Персональный сайт Мустафиной Айгуль - Автор портфолиоһы\nАвтор портфолиоһы »\nЗәйнәб Биишеваның тормош юлы һәм ижады\nЙ ө к м ә т к е һ е\n2.3.Проза һәм драма әҫәрҙәре.\n2.5.Эшенә, тормошона ҙур баһа.\nЗәйнәб Биишева - ХХ быуатта йәшәгән башҡорт ҡаты-ҡыҙҙарының иң күренеклеһе. Башҡортостандың аҫыл заттары-ның береһе. Ул, иң төпкөлдән, бөлгөнлөккә дусар ителгән ҡат-ламдан сығып, үҙ көсө, үҙ аҡылы менән иң юғары бейеклеккә күтәрелә алған оло шәхес. Баш-ҡорт әҙәбиәте, башҡорт ҡына түгел, күп телле Рәсәй халыҡта-рының әҙәбиәтендә тотош бер дәүер уның исеме менән бәй-ләнгән. Илебеҙҙең мәҙәниәтен үҫтереүгә ғәйәт ҙур өлөш индерҙе Зәйнәб Биишева. Уның яҙмышы – айырым бер шәхестең тормош баҫҡыҫтары ғына түгел, унда беҙҙең халыҡтың быуатҡа яҡын үткәне сағыла, уның әҫәрҙәрен уҡыусы үҙен шул ваҡиғаларҙың бер өлөшө итеп тоя. Был рефераттың төп маҡсаты – Зәйнәб Биишеваның тормош һәм ижад юлын өйрәнеү.\nАлға куйылған бурыстар: 1. План төҙөү; 2. Китаптар, критик мәҡәләләр, рәсемдәр һайлап алыу; 3. Аларны өйрәнеү һәм теманы асыҡлап реферат яҙыу.\n1. Юл башы\nЭйек йылғаһы буйында урынлашҡан бәләкәй, бик ыҡсым ғына Туйымбәт ауылында ярлы, ләкин дәүерендә аң-белемгә асыҡ йөҙ менән ҡараған, үҙ көсө менән белем алған һәм шул белемен күпме ҡаршылыҡтарға осраһа ла халҡына бирергә йәнен аямаған Абдулла мулла Биишев ғаиләһендә 1908 йылдың сатлама ғинуар һыуығында 5-се бала булып, ҡара сәсле, шоморт ҡара ҙур күҙле ҡыҙ бала донъяға килә. Уға Зәйнәб тип исем ҡушалар. Зәйнәбте өс апаһы: Йәмилә, Хәлимә, Хафаса ҡулдан төшөрмәй ҡурсаҡ урынына йөрөтөп ҡарайҙар. Йәшләй етем ҡалыуына ҡарамаҫтан, Зәйнәбтең атаһы белемгә ынтылышы көслө була. Йәйен байҙарға ялланып эшләй, ҡышын мәҙрәсәләге бай шәкерттәргә хеҙмәтсе булып булһа ла уҡырға тырыша һәм Ырымбурҙа заманындағы иң алдынғы булып иҫәпләнгән "Хөсәйениә” мәҙрәсәһендә уҡыу бәхетенә ирешә. Уны уңышлы тамамлай һәм үҙ тыуған ауылы Туйымбәткә әйләнеп ҡайта, унда мәҙрәсә аса, балаларҙы йәдитсә уҡыта башлай. Өй эсендә иң кәрәк ваҡ-төйәк ҡаралтынан башҡа байлыҡ булмаһа ла ул дәүерҙәге китап, гәзит тигәнең етерлек була ғаиләлә. Аталары кистәрен өйҙә үҙ балаларын уҡыта, ә бәләкәй Зәйнәбте бәләкәй әле тип дәрескә ылыҡтырмайҙар. Ә бәләкәй булһа ла зирәк ҡыҙ шаршау артында атаһы биргән һабаҡты, тыңлап ултырып, уҡырға, яҙырға өйрәнә. буш ваҡытында уны ағаһы ла уҡырға өйрәтә. Шуға ла өйҙә булған китаптарҙы Зәйнәб иртә уҡый башлай. Ләкин балалыҡ оҙаҡҡа бармай. Уға 3 йәш тә тулмаҫ элек әсәһе вафат була. Оҙаҡламай өйгә Һылыубикә исемле үгәй әсәй килә. Бәләкәй Зәйнәбте үгәй әсәһе үҙ балаһы кеүек яратырға тырышһа ла, бала уның яратыуын ҡабул итмәй. 1919 йылдың декабрендә атаһы ла вафат була. Ике апаһы инде кейәүҙә булалар. 11 йәшлек Зәйнәб, 13 йәшлек апаһы Хафаса 20 йәшлек ағаһы Ғибаҙулла ҡулында ҡалалар. Атай юҡ. Үгәй әсәй бөтә мөлкәтте тейәп китеп бара. "Өсөгөҙ өс мөйөштә ятып асҡа үлерһегеҙ әле”, тип сығып китә. 1920 йылда ағалары Миңлебикәгә өйләнә. Шунан һуң ғына ғаиләлә тыныслыҡ урынлаша. Зәйнәб күп ваҡытын уҡыу-яҙыуға, ваҡ-төйәк өй эштәрендә ярҙам итеүгә бағышлай. Иң мөһиме: белемгә ынтыла. Быға ағаһы һәм апалары битараф ҡалмай, һәр яҡлап ярҙам итәләр. Ыуары мәктәбендә апаһы ҡулында 4 синыфты тамамлағас туғандары тырыш Зәйнәбте артабан уҡытыу юлын эҙләйҙәр. Ташлы ауылында башҡорт балалары өсөн ай ярымлыҡ техникумға әҙерлек курсы асыла һәм оло апаһының ире Зәйнәбте курсҡа урынлаштыра. Шул уҡ йылдың көҙөндә Зәйнәбте ағаһы башҡорт балалары өсөн асылған Карауанһарайҙағы педтехникумға урынлаштыра. Бына ошо Карауанһарайҙан башлана ла инде Зәйнәб Биишева тормошонда боролош йылдары. Революциянан һуң әҙәбиәт өлкәһендә күтәрелеш йылдарына тура килә буласаҡ яҙыусының студент саҡтары. Уҡырға әүәҫ ҡыҙ техникумдағы әҙәби хәрәкәткә, эшкә актив ҡатнаша. 1929 йылда техникумды тамамлап үҙ теләге менән ул ваҡыттағы Темәс волосы Билал ауылына уҡытыусы булып эшкә китә. Ул ваҡытта ҡатын-ҡыҙҙар араһында махсус белемле уҡытыусы булыу бик һирәк була. З.Биишева ең һыҙғанып эшкә тотона. Заманында ауыл уҡытыусыһына уҡыусылар араһында ғына түгел бөтә ауыл менән ағартыу эштәре лә йөкләтелә торған булған. Былай ҙа үҙ эшенә яуаплы ҡарап өйрәнгән ҡыҙ балаға сит ерҙә ҡыйын булғандыр, ул ағаһынан ярҙамға Хафаса апаһын ебәреүҙе үтенә. Әлбиттә, һеңлеһенең һүҙен ағаһы кире ҡаҡмай. Шул көндән башлап Зәйнәб Биишеваның иң яҡын ярҙамсыһы, уң ҡанаты булып Хафаса апаһы йәшәй. Ул кейәүгә сығып балалары булғас та Хафаса апаһы һеңлеһенә тоғро ҡала. Улар ҡайҙа күсһәләр ҙә бергә бара. 1931 йылда Зәйнәб Биишева Өфөлә уҡытыусыларҙың белемен күтәреү курстарында уҡый, шунан ВЛКСМ өлкә комитеты һәм Башнаркомпрос тарафынан Башҡортостан китап нәшриәтенә эшкә ҡалдырыла. Тәүҙә ул башҡорт һәм татар телдәрендә сыға торған "Пионер” исемле дәреслек-журналдың яуаплы мөхәррире, аҙағыраҡ нәшриәттең дәреслектәр секторында мөхәррир була. Мәктәптәр өсөн бик кәрәкле булған был журналды сығарыу, нәшриәттә эшләү З.Биишеваны әҙәбиәт донъяһына, яҙыусылар, шағирҙар даирәһенә яҡынайта. Был уның техникум осоронда уҡ барлыҡҡа килгән ижади ынтылыштарын тағы үҫтереп, көсәйтеп ебәрә. 1934-1935 йылдарҙа Биишева Мәсетле МТС-ы политбүлегенең "Ударник” гәзите әҙәби хеҙмәткәре, артабан 1938 йылға тиклем Салауат район гәзите әҙәби хеҙмәткәре була. Һуғыш… Был ваҡытта Биишеваның инде өс улы бар. Ире Ғәзиз һуғышҡа киткәс, ул редакцияла, ә балалар - апаһы янында. Һуғыштың бөтә михнәттәрен улар икәү күтәрә. 1939-1951 йылдарҙа ул – "Ҡыҙыл Башҡортостан” республика гәзитенең әҙәби хеҙмәткәре, Башҡортостан радио комитетының әҙәби редакция мөхәррире, Башҡортостан китап нәшриәтенең балалар әҙәбиәте секторы мөдире. Уның тәүге хикәйәһе 1930 йылда "Октябрь” журналында баҫыла. "Партизан малай” тигән тәүге китабы 1942 йылда донъя күрә. Шунан бирле Рәсәй һәм донъя халыҡтарының төрлө телдәрендә йөҙгә яҡын китабы баҫылып сыға. 1951 йылдан Зәйнәб Биишева профессиональ яҙыусы булып китә.