Сабырлыҡтың төбө алтындыр ҙа... йәки күп функциялы үҙәккә ни өсөн сираттар оҙон?\n20 Февраль 2018, 19:04\n“Күп функциялы үҙәккә сираттар оҙон”, “Көнө буйы тороп та, инә алманым”, “Нисәнсе тапҡыр барып, үтә алмай ҡайтам” тигәнерәк һүҙҙәрҙе райондаштар ауыҙынан йыш ишетергә тура килә хәҙер. Ауылдарҙа үткән отчет йыйылыштарында ла күтәрелде был мәсьәлә. Редакцияға килгән аноним хат та – ошо хаҡта.\nСабырлыҡтың төбө алтындыр ҙа...\nйәки күп функциялы үҙәккә ни өсөн сираттар оҙон?\n“Элек соцзащитаның ишек төбөн тапаһаҡ, хәҙер МФЦ-ға күстек. Халыҡҡа еңел булһын өсөн бөтә документтарҙы бер урындан алығыҙ тиеберәк маҡтанылар шул нәмә килеп сыҡҡан саҡта. Шөкөр, бергә-бергә бер урында... өңшәйәбеҙ. Төрлө ерҙәрҙәге бәләкәйерәк сираттарҙы ҡушып, ҙур, оло ғына бер сират яһай алдылар”, - тип тамамлана “Пособие мажараһы” исемле был хат юлдары.\nНи өсөн сираттар оҙон һуң күп функциялы үҙәккә? Айырыуса ғинуар айының һуңғы көндәре тыуған ажиотаждың сәбәбе нимәлә? Халыҡ ошо үҙәктә генә хеҙмәтләндереләме әллә халыҡты яҡлау бүлеге лә ҡабул итеүҙәр ойошторамы? Маҡсатыбыҙ - ошо һорауҙарға яуап табыу.\nРеспублика автономиялы дәүләт учреждениеһы - дәүләт һәм муниципаль хеҙмәттәр күрһәтеү буйынса күп функциялы үҙәктең Иҫке Собханғолдағы бүлеге идарасыһы Айгөл Ишбулатова:\n- Беҙҙең бүлек 2015 йылдың 23 ноябренән алып Бөрйән районы биләмәһендә дәүләт һәм муниципаль хеҙмәттәр күрһәтә. “Минең документтарым” үҙәгендә граждандарға хеҙмәттәр бушлай күрһәтелә. Тик РФ ҡануниәте тарафынан ҡаралған ҡайһы бер осраҡтарҙа ғына Рәсәй Федерацияһының һалымдар һәм йыйымдар тураһындағы ҡануниәтенә ярашлы дәүләт пошлинаһы алына.\nБер мөрәжәғәт иткәндә гражданин бер юлы төрлө башҡарма власть органдары күрһәткән бер-нисә төр хеҙмәт буйынса хеҙмәтләндерелә ала. Күп функциялы үҙәктә халыҡты социаль яҡлау бүлегенең, росреестрҙың, милек менән идара итеү комитетының, 20-се һәм 39-сы һалым инспекцияларының, пенсия фонды идаралығының, техник инвентаризация бюроһының, эске эштәр бүлегенең һ.б. органдарҙың хеҙмәттәре, шулай уҡ муниципаль хеҙмәттәр күрһәтелә. Йәмғеһе 221 төр.\nТәүҙә беҙҙә 2 хеҙмәтләндереү тәҙрәһе эшләне. Үткән йылдың отчет йыйылыштарында халыҡ дәғүә белдергәс, тағы берәүҙе астырыуға өлгәштек. Быйылғы отчет йыйылыштарында ла тәҙрәләр һанын арттырыуҙы һорап мөрәжәғәт итеүселәр бар.\nБөгөн үҙәктә 3 оператор хеҙмәтләндерә. Алмаш-тилмәш кенә төшкө ашҡа туҡтап, ҡыҙҙарыбыҙ халыҡты тәнәфесһеҙ ҡабул итә. Хеҙмәткәрҙәр, вазифалар инструкцияларына ярашлы, төшкә тиклем һәм төштән һуң 15-әр минут ял итергә тейеш, был тәнәфестәргә лә туҡтамай эшләйҙәр. Йәнә 2 ҡыҙ ҡабул ителгән материалдарҙы эшкәртеү менән шөғөлләнә. Улар документтарҙы сканерҙан үткәреп, мәғлүмәттәрҙе базаға индерә. Был база граждандарға ғариза номеры буйынса контакт-үҙәк аша мөрәжәғәттәренең ниндәй кимәлдә икәнен белешергә мөмкинлек бирә.\nНи өсөн беҙҙә ай аҙағында сираттар оҙон була? Пособиеларҙы юллағанда һуңғы 3 айҙың килемдәре ҡарала. Ғәҙәттә, мөрәжәғәт итеүсе шул 3 ай өсөн килем тураһында белешмәләр (справкалар) алып ҡуя ла, киләһе ай башында уларҙың срогы сығасағы иҫенә төшһә, ағымдағы ай тамамланмаҫ элек тип, күп функциялы үҙәккә йүгерә. Йәки студенттар уҡыу йортонан уҡыу тураһындағы белешмә алып, районға ебәргәнсе байтаҡ ваҡыт үтеп китә лә, ата-әсәләр үҙәккә ай аҙағында ғына мөрәжәғәт итә. Социаль һәм диетик туҡланыу пособиелары өсөн документтар ярты йылға бер тапшырылырға тейеш, шуға күрә ғинуар айында мөрәжәғәттәр һаны ҡырҡа артып китә. Әйткәндәй, был пособиеларға документтарҙы студенттар үҙҙәре тапшырырға тейеш, ә беҙҙә күберәк ата-әсәләр килә һәм беҙ уларҙан ышаныс ҡағыҙы һорайбыҙ.\nТәүге осоро был халыҡта аңлашылмаусанлыҡтар тыуҙырғайны, хәҙер яйға һалынды инде. Әгәр ата-әсәләр ауылдан ала торған белешмәләрҙе ебәрһә, студенттар пособиеларҙы республиканың ниндәй төбәгендә булһа ла юллай ала. Мәҫәлән, Өфөлә күп функциялы үҙәктәр ҙә, уларҙағы хеҙмәтләндереү тәҙрәләре лә күп.\nАй аҙағындағы һәм ай башындағы мөрәжәғәттәрҙе сағыштырыу өсөн статистикаға күҙ һалайыҡ. 1 февраль көнө беҙҙең бүлектә 52 мөрәжәғәт теркәлгән, ә унан бер көн алда, 31 ғинуарҙа, 88 кеше ҡабул ителгән: 33-ө - пособиелар юллау, 15-е – росреестр хеҙмәттәре буйынса. Пособиелар юллағанда бер кешене хеҙмәтләндереүгә 40 минут ваҡыт ҡаралған, әгәр бер әсә 3 йәки 5 төр хеҙмәт буйынса килә икән, ул әсәгә генә 2-3 сәғәт ваҡыт китергә мөмкин. Хәҙер иҫәпләп ҡарайыҡ. 33 кеше 40-ар минут хеҙмәтләндерелһә, 1320 минут, йәки 22 сәғәт килеп сыға. Росреестр хеҙмәттәре буйынса ла бер кешегә 40 минут ҡаралған. 15-те 40-ҡа ҡабатлаһаҡ, 600 минут, йәғни 10 сәғәт килеп сыға. Йәнә 5-әр минуттан 12 консультация үткәрелгән, 15-әр минуттан 51 документ тапшырылған. Барыһын бергә ҡушып, 3-кә (операторҙар һаны) бүлгәндә лә һәр операторға күпме эш тура килгәне асыҡ күренә. Бынан тыш бит тағы 40 мөрәжәғәт теркәлгән! Тимәк, ҡыҙҙар мөмкин тиклем оператив хеҙмәтләндерә тигән һүҙ. Улар өлгөрмәй китһә, үҙем дә документтарҙы тапшырыу, хеҙмәтләндереү, консультация биреү буйынса ярҙам итәм.\n30 ғинуарҙан операторҙар ремонт үткән бүлмәгә күсте, хәҙер ҡабул итеүҙәр өсөн дә, сират көтөп тороусылар өсөн дә урын иркенәйҙе. Әйткәндәй, сираттарҙа тормаҫ өсөн ҡабул ителеүгә алдан яҙылырға йәки башҡарма власть органдарына дәүләт хеҙмәттәре порталы аша мөрәжәғәт итергә мөмкин.\nАлдан яҙылыу буйынса мөрәжәғәттәрҙе шаршамбы, йома көндәре (телефон - 3-68-39) бер белгес ҡабул итә. Әгәр алдан яҙылыусы үҙ ваҡытында килмәһә, белгес 10 минут көтә лә, уның урынына сиратта ултырыусы кешене ҡабул итә, яҙылған кеше автоматик рәүештә был сираттан төшөп ҡала. Пособие юллағанда ғына ҡатыны яҙылып – ире йәки, киреһенсә, ире яҙылып, ҡатыны килә ала, башҡа осраҡтарҙа бер кеше алдан яҙылып, уның урынына икенсе кеше килә алмай. Күптәр алдан яҙылыу мөмкинлеге тураһында белә. Әле, мәҫәлән, март урталарына тиклем яҙылып бөткәндәр.\nДәүләт хеҙмәттәре порталы аша бик күп эштәрҙе башҡарырға, мәҫәлән, юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге дәүләт инспекцияһының штрафтарын тикшерергә һәм түләргә, һалым буйынса бурыстарҙы белергә һәм түләргә, баланы балалар баҡсаһына сиратҡа яҙырға, Рәсәй паспортын алыштырырға, сит ил паспортын юлларға, йәшәү урыны буйынса теркәлергә, хөкөм ителгәнлек йәки ителмәгәнлек тураһында белешмә йүнләргә, транспорт сараһын теркәргә була. Әлегә районыбыҙҙа уның менән ҡулланыусылар бик әҙ. Беҙ үҙебеҙ порталға теркәп, паролдәр бирәбеҙ йәки ҡулланыусы үҙе теркәлеү үтеп, беҙҙә раҫлата ла, артабан һәр кем интернет аша шәхси кабинет менән идара итә ала. Был бик уңайлы, портал аша эшләгәндә ҡайһы бер хеҙмәттәргә 30% ташламалар ҡаралған. Мәҫәлән, дәүләт автоинспекцияһына водитель таныҡлығы алғанда йәки алыштырғанда дәүләт пошлинаһы 2000 һум булһа, портал аша эшләүселәр 1400 һум ғына түләйҙәр.\nКүп функциялы үҙәктең Иҫке Собханғолдағы филиалы исеменән район халҡына беҙҙең менән хеҙмәттәшлек итеүҙәре өсөн рәхмәт еткерәм һәм һәр рәсмиләштерелгән документтың яңы мөмкинлектәр биреүен, маҡсаттарға ирешергә ярҙам итеүен теләйем.\nБашҡортостан Республикаһы-ның Белорет районы һәм Белорет ҡалаһы буйынса халыҡты социаль яҡлау республика үҙәге филиалы дәүләт ҡаҙна учреждениеһының Бөрйән районы бүлеге начальнигы Гөлсөм Әбүбәкирова:\n- Ни өсөн беҙҙә ғинуар аҙаҡтарында ажиотаж ҙур булды?\nБеренсенән, беҙҙә халыҡ эште айҙың аҙағына ҡалдырып өйрәнгән. Айҙың 29-ы, 30-ы, 31-е етһә, хатта киләһе айҙың беренсе көнөндә килеп, кисәге көн менән эшләп бирегеҙ әле, тип мөрәжәғәт итәләр.\nИкенсенән, пособиеларҙы йүнләү буйынса байтаҡ ҡына үҙгәрештәр индерелде. Мәҫәлән, 2016 йылдың 1 ғинуарынан БР Хөкүмәтенең 273-сө һанлы “Балаға айлыҡ пособиены алыуға хоҡуҡ биреүсе йән башына уртаса килем күләмен иҫәпкә алыу һәм иҫәпләү тәртибен раҫлау тураһында” ҡарарына үҙгәрештәр индерелеп, 4 һәм унан күберәк бала тәрбиәләгән күп балалы ғаиләләргә айлыҡ пособиеларҙы, йорт өсөн һәм коммуналь хеҙмәттәргә түләүгә айлыҡ аҡсалата компенсацияларҙы йыл һайын ғинуар айында юлларға тура килә. Былтыр ғинуарҙа студенттарға социаль стипендиялар тәғәйенләү буйынса Положениеға үҙгәрештәр индерелеп (социаль стипендияға социаль пособие, матди ярҙам, адреслы социаль ярҙам алыусы студенттар ғына дәғүә итә ала), ғинуар-февраль айҙарында яңынан стипендия юллау менән шөғөлләнгәйнеләр, уларға 1 йыл үтеп, ҡабаттан юллау ваҡыты етте. Быйыл ғинуарҙа ла Положениеға үҙгәрештәр индерелеп (былтыр эшләгән ата-әсәләрҙең генә балалары социаль стипендияға дәғүә итә ала ине), эшләмәгән ата-әсәләр ҙә студент балаларына социаль пособие йүнләү өсөн мөрәжәғәт итә башланы. Шулай уҡ студенттарҙың сессияларын ябып, каникулға ҡайтҡан осоронда ла сираттар һаны арта.\nЭлек кеше пособиены бер тапҡыр йүнләй ҙә, баланың 16 йәше тулғанса халыҡты социаль яҡлау бүлегенә ҡабат мөрәжәғәт итмәй генә ала ине, хәҙер йыл һайын документтар тапшырып торорға кәрәк һәм һәр пособиеның, һәр түләүҙең үҙ үҙенсәлектәре бар. Элек шулай уҡ уртаса килем базаға индерелмәй, үҙебеҙ һанап тәғәйенләй инек, хәҙер бар мәғлүмәттәр базаға индерелеп бара, был хеҙмәткәрҙәрҙең күп кенә ваҡытын ала.\nБеҙҙең бүлектә әле 5 кеше эшләй. 1 белгес – йорт өсөн һәм коммуналь хеҙмәттәргә түләүгә айлыҡ аҡсалата компенсациялар (ЕДК), ветерандарға айлыҡ аҡсалата түләүҙәр (ЕДВ), ауыл ерендә йәшәүсе белгестәргә айлыҡ компенсациялар (ЕКВ), “Хеҙмәт ветераны” танытмаһын юллау, 2-се белгес аҙ тәьмин ителгән граждандарға коммуналь хеҙмәттәргә субсидиялар, күп балалы ғаиләләргә йорт өсөн һәм коммуналь хеҙмәттәргә түләүгә айлыҡ аҡсалата компенсациялар (ЕДК) буйынса халыҡты ҡабул итә. 3-сө белгес күп функциялы үҙәктең филиалдарынан килгән документтарҙы тәғәйенләү, базаға индереү менән шөғөлләнә, шулай уҡ ул “Социаль туризм” һәм “3-сө быуын халыҡ университеты” программалары буйынса яуаплы. Баш белгес төрлө пособиеларға (шул иҫәптән ерләү буйынса пособиеға) документтар ала, социаль стипендияға һәм башҡа йүнәлештә белешмәләр бирә, социаль контракт нигеҙендә “Аҙ тәьмин ителгән граждандар категорияһына адреслы социаль ярҙам” (АСПК) программаһы буйынса эшләй, тәғәйенләүҙәрҙе тикшерә. Бүлек начальнигы иһә күп балалы ғаиләләргә мәктәптә бушлай туҡланыуға, 3 йәшкә тиклемге балаларға бушлай һөт ризыҡтары алыуға белешмәләр бирә, “Әсәлек даны” миҙалына документтар туплай, күп балалы ғаиләләрҙе торлаҡ хәлен яҡшыртыу буйынса сиратҡа ҡуя, ауыр хәлдә ҡалған ғаиләләргә матди ярҙам тәғәйенләй һәм бүлектәге бөтә төр тәғәйенләүҙәрҙе контролдә тота.\nБеҙҙең бүлектә 53 төр хеҙмәт күрһәтелә, мөрәжәғәт итеүселәр күп кенә. 31 ғинуар һәм 1 февраль көндәре 95 мөрәжәғәт теркәлгән, бынан тыш мин үҙем 11 кеше ҡабул иттем. Башҡа райондар менән сағыштырғанда, районыбыҙҙа күп балалы ғаиләләрҙең, диетик туҡланыуҙа булған студенттарҙың күп булыуы ла сираттарҙың оҙонлоғона бер сәбәп булып тора. Халыҡ беҙҙә үҙ хоҡуҡтарын яҡшы белә, тип әйтергә мөмкин - аҙ тәьмин ителгән һәм ата-әсә эшләмәгән ғаиләләрҙең 95%-ы үҙҙәренә тәғәйен пособие-компенсацияларҙы юллап ала.\nКүптән түгел беҙҙең бүлектә 1 штат ҡыҫҡартыуға эләкте, 1 марттан тағы бер штатты ҡыҫҡартыу тураһында хәбәр иттеләр, 1 хеҙмәткәр декрет ялында. Шуға ҡарамаҫтан, халыҡты ҡабул итеүҙе дауам итәбеҙ, үрҙә атап үтелгән хеҙмәттәр буйынса беҙгә мөрәжәғәт итергә мөмкин.\nРайон хакимиәте башлығының иҡтисад, эшҡыуарлыҡ, туризм буйынса урынбаҫары Ғәзиз Манапов:\n- Был һорау буйынса күптән хәбәрҙарбыҙ, кешеләрҙең төнгө 4-тән сиратта торғанын да күреп-беләбеҙ. Район буйынса үткән отчет йыйылыштарында ла был проблеманы күтәреүселәр байтаҡ булды. Ошоларҙы күҙ уңында тотоп, үҙәккә иркен бүлмә бирҙек һәм ошо көндәрҙә Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең Премьер-министр урынбаҫары Илшат Тажетдиновҡа мәсьәләне хәл итеүгә булышлыҡ итеүҙәрен һәм өҫтәлмә штат булдырыуҙы һорап хат ебәрҙек. Күп функциялы үҙәктәрҙең штаттарын көйләү вәкәләте - тулыһынса республика Хөкүмәте ҡарамағында. Нормативтарға ярашлы, бер белгес 18-24 кеше ҡабул итергә тейеш, әгәр ҡабул итеүҙәр ошо һанды үтеп китһә, штат булдырыу мөмкинлеге бар. Әлегә сираттар оҙон булып китмәһен өсөн, мөрәжәғәттәрҙе ай аҙағына ҡалдырмауҙары һорала. Шулай уҡ социаль пособиелар юллаусы студенттар үҙҙәре уҡыған ҡалаларҙағы үҙәктәргә мөрәжәғәт итһә, үҙҙәренә лә, ата-әсәләренә лә күпкә уңайлы булыр ине.\nМәҡәләне йомғаҡлап нимә әйтергә була? Районыбыҙҙағы 5200 ғаиләнең 3500-өнөң социаль ярҙам алыусылар икәнен иҫәпкә алғанда, күп функциялы үҙәк филиалына сираттар йыйылыуы – тәбиғи хәл. Әлегә беҙгә Хөкүмәттең яуабын көтөргә һәм үрҙә телгә алынған кәңәштәргә ҡолаҡ һалырға ғына ҡала.


