Учалы ҡалаһының "Ирәмәл" спорт клубы тәрбиәләнеүселәре һынатманы\n18 Декабрь 2019, 13:55\nРязань ҡалаһында Халыҡ-ара һуғыш сәнғәте уйындары комитеты сиктәрендә (IMGC), каратэ WKC буйынса донъя кубогының команда ярыштарының II этабы үтте.\n14-15 декабрҙә Рязань ҡалаһында Халыҡ-ара һуғыш сәнғәте уйындары комитеты сиктәрендә (IMGC), каратэ WKC буйынса донъя кубогының команда ярыштарының II этабы үтте. Был ярышта Учалы ҡалаһының "Ирәмәл" спорт клубы тәрбиәләнеүселәре лә уңышлы ҡатнашты.\nДарина Хөсәйенова (9 йәш), Ринат Мостафин (14 йәш) - алтын миҙалға; Рамаҙан Кәлимов (7 йәш), Ринат Һабанбаев (тренер, клуб директоры) - көмөш миҙалға; Милена Сафина (5 йәш), Дарья Медведева (13 йәш), Рената Һабанбаева (13 йәш), Оскар Һабанбаев (13 йәш), Рөстәм Ҡарасурин (тренер) - бронза миҙалдарына лайыҡ булдылар.\nКөсөргәнешле ярыштарҙа Учалы балалары үҙҙәрен һынатманы. Ҡотлайбыҙ! Ошо ярышҡа балаларҙы әҙерләп алып барған клуб тренеры Рәмил Хөсәйеновҡа, Рөстәм Ҡарасуринға, Руслан Әхмәҙиевҡа һәм клуб директоры Ринат Һабанбаевҡа оло рәхмәтебеҙҙе белдерәбеҙ.\nРадим Кәлимов, Учалы ҡалаһы.


“Ҡыҙыҡ менән мәҙәктәр”гә - 25 йәш!\nАфиша ⇒ “Ҡыҙыҡ менән мәҙәктәр”гә - 25 йәш!\n17.11.2015 / Большой зал\nҠыҙыҡ менән мәҙәктәр” эстрада театрының юбилей концерты\nВәлит Илембәтов, Хәмит Тләмов, Фаяз Йәнтүрин, Зөлфир Басыров, Ғәлиә Тимербулатова, Зөлфиә Әхмәтова\nЦена : 100 - 500 һум\n“Ҡыҙыҡ менән мәҙәктәр” эстрада театры бына 25 йыл рәттән тамашасыларға күңелле ял сәғәттәре бүләк итә. Төркөмдө ойоштороусы һәм уның етәксеһе Ҡыҙыҡ Ҡотлоәхмәтович исеме менән дә билдәле булған - Вәлит Илембәтов. “Ҡыҙыҡ менән мәҙәктәр”ҙең концерттары спектаклдәрҙән алынған өҙөктәр, үтә ҡыҙыҡлы, мәҙәкле һәм ҡыҙғаныслы күренештәр, эс ҡатырғыс пародиялар, интермедияларҙан тора. Ф.Бүләковтың “Өс мушкетер һәм ҡарт Ғәли” тигән спектакленән күмәк күренеш, “Мал врачы”, “Игеҙәктәр”, “Өс таған”, “Әбейҙәр”, “Зәңгәр шәлле Ғәлиәбаныу”, “Еҙнәкәй… Һанай китһәң уларҙың исемлеге икһеҙ-сикһеҙ!\n“Ҡыҙыҡ менән мәҙәктәр”ҙең тәүге солистары- Ҡыҙыҡ ролен башҡарған Вәлит Илембәтов һәм Мәҙәкте уйнаған Фәрүәз Мөхәмәтшин. Был дуэт заманында бик популяр һанала. Улар сәхнәнән генә түгел, “зәңгәр экран”дарҙан да халыҡ күңелен күтәрә. Һуңынан Мәҙәк алмашына. Уны С.Ҡусҡарбаев, Т.Әхмәтйәновтар уйнай. В.Илембәтов, Ф.Мөхәмәтшин һәм С.Ҡусҡарбаевтар бергә тупланып, “Бер ҡыҙыҡҡа- ике Мәҙәк” булып та йөрөй. Ә 2002 йылда мәҙәктәр хатта дүртәү булып китә, һәм төркөм “Бер Ҡыҙыҡҡа-дүрт мәҙәк” тип атала башлай. 2004 йылда, мәҙәктәр һигеҙгә еткәс, уға “Ҡыҙыҡ менән мәҙәктәр” тигән исем ҡушыла. Бөгөнгө көндә Зөлфиә Әхмәтова, Ғәлиә Тимербулатова, Фаяз Йәнтүрин, Хәмит Тләмов тамашасы күңелен күтәрә, кешелек кәмселектәрен аса, уларҙан әсе көлә.\n“Ҡыҙыҡ менән мәҙәктәр” йыл һайын тамашасыларҙы яңы программа менән ҡыуандырып тора. Һуңғы йылдарҙа ғына “Алға табан артҡа барғанда”, “Зәңгәр шәлле Ғәлиәбаныу” кеүек ҡыҙыҡлы программалар ҡуйылды. Һәр тамашала артистар йәмғиәтебеҙҙәге етешһеҙлектәрҙе фашлай, кеше мөнәсәбәттәрен сатира һәм юмор аша уңышлы күрһәтә.\nУйын-көлкөгә, ҡыҙыҡ-мәҙәккә бай тамашаға рәхим итегеҙ, дуҫтар!\nЦена : 100 - 500 һум /Заказ билетов: +7(347) 250 77 42


Австрияның PALFINGER концерны Ишембайҙа кран-манипуляторҙар эшләй башлай // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nАвстрияның PALFINGER концерны Ишембайҙа кран-манипуляторҙар эшләй башлай\n13:14, 21 июля 2015 Иҡтисад\nФото: концерндың матбуғат хеҙмәте\nӨФӨ, 2015 йыл, 21 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.\nИшембайҙа сит ил инвесторы ҡатнашлығында кран-манипуляторҙар эшләү киңәйтелде. Австрияның PALFINGER концернына ингән «Инман» ябыҡ акционерҙар йәмғиәтенең яңы етештереү майҙансығын төҙөү 2013 йылда башланды. 23 июлдә ул рәсми рәүештә сафҡа индереләсәк. Был — республика Хөкүмәте булышлығында тормошҡа ашырылыусы Башҡортостандың өҫтөнлөклө инвестиция проекттарының береһе.\n«Инман» ябыҡ акционерҙар йәмғиәтенең етештереү майҙаны 10 мең квадрат метрға арттырылды һәм хәҙер 14 мең «квадрат» тәшкил итә, тип хәбәр иттеләр концерн вәкиллегенән. Яңы корпус өсөн заманса ҡорамалдар һатып алынған. Австрия концерны Европа стандарттарына тап килгән яңы ҡеүәттәр булдырыуға 14 миллион евронан ашыу инвестиция һалған. Ошо етештереү участкаһын файҙалана башлау менән «Инман» йылына ике меңгә яҡын кран сығара башлаясаҡ.\n«Башинформ» агентлығына «Инман» ябыҡ акционерҙар йәмғиәте генераль директорының стратегия, проекттар һәм инвестициялар буйынса урынбаҫары Николай Шмидт һөйләүенсә, төбәк властары инвесторға һәр яҡлап ярҙам күрһәткән. «Республика Хөкүмәте проектҡа булышлыҡ итеү маҡсатынан махсус комиссия булдырҙы, куратор тәғәйенләнде, — тип хәбәр итте Николай Шмидт. — Етештереүҙе энергия менән тәьмин итеү мәсьәләһе лә тиҙ хәл ителде. Килемгә һәм милеккә һалым буйынса ташламалар бирелде».\nИнвестиция проекты етештереү майҙансығын йәнә туғыҙ мең квадрат метрға арттырып, 2017 йылға тиклем икенсе сиратты төҙөүҙе күҙаллай ине. Әммә әлегә был мәсьәлә кисектерелде. Николай Шмидт һүҙҙәренсә, төҙөлөштө теләһә ниндәй мәлдә башларға мөмкин, барыһы ла баҙарҙағы хәлгә бәйле.\nКран-манипуляторҙар йыйыуҙан тыш, PALFINGER Башҡортостан биләмәһендә гидроцилиндрҙар эшләй. «Концерндың Рәсәйҙәге бөтә предприятиелары өсөн импортты алмаштырыу темаһы бик мөһим. Нефтекама проекты күтәреү-тейәү ҡоролмаһын яһағанда етештереү урынын арттырырға мөмкинлек бирә», — тип хәбәр итте Николай Шмидт.\nТеги: сәнәғәт,машиналар эшләү,инвестициялар


Мәләүез данын күтәреп\n18 Декабрь 2020, 19:40\nИжад күгендә яҡты йондоҙ ҡабынды. Самир Латипов Мәләүез намыҫын лайыҡлы яҡланы.\nКескәй генә саҡтан ижади һәләтле Самир моңло итеп йырлай ҙа, өҙҙөрөп бейей ҙә, ҡурайҙа ла йөрәктәргә үтеп инерлек итеп уйнай. Йәше бәләкәй булыуға ҡарамаҫтан, уҡыуҙан буш ваҡытының һәр минутын файҙалы үткәрергә күнеккән. Милли рухлы ысын башҡорт балаһы булараҡ “Урал батыр” эпосын да яттан белә.\nБыйыл февралдә “Сулпылар” йыр-моң конкурсы башланды. Һайлап алыу туры онлайн тәртиптә үтте. Барлығы 240-тан ашыу бала араһында беҙҙең 9-сы башҡорт гимназияһы уҡыусыһы Самир Латипов та ҡатнашты.\nМартта инде Башҡортостан юлдаш телевидениеһында конкурстың I турында "Салауат батыр" башҡорт халыҡ йыры менән сығыш яһап, жюри ағзаларын таң ҡалдырҙы. БАССР-ҙың халыҡ, Рәсәйҙең, Татарстандың атҡаҙанған артисы Нәзифә Ҡадирова: "Бәләкәс кенә булhа ла, башҡорт рухлы ир-егет, тауышы ла үҙенә генә хас, ысын батыр”, – тип маҡтаны.\nАртабан 60 ҡатнашыусының 23-ө генә үтте. Беҙҙең яҡташыбыҙ ҙа дәртләнеп киләһе һынауға әҙерләнде. Уның өсөн Лиана Бикбаева Гөлдәр Ҡыуатова hүҙҙәренә махсус көй яҙҙы. "Күрше ҡыҙы" йырына бейегән Риана Богданованы хореография буйынса Мәликә Кулиева, Эмиль Мәүлетҡолов әҙерләне.\nСамирҙың финалға сығыуы үҙе ҙур шатлыҡ ине. "Шыршы ҡупшы кейенгән" йырын вокал буйынса уҡытыусылары Резеда Хренова һәм Ләйсән Хисмәтуллинаның һөнәри оҫталығы ҡыҫҡа ваҡытта әҙерләү мөмкинлеге бирҙе. Риана Богданова, Арина Билалова өсөн бейеүҙе Зөмәрә Шәйәхмәтова ҡуйҙы. Бейеүсе ҡыҙҙарҙың ата-әсәләре лә ҙур ярҙам күрһәтте. “Улымдың ҡаҙаныштарына һөйөнәм, уның менән ғорурланам. Самирҙы конкурсҡа әҙерләүҙә ҡатнашҡандарға сикһеҙ рәхмәтлемен”, - ти уның әсәһе Ләйсән Мәргән ҡыҙы.\nЕте йәшлек кенә яҡташыбыҙ, Мәләүез районы данын лайыҡлы яҡлап, финалға сыҡҡан 13 ҡатнашыусы араһында призлы өсөнсө урынға лайыҡ булды. Мәртәбәле жюри, уға ҙур киләсәк юрап, сығышын юғары баһаланы. Афарин, Самир! Алда һине яңы үрҙәр, ҙур сәхнәләр көтә, тик уңыштар юлдаш булһын!


Киләһе йылдарҙа йүкә балы булырмы? | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n09 октября 2019 — 17:12\nНуриман районы умартасыларын тап ошо һорау борсой. Баҡтиһәң, йылдар дауамында урмансылар умартасылыҡ урынлашҡан ерҙә йүкә ағасын ҡырҡалар. Ағастар киҫелеү сәбәпле, бал ҡорттары быйыл йүкә балын ике тапҡырға кәмерәк биргән.\nНиколай Саханьков умартасылыҡ эше менән 25 йыл шөғөлләнә. Йүкә балын күптәр яратып ашай, ул тәмле, хуш еҫле һәм дауалау көсөнә эйә. Әммә алдағы йылдарҙа йүкә балы кәм тигәндә 7-8 тонналап сыҡһа, быйыл ул һиҙелерлек әҙәйҙе, тип зарлана умартасы. Киләсәк быуынға тап йүкә балы эләкмәҫ, тип ҡурҡа Николай Саханьков. Бындай мәсьәлә Нуриман районында йәшәүсе бер нисә умартасыны борсой. Асыҡланыуынса, умартасылыҡ урынлашҡан яҡта урмансылар инде бер-нисә йыл дауамында йүкә ағасын ҡырҡа.\nУрманда, ғәҙәттәгесә, техника, ә ерҙә ағас ҡырҡыу ҡорамалдары ята. Умартасылар менән берлектә беҙҙең ижади төркөмдө күргәс тә, эшселәр вагондарға ҡасты. Әлбиттә, улар бер кем менән дә һөйләшергә теләмәне.Бигерәк тә йәш ағастарҙың киҫелеүенә халыҡтың күңеле ҡырыла. Өҫтәүенә, киҫелеп ҡалған ботаҡтарҙы урмансылар ошо уҡ ерҙә ҡалдырып китә, тип зарлана умартсылар.Урындағы халыҡ һүҙҙәренсә, өс аҙна эсендә был урында ун гектар урманды ҡырҡып алғандар.\nКүренеүенсә, матур, йәш ағастар әҙер, улар тиҙҙән кәрәкле урындарына оҙатыласаҡтыр, күрәһең.Халыҡ кәрәкле инстанцияларға ла мөрәжәғәт итеп ҡарай, әммә был мәсьәлә һаман хәл ителмәй.Ағас ҡырҡыу биләмәһе умартасылыҡтан өс километр алыҫлыҡта урынлашырға тейеш. Бының өсөн умартасыларҙың ҡулдарында кәрәкле документтары булыуы мөһим. Башҡортостан урман хужалығы министрлығынан урманды законға ярашлы ҡырҡалар, тип белдерҙеләр.\nУрман хужалығы министрлығы билдәләүенсә, ағастар федераль ҡануниәт буйынса ҡырҡыла, шуға ла тап йүкәне киҫеүҙе туҡтатып булмай. Тороп ҡалған киҫәктәрҙе лә урмансылар көҙгөһөн яндырасаҡ, тип белдерҙеләр. Киләһе йылдарҙа йүкә балы булырмы, был һорау умартасылар ғына түгел, ә республика халҡы өсөн дә асыҡ ҡала.


Башҡортостан мәктәптәре иң яҡшылар исемлегендә | «Ашҡаҙар» радиоhы сайты\nБашҡортостан мәктәптәре иң яҡшылар исемлегендә\nБашҡортостандан белем биреү усаҡтары илдәге иң яҡшы 100 мәктәп исемлегенә эләкте. “Рәсәй бөгөн” мәғлүмәт агентлығы профилле йүнәлешле уҡыу йорттары рейтингын әҙерләгән. Өфөнән 153-сө лицей бер юлы дүрт номинация – математика, физика-математика, физика-химия һәм индустриаль-технология өлкәләрендә иң яҡшыһы булған. Республика инженер лицей-интернаты химия-биология һәм физика-химия, 93-сө гимназия математика һәм физика-математика йүнәлештәрендә алдынғылар исемлегендә. Баш ҡаланан 39-сы һәм 64-се гимназиялар оборона-спорт, Стәрлетамаҡтан 1-се гимназия шулай уҡ оборона-спорт һәм социаль-иҡтисад өлкәләрендә күрһәтелгән. Нефтекаманан 1-се лицей биология-география һәм социаль-иҡтисад, ә Өфөнән 21-се лицей индустриаль-технология йүнәлешендә топ-100 рейтингына ингән.


Ҡала урамдарындағы хәүефһеҙлек сараларына айырым иғтибар бирелә | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nҠала урамдарындағы хәүефһеҙлек сараларына айырым иғтибар бирелә\n31 мая 2017 — 16:01 ГТРК «Башкортостан»\nМәскәүҙәге дауыл эҙемтәләре коммуналь хужалыҡ һәм төҙөкләндереү хеҙмәткәрҙәрен көсөргәнешле эшкә тотонорға мәжбүр итә. Ҡала урамдарындағы хәүефһеҙлек сараларына айырым иғтибар бирелә.\nӨфөнөң Дим районында бөгөнгө иртәнән ағас ҡырҡыу эштәре әүҙем бара. Биләмәлә тиҫтә йыллыҡ бейек тирәктәр күп, дауыл осрағында уларҙан зыян күреү ихтималлығы арта. Шуға ла тәү сиратта йорттарға яҡын ағастар киҫелә. Фатир хужаларынан ағас тирәләй майҙандарҙа шәхси автомобилдәрен ҡалдырмау һорала. Ҡурҡыныс янаған ағас шәхси йорт биләмәһендә үҫә икән хужалар уны ҡырҡыуҙы һорап райондың коммуналь хужалыҡ һәм төҙөкләндереү идаралығы исеменә ғариза яҙа ала.\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Мәскәүҙә көслө дауыл һөҙөмтәһендә 16 кеше һәләк булып, 150 кеше йәрәхәтләнгәйне. Ел йорт ҡыйыҡтарын алып ырғытты, ағастарҙы йыҡты, 4 меңләп кеше утһыҙ тороп ҡалды.


Башҡортостанда гриппҡа ҡаршы вакцинациялау башланды | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nБашҡортостанда гриппҡа ҡаршы вакцинациялау башланды\n13 сентября 2016 — 15:53 ГТРК «Башкортостан»\nБашҡортостанда гриппҡа ҡаршы вакцинациялау башланды.\nБыйыл түләүһеҙ нигеҙҙә миллион ике йөҙ мең кешегә прививка яһау ҡаралған. Әле 900 мең вакцина дауаханаларға таратылған. Прививканың нимә икәнлеген һәр кем белә, әммә уны эшләтер алдынан ҡайһы берәүҙәрҙә шик тыуа. Луиза Ғәлләмова йыл һайын грипҡа ҡаршы прививка яһата. Быйыл да дауаханаларға вакцина килгәнен ишеткәс тә, табипҡа мөрәжәғәт иткән. Әлбиттә, вакцинация пациенттың үҙ теләге һәм ризалығы менән генә башҡарыла. Шулай уҡ, был процедура сәләмәтлек торошона ҡарап үткәрелә. Сөнки прививканан һуң, организмда антиматдәләр барлыҡҡа килә һәм кеше ике-өс көн ауырып ала. Ә ҡайһы берәүҙәр бөтөнләй һиҙмәй, еңел үткәрә. Быйыл республикала вакцинациялау түләүһеҙ нигеҙҙә миллион ике йөҙ мең кешегә яһала. Шуларҙың өс йөҙ меңе балалар, а ҡалғаны хәүеф төркөмөнә ингән өлкәндәр. Былтыр республика халҡының 28 процентына бушлай иммунлаштырыу үткәрелһә, быйыл күрһәткес артып, 30 процентҡа етергә тейеш. Әле 900 мең вакцина дауаханаларға таратылған. Башҡортостанда бер нисә йыл рәттән Рәсәйҙә етештерелгән вакцина ҡулланыла. Уның юғары йоғонтоло һәм хәүефһеҙ булыуын билдәләй табиптар. Хаҡы уртаса 200 һум.Вакциналар сентябрь башынан уҡ дарыуханаларҙа ирекле һатыуҙа бар. Һәр кем теләгән етештереүсенең продукцияһын һатып алып прививка яһата ала. Әлбиттә, бер генә дауалау йәки иҫкәртеү препараты ла сирҙән тулыһынса һаҡлай алмай. Әммә күп йыллыҡ тикшереүҙәр күрһәтеүенсә, прививка эшләткән кеше киҙеү эләктерһә лә, сирҙе еңел үткәрә, өҙлөгөүҙәр ҙә булмай. Тик йәмғиәттә һаман да быны аңлап бөтмәгән һәм вакцинациянан бөтөнләй баш тартҡандар ҙа осрай. Оноторға ярамай, вакцинация гриптың ауыр, хатта үлемгә килтергән ҡатмарлы формаларынан һаҡлай. Шуға күрә табиптар үҙегеҙҙең һәм яҡындарығыҙҙың сәләмәтлеген хәүеф аҫтына ҡуймай, иҫкәртеү прививкаларын ваҡытында яһатырға кәңәш итә.


