Ул беҙҙең өсөн йәшәү өлгөһө\n1 Август 2019, 19:36\nИҫке Тырбый ауылы үҙәк юлдан яҡынса бер саҡрым ситтә урынлашҡан.\nИҫке Тырбый ауылы үҙәк юлдан яҡынса бер саҡрым ситтә урынлашҡан. Оло йәштәге ағай һәм инәйҙәр һөйләүе буйынса, был ауылда игенселәр, балта оҫталары, аяҡ кейеме тегеүселәр һәм киндер һуғыусылар йәшәгән. Шулай ҙа баҫыуҙа икмәк үҫтергән крәҫтиән хеҙмәте иң мөһим һәм төп эш булып һаналған. Улар иртә таңдан ҡара кискә тиклем ер эше менән булышҡан.\nАуылда күп балалы ғаиләләр байтаҡ булған. Коллективлашыу башланғас, колхоздар төҙөлә. Иҫке Тырбый ауылына «2-се пятилетка» тигән исем бирелгән. Был ваҡытта техник ҡоролмалар булмаған, ер эшен ҡул һәм ат көсө менән башҡарғандар. Эшселәр аяҡтарына сабата кейеп йөрөгән. Шуға ҡарамаҫтан, ауыл халҡы бик дуҫ һәм берҙәм булған. Яйлап ҡына беренсе тракторҙар ҡайтарылған. Колхозсыларҙың хеҙмәте аҙ булһа ла еңелләшкән. Хеҙмәт көнөнә икмәк бирә башлағандар. 1935 йылда иҫке мәсетте мәктәп итеп һалғандар, уға тиклем балаларҙы өйҙә уҡытҡандар.\nБер аҙҙан ауылда аҙыҡ-түлек магазины асылған. ҙур быуа булған, унда һыу тирмәне эшләй башлаған. Халыҡ ондо шунда тарттырған. Ул ваҡытта ауылда ут булмаған, өйҙәрҙә керосин лампалары яндырғандар. Шулай ҙа кешеләрҙә йәшәү дәрте һүнмәгән, кистәрен гармундарҙа көй һуҙғандар, йырлап күңел асҡандар.\nБыл ауылда әүлиә йәшәгән, тип һөйләйҙәр. Ул вафат булғас, уны ауыл ҡаршыһындағы тау башына ерләгәндәр һәм уны «әүлиә ҡәбере» тип атайҙар. Ауыл тирәләй ҡуйы урман үҫкән һәм ул үҫемлектәргә бай булған. Унда бик күп урман ҡоштары һәм йәнлектәр йәшәгән. Әле лә уның сая ҡаяларында йөҙ йәшәр ҡарағайҙар үҫә, ауылда матур, көмөш һыулы шишмә аға.\nТап бына ошо ауылда 1939 йылдың мартында Ғәбделбәшир һәм Хәсбиямал Яппаровтар ғаиләһендә дүртенсе бала булып минең ҡәйнәм донъяға килә. Уға Ғәлиә тип исем ҡушалар.\nШулай тыныс ҡына, балалары бер-береһе менән ярышып үҫкәндә Бөйөк Ватан һуғышы башлана. Ең һыҙғанып эшләгән тырыш халыҡтың тормошо селпәрәмә килә. Ошо ҡот осҡос һуғыш афәте уларҙың да ғаиләһен урап үтмәй. Ғаилә башлығын фронтҡа оҙатҡанда ҡыҙсыҡҡа ни бары ике йәш була, ул атаһын төҫмөрләп тә өлгөрмәй.\nХәсбиямал өләсәй хәләлен – балаларының атаһын Шаран ауылына тиклем оҙата бара. Өләсәйҙең һөйләгәндәрен тыңлағанда күҙ йәштәрен тыйып булмай ине. Хәстәрлекле ҡатын уға юлда ашарға күп итеп икмәк һәм ҡаластар алған була, тик олатай уны алмай, өйҙәге балаларына кире биреп ҡайтара. Шуларҙы иҫкә төшөрһәң, уның оло йөрәкле һәм киң күңелле булыуын аңлайһың.\nИлдә аслыҡ һәм яланғаслыҡ башлана. Шулай ҙа улар бөтөн ауырлыҡты иңдәрендә күтәрергә тырыша. Балалар һәм ил хаҡына бил бөгөп хеҙмәт итәләр.\nКүп тә үтмәй, Хәсбиямал өләсәй тормош иптәшенең һәләк булыуы тураһында «ҡара ҡағыҙ» ала. Илгә һәм башына төшкән ауыр ҡайғыны үткәреп ебәрергә үҙендә рухи көс таба ул. Балаларын аслыҡтан ҡотҡарып ҡала. Үҙе һөйләүенсә, төп аҙыҡ ҡырҙа үҫкән үлән һәм һыйыр һөтө була.\nҺуғыштан һуңғы йылдарҙа уларға тағы ла тырышып эшләргә тура килә. Улар ҡоростай сыныға, йәтим ҡалған балаларҙы аяҡҡа\nбаҫтыра. Ул дәүерҙә икмәк етмәй, мәктәптәрҙә уҡыу кәрәк-яраҡтары булмай. Дәһшәтле һуғыш арҡаһында халыҡтың көнкүреше ауырлаша һәм йолалар онотола. Ул йылда ауылға тағы ла ҙур ҡаза килә: мәктәптә янғын сыға, унда бик күп ҡиммәтле документтар һәм фотоһүрәттәр юҡҡа сыға. Һуңынан яңы мәктәп төҙөйҙәр. Шулай итеп ауыл үҙенең күркәмлеген юғалтмай.\nҒәлиә 6-сы класты һуғыштан һуң уҡып бөтә. Ул күрше Яңы Ҡаръяуҙы ауылына йөрөп белем ала. Уҡыуҙан ҡайтҡас әсәһенә өй эштәрендә ярҙамлаша: һыу ташый, урмандан бәләкәй сана менән утын алып ҡайта. 12 йәшлек сағынан өлкән апайҙарға эйәреп баҫыуға эшкә йөрөй. Ул ваҡытта бригадир булып эшләгән, унан күп эшкә өйрәнгән Тамимзар исемле ағайҙы иҫендә ҡалдырған. Тормош әкренләп яйға һалына, аҙ ғына булһа ла еңеләйә.\nҠыҙҙы тиҫтерҙәре менән Свердловск өлкәһенә торф эшенә ебәрәләр. Бер нисә йыл эшләгәс, ул тыуған ауылына әйләнеп ҡайта. Күп тә үтмәй күрше ауыл егете Шамил Хәйруллин менән ғаилә ҡора. Кейәүгә сыҡҡас та һынатмай. Ҡәйнәһе Гөлйыһан өләсәй менән бергә йәшәйҙәр, сөнки Хәйретдин олатай һуғыш яланынан ҡайтмай. Улар аталары яулап алған тыныслыҡтың ҡәҙерен белеп йәшәй. Өс балаға ғүмер бүләк итеп, уларҙы аяҡҡа баҫтырыу өсөн иңгә-иң терәп хеҙмәт итәләр.\nӘлеге көндә ҡәйнәм алты ейәненә өләсәй һәм алты бүләсәһенә ҡарт әсәй. Үкенескә ҡаршы, уның тормош иптәше бик йәшләй донъя ҡуя. Бик күп ҡазалар һәм күңелһеҙ хәлдәр ҙә урап үтмәй уны. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, ул тормошта юғалып ҡалмай.\nБыйыл ул үҙенең 80-се яҙын ҡаршы алды. Оло йәштә булыуына ҡарамаҫтан, әсәйебеҙ үҙенең йорт тирәһен һәм өй эсен бөхтә һәм тәртиптә тота. Баҡсаһында еләк-емеш һәм сәскәләр үҫтерә. Уның беҙгә булған ҡарашы сикһеҙ йылы һәм яғымлы.\nБеҙ уға ҡаҡшамаҫ һаулыҡ, хәйерле ҡартлыҡ, бәрәкәтле тормош һәм ғәзиз балаларының ҡәҙер-хөрмәтендә тағы ла оҙон-оҙаҡ ғүмер итеүен теләйбеҙ. Әсәй, өләсәй һәм ҡарт әсәйҙәргә хас булған сифаттар уны ғүмере буйы оҙата барһа ине!


Мәскәүҙә авиапредприятиеларҙың маркетинг сәйәсәте мәсьәләләре ҡаралды // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nМәскәүҙә авиапредприятиеларҙың маркетинг сәйәсәте мәсьәләләре ҡаралды\n12:40, 2 декабря 2009 Иҡтисад\nМәскәүҙә йыл һайын үткәрелә килгән “Авиапредприятиеларҙың маркетинг сәйәсәте” һөнәри конференцияһы булып уҙҙы. Уның эшендә Башҡортостандан “Өфө” халыҡ-ара аэропорты” асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең маркетинг хеҙмәте начальнигы Таһир Мөхәмәтшин ҡатнашты.\nСара Рәсәйҙең транспорт ведомствоһының 200 йыллығын билдәләү сиктәрендә үтте һәм РФ-ның Һауа транспорты эксплуанттары ассоциацияһы ҡатнашлығында ойошторолдо.\nКонференцияла авиапредприятиеларҙың сауҙа итеү мәсьәләләре һәм һатыуҙы, шул иҫәптән заман технологияларын һәм сервис төрҙәрен индереү иҫәбенә, арттырыу ысулдары ҡаралды. Авиакомпаниялар, туристик агентлыҡтар, пассажирҙар ташыу буйынса агентлыҡтар етәкселәре коллегаларының ҡаҙаныштары менән танышты, баҙар үҫеше тенденцияларын һәм авиакомпаниялар хеҙмәтләндереүҙәрен алға ебәреүҙә үҙ-ара хеҙмәттәшлек юлдарын тикшерҙе.


Йортто талар алдынан ғөсөл ҡойонорға булған\n«Росгвардия» хеҙмәткәрҙәре Өфө районы ауылдарының береһендә сәйер бурҙы ҡулға алды. Үҙәкләштерелгән пультҡа килгән мәғлүмәт буйынса сыҡҡан төркөм ваҡиға урынында билдәһеҙ аяҡ эҙҙәренә юлыға. Ишек бикле булған хәлдә тәҙрәнең асыҡ тороуы, ә өйҙә аяҡ тауыштары ишетелеүе шик уята.\nБиләмә ҡамауға алына, йорт хужалары саҡыртыла. Тәртип һаҡсылары өйгә ингәндә өҫтәлдә аҙыҡ-түлек һәм спиртлы эсемлектәргә юлыға, ә 31 йәшлек ир ванна бүлмәһендә йыуынып ултырған була. Ғәйепләнеүсенең быға тиклем дә хөкөмгә тарттырылыуы билдәле. Ҡулға алыныусы артабан полиция ҡулына тапшырылды, әле енәйәт эшен ҡуҙғатыу мәсьәләһе хәл ителә


Башҡортостанда "Рәсәй Юристар ассоциацияһы " дөйөм Рәсәй йәмәғәт ойошмаһы Башҡортостан бүлексәһе раҫланды. Башҡортостан Республикаһ ы Президенты Хакимиәте етәксеһе Радий Хәбиро в ҡайтанан раҫланған бүлексә рәйесе итеп һай ланды. Шулай уҡ бүлексә составы билдәләнде, унда, атап әйткәндә, БР Дәүләт Йыйылышы-Ҡоро лтай Рәйесе Константин Толкачев инде, һәм БР\nЙәмәғәт именлеге ведомство-ара Совет аппара ты етәксеһе Владимир Спеле ревизор итеп һайл анды.\nЙыйылышта ҡатнашҡан Рәсәй Федерацияһы Феде раль Йыйылышы Дәүләт Думаһының Граждандар, е нәйәт, арбитраж һәм процессуаль закон сығары у буйынса комитет рәйесе, Рәсәй Юристар ассо циацияһы идараһы рәйесе Павел Крашенинников үҙенең сығышында уларҙы шулай атаны:\n- Рәсәйҙә параллель йүнәлештә бер нисә ойо шма бар ине - Рәсәй Юристар союзы..., СССР Ю ристар союзы ағзалары ҡалды. Был ойошмаларҙа\nбарыһы ла буталды. Һәм беҙ Рәсәй Юристар ас социацияһын булдырып, берләшергә булдыҡ. Уны ң рәйесе - Сергей Степашин, почетлы ағзаһы -\nРәсәй Федерацияһы Президенты Владимир Путин , уға беренсе һанлы билет бирелгән. Ассоциац ияла ағза булып абруйлы юристар, хоҡуҡ белге стәре, суд рәйестәре тора.\nАссоциация халыҡҡа юридик хеҙмәттәр күрһәт әсәк. Крашенинников һүҙҙәренә ҡарағанда, гра ждандарға бушлай юридик хеҙммәттәр күрһәтеү өсөн йәмәғәт ҡабул итеүе асыласаҡ. "Хоҡуҡ ТВ " телеканал булдырыу буйынса эштәр алып бары ла. Ассоциация дәүләттә юғары суд посына тәғ әйенләүҙе яраштырыу, юридик юғары уҡыу йортт арына йәмәғәт аккредитацияһы уҙғарыу вазифаһ ын үҙ өҫтөнә ала.\nРәсәй Федерацияһының бөтә төбәктәрендә лә Pәсәй Юристар ассоциацияһы бүлексәләрен асыу\nпланлаштырыла. Башҡортостан ойоштороусылар йыйылышы уҙған тәүге төбәктәрҙең береһе булд ы. Радий Хәбиров был хәлгә бына ниндәй аңлат ма бирә:\n- Республикала БР Юристар союзы күптән эшл әп килә. Уны оҙаҡ йылдар Рафиҡ Ғибәҙәтов етә кләне. Был ойошманы көсләп бөтөрөүгә беҙ юл ҡуймайбыҙ. Уның ағзалары барыһын да үҙҙәре т икшерергә һәм ҡарар ҡабул итергә тейеш .Әммә\n"Рәсәй Юристар ассоциацияһы" дөйөм Рәсәй йә мәғәт ойошмаһы Башҡортостан бүлексәһе булдыр ыу кәрәк, беҙҙең алда мөһим проблема тора - башҡарма органдар һәм федераль органдарҙың т ерриториаль структуралары эшмәкәрлеген яраҡл аштырыу. Һәм төбәк бүлексәһе күп мәсьәләләрҙ е тикшереү өсөн үҙенә күрә майҙан буласаҡ. Б ында кителһеҙ һәм погонһыҙ ҙа мөһим мәсьәләл әрҙе хәл итеп буласаҡ. Башҡортостанда илдә ҙ ур абруй ҡаҙанған етди юристар корпусы эшләй .\nРадий Хәбиров "Рәсәй Юристар ассоциацияһы"\nдөйөм Рәсәй йәмәғәт ойошмаһы Башҡортостан б үлексәһе рәйесе итеп ике йылға һайланды. Йый ылышта уның исеменә бик күп йылы һүҙҙәр әйте лде. Ул үҙ ваҡытында БДУ-ның Хоҡуҡ институты н етәкләгән, перспективалы юрист-хоҡуҡ белге се, билдәле ғалим булараҡ тәҡдим ителде. Уны\nяҡшы юрист һәм ойоштороусы булараҡ беләләр,\nЮридик проблемалар тураһында.\nРәсәй Президенты Владимир Путин, Рәсәй Юри стар ассоциацияһы раҫлаған ваҡытта, көслө ас социация булдырыу, һис шикһеҙ, профессионал ь берләшмә файҙаһына буласаҡ, тине. Беҙҙең з акондар юҡ-юҡта бер-береһенә ҡаршы килә. Һуң ғы йылдарҙа был проблеманы хәл итеү буйынса ҙур эштәр башҡарыла, әммә улар - күп.\n"Ассоциация закон проекттарын эшләүҙә һәм профессиональ экспертизала әүҙем ҡатнашырына\nиҫәп тотам, - тине Путин. - Илдең дөйөм мил ли мәнфәғәттәрен хоҡуҡ средстволары менән тә ьмин итеү кәрәклеген айырыуса билдәләйем".


“Мосфильм”дың матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, Еңеү көнө алдынан киноконцерндың YouTube-каналында Бөйөк Ватан һуғышы тураһындағы фильмдар ҙур һорау менән файҙаланған. Иң популяр картина тип “Освобождение” фильмын атарға була. Ул – 40 млн просмотр йыйған. “Белый тигр” картинаһы – 17 млн, “Звезда” фильмы – 13,8 млн, “Дорога на Берлин” – 13,4 млн, “Они сражались за Родину” фильмы 10 млн-дан ашыу просмотр йыйған. Әйткәндәй, Бөйөк Ватан һуғышы тураһындағы фильмдарҙы Рәсәйҙә генә түгел, сит илдәрҙә лә бик яратып ҡарағандар.Ә һеҙ, төркөмдәштәр, был ялдарҙа һуғыш тураһындағы ниндәй фильмды ҡаранығыҙ? Иң яратып, ҡабат-ҡабат ҡарай алған картинағыҙ ниндәй?\n“Мосфильм”дың матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, Еңеү көнө алдынан киноконцерндың YouTube-каналында Бөйөк Ватан һуғышы тураһындағы фильмдар ҙур һорау менән файҙаланған. Иң популяр картина тип “Освобождение” фильмын атарға була. Ул – 40 млн просмотр йыйған. “Белый тигр” картинаһы – 17 млн, “Звезда” фильмы – 13,8 млн, “Дорога на Берлин” – 13,4 млн, “Они сражались за Родину” фильмы 10 млн-дан ашыу просмотр йыйған. Әйткәндәй, Бөйөк Ватан һуғышы тураһындағы фильмдарҙы Рәсәйҙә генә түгел, сит илдәрҙә лә бик яратып ҡарағандар.\nӘ һеҙ, төркөмдәштәр, был ялдарҙа һуғыш тураһындағы ниндәй фильмды ҡаранығыҙ? Иң яратып, ҡабат-ҡабат ҡарай алған картинағыҙ ниндәй?


Ҡағы ауыл Советы — Башҡорт Википедияһы\nҠағы ауыл Советы — Белорет районы муниципаль районы ауыл биләмәһе, муниципаль берәмек. 2010 йылдың 1 ғинуарына халыҡ һаны 1184 кеше, 2009 йылдың 1 ғинуарына халыҡ һаны 1507 кеше. Административ үҙәк Ҡағы ауылы.\nАуыл биләмәһе башлығы — Щипков Виктор Андреевич\nЭштәр менән идара итеүсе — Борисова Татьяна Константиновна.\nҠағы ауыл Советы ауыл биләмәһе хакимиәтенең почта адресы:\n453538, Башҡортостан Республикаһы, Белорет районы, Ҡағы ауылы, Ленина урамы, 47.\nБелорет районының Ҡағы ауыл Советы ауыл биләмәһе составына Ҡағы, Түбәнге Әүжән, Бельский ауылдары керә. Бөтәһе — 1184.\nТүбәнге Әүжән -\n1317 1184 -133 -10,10\n1769 йылдың 5 октябрендә Евдоким Демидов Ҡағы йылғаһы буйында тимер эшләү заводының төҙөлөшөнә рөхсәт ала. Шул уҡ йылда завод төҙөлөп үҙ эшен башлай. Ҡағы заводы Үрге Әүжән-Петровский заводынан килтерелгән суйынды эшкәрткән, ә 1777 йылда Үҙән заводы асылғас, суйындың күләме ике тапҡырға арта. Шул уҡ йылда Ҡағы йылғаһында тирмән һәм ике сүкеш заводы өсөн быуа төҙөлә.\n1911 йылдың 12 июлендә янғын сыға. Бер нисә сәғәт эсендә завод һәм 500 торлаҡ янып юҡҡа сыға. Завод тергеҙелмәй. Янғындан ҡалған завод ҡорамалдары Белорет заводына килтерелә. Ҡорамалдар менән бергә завод оҫталары Түбәнге ауылға (Нижнее Селение) күсерелә.\n30-сы йылдар башында Ҡағы ауылында ике колхоз «Ҡыҙыл партизан» менән «Еңеү» ойошторола. Киләсәктә бары «Еңеү» колхозы ғына тороп ҡала. Уның базаһы нигеҙендә бөгөнгө көндә «Еңеү» совхозы һәм «Ҡағы» ойошмаһы эшләй.\nБөгөнгө көндә ауыл биләмәһе территорияһында «Ағиҙел», «Тәңре» ял итеү базалары, Белорет ЮРТИ-ның Ҡағы бүлексәһе, Ҡағы мәҙәниәт йорто, китапхана, дауалау амбулатория, почта урынлашҡан.\nЦерковь над селом (во время СССР сельский клуб и музей)\nХарактерное частное владение в Каге (на холме)\n↑ 1,0 1,1 1,2 http://www.beladmin.ru/bash/munobor/selskie/detail.php?ID=19039\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Ҡағы_ауыл_Советы&oldid=924042 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 18:37 10 декабрь 2019 үҙгәртелгән.


