктәрҙән тора. Һәм хиджаманы туҡымаларҙы туҡтап ҡалған ҡандан таҙартыу тип атарға мөмкин.\nӘлбиттә, хиджамаға башлыса ҡатын-ҡыҙҙар килә, сөнки тап улар организм өсөн ҡан яңыртыуҙың кәрәклеген аңлай, туҡтап ҡалған ҡандың яҡшыға килтермәҫен тоя.\nГүзәл заттар хиджама ярҙамында ниндәй сирҙәрҙән ҡотолорға теләй? Нисек кенә сәйер яңғырамаһын – стрестан! Бөгөнгө заман тиҙлеге беҙҙе шул тиклем көсөргәнештә тота, хатта йоҡлағанда ла йомшарып ял итә алмайбыҙ. Стресс, тормошобоҙҙоң айырылғыһыҙ өлөшөнә әйләнеп, беҙгә ата-бабаларыбыҙ бөтөнләй белмәгән әллә күпме сирҙәрҙе алып килә.\nБеҙҙә йәш ҡыҙҙар ҙа, олпат ханымдар ҙа йыш була – ҡатын-ҡыҙ һаулығына хиджама ифрат килешә. Ауыртып килгән күрем, юғары ҡан баҫымы, арҡа, быуындар һыҙлау, баш ауыртыу – сәләмәтлекте тергеҙеү үҙәгенә ағылыусыларҙың зарҙары башлыса шулар. Уларҙың күбеһе артабан үҙҙәре менән әхирәттәрен, әсәйҙәрен, ҡыҙҙарын алып килә – берәү ҙә сирләргә теләмәй бит.\nПроцедуранан һуң кеше бөтә тәнендә, бигерәк тә башында бығаса булмаған ғәжәйеп еңеллек тоя. Ауыр уйҙар, көсөргәнеш юҡҡа сыға, биттәр алһыуланып, күҙҙәр янып китә, үҙеңә ышаныс арта, матурлығыңа яңы балҡыш өҫтәлә. Киҙеү осоронда иммунитеты түбән кешеләр бер нисә сеанстан һуң ауырыуҙы онота. Хиджаманы балаларға яһағанда ҡышҡы айҙарҙа уларҙың һаулығы өсөн борсолоуҙан туҡтарһығыҙ.\nБыл шифаны теләһә ниндәй көндә, ваҡытта алырға мөмкин. Мосолман китаптарында уны ай уртаһында яһарға кәңәш итәләр – был осорҙа ҡан нығыраҡ сыға.\nХиджаманың ирҙәргә файҙаһы айырыуса ҙур. Көслө зат уны йылына бер нисә тапҡыр эшләтә икән, ауырыуҙар кәмеүен, тәнгә көс тулыуын тойор. Спортсылар хиджаманы ярыштарҙан бер-ике көн алда осраҡлы ғына эшләтмәй: унан һуң үҙҙәрендә тылсымлы ҡеүәт һиҙеп, уңышлы сығыш яһайҙар.\nМатурлыҡ өсөн яһалыусы хиджама тураһында айырым әйтеп үткем килә. Ул биттәге йыйырсыҡтарҙы шымарта, капиллярҙарҙы «ала», сабыртып торған урындарҙы тигеҙләй. Бер нисә сеанстан гүзәл зат тағы ла һылыуланып, әллә күпмегә йәшерәк күренә башлай.\n«Наза» хиджама үҙәге етәксеһе.


Queen төркөмөнөң "We are the champions" тигән йыры хәҙер башҡортса яңғырай. Был йырҙы "Далан" фольклор-эстрада төркөмөнә башҡарыу тәҡдим ителде. Шулай итеп республикабыҙ ВГТ РК-ның яңы проектында әүҙем ҡатнашты. Ул "Вести" каналында Пекинда Олимпиада уйындарында Рәсәйҙең йыйылма командаһына ярҙам сифатында старт алды.\nБөгөнгө көндә Башҡортостандан тыш, Мордовия, Карелия һәм Алтай Республикаһынан ансамблдәр үҙҙәренең композицияларын тәҡдим итте. Рәсәйҙең милли республикаларынан һәм төбәктәренән йырҙың бер нисә варианты инеүе көтөлә. Һәр төркөм композицияны үҙ манераһында һәм туған телендә башҡара.\nБеҙҙең музыканттар йыр өҫтөндә нисек эшләне икән? Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы, "Далан" төркөмө лидеры Артур Туҡтағолов ошо хаҡта һөйләне.\n- Был беҙҙең өсөн ҙур хөрмәт, - тине Артур телефон аша. - Миңә был проекттың республикалағы кураторы, Өфөләге "Вести" бюроһы мөдире Азамат Сәлихов шылтыратты һәм беҙҙең коллективты һайлап алыуҙарын әйтте, ниндәй яуаплы миссия тапшырылыуын мин аңланым.\n"Далан" фольклор-эстрада төркөмө һигеҙ йыл инде үҙенең сағыу сығышы менән халыҡты ҡыуандырып килә. "Далан" Рәсәй һәм халыҡ-ара сараларҙа республика исеменән сығыш яһай. "Далан" башҡа төркөмдәрҙән үҙенең ҡабатланмаҫ милли стиле менән айырылып тора. Коллективтың 2002 йылда үткән төрки йәштәренең "Урал моңо" халыҡ-ара конкурсы лауреаты исеменә лайыҡ булыуы уның үҙенсәлеген һәм уникаллеген дәлилләй.\n"Далан" төркөмө һәр йыл тиерлек гастролдәргә сыға. Ағымдағы йылда музыканттар Санкт-Петербург, Урал аръяғы һәм Ҡаҙағстан ҡалаларында сығыш яһаны. "Далан" фольклор-эстрада төркөмө ваҡытты бушҡа сарыф итмәй - улар концерт һәм репетициялар араһында ҡыҫҡа тәнәфестә лә яңы проект өҫтөндә эш башлай.\n- Башта йырҙы тәржемә итергә кәрәк ине, - тип һүҙен дауам итә Артур. - Төркөмдә инглиз телен белгән музыканттарыбыҙ бар, шуға күрә тексты башҡорт теленә күсереү артыҡ мәшәҡәт тыуҙырманы. Әлбиттә, килеп сыҡҡан вариант бер нисә редакция аша үтте. Музыкаға бер аҙ милли колорит өҫтәп, беҙ уны үҙгәрттек. "Далан" төркөмөнөң гитарисы Ильяс Юлыев "Champions" башҡорт версияһын аранжировкалау менән шөғөлләнде, Рөстәм Шәрипов ҡурайҙа уйнаны, думбырала - Вилмир Әүбакиров. Йырҙы Гүзәл Аҫылбаева менән башҡарҙыҡ.\n- Элек һеҙгә сит ил башҡарыусыһын ҡабатларға тура килдеме?\n- "Далан" репертуарында Араш һәм Авраам Руссоның бер нисә йыры бар, әммә нигеҙҙә, әлбиттә, ул башҡорт халыҡ йырҙарынан һәм республика композиторҙарының билдәле йырҙарынан тора. Әммә беҙ шундай фекергә килдек: Рәсәйҙә беҙҙең төркөм танылыу яулаһын өсөн, рус телендә күберәк композициялар яҙырға кәрәк. Әлбиттә, беҙ унда үҙебеҙҙең тыуған төйәгебеҙ, башҡорт балы, ҡыйыу батырҙар һәм сая һылыуҙар тураһында йырлайбыҙ.\n- "We are the champions" йырының башҡорт версияһына клип бармы?\n- Эйе. Беҙ оператив эшләнек. Музыканттар ҡыҫҡа ғына ваҡыт эсендә йырҙы ла өлгөрттө, клиптың идеяһы ла уйланғайны. Әйткәндәй, беҙ уны Салауат Юлаев һәйкәле янында төшөрҙөк.\n- Һеҙҙең ҡарашҡа яҡшы килеп сыҡтымы?\n- Эйе, уйымса, насар түгел. Әйтәләр бит, композиция башҡара-башҡара шымара, камиллаша ул. Һәр саҡ, беҙ уны ҡабат-ҡабат башҡарған һайын, ул яҡшыра бара.\n- Күптән түгел һеҙҙең төркөм чемпиондар тураһында тағы ла бер композиция башҡарҙы, ул "Салауат Юлаев" хоккей клубына арналды. Еңеүселәргә дан йырлау традицияға әйләндеме?\n- "Салауат Юлаев - чемпион" йыры беҙҙең команда еңеү яулағанға тиклем ижад ителгәйне. Әммә публика был йырҙы "Салауат Юлаев" командаһы чемпион тип иғлан ителгәс кенә ишетте һәм баһаланы. Был композиция дискыға ингән һәм ул һатыуҙа бар.\n- Пекиндан Олимпиада барышын күҙәтеп барыу теләге бармы?\n- Әлбиттә! Төркөмдә спорттың бөтә төрөн яратыусылар бар. Ә мин хоккей һәм футбол яратам. Бөтә ярышты ла ҡараясаҡмын, әлбиттә, Рәсәй йыйылма командаһы өсөн "көйәсәкмен".