Яҡты киләсәккә ынтылып\n20 Февраль 2018, 13:49\nБулған мөмкинлекте ҡулынан ысҡындырмай, үҙен һәр йәһәттән үҫтереп, алдарына ҙур маҡсаттар ҡуйып, уларға өлгәшкән йәштәр күп беҙҙең арала. Һеҙ фотола күргән сибәркәй - Башҡорт дәүләт педагогия университетының 4-се курсында белем алыусы, яҡын киләсәктә химия һәм биология уҡытыусыһы буласаҡ Етебулаҡ ауылы һылыуы Олеся Семикашева. Әүҙем, алдына ҙур маҡсаттар ҡуйып, уға өлгәшкән Олеся менән әңгәмәбеҙ һәләтле яҡташыбыҙҙың уңыштары, ҡаҙаныштары һәм киләсәккә уй-хыялдары хаҡында.\nБулған мөмкинлекте ҡулынан ысҡындырмай, үҙен һәр йәһәттән үҫтереп, алдарына ҙур маҡсаттар ҡуйып, уларға өлгәшкән йәштәр күп беҙҙең арала. Һеҙ фотола күргән сибәркәй - Башҡорт дәүләт педагогия университетының 4-се курсында белем алыусы, яҡын киләсәктә химия һәм биология уҡытыусыһы буласаҡ Етебулаҡ ауылы һылыуы Олеся Семикашева. Башҡа тиҫтерҙәренән үҙенең әүҙемлеге, тырышлығы, ныҡышмалылығы менән айырылып торған ҡыҙ, һөнәр серҙәренә төшөнөүҙән тыш, ирекмәндәр хәрәкәтенең әүҙем ағзаһы булып тора, төрлө конкурстарҙа, форум һәм мәрхәмәтлек акцияларында ҡатнаша. Былтыр ул “Йыл студенты – 2017” конкурсында “Йыл ирекмәне” номинацияһында беренсе урын яулаған.\nӘүҙем, алдына ҙур маҡсаттар ҡуйып, уға өлгәшкән Олеся менән әңгәмәбеҙ һәләтле яҡташыбыҙҙың уңыштары, ҡаҙаныштары һәм киләсәккә уй-хыялдары хаҡында.\n- Олеся, һин бәләкәйҙән шундай тырыш, алға ынтылыусан бала булдыңмы? Мәктәптәге уңыштарың тураһында ла һөйләп кит әле.\n- Эйе, беренсе кластан гел “бишле”гә генә уҡыным. Бәләкәйҙән бөтә нәмәне тиҙерәк белгем килә ине, шуға һәр нәмәлә алдынғы булырға ынтылышым ҙур булды. Мәктәп йылдарында төрлө олимпиадаларҙа ҡатнаштым, фәнни-тикшеренеү эштәре менән шөғөлләндем. “Йыл уҡыусыһы” конкурсында ҡатнашып, беренсе урын яуланым, ошо мәлде иң шатлыҡлыһы тип иҫкә алам. Был еңеүем үҙ көсөмә ышанысымды арттырҙы, артабан да бейеклектәргә артылырға дәрт өҫтәне.\n- Еңеүҙәргә, яҡшы уҡыуға ынтылыш тәрбиәнән дә киләлер. Кемдәрҙе үҙеңә үрнәк итеп ҡуяһың?\n- Әсәйем мине бәләкәйҙән үҙ алдыңа ҡуйған маҡсатҡа ынтылыусан булырға өйрәтте. Тирә-яҡтағыларға ҡарата иғтибарлы, илтифатлы булырға ла унан өйрәндем. Ҡәҙерле кешем бәләкәйҙән йүнәлеш биреп торғанға ла, тик яҡшы билдәләргә өлгәштем, төрлө кимәлдә еңеүҙәр яулай алдым, тип уйлайым. Һәр еңеүемдә, һис шикһеҙ, әсәйемдең өлөшө ҙур. Шулай уҡ мәктәптә уҡып йөрөгәндә фәнни-тикшеренеү эше менән Ырымбур ҡалаһына барырға кәрәк ине, унда ла әсәйем мине үҙе үк дәртләндереп алып барҙы.\nУҡытҡан уҡытыусыларыма, мине шәхес булараҡ тәрбиәләүгә тос өлөш индереүселәргә лә рәхмәтем ҙур.\n- Ни өсөн тап уҡытыусы һөнәренә өҫтөнлөк бирҙең?\n- Олатайым, әсәйем – уҡытыусылар. Шуға күрә ошо һөнәр миңә бәләкәйҙән яҡын булды. Ҡурсаҡтарымды теҙеп, уҡытыусы булып уйнағаным әле лә хәтерҙә. Педагог булыуҙың ни тиклем яуаплы, ауыр хеҙмәт икәнен аңлайым, ошо һөнәрҙе хөрмәт итәм һәм үҙемде башҡа өлкәлә күҙ алдына килтерә алмайым.\n- Беҙ һинең әүҙем тормош алып барыуың тураһында беләбеҙ. Уҡыуҙан тыш башҡа шөғөлдәргә нисек ваҡыт табаһың?\n- Теләк булһа, ваҡыт һәр саҡ табыла ул. 1-се курстан ирекмәндәр хәрәкәтенә ҡушылып киттем, был эш миңә бик оҡшаны. Хәҙер ирекмәндәр эшмәкәрлеге минең тормошомдоң айырылғыһыҙ бер өлөшөнә әйләнде. Ошо эшһеҙ мин үҙемде күҙ алдына ла килтерә алмайым. Башҡаларға ярҙам итеп, беҙ донъяны саҡ ҡына булһа ла мәрхәмәтлерәк итергә тырышабыҙ.\nЯл көндәрендә аниматор булып эшләйем, балалар өсөн тыуған көндәр үткәрәм, үҙемде күңел асыу өлкәһен ойоштороу эшендә лә һынап ҡарайым.\nШулай уҡ 1-се курста уҡып йөрөгәндә вожатыйҙар курстарында уҡып алдым һәм һәр йәй, каникул ваҡытында лагерҙа вожатый булып эшләйем. Берҙән, балалар менән эшләү миңә бик оҡшай, икенсенән, педагогик тәжрибә туплана. Быйыл миңә Ҡара диңгеҙ буйындағы илебеҙҙең билдәле балаларҙы һауыҡтырыу лагерҙарының береһендә эшләү бәхете тейҙе. Балалар менән бергә Ҡырымда ял итеп, яңы көс-дәрт алып ҡайттыҡ.\n- Йыл студенты - 2017" конкурсында еңеү тормошоңа ниндәй үҙгәрештәр индерҙе?\n- Конкурс талантлы йәштәрҙе билдәләү, студенттарҙың ижадын киңерәк йәйелдереү йәһәтенән үткәрелә. Конкурстан һуң кемдер үҙ-үҙенә нығыраҡ ышана башлай, алсаҡ, асыҡ күңелле булып китә, яңы дуҫтар таба. “Йыл студенты”нда ҡатнашыу минең күңелемде лә яңы тойғолар менән байытты. Конкурс минең өсөн үҙемде яңынан асырға мөмкинлек бирҙе, көсөмдө баһаланым, артабан ҡайһы йүнәлештә, ҡайһы яҡҡа үҫешергә кәрәклеген аңланым.\n- Гәзитебеҙҙе уҡыусы йәштәргә ниндәй кәңәштәрең бар.\n- Киләсәккә ҙур хыялдар ҡороғоҙ, үҙегеҙ яратҡан, күңелегеҙгә ятҡан эш менән шөғөлләнегеҙ, шул ваҡытта барыһы килеп сығыр. Бер нәмәнән дә ҡурҡмағыҙ, тик алға ғына барығыҙ!\nРозалия ИСҠУЖИНА әңгәмәләште.


Республикала йөрәк ауырыуҙарын иҫкәртеүҙе көсәйтәсәктәр\nБашҡортостандың баш ҡалаһында үткән Беренсе Рәсәй-Ҡытай кардиологтары конгресында кардиология һәм кардиохирургияға ҡағылышлы көнүҙәк мәсьәләләр, тиҙ ярҙам саралары, йөрәк-ҡан тамырҙары ауырыуҙарын дауалауҙың яңы алымдары тураһында һүҙ барҙы.\nФорумға Рәсәй, Ҡырғыҙстан, Ҡытай, Италия, Германия, Австрия илдәренән танылған ғалимдар һәм белгестәр йыйылды. Билдәле кардиохирургтар тәжрибә уртаҡлашты, операция бүлмәләренән тура тоташыу ярҙамында оҫталыҡ дәрестәре күрһәтте, йөрәк-ҡан тамырҙары ауырыуҙарын иҫкәртеүгә ҡағылышлы яңы ысулдар тураһында фекер алышты.\n— Башҡортостанда бөгөн был күрһәткес 500-ҙән алып 510-515 осраҡ тирәһендә тирбәлә. Был ил буйынса уртаса күрһәткестән яҡшыраҡ. Әммә үрҙә билдәләнгән күрһәткескә етеү өсөн бик күп эшләйһе бар әле, — тине Рөстәм Хәмитов.\nҺис шикһеҙ, ауырыуҙарҙы иҫкәртеүгә иғтибарҙы арттырыу зарур. Был тәү сиратта сәләмәт тормош алып барыуға бәйле. Икенсе яҡтан, һаулыҡ һаҡлауҙы яңы кимәлгә күтәреү шарт. Республикала яңы объекттар төҙөү планға алынған. Киләһе өс-дүрт йылда дөйөм хаҡы 15 млрд һумға торошло тиҫтәләгән клиника, дауахана сафҡа инәсәк.\nЙөрәк-ҡан тамырҙары ауырыуҙарына ҡаршы көрәшкә айырым иғтибар тиккә түгел. Башҡортостандың Һаулыҡ һаҡлау министрлығында аңлатыуҙарынса, бөгөн бөтә үлем осраҡтарының төп өлөшө тап ҡан әйләнеше ауырыуҙарына барып тоташа. Бының сәбәптәре күп төрлө: сир үҫешенең башланғыс билдәләрен белмәү арҡаһында пациенттарҙың табиптарға һуң мөрәжәғәт итеүе; ҡан әйләнеше сирҙәренән үлеү осраҡтарын кәметеү программаһын тормошҡа ашырыу буйынса медицина ойошмаларының тейешле әүҙемлек күрһәтмәүе; ишемик инсульт кисергән ауырыуҙарға системалы тромболитик терапия уҙғарыу буйынса эштең кәрәгенсә ойошторолмауы.\nБынан тыш, республикала беренсел ҡан тамырҙары бүлектәрен төбәк ҡан тамырҙары үҙәктәренә әйләндереү, уларҙы ангиографик ҡорамалдар (йөрәк-ҡан тамырҙары ауырыуҙарын рентген тикшереү) менән тәьмин итеү күҙаллана. Был башланғыс медицинала «алтын сәғәт» тип аталған мәлде файҙаланып өлгөрөргә, йәғни мөмкин тиклем күберәк кешеләрҙе ҡотҡарып ҡалырға булышлыҡ итәсәк. Әле Белорет, Октябрьский һәм Нефтекама ҡалаларына ангиографтар алыу планлаштырылған.\n— Организмыбыҙға бихисап һауа торошо факторҙары йоғонто яһай: оҙайлы ямғыр, ел йүнәлеше, һауа баҫымының үҙгәреүе, дымлылыҡ, һыуыҡ, эҫе, уларҙың ҡапыл сиратлашыуы һәм башҡалар. Сатнама һыуыҡтарҙың йәки үтә эҫе көндәрҙең оҙаҡҡа һуҙылыуы һәр кемде йонсота, мәшәҡәттәр тыуҙыра, өҫтәүенә улар кеше сәләмәтлегенә лә насар йоғонто яһауы ихтимал.\nӘгәр һауа торошондағы үҙгәрештәр ғәҙәти булһа, кеше организмы уларҙы бер ҡыйынлыҡһыҙ ҡабул итә. Ә бына төрлө хроник сирҙәрҙән йонсоған йәки башҡа сәбәптәр арҡаһында иммунитеты насарайған организмға яңы шарттарға яраҡлашыу ауыр бирелә. Ундай кешеләр һауа торошо үҙгәреүен ауыр кисерә, ҡайһы берәүҙәрҙең һаулығы ошо арҡала етди зыян күрә.\n— Баш ауыртыуы, астеник синдром, невротик билдәләр, ҡан тамырҙары дистонияһы, һөйәктәр һәм быуындар һыҙлауы күҙәтелә. Йөрәк-ҡан тамырҙары сирҙәре билдәләре — йөрәк сәнсеү, тын ҡыҫылыу, йөрәк тибеше боҙолоу, хроник йөрәк ауырыуҙары баш ҡалҡыта. Бындай сирлеләр һауа торошоноң үҙгәрешенә үтә һиҙгер. Мәҫәлән, даими рәүештә ҡан баҫымы күтәрелгән йәки түбәнәйгән, стенокардия, инфаркт кисергән кешеләргә түбән һауа баҫымы, быҫҡаҡ ямғыр, шулай уҡ эҫелек күп мәшәҡәттәр тыуҙырыуы ихтимал.\nХаҡлы ялдағы ололарға эҫе көндәрҙә иртәнге 9-ҙан киске 9-ға тиклем баҡса эштәре менән булышмау хәйерле, был мәлде китап йәки гәзит уҡып күләгәлә үткәрһәгеҙ, яҡшыраҡ булыр.\nҺәр организмдың үҙ үҙенсәлеге һәм эҫе лә төрлө кешегә төрлөсә тәьҫир итә: берәүҙәрҙә ҡан баҫымы күтәрелә, икенселәрҙә — төшә. Баҫым төшөрөүсе дарыуҙарҙы табип тәғәйенләүе буйынса ҡулланығыҙ, дарыу ҡабул итер алдынан мотлаҡ ҡан баҫымығыҙҙы үлсәгеҙ. Әгәр тәүлеккә иҫәпләнгән күләмде арттырыу талап ителһә, тәүҙә табип менән кәңәшләшегеҙ. Һейҙек ҡыуыусы дарыуҙар менән һаҡ булығыҙ, ныҡ тирләгән саҡта бындай препараттар ҡулланыу насар эҙемтәгә килтереүе ихтимал.\nГипертония, ишемия менән интегеүселәргә йәйге ялын алдан планлаштырыу зарур. Инфаркт кисереүселәргә үҙҙәре йәшәгән төбәк сиктәрендә генә ял итеү ҡулай. Климат алмашыныуы ҡан баҫымының күтәрелеүенә, хатта гипертоник кризға килтереүе ихтимал. Гипертониктарға тауҙарҙа, диңгеҙ буйҙарында ял итергә мөмкин.\n1. Тәҙрәне, форточканы асырға.\n5. Күкрәк тәңгәлен ҡыҙарғансы ыуырға, был йөрәккә ҡан барышын яҡшыртыр.\n4. Әгәр ҡан баҫымы түбән булһа йәки баш ныҡ ауыртһа, телмәр, хәрәкәт итеү боҙолһа, нитроглицерин ҡабул итеү тыйыла.\nБР Һаулыҡ һаҡлау министрлығының медицина ярҙамының сифаты буйынса «ҡыҙыу линияһы»: 8 (347) 218-00-53\nДарыуҙар менән тәьмин итеү буйынса «ҡыҙыу линия»: 8 (347) 218-00-76\nРеспублика кардиология үҙәге, белешмәләр өҫтәле: 8 (347) 255-50-39