99 йәшлек ветеран\nӨфө районы Нурлы ауылында йәшәүсе Шәйҙә Нурияздан ҡыҙы Кәбирова май башында үҙенең сираттағы тыуған көнөн туйланы. Һуғыш ауырлыҡтарын үҙ иңдәрендә татыған тыл һәм хеҙмәт ветераны тормош һынауҙарына бирешмәй, әле лә яҡындарына аҡыл һәм сабырлыҡ өлгөһө булып йәшәй. Ағинәйҙең шатлығын беҙҙең ижади төркөм дә уртаҡлашты.\nТуҡһан туғыҙ йәшен туйлаған Шәйҙә Нурияздан ҡыҙы теремеклеге, бөхтәлеге, егәрлеге менән бөтәһен дә таң ҡалдыра. Хәтере яҡшы, йорт эштәрендә лә әүҙемлек күрһәтә. Туғыҙ балаһының балаларына, утыҙ ейән-ейәнсәренә ул әле лә яҡты ҡояш кеүек нур сәсеп, матур кәңәштәр биреп йәшәй.\nТормош иптәшен Бөйөк Ватан һуғышына оҙатҡанда уның өҫтөндә өс балаһы менән ҡәйнәһе ҡала. Һыйырын һатып, бәләкәй генә мунса ҙурлығындағы йорт урынына яңыһын һатып ала. Һуғыш йылдарындағы ризыҡ наҡыҫлығы Шәйҙә Нурияздан ҡыҙына ла ауыр һынауҙар алып килә. Әммә ул тормош имтихандарын уңышлы үтә. Һуңғы һулышына тиклем оло йәштәге ҡәйнәһен тәрбиәләй. Иптәше ете йыл хеҙмәт иткәндән һуң ғына ғаиләһенә ҡайта.\nШәйҙә Нурияздан ҡыҙы туғыҙ балаға ғүмер биргән. Әлеге көндә уларҙың алтыһы иҫән. Дүртөйлө районы Әсән ауылы ҡыҙы бала-сағаларын да эшһөйәр, татыу итеп тәрбиәләй. Үҙе ғүмере буйы малсылыҡта эшләгән. Кохоздың алдынғы һарыҡ ҡараусыһы булараҡ тирә-яҡта абруй һәм хөрмәт ҡаҙанған. Илебеҙ өсөн хәл иткес ауыр йылдарҙа ул тырыш хеҙмәте менән тылда Бөйөк Еңеүҙе яҡынайтҡан. Иманлы, тырыш хеҙмәте менән сәмле тормош юлы үткән ағинәй һәр атҡан тыныс таңға, бөгөнгө муллыҡҡа шөкөр ҡылып бала-сағалары уртаһында ҡайнап ғүмер итә.