Киҙеүҙән һәм вируслы инфекциянан нисек һаҡланырға? » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Һаулыҡ һаҡлау » Киҙеүҙән һәм вируслы инфекциянан нисек һаҡланырға?\n06.02.2019 Киҙеүҙән һәм вируслы инфекциянан нисек һаҡланырға?\nКиҙеү күптән инде кешеләрҙең сәләмәтлегенә, хатта ғүмеренә хәүеф тыуҙырыусы глобаль инфекцияға әүерелгән. Халыҡ иҫәбенең артыуы, илдәр һәм ҡитғалар араһындағы бәйләнештәр нығыныуы был ауырыуҙың киң таралыуына булышлыҡ итә. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, заман медицинаһы ныҡ үҫешеүгә һәм санитар-эпидемиологик хеҙмәттәр тарафынан етди саралар күрелеүгә ҡарамаҫтан, был инфекцияны әлегәсә еңә алмайҙар. Эш шунда, киҙеү вирусы йылдан-йыл көсәйә һәм мәкерлерәк була бара. Элегерәк табиптар киҙеүҙең А тибындағы эпидемияһы хаҡында ғына һүҙ алып барһа, йылдан-йыл уларҙың тағы ла ҡурҡынысыраҡ төрҙәре барлыҡҡа килә: «испан», «азия», «гонконг», «ҡош киҙеүе» һ.б. Быйыл иһә Грузияла «сусҡа киҙеүе» таралыуы һәм уның бер нисә кешенең ғүмерен алып китеүе хаҡында яҙҙылар.\nБер ҡыш та киҙеүһеҙ үтмәй, ахыры. Быйыл ул бер аҙ һуңланы һымаҡ. Ғәҙәттә, ҡыш башланыу менән киҫкен респиратор ауырыуҙар менән вируслы инфекциялар ҡотора башлай ине, әле уның иң киҫкен осоро ғинуарға тура килде. Кемдәрҙер – кинәт кенә йүтәл барлыҡҡа килеүенә, тамаҡ төбөндә нимәнеңдер тик тороуына, икенселәр тымауҙан танау ярылып килеүенә, баш ауыртыуына зарлана. Берәүҙәрҙә тән температураһы юғары булһа, икенселәрҙә ул 37,2 – 37,3-тән артмай. Һәр осраҡта ла хәлһеҙлек, ятҡы ғына килеп тороу күҙәтелә. Әйткәндәй, тымау ҙа, йүтәл дә тиҙ генә үтмәй. 2 – 3 көндә шәбәйеп аяҡҡа баҫырмын, тип өмөтләнеү ҙә бушҡа ғына.\nӘлбиттә, табиптар бөтәһенә лә «киҙеү» тигән диагноз ҡуймай. Ғөмүмән, улар бындай диагнозды ҡуйып та бармай шикелле. Күберәк, киҫкен респиратор ауырыу, тип баһалайҙар. Халыҡ телендә инде, шундай һалыу бар, тип әйтәләр. Нисек кенә булмаһын, быйыл сирләүселәрҙән кемеһенән генә һорашма, ауырыуҙың билдәләрен тап ошолай итеп һүрәтләп бирә. Өҫтәүенә, сир өйгә килеп инһә, барыһы ла ауырып бөтмәйенсә сығып та китмәй. Тимәк, ул – йоғошло ауырыу.\nСир йоҡһа, нимә эшләргә?\nАуырыуҙы мөмкин тиклем иртәрәк дауалай башларға кәрәк. Тәүге көнөнән үк дауалау курсын башлау яҡшы һөҙөмтә бирә.\nИң беренсе сиратта вирусҡа ҡаршы препараттар ҡулланырға кәрәк булыр. Хәҙер уларҙың иҫәбе-һаны юҡ (кагоцел, арбидол, ингаверин, анвимакс һ.б.), иң яҡшыһы – табип менән кәңәшләшеп эш итеү. Әлбиттә, киҙеү менән сирләгән кешегә тымауға ҡаршы, тамаҡ ауыртыуын баҫыусы, температураны төшөрөүсе дарыуҙарҙы ла ҡулланырға тура килә. Йүтәлдән, мәҫәлән, уны йомшартырға һәм ҡаҡырыҡты сығарырға булышлыҡ итеүсе препараттар эсергә кәрәк. Әйткәндәй, табиптар тән температураһын 38 – 39-ға күтәрелгәс кенә төшөрөргә кәңәш итә, сөнки ул организмдың ауырыуға көрәшеү билдәһе.\nШулай уҡ күберәк сәй, һут, морс эсергә ҡушыла. Бигерәк тә бал һәм ҡурай еләге ҡушып, лимонлы сәй эсеү файҙалы. Шулай уҡ дарыу үләндәре тураһында ла оноторға ярамай. Мәтрүшкә, кейәү үләне, йүкә сәскәһенә ҡайнар һыу ҡойоп, йылы килеш эсергә. Йүтәлдән һөт ҡайнатып эсеү ҙә яҡшы һөҙөмтә бирә. Температура булмағанда, күкрәкте, арҡаны майларға, йылытырға мөмкин. Тамаҡ ауыртҡанда иһә компресс ябырға йәки горчичник ҡуйырға була.\nШулай уҡ мотлаҡ ятып торорға кәрәк. Сирҙе аяғөҫтө үткәреү өҙөклөккә килтереүе ихтимал. Шуларҙың иң ҡурҡынысы – пневмония. Был сирҙең ҡатмарлы формаһы кеше сәләмәтлеге һәм ғүмере өсөн айырыуса хәүефле.\nҒөмүмән, иң дөрөҫө – ауырый башлағас та табипҡа мөрәжәғәт итеү. Ул һеҙҙең хәлегеҙҙе баһалап, иң дөрөҫ дауалау ысулын билдәләр. Сөнки ҡайһы бер осраҡта, сир оҙаҡҡа һуҙылһа, улар антибиотиктар менән дә дауалау тәғәйенләй. Белеүебеҙсә, үҙ белдегебеҙ менән генә беҙ уны ҡуллана алмайбыҙ.\n-Өйҙә генә тороғоҙ, эшкә, уҡыуға, башҡа йәмәғәт урынына сығырға тырышмағыҙ.\n-Ҡулығыҙҙы һәр саҡ яҡшы итеп һабынлап йыуығыҙ.\n-Бүлмәгеҙҙе көнөнә бер тапҡыр булһа ла елләтеп алығыҙ. Шулай уҡ белгестәр туҙанды еүеш сепрәк менән һөртөп, өйҙө йыйыштырып торорға кәңәш итә.\nЯҡындарығыҙҙы ауырытмаҫ өсөн уларҙан алыҫыраҡ йөрөргә тырышығыҙ. Ауырыу сирләй башлағандың тәүге көндәрендә айырыуса зарарлы. Һөйләшкәндә, сөскөргәндә, йүткергәндә ул бик күп вирус өлөшсәһе бүлеп сығара. Шунлыҡтан уның менән бәйләнештә булған кеше үҙе һаҡланыу сараларын күрергә тейеш. Бының өсөн вирусҡа ҡаршы препарат ҡулланырға мөмкин. Улар сәләмәтлек өсөн хәүефле түгел, шунлыҡтан киҙеү эпидемияһы осоронда ололарға ла, балаларға ла ҡулланырға мөмкин.


РӘФИЛ, РӘФИЛӘ, РӘСИЛӘ 20 ЙӘШТӘРЕН БИЛДӘЛӘЙҘӘР!\n20 Апрель , 10:35\nБынан тап 20 йыл элек Әбделмәмбәт ауылында йәшәүсе Хәйҙәр һәм Рәйсә Мәсәғүтовтар ғаиләһендә өс игеҙәк донъяға килеп, уларҙың өс балалы ғаиләһен бер көндә алты балалы ғаиләгә әйләндергәйне. Уларҙың тәпәй баҫҡаны, мәктәпкә барғандары, уны тамамлағандары хаҡында гәзит уҡыусыларға хәбәр итә барҙыҡ. Әсәй кеше бөгөн балаларына ниндәй нәсихәттәр еткерә?\n-Бөгөн беҙҙә ҙур байрам. Теүәл 20 йыл элек мин бер юлы өсләтә әсәй булдым.\nКүктә ҡояш аллы -гөллө нурҙарын һибеп көлә.\nҺеҙҙең тыуған көн икәнен, әйтерһең, ул да белә!\nҮҙегеҙ ҙә, гүйә, беҙгә ней кәрәген белгәнегеҙ - тыуып ҡына ҡалмағанһыҙ, яҙҙы алып килгәнһегеҙ.\nБапестарем минең! Матур юбилейығыҙ уңайынан ихлас күңелдән ҡайнар ҡотлайым. Ныҡлы һаулыҡ, бәхетле оҙон ғүмер теләйем. Йөрөгән юлдарығыҙҙа тик изге күңелле кешеләр генә осраһын, бөтә уй - хыялдарығыҙ тормошҡа ашһын. Ҡулдарығыҙға диплом алып ҡыуанып, тормошта абынмай-һөрөнмәй генә үҙ юлығыҙҙы уңышлы табып, бәхетле йәшәргә яҙһын. Бер-берегеҙгә терәк-таяныста йәшәһен өсөн һеҙҙе Хоҙай өсәү итеп яратҡан. Был ысынлап та шулай, бәләкәй генә саҡтан да ололарса фекерләп, был донъяға рәхмәтле була алғанығыҙға ҡыуанам. Маҡсатлы булып, шуға ынтылырға тырышыуығыҙ өсөн һоҡланам. Аҡты ҡаранан айырып, тормоштоң йыр ғына түгеллеген аңлай алыуығыҙ тынысландыра. Кешеләр араһында "һандуғастар" ғына түгел,"ҡоҙғондар” ҙа барлығына төшөнә барыуығыҙ шатландыра. Алдағы заманға ярашлы алдынғы ҡарашта булып, оптимистик рухта фекерләп, тырышып тороуығыҙ өсөн шатланам. Артабан да беҙҙең йөҙгә ҡыҙыллыҡ килтермәҫкә тырышығыҙ, һеҙҙән тик матур яңылыҡтар ғына килеп торһон. Уңыштар теләйем, бәпестәрем.\nӘ инде интернет селтәрендә ултырыусы дуҫтарыма мөрәжәғәт итеп, кемдар 20 йыл элек һәм ошо йылдар эсендә беҙгә минең бәпәйемзәрем менән бәйле ярҙам, хөрмәт күрһәткән, иғтибарлы булған - барығыҙға ла оло рәхмәтемде еткерәм. Күмәк тырышлыҡ менән Аллага шөкөр, беҙ "ҙурайҙык". Барығыҙға ла ныҡлы һаулыҡ, оҙон бәхетле ғүмер, доньялар именлеге теләйем.


Республикала ирекмәндәргә түләү тураһында закон көсөнә инде // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n17:18, 27 июля 2020 Иҡтисад\nРеспубликала ирекмәндәргә түләү тураһында закон көсөнә инде Фото: Олег Яровиков\nРеспубликала «Башҡортостан Республикаһында хәйриә һәм ирекмәндәр эшмәкәрлегенә дәүләт ярҙамы тураһында» законға төҙәтмәләр көсөнә инде.\nХәҙер ирекмәндәр ғүмер йәки һаулыҡ өсөн хәүеф менән бәйле хәлдәрҙә аҡсалата компенсацияға иҫәп тота ала. Һаулығына зыян килгән осраҡта, ирекмәнгә бер тапҡыр бирелә торған түләү ҡаралған. Әгәр ул һәләк булһа, пособие уның ғаиләһенә түләнә. Түләүҙәр төбәк бюджеты аҡсаһы иҫәбенә тормошҡа ашырыла. Түләү шарттарын, күләмен һәм тәртибен республика хөкүмәте билдәләй.\nБашҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышында белдереүҙәренсә, коронавирусҡа бәйле хәл арҡаһында законға ошондай төҙәтмәләр индерелде.\n«Башҡа кешеләргә ярҙам итеп, ирекмәндәр үҙ ғүмерен һәм һаулығын хәүеф аҫтына ҡуйҙы. Уларҙың күптәре сир йоҡторҙо. Бындай хәлдә дәүләт яуаплылыҡты үҙ өҫтөнә алырға тейеш. Беҙ республика кимәлендә ирекмәндәрҙе яҡлау сараларын әҙерләүҙе дауам итербеҙ һәм ирекмәнлек хәрәкәттәрендә ҡатнашыусыларға ярҙам сараларын киңәйтеү башланғыстары менән федераль кимәлгә сығырбыҙ, моғайын», – тине Дәүләт Йыйылышы рәйесе Константин Толкачев.\nТеги: ирекмәндәр, түләүҙәр, Дәүләт Йыйылышы


Илдә халыҡҡа эске туризм өҫтөнлөктәрен аңлатмаҡсылар | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n15 октября 2015 — 16:14\nФедераль туризм агентлығы киң реклама кампанияһын башларға йыйына. Рәсәйҙең 15-ләгән төбәгендә илдәге курорттар, ял һәм иҫтәлекле урындарҙы күрһәтеүсе баннерҙар, алтаҡталар урынлаштырыласаҡ. Бынан тыш, илдәге туризмды төрлө күренекле ваҡиғалар, байрамдарға бәйләп үҫтерергә ниәтләйҙәр. Мәғлүмәттәргә ҡарағанда, ил халҡы араһында Сочи, Ҡырым, Санкт-Петербург йүнәлештәре иң популяр һанала. Башҡортостанда ла үҙенсәлекле тарихи һәм мәҙәни ҡомартҡылар күп. Шулай ҙа туризмды республикала үҫешкән тармаҡ, тип атап булмай. Башлыса экологик һәм этнотуризмға иғтибар ҙур. Ә агротуризм яҡын киләсәктә үҙләштерелергә тейеш яңы тармаҡтар иҫәбендә. Башҡортостан дәүләт ҡурсаулығы 2010 йылға тиклем туристар өсөн ябыҡ ине. Рәсәй Думаһы тарафынан ҡурсаулыҡ сиктәрендә экотуризмдың бер төрө — танып белеү туризмын үҫтереүгә рөхсәт бирелгәс, халыҡты ҡабул итеү, ял өсөн шарттар тыуҙырыу һәм ҡурсаулыҡтың территорияһын матурлау өҫтөндә эш йәнләнә төшә. Бөрйән районының тәбиғәте агротуризмды үҫтереү өсөн дә мөмкинлектәрҙе киңәйтә. Башҡортостандың төп тарихи ҡомартҡыларын күрергә килеүсе туристар ерле халыҡтың йәшәйеше менән дә таныша алырға, ауыл шарттарында йәшәп ҡарау мөмкинлегенә эйә булырға тейеш. Был юҫыҡта эшләй башлаған “Олоғужан” туристик туҡталҡаһының эшәмәкәрлеген хәҙер уңышлы өлгө,тип баһаларға мөмкин. Бында туҡтаған туристар үҙҙәре ҡыуыш ҡороп та, уңайлыҡтары булған ауыл өйҙәрендә лә йәшәй ала. Туҡланыу мәсьәләһен дә хужалар ыңғай хәл иткән. Шулай ҙа үҙенсәлектәре өсөн туҡталҡаға әлегә бик һирәктәр ял итергә килә.Ағиҙелдә йөҙөү өсөн кәмәләр, катамарандар, башҡа кәрәк-яраҡтар, спорт майҙансыҡтары һәр ваҡыт ҡунаҡтарҙың мәнфәғәтендә. Тарихи урындар, таҙа һәм күркәм тәбиғәт, саф һауа – былар барыһы ла туристарҙы ҡыҙыҡтыра. Шулай ҙа, уларҙы ҡабул итеү һәм ялын ойоштороу юҫығында эшләнәһе эштәр әлегә бихисап.