\n2. Шиғырҙар донъяһы\nЗәйнәб Биишева ижады менән танышыу иң тәүҙә шиғырҙары аша башлана тиһәк, яңылышмабыҙ, моғайын. Зәйнәб Биишева шиғырҙарында иң беренсе сиратта Тыуған илгә ихлас һөйөү, намыҫлыҡ, дуҫлыҡ, интернационализм кеүек темалар хас. Айырыуса бөгөнгө заманда. Күптән инде хрестоматик булған "Башҡорт теле” шиғырында: Диңгеҙҙәргә тиңләмәйем – тәрәнһең һин, Айға-көнгә тиңләмәйем – гүзәлһең һин, Ҡаяларға тиңләмәйем – бөйөкһөң һин, Эй, хикмәтле, мәрхәмәтле башҡорт теле, - тип яҙа әҙибә. Бында бөтәһе лә ерен, халҡын һөйгән кеше йөрәгенән урғылып сыҡҡан, һәр намыҫлы кешегә яҡын булған ябай һәм ихлас һүҙҙәр яҙылған. Патриотизм, гражданлыҡ идеялары шулай уҡ "Ғүмер юлым”, "Шишмә”, "Үтеп барам…” кеүек матур ғына шиғри өлгөләрҙә ярылып ята. З.Биишеваның шиғриәтендә шулай уҡ кеше, халыҡ, йәш быуын темаһы уңышлы ғына яҡтыртыла. Айырыуса "Халыҡ күңеле” һәм "Теләк” шиғырҙарын билдәләп үтергә була. Беренсеһендә яҙыусы яуыҙлыҡ, ғәҙелһеҙлеккә юл ҡуймаҫ үткер күҙле халыҡ образын тыуҙыра: Халыҡ күңеле – көмөш шишмә бит ул, Үлемһеҙ ул һаҡлай сафлыҡты. Кисермәй ул хатта алланы ла, Ситләп үтмәк булһа хаҡлыҡты. "Теләк” шиғыры иһә турана-тура йәш быуынға арналған. Совет осоронда ижад ителгән был поэтик әҫәр айырыуса бөгөнгө заманда бик актуаль һәм тағы ла көслөрәк яңғырай. Әйтерһең дә, ҡыйынлыҡтар, ниндәйҙер уйлап сығарылған күк көстәре алдында ҡурҡып ҡалып, үҙенең яҙмышын үҙе хәл итә алмай йонсоған, гел һыҡтап, инәнеп, ялбарып йөрөгән бөгөнгө йәш быуынға йүнәлтелгән был шиғыр. З.Биишева "ерҙе усҡа услап, кеҫәләргә йондоҙ тиреп йыйған”, "атом тигән көстә ауыҙлыҡлап, ете ҡат күк ашҡан шат” совет йәштәре миҫалында Кеше исеменең бөйөклөгөн, ғорурлығын раҫлай: Аңла, Йыһан, атом үлсәүенә Кеше һыймай. Кеше юғары. Уның рухы менән тиңләшерлек, Сер һаҡлаған атом юҡ әле. Кеше – алла! Ҡояш бит ул кеше! Кеше – бөтә ғаләм, бейеклек. Кеше үҙе айҙы, ерҙе, күкте Ижад иткән тиңһеҙ бөйөклөк. "Теләк” шиғыры рәтендә шулай уҡ "Иман” исемле үҙенсәлекле һәм бай фәлсәфәле әҫәрҙе лә әйтеп үтергә мөмкин. Был шиғри өлгөләр ысын мәғәнәһендә рухи һәм тәрбиәүи терәк һәм ярҙамсы булып тора. Зәйнәб Биишева "Йырлайым мин” тигән шиғырында үҙенең тормош һәм ижад юлында эпиграф итеп ҡуйырҙай, ошондай мәртәбәле һүҙҙәр яҙғайны: Илап тыуһам да мин, йырлап үҫтем, Йырлап йәшәйем мин бөгөн дә, Сәстәремә ҡырау сәселһә лә, Ҡырау ҡунмаҫ минең күңелгә. Уйлаһаң, ысынлап та, З.Биишева ижадын уның тормош юлынан, ул йәшәгән тарихи осор үҙенсәлектәренән айырып ҡарап та булмай.\n3. Проза һәм драма әҫәрҙәре\nӘҙибәнең проза әҫәрҙәренең күпселегенең төп һыҙаты уларҙың төрлө йәштәге кешегә, баламы ул, ир-азаматмы йәки сал сәсле аҡһаҡалмы, бөтәһе өсөн дә берҙәй яҙылыуы. Яҙыусы быны аңһыҙ бала, үҫмер, ә быны үҫеп буйға еткән шәхес, тип бүлмәй, ә һәр әҫәре менән кескәй ҙә, оло уҡыусы менән дә бер тиң һөйләшә. Уның бер ҡарашҡа үҫмерҙәр, йәштәр өсөн тип күренгән әҫәрҙәре ысынында иһә ҙур тормош юлы үткән кешеләр өсөн дә берҙәй фәһемле. Ә ололар өсөн яҙылған тип күренгән әҫәрҙәр йәштәргә лә шундпй уҡ көслө йоғонто яһай. Зәйнәб Биишеваның бөтә әҫәрҙәре яҙыусының үҙенсә бер ҡабатланмаҫ ижад, тормош фәлсәфәһе булып тора. Үҙенең әҫәрҙәре менән ул һәр ваҡыт уҡыусыһын яҡшы юлға алып сығарға, киләсәк төҙөүсене тәрбиәләргә тырыша. Мәҫәлән, "Партизан малай” хикәйәһе. Яҙыусы был әҫәренә бик ҡыҙыҡлы сюжет тапҡан. Бөйөк Ватан һуғышының беренсе көндәре. Фашистар Белоруссия ерен баҫып алған. Илебеҙҙең яҡты киләсәген кәүҙәләндергән тырыш, намыҫлы, иманлы балалар, 11-12 йәшлек дуҫтар башҡорт малайы Ирек һәм белорус малайы Павлоның тыныс тормошта ең һыҙғанып уҡырға,Тыуған иленә файҙалы кеше булып үҫәргә, хеҙмәт итергә кеүек хыялдары, пландары селпәрәмә килә. Павлоны башҡа балалар менән фашистар үлтерә, ә Ирек дуҫының хәтеренә тоғро ҡалып, партизандар отрядына ярҙам итә, фашистарҙы ҡырыуға, ерен яуыҙлыҡтан, ҡоллоҡтан азат итеүгә өлөш индерә. Ирек партизандарға үҙен Павло тип таныштыра, шулай ул дуҫының исемен мәңгеләштерә. Был әҫәр һуғыштың беренсе айҙарында – 1941 йылдың ноябрендә яҙылған. З.Биишеваның проза әҫәрҙәре араһында бөгөнгө үҫеп килгән быуын өсөн иң уңышлыһы – ул "Дуҫ булайыҡ” повесы. Был әҫәр, ғөмүмән, әҙибәнең бөтә ижадында үҙенең айырым һәм юғары урынын алып тора. Был әҫәр ысын мәғәнәһендә тәрбиәүи әҫәр. Яҙыусы тыуҙырған сағыу, бай, тере образдар галереяһы, әйтерһең дә, беҙ аралашҡан кешеләр, дуҫтарыбыҙ, туғандарыбыҙ, класташтарыбыҙ кеүек аралашабыҙ, улар менән шатланабыҙ, ҡай саҡта көйөнәбеҙ. З.Биишева мәктәптең, мәктәп уҡыусыһының психологияһын, тормошон шундай ғәжәйеп асыҡ һәм тулы итеп биргән. Уҡыусыны әҫәрҙең ваҡиғаларына ҡыҙыҡһындырып, алып инеп китеүе яҙыусы талантының тағы ла бер сағылышы ул. Зәйнәб Биишева драматургия өлкәһендә лә емешле һәм уңышлы ижад итте. Әйтәйек, Башҡорт дәүләт академия һәм башҡа театрҙарҙа уның "Тылсымлы ҡурай”, "Гөлбәҙәр”, "Нәҙер”, ”Серле йөҙөк”, "Дуҫлыҡ” пьесалары буйынса спектаклдәр ҡуйылды һәм тамашасылар тарафынан яратып ҡаралды.\nЯҙыусы нисек кенә күп яҡлы булмаһын, төрлө жанрҙарҙа эшләмәһен, уның да билдәле бер ижади этап бейеклектәре, үҙенең "аҡҡош йыры” була. Зәйнәб Биишева ижадында бындай бейеклек, әлбиттә, уның "Яҡтыға” трилогияһы. Трилогияның беренсе романы – "Кәмһетелгәндәр”, билдәле булыуынса, 1958 йылда баҫылып сыға. Унан һуң бер-бер артлы "Уяныу”, "Яҡтыға” романдары донъя күрә. Һуңынан улар руссаға ла тәржемә ителеп, Мәскәүҙә лә нәшер ителә. Киң эпик планда башҡорт халҡының социалистик революцияға килеү юлдарын һүрәтләгән был трилогия хәҙер башҡорт әҙәбиәтенең классик фондына инә. Уның әһәмиәте, әлбиттә, трилогия жанр формаһының башҡорт прозаһында тәүгеһе булыуында ғына түгел, ә традцион темаға, тарихи-революцион проблемаға яҡын килеү принциптары, уларҙың үҙенсәлектәре менән дә билдәләнә. "Яҡтыға” - трилогияның ошо исемендә Зәйнәб Биишева талантының төп есеме тапҡыр әйтеп бирелгән. Яҙыусы тормоштоң тик яҡты яҡтары тураһында ғына һөйләмәй, уның барлыҡ ҡаршылыҡтарын күрһәтә. Трилогияға айырым кешеләрҙең, ғаиләләрҙең 1917 йылғы боролошло йылдарға килеү юлдары һүрәтләнә. Башҡорт халҡының ХХ быуат баштарындағы ауыр тормошо, азатлыҡ өсөн көрәшеүҙәре илебеҙ тарихындағы иң ҡатмарлы һәм дауыллы-революцион ваҡиғаларға бәйләп күрһәтелә. Егерме йылға яҡын ваҡытты үҙ эсенә алған был осорҙо яҙыусы тик көнкүреш планында ғына түгел, ә халыҡтың социаль һәм рухи үҫеше кеүек ҡатмарлы процесс итеп дөйөмләштерә алған. "Яҡтыға!” трилогияһында сюжет үҫеше йәш бала Емеш образына ныҡ бәйләнгән. Бөтә хәл-ваҡиғалар тип әйтерлек һәм күп характерҙарҙың үҫеше – формалашыуы Емештең ҡабул итеүе, баһаһы аша бирелә, урыны-урыны менән быға уның хәтерләүҙәре, тойғо-кисерештәре килеп ҡушыла. Трилогия халыҡ тарихын, уның иң үҙенсәлекле һыҙаттарын кәүҙә-ләндереүсе характерҙар булып, беренсе сиратта, Хаммат, Байгилде һәм Закир образдары сығыш яһай. Үткән һәм киләсәк халыҡ тарихын билдәләүсе башҡа образ-персонаждар ошо төп характерҙарҙы тултырып, уларҙың башҡа милли һыҙаттарын асыҡлап киләләр. Яңы тормош шарттарында Хаммат характеры артабан йәштәр – Иштуған, Байрас, Айһылыу, Әхәт образдарында үҫтеререлә, тағы ла тулыландырыла. Үҙҙәренең донъяға ҡараштары, тормош маҡсаттары һәм хәрәкәттәре менән улар бөтәһе лә ирек, халыҡ азатлығы өсөн көрәшеүселәр булып сығыш яһай. Яңа үҫеш осоро әҫәре булараҡ, З.