13 Август 2018, 13:54\nҺуғышҡа ҡәҙәр Темәс педагогия училищеһын тамамлаған уҡытыусы Әхмәҙулла Түләшев үҙенең оптимистик рухлы булыуы менән иҫемдә ҡалған. Беҙҙән тау үренә ҡарай өс-дүрт өй аша ғына йәшәне ул. Урта буйлы, йоҡа кәүҙәле, төҫ-башҡа ла урта саманан ары китмәгән, иллене ашатлаған ир. Ул шул тиклем дә ҡарт күренгәйне теге саҡ миңә, бала кешегә. Хәҙер ошо юлдарҙы яҙған, сал сәсле ағайға һипһенеп, ятһынып ҡарайҙарҙыр инде бәғзе берәүҙәр, ни хәл итмәк? Шул торошта ла әле бирешергә теләмәй үҙемде һаман типһә тимер өҙөрлөккә иҫәпләйем тағы.\nБер аяғын һуғышта өҙҙөрөп ҡайтҡанлыҡтан көнө ҡултыҡ таяғына ҡалғайны Әхмәҙулла олатайҙың, йәнә үпкәһенә ултырған мина ярсығы урынынан ҡуҙғалып яҙлы-көҙлө ҡан төкөрөп тә йонсоно. Хужалыҡты ир ҡулы тота бит, сырхауынан, зәғифлегенән киңгәгәс хужалыҡ ҡаралтылары ла ташландыҡҡа ҡалды. Уның тағы ла бер етешһеҙ яғын әйтмәү мөмкин түгел: яугир булараҡ «нарком өлөшө»нә ныҡ күнегеп киткәйне. Шунан айырыла алманы. Гел ҡыҙмаса ла һуҡмыш. Байрам итеп ташлап дәрескә һуңлаңҡырап китһә, ҡанатлы ҡул санаһын һөйрәп уҡыусылары килә һалып етә, ә ул таяҡтарын ҡосаҡлап ҡырын ятып йырлай-йырлай мәктәп яғына ҡарай йүнәлә. Әхмәҙулла олатай мине уҡытманы, мәгәр тәжрибәле, аҡыллы, тормошто, балалар психологияһын төптән белгән, педагогиканы урынлы ҡулланған уҡытыусыны бөтәһе лә яратты, хөрмәт итте. Мәктәпкә барыр-ҡайтыр һуҡмағы беҙҙең тапҡырҙан үткәс күренә бит, ул башҡа уҡытыусыларҙың ҡулынан төшмәгән, китаптар, дәфтәрҙәр тулған дәү портфелде үҙе менән йөрөтмәне, бәлки ул нәмәһе булмағандыр ҙа: уҡытыу планы—башында, әйтере—теленең осонда, тәрбиә сараһы— йомшаҡ, мәрхәмәтле ҡарашында. Булмышы тәрбиәсе, маңлайына яҙылған һөнәре мөғәллим ине уның. Ә эсеүенә килгәндә, ул саҡта фронттан ҡайтҡан бөтәһе лә араҡы менән мауыға ине лә баһа. Был етешһеҙлек түгел, яуҙа йөрөп ҡайтҡан ир-аттың башына төшкән оло бәлә, ҡаза ине. Һуғыш уларҙы шул нәмәгә хиресләндерҙе. Йәмғиәтте ҡаҡшатҡан эскелектең кире эҙемтәләрен бөгөн дә кисерәбеҙ.\nШулай итеп, берәй ауырлыҡ килеп сыҡһа, Әхмәҙулла олатайға йүгерәм. Ә ул тыңлап бөтә лә һүҙҙе былайыраҡ башлай:\n—Һе, ул да булдымы бер мәсьәлә, уны хәл итеүе еп-еңел генә ул!\nКөҙ көнө, мине октябрятҡа ҡабул иткәс, илай-илай барып индем.\n—Нимәгә буҙлайһың көндө болартып?—Ул урынлы-урынһыҙ сарғаланыуҙы өнәп еткермәй торғайны.\n—Уктәбрәткә ҡабул иттеләр…\n—Итһәләр яҡшы булған, уның өсөн яр һалалармы тағы?!\n—Бөтәһенең дә йондоҙло ызначогы бар, ә миңә ҡалмаған. Пуштыла ла бөткән, тинеләр.\nӘхмәҙулла уйланғандай итеп тынып ҡалды ла былай тип һораны:\n—Ә һин ишеттеңме әле бер хәбәр?\n—Ю-ю-ю-ҡҡ…—Тыныслана алмай һаман да танауымды мырш-мырш тартам.\n—Хәҙер һинең класташтарың тағып йөрөгән значоктарҙы мынан бүтән бөтөнләй сығармаясаҡтар, бөттө-китте! Улар шул иҫке нәмәләре менән йөрөйәсәктәр пионерға алынғансы!\n—Яңы сыҡҡан значок иҫ китмәле шәп буласаҡ, сөнки уның ҡап уртаһына баҙлап торған лампочка беркетәсәктәр. Башҡаларҙыҡы төҫһөҙ генә, ә һинеке күҙҙең яуын алып яна! Хәтәр бит, ә?!\nУндай нәмәне сығарманылар, әлбиттә, мәгәр лампочкалы, тирә яғына хәтәр осҡондар таратҡан значоктың бер килеп түшемә ҡаҙаласағын көтөп йәшәнем. Ә уҡытыусының мине төп башына ултыртыуына тамсы ла үпкәләмәнем, сөнки ул мәлендә ярһыуымды, асыуымды, ҡара көнләшеүемде баҫа белде. Ә шаштырып ебәреп һөйләүгә килгәндә—күңелгә өмөт һалған, хыялды ҡуҙғытҡан уйҙырма алдыҡҡа иҫәпләнмәй.\nМәктәпте тамамлап училищеға уҡырға ингәс йомошһоҙ ғына барып сығырға иттем.\n—Тегендә нисек урынлаштың?—тип ҡыҙыҡһынды олатайым.\n—Көндәр һыуынһа ла ятаҡҡа яҡмайҙар әлегә, шуға килеп тороп һыуыҡ, ике юрған аҫтында ҡалтыранып ятабыҙ!\n—Иҫең киткән икән юҡ-барға. Иң мөһиме—ҡыйыҡ аҫтында йоҡлайһығыҙ. Тегендә, алғы һыҙыҡта аҙна самаһы ҡар өҫтөндә яттыҡ. Сасҡау һыуыҡ. Башты ҡалҡытырлыҡ, окоп соҡорлоҡ әмәл юҡ, бөтә төр ҡо-ралдарҙан аталар ғына, таң атһа, һауала самолеттар баш осонда өйрөлөп бомба ырғытырға тотона, унан ҡалһа «Тигр» танкылары өҫкә ябырыла. Ә беҙҙең өҫтә фуфайка, аяҡта кирза итек, тире тун тураһында хыялланыу ҙа урынһыҙ! Шул мәлдә сысҡанға, юҡ энә күҙәүендәй бөжәккә әүерелеп ергә һеңге, юҡҡа сыҡҡы килә. Ҡайһы саҡ ҡурҡыштан илап ебәрәбеҙ, ыштан төбөн еүешләүселәр ҙә булғандыр, бәлки, сөнки ҡурҡыу һәр тереклек өсөн тәбиғи тойғо. Ҡурҡыу оят түгел, ҡурҡыуҙы еңә белмәү оят. Ҡотобоҙ алыныуҙан сеңләнек, аҫтыбыҙға бес иттек, әммә артҡа сигенмәнек—шуныһы мөһим. Төн етһә командир йоҡлап китеп туңып ҡуймаһындар былар, тип, шыуышып йөрөп беҙҙе өҙлөкһөҙ әйләндереп сыға, утын әрҙәнәһе һымаҡ итеп. Бына шулай, улым, ә һин өшөйбөҙ, тип мыжыған булаһың…\nТелһеҙ ҡалдым. Уңайһыҙланып киттем.\nУл ныҡ ауырып үлем түшәгендә ятҡанда хәлен беләйем тип йәнә уларҙың яғына йүнәлдем. Өйҙөң асыҡ ишегенән йыр тауышы ишетелә:\nАуырыу патефонына һуғыш марштарын ҡуйып тыңлап ята икән. Мине шәйләгәс һүнеп барған ҡарашын нурландырып күҙ ҡыҫты:\n—Мин ни инәйеңә иркәләнеп ятам әле шунда. Әжәлдән нисә тапҡыр ҡасып ҡотолондо —Сталинград янында, Курск ҡулсаһында, шунан Кинегсбергты алғанда. Бына күрерһең, был юлы ла бирешмәм, бирешмәм!\nБыуылыулы йүтәлләүенән арынып, бер аҙ тын ятҡас, сираттағы кәңәшен бирҙе:\n—Йәшәйештә хәл итә алмаҫлыҡ мәсьәләләр булмай, шуны һис ҡасан хәтереңдән сығарма, улым. Әҙәм балаһы өсөн иң ҡурҡынысы—үлем. Әммә унан ошоғаса бер кемдең дә ҡасып ҡотолғаны юҡ әле. Шулай булғас кешенең төп шөғөлө, мәғәнәһеҙ үлемде көтөп ултырыу түгел—алдына килеп баҫҡан ваҡ-төйәк мәсьәләләрҙе еңел генә хәл итеп, булғанына шөкөр ҡылып, барына ҡыуанып йәшәү. Ә мин ошолай оптимистик кәйефтә йәшәргә үҙемдең командирымдан өйрәндем. Ул һис ҡасан бирешмәне, киҫкен мәлдәрҙә хәл ителмәҫлек проблемалары булманы. Бөгөнгөләй хәтеремдә, Сталинград алышынан һуң беҙҙе Курск ҡулсаһына ебәрҙеләр. Дошман менән үлемесле яғалашҡандан һуң ротанан барлығы утыҙ-ҡырҡ кеше тороп ҡалғанбыҙҙыр. Батальонға барып ҡушылыу өсөн ун биш-егерме саҡрым ара. Яралылар күп, ә ҡалғандарыбыҙ шыуышыр сиккә етеп хәлһеҙләнгәнбеҙ. Аптырағандың көнөнән бер йәш егетте штаб урынлашҡан ауылға йәйәү ебәрҙек. Ярҙамға өмөт итеп, әлбиттә. Командирыбыҙ башҡа ылау таба алмағандыр, беҙгә ҡаршы оркестр ултыртып бер полуторка ебәргән. Яралыларҙы, ҡоралдарҙы машинаға тейәнек һәм теҙелеп баҫҡайныҡ ҡына оркестр дәртле көй уйнап ебәрҙе һәм маршҡа баҫып батальон биләмәһенә барып еткәнебеҙҙе һиҙмәгәнбеҙ ҙә! Бына дәртле йыр нишләтә кешене! Әлеге көндә аяҡҡа баҫып китмәмме тип һуғыш марштарын тыңлап ятам әле!\nХәҙер берәй ауыр мәсьәлә килеп тыуһа ҡолағымда Әхмәҙулла Түләшевтың тауышы яңғырап киткәндәй:\n—Һе, был мәсьәләне хәл итеүе еп-еңел генә ул!


17 Апрель 2019, 12:57\n“Ауыл табибы” программаһы сиктәрендә Красноусол үҙәк район дауаханаһына һуңғы йылдарҙа 30-ға яҡын йәш белгес эшкә ҡайтҡан. Бөгөн район халҡы офтальмолог, акушер-гинеколог, травматолог, хирург, невролог, фтизиатр, терапевт кеүек юғары белемле табиптар ярҙамында медицина ярҙамы алыуға өлгәшә. Шуныһы ҡыуаныслы: күп кенә йәштәр эшле лә булған, торлаҡ мәсьәләһен дә ыңғай хәл иткән.\n— Красноусол дауаханаһында тәүге хеҙмәт сынығыуы үтеүемә шатмын, коллектив бында абруйлы, тәжрибәле белгестәрҙән тора, — ти йәш табип-невролог Азат Сөләймәнов. — Әлбиттә, тәүге осорҙа ауыр булһа ла, үҙ эшенә мөкиббән өлкән табиптарҙың яҡлауын тойоп, тиҙ арала эшкә күнегеп киттем.\nБашҡортостан дәүләт медицина университетын һайлауы юҡҡа түгел егеттең, уның әсәһе Рита Мансур ҡыҙы ла ошо уҡ дауаханала оҙаҡ йылдар шәфҡәт туташы булып эшләй. “Әсәйем медицина өлкәһен һайлауыма сәбәпсе булғандыр инде, сөнки бала саҡта йыш ҡына уға эйәреп дауаханаға килер инем”, — ти егет.\nШуға ла уҡыу йортон тамамлағас, “Ауыл табибы” программаһына эләгеп, тыуған яғына эшкә ҡайтырға була Азат Закир улы. Коллегалары, дауахана етәкселеге киләсәктә уның абруйлы табип булып китеренә өмөт итә. Ауырыуҙар ҙа йәш белгестең кешелекле, кеселекле, итәғәтле булғаны һәм үҙ эшен яратып башҡарғаны өсөн ихтирам итә.\nӘле Азат Закир улы Сөләймәнов программа сиктәрендә бүленгән дәүләт ярҙамына район үҙәгендә йорт һалырға ниәтләй, баҡса үҫтерергә һәм, иң мөһиме, яҡташтарына сифатлы медицина ярҙамы күрһәтергә иҫәп тота.


30 ноябрь — Башҡорт Википедияһы\n30 ноябрь Викимилектә\n30 ноябрь — григориан стиле буйынса йылдың 334-се көнө (кәбисә йылында 335-се). Йыл тамамланыуға 31 көн ҡала.\nБМО: Химик ҡорал ҡулланыу ҡорбандарын иҫкә алыу көнө.\nЕр: Компьютер именлеге (Мәғлүмәт һаҡлау) көнө.\nЙорт хайуандары көнө.\nБарбадос: Бойондороҡһоҙлоҡ көнө.\nЙемен: Бойондороҡһоҙлоҡ көнө.\nРәсәй: Ликвидаторҙар (Саркофаг) көнө.\nУкраина: Радиотехник ғәскәрҙәр көнө.\n1609: Галилео Галилей Ай өҫтөнөң беренсе картаһын эшләй.\n1872: Глазгола тәүге рәсми халыҡ-ара футбол ярышы була.\n1876: Павел Николаевич Яблочков трансформатор ҡороуға патент ала, трансформаторҙың «тыуған көнө» тип иҫәпләнә.\nАлтон Стюарт Доннелли (1920—2.01.2007), АҠШ-тың ғалим-тарихсыһы. Башҡортостандың XVI–XVIII быуаттағы тарихын һәм уның Рус дәүләтенә үҙ ирке менән ҡушылыуын Көнбайыш тарихнамәлә тәүге ентекле өйрәнеүсе. Нью-Йорк штаты университетының (Бингемтон ҡалаһы) атҡаҙанған профессоры, Башҡортостан Республикаһы Фәндәр Академияһының почётлы академигы (1992), философия докторы (1960), профессор (1966).\nҒайсин Мөхәмәҙиә Мөхәмәтхәнәфи улы (1911—6.12.1998), Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 2-се дәрәжә Ватан һуғышы (1985) һәм 3-сө дәрәжә Дан (1944) ордендары кавалеры. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Дүртөйлө районы Барғыҙбаш ауылынан.\nНиғмәтуллин Әхәт Зәйнетдин улы (әҙәби псевдонимы Әхәт Зәйни; 1921—11.05.2015), ғалим-әҙәбиәт белгесе, шағир. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1954 йылдан К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институты һәм Башҡорт дәүләт университеты, 1994—2001 йылдарҙа Башҡорт дәүләт педагогия институты һәм М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты, бер үк ваҡытта 1998—2008 йылдарҙа Башҡортостан мәғарифты үҫтереү институты уҡытыусыһы. 1966 йылдан СССР Журналистар союзы, 2000 йылдан — Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы ағзаһы. Филология фәндәре докторы (1993), профессор (1996). Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1982). 1‑се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры (1985). Мәжит Ғафури исемендәге премия лауреаты (2007).\nЕфремов Александр Григорьевич (1946), ауыл хужалығы һәм дәүләт хеҙмәте ветераны. 1973 йылдан Ҡурған өлкәһе Шадринск районының «Ҡыҙыл Йондоҙ» совхозы инженеры, 1978 йылдан — директоры. 1991 йылдан Рәсәйҙең ауыл хужалығы министры урынбаҫары; 1997—2001 йылдарҙа Рәсәй Федерацияһының Болгария Республикаһындағы илселегенең ауыл хужалығы буйынса атташеһы; 2005 йылдан — Рәсәй Федерацияһы Президенты Эштәре идаралығының начальник урынбаҫары. СССР-ҙың ун икенсе саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1991). Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.\nОщепков Алексей Александрович (1946), сәнәғәт һәм муниципаль хеҙмәт ветераны, радиоинженер. 1969 йылдан Өфө заводтарының яуаплы хеҙмәткәре, шул иҫәптән 1987—1995 йылдарҙа «Магнетрон» заводының баш инженеры һәм директоры; 1995—2000 йылдарҙа Өфө ҡалаһы Ленин район хакимиәте башлығы; 2000—2010 йылдарҙа Өфө ҡала хакимиәте башлығы урынбаҫары. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған машина эшләүсеһе (1996). «Башҡортостанда фиҙаҡәр хеҙмәте өсөн» билдәһе кавалеры (2006). Сығышы менән хәҙерге Татарстан Республикаһы Аҡтаныш районының Дербешка ауылынан.\nВостриков Николай Сергеевич (1951), фән ветераны, ғалим-химик-органик. 1975 йылдан СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалы (хәҙер Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө федераль тикшеренеүҙәр үҙәге) Органик химия институтының ғилми хеҙмәткәре, 1982 йылдан — өлкән ғилми хеҙмәткәр. Химия фәндәре кандидаты (1980). Рәсәй Федерацияһының дәүләт премияһы лауреаты (1992). Сығышы менән Махачҡаланан.\nӘмирова Людмила Александровна (1961), ғалим-педагог. 1995 йылдан Башҡорт дәүләт педагогия институты һәм М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты уҡытыусыһы, 2007 йылдан БДПУ-ның Квалификация күтәреү һәм һөнәри йәһәттән яңынан әҙерләү институты директоры, 2015 йылдан — фәнни эштәр буйынса проректор. Педагогия фәндәре докторы (2010). Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (2009) һәм мәғариф өлкәһенең почётлы хеҙмәткәре (2017). Сығышы менән Владивосток ҡалаһынан.\nЛюбарская Адель Самойловна (30.11.1913—1.09.2005), архитектор. 1940 йылдан СССР Архитекторҙар союзы ағзаһы. 1941—1968 йылдарҙа «Башнефтепроект» институты архитекторы, өлкән архитекторы, архитекторҙар төркөмө етәксеһе. Сығышы менән хәҙерге Украинаның Полтава өлкәһе Кременчуг ҡалаһынан.\nҠорбанаева Флора Шәйхи ҡыҙы (30.11.1928), табип-офтальмолог. 1956—1994 йылдарҙа Өфө күҙ ауырыуҙары ғилми-тикшеренеү институты хеҙмәткәре, шул иҫәптән 1971—1990 йылдарҙа директорҙың фән буйынса урынбаҫары. Медицина фәндәре докторы (1977). Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған табибы (1977) һәм һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1965). «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1966).\nҒәлиев Тимерғәзи Арыҫлан улы (30.11.1938), ауыл хужалығы, партия һәм юғары мәктәп эшмәкәре, ғалим-иҡтисадсы. Иҡтисад фәндәре докторы (2000), профессор (2009). «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1976). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Асҡын районы Ҡышлауйылға ауылынан.\nВилданов Айрат Ғилфан улы (30.11.1948), цирк артисы, дрессировщик. Рәсәй Федерацияһының (1993) һәм Башҡорт АССР-ының (1977) атҡаҙанған артисы. Бөтә Союз цирк сәнғәте конкурсы (Мәскәү, 1988), «Циркъ» милли премияһы (Санкт-Петербург, 2004) лауреаты. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Дүртөйлө районы Мәмәдәл ауылынан.\nШакиров Алик Фәйез улы (30.11.1953), журналист. 1980 йылдан СССР Журналистар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2008), Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты (1989). Башҡорт Википедияһы ирекмәндәре (2012) һәм Башҡортостан викимедиасылары төркөмөнөң матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса кәңәшсеһе (2015).\nВахрушев Георгий Васильевич (1894—6.05.1966), ғалим-геолог. 1952—61 йылдарҙа Башҡортостан ауыл хужалығы институты уҡытыусыһы. СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалы Президиумының беренсе рәйесе (1951—1956). СССР-ҙың 4-се саҡырылыш Юғары Советы, Башҡорт АССР-ының 3-сө саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Геология-минералогия фәндәре докторы (1942), профессор (1943), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1945), РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1945). Ленин ордены кавалеры (1954).\nЮрьев Валерий Петрович (1939), ғалим-химик‑органик. 1969—1981 йылдарҙа СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалының Химия институты хеҙмәткәре, өлкән ғилми хеҙмәткәре һәм лаборатория мөдире. Химия фәндәре докторы (1976), профессор (1978). Сығышы менән хәҙерге Үзбәкстандың Сәмәрҡәнд ҡалаһынан.\nӘбдрәшитов Йәғәфәр Мөхәрәм улы (1949), ғалим-инженер‑технолог, хужалыҡ, юғары мәктәп һәм дәүләт эшмәкәре. 1989—2011 йылдарҙа «Каустик» һәм «Полиэф» йәмғиәттәренең генераль директоры, 2011—2017 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университетының Стәрлетамаҡ филиалы директоры, бер үк ваҡытта 2011 йылдан — химия һәм химик технологиялар кафедраһы мөдире. Башҡортостан Республикаһының 1-се һәм 2-се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Техник фәндәр докторы (1998). Рәсәй Федерацияһының (1994) һәм Башҡорт АССР-ының (1990) атҡаҙанған химигы. СССР Министрҙар Советы премияһы лауреаты (1989), Дуҫлыҡ ордены (1999) кавалеры.\n30 ноябрҙә тыуғандар\n1667: Джонатан Свифт, Англия яҙыусыһы.\n1817: Теодор Момзен, Германия тарихсыһы.\n1835: Марк Твен, Америка яҙыусыһы.\n1874: Уинстон Черчилль, Англия сәйәсмәне.\n30 ноябрҙә вафат булғандар\n1718: Карл XII, Швеция короле.\n1900: Оскар Уайльд, Ирландия яҙыусыһы.\n2013: Пол Уокер, Америка актёры.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=30_ноябрь&oldid=1096792 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 16:08 25 ноябрь 2021 үҙгәртелгән.