Өфөлә мемориаль таҡталар күп, уларƒû¾ һаны билдәһеҙ. Мемориаль таҡталар күренекле кешеләр è¿òœëåãåíœ ҡуйыла, әммә күптәр уларҙың биографияһы менән таныш түгел. Өфөлә Коммунистик урамында, Владимир Маяковский скверы янында, мемориаль таҡта ҡуйылған бина бар: "1960-1998 йылдарҙа был йортта Советтар Союзы Геройы Алексей Федорович Пашков йәшәгән". Бындай кешеләр тураһында уларҙың хәрби батырлыҡтарын тасуирлау буйынса ғына беләләр. Алексей Пашковҡа мемориаль таҡта асылған ваҡытта күршеләре уның тураһында бик күп йылы һүҙҙәр әйтте. Пашков баҫалҡы, һөйкөмлө кеше булған. Ул ғүмеренең һуңғы көнөнә тиклем тыныс тормошта йәшәргә хыялланған.\nАлексей Федорович, пенсияла булыуына ҡарамаҫтан, йәмәғәт эшен ташламаны, тип хәтерләй пенсионер Галина Кудрявцева. Алексей Федорович ҡатыны Пелагея Федосовна менән һис бер эшһеҙ торманы. Һәм үҙенең һуңғы йәйен, үлер алдынан 1998 йылдың 15 ғинуары, көс алыу өсөн ул баҡсаһында эшләгән.\nСоветтар Союзы Геройы йыл миҙгеленә ҡарап тормаған, ул ҡышын һәм йәйен үҙе йәшәгән йорт ихатаһын төҙөкләндергән. Алексей Федорович кешеләр тураһында уйлаған, уларға ҡулынан килгән тиклем ярҙам иткән. Пашков саф кеше булды, изгелеêëå һәм ярҙамсыл áóëûóû менән кешеләрҙә өмөт уятты, ти уның күршеләре. Ә уларға ышанмау мөмкин түгел, сөнки улар утыҙ йылдан ашыу Пашков менән бер йортта йәшәгән.\nАлексей Федорович Пашков 1920 йылдың 17 мартында Дыуан районының Атау ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. 1940 йылдың октябрендә Алексей Ҡыҙыл Армияға саҡырыла. Дыуан районынан шулай уҡ Александр Гордеев, Степан Михляев, Анатолий Сафонов, Александр Чухарев фронтҡа китә. Улар бөтәһе лә, Алексей Пашков кеүек, Бөйөк Ватан һуғышында күрһәткән батырлыҡтары өсөн Советтар Союзы Геройы исеменә лайыҡ була.\nСержант Алексей Пашков Бөйөк Ватан һуғышына тиклем Алыҫ Көнсығышта хеҙмәт итә. Ул фронтҡа ебәреүҙәрен үтенә, рапорт бирә, әммә бушҡа. 1942 йылдың декабрендә уны кесе командирҙар төркөмө менән Мәскәүгә, курсҡа ебәрәләр. 1943 йылдың ғинуарында Алексей Пашков артиллерия тубы командиры булараҡ фашистар менән һуғышта ҡатнаша.\n1943 йылдың октябрендә Днепрҙағы һуғыш Пашковтың хәтерендә ҡала. Нәҡ ошо һуғышта күрһәткән батырлығы өсөн ул Советтар Союзы Геройы исеменә лайыҡ була.\nБеҙ традициянан тайпылмайбыҙ һәм яҡташыбыҙҙың батырлығы тураһында һөйләйбеҙ. Фронт документтарына күҙ һалабыҙ. Уларҙа былай тиелә:\n"5-се гвардия артиллерия полкының орудие командиры гвардия сержанты А.Ф. Пашков 1943 йылдың 1 октябрендә Днепропетровск өлкәһе Перевалочная ауылы янында үҙенең орудие расчеты менән бергә Днепр йылғаһы аша сыға. Ул Днепрҙың көнбайыш ярында плацдармды киңәйтеү ваҡытында орудие уты менән беҙҙең пехотаның уңышлы алға барыуын тәьмин итте.\n1943 йылдың 1 октябренән 14-енә тиклем Пашков расчеты дошмандың алты танк һөжүмен тар-мар итеүҙә ҡатнашты, өс танкты, ике бронемашинаны, снарядтар менән биш автомашинаны юҡ итте.\n1943 йылдың 14 октябрендә сержант Пашковтың орудие расчеты ҡамауға эләгә, әммә фашист танкылары орудиены юҡ иткәнгә тиклем ут туҡталмай. Алексей Пашков һуғышсылар төркөмө менән гранаталар һәм яндыра торған ҡатышмалар шешәләре менән дошмандың ике танкыһын яндыра.\n1943 йылдың 20 декабрендә Алексей Пашковҡа Советтар Союзы Геройы исеме бирелә".\nҺуғыш дауам итә. Гвардия сержанты, Советтар Союзы Геройы, рус һалдаты Алексей Федорович Пашков совет ғәскәрҙәре менән бергә Көнбайышҡа бара. Уға уҡырға мөмкинлек бирәләр, 1945 йылда танк училищеһын тамамлай. Бөйөк Ватан һуғышы тамамланғандан һуң, ул Ҡораллы Көстәр сафында ҡала. 1949 йылда офицер составын камиллаштырыу курсын тамамлай. Капитан була.\n1960 йылда ошо званиела запасҡа китә, Башҡортостанға ҡайта. Өфөлә йәшәй. 1-се һанлы автохужалыҡта, авиация институтында, Өфө аяҡ кейеме фабрикаһында, төҙөлөш трестында, газ компанияһында хәүефһеҙлек техникаһы буйынса инженер булып эшләй.\nГерой үҙе хаҡында яҡты иҫтәлек ҡалдырҙы. Уның күршеһе әйткән һүҙҙәр, был һүҙҙәр мемориаль таҡта ҡуйған ваҡытта яңғыраны, онотолмай:\n- Алексей Федорович кеүек кешеләр күберәк булһын ине, - тормош та матур булыр ине.


Һаулыҡ һаҡлауҙы һанлаштырыу дауам итәсәк\n21 Июнь , 21:15\nКиләсәктә фельдшер-акушерлыҡ пункттарын яңы һанлы ҡорамалдар менән йыһазландырыу, ҡалған 227 ФАП-ты Интернет селтәренә, дәүләт мәғлүмәт системаһына тоташтырыу өсөн 200 миллион һум аҡса талап ителә.\nРеспублика Хөкүмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, Башҡортостан Рәсәй Һаулыҡ һаҡлау министрлығы тарафынан тармаҡты һанлаштырыу буйынса алдынғыларҙың береһе тип баһаланды. Киң күләмле һанлаштырыу республикала 2013 йылда башланғайны. Шул саҡта бөтә медицина ойошмалары өсөн берҙәм дәүләт мәғлүмәт системаһы булдырылды. Уға хәҙер төрлө милек формаһындағы ике йөҙҙән ашыу медицина ойошмаһы һәм 124 дауахана индерелгән. Был базала 4,5 миллиондан ашыу электрон медицина картаһы һаҡлана.\nМедицина ойошмалары электрон медицина документтар әйләнешенә күсеүҙә әүҙемләште. “Больничный”ҙар, медик-социаль экспертизаға йүнәлтмәләр - барыһы ла электрон рәүештә хәҙер. Тыуыу һәм үлем тураһындағы таныҡлыҡтар ҙа ошо рәүештә рәсмиләштереләсәк. Эшкәртеү өсөн бер миллиондан ашыу документ тапшырылған да инде, шуларҙың рәтендә консультация, лаборатор һәм диагностик тикшереүҙәр протоколдары, эпикриздар, белешмәләр. Яңыраҡ Башҡортостан һаулыҡ һаҡлау министры Айрат Рәхмәтуллин Рәсәй Һаулыҡ һаҡлау министрлығында үткән оператив штаб кәңәшмәһе барышында фельдшер-акушерлыҡ пункттарын һанлаштырыу, дәүләт мәғлүмәт системалары тураһында һөйләне.\nУның әйтеүенсә, яңы системала эшләү өсөн 23 меңдән ашыу хеҙмәткәр уҡытылған. Төбәктә медицина документтарының берҙәм базаһы булдырылған. Пациенттың электрон медицина картаһы мәғлүмәттәренән, ҡайһы медицина ойошмаһына теркәлеүенә ҡарамаҫтан, табиптар файҙалана ала. Тәүге звено медицина учреждениелары һанлы медицина изделиелары менән этаплап тәьмин ителәсәк. Бөгөн ФАП-тарҙы диагностика ҡорамалдары, шул иҫәптән дистанцияла тапшырыу функцияһы булған компьютер кардиографтары менән йыһазландырыу бара. Мәҫәлән, ошо көндәрҙә Ҡыйғы үҙәк район дауаханаһында яңы заманса “Севкаврентген” диагностика аппараты эшләй башланы. Ҡорамал “Һаулыҡ һаҡлау” милли проектына ярашлы алынған. Табиптарҙың әйтеүенсә, уның өҫтөнлөгө рентген һүрәттәрен алыу һәм эшкәртеүҙең заманса һанлы системаһы булыуҙа. Был тикшеренеүҙәрҙең диагностика ҡиммәтен һәм иҡтисади маҡсатҡа ярашлылығын күпкә күтәрә. Яңы аппаратта квалификациялы белгестәр – табип-рентгенолог һәм ике рентген-лаборант эшләйәсәк.\nБындай күңелле миҫалдарҙы тағы ла күпләп килтерергә булыр ине. 2022 йылда Өфөлә 9-сы ҡала дауаханаһын һәм Баймаҡта балалар поликлиникаһын файҙаланыуға тапшырыу планлаштырыла. Шулай уҡ Бөрө ҡалаһындағы поликлиниканы, дүрт фельдшер-акушерлыҡ пунктын һәм ике ауыл табиплыҡ амбулаторияһын төҙөүҙе тамамлау бурысы тора. Быйыл аҙ халыҡ йәшәгән тораҡтарҙа тиҙ төҙөлә торған 44 модулле фельдшер-акушерлыҡ пункты урынлаштырыласаҡ. Киләсәктә фельдшер-акушерлыҡ пункттарын яңы һанлы ҡорамалдар менән йыһазландырыу, ҡалған 227 ФАП-ты Интернет селтәренә һәм дәүләт мәғлүмәт системаһына тоташтырыу өсөн 200 миллион һум аҡса талап ителә.\n"Фельдшерҙарҙың дәүләт мәғлүмәт системаһында бөтә ҡеүәтенә эшләүе, телемедицина мөмкинлектәрен файҙаланыуы тәүге медик-санитар ярҙам сифатын яҡшыртасаҡ. Фельдшер киҫкен хәлдәр тыуғанда тейешле ҡарарға килеү өсөн тулы клиник-диагностик картинаны баһалай аласаҡ", – тип белдерҙе Айрат Рәхмәтуллин.\nДәүләт мәғлүмәт системаһы эре ярҙамсы 25 системанан тора. Шуларҙың иң мөһимдәре – онкология, кардиология, акушерлыҡ һәм иҫкәртеү профилдәре. Был эш пациенттарҙың сәләмәтлек торошона тәьҫирле мониторинг үткәреүгә булышлыҡ итәсәк.


“Тамға” яңы офоҡтар аса\nәсәй Президенты Владимир Путиндың “май” указдарында билдәләнгән “Мәҙәниәт” милли проекты (национальный проект «Культура») сиктәрендә II «Тамға» халыҡ-ара башҡорт милли кейеме оҫталары конкурсына йомғаҡ яһалды. Проект традицион милли кейемдең уникаллегенә, этник үҙенсәлектәренә, заманса мода менән ҡатнашлыҡтағы төрлөлөгөнә иғтибарҙы йәлеп итеүгә йүнәлтелгән. Дүртөйлө ҡалаһының 6-сы “Ҡояшҡай” балалар баҡсаһы педагогтары сарала әүҙем ҡатнашып, үҙ ҡулдары менән уникаль костюмдар әҙерләй. Уларҙың ижад емешен республика халҡы тиҙҙән баш ҡаланың ҙур сәхнәһенән күреп баһалаясаҡ. Фото: Дүртөйлө районы хакимиәте сайтынан. ВладимирПутин#национальныепроекты#нацпроекты#региональныепроекты#регпроекты#нацпроектыБашкортостан Автор:Р.Султанова\nәсәй Президенты Владимир Путиндың “май” указдарында билдәләнгән “Мәҙәниәт” милли проекты (национальный проект «Культура») сиктәрендә II «Тамға» халыҡ-ара башҡорт милли кейеме оҫталары конкурсына йомғаҡ яһалды.\nПроект традицион милли кейемдең уникаллегенә, этник үҙенсәлектәренә, заманса мода менән ҡатнашлыҡтағы төрлөлөгөнә иғтибарҙы йәлеп итеүгә йүнәлтелгән.\nДүртөйлө ҡалаһының 6-сы “Ҡояшҡай” балалар баҡсаһы педагогтары сарала әүҙем ҡатнашып, үҙ ҡулдары менән уникаль костюмдар әҙерләй. Уларҙың ижад емешен республика халҡы тиҙҙән баш ҡаланың ҙур сәхнәһенән күреп баһалаясаҡ.


Аҙна яңылыҡтары. Ҡурсаҡтар ҙа хәҙер башҡортса һөйләшә\nДөрөҫ, әле бер нисә генә уйынсыҡ. Әммә киләсәктә улар һәр башҡорт ғаиләһендә булмаҡсы. Әле үк сабыйҙар менән үҙебеҙсә әңгәмәләшкән ҡурсаҡтарҙы алырға теләүселәрҙән йөҙҙән ашыу заказ килгән. Хатта өлкәндәр ҙә ҡыҙыҡһына. Бала саҡ хыялылыр инде, күрәһең. Ул ваҡтта был идея бер кемдең башына ла килмәгән. Ә бына Лилиә Әҙелбаева тотҡан да эшләгән. Хәйер ул да бик оҙаҡ йөрөткән был ниәтен күңелендә һаҡлап. Һәм ниһәйәт улар һытыуҙа.\n11 / 02 / 2018 348\n«Мираҫ» йыр һәм бейеү фольклор ансамбле ҡала халҡы һәм ҡунаҡтары иғтибарына яңы сығыштарын тәҡдим итте\nРеспубликаның билдәле ижад коллективы был юлы «Башҡортостан» дәүләт концерт залы сәхнәһендә сығыш яһаны. Һәр ваҡыттағыса концерт аншлаг менән үтте. Тамашала халыҡ яратып ҡабул иткән йыр-бейеүҙәр яңғыраны. Яңы композициялар халыҡсанлығы менән айырылды.\n10 / 02 / 2018 373\nБашҡортостандың халыҡ шағиры Назар Нәжмиҙең тыуыуына 100 йыл тулыуға арналған саралар шәлкеме дауам итә\nӘҙиптең ижадына арналған театрлаштырылған тамаша Стәрлетамаҡ дәүләт театр-концерт берләшмәһендә лә үтте. Концертта «Ҡышҡы романс», «Батырҙар йыры», «Юҡҡа түгел» кеүек халыҡ күңеленә үтеп ингән мәңгелек йырҙар яңғыраны. Хәтер кисәһе шағирҙың ижады төрлө быуын кешеләре өсөн дә көнүҙәк булып ҡалыуын дәлилләне.\n09 / 02 / 2018 350\n«Йөрәк һүҙе» - Благовар районында\nБашҡорт теленең сихри көсөн, ҡеүәтен халыҡҡа еткергән телевизион проектты Благовар районы халҡы ла күтәреп алды. Марафонды тәүгеләрҙән булып ҡабул иткән төбәк, артабан эстафетаны Шишмә, Бүздәк, Кушнаренко райондарына тапшырҙы.\n09 / 02 / 2018 260\nКүҙ яуын алған ҡул эштәре\nБелорет районының Инйәр ауылында йәшәгән Гөлнара Сәғәҙәтова сигеү менән мауыға. Ханымдың бала саҡтан ҡыҙыҡһынған шөғөлө, хәҙер үҙенсәлекле ижадҡа әйләнгән.\n09 / 02 / 2018 573\nБашҡорт теленең сихри көсөн, ҡеүәтен халыҡҡа еткергән телевизион проектты Благовар районы халҡы ла күтәреп алды. Бөгөн төбәктә йәшәүсе һигеҙ ҡатын-ҡыҙ үҙҙәре ижад иткән әҫәрҙәрҙе тамашасыға еткерҙе. Марафонды тәүгеләрҙән булып ҡабул иткән төбәк, артабан эстафетаны Шишмә, Бүздәк, Кушнаренко райондарына тапшырҙы.\n08 / 02 / 2018 350\nБыуындар араһында мәҙәни бәйләнеш\nБәләбәй районы Иҫке Семенкин ауылында йәшәүселәр урындағы фольклорҙы ентекле өйрәнеп, туған тел, йолалар, ғөрөф-ғәҙәттәрҙе һаҡлап ҡалыу маҡсатында үҙешмәкәр коллектив ойошторған.\n08 / 02 / 2018 331\nСепрәк, фарфор, ҡағыҙ, һалам...\nУн йылдан ашыу Яңауыл үҙәк китапханаһында ҡурсаҡтар музейы эшләй.\n08 / 02 / 2018 279\nТотош донъяла билдәле сәйәхәт ойоштороу компанияһы менән берлектә эшләү республиканың эске туризмын үҫтереүгә ҙур аҙым буласаҡ. Быға тиклем бер генә проект та ҡеүәтле оператор иғтибарын йәлеп итә алғаны юҡ ине. «Ысын Башҡортостан» проектын ойоштороусылар әйтеүенсә, тотош донъяла эшләүсе операторға инеү республикала туризмды үҫтереү өсөн киң мөмкинлектәр аса.\n07 / 02 / 2018 376\nКәнфит ҡағыҙынан күлдәк\nБлаговещен ҡалаһында йәшәүселәр тәмлекәстәрҙең ҡабын сүпкә ташламай. Бөтәһе лә Галина Соловейкинаға килтерә, сөнки ул кәнфит ҡағыҙҙарынан күлдәк тегә. Әле коллекцияла алты костюм. Береһенә генә ике мең дана тирәһе фантик ҡулланыла.\n07 / 02 / 2018 300\nСиләбе ҡалаһында «Урал батыр» этно конкурсы үтте\nСарала өлкәнең төрлө төбәктәренән 30-ға яҡын уҡыусы ҡатнашты. Батырҙарға сәхнәлә сығыш яһап үҙҙәренең физик әҙерлеген, көслө булыуҙарын күрһәтеү бурысы ҡуйылғайны. Конкурсанттарҙы Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры, махсус отряд майоры һәм билбау көрәше буйынса донъя чемпионы баһаланы.\n06 / 02 / 2018 433\nРеспубликала башҡорт телендә һөйләшкән тәүге ҡурсаҡтар барлыҡҡа килде\nСибай ҡалаһында йәшәүсе Әҙелбаевтар етештергән уйынсыҡ бынан тыш, йырлай ҙа. Ғаилә уларға тауышты үҙҙәре яҙҙыра. Бөгөн беҙҙең ижади төркөм уйынсыҡҡа нисек тауыш һалыныуға шаһит булды.\n05 / 02 / 2018 346\n«Ҡурай» телеканалынан – «Ҡурай даны»\nИжади коллектив «Ҡурай даны» премияһына дәғүәселәр исемлеген иғлан итте. Ошо уңайҙан «Башҡортостан» дәүләт концерт залында ҙур тамаша үтте. Унда башҡорт эстрадаһы йондоҙҙары сығыш яһаны. Телепремия булдырыуҙың төп маҡсаты - туған телде пропагандалау, йолалар һәм ғөрөф-ғәҙәттәрҙе һаҡлап ҡалыуға йүнәлтелгән. Шул уҡ ваҡытта каналдың аудиторияһы ла артыр тип көтөлә.\n05 / 02 / 2018 293\nӨфөнө һәм Башҡортостанды данлаусы шиғриәт\nХалыҡ шағиры Назар Нәжмиҙең тыуыуына 100 йыл тулыу айҡанлы тантаналы саралар башланды. Бөгөн «Родина» кинотеатрында «Ялҡындан һәм хистән ҡойолған» документаль фильм премьераһы Хөсәйен Әхмәтов исемендәге башҡорт дәүләт филармонияһында хәтер кисәһе үтте.\n05 / 02 / 2018 276\nИглин районында Экология һәм айырыуса һаҡланған тәбиғәт биләмәләре йылына йомғаҡ яһап, Ғаилә йылын асыу тантанаһы үтте\n2017 йылда урындағы хакимиәт көсө менән ял итеү урындарын тәртипкә килтереү, йылға буйын таҙартыу, ауыл биләмәләрен йәшелләндереү, рөхсәт ителмәгән сүплектәрҙе юҡ итеү эштәре уңышлы башҡарыла. Районда йәшәүселәр өмәләргә дәррәү ҡушыла.\n05 / 02 / 2018 280\nИжади коллектив «Ҡурай даны» премияһына дәғүәселәр исемлеген иғлан итте. Ошо уңайҙан «Башҡортостан» дәүләт концерт залында ҙур тамаша үтте. Унда башҡорт эстрадаһы йондоҙҙары сығыш яһаны. Бәйге шарттарына ярашлы, «Иң яҡшы йыл йырсыһы», «Эшлекле ҡатын», «Ижади ғаилә», «Ҡәләм оҫтаһы», «Ер кешеһе» һәм башҡа номинациялар буйынса еңеүселәр билдәләү ҡаралған.\n05 / 02 / 2018 290\nҒүмерҙең бер аҙ иҫтә ҡалғандары һәм Бетеү\nӘбйәлил районында бер юлы ике китаптың исем туйы үтте. Сараны Үтәгән ауылының тыуған яҡты өйрәнеү һәм тарих музейы директоры, ветеран -уҡытыусы Фәүҡинур Сафина ойошторған.\n03 / 02 / 2018 354\nШишмә районында Ҡатыҡ байрамы үтте\nТөбәк өсөн был мөһим ваҡиға, тарихи ысынбарлыҡҡа ҡоролған тиергә мөмкин. Һуғыш йылдарынан һуң Шишмәлә йәшәүселәр Өфө баҙарына барып, ҡатыҡ һатыр булған. Тулы биҙрәләрҙе көйәнтәләп баш ҡалаға йәйәү йөрөгәндәр. Аслыҡтан зар интеккән халыҡ үҙ йүнен үҙе күрә.\n03 / 02 / 2018 285\nТанылған композитор, Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Урал Иҙелбаев юбилейы уңайынан ике ҙур музыкаль проект тәҡдим итә\nБөгөн баш ҡала тамашасыһы уларҙың тәүгеһен – «Урал легендалары» концертын ҡараны. «Башҡортостан» дәүләт концерт залы сәхнәһендә билдәле бейеү коллективтары, эстрада йондоҙҙары, артистар, ҡурайсылар ҡатнашлығында үткән сағыу концерт тамашасылар күңелен юбилярҙың бай ижад донъяһына сорнаны.\n02 / 02 / 2018 370