Рөстәм Хәмитов Ҡырғыҙстан Президенты Алмазбек Атамбаев менән дә фекер алышты\nСанкциялар һәм Башҡортостанды йәшелсә, емеш еләктәр менән тәьмин итеү мәсьәләләре буйынса Рөстәм Хәмитов Ҡырғыҙстан Президенты Алмазбек Атамбаев менән дә фекер алышты.\nЧолпан Ата ҡалаһында республика етәксеһе Дүшәмбе ҡалаһына барыр алдынан туҡталды. Ике яҡлы осрашыуҙа иҡтисади һәм гуманитар өлкәләге хеҙмәттәшлек юлдары тикшерелде. Уҙған йылда Башҡортостан менән Ҡырғыҙстан араһындағы тауар әйләнеше 225 миллион долларҙы тәшкил итә. Урта Азия дәүләтенә нефть тауарҙарҙы сығарылһа, беҙгә башлыса электр лампалары, мамыҡ, йөн һәм йәшелсә килтерелә. Башҡортостанда әле ҡырғыҙ эшҡыуарҙары ҡатнашлығында 4 берлектәге предприятие ойошторолған. Улар күмәртәләп һатыу йүнәлешендә эшләй.


Бөгөн Өфө ихаталарында һәм ял парктарында экологик өмәләр үтте\nЭкологик акцияла айырыуса йәштәр әүҙемлек күрһәтә. Өмә сиктәрендә хәйриә саралары ла ойошторола.\nСипайлово биҫтәһенең Ковшова урамының 6-cы йортонда ике йөҙҙән ашыу кеше йәшәй. Экологик өмәлә илленән ашыу кеше ҡатнашты. Берҙәм, эшсән халыҡ йәшәгән ихата йыйнаҡлығы һәм йәш ағас үҫентеләренең күплеге, балалар майҙансығының уңайлығы менән айырылып тора.\nИҫке йорт йыһаздары, төҙөлөш ҡалдыҡтары йөк машинаһына тейәлде. Өмәлә ҡатнашыусылар тамаҡ ялғап алыу мөмкинлеген дә хәстәрләгән. Торлаҡ-коммуналь хужалығы, йорттоң старостаһы эшмәкәрлеге бер маҡсатҡа ҡоролған: халыҡҡа йәшәү өсөн уңайлы шарттар тыуҙырыу.\nӨмәнән юғары уҡыу йорто студенттары ла ситтә ҡалманы. Улар "Минең республикам!" тигән социаль-экологик акцияла ҡатнашты. Йәштәр пластик һәм быяла ярсыҡтарын айырым һауыттарға тултырып, киренән эшкәртеү пункттарына тапшырасаҡ. Йыйылған аҡсаны улар дауаланыу өсөн матди сығымдар кәрәк булған балаға йүнәлтәсәк.\nСоциаль акциялар йәштәрҙе берләштереп кенә ҡалмай, тәбиғәтте ҡәҙерләргә лә өйрәтә, сит кешенең ҡайғыһын яҡын кешеңдең хәсрәте кеүек ҡабул итергә, мәрхәмәтле булырға саҡыра.\nИлдар Һаҙыев, Башҡортостандың тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министры: «Бөгөнгө социаль акция беҙҙең өсөн бик мөһим. Киләсәктә лә беҙ бындай акцияларҙы йыл әйләнәһенә ойошторорға ниәтләйбеҙ».\nЙәштәргә өлгө, маяҡ булырҙай урта быуын вәкилдәре ҡулында ла бөгөн эш ҡоралдары. Эҙәрмән рухлы Илдар Бикбаев хеҙмәт юлын 15 йәшенән башлай. Студент йылдарында Мәскәүҙә урам һепереүсе булып эшкә урынлаша. Йәштәр ниндәй генә һөнәр һайлаһала, тир түгеп эшләүсе урам һепереүсе хеҙмәтенә хөрмәт менән ҡарарға тейеш, тигән фекерҙә ул.\nИлдар Бикбаев, Рәсәй эҙәрмәндәр отрядының Башҡортостан төбәк бүлексәһе етәксеһе:\n«Водник» стадионы эргәһендә бөгөн генә илле төп ағас ултырттыҡ. Йыл һайын экологик өмәләрҙә йәштәр уртаһында йөрөйөм. Башҡаларҙы ла экологик өмөләрҙә әүҙем ҡатнашырға саҡырам».\nСтуденттар, кадеттар, эшселәр, ойошма хеҙмәткәрҙәре ҡулында бөгөн тырма, көрәк, бумала уйнап тора. Экологик өмәләр дөйөм халыҡ уңайлығы һәм хәүефһеҙлеге өсөн үткәрелә. Баш ҡаланы оҙон ҡыш буйына йыйылған ҡалдыҡтарҙан таҙартыусыларҙың теләге ябай: халыҡ һәм Өфөгә килгән ҡунаҡтар ял итеү урындарын яңынан сүплеккә әйләндермәһен.\nӨфө урамдары бөгөн ҡырмыҫҡа иләүен хәтерләтә. Студенттар, мәктәп уҡыусылары, хәрбиҙәр һәм йорт-ихата тирәһендә бөхтәлек, тәртип яратыусылар экологик өмөләрҙә ҡатнашты. Республикала яҙғы өмөләр 9 апрелдән 14 майға тиклем ойошторола. Тыуған еребеҙҙе өмәләрҙә дәррәү ҡатнашып бергәләп таҙартайыҡ.


Йәрмәкәй районы Тарҡаҙы ауылында йәшәүсе Мифтаховтар яралы бөркөткә юлыҡҡан - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nЙәрмәкәй районы Тарҡаҙы ауылында йәшәүсе Мифтаховтар яралы бөркөткә юлыҡҡан\nҠоштар батшаһын улар бер-нисә көндә ҡулға ла эйәләштергән. Бөркөт ҡулға эйәләшеп бөткән. Көнөнә ике тапҡыр сей ит ашатабыҙ, ти йорт хужаһы. Хәстәрлекле хужа ҡош өсөн иркен ситлек тә эшләп ҡуйған. Көнөнә бер-нисә тапҡыр уны баҡса буйлап „сәйхәт„ итергә лә сығаралар.Ғаиләгә ҡош ярты йыл элек килеп эләгә. Уның үҙенсәлекле исемелә бар – Малыш. Ошондай исемле булһа ла, ул көн дауамында бер килонан артыҡ сей ит ашай. Әлбиттә, ҡунаҡты һыйлауҙан күрше-күлән дә ситтә ҡалмай.Белгестәр әйтеүенсә – тау бөркөтө ҡыҙыл китапҡа индерелгән һирәк осрай торған йыртҡыс ҡоштарҙың береһе. Ғәҙәттә, улар тау-ҡаялы урындарҙа оя ҡора. Парҙы ла ғүмерлеккә һайлай. Тау-ҡаялы ерҙәрҙе үҙ иткән ҡоштоң Йәрмәкәй яҡтарында табылыуы бик ҡыҙыҡлы, бындай хәл менән беренсе тапҡыр осрашам, ти Раил Хөснөтдинов.Мифтаховтар иһә бөркөттө ҡайҙалыр урынлаштырып ҡына ҡалырға теләмәй, ә уның артабанғы яҙмышы менән ҡыҙыҡһынып торорға ниәтләй.\n24 февраля Фән, бизнес һәм власть бәйләнеше


Мәскәүҙе яулаған башҡорт егете » "Урал" гәзите\nРадик ЮЛЪЯҠШИН - бѳгѳнгѳ кѳндә йәштәр генә түгел, ә ололар араһында ла иң популяр йырсыларҙың береһе. Йѳрәктәргә үтеп инерҙәй моңло һәм дәртле заманса йырҙары менән тамашасы күңелендә урын тапҡан йәш йырсының башҡорт эстрадаһында балҡыуына 10 йыл.\nРадиктың фанаттары, йәғни уның йырҙарына ғашиҡтар, тормошо һәм ижадына битараф булмағандар йырсы хаҡында ҡыҙыҡһынып тора. Бигерәк тә, ошо кѳндәрҙә беҙгә концерт менән килә, тигәстәр, йырсы тураһында яҙыуҙы һорап, хаттар яуҙы. Беҙ, үҙ сиратыбыҙҙа, Радик Юлъяҡшин менән бәйләнешкә инеп, уның тормошо һәм яңылыҡтары хаҡында белешергә һәм гәзит уҡыусыларға еткерергә ашыҡтыҡ.\nРадик 1989 йылдың 17 майында донъяға килә. Ата-әсәһе ябай эшселәр була. Атаһы - балта оҫтаһы, әсәһе -штукатур-маляр. Ғаиләлә ике бала үҫә. Радикка 11 йәштә генә атаһы яҡты донъянан китә. Балаларҙы үҫтереү, аяҡҡа баҫтырыу яңғыҙ әсә иңендә тороп ҡала. “Атайым вафат булғас, бик ауыр мәлдәр кисерҙек. Аҡса етмәүҙән йәшәп ятҡан фатирыбыҙҙы һатырға тура килде. Ғаиләлә берҙән-бер ир заты булып тороп ҡалғас, бәләкәйҙән үк нисек итеп аҡса эшләү юлдарын эҙләй башланым”, - ти Радик. Ул Ѳфѳнѳң Черниковка биҫтәһендәге 48-се башҡорт лицейында белем ала.\nҠала малайы I кластан уҡ башҡорт телендә уҡып үҫкәнгә күрә тартынмайынса саф башҡортса hөйләшә, туған телендә йырҙар ҙа ижад итә. Бәләкәй саҡтан уҡ музыкаль hәләте менән тиҫтерҙәренән айырылып торған Радик ҡаланың 5-се музыка мәктәбендә уҡыған сағында төрлө түңәрәктәргә йөрөй, баянда уйнарға өйрәнә, ҡурай моңон да үҙ итә. КВН-дарҙа, «Шаяниум» көлкө фестивалдәрендә ҡатнашып, үҙенең тапҡыр hүҙле булыуын күрhәтә. Ул Ѳфѳнѳң УМПО мәҙәниәт hарайында шөғөлләнгән «Сулпан» түңәрәгенә йөрѳгән саҡта уҡ (Радикка ул ваҡытта 14 йәш кенә була) сит илдәргә - Швеция, Финляндия, Германияға гастролгә сығырға өлгөрә. Мәктәпте тамамлағас, М. Шолохов исемендәге Мәскәү дәүләт асыҡ педагогия университетының социаль педагогика факультетына уҡырға инә һәм унда ситтән тороп уҡый. I курста ғына уҡыған өлгөр егет, шоу-бизнеста балҡыуы менән бер рәттән,\n«Моң» студияhында эшләп, үҙ көнөн үҙе күрә. Әсәhенә, апайы Регинаға төрлө яҡлап ярҙам күрhәтә.