Гибрид хәүеф кемгә янай?\n21 Июнь 2019, 02:56\nХәүефлек өсөн яуаплы вәкилдәрҙең Х халыҡ-ара осрашыуында ҡанашыусылар ошо мәсьәләгә лә туҡталды.\nГибрид хәүеф – “төҫлө революциялар”, иҡтисад санкциялары сәйәсәте, геосәйәси дәғүәселәргә ҡаршы кибер һөжүм, тарихты боҙоп күрһәтергә тырышыу, нацизм һәм фашизм идеяларын тергеҙеүҙе маҡсат итеп ҡуйыу.\nОсрашыуҙа ошондай хәүеф таралыуы шарттарында милли именлекте, тотороҡлолоҡто, социаль-иҡтисади үҫеште тәьмин итеүгә бәйле мәсьәләләр ентекле тикшерелде. Сарала ҡатнашыусыларҙы гибрид һуғыш алымдарының бер юлы бер нисә дәүләткә ҡаршы алып барылыуы борсой. Киҙеү һәм йоғошло ауырыуҙарҙы таратыуға тырышыу осраҡтары ла илдәрҙең милли хәүефһеҙлеген ҡурҡыныс аҫтына ҡуя.\nГибрид агрессия айырым дәүләттәргә генә янай тип фекерләү хаталы. Уның тамырҙары тәрәнгә китеп, халыҡ-ара именлек системаһын ҡаҡшатыуға килтерә, эске сәйәси тотороҡлолоҡто юҡҡа сығара, иҡтисадтың үҫешенә ҡамасаулай, донъяла яңы көсөргәнеш усаҡтары барлыҡҡа килеүенә булышлыҡ итә.\n“Был хәүефте туҡтатыу өсөн дәүләттәрҙең бер-береһе менән ныҡлы хеҙмәттәшлек итеүе ҙур әһәмиәткә эйә. Рәсәй делегацияһы башҡа илдәргә ярҙам күрһәтеү, халыҡ-ара гуманитар сараларҙа ҡатнашҡан милли һәм төбәк көрсөк үҙәктәрен берҙәм донъя селтәренә туплау мөһимлеген белдерҙе”, – тине Рәсәйҙең Именлек хеҙмәте секретары Николай Патрушев.


“Алтын тирмә”лә — сәхнәгә ғашиҡтар » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Рухиәт » “Алтын тирмә”лә — сәхнәгә ғашиҡтар\n“Алтын тирмә”лә — сәхнәгә ғашиҡтар 25.05.2018 // Рухиәт\nУчалыла VI “Алтын тирмә” төбәк-ара милли театрҙар фестивале булды. Өс йылға бер ойошторолған сара иң яҡшы театр коллективтарын, уңышлы спектаклдәрҙе асыҡлауҙы маҡсат итеп ҡуя. Уның тап Учалы ерендә үткәрелеүе юҡҡа түгел. Бынан өс йыл элек Бәләбәйҙә райондың “Ҡорама” халыҡ театры, гран-при яулап, киләһе форум хужаһы булыу хоҡуғына лайыҡ булды. Ғөмүмән, Учалыла театр сәнғәтенә ғашиҡ кешеләр йәшәй. Бында ете коллективтың – халыҡ, бишәүһенең өлгөлө театр исемен йөрөтөүе күпте һөйләй.\n“Алтын тирмә” фестивале киң танылыу алды. Унда Силәбе, Ырымбур өлкәләренән, Татарстан, Мари Иле Республикаһынан да ҡатнашалар. Был юлы егерме театр үҙ эшен тамашасы һәм абруйлы баһалама ағзалары хөкөмөнә сығарҙы.\nБиш көн буйы халыҡ театр донъяһын гиҙҙе, һәр коллектив сығышын ихлас тәбрикләп тамаша ҡылды, яңы исемдәр асты, ябай ғына күренгән кешеләрҙең дә сәхнәлә профессиональ артистарҙан һис ҡалышмай уйнауына шаһит булды. Артистар милли драматургия менән бер рәттән рус һәм сит ил классик һәм заман авторҙары әҫәрҙәрен дә тәҡдим итте. Йыр-моң, бейеү, йор һүҙ менән үрелеп барған сығыштарҙа берҙәмлек, рух, илһам, ярыш сәме тантана итте. Тамашасы сәхнә геройҙары менән бергә “йәшәне”, бергә иланы, бергә шатланды.\nҺәр сығыштан һуң сәнғәт тарихына исемдәре алтын хәрефтәр менән яҙылған театр әһелдәре Әхтәм Абушахманов, Хөрмәтулла Үтәшев, Мөсәлим Күлбаев, Тәнзилә Ҡалмырҙина, Анна Трифонованан торған баһалама комиссияһы, режиссерҙарға аҡыллы кәңәштәрен, төплө фекерҙәрен еткереп, уларҙың эшенә объектив һәм ғәҙел баһа бирҙе.\n— Был форум меңләгән учалылар өсөн сәнғәт, рух, ижад байрамына әйләнде. Артистарға, режиссерҙарға, ойоштороусыларға яҡташтарым исеменән ҙур рәхмәт белдерәм, артабан да ижади уңыштар, тамашасы һөйөүен теләйем. Һис шикһеҙ, фестиваль киләсәктә тағы ҙурыраҡ киңлектәрҙә танылыр, — тип телмәр тотто йомғаҡлау тантанаһында Учалы районы хакимиәте башлығы Фәрит Дәүләтгәрәев.\n— Фестиваль – байрам ғына түгел, ә тәү сиратта бер-берең менән аралашыу, тәжрибә уртаҡлашыу, дуҫлашыу майҙаны. Хәҙерге ҡатмарлы, рухи ҡиммәттәр икенсе планға күскән заманда театр кешеләрҙе берләштерә, тормош асылы тураһында уйланырға мәжбүр итә, тәрбиәләй, фәһем бирә. Коллективтарҙың сығышын ҡарағандан һуң, милли театрҙарҙың кимәле йылдан-йыл күтәрелә, тигән һығымтаға килдек, — тине Рәсәйҙең атҡаҙанған, Башҡортостандың халыҡ артисы, Салауат Юлаев исемендәге республика премияһы лауреаты Әхтәм Абушахманов.\nРәсәйҙең халыҡ артисы, Салауат Юлаев исемендәге республика премияһы лауреаты Хөрмәтулла Үтәшев, Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, М. Кәрим исемендәге Милли йәштәр театрының художество етәксеһе Мөсәлим Күлбаев, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Республика халыҡ ижады үҙәгенең театр ижады буйынса баш белгесе Тәнзилә Ҡалмырҙина сығыштарында ла фестивалдә ҡатнашҡан милли театр коллективтарының һөҙөмтәле эше, режиссерҙарҙың тырышлығы юғары баһаланды.\nШулай ҙа һәр ярышта еңеүселәр билдәләнә. “Алтын тирмә” төбәк-ара милли театрҙар фестиваленең сираттағы гран-прийын хаҡлы рәүештә Белорет ҡалаһының “Ирәмәл” халыҡ театры (режиссеры Гөлнара Ғилманова) яуланы. I дәрәжәләге дипломға Мишкә районының “У илыш” мари театры лайыҡ булды. Учалының “Уйташ”, Межгорье ҡалаһының “Ҡарлуғас”, Ғафури районының “Ғафури” театрҙары II дәрәжәләге диплом менән бүләкләнде. Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районының “Дуҫтар”, Татарстандың Аҡтаныш районынан Киров халыҡ театры, Баймаҡтың “Талҡаҫ”, Дүртөйлөнөң З. Солтанов исемендәге театрҙары өсөнсө урынды бүлеште.\nБДУ-ның “Осҡон” театрынан Алина Ғәлиева “Иң яҡшы ҡатын-ҡыҙ роле”, ә Силәбе өлкәһе Арғаяш районының “Һомай” театрынан Рамаҙан Сәләхов “Иң яҡшы ир-ат роле” өсөн махсус приздар менән билдәләнде.\nТантана аҙағында учалылар көслө алҡыштар аҫтында фестивалдең күсмә вымпелын белореттарға тапшырҙы. Өс йылдан “Алтын тирмә” йәнә яңы исемдәр асасаҡ.


Йәй көнө Башҡортостандың Монополияға ҡаршы хеҙмәте аҙыҡ-түлек баҙарын контролдә тотоуҙы көсәйтә // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nЙәй көнө Башҡортостандың Монополияға ҡаршы хеҙмәте аҙыҡ-түлек баҙарын контролдә тотоуҙы көсәйтә\n16:30, 14 июля 2015 Иҡтисад\nЙәйге айҙарҙа Монополияға ҡаршы федераль хеҙмәттең Башҡортостан буйынса идаралығы төбәктең аҙыҡ-түлек баҙарындағы хәлде контролдә тотоуҙы көсәйтә. Был хаҡта «Башинформ» агентлығында уҙған матбуғат конференцияһында идаралыҡтың етәксеһе Зөлфирә Аҡбашева белдерҙе.\n«Хәҙер туҡланыу продукттары баҙарын ентеклерәк тикшерәсәкбеҙ. Июль-август яңы уңыш алыу осоро булғанлыҡтан, һәр кем хаҡтарҙы арттырырға тырыша. Ошондай хәлгә юл ҡуймау өсөн быны иғтибар менән күҙәтәсәкбеҙ», — тип билдәләне Зөлфирә Аҡбашева.\nШул уҡ ваҡытта ведомство башлығы әлеге мәлдә аҙыҡ-түлек баҙарында тәртип боҙоуҙар теркәлмәүен һыҙыҡ өҫтөнә алды.\n«Ваҡ ҡағиҙә боҙоуҙар булды. Баҙар илебеҙ тауарҙарына ҡытлыҡ кисергән. Беҙҙә йомортҡа, тауыҡ ите, он етештереү кәмене, шуға күрә ситтән килтерергә тура килә. Уларҙың хаҡына йоғонто яһау бик ауыр, сөнки транспорт сығымдарын да ҡапларға кәрәк. Әммә беҙ барыһын да контролдә тотабыҙ. Әйткәндәй, Волга буйы федераль округының 14 төбәге араһында беҙ аҙыҡ-түлеккә хаҡтар буйынса уртала ҡала киләбеҙ», — тип йомғаҡ яһаны Монополияға ҡаршы федераль хеҙмәттең Башҡортостан буйынса идаралығы етәксеһе.\nТеги: монополияға ҡаршы федераль хеҙмәттең башҡортостан буйынса идаралығы,аҙыҡ-түлек баҙары


"УРАЛ АРЪЯҒЫ 2021" БӨТӘ РӘСӘЙ ИНВЕСТИЦИЯ ҺАБАНТУЙЫ\n2022 йылдың 3-4 июнендә Башҡортостан Республикаһының Сибай ҡалаһында "Урал аръяғы-2022" дүртенсе Бөтә Рәсәй Инвестиция Һабантуйы ҡабул ителәсәк.\nИнвестиция Һабантуйында федераль һәм региональ дәүләт учреждениелары вәкилдәре, Рәсәй һәм сит ил бизнесы вәкилдәре, инвесторҙар, эксперттар һәм йәмәғәт эшмәкәрҙәре ҡатнашасаҡ.\nМахсуслаштырылған бүлектәр һәм пленар ултырыш ваҡытында ҡатнашыусылар инвестиция эшмәкәрлеге һәм инвестиция йәлеп итеү тәжрибәләре менән уртаҡлашасаҡтар. Шулай уҡ Рәсәй төбәктәрендә уңайлы бизнес-климат булдырыу ысулдары тураһында һөйләшәсәктәр.Экология, туризм һәм транспорт инфраструктураһын үҫтереү, уңайлы ҡала мөхитен булдырыу темалары ҡараласаҡ.Бынан тыш, Һабантуй ваҡытында Башҡортостан Республикаһының инвестиция потенциалының күргәҙмәһе буласаҡ.\nИнвестиция Һабантуйының уникаль форматы бизнес-форумды ысын байрамға әйләндерергә мөмкинлек бирә. Һабантуй ваҡытында ҡунаҡтар һәм ҡатнашыусылар Башҡортостандың мәҙәни һәм аш-һыу традициялары менән танышасаҡтар.


Ҡалпаҡлы Бесәй — Башҡорт Википедияһы\nКак Гринч украл Рождество[d]\nҠалпаҡлы Бесәй кире ҡайта[d]\n«Ҡалпаҡлы Бесәй» (« Эшләпәле Бесәй», ингл. The Cat in the Hat) — америка яҙыусыһы Доктор Сьюздың иң билдәле әкиәте. Рус теленә бер нисә автор тарафынан тәржемә ителгән: Е. Липатова, Т. Макарова, М. Блинкина-Мельникова, М. Лукашкина һәм В. Гандельсман.\nБалалар: һөйләүсе-малай Ник һәм уның һеңлеһе Салли — өйҙә балыҡ менән бергә үҙҙәре генә ултыралар (М. Лукашкина тәржемәһендә — табан-балығы) һәм нимә менән шөғөлләнергә белмәйҙәр. Бер ваҡыт өйгә ҡалпаҡ кейгән ҙур бер бесәй килеп инә һәм балаларға уйнарға тәҡдим итә. Бесәй жонглерлыҡ итә башлай, һөҙөмтәлә бөтә әйберҙәрҙе төшөрөп бөтә. Балыҡ бесәйҙе өйҙән ҡыуып сығарырға тәҡдим итә. Бесәй китә һәм оло бер ҡумта тотоп кире килә. Был ҡумтанан Нәмә Бер һәм Нәмә Ике исемле ике бәләкәй генә зәңгәр сәсле шаян кешекәйҙәр йүгереп килеп сығалар һәм өйҙө туҙҙырып бөтәләр. Балалар кешекәйҙәрҙе тоталар һәм бесәйҙе ҡыуып сығаралар. Бесәй өйҙө тәртипкә килтереп сығып китә. Балаларҙың әсәһе ҡайта.\n1950 йылда нәшриәттәрҙең береһе Доктор Сьюзға кескәйҙәр өсөн 250 иң күп ҡулланылышлы һүҙҙәрҙән генә торған китап яҙырға тигән ҡыҙыҡлы бер тәҡдим менән мөрәжәғәт итә. Китап бер үк ваҡытта уҡыу өсөн еңел дә, ҡыҙыҡлы ла булырға тейеш була. Балалар өсөн китапҡа был яңы ҡарашты Доктор Сьюз беренселәрҙән булып хуплай һәм уңышҡа өлгәшә. «Сat» (бесәй) һәм «hat» (ҡалпаҡ) рифмаларын яҙыусы осраҡлы рәүештә күреп ҡала һәм яйлап сюжетын да уйлап таба. Был әкиәтте һөйләр өсөн яҙыусыға ни бары 220 һүҙ етә.\nКитап шул тиклем ҙур уңышҡа өлгәшә, шуға ла автор «Ҡалпаҡлы Бесәй кире ҡайта», «Ҡалпаҡлы Бесәйҙең йыһанға сәйәхәте», «Ҡалпаҡлы Бесәйҙең йыр китабы» һәм башҡа китаптарын яҙа. «Ҡалпаҡлы Бесәйҙең танып белеү китапханаһы» исемле китаптар серияһы сығарыла.\nҠалпаҡлы Бесәй СВС каналында Доктор Сьюздың әкиәттәре буйынса эшләнгән һәр бер йәнһүрәттең башында күрһәтелә.\n1971 йылда шул уҡ исемле йәнһүрәт сығарыла, бесәйҙе Алан Шерман тауышландыра. Был йәнһүрәттә малайҙың исеме Конрад, ә балыҡтыҡы Крикльбель.\n1973 йылда Доктор Сьюздың «Сничи», «Закс» һәм «Йәшел йомортҡа һәм ит киҫәге» исемле әкиәттәре буйынса төшөрөлгән «Доктор Сьюз бөрсә өҫтөндә» йәнһүрәтендә Ҡалпаҡлы Бесәй һөйләүсе булараҡ сығыш яһай.\nСовет экранизацияһы ла бар — «Ҡалпаҡлы бесәй», бында бәләкәй кешекәйҙәр юҡ.\n2003 йылда китап буйынса «Бесәй» фильмы төшөрөлә.\n«Лоракстың» уңышынан илһамланып, «Illumination Entertainment» студияһы компьютер-анимацион экранизацияһын төшөрөүҙе планлаштыра.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Ҡалпаҡлы_Бесәй&oldid=653047 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 09:57 20 февраль 2017 үҙгәртелгән.


Ауыл өсөн иң мөһиме - белем усағы - Bash.News\nАуыл өсөн иң мөһиме - белем усағы https://bash.news/news/36009_auyl_sn_i_mime__belem_usay\nАшнаҡсыларға хәҙер уҡыусылар өсөн ҡайнатылған сәй, аш һыуыныр, тип хәүефләнәһе түгел. Махсус ҡоролма аш-һыуҙы йылы килеш һаҡларға ярҙам итә. Тамаҡ туҡ икән, тимәк, күңел дә көр тигәндәй, уҡыусылар ҡышҡы каникулдан һуңғы яңы үҙгәрештәргә шатланып бөтә алмай. Бер ниндәй сират юҡ. Урын бөтәһенә лә етә.\nЙөҙ утыҙ уҡыусы белем алған мәктәптең ашханаһына өс тиҫтә йылдан ашыу ремонт эшләнмәгән. Шунлыҡтан иҙәндәр сереп, йыһаздар иҫкергән була. Ауыл халҡы урындағы башланғыстарҙы яҡлау программаһына бер тауыштан белем усағына булышлыҡ итеү яғында тора. Конкурста еңеп сыҡҡас, 600 мең һумдан ашыу аҡсаға ремонт эшләнә, ишек, иҙәндәр алыштырыла.\nМәктәп етәкселеге алдағы йылдарҙа ошо уҡ программа буйынса ике ҡатлы бинаның ағас иҙәндәрен алыштырырға ниәтләй. Быйыл иһә Мәтәле халҡы конкурсҡа урындағы мәҙәниәт йортон тәҡдим иткән.\nИжади коллектив йыр-моң яратҡан ауыл халҡын аҙна һайын тиерлек концерттары менән һөйөндөрә. Әммә уҙған быуатта төҙөлгән мәҙәниәт йорто иҫкергән. Шуға ла сәхнәгә, тамашасы залына тейешле ремонт эштәре талап ителә.\nБаян моңона иҫкергән иҙән шығырлауы ҡамасаулаһа ла халыҡ коллективы исемен йөрөтөүселәр көндәлек репетицияларын туҡтатмай. Әммә урында йәшәүселәр моң донъяһына сәйәхәттә, дәртле алҡыштарға ҡараңғы тамашасы залы һәм башҡа уңайһыҙлыҡтар ҡаршы була алмай тигән фекерҙә.