Әйтелмәй ҡалған һүҙ\n14 Октябрь 2020, 12:26\nХикәйәУяндым. Бармаҡ ҡыбырлатырға ла иренеп, күҙемде йомған көйө ятам. Ҡултыҡ аҫтым, түшем дымлы һымаҡ: күрәһең, төнөн тирләгәнмен. Кисәге шикелле башым һулҡылдап ауыртмай, тын юлдарым киңәйеп ҡалған кеүек. Бөтә тәнемдә рәхәт бер хәлһеҙлек, мамыҡтай еңеллек тоям. Күҙ алдымда өрһәң осоп китерҙәй оло ҡыҙыл шар сайҡалып торған төҫлө. Туҡта, әллә мине йомшаҡ сәңгелдәккә һалып бәүетәләрме?.. Ысынлап та шулай шикелле бит? Ана, әлеге ҡыҙыл шар сәңгелдәк бәүелгән ыңғайға тегеләй ҙә былай шыуыша.\nКарауат ыңғырашты. Кемдер тороп ултырҙы, иҫнәне, көрһөндө, сәсен шытырлатып тырнаны. Ер аҫтынан килгән һымаҡ ҡына тауыш ишетелде:\n– Арыу йоҡланыңмы, бабай?\n– Һәйбәт, ҡустым. Һеҙҙең рәхәтләнеп йоҡлағанға ихлас ҡыуанып яттым.\n– Нисек инде?..\n– Бына шулай, ҡустым. Ниңә аптырайһың?\n– Аптырамай һуң. Үҙегеҙ, һәйбәт, тиһегеҙ, ә үҙегеҙ... Тағы йоҡлай алманығыҙмы ни?\nИҫемде йыйғандай иттем: мин дауаханала бит әле. Былар Атаһулла ҡарт менән Ғаффаров һөйләшә. Атаһулла – һикһәндән үткән ҡарт – миңә ҡаршы койкала, Ғаффаров – ир уртаһы кеше – тәҙрә эргәһендәге урында. Атаһулла ҡартты бында айҙан артыҡ ята, тиҙәр, ә Ғаффаров минән бер аҙна элек ингән.\n– Минең был донъяла йәшәйһе көндәрем һанаулы ғына ҡалған инде, Ғаффаров ҡустым. Уны ниңә йоҡлап әрәм итергә? Көндөҙ яҡтыны, ҡояшты күреп ҡалайым тип ятам, ә төнөн ошо яҡты донъяла йәшәгән көндәремде барлайым.\nҮтә ҡартайһа ла, аҡылға теүәл, бик тәрән мәғәнәле итеп һөйләшә торған кеше. Мин быға кисә үк иғтибар иткәйнем.\n– Һеҙгә ял кәрәк, бабай. Туйғансы йоҡлаһағыҙ, яҡшыраҡ булыр ине.\n– Һәй, Ғаффаров ҡустым, уны кем белмәй. Бына мин үҙем ҡырҡ йылға яҡын ғүмеремде кешеләрҙе тыныс йоҡлатайым тип, ошоноң өсөн ҡулымдан килгән бөтә тырышлығымды һалып үткәрҙем. Табип икәнлегемде әйткәйнем шикелле бит? Дауалау – нимә тигән һүҙ ул? Кешеләрҙең тәненә, һәр ағзаһына һиллек, тыныслыҡ ҡайтарыу. Сөнки күңелең тынысмы, тәнеңдең бер ере лә борсолоу һиҙмәйме, эшең дә бара, тыныс та йоҡлайһың. Тик бына ҡайһы бер һау-сәләмәт кешеләрҙең уғата күп йоҡо һимертеүе, йоҡоно ғына ял тип иҫәпләүе һис тә дөрөҫ түгел.\n– Һуң, бабай, әле генә үҙең...\n– Ни әйтереңде аңлап торам. Дөрөҫ, табиптар, йоҡо – сәләмәтлектең нигеҙе, ти. Ләкин йоҡоноң ғүмерҙе ҡыҫҡарта торғаны ла була. Ана, минең улдың күршеһендә бер әҙәм йәшәй. Арыу ғына ерҙә эшләй, тиҙәр үҙен. Ул йоҡоһонан тороп ашай ҙа эшкә китә. Төш ваҡытында ҡайтып ашағас, бер сәғәт йоҡлай, кисен, бисәһе аш-һыу әҙерләгәнсе, йәнә бер тына серем итеп ала. Тамағын туйҙыра ла йәнә койкаһына ауа. Хатта мин уны эшендә лә йоҡлап ултырған һымаҡ күҙ алдына килтерәм.\nҒаффаров «пырх» итеп көлөп ебәрҙе.\n– Беҙҙең Һарунов кеүек икән.\n– Һаруновығыҙ кемдер, уныһы миңә ҡараңғы, ләкин мин һөйләгән әҙәм күрәләтә үҙ ғүмерен урлай. Кеше ғүмере нимә тигән һүҙ, ҡустым? Уның оҙонлоғо ни менән үлсәнә?\nҒаффаровты, күрәһең, был һорау аптыратты, нисек яуап бирергә белмәйенсә, ыҡ-мыҡ итте, ахырҙа:\n– Әлләсе... һеҙҙең заманда нисек булғандыр, беҙҙең осорҙа йыл менән үлсәйҙәр, – тине.\n– Шалишь, брат, – ышанысһыҙыраҡ бирелгән яуап, әйтерһең, ҡартты дәртләндереп ебәрҙе. Уның бығаса бер көйгә генә хәлһеҙерәк аҡҡан тауышы көрәйә төштө. – Ғүмерҙе йыл менән үлсәү – үҙ-үҙеңде алдау ғына ул. Йәғни ер оҙонлоғон аҙым менән самалаған, ләкин хужа унан күпме уңыш алырын белмәй.\n– Ниңә, бабай, ергә төшөп киттегеҙ әле? Кеше ғүмере нимә тигән һүҙ, уның оҙонлоғо ни менән үлсәнә, тип һүҙ башлағайнығыҙ бит.\n– Эйе шул. Бына мин үҙем, табип булараҡ, һәр саҡ ошо һорауға яуап эҙләнем.\n– Таптығыҙмы һуң яуапты, бабай?\n– Белмәйем. Әллә таптым, әллә юҡ. Әммә ғүмер, минеңсә, әҙәм ерҙә күпме файҙалы эш башҡарып китә ала – ана шул ул. Йоҡо йәшәү йылдарын оҙонайта, тик ғүмерҙе арттыра алмай, шуға ла йоҡоноң күберәген гүреңә ҡалдырыу хәйерле. Унда һиңә берәү ҙә ҡамасауламай, мәңге йоҡлайһың.\n– Ҡыҙыҡ... Аңлашыла ла, аңлап та еткермәйем.\n– Минең йәшкә еткәс, аңларһың әле, Ғаффаров ҡустым. Донъя тигәнең шулай ул, күп нәмәне һуңлабыраҡ, ваҡыты үткәсерәк аңлата. Ярар, билде яҙып, йөрөп әйләнәйем әле.\nКүҙем йомоҡ көйөнсә лә «күреп» ятам: Атаһулла ҡарт кәкреһенән койка башына элеп ҡуйған таяғын дыңғырлатып алды, туҡ-туҡ килеп, әкрен генә ишеккә ыңғайланы.\nЭйе, ғүмер тиген... Әллә ниндәй уйҙарға тарытырлыҡ һүҙҙәр һөйләне әле был ҡарт. Ниңәлер хәлһеҙлегемдән үҙем рәхәтлек тойғандай, артабан иҙрәп ятҡы килмәне, юрғанымды һирпеп асып ебәреп, етеҙ генә тороп ултырҙым. Тумбочкаһынан емеш компоты, алма, йомортҡалар алып маташҡан Ғаффаров миңә ялт итеп әйләнеп ҡараны.\n– Әллә шәбәйҙегеҙ ҙә?\n– Дарыуҙары ярҙам итте, күрәһең. Баш ауыртмай.\n– Әйҙәгеҙ ҡапҡыларға. Иртәнге тәһәрәтегеҙҙе алығыҙ ҙа...\nШуҡ һүҙле, алсаҡ кешегә оҡшай был Ғаффаров. Һис тә сирле һымаҡ тотмай үҙен. Табиптар уға, бүҫерең аҙып бара, ныҡлы дауаланыу кәрәк, тиҙәр. Ә ул, бәләкәй саҡта кендегемә – кәзә бәрәсе, өйләнгән көнөмдөң иртәгәһенә бисәм баҫҡан, шул этләй, тип мәрәкәләй. Иллә мәгәр ашау тигәнеңде бүҫә. Тегеһен ашарға ярамай, быныһы эсергә зарарлы, тиҙәр; ә ул, ашағандан бер кем дә үлмәй, ти ҙә тумбочкаһын асып, хәбәрен һөйләй-һөйләй, тәмләп-тәмләп тамаҡ туйҙырырға тотона.\nУл әле лә, бер ни ҡабаһым килмәүен әйткәс, аптырағандай итте, шунан етди төҫ менән үҙ кәңәшен бирҙе:\n– Эш ҡеүәте – аш, тиҙәр түгелме? Ә мин, сәләмәтлек ҡеүәте – аш, тип тә өҫтәр инем. Ашағы килмәһә лә ашарға кәрәк. Тиҙерәк шәбәйтә ул, Ғәлләм дуҫ. Үҙ башымдан үткән буйынса беләм. Ана, минең бисә, берәй ерҙә ныҡ ҡына һалып ҡайтып, иртәнсәк баш күтәрә алмай яттыммы, тәүҙә ике тәрилкә аш ашарға, биш сынаяҡ сәй эсергә ҡуша. Ундай саҡта, үҙең беләһең, аштың еҫенән дә ҡоҫҡо килә, шулай ҙа көсәнеп, тырышып, уҡшый-уҡшый булһа ла, ашты ашайым, сәйҙе эсәм, сөнки шунһыҙ бисә баш төҙәтергә йөҙ грамды бирмәйәсәк. Ошо «процедураны» эшләнемме, һин дә мин шәбәйәм дә китәм. Һа-ай, ашау... Атаһулла бабай ашар ине лә ана – үтмәй. Эше мөшкөл ҡарттың. Ашауҙан яҙғас, мандыуҙары ҡыйын инде ул.\n– Атаһулла бабайҙы әйтәм, бөгөн һеҙгә байтаҡ хәбәр һөйләне шикелле.\n– Ишетеп яттығыҙмы ни? Ғәжәп кеше ул. Бер аҙна эсендә миңә ана шундай фәлсәфәүи лекцияларҙы күп кенә уҡыны. Ә мин, дөрөҫөн әйткәндә, уғата аҡыллы ҡарттарҙы тыңларға бик үк яратмайым. Уларҙың хәбәренән был донъяла йәшәү теләге юғала.\nҒаффаровтың тоҡан ғына шундай һығымтаға килеүенә аптыраным.\n– Йәшәй белеп йәшәү хаҡында һүҙ алып барҙы бит ул.\n– Уның йәшенә еткәс, фәлсәфә һатыу еңелдер инде. Бына мин ҡырҡ йәшкә етеп киләм, рәтләп туя йоҡлаған, ялымды үҙемсә генә үткәргән саҡ һирәк. Беләһегеҙме, Ғәлләм дуҫ, ғүмерлек инструктор мин: райкомолда – инструктор, комсомол өлкә комитетында – инструктор, ә хәҙер Совмин исеменән кешеләргә аҡыл өйрәтәм. Кемдәрҙелер, ниҙер тикшерәм, яҙам, һыҙам... Күҙгә күренгән эш юҡ, ә борсолаһың, йоҡоларың оса. Был ҡарт иһә миңә йоҡо тураһында фәлсәфә һата. Был донъяла бүтән әҙәмдәргә аҡыл өйрәтеүҙән дә ауыр эш юҡ икәнен белмәй шул ул. Ә ул – йоҡо хаҡында...\n– Ғүмер хаҡында тиегеҙ.\n– Ҡуйығыҙ әле шул һүҙҙе. Ғүмер, имеш. Бына мин ғүмерем буйы кеше атын ҡыуаланым, кеше атына ултырып йөрөйөм. Үҙем теләгәнсе бер иркенләп йәшәп буламы, юҡмы.\n– Рәхәт йәшәүҙе бер яҡлы ғына уйларға ярамай. Белеүемсә, һеҙҙең эш яуаплы ғына, унда тура килгән бер кешене алмайҙар.\n– Минең бүлек мөдире әйтмешләй, яуапһыҙ эш буламы ни ул? Әлбиттә, миңә кәңәш һорап та, ярҙам һорап та киләләр, тикшерергә барған еремдә ҡайһы берәүҙәр алдымда бейеп тора йә юхаланып маташа. Ә эш бүлмәмә инеп ултырҙыммы, үҙемдән өҫтөндәр алдында мин кем? Пешка. Эшләйһең-эшләйһең дә тамаҡ туйҙырыу өсөн буфетҡа йүгерәһең, унда тәмле аш еҫенә һеләгәйеңде ағыҙып күпме ваҡыт сиратта баҫып тораһың әле... Кис булдымы – трамвай туҡталышына сабаһың. Ярай әле, һәр саҡ күҙемә ҡарап, ни әйтһәм – шуны үтәй торған бер нисә кешем бар.\n– Бисә менән балалар. Хәйер, шуныһы ла насар түгел әле. Юғиһә бына был ҡарттың, – Ғаффаров буш койка яғына эйәк ҡаҡты, – улы, бисәһенең һүҙенән үтеп, ауырыу атаһын күрергә лә килә алмай.\n– Нисек инде? – тип һорайым, үҙем апаруҡ урында эшләп тә, тормоштан зарланырға яратҡан, бүтәндәр хаҡында ла элә-сала һүҙ әйтергә онотмаған был кешегә аптырабыраҡ ҡарайым.\n– Бөгөн бында бер ҡатын киләсәк, ҡалғанын шунда белерһегеҙ. Иртәнге ашҡа ваҡыт етмәйме икән, белеп киләйем әле.\nҒаффаров, миңә шундай йомаҡ ҡойоп, тумбочка өҫтөндәге ашамлыҡтарын йыйҙы ла сығып китте.\nҮҙ ғүмеремдә өсөнсө тапҡыр дауаханала ятыуым. Һәм бер нәмәгә иғтибар итәм мин: кешеләр эштән, донъя мәшәҡәттәренән арынып, бына ошонда эләктеләрме, үҙҙәренең сирле икәнен, ҡайһылыр палатала кемдеңдер үлем түшәгендә ятыуын онотҡан шикелле, тормош, ғүмер тураһында фәлсәфә һатыуға тотоноп китеүсән. Улар башҡа урында һөйләмәй торған һүҙҙәрен дә, дауаханаға ингәс, бер ҡатлыланып, асыҡтан-асыҡ һөйләп бөтәләр. Ҡыҙыҡ та инде кеше тигәнең. Дауахана әҙәм балаһының дәрәжәһен, абруй тураһындағы уйҙарын онотторамы икән әллә?\nБөгөн ял. Сестралар тумбочка өҫтөнә дарыу ҙа индереп ҡуймай, укол алырға ла саҡырмай, палаталарға күҙ һала йөрөүсе ҡаты бәғерле өлкән сестраның һәр төрлө бойороҡ биргәне лә ишетелмәй, – ауырыуҙар үҙҙәрен иркенерәк тота. Кемдәр дауаланып ята икән, таныш-белештәр күренмәйме тип, балаларса ҡыҙыҡһыныу менән мин дә шунда сыҡмаҡсы булдым. Тәнем еңеләйгән һымаҡ тойолһа ла, һис хәл юҡ икән шул. Ишеккә барып еткәйнем, тотҡаға йәбешеп туҡтаным: бөтөнләйгә кәүҙәм сауығып, иҙән тәпәшәйеп киткәндәй булды, йөрәгем ҡалтыранды, маңлайыма һалҡын тир бөрсөктәре бәреп сыҡты. Үҙем дә, шәп кешеләй, тороп йөрөйөм бит әле. Кисә иртәнсәк кенә утыҙ туғыҙ градус менән сәсрәп ауырып ят та бер тәүлек эсендә аяҡҡа баҫ икән. Сирҙең инеүе тиҙ, сығыуы оҙаҡ, тип белмәй әйткәндәр тиһеңме? Ишек яғына һөйәлеп, саҡ ҡына хәл йыйғандай иткәс, урыныма ипләп кенә кире атланым. Халатымды ла сисеп тормаҫтан, мендәремә терәлдем.\nШулай ҡапыл ауырып китеүем үҙемдән булды инде. Тау-урман яҡтарына командировкаға барғайным, көн боҙолдо ла ҡуйҙы. Буран тымып, юл төшкәс, станцияға еңел машина менән үҙебеҙ илтербеҙ, тиеүҙәрен ҡолағыма ла элмәй, күрмәгәндең күргеһе килә тигәндәй, беҙҙең халыҡ өсөн төрлө хәлдәргә эләгеү бер ҙә зыян итмәй, тормошто нығыраҡ, һәр яҡтан өйрәнергә кәрәк, тип бүрәнә тейәгән трактор санаһына ултырып, буранда юлға сыҡ та кит, иҫәр. Ул төнгө елдең үҙәккә үтеүе... Өшөһәм, йөк өҫтөнән төшәм дә сана артынан йүгерәм. Бышлыға башлаһам, тағы бүрәнә өҫтөнә үрмәләйем. Станцияға саҡ еттем. Билет алып, вагонға инһәм, унда эт бәйләһәң дә түҙгеһеҙ һыуыҡ. Трактор артынан йүгереп, йылына инем, бында һис йылыныр әмәл юҡ. Ултыраһың шунда шоҡорайып. Ҡайттым да йығылдым. Өйҙә ятып ҡына рәтләнерҙәй булмағас, кисә иртәнсәк ошонда килтереп һалдылар. Хәҙер бына ят инде «тормошто төрлө яҡтан өйрәнеп». Ә трактор башында килеүҙән иһә боҙҙай өшәнеү ҙә күҙ асҡыһыҙ буран ғына иҫтә ҡалған. Уның нимәһен яҙаһың?\nИшек әкрен генә асылды, тоноҡ туҡылдау ҡолаҡҡа бәрелде, – Атаһулла ҡарт был, уның таяғының тауышы. Бына ул ҡаршымдағы койка башына таяғын элде, тумбочкаһына таянып, тәҙрәгә төбәлеп көрһөндө. Уның маңлайын, сикә һөйәктәре ослайып торған битен генә түгел, арыҡ муйынын да тәрән һырҙар телгеләгән. Эйәге аҫтындағы тире, һығып алған сепрәк кеүек, һәлберәгән, күҙҙәре эскә батҡанлыҡтан, ҡаш һөйәктәре үтә ҡалҡыу кеүек күренә. Өҫтөндәге халаты ябыҡ тәнендә тоҡ шикелле аҫылынып тора.\nШул саҡ ишек асылды. Ғаффаров унан башын тығып:\n– Туғыҙынсы палата, киттек ашарға! – тине лә ғәйеп булды.\nАтаһулла ҡарт тәүҙә ишеккә, унан миңә күҙ һалды.\n– Ашарға бара алаһығыҙмы?\n– Бер ҙә ашағы килмәй әле, бабай. Хәл дә юҡ.\nУл таяғын алып торманы, ишеккә йүнәлде.\n– Хәҙер әйтәм, бында индереп бирерҙәр.\n«Юҡҡа борсолмағыҙ, барыбер ашап булмаҫ», – тип әйтергә инем, ишек ябылды. Сөнки ашарға уның үҙенә лә палатаға килтереүҙәрен белә инем, ә ул мине хәстәрләп йөрөй. Бер аҙҙан ишектә Атаһулла ҡарт күренде, ләкин инеп етмәне, ишеккә һөйәлде, күҙҙәрен йомоп, ибәтәйһеҙ оҙон тойолған ҡулдарын һалындырҙы. Уның сырайының көлдәй күгәреп, үҙгәреп китеүен абайлап, йәһәт кенә торҙом да, үҙемдең хәл дә мөшкөллөгөн онотоп, эргәһенә атланым.\n– Ни булды, бабай?\n– Туҡта, ҡустым... тороп тор...\n– Әйҙәгеҙ, койкағыҙға әкрен генә алып барам. Терәлеп тороғоҙ.\n– Ярай, хәҙер... үтә ул... – Ҡарттың ирендәре саҡ-саҡ ҡыбырлай, бәлтерәп көскә һөйәлеп тора.\nМин артабан ни эшләргә лә белмәй инем, дежур сестра үтеп барған еренән туҡтаны, унан эргәбеҙгә килде. Ҡартты икәүләп койкаһына килтереп ултырттыҡ. Сестра дарыу артынан йүгерҙе. Мин иһә Атаһулла ҡарт янында ни ҡылырға белмәй торам. Бына ул ипләп кенә ҡулын күтәрҙе, маңлайын ыуаланы, көсәнеп тигәндәй күҙ ҡабағын ҡалҡытты. Тоноҡ, нурһыҙ ҡарашы иҙәнгә төбәлде.\n– Һы, былай булғас... эш бөтөнләй... хөртәйә, ахырыһы...\nУның был һүҙҙәренән ниңәлер тертләнем, сигенеп, үҙемдең койкаға ултырҙым.\n– Улай тимә әле, бабай.\n– Мин бит – врач, һиҙәм...\n– Ҡайһы ерегеҙ ауырта һуң?\nУл тоноҡ, сырхау ҡарашын миңә төбәне, күҙҙәрендә мыҫҡыллы йылмайыу ғәләмәте күренде:\n– Минең йәштәгеләргә белдекле, тәжрибәле табиптар ундай һорау биреп тормай.\nСестра инеп, уға дарыу эсерҙе, ятырға ҡушты. Мин дә, тағы хәлһеҙлек тойоп, урыныма ауҙым. Оҙаҡламай икебеҙгә лә ашарға индерҙеләр, ләкин беҙ уға әйләнеп тә ҡарамайбыҙ. Икебеҙҙең дә ашау ҡайғыһы киткән. Ҡапыл бик алыҫта һөйләгән кеүек тауыш ҡолағыма бәрелә:\n– Мин һәр ваҡыт үҙ самамды, үҙ урынымды белеп йәшәргә тырыштым. Беҙҙең заманда институт бөткән табиптар ҡалала ла етешмәй ине, ә мин ауылда эшләй бирҙем... – Күрше койка яғына боролоп ҡараным: ҡарттың күҙҙәре йомоҡ, ул, әйтерһең, йоҡо аралаш һөйләнә. – Беҙҙең врач халҡы йәше үтһә лә, пенсияға ашыҡмай, эшләргә тырышып ятыусан, сөнки етерлек тәжрибә булғас, диагноз ҡуйыу, ауырыуға ниндәй дарыу яҙыу тураһында баш ватып тораһы юҡ. Эш хаҡы бара, кешегә файҙалы булыуҙан, ниндәйҙер кимәлдә эш башҡарыуыңды тойоуҙан рухи ҡәнәғәтләнеү алаһың. Ә мин алтмышым тулыу менән ғүмерлек ялға киттем. Ниңә ҡабаландың, тиһеңме? Һәр эштә, бигерәк тә табиптар өсөн, үҙ бурысыңды ҡартлыҡҡа һылтанып, һис ни уйламай, борсолмай, вайымһыҙлыҡ менән үтәй башлау – бик ҡурҡыныс нәмә. Беҙҙең эштә ул йыш ҡына сирлеләрҙең ваҡытһыҙ үлеменә булышлыҡ итә. Ҡайһы берәүҙәр бына шуны һис аңларға теләмәй. Ошо арҡала күпме йәш белгестәр үҙ көсөн тулыһынса файҙалана алмай, сөнки бөтә яуаплыраҡ эш – ҡарттар ҡулында... Ваҡытында емереп эшлә лә – кит, үҙеңә алмашҡа килеүселәргә юл бир, улар һинән дә яҡшыраҡ эшләйәсәк. Тормош шулай ҡоролған. Ә беҙҙә... һаман...\nҠарт һөйләүенән туҡтап ҡалды, әллә тағы хәле бөттө, әллә йоҡоға талды.\nҮҙ тормош юлын барлап, ғүмере буйы йыйған аҡылды кемгәлер биреп ҡалдырырға теләгән кеүек ятҡан ҡарт мине ҡыҙыҡһындыра ла, йәл һымаҡ та тойола. Башымда һорауҙар бутала: ауылда йәшәнем, ти, шунан килтереп һалдылармы икән ни? Уның Ғаффаров телгә алған улы бында – ҡалала торамы? Ҡайҙа эшләй? Ниңә килмәй? Шулай ята торғас, үҙем дә ойоп киткәнмен. Мине Ғаффаровтың тауышы һиҫкәндереп ебәрҙе.\n– Әйҙәгеҙ, үтегеҙ. Беҙҙең бабай бирешмәй әле ул.\n– Бирешмәһен шул. – Быныһы – ҡатын-ҡыҙ тауышы. – Бөтәбеҙ ҙә уның өсөн йән атып торабыҙ. Тиҙерәк шәбәйһен инде.\nКүтәрелә биреп ҡараным. Ишек алдында туптай түңәрәк, ҡыҫҡа кәүҙәле ҡатын баҫып тора. Алһыу бурыҫлаҡ йөҙөндә, ҡыҫыҡ күҙҙәрендә – китмәҫ өсөн ҡунғандай йылмайыу.\n– Һаумыһығыҙ. Үтегеҙ, – тим, үҙем Атаһулла ҡартҡа күҙ һалам. Уның күҙҙәре асыҡ, әммә инеүсегә боролоп ҡарау түгел, ҡуҙғалмай ҙа ята бирә. Теге ҡатын, эргәһенә килеп:\n– Шунан, ҡайным, хәлең нисек? – тип һүҙ ҡушҡас та, ул ҡарашын түбә таҡтаһынан айырманы.\n– Арыу. Шәбәйәм инде, бер нисә көндән сығарырҙар.\nҠатындың түңәрәк битендәге мөләйемлек ҡайһылыр арала ғәйеп булғайны, ҡабаттан тиҙ үк ҡалҡып сыҡты.\n– Шәбәй шул. Тик сығырға ҡабаланма, юғиһә өҙлөгөп китерһең, ҡайным. Һиңә бит әле, бөтәбеҙҙе лә ҡыуандырып, йәшәргә лә йәшәргә кәрәк. Һаулыҡтарыңды ғына бирһен инде...\nҠарт уның сурытыуын бүлдерҙе:\n– Ҡабат ауырымам инде мин, килен... Балалар нисек? Ғәйфулла ниңә килеп әйләнмәй?\n– Эй, шуның инде... Әле теге эшен таба, әле быныһын. Бөгөн, ана, балаларҙы киноға алып китте. Үлә бит шулар өсөн. Ярар, ҡайным, юҡҡа борсолма, үҙем бар бит. Бына күстәнәстәр алып килдем. Өй ашы көҫәп ятаһыңдыр, мин әйтәм.\n– Миңә хәҙер ашарға кәрәкмәй, килен. Һин минең һуңғы йомошомдо ғына үтәһәң ине. Ҡайтҡас уҡ әйт Ғәйфуллаға, килһен. Донъя хәлен белеп булмай.\nҠатын тумбочка өҫтөнә төргәктәр сығарып ҡуйҙы, үҙе битен тағы ла нығыраҡ йәйрәтеп сурытыуын белде:\n– Әйтермен, әйтермен, килер. Былай ҙа мин уға көнөнә йөҙ тапҡыр әйтәм... Хәйер, үҙең дә ҡайтам тип тораһың бит әле. – Ҡатын Атаһулла ҡартҡа һынамсыл ҡарашын төбәне.\n– Ҡайтһам да килһен... Бөгөн үк.\n– Әлләсе, ҡайным, бөгөн үк тип ни...\n– Бәлки, һуңғы йомоштор, һүҙемде тапшыр, килен. – Ҡарттың тауышында үтенес тә, ҡәтғилек тә бар ине.\nҠатын, ҡарттың һүҙҙәрен тик хәҙер генә аңлап еткергәндәй, ҡапыл ҡабаланырға тотондо.\n– Мин уны... хәҙер. Тиҙ үк килеп етер. Мин уны тегеләй, быжғыртып ебәрермен, – тип һөйләнә-һөйләнә, хушлашып та тормай, туҡылдата баҫып атлап сығып китте.\nБыл һөйләшеү минең тыныслыҡты боҙҙо. Ҡарттың йәшәүҙән өмөт өҙгән һымаҡ һөйләшеүе, улын килтерергә ныҡышыуы, ҡатын йөҙөндәге яһалма йылмайыу – былар бөтәһе лә әллә ниндәй уйҙарға тарыта ине.\nҒаффаров күрше палатаға шахмат уйнарға сыҡҡан. Тып-тын. Ошо тынлыҡ ниндәйҙер ауырлыҡҡа әйләнеп, күкрәккә баҫа, иҙә. Ахырҙа түҙмәнем, Атаһулла ҡартҡа һүҙ ҡуштым:\n– Әле килгән киленегеҙме ни, бабай?\n– Улай килеп йөрөгәс, ярай инде.\n– Ярамай шул.\n– Уның сырайындағы йылмайыу ҙа, бөтә һүҙҙәре лә, килеүе лә – буш, ялған. – Аҙыраҡ өндәшмәй ятҡас, өҫтәне: – Үтенесемде Ғәйфуллаға тағы әйтмәйәсәк – белеп торам. Ә ул йүнһеҙе...\n– Ә ул ниңә әйткәнде көтә? Килеп хәл белешеүгә күпме генә ваҡыт кәрәк инде.\n– Их, Ғәлләм ҡустым... – Атаһулла ҡарт ауыр көрһөндө, мендәренән күтәрелә биреп, тарамыш ҡулдарын башы аҫтына һалып ятты. – Улымды мин гел изгелекле булырға, кешеләргә ышанып ҡарарға өйрәттем. Ул иһә уғата бер ҡатлы, үтә лә кеше һүҙенә ышаныусан, ихтыярһыҙ булып үҫте. Уның өсөн донъяла яман әҙәмдәр юҡ. Бына уның ошо йомшаҡлыҡтарын тиемме, яҡшы сифаттарын тиемме, минең әлеге килен кеүек әҙәмдәр үҙ мәнфәғәттәрендә, яманлыҡ ҡылыу өсөн файҙаланып та ҡуйғылай.\n«Кешенең яҡшы сифаттарын яман маҡсатта файҙаланыу... Тормоштоң тағы бер ҡот осмалы күренеше бит был», – тип уйлайым мин, хатта көсөргәнештән йөрәгем сәнсеп ҡуя. Атаһулла ҡарт хәл йыйғандай итеп ятты ла һүҙен дауам итте:\n– Мин уға тормошта кешесә йәшәү өсөн бик мөһим тағы бер сифат кәрәклеген өйрәтергә онотҡанмын. Был донъяла яуызлыҡ та барлығын, уға ҡаршы йән аямай көрәшергә кәрәклеген иҫкәртеүҙе, ҡанына һеңдереүҙе иҫәптән сығарғанмын... Үҙем ғәйепле... Хәҙер ана яуызлыҡ ҡоло булып йәшәй. Иҫеңдә тот, Ғәлләм ҡустым, аҫтыртынлыҡ менән ике йөҙлөлөк – яуызлыҡ тигән әшәке ауырыуҙың иң ямандары. Әүәлдән килгән ул, дауалап тиҙ генә үткәреп ебәрә торған сир түгел.\nҠарттың һуңғы һүҙҙәре аңлашыла ла, аңлашылмай ҙа ине миңә. Күңел болоҡһоуы үтмәй, көсәйә генә бара.\n– Йыл ярым самаһы элек әбейем үлгәс, ауылда яңғыҙым йәшәнем дә, үҙемде ҡарар рәт ҡалмағас, үткән көҙ бындағы берҙән-бер улыма килгәйнем. Ауылға ҡунаҡҡа барғанда, күстәнәстәр тейәп ҡайтып киткәнендә балҡып торған ошо килен мине оҡшатманы. Эргәмә балаларын яҡын юлатмай, – йәнәһе, минең йоғошло сир бар. Ғәйфулла эргәмә ултырҙымы, хәҙер йомош табып саҡырып ала, күрәһең, әллә ниҙәр серләшә былар, тип уйлайҙыр. Ә бит улым яныма ултырһа ла, миңә рәхәт... Бына хәҙер әллә кемдәр аша юллап, ҡалала пропискам булмаһа ла, дауахананы маҡтай-маҡтай ошонда килтереп һалды. Ләкин минең дауаланып шәбәйер саҡ үткән инде, үҙем беләм... Ғәйфулламды, теле менән йыумалап, эргәмә ебәрмәй. Әйтерһең, үлем түшәгендә ятҡан көйө мин уны яманлыҡҡа өйрәтәм. Ана шул яуызлыҡ сире хаҡында, һуңлабыраҡ булһа ла, әйтеп ҡалдырғым килгәйне...\nАтаһулла ҡарт шымып ҡалды. Минең йөрәкте һаман ниҙер һулҡылдата. Ғаффаров төшкөлөккә ашарға киттеме икән – күренмәй. Сестра инеп, беҙҙең ҡул да тейҙермәгән иртәнге аҙыҡты алып сыҡты, оҙаҡ та үтмәне, төшкөлөккә яңыһын индереп ҡуйҙы. Ҡарт та, мин дә һаман тик ятабыҙ. Төнөн рәтләп серем итмәгәс ни, йоҡомһорай башлағайным, таныш тауыш ҡолағыма бәрелде:\n– Бынан байтаҡ йылдар элек ғәжәп сир менән ауырыған бер әҙәм эләкте минең ҡулға. – Йоҡламай икән ҡарт, һаман үҙенең тормош юлын барлай. Күрәһең, ҡайһы бер уй-тойғолары күкрәген йыртып, уның ихтыярынан тыш тышҡа бәреп сыға. – Дауаларға стационарға һалдым тегене. Был әҙәм төнөн йоҡоһонан һаташып уяна ла, ырғып тороп, стеналарҙы төйөргә, мендәр мөйөштәрен сәйнәргә, хәтәр һүгенергә тотона. Уяу сағында туҡ бесәй кеүек шып-шым, ғөмүмән, әҙәпле, баҫалҡы кеше төҫлө. Бер саҡ ипләп кенә һөйләшәм, тегене-быны һорашам, сөнки дөрөҫ диагноз ҡуя, дауа тәғәйенләй алмай аптырап бөткәйнем. Ҡайһы саҡта беҙ, врачтар, диагнозды сирле кеше менән ихлас һөйләшеп дөрөҫөрәк билдәләйбеҙ. Миңә был юлы фонендоскоп һәм башҡа ҡорамалдар, анализдар ярҙам итмәгәнде ихлас күңелдән һөйләшеү асып бирҙе. Беләһеңме, Ғәлләм ҡустым, нимәне асыҡланым мин? Әлеге әҙәм ғүмере буйы кешегә ҡаршы ауыҙ асып һүҙ әйтмәгән, ни ҡушһалар, күңеленән ризамы, түгелме – шуны үтәгән. Ә олоғая килә кемдәргәлер ҡаршы әйтелергә тейешле һүҙҙәр, үҙенсә, йөрәге, аҡылы ҡушҡанса йәшәргә теләү тойғоһо шул тиклем күп йыйылған, күңелендәге сиргә әйләнгән хатта. Дарыу менән бөтөрөп булмай торған сир ине был. Нисек дауалайһың уны? Кеше ғүмере буйы үҙе булып йәшәмәгән, йәнһеҙ ҡурсаҡ кеүек йөрөгән. Үткән юлы – бушлыҡ, алдағыһы – өҙөлгән. Уның донъяға тыумауы яҡшыраҡ булыр ине, бәлки. – Ҡарт көрһөндө, ҡалтыранған ҡулдарын ҡайҙа ҡуйырға белмәй аҙапланды. – Үҙемдең улды әйтәм, Ғәйфуллам ана шулай булып ҡалмаһын ине, тим...\nМиңә ҡарттың тормош, кешеләр тураһындағы фәлсәфәһе ҡыҙыҡ та, ҡыҙғаныс та. Билдәһеҙ ауырлыҡ күңелемде баҫа. Ниндәйҙер өмөт менән ишеккә ҡарайым. Хәҙер бына ҡарттың улы килеп инһен ине. Ошо ауырлыҡтан шундуҡ ҡотолормон һымаҡ.\nҠарт ҡабат һүҙ ҡуҙғатманы. Минең һөйләр хәбәр шул ине, бүтәнсә һүҙем юҡ, тигән шикелле, ап-аҡ түбә таҡтаһына төбәлеп, ҡыбырламай ята. Әгәр хәҙер улы инһә, нисек дәртләнеп, йәнләнеп китер ине. Әле генә миңә һөйләгәндәренең мәғәнәһен улына ҡайһылай итеберәк аңлатыр ине икән?..\nЙөрәгем һаман һулҡылдап һыҙлай.\nҒаффаров ашап инде, арлы-бирле итте лә ятып йоҡоға сумды. Шул тиклем рәхәт йоҡлай, хатта ауыҙын сәпелдәтеп ала.\nБер аҙҙан Атаһулла ҡарт яғына күҙ һалам. Уның башы мендәренән ипһеҙ ҡыйшайып төшкән, һирәк һарғылт тештәре күренә биреп тора, төпкә батҡан йәнһеҙ күҙҙәре яртылаш ҡына йомоҡ. Йөрәгем ниҙер һиҙенеп, ҡурҡып, тора һалдым да эргәһенә барҙым.\nАтаһулла ҡарт үлгәйне.