Биишева романдарындағы персонаждарҙы, мәҫәлән, "ыңғай” һәм "кире” образдарға ғына бүлеү ҡыйын, улар тормоштағыса ҡатмарлы, күп яҡлы һәм күп төрлө. Әйтәйек, хатта бына бер ғаиләләге бер туған егеттәр – Таибә әбейҙең өс улы – Хаммат, Хисбулла, Закир үҙҙәре үк һәр береһе өс төрлө социаль-психологик характер, өсөһө өс социаль типологияға ҡарай. Хаммат – эҙмә-эҙлекле, әҙерлекле революционер, яҙмыштың күҙенә тура ҡарап йәшәүсе ҡаһарман рухлы баһадир. Ул һабантуйҙарҙа ла, көрәш майҙанында ла ал бирмәүсе, шәхси тормошта, мөхәббәттә лә тоғролоҡло, ҡыйыу кеше. Хаммат образы тарихи-революцион әҫәрҙәрҙәге даими уңай традицион революционер образының индивидуаль сағылышы. Ә бына Хисбулла образы үҙенә башҡа бер үҙенсәлекле социаль тип. Әгәр Хаммат әсәһенә оҡшап "мыҡты кәүҙәле, көслө ихтыярлы булып үҫһә”, Хисбулла атайына оҡшап, йыуаш, йомшаҡ холоҡло. Уның йөҙөндә революцияға тиклем башҡорт халҡының билдәле бер социаль ҡатламының – дин ҡыҫҡан, ярлылыҡ баҫҡан, кәмһетелеп йәшәгән, ләкин ирек һөйәр рухы һынып бөтмәгән, ҡатмарлы һәм ҡаршылыҡлы юлдар аша азатлыҡҡа ынтылған меңдәрсә һәм миллионнарса кешеләр яҙмышы, тарихи яҙмыш сағылыш тапҡан. Хаммат кеүектәрҙән уның айырмаһы шунда: әгәр революцияны, синфи көрәште Хаммат, Байғилде, Тимербай һымаҡ көрәшселәр тыуҙырһа, уны яһаһа, Хисбулла кеүектәрҙе, киреһенсә, революция үҙе уята, әкренләп көрәшселәр сафына баҫтыра. Үҙенең оригиналлеге, социаль-тарихи үҙенсәлеге йәһәтенән Закир образы милли әҙәбиәт өсөн өр-яңы художестволы асыш. "Ҡыйыу, шаян тәбиғәтле, күпте күрергә, яңынан-яңы нәмәләрҙе белергә ашҡынып торған осҡор, ярһыу йөрәкле егет”, - тиелә уның тураһында. Ике арала бәрелә-һуғыла йөрөй торғас, Закир революцион көрәштән бөтөнләй ситтә ҡала, эшсе синыфына ла, крәҫтиән мөхитенә лә ныҡлап ылыға алмай. Уның образы аша яҙыусы революция йылдарында милләтселәр тарафынан алданған, йәки бөтөнләй хата юлға баҫҡан кеше яҙмыштарын дөйөмләштерә, тарихтың драматик биттәрен аса төшә. Трилогияның сюжет хәрәкәтендә әһәмиәтле роль тотҡан күп кенә геройҙар йә яу ҡырында, йә бандит пуляһенән, йә осраҡлы рәүештә үлеп ҡала. Осраҡлы үлемдең дә роман структураһында үҙ урыны бар. Өс бер туған Бибеш, Йәнеш, Емештәрҙең уртансыһы – Йәнештең ҡыҙылдарҙың Илсеголдо азат иткән сағында Оло Эйек ярында үлеп ҡалыуы, бер яҡтан, романдың эмоциональ тәьҫирлеген күтәрһә, икенсе яҡтан, Йәнеш – Сәрбиямал ҡорбаны ул. Яр буйындағы соҡорҙан пуля яуып торған асыҡ урынға ҡыуылып сыҡҡан Йәнеш шунан алда ғына Сәрбиямал тарафынан өйөнән дә ҡыуыла. Әле донъяла яҡлауға мохтаж булған, ярҙамсыһыҙ бала Йәнеш атаһының ҡыҙылдар яғында булғаны өсөн дә ыҙа күрә һәм, мәкер ҡорбаны булып, Сәрбиямал күҙ алдында ҡанһырап йығыла. Автор шундый контрастар алымын айырым образдарҙың күңел донъяһын асыу өсөн дә ҡуллана. Әле генә Йәнеште үлемгә дусар иткән Сәрбиямал ҡыҙылдар менән ҡайтып төшкән Иштуған алдында яҡшатланып ҡыҙҙың яҙмышына бөтөнләй икенсе төҫ биреп һөйләп тә ҡуя. Тимәк, шул яҡтан ҡарағанда Йәнештең үлеме лә осраҡлы түгел. Уны ла иҫке тормош үлтерә. З.Биишева трилогияһындағы образдар ана шулай характерҙәр төрлөлөгө, яңылығы һәм тормошсан тәбиғилеге менән үҙенсәлекле.\n5. Эшенә, тормошона ҙур баһа\nЙәшәү бәхете – күңел сафлыҡта, Йәшәү бәхете – дуҫлыҡ, хаҡлыҡта. Йәшәү бәхете – илең, халҡың өсөн Хеҙмәт аша тыуған шатлыҡта. Башҡорт халҡының арҙаҡлы ҡыҙы ысынлап та халыҡ өсөн йәшәне. Халыҡсанлыҡ. Зәйнәб Биишева ижадының иң төп сифатын бына шул һүҙ менән билдәләргә мөмкин. Ул төрлө жанрҙарҙа эшләүсе күп яҡлы яҙыусы ғына түгел, тәржемәсе булараҡ та оҙаҡ һәм емешле эшләне. Яҙыусының оҫталығы һөҙөмтәһендә Гоголдең "Тарас Бульба”, И.Тургеневтың "Ҡәҙерле малайҙарым” тигән классик әҫәрҙәре, Л.Толстой, С.Аксаков, А.Чехов, М.Горький хикәйәләре менән туған телендә танышыу мөмкинлеге алдыҡ. Зәйнәб Биишева киң йәмәғәт эше алып барҙы, Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы идараһы ағзаһы, Рәсәй Федерацияһы һәм СССР яҙыусыларының бик күп съездары делегаты итеп һайланды. 1996 йылды әҙибә 89-сы йәшендә вафат була. Зәйнәб Биишева – сикһеҙ үҙенсәлекле талант эйәһе, ҡабатланмаҫ әҙибә. Аның даһилығы иҫән сағында уҡ танылды: 1968 йылда "Яҡтыға” трилогияһы өсөн Салауат Юлаев исемендәге премияға лайыҡ булһа, 1990 йылда Башҡортостан Юғары Советы Президиумы Указы менән уға "Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы” тигән юғары исем бирелде. З.Биишеваның барлыҡ әҫәрҙәре лә тиерлек урыҫ теленә тәржемә ителгән, күптәре Мәскәүҙә һәм элекке СССР ҡалаларында баҫылып сыҡҡан. Улар башҡорт әҙәбиәтенең генә түгел, ә бөтә күп милләтле әҙәбиәттең ҡаҙанышына әйләнде.\nЗ.Биишеваның ижатына арнап күп яҙыусылар үҙҙәренең әҫәрләрен ижад ителәр. Ошондай әҫәрҙәрҙән И.Кинйәбулатовтың "Йөрәктәге һәйкәлдәр” тигән поэма, Р.Солтангәрәеваның "Зәйнәб Биишеваға”, Е.Вечтомованың "Шыршы һәм ҡайын”, А.Игебаевтың "Һин илаһи талант эйәһе”, К.Бакировтың "Урал инәһе” шиғырҙары һ.б. әҫәрҙәрҙе күрһәтергә була. Бәхет ҡошо – Ҡ.