Ташбүкән ауыл Советы (Ғафури районы) — Башҡорт Википедияһы\nТашбүкән ауыл Советы (Ғафури районы)\nТашбүкән ауыл Советы\n475 кеше (1 ғинуар 2018)\nТашбүкән ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Ғафури районындағы муниципаль берәмек.\nТашбүкән ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Ғафури районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.\n727 ↘621 ↘501 ↗514 ↗519 ↘505 ↘504\n1 Түбәнге Ташбүкән ауыл, административ үҙәк ↘166\n2 Ҡурғашлы ауыл\n3 Үрге Ташбүкән ауыл ↘55\n↑ Ҡурғашлы > Данные не обнаружены. Возможно, страница переименовывалась. Проверьте справочник\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Ташбүкән_ауыл_Советы_(Ғафури_районы)&oldid=834542 ҡабул ителгән


Һынлы сәнғәт йырсыһы » "Урал" гәзите\nБелорет картиналар галереяһында рәссам Резеда ТАҺИРОВА- ҠОЛСОБАЕВАның шәхси күргәҙмәһе асылды.\nМатур тәбиғәтле Манышты ауылында тыуып үҫкән ҡыҙ, бала саҡтан маҡсатлы, сәмле, нәзәкәтле һәм хисле була. Күңелендәге хис- тойғоларҙы, үҙен уратып алған хозурлыҡты һүрәттә мәңгеләштереү теләге IX класс уҡыусыһын Ѳфѳ сәнғәт училищеһына алып килә. Бына шунда башлана ла инде уның үҫеш юлы. Бѳгѳн Резеда Шакир ҡыҙы - Башҡортостан һәм Рәсәй Рәссамдар союзы ағзаһы, ике шәхси күргәҙмәһен ойоштороп, сәнғәт донъяһында үҙен танытып ѳлгѳргән шәхес. Ижад итеү араһында ғаилә ҡороу, Айрат исемле батырға һөйөклө ҡатын булыу, Зөһрә исемле ҡыҙға ғәзиз әсәй булыу ҙа бар. Әйткәндәй, Резеданың бөтә булмышынан ниндәйҙер илаһилыҡ, серлелек, фәлсәфәүилек бөркөлә. Ә инде уның ябайлығы, күңел байлығы картиналарына күскән.\nКартиналар галереяһының хужабикәһе Нина Горбатова күргәҙмәне асыу тантанаһында йәш рәссамдың, тәбиғәт йырсыһы булараҡ, оҫталығын телгә алды һәм был өлкәлә данлы рәссам-яҡташтарыбыҙҙың традицияларын уңышлы дауам итеренә, тыуған төйәгенең патриоты булып ҡалырына ышаныс белдерҙе. Шулай уҡ үҙ фекерен, теләк, тәҡдимдәрен республикабыҙҙа танылыу яулаған рәссамдарыбыҙ Юрий Байбордин, Сергей Клочков, Рәшит Хәблетдинов, Белорет художество мәктәбе директоры Татьяна Лазарева, яҡташыбыҙ, йәш рәссам Лилиә Мостафина һәм башҡалар еткерҙе. Рима Ғимадислам ҡыҙы менән Шакир Ғѳбәйтулла улы Таһировтар ҡыҙҙары өсөн ғорурлыҡ тойғоһон кисерһә, ҡырҙа йәшәгән апайы, һәүәҫкәр рәссам Гөлирә Вәлимөхәмәтова тыуған ауылына, бала сағына алып ҡайтҡаны өсөн Резедаға рәхмәт белдерҙе. Ә ул, үҙ сиратында, ижадына битараф ҡалмағандарҙың, күргәҙмәһен ойоштороуҙа ярҙам иткәндәрҙең барыһына ла рәхмәттәрен юлланы.\nНина Клочкова менән Ольга Лабкова башҡарыуында романстар күргәҙмәне тағы ла йәнләндереп, йәмләндереп ебәрҙе. Эйе, ауыл күренештәре, тәбиғәте, әбей-бабайҙары ла, бала-сағаһы ла һәммәбеҙҙең күңеленә яҡын һәм ҡәҙерле. Яҡты һәм йылы тойғолар кисергегеҙ, ыңғай тәьҫораттар алғығыҙ килә икән - күргәҙмәгә рәхим итегеҙ!


Башҡорт драма театры Төркиәлә халыҡ-ара фестивалдә ҡатнашасаҡ // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nБашҡорт драма театры Төркиәлә халыҡ-ара фестивалдә ҡатнашасаҡ\n13:08, 15 апреля 2011 Сәйәсәт\nМәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрының труппаһы Төркиәгә «Мең һулыш һәм бер тауыш» халыҡ-ара фестиваленә юлланды. Ул 14 -25 апрелдә Конья ҡалаһында дүртенсе тапҡыр үтәсәк.\n«Башинформ» агентлығына театрҙың әҙәби мөхәррире Гөлнара Кәримованың хәбәр итеүенсә, Башҡорт драма театры был халыҡ-ара төрки телле фестивалгә икенсе тапҡыр саҡырыла. Тәүге тапҡыр башҡорт артистары фестивалгә «Шәүрәкәй» милли музыкаль комедияһы менән килгәйне.\nБыл юлы Төркиә тамашасыһына Нәжиб Асанбаевтың «Әхмәтзәки Вәлиди Туған» трилогияһы буйынса әҙерләнгән ошо уҡ исемдәге тарихи драмаһы тәҡдим ителәсәк (режиссеры Айрат Әбүшахманов).\nСпектакль ысынбарлыҡтағы тарихи ваҡиғаларға нигеҙләнгән һәм Зәки Вәлидиҙең хәтирәләре формаһында бирелә. Бында тамашасылар алдында бөйөк ғалим тормошоноң иң мөһим осорҙары кәүҙәләндерелә, һәм был ваҡиғаларҙың күбеһе Төркиәлә булып үткән.\n«Әхмәтзәки Вәлиди Туған» драмаһы республиканан ситтә бер нисә тапҡыр күрһәтелде һәм, әйтергә кәрәк, был премьералар ярайһы уңышлы үтте. Беренсе тапҡыр ул Истанбулда Төркиәлә Башҡортостан фәндәре һәм мәҙәниәте көндәре сиктәрендә тамашасылар иғтибарына сығарылды. Ул ваҡытта Башҡортостандың халыҡ артисы Хөрмәтулла Үтәшев Ататөрк роле өсөн Исмәт Кюнтай исемендәге премияға лайыҡ булды.\nКүптән түгел Башҡорт драма театрының Ҡазандағы гастролдәре лә тап ошо спектакль менән асылғайны.


Бай келәте, йәмле баҡсаһы — Етеш йәшәй тырыш Туймазы » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Иҡтисад » Бай келәте, йәмле баҡсаһы — Етеш йәшәй тырыш Туймазы\nБай келәте, йәмле баҡсаһы — Етеш йәшәй тырыш Туймазы 06.02.2018 // Иҡтисад / Анонстар\nТуймазы районына эш сәфәре барышында республика Башлығы Рөстәм Хәмитов инфраструктура, етештереү, социаль, спорт объекттарында булды, инвестиция проекттарын тормошҡа ашырыу мөмкинлеген тикшерҙе.\nҠандрала Рөстәм Хәмитов район ауылдарын йылылыҡ менән тәьмин итеү системаһын яңыртыу проекты нигеҙендә төҙөлгән өр-яңы ҡаҙанлыҡты ҡарап сыҡты. Инженерлыҡ объекттарының күпселеге уҙған быуаттың 50 — 60-сы йылдарында төҙөлгән, әле ныҡ иҫкергән. Яңы ҡаҙанлыҡ, Ҡандранан тыш, Серафимовка ауылында сафҡа индерелгән, әле Туймазыла ла ошондай ике объект төҙөлә, инженерлыҡ селтәрҙәренең бер өлөшөн алмаштырыу күҙаллана.\nҠандра ауылында республика етәксеһе быйыл сафҡа индереләсәк заманса физкультура-һауыҡтырыу комплексы төҙөлөшө менән дә танышты. Майҙаны дүрт мең квадрат метрҙан ашыу булған объекттың хаҡы — 138 миллион һум. Ул 2016 йылда һалына башлаған. Комплекста ике бассейн, спорт, тренажер, аэробика залдары урынлашасаҡ.\nОшонда уҡ Рөстәм Хәмитов “Юбилей” мәҙәниәт һәм спорт һарайында булды. Объект төҙөкләндереүгә мохтаж. Майҙаны 5 716 квадрат метрлыҡ ике ҡатлы бина 1989 йылда һалынған. 2015 йылда уның ҡыйығы капиталь ремонтланған, былтыр иһә ишектәр төҙөкләндерелгән. Төбәк Башлығы ауылдағы башҡа социаль объекттар, шул иҫәптән дөйөм белем биреү һәм музыка мәктәптәре, район дауаханаһының филиалы менән ҡыҙыҡһынды, урындағы етәкселек менән уларҙы төҙөкләндереү һәм реконструкциялау мәсьәләләрен тикшерҙе.\nЕгетәк ауылында Рөстәм Зәки улы колбаса ризыҡтары етештергән “Егетәк” ит комбинатының эше менән танышты. Ул етештереү биналарын ҡарап сыҡты, ит эшкәртеү мөмкинлеге, ризыҡҡа ихтыяж, предприятиеның үҫеш перспективаһы менән ҡыҙыҡһынды. Комбинат директоры Олег Удников киләсәктә һыйыр һәм йылҡы итен, уларҙан етештергән ризыҡтарҙы һатыу ниәте хаҡында әйтте.\nТуймазыла төбәк Башлығы “Корона” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең ортопедия матрастары фабрикаһының етештереү майҙансығында булды. Предприятие 2005 йылда ойошторолған. Бөгөн ул — матрастар етештереү өсөн заманса ҡорамалдар менән йыһазландырылған ҙур сәнәғәт комплексы.\n— Һеҙ — тәжрибәле етештереүселәр, әммә күләм әлегә ҙур түгел. Юғарыраҡ кимәлгә сығырға кәрәк. Кәрәкһә, ярҙам итербеҙ, — тине республика етәксеһе, төбәк лизинг компанияһы мөмкинлеген әүҙемерәк файҙаланырға тәҡдим итеп.\nСәфәр барышында Рөстәм Хәмитов “ТуймазыФрут” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтендә булды. Ул емеш-еләк, йәшелсә эшкәртеү, төрөү һәм һаҡлау менән шөғөлләнә. Башҡортостан етәксеһе йәшелсә һаҡлағысты, эшкәртеү, йыуыу һәм төргәктәргә тултырыу цехын, әҙер продукция келәтен ҡарап сыҡты, предприятиелағы ассортимент менән танышты. Ул шулай уҡ урындағы етәкселек менән артабанғы эш планын тикшерҙе. “ТуймазыФрут” йәмғиәте директоры Әбүзәр Мөхәмәҙиев әйтеүенсә, киләсәктә продукция менән тәьмин итеү географияһын киңәйтеү, уны күрше төбәктәргә лә сығарыу күҙаллана.\nРеспублика етәксеһе “Туймазы-Арена” универсаль спорт комплексының сираттағы төҙөлөшөн ҡараны. Әле бында сафҡа индереү-көйләү эштәре тамамланып килә. “Туймазы-Арена”ға көн һайын 700-ҙән ашыу кеше килә. Бында ике дөйөм белем биреү мәктәбе уҡыусылары өсөн физкультура дәрестәре үткәрелә. Боҙ һарайы нигеҙендә эшләгән спорт мәктәбендә 787 бала шөғөлләнә. Былтыр комплексҡа танылған совет хоккейсыһы һәм тренеры, спорт комментаторы, “Салауат Юлаев” хоккей клубы мәктәбе тәрбиәләнеүсеһе Сергей Ғимаев исеме бирелгән. Рөстәм Хәмитов бында шөғөлләнгән йәш спортсылар менән аралашты, уларға уҡыуҙа һәм спортта яңынан-яңы ҡаҙаныштар теләне, шулай уҡ урындағы үҫмерҙәр командаларының хоккей уйынын ҡараны.\nТуймазылағы 5-се урта мәктәптә республика Башлығы уҡыу бинаһын реконструкциялау мәсьәләһе буйынса фекер алышты. 1952 йылда һалынған бина әле авария хәлендә. Быйыл ғинуарҙан V—ХI класс уҡыусыларының дәрестәре Туймазы индустриаль колледжының ҡуртымға алынған корпустарының береһендә уҙғарыла. Башланғыс кластар иһә әлегә иҫке мәктәп бинаһында уҡый. Яҡынса күҙаллауҙар буйынса, бинаны реконструкциялау хаҡы 200 миллион һум самаһы тәшкил итәсәк. Рөстәм Хәмитов район хакимиәтенә, демографик хәлде иҫәпкә алып, мәктәптәр төҙөүгә, ғәмәлдәгеләрен реконструкциялауға ихтыяж сағылдырылған мәғлүмәт әҙерләргә ҡушты.


Альпинизм буйынса республика чемпиондары билдәле булды // Спорт | новости башинформ.рф\nАльпинизм буйынса республика чемпиондары билдәле булды\n8:50, 24 октября 2017 Спорт\nАльпинизм буйынса республика чемпиондары билдәле булды Фото: БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы\nӨФӨ, 2017 йыл, 24 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.\nИшембай районында Йөрәктауҙа альпинизм буйынса Башҡортостан Республикаһы чемпионаты үтте.\nЯрыштарҙы ойоштороусылар – Башҡортостан Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы – хәбәр итеүенсә, сарала Салауат, Ишембай һәм Өфө спортсылары ҡатнашты.\nТау туристары, ҡаяға менеүселәр, мәмерйә белгестәре, таусылар төрлө ауырлыҡ кимәлендәге ете трассаны үтте. Бөтә командалар ҙа бер ниндәй хәүеф-хәтәрһеҙ профессиональ рәүештә сығыш яһаны. Өфөнән Лия Хәкимова, Кристина Никонова һәм Динислам Шәрәфетдинов, Ишембайҙан Айрат Мусин альпинизм буйынса Башҡортостан чемпиондары булды.


Донъя яңылыҡтары - 14.02.2018 - Bash.News\nДонъя яңылыҡтары - 14.02.2018 https://bash.news/news/1690_donya_yaylytary__14022018\nРәсәйҙең Артика уртрауҙарында көстәрен нығытыу буйынса етди планы бар. Был турала Төньяҡ флот командующийы, адмирал Николай Евменов белдерҙе. 2018 йылға Яңы ер архипелагына комплекслы экспедиция ойоштороу күҙаллана. Төп бурыс Рәсәйҙең именлеген тәьмин итеү маҡсатында был тирәләге утрауҙарҙы үҙләштереү.\nСәғүд Ғәрәбстаны 10 йыл эсендә газ сығарыуҙы ике тапҡырға арттырырға иҫәп тота. Был турала илдең энергетика министры Хәлит әл Фәлих белдерҙе. Әле ғәрәптәр йылына 110 миллиард метр куб зәңгәр яғыулыҡ тотона. Энергетика өлкәһендә Рәсәй менән дә хеҙмәттәшлек юлдары билдәләнгән. Сәғүд Ғәрәбстанының газ ятҡылыҡтары 84 триллион кубометр самаһы.\nҠушма Штаттарҙың Мэриленд штаты милли именлек агетлығы штаб-фатиры янында ғәҙәттән тыш хәл. Билдәһеҙ әҙәм хеҙмәткәрҙәргә ут асҡан. Һөҙөмтәлә өс кеше яраланған тип хәбәр итә Рейтер агентлығы. Ҡорал ҡулланыусыны зарарһыҙландырыу буйынса махсус операция барышында полицияға транспорт хәрәкәтен туҡтатып торорға тура килгән. Быға бәйле ҡалала ҙур тығындар хасил булған.\nБританияның төп һауа ҡапҡаһы-Хитроу аэропортында осош һыҙаты янында ике автомобиль бәрелеште. Уларға идара итеүсе хеҙмәткәрҙәрҙең йәрәхәтләнеүе тураһында хәбәр ителә. 5 терминал эргәһендә теркәлгән ҡаза һөҙөмтәһендә аэропорт эшмәкәрлегендә лә ҡыйынлыҡтар күҙәтелде. 20-ләп самолеттың осошо тотҡарланды, сират барлыҡҡа килде.


Мәсхәрәгә ҡалдым бит...\n5 Май 2020, 18:35\nКәләш ҡайтҡансы өлгөрөргә кәрәк! Үлтерә бит хәҙер!\nУянып китһәм, тышта яҡтыра башлаған. Йөрәк жыу итеп ҡалды. Сәғәткә ҡарайым — ете тулып бара. Кәләшем туғыҙҙа ҡайтып етергә тейеш. Ә мин кешеләрҙә йоҡлап ятам. Ҡайҙамы? Өфөнөң Черниковка биҫтәһендәге ҡыҙҙар ятағында!\nҠайҙан килеп сыҡтым бында? Нимә етмәне? Өйләнешеүебеҙгә бер ай ҙа түгел, ә мин әллә ҡайҙа күңел асып йөрөп ятам. Кемдер тыуған көнөнә саҡырҙы шикелле. Кем икәнлеген аныҡ ҡына иҫемә лә төшөрә алмайым. Кәләш алдында ояты ни тора! Мәсхәрәгә ҡалдым бит!\nДөбөр-шатыр кейендем дә тиҙ генә туҡталышҡа һыпырттым. Кәләш ҡайтҡансы өлгөрөргә кәрәк! Үлтерә бит хәҙер! Унан да бигерәк ғәрлеге ни тора. Йәп-йәш кәләшең бар өҫтөнә ҡыҙҙарға ҡунаҡҡа китеп бар инде...\nТуҡталышҡа етәрәк аяғыма ҡараһам, береһенә – ботинка, икенсеһенә итек кейгәнмен. Ай Алла! Ни эшләргә? Йүгерҙем кире дөйөм ятаҡҡа. Барҙым. Йән асыуына ишектәрен дөбөрҙәтәм. Асыусы юҡ. Сәғәт һигеҙ тулып бара. Йәнә ишекте туҡмайым.\n– Ҡыҙҙар, асығыҙ! Аяҡ кейеме буталған. Асығыҙ, тим, зинһар! Асығыҙ!\nӘммә ишекте асыусы булманы. Аптырағас, күршеләренә барып, уларҙыҡын да дөбөрҙәтәм. Бер һылыу килеп ишекте асты.\n– Теге бүлмәләге ҡыҙҙарҙы күрмәнегеҙме? – тим өндәрҙе йота-йота.\n– Ауылға ҡайтҡандарҙыр! – Был һүҙҙе ишетеүгә, йөрәгем өҙөлөп төшкәндәй булды.\n– Ауылға тиһегеҙме? Асҡыстарын ҡалдырманылармы?\nИнде ни эшләргә? Бүтән аяҡ кейеме генә алыр инем дә, аҡсаһы ҡайҙа! Шулай ҙа ҡабат туҡталышҡа йүгерҙем. Бәлки, ҡайтып өлгөрөрмөн дә аяҡ кейемен йәшереп ҡуйырмын. Их, нимә генә тип был ҡыҙҙар ятағына килдем! Шулайтып йөрөмәһәм, бындай мәсхәрәгә лә ҡалмаҫ инем. Хәҙер кәләштең йөҙөнә нисек күренәйем? Ғәрлеге ни тора!\n…Уянып киткәндә, йомшаҡ диванда ята инем. Хатта бер килке күҙемде асырға ла ҡурҡтым. Төш кенә булһа ярар ине, тип теләйем эстән. Эргәмдә кәләшем мышнай-мышнай йоҡлай...\nЯрай, төш кенә булған икән. Шулай ҙа шаҡтай ваҡыт тыныслана алманым, йөрәгем урынынан сығырҙай булып дөпөлдәй. Ә ҡыуанысымды әйтеп тә аңлата алмайым. Был тиклем дә ҡурҡыныс төш күргәнем юҡ ине әле...