\nРадиктың ата-әсәhе сығышы менән Fафури районының Ҡауарҙы ауылынан. Унда йәшәгән туғандары егетте hәр саҡ йылы ҡаршы ала. «Күңелемдә йыр-моңға һѳйѳү, музыкаль һәләт әсәйем нәҫеленән бирелгәндер, сѳнки мәрхүмә ѳләсәйем гитарала уйнай, йырларға ярата торғайны», - ти Радик Юлъяҡшин. Холҡо буйынса асыҡ, изге күңелле, эскерhеҙ, күңеле тулы моң булған егет шиғырҙар яҙа, көйҙәр ижад итә, йырсыларға аранжировкалар ҙа эшләй. 2006 йылда «Самый шулай» тип исемләнгән, поп стилендәге йырҙарын үҙ эсенә туплаған беренсе альбомы донъя күрә.\nАртабан йырҙарына клип төшөрөү, клипҡа сценарий яҙыу эштәренә тотона. Ул эстрада ѳлкәһендә ижадташ дуҫтарын таба. Улар менән республика һәм күрше ѳлкәләр буйлап оҙайлы гастролдәрҙә йѳрѳй. Уның заман кѳйҙәре хитҡа әйләнә. Әйткәндәй, Радик 2006-2012 йылдарҙа Башҡортостандың “Йыл йырсыһы” номинацияһында еңеүсе була. Шулай уҡ 2012 йылда Татарстан «Туған тел» телеканалының “2012 йыл хиты” номинацияһында гран-при ала. Егеттең хыялы — башҡорт кѳйѳн бѳтә ил кимәленә сығарыу. Ошо ниәтен тормошҡа ашырыу теләге менән Радик Рәсәйҙең баш ҡалаhы\nбашҡорт егете Мәскәүгә күсеп китә һәм билдәле Рәсәй йырсыһы Алена Высоцкаяны табып, дуэт менән йырларға тәҡдим итә.\nӘлбиттә, йырсыны егеттең ҡыйыулығы һәм ныҡышлығы аптырата, әммә ул Радиктың тәҡдимен кире ҡаҡмай. “Краски” тѳркѳмѳнѳң продюсеры Алексей Воронов Радик менән Алена Высоцкаяның “Это любовь” тигән йырына клип тѳшѳрә һәм тырыш егет 2011 йылдың аҙағында «Элвин Грей» ҡушаматы аҫтында Мәскәүҙең “Метрополь” клубында сығыш яһай. Ә инде Радиктан ни ѳсѳн фәҡәт ошо ҡушамат алыуы менән ҡыҙыҡһынғас: “Бәләкәй саҡтан “Алые паруса” фильмын яратып ҡараным, ундағы Грей исемле герой оҡшай торғайны, ә инде Эльвиндың яңғырашы матур, етмәһә, уҡыған саҡта класташтар мине “бурундук (әлгәнйәк)” тип үсекләй торғайны. Тимәк, әлгәнйәктәр менән уртаҡ һыҙаттарым бар”, - тип йылмайҙы Радик. Шулай итеп, йылғыр башҡорт егете тиҙ арала Мәскәүҙе лә яулай. “Это любовь” исеме аҫтында альбомын сығарырға ѳлгѳрә.\nРәсәй эстрадаһында танылыу яулаған Карнелия Манго кеүек билдәле йырсылар менән танышып, ижади тәжрибә алыша. Эйе, талантлы һәм тәбиғәт биргән һәләтен ҡуллана белгән кеше бер ваҡытта ла юғалып ҡалмай. Быға Радик Юлъяҡшин үҙе асыҡ миҫал. Ул башҡорт, татар, рус телдәрендә берҙәй\nтаҙа, матур итеп йырлай, ѳс телдә лә йырҙар яҙыуын, альбомдар сығарыуын дауам итә. Әлбиттә, йырсының ѳс телдә профессиональ йырлауын уникаль күренеш, тип әйтһәк тә яңылыш булмаҫ. Ул Мәскәүҙә яңынан- яңы альбомдарының презентацияһын үткәреп тора.\nӘйткәндәй, Рәсәй кимәлендә уҙғарылған конкурстарҙа ла ҡатнаша. 2013 йылда Мәскәүҙә үткән “Самый талантливый” Бѳтә Рәсәй конкурсында ҡатнашып, “Хит прорыв” номинацияһында еңеүсе һәм тамашасы һѳйѳүе призына лайыҡ булып, II дәрәжәләге диплом менән бүләкләнә. Шулай уҡ “Я - артист” Бѳтә Рәсәй конкурсының финалисы ул! Ә инде былтыр Григорий Лепстың "Рюмка водки на столе" тигән конкурсында еңеү яулай. Яратҡан йырсыбыҙҙың уңыштары беҙҙе шатландыра, халҡыбыҙҙың данын күтәрә. Афарин, Радик! Алдағы тормошоң да hәр саҡ яҡты, моңло булhын, йөҙөңдән ҡояшлы йылмайыу китмәhен, йөрәгеңде тик изге, саф хистәр биләhен. Уңыштар — юлдашың, Ватаның - ҡанатың булһын!


Өфө Халыҡ-ара балалар уйындарында ҡатнашыусыларҙы ҡабул итергә әҙерләнә | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n14 мая 2019 — 16:03 ГТРК «Башкортостан»\nХалыҡ-ара балалар уйындарында ҡатнашыу өсөн Башҡортостанға донъяның төрлө ҡитғаларынан 1 мең 200-ҙән ашыу спортсы килеүе көтөлә. Дзюдо буйынса ярыш Өфөнөң 32-се спорт мәктәбендә үтәсәк. Бында 32 камера ҡуйыласаҡ. Бынан тыш, мәктәп майҙанында стритбол уйыны буйынса ла ярыш үткәреү ҡаралған. Йәйҙең башына тиклем алты яңы майҙан эшләнеләсәк. Ә урам баскетболы һәм пляж волейболы буйынса уйындар Ҡашҡаҙан ял һәм мәҙәниәт паркында уҙғарыла. Халыҡ-ара балалар уйындары сараһында грек-рим көрәше, фехтование, йөҙөү һәм еңел атлетика кеүек спорт төрҙәрендә лә көслөләрҙе асыҡлаясаҡтар. Халыҡ-ара балалар уйындары 9 –се июлдән 14-се июлгә тиклем үтәсәк.


Иман шарттары — Башҡорт Википедияһы\nМосолмандың беренсе бурысы - Аллаһы Тәғәләнең барлығына һәм бер булыуына, Хәҙрәти Мөхәммәт салал-лаһу ғәләйһис-сәләмдең Пәйғәмбәрлегенә ышаныу. Аҡылы камил булған һәм бәлиғ булыу осорона еткән һәр кеше беренсе сиратта иман нигеҙҙәрен белергә тейеш. Уны «Иман шарттары» тип тә әйтәләр.\nАллаһы Тәғәләнең барлығына һәм бер булыуына ышаныу.\nАллаһы Тәғәләнең фәрештәләренә ышаныу.\nАллаһы Тәғәләнең китаптарына ышаныу.\nАллаһы Тәғәләнең Пәйғәмбәрҙәренә ышаныу.\nЯуап көнөнә ышаныу.\nЯҙмышҡа (насипҡа), тәҡдиргә: яҡшылыҡ менән яманлыҡтың Аллаһы Тәғәлә тарафынан булыуына ышаныу.\n1 Иман рөкөндәренең һәр береһенә ҡыҫҡаса туҡталып китәйек\n1.1 Аллаһы Тәғәләгә ышаныу\n1.2 Аллаһы Тәғәләнең фәрештәләренә ышаныу\n1.3 Аллаһы Тәғәләнең китаптарына ышаныу\n1.4 Аллаһы Тәғәләнең Пәйғәмбәрҙәренә ышаныу\n1.5 Ҡиәмәт көнөнә ышаныу\n1.6 Аллаһы Тәғәләнең тәҡдиренә, йәғни яҙмышҡа ышаныу\nИман рөкөндәренең һәр береһенә ҡыҫҡаса туҡталып китәйекҮҙгәртергә\nАллаһы Тәғәләгә ышаныуҮҙгәртергә\nБыл Уның барлығына, берлегенә ышаныу, тигән һүҙ. Беҙ был турала алдағы дәрестәрҙә күп һөйләштек. Был дәрестә тағы ла ҡайһы бер аяттарҙы ҡарап үтербеҙ. Күп кеше Аллаһы Тәғәләнең барлығын инҡар итмәй. Ләкин Уның тураһында бик аҙ беләләр. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, йыш ҡына ябай халыҡ араһында, мәҫәлән, «Аллаһ бабай» тигән һүҙ ишетергә тура килә. Ә бит Аллаһы Тәғәләне кеше сүрәтендә күҙ алдына килтереүсе - ул инде мосолман түгел. Беҙ бының турала ла һөйләштек. Шуға ла Аллаһы Тәғәлә Ҡөрьәндә шулай ти: «Уның шикелле бер нәмә лә юҡ» («Кәңәш» сүрәһе, 42:11). Йәғни, Аллаһы Тәғәлә Үҙе яратҡан нәмәләрҙең береһенә лә оҡшамаған. Ул тыуҙырылмаған, тыуҙырмаған, Уның ҡатыны ла, балаһы ла юҡ, Ул һәр ваҡыт булған, бар һәм буласаҡ. Уны был донъяла бер кеше лә күрмәгән һәм күрмәйәсәк тә. Ул, ҡайһы бер ябай кешеләр әйтеүенсә, ниндәйҙер нур, утлы туп йә Ҡояш формаһында ла түгел. Мосолман кеше Аллаһы Тәғәләгә ышана, ләкин Уны күҙ алдына килтермәй. Һәм, шулай уҡ, кешегә хас самалы аҡылы менән Уны аңларға тырышмай. Мәҫәлән, беҙгә Аллаһы Тәғәлә биргән күҙҙәр нисәләр километрҙан ары күрә алмайҙар, ҡолаҡтарыбыҙ иһә ниндәйҙер тауыштарҙы ишетмәй һәм ишетергә һәләтле лә түгелдәр, ә ҡулдар иһә ниндәйҙер ауырлыҡтан арыны күтәрә алмайҙар. Шуның шикелле, беҙҙең аҡылыбыҙ ҙа Аллаһы Тәғәләнең мәңге булыуын, бер нәмәгә лә оҡшамауын, бөтә ваҡиғаларҙы ла алдан белеүен һәм Уның тағы ла башҡа күп сифаттарын тулыһынса аңлап етмәҫкә мөмкин. Һәм был тик беҙҙең көсһөҙлөгөбөҙҙө генә иҫбатлай, ә Аллаһы Тәғәләнең юҡлығына дәлил түгел.