Һарғайған, ләкин хәтерҙән юйылмаған\nСибай ҡалаһының тарихты һәм тыуған яҡты өйрәнеү музейында фронттан килгән 20-нән ашыу һалдат хаты һаҡлана. Күп ваҡыт үтеү сәбәпле, улар һарғайған, ныҡ туҙған, ҡәләм менән яҙылғандарының төҫө уңған. Ҡағыҙға латин йә ғәрәп графикаһы менән төшөрөлгәндәре уҡыуҙа ҡыйынлыҡтыр тыуҙыра. Фронттан яҙған һалдат, ваҡыт үтеү менән хатын уҡырҙар, өйрәнерҙәр, тип күҙ алдына ла килтермәгән, әлбиттә. Шуға ла ул ябай телдә, ысын күңелдән яҙған. Һалдатты тылдағы тормоштоң бар яғы ла ҡыҙыҡһындырған, сөнки ул тыныс ваҡытты һағынған. Ауыр һуғыш юлында йөрөүенә ҡарамаҫтан, хаттары аша яҡындарын дәртләндереп, хуплап торорға тырышҡан. Тиҙҙән фашистарҙы тар-мар итеп, еңеү менән тыуған яҡтарына ҡайтасаҡтарына ышаныс белдергән.\n«Һау булһам, еңеү менән ҡайтырмын...»\nӘҙеһәм Ғәле улы Әлибаев 1925 йылдың 20 майында Баймаҡ районының Йомаш ауылында тыуған. Һуғыш башланыр алдынан Темәс педагогия училещеһында белем ала, ләкин уны тамамлап өлгөрмәй. 1943 йылда Баймаҡ район военкоматы аша хәрби хеҙмәткә саҡырыла. Күрһәткән батырлыҡтары өсөн I Дәрәжә Дан ордены (27.06.1945), II Дәрәжә Дан ордены (24.04.1944), III Дәрәжә Дан ордены (27.08.1944) һәм «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (28.01.1944) менән наградлана.\n1946 йылдың апрель айында старшина Әлибаев демобилизациялана. Темәс педагогия училищеһын тамамлай, 1951 йылдың июнь айында ситтән тороп Магнитогорск ҡалаһындағы педагогия институтына уҡырға инә. Ғаиләһе менән Баймаҡ районы Муллаҡай ауылында йәшәй, уҡытыусы булып эшләй, һуңынан директор вазифаһын башҡара. 1951 йылдың 12 авгусында һуғыш яраларынан вафат була. Муллаҡай ауылында ерләнә. Баймаҡ ҡалаһында һәм Йомаш ауылында Әҙеһәм Әлибаев исемен йөрөткән урамдар бар.\n«Һаумыһығыҙ, ҡустым Илһам!\nМинән һиңә ялҡынлы ҡыҙылармеецтар сәләме. Шулай уҡ әсәйемә, атайға һәм Робертҡа ла минән күп сәләмдәр әйтерһең.\nҠустым! Мин һиңә үткән хатымда яҙғайным, беҙ пока ҡыҫҡа ял ваҡытында торабыҙ, тип. Бына уже ял ваҡыты үтте, тип әйтергә мөмкин. Иртәгә иртә менән был урындан китәбеҙ, йәғни передовой линияла буласаҡбыҙ. Шуның өсөн бөгөн мин һеҙгә ошо хатымды яҙып ҡалдырырға булдым. Сөнки передовойҙан хатты йыш яҙып булмай. Шулай итеп, туғандарым, һуңғы хәл иткес көндәр килеп етте. Бөтә кешегә билдәле был ҡуҙғалыш Гитлер Германияһына һуңғы хәл иткес һөжүм буласаҡ.\nҺеҙ минең был хатты алғас та мине: «Күптән инде алғы һыҙыҡта немецтарҙы туҡмай тип уйларһығыҙ». Әгәр һау булһам, ошо фашист ояһын ҡыйратҡандан һуң, һеҙгә, тыуған илемә еңеүҙәр менән әйләнеп ҡайтырмын. Һеҙ минең турала артыҡ уйланмағыҙ, шулай ҙа икенсе йыл инде Ватан һуғышында ҡатнашыусы туғанығыҙҙы ла онотмағыҙ!\nУл да һеҙҙе онота алмай, һәр ваҡыт та һеҙҙең турала ҡайғырта һәм уйлана. Мин һеҙгә үҙ фотокарточкамды һәм ике мәртәбә посылка ебәргәйнем, алдығыҙмы? Һеҙ миңә хат яҙып тороғоҙ, Берлин урамдарында булһа ла, алып уҡырмын.\nТормошоғоҙ нисек, апайымдан хат алаһығыҙмы, әсәйемдәр нисек, татыу торалармы? Ғөмүмән, бөтәһе тураһында ла белдереп тор. Ошо хатымда һиңә открытка ебәрәм.\nЯрай, ҡустым, пока, хуш!\nСәләм менән Әҙеһәм. 02.04.1945 йыл.»


Башҡортостан Президенты «Туймазы-Арена» боҙ комплексын асыу тантанаһында ҡатнашты // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостан Президенты «Туймазы-Арена» боҙ комплексын асыу тантанаһында ҡатнашты\n16:14, 3 сентября 2013 Сәйәсәт\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Туймазы районы буйлап эш сәфәре барышында «Туймазы-Арена» универсаль боҙ комплексын асыу тантанаһында ҡатнашты.\n— Туймазы халҡын был шатлыҡлы ваҡиға менән ҡотлайым, — тине Рөстәм Хәмитов. – Комплекс төҙөүгә йүнәлтелгән барлыҡ тырышлыҡтар бушҡа китмәҫ, тип ышанам. Был балаларҙың тормошон яҡшыртыуға тағы ла бер аҙым булып тора.\nРеспублика Президенты тренажер, хореография залдарын, сисенеп-кейенеү бүлмәһен, спорт комплексы фойеһында буфетты, спорт магазинын ҡарап сыҡҡандан һуң, яңы учреждениеға ыңғай баһа бирҙе.\nРеспублика башлығы билдәләүенсә, боҙ аренаһын асыу Туймазы халҡының тормошонда мөһим ваҡиға булып тора.\nУниверсаль спорт комплексы ике этапта төҙөлә, төҙөлөштөң тәүге сираты тамамланған да инде. Объекттың хаҡы 302 миллион һум тәшкил итә. Проектты финанслау Башҡортостандың социаль-маҡсатлы программалары фонды һәм «Башнефть» акционерҙар нефть компанияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең хәйриә фонды ҡатнашлығында тормошҡа ашырыла.\nСпорт комплексында фигуралы шыуыу, шайбалы хоккей буйынса секциялар, атлетика, фитнес, бейеү һәм башҡа спорт төрҙәре залдары эшләйәсәк.


Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең __ йыллығына арналған митинг сценарийы – «Бурзянский районный дворец культуры»\n/ Сценарии / Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең __ йыллығына арналған митинг сценарийы\nҮткәреү ваҡыты: 09 май 2016 йыл, 10.00 сәғ.\nҮткәреү урыны: ____________\nМузыка: МАРШ яңғырай\nАлып барыусы: _________\n09.50-10.00 Парад /марш көйҙәре уйнай/ (беренсе сәхнә)\n10.00 сәғ. рапорт.\n10.05 сәғ. Парад китә, оркестр уйнай\n10.10-10.15 шиғыр уҡыла /фон/\n“Үлемһеҙ полк” гимны уйнай\n10.15-10.20 Һәйкәл янына ветерандарҙы урынлаштыралар. Халыҡ теҙелә.\n10.20 А.Б.: Хәйерле көн хөрмәтле ветерандар! Райондаштар! Килгән ҡунаҡтар! Һеҙҙең барығыҙҙы ла оло байрам – Бөйөк Ватан Һуғышында Совет халҡының Еңеү көнө менән ҡотлайбыҙ! ___-се тапҡыр илебеҙгә яңы һулыш, яңы көс-ҡеүәт, шатлыҡ менән Еңеү байрамы килә!\nБөйөк Еңеүҙең ___ йыллығына арналған митинг асыҡ тип иғлан ителә.\nА.Б.: Бөйөк Ватан һуғышы тамамланыуға __ йыл үтеп китеүгә ҡарамаҫтан, һуғыш яралары һаман да һыҙлай, күңел яралары тынғылыҡ бирмәй. Беҙҙең яҡты тормош, аяҙ күк өсөн үҙ йәндәрен, тәндәрен фиҙа ҡылып яу ҡырынан күптәр тыуған иленә кире әйләнеп ҡайта алманы. Ҡаһарман яу ҡорбандары хөрмәтенә, яугирҙәр иҫтәлегенә сәскәләр һалайыҡ.\n/Вахутинский маршы, Сәскәләр һалыу/\nА.Б.: Бөгөн беҙ, еңеүсе яугирҙәр, бөйөк азатлыҡ һуғышында ҡатнашҡан ветерандар алдында баш эйәбеҙ!\nКөслө рухлы, батыр, ҡыйыу, ҡурҡыу белмәҫ илде һаҡлаусыларға, уларҙың үҙҙәренән һуң ҡалған эҙенә мәңгелек дан һәм ихтирам!\nА.Б.: Ҡотлау өсөн һүҙ __ Хакимиәте башлығы __ бирелә. Рәхим итегеҙ!\nА.Б.: Һүҙ һуғыш ветераны __ бирелә. Рәхим итегеҙ!\nА.Б.: Бөгөнгө байрамда ҡәҙерле ветерандарыбыҙҙы күреү айырыуса тулҡынландырғыс. Илебеҙҙең азатлығын тәьмин иткән ветерандарҙы хәстәрләү – беҙҙең изге бурысыбыҙ. Йәш быуындың һеҙҙән өлгө алып, республикабыҙҙың артабанғы ышаныслы үҫешен тәьмин итеүе менән ғорурлана алаһығыҙ. Бөгөнгө байрам танатанаһында ҡатнашҡан яугир ветерандарҙы ысын күңелдән байрам менән ҡотлайбыҙ! Һеҙҙең һәр берегеҙгә ныҡлы һаулыҡ, оҙон ғүмер, шатлыҡ ҡыуаныстар теләбеҙ. Бына улар Бөйөк Еңеүҙе яҡынайтыусылар:\nЕңеү байрамында һеҙҙең исемдәр изгелек һәм тыныслыҡ байрағы булып балҡыһын!\nА.Б.: Һуғыш тиҫтәләрсә миллион кешене тол, йәтим, ғәрип итте. 20 миллиондан артыҡ кешенең ғүмере ваҡытһыҙ өҙөлөү, юғалтыуҙарыбыҙҙың иң ауыры булды.\nӘ ул шаңдау артында күпме ғаиләнең, күпме кешенең һағышлы йөрәк әрнеүе! Шул егерме миллион ҡорбан эсендә беҙҙең райондаштарыбыҙ, яҡташтарыбыҙ ҙа бар. Беҙ бөгөн һуғышта ятып ҡалған, һуғышта ҡатнашып, әлеге ваҡытта беҙҙең арала булмаған олатай – бабайҙарыбыҙҙы, атайҙарыбыҙҙы иҫкә алып, улар хөрмәтенә мәңгелек ут янында бер минутҡа тын ҡалайыҡ.\n/Бер минут тынлыҡ, метроном/\nА.Б.: Ветерандар уҙа, атлағанда,\nСыңлап китә көмөш миҙалдар.\nЙөҙҙәренә бағам, был йөҙҙәрҙә,\nКүпме ихтыяр һәм сыҙам бар.\nВетерандар уҙа һәр беренең\nЯҙмыштары йырға торорлоҡ.\nКүңелдәрҙә тик бер теләк янған,\n«Халҡыма һәм илгә тоғролоҡ!»\nДан һәм хөрмәт һеҙгә ҡәҙерле ветерандар! Һеҙҙең һәм Бөйөк Еңеү хөрмәтенә – Салют. /салют атыла/\nА.Б.: Беҙҙең Бөйөк Еңеү хаҡындағы иҫтәлек быуаттан-быуатҡа нығынһын, бар доньялағы тыныслыҡ һөйөүсе кешеләрҙе берләштерһен. Бөйөк Еңеү өсөн ғүмерҙәрен аямаған батырҙарға мәңгелек дан! Ҡаһарман ветерандарыбыҙға һаулыҡ, оҙон ғүмер, тыныслыҡ, шатлыҡ ҡыуаныстар һәм бәхет теләйбеҙ!\nБайрам менән, Еңеү көнө менән, ҡәҙерле дуҫтар!\nҠәҙерле райондаштар, Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең __-йыллығына арналған митинг ябыҡ тип иғлан ителә.\n/Рәсәй Федерацияһы гимны/\nА.Б.: Ә хәҙер, хөрмәтле ветерандар күмәкләп фотоға төшәбеҙ\n/“День Победы” йыры уйнай/


«Башҡортостан продукты» проекты ҡатнашыусыларын мерчендайзинг нигеҙҙәренә өйрәтәсәктәр // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n«Башҡортостан продукты» проекты ҡатнашыусыларын мерчендайзинг нигеҙҙәренә өйрәтәсәктәр\n13:33, 4 марта 2014 Иҡтисад\nБР Сауҙа һәм ҡулланыусыларҙың хоҡуҡтарын яҡлау буйынса дәүләт комитеты 6 мартта Өфөлә «Башҡортостан продукты» проекты ҡатнашыусылары өсөн мерчендайзинг нигеҙҙәре буйынса бушлай уҡытыу семинарын уҙғара.\n«Башинформ» агентлығына БР Сауҙа һәм ҡулланыусыларҙың хоҡуҡтарын яҡлау буйынса дәүләт комитеты матбуғат секретары Диана Мәсәғүтова хәбәр итеүенсә, «Башҡортостан продукты» проектында ҡатнашыусы етештереүселәр өсөн тәүге тренинг 14 февралдә үтте. Ул саҡта йыйылғандарға коммерция тәҡдимен нисек итеп дөрөҫ әҙерләргә өйрәттеләр. Шәхси эш тә ойошторолғайны. Икенсе уҡытыу семинары 28 февралдә үтте – унда нимә ул һатыу техникаһы һәм уны үҙ эшеңдә нисек файҙаланыуҙы белергә булды.\nБизнес нигеҙҙәренә урындағы етештереүселәрҙе уҡытыу идеяһы Башҡортостандың Сауҙа һәм ҡулланыусыларҙың хоҡуҡтарын яҡлау буйынса дәүләт комитетында былтыр, беренсе сауҙа-һатып алыу конференцияһын үткәргәндән һуң, тыуа. Асыҡлауҙарынса, Башҡортостан фермерҙары, тейешле күләм белемдәре булмағанлыҡтан, йыш ҡына үҙҙәре өсөн файҙалы килешеүҙәр төҙөй һәм эре магазиндар менән хеҙмәттәшлек итә алмай.\n— Шулай килеп тә сыҡты, республикабыҙҙың эре сауҙа компанияларының береһенең менеджерҙары менән һөйләшеүҙәрҙән һуң һигеҙ етештереүсе коммерция тәҡдиме төҙөй алманы, — тип аңлатты Башҡортостан сауҙа ассоциацияһы рәйесе Виталий Черевков. — Беҙ ҡулдарынан тотоп тиерлек селтәргә килтерҙек, һөйләшеүҙәр ойошторҙоҡ, әммә ябай нигеҙҙәрҙе белмәү эшләгән ҙур эште мәғәнәһеҙгә әйләндерә ала.\nБуласаҡ өйрәнеү өсөн тема тауар етештереүселәр менән алдан килешелә. БР Сауҙа һәм ҡулланыусыларҙың хоҡуҡтарын яҡлау буйынса дәүләт комитеты рәйесе Рөстәм Камалетдинов билдәләүенсә, урындағы етештереүселәргә өҫтәмә белем кәрәк. Был йүнәлештә эш хәҙер алып барыла.\n— Беҙ етештереүселәрҙе һөйләшеүҙәр алып барырға, дөрөҫ позиция, маркетинг һайларға һәм бик күп башҡаға өйрәтәсәкбеҙ, — тип вәғәҙәләне Рөстәм Камалетдинов.\nТәүге ике семинарҙың практикаһы күрһәтеүенсә, тауар етештереүселәр бушлай белем алыу проекты менән ҡәнәғәт.\n— Аңлайышлы һәм ҡыҙыҡ булды. Ҡыҫҡа, мәғлүмәтле формала ҙур файҙалы мәғлүмәт бирҙеләр. Алған бөтә белемемде практикала ҡулланасаҡмын, — тип хәбәр итте республика компанияларының береһендә төп клиенттар менән эш итеү буйынса белгес Инна Яковлева.\nБР Сауҙа һәм ҡулланыусыларҙың хоҡуҡтарын яҡлау буйынса дәүләт комитетының матбуғат хеҙмәтендә аңлатыуҙарынса, уҡыуҙы, Мәскәүҙә махсус әҙерлек үткән, профессиональ бизнес тренер алып бара. Яҡын ваҡыт арауығында проект дипломанттарына потенциаль заказсылар менән дөрөҫ һөйләшеүҙәр алып барыу, коммерция тәҡдимен мәғәнәле төҙөү һәм һөләшеүҙәрҙе алып барыу ҡағиҙәләре тураһында һөйләйәсәктәр.\nӘлеге ваҡытта сатырлы бренд 82 республика етештереүсеһен берләштерә. Быйыл БР Сауҙа һәм ҡулланыусыларҙың хоҡуҡтарын яҡлау буйынса дәүләт комитеты «Башҡортостан продукты» проектында ҡатнашыусыларҙың иҫәбен кәм тигәндә 200-гә тиклем еткерергә планлаштыра.\nПроект Башҡортостанда 2013 йылдан алып тормошҡа ашырыла. Бындай үҙ ирке менән маркалау юғары ҡулланыу сифатына эйә булыусы республика аҙыҡ-түлек тауарҙарын етештереүселәргә ярҙам итеүгә йүнәлтелгән.\nПроекттың төп маҡсаты – урындағы предприятиеларҙың продукцияһына ҡулланыусыларҙың иғтибарын йәлеп итеү, шулай уҡ уны эске кеүек, тышҡы баҙарҙа ла киң йәйелдереү.\n«Башҡортостан продукты» билдәһе аҙыҡ-түлек тауарҙарының республика территорияһында етештерелгәнлеген һәм сифат һәм туҡланыу продукттарының хәүефһеҙлеге өлкәһендә ҡануниәткә ярашлы икәнлеген раҫлай.\nТик Башҡортостан территорияһында урындағы сеймалдан аҙыҡ-түлек етештереүселәргә генә проектта ҡатнашырға рөхсәт бирелә. Шул уҡ ваҡытта «Башҡортостан продукты» билдәһе менән алкоголь продукцияһын, шул иҫәптән һыраны, маркалау рөхсәт ителмәй.\nТеги: бр сауҙа буйынса дәүләт комитеты,проекттар,башҡортостан продукты