Спиваков фонды тәрбиәләнеүселәре Башҡортостанда сығыш яһаны\nЙәш һәләттәрҙе берләштергән концерт Ту-154 cамолетында һәләк булыусыларҙы иҫкә алыу маҡсатында ойошторолдо. Сарала ҡатнашыусыларға фондтың исемле стипендиялары ла тапшырылды.\n«Башҡортостан» дәүләт концерт залының камера залында йәш һәләттәр сығыш яһар алдынан һуңғы репетицияларҙы башҡара. Гран-при яулаусы Рәмил Мөхәмәтшин бөгөнгө концертта ике әҫәрҙе башҡарасаҡ. Музыка менән бишенсе йыл шөғөлләнеүсе Рәмил бөгөнгө сығыштың мөһимлеген яҡшы аңлай. Авиаһәләкәттә һәләк булған Александров исемендәге оркестр артистарын хәйриә концеттары үткәреп иҫкә алыу оло мәғәнәгә эйә. Таланттарҙы үҫтереүгә булышлыҡ итеү һәм йәштәрҙе профессиональ оҫталығын күтәреү буйынса Владимир Спиваков фонды ойошторған концертта ҡатнашыусыларҙың георафияһы ла бик бай. Улар Башҡортостандың һигеҙ төбәгенән килгән. Дәүләкән ҡалаһынан «Берҡаҙан» ҡурайсылар ансамбле лә Спиваков фонды менән тығыҙ хеҙмәттәшлек итә. Төбәк конкурсында ансамбль уңышлы сығыш яһаған, ә уның ҡурайсыһы Айнур Шәүәлиев беренсе урынға лайыҡ булған.\nВладимир Спиваков фонды үҙ эшмәкрлеген 2016 йылдың апреленән башлаған. Ошо ваҡыт эсендә тиҫтәләгән конкурстар ойошторолған. Йәш һәләттәрҙе үҫтереүсе проектта ҡатнашыусылар илебеҙ баш ҡалаһында «Мәскәү дуҫтарын йыя» концертында ла уңышлы сығыш яһаған.\nАртур Нәзиуллин, Владимир Спиваков фонды директоры: «Бөгөнгө концерт та осраҡлы түгел. Байрам көндәрендә ойошторолһа ла, унда бер ни тиклем һағыш нотаһы ла бар. Беҙ был концертты авиаһәләкәттә ғүмерҙәре өҙөлгән Александров ансамбле артистарының яҡты иҫтәлегенә бағышланыҡ».\nСара сиктәрендә сәнғәт әҫәрҙәрен берләштергән күргәҙмә лә ойошторолдо. Унда «Мәрхәмәт» хәйриә фондында шөғөлләнеүселәрҙең ижади эштәре күрһәтелде. Йәш һәләттәрҙе билдәле рәссам Раушаниә Бәҙретдинова етәкләй.\nБер сәхнәлә Башҡортостандың төрлө төбәктәренән килгән ижади һәләтле балалар концерты - үҫмерҙәргә профессиональ үҫеү мөмкинлеге лә булып тора. Проекттың талантлы йәш көстәрҙе үҫтереү бурысы үҙ маҡсатына иреште. Һәләтлеләргә исемле стипендиялар тапшырылды.


Бейеүсе торналар | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n01 июля 2020 — 12:20 ГТРК «Башкортостан»\nБаш ҡалала тағы ла бер ял урыны барлыҡҡа килде. Ҡала мәҙәниәт һарайы янында Бейеүсе торналар музыкаль фонтанын асыу тантанаһы үтте. Төҙөкләндереү эштәренең һөҙөмтәһе булып хәҙер Өфө халҡын һәм ҡунаҡтарын музыкаль фонтан һөйөндөрә. Уның янында спорт ҡоролмалары ҡуйылды һәм бәләкәстәр өсөн корабль рәүешендә эшләнгән уйын майҙансығы урын алды, йәйәүлеләр өсөн ял итеү урындары ла бар. Бейеүсе торналар фонтанын һәм “Дубки” скверын асыуҙа төбәк етәкселеге һәм “Киләсәк биләмәһе. Евразия йөрәгенән ҡараш» халыҡ-ара урбанистика форумы ҡунаҡтары ла ҡатнашты.


Баймаҡ районында 34 йәшлек водитель «Дэу Матиз» автомобиленә идара итеү һәләтен юғалтып юлдан төшөп китә\nАвария һөҙөмтәһендә руль артындағы ир һәм уның 54 йәшлек пассажиры үлемесле яралана.\nТағы ла бер фажиғә Ишембай ҡалаһында теркәлә. 9-сы модель «ВАЗ» хужаһы юл ситенән барыусы йәйәүленә берҙерәп ҡаса. 58 йәшлек ир алынған йәрәхәттәрҙә йән бирә. Тикшереүҙәр барышында полиция хеҙмәткәрҙәре 27 йәшлек водитель ҡулға алған.\nДөйөм алғанда, уҙған аҙнала республика юлдарында 53 юл-транспорт ваҡиғаһы теркәлә. Уларҙа алты кешенең ғүмере өҙөлә, алтмыш дүрте төрлө тән-йәрәхәттәре ала. Аҙна дауамында юл-хәрәкәте хәүефһеҙлеге дәүләт инспекцияһы хеҙмәткәрҙәре тарафынан юл йөрөү ҡағиҙәләрен боҙоуға бәйле 20 меңләп осраҡ асыҡланған. 402 водитель руль артында эскән килеш тотолған.


Туҡ та булһын, сәләмәт тә булһын!\n25 Ноябрь , 17:25\nБашҡортостандың мәктәп туҡланыуын ойоштороу буйынса тәжрибәһе менән башҡа төбәктәр ҡыҙыҡһына.\nБашҡортостандың сауҙа һәм хеҙмәттәр министры Алексей Гусев республиканың “Дөйөм белем биреү ойошмаларында туҡланыуҙы ойоштороуҙы камиллаштырыу” практикаһы менән таныштырҙы. Ул тотороҡло үҫеш практикалары менән уртаҡлашыуға йүнәлтелгән “Смартека” асыҡ платформаһында урынлаштырылған.\n- Төбәк кимәлендә беҙ сифатты һәм туҡланыусыларҙың һанын арттырыуҙы, санитар ҡағиҙәләрҙе теүәл үтәүҙе, производство идаралығындағы ҡулайлаштырыу иҫәбенә туҡланыуҙың үҙҡиммәтен кәметеүҙе, үҙебеҙҙең республикала етештерелгән тауарҙар ассортиментын киңәйтеүҙе маҡсат итеп ҡуйҙыҡ, - тип билдәләне Алексей Гусев.\nВедомство етәксеһе был тәңгәлдә алып барылған эш тәжрибәһе менән Рәсәй субъекттарының власть органы вәкилдәре менән уртаҡлашты. Беҙҙә мәктәп туҡланыуын камиллаштырыу буйынса алып барылған эшмәкәрлек илдең башҡа төбәктәрендә лә ҡыҙыҡһыныу уятҡан. Сарала Смоленск, Пенза, Орел, Вологда, Новосибирск, Свердловск өлкәләре, Коми, Сыуаш, Бүрәт, Алтай республикалары, Ямал-Ненец автономиялы округы, Красноярск, Ставрополь крайҙары, Севастополь ҡалаһы вәкилдәре ҡатнашҡан.\nҺөйләшеү барышында ҡайһы бер федераль норматив акттарға үҙгәрештәр индереү зарурлығы хаҡында ла әйтелгән. Улар туҡланыуҙы ойоштороу барышындағы ҡайһы бер мәсьәләләрҙе хәл итергә мөмкинлек бирәсәк. Был тәҡдимдәр Стратегик башланғыстар агентлығы тарафынан да хуплау тапҡан.\nТуҡланыуҙы тейешле кимәлдә ойоштороу үҫеп килгән йәш быуындың физик һәм рухи сәләмәтлек торошона туранан-тура йоғонто яһай. Был үҙ сиратында ил Президенты Владимир Путиндың май указдары тарафынан раҫланған “Мәғариф” милли проекты ҡуйған бурыстарҙы тормошҡа ашырырға ла булышлыҡ итә.


“АТАЛАР ҺҮҘЕ – АҠЫЛДЫҢ ҮҘЕ”📖 – Централизованная библиотечная система муниципального района Дюртюлинский район\n/ Новости / "АТАЛАР ҺҮҘЕ - АҠЫЛДЫҢ ҮҘЕ"📖\n“АТАЛАР ҺҮҘЕ – АҠЫЛДЫҢ ҮҘЕ”📖\nҺәр халыҡтың рухи донъяһының тәрәндәге тамырҙары тәү нәүбәттә уның фольклорында художестволы сағылыш таба. Ата-бабаларҙың тарихи хәтерен һаҡлауҙа һәр жанр, шул иҫәптән әле иғтибар үҙәгенә ҡуйылған мәҡәл һәм әйтемдәр, үҙҙәренең тәбиғәтенә ярашлы, үҙенсә көс һала. Һуңғылары сәнғәти эшләнештәре, ғәмәли тәғәйенләнештәре буйынса бигерәк тә үҙенсәлекле.\nКинәйәлек, тапҡырлыҡ һәм ҡыҫҡалыҡ яғынан фольклорҙа мәҡәл һәм әйтемдәргә тиңдәш башҡа жанрҙы табыуы ауыр. Тиккә генә уларҙы “халыҡ аҡылының аҫыл ынйылары”, “саҡматаштан сыҡҡан алтын осҡондар” тип йөрөтмәйҙәр. Яҡшылыҡты яманлыҡтан, дөрөҫлөктө ғәҙелһеҙлектән, матурлыҡты йәмһеҙлектән айыра белергә өйрәтеүҙә мәҡәл һәм әйтемдәрҙәң мөмкинлектәре сикһеҙ. Уларҙы һаҡлап, киләсәк быуындарға тапшырыу үҙ халҡының тарихына, мәҙәниәтенә битараф булмаған һәр кемдең изге бурысы.\nҠәҙерле китап уҡыусыларыбыҙ, һеҙгә Зәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан “Китап” нәшриәтендә сыҡҡан “Тел гәүһәрҙәре” китабын уҡырға тәҡдим итәбеҙ.\nБер нисә телдә нәшер ителгән мәҡәлдәр һәм әйтемдәрҙән торған был йыйынтыҡ үҙенсәлекле һәм ҡыҙыҡлы булыуы менән уҡыусыларҙы йәлеп итә. Авторҙар халыҡ ижадының был төрөн барлыҡ нескәлектәре, ҡиммәттәре менән тулыһынса еткерә алған, уларҙа күпме тел байлығы, аҡыл тәрәнлеге ята.\nКитапҡа тупланған паремик ижад өлгөләре ике киҫәктән тора: беренсе киҫәккә – 400-ҙән ашыу башҡорт халыҡ мәҡәл-әйтемдәре һәм уларҙың рус, инглиз, немец, француз телдәренә тәржемәләре, икенсеһенә башҡортса-русса-инглизсә-немецса-французса мәғәнәләш мәҡәлдәр һәм әйтемдәр индерелгән. Баҫма киң ҡатлам уҡыусыға тәғәйенләнә.


Участкаларҙа карантин үләндәр үҫмәҫкә тейеш\n10 Июль 2018, 13:28\n“Һәр көндө район үҙәге урамдарынан үткәндә матурсәскә түтәлдәренә, йорт ихаталарының таҙалығына ҡарап һоҡланам.\n“Һәр көндө район үҙәге урамдарынан үткәндә матур сәскә түтәлдәренә, йорт ихаталарының таҙалығына ҡарап һоҡланам. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, бөтә ерҙә лә былай түгел: бер нисә йорт янында сүп үләне, хатта карантин үҫемлектәр ҙә үҫә, ә улар башҡа участкаларға ла күсә бит. Шундай вайымһыҙ хужаларға ҡарата ниндәй ҙә булһа сара күреп булмаймы?” – тип һорай район үҙәгендә йәшәүсе бер ханым.\n-Ысынлап та, район үҙәге территорияһында ҡайһы бер урындарҙа амброзия кеүек карантин үлән осрай, - тип яуап бирә Раевка ауыл биләмәһе хакимиәте башлығы урынбаҫары Вадим Килсурин. – Был ағыулы үҫемлек йорт хайуандарына зарарлы һәм кешеләр һаулығына ла насар йоғонто яһай, сәскә атҡанда көслө аллергия бирә, конъюнктивитҡа, йүтәлгә, быуылыуға килтерә.\nАмброзияның таралыуына юл ҡуймау һәм юғарыла һанап кителгән ауырыуҙарҙы иҫкәртеү өсөн ауыл халҡы үҙ участкаларында һәм йорт эргәләрендә карантин сүп үләндәрен сабырға һәм тамыры менән йолҡоп ташларға тейеш.\nАуыл биләмәһе территорияһын төҙөкләндереү һәм санитар хәлдә тотоу ҡағиҙәләрен боҙған граждандар законға ярашлы яуаплылыҡҡа тарттырыла.