\nАллаһы Тәғәләнең фәрештәләренә ышаныуҮҙгәртергә\nБыл донъяла кешеләр берҙән-бер аҡыл эйәләре түгелдәр. Аллаһы Тәғәлә беҙҙән тыш тағы ла фәрештәләрҙе һәм ендәрҙе бар иткән. Кешеләр менән ендәрҙән айырмалы рәүештә, фәрештәләр Аллаһы Тәғәләгә бер һүҙһеҙ буйһоналар һәм бер ниндәй ҙә гонаһ эш эшләмәйҙәр. Улар Аллаһы Тәғәләнең әмерҙәрен үтәр өсөн яратылғандар. Мәҫәлән, ҡайһы бер фәрештәләр ямғырҙар менән эш итә, ҡайһылары тауҙарҙы аҫтын өҫкә килтерә ала, ҡайһылары иһә, кеше сүрәтенә инеп, Аллаһы Тәғәләнең әмере буйынса кешеләр менән һөйләшә. Ҡайһылары беҙҙең ҡылған эштәребеҙҙе яҙып ултыралар. Ҡайһы бер ферештәләр Ҡөрьән уҡып ултырыусыларға ҡанаттарын һалып, уларҙы хөрмәт итеп тора. Ҡайһылары Ҡиәмәт көнөндә кафырҙарҙы Йәһәннәмгә ташлар өсөн яратылған. Ә ҡайһылары иһә шул Йәһәннәмдең һаҡсылары булып торасаҡ. Фәрештәләр бик күп, уларҙың һанын Аллаһы Тәғәлә генә белә.\nБеҙ ҡайһы бер фәрештәләрҙең исемдәрен беләбеҙ. Мәҫәлән, Джибрил фәрештәне, ғаләйһиссәләм. Башҡортса әйтелеше - Ябраил. Аллаһы Тәғәләнән Пәйғәмбәрҙәргә вәхи килтереүсе һәм әмер-бойороҡтар еткереүсе фәрештә ул. Ул, шулай уҡ, Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәттең (саллаллаһу ғаләйһи үә сәлләм) яҡын дуҫы ла. Ябраил фәрештә уға бер нисә сүрәттә күренгән ине. Тағы ла Микәил тигән фәрештә бар. Был фәрештә ямғырҙар менән эш итә. Тағы ла Исрафил тигән фәрештә бар. Ул фәрештә, Ҡиәмәт көнө етһә, борғоға өрәсәк. Әлеге ваҡытта ул борғоһон ауыҙына алып, Аллаһы Тәғәләнең әмерен көтөп тора.\nӘлбиттә, Аллаһы Тәғәлә өсөн бер ниндәй ҙә ҡыйын эш юҡ. Һәм Ул бар эштәрҙе лә бер ниндәй ауырлыҡһыҙ Үҙе генә лә башҡара алыр ине, сөнки Ул бер кемдең дә ярҙамына мохтаж түгел. Аллаһы Тәғәләнең сифаттарының береһе - Әл-Ҡәүүий, йәғни «Көслө». Аллаһы Тәғәлә, шулай уҡ, Әл-Ғәний, йәғни «Мохтаж булмаған». Аллаһы Тәғәлә: «Бул!» - тиһә, Ул теләгән нәмә буласаҡ. Әммә ләкин Ул фәрештәләрҙе барлыҡҡа килтергән һәм уларҙың һәр береһенә билдәле бер эштәр ҡушҡан. Ни өсөн? Фәрештәләрҙе Ул Үҙенең барлығын, берлеген һәм бөйөклөгөн күрһәтер өсөн яратҡан.\nАллаһы Тәғәләнең китаптарына ышаныуҮҙгәртергә\nАллаһы Тәғәлә ҡайһы бер Пәйғәмбәрҙәр аша кешелеккә бер нисә китап ебәргән. Мәҫәлән, Тәүрат (урыҫса - Тора) китабы Муса Пәйғәмбәр ғаләйһиссәләм аша бирелгән, Инжил китабы (Евангелие) - Ғайса Пәйғәмбәр ғаләйһиссәләм (ғәрәпсә - (Ғ)Иса, урыҫса - Иисус) аша, Забур (Псалтырь) - Дауыт Пәйғәмбәр ғаләйһиссәләм аша, һәм һуңғы китап - ул Ҡөрьән, был китап Мөхәммәт Пәйғәмбәргә (саллаллаһу ғаләйһи үә сәлләм) бирелде. Был китаптарҙа Аллаһы Тәғәлә Үҙенең барлығын, берлеген, иман шарттарын, Ахирәт хәлдәрен, әхләҡ төшөнсәләрен, ғибрәтле тарихи ваҡиғаларҙы, киләсәк хәбәрҙәрен, шәриғәтте аңлатты. Атап үткән китаптарҙың барыһы ла тура юлды күрһәтер өсөн индерелгән ине. Һәм беҙ, мосолмандар, уларға ышанырға тейешбеҙ.\nӘммә шундай һорау тыуыуы бар: әгәр был китаптар барыһы ла Аллаһы Тәғәләнән икән, ни өсөн беҙ тик Ҡөрьән буйынса ғына йәшәргә тейешбеҙ һуң? Эйе, был һорау йыш бирелә. Һәм уға яуап ошолай: Ҡөрьъәндән алда булған китаптар кешеләр тарафынан үҙгәртелгәндәр. Уларҙы күпләп тәржемә итеү һәм күпләп күсереп яҙыу һөҙөмтәһендә уларға сит һүҙҙәр - кеше һүҙҙәре - килеп ингән. Был турала Аллаһы Тәғәлә Ҡөрьәндә шулай ти: «Әллә һеҙ уларҙың (йәһүдиҙәрҙең һәм насраниҙарҙың) һеҙгә ышаныуына өмөт итәһегеҙме? Улар араһында бит Аллаһ һүҙҙәрен аңлағандаң һуң да, уларҙы күрәләтә үҙгәртеп яҙыусылар булды...» («Һыйыр» сүрәһе, 2:75). Йәғни Аллаһы Тәғәләнең Ҡөрьәндән алда бирелгән китаптары үҙгәртелгәндәр. Тимәк, әлеге көндә йөрөгән Тәүрат (Тора), Инжил (Евангелие) кеүек китаптар тәү хәлендә һаҡланып ҡалмағандар. Һәм бөгөн ул китаптарҙа Аллаһы Тәғәләнең нисә процент һүҙҙәре һаҡланып ҡалғанын беҙ белмәйбеҙ. Бәлки, яртыһынан күберәге лә хатта үҙгәртелгәндер. Шуға күрә ул китаптар инде тура юл күрһәтә алмайҙар. Иң һуңында Аллаһы Тәғәлә кешелеккә Үҙ Рәхмәте менән Ҡөьән-Кәримде индерҙе. Ҡөрьән - Аллаһы Тәғәләнең Ҡиәмәт көнө алдынан кешелеккә ебәргән һуңғы китабы. Ул ғәрәп телендә ғәрәп Пәйғәмбәренә бирелгән булһа ла, бөтә кешеләргә лә берҙәй йүнәлтелгән. «Беҙ һине барлыҡ кешеләргә һөйөндөрөүсе һәм иҫкәртеүсе-өгөтләүсе итеп ебәрҙек...» - ти Аллаһы Тәғәлә. Шулай итеп, донъялағы бөтә кешеләр ҙә Аллаһы Тәғәлә тарафынан индерелгән нурға, Ҡөрьәнгә, эйәрергә тейеш. Быны аңлаған кешеләр, ниндәй генә милләттән булыуҙарына ҡарамаҫтан, ислам динен ҡабул итәләр. Һәм шуға күрә лә бөгөн мосолмандар һаны немец, француз, инглиз, урыҫ, ҡытай, япон һәм башҡа халыҡтар араһында арта бара.\nАллаһы Тәғәләнең Пәйғәмбәрҙәренә ышаныуҮҙгәртергә\nАллаһы Тәғәлә китаптар бирә, тип әйттек, ләкин Аллаһы Тәғәлә китаптарҙы кемдәр аша бирә? Пәйғәмбәрҙәр аша (ғәрәпсә - нәбий, рәсүл, урыҫса - пророк). Мөхәммәт Пәйғәмбәр (саллаллаһу ғаләйһи үә сәлләм) әйткәнсә, йәмғеһе 124 000 Пәйғәмбәр булған.\nЭйе, Аллаһы Тәғәлә кешеләрҙе бер ҡасан да яңғыҙ ҡалдырмаған. Уларға әленән-әле, тура юлды аңлатыр өсөн, Үҙенең илселәрен - Пәйғәмбәрҙәрҙе ебәреп торған. Ошо донъяла ҡайҙа ғына кеше йәшәмәһен, ҡасандыр уларға Пәйғәмбәр килеп, Аллаһы Тәғәләнең барлығын, берлеген һәм ахыр сиктә беҙҙең Уға ҡайтасағыбыҙҙы аңлатып киткән. Тик беҙ был Пәйғәмбәрҙәрҙең ҡайһы берҙәре тураһында ғына яҡшылап беләбеҙ. Ҡөрьәндә, мәҫәлән, 25 Пәйғәмбәрҙең исемдәре телгә алынған: Әҙәм, Нух, Сәлих, Һуд, Иҙрис, Ибраһим, Лут һәм башҡалар, ғаләйһим сәләм (уларға сәләм). Пәйғәмбәрҙәр барыһы ла бер хаҡиҡәт - иман хаҡиҡәтен килтергән. Улар барыһы ла Аллаһы Тәғәлә тураһында аңлатҡандар, барыһы ла Аллаһы Тәғәләнең барлығын, берлеген һәм Уға ғибәҙәт итеү кәрәклеген һөйләгәндәр.\nМосолман кеше бөтә Пәйғәмбәрҙәргә лә ышанырға тейеш. Һис бер ҡасан да мосолман, мәҫәлән: «Мин Муса Пәйғәмбәргә (урыҫса - Моисей) ышанмайым», - тип әйтә алмай. Былай тип әйткән кеше Исламдан сығып китә. Әгәр мосолман ниндәйҙер Пәйғәмбәрҙе Пәйғәмбәр тип танымай икән, тимәк ул Аллаһы Тәғәләнең һүҙҙәрен инҡар итә. Шул уҡ Муса Пәйғәмбәр ғаләйһиссәләм, мәҫәлән, Ҡөрьәндә күп кенә урындарҙа атап әйтелгән. Пәйғәмбәрҙәрҙе инҡар итергә ярамай.