Кесе Азия — Башҡорт Википедияһы\nАзияның көнбайышындағы ярымутрау\nКесе Азия (грек. Μικρά Ασία) йәки Анатолия (грек. ἀνατολή; төр. Anadolu) — Азияның көнбайышындағы ярымутрау, хәҙерге Төркиә территорияһының урта өлөшө. Көнбайыштан көнсығышҡа ҡарай оҙонлоғо —1000 километрҙан ашыу, киңлеге — 400-ҙән 600 километрғаса. Территорияһы — яҡынса 506 мең квадрат километр.\n39°00′00″ с. ш. 32°00′00″ в. д.HGЯO\nУрта диңгеҙ, Ҡара диңгеҙ\nУрта диңгеҙ/Ҡара диңгеҙ\n«Анатолия» атамаһы грекса ҡояш сығышы, көнсығыш тигәнде аңлата. Төркиәнең Азиялағы биләмәләрен йыш ҡына Анатолия тип йөрөтәләр (Төркиәнең Румелия тип йөрөтөлгән Европа өлөшөнән айырмалы).\n1 Географик тасуирламаһы\n2 Климаты һәм йылғалары\nЯрымутрауҙың ярҙары Ҡара, Мәрмәр, Эгей һәм Урта диңгеҙҙәр, Азияны Европанан айырып торған Босфор һәм Дарданелла боғаҙҙары менән йыуыла. Ярымутрау Азияның башҡа өлөштәренә ҡарағанда көнбайышҡа ныҡ сығып тора. Физик-географик зона булараҡ Кесе Азияның көнсығыш сиге Искәндәрүн боғаҙынан көньяҡтараҡ Урта диңгеҙ яр буйынан башланып, 40-сы меридиан менән Ван күле араһынан үтә, төньяҡта сик яҡынса Чорох йылғаһының түбәнге ағымы менән тап килә. Кесе Азия яр буйында утрауҙар (Кипр, Родос һәм башҡалар) бар.\nЯрымутрауҙа таулы рельеф өҫтөлөк итә. Күп өлөшөн — ярым сүлле Кесе Азия ҡалҡыулығы, көнсығышта Әрмән ҡалҡыулығы биләй. Кесе Азия ҡалҡыулығының эске яғындағы Анатолия яҫы таулығын төньяҡтан Понти тауҙары, көньяҡтан Тавр һырты ҡаймалай. Яр буйлатып Урта диңгеҙ тирәһенә хас үҫемлектәр үҫкән уйһыулыҡтар һуҙылған.\nКайнозой осорона хас бөрмәле тау ҡоролмалары Балҡан ярымутрауындағы тау ҡоролмаларын дауам итә. Хәҙерге рельефтың формалашыуы неогенда һәм өсөнсөл осорҙоң беренсе яртыһында бара. Ул саҡта өлкә Европаның күрше территориялары һәм хәҙерге Урта диңгеҙ буйының күрше өлкәләре менән бергә күтәрелә, шунан ҡабат төшә һәм ваҡлана. Ошо ваҡытта Кесе Азия Балҡан ярымутрауынан айырыла, Мәрмәр һәм Эгей диңгеҙҙәре, Дарданелла һәм Босфор боғаҙҙары барлыҡҡа килә, яр һыҙаты бүлгеләнә. Һыныҡтар барлыҡҡа килеү вулканлашыу процестары менән бәйле була (айырыуса Кесе Азия таулығының көнсығышында). Өлкәнең көнбайышына көслө сейсмиклыҡ хас.\nПонти тауҙары бөтә ерҙә лә тиерлек Ҡара диңгеҙ ярында текә булып өҙөлә, һирәк кенә яр буйы уйһыулыҡтары менән һөҙәклектәр осрай. Ҡороға әллә ни тәрән үтеп инмәгән һай ҡултыҡтар тау һырттары менән ҡаймалана. Төньяҡ яр буйының иң ҙур ҡултыҡтары — Синоп һәм Самсун ҡултыҡтары.\nТавр һырты ла үтә ярғысланмаған яр хасил итә, ләкин бер нисә урында, Мәрсин һәм Искәндәүн ҡултыҡтарын ҡаймалап алған киң уйһыулыҡтарға урын биреп, ярҙан төпкәрәк китә.\nКлиматы һәм йылғаларыҮҙгәртергә\nКлимат шарттары ҡуйы йылғалар селтәре яһалыуға булышлыҡ итмәй. Йылғалар күп түгел һәм аҙ һыулы, режимдары тигеҙ түгел. Ныҡлы антициклон урынлашҡан йәй көндәрендә күп йылғалар ҡорой. Ҡара һәм Урта диңгеҙгә ҡойған йылғалар, шулай уҡ Тигр һәм Евфрат бассейны йылғалары өлкәнең көнсығыш һырттарынан ағып төшә. Иң оҙон йылға — Ҡыҙыл-Ирмәк — 950 километр оҙонлоғонда, ул, һаҙамыҡ дельта хасил итеп, Ҡара диңгеҙгә ҡоя. Суднолар йөрөү өсөн ҡулай булмаһа ла, йылғалар һуғарыу һәм һыу тәьминәте йәһәтенән ҙур әһәмиәткә эйә. Ҡайһы берҙәренә плотиналар һәм һыу һаҡлағыстар ҡоролған.\nКүл соҡорҙары тектоник һәм карст сығышлы булып тора. Күбеһенең һыуы бер яҡҡа ла ағып сыҡмай һәм ныҡ татырлы. Уларҙың иң ҙурыһы булған Тоҙ күле Анатолия яҫы таулығының урта өлөшөндә ята һәм һаҙамыҡ уйһыулыҡ менән уратылған.\nӨҫкө ҡатламы эзбизташтан торған урындар күпселек булып тора һәм уларҙа ер өҫтөнә яҡын һыуҙар юҡ, халыҡ һыуһыҙлыҡтан интегә. Көньяҡтағы ярымутрауҙар һәм Анатолия яҫы таулығы бөтөнләй тиерлек һыуһыҙ.\nУрман майҙандары ҙур түгел. Бер яҡтан, был тәбиғәттең үҙенсәлеге булһа, икенсе яҡтан, урмандарҙы ҡырыу һөҙөмтәһе.\nКөнсығышта Кесе Азия таулығы аныҡ сиктәрһеҙ генә Әрмән таулығына, көнбайышта Кесе Азия ярымутрауының көнбайышындағы тау һырттарына күсә. Был һырттар Эгей диңгеҙенә сыға. Улар диңгеҙ ярына перпендикуляр яҡынлаша, шунлыҡтан яр һыҙаты ныҡ ярғысланған. Бында тәрән һәм уңайлы бухталар бар. Азия Төркиәһенең иң мөһим порты — Измир (Смирна) ошонда урынлашҡан.\nТөркиә — башлыса таулы ил. Ошо сәбәпле илдең климаты күп урында тауҙарға хас һәм континенталь климат һыҙаттарына эйә. Төркиәнең эске континенталь райондарында йәй эҫе һәм ҡоро, ҡыш ҡарлы һәм һалҡын. Эгей һәм Урта диңгеҙҙә йомшағыраҡ ҡышлы урта диңгеҙ климаты хакимлыҡ итә, тотороҡло ҡар япмаһы ятмай. Ҡара диңгеҙҙә — йылы йәйле һәм һалҡынса ҡышлы уртаса диңгеҙ климаты. Ҡыш (ғинуарҙа) уртаса температура — яҡынса +5 °C, йәй (июлдә) — яҡынса +23 °C. Яуым-төшөм күләме йылына 1000—2500 мм тәшкил итә. Йәй уртаса тәүлек температураһы — Цельсий буйынса плюс 30 градус, эҫелек һирәк кенә 40 градустан артып киткеләй. Төркиәнең көньяҡ-көнсығышында климатҡа тропик сүллек һыҙаттары хас, Ҡара диңгеҙ буйындағы юғары дымлылыҡтан айырмалы һауа ярайһы уҡ ҡоро.\nКесе Азияның классик антиклыҡ осорондағы тарихи өлкәләре\nКесе Азия беҙҙең эраға тиклем 550 йылда, фарсыларҙың баҫып алыуы алдынан\nБоронғо осорҙарҙа (яҡынса беҙҙең эраға тиклем V—IV быуаттар) Кесе Азияны гректар Анатолия (бор. грек. wikt:ανατολή Anatolē, һүҙмә-һүҙ — ҡояш сығышы, көнсығыш) тип йөрөткән. «Кесе Азия» терминын тәүләп христиан тарихсыһы Павел Орозий «Мәжүсиҙәргә ҡаршы тарих 7 китапта» тигән хеҙмәтендә апостол Павел тарафынан уҡ христианлыҡҡа йәлеп ителгән был төбәкте (Кесе Азия сиркәүҙәре) ҡалған Азиянан айырыу өсөн индергән.\nКесе Азия территорияһы төрлө тарихи осорҙарҙа тулыһынса йә өлөшләтә боронғо һәм иртә Урта быуаттарҙағы төрлө дәүләттәрҙең (Хет батшалығы, Лидия батшалығы, Әһәмәниҙәр дәүләте, Бөйөк Әрмәнстан, Кесе Әрмәнстан, Киликия, Көнбайыш Әрмәнстан, Искәндәр Зөлҡәрнәй державаһы, Селевкиҙар дәүләте, Понтий батшалығы, Пергам, Боронғо Рим, Византия, Конья солтанлығы һәм башҡалар) составына инә.\nБеҙҙең эраға тиклем XVII быуат уртаһынан XIII быуат башына тиклем Кесе Азияла хеттар гегемонлыҡ итә. Ярымутрауҙың көнсығышында һәм Әрмәнстанда төрлө ҡәбиләләрҙең бер нисә берләшмәһе барлыҡҡа килә, һуңынан улар Урарту дәүләтенә берләшә. Көньяҡ-көнсығышта был ваҡытта хеттарҙың дәүләт берәмектәре була — башта Боронғо Хет, унан һуң Яңы Хет батшалығы.\nҺуңыраҡ үҙәк Анатолияны фригийҙар биләй, ә көньяҡ-көнсығышта Лидия батшалығы хасил була. Беҙҙең эраға ткилем 546 йылда Лидия батшалығының хакимы Крёз фарсы батшаһы Бөйөк Кир II-нән еңелә. Шул осорҙан башлап Кесе Азия тәүҙә фарсы, унан һуң, беҙҙең эраға тиклем IV быуатта, Искәндәр Зөлҡәрнәй империяһы барлыҡҡа килгәс, эллин мәҙәниәте йоғонтоһона эләгә.\nБеҙҙең эраға тиклем II быуатта Кесе Азияға римлылар килә, яйлап ҡына уны буйһондора һәм бер нисә провинцияға (Азия, Вифиния, Понт, Ликия, Памфилия, Киликия, Каппадокия һәм Галатия) бүлә. Әммә халыҡ романлашмай, төбәк башлыса грек һәм/йәки эллин мәҙәниәтендә ҡала. Империя сәскә атҡан ваҡытта Анатолия халҡының һаны, баһалауҙар буйынса, 12—14 миллион кешегә етә. Был осорҙа Эфес (кәм тигәндә 250 мең кешеле) төбәктең иң ҙур ҡалаһы була. Рим осороноң ахырында Анатолия христианлашҡан төбәккә әүерелә.\nРим империяһы бүленгәндән һуң Кесе Азия Көнсығыш Рим империяһы (Византия) составына инә. Гректар һәм әрмәндәр араһында даими бәрелештәр Кесе Азияның күсмә төрки халыҡтарының ҡулына күсеүенә мөмкинлек бирә.\nXI быуатта Византияның ҙур өлөшө төрөк сәлжүктәре тарафынан баҫып алына, улар Кесе Азияның уртаһында Конья солтанлығын төҙөй.\nXIV—XV быуаттарҙа ғосманлы төрөктәр Византияны юҡ итә һәм Ғосман империяһын (Беренсе донъя һуғышынан һуң — Төркиә) хасил итә.\n↑ Малая Азия // Ҙур совет энциклопедияһы.\n↑ Анатолия // Ҙур совет энциклопедияһы.\n↑ Joshua J. Mark «Asia Minor» (инг.). 19 апрель 2017 тикшерелгән.\n↑ Are Anatolian beyliks really Turkic?\nКесе Азия // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том). — СПб., 1890—1907. (рус.)(урыҫ.) (урыҫ.) (урыҫ.)\nАнатолия или Натолия // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том). — СПб., 1890—1907. (рус.)(урыҫ.)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Кесе_Азия&oldid=1027073 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 4 апрель 2021 в 13:31\nБыл бит һуңғы тапҡыр 13:31 4 апрель 2021 үҙгәртелгән.


1 сентябрҙә музейҙар Асыҡ ишектәр көнөнә саҡыра // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n1 сентябрҙә музейҙар Асыҡ ишектәр көнөнә саҡыра\n11:56, 27 августа 2010 Йәмғиәт\n1 сентябрҙә йола буйынса Рәсәйҙә яңы уҡыу йылы башланыуы айҡанлы Белем көнө билдәләнә. Өфөнөң бер нисә музейы ла был датаны үҙҙәренсә билдәләргә булды: был көндө улар Асыҡ ишектәр көнө ойоштора. Акцияға Башҡортостан Республикаһының Милли музейы, Республика Хәрби Дан музейы, БР Милли әҙәби музей, Михаил Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейы ҡушылды.\nТеләге булғандарҙың барыһына ла 1 сентябрҙә инеү бушлай.\nТеги: музейҙар, байрамдар


Хәбәрҙәр: Пан Ги Мун Таһранға килде. АҠШ һәм Израиль асыулы.\nПан Ги Мун Таһранға килде. АҠШ һәм Израиль асыулы.\nБМО-ның генераль сәркәтибе Пан Ги Мун, Берләшмәүселәр хәрәкәте саммитында ҡатнашыу өсөн, шаршамбы көн Таһранға килде. АҠШ һәм Израиль тарафынан үҙ исеменә тәнҡит һүҙҙәре ишетеп, Пан Ги Мун был ҡарарын шулай тип аңлатты: Яҡын Көнсығыш регионындағы, бигерәк тә Сүриәләге көрсөктө хәл итеүҙә Иран мөһим аралашсы ролен уйнауы мөмкин.\nБМО-ның генераль сәркәтибе Иран президенты Мәхмүт Әхмәҙинежад менән осрашты. Президент Пан Ги Мундың визиты хаҡында ишеткәс тә, хәбәрҙе ҙур ҡәнәғәтләнеү менән ҡабул иткәйне. Иран властары быны Таһранға ҡарата санкциялар режимының килеп сыҡмауы һымаҡ ҡабул итте.\n“Иран Сүриә көрсөгөн яйға һалыуҙа, Сүриә халҡының проблеманы тыныс юл менән хәл итеүгә өмөтөн тормошҡа ашырыуҙа мөһим рол уйнауы ихтимал,-”тине БМО етәксеһе.\nФорум ябылғандан һуң, Пан Ги Мун Иран властары менән ҡайһы бер мәсьәләләр , шул иҫәптән кеше хоҡуҡтары, ҡоралһыҙланыу, сәйәси үҙгәртеп ҡороуҙар хаҡында әңгәмәләшергә уйлай. Шул уҡ ваҡытта Пан Ги Мун вәкиле генераль сәркәтиптең ядро объекттарына барырға ниәтләүе хаҡындағы мәғлүмәтте кире ҡаҡты. Пан Ги Мундың һүҙҙәре буйынса, Иран властарының МАГАТЭ эксперттарын унда индерергә әҙер тороуын БМО хуплаясаҡ ҡына.\n/Движения неприсоединения- Берләшмәүселәр хәрәкәте-хәрби блоктарға ҡатнашмау принциптарына нигеҙләнгән, донъяның 120 дәүләтен берләштергән халыҡ- ара ойошма./


Владимир Максимович Матвеев - Бөйө к Ватан һуғышы ветераны. Ул әлеге ваҡыт ҡа тиклем спорт менән шөғөлләнә, әңгәмә\nҡорғанда уның ябайлығына һәм күңел күт әренкелегенә һоҡланаһың.\n84 йәшлек ветеран үҙе генә йәшәй, яҙм ыш уның балаларын төрлө ҡалаларға тарат ҡан. Улы - осоусы - Архангель өлкәһендә\nполк менән командалыҡ итә. Ҡыҙы - бала лар табибы - үҙ ғаиләһе менән Ҡазанда й әшәй. Балалары үҙ яндарына саҡырһа ла, Владимир Максимовичтың бер генә лә китә һе килмәй. Уның бында коллегалары, спор т буйынса дуҫтары, юл аша ғына "Марафон " йүгереүселәр клубы.\nӨлкән йәштәге ветеран тормош ауырлыҡт арына бирешмәй, Владимир Максимович күң еле һәр саҡ шат.\n- Миңә ауыр, әммә мин бирешмәйем! - ти ветеран.\nУл тормош ауырлыҡтары алдында ҡаушап ҡалырға күнекмәгән. Был уға бала сағына н уҡ килә. Владимир Максимович Охлебини но ауылында ҙур ғаиләлә тыуа. Атаһы - б еренсе донъя һуғышында ҡатнашҡан, колхо з рәйесен кулактар үлтерә, әсәһе ялғыҙ ҡала һәм 92 йәшкәсә ауыр тормошта йәшәй . Матвеевтың ике һеңлеһе һәм өс ағаһы б ула. Өс ағаһы ла Бөйөк Ватан һуғышы юлд арын үтә. Өлкәне - Вячеслав Ленинградты\nһаҡлай, Краковта һәләк була. Икенсе ағ аһы һуғышты Чехияла тамамлай, өсөнсөһө - Ҡытайҙа. Уларҙың икеһе лә яу яланынан\nәйләнеп ҡайта һәм һуғышта алған йәрәхә ттәренән һәләк була.\n1940 йылда Владимир Максимович Өфө аэ роклубын тамамлай. Ун һигеҙ йәшлек Влад имирҙы Молотовҡа оҙаталар, йәйге мәктәп кә. Унда ПО-2 - "кукурузник"та осорға ө йрәтәләр. Тулыһынса уҡыу курсын бөтмәҫ уҡ һуғыш башлана. Курсанттарҙы армия са фына алынған мәктәпте тамамлаусыларҙы о сорға өйрәтеү өсөн Горький өлкәһенә инс труктор вазифаһында оҙаталар. Матвеев 1 942 йылдың авгусында үҙәк фронҡа оҙатыл а. Үҙәк форнттан һуң I Украина фронтынд а була, 1945 йылдың майында авиация сос тавында Германияға тиклем осоп бара. Һу ғыш тамамланғандан һуң авиация менән ху шлашырға ашыҡмай. Матвеев бер нисә йыл хәрби элемтәлә хеҙмәт итә, ул сер пакет тарын һәм мөһим генералдарҙы ташый. Аҙа ҡ инде ул тыныс тормошто һайлай, әсәһе янына Охлебининоға әйләнеп ҡайта.\nҺуғыштан һуңғы йылдар Владимир Матвее вты иркәләмәй. Уға серегән картуф менән\nтуҡланырға, иген әҙерләү буйынса инспе ктор эшен башҡарғанда республика буйлап\nһыбай йөрөргә лә тура килә.\nВладимир Матвеевҡа аҙыҡ-түлек сәнәғәт е һөнәрен алмаштырырға тура килә, ул Өф ө нефть эшкәртеү заводына эшкә күсә, за рарлы производствола эшләй.\n- Зарарлы производствола эшләнем, ағы уландым, спорт менән шөғөлләндем, - ти Владимир Максимович.\nУл үҙ ғүмерендә спорттың ниндәй төрө менән генә шөғөлләнмәне! Спорттың бар т өрө буйынса ярыштарҙа ҡатнашты, башҡала рҙы ла үҙенең артынан эйәртте, ярышты о йоштороусы һәм судья булды. Пенсия йәше нә етһә лә, уны ял итергә ебәрмәнеләр. Уға Өфө нефть эшкәртеү заводының спорт базаһында эшләргә тәҡдим итәләр. Пенсия ға сыҡҡандан һуң 18 йыл "Батыр" спорт к лубы етәксеһе урынбаҫары булып эшләй. В ладимир Максимович папкаһында производс твола спорт эшен ойоштороу өсөн рәхмәт хаттары һәм уның спорт өлкәһендәге шәхс и ҡаҙаныштары һаҡлана.\nУл ишеү һәм саңғы буйынса СССР спорт мастеры исеменә лайыҡ. Матвеев әлеге кө ндә лә был спорт төрө менән шөғөлләнә. Ҡыш көндәрендә 70 тапҡыр ғына саңғы күн екмәләренә сыға, аҙнаға 3-4 тапҡыр тигә н һүҙ.\n- Күнекмәгә сығыу еңелдән түгел, саңғ ыны майларға, үҙеңде әҙерләргә кәрәк. А уыр. Ә мин бирешмәйем! Был минең һаулығ ым! - ти Матвеев.\nВладимир Максимович Өфө, Нефтекама һә м Дүртөйлөлә уҙған марафондарҙа ла әүҙе м ҡатнаша.\nТәбиғәт менән бергә хәрәкәт Владимир Максимович тормошона көс бирә. Йәй көнд әрендә ул ҡарағай һәм ҡайын урмандары б уйлап бәшмәккә йөрөй. "Ағас төбөнә улты рып көс йыям", - ти Матвеев. Владимир М аксимовичтың үҙ баҡсаһы ла бар, әммә ул\nурманға өҫтөнлөк бирә.\nҺуғыш ветераны 4 майҙа баш ҡаланың О рджоникидзе районында уҙған йүгереүҙә ҡ атнашты. Еңеү көнөндә лә уның пландары ҙур - ветеран Совет майҙанында уҙасаҡ йүгереүҙә ҡатнашырға ниәт тота. Уның ө сөн һәр яҙғы старт ғәҙәти. Ул рекорд ө сөн түгел, ә бары тик: "Миңә ауыр, ә ми н бирешмәйем!", - тип әйтер өсөн ҡатнаш а.\nБирешмәгеҙ, Владимир Максимович. Еңеү