Уйындар Android Өсөн Бушлай Порно – Онлайн Порно Күңелле Уйын\nБында Уйындар Android Өсөн Бушлай Порно, Төндә Һеҙҙең Өсөн Коткарып\nПорно ҡарай төндә телефон-бөтәһе лә күңелле һәм был шулай, ләкин беләм, - тип тағы ла күңеллерәк? Был күпкә күңеллерәк, уның урынына һеҙҙе уйнай. Ә хәҙер иң ҡыҙыу яңы коллекцияһын менән һәм бушлай интернет уйындар уйнау өсөн һеҙҙең туранан-тура порноигра android компьютер һәм планшеттар ҡырағай һеҙҙең браузер. Был ҡаҙаныш булып тороу мөмкин түгел ине, донъяға килтереүселәргә ҡарағанда был уйын өлкәндәр өсөн-html5 исеме аҫтында була. Был уйын флеш иҫке алмашҡа килгән яңы технологиялар эшләү-баҫа, уларҙың иң яҡшы мобиль уйындар тәҡдим итә., Тыш һәм кросс-платформа совместимость, шулай уҡ башҡа күп функциялы яңы технологиялар менән китерелә. Мәҫәлән, ҡайһы бер персонаждар алалар наслаждаться уйындар һеҙҙең иң реалистик булған был. Мин әйтәм тураһында түгел генә 3D-уйын. Аниме персонаждар һәм мультфильм менән уйын тураһында һөйләһәм мин, хатта персонаждарының уйыны менән ялбыр-яҡ йәки монстр хаҡында. Сөнки беҙ уйын движок реализм аша килә, улар шундай талғын хәрәкәттәр яһаны. Шулай уҡ ҡайһы берҙәре озвучка эффект һәм күркәм тауышлы, сөнки улар яҡшы ғәмәлдәр менән contemporize.\nҺеҙ беҙҙең бөтә уйынға килгәндә бушлай коллекцияларҙың береһе. Һәм бында бер ниндәй подвох. Беҙ ябай ғына бушлай тәҡдим секс - бөтә уйын, кем килергә беҙҙең сайт. Йәғни раҫлай тыш, 18 йәше тулған, тип, һеҙ, нимә эшләргә кәрәк һеҙгә, тип элек был уйын уйнай. Һәм шунда ысын мәғәнәһендә был һүҙ "уйын". Беҙгә ҡушылды, һәм беҙ тәҡдим итә иң яҡшы порно һеҙ-тәжрибә, улар һеҙ кеҫә телефонынан алырға мөмкин.\nКатегория Һәм Төрлө Уйындары Беҙҙең Иң Ҙур Сексуаль\nҠасан һеҙ беҙҙең сайтҡа икән, һеҙ аңларға, нимә фантазия булған, үҙ причуды һәм беҙҙең күп, улар аласыз наслаждаться. Беҙ бөтә уйынды төп иш янына порно, һәм был үҙ эсенә ғәжәп гей өсөн барлыҡ уйын-уйынсы, хатта өсөн һәм лесбиянка, кем мауығып транс-цыпочки. Бынан тыш, ҡайһы бер ваҡытта беҙ был ялбыр порноигра иң эҫе ҡуйып, беҙҙең пародийный уйында буласаҡ һәм, иң ҡырағай булған хәрәкәттәрен алып бара. Һәр фантазия, ул һеҙ аласаһы, уҡытыусы һәм уҡыусы араһында булған мөнәсәбәттәр ҙә, тәжрибә подружки, инцест йәки нәмә кеүек үк ҡырағай һәм бысраҡ, көсләү теләге ролле уйын кеүек, уйын ине был беҙгә.\nБыл уйын шулай уҡ төрлө стилендә һәм төрлө жанрҙарҙа менән раят коллекцияһын тәҡдим итә. Шуға бәйле, фантазия шатландыра һеҙ нисек теләйһегеҙ, бәлки, һеҙ уйындар уйнап, төрлө кимәлдәге килмәһен өсөн эшләнә был. Әгәр телисез икән,-тип бик тиҙ һәм реалистик, һеҙ наслаждаться улар раят енси азат, һеҙ кәрәк секс-симулятор. Настроить китерелә менән был персонаждар симулятор шулай уҡ, тигәнде аңлата, тип, һеҙ, улар тышҡы ҡиәфәттәрен үҙгәртә алмай, улар шәхес һәм шулай итеп, улар элек трахнуть был., Ул саҡта беҙ һайлаусыларға html5 уйын беҙҙең сайтта буласаҡ, ундағы мажаралары менән бара, ул һеҙ аласаһы, йәшәү өсөн секс тыш. Фантазия, көсләү һәм ролле уйындар менән инцест кеүек, был уйын бөтәһенә лә оҡшап яҡшы, сөнки һеҙ бөтә ара тәьҫир итешә ала, бысраҡ түшәк осрашыуы алдынан улар. Текст уйындары ла беҙҙе бар, һеҙ аласаһы наслаждаться уларҙың ҡырағай ҡайһы бер тарих, һәм беҙ казино һәм башватҡыстар, оса ғына ваҡыт булһын мәжбүр итә, һеҙҙең аҡылы тыуҙырған һәм һаҡлап ҡала алабыҙ.\nӘлеге Уйындар Android Өсөн Бушлай Уйнарға Мобиль Порно\nАҙ һөйләп, смартфондар һәм планшет уйын нимә эшләргә тейеш, әммә ысынбарлыҡта беҙ уларға бөтә протестировать, күңел, сифат стандарттарына тура килә, улар беҙҙең сайтта. Һәм беҙ уларҙы сайтын эшләп ҡарарға булдым, сөнки уларҙы еңел навигациялы. Беҙ ҙур коллекция бар, шуға күрә беҙ ҡорамалды ҡарарға кәрәк өсөн иң яҡшы, һеҙҙең өсөн кәрәк тип һеҙ өсөн уйын секундына тиклем барырға мөмкин. Нисек һеҙ генә уйнатып төймәһенә баҫа һәм, уның туранан-тура һеҙ беҙҙең сайтҡа үҙенең браузер. Хатта беҙҙең ҡайһы бер берләшмәләре сайты функцияларын өҫтәп беҙ, һеҙҙең менән беҙҙең бәйләнеш өсөн барлыҡ уйынсылар., Был сайтта килтергән өсөн беҙ бөтә кәрәкле багктар күңелле. Бөгөн кис уйнай башлай мотлаҡ!


Мәҙәниәт » Страница 7 » "Урал" гәзите\n18-05-2014, 08:46 / Мәҙәниәт\n«Илмәш» ансамбленә – 10 йыл\n«Илмәш» халыҡ фольклор ансамбле “Тѳҙѳүселәр” мәҙәниәт йортонда 2004 йылдың май айында ойошторола. Ансамблде ойошторған, әлеге кѳнгә тиклем уға етәкселек иткән, Рима Сабир ҡыҙы Фәррәхова - минең ҡәйнәм. Ул 10 йыл Учалыла эшләй. Татлыға күсеп килеп, мәҙәниәт йортонда эшләй башлағас, фольклор ансамбле ойоштороу теләге менән яна башлай. Мәҙәниәт йорто директоры В.Н. Егоров менән һѳйләшеп, Татлы ауылында оҙаҡ йылдар уҡытыусы булып эшләп, хаҡлы ялға сыҡҡан Ғәлимә инәй менән кәңәшләшкәндән һуң, ауылдың йыр-моңға әүәҫ ун инәйен йыйып, ансамбл ойоштороп ебәрәләр. Ансамблгә исемдә тиҙ табыла....\n21-04-2014, 14:17 / Мәҙәниәт\n“Шүрәле иле” - беҙҙә ҡунаҡта\n“Тап Ҡазан артында барҙыр бер ауыл. Ҡырлай, тиҙәр. Кѳй ѳсѳн тауыҡтары йырлай, тиҙәр...” тип башлана бѳйѳк татар шағиры Ғабдулла Туҡайҙың “Шүрәле” әҫәре. Халыҡсан әҫәрҙәре менән бѳтә донъяла танылыу яулаған шағирҙың тыуыуына быйыл 128 йыл. Шул айҡанлы Башҡортостандың Н.Латфуллин исемендәге хәҙерге заман сәнғәте дәүләт музейы, Татарстандың һүрәтләү сәнғәте дәүләт музейы һәм Мәскәүҙәге Марджани фонды тарафынан “Шүрәле иле” картиналар күргәҙмәһе ойошторола....\n25-03-2014, 11:24 / Мәҙәниәт\nНауруз байрамы гѳрләне\nОшо кѳндәрҙә мосолман халыҡтары матур байрамды билдәләп үтте. Ул Науруз байрамы. Был байрам Урта Азияла, йәғни фарсы, таджик халыҡтарында килеп сыға. Наурузды март айында кѳн менән тѳн тигеҙләнгән ваҡытта байрам итәләр. Шулай итеп йылдар үтеү менән был яҙ байрамын беҙҙең халыҡта ла үткәрә башлайҙар. Үткән аҙнала асылар Наурузды матур итеп ойоштороп, балаларға һәм ауыл халҡына оло байрам эшләнеләр....\n⇦ 1 ... 3 4 5 6 7 8 9 10 11 ... 18 ⇨


Төркиәнең ун биш гражданы Анкараға депортациялаған - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nРеспубликаның суд приставтары Башҡортостан биләмәһендә эшмәкәрлек алып барған Төркиәнең ун биш гражданын кире Анкараға депортациялаған. Был турала федераль ведомствоның төбәк идаралығы етәксеһе Зариф Байғусҡаров белдерҙе. Суд приставтары шулай уҡ эш хаҡын ваҡытында түләмәгән предприятиелар менән эш алып бара. Закон нигеҙендә хеҙмәткәрҙәргә миллиондарса һумлыҡ түләүҙәр кире ҡайтарылған. Ведомствоның һәр хеҙмәткәре йыл дауамында дәүләт ҡаҙнаһына уртаса ун бер миллион һум аҡса индергән.\n29 декабря Рәсәйҙә турист эшмәкәрлеге нигеҙҙәре тураһындағы закон яңы редакцияла үҙ көсөнә инде


Материалы за 09.02.2018 » "Урал" гәзите\n9-02-2018, 11:28 / Сәйәсәт\nМин ни өсөн һайлауға барам?\nБилдәле булыуынса, 18 мартта Рәсәй Президенты һайлана. Йылдың иң әһәмиәтле сәйәси ваҡиғаһына ваҡыт аҙ ҡалды. Был тема киң мәғлүмәт сараларында, Интернетта ғына түгел, тормошобоҙға ла үтеп инде һәм төрлө һөйләшеүҙең, фекер алышыуҙың төп мәсьәләһенә әүерелде. Ҡайһы бер райондаштарыбыҙҙың фекерҙәрен белеү ниәтендә уларға мөрәжәғәт иттек. Хәбир Бәхтийәр улы ШИҺАПОВ, Шығай: - Илдә барған сәйәсәткә бер ваҡытта ла битараф булманым. Һайлау хоҡуғына эйә булған йәштән алып, бер һайлауҙы ла ҡалдырғаным юҡ тиерлек. Был яуаплылыҡ, әлбиттә, бәләкәйҙән, ғаиләлә тәрбиәләнә. Йыш ҡына: “Элек һайлау байрам...\n9-02-2018, 11:15 / ---\nИнйәр район мәҙәниәт йортонда граждандарҙың урындағы инициативаларҙы яҡлау программаһында ҡатнашыуға арналған йыйылыш үтте. Унда 380 кеше ҡатнашты. Йыйылышта муниципаль район хакимиәте башлығының финанс буйынса урынбаҫары Әминә Тимербай ҡыҙы Зиятдинова сығыш яһаны. Ул “Урындағы инициативаларға ярҙам итеү” проектының республикала Бѳтә донъя банкы ҡатнашлығы менән тормошҡа ашырылыуы, халыҡтың урындағы проблемаларҙы хәл итергә үҙаллы тырышыуы сәбәпле, программаның юғары һѳҙѳмтә биреүе тураһында әйтте. Инйәр ауыл хакимиәте башлығы Ғайса Ғәбделхаҡ улы Мѳфтәхетдинов телмәрендә “Урындағы...\n9-02-2018, 11:14 / Ауыл тормошо\nБер ваҡыт ҡына…\n- Өйҙә юҡ икән, аҙағыраҡ килермен. Һауғынамы? Ялға ҡайттыңмы? - Шулай һөйләнә-һөйләнә килеп торҙо беҙҙең баҡса тәңгәленә бер апай. - Һаубыҙ әле! Хәлимәне әйтәһеңме? Ял көндәрендә уны өйҙә тап итеүе ай- һай, - тим. - Иртәнсаҡ уҡ йүгертә һалып һөтөн таратып сыҡты ла курсташтар осрашыуына Әбйәлилгә китте. - Шулаймы? - Йомошоң бар инеме? - Йомош тип ни, зәйәвлинйәмде тултыртып алайым тигәйнем дә. Үҙем йә яңылыш яҙып ҡуйырмын. - Ҡана ҡарайым әле? Ә-ә, бындайҙы мин дә тултырып ебәргәнем булды. Әйҙә, өйгә инәйек. Ғариза тигәс, ҡылт итеп атайым иҫкә килеп төштө. Элек уға кәрәк- яраҡ яҙҙыртырға хатта...\n9-02-2018, 11:11 / Спорт һәм туризм\nБелорет атлеттары - иң шәбе\nБелорет гер секцияһы республикала иң яҡшылар иҫәбендә. Бының шулай булыуында, тәү сиратта, тренер Виктор Гладкихтың өлөшө ҙур. Ул Белорет спортсыларын Рәсәй кимәленә күтәреп, 3 спорт мастеры, 12 спорт мастерлығына кандидат тәрбиәләгән. Виктор Гладкихтың спорт өлкәһенә индергән өлөшө ҙур, күптәр уның ниндәй тренер булыуын яҡшы белә. Ул үҙ эшен дзюдонан башлай. Бөгөн иһә гер спорты буйынса атлеттар әҙерләй. Билдәле тренер яңыраҡ ҡына 60 йәшен билдәләне. Үҙенең яратҡан шөғөлө тураһында ул һәр ваҡытта ла мауыҡтырғыс итеп һөйләй. Һөнәре буйынса юғары уңыштарға ирешеүе уның үҙ эшенең оҫтаһы...\n9-02-2018, 11:10 / ---\nҺуңғы йылдарҙа халыҡтың күп өлөшө эш юҡлыҡтан, аҡсаһыҙлыҡтан йонсоно. Берәүҙәр эшһеҙлектән аптыранһа, икенселәр йәшәргә, донъяһын көтөргә, балаларын тәрбиәләргә, кейендерергә тырышып, Себер, Мәскәү, Петербург һәм башҡа тарафтарға йөрөп аҡса эшләргә ынтыла. Бик тә булмаһа, урындағы эшҡыуарҙарға ялланып арыу ғына аҡса табалар. Ләкин был алыҫ сәфәрҙәрҙән аҡсаһыҙ алданып ҡайтыусылар ҙа булғылай. Был беҙҙең халыҡтың артыҡ ышаныусанлығы, үҙ яҙмышын кеше һүҙенә генә ышанып тапшырыуы, килешеү тѳҙѳмәй эшкә ялланыуы һөҙөмтәһелер инде. Бер танышымдың улы йөҙ меңгә яҡын аҡсаһын ике аҙна тирәһе көтөп...