\nӘгәр барлыҡ Пәйғәмбәрҙәр ҙә бер үк нәмәне аңлаткан икән, ниңә беҙ Мөхәммәт Пәйғәмбәргә генә (саллаллаһу ғаләйһи үә сәлләм) эйәрергә тейешбеҙ, тип һорар кемдер. Яуап бирәбеҙ. Әйтәйек, хәҙерге көндә христиандар (насраниҙар), Ғайса Пәйғәмбәр (Иисус) артынан эйәрәбеҙ, тиҙәр. Ләкин ысынында улар уның артынан тейешенсә эйәрмәй. Ғайса Пәйғәмбәр үҙенә ғибәҙәт итеүҙе, табыныуҙы талап итмәне. Ә христиандар иһә бөгөн туранан-тура уға табыналар, шул рәүешле улар ширк (иң ҙур гонаһ!) эшләйҙәр. Ҡөрьәндә әйтелгән: «Аллаһы Тәғәлә Ғайса Пәйғәмбәрҙән: «Эй Ғайса! Һин кешеләргә: «Миңә һәм минең әсәйемә ғибәҙәт итегеҙ», - тип әйттеңме?» - тип һораясаҡ. Ғайса Пәйғәмбәр: «Дан Һиңә, Аллаһ! Мин быны әйткән булһам, Һин белер инең. Мин бит уларға: «Тик Аллаһҡа ғына ғибәҙәт итегеҙ!» - тип әйттем», - тиер». Эйе, христиандар үҙ диндәрен ҡурҡыныс итеп боҙҙолар. Ә Ғайса Пәйғәмбәрҙең өйрәткән нәмәләре иһә дөрөҫ хәлдә һаҡланып ҡалманылар. Шуға Аллаһы Тәғәлә кешелеккә яңы Пәйғәмбәр - Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙе (саллаллаһу ғаләйһи үә сәлләм) ебәрҙе. Уға эйәреү - кешенең берҙән-бер ҡотолоу юлы. Ә'башҡа кешеләргә эйәргән бәхетһеҙҙәр Ҡиәмәт көнөндә бик ныҡ үкенерҙәр, ләкин ул көндө үкенес һәм илау-аҡланыуҙар ярҙам итмәҫ. Был турала Аллаһы Тәғәлә Ҡөрьәндә шулай ти: «Ул көндө залим кеше ҡулдарын тешләр һәм: «Аһ! Әгәр мин Аллаһ рәсүле менән бер юлды тотҡан булһам икән! Ниндәй ҡайғы миңә! Әгәр мин фәлән-фәләнде үҙемә дуҫ итмәгән булһам ине!» - тип әйтер».\nЭй, кешеләр! Ошо аятта әйтелгән фәлән-фәләндәр - ялған юл өйрәтеүселәр, алдаҡсылар артынан эйәрмәгеҙ! Ҡурҡыныс Ҡиәмәт көнөндә Фирғәүен, Будда, Рим папаһы, Ленин, Сталин, Гитлер, Саи-баба кеүек әҙәмдәр артынан эйәреүселәр шул үҙ кумирҙары менән Мәхшәргә йыйылыр. Ә'ҡотолоусы кешеләр - улар Пәйғәмбәрҙәргә эйәргән бәндәләр булырҙар. Беҙҙең заманда күп кешеләр, диндәр араһында, Пәйғәмбәрҙәр араһында айырма юҡ, улар барыһы ла яҡшылыҡҡа өйрәтә, шуға күрә беҙ диндәрҙе айырырға тейеш түгелбеҙ, һәр кемдең үҙ юлы, тиҙәр. Уларға яуап итеп беҙ шулай тиербеҙ: эйе, юлдар күп, быны Мөхәммәт Пәйғәмбәребеҙ (саллаллаһу ғаләйһи үә сәлләм) дә әйткән ине, ләкин был юлдарҙың барыһы ла Аллаһы Тәғәләгә илтәме? Юҡ! Әгәр Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙән алда йәшәгән ниндәйҙер Пәйғәмбәрҙең береһе ул заманда тере булһа, ул үҙе лә бары тик Мөхәммәт ғаләйһиссәләм артынан эйәрер ине. Быны ла Мөхәммәт Пәйғәмбәребеҙ (саллаллаһу ғаләйһи үә сәлләм) әйтте: «Әгәр Муса тере булһа һәм минең Пәйғәмбәр булған ваҡытыма тура килһә, ул тик минең артымдан эйәрер ине». Аллаһы Тәғәлә Ҡөрьәндә әйтә: «Был - Минең тура юлым, ошо юлдан барығыҙ!.. Быны һеҙгә Ул васыят ҡылды. Моғайын, һеҙ тәҡүәле булырһығыҙ». Йәғни, ислам дине - Аллаһы Тәғәләнең тура юлы, һәм ошо юлдан барыуҙы, башҡа юлдарға тайпылмауҙы Аллаһы Тәғәлә беҙгә васыят иткән.\nҠиәмәт көнөнә ышаныуҮҙгәртергә\nАлдағы дәрестәрҙә беҙ, Аллаһы Тәғәлә кешеләрҙе Ҡиәмәт көнөнә йыясаҡ, тип әйткән инек. Әгәр кемдер, Аллаһы Тәғәләгә ышанам, ти икән, ул Ҡиәмәт көнөнә лә ышанырға тейеш. Ҡиәмәт көнө - ул Аллаһы Тәғәләнең бөтә кешеләрҙе лә терелтеп, тергеҙеп, Мәхшәр майҙанына йыйыуы. Ул көндө Аллаһы Тәғәлә бөтә кешеләрҙән дә яуап аласаҡ: «Ниңә һин шул эште эшләнең? Ниңә был гонаһты ҡылдың? Ниңә шул нәмәне эшләмәнең? Ниңә намаҙ уҡыманың? Ниңә ураҙа тотманың? Ниңә зәҡәт бирмәнең?» һәм башҡа. Йәғни, Аллаһы Тәғәләнең әмерҙәренә ҡағылышлы һорауҙарға яуап бирәсәкбеҙ. Аллаһы Тәғәләгә ышанам, ләкин Ҡиәмәт көнөнә ышанмайым, тигән кешенең иманы камил түгел, ул кеше иман рөкөндәренең береһен инҡар итә. Иман рөкөндәре - өйҙөң нигеҙ таштары кеүек. Әгәр нигеҙҙән төп таштарҙың береһен алһағыҙ, өй емерелеп төшәсәк. Иман менән дә шулай уҡ: әгәр кеше имандың ниндәйҙер бер шартын инҡар итә икән, был иман камил булмаясаҡ, йығыласаҡ. Ысынлап та, нисек инде кеше Аллаһы Тәғәләгә ышанһын да, Ҡиәмәт көнөнә ышанмаһын? Әллә Аллаһы Тәғәлә үлеп сереп бөткән кешеләрҙе ҡабаттан тергеҙә алмай, тиһегеҙме? Тирә-яғығыҙға ҡарағыҙ: мәҫәлән, яҙ көнө бөтөн донъя ҡабаттан терелә. Ә'Аллаһы Тәғәлә Ҡөрьәндә әйткән: «Шулай уҡ беҙ кешене лә терелтәсәкбеҙ», - тип. Беҙ ергә ташлаған орлоҡ Аллаһы Тәғәләнең әмере менән үҫеп сыға һәм үҙенә оҡшаш күпме яңы орлоҡтар бирә. Һәм былар барыһы ла Аллаһтың әмере һәм ихтыяры менән генә була. Әллә Аллаһы Тәғәлә кешеләрҙе шулай уҡ тергеҙә алмаймы ни? Әлбиттә, тергеҙә ала. Ҡөрьәндә әйтелгән: «Кешеләрҙе тергеҙеү уларҙы тәүге тапҡыр юҡтан бар итеүгә ҡарағанда еңелерәк...». Ҡасандыр элек донъяла бер нәмә лә булмаған - бер тере молекула ла, бер тере атом да. Һәм Аллаһы Тәғәлә бар тереклекте яратҡан, шул иҫәптән - кешене лә. Иң тәүҙә уны юҡтан бар итеп тә, аҙаҡ миллион-миллиард молекулаларға тарҡалған кешене Аллаһы Тәғәлә ҡабаттан йыя алмаймы ни? Әлбиттә, йыя ала.\nАллаһы Тәғәләнең тәҡдиренә, йәғни яҙмышҡа ышаныуҮҙгәртергә\nТәҡдиргә (яҙмышҡа) ышанмаған кеше мосолман булып һаналмаҫ. Тәҡдир - Аллаһы Тәғәләнең бөтөн барлыҡ нәмә өсөн алдан әҙерләгән яҙмышы. Ҡөрьәндә лә, Сөннәттә лә тәҡдиргә ышаныу кәрәклеге тураһында күп әйтелгән. Мәҫәлән, Аллаһы Тәғәлә шулай ти: «Беҙ һәр нәмәне тәҡдир менән барлыҡҡа килтерҙек». Шулай уҡ: «Аллаһтың бойороғо тәҡдир булды», йәғни, алдан билдәләнде. Шулай уҡ Ҡөрьәндә әйтелә: «Ниндәй генә бәлә-ҡаза килһә лә, ул тик Аллаһтың рөхсәте менән генә килә. Аллаһҡа иман килтергән кешенең күңелен Аллаһ тура юлға ебәрә. Ул бар нәмәне лә белә».\nБер көн Ғүмәр ибн Хаттабтың улы Абдуллаһҡа (Аллаһ уларҙан риза булһын) бер төркөм кешеләр тураһында һөйләнеләр. Ул кешеләр белем арттырырға теләп Ҡөрьән уҡыйҙар икән, ләкин тәҡдиргә ышанмайҙар, яҙмыш юҡ, тиҙәр. Былар тураһында Абдуллаһ ибн Ғүмәр шулай ти: «Уларҙы осратһаң, әйт: «Ғүмәр улы Абдуллаһ ант итә: әгәр улар Өхөд тауы ҡәҙәр алтын сарыф итһәләр ҙә, әммә тәҡдиргә ышанмаған булһалар, Аллаһ уларҙың бер эшен дә ҡабул итмәйәсәк».\nТәҡдиргә (яҙмышҡа) ышаныу бер нисә төшөнсәнән барлыҡҡа килә:\nБеренсенән, Аллаһы Тәғәләнең белеме бар нәмәне лә солғап алған. Аллаһы Тәғәлә белмәгән бер нәмә лә юҡ. Аллаһы Тәғәлә бөтә нәмә тураһында ла уларҙың бөтә нескәлектәренә тиклем белә. Һәм Аллаһы Тәғәлә ошо белгән нәмәләрен билдәле урынға яҙып ҡуйған, был урын «Һаҡлаулы таҡта» («Әл-ләүхүл-мәхфүз») тип атала. Мәҫәлән, минең ошо дәрестәрҙе яҙып ултырыуым, һеҙҙең уҡып ултырыуығыҙ - былар шул таҡтаға алдан уҡ яҙылған булған, тимәк. Һеҙҙең кисә нимә ашағанығыҙ, иртәгә һеҙҙең менән нимә буласаҡ - былар ҙа шунда яҙылып ҡуйылған, былар барыһы ла Аллаһҡа күптән билдәле.\nИкенсенән, бөтөн булған нәмә фәҡәт Аллаһы Тәғәләнең әмере менән генә була. Бер нәмә лә Аллаһы Тәғәләнең ихтыярынан тыш булмай. Бер япраҡ та, Аллаһтың әмере булмайынса, ағастан өҙөлөп төшмәй. Аллаһы Тәғәлә Ҡөрьәндә әйтә: «Аллаһтың күктәрҙә һәм ерҙә булған нәмәләрҙе белгәнен һин белмәйһеңме ни? Ысынлап, улар барыһы ла китапҡа (йәғни, Һаҡлаулы таҡтаға) яҙылып ҡуйылған. Ысынлап, был Аллаһҡа бик еңел». Беҙ бер ҡасан да, Аллаһ теләмәгән нәмә булды, тип әйтергә тейеш түгелбеҙ (бынан Аллаһ Үҙе һаҡлаһын!). Кемделер үлтерҙеләрме, кемдер үлдеме, нимәлер урландымы, кемдер ауырып киттеме - былар барыһы ла Аллаһы Тәғәлә ҡушыуы буйынса, Уның ирке, Уның ихтыяры менән. Ләкин, шул уҡ ваҡытта, кешенең дә ихтыяры бар. Беҙ, тәҡдиргә һылтанып, кәрәкле нәмәләрҙе эшләмәй ултырырға тейеш түгелбеҙ. Улай иткән кешеләр, тимәк, динде дөрөҫ аңламай. Мәҫәлән, мин ниндәйҙер насарлыҡ эшләйем икән, «Миңә был яҙылған» тип, тәҡдиргә һылтанып ултырыуым ярамай. Был шайтан беҙҙе шулай алдай. Беҙ бит тәҡдиребеҙгә нимә яҙылғанын белмәйбеҙ, тимәк, бер нәмәгә ҡарамай, яҡшы эштәр эшләргә, хәлебеҙҙе яҡшыртырға ынтылырға тейешбеҙ. Тәҡдир - ул Аллаһы Тәғәләнең сере, һәм беҙгә уны аңларға тырышып, төпкә ҡаҙынырға ярамай (был турала Мөхәммәт Пәйғәмбәр ғаләйһиссәләм ҡаты киҫәткән). Беҙгә тейешле нәмә - ул тырышыу, ә ҡалғанын Аллаһ бирә.