“Ырғыҙ”, Ныязғол бай һәм банкротлыҡ » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » “Ырғыҙ”, Ныязғол бай һәм банкротлыҡ\n“Ырғыҙ”, Ныязғол бай һәм банкротлыҡ 27.10.2015 // Йәмғиәт\nБурыстан ҡотолдороу мәсьәләһенә бәйле мутлыҡтар хаҡында\nуҙған быуатта Һәҙиә Дәүләтшина ла иҫкәрткән\n“Өс йыл элек банктан ауыл хужалығы ҡорамалдарына тип алынған 126 мең һумды кире ҡайтарыр мәл яҡынланы. Уны проценттар менән түләй башлаһаҡ, үҙеңә мәғлүм, быға тиклем булған аҙаптар юҡҡа сығасаҡ. Байтаҡ ерҙе лә ҡулдан ысҡындырырға тура киләсәк. Шуның өсөн уны хәҙергә бөтөнләй түләмәҫкә кәрәк... Минең быға тиклем һөйләшкән, килешкән һәм алған ерҙәрҙе йыйғанда, үҙебеҙҙең башҡорттарҙан вечныйға алынған ер – мең ярым дисәтинә, һинең алғандарың ике меңгә яҡынлай. Бөтәһен дә дүрткә иҫәпләйек. Хөкүмәт хаҡы менән мең һум торһа, мин уны мал-тыуар, сәй-шәкәр кеүек нәмәләр менән өләшеп, ике йөҙ һум самаһына ҡалдырҙым... Икенсе бер өлкән эш – әлеге банк мәсьәләһе. Малдың яртыһын һатылған итеп күрһәтеп, ҡура-кәртәләр менән Расторгуев исеменә яҙҙырҙым... Мине оҙаҡламай, түләү срогы етеү менән, банкрот тип иғлан итәсәктәр. Түләрлек хәлем булмағанлығы раҫланғас, ҡулда булған байлыҡты яҙырға тейештәр. Ә һеҙгә бүлеп бирелеп бөткәс, байлыҡ минеке кеүек күренмәй, һәм уға тейә лә алмаясаҡтар... Бер-ике ай төрмә менән 126 мең кеҫәнән сыҡмай. Судтан һуң дисәтинәһенә бер һум урынына 13-әр тин генә түләргә ҡала. Закон, тиһең. Шул законға таянып эш итәм дә инде мин. Закон ни ул беҙҙең өсөн генә ҡоролған. Уны файҙалана белергә генә кәрәк...” (Текст бер аҙ ҡыҫҡартып алынды).\nБыл өҙөк Һәҙиә Дәүләтшинаның “Ырғыҙ” романынан. Ныязғол бай улы Имай менән законды нисек урап үтеп, аҡсаны үҙ кеҫәһендә ҡалдырыу тураһында һөйләшә. Әҫәрҙең ҡайһы бер урындары бөгөнгө көнгә лә ауаздаш. XX быуат башын сағылдырған “Ырғыҙ” геройҙарын да бөлгөнлөк мәсьәләһе борсоған икән!\nӘйткәндәй, Европа дәүләттәренең күбеһендә ниндәйҙер кимәлдә финанс яғынан хәлһеҙләнеү мәсьәләһен көйләгән закондар XIII – XVI быуаттарҙа уҡ барлыҡҡа килә. Рәсәйҙә иһә уға ихтыяж XVII быуатта арта. Октябрь революцияһынан һуң Рәсәйҙә үҫеш стратегияһы бөтөнләй башҡа була, Совет заманында иһә банкротлыҡ мәсьәләһе берәүҙе лә борсомай. Дөрөҫөн әйткәндә, уның кәрәге лә булмай. Рәсәйҙең Яңы тарихына килгәндә, “Ойошмаларҙың бөлгөнлөккә төшөүе” тураһында закон 1992 йылда ҡабул ителә һәм 1998 йылға тиклем уңышлы эшләй. XXI быуат башында сит ил белгестәре менән берлектә махсус комиссия яңы закон эшләргә тотона, әммә ул көтөлгән һөҙөмтәне бирмәй. 2002 йылда иҡтисад белгестәре был мәсьәләгә йәнә керешеп ҡарай, тик был юлы ла әллә ни ҡыйрата алмай. Банкротлыҡ тураһындағы әле ғәмәлгә ингән законды иһә ун йыл элек әҙерләй башлағандар.\nНиһайәт, быйыл 1 октябрҙән Рәсәйҙә физик берәмектәрҙең банкротлығы тураһында закон ғәмәлгә ингәс, йәмғиәттә был мәсьәләгә ҡағылышлы имеш-мимеш ҡуйырҙы, законды хуплаусылар һәм инҡар итеүселәр әүҙемләште. Төрлө мәғлүмәт сараларында үҙ фекерен белдереп сығыш яһаған белгестәр аҡлы-ҡаралы мәғлүмәт болотон һис тарата алмай әлегә. Ә халыҡта һорауҙар күбәйгәндән-күбәйә: “Банкротлыҡ институты бурыслылар өсөн “авариянан ҡотолоу урыны” буласаҡмы?”, “Банкрот тип иғлан ителгән кешене нимә көтә?”, “Кредит ойошмаларының күҙаллауҙары нисегерәк?”\nҺуңғы ун йылда рәсәйҙәрҙең күбеһе кредит ҡолона әйләнде. Совет заманында етешмәгән техника магазиндарҙа тулып ята – бар ҙа үтескә ал! Элек йылдар буйы сират тороп саҡ “тимер ат”лы булған халыҡҡа юл асылды – салонға бараһың да кредитҡа машина алаһың! Ғүмер буйы дөйөм ятаҡта интегеп йәшәгәндәр ҙә еңел һуланы: ипотека бар бит хәҙер. Уңайлыҡтарҙы бөгөн файҙаланырға кәрәк, күпме тыйылып йәшәргә була, тип фараз итте күптәр. Тап ошо “уңайлыҡтар” өсөн ике-өс тапҡырға арттырып түләйһең дә инде!\nБанктар ҙа кредиттарҙы уңлы-һуллы тарата ине. Ямғырҙан һуң үҫеп сыҡҡан бәшмәк кеүек улар артҡандан-арта барҙы. Иҡтисади көрсөк һөҙөмтәһендә күпселек ваҡ банктар һабын ҡыуығы ише шартлап бөттө, килем кәмене, ҡайһы берәүҙәр эшһеҙ тороп ҡалды. Һөҙөмтә булараҡ, кредиттар ҙа кире ҡайтарылманы.\nБелгестәр фаразлауынса, әле телгә алынған федераль закон ғәмәлгә инеү менән илебеҙҙә 200 меңгә яҡын бурыслы граждандың үҙен судта банкрот тип раҫлатыуы ихтимал. Мөрәжәғәттәрҙең артыуын иҫәпкә алып, Арбитраж суд судьялар һанын – меңгә, ә уларҙың ярҙамсыларын ике мең ярымға тиклем арттырыу тәҡдиме менән Хөкүмәткә мөрәжәғәт иткән дә инде. Төрлө фаразлауҙарға күҙ һалһаң, йыл дауамында ярты миллиондан ашыу ватандашыбыҙҙың банкрот булыуы ихтимал.\nҠыҫҡаса әйткәндә, 500 мең һумдан ашыу күләмдә кредит алынған осраҡта, өс ай дауамында уны түләй алмайһың икән, үҙеңде банкрот тип иғлан итергә була. Әгәр ипотекаға алынған фатир өсөн аҡса тапмаһағыҙ, уны һатырға тура киләсәк. Банкрот тип танылған кешегә биш йыл дауамында кредит бирмәйәсәктәр. Судтан һуң ул өс йыл етәксе вазифаһын биләй алмаясаҡ, башҡарыу производствоһы бар икән, сит илгә лә сығармаясаҡтар.\nЗакондың йомшағыраҡ һәм күптәр өсөн ылыҡтырғыс булып күренгән яғы ла бар: ул – бурысты реструктуризациялау. Был схема кредит тарихын боҙмай, мөлкәтте һаҡлап ҡалыу шарты менән бурыс һаҙлығынан сығырға ярҙам итә. Шуға ла ҡайһы бер белгестәр банкроттарҙың әҙ буласағын фаразлай. Бурысты реструктуризациялау юлын банктар ҙа хуплар, моғайын, сөнки был осраҡта кредит алыусы, яйлап булһа ла, бурысын түләп бөтөрәсәк.\nЗакон ҡабул ителде һәм эшләй башланы, әммә финанс белгестәре, банктар һәм халыҡ албырғап ҡалды. Рәсәй халҡы бер законды урап үтеү өсөн йөҙ юл уйлап сығарыусан. Әлеге лә баяғы Ныязғол бай ишеләр бөгөн йәмғиәттә күберәк шикелле. Шуға ла мутлашыусыларҙың төрлө юл менән эш итә башлауы ихтимал. Мәҫәлән, кемдер үҙен банкрот тип иғлан итеүҙе һорап судҡа ғариза яҙыр алдынан бар мөлкәтен туғандарына яҙҙырып маташасаҡ. Кемдәрҙер үҙ-ара ялған кредит килешеүҙәре төҙөп, төрлө схемалар аша байырға ла ынтылыр. Кем-кем, ә бына коллектор компаниялары сәпәкәй һуғалыр. Улар бурыслыларҙан аҡса таптырып өйрәнде, хәҙер банкроттарға тотонорға күп һорамаҫтар.\nФинанс белгестәре закондың әлегә “сей” булыуына ишаралай. Ысынлап та, ҡайһы бер мөһим шарттар иҫәпкә алынмаған. Мәҫәлән, ир менән ҡатындың уртаҡ мөлкәтенә ҡағылышлы мәсьәләне хәл итеү, ғаилә бюджетының килем өлөшөн һәм сығымдарын һанау нисек башҡарыласаҡ? Ата-әсәләре банкрот тип таныла ҡалһа, балаларҙың хоҡуҡтары боҙола. Был мәсьәләгә лә аныҡлыҡ индерелмәгән. Унан тыш, арбитраж суд системаһы бурыслыларҙың мөлкәтен һатыу кеүек эште атҡарып сыға алырмы? Быға уның вәкәләттәре етерме? Әлеге мәсьәләгә айырыуса иғтибар бүленергә тейеш, сөнки мөлкәтте һатҡанда уны бик осһоҙға баһалау осраҡтары йышаясаҡ.\nКеше ни өсөн кредит ала? Күпселек осраҡта тормош шарттарын яҡшыртыуға. Балалар замансараҡ телефон, компьютер һорағанға кредит юллайбыҙ. Яҡшыраҡ машинала йөрөгө килә, иркенерәк фатирҙа йә йортта йәшәргә хыялланабыҙ. Тик ҡайһы саҡ үҙ көсөбөҙҙө баһалап бөтмәйбеҙ шул. Был йәһәттән башҡорттоң шәп әйтеме бар: аяғыңды юрғаныңа ҡарап һуҙырға кәрәк...\nРәсәйҙең Дәүләт Думаһы рәйесе\n– Әлеге мәлдә ил буйынса алынған кредиттарҙың дөйөм күләме 7 миллиард һумға барып баҫа. Ә граждандың дефолтҡа тарыған мәле ҡануниәт тарафынан бер нисек тә яҡланмаған. Закон проекты әлеге етешһеҙлекте һәм был өлкәлә барлыҡҡа килгән социаль көсөргәнеште бөтөрәсәк. Йыш ҡына төрлө сәбәптәр арҡаһында кредиттарын түләй алмаған граждандар ауыр хәлдә тороп ҡала. Был уларҙы уйланылмаған аҙымдарға этәрә.


Ептән һүрәттәр тыуҙыра\n12 Октябрь 2018, 17:01\nБөгөн күп кенә ҡул эше оҫталары араһында сигеү сәнғәте айырым популярлыҡ менән файҙалана. Ҡасандыр тик көнкүреш характерында ғына бул-ған сигеү хәҙер күптәрҙең иң шәп хоббийына әйләнде.\nСтепной ауылынан Елена Ғәзиева ғәҙәти булмаған картиналар тыуҙыра.\n– Элек мин бәйләү менән мауыға инем. Уға мин әсәйемдән өйрәндем. 6-сы класта үҙемдең тәүге аҡсамды эшләнем: уҡытыусыма үҙем бәйләгән костюм һаттым, – ти ул. – Биш йыллап элек канвала рәсем сигеү техникаһы менән таныштым. Эшләп ҡараным, миңә оҡшаны, һәм был шөғөл ысынтылап мине мауыҡтырҙы. Сатрашлап сигеү техникаһы менән башҡарған тәүге эшем шарлауыҡ һүрәте булды. Ул иң ҡатмарлы эштәр-ҙең береһе. Унда 32 төҫ ҡулландым. Сигеү йыйылмаларын: канва, схемалар һәм ептәрҙе интернет аша һәм Пермь ҡалаһы магазиндарында һатып алам. Әҙер һүрәтле канвалар алмай-ым. Миңә ҡалһа, улар тәбиғи килеп сыҡмай.\nҠул оҫтаһы хайуандар һәм төрлө пейзаждарҙы бик шәп килтереп сығара.\n– Мин үҙемә нимә оҡшай – шуны сигәм. Был эш мине тулыһынса биләп алып, ваҡыт тураһында онотҡан саҡтар ҙа була, – ти Елена. – Мәҫәлән, 60х60 см ҙурлыҡтағы иң ҙур “Леопард” картинаһын мин бер айҙа башҡарҙым. Шулай уҡ яратып тәрбиәләгән “Спартагыбыҙ”ҙың сигелгән һүрәте бар, уны фотоһына ҡарап сиктем.\nБорон сигеү менән кейем-һалымды, таҫтамалдарҙы биҙәгәндәр, сатрашлап сигелгән һүрәттәрҙе мендәрҙәрҙә, юрғандарҙа күрергә мөмкин ине. Ләкин Елена Рафаил ҡыҙы үҙенең эштәрен күберәк стенаға эленгән рам эсендә күрергә ярата.\nИре Алик Тимерхан улы ҡатынының мауығыуын хуплай, уның эштәрен маҡтай. Хәрби булып Пермь ҡалаһында хеҙмәт иткән улы Руслан менән юридик колледждың II курсында уҡыған студент ҡыҙы Крис-тинаға ла әсәләренең шөғөлө оҡшай.\nЕлена Рафаил ҡыҙының эштәре ауыл һәм район күргәҙмәләрен биҙәй. Ул “Мәсетле оҫтаханаһы” III Төбәк-ара конкурсы һәм Башҡортостан Республикаһының 100 йыллығына арнал-ған район биҙәү-ҡулланма ижады күргәҙмәһе дипломдары менән бүләкләнгән.\nЙәй көнө яратҡан шөғөлө өсөн ваҡыт бөтөнләй юҡ тиерлек. Ә оҙайлы көҙгө һәм ҡыш- ҡы кистәрҙе Елена сигеүгә бағышлай. Энә үҙ артынан епте эйәртә, әкренләп төрлө төҫлө сатраштарҙан картина тыуа. Хәҙерге заман сигеү йыйылмалары ҡул оҫтаһының хеҙмәтен бер аҙ еңелләштерә. Шулай ҙа иң мөһиме – оҫтаның түҙемлеге, уның фантазияһы. Еленаның бөтә эштәре лә яҡты, йылы, һөйөү менән башҡарылған. Улар уның үҙҙәренә ғүмер биргән ҡулдар йылыһын һаҡлай.


Ер аҫты үткәүелдәре — Башҡорт Википедияһы\nЕр аҫты үткәүелдәре\nМәскәү ҡалаһының академик Сахаров проспектындағы ер аҫты үткәүеленә кергән урын\nЕр аҫты үткәүелдәре, ғәҙәттә, тонелдәрҙән ғибәрәт. Ул автомобилдәр юл ағымы йәки тимер юлдар үткән урындарҙа төҙөлә. Ул төшә һәм менә торған баҫҡыстарҙан, шулай уҡ балалар, ғәриптәр арбалары һәм велосипедтар өсөн баҫҡысһыҙ менә торған өлөштәрҙән тора.\nСоветтар союзы осоронда ер аҫты үткәүелдәре саф файҙаланыу өсөн генә ғулланыла ине. Хәҙер уларҙа тәҡдимләү (реклама) таҡталары, төрлө мәгәзиндәр төҙөлә. Хатта ҡайһы ьңбер ҙур үткәүелдәр сауҙа үҙәктәренә әүерелгән. Был үткәүелдәр, ғәҙәттә, төнгө осорҙа ябыла. Метро булған ҙур ҡалаларҙа ер аҫты үткәүелдәре метро станцияһе менән тоташтырып эшләнгән. Ташландыҡ һәм төҙөлөп бөтөлмәгән үткәүелдәр дигерҙар өсөн бик ҡулай.\nҠала төҙөүселәре фекере буйынса, ҡаланың ҡайһы бер ерҙәренә, мотлаҡ үткәүелдәр аша ғына үтергә мөмкин. Шундай урындарҙың береһе Берлин ҡалаһының Тиргартен паркындағы Еңеү колоннаһында шулай үткәүел ҡуйылған. Был урын юлдар менән уратып алынған. Йәйәүлеләр унда 1941 йылда Иоханнес Хунтенмюллер планы буйынса төҙөлгән дүрт үткәүелдең береһе аша ғына үтә ала. Был урынды Берлин ҡалаһында иҫтәлектәр ҡалдырырырға теләүселәр бик ярата. Уның диуары төрлө илдәрҙән килгән туристарҙың яҙмалары менән сыймаҡланып бөткән.\nТағы ла бер ҡыҙыҡлы урын Симферополдә Әхмәт-хан солтан майҙанындағы үткәүел. Бар тонелдәр ҙә киоскалар торған майҙанға сыға. Шулай уҡ аналогик үткәүелдәр Киевтә, Севастополдә, Мәскәү ҡалаларында (Мәскәү майҙанының Фәндәр проспекты аҫтында) ла бар.\nЮл билдәләре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nЕр аҫты үткәүеле юл билдәһе Рәсәй дәүләт стандарттары буйынса билдәләнә һәм № 6.6 тәртип номеры бирелгән.\n«Ер аҫты үткәүеле» юл билдәһе\nпешеходный переход(недоступная ссылка)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Ер_аҫты_үткәүелдәре&oldid=1052865 ҡабул ителгән\nЕр аҫты ҡоролмалары\nБыл бит һуңғы тапҡыр 23:39 9 август 2021 үҙгәртелгән.