Аралбай. Бәхет ҡошон аулап-яулап тотманың һин, Малик булам, тип, ау-мәкер ҡорманың һин, Күршең тапҡан һәр табышҡа, һәр алтынға, Көнләшеп тә, ымһынып та торманың һин. Бәхет ҡошо ҡунды эшсән ҡулдарыңа, Ҡаурыйҙарын ҡойҙо ғүмер юлдарыңа… Бәхет ҡошо – һин ул үҙең, Йөрәк моңоң Ҡушылғанға халҡың, илең моңдарына. Вәлид Батыр – Һайрар ҡоштоң тынмаҫ моңомо ни… Замандашым минең, башҡорт ҡыҙы, Ҡәләм тотоп сыҡтың ярышҡа. Ижад емештәрең һоҡландырғыс, Яҡшы даның китте алыҫҡа. Ижад бәйгеһендә ал бирмәнең, Була белдең яҡшы әсә лә. Хеҙмәтеңде ҙурлап, ихтирамлап, Юлдарыңа сәскә сәсәләр… Әҫәрҙәрең халыҡ йөрәгенең Иң түренән урын алалар, Һайрар ҡоштоң тынмаҫ моңомо ни, Күңелдәрҙе яулай баралар. Туғыҙбаева Ф. – Ҡуласа. …………. Ил инәһе илдә иман һаҡлай, Һыйҙыра ул барыһан ҡоласҡа. Иман булған ерҙә донъя имен, Төндө көнгә ялғай ҡуласа. Бөйөктәрҙең ғүмер иҫәбенә Имен-аман һаман ҡуласа. Зәйнәб Биишева йондоҙо ла Балҡыясаҡ меңәр йыл аша. Йомғаҡлау\nЗәйнәб Биишева - башҡорт милләтенең ғорурлығы, илебеҙ күрке, батыр йөрәкле, ҡаһарман рухлы, фәһемле китаптар яҙған әҙибә, романтик рухлы шағирә, талапсан йәмғиәт эшмәкәре, тоғро ҡатын, хәстәрлекле әсә… Үҙе яҙғанса: Изге әсә лә ул, гүзәл эшсе лә ул, Йән биреүсе, йәм биреүсе Ватанға. Ул беҙгә бай мираҫ ҡалдырҙы. Китаптары яңынан сығарыла, исемен мәңгеләштереү йәһәтенән байтаҡ эштәр башҡарыла. Күгәрсен район үҙәге Мораҡ ауылындағы үҙәк урамдарҙың береһенә Зәйнәб Биишева исеме бирелде; Мораҡта төп дөйөм белем биреү мәктәбе уның исемен йөрөтә; тыуған ауылы Туйымбәттә Зәйнәб Бииишеваның йорт-музейы төҙөлдө; 1999 йылдан башлап әҙәбиәт һәм сәнғәт өлкәһендә иң яҡшы әҫәр өсөн Зәйнәб Биишева исемендәге йыл һайын бирелә торған район премияһы раҫланды; 2007 йылдың 7 декабренән алып Башҡортостан "Китап” нәшриәте уның исемен йөрөтә. Ә инде был йылды әҙибәнең 100 йыллыҡ юбилейы бик ҙурлап үткәрелде.\n1. Башҡортостан: Ҡыҫҡаса энциклопедия. - Өфө: "Башҡортостан энциклопедияһы”, Дәүләт ғилми нәшр., 1997. – 965 б.\n2. Вәлитов О. Башҡортостандың бөйөк ҡыҙы//Ағиҙел. – 2008. - № 1. – 12-17-се биттәр.\n3. Зәйнәб Биишева: ғүмере һәм ижады/Төҙөүселәре Ҡ.Аралбаев, Т.Әминев. - Өфө: "Китап”, 1998\n4. Зәйнәб Биишева: Буклет . -Өфө, 2008\n5. Зәйнуллин М. Күгәрсен ере – бөйөк шәхестәр төйәге// Башҡортостан. – 2008. – 15 февраль.\n6. Мәжитов Р. Ил инәһе//Ағиҙел. - № 1. – 9-11-се биттәр.\n7.Сурина С. Илаһи ихласлыҡ//Ағиҙел. - № 1. – 29-34-се биттәр.\n8. Халыҡ яҙыусыһы Зәйнәб Биишева (Зәйнәб Биишева тураһында хәтирәләр). - Өфө: Китап, 2008. – 360 б. Ҡушымта


Ҡотҡарыусы » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Конкурстар » Ҡотҡарыусы\n− Һаубыҙ әле, ҡыҙым! Ҡарт кешенең кәйефе лә олоғая инде, йышыраҡ элеккеләрҙе уйлайһың… – тине лә, тынып ҡалды. – Һин ошо ауылда яҙғы ташҡын ваҡытында бер егеттең баланы ҡотҡарып үҙе һыуға батып вафат булғанын ишеткәнең бармы? – тине ул, әңгәмәләшергә әҙер тороуымды күреп. Мин, ҡыҙыҡһынып:\n− Эйе, эйе, беләм. Ысын ҡотҡарыусы һуңынан ғына билдәле булған шикелле, – тинем.\n− Эйе, ҡыҙым. Ул минең бала саҡ дуҫым Ғәҙелша ине бит, – тине. Мин:\n− Һөйләгеҙ әле, мөмкин булһа, мин уның ысын тарихын өләсәйем хәтерләүе буйынса ғына беләм, – тинем. Бабай:\n− Йәштәр элеккегә әллә ни әһәмиәт биреп бармай, шулай ҙа һиңә ул ваҡиғаның ысынын һөйләйем әле, − тине. Мин күптән ауыл халҡы араһында йөрөгән күңелһеҙ ваҡиғаны тыңларға әҙерләндем.\n− Мин әрменән ҡайтҡан саҡ ине. Бер-ике көндән балалыҡ дуҫым, синыфташым Ғәҙелша хеҙмәтен тултырып ҡайтып төштө. Тыуған яҡтарҙы һағынған ике егет көндөҙ хужалыҡ тирәһендә йөрөп, кистәрен элеккеләй урам ҡыҙырабыҙ, йолаһы шул: һалдат кейемендә бөтөн таныштарың, туған-тыумасаң менән күрешеп сығаһың. Ул ҡәһәрле көндө Ғәҙелша менән күпер аша сығып бара инек. Беҙ ҡайтҡанды ғына көткәндәй, Ағиҙелебеҙ тамашаһын күрһәтергә тотондо: шатыр-шотор боҙ китә, бөтөн халыҡ һыу буйына йүгерә. Нисәмә йыл буйы күрһәң дә, һәр саҡ ҡыҙыҡ бит ул боҙ китеүен ҡарау: берәүҙәр теләк теләй, икенселәр хәсрәттәрен һыуға ағыҙа, кемдер балыҡ эләктерергә аҙаплана… күҙ бәйләнгәнгә тиклем йылға буйы ҡайнап торҙо ла ҡуйҙы. Бер теге ярға, бер быныһына сығып йөрөп ҡарап туйғас беҙ ҙә ҡайтырға булдыҡ. Мин үҙебеҙҙең урамға боролоп, бер аҙ атлай биргәс, йылға түбәһендә ниндәйҙер ҡысҡырышҡан тауыштар ишетеп, шөбһәләнеп, шул яҡҡа кире боролдом. Йүгереп килһәм, яр ситендә ҡалтыранып Ғәбит баҫып тора (ул беҙҙән бер йәшкә өлкәнерәк егет, колхозда эшләп йөрөй), шул ваҡыт ул миңә ҡот осҡос хәбәрҙе еткерҙе:\n− Ә Ғәҙелша юҡ булды ла ҡуйҙы… йөҙгән һымаҡ ине, сыҡманысы…\nҠапыл ғына аяҡ аҫтымда ер убылғандай тойолдо, иҫемә килеп, хәл-әхүәлде бер аҙ төшөнөү менән ситтәрәк шыңшып илаған бәләкәс малайға күҙ ташланым да, Ғәбиткә:\n− Алып ҡайт, кешеләр саҡыр! − тип бер-бер артлы әмер бирҙем дә үҙем ҡысҡыра-ҡысҡыра һыу ағышы буйлап йүгерҙем. Ярты төнгә тиклем факелдар тотоп, бәлки, йөҙөп сыға алғандыр, бәлки, берәй мөғжизә менән эләгеп торалыр тип эҙләү һөҙөмтә бирмәне. Яңғыҙ әсәне төҙәлтмәҫлек ҡайғыға һалып, Ғәҙелша дуҫымды Ағиҙел үҙенә алғайны…\nӘ Ғәбит, электән үк маҡтансығыраҡ егет, ауылдың геройына әйләнде: кискеһен һыу буйына йүгереп килеп, бәләгә тарыған тиктормаҫ малайҙы ҡотҡарған ҡыйыу егеттең фотоһүрәте менән район гәзитендә мәҡәлә лә баҫылып сыҡты, район үҙәгенән миҙал да килтереп таҡтылар, ә ҡотҡарылған бала өйөндә иң ҡәҙерле кешегә әйләнде… Тик киләһе йыл уҡырға бара торған, тәтелдәп йөрөгән сабый бик ныҡ тетрәнеүҙән сәйер булып ҡалды: һөйләшмәй ҙә, төндәрен йоҡламай һаташа, ни сәбәптәндер ҡулдарына матҡып тотоп алған Ғәҙелша дуҫымдың һалдат фуражкаһын да саҡ ысҡындырып алғандар, ти. Баланы дауахананан дауаханаға алып йөрөй башланылар.\nОҙаҡламай был хәл тураһында хәбәрҙәр тоноҡланды: дуҫымды, һыу ҡайтҡас ҡына табып, ерләй алдыҡ, унан иҫтәлеккә фуражкаһы ғына ҡалды…\nМин ауылда төпләндем, атай-әсәй ҙә олоғая, Ғәҙелшаның әсәһенә лә ярҙам итергә кәрәк, тыуған ауылында донъя көтөргә хыялланған дуҫымдың хыялдарын да тормошҡа ашырырға бурыслы тойҙом үҙемде. Кәләшем менән Мәрғиә инәйҙе үҙебеҙҙә йәшәргә күндерҙек, һуңғы юлға ла ҡәҙерләп оҙаттыҡ. Ә ошо тетрәндергес хәлдән һуң ниңәлер Ғәбит менән осрашҡым килмәй башланы, фәжиғәлә ғәйебе булмаһа ла, ул да минең менән күрешмәҫкә тырыша ине, кем белә, бәлки, дуҫымды ҡотҡара алмағанға үҙен ғәйепле һиҙгәндер, баланы эләктереп, ярға ынтылғанда, Ғәҙелша ла арттан йөҙгән һымаҡ ине, ти ҙә инде.