Әбйәлил - Абзелил - Part 64\nМөхтәрәм йәмәғәт! Бына инде Аллаһ Тәғәләнең рәхмәте менән Рамаҙан айына ла килеп керҙек. Ошо ниғмәт өсөн Раббыбыҙға бөтмәҫ-төкөнмәҫ маҡтауҙарыбыҙ булһын — нисәмә кеше үткән Рамаҙандан сығып быйылғыһын күрә алмай китте!.. Ә беҙгә Мәрхәмәтле Раббыбыҙ тағы ла Уның ризалығына өлгәшеү өсөн яңы форсат бирҙе. Рамаҙан айы — динебеҙҙең төп бер рөкөнөн – фарыз ураҙаны үтәргә билдәләнгән ваҡыт һәм Аллаһтың ниғмәттәренең береһе. Был ай — ураҙа тотоу, тәрәуих һәм башҡа -нәфел намаҙҙар ҡылыу, хәйер-саҙаҡалар таратыу. Ҡөрьән-уҡыу айы. Бихисап хәҙистәрҙә бәйән ителгәнсә, был айҙа йәннәт ишектәре асыла, йәһәннәм ишектәре ябыла, шайтайдар сипкә ултыртыла, изге ғәмәлдәр өсөн сауаптар арта, доғалар ҡабул була, мосолмандарҙың дәрәжәләре күтәрелә, уларҙыр гөнаһтары ғәфү ителә. Раббыбыҙҙың ниғмәттәре ишәйә. Был мөбәрәк айҙа пәйғәмбәребеҙ үҙе лә ураҙа тотҡан, сәхәбәләренә лә быны бойорған. Кем был айҙы камил иман һәм өмөт менән ураҙа тотоп үткәрә, шуның гөнаһтары ғәфү ителер, тип хәбәр иткән. Шулай уҡ кем Рамаҙан айын камил иман һәм өмөт менән төнгө намаҙҙар ҡылып үткәрә, шуның алдағы гөнаһтары ғәфү ителер, тип шатландырған. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...\nТәғәм, аш-һыу эсмәк, тәндне таҙартмаҡ\nАуылдарҙа мәктәптәр ябылыу халҡыбыҙҙың киләсәгенә кәртә ҡуя, тибеҙ. Белем усаҡтары ябылыу менән бергә шул төбәктең бер нисә быуат тарихын һаҡлаған музейҙарҙың бөтөрөлөүе бигерәк тә аяныслы. Бер аҡыл эйәһе: “Китаптары сүплеккә ырғытылған илдең киләсәге юҡ”, — тигән. Ата – бабаларыбыҙ аманатына еңел – елпе ҡарамаһаҡ ине лә бит... Баш ҡалабыҙ эргәһендәге бер районда ла мәктәп менән бергә музей ябылған. Иҫке төрки телендә яҙылған китаптар ҙа “өйһөҙ”, “хужаһыҙ” ҡалған. Шул китаптарҙың береһе остраҡлы ғына ҡулыма килеп эләкте. Ҡатырға тышлы. 1907 йылда Ҡазанда ағалы-ҡустылы Кәримовтар типографияһында баҫылған. “Тәғәм, аш-һыу эсмәк, тәндне таҙартмаҡ” тип яҙылған. Тәржемә итә башлағас та бик ҡыҙыҡлы тойолдо. Әлбиттә, сәләмәт туҡланыу тураһында хәҙер күп яҙалар, интернет селтәрҙәрендә ниндәй генә мәғлүмәт юҡ. Әммә үткән быуатта ата – бабаларыбыҙ был хаҡта нимә тип яҙып ҡалдырғанды белеү зыян итмәҫ, бәлки файҙаһы тейер. Әммә баҫманың үткән быуат ҡомартҡыһы булыуын да иҫтән сығармаҫҡа кәрәк. Шуға күрә, китапта яҙылған кәңәштәрҙең бөтәһен дә мотлаҡ тоторға кәрәк тип әйтеп булмай.\nӘҙәмдең хәстәлеге күберәк эсендә була, йәғни эсе ауырта. Эс ауыртыуы күп ваҡыт әҙәмдең вафатына сәбәп була. Эсебеҙ ауыртыуҙың башлыса сәбәбе шулдыр: йә ваҡытһыҙ ашайбыҙ, йә эсебеҙҙә бешмәй торған ашамлыҡтар ашайбыҙ. Ашай торған аштарыбыҙҙа нимәләр бар, шуларҙы белергә кәрәк. Әммә ләкин иң элек беҙ ашарға ник мохтаж, ник ашайбыҙ икәнде белергә кәрәк. Шуны белһәк, ниндәй ашты ашарға кәрәк, ҡайһыһынан һаҡланырға кәрәк икәнде белеү бик еңел булыр. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...\nБашҡорт халҡының үткән быуындарҙан, әбей-бабайҙарыбыҙ һәм атай-инәйҙәребеҙҙән ҡала килгән, көндәлек тормошыбыҙҙағы төрлө осраҡтарға бәйле; исем ҡушыу, никах хөтбәһе, зиназа намаҙы һәм дә башҡа Ислам динебеҙҙәге йолаларҙың төрлөсә үтәлеше тураһында әйтәһе һүҙебеҙ. Ҙур Башҡортостаныбыҙҙың дүрт яғындағы ырыу-ҡәбиләләренең төбәктәрендә аҙ-мәҙ булһа ла ошо йолаларҙы үҙ урынынса үҙгәртеп уҙғарылыуы, динебеҙ Исламдағы йолаларға, етди ҡарашта булған имамдарҙы һәм бүтән дин әһелдәрен дә, был күренеш борсой. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...\nМүлк (Тәбәрәк) сүрәһе\nМүлк (Тәбәрәк) сүрәһе.\nМүлк сүрәһе 30 аяттан тора. Мәккәлә ингән. «Мүлк», — батшалыҡ, тигән һүҙ. Пәйғәмбәребеҙ салаллаһү ғәләйһи үә сәлләм был сүрәне уҡымайынса йоҡларға ятмаған.\nХаҡ Сүбхәнә үә Тәғәлә ул намаҙ эсендә уҡыған Ҡөръән өсөн сауап ҡыла үә хәбәр бирер: «Тамуҡ уты һиңә харам булды», — тип. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...\n« Сюда 1 ... 62 63 64 65 66 ... 79 Туда »\nНисек ураҙа тоторға? - 7 691 views\nнамаҙ ваҡыты, апрель, май айына: - 6 089 views\nМөжәүир хәҙрәт доғаһы - 4 708 views\nДоғалар - 4 465 views\nҠөръән уҡыу тәртибе - 4 147 views\nТаҡмаҡтар - 4 003 views\nАллаһ Тәғәләнен араҡы эсеүселәргә язаһы - 3 902 views\nНамаҙ уҡыу тәртибе - 3 627 views\nУраҙаға ниәт һәм уның боҙолоу сәбәптәре - 3 197 views\nТәрәуих намаҙы - 3 144 views\nТәһәрәт алыу тәртибе - 3 126 views\nҠорбан салыу тәртибе - 3 115 views\nНамаҙ - 2 974 views\nӨйгә (нигеҙгә) мәжлестә доға ҡылыу - 2 863 views\nСират күпере - 2 643 views\nИслам и башкиры - 2 639 views\nҠәҙер кисе - 2 587 views\nВетеран Ирғәлин Мөждәбә Ғабдулхаҡ улы - 2 527 views\nМөнәжәттәр - 2 464 views\n«Йәсин» сүрәсенең фазыйләттәре - 2 459 views\nЙәсин - 2 451 views\nФатиха - 2 424 views\nкәләш алам - 2 413 views\nФәхретдинов Ризаитдин. Нәсихәттәр - 2 347 views\nПәйғәмбәребеҙ доғаларынан - 2 332 views\nТал Ҡусҡарҙа мәсет асыу тантанаһы. Мэхмэт хәҙрәт - 2 324 views\nТамуҡ - 2 295 views\nҠәберҙәге ҡаты һорау - 2 287 views\nРәжәб айы - 2 254 views\nМөнәжәттәр - 2 209 views\nҺынамыштар, ышаныуҙар - 2 191 views\nҠорбан - 2 183 views\nАуырығанда уҡыла торған доғалар - 2 121 views\nФитыр саҙаҡаһы - 2 085 views\nТигеҙ ғүмер бирһен Хоҙай - 2 055 views\nҒәшүрә көнө - 2 036 views\nДоға - 2 022 views\nУраҙа - 2 013 views\nБәраәт кисәһе намаҙы - 2 005 views\nАллаһ Тәғәлә алдында бурысыбыҙ - 2 000 views\nдеревня Таштимерово - 1 978 views\nКолхоз деревни Таштимерово - 1 975 views\nҠөръән ҡушҡанса йәшәү - 1 960 views\nРамаҙан айы - 1 946 views\nӨс хат - 1 946 views\nҠатын-ҡыҙҙарыбыҙға ҡаты яза! - 1 937 views\nҠәҙер кисәһе көнө - 1 936 views\nАзан - 1 934 views\nЙәсин сүрәһе тәфсире - 1 933 views\nҡатын-ҡыҙҙар намаҙы - 1 923 views\nҠатын-ҡыҙҙарҙын намаҙы һәм ураҙаһы - 1 922 views\nМәүлид кисәһенең өҫтөнлөктәре - 1 869 views\nЙәндең һуңғы әсенеүе - 1 851 views\nМәрхүм (үлгән) кешегә ғәмәлебеҙ - 1 847 views\nМүлк (Тәбәрәк) сүрәһе - 1 842 views\nАуыҙ асыу доғаһы - 1 836 views\nҠәберҙәге тормош - 1 833 views\nЯулыҡ хаҡында - 1 815 views\nЯҙмыш — һикәлтәле юл - 1 809 views\nБашҡорттарҙа Ислам дине йолалары - 1 808 views\nМуллағыҙ указноймы? - 1 807 views\nКешегә соҡор ҡаҙыма, үҙең төшөрһөң - 1 770 views\nТәрәуих намаҙын уҡыуҙың хасийәттәре - 1 765 views\nУраҙа һәм һаулыҡ - 1 759 views\nТәғәм, аш-һыу эсмәк, тәндне таҙартмаҡ - 1 758 views\nБәра’әт кисе - 1 758 views\nҠорбан малы - 1 737 views\nРизаитдин Фәхретдинов нәсихәттәре - 1 726 views\nЗыяратта өмә - 1 695 views\nӘйтер һүҙем бар, Башҡортома - 1 667 views\nҠөрйән викторинаһы - 1 660 views\nТәҡдир үә ризыҡ - 1 656 views\nБалалар бүреләргә ҡаршы - 1 645 views\nДоға ҡылыу тәртибе - 1 640 views\nТәһәрәт - 1 640 views\nШәүүәл айы - 1 599 views\nӘйтер һүҙем бар, Тере тамсы (Әсхәл Әхмәт-Хужа) - 1 593 views\nРәхмәт ауылы - 1 592 views\nПәйғәмбәребеҙ ауырыуҙар хаҡында - 1 585 views\nСөннәт ғәмәлдәр - 1 582 views\nӘйтер һүҙем бар, Төштәр - 1 577 views\nБәраәт кисе - 1 566 views\nҠөрйән уҡыусылар ярышы — Тупаҡ ауылы - 1 566 views\nӘбйәлил районы, Яҡтыкүл ял итеү зонаһы - 1 564 views\nӘкиәт «Ҡамыр батыр» - 1 561 views\nҒәйет көнөнең сауаплы ғәмәлдәре - 1 557 views\n«Орнамент» Әбйәлил, Ишкилде ауылы оҫталары күреп үрә - 1 556 views\nХәҙистәр - 1 546 views\n«Бисмилләһи» хикмәте - 1 537 views\nАҡъял батыр (әкиәт) - 1 537 views\nҠорбан байрамы 24 сентябрь 2015 йыл - 1 530 views\nИшкилде ауылында мәсет асыу байрамы - 1 522 views\nБалалар һәм бүреләр Бөрйәндә - 1 521 views\nгармунсы дуҫ, нәфис фильм - 1 517 views\nРамаҙан аҙағы һәм Ҡәҙер кисе - 1 505 views\nҒибрәтле һабаҡтар - 1 485 views\nСуфыйҙар хаҡында - 1 484 views\nҠөръән бағышлау - 1 482 views\nӘйтер һүҙем бар, Хафаланыу - 1 468 views\nАш-һыу мәжлестәрендә - 1 465 views\nМәйетте йыуыу һәм кәфенләү - 1 464 views\nДоғалар һәм кеше тормошо - 1 463 views\nҒәйет алдынан - 1 450 views\nШәмиғол хәлфә - 1 449 views\nТаштимер ауылы - 1 440 views\nМусульмане Абзелиловского района в Магнитогорске - 1 431 views\nМәрхүмдәр өсөн доға-истиғфар - 1 430 views\nКем ул Иблис? - 1 426 views\nАҡ ҡарсыға (Яйыҡ) - 1 423 views\nБашҡортса әкиәт «Ҡараса батыр» - 1 421 views\nАрғаяш башҡорттары тарихынан - 1 414 views\nӘбйәлилдә, Озерный ауылында яңы мәсет - 1 410 views\nнәфис фильм Етегән - 1 403 views\nБалаҡарға - 1 399 views\nБашҡорт алтыны - 1 396 views\nҺөйәнтөҙ фәжиғәһе - 1 394 views\nӘбйәлил сәсәне - 1 378 views\nТәсбих тартыу һәм намаҙ - 1 377 views\nҠәберҙән ҡубарылыу - 1 372 views\nВәғәҙ һөйләү тәртибе - 1 364 views\nРабиғүл әүүәл һәм мәүлид - 1 358 views\nБашҡорттар - 1 355 views\nЙома мөнәжәте - 1 349 views\nБелем - 1 340 views\n28 май — пограничниктәр көнө - 1 327 views\nҠатындың иренә ҡарата бурыстары - 1 325 views\nИфтар - 1 322 views\nЗәйнулла ишан һәм үәххабиттәр - 1 316 views\nҒәшүрә көнө намаҙы - 1 300 views\nЭттәргә һәм йыртҡыс хайуандарға ҡаршы доғалар - 1 294 views\nУҡы һин намаҙынды - 1 277 views\nЙәсин - 1 272 views\nМечеть деревни Таштимерово - 1 253 views\nӘбйәлил районында — грэпплинг - 1 237 views\nОткрытие мечети в деревне Абзелилово - 1 219 views\nМөхәммәд ғәләйһиссәләм юлы - 1 217 views\nЕр һәм йыр улы - 1 213 views\nТәүбә намаҙы - 1 204 views\nЯҡты донъянан бер ҙә туйманым - 1 201 views\nмосолман ҡәрҙәштәр! - 1 200 views\nӘбйәлил, Баймаҡ изгеләре - 1 198 views\nХәҙистәрҙә ахырызаман билдәләре - 1 195 views\nӘкиәт «Алтын сабаҡ» - 1 193 views\nНамаҙҙағы хаталарҙы төҙәтеү - 1 182 views\nАуырыу кешенең намаҙы - 1 178 views\nНәҙер ҡорбаны - 1 171 views\nБашҡорт - 1 170 views\nӘкиәт «Ҡаһарман батыр» - 1 170 views\nӘкиәт «Боғар хан улдары» - 1 164 views\nБәйғәмбәребеҙ васыятнәмәһе - 1 161 views\nТәһәрәттең фаҙыйләттәре - 1 154 views\nТәрбиәле бала - 1 152 views\nУҙған ғүмер - 1 145 views\nЙома намаҙы хөтбәләре - 1 141 views\nОжмаҡмы әллә тамуҡ? - 1 137 views\nҠаһым түрә - 1 136 views\nУраҙа айының фазиләттәре - 1 132 views\nПәйғәмбәребеҙ мөғжизәләренән - 1 131 views\nҒөсөл - 1 117 views\nШөкөр итеү - 1 111 views\nУраҙа ниәте - 1 109 views\nИншаъ Аллаһ (Аллаһ теләһә) - 1 107 views\nМөнәжәт - 1 104 views\nУраҙа байрам Таштимер мәсетендә 2015 йыл - 1 103 views\nСалауат (маҡтау) - 1 101 views\nТәһәжжүд намаҙы - 1 099 views\nКультурный эскеселәр - 1 099 views\nБәрәкәт теләү доғаһы - 1 097 views\nӘкиәт «Батыр һалдат» - 1 094 views\nҠорбан ғәйете вәғәзе - 1 084 views\n«Әл-Ҡадр» сүрәһе - 1 080 views\nМөжәүир хәҙрәттең мөғжизәләре - 1 080 views\nӘбйәлилдә хәҙрәттәр кәңәшмәһе - 1 076 views\n“Әғүүҙү бисмиллә” — нең фәзыләте - 1 076 views\nИманлы халыҡ – киләсәкле - 1 076 views\nӘкиәт «Арпа батыр» - 1 073 views\nМөнәжәттәр (Көйлө мөнәжәттәр) - 1 070 views\nМөхәммәтәнүәр әүлиә - 1 065 views\nӨләсәй - 1 061 views\n“Намаҙ” мөнәжәте - 1 058 views\nМосолмандарҙын осрашыуы һәм сәләмләшеүе - 1 055 views\nФирғәүен мәйете - 1 053 views\nРамаҙан айының фазиләттәре - 1 049 views\nКүҙҙәрҙе дауалау - 1 049 views\nУраҙа — Ҡөрьән айы - 1 045 views\nИстихәрә намаҙы - 1 041 views\nМәрхүмдәргә ҡылынған әжер-сауап - 1 038 views\nБашҡорт көрәшсеһе - 1 034 views\nЗәйнулла ишан шәжәрәһе - 1 023 views\nТәсбих тартыуҙың хасыяттары - 1 018 views\nӨйҙән сыҡҡанда уҡыла торған доға: - 1 015 views\nЗәкәт бирҙеңме? - 1 015 views\nӘбйәлилдәр Байыҡта - 1 009 views\n«Доға и Хәбиб» - 1 001 views\nДоға ҡылыу әҙәбе - 1 001 views\nБәраәт кисәһе - 992 views\nПәйғәмбәребеҙ әйткәндәренән - 984 views\nҠарас сәсән - 980 views\nДоға ҡылыу - 976 views\nПәйғәмбәребеҙҙең иманы - 972 views