Владимир Путин Рәсәйҙә йәшәүселәрҙе ил Конституцияһына төҙәтмәләр буйынса тауыш бирергә саҡырҙы // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nВладимир Путин Рәсәйҙә йәшәүселәрҙе ил Конституцияһына төҙәтмәләр буйынса тауыш бирергә саҡырҙы\n18:37, 30 июня 2020 Сәйәсәт\nВладимир Путин Рәсәйҙә йәшәүселәрҙе ил Конституцияһына төҙәтмәләр буйынса тауыш бирергә саҡырҙы Фото: http://kremlin.ru/\nРәсәй президенты Владимир Путин рәсәйҙәргә мөрәжәғәте барышында, һәр тауыштың мөһим булыуын билдәләп, бөтә граждандарҙы Конституцияға төҙәтмәләр буйынса тауыш бирергә саҡырҙы.\nРәсәйҙәр хуплаһа ғына Конституцияның яңыртылған тексы үҙ көсөнә инә, тип билдәләне дәүләт башлығы.\n«Белеүегеҙсә, бер нисә көн буйына тауыш биреү бара, был халыҡтың сәләмәтлеген һаҡлау өсөн эшләнелә. Һайлауға барған һәр кемгә рәхмәтемде белдергем килә. Иртәгә, 1 июль – төп тауыш биреү көнө. Ҡәҙерле дуҫтар, һүҙегеҙҙе әйтеүегеҙҙе һорайым. Һәр берегеҙҙең тауышы – иң мөһиме», — тине Владимир Путин.\nРәсәй Конституцияһына төҙәтмәләр буйынса тауыш биреү 25 июндән 1 июлгә тиклем бара. 1 июлдә илдең барлыҡ төбәктәрендә урындағы ваҡыт буйынса киске сәғәт 8-ҙән һуң тауыштарҙы иҫәпләү башлана.\nТеги: Владимир Путин, Рәсәй Конституцияһына төҙәтмәләр буйынса тауыш биреү


Әнисә Таһирова – ул башҡорт шиғриәте юғарылығы » Новости Уфы, главные новости Башкортостана / Bash-Portal.Ru\nПорча на отношения - как узнать наведена ли порча?Кладбищенская магия!\nШағирә Әнисә Таһированы үҙем өсөн балалар яҙыусыһы булараҡ асҡанмын икән иң башта. “Әсәй өйҙә юҡта” шиғырын бәләкәстәр менән осрашҡанда әле лә рәхәтләнеп яттан һөйләйем:\nӘсәйем өйҙә булмағас,\nКүңелһеҙ миңә бөгөн.\nИсмаһам, тинем, бесәйгә\nҺөйләшергә юҡ телең.\nКилгәйнем тәҙрә янына,\nКескәй генә бер ҡошсоҡ\nҠоймаға килеп ҡунды ла\nУлтыра, китмәй осоп.\nЙәлләп ҡуйҙым шул ҡошсоҡто:\nНиңә күңелһеҙ икән?\nӘллә уның да әсәһе\nБөгөн өйҙә юҡ микән?\nМинең тойғоларымды шағирә апай ҡайҙан белде икән, тип уйлаған бала бер мин генә булмағанмындыр. Ә инде торараҡ уның нескә тойғоло, урыҫ яҙыусыһы Сергей Поликарпов әйткәнсә, юғары рухлы, эскерһеҙ мөхәббәте һәм тоғролоҡло ижады менән танышып, башҡорт шиғриәтендәге ҙур хиссиәт донъяһын астым.\nБыларҙы тәфсирләп һөйләүем юҡҡа түгел: сатлама декабрҙә Ишембай районының Маҡар ауылында Әнисә апай Таһированың 75 йәшлек юбилейы уңайынан ижад кисәһе үтте. Тәбиғәт ҡосағының иң матур урындарының береһе булған был ауылдан республикаға билдәле бик күп шәхестәр сыҡҡан. Ҡышын да күгендә йәйғорҙар уйнатҡан был ауылдың йәйен ниндәй күркәм икәнлеген күҙ алдына килтерәһегеҙме? Нескә тойғоло шағирәнең тап ошо ерҙә тыуыуы һис кенә лә ғәжәп түгел. Яҡташ әҙибәләрен ҡотларға Ишембай районы Хакимиәтенең эштәр идарасыһы Рәмил Абдуллин, Маҡар ауыл Советы башлығы Илнур Мөхйәнов тәүгеләрҙән булып сәхнәгә күтәрелде. Шағирәгә “Маҡар ауылының почетлы гражданы” тигән мәртәбәле исем тапшырылды. Мәктәп уҡыусыларының бер-бер артлы әҙибәнең балалар өсөн яҙылған шиғырҙарын уҡыуы, уның әҫәрҙәренә яҙылған йырҙар башҡарыуы – байрамды шул тиклем йылы, яҡты тойғоло итте. Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, композитор Мәрйәм апай Солтанова яҙған икән бик күп йырҙарҙың көйҙәрен. Ул Әнисә Таһированың шиғырына ижад иткән “Бөгөн, әсәй, төштәремә керҙең” йырын башҡарғанда тамашасыларҙың да күҙҙәренә йәш эркелде. Ишембайҙың “Ағинәйҙәр”енең сығышы шулай уҡ үҙе бер күркәм тамаша булды. Әллә ошо яҡ тәбиғәтенең берәй үҙенсәлеге бармы икән: 70-75 йәшлек инәйҙәр хас та Әнисә апай һымаҡ һомғол буйлы, йөҙ ташламаған. Селтербей йылғаһының ҡыҙҙарҙы һомғол итеп үҫтерә торған сере барҙыр, моғайын. Юҡҡа ғына шағирә уны шиғырҙарында данламайҙыр!\nТәрән йөкмәткеле сценарий буйынса алып барылған кисәлә яҡташтары әҙибәнең сонеттар оҫтаһы, тәржемәсе, балалар шағирәһе, педагог булыу маһирлыҡтары хаҡында һөйләне. Туғандары, класташтары тәрән ихтирам һүҙҙәрен еткерҙе. Башҡортостан Яҙыусылар союзы исеменән сығыш яһаған әҙәби десант Әнисә Таһирова ижадының башҡорт һүҙ сәнғәтендә тотҡан урынын юғары баһаланы. Яҙыусылар союзы идараһы рәйесе вазифаһын башҡарыусы Зәки Әлибаев, прозаиктар Сабир Шәрипов, Фәрзәнә Аҡбулатова, шағирҙар Тамара һәм Хисмәт Юлдашевтар, Ғәлиә Кәлимуллина, балалар шағирәһе Фәрзәнә Ғөбәйҙуллина шәхси фекерҙәре менән уртаҡлашып, әҙибәнең шиғырҙарындағы ихласлыҡ, тәрән тойғолар, юғары фекерҙәр тураһында һүҙ әйтте.\nЭйе, Бөйөк ватан һуғышы башланған йылда тыуған Әнисә апайҙың ижад юлына ялҡынлы йылдар ҙа үҙ эҙен һалған. “Ҡуҙғалаҡтар” шиғырын беҙ мәктәп йылдарында ятлап, илап йөрөй торғайныҡ. Ул бар ғүмерен шиғриәткә, шиғыр менән тын алып йәшәүгә бағышлаған шағирә. Халҡы яҙмышын йөрәгенә уйып, “рухы күркәмлеген, моң-зарын” күңел түрендә йөрөтөүе лә сағыла уның ижадында. Ҡышҡы һалҡын көндәр тороуына ҡарамаҫтан, ҡотлаусылар сәхнәгә гөлләмәләр тотоп күтәрелде.\n“Йөрәгемдә минең өс сәскә – ул әсәйем, шиғриәт һәм Маҡар!” – тине шағирә, кисә аҙағында яҡташтарына тәрән рәхмәт һүҙҙәрен еткереп.\nОшо йәмғиәттә йәшәгәс, уны ҡанундарына ла буйһонаһың, йәғни, дәүләт сәнғәт әһелдәрен бүләкләүҙе уйлап тапҡан икән, йәлләмәйек маһирҙарға! Олуғ шағирәнең ижады дәүләт наградаһына лайыҡ бит. Әнисә Таһирова – исеме башҡорт һүҙ сәнғәтенең юғары кимәлен билдәләгән күренеш!\nИлһам-ҡоштоң ҡанатында нисә\nКүкте байҡаның һин, йә, нисә?\nИсемең дә һинең – сонет кеүек,\nСонет кеүек сыңлай: “Әнисә”.\nДәһшәтле лә йылдар ҡосағында,\nҠырҡ беренселә тыуғанһың.\nБишегеңә ҡорған булғандыр ул\nШиғри аһәң менән туған моң.\nШул мәлдә үк серле Селтербейең,\nҺикәҙең дә телгә килгәндер.\nҠайтауазлап яуап биргәндәрҙер,\nСылтырлатып ҡына көлһәң бер.\nҠоралайҙай ҡая үрҙәрендә,\nШиғриәткә ғорур атланың.\nСәстәреңде ҡырын ғына һелтәп,\nӘҫәрләнеп шиғыр ятланың.\nИжад үрҙәрендә упҡындар бар,\nҠыйыу атлап үткән сағыңда,\nБул сыҙам да һәм бул аяулы ла,\nБул, тинең һин,\nБар юғары ауаздашлыҡ моңо.\nТарафтарҙы иңләп ул үҫә.\nИсемеңдә һинең – сонет сыңы.\nСонет үҙе сыңлай – “Әнисә”!\nСонеттан таж кейҙең,\nСәйлән үрҙең, сонет ханбикәһе!\nМоңдо күктән, услап-услап һөҙөп,\nХәҙер Ерҙе тажлы итәһе!\nБиҙәктәрен ҡайып-ҡайып ҡына,\nНәзәкәтле итеп, аҫылдан.\nКүк көмбәҙе, ҡәләм менән сүкеп,\nТаждар яһау өсөн асылған.\nХанбикәләр генә аңлар сер ул,\nҠәләм менән сүкеп таж ҡойоу.\nЕте төндә, Ергә тәхет юллап,\nКүктән һөҙөп кенә моң йыйыу.\nҺәр бер шиғырыңды һин таж иттең,\nТажлы иттең шиғыр майҙанын.\nӘ Күк бөгөн Үҙе өнһөҙ тыңлай,\nЕрҙә тыуған сонет аҙанын.\n[10 ноября 2018] | Просмотров: 1586 Опубликовал: admin Оцени статью!


Википедия:Ҡоролтай — Башҡорт Википедияһы\n(ВП:ҠОР битенән йүнәлтелде)\nЯңы башлаусыларға · Берләшмә · Порталдар · Наградалар · Проекттар · Һорауҙар · Баһалау\nҠоролтай · Терминдар буйынса фекерләшеү · Топонимдар буйынса фекерләшеү · Ҡағиҙәләр тураһында фекерләшеү · Категориялар тураһында фекерләшеү · Тауыш биреүҙәр · Статустарға ғаризалар · Юғары шура · Ҡатнашыусыларҙы тикшереү\nБашҡорт Википедияһы Ҡоролтайына рәхим итегеҙ!\nБашҡорт телендәге Википедияла ҡатнашыусылар Ҡоролтайына рәхим итегеҙ. Бында һеҙҙе борсоған төрлө һорауҙарҙы бирә йәки кемдер биргән һорауға яуап яҙа алаһығыҙ. Һорауығыҙ бөтә ҡатнашыусыларға ҡағылһа ғына бында яҙығыҙ. Әгәр кемгәлер шәхси һорауығыҙ булһа, уның аралашыу (фекерләшеү) битендә һорау биреүегеҙ яҡшыраҡ булыр. Һорау йәки яуап яҙыр өсөн өҫтә булған «Сығанаҡ кодты үҙгәртергә» һүҙенә баҫығыҙ. Һорауығыҙҙы яҙғас, имза һалырға ла онотмағыҙ. Имза ҡуйыу өсөн үҙгәрештәр индерә торған урындың өҫкө яғында торған зәңгәр ҡәләмле төймәгә баҫырға кәрәк.\nRequests for the bot flag should be made on page Wikipedia:Бот тамғаһына ғаризалар.\n27 июнь—27 декабрь 2018\n1 Яңы йыл менән!\n2 Винница өлкәһе буйынса тематик аҙна\n3 Баш биттең «Бөгөн» проекты тураһында фекер алышыу\n4 Баш_бит_башлығы буйынса фекер алышыу\nЯңы йыл менән![вики-тексты үҙгәртергә]\nҠәҙерле Вики-ҡәрҙәштәр, милләттәштәр! Яңы ғына тыуған, әлегә өр-яңы булған Яңы — 2020 йыл менән! Һәр кемебеҙҙең уй-теләктәре һәм дә хыялдары башланып ҡына ятҡан йыл арауығында тулыһынса тормошҡа ашһын һәм ысынға әйләнһен, һәр беребеҙгә лә һаулыҡ ныҡлығы яҙһын, бер кемде лә күңел тыныслығы урап үтмәһен! Һәм дә, әлбиттә, Башҡорт Википедияһы киңлектәрендә бөтәбеҙгә лә ижади уңыштар юлдаш булһын! --Айсар (әңгәмә) 09:11, 1 ғинуар 2020 (UTC)\nВинница өлкәһе буйынса тематик аҙна[вики-тексты үҙгәртергә]\nВсех с Новым годом! Планируется проведение тематической недели о Винницкой области. Очень надеюсь на участие и на большое количество статей на башкирском языке! С уважением, --Visem (әңгәмә) 20:13, 11 ғинуар 2020 (UTC)\nБаш биттең «Бөгөн» проекты тураһында фекер алышыу[вики-тексты үҙгәртергә]\nБаш биттең «Фекер алышыу» битендә Баш биттең «Бөгөн» проекты тураһында фекер алышыуға саҡырам. Был һөйләшеүҙең сәбәбе унда күрһәтелгән. Тәү сиратта «Байрамдар» һәм «Көн юбилярҙары» бүлектәренең сифатын һәм дөйөм күренешен артабан яҡшыртыу буйынса тәҡдимдәрегеҙҙе яҙһағыҙ ине. --Айсар (әңгәмә) 07:03, 13 ғинуар 2020 (UTC)\nБаш_бит_башлығы буйынса фекер алышыу[вики-тексты үҙгәртергә]\nШулай уҡ Баш бит башлығы буйынса фекер алышырға саҡырам. --Рөстәм Нурыев (әңгәмә) 17:21, 13 ғинуар 2020 (UTC)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Википедия:Ҡоролтай&oldid=928878 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 17:21 13 ғинуар 2020 үҙгәртелгән.


Башҡортостанда ҡар ҡатыш ямғыр, томан һәм боҙлауыҡ фаразлана – Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n17:19, 13 ноября 2019 Йәмғиәт\nБашҡортостанда ҡар ҡатыш ямғыр, томан һәм боҙлауыҡ фаразлана – Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы Фото: Ксения Калинина\nБашҡортостанда 13-14 ноябрҙә урыны менән ҡар ҡатыш ямғыр яуыуы көтөлә. Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы мәғлүмәттәре буйынса, көндөҙ яуым-төшөм фаразланмай, урыны менән томан, боҙлауыҡ, юлдарҙың айырым участкаларында боҙлауыҡ. 500 метрҙан күреү мөмкинлеге насарая.\nӨфөнөң Граждандарҙы яҡлау идаралығы мәғлүмәттәренә ярашлы, 14 ноябрҙә республиканың баш ҡалаһында төндә бер аҙ ҡар ҡатыш ямғыр көтөлә, көндөҙ яуым-төшөмһөҙ, урыны менән томан, юлдарҙың айырым участкаларында боҙлауыҡ. Ел төньяҡтан, тиҙлеге секундына 3-8 метр. Һауа температураһы төндә 0, -2 градус, көндөҙ 0 тирәһе.