1 Июня 2021, 10:05\nХикәйә - Арыным!!! Ялҡтым шул тиклем ошо донъяһынан!!! Сәсрәп кенә китһен барыһы ла...\nБаянан бирле һарай иҙәненә туңып ҡатҡан мал тиҙәген ҡумшытып сығара алмай маташҡан ҡатын ҡулындағы көрәген йән асыуына атып бәрҙе лә, эсендәге кисерештәренә сыҙай алмай, бөгөлөп төштө. Сүкәйеп ултырған еренән үкһеп илап ебәрҙе. Шаҡылдап һарай мөйөшөнә барып бәрелгән көрәк тауышынан ҡото алынған ҡарт әтәс елп итеп ситкә һикерҙе, уның артынса оло ғауға ҡуптарып кемуҙарҙан ҡытҡылдашҡан тауыҡтар тирә-яҡҡа һибелделәр. Оло кинәнес менән ялҡау ғына көйшәнеп торған Сәстекәй хатта көйшәүенән туҡтап:\n-Аһ-аһ, был ни ҡыланыуың шул? – тигән кеүек хужабикәһенә башын борҙо. Миңлегөл субырлап аҡҡан күҙ йәштәрен курткаһының еңенә һөрттө, йомшарып киткән танауын мышҡылдатып тарта-тарта һыйырының янына килде.\n- Эй, аңламайһың шул хәлдәремде, малҡайым, - тип уның һыртынан яратты, муйын тирәһен һыйпаны. Шул арала эске яҡтан сабырһыҙланып быҙауы тауыш бирҙе. - Хәҙер, хәҙер һауам. Һуңлап киттем шул бөгөн, - тип ҡапыл бөтә эштәре иҫенә төшөп ҡабаланып китте ҡатын. Күнегелгән хәрәкәттәр менән йәһәт-йәһәт Сәстекәйҙең еленен йылы һыу менән йыуҙы, быҙауын ҡушып һәр имсәген тылҡытып һөт төшөрттөрөп айырып бәйләне. Сәстекәйе һаман да үҙенә ынтылған бәләкәсен иркәләп ялай башланы, ә Миңлегөл бағана башына түңкәреп ҡуйылған биҙрәһен ынтылып ҡына алды ла һауырға ултырҙы. Буш биҙрәнең төбөнә һөттөң тәүге тамсылары туп та туп килеп бәрелде, улар Миңлегөлгә “Бушҡа-бушҡа, заяға үтә ғүмерең”, - тип таҡмаҡлаған кеүек тойолдо. Ана һытылам, бына һытылам тип кенә торған күңелкәйе тағы тулып китте... Таҫыллы хәрәкәттәр менән ҡулдары гөбөрләтеп һыйыр һауа, ә эре-эре күҙ йәштәре эркелеп сығып сикәһе буйлап аға. Тыйманы үҙен был юлы Миңлегөл, туйғансы иланы... Уйҙары ғына сабышып әллә ҡайҙарға сығып китте...\n...Ире менән бәхетле йәшәнеме икән Миңлегөл? Өҙөп кенә “Эйе”, -тип тә әйтә алмай, “Юҡ”,- тиһә күптән һөйәктәре сереп бөткән иренең рухы рәнйер һымаҡ. Йәше үтеп китеп, ҡарт ҡыҙ булып ултырып ҡалмаҫ өсөн генә сыҡты шикелле ул Илсенгә. Ҡайһы бер ҡатындар һымаҡ иренән алтын-көмөш, затлы кейем таптырып, байлыҡ тип иҫе китеп барманы. Кешенән әллә ни артыҡ йәшәмәһә лә, ас та ултырманы, кәм-хур итеп тойманы үҙен Миңлегөл. Ғәҙәти генә, әҙәмсә йәшәнеләр. Ауылса инде... Илсен уға өйләнгәндә техникум бөтөрөп, күрше-тирә биш ауылды ветврач булып хеҙмәтләндерә ине. Күрше Ғәйниә әбей әйтмешләй, “мал духтыры”. Ана шул һөнәре башына етте лә инде үҙенең. Өйләнешкәс, бәләкәйерәк булһа ла өй һалып сығып, “Башҡаның башы ауырымай” тип ҡайны-ҡәйнәләренән айырымланғайнылар. Артабан бер-бер артлы малайы, ике ҡыҙы тыуғас, йәш ир дәртләнеп китеп төп өйҙө төкөтмә менән ҙурайтты, балаларының һәр ҡайһыһына бәләкәйерәк булһа ла бүлмәләр эшләне. Миңлегөл кейәүгә сыҡҡандан алып бер ҡайҙа ла эшләй алманы, өйҙә ире тапҡанды ризыҡҡа әйләндереп, мал-тыуарға күҙ-ҡолаҡ булып ултырҙы. Ултырҙы тип әйтеүе генә рәхәт ауыл тормошон белмәгән кешегә! Ире таң һарыһынан сығып китә, ҡара төнһөҙ ҡайтып инмәй. Ал да юҡ, ял да юҡ. Бик һирәк кенә эләккән бушыраҡ ваҡыттарҙа өйгә үк килеп: “Һыйырым быҙаулай алмай интегә бит әле, ярҙам итеп кенә ебәр”, -тип күҙенә генә мөлдөрәп торған кешегә нисек “Юҡ” тиһен инде безотказный Илсене? Алдына яһап ултыртҡан сәйен дә эсеп бөтмәй, һәр ваҡыт ишек төбөндәге ҙур сөйҙә бөтә кәрәк-ярағы менән элеүле торған йышылып бөткән күн сумкаһын эләктерә лә ҡабаланып-ҡарһаланып сығып йүгерә.\n- Как будты дәрескә һуңлай инде, сәғәте-минуты менән эшләй торған эш түгел дә һуң. Исмаһам, йүнләп ашап та өлгөрмәне, - тип үҙ алдына һуҡранған Миңлегөлдө ишетмәй ҙә. Биш ауылдың иҫәпһеҙ-хисапһыҙ һыйыр малы, тана-торпоһо, һарыҡ-кәзәләренә вакциналар яһап, укол ҡаҙап, анализдар алып, йыл әйләнәһенә көн тимәй, төн тимәй уларҙы быҙаулатып-бәрәсләтеп, үҙенең балаларының бер-бер артлы нисек тәпәй баҫҡанын да күрмәй ҡалды... “Мәмәй, тәтәй” тип телдәре асылғанын да ишетмәне, кескәй генә йылы ҡулдарынан етәкләп, исмаһам, береһен дә беренсе класҡа алып барманы, нисек уҡыуҙары менән дә ҡыҙыҡһынырға ваҡыт тапманы! Уның өсөн эше гел беренсе урында торҙо. Ә өйҙә, өйҙә ней, ҡатыны бар, тылы ныҡ. Ҡасан ҡайтып инһә лә, ашы бешкән, сәйе ҡайнаған, өҫтө-башы йыуылған, мал-тыуары, бала-сағаһы ҡараулы. Тик ауыл ерендә һәр бер эшкә валюта урынына йөрөгән “зәм-зәм” һыуы Илсенде ныҡ боҙҙо...Йәшерәк сағында, дәрт-дарманы ташып торғанда, кистән күпме эсһә лә, иртәнсәк “тып” итеп килеп тора, таң һыҙылыр-һыҙылмаҫ үҙенең ихата тирәһендә ауырыраҡ эштәрен дә емертеп эшләп өлгөрә, ата-әсәһенекенә лә етешә ине. Тик кеше организмы ғына мәңгелек түгел шул, гел генә ҡыҙмаса булып “бер төрлө” генә йөрөгән Илсен биреште яйлап. Иртәнсәк бахмурҙан баш төҙәтмәйенсә яҙылып китә алмай башланы. Элек төп эшенән тыш ағып-тамып торған “ҡалым” эштәренә, ғаиләһен, бала-сағаһын уйлап, аҡсалата һорап ала ине. Хәҙер “аҡбашҡа”, уныһы булмаһа, “кәпәс әбей” Ғәйниәнең төнө буйы тамсылап аҡҡан тереһыуына ла риза була башланы. Һуңғараҡ сират ауыл кибетендәге кәштәләрҙә йылтырашып ултырған егерме тәңкәлек тройной одеколонға ла етте... Ә бер көндө иртә менән яңылышып ҡына кистән эсеп бөтмәгән шешә төбөндәге сәмәй урынына уксус эсеп, Миңлегөлдө өс бала менән зар илатып ҡалдырып китеп тә барҙы...\n-Эх... яңылыштым бит, бисәкәй...- тип эсе яныуына сыҙай алмай ыуаланған Илсенгә ҡарап Миңлегөл бына әлегеләй бөгөлөп төшөп илағайны. Ауылдың теге осонда йәшәгән фельдшерға ҡасан йүгереп барғансы, 60-70 саҡрым алыҫлыҡтағы район үҙәгенән тиҙ ярҙам машинаһы килеп еткәнсе апаруҡ ваҡыт үтте. Ҡотҡара алманылар ирен, ашҡаҙаны ҡурҡыныс булып янған, тинеләр.\n36 йәшендә өс бала менән тороп ҡалды Миңлегөл. Оло малайына – тулыр-тулмаҫ ун ике, унан ҡала тыуған ҡыҙына – ун, кинйәкәйенә ете йәш тулып ҡалды. Донъяһының күптән яйға һалынған бер төрлө ағышына күнеккән, бөтә нәмәлә лә иренең ныҡлы арҡаһына ышыҡланып, уның һүҙенән сыҡмай өйҙә генә ултырған Миңлегөлдөң аяҡ аҫты ишелеп төштөме ни! Ҡара ҡайғыһынан күҙе томаланып бер ни күрмәҫ, бер ни ишетмәҫ булды. Аңы инерле-сығырлы йөрөп, нисек Илсенен ҡара гүрҙәргә алып барып тыҡҡандарын да иҫләмәй, өсөн, етеһен уҡытҡандарын да яҙа-йоҙа ғына хәтерләй. Ни тиһәң дә, күп кешегә яҡшылығы тейҙе шул иренең: иҫәпһеҙ-хисапһыҙ алыҫ-яҡын туған-тыумасаһы, күрше-тирә, дуҫ-иштәре, бергә уҡыған класташтарынан өй эсе шығырым тулы булды. Илсенде ҡуйғандан һуң ун көнләп ваҡыт үткәс иҫенә килгәндәй булды Миңлегөл...\n...Ниңә һунарға килгәненә үкенә башланы Ғәҙел. Иртәнсәк кенә ялтырап көлөп торған көн төштән һуңға күҙ менән ҡаш араһында боҙолдо ла ҡуйҙы. Ҡайһы арала күҙ асҡыһыҙ буран сыҡҡандыр, ул шул арала шәбәйгәндән-шәбәйеп, ер менән күкте тоташтырып ҡар яуа башланы. Ғәҙел борсолоп ян-яғына ҡаранды, ҡуйы ҡар шаршауы аша биш-алты аҙымдан бер ни ҙә күренмәне. Заманында бергә эшләгән иптәштәре менән әҙ ҡыҙырманы ул был урмандарҙы. Күмәкләп тә, яңғыҙы ла, йылдың ниндәй миҙгеле булыуына ҡарамаҫтан, иңен-буйын һыпырып йөрөп сыҡҡаны бар ошо тирәнең. Һунарға тип төбәп килһә лә, төп маҡсаты – тәбиғәт менән бер бөтөнлөгөн тойоп, шау-шыулы ҡаланың бөтмәҫ-төкәнмәҫ ығы-зығыһынан әҙгә генә булһа ла йәшенеп-ҡасып, күңеленә һиллек өҫтәп, йәненә ял алып ҡайтыу. Хәҙер, хаҡлы ялға сыҡҡас, дүрт-биш йыллап килгәне юҡ ине. Ҡатынының хәйерһеҙ рак сиренә дусар булып ваҡытынан алда үлеп ҡалыуы, бер бөртөк кенә улының Себер тарафтарына әҙерәк кенә әҙәмсәрәк аҡса эшләйем тип китеп, сит-ят тарафтарҙа тамырланып-төпләнеүе – барыһы ла ирҙе күптәнән көйләнгән, бер көйгә һалынған йәшәү рәүешенән сығарҙы.Бигерәк тә һуңғы арала, нишләптер, ятһа ла, торһа ла күңеле тыуған яҡтарына, бала сағы үткән ерҙәргә тартты ла торҙо. Бөгөн таң һыҙылыу менән, иләҫ-миләҫ килеп, төпкө бүлмәһенең тимер сейфында ҡасандан алып тейелмәй бикле торған мылтығын алды ла биштәренә арлы-бирле тамаҡ ялғағандай ғына ризыҡ һалып сыҡты ла китте ауылына. Был юлы иптәш итеп бер кемгә лә әйткеһе килмәне: әллә ҡасандан яңғыҙы ғына йәшлек эҙҙәре ҡалған тыуған яҡ урмандарын айҡап сыҡҡыһы килгәйне. ”Эй, уңмаған!” – тип эстән генә үҙен һүгеп алды, көндөң былай аламаланып китерен белһә, ике аяғының береһен дә баҫмаҫ ине урманға, бер-ике көнгә атай нигеҙендә йәшәп ятҡан алыҫыраҡ булһа ла туған тейешле энекәшендә туҡталыр ине. Туҡта, былай булмай, тәүҙә ҡайҙа йөрөгәнлеген белеп алырға кәрәк. Ғәҙел, борсолоп, тирә-яғын ҡараштырҙы, ҡайһы ерҙә икәнлеген аңлай алмай бергилкем аптыранып торҙо. Ә ел күҙ алдында көсәйгәндән-көсәйҙе. Өйөрмә ҡарҙы туҙҙыра ғына, услап-услап өҫкә-башҡа һирпә, күҙ асҡыһыҙ буран ҡот осҡос тауыштар сығарып олой, ағастарға бәрелеп шаша, ҡырағай тауыштар сығара. Уның самалауынса, тиҙҙән ҡараңғы төшә башлаясаҡ, шуға тиклем ышығыраҡ урын табып ҡалырға кәрәк. Ҡайҙан беләһең, бәлки, төндө урманда үткәрергә лә тура килер. Шуға күрә иң беренсе был асыҡлыҡтан сығырға кәрәк. Ғәҙел тоҫмаллап ышығыраҡ ергә ынтылды. Урман эсендә, ысынлап та, буран әҙерәк тымған кеүек булды, тик ағас баштарының шомло шаулауынан ғына, уның һаман да ҡотороуон тойорға була. Ошо тау итәгенән өҫкәрәк менеп ҡарамағанда, бәлки, ҡайһы тирәлә өйөрөлөүен асыҡлап булыр...\n...Бәй, анауында, ҡаршы тау итәгендә, ҡар шаршауы аша нимәлер ялпылдаған кеүек тә һуң! Ғәҙел, үҙенә маяҡ итеп ҡарт ҡарағас ағасын билдәләне лә, табанына йәш йылҡы малының тиреһен ҡағып эшләгән яҫы һунарсы саңғыларында еңел генә шыуып төшөп китте. Урман ышығынан сығыу менән йәнә шашып-ҡоторонған ҡар бураны уны үҙ ҡосағына алды. Күҙ асҡыһыҙ зәһәр ел кейемен тартҡысланы, битенә услап-услап ҡар һирпте. Йүнәлешенән яҙлыҡмаҫ өсөн, ваҡыты-ваҡыты менән башын күтәреп, баяғы ҡарт ағасҡа ҡарап-ҡарап алды. Тағы әҙ генә, тағы саҡ ҡына, тип үҙ-үҙен дәртләндерә-дәртләндерә алға ынтылды. Әһә, бына бит, урмансыларҙың ағас йыҡҡан урындарына килеп сыҡты. Моғайын, бөгөн диләнкәләрендә ағас йығып, ботаҡтарын ботап, бер юлы ҡыйҙарын таҙалап-яндырып йөрөгәндәрҙер инде. Буран сығыр булғас, ҡабаланышып ҡайтып киткәндәрҙер, ана, әле гусеницалы трактор юлын ел һәйбәтләп күмеп тә өлгөрмәгән. Эре-эре ҡарағай, ҡайын ботаҡтарын өйөп яндырып киткән бер нисә урында быҫҡып ут янып ята ине, көслө елгә шуның береһе ялпылдап янып киткән инде. Ғәҙел ҡыуанып китте, былай булғас, эштәр бик үк хөрт түгел... Тиҙ генә арҡаһындағы биштәрен ысҡындырып ағас ботағына элде лә эшкә тотондо. Иң тәүҙә, ҡараңғы төшмәҫ борон, утты һүндермәү сараһын күрергә кәрәк. Йәһәтләп унда-бында көрт аҫтында ятҡан ботаҡтарҙы йыйып утҡа яҡыныраҡ килтереп өйҙө, бер нисәһен ут өйөмөнә ырғытты.Ылыҫлы ботаҡтар шунда уҡ күңелле генә сытырлап яна ла башланы. Ғәҙел тик шул минутта ғына үҙенең ғәйәт ныҡ асыҡҡанлығын тойҙо. Биштәренән һәр саҡ урманға үҙе менән алып йөрөгән йышылып бөткән иҫке котелогын килтереп сығарҙы, уға таҙа ҡар тултырып иретте лә сәй ҡайнатырға ҡуйҙы. Икмәге туңған ине, шулай булһа ла, эҫе сәй менән хәтәр шәп булып ҡалды, биштәр төбөндәге ҡалған аҙыҡ-түлеген хатта ҡыбырлатып та ҡараманы, сөнки бөтә нәмәһе лә туң ине. Ҡайнар сәйҙән талсыҡҡан тәненә йылы йүгерҙе, быуындары буйлап рәхәт тулҡын үтте. Ҡуҙғалмай ғына ут янында ойоп ултыра биргәс, йоҡоға тарта башланы. Ғәҙелдең иҫенә баяғы трактор юлы килеп төштө, ныҡ ҡараңғы төшмәҫ борон юлдарын ҡыуып ҡарағанда инде...Ҡайһы ауылдыҡылар булды икән? Был тирәләрҙе биш бармағы кеүек белә ул, ҡайҙа икәнлеген самалап ҡына алһа, төндө урманда үткәрмәҫ ине. Башына килгән был уйҙан Ғәҙелдең шундуҡ йоҡоһо осто, дәртләнеп һикереп торҙо ла, биштәрен кире йүнәтеп арҡаһына элде. Донъя хәлен белеп булмай: “Ҡасып китһәң дә сәсеп кит”, - тиҙәр. Әйләнеп килергә тура килһә, утһыҙ төн үткәреүе бәлә булыр, тип эре-торо ботаҡтарҙы ҡутарғансы утҡа ырғытты. Унан утҡа ҡарап барыр йүнәлешен дә билдәләүе еңелерәккә тура килер.\nЫшыҡта гусеница эҙҙәре беленеп ятһа ла, асыҡ урынға сығыу менән юғалды. Тик йәштән һунар ҡомары менән янған Ғәҙел юғалып ҡалманы, тракторҙың ҡайһы яҡҡа китерен самалап, бер нисә йүнәлешен тикшереп ҡарарға булды. Асыҡлыҡтың ситенән уратып урман эстәрен ҡарап сыҡты, күҙ бәйләнә башлауға, ул буран ҡаплап өлгөрмәгән беленер-беленмәҫ кенә булып ятҡан трактор юлын табып алғайны. Ғәҙелдең эсенә йылы йүгерҙе, ниһайәт, ул үҙенең ҡайҙалығын самалап алды. Һай-һай-һай, ҡайһылай йыраҡ барып сыҡҡан да һуң! Еңел машинаһын ҡалдырып киткән асфальт юл буйынан яҡынса ғына самалағанда ла, ун-ун бишләп саҡырым тирәһендә ятҡан күрше ауылға төшөргә була. Иң яҡыны шул ауыл, башҡаса бер ниндәй ҙә төн үткәргәндәй ышыҡ урын табып булмаясаҡ. Ҡайҙа икәнлеген аңлағас, Ғәҙел әллә ни борсолмай башланы, ни тиһәң дә, элекке оҫта саңғысы бит әле! Хаҡлы ялда булһа ла, формаһын юғалтмаған әле, эш урынында заводтың данын яҡлап әле булһа спорт ярыштарында алдынғылыҡты бирмәй, йәштәреңде лә һемәйтеп ҡуя әле ул. Иҫәпһеҙ-хисапһыҙ маҡтау грамоталары, быяла кәштә эсенә ҡәҙерләп теҙеп ҡуйған кубоктар, өҫтәл тартмаһындағы ҡуш услап алып йөрөгәндәй алтын-көмөш миҙалдар шул турала һөйләй. Урман эсенән туранан-тура тартып, үтә ныҡ көсәнмәй генә, һалмаҡ аҙымдар менән үҙе генә самалап-тоҫмаллап белгән йүнәлеш менән Ҡурғашлы ауылына ҡарай ҡуҙғалып киткәндә ныҡлап ҡараңғы төшкәйне.\n...Миңлегөл иртәнсәк бер “һытылып” алғас, нисектер еңеләйеп, бушанып ҡалған кеүек тойҙо үҙен. Илай алмай ғына йөрөгән икән... Гүйә, бөтә ҡайғы-хәсрәте шул күҙ йәштәре менән аҡты ла китте. Буранлап торһа ла, илле-алла менән тигәндәй йүгереп йөрөп мунса яғып ебәрҙе, ни тиһәң дә, бөгөн ҡәҙер кисе бит: керҙәрҙе йыуып, өйҙө таҙалап, үҙенә лә ҡойоноп-сафланып алырға кәрәк. Дин юлында булмаһа ла, ошоноң кеүек йолаларҙы, бар ихласлығын һалып, күңеле ҡушыуы буйынса атҡара Миңлегөл. Бәлки, район үҙәгендә эшләп йөрөгән малайы ҡайтып төшөр. ”Әсәй, мунса, мунса кәрәк! Сабынырлыҡ булһын, эҫе итеп яғырһың, йәме...”, - ти ҙә тора бит. Һағына инде ауыл мунсаһын, йүкә миндегенә мәтрүшкә, аҡ сәскә ҡушып бәйләп тороп сабынырға ярата бәләкәй генә сағынан. Ҡыҙы хәҙер баш ҡалала юғары уҡыу йортонда уҡып йөрөй. Быйыл, әсәһе ризалыҡ бирмәһә лә, өгөтләп-күндереп, бәләкәс ҡустыһын үҙе янына башҡорт лицейына алып барып урынлаштырҙы. Шулай итеп, Миңлегөл япа-яңғыҙы тороп ҡалғанын һиҙмәй ҙә ҡалды. Ире үлгәндән һуң, ни тиклем ауыр булһа ла, малдан өҙөлмәҫкә тырышҡайны. Балалары янында саҡта күмәкләшкәнгә генә беленмәгән икән, яңғыҙы ҡалғас, мал ҡарауы ауырыраҡ була башланы. Шулай ҙа бирешмәй әле Миңлегөл, малдан да яҙһаң, ауыл ерендә, ана инде... Былай исмаһам ите-һөтө, май-ҡаймағы үҙенеке, һатып алырға түгел. Балаларына ебәрергә лә етә, ҡайһы берҙә арттырып һатыуға ла сығара әле. Йән биргәнгә йүн биргән, тип тормош шулай көндәлек мәшәҡәттәре менән әүрәтеп-алдап, көн артынан көн тәгәрәтеп китеп бара. Ире үлгәндән һуң бер нисә тапҡыр һоратып килһәләр ҙә, Миңлегөл бер кемгә лә ҡалҡып ҡараманы. Нисек тә балаларын аяҡҡа баҫтырырға тырышып өҙгөләнде, бер туҡтауһыҙ сапты ла йүгерҙе. Ауылдаштары ғына түгел, хатта ҡайһы ваҡыт үҙе үҙенә аптырап китә: иренең арҡаһына ышыҡланып өйҙә генә ултырған “өй тауығы” нисек үҙгәрҙе, ә?.. “Нужна ҡалас ашата” тигәндәре шул булалыр, күрәһең... Тик быйыл донъяһында япа-яңғыҙы ҡалғас, ҡапыл шаулап-гөрләп торған тормошо һүрәнләнгән төҫлө булып китте. Өйгә инһә лә янғыҙ, сыҡһа ла бер үҙе... Көнө, ярай, төрлө ваҡ-төйәк мәшәҡәттәр менән нисек тә һиҙелмәй ҡала, бына оҙон ҡышҡы төндәрҙе үткәреүе ҡыйын. Олоғайған һайын йоҡо ла ҡыҫҡара икән, күҙен дә йоммай түшәмгә ҡарап таң аттырған саҡтары йышайҙы һуңғы арала. Шуға Миңлегөл элек бәйләм тип иҫе китеп бармаһа ла, һуңғы арала шул һөнәргә оҫтарып китте. Күҙ ҡабаҡтары үҙенән-үҙе йомолоп, йоҡо баҫҡансы ҡулынан төшөрмәй эш эшләй. Бер файҙа, башы мендәргә тейеү менән йоҡлап китә. Бөгөн дә улын көттө-көттө лә: “Бынауындай буранда ҡайта алмағандыр”, - тип мунсаға барып эре-торо керҙәрен йыуып элде. Улы уйламаҫтан ҡапыл килеп төшә-ҡалһа, һыуынып ҡуймаһын тип көйрәп ятҡан торонбаштарҙы ҡар өҫтөнә сажлатып сығарып ташланы, мейесенең йүшкәһен баҫып ҡуйҙы. Хәҙер таңға тиклем дә йылы тора ул мунсаһы. Кискелеккә малайы яратҡанса өй һалмаһы ҡырҡып әҙерләгән ашын, ҙурыраҡ тимер сеүәтәгә һалып, өҫтөнә өлөшләп итен, ҡаҙы-ялын төшөрҙө лә : “Асығып ҡайтып инһә, һыуынмай ғына торһон”, - тип үҙ алдына һөйләнә-һөйләнә, тышынан иҫке дебет шәле менән уратып йылы мейес өҫтөнә ултыртты. Таңға тороп индереүе ҡыйын булыр тип, бер сыҡҡанында ҡоро, икенсеһендә быйыл ғына ташып ҡырҡылған сей ҡайын утын ҡосаҡлап индерҙе, тоҡандырып ебәреүе еңелерәк булһын өсөн мул итеп туҙ һыҙырып әҙерләп ҡуйҙы. Эштәрен тамамлағас, йылы мейескә арҡаһын терәп ултырып, тыштағы бер туҡтауһыҙ ыжғырған буран тауышына ҡолаҡ һала-һала кисә генә бәйләй башлаған шарфын ҡулына алды. Телевизорҙан бер алып барыусының муйынында күреп ҡалып, ҡыҙыҡ өсөн генә төрлө ептәрҙән бәйләп ҡыҙына бүләк иткәйне, хәҙер күрше-тирә бер-бер артлы, сират тороп бәйләтергә булды ла китте. Әҙ-мәҙ булһа ла килеме килеп тора, исмаһам, уҡып йөрөгән балаларына иш янына ҡуш булыр, тип тырыша Миңлегөл.\n...Ҡулдарына күҙ эйәрмәй, өйрәнеп бөткән инде, ҡарамаһа ла, береһенән-береһе нәфис, ҡупшы биҙәктәр үҙенән-үҙе сыға тиерлек. “...Эй, аллам... Шул тиклем арыным, ялҡтым яңғыҙлыҡтан... Донъя көткәндәй берәйһен осратһам ине...” Ай, һантый, ҡартайған да тыртайған... Оялмай нимә уйлап ултыра бит әле. Үҙ уйҙарынан үҙе уңайһыҙланып, ҡыҙарып китте Миңлегөл. Һуңғы арала теләһә лә, теләмәһә лә башына шундай уйҙар килгеләй башланы. Ә ниңә, насармы ни, донъя көткәндәй генә берәй йүнсел, күңеленә ятҡандай ир осраһа, бәлки, яңынан тормошҡа ла сығыр ине. Ауыл ерендә яңғыҙ ҡатынға донъя һөйрәүе, ай-һай-һай, ауыр шул, ауыр...Кәртә-ҡура тирәһе генә түгел, утын-бесәне, бойҙай-еменә тиклем ир ҡулы, ир хәстәре һорай. Көнө-төнө эргәлә булғанда ғына ҡәҙерҙәре беленмәй икән уларҙың, үәт... Ҡатын-ҡыҙ теле менән генә тау-таш аҡтарғандай булып һөйләй, ә ирҙәр иңдәре менән күтәрә бар тормош ауырлығын. Ирһеҙ һин бар, ауыл ерендә кеше ыңғайына донъя көтөп ҡара! Малы мал, нисек тә тырышаһың, ә бына мәңге баштары эскенән сыҡмаған йүнһеҙ генә ирҙәрҙең дә оятһыҙ шаяртыу-төрткөләү һүҙҙәре, урам буйлап үткәнендә хихылдашып мәғәнәле ҡараш ташлап ҡалыуҙары, хатта бер-ике үтә ныҡышының төндәрен ҡапҡа шаҡып, тәҙрә туҡылдатып йонсотоуҙары үҙәгенә генә үтте. Ире үлгәс, бер-ике йыллап хатта көндөҙ ҙә ҡапҡа бикләп ултырҙы, шунан ғына теге ирҙәр ҙә уның яулап алынмай торған ныҡлы «ҡәлғә» икәнен танырға мәжбүр булдылар. Һирәк-һаяҡ ҡына Илсененең элекке таныш-тоношона ирҙәр ҡулы һорай торған йомош-фәләнгә әйткеләй торғайны, ләкин уларҙың да ҡатындарының күҙ ағы менән ҡарай башлауҙарын һиҙгер күңеле ыңғай ғына тотоп алды. Эшен эшләткәс тә, өйгә сәйгә лә саҡырмай, араҡыға ла алдаштырмай бит әле үҙе, тупһанан уҡ тейешле хаҡын аҡсалата тоттороп ебәрә, шулай булһа ла бер сәбәпһеҙгә ҡыҙғаныуҙарын әйт әле... Яңғыҙ яңғыҙ инде, теләһә ни эшлә, сәсең менән алдарында ер һепер, ә үҙеңдең гонаһһыҙ икәнеңде иҫбатлай алмаҫһың. Шуға әхирәттәре өҙөлөп саҡырып торһа ла, парлылар булған ергә ҡунаҡҡа ла йөрөмәҫ булды Миңлегөл. Кем белә уларҙы, ирҙәрен ҡыҙғанып ҡуйһалар, күҙ күреп кенә торған серҙәштәрен дә юғалтһа ни ҡылыр... Ултыра торғас, Миңлегөлгә шул тиклем үҙенә-үҙе йәл булып китте, күҙҙәренә тағы йәш тығылды. Бәйләмен дә онотоп үҙ алдына һөйләнергә булып китте: ”Эй, аллаҡайым! Балаларымды эшкендереп бөтөп барам, эш-көштө бөткәс, сөкөрләшеп ҡара-ҡаршы ултырып, көлөшә-көлөшә сәй эсергә, өшөгәндә арҡаға-арҡа терәп йылынып ятырлыҡ юлдаш булһа ине. Ишет инде минең ялбарыуҙарымды... Ҡалған ғына ғүмеремә иш-тош итеп сығар юлдарыма берәй донъя көткәндәй генә алла бәндәһен! Амин! ” Шул тиклем бирелеп, доға ҡылғандай итеп уҡынды Миңлегөл, ысын күңелдән теләне. Бер мәлгә генә үҙенең ҡайҙа икәнлеген дә онотто, гүйә, йәне-тәне менән төн ҡараңғылығында ҡуша ирене. Тирә-яғы ҡапыл зәңгәрләнеп киткән кеүек булды, ваҡыт ағыуҙан туҡтаны... Баш осонда төпһөҙ зәңгәрлек ҡап уртаға ярылып киттеме ни!.. Әйтерһең, уның йөрәк түренән сыҡҡан саф, ихлас уй-теләктәре башы аша көлтә-көлтә нур шәлкеме булып урғылды ла ғаләм киңлектәренә тоташты. Ах!.. Доғаларҙың, теләктәрҙең Хаҡҡа ашыуына, ҡабул булыуына сәхәр ваҡыттары иң уңайлы икәнен Миңлегөл ҡайҙан белде, нисек һиҙҙе икән? Уйҙары азат ҡоштай ғаләм төпһөҙлөгөнә күтәрелде лә туп-тура Уның янына осто...\n...Тып-тын.Ни булғандыр, ни ғиллә менән анау тиклем ҡоторған ел-буран тынғандыр.Ваҡыт иҫәбен юғалтҡан Ғәҙел яй ғына ауыл урамы буйлап килә. Йорттар тәрән йоҡола, ауыл ял итә. Шул тиклем һиллек, хатта был тиклем тынлыҡтан ҡолаҡтар шаңғырап китә. Гел генә шаулап-геүләп торған ҡала мөхитенән һуң иргә бындай тәрән тынлыҡты ҡабул итеүе әллә нисек, әллә нисек кенә лә түгел, бер ни тиклем сәйер ҙә, шомло ла булып китә... Ҡайһы өйгә туҡылдатырға белмәй, ҡараңғыла сит-ят кешеләрҙе уятырға уңайһыҙланып, әллә нисәүһен үтеп китте. Бер генә тәҙрәһендә ут балҡып янған өйҙө күреү менән эсенә йылы йүгергәндәй булды, гүйә, кемдер үҙен шунда саҡырған кеүек тойолдо. Көрт йырып өй яғына боролдо ла ҡапҡаны нисек асырға белмәй тапанып торғанында, еңел генә иҫкән ел ыңғайына уныһы үҙе асылды ла китте. Ғәжәпләнгән ир: ”Үәт, әй, был төпкөлдә һаман да элеккесә йәшәйҙәр икән, хатта ҡапҡа ла бикләмәй яталар”, - тип ишек алдына үтте. Ҡапҡа төбөн генә һепертмә буран ҡарын осороп, шымартып һалып ҡуйған! Ғәҙел быныһына ихлас аптыраны. Ә бына ихатаның эс яғына ҡарап торған бер бөртөк тәҙрә янына буран ҡарҙы өйгән генә. Бил тиңенән көскә йырып үтеп туҡылдатты, шунан солан ишегенә яҡынланы. Ғәжәп, өйҙә тиҙ арала бөтә бүлмәләргә лә ут алдылар, гүйә, кемдер уны төнө буйы йоҡламайынса көтөп ултырған, тиерһең... Даһыр-доһор соланға килеп сыҡтылар, кем икәнен дә һорап тормайынса, шығырҙатып ишекте асып ебәрҙеләр. Ғәҙел хатта йүнләп аптырап өлгөрмәне, күҙ менән ҡаш араһында уның алдына иңбашына мамыҡ шәлен һалған, ҡарағусҡыл йөҙлө, бигүк төҫ ташлап өлгөрмәгән мөләйем генә ҡатын килеп баҫты. Көтөлмәгәнлектән икеһе лә бер мәлгә ҡаушауҙан ҡатып ҡалдылар, ирекһеҙҙән ҡараштар осрашты... Бик-бик таныш ине иргә был мөлдөрәп торған һорғолт күҙҙәр, тик ҡайҙа күргәнен генә хәтере ҡапыл иҫенә төшөрә алманы... Иң беренсе ҡатын иҫенә килде: “Уй, малайым тип йүгереп сыҡһам!.. - тип һүҙен башланы ла ҡапыл туҡтап: - Битегеҙ туңған да һуң!” – тип ҡысҡырып уҡ ебәрҙе, шунан күптән таныш кешеһен әйҙүкләгән кеүек Ғәҙелдең еңенән тотоп эскә инергә саҡырҙы. Ғәжәп, ләкин ир бынан бер ниндәй ҙә уңайһыҙланыу тойғоһо кисермәне, гүйә, ҡайҙалыр ваҡытлыса ғына китеп торған да, бына бөгөн, үҙен көтөп-һағынып торған тыуған өйөнә ҡайтҡанмы ни... Өйгә ингәс, йөрәген ниҙер еңелсә семетеп алды: шул тиклем танһыҡ, ҡәҙерле булған өй йылыһы баштан аяғына тиклем еңелсә ҡалтыратып алды. Ә ҡатын ирҙең был ҡыланышын үҙенсә аңланы, буғай.\n- Хәҙер, хәҙер, өшөнөгөҙ инде, - тип йүгергеләй башланы. Ғәҙелдең өҫтөнән ҡар һырыған йылы ҡышҡы кейемдәрен систереп алып мейес янындағы урҙаға киптерергә элде, еүешләнгән саңғы ботинкаларының эсенә йомарлап гәзит тултырҙы ла күрше бүлмәгә сығарып йылы торбалар өҫтөнә ҡуйҙы. Ғәҙел аңлатып бөткөһөҙ хистәр солғанышында мейес янындағы ултырғысҡа нисек терәлгән, шул килеш ҡуҙғала алмайынса лып ултырҙы. Кисәнән бирле бер туҡтауһыҙ хәрәкәт итеп талсыҡҡан кәүҙәһе өй йылыһынан мамыҡ кеүек таралып төштө лә ҡуйҙы, быуындары йомшарып аяҡтарын тотмаҫлыҡ хәлгә килде. Ул арала ҡатын соланға йүгереп сығып бәләкәй тимер сеүәтәгә туң ҡаҙ майы һалып индерҙе, уны плитә өҫтөнә иретергә ҡуйҙы. Үҙе мейес ауыҙын асып, төптә көл араһында беленер-беленмәҫ йымылдашып ятҡан ҡуҙҙарҙы сипсы менән тартып ситкә кенә өйҙө лә уның өҫтөнә ҡоро утын һалды. Мейес ауыҙын ябыу менән аҫтағы бәләкәй тишектән геүелдәтеп тартып уты тоҡанып та китте,ҡоро утындың сарт-сорт яныуы бүлмәгә күңелле көй өҫтәне.\n- Баҡырсалағы һыу йылы ине, хәҙер сәй ҡайнап сыға. Бынауы мейес соңҡаһында йылы аш та бар. Ҡана, битеңде ҡаҙ майы менән майлап ебәрәйем дә...\nҮҙ ғүмерендә тәүгә күргән ҡатындың “Һин”, - тип үҙ итеп өндәшеүенә аптыраманы ла Ғәҙел, шулай булырға тейеш тип ҡабул итте лә ҡуйҙы.\n- Уй аллам, бөтөнләй туңғанһың да һуң... Юҡ, былай булмай! Бар, тиҙ генә мунсаға, эҫеһе шул килеш кенә... Эләүкәгә менеп тороп пар һалып йылын! Шунһыҙ һыуыҡ үтәр... Бар, бар!..\nӘсәһе орошамы ни... Ғәҙел бер мәлгә генә ҡайғыһыҙ бала сағына әйләнеп ҡайтҡан кеүек булды. Бер ни өндәшмәй, ҡатын биргән йомшаҡ таҫтамалды яурынына һалып, күндәм генә уның артынан эйәрҙе. Мунсаның ҡайҙа икәнлеген, уты ҡайҙан ҡабыҙылып-һүндерелә икәнен күрһәтте лә Миңлегөл йүгереп ҡайтып өҫтәл әҙерләй башланы.\nТышта һыҙылып ҡына таң ата... Ҡәҙер кисенең тамамланып яңы көнгә тоташыуы ине. Өмөт, ышаныс менән тулы яңы көнгә...