Хәтерҙә генә тотор хикмәттәр | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > Дин > Хәтерҙәге хикмәттәр\n« Элеккеләрҙән ҡалған риүәйәттәр\nТелде тыйыу »\nХәтерҙә генә тотор хикмәттәр\nКүңелдәрегеҙҙә нимәләр йәшеренеп ятҡанын Раббығыҙ Үҙе бөтәһенән дә яҡшыраҡ белә. Әгәр ҙә һеҙ ғәҙел була белһәгеҙ, тәүбәгә килеп доға ҡылып ҡына торғандарҙы бит Ул ғәфү ҙә итә.\nБер нәмә лә, хәстәрлектәрҙең бигерәк тә ата-әсәгә ҡарата мөнәсәбәттәргә ҡағылышлы булғандары, Уның иғтибарынан ситтә ҡалмай. «Әл-Исра» («Төндәге күсереү») сүрәһе, 25-се аят\nФайҙалы ғәмәлең булһа, ул дауамлы булһын, дауамлы ғәмәлдәр бәндәгә үҙ алдына ҡуйған изге ниәттәрен бойомға ашырыу өсөн мөмкинлек бирә.\n«Ҡулдарығыҙ хәрәмгә ҡағылмаһын, ҡолаҡтарығыҙ хәрәм тураһында ишетмәһен, аяҡтарығыҙ хәрәмгә ҡағылышлы ерҙәргә баҫмаһын, ашҡаҙанығыҙға хәрәм инмәһен, телегеҙ юҡ-бар һүҙ һөйләмәһен, бөтә тәнегеҙҙе хәрәмдән һаҡлай күрегеҙ, һаҡлап ҡала алмаһағыҙ, харап булыуығыҙ бар. Әгәр ҙә күҙҙәрегеҙ, үҙегеҙ ҙә аңғармаҫтан, хәрәм нәмәләрҙе күреп ҡалһа, бында гонаһ юҡ. Әммә күргән нәмәгеҙгә ҡабат-ҡабат ҡарау — гонаһ. Хәрәмде күреү менән ҡараштарығыҙҙы ситкә йүнәлтегеҙ», — тип нәсихәт биреп кенә торған ололар.\nХәрәмдәрҙән дә хәүефлерәк нәмә Исламда ата-әсә хаҡын танымауҙан башлана.\nҮҙенең хаҡ илсеһе Мусаға, ғәләйһис-сәләм, Аллаһы Тәғәлә әйтә: — Эй, Муса! — ти. — Ата-әсәһенә баш бирмәгән кешенең телен киҫ, әгәр ҙә инде уларҙы башҡа берәр төрлө рәнйетә ҡалһалар, рәнйеткән ерен өҙөп ташла. Ата-әсәһенә күндәм булған кеше алдында Йәннәттәрҙең ике ҡапҡаһы асып ҡуйыла, ата-әсәһенә баш бирмәгән кеше алдында ла ике ҡапҡа асылып ҡуйылыр, әммә ул ҡапҡалар йәһәннәмгә генә илтер. Ата-әсәләре ғәҙел була белмәгән, ҡаты бәғерле булған хәлдә лә, уларға ҡаршы тороп, дорфалыҡ күрһәтеүгә рөхсәт юҡ.\nГонаһтар араһында иң ауыры һәм иң олоһо — ата-әсәң һиңә өндәшкән ваҡытта тиҫкәрелек менән уларға яуап биреүең. Асыуҙары ҡабарып, һиңә ҡысҡыра ҡалһалар ҙа өндәшмәй тор.\nҺинең бәхетле булыуың да, бәхетһеҙлегең дә улар ҡарамағында. Әгәр ҙә ата-әсәң олоғайып йәки ауырып китһә, тәрбиәңдән ташлама.\n«Эй, Муса! — тигән Аллаһ. — Ата-әсәләре ҡәнәғәт булған балалар менән Мин дә ҡәнәғәтмен. Ата-әсә менән яҡшы мөнәсәбәттә булыу нәфел намаҙҙары, нәфел ураҙалары, хаж һәм ғөмрә хажынан да яҡшыраҡ. Ата-әсәһенә хеҙмәт күрһәтә белгән кешенең тормошо бәрәкәтле, ғүмере оҙонораҡ буласаҡ, ата-әсәгә баш бирә белмәгәндәрҙең йәшәүе — мәғәнәһеҙ, ғүмере ҡыҫҡа булыр. Улар — Аллаһтың ләғнәтенә юлыҡҡан кешеләр».\nҠәғбәтуллаға барып, тәүәф ҡылып йөрөгәндә Хәсән Әл-Басри бер ваҡыт арҡаһына кәрзин аҫып, мосолмандар менән бергә Ҡәғбә, тирәләй тәүәф ҡылып йөрөгән бер кешене күрә: «Дуҫ кеше! Әгәр ҙә арҡаңдағы был йөктө ҡуйып торһаң, тәүәф ҡылырға ла еңелерәк булмаҫ инеме? » — ти.\n«Һинең йөк тип атағаның — ул минең атайым. Тәүәф ҡылыр өсөн мин уны Димәшектән етенсе тапҡыр алып киләм. Ул мине иманға һәм иман талаптарын үтәргә өйрәткән, Ислам тәрбиәһе биреп үҫтергән зат», — ти кеше.\n«Һин уны бына ошолай тәүәф ҡылыу өсөн Ҡиәмәт көнөнә тиклем йөрөтә алаһың, әммә шуны ла бел: ғүмереңдә тик бер генә тапҡыр атайыңдың кәйефен ҡырыр булһаң, бөтә был тырышлыҡтарың юҡҡа сығыр. Киреһенсә, ғүмерендә бер тапҡыр ғына атайыңа һөйөнөс бирер булһаң, һинең әллә күпме игелегеңә бирелер әжер-сауаптарҙы ла алмай ҡалмаҫһың», — ти Хәсән Әл-Басри.\nФәҡирҙәргә, сабыйҙарға, ололарға ҡарата мәрхәмәтле бул, тип ҡабат-ҡабат нәсихәт биреп тора дин.\nЮлыңда бер сабый күрһәң: «Был сабыйҙың бит бер гонаһы ла юҡ, ә мин гонаһтарға батып бөткәнмен. Шул сәбәпле был бала минән яҡшыраҡ», — тип уйланып ал. Олоғайған бер мөъмин- мосолманды күреп ҡалһаң да: «Был бит ғибәҙәттә минән күберәк торған, шуға уның күңеле лә минекенән яҡшыраҡ», — тип уйлап ҡуй. Мосолмандарҙан динде яҡшы белгән бер ғалимды осратһаң, күңелеңдә: «Мин наҙанмын, ул минән белемлерәк, тимәк, дәрәжәһе лә олораҡ», — тигән уй сағылып үтһен. Бер наҙанды күреп ҡалһаң да: «Был бит белмәүе сәбәпле гонаһҡа батып йөрөй, ә мин белгән көйө гонаһ эшләйем. Тимәк, ул да минән яҡшыраҡ», — тип фекереңде эшкә ек.\nБөтөнләй иманы булмаған бер әҙәмде күрһәң дә: «Был әҙәмдең дә бит иманға килгән хәлдә донъянан үтеп китеүе бар, ә мин иман менән үтерменме? Белеп булмай. Был йәһәттән ҡарағанда әле иманға килмәй йөрөгән кеше лә бит минән өҫтөнөрәк була түгелме һуң? » — тип игелек эшләп ҡалырға ашыҡ.\nИслам алып килгән хөкөмдәрҙә бәндәгә ауырлыҡ тыуҙырыу, диндән баш тартыуға сәбәп булырлыҡ бер нәмә лә юҡ. Мәрхәмәт, шәфҡәт, игелек, миһырбанлыҡ менән тулы иман, Аллаһы Тәғәлә тарафынан индерелгәндәргә, Аллаһтың Барлығына һәм Берлегенә, Ул ебәргән илселәрҙең һәр береһенә инаныу ғына бар. Мосолман ана ошо инаныуы менән көслө.\nБыл турала Ҡөрьән үҙе аңлатып бирә: Иман килтергән бәндәләрҙең һәр береһе Аллаһы Тәғәләгә, Уның фәрештәләренә, Китаптарына һәм илселәренең һәр береһенә бер һүҙһеҙ инанып һәм бер үк төрлө хөрмәт күрһәтеп, улар: «Һинең саҡырыуҙарҙы ишеттек һәм уға буйһонабыҙ! һинең, Раббым, ярлыҡауыңа өмөт бағлайбыҙ. Ҡайтыр урыныбыҙ ҙа тик Үҙ хозурыңда», — тиҙәр.\n«Бер кемгә лә Аллаһ көсө етмәҫлек вазифалар тапшырмай. Яҡшылыҡ эшләһә, бәндәнең үҙ файҙаһына, насарлыҡҡа барһа, үҙенә зыян килтерә».\n«Эй, Раббыбыҙ, — тиҙәр улар, — йә онотоп, йә яңылышлыҡ менән гонаһ эшләп ҡуйһаҡ, беҙҙе ғазаптарға һала күрмә. Беҙҙән алда килеп киткәндәргә тапшырған кеүек ауыр йөктө, көсөбөҙ етмәҫлектәрҙе беҙгә лә тапшырма, һин бит беҙҙең Хужабыҙ, мәрхәмәтеңдән ташлама, иманға килмәгәндәргә ҡаршы тора белергә ярҙам ит». «Әл-Бәҡара» («Һыйыр») сүрәһе, 284—286-сы аяттар\nЕте төрлө доға менән Раббыһына мөрәжәғәт итә мосолман, дөрөҫөрәге, доға менән мөрәжәғәт итергә Аллаһы Тәғәлә уны Үҙе өйрәтә.\nӘгәр ҙә онотоп ҡуйһаҡ йәки хаталанып, гонаһ эшләүгә барһаҡ, язаға тарта күрмә, тиҙәр. Тормошта бит кеше яңылышыуҙарҙан, хаталанып ҡуйыуҙарҙан да азат түгел. Бындай осраҡтарҙа бәндә доға ҡылып, гонаһтарын таный һәм Аллаһтың ярлыҡауына ла өмөт бағлай ала. Белеп торған көйө гонаһтар эшләп ҡуйыуҙан да бәндәне тыя.\nЭлек йәшәп үткән өммәттәргә бирелгән кеүек, ауырлыҡтарға, көсөбөҙ етмәҫлек бәләләргә дусар итмә, ти. Ете төрлө доға менән Раббыһына мөрәжәғәт итә. Был доғалар бәндәнең фани донъялағы тормошона ла, ахирәттәге тормошона ла ҡағыла.\nДини ҡанундар, бойороуҙар һәм тыйыуҙар бәндәнең тормошона ауырлыҡ килтереү өсөн бирелмәй. Әйтәйек, ауырып китһә йәки тәненә зыян килтерерлек ниндәйҙер йәрәхәт барлыҡҡа килһә, таҙарыныу өсөн уға һыу урынына ҡом йәки таҙа тупраҡ ҡулланырға рөхсәт ителә.\nҒибәҙәтте еңеллек менән генә үтәп барыу өсөн тыуҙырған мөмкинлектәр: Кешегә намаҙ уҡыу вазифаһын тапшырып, дин намаҙҙың төрлө рөҡөндәрен үтәгәндә көсө етер тиклем еңеләйтеп, уларҙы баҫҡан, ултырған, ятҡан көйө уҡырға, йә булмаһа башын һәм керпектәрен хәрәкәткә килтереп, күңеле менән генә бирелеп тә үтәргә рөхсәт итә. Аҡылы бар ваҡытта бәндәгә намаҙ Аллаһ менән элемтәлә генә торорға мөмкинлек бирә. Был элемтәнең юлдарын еңеләйтә. Был еңеллекте аяттары менән дә дәлилләп бирә: «Һеҙгә Аллаһ еңел булыуын теләй, ауырлыҡ теләмәй», — ти.\nБашҡортса дини календарь 2019 йыл.\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 03.08.2018 в 02:59, и размещена в категории Дин. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


“Беҙҙең ауыл” менән донъя ырыҫлы\nРеспубликала бына дүртенсе йыл инде урындағы башланғыстарға нигеҙләнеп, инфраструктураны үҫтереү проекттарын һайлап алыу конкурстары бара. Баҡалылар һәр программала әүҙем ҡатнашырға тырыша.\nРеспубликала бына дүртенсе йыл инде урындағы башланғыстарға нигеҙләнеп, инфраструктураны үҫтереү проекттарын һайлап алыу конкурстары бара. Баҡалылар һәр программала әүҙем ҡатнашырға тырыша. Ике йыл рәттән район “Урындағы башланғыстарға булышлыҡ итеү” программаһында финалға сыҡҡан проекттар һаны буйынса республикала алдынғылыҡты тотто.\nӘ былтыр ауыл биләмәләре буйынса 15 проекттың барыһы ла ғәмәлгә ашырылды — дөйөм финанслау күләме 11 миллион һум. Халыҡтың индергән өлөшө бер миллион һумдан ашты. Ауылда йәшәгәндәрҙе борсоған иң киҫкен мәсьәләләрҙе хәл итеүгә йүнәлтелгән “Аныҡ эштәр” һәм “Беҙҙең ауыл” программалары ла бик уңышлы тормошҡа ашырылды. Бөгөн инде улар иртәгәһен ҡайғыртып, төҙөкләндереү өсөн өр-яңы биләмәләрҙе һайлай, өйрәнә, эш төрҙәрен һәм күләмен билдәләй.\n— Былтыр “Урындағы башланғыстарға булышлыҡ итеү” программаһында бөтә 17 ауыл биләмәһе лә ҡатнашты, һыу менән тәьмин итеү системаһын, юлдарҙы ремонтлау, зыяраттарҙы кәртәләү, спорт һәм балалар майҙансыҡтарын төҙөү буйынса ҙур эштәр атҡарылды, — ти район хакимиәте башлығы урынбаҫары Юлай Зыязетдинов. — Үткән йыл “Беҙҙең ауыл” тигән пилот вариантты һынап ҡарарға булдыҡ. Урындағы хакимиәт, район бюджеты аҡсаһынан тыш, дөйөм сығымдың 20 процентын халыҡтан йыйып, ауылдарҙағы көнүҙәк мәсьәләләрҙе хәл итеү ине маҡсатыбыҙ.\n— Ә кешеләр йәнә бер проектты нисек ҡабул итте һуң? Йәмәғәт эшенә кеҫәнән аҡса сығарып биреү еңел түгелдер, ауылдарҙа өлкән йәштәгеләр ҙә етерлек...\n— Беҙҙә халыҡ берҙәмлек менән көслө. Тәүҙә бөтәһен дә йыйып кәңәшләшәбеҙ, ниндәй объектты төҙөкләндерәһе, ҡайҙа юлдарҙы рәтләйһе бар, янғын хәүефһеҙлеге саралары етерлекме һ.б.\nБыйыл 14 ауыл биләмәһе хакимиәте социаль әһәмиәтле эштәргә заявка бирҙе, шуларҙың унауы хуплау тапты. Ҡалғандарына ла көйәләнергә урын юҡ, киләһе йылда проектта йәнә ҡатнашыу мөмкинлеге бар. Шулай итеп, ошо йылда 1 миллион 701 мең һумлыҡ эште бойомға ашырырға тейешбеҙ. Халыҡтан 301 мең һум, бағыусыларҙан 207 мең һум аҡса йыйылды.\nИҫке Маты ауыл биләмәһе хакимиәте башлығы Татьяна Кудряшова “Беҙҙең ауыл” проектының бик ҡулайлы булыуын, әллә күпме документтар йыйырға кәрәкмәүен, барыһы ла халыҡтың ризалығынан ғына тороуын билдәләне.\n— “Урындағы башланғыстарға булышлыҡ итеү” программаһы ярҙамында Яңы Матының Гоголь урамында йәшәгән кешеләр яңыраҡ юллы булды. Һаҙлыҡлы урында яҙлы-көҙлө ыҙа сиккән халыҡ хәҙер тынысланды, 700 мең һумға төшкән ҡырсын юлды төҙөүгә ҡушҡуллап риза булды, Нефтекаманан бағыусы ла ярҙам итте. Сығымдың күп өлөшөн республика, муниципалитет түләй бит.\n“Беҙҙең ауыл” проектына ла өмөт ҙур. Быйыл, мәҫәлән, уның ярҙамында Ҡыҙыл Бүләктә зыяратты кәртәләнек. Иҫәп-хисап буйынса 100 мең һумлыҡ эш башҡарылды, халыҡтан 36 мең һум аҡса йыйылды. Өҫтәүенә эште ауылдаштар үҙҙәре башҡарғас, арзанға ла төшә. Халыҡ өмәләргә дәррәү сыға, ойошторорға ғына кәрәк.\nАуыл тормошон йәнләндереүҙә, көн ҡаҙағында торған социаль әһәмиәтле мәсьәләләрҙе хәл итеүҙә халыҡ йыйындарының төп урынды биләүе көн кеүек асыҡ. Проектты һайлау һәм фекер алышыуҙарҙан һуң өр-яңы эштәргә юл һалына. Баҡалыларҙың “Беҙҙең ауыл” проекты республикабыҙҙың башҡа ауыл биләмәләре өсөн тәжрибә майҙансығы була алыр ине.