\nЭйе, Аллаһы Тәғәләгә барыһы ла билдәле, һәм барыһы ла яҙылып ҡуйылған. Ләкин был, кешене нимәгәлер көсләү, тигәнде аңлатмай. Хаҡ хәлифә Ғүмәр ибн Хаттаб (Аллаһ унан риза булһын) тураһында шундай бер хикәйә һөйләнелә. Ул бер мәл бер бурҙы тотоп алып килде һәм шәриғәт ҡушҡанса уның ҡулын киҫергә әмер итте. Был бур: «Эй хәлифә! Мин бит быны Аллаһтың тәҡдире менән эшләнем, минең урлауым - ул Аллаһтың ҡушыуы», - тип аҡланырға тырышты. Ғүмәр хәлифә уға шулай тине: «Һин Аллаһ тәҡдире менән урлағанһың икән, мин һинең ҡулыңды Аллаһ тәҡдире менән киҫәсәкмен». Уйлана белгәндәр был хикәйәнән, әлбиттә, ғибрәт алыр.\nАллаһы Тәғәлә беҙгә нимә ҡушҡан, беҙ, бер нәмәгә лә һылтанмайынса, шуларҙы эшләргә ынтылырға тейешбеҙ: намаҙ уҡырға, ураҙа тоторға, төрлө яҡшы ғәмәлдәр ҡылырға, харамдан тыйылырға. Ә'тәҡдир - ул Аллаһтың сере. Бер ғалим әйткән: «Мин тәҡдир (яҙмыш) тураһында күп уйланым һәм шуны аңланым: уның турала күберәк һөйләгән кеше уны, тәҡдирҙе, әҙерәк аңлай, ә уның турала әҙерәк һөйләгән кеше уны яҡшыраҡ аңлай».\nШулай итеп, беҙ имандың алты рөкөнөн үттек. Беренсеһе - Аллаһы Тәғәләгә ышаныу, икенсеһе - Уның фәрештәләренә, өсөнсөһө - Уның китаптарына, дүртенсеһе - Пәйғәмбәрҙәренә, бишенсеһе - Ҡиәмәт көнө буласағына, һәм алтынсыһы - Аллаһы Тәғәләнең тәҡдиренә, йәғни яҙмышҡа. Ошо алты шартты беҙ яттан белергә тейешбеҙ һәм быларҙың береһен дә инҡар итергә тейеш түгелбеҙ.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Иман_шарттары&oldid=758084 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 11 ноябрь 2017 в 08:37


Насар һүҙҙе ҡабатлама » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Иман » Насар һүҙҙе ҡабатлама\nНасар һүҙҙе ҡабатлама 08.12.2017 // Иман\n– Иман йорттарында, киң мәғлүмәт сараларында күбеһенсә гел тормоштоң яҡшы яғы хаҡында һөйләргә тырышалар. Әйтерһең, донъяла кире күренештәр аҙ. Ни бар – шуны күрһәтергә кәрәкмәйме ни, Нурмөхәмәт хәҙрәт?\nБашҡортостан мосолмандарының Диниә назараты рәйесе мөфтөй Нурмөхәмәт хәҙрәт НИҒМӘТУЛЛИН:\nНиҙер әйтерҙән алда уның буласаҡ эҙемтәһе хаҡында уйларға кәрәк тигән аҡыл һалынған халҡыбыҙ күңеленә. Телдең тештәр артында урынлашыу хикмәтен дә беләбеҙ: ул ирекле рәүештә торған булһа, баш уйлап өлгөрмәҫтән, әллә нимә һөйләп бөтөр ине. “Ауыҙыңды үлсәп ас” тип юҡҡа ғына әйтмәйҙәр.\nОшоға бәйле хәҙистәрҙең береһен йәнә хәтергә төшөрәйек. “Һүҙегеҙҙе уйлап һөйләгеҙ”, – тип белдергән бер мәл пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт ғәләйһис-сәләм йыйылған халыҡҡа. Йәмәғәт аптырап ҡалған: “Йә, Рәсүлуллаһ, бының өсөн дә яуап бирәбеҙме ни?” Пәйғәмбәребеҙ: “Әҙәм балаһын йәһәннәмгә йөҙтүбән оҙатҡан нәмә шул тел бит”, – тип яуаплаған.\n“Аллаһ Тәғәлә буш һүҙ менән ваҡыт үткәргәнде яратмай”, – тигән Мөхәммәт ғәләйһис-сәләм икенсе бер хәҙисендә. Һөйләнгән һәр хәбәр тормош, йәмғиәт өсөн файҙалы, фәһемле булырға тейеш. Өҫтәүенә, хәҙистәрҙә әйтелгәнсә, мосолманға күркәм итеп һүҙ атыу, иғтибар менән тыңлай белеү ҙә зарур. “Мосолмандың теленән дә, ҡулынан да, ғәмәлдәренән дә һис кем зыян күрмәҫкә тейеш”, — тип өйрәтә динебеҙ. Ялған, буш һүҙ һөйләү, ошо ғәмәл аша кемделер кәмһетеү иһә – ҙур гонаһ.\nОшо йәһәттән әлеге һорауға килгәндә, иман йорттары, киң мәғлүмәт саралары йәмғиәт, халыҡ алдында ҙур яуаплылыҡ тота. Уларҙан әҙәм балаһы тик яҡтылыҡ, киләсәккә өмөт-ышаныс, дәрт-дарман алырға тейеш. Мәсетте миҫалға килтерәйек. Уға, мәҫәлән, йома намаҙы һайын һәр кем имамдан файҙалы мәғлүмәт, яҡшы һүҙ ишетергә теләп килә. Тимәк, сығыш яһаусы хөтбә һөйләүгә ҙур яуаплылыҡ менән ҡарарға тейеш. Халыҡты нимә ҡыҙыҡһындыра? Ниҙәр борсой? Мәсеттән һорауҙарына яуап табып сығырмы улар? Һөйләгәнде ҡабул итерҙәрме? Ышаныстарын аҡлай алырһыңмы? Үҙенә ошондай бихисап һорау бирергә бурыслы имам. Халыҡ өсөн Аллаһ алдында яуаплылыҡ тота ул. Шуға ла һәр һүҙҙе уйлап әйтергә, күңелде үҫтерергә тейеш.\nИмам хөтбәгә әҙерлек менән килә икән, һөйләгәндәре ҡәрҙәштәребеҙҙең күңеленә ныҡлы тәьҫир итеп, тәрән уйылып ҡаласаҡ. Бурысын еңел-елпе атҡарғандың сығышы иһә тотош мәхәлләнең рухи-әхлаҡи торошона кире йоғонто яһауы ихтимал. Һүҙ юҡ, хөтбәгә әҙерләнеү еңел эш түгел. Был ғәмәлде атҡарғанда имамдар, айырыуса йәштәр, төрлө ауырлыҡ менән осраша. Һөйләгәндәрең, әлбиттә ки, заман талаптарына тура килергә, көнүҙәк мәсьәләләргә, бурыстарға ярашлы булырға тейеш. Мәҫәлән, диндәге фанатизмдың, сиктән ашып китеүҙең хәүефлелеге, һәр яҡлап зыяны тураһында гел әйтеп торорға кәрәк. Әммә был хаҡта ҡыҙып, ярһып түгел, ә тыныс аңлатыу мөһим. Әрләү, тупаҫлыҡ, кәмһетеү Исламға бөтөнләй ят. Аҡылға таянып, төптән уйлап, күңелдең иң тәрәндәге ҡылдарын тирбәтеп ебәрерлек итеп әйтә белеү зарур. Кире күренештәрҙе, хәл-ваҡиғаларҙы туранан-тура бәйән итмәйенсә, төптән төшөндөрөргә кәрәк. Насар төшөнсәләрҙе, һүҙҙәрҙе гел ҡабатлап торһаң, уларҙың тамыр йәйеп китеү ихтималлығы ла бар бит. Шуға ла, хөрмәтле ҡәрҙәштәр, һүҙ менән бик иғтибарлы булыу зарур. Уларҙың яҡшыларын күберәк әйтһәк, насарҙары күмелеп ҡалыр, хатта ки юҡҡа сығыр. Кеше күңеле бит игенлек кеүек. Унда изгелек орлоҡтары сәсергә тырышыу мөһим. Был, әлбиттә ки, иман йорттарының, киң мәғлүмәт сараларының эшмәкәрлегенә генә түгел, барлыҡ кешелеккә ҡағыла.\nТормоштоң матурлығын күреп, яҡтылыҡ өләшеп йәшәйек, хөрмәтле ҡәрҙәштәр. Күңелде ҡырырлыҡ мәғлүмәттәрҙән, яман һүҙҙәрҙән ары торайыҡ, бер-беребеҙҙең йөрәген яраламайыҡ, барыр юлына соҡор ҡаҙмайыҡ. Яҡтылыҡҡа күмәкләп ынтылһаҡ, иншаллаһ, маҡсаттарыбыҙға өлгәшербеҙ. Әс-сәләмү-ғәләйкүм үә рәхмәтул-лаһи үә бәрәкәтүһ! Амин.\nАвтор: Дилбәр ИШМОРАТОВА.\nТотош уҡырға 222\nТотош уҡырға 333\nТотош уҡырға 853\nТотош уҡырға 460\nТотош уҡырға 536\nТотош уҡырға 404\nТотош уҡырға 327\nТотош уҡырға 597