Рамаҙанды ураҙа, изгелек эшләүебеҙ менән биҙәйек! » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Иман » Рамаҙанды ураҙа, изгелек эшләүебеҙ менән биҙәйек!\nШәғбан айының 29-сы көнө тамамланғас, 27 майҙа Рамаҙан айы башлана. Был мөбәрәк айҙа ҡылған изгелектәребеҙ, Алланың ризалығы хаҡына тотҡан ураҙаларыбыҙ менән гонаһтарыбыҙ ярлыҡанһын, ифтар мәжлестәре яҡындарыбыҙ менән осрашыу ләззәте бүләк итһен.\nИслам динендә Рамаҙан айында ураҙа тотоу мосолмандарға фарыз ҡылына. Ураҙа – исламдағы биш шарттың береһе, Рамаҙан айы – ун ике айҙың солтаны.Был айҙың мәғәнәһе – яныу. Сөнки ураҙа тотҡандарҙың һәм тәүбә иткәндәрҙең гонаһтары ярлыҡаныр һәм юҡ ителер. Ураҙаның асылы – йылына бер ай дауамында көндөҙ ашау һәм эсеүҙән тыйылып тороуҙың, аслыҡтың һәм һыуһыҙлыҡтың нимә икәнлеген аңлатыу, нәфсегә хужа булырға өйрәтеү. Ураҙа кешене һис тә сирләтмәҫ. Ул зәғифтәрҙе ҡеүәтләндерер, зиһенде, уйҙарҙы таҙартыр. Аллаһы Тәғәлә кешеләргә файҙалы нәмәләрҙе әмер итер, зарарлы нәмәләрҙе ҡушмаҫ.\nУраҙа менән нәфсене лә, шайтанды ла еңеп була. Хәҙис-шәрифтә лә: «Шайтан тамырҙарығыҙҙа ҡан кеүек борғаланыр. Ураҙа тотоу менән юлдарын тарайтырһығыҙ», – тиелә. Алла юлында бер көн ураҙа тотҡандың тәнен йәһәннәмдән етмеш йылға алыҫлатыр. Ун бер ай дауамында ашҡаҙан, уға бәйле ағзалар ял итер, сихәт-сәләмәтлеккә юл табыр. Ураҙала фәҡирҙәргә ярҙам итеү теләге лә тыуыр. Ул ризыҡты киңәйтер, аҡса һәм малды арттырыр.\nУраҙала булыу – бөтә насарлыҡтарға ҡаршы ҡалҡан. Ғәйбәт һөйләүселәрҙең дә, тыңлаусыларҙың да гонаһы уртаҡ, шуға ла ғәйбәт һөйләүселәрҙән һәм хәрәм, файҙаһыҙ нәмәләрҙән йөрәкте һаҡлау кәрәк.\n«Асыуығыҙҙы эскә алығыҙ, дошмандарығыҙҙы ғәфү итегеҙ. Шул саҡта ғына Аллаһы Тәғәлә алдында һөйкөмлө бәндәләр булырһығыҙ», – тип әйтелә «Әл-Ғимран» сүрәһендә.\nСығыу ваҡыты 26-05-2017, 14:40 | Ҡаранылар: 600


8 Июль 2019, 17:18\nБөгөн – Бөтә донъя аллергияға ҡаршы көрәш көнө 8 июль Бөтә донъя аллергия буйынса һәм иммунопатология буйынса ойошмалар ҡарары менән Аллергияға ҡаршы көрәш көнө булараҡ билдәләнә. “Был көндөң маҡсаты – халыҡҡа аллергия билдәләре һәм уны профилактикалау хаҡында мәғлүмәт еткереү”, – ти Башҡортостан Республикаһы Һаулыҡ һаҡлау министрлығының баш штаттан тыш балалар аллергологы, медицина фәндәре докторы, БДМУ профессоры Резеда Мансаф ҡыҙы ФӘЙЗУЛЛИНА. Ул аллергияның сәбәптәре, билдәләре, был сирҙән нисек һаҡланыу хаҡында һөйләй.\nАллергия менән яфаланыусы кешеләр барлыҡ донъяла артҡандан-арта һәм ул бик етди сирҙәрҙең сәбәбе булып тора. Бөтә донъя Һаулыҡ һаҡлау ойошмаһы мәғлүмәттәре буйынса, бөгөн Ер йөҙөндәге кешеләрҙең 40 процентҡа яҡыны ошо сиргә дусар. Рәсәйҙә өлкәндәрҙең һәр өсөнсөһө һәм һәр дүртенсе бала аллергия ауырыуҙары менән интегә. Ошо ойошма, XXI быуат аллергия дәүере буласаҡ, тип фараз итә.\n“Аллергия” тигән һүҙҙе 1906 йылда балалар табибы Клеменс Фон Пирке индерә. Ул организмдың өйҙәге саң, хайуандар йөнө, ағас һәм сәскә һеркәһе, дарыуҙар, химик матдәләр кеүек ҡайһы бер аллергендарға үтә ныҡ һиҙгерлеген аңлата. Күп осраҡта аллергия шулай сағыла башлай: бәләкәйҙән кемгәлер ниндәйҙер аҙыҡ килешмәй. Йомортҡа, һөт, арахис, урман сәтләүеге, диңгеҙ ризыҡтары, соя, бойҙай, балыҡ – аҙыҡ аллергияһының 90 процент осрағына ошо ризыҡтар сәбәпсе икәнлеге раҫланған. Иң көслө аллергендар – арахис, һөт һәм диңгеҙ ризыҡтары\nМин түбәндәге билдәләргә бик иғтибарлы булырға кәңәш итәм:\nтән сабыртып, шешмәкләнеп тороуы, экзема сығыуына;\nйылдың бер үк осоронда тымаулау, күҙҙән йәш ағыуға;\nбер аҙнанан ашыу танау тоноп, тымаулап йөрөүгә;\nдаими рәүештә ҡабатланған төнгө ҡоро йүтәл, ауыр тын алыу.\nӘгәр был билдәләрҙе тойһағыҙ, өҫтәүенә нәҫелегеҙҙә берәйһе аллергиянан интегә икән, кисекмәҫтән аллерголог-иммунологҡа мәрәжәғәт итегеҙ. Аллергияны булдырмау хаҡында хәстәрлек бала ҡарында ятҡан саҡта уҡ башланырға тейеш. Бәпес көткән әсәгә дөрөҫ туҡланыу мөһим. Әлбиттә, уға тәмәке тартыу, эсеү кеүек яман ғәҙәттәрҙән алыҫ торорға икәнен әйтеү ҙә кәрәкмәйҙер. Вируслы сирҙәрҙе йоҡтормаҫҡа тырышырға кәрәк. Ә сабый тыуғас, уны күкрәк һөтө имеҙеп үҫтереү, сыныҡтырыу, прививкалар яһатыу, киҫкен вируслы сирҙәрҙән мөмкин тиклем һаҡлау зарур.\nАллергия менән ауырып киткән осраҡта, тикшерелеп, уның нилектән икәнен асыҡлағыҙ. Сир туҙандан барлыҡҡа килһә, донъяғыҙҙы йыш йыуып-таҙартып тороғоҙ. Ауырыуға йорт хайуандары сәбәпсе икән, өй эсендә уларҙы йәшәтмәгеҙ. Шулай уҡ табип билдәләмәйенсә дарыу эсергә ярамауын иҫтә тотоғоҙ. Көслө аллергия тыуҙырыусы ризыҡтарҙан баш тартығыҙ.\nТабип менән кәңәшләшеп, үҙегеҙгә йәки яҡындарығыҙға сир киҫкенләшеп киткәндә ярҙам итергә өйрәнегеҙ. Үҫемлек һеркәһе килешмәй икән, көн уртаһында, эҫе саҡта, тышта йөрөмәҫкә, урамда битлек кейергә кәңәш ителә. Бөжәктәр тешләүенә аллергия бар икән, ваҡытында медицина ярҙамы күрһәтеү өсөн ҡул осоғоҙҙа дарыуҙар булһын.\nБөгөнгө медицинала аллергия уңышлы асыҡлана һәм дауалана. Кисектергеһеҙ ярҙамды күрһәтеү, шулай уҡ өҙлөгөүҙәрҙе булдырмау өсөн заманса, зыянһыҙ дарыуҙар бар, махсус иммунотерапия бик көслө. Республикабыҙҙа юғары әҙерлекле аллергологтар-иммунологтар эшләй һәм ауырыуҙар махсус медицина ярҙамы алыу мөмкинлегенә эйә.