\nБыл ваҡиға һағыштарға сорналып артта ҡала килә ине, бер ваҡыт ауылда яңы хәбәр сыҡты: дауаханаларҙа йөрөтөү, ваҡыт үтеүе һөҙөмтәһелер инде, теге бала телгә килгән, табиптар аңы ла камил тигән диагноз ҡуйған. Ул ата-әсәһенә: «Һыуға тайып төшөп, ҡысҡыра башлағас, иң тәүҙә яныма һалдат ағай һикерҙе, мине тотоп алды, бар көсөнә ярға һелтәгәндә, «ергә ят, ергә ят» тип ҡысҡырҙы, мин уның башына, кейемдәренә йәбешкәнемде хәтерләйем, погондары ла бар ине», − тигән. Тимәк, һуңлабыраҡ тауышҡа йүгереп килгән Ғәбит, һыуҙан ҡотолғас, ҡурҡышынан тороп йүгерергә аҙапланған баланы ла, кире сыға алмаған Ғәҙелшаны ла аңғарған, ләкин ни өсөн яһалма батыр булып ҡалырға уйланы икән?\nДөрөҫөн һөйләһә, дуҫымды ла үҙ мәлендә ысын герой итеп ерләр инек…\nЯңы ауырыуҙан ҡотолған баланың һүҙен ысынға ла алмаусылар булғандыр, тик ошо хәбәрҙән һуң ауылдан бөтөнләйгә сығып киткән Ғәбиттең ҡылығы барыһына ла асыҡлыҡ индерҙе, намыҫ тигәне бөтөнләй үк юйылып бөтмәгән икән. Ҡайҙалыр сит өлкәлә төпләнгән тиҙәр, ауылға бик һирәк ҡайта ти ине, минең бер ҙә күргәнем булманы. Шулай ҙа элекке йыл осраштыҡ бит. Мин, ғәҙәтемсә, дуҫымды юҡһынып, әрбәк-һәрбәк киткән боҙҙарға ҡарап ултырһам, яурыныма берәү ҡулын һалды. Әйләнеп ҡарамаһам да, Ғәбит икәнен тоя инем.\n– Уны барыбер ҡотҡара алмаҫ инем, Сәлих, – тине ул, ауыр көрһөнөп, − сөнки мин йүгереп килгәндә уның һуңғы тапҡыр «малайҙы тот» тигән тауышы ғына ишетелде, ҡурҡыуынан шаңҡыған бала аҡырып, аяғына баҫырға тырышып, кире яр ситендәге һыуға ҡолай ҙа китә, ҡолай ҙа китә ине бит… Бала ағып китмәһен тип, уны ярға һөйрәнем, Ғәҙелша сыға алмаҫ тип уйламаным да.\nӨндәшмәнем, былай ҙа барыһы ла билдәле бит инде. Олоғайған көнөндә күңеленә еңеллек алыр өсөн миңә хәлдең асығын һөйләп китергә булғандыр Ғәбит, яу үткәс, батырҙар күбәйә, тигәндәй, ҡупырайырға яратыуы менән үҙенә ғүмер буйы күңел ғазабы кисерергә тура килде, − тине Сәлих бабай һәм ҡарашын яр башында һыуға батҡан баланы ҡотҡарыусы дуҫы иҫтәлегенә ҡуйылған постамент яғына күсерҙе…\nСығыу ваҡыты 20-08-2011, 15:26 | Ҡаранылар: 1907\nБер көлөшөү – бер ғүмер


27 Февраль 2020, 13:03\nБашҡортостан Республикаһы башлығының «Башҡортостандың халыҡ шағиры Рауил Төхвәт улы Бикбаевтың хәтерен мәңгеләштереү тураһында»ғы указына ярашлы, Рауил Бикбаев исемендәге ике стипендия булдырылды. Республика башлығы Радий Хәбировтың ҡултамғаһы менән тейешле ҡарар 26 февралдә хоҡуҡи мәғлүмәт порталында баҫылған.\nСтипендиялар Башҡортостан Республикаһы биләмәһендәге дәүләт юғары белем биреү ойошмалары студенттары өсөн тәғәйенләнгән. Улар Башҡортостан Республикаһының туған телдәрен һәм әҙәбиәтен һаҡлау, үҫтереү, популярлаштырыу буйынса йәмәғәт эшмәкәрлеге өсөн бирелә. Һәр стипендияның күләме — 1200 һум (төбәк коэффициенты менән бергә).


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - КЕШЕ ЯҘМЫШЫ ХӘЛ ИТЕЛГӘНДӘ ТАНЫШЛЫҠ ҺӘМ ТУҒАНЛЫҠ ТӨШӨНСӘҺЕНӘ УРЫН ЮҠ - 2018 - Мәҡәләләр\nКЕШЕ ЯҘМЫШЫ ХӘЛ ИТЕЛГӘНДӘ ТАНЫШЛЫҠ ҺӘМ ТУҒАНЛЫҠ ТӨШӨНСӘҺЕНӘ УРЫН ЮҠ\nЗаконды ихтирам иткән йәмғиәттә генә тәртип һәм тотороҡлолоҡ булырға мөмкин. Шул уҡ ваҡытта һәр гражданин үҙенең хоҡуғы боҙолған осраҡта закон тарафынан яҡлау табасағына ышаныс менән йәшәргә тейеш. Әлеге ике күрһәткестең тик береһе генә аҡһауы ла тәртиптең ҡаҡшауына килтерәсәк. Ил халҡының ҡанундарҙы һанлауын дәүләт һиҙгер күҙәтә, ә граждандарға хоҡуҡтарын яҡлау өсөн үҙҙәренә тырышырға кәрәк. Ә бындай ярҙамды беҙ, башлыса, адвокаттарҙан көтәбеҙ һәм ниндәйҙер хәлде ҡануниәткә ярашлы йырып сығыр өсөн уларға мөрәжәғәт итәбеҙ. Тәү ҡарашҡа адвокаттың эшмәкәрлеге менән яҡшы таныш кеүекбеҙ, ләкин уның да ябай күҙгә эленмәгән нескәлектәре бихисап. Шулар хаҡында адвокат Айҙар Рамаҙан улы ВӘЛИТОВ бәйән итә.\nКем ул адвокат?\nҠыҫҡаса әйткәндә, һәр адвокат хоҡуҡ белгесе, ләкин бөтә юристар ҙа адвокат түгел. Улар бер-береһенән айырылғыһыҙ төшөнсә, ләкин айырмалыҡтары ҙур. Адвокат тик судта ғына сығыш яһамай, ә физик һәм юридик шәхестәргә төрлө хоҡуҡи мәсьәләләр буйынса ярҙам күрһәтә ала. Ләкин шул уҡ ваҡытта ниндәйҙер ойошма штатында хоҡуҡ белгесе булараҡ штатта тора алмай. Шулай итеп, хоҡуҡ белгесе - ул һөнәр, ә адвокат ошо һөнәрҙең айырым бер статусы, тип әйтергә була. Күптәр уйлағанса, адвокат үҙенең яҡланыусыһын аҡлау йәки уға мөрәжәғәт итеүсенең эшен нисек тә еңеү менән тамамлау өсөн ҡануниәттә "тишектәр" эҙләүсе түгел. Шулай уҡ минең эшмәкәрлегем, телевизор экрандарынан күрһәтелгәнсә, матур итеп хәбәр һөйләүгә генә лә ҡайтып ҡалмай. Мин, адвокат булараҡ, юридик йәһәттән әһәмиәткә эйә мәғлүмәт эҙләйем, документтарға хоҡуҡи тикшереү үткәрәм, эшкә ҡағылышлы төрлө факттарҙы асыҡлайым, шаһиттар, тәфтишселәр, төрлө ойошма һәм дәүләт органдары хеҙмәткәрҙәре менән аралашам. Тәбиғи, бөтә тупланған мәғлүмәтте грамоталы һәм ышаныслы итеп ҡағыҙға теркәү һәм уны суд процесында һөйләү ҙә адвокаттың функцияһына инә. Беҙ теге йәки был эштә хоҡуҡи ярҙам ғына күрһәтәбеҙ һәм бер ниндәй ҙә өҫтөнлөклө хоҡуҡҡа эйә түгелбеҙ. Хоҡуҡ һәм ҡануниәт өлкәһендәге төплө белем һәм уны клиентыбыҙҙың мәнфәғәтендә дөрөҫ итеп ҡулланыу - беҙҙең төп һәм берҙән-бер ҡоралыбыҙ.\nАдвокатлыҡ эшен алып барыу ниндәйҙер сикләүҙәр ҙә ҡуя. Мәҫәлән, миңә эшҡыуарлыҡ менән булышырға ярамай. Адвокот булыуҙан тыш, тик ғилми, ижади һәм белем биреү өлкәһендә генә эшмәкәрлек алып барырға хоҡуҡлымын.\n"Терпе" геройынан - хоҡуҡ белгесенә\nБаймаҡ районы 1-се Этҡол ауылында тыуып үҫтем. Бөгөнгө көндәге һөнәремә нигеҙ нәҡ бала саҡта һалынды, тип әйтә алам. Әсәйем ғүмер буйы мәктәптә уҡыу-уҡытыу бүлеге мөдире булып эшләне. Ауылда уҡытыусы балаһына талап көслө була, миңә лә унан тос ҡына өлөш эләгә ине. Бала саҡта малайҙар һуғышмай торамы инде! Беҙҙең ауыл малайҙары ла йыш ҡына сәкәләшеп алыр ине. Ошондай алыштарҙың ҡатнашыусыһы булараҡ та, ситтән генә ҡарап тороусы ролендә лә директор кабинетында күп әрләндем. Хатта һуғыштарҙа бер ниндәй ҡатнашлығым булмаһа ла, миңә мотлаҡ эләгә ине. Шулай уҡ мәктәптә башҡалар баш түбән йөрөп тә күренмәһәләр, мин саҡ ҡына шаярһам да, "Терпе" геройына әйләнә торғайным. Әлеге һәм башҡа төрлө ғәҙелһеҙлектәр менән бала саҡтан осрашҡас, үҙ-үҙемде законлы нигеҙҙә яҡларға өйрәнеү маҡсатында, аңлы рәүештә Башҡорт дәүләт университеты Сибай институтының юридик факультетына уҡырға индем. Ләкин уҡыу йортон тамамлап ҡына адвокат булып китеүе мөмкин түгел. Беренсенән, университетта үҙләштергән теорияны практикала дөрөҫ ҡуллана белеү өсөн тәжрибә туплау мөһим. Ғөмүмән, хоҡуҡ белгестәре араһында тик бишлегә генә уҡыусы студент булып та, эшләй башлағас, белем кимәле тик өслөк кенә икәнлеген аңлағандар йыш осрай. Шуға күрә, адвокат статусы алып яңы эшләй башлаған йәш белгес менән оҙайлы тәжрибәһе булған "ҡарт бүре"не тиңләштереп булмай, әлбиттә. Адвокат статусын алыу ҙа еңелдән түгел. Уның өсөн хоҡуҡ өлкәһендә ике йыллыҡ эш стажы булыуы мөһим. Һәм әлеге стаж, әйткәндәй, ҡулға диплом алып эшләй башлғандан һуң ғына һанала башлай. Мин, мәҫәлән, уҡыуҙы тамамлап, 10 йыл хоҡуҡ өлкәһендә эшләгәндән һуң ғына, тейешле имтихандарҙы тапшырып, үҙемдең адвокатлыҡ конторамды астым. Әлегә тиклем Урал аръяғы райондары, ҡалаларында күберәк эшләһәм, хәҙер эшмәкәрлегемде бөтә Башҡортостан һәм шулай уҡ Рәсәй киңлектәренә лә йәйелдерҙем. Төрлө төбәктә әллә нисә эште бер юлы алып барыуы оҡшай. Ошондай көсөргәнешлек мине профессиональ йәһәттән үҫтерә, үҙ һөнәремә тулыраҡ "сумырға" булышлыҡ итә.