Ҡыҫыр. Миләүшә Ҡаһарманова\n18 Апрель , 17:07\nСания тәртешкәһе менән мейес йүшкәһен ябырға тип ынтылғанда ғына телефон зыңланы. «Балам!» Тәки йүшкегә үрелеп етә алмай ҡалған күпте күргән суйын тәртешкә ҡәҙерһеҙгә әүерелеп мейес ҡыҙырымында ятып ҡалды, хужабикәһе хәленән килгән йылдамлыҡ менән иҙән балаҫтарына эләгә-тәгәрәй телефон ултырған кескәй өҫтәлгә ташланды. Унан, бер яҡ ҡолағын яулыҡ япмаһынан сығарып алып трубканы терәне лә, зыңғырлауҙы ғына көтөп телефон төбөндә ултырған кешеләй, татлы тауыш менән һуҙып ебәрҙе: -- Әлле-еү-ү…\nСания тәртешкәһе менән мейес йүшкәһен ябырға тип ынтылғанда ғына телефон зыңланы. «Балам!» Тәки йүшкегә үрелеп етә алмай ҡалған күпте күргән суйын тәртешкә ҡәҙерһеҙгә әүерелеп мейес ҡыҙырымында ятып ҡалды, хужабикәһе хәленән килгән йылдамлыҡ менән иҙән балаҫтарына эләгә-тәгәрәй телефон ултырған кескәй өҫтәлгә ташланды. Унан, бер яҡ ҡолағын яулыҡ япмаһынан сығарып алып трубканы терәне лә, зыңғырлауҙы ғына көтөп телефон төбөндә ултырған кешеләй, татлы тауыш менән һуҙып ебәрҙе:\nСымдың теге осонда сылтыратып көлөп ебәрҙеләр. Етмеште ашатлаған әсәһенең телефондан тауышын үҙгәртеп, сәхнәгә сығып баҫҡан әртис кеүек һөйләшеүен ҡыҙыҡ күрә ҡыҙы. Әсәһенә ни - нимә, ҡыҙының шырҡылдағанын тыңлап, төҫө бөткән ирендәрен йырып, кинәнеп тик тора.\n-- Йә, көл әйҙә, көл, гонаһтарым бөтөр… Әсәң шулай белгәс тә шәп әле.\nТеге яҡ көлөп туйҙы ахыры, һөйләшергә булды:\n-- Әсәй, һаумы!\n-- Һауғынамы, балам, һауғынамы. Шәпбеҙ әле, шәпбеҙ, Аллаға шөкөр.\n-- Нишләп ултыраһың?\n-- Мына, мейес бөткәнен көтәм әле, минең ни, ҡыйраған эшем бармы. Үҙегеҙ ни хәлдә, балам? Кейәү нишләй?- ҡыҙы былтыр тормошҡа сыҡҡайны.\n-- Нишләһен – эшләй, һи-һи-һи! Кейәүеңә ни булһын.\n-- Бумаһын шул, бумаһын, имен-һау эшләп йөрөһөн, ир кеше ни.\n-- Ҡалай әй, «Кейәү ҙә кейәү», балаһының хәлен һораған юҡ, һи-һи-һи.\n-- Аһ-аһ, һиңә ни булды? – Был яҡтың тауышы һағая төштө.\n-- Булманы… - теге яҡтың ниндәйҙер сер сисергә теле ҡысып тороуы баштан уҡ һиҙелә ине инде. – Бер ҡыҙыҡ әйтәйемме?\nБыл яҡ сабырһыҙланып китте:\n-- Уй алла, һәҙергенең ҡыҙығы ла ҡурҡыта бит әле. Йә, әйтә һал, йөрәкте ҡуҙғытып ни…\n-- Әсә-әй, мин ауырлы…\nӘсә бер аҙ телһеҙ ҡалып торҙо, унан шаулап ҡайнап китте:\n-- А-ай, балам, һөйөнсөһөнә уң ҡолағың! Ҡалай һәйбәт буған! Мына, төнгә ҡаршы ҡалай яҡшы хәбәр ишетәм. А-ай, әттәгенәһе! Мына һиңә! Кейәү ни ти?\n-- Ул белмәй пока, һиңә генә әйтәм, башҡаларға өндәшмәй тор, йәме.\n-- Йә. Балнисҡа барҙыңмы һуң?\n-- Барҙым-барҙым, йөҙ төрлө анализдар тапшырҙым – все нормально.\n-- Берәй нәмә ашағың килмәйме? - Әсәнең былай ҙа нескә күңеле йомшарып, тауышы нәҙегәйеп китте.\n-- Йә, ила инде хәҙер. Ҡаҙ ите ашағым килә что-то.\n-- Алып киткәнең бөттө ләме ни?\n-- Юҡ, бындайҙы түгел, ҡаҡланғанын. Быйылғыларға тоҙ һеңеп өлгөрмәгән әле, тәме юҡ.\n-- А-ай, алла, күрше-тирәнән һораштырмаһам…\n-- Кит, шулайтып һоранып йөрөмәҫһең инде, булғас ашармын. Әйҙә, үҙеңдең хәлеңде һөйлә…\nӘсә менән ҡыҙ күңелдәре булғансы, трубкалары төтәп китә яҙғансы һөйләште. Һорашырлыҡ хәбәрҙәр һорашылып, һөйләйһе һөйләп бөтөлгәс, ҡат-ҡат хушлашылып, йылып киткән трубкалар көскә урындарына төшөп ятты.\n«Балам… ауырлымын, тиме…» Сания төнгә ҡаршы килеп төшкән һөйөнөслө хәбәр шауҡымынан арына алманы. Берсә үҙ алдына кеткелдәп көлөп ебәрҙе, берсә төпкә батҡан күҙ ҡабаҡтарын сәпелдәтеп, һаран ғына йәш бөртөктәрен һығып сығарҙы ла, күлдәк итәген ҡайырып, танауын фырылдатып һеңгереп ҡуйҙы. «Баламды, ҡартлыҡ йыуанысымды минең, йә инде…»\nУнан ҡапыл ниҙер иҫенә төшөп, ашыға-ашыға һандыҡ һыуытҡысын ҡутарырға тотондо. Шыҡырайып туңған ап-аҡ тәнле һимеҙ-һимеҙ ҡаҙҙар, йомғаҡ-йомғаҡ майҙар иҙәнгә теҙелеп китте. «Әһә… Бар һымаҡ ине шул…» Һыуытҡысына төшөп китерҙәй булып соҡонған әбей эҙләгәнен һөйрәп сығарҙы. Уныһы ҡуш йоҙроҡтай ғына ит киҫәге булып сыҡты. Былтырҙан ҡалған ҡаҡланған ҡаҙҙың бер генә бот өлөшө.\nБыл табыштан, мейесен баҫып, татлы хыялдар менән йоҡларға ятырға йөрөгән Санияның ниәте ҡырҡа үҙгәрҙе. «Баламдың… ашағыһы килгәс… булған итте ни – апарайым.» Уйланды ла – хәл дә ителде. Юлға кейергә кейемдәр әҙерләнде, аҡса төйнәлде, күстәнәскә китәһе аҙыҡ-түлек һыуытҡыстың бер мөйөшөнә күсеп ятты. «Күршеләренә төнгә инеп йөрөмәҫ, иртәнсәк афтауызға сыҡҡанда өндәшер. Мейесенә яғып, эт-бесәйен ашатып торһалар, ике-өс көндә урап та ҡайтыр, Алла бирһә…»\nИкенсе көн, төшкә ҡарай, баштан аяҡ сынъяһау итеп кейенеп, ҡупшыланып алған Сания инәй ҡалаға юлланған автобуста елдерә ине\nинде. Ярымбуш салондың алғы ултырғыстарында иркенләп, аяҡ аҫтындағы йылытҡыстан өргән йылы һауаға иреп, ойоп китеп ултырһа ла, ҡыҙының «Ауырлымын» тигәненән күңел төпкөлдәренән ирекһеҙҙән ҡалҡып сыҡҡан хәтирәләрен һүтте.\n… Сания Афзалды ун ете йәшенән яратты. Һалдаттан ҡайтып төшкән егетте туған-тумасаһы, дуҫ-ише өйҙән-өйгә йөрөтөп ҡунаҡ итә ине. Йәшкелт-һоро гимнастерка, галифе салбар, йылтырап торған кирза итектәр кейгән буйсан егетте урамдан гармун тартып үтеүселәр араһынан ҡараштары менән генә әллә ҡайҙан айырып алды ла, күҙҙән юғалғансы күҙәтте. Шул бер күреүҙән татлы хыялдар, йоҡоһоҙ төндәр алып килеүсе ғазаплы мөхәббәт уты тоҡанды ҡыҙ йөрәгендә.\nСания үҙе лә йәмһеҙҙәр иҫәбенән түгел. Хатта киреһенсә: һомғол кәүҙәле, алһыу битле, һәр ваҡыт көлөп торған ҡыҫығыраҡ һорғолт күҙле, уймаҡ ҡына бүлтек иренле илгәҙәк ҡыҙ булып үҫеп еткән ине ул. Күпмелер ваҡыт үтеүгә, Афзал да аңғарҙы уны һәм әхирәттәре аша киске уйындарға саҡыртты, сәбәп тапҡан булып быҙау фермаһына килеп сыҡҡыланы, һауынсыларҙың аҫтыртын йылмайыуына иғтибар итмәҫтән, Санияға ярҙамлашҡан булды, ҡыҙыҡ хәбәрҙәр һөйләп көлдөрҙө. Әсәһе генә өнәп етмәне уларҙың дуҫлығын: «Шыр ҡыҙҙар араһында һөт өҫтөндәге ҡаймаҡ кеүек үҫкән егеттән фәтеүә булырмы икән, ҡыҙым», - тиер ине әйләнер ҙә. Ә Сания ул ваҡытта Афзалдың үҙен генә түгел, уның апайҙарын да, ата-әсәһен дә, хатта ул йәшәгән өйҙө, урамды, ул йөрөгән юлдарҙы ла ярата һәм һөйгәненә бер генә лә һүҙ тейҙергеһе килмәй ине. Әсәһен дә: «Ул һәйбәт ул, әсәй»,- тигәне менән тыйҙы. Әсә: «Һәйбәттер ҙә ул…», - тип үҙ алдына һөйләнгән булыр ҙа бошоноп ҡалыр ине.\nБер йыл тирәһе дуҫлашып йөрөгәс, алтын япраҡтар шыптырҙап ер өҫтөн ябып, торналар сыңрап хушлашҡан мәлдә туй үткәрҙеләр. Тәүге йыл, яңы өйләнешкән йәштәргә хас булғанса, ғаилә тормошона, ир менән ҡатын булып йәшәүгә өйрәнеүгә бағышланды. Сания, төп йортҡа төшкән килен булараҡ, таңдан тороп ҡәйнә йортондағы мал-тыуарҙы баҡты, унан фермаһына йүгерҙе. Унда ла йәш быҙауҙар\nасығышып көтөп тора. Афзал колхозда тракторист. Әлбиттә, эше етәрлек, әммә буш ваҡыттары ла юҡ түгел. Тора-бара Сания шуға иғтибар итте: ире йорт-тирәһендәге мәшәҡәттәргә бөтөнләй ҡыҫылмай булып сыҡты. Мал-тыуар тәрбиәләү ҙә, кәртә-ҡура таҙалау, һыу алып килеү, мунса яғыу, баҡса ултыртыу, картуф күмеү, алыу кеүек эштәр тулыһынса ҡатын-ҡыҙ елкәһендә ине был өйҙә. Ир кеше бары бесән эшләүҙә ҡатнаша ла (уныһында ла ҡатынһыҙ булмай), утын алып килә…\nСания ҡара эшкә күнеккән, атайһыҙ үҫтеләр бит, бында ла һыр бирмәҫкә тырышып, йүгермәләп йөрөнө. Эштә быҙауҙарының, өйҙә ҡәйнәһе менән иренең күңелдәрен күрҙе. Ҡәйнәһе насар булманы былай, үҙе лә баш баҫып мыштырлап ҡына йөрөүҙән башҡаны белмәй ине.\nБөткөһөҙ, мәңге кәмемәҫ эш баҫыуға ғына бирешмәҫ ине лә Сания, кемдә лә шулдыр бит, уны, барыһынан да бигерәк, бына һаман балаға уҙа алмауы борсоно. Бергә йәшәүҙәренә ике йылдан ашып барғанда, был мәсьәлә бер ҡатынды ғына түгел, ҡәйнәһен дә, әсәһен дә, ирен дә борсой ине инде. Ул-был һүҙ араһында ла ҡәйнәһе «балағыҙ булһа әллә», «ейәндәр һөйгәндә», «улымдың балаһын ҡулға тотоп буламы» тигәнерәк хәбәрҙәр ысҡындырғыланы. Ире лә: «Беҙ бәпәй алмайбыҙмы шул»,- тигән һорауҙы йыш бирҙе. Ә ҡайынбикәләре табын һайын күҙгә ҡарап: «Ҡустыбыҙға бала кәрәк бит»,- тиеүҙе ғәҙәткә индерҙе.\nӘ бала булманы ла булманы. Санияға «балаһыҙ» мөһөрө баҫылды. Йылдан-йыл холоҡһоҙлана, бәйелһеҙләнә барған ире эскән йә талашҡан һайын, кеше-маҙарға ҡарап тормаҫтан, «Ҡыҫыр!» тип ҡысҡырҙы. Ошо бер һүҙ менән ҡатынының ауыҙын ябып, өнөн тығып, бөтөрөп, иҙеп ташлай ине.\nБольницаға ла барманы түгел, барҙы Сания. Тикшерелде, анализдар тапшырҙы. «Барыһы ла нормально, буғай, ирегеҙ менән бергә килеп тикшерелегеҙ»,- тип ҡайтарҙылар. Тегеһе бара буламы\nһуң: «Мин нимә һиңә позориться итеп йөрөргә. Белгең килһә, армияла минән бер мәрйә ауырлы булып ҡалды. Күп йәнгә тейһәң, киттем-барҙым шунда кире», - тип кенә ебәрҙе. Был хәбәрҙе кесе апаһы ла: «Эйе, бер ҡыҙ «балаң тыуҙы», тип хат яҙып ятты, беҙ күрһәтмәнек»,- тип дәлилләне. Бер ятып дауаланып ҡарағайны, ире: «Ул ниндәй бөтмәҫ балнис, донъяңды кем ҡарай»,- тип асыуланғас, ҡабат йөрөмәҫ булып төңөлдө.\n«Төңөлдө» тиеүгә генә һыйып етмәҫ ине Санияның кисергән хәсрәттәре. Ҡатындар ҡулында бала күргән һайын эсе өҙөлдө, күкрәктәре сәнсте. Тумалаҡ сабыйҙарҙы һығып-һығып ҡосаҡлағыһы, һурып-һурып үпкеһе килде. Төштәрендә бала имеҙгәнен, тупылдатып һөйгәнен күреп уяныр ҙа мендәрен ҡосаҡлап-ҡосаҡлап үкһеп илар ине. Шундай мәлдәрендә иренә: «Әллә детдомдан бала алайыҡмы?» - тиһә, тегенеһе: «Шәп булғас, үҙең тап! Кеше балаһын ҡарап ултырырға мин нимә?!»- тип екерҙе.\nШулай үтте йәш саҡтары. «Балаһыҙ» тамғаһы аҫтында булғастың, бер ниндәй ташламаға ла өмөт итмәне, ҡайынбикәләренең дә, ҡәйнәһенең дә һуғым һуйыу, ҡаҙ өмәләре, картуф алыу, бесән сабыу кеүек иң ауыр эштәрендә йөрөнө, күңел бушлығын шуның менән баҫырға, үҙенә бошонорлоҡ ваҡыт ҡалдырмаҫҡа тырышты.\nСанияның ҡырҡ биш йәше тулып уҙған йылдың яҙында, көтмәгәндә Афзалы тракторҙан баҫылып үлеп ҡалды. Гаражда ремонт ваҡытында ирҙәр эскән дә, был иҫерек килеш дамкрат менән тракторын яҙа-йоҙа күтәртеп, аҫтына инеп ятҡан һәм тегенеһе ысҡыныпмы, һыныпмы китеп, ауыр тимер масса ирҙең үпкә-бауырҙарын иҙә төшкән. Был ваҡытта ҡәйнәһе лә юҡ ине инде. Ҡатын былай ҙа ҡото булмаған донъяһында бөтөнләй яңғыҙ ултырып ҡалды. Инһә лә, сыҡһа ла бер үҙе, ҡараусы, күреүсе, һораусы юҡ.\nШулай ҙа кеше ыңғайына мал-тыуарын, ҡош-ҡортон көттө, быҙауҙарын да ташламаны әле. Күптәр колхоздан сығып бөтһә лә, кеше араһында йөрөүен әллә ни күреп, эшләй бирҙе. Ире тере саҡта\nаралаша алмаған күршеләре менән яҡынлашып алды, бер аҙ теремекләнә, асыла төштө.\nБер көн эштән ҡайтып йыуынып торғанда, күрше ауылда йәшәүсе өлкән ҡайынбикәһе килеп инде. Сания аптырап китте, уларҙың, Афзалды ерләгәндә, ҡустыларының үлемендә лә, эсеүендә лә, балаһыҙ, бәхетһеҙ булыуында ла килендәрен ғәйепләп, әрләп, тиргәп, ҡарғап ҡайтҡандан һуң, был өйгә аяҡ баҫҡандары юҡ ине әле. Сания «бынан нимә көтөргә инде» тип аптыранып ҡалһа ла, көсәнеп йылмайған булды, түргә саҡырҙы:\n-- Үтегеҙ, Мәликә апай…\nҠайынбикәһе танау буйынан ҡарап, ауыр кәүҙәһе менән тап-топ баҫып түрбашҡа атланы:\n-- Үтәм, әсәм йортона киләм бит, сит ергә түгел.\nСания үҙе, йомошҡа килгәндәй уңайһыҙланып, һаман ҡулъйыуғыс эргәһендә тапанды. Мәликә ҙур булмаған иҫкерәк өйҙөң эсен үткер ҡараштары менән һөҙөп сыҡты ла, ниһайәт, килененә боролоп:\n-- Йә, шәпме, - тине.\n-- Һәйбәт әле, үҙегеҙ…\n-- Һүҙ һөйҙәшергә килдем. Йомош тип, йомош та түгел, ҡыҫҡаһы – тыңла, килен. Ҡустым менән нисек йәшәһәгеҙ ҙә, аҙ ғүмер бергә булманығыҙ. Бала тапмаһаң да, ташлап китмәне, өҫтөңдән ситкә йөрөмәне – кемдең тырышлығы менән, тип уйлайһың? Мин ныҡып, тыйып тормаһам, әллә ҡасан теге мәрйәһенә шылған булыр ине.\nОҙон һүҙҙең ҡыҫҡаһы шул: был йорт минең әсәйҙеке, һеҙ үҙегеҙ өй һалманығыҙ бит. Ҡустым да, ҡалдырыр балағыҙ ҙа булмағас, нимәһен бер үҙеңә булный өй тоторға. Бында минең уртансы малайҙың ғаиләһен сығарайыҡ.\n-- Ә..ә… мин ҡайҙа китәйем һуң?..\n-- Һин беҙгә күс, мин кинйә малай менән генә бит. Бергә-бергә көн итербеҙ әле.\n«Эйе» лә, «юҡ» та тимәне ҡайынбикәһенә Сания. Шулай ҙа үҙенә был йортта көн бөткәнлеген аңланы. «Бергә-бергә» тигәне лә хеҙмәтсе хәлендә йөрөү икәне көн кеүек асыҡ. Әйтәһен әйтеп бөткәс, ҡайынбикәһе, сәйгә саҡырыуҙы ишетмәмешкә һалышып, нисек килгән булһа, шулай сығып та китте. Ауыр уйҙарға сорналып ултырып ҡалды ҡатын.\nОшо хәлдән һуң «Колхоз етәксеһенә барып берәй мөйөш һорайым микән, әллә ситкә сығырға ла китергәме, мине нимә тота»,- тип йөҙ төрлө уй уйлап йөрөгәндә, яусы килеп төштө. Кемдән-кемдән – Ибраһим ҡарттан бит әле. Ауылдағы хөрмәтле, абруйлы кешеләрҙең береһенән. Ғүмер буйы тимерсе булып эшләне, ҡулы ҡойоп, теле һөйләп, күҙҙәре көлөп торор ине. Кешелекле, игелекле, оҫта, йор һүҙле булғаны өсөн дә яраттылар был ағайҙы. Нисә йылдар тауыш-тынһыҙ ғына ғүмер итеп, һигеҙ баланы бергә үҫтереп, аяҡҡа баҫтырғас ҡына тигәндәй, ике йыл элек әбейе вафат булып ҡалғайны. Балалары уҡымышлы кешеләр, барыһы ла ҡалала, ҡайһылары бөтөнләй алыҫта ла, тиҙәр. Сания тамам баҙап ҡалды.\nЯусыны яуапһыҙ бороп сығарыуға аҙна-ун көн тирәһе үткәс, яңғыҙ ҡатындың ихатаһы тәңгәленә ят машина килеп туҡтаны. Эсенән таныш булмаған ҡатын төштө. Ҡараһа – артынан Ибраһим ҡарт та эйәргән. «Вәт, алйот… Был бабай балаһын эйәртеп әпкилде микән, ай, алла…»\nКилеүселәр хужабикәне кеселекле сәләмләп түргә үтте, хәл-әүәл, донъя яйын һорашты. Сания, йәш ҡыҙ шикелле уңайһыҙланып, урындыҡ ситенә генә терәлеп ултырҙы ла, шаңҡыған кешеләй эләгә-һарҡа ғына яуаптар биргеләне. Ниһайәт, ҡарттың ҡыҙы төп һүҙгә күсте:\n-- Сания апай, беҙҙең һеҙгә ней йомош менән килеп ултырыуыбыҙҙы беләһегеҙҙер инде. Һеҙ ҙә яңғыҙ, атай ҙа яңғыҙ…\nбергә йәшәп китһәгеҙ, ҡалай һәйбәт булыр ине. Һеҙҙе хөрмәт итеп, төбәлеп килдек инде…\nСания ни тиергә лә белмәне:\n-- Әлләсе… уйламағанды…Иргә сығыу ике ятып бер төшкә ингән нәмә түгел ине…\nҠатындарҙың һүҙе ошо тәңгәлдә төртөлөп ҡалғас, Ибраһим ҡарт үҙе лә телгә килде:\n-- Ней, Сания килен… Сания ҡәрендәш, һине үҙ итеп, оҡшатып яусылағайным… Ҡаҡмам-һуҡмам, бака үҙемде лә, мал-тыуарымды ла ҡарайым әле, алтмыш ике ир кеше өсөн артыҡ оло йәш түгел ул… Ней, ихлас саҡырам…\nЯрты ай тирәһенән ошондай уҡ һөйләшеү тағы бер ҡабатланғас, Сания «ни булһа, шул булыр» тип, Ибраһим ҡарт йортона күсте лә сыҡты. Ауылда «Ну, бабай!» - тип бер геүләнеләр ҙә тындылар.\nЯңы урында яңыса тормош башланды. Ир тарафынан иғтибарға, ихтирамға, наҙға өйрәнмәгән ҡатынға башта бөтәһе лә сәйер тойолдо. Бер көн бабайы малға бесән һалғанда кипкән сәскәләр йыйып индергәс, ҡысҡырып көлөп ебәрҙе хатта. Ә инде тыуған көнөнә ҡабарып торған йылы кофта тотоп ҡайтҡас, ирекһеҙҙән күҙҙәренә йәш алды.\nБабайы ҡатынының ҡулына һәнәк-көрәк тотторманы, һыйыр һауыуҙан тыш, кәртә тирәһенә сығарманы, һыуҙарын да өлгөргән тиклем индереп биреп, сығарып түгеп ҡуйҙы. Ауыҙынан бер яман һүҙ сыҡмай икән үҙенең, йыш ҡына мәрәкәләп, эргә-тирәләгеләрен көлдөрөп, күңелдәрен күтәреп ебәреүгә әүәҫ. «Ғүмер буйы ошолай йәшәһәләр, бының әбейе ҡалай бәхетле булған»,- тип уйлай ине йыш ҡына Сания бабайына ҡарап.\nМатур ғына итеп ярты йылдай йәшәп ташланылар. Балалары ла килгән-киткәндә атайҙарының ҡараулы, таҙа, бөхтә донъяла\nултырыуына, апайҙарының итәғәтле, алсаҡ булыуына һөйөнөп бөтә алмай. Сания ла оло ғаилә ҡайнашына, йәшәйешенә өйрәнеп китте.\nСубырҙап ҡар һыуҙары иреп аҡҡан, ҡыйыҡ баштарында турғайҙар сырҡылдашҡан йылы иртәлә, ялан кәртәлә һыйыр һауа ине ул көн Сания. Күңеле, ниңәлер, яҙғы көн шикелле үҙгәреп, йылпылдап торған мәл. Эйендеһен тартҡылағас, быҙауын ысҡындырайым тип ҡалҡынғайны, ҡапыл күҙ алдары ҡаранғыланып, аяҡ быуындары бушап төштө. Ул арала һыйыры сабырһыҙланып тулы биҙрәһен сайпылдыра тибеп ебәрҙе. «Ай алла, нимә булды был…» Көскә ҡалҡынған ҡатын кәртә ҡоймаһына терәлеп баҫты, бағана төбөнән иреү ҡарҙы тырнап алып битен, маңлайын һыпырҙы. Күҙе-башы асыла төшөүгә, икенсе бәлә ҡалҡып сыҡты – уртаға һындырып, уҡшытып ебәрҙе. Тотош тәне менән тартышып-көсәнеп, эсеп кенә сыҡҡан ике кәсә сәйен сығарып һалды. «Һыуыҡ теймәгәндер ҙә, һалыу микән…» Ярай әле бабайы ат эсерергә йылға буйына төшкән, оятҡа ҡалыр ине. Ҡатын бер аҙ хәл алғас, быҙауын ҡушты ла, ҡалған һөтөн тотоп, өйгә ыңғайланы.\nИке-өс көндән тағы ла шундайыраҡ хәл сыҡмаһа, Сания быныһын онотҡан да булыр ине. Сәй ултыртып йөрөгән еренән, ҡайнар самауыр менән ҡолап китә яҙҙы. Ярай әле бабайы йылдам ғына тороп, ҡулынан самауырын алып өлгөрҙө. Ҡурҡышынан ҡатыны янында ата ҡаҙҙай өйөрөлдө:\n-- Ауырып тора инеңме әллә, Сания? Нишләп миңә әйтмәҫкә? Ят, ятып тор ундай ваҡытта, ҡасып барған эш бармы?\n-- Ҡуйсәле, өй эсендә ауырып ултырмаға, ни. Эштә йонсоп йөрөһәм, бер асыу (бабайының кәңәшен тотоп, эшен дә ҡалдырғайны)\nИбраһим ҡарт берсә фельдшерҙы саҡырырға, берсә ҡатынын үҙе алып барырға булып китте. Тегенеһе ҡарышты. Бабайы өҙмәне лә ҡуйманы:\n-- Бар тигәс – бар, зыяны булмаҫ, - тип теҙҙе, - Факиһа апайың да шулай балнисҡа яҡын барманы, тыңламаны… Улай ярамай, үҙеңде ҡарарға кәрәк.\nЙәш кенә фельдшер ҡыҙ быға тиклем медпунктына аяҡ баҫҡаны булмаған апайҙы ҡыҙыҡһынып ҡаршы алды. Үҙенән күпкә өлкән Ибраһим бабайға сығып йәшәп ятҡанын ишетеп белһә лә, бер ҙә күргәне юҡ ине.\nСанияның һөйләгәндәренән һуң бер аҙ уйланғандай торғас, фельдшер, ниндәйҙер ҡарарға килгәндәй, йылдам атлап барып шкафынан ҡалын китап килтереп сығарҙы ла өҫтәленә һалып, кәрәкле битте эҙләп тапты. Унан белдекле генә итеп:\n-- Апай, һеҙгә нисә йәш әле? – тип һораны.\n-- Ҡырҡ һигеҙ…\n-- Күремегеҙ киләме әле?\n-- Ы-ы… һуңғы ваҡытта килгәне лә юҡ, шикелле. Тәк, бер түгел… ике ай булалыр…\n-- Ну вот, шулайҙыр, тип уйлағайным… - ҡыҙ нәфис бармағының алһыу тырнаҡ осон китап битендәге таблицаға төрттө.\n-- Нимә инде?\n-- Һеҙҙең климакс башланған, апай.\n-- Эйе, һеҙҙең йәштәр тирәһендәге ҡатын-ҡыҙҙар ауырыуы. Сиптомдарығыҙ ҙа шул, күремегеҙ ҙә туҡтаған. Шулай уҡ баш ауыртырға, әйләнергә, ҡоҫторорға мөмкин, тип яҙылған бына. Ана, ҡайһы бер апайҙарҙа ауырыраҡ та үтә әле, ярай һеҙҙеке более-менее.\nСания фельдшерҙың лекцияһын тыңлап, алсаҡ ҡыҙҙың ихлас аңлатыуына күңеле булып, эсенән: «Йәш кенә булһа ла, ҡалай күп белә»,- тип һоҡланып ҡайтып китте. Өҙөк-йортоҡ аңлатып, бабайын да тынысландырҙы.\nЕңелсә ауырыҡһына биреп йөрөүенә күнегеп тә бара ине инде ҡатын. Бөркөү йәйҙең тәүге көндәрендә, тәҙрә төптәрендәге гөлдәргә һыу ҡойоп йөрөгән ерҙән, ҡапыл эйелгән ыңғайы ҡорһағының өҫкө өлөшөндә генә нимәнеңдер һыу эсендәге балыҡ шикелле ҡымырйып тулап киткәненән тертләп, ҡулындағы сүмесен төшөрөп ебәрҙе. Үҙе «Ах!» итеп сүгәләп төштө лә ҡурҡышынан усы менән ауыҙын баҫты. Оҙаҡ, бик оҙаҡ ултырҙы Сания шул урынында. Ҡулдары һуңғы ваҡытта ҡалынайып киткән билен, ҡата төшкән эсен ҡапшаны, мейеһенән йөҙ төрлө уй үтте. «Китсе! Юҡтыр-юҡтыр… булыуы мөмкин түгел!.. Әгәр ҙә ысынлап…Юҡ-юҡ! Климакс тигәне ошолай булалыр, бәлки… Ә нимәһе ҡыбырлай һуң? Әллә икенсе берәй ауырыу микән? Рак булып ҡуйһа? Ҡалайтырға был? Кемдән һорарға?»\nҠабаттан фельдшер ҡыҙға барып торманы – оялды. Бабайына: «Районға барып, анализ бирергә ҡуштылар»,- тине лә юлға сыҡты. Тегенеһе: «Ҡалырға булһа, ҡалып күрен, ят тиһәләр – ят, кәрәк нәмәне үҙем алып барырмын», - тип ҡалды.\nҮҙенә ниндәй врач кәрәклеген тоҫмаллап, ҡатын-ҡыҙҙар өйкөлөшкән кабинетҡа сиратҡа баҫты Сания. «Минең йәштәгеләр бында йөрөмәйҙер инде»,- тип тартынып ҡына килһә, бында йәше лә, ҡарты ла тигәндәй ҡайнашып йөрөй. Һәр кемендә һәр төрлө сәбәптер, күрәһең. Ҡорһаҡтары морондарына еткән йөклөләр ҙә, сырайҙары һытылып, ауырып ултырғандар ҙа, моңһоҙ ғына хәбәр һатҡандар ҙа байтаҡ.\n-- Нимә борсой? – врач, утыҙ-утыҙ биш йәштәрҙәге ҡатын, яҙып ултырған ҡағыҙынан күҙен айырмай ғына ғәҙәти һорауын бирҙе.\nИшек төбөндә торғанда ҡат-ҡат ҡабатлағандары елгә остомо ни - Сания тотлоҡто:\n-- Борсомай ҙа… күренәйем, тигәйнем…\n-- Сисенегеҙ, креслоға менеп ятығыҙ.\nМедсестраның һорауҙарына бутала-бутала яуап биргән арала ҡатын креслоға үрмәләне. Ул арала ҡулдарына аҡ бирсәткәләрен һуҙғылап кейеп, ялтыр тимер-томорҙарын тотоп, янына килеп баҫҡан врач үҙ эшенә кереште:\n-- Тынысланығыҙ…шулай… эсегеҙҙе ҡатырмағыҙ. Эһе… тәк… тә-әк… Ҡатырмағыҙ эсегеҙҙе! Эһе… Бә-әй! Ниңә ауырлы икәнегеҙҙе әйтмәйһегеҙ?!\n-- һеҙҙән һорайым бит? Был ниндәй йәшенмәк уйнау?\nҠаты ҡарашлы врач ауыҙына һыу урталағандай булған ҡатындан яуап ала алмаҫын аңланы булһа кәрәк, ҡәтғи генә итеп:\n-- Төшөгөҙ, кушеткаға ятығыҙ. Айгөл, ауырлыны учетҡа ал, анализдарға йүнәлтмә яҙ, - тип уңлы-һуллы күрһәтмәләр бирҙе лә тәпәш тапчанға күсеп ятҡан Санияның ҡорһағын тағы ла унан-бынан ауырттырып баҫҡыларға, тотҡоларға кереште.\n-- Нисәнсе ауырығыҙ?\nБыл юлы врач телһеҙ ҡалды, аптырауы йөҙөнә, ышанмауы күҙҙәренә сыҡты. Ахырҙа ҡыҙарынып, ҡылығын һүҙ менән төҙәтергә ашыҡты:\n-- Нисек инде, бер ҙә ауырға ҡалмағайнығыҙмы ни?\n-- Бер ҙә.\n-- Ирегеҙ бармы?\n-- Булғайны… үлде… дүрт йыл элек…\n-- И? Что-то мин һеҙҙе аңламайым. Әле нимә, дауаланғайнығыҙмы?\n-- Юҡ та… икенсе бабайға сыҡҡайным.\n-- Ә-ә, вот оно что! Хәҙер аңлашыла.\n-- Н-нимәһе аң-лашыла?..\n-- Икенсе ирегеҙҙән балаға уҙыуығыҙ аңлашыла. Тороғоҙ, кейенегеҙ.\nВрач, өҫтәл артына ултырып, яҙыуын дауам итте. Сания бутала-бутала ашығып кейенеп, өҫтәл янындағы ултырғысҡа терәлде. Уның врачтан үҙ хәле хаҡында күберәк һорашҡыһы, белгеһе килә ине. Һаҡ ҡына һүҙ башланы:\n-- Тәүге ирем менән егерме ете йыл йәшәнек… балабыҙ булманы…\nВрач күҙлеген танау буйына төшөрә биреп, ҡарашын күтәрҙе:\n-- Мин – эйе. Ирем йөрөмәне инде.\n-- Һеҙгә нимә тигәйнеләр?\n-- Барыһы ла һәйбәт, тигән булғайнылар былай…\n-- Шулай булғас, - врач тағы ла «аңлашыла инде» тигән мәғәнәлә яурындарын күтәрҙе.\n-- Аптырайым шул… Иремдең ситтә балаһы бар, тигәйнеләр.\n-- Улары хаҡында белмәйем, апай, бер ни ҙә әйтә алмайым, әммә факт – һеҙ түлле һәм әлеге көндә, яҡынса сама менән, ун ете-ун һигеҙ аҙналыҡ йөк йөрөтәһегеҙ һәм һеҙгә, - врач «һеҙгә» тигәнгә айырым\nбаҫым яһаны, - йәшегеҙҙе иҫәпкә алып, икеләтә-өсләтә һаҡланып йөрөргә кәңәш итәм.\nҠайтыуға автобусты көтөп торманы Сания. Автобустағы халыҡты күреп, кемдәрҙер менән һөйләшеп торорлоҡ хәле лә, теләге лә юҡ ине. Тау аша туранан йәйәү атланы. Район үҙәген көскә сығып етеп, кеше күҙенән ситләшкәс тә, ҡыҫтап килгән йәштәренә юл ҡуйҙы. Бер ҡатлы йәшлеген дә, бушҡа үткән сәскәләй саҡтарын да, Афзалдың ураған һайын йөҙөнә бәреп бар хоҡуҡтарынан яҙҙырған, сикләгән, баҫҡан, туҡтауһыҙ тыпылдаған тамсы ише мейеһен сүкеп торған «Ҡыҫыр»ын, «Мал булһаң, һине күптән тотонор инем»,- тип мыҫҡыллауҙарын, «Ситтә балам бар»,- тип күрәләтә алдауҙарын, «Китәм»,- тип ҡурҡытыуҙарын, кәмһетеүҙәрен, үҙенең тупылдатып бала һөйөр саҡтарында сит балаларға ҡарап өҙөлөүҙәрен бер-бер артлы иҫләй барҙы, ике битенән ике юлаҡ субырлап аҡты ла аҡты… Ауылға килеп ингәндә ҡатындың бит-күҙҙәрен йылы ел һыйпап киптергән, ҡайнар ҡояш йөрәген наҙлап иреткән, хозур тәбиғәт һиллеге йәнен тынысландырған, күңеле буп-буш, еп-еңел һәм… яңы кисерештәргә шар асыҡ ине.