Бөрө лагеры балалар йорттарында тәрбиәләнеүселәрҙе ҡабул итте // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБөрө лагеры балалар йорттарында тәрбиәләнеүселәрҙе ҡабул итте\n14:48, 4 июня 2010 Йәмғиәт\nБөрө районында «Виктория» Балалар хәйриә фонды ярҙамында өс йыл буйына реконструкция алып барғандан һуң ҡаланан ситтәге «Соколенок» лагерын асыу тантанаһы үтте. Халыҡ-ара балаларҙы яҡлау көнөндә танымаҫлыҡ булып үҙгәргән “Соколенок” Башҡортостан һәм Силәбе өлкәһе балалар йорттарында тәрбиәләнеүселәрҙән торған беренсе сменаны ҡабул итте. 85 бала яңы төҙөлгән, бөтә кәрәкле коммуникациялар, заманса мебель һәм сантехника менән йыһазландырылған 5 уңайлы корпуста урынлаштырылды. Лагерҙа заманса ҡорамалдар менән йыһазландырылған ашхана һәм медицина пункты, спорт майҙансығы төҙөлгән.\nЯңы миҙгелдә “Соколенок” бөтә Рәсәйҙән 300-ҙән ашыу бала ҡабул итәсәк. Балалар йорттарында тәрбиәләнеүселәр ял итеү генә түгел, “Виктория” фонды һәм Бөрө балалар йорто педагогтары тарафынан әҙерләнгән ҡыҙыҡлы һәм танып белеү программаларында ҡатнаша аласаҡ.\nАта-әсә һөйөүенән мәхрүм балаларға ярҙам фонды – «Виктория» балалар фонды 2004 йылдың ноябрендә төҙөлгән. Был ваҡыт эсендә уның хеҙмәткәрҙәре Рәсәй Федерацияһының 45 төбәгенән балаларға һәм ғаиләләргә ярҙам күрһәткән. 2009 йылда 300-ҙән ашыу балалар йортонан 6,5 меңгә яҡын бала Фондтан ярҙам алған.\nЮлай Мәғсүмов автор: Юлай Мәғсүмов\nТеги: балалар ялы, хәйриә


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ДАЛА УЛДАРЫ - ҠЫПСАҠТАР БЕҘ! - 2019 - Мәҡәләләр\nДАЛА УЛДАРЫ - ҠЫПСАҠТАР БЕҘ!\nXI-XII быуаттарҙа ҡыпсаҡтар Ҡара диңгеҙ буйҙарына, Төньяҡ Кавказғаса үтеп инә, йыш ҡына рус кенәзлектәренә һөжүм итеп тора. Ҡыпсаҡтар күсеп йөрөгән территория төньяҡта Яйыҡ йылғаһына, Көньяҡ Урал тарафтарына тиклем барып етә. Әлбиттә, уларҙың бында әүәлерәк килеп төпләнгән башҡорт ҡәбиләләре менән бәйләнештә булыуы шик тыуҙырмай. Ошо боронғо бәйләнештең асыҡ сағылышы - башҡорт теленең дә ҡыпсаҡ телдәре ғаиләһенә ҡарауы.\nМонгол баҫҡынсылығы ҡыпсаҡтарҙың байтағын Волга буйҙарына, Көньяҡ Уралға ҡасып китергә мәжбүр итә. Тап шул осорҙа башҡорттар биләгән ерҙәргә ҡыпсаҡтар күпләп үтеп инә. Үҙҙәре лә монгол яуына ҡаршы торған башҡорттар уларҙы бер ниндәй дәғүәһеҙ ҡабул итә. Дәште Ҡыпсаҡтың 1222 - 1230 йылдарҙа монголдар тарафынан тулыһынса яулап алыныуына төрлө сығышлы ҡәбиләләр араһында элек-электән була килгән низағтар, ҡәбилә башлыҡтарының сәйәси амбициялары, тышҡы дошманға ҡаршы берҙәм көрәш алып барыуҙы ойоштороусы көс булмауы төп сәбәп булып тора. Мәҫәлән, ҡыпсаҡтарҙың иң көслө ырыуҙарынан һаналған туҡсабалар, нәҫелдәштәре дуруттар менән күп йылдар дауамында дошманлашып йәшәгәнлектән, монгол баҫҡынсылары яғына сыға, ә дуруттар тиңһеҙ алышта тамам ҡыйратыла.\nТарихсы Р.Ғ. Кузеев башҡортлашҡан ҡыпсаҡтарҙың өс ҙур төркөмгә бүленеүен билдәләп үтә. Был төркөмдәрҙең һәр ҡайһыһының үҙенә генә хас тамғалары бар.\nБеренсе төркөмгә ҡара ҡыпсаҡ ырыуы вәкилдәре инә. Тарихи әҙәбиәттә был атама шул көйөнсә теркәлгән хәлдә лә ошо ырыу информаторҙары йыш ҡына үҙҙәренең ырыуын ҡарый-ҡыпсаҡ тип атай. Атаманың ҡарый тигән өлөшө боронғо, тәүге, ҡарт тигән мәғәнәләргә эйә. Тикшеренеүсе А.Н. Кононов "Коркут атам китабы"на иҫкәрмәләрендә боронғо төркиҙәрҙә "ҡара" һүҙенең ҡара төҫтө белдереүенән башҡа "насар", "яман", "төньяҡ", "ҙур", "көслө", "баш" мәғәнәләрендә ҡулланылыуына иғтибар иткән. Ошолайыраҡ фекер итһәк, ҡара ҡыпсаҡ (ҡарый-ҡыпсаҡ) атамаһының көслө, ғәйрәтле, күп һанлы ҡыпсаҡ мәғәнәһендә ҡулланыла башлауын күҙаллап була. Ҡара ҡыпсаҡ этнонимы ҡырым татарҙарында, синьцзян ҡырғыҙҙарында, ҡаҙаҡтарҙа ла бар, һуңғыларының составында улар киң таралған һәм иң күп һанлы ырыуҙарҙың береһе булып иҫәпләнә. Ҡара ҡыпсаҡтарҙың сарыш, аслы, сайҡан исемле ырыу бүлемдәре бар.\nҠара ҡыпсаҡтарҙың ата-бабалары тураһындағы мәғлүмәттәр дөйөм уғыҙ-ҡыпсаҡ риүәйәттәренә хас сюжеттар аша бирелә. Башҡорт шәжәрәләрендә Ҡыпсаҡ хандың Уғыҙ бей тарафынан уллыҡҡа алыныуы, Итиль йылғаһы буйындағы ерҙәрҙе яулап алырға ебәрелеүе хаҡында бәйән ителә. Башҡорт ҡыпсаҡтарының төп бабаһы - Ҡыпсаҡ хандың улы Лач (Лаж) бей, Лач бейҙең улы Ҡолһары бей ҡарый-ҡыпсаҡтарҙың өс түбәһенең атаһы булып, башҡа ҡыпсаҡ нәҫелдәре уның икенсе улы Алмай бейҙән таралған. Ике вертикаль һыҙыҡтан торған ҡабырға тамға төп ҡара ҡыпсаҡ тамғаһы булып тора.\nҠыпсаҡтарҙың икенсе төркөмөнә ҡарағай-ҡыпсаҡ, гәрәй-ҡыпсаҡ (төп тамғалары - ҡапҡа тамға), сәнкем-ҡыпсаҡ, бошман-ҡыпсаҡ, һыуын-ҡыпсаҡ (улар һәнәк тамғаны ла ҡулланған) исемле ырыу бүлемдәре инә. Башҡорт риүәйәттәрендә бошман-ҡыпсаҡтарҙың төп бабаһы итеп легендар Бошман (Бачман) бей күрһәтелә. Ул ҡыпсаҡтарҙың олбурлик (илбари) ҡәбиләһе юлбашсыһы булып, Итиль (Волга) йылғаһы буйында монгол-татар баҫҡынсыларына аяуһыҙ ҡаршылыҡ күрһәтә, әммә әсиргә алынып, Менгу ҡаған тарафынан язалап үлтерелә. Бошмандың иҫән ҡалған ырыуҙаштарының бер өлөшө Көньяҡ Уралға табан ҡасып китеп, башҡорттарға килеп ҡушыла. Бошманлы ҡыпсаҡтарҙың хәҙерге татар этносы формалашыуында ла ҡатнашыуы күҙаллана, шулай уҡ ҡырғыҙҙарҙың азык ҡәбиләһе составында һәм ҡаҙаҡтарҙың кунграт ырыуына ҡараған бушман исемле этник төркөмдәр билдәле.\nГәрәй-ҡыпсаҡтарҙың тамғалары кунграт һәм кереит ҡәбиләләре тамғалары менән бер иш. Монголдарға тиклем үк Ҡытай сигендә кереит берләшмәһе була, әммә ул XIII быуат башында монголдар тарафынан яулап алына. Күрәһең, артабан улар монгол ғәскәре хәрәкәтендә ҡатнашып, ахырҙа ҡайһы бер төрки этностары составына инеп китә. Ошо этноним үзбәк, ҡырғыҙ һәм ҡаҙаҡ халыҡтарында осрай. XVII быуатта монголдар составында ла кирэй ырыуы булғанлығы билдәле. Башҡорттарҙағы гәрәй-ҡыпсаҡ, кирәй, гәрә этнонимдары, ҡырым татарҙары составындағы герей ырыуы атамаһы ошо урта быуаттарҙағы кереиттарҙың хәҙерге вариҫтары икәнлегенә бер ишара булғандай. Бында беҙ XIII - XIV быуаттарҙа монгол сығышлы кунграттар һәм төрки киреиттарҙың ҡыпсаҡтар менән булған тығыҙ бәйләнешен күҙаллай алабыҙ.\nБашҡорт ҡыпсаҡтарының өсөнсө төркөмөнә аҡ ҡыпсаҡтар, йә иһә төркмән-ҡыпсаҡтар инә. Ғөмүмән, башҡорт ырыуҙары бүлемдәре араһында төркмән этнонимы йыш осрай. Быны башҡорттарҙың хәҙер беҙ төркмән, тип атаған халыҡ менән бәйләп аңлатыу бигүк дөрөҫ булмаҫ ине. Төркмән этнонимы шулай уҡ нуғайҙар һәм үзбәктәрҙә лә осрай. Әммә беҙ XVI - XVIII быуаттарҙа башҡорттар менән башҡа бер халыҡтарҙың, мәҫәлән, ҡаҙаҡтар, ҡарағалпаҡтар, ҡалмыҡтарҙың аралашыуын дәлилләүсе документтарҙы таба алһаҡ та, башҡорт-төркмән бәйләнештәре хаҡында ошоно уҡ раҫлай алмайбыҙ. Күрәһең, башҡорттарҙың этник составында ошо этноним менән бәйле элементтарҙың хасил булыуы боронғораҡ осорға ҡарай. Ғәрәп сығанаҡтарында "төркмән" һүҙе тәү башлап X быуатта географ әл Муккаддаси яҙмаларында осрай, ул был исем менән Һырдаръя уғыҙҙарын атай. Билдәле булыуынса, Ислам динен ҡабул иткән төркиҙәр үҙҙәрен төркмән, тип атай башлай. Бохара һәм Сәмәрҡәнд өлкәләрендә йәшәүсе бәғзе бер үзбәктәр үҙҙәрен төркмән тип иҫәпләй. Бында монгол яуынан бик күпкә алдараҡ көн иткән уғыҙҙар XII быуатта көнбайышҡа, Амударъя буйҙарына, унан Каспий аръяғына йүнәлә. Әммә фәҡир йәшәгән Һырдаръя уғыҙҙарының бер ни тиклеме карлуктарға ҡушыла, Нуратауҙа көн итеп, үҙҙәрен төркмән, тип таный. Улар артабан монгол баҫҡынсылығына дусар ителеп, көнбайышҡа йүнәлтелгән дөйөм хәрәкәткә ҡушылырға мәжбүр була. Ошо осорҙа, бигерәк тә Алтын Урҙа хакимлығы осоронда, улар ҡыпсаҡтар менән тығыҙ бәйләнешкә инә. Төркмәндәрҙең Аҡман һәм Ҡараман исемле юлбашсыларының исемдәре ҡайһы бер башҡорт шәжәрәләрендә лә осрай. Легендар Уғыҙ хандың 6-сы улының исеме Тағ булып, уның нәҫелдәре үҙҙәренә тағ, тау, таулы автонимдарын ала. Мәҫәлән, башҡорт ырыу атамалары бүлемдәренең 25-е ошо тау тамыры менән бәйле, бындай этнонимдар шулай уҡ төркмәндәрҙә, ҡарағалпаҡтарҙа, үзбәктәрҙә йыш осрай. Башҡорт төркмән-ҡыпсаҡтарының төп тамғаһы ла - һуйыр аяҡ йәки ҡаҙаяҡ - үрҙә аталып киткән халыҡтарҙың ошондай уҡ "төркмән" тамғаһы менән бер иш.


Изге Елизавета Венгерская соборы (Кошице) — Башҡорт Википедияһы\n48°43′13″ с. ш. 21°15′29″ в. д.\nИзге Елизавета Венгерская соборы (Кошице)\nИзге Елизавета Венгерская соборы\nКатегория:Похороненные в соборе Святой Елизаветы в Кошице[d]\nИзге Елизавета Венгерская соборы (Кошице) Викимилектә\nИзге Елизавета Венгерская соборы (словак Alžbety Dóm svätej) — Словакияла Кошиценың католик соборы, Кошице архиепархияһының кафедраль соборы. Архитектура ҡомартҡыһы, готика стилендә төҙөлгән. Изге Елизавета соборы — Словакияла иң ҙур һәм Европала иң көнсығыш тарихи готика соборҙарының береһе. Словакияның милли мәҙәниәте ҡомартҡылары исемлегенә инә. .\nСиркәүҙең хәҙерге бинаһы 1378 һәм 1508 йылдар араһында бер нисә этапта төҙөлгән. Сама менән ғибәҙәтхана XI быуат урталарында төҙөлгән һәм Изге Михаил хөрмәтенә изгеләндерелгән. Елизавета Венгерскаяны канонлаштырғандан һуң ул XIII быуат уртаһында Кошицены ҡурсалаусыһы булып иҫәпләнә, һәм ҡала ғибәҙәтханаһы уның хөрмәтенә атала. Был ҡорам папа Мартиндың 1283 һәм 1290 йылдарҙағы хаттарында телгә алына.\n1804 йылда Кошице епархияһы (1995 йылдан — архиепархия) төҙөлә. Изге Елизавета ғибәҙәтханаһы кафедраль собор статусын ала.\nУрта быуаттарҙа ҡорам бер нисә тапҡыр яна, XIX быуатта готика буйынса танылған белгес билдәле архитектор Имре Штейндль етәкселеге аҫтында реставрациялау буйынса ҙур эштәр башҡарыла. Төп эштәр 1904 йылда тамамлана, әммә криптаһын һәм төньяҡ порталын тергеҙеү 2009 йылға тиклем бара. 1906 йылда соборҙың криптаһында Ференц II Ракоциның мәйете күсереп ерләнә.\nСоборҙың тышҡы оҙонлоғо 60 м, киңлеге — 36 м. Ҡоролманың иң юғары нөктәһе, йәки Сигизмунд башняһы 59 м. Ул тулыһынса XV быуатта төҙөлгән. Соборҙың төньяҡ һәм көньяҡ порталы таш менән һырлап биҙәлгән.\nСобор интерьерында готика алтары иғтибарға лайыҡ (1474—1477), матур алтарь — XV быуат сәнғәте шедевры. Образдың размеры 12,60×8,10 м, өс циклға бүленгән 48 картинанан тора: Изге Елизавета тормошо, Христос мауығыуҙары һәм Раштыуа ваҡиғалары. Образ триптих формаһында башҡарылған, ғәҙәттәге ваҡытта «Изге Елизавета тормошо» циклынан 12 картинаны күрһәтә, Бөйөк пост осоронда Христос мауығыуҙары циклы асыла, циклдарын асып, Раштыуа осоронда уға ярашлы картиналар циклы асыла.\nСобор интерьерының стеналарында готика фрескалары һәм ҡабырға капеллаларындағы архитектура йыһаздары ҙур ҡыҙыҡһыныу уята.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Изге_Елизавета_Венгерская_соборы_(Кошице)&oldid=878279 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 15:21 2 апрель 2019 үҙгәртелгән.