Донъя ғәҙел түгел Ниңә Сөнки ул кешеләрҙең хыялдарын емерә, һуңынан вайымһыҙ ғына уларҙың ғазапланыуын күҙәтә Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театрының баш режиссеры Мөсәлим Ҡолбаев драматург Александр Островскийға эйәреп, тормошта барыһы ла күпкә ҡатмарлыраҡ\nтип иҫәпләй. 17 - 19 мартта ҡуйылған Островскийҙың "Табышлы\nурын" пьесаһының заманға тап килеүенә булыуына шикләнмәй ул . Донъяны ниндәй итеп күрергә теләйһең, ул шундай, һәм әгәр ҙә ҡиммәттәрҙең аҫты - өҫкә әйләнгән икән, был үҙебеҙҙең ғәй еп.\n- Островскийҙы бөгөнгө көндөң йәш драматургы булараҡ ҡабу л итергә мөмкин - ул бик дөрөҫ һәм беҙҙең йәшәйешкә тап килг ән әйберҙәр тураһында һөйләй, - тип аңлата Мөсәлим Ҡолбаев. - Уның әҫәрҙәре авторҙың тормошто яҡшы белеүе тураһында һөйләй, белеме бөгөнгө буталсыҡ заманда беҙҙең өсөн бик кәрә к. Шуға күрә беҙҙең спектаклдә билдәле ваҡыт һәм хәрәкәт ите ү\nурыны юҡ. Островский уҡыусыны 19 быуат аҙағындағы Рәсәйгә күсерә, әммә был тарих ер шарының һәр бер нөктәһендә булыуы мөмкин.\nПремьеранан һуң тамашасылар театрҙан тәрән уйланыуҙарға\nкүмелеп сыҡты. Ысынлап та, нимә һуң ул бәхет Ниңә байҙар ҙ а, ярлылар ҙа бәхетле түгел Һәр ваҡыт нимәлер борсой, тынғы лыҡ бирмәй. "Табышлы урын" артынан ҡыуып, кеше ғорурлығын, иркен, шәхси инаныуҙарын, үҙен юғалта, уның урынына етәксе\nилтифатына һәм "яҡшы эш хаҡына" эйә була. Бик күптәр шулай йәшәй. Һәм һәр ваҡыт бер "мәғәнәһеҙе" табыла...\nИкенсе һүҙҙәр менән әйткәндә, был тарих идеалистик һәм идеологик рухтағы йәш кешенең күп тә түгел, аҙ ҙа түгел - донъяны үҙгәртергә ҡарар итеүе тураһында бәйән итә. Василий Жадов ( Игорь Панов) изгелеккә, ғәҙеллеккә, мөнәсәбәттәр гармонияһына ышана. Яңғыҙы системаға ҡаршы тора алыуына, улай ғына ла түгел - бысраҡлыҡҡа батҡан йәмғиәткә "насарлыҡ уйламаған намыҫ һәм күңел тыныслығының" барлыҡ матди уңайлылыҡтарға ҡарағанда ла мөһимерәк булыуын үҙ өлгөһөндә күрһәтергә һәләтле булыуына инана. Һәм шунда уҡ уның эргәһендә "кеше рәтенә сығыр өсөн" етәкселек алдында юхаланыусы, "ер ашарға һәм аяҡ эҙҙәрен үбергә" әҙер йәш чиновник Белогубов ( А. Шрайнер) пәйҙә була. Һәм әҫәрҙең аҙағы нисек тамамлана һуң Наҙан булыуына ҡарамаҫтан, Белогубов теләгенә ирешә, ә Жадов төпкә китә. Романтик кәйефтәге йәш кеше өс урында эшләй, әммә аҡсаһын ашауҙан арттыра алмай. Тағы килеп ҡатыны (Светлана Бронникова) яңы эшләпә, матур кейемдәр талап итә, илай һәм иренән китеү менә н янай. Мөхәббәт көнкүреш һынауҙарына сыҙамай... Аҡса етмәүе\nһәм уны табырға тырышыу уңышһыҙлыҡтарынан яфаланған\nЖадов, ниһайәт, үҙ инаныуҙарынан баш тарта һәм ағаһына (БР атҡаҙанған артисы Марат Сәйфуллин) барып баш эйә. Әммә һ уң инде, ағай кеше үҙе бөлгөнлөккә төшкән һәм ҡустыһына бер нисек тә ярҙам итә алмай.\nМөсәлим Ҡолбаев Островскийҙың барыһын да, шул иҫәптән\nбеҙҙең геройҙы ла аяҡ аҫтына һалып тапаусы һәләкәтле, аҡылһыҙ донъя тураһында яҙыуы хаҡында һөйләй. Был әҙәбиәттең ябай хикәйәләү сиктәренән сығып ысынбарлыҡтағы\nтормошҡа әйләнеү мәле. Режиссер әйтеүенсә, пьеса быуат ярым\nваҡыттан һуң да унда һәр кем үҙен таный алыуы һәм дөрөҫ йәшәүе - йәшәмәүе хаҡында уйланырға мөмкинселек биреүе менән яҡшы.\nӘммә хикәйәләүҙең пессимистик рухта яҙылыуына ҡарамаҫтан,\nҠолбаевтың спектакендә өмөт йәшәй. Эйе, геройҙар бар әле. Эйе, кешеләрҙең төрлөһө бар, әлбиттә. Әммә улар урынына башҡалар киләсәк. Улар бәлки көслөрәк булыр. Һәм киләсәкте л ә улар төҙөйәсәк.\nОшо урында тамашасының ҡарашы пьеса биттәре буйлап геройҙар артынан йүгереп үтеүсе бәләкәй малайға төшә. Юҡҡа ғына Жадов үҙенең әхлаҡи түбәнселеккә төшөүенән һуң уға: " Исмаһам һин ысын кеше булып үҫ!" - тип әйтмәй бит.


Айыҡлыҡтың аныҡ эштәре\n6 Ноябрь 2020, 17:57\nАуылдар халҡын айыҡ һәм сәләмәт тормошҡа йәлеп итеү, йәш быуынды традицияларға ярашлы дөрөҫ тәрбиәләү һәм эскелек, тәмәке тартыу, наркотиктар тәьҫиренән һаҡлау маҡсаты менән ойошторолған республика конкурсында Иҙел башы ауылдары ла күпләп ҡатнаша. Киләсәккә ынтылып, заманса йәшәргә, халыҡтың аң-кимәлен үҫтереүгә, рухын нығытыуға булышлыҡ итеүсе сарала ҡатнашырға теләк белдереүселәрҙең береһе - Егәҙе ауыл хакимиәтенә ҡараған Өмөтбай ауылы.\n“Айыҡ ауыл - 2020” республика конкурсында ҡатнашырға теләк белдереү өмөтбайҙар өсөн күптән көтөлгән яңыртыу эштәре өсөн этәргес көскә әйләнгән. Конкурс сиктәрендә үткән “Сәләмәт тәндә - сәләмәт рух” велоуҙышы, уҡ атыу ярышы, “Йәшел Башҡортостан” проекты сиктәрендә Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтай депутаты Зәки Әлибаев, ауыл халҡы менән берлектә ағас ултыртыу, милли йолалар кеүек мәҙәни, спорт сараларынан, өмәләрҙән тыш, ауыл, уның тирә-яғын төҙөкләндереү эштәре лә дауам итә. Өмөтбай ауылы күҙгә күренеп үҙгәрә, күркәмләнә, төҙөкләндерелә. Ҡунаҡ аҙ ултырыр, күп һынар, тигәндәй атҡарылған эштәрҙең дә отчет өсөн генә булмауына инанаһың.\n2001 йылда өмөтбайҙар үҙ көстәре менән төҙөкләндергән ауыл зыяраты кәртәһе лә йылдар үтеү менән эшлектән сыға. Ауыл зыяраты кәртәһен яңыртыу мәсьәләһен “Реаль эштәр” программаһы ярҙамында хәл иткән улар. “Берҙәм Рәсәй” сәйәси партияһы проекты буйынса ауыл зыяратын кәртәләү эштәре тамамланған тиерлек. Ауылдаштар күмәк көс менән 260 метрлыҡ участканы ремонтлап, уны евроштакетниктан кәртәләп тә ҡуйҙы. Бынан тыш унда өмәләр ҙә йыш үткәрелә.\nКүптән түгел Егәҙе-Өмөтбай юлындағы Егәҙе һәм Тары йылғалары аша автомобиль күперҙәрендә капиталь ремонт эштәре тамамланды. Күперҙәрҙе тендерҙа еңгән ике предприятие эшләне. Төҙөкләндереү мәлендә ауыл халҡы ваҡытлыса булдырылған күперҙәр аша сығып йөрөнө. Ниһайәт, ремонт эштәре тамамланды, өмөтбайҙар хәҙер яңы күперҙәр аша үтеп йөрөй. Ошо көндәрҙә Егәҙе ауыл хакимиәте тракторға тағылмалы цистерналы булды. Цистерна, тәү сиратта, янғын частарынан алыҫ урынлашҡан ауылдарға тәғәйенләнгән. Техника төбәктең янғын-ҡотҡарыу көстәрен үҫтереү стратегияһын тормошҡа ашырыу сиктәрендә республика ҡаҙнаһы иҫәбенә һатып алынды. Тағылмалы цистернаға килгәндә, унда 4 кубометр һыу һыя. Башлыса ауыл хужалығы объекттарында, производство ҡеүәттәрендә, йорттарҙа янғынды һүндереүҙә ҡулланыла. Цистернаны көнкүреш ихтыяждары өсөн һыу ташыу, объекттарҙы санитар эшкәртеү йәһәтенән дә ҡулланырға була. Егәҙелә бындай янғын цистернаһы булғанлыҡтан, яңыһын Өмөтбайҙа файҙаланыу планлаштырылған.\n“Айыҡ ауыл - 2020” республика конкурсының ойоштороу комитеты һәм Өмөтбай ауылы активистары - Булат Яныбаев, Ришат Мөхәмәтвәлиев, Винира һәм Радик Яныбаевтар Әхәт Сәғитовҡа ла ҙур ярҙам күрһәттеләр. Улар бала саҡтан сәләмәтлеге сикле ауылдаштарына һыу йыйыу скважинаһы быраулауҙа ярҙам күрһәтте. Өмөтбай Мазар йылғаһы буйында урынлашыуына, шишмәләр һәм ҡойолар булыуға ҡарамаҫтан, Әхәт Сәғитовҡа һыу ташыу ҡыйынлыҡтар тыуҙыра ине. Хәҙер сәләмәтлеге буйынса мөмкинлеге сикләнгән ауылдаштары активистар булдырған мөмкинлектәр менән рәхәтләнеп файҙалана ала. Бынан тыш, ойоштороу комитеты ауылдаштарына янғын иҫкәртеү ҡорамалын ҡуйырға ҡарар итте. Ҡорамалдар ошо көндәрҙә һәр йортҡа урынлаштырыласаҡ.\nӨмөтбайҙар йолаларҙы тергеҙеп, ауылдаштары - Фәнис Сәғәҙәтовҡа йорт һалыуҙа ярҙамлаша. Күмәк көс менән буласаҡ йорттоң нигеҙе һалынған да инде. Оҙаҡламай иҫкеһе янына яңы йорт ҡалҡып сығыр, ауылдаштар күмәкләп өй туйлар.