\nТиҫтә йыллыҡ адвокатлыҡ тәжрибәм үҙ эсенә төрлө эштәрҙе һыйҙыра. Тәү ҡарашҡа, уларҙың ҡайһыларылыр оҡшаш кеүек булһа ла, һәр эш индивидуаль, барыһының да ниндәйҙер үҙенсәлеге бар. Әлеге ваҡытта адвокат һөнәрендә төрлө тар тармаҡтарҙа махсуслашырға мөмкин. Берәү тик енәйәт эштәре менән генә шөғөлләнә, икенселәр арбитраж йәки гражданлыҡ өлкәһенә китә. Әйтергә кәрәк, был йүнәлештәр үҙҙәре үк бер нисә тармаҡҡа бүленә. Хеҙмәт, ғаилә бәхәстәрен яйлаусы, юл хәрәкәте ваҡиғаларын көйләүсе булып эшләүсе адвокаттар бар. Шулай уҡ тик хәрби йәки медицина өлкәһендә генә эшмәкәрлек алып барыусы хоҡуҡ яҡлаусылар ҙа күп. Һәм, ғәҙәттә, адвокат бер йүнәлеште генә ала һәм шуның буйынса эшләй. Миңә бөтә өлкәлә лә үҙемдең һөнәри көсөмдө һынап ҡарау, төрлө суд процестарында ҡатнашыу оҡшай. Шулай ҙа айырылышыусы ғаиләнең йәки бер туғандарҙың мөлкәт бүлешеү эштәрендә ҡатнашыу әхлаҡи йәһәттән ауырға тура килә. Бер ваҡыт айырылышып йөрөгән ир менән ҡатындың 5 алтын ҡалағын бүлергә "ярҙамлаштым". Һәр береһенә икешәр ҡалаҡ эләкте, ләкин берәүһен бер нисек тә бүлә алмай былар. Ҡалаҡты экспертизаға ебәреп, хаҡын билдәләтергә тура килде. Һөҙөмтәлә, береһе ҡалаҡты үҙенә алып, уның хаҡының яртыһын икенсеһенә бүлеп бирҙе. Уйлап ҡараһаң, бер ҡалаҡ ошондай нервы түгеүгә, кисәге парҙың бер береһенә бысраҡ өйөүенә, оҙайлы суд эштәрендә ҡатнашыуға торошломо инде! Ҡыҙыҡ та, ҡыҙғаныс та.\nӘ бер ҡарында ятып, бер икмәкте ашап үҫкән туғандарҙың матди байлыҡ бүлә алмайынса, ҡан дошманға әйләнеп бөтөүе һуң! Ҡурҡыныс күренеш. Бигерәк тә һуғыш ветерандарына аҡсалата ярҙам күрһәтә башлағандан һуң ошондай эштәр һаны ныҡ артты. Ветеран үлеп китә, ә балалары аҡсаны бүлә алмайынса, йылдар дауамында суд тупһаһын тапай, бер-береһенә эт кеүек ташланып, әсе һүҙҙәр әйтеп бөтә. Миҫал итеп алғанда, биш бер туғандың миллион һум аҡсаны бүлә алмайынса талашыуы күңелдә нимәнелер һындыра. Ғәҙел бүлгәндә, һәр береһенә 200-әр мең һум аҡса тейә. Ошо сумманың туғанлыҡ ептәрен өҙөүгә сәбәп булып тора алыуына хайран ҡалаһың.\nАдвокат булараҡ судта сығыш яһап, еңеү яулаған осраҡта икенсе яҡ өсөн мин донъялағы иң насар кеше булып ҡалам. Улар быны минең һөнәрем итеп түгел, ә шәхсән үҙем менән бәйләп ҡабул итә. Был кеше психологияһы һәм уның менән көрәшеү мәғәнәһеҙ. Шуға күрә, төрлө насар һүҙҙәргә, яла яғыуҙарға иғтибар итмәҫкә, негативтан ситләшеп, йөрәккә яҡын алмаҫҡа тырышам.\nҠурҡытыу, хатта янауҙар ҙа булып тора. Суд барышында ике яҡ бер-береһенә нимә генә әйтешеп бөтмәй, адвокатҡа ла елле генә эләгә. Суд еңел процесс түгел, унда барыһы ла ҙур стресс кисерә, үҙҙәрен ҡулда тота алмаҫҡа ла мөмкиндәр. Ошондай ваҡыттарҙа тыныслыҡ һаҡлай белергә, уларға эйәреп, эмоцияларыңа бирелеп китергә ярамай. Адвокат өсөн һалҡын ҡанлылыҡ һаҡлай белеү мөһим.\nАдвокатты врач менән тиңләргә мөмкин. Табип кешенең сирен бөтөрөү өсөн тырыша, ә адвокат клиентына хоҡуҡи ярҙам күрһәтә. Сирле кеше табипҡа үҙенең бөтә ауырыу билдәләрен йәшермәйенсә асып һалғанда ғына, табип уға дөрөҫ дауалау курсы яҙып, аяҡҡа баҫтыра ала. Адвокат та эште энәһенән ебенә тиклем белгәндә генә үҙенең яҡлау йүнәлешен дөрөҫ билдәләйәсәк. Үҙең белгәнсә дауаланырға ярамаған кеүек үк, беҙҙең өлкәлә лә үҙалыллыҡҡа урын булмаҫҡа тейеш.\nАдвокат менән клиенттың хеҙмәттәшлеге тәүге консультациянан башлана һәм нәҡ ошо ваҡытта закон вәкиле һәм уға мөрәжәғәт итеүсе араһында бәйләнеш урынлаша. Адвокат үҙенең һөнәри тәжрибәһенә таянып, квалификациялы юридик консультация бирергә бурыслы. Ул дөрөҫ кәңәш биреп кенә ҡалырға түгел, ә кәңәштең клиент тарафынан дөрөҫ аңланыуын да тәьмин итергә тейеш. Әгәр ҙә адвокаттың һүҙҙәрен клиент яңылыш аңлаһа, мәсьәлә уның аҡыл кимәленең түбән булыуында түгел, ә адвокаттың үҙ фекерен аңлайышлы итеп асып һала белмәүендә, тип әйтер инем. Мин, адвокат булараҡ, эште бар яҡлап та өйрәнеп, клиентыма уның бөтә ыңғай һәм кире яҡтарын асып һалырға, судҡа мөрәжәғәт иткән осраҡта эштең һөҙөмтәле булыу-булмауын профессиональ йәһәттән күҙаллап, уға еткерергә тейешмен. Ләкин мин бер ҡасан да "Еңеү беҙҙең яҡта буласаҡ", тип, 100 процент гарантия бирә алмайым һәм быға хоҡуғым да юҡ. Был хаҡта "Адвокаттар этикаһы"нда ла аныҡ яҙылған. Адвокаттың эшмәкәрлеге уңлы-һуллы буш вәғәҙәләр таратыуға түгел, ә эш барышында дөрөҫ ҡарарҙар ҡабул итергә өйрәнеүгә һәм клиентының ышанысын аҡларға тырышыуға ҡайтып ҡалырға тейеш. Ҡайһы бер адвокаттар тәүге осрашыуҙа уҡ үҙҙәрен бөтә һорауға ла яуапты белеүсе итеп күрһәтергә тырыша. Ләкин нәҡ әлеге ситуацияға ҡағылышлы бөтә хоҡуҡи акттарҙы ла белеп бөтөү мөмкин түгел, сөнки көн дә тиерлек яңы закондар ҡабул ителә, хоҡуҡи норматив акттар баҫыла. Һәм уларҙың һәр береһе актуаль була. Шуға күрә, эште бар яҡлап ентекле өйрәнеү, бөтә мәғлүмәтте тәфсирләп тикшереү мөһим. Ниндәйҙер һорауға яуап белмәүҙән оялмайым. Белер-белмәҫ көйө яуап биреп, һуңынан үҙемдең яңылышҡанлығымды асыҡлау күпкә уңайһыҙыраҡ минең өсөн. Ошондай "белемле" адвокат менән осрашҡандан һуң, икенсе хоҡуҡ белгесенә лә мөрәжәғәт итергә кәрәк, тигән фекерҙәмен.\nМинең өсөн адвокат этикаһын ғына түгел, ә кешелек сифаттарын да һаҡлау мөһим. Мәҫәлән, икенсе адвокаттың эше менән ҡәнәғәт булмайынса миңә килгән клиентым менән бер ҡасан да үҙемдең коллегамдың шәхесен, уның эшмәкәрлеген тикшермәйәсәкмен, уның алымдарына баһа бирмәйәсәкмен.