Республикабыҙҙа Ғаилә йылы дауам итә - Bash.News\nРеспубликабыҙҙа Ғаилә йылы дауам итә\nРеспубликабыҙҙа Ғаилә йылы дауам итә https://bash.news/news/37949_respublikabya_ail_jyly_dauam_it\nҒаиләгә иғтибарҙы арттырыу, дәрәжәһен күтәреү маҡсатында Баймаҡ район-ара ғаиләгә һәм балаларға социаль ярҙам күрһәтеү үҙәге мәғариф бүлеге менән берлектә етем һәм әҙ тәьмин ителгән балаларҙың каникулын ойоштора. Улар «Орленок» лагерында ял итә.\nКаникулдарҙын тәүге көндәрендә үк 40 бала Баймактын «Орленок» ял һәм һауыҡтырыу лагерына килеп урынлашты. Уларҙын барыһы ла ауыр тормош шарттарында йәшәгән балалар. 7 көнгә тәғәйенләнгән ялдарҙа балалар өсөн бик бай программалар ҡаралған,төрлө-төрлө саралар үткәреләсәк.\nЯл итергә килеүсе категориянын үҙенсәлекле һәм төрлө шарттарҙа йәшәгән балалар булыуын исәпкә алып, лагерҙа смена башланғас та уҡыусылар өсөн психологтар эшләй башланы. Махсус сакырылған белгестәр Сибай институтының психология һәм педагогика кафедраһы студенттары балалар менән айырым шөғөлләнде.\nЯл лагерына килгән 40 баланын кайһылары т әүге тапкыр ошондай шарттарға килеп эләккән. Араларында заманса тормоштон бөтә унайлыктарын белмәгәндәре лә бар, ти белгестәр. Тимәк вакытында ошондай категорияны асыклау, уларға ярҙам күрһәтеү һәм бөтә балаларға ла бер тигеҙ ял итеү мөмкинлеген булдырыу тейешле органдарҙын төп максаты булып кала. Сөнки һәр кемден баласағы бәхетле булырға тейеш.\nБашҡортостанда быйыл 11 яңы мәктәп асыла\n19:00, 21 авг


Билет алам тиһәң... » Башҡортостан гәзите\nБилет алам тиһәң...\nҺунарсылыҡ буйынса яңы ҡанундарға үҙгәрештәр индергәндән һуң, билет алыу, элеккеһен алыштырыу тәртибе еңелләште. Быға тиклем һәр һунарсы 31 мартҡа ҡәҙәр йыл һайын билетын киренән теркәтеп, ә биш йыл һайын алмаштырып торҙо. Унан да бигерәк, уны ниндәйҙер аныҡ һунарсылыҡ йәмғиәте бирҙе. Һунарсы тәғәйен урында ғына ауға сыға ала ине. 2011 йылдан Рәсәйҙә ошондай документтарҙы дөйөм һунарсылыҡ билетына — дәүләт өлгөһөндә эшләнгәндәренә — алмаштырыу башланды.\nБилетты Рәсәй Федерацияһының бәлиғ булған һәр гражданы алырға хоҡуҡлы. Тик уға енәйәт эше ҡуҙғатылып, суд ҡарары ғына сығарылмаһын.\nЭлекке законда техник хәүефһеҙлек, һунар минимумы буйынса айырым имтихан ҡаралғайны. Хәҙер ҡанундар эште еңелләштерҙе, кешегә һунар минимумын ғына белергә кәрәк, имтихан ҡаралмаған. Шулай уҡ билеттар ҙа сикһеҙ ваҡытҡа бирелә — алмаштырылмай. Һунарҙа йөрөп таушалһа, яңыһын алырға була. Хәҙер ниндәй документтар кәрәклеген аныҡлайыҡ.\n1. Паспорттың күсермәһе. Бөтә бите лә кәрәкмәй. Тик 2—3-сө биттәр генә — унда паспорттың кем тарафынан һәм ҡасан бирелгәнлеге, исем-шәрифегеҙ яҙылған, фотоғыҙ йәбештерелгән. Шулай уҡ пропискағыҙ — теркәлеү мисәте һуғылған 5-се бит тә бер данала кәрәгер.\n2. Ике төҫлө йәки 25х35 миллиметр ҙурлыҡтағы ҡара-аҡ төҫтәге фото бирелә.\n3. Иҫке һунарсы билетын тик теркәлеү ваҡыты үтмәгән осраҡта тапшыра алаһығыҙ.\n4. Ғариза өлгөһө дөйөм һунарсы билетын алырға тейешле органдарҙа тултырыла.\n5. Енәйәт эше ҡуҙғатылмауы тураһында белешмә бирергә кәрәкмәй. Һеҙ мөрәжәғәт иткән башҡарма власть органдары үҙҙәре Эске эштәр министрлығынан һоратып ала. Ризалығығыҙҙы белдереп, тейешле документҡа ҡул ғына ҡуйырға ҡала.\nЯңы билет бушлай бирелә, дәүләт пошлинаһы түләү талап ителмәй. Бар мәшәҡәт иң әҙе биш көн эсендә башҡарыла, ләкин былар әле һеҙ һунарсы булып киткәнде аңлатмай. Билет (серияһы менән һаны) дәүләт реестрында теркәлергә тейеш. Почта (электрон һәм ябай хат аша) йәки телефондан хәбәр килгәс кенә, һунарға рөхсәт бирелгән тип иҫәпләнә.


Архив газеты "Йәшлек" » Страница 517\n«Көрсөк беҙгә ҡурҡыныс түгел» Иҡтисад\nҺәр ваҡытта ла илдең ҡеүәтен уның иҡтисадына ҡарап билдәләгәндәр. Аҡса менән дөрөҫ эш итә белгән дәүләттәр генә үҙ халҡын да тейешле кимәлдә ҡарай ала, кәрәкле тауарҙарҙы ла күпләп етештерә, шул уҡ ваҡытта киләсәк тураһында ла онотмай. Ә бөгөн беҙҙең республикабыҙҙың иҡтисади хәле ниндәй кимәлдә икән? Нимәләргә өмөт итергә була һәм ниндәй үҙгәрештәр көтөлә? Ошо һәм башҡа һорауҙарға яуап табыр өсөн БСТ каналының «Власть менән диалог» телетапшырыуына БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, финанс министры Айрат Рафиҡ улы Ғәскәров саҡырылды.\nКөслөнөкө – замана Сәйәсәт\nРәсәйҙә күпселек өлкәлә 90-сы йылдарҙағы көрсөккә тиклемге ҡаҙаныштәр кире ҡайтарылмаған. Беҙ инде күптән инновацион иҡтисад тураһында һүҙ йөрөтәбеҙ, әммә ҡуйылған маҡсаттарға яҡынайыу һаман тойолмай, ә Ҡытайҙа иһә электрониканы экспортлауҙан ғына килем 400 млрд долларға барып еткән. Был, мәҫәлән, беҙҙең бөтә сеймал экспортынан 2 тапҡырға (!), ә ҡорал һатыуҙан алған килемдән 100 тапҡырға (!) күберәк. Донъялағы иң бай алтын-валюта резервы ла Ҡытайҙыҡы – 2 трлн доллар.\nШыршы баҙарҙары эшләй башлаясаҡ Яңылыҡтар, Иҡтисад\nРеспубликала 20 дәүләт унитар предприятие Яңы йыл шыршылары әҙерләйәсәк. Шуларҙың иң ҙуры – «Өфө урманы» дәүләт унитар предприятиеһы.\nУрман хужалығы министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, декабрҙә бөтәһе 120 меңгә яҡын шыршы әҙерләнәсәк һәм улар Өфө, Стәрлетамаҡ, Нефтекама ҡалалары баҙарҙарына сығарыласаҡ. Шыршы баҙарҙары ҡайһы бер район үҙәктәрендә лә ойоштороласаҡ.\nЙәшел ҡупшыҡайҙарҙы рөхсәт буйынса ҡырҡыу менән бер рәттән, браконьерҙарға ҡаршы эш тә алып барыласаҡ.\nБокссылар Өфөгә йыйылды Яңылыҡтар, Спорт\nБашҡортостандың баш ҡалаһының «Динамо» стадионында эске эштәр һәм хоҡуҡ һаҡлау органдарының «Динамо» спорт ойошмаһының 85 йыллыҡ юбилейы айҡанлы бокс буйынса халыҡ-ара ярыштары башланды. Унда, Рәсәй һәм Башҡортостан спортсыларынан тыш, Үзбәкстан, Әзербайжан, Ҡаҙағстан, Молдова, Украина һәм Ҡырғыҙстандан 50-гә яҡын бокссы сығыш яһаясаҡ. Дөйөм әйткәндә, әлеге бәйге 1989 йылда туҡтап ҡалған турнирҙы яңынан тергеҙеү булып тора.\nКисә Рәсәй Федерацияһы Президенты Указы менән рәсми булдырылған Юристар көнө илебеҙ тарихында тәүге тапҡыр билдәләнде. Ошо уңайҙан уларҙы БР Президенты М. Рәхимов ҡотланы.\n«Юристарға граждандарҙың хоҡуҡтарын һәм азатлыҡтарын яҡлау, квалификациялы хоҡуҡи ярҙам күрһәтеү, йәмғиәттең хоҡуҡи мәҙәниәтен күтәреү буйынса юғары бурыстар йөкмәтелгән. Уларҙың компетентлығы, тәжрибәһе һәм эшкә намыҫ менән ҡарауы Рәсәй демократик хоҡуҡи федератив дәүләтселегенең артабанғы үҫешен, ҡабул ителгән закондарҙың сифатын һәм хоҡуҡ ҡулланыу практикаһының һөҙөмтәлелеген тәьмин итә.\nРәсәй Президенты Д. Медведев Указы менән Башҡортостан Республикаһы буйынса эске эштәр министры итеп элек Карелия Республикаһы буйынса Эске эштәр министрлығын етәкләгән Игорь Алешин тәғәйенләнде.\nИгорь Викторович Алешин 1965 йылдың 22 сентябрендә тыуған. 1987 йылда Омск юғары милиция мәктәбен «Хоҡуҡ белгесе» специальносы буйынса тамамлаған. Ҡурғанда енәйәти эҙләү оперуполномоченныйы, 1990 йылдан Омскиҙа оперуполномоченный, өлкән оперуполномоченный, начальник урынбаҫары, ҡала милиция бүлектәре начальнигы, Киров округының эске эштәр идаралығы начальнигы урынбаҫары булып эшләгән.\n1999 йылдың декабренән иҡтисади енәйәттәргә ҡаршы көрәш буйынса өлкә эске эштәр идаралығы менән етәкселек итә. 2002 йылдың февралендә Омск өлкәһе эске эштәр идаралығы начальнигының беренсе урынбаҫары итеп тәғәйенләнә. 2006 йылдың декабрендә Карелия Республикаһы буйынса эске эштәр министры вазифаһына үрләтелә.\nКире ҡайтырға << 1 513 514 515 516 517 518 519 520 521 796 >> Киләһе бит


Өфөнөң 39-сы гимназияһы уҡыусылары баш ҡала шифаханаларының береһендә сәләмәтлеген нығытыусы кескәйҙәр өсөн байрам ойошторҙо. Шифаханала балалар тын юлдары ауырыуҙарынан дауалана. Уларға оҙайлы реабилитация талап ителә. Шуға ла малай-ҡыҙҙарға тиҫтерҙәре менән аралашыу ҙур ваҡиғаға әйләнде. Гимназия уҡыусылары бейеү флешмобы, фокус-шоу һәм концерт күрһәтте. Иң мөһиме уны әҙерләүҙә ололар бөтөнләй тиерлек ҡатнашмаған. Быйыл икенсе тапҡыр ойошторолған күңелле тамашанан һуң барлыҡ балаларға тәмле бүләк -туңдырма таратылды.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - АШЫҒЫП ЙӘШӘЙЕМ йәки ТЫР-ТЫР МЕНӘН БӘЛӘКӘЙ ӘҢГӘМӘ - 2015 - Мәҡәләләр\n- 1982 йылда, унынсы синыфты тамамлағандан һуң, Өфөгә килеп, башкөллө сәнғәт донъяһына сумдым. Сәнғәт интститутында тырышып уҡып, актер һөнәре алдым. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, сәхнә тормошом башланған ғына осорҙа миңә йыл ярымға юғалып торорға тура килде. Әлбиттә, мин бер ҡайҙа ла юғалманым, ә сәхнә эшенән бер аҙ ситләштем генә. Башҡорт дәүләт филармонияһында директорҙың концерт эштәре буйынса урынбаҫары булып эшләп алдым. Үҙемде насар ойоштороусы булдым, тип әйтә алмайым, әммә Башҡорт дәүләт академия драма театрынан саҡырыу килгәс, директорҙың өгөтләүенә ҡарамай, театрға кире ҡайттым. Филармонияның ул саҡтағы директоры Зинфира Тимерхан ҡыҙының: "Театрға ҡайтҡың киләлер, аңлайым, әммә һинең ойоштороу һәләтең бар, һин етәксе булып эшләй торған кеше", - тип, уңыштар теләүе хәтерҙә.\nӘле бына 24 ғинуарҙа "Башҡортостан" Дәүләт концерт залында (элекке Нефтсе мәҙәниәт һарайы) үтәсәк ижад кисәмде ойошторған ваҡытта ойоштороу һәләтемде өр-яңынан иҫкә төшөрҙөм. Ысынлап та, мин кеше менән һөйләшә, кешене өгөтләй беләм. Шул сифатымды, бәлки, башҡалар белмәйҙер ҙә.\n"Тамыр" телерадиостудияһында Тыр-тырҙы 17 йыл уйнап ташлағанмын икән. Мине күптәр балалар менән ихлас күңелдән арашашыусы Тыр-тыр итеп тә күреп өйрәнгән. Әйткәндәй, өлкәнерәк быуын вәкилдәре, бигерәк тә журналистар: "Һине күп кеше Тыр-тыр тип әйтә ул, ә һин беҙҙең өсөн иң беренсе нәүбәттә - Аҡбай", - ти. Мин 1989 йылдың 1 сентябрендә асылған Милли йәштәр театрында тәүге актерҙар составында булдым бит. Шунда "Ауыл эте Аҡбай", уның икенсе серияһы "Аҡбай ниңә күңелһеҙ?" тигән спектаклдәр гөрләп үткәйне, мин Аҡбай ролендә уйнағайным. Ошо тамашаларға халыҡ ағылып йөрөй торғайны. Балалар менән эшләү, улар күңелен аңлау һәләтлеген, бәлки, тап ошо театр тәрбиәләгәндер ҙә әле миндә... Тыр-тыр йәки Аҡбай итеп кенә түгел, ҡайһы берәүҙәр, мәҫәлән, "Ҡуҙыйкүрпәс менән Маянһылыу" спектаклендәге ролемдә - Ҡуҙыйкүрпәс итеп хәтерләй. Кемдер Илшат Йомағоловтың "Буш сәңгелдәк" комедияһындағы Тимер тип иҫләй. Бер ваҡыт Милли йәштәр театрында Мостай Кәримдең "Салауат. Өн аралаш ете төш" спектаклендә мин Байыш тарханды уйнаным. Ошо ролем өсөн 1997 йылда Шәйехзада Бабич премияһына лайыҡ булдым. Башҡорт дәүләт академия драма театрына күскәс, ошо уҡ спектаклде Илдар Ғиләжев ҡуйҙы һәм мин Байыш тархандың улы Илеште уйнаным. Был ролде лә яратып уйнаным...\nӘ бығаса уйнамаған, әммә уйнарға теләгән ролдәрегеҙ бармы?\n- Мин бер ваҡытта ла ниндәйҙер ролдәр тураһында хыялланманым. "Был минең кумирым" тигән кешем дә булманы. Мин ижад кешеләренә һәр саҡ һоҡланып ҡарайым, әммә сәхнәлә ниндәйҙер актерҙы ҡабатларға тырышыу дөрөҫ түгел, тип уйлайым. Бөйөк актер - бөйөк актер булып ҡала, уны ҡабатлау мөмкин түгел. Уның менән һоҡланып ҡына була. Шуның өсөн "Ошо ролде уйнаһам ине", тигән хыял йөрөтмәнем бер ҡасан да. Сәхнә миңә бик күп матур образдар, ролдәр бүләк итте. Аллаһы Тәғәләне лә уйнаным. "Ен алыштырған" спектаклендә Енде уйнаным. Ошо спектаклдә бер-береһе өҫтөнә ҡуйылған ике метр ярымлыҡ бейек түңгәктәр өҫтөнә менеп, ҡолап төшөп, ҡулымды имгәттем. Ҡулым ҡатты, шешеп сыҡты, әммә уйнап бөттөм. Шулай уҡ "Мөхәббәт реестры"нда режиссерыбыҙ пьесала булмаған Үлем фәрештәһе ролен уйлап тапты. Аҡ кейемле, аҡ йөҙлө, әммә бер һүҙ өндәшмәүсе шул Үлем фәрештәһе халыҡ күңелендә һаҡланып ҡалған. Бер халыҡ-ара фестивалдә пластик образды оҫта һынландырған өсөн диплом менән бүләкләнеләр. Тыр-тырға килгәндә, күп кешеләр, хатта, ҡайһы бер актерҙар миңә "Һин бит Тыр-тыр", тип кәмһетергә, мыҫҡылларға маташты. Кемдер уйнап-уйнап та, ҙур ролдәре менән халыҡ күңелендә ҡалмауы мөмкин, әммә бәләкәй генә роль уйнап, халыҡ күңелендә Тыр-тыр булып та, Аҡбай булып та, Байыш, Илеш, Ҡуҙыйкүрпәс булып та ҡалырға була бит әле...\nҺеҙ шул тиклем дәртле, йәнле, хәрәкәтсән, эшсән кешеһегеҙ. Ә ошо көстө ҡайҙан алаһығыҙ һуң?\n- Көс һәр кемдә бар, уны юҡҡа-барға исраф итмәҫкә генә кәрәк. Ашығып йәшәргә кәрәк, тип уйлайым. Был минең характерымда, күрәһең. Ашығып атлайым. Ашығып эшләргә яратам. Мин яй, оҙаҡ эшләгәнде, һуңлағанды яратмайым. Мин кешене көттөрөргә яратмайым. Сәғәт унда осрашабыҙ, тигәнмен икән, ни өсөн мин 15-20 минутҡа һуңлап килергә тейешмен? Биш минутҡа алда киләм, көтөп ултырырға әҙермен. Әйткән һүҙемдә торорға тырышам. Теүәллек яратам. Ниңә улай икән? Белмәйем. Шулай өйрәнгәнмен...\nКәйефһеҙерәк сағығыҙҙа һеҙгә "Тыр-тыр" тип өндәшһәләр, һеҙҙең күңелегеҙ ҡырылмаймы?\n- Юҡ, мин шатланам ғына. Сөнки мин балалар менән эшләйем. Әгәр балалар минең Тыр-тырҙы ҡабул итмәһә, минең менән тапшырыуға төшөргә ҡурҡһа, минең өсөн оят булыр ине. Көсләп, яһалма ғына уйнап йөрөгән образым булыр ине был. Ә былай балалар "Тамыр" студияһына килеп керәләр ҙә: "Ҡайҙа Тыр-тыр? Ул ҡайҙа йәшәй? Әле ҡайҙа ул? Ә уның кәләше бармы?" - тип һорай башлайҙар. Минең муйынға аҫылыналар. Мин уларҙы тиңдәшем һымаҡ күрәм. Мин улар менән тәкмәс атам, йығылып китәм. Быныһы ла яҙмыш бүләге. Тормошомда, юлымда гел генә яҡшы кешеләргә осрауым менән бәхетлемен.\nХалыҡ артисы шулай булырға тейештер ҙә, тигән тойғо ҡалды Фирҙәт ағай менән аралашыуҙан һуң. Ихлас, халыҡсан Тыр-тыр дуҫыбыҙҙы һағынып, Фирҙәт ағай артабан да ошондай ҡабатланмаҫ образдары менән ҡыуандырыр, тип көтөп ҡалабыҙ һәм уны юбилейы менән ҡотлайбыҙ!\nЯҙылған: 26.01.15 | Ҡаралған: 1674