«Көмөш Аҡбуҙат» кинофестивалендә Гран-при яулаусыға миллион һум тапшырыла // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n14:08, 20 августа 2019 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2019 йыл, 20 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\nӨфөлә «Көмөш Аҡбуҙат» кинофестивалендә Гран-при яулаусыға иҫтәлекле һын һәм миллион һум тапшырыла. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, 24-27 августа Өфөлә IV «Көмөш Аҡбҙат» халыҡ-ара фестивале уҙа. Кинофестивалде ойоштороусылар — Башҡортостан Республикаһы Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы булышлығында Әмир Абдразаҡов исемендәге «Башҡортостан» киностудияһы, Мәҙәниәт министрлығы, Башҡортостан Хөкүмәте.\n«Әкиәттәге Аҡбуҙ аттың һыны таштан һәм бронзанан яһалған, уға көмөш ялатылған. Йәшел постамент Урал тауҙарын символлаштыра. Авторы — рәссам Арыҫлан Бикбаев, скульпторы — Салауат Ғәниев, — тине «Башҡортостан» киностудияһы директоры Юнир Әминев. — Бүләкләү өсөн 10-дан ашыу һын әҙерләнгән. Улар — төп бүләк тә, иң яҡшы социаль-мотивация фильмдары, этник фильмдар, иң яҡшы режиссер эше, иң яҡшы сценарий, иң яҡшы оператор эше өсөн наградалар ҙа».\n«Башҡортостан» киностудияһынан режиссер Малик Яҡшымбәтов һәм оператор Ғилуан Әмиров исемендәге приз, ҡала хакимиәтенән, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайынан, Башҡортостандың Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығынан бүләктәр тапшырыла.\nШулай уҡ ике яңы махсус приз булдырылған. Быйыл Әмир Абдразаҡовтың 85 йыллығы билдәләнә, шуға күрә приз 85 мең һум тәшкил итә. Уны режиссерҙың улы, опера йырсыһы Асҡар Абдразаҡов тапшыра. Республика Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусының хәләл ефете Каринэ Хәбирова ла үҙенең бүләген әҙерләгән.\n«Көмөш Аҡбуҙат» кинофестивале барышында «Родина» кинотеатрында 48 фильм күрһәтелә. Конкурс программаһында Австралия, Азербайжан, Әрмәнстан, Һиндостан, Ҡытай, Мьянма, Индонезия, Ҡаҙағстан, Ҡырғыҙстан, Литва, Непал, Молдова, Руанда, Үзбәкстан, Франция, Көньяҡ Корея фильмдары тәҡдим ителә. Бөтә эштәр менән дә тиерлек режиссерҙар үҙҙәре таныштыра.\nБашҡортостан Республикаһынан конкурс программаһында һигеҙ фильм ҡатнаша. Улар — Айнур Асҡаровтың «Өфөнән һөйөү менән», Роман Пожидаевтың «Ҡар яуғанда», Динара Әбдрәшитованың «Асия», Руслан Юлтаевтың «Кластан тыш дәрес», Фәрзәнә Утарбаеваның «Ҡырағай», Кирстен Гайнеттың «Йортобоҙ ниңә моңһоу», Илдар Ғиләжевтың «Европа көтөр!».\nКинофестиваль Булат Йосоповтың «Беренсе республика» тарихи фильмы менән асыла. Режиссер Айсыуаҡ Йомағоловтың «Етегән» фильмы конкурстан тыш программала күрһәтелә.\nБыйыл кинофестиваль жюрийын театр һәм кино актеры, РСФСР-ҙың халыҡ артисы, СССР-ҙың дәүләт премияһы лауреаты Сергей Шакуров етәкләй. Саҡырылған ҡунаҡтар иҫәбендә — поляк кинорежиссеры, сценарист һәм продюсер, бик күп халыҡ-ара кинофестивалдәр лауреаты, Венеция кинофестиваленең «Алтын Арыҫлан»ы эйәһе Кшиштоф Занусси, Рәсәй актерҙары Борис Щербаков, Игорь Петренко һәм Владимир Вдовиченков (Мәскәү), «Бөйөк быуат» сериалы йондоҙо Сәлим Байраҡтар (Төркиә).\nКинофестиваль тураһында тулыраҡ мәғлүмәт — рәсми сайтта.


23 апрелдә Сибай ҡалаһында тәүге тапҡыр Аструм Сибай ярым марафоны үтәсәк. Ул Bashrun йүгереү ярыштары серияһы сиктәрендә уҙғарыла. Башҡортостанда был эстафетаны Сибай беренселәрҙән булып ҡабул итеп ала. Ошо уңайҙан ярышты ойоштороусылар менән матбуғат конференцияһы үткәрелде.\nБында ике йыл рәттән Өфө ҡалаһында уҙғарылған ярыштарҙың төп ойоштороусыһы, «Өфө марафоны» коммерциялы булмаған автономлы ойошма вәкиле Владислав Литвинчук сығыш яһаны.\n—Был ярым марафонда төрлө ҡала һәм төбәктәрҙән килеүселәр ҡатнашасаҡ. Ярыш өс төрлө арауыҡта ҡаралған: 2, 10 һәм 21, 1 саҡрым. Йүгереү трассаһы ҡаланың үҙәгендә Ленин урамы һәм Таусылар проспекты буйынса үтәсәк. Ҡар иреү менән юлдарға махсус сертификация эшләнәсәк. Бында яңғыҙ ғына түгел, ғаилә һәм коллектив менән дә ҡатнашырға була.\nАструм Сибай ярым марафонында ҡатнашырға теләүселәр russiarunning.com сайтына инеп теркәлергә тейеш. Һәр ҡатнашыусыға номер һәм чип бирелә, ул йүгереп килеүсенең теүәл ваҡытын һанап бара. Бынан тыш старт йыйылмаһы ла ҡаралған. Унда ярыштың логотибы төшөрөлгән рюкзак, футболка, брошюра һәм башҡа кәрәк-яраҡтар тупланасаҡ. Ярышта ҡатнашыусыларҙың һәр береһенә дистанцияһына ҡарап миҙал тапшырыла. Еңеүселәр 6-сы урынға тиклем бүләкләнә. «Аструм» йәмғиәте һәм социаль проекттарҙы яҡлау буйынса урындағы «Алға, Сибай» йәмәғәт ойошмаһы—спорт байрамының генераль бағымсыһы,—тине ул.\nХөрмәтле спорт һөйөүселәр! Барығыҙҙы ла Сибайҙа беренсе тапҡыр үткәрелгән ярышта ҡатнашырға саҡырабыҙ. Тәүге ярыштың беренсе ҡатнашыусыһы булып ҡына ҡалмаясаҡһығыҙ, сәләмәтлегегеҙҙе нығытасаҡһығыҙ. Иҫтә ҡалырлыҡ спорт байрамынан ситтә тороп ҡалмағыҙ!


Өфөнөң Совет майҙанында «Һуғыштың утлы һүрәттәре» акцияһы үтте\n21 июндә, төндә Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров Хәтер һәм ҡайғы көнөнә арналған «Һуғыштың утлы һүрәттәре» тип аталған акцияла ҡатнашты.\nРәсәйҙә бындай сара тәүге тапҡыр 2020 йылда Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған 27 миллион кеше иҫтәлегенә арнап үткәрелә. Һәр һүрәт ҡала йәки төбәктең Бөйөк Еңеүгә индергән өлөшөн күрһәтә. Акция герой-ҡалалар, хәрби дан һәм хеҙмәт батырлығы ҡалаларын, шулай уҡ беҙҙең илдә һәм сит илдәрҙәге биләмәләрҙе үҙ эсенә ала.\nБашҡортостанда был акцияны «Берҙәм Рәсәй» партияһының төбәк бүлексәһе, «Йәш гвардия» һәм «Еңеү ирекмәндәре» хәрәкәте ойошторҙо.\n«Һуғыштың утлы һүрәттәре» акцияһы сиктәрендә йәш гвардейцтар һәм ирекмәндәр Совет майҙанында 1418 шәм теҙеп тоҡандырған. Тап ошоса көн һуғыш дауам итте. Шәмдәрҙән улар Алексей Храмовтың «Генерал Шайморатов» картинаһы инсталляцияһын башҡарған. Унда Рәсәй Геройы, легендар 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы командиры һүрәтләнгән.\nБашҡортостан Башлығы билдәләүенсә, 10 июндә Өфөгә эш сәфәре менән «Берҙәм Рәсәй» партияһының Генераль советы секретары Андрей Турчак килгәндә, улар Совет майҙанын төҙөкләндереү мәьәләһен ҡараған.\n– Беҙ «Берҙәм Рәсәй» менән берлектә киләһе Еңеү көнөнә тиклем бындағы барлыҡ төҙөкләндереү эштәрен тамамлаясаҡбыҙ, – тине Радий Хәбиров. – Был урын ысын мәғәнәһендә символик әһәмиәткә эйә буласаҡ. Беҙ тап ошонан Ҡораллы Көстәргә хеҙмәткә армияға саҡырылыусыларҙы оҙатасаҡбыҙ. Ошонда беҙҙең кадеттар һәм курсанттар присяга ҡабул итәсәк.