\nАдвокаттың эш хаҡы\nАдвокаттар палатаһында уларҙың хеҙмәтенә хаҡ ҡуйыу регламенты бар. Ләкин ундағы һандар рекомендацияланған сумма. Мин, мәҫәлән, үҙемә эшләйем һәм эш хаҡымдың ниндәй күләмдә булыуы тик минән тора. Әгәр ҙә эшем булмаһа, судтарҙа ҡатнашмаһам, клиенттарымдың мәсьәләһен хәл итмәһәм, аҡсаһыҙ буласаҡмын. Шуға күрә, эшемде сифатлы һәм намыҫлы башҡарһам ғына, клиентымдың хәтерендә мәғлүмәтле, үҙ эшен яҡшы башҡарған белгес булып ҡаласаҡмын. Шулай итеп, минең эш хаҡым клиенттарымдың күпме булыуынан тора. Ә уларҙың һаны, үҙ сиратында, минең эшмәкәрлегемде нисек ойоштороуға бәйле. Йәшерәһе түгел, адвокаттың исеме ни тиклем популяр, уға шул тиклем күберәк клиент киләсәк. Эш башлағанда һин тәүҙә билдәле булыу өсөн тырышаһың, ә һуңынан популярлыҡ һиңә "эшләй".\n"Белемһеҙ берҙе еңер, белемле меңде еңер", тигәнде иҫтә тотоп, даими рәүештә хоҡуҡи белемемде камиллаштырам, төрлө курстарға йөрөйөм. Үҙ өҫтөндә эшләгән адвокаттың оҫталығы йылдан-йыл шымара һәм, тәбиғи, уның хеҙмәте лә ҡыйбатыраҡ була. Тик университет белеме менән генә ултырған адвокатҡа әҙ түләп, судта еңелгәнсе, үҙ белемен бөтә яҡлап та үҫтереүсе белгескә күберәк түләп, эште үҙ файҙаңа тамамлау күпкә отошлораҡ икәнен аңлап етмәүселәр ҙә бар. Халҡымдың "Һаран ике түләй", тигән мәҡәле тап ошо турала һөйләй түгелме?\nАдвокаттың сығымдары күп. Әгәр ҙә адвокаттар палатаһында йәки коллегияһында торһаң, иғәнә индерәһең. Минең кеүек адвокат кабинеты тотоусылар дәүләткә һалым түләй. Унан тыш, ҡуртымға офис тотоу, ярҙамсыңа эш хаҡы, коммуналь хеҙмәттәр өсөн түләүҙәр, юл сығымдары - барыһына ла клиенттарҙың минең хеҙмәтем өсөн түләнгән аҡсанан бүленә. Ә ул минең башҡарған эш күләменә барып тоташа. Ваҡыт та бик баһалы төшөнсә бөгөнгө көндә. Шуға күрә, түләү эштең хәл ителеүенә ни тиклем ваҡыт бүленеүенә лә бәйле.\nСит илдә нисек?\nСит илдә адвокатлыҡ хеҙмәте киң йәйелгән. Ҡабартып әйткәндә, унда хатта магазиндан сәйнүк алырға булһалар ҙа адвокат менән кәңәшләшәләр. Ә беҙҙә - киреһенсә: ниндәйҙер хәл килеп сыҡһа, кеше тәүҙә бөтә туған-танышын йәлеп итеп, үҙе йүгереп ҡарай ҙа, эш хәл ителмәгәндәй булһа, адвокатҡа килә. Ахыр сиктә, эш уның файҙаһына тамамланмаһа, адвокат ғәйепле килеп сыға. Шуға күрә, күп эштәрҙе башлар, ҙур сығымдар талап иткән ниндәйҙер килешеүҙәр төҙөр алдынан адвокат менән кәңәшләшкәндә күп бәхәстәр тыумаҫ, мутлашыусылар тишек кәмәгә ултыртып китмәҫ ине. Адвокат менән кәңәшләшеп эшләүҙе практикалау граждандарҙы күп бәләләрҙән ҡотҡарыр ине. Беҙҙең илдә, ҡыҙғанысҡа күрә, ошо практика үҫешмәгән. Идеалда һәр кешенең, ғаиләнең шәхси адвокаты булырға тейеш һәм уны проблема килеп сыҡҡас түгел, ә ошо мәсьәләне булдырмаҫ өсөн йәлеп итергә өйрәнергә кәрәк. Ошоно аңламай әле беҙҙең халыҡ. Консультацияға түләнгән аҡса килеп тыуған проблеманы хәл итеүгә түгелгән сығымдарҙан күпкә әҙ.\nБашҡа илдәрҙә әхлаҡи зыян күреүҙе аҡсалата компенсациялау тураһында суд ҡарарҙары йыш сығарыла. Әхлаҡи зыян - кешенең тойғоларынан көлөүҙе, уның эске донъяһын кәмһетеүҙе баһалау, тигәнде аңлата. Хаҡтар миллионлаған долларға тиклем барып етә. Беҙҙә бындай практика йыш күҙәтелмәһә лә, шулай уҡ бар. Кемдеңдер һүҙе, эше, аҙымы менән икенсе берәүҙе рухи көсөргәнеш кисерергә мәжбүр итеүен, уның күңелен ғазапҡа һалыуын иҫбатлауы ауыр, әммә мөмкин. Кәмһетеү, мыҫҡыл менән һәр кемдең осрашыуы ихтимал. Интернет селтәрендә ағыу сәсеүселәр ҙә күп. Телевизор йондоҙҙары, билдәле йырсылар, ҙур эшҡыуарҙар, сәйәсмәндәр араһында ошо нигеҙҙә үҙ-ара мөнәсәбәттәр йыш асыҡланһа ла, ябай халыҡ араһында эште судҡа тиклем алып барып еткерергә тырышыусылар әҙ.\nДуҫ һәм туғанлыҡ төшөнсәһе\nМинең өсөн кеше яҙмышы хәл ителгәндә дуҫ, туған тигән төшөнсә юҡ. Ғөмүмән, хоҡуҡ өлкәһендә эшләүсенең һөнәри эшмәкәрлегендә бындай күренеш бөтөнләй булмаҫҡа тейеш. Хәҙерге йәмғиәттең бер үҙенсәлеге бар. Адвокат кәрәк булған осраҡта кеше үҙ эшенең оҫтаһы булып танылған белгесте түгел, судья, прокурор, полиция органдарында таныштары күп булған адвокатты эҙләй. Ләкин шуны аңлау мөһим: эштең уңышы адвокаттың таныш-тоношлоғона түгел, ә профессиональ кимәленең ниндәй булыуына бәйле. Минең судья, прокурор булып эшләүсе курсташтарым күп һәм улар менән төрлө суд ултырышында осрашырға тура килә. Ләкин бер кем дә танышлыҡҡа баҫым яһамай, дуҫлыҡты үҙ маҡсатында ҡулланырға тырышмай, тик законға ғына таянып, үҙенең эшен башҡара.\nЙәшереп тораһы юҡ, ҡайһы бер адвокаттар үҙенә күберәк клиент йәлеп итеү маҡсатында "Унда минең дуҫым прокурор", "Ултырышты таныш судья алып барасаҡ", тип әйтер-гә мөмкин. Ундай "белгестәр-ҙән" баш баҫып ҡасырға кә-рәк. Әгәр ҙә мөрәжәғәт итеүсенең эше баштан уҡ уңышһыҙлыҡҡа дусар икән, бер ниндәй танышлыҡ та уны тартып сығара алмаясаҡ. Бер судья ла, танышлыҡ йәки дуҫлыҡ хаҡына, үҙенең исеменә тап төшөрмәйәсәк.\nБөтә адвокаттар ҙа, үҙҙәренең шәхси эштәренән тыш, дәүләт тарафынан кемделер яҡлау өсөн тәғәйенләнергә мөмкин. Бының өсөн төбәктең һәр районында һәм ҡалаһында график төҙөлә. Адвокаттар, графикка ярашлы, берәр аҙна дежурҙа була. Шуға күрә, берәйһенә дәүләт тарафынан тәғәйенләнгән адвокат кәрәк булған осраҡта, дежурлығым тура килһә, ғәйепләнеүсе янына барырға бурыслымын. Уның ниндәй статья буйынса ғәйепләнеүенә ҡарамайынса, адвокат булараҡ законлы яҡлау тәьмин итергә тейешмен. Минең бурысым - енәйәтсенең хоҡуҡи хәлен еңеләйтеү. Закон һүҙенә таянып, енәйәттең бөтә булған нескәлектәрен күҙ уңында тотоп, ғәйепләнеүсегә еңелерәк яза биреүҙе йәки уны бөтөнләй аҡлауға өлгәшергә тырышыу һөнәри тәғәйенләнешем. Шуға күрә, "Ана, ул үлтереүсене яҡлай", "Бурҙы һыуҙан ҡоро сығарҙы", тип, адвокатты ғәйепләү урынһыҙ, сөнки ул ни бары үҙенең эшен эшләй. Шул уҡ табип, мәҫәлән, сирлене дауалауҙан баш тартырға хоҡуғы булмаған кеүек, дәүләт тарафынан тәғәйенләнгән адвокат булараҡ сығыш яһағанда, мин кемделер яҡлауҙан баш тарта алмайым. Ә шәхси адвокат булараҡ мөрәжәғәт иткәндә, әлбиттә, был эшкә тотоноу йәки баш тартыу минең ихтыярымда. Беҙҙең республикала Конституция менән ике дәүләт - урыҫ һәм башҡорт телдәре билдәләнгән. Шуға күрә, суд процесында ҡатнашыусы һәр кем үҙенә ҡулай телдә сығыш яһарға хоҡуҡлы. Бындай үтенес яңғыраһа, ул мотлаҡ ҡәнәғәтләндерелергә тейеш. Судта дәүләт тарафынан билдәләнгән йәки адвокат килтергән, башҡорт йәки урыҫ телдәренән махсус белеме булған тәржемәсе сығыш яһай ала. Ул урыҫ теленән башҡортсаға йәки башҡорт теленән урыҫсаға тәржемә эшләй һәм уның өсөн ул дәүләттән эш хаҡы ала.\nХоҡуҡи тапшырыуҙар тураһында\nТелевизорҙың ниндәй каналын асма, унда суд процесы барған тапшырыуҙы күрергә мөмкин. Ни бары 30-40 минут эсендә судья барыһын да тыңлап, хәлдең айышына төшөнөп, һорауҙарына яуаптар табып өлгөрә. Ғәйепләнеүсе лә, дәғүәсе лә, шаһиттар ҙа бөтәһе лә асыҡ һәм теманан ситләшмәй генә яуаптар бирә. Ғөмүмән, бындай тапшырыуҙан һуң суд барышын еңел генә итеп күҙ алдына килтерәһең. Ләкин ысынбарлыҡ бөтөнләй башҡа. Күп осраҡта эштәр бер генә суд барышында хәл ителмәй. Аҙналар, айҙар һәм хатта йылдар дауамында ҡаралырға мөмкин. Шуға күрә, әлеге тапшырыуҙарҙы илдең суд системаһын тулыһынса асып һалыусы булараҡ ҡабул итергә ярамай. Ошондай тапшырыуҙарҙы ҡарап, хәҙер ҡайһы берәүҙәр үҙҙәрен иҫ киткес шәп хоҡуҡ белгесе тип һанай башланы. Улар хатта башҡаларға кәңәш бирергә лә тартынмай, былай ҙа башы ҡаңғырып, нимә эшләргә белмәй йөрөгән кешене нығыраҡ буталдыра. Шулай ҙа әлеге тапшырыуҙарҙың граждандарға үҙ хоҡуҡтарын белергә ярҙам итеүен дә инҡар итергә ярамай. Әйткәндәй, һуңғы йылдарҙа үҙ хоҡуғын яҡшыраҡ төшөнә башлаған граждандарҙан судҡа бирелгән дәғүәләр һаны артты. Тик ниндәй осраҡта ла профессиональ хоҡуҡ белгесе менән кәңәшләшеп эшләү мөһимлеген тағы берҙе һыҙыҡ өҫтөнә алам.\nХоҡуҡ системаһының бер тағаны булған адвокатлыҡ тураһында һөйләшеү барышында Айҙар Рамаҙан улы адвокаттарҙың төрлөһө булыуын билдәләне. Улар араһында намыҫлыһы һәм выжданһыҙы, ышаныслыһы һәм буш мискә кеүек күп гөрһөлдәгән, әммә эшенең рәте-сираты юҡ хоҡуҡ яҡлаусыларҙы осратырға мөмкин, тине ул. Нисек кенә булмаһын, суд тупһаларын тапауға һәм адвокат ярҙамына мохтаж булыуға көнөбөҙ төшмәүен теләргә генә ҡала.\nЯҙылған: 29.05.18 | Ҡаралған: 324


Һөнәри бурыстарын намыҫ менән үтәүселәр онотолмай\nБөгөн Өфөлә вазифаһын башҡарғанда һәләк булған янғын көрәшселәре иҫтәлегенә митинг ойошторолдо.\n2003 йылда Өфөлә һөнәри бурысын башҡарған ваҡытта һәләк булыусы янғын һүндереүселәргә арналған стела асыла. Унда тәүҙә 47 исем уйылған булһа, хәҙер уларҙың һаны 60-ҡа еткән. Был кешеләр янғын эҙемтәләрен бөтөрөү ваҡытында һәләк булған. Хеҙмәттәштәре ҡаһарман иптәштәрен онотмай.\nСарала шулай уҡ Еңеү байрағы эстафетаһы старт алды. Ҡәҙерле реквизиттың копияһы Башҡортостан буйынса Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының баш идаралығы бүлектәре һәм профилле белем биреү усаҡтарын урап үтеп, 9 майҙа Өфөләге парадта ҡатнашасаҡ. Эстафетаны Бөйөк Ватан һуғышы ветераны, 45-се йылғы Еңеү парадында ҡатнашыусы Ғәли Тимеров башлап ебәрҙе.\nҒәли Тимеров, Бөйөк ватан һуғышы ветераны: «Эстафетаны асыу бурысы йөкмәтеп, миңә ҙур хөрмәт күрһәттеләр. Үҙем дә 45 йыл янғын һүндереүсе булып эшләнем. 1947 йылда армиянан ҡайтҡас, училище тамамлап эш башланым. Донъялар тыныс торһон, янғындар ҙа булмаһын ине».


Йәш булып ҡалам тиһәң… » Башҡортостан гәзите\n"Башҡортостан гәзите" » Мөхәббәт баҡсаһы » Йәш булып ҡалам тиһәң…\nЙога – индуизм һәм буддизмдан үҫеп сыҡҡан һинд мәҙәниәтенең бер төшөнсәһе. Ул үҙенең эсенә рухи, психик һәм физик тәжрибәне туплай.Ҡыҫҡа ғына әйткәндә, йога – ул индуизм фәлсәфәһенең бер йүнәлеше. Ислам динендә йога тыйылған тип уйлау – ҙур хата. Шулай уҡ уны спорттың бер төрө тип һанау ҙа дөрөҫ түгел.\nЙоганың сәләмәтлеккә ниндәй йоғонтоһо бар? Ике-өс ай шөғөлләнгәндән һуң, күптәр үҙ организмында яҡшы яҡҡа үҙгәрештәр тоя башлай. Тәү сиратта йога умыртҡа һөйәгенә яҡшы тәьҫир итә. Күпселек күнегеүҙәр уны урынына ултырта, күҙәнәктәрен азот һәм кислород менән тейешенсә туҡландыра. Ҡандағы гемоглобинды һәм эритроциттарҙы арттыра. Йога менән шөғөлләнеүселәр йөрәк ауырыуына йыш зарланмай. Шулай уҡ медитация иммунитетҡа ыңғай йоғонто яһай, ул тирә-яҡтағы вирустарға бирешеп бармай. Әлбиттә, оҙаҡ ваҡыт яңғыҙ булыу, уйланыу кешенең холҡона ла тәьҫир итмәй ҡалмай. Мәҫәлән, юҡ-барға тиҙ ҡыҙып барған кешеләр бер аҙ тыныслана. Кәйеф яҡшы яҡҡа үҙгәрә. Йога – депрессиянан иң яҡшы дауа.\nШулай уҡ белгестәр әйтеүенсә, медитация менән шөғөлләнгәндәр күпкә иғтибарлыраҡ һанала. Йоганы үҙ иткәндәр ҡартайыуҙың ни икәнен белмәй. Күп эстрада йондоҙҙарының йәш булып ҡалыу сере лә ошонда. Мәҫәлән, бөтә донъяға билдәле Мадоннаға үҙенең йәшен биреп булмай. Уның хаҡында матбуғатта күп яҙалар, ул тәүлектең өс сәғәтен йогаға бағышлай. Рәсәй эстрада йырсыһы Валерия хаҡында ла шуны әйтергә була.\nҠапыл ғына йога менән шөғөлләнә башлауҙың көтөлмәгән һөҙөмтәһе булырға мөмкин. Шуға күрә үҙ организмығыҙға иғтибарлы булығыҙ. Йогаға тотонор алдынан белгестәр менән кәңәшләшеү ҡамасауламаҫ. Быйыл һәм киләһе йылда әсәй булырға ниәтләнәһегеҙ икән, бөтә күнегеүҙәрҙе лә башҡарырға ашыҡмағыҙ.\nӘ инде талаптарға килгәндә, күнекмә урыны таҙа, йылы һәм тыныс булырға тейеш. Өйҙәгеләр һеҙҙе борсомаһын. Телефонды тауышһыҙ режимға күсереп йә иһә бөтөнләй һүндереп ҡуйырға кәрәк. Йога менән шөғөлләнгәндә һеҙ өшөргә тейеш түгел, был хәл мускул туҡымаларына насар тәьҫир итә. Ут ҡамасаулаһа, ҡараңғы бүлмәне һайларға мөмкин.\nКөнөнә бер-ике сәғәт шөғөлләнеүҙе ғәҙәткә керетеү ауыр булһа, 15 минуттан башлағыҙ. Йоганың файҙаһын күрер өсөн, уға көн дә ваҡыт бүлергә кәрәк. Һәр аҙна һайын 15 минутлыҡ дәресегеҙгә биш-ун минут өҫтәгеҙ.\nДәресте иртән ашағансы башлау мотлаҡ. Кискеһен иһә туҡланғандан һуң кәм тигәндә өс-дүрт сәғәт үтергә тейеш. Ашҡаҙаны сирләгәндәр йога ваҡытында аҙ-аҙлап һыу эсә ала.\nИң яҡшыһы иртәнге ваҡытты һайлау. Был осраҡта һеҙ көн буйына етерлек энергия йыяһығыҙ. Өҫтәүенә ошо мәл күпкә уңайлыраҡ та: көндөҙ эш мәшәҡәттәре борсой, тынысланып булмай.\nӘйткәндәй, йога менән өлкән йәштә шөғөлләнә башларға ла була. Белгестәр оло йәштәгеләргә медитация, мантра-йога, төш күреү йогаларын тәҡдим итә.\nИнтернет заманында йәшәйбеҙ. Унда төрлө дәрестәр бирелгән. Хәҙер республиканың күп райондарында йога үҙәктәре асыла. Иң мөһиме, белгес менән кәңәшләшеп, өйрәнеп, һуңынан иркенләп өйҙә шөғөлләнергә кәңәш ителә.


Һуңғы тәүлектә төрлө йәрәхәттәр менән Өфөләге травматология пунктарына мөрәжәғәт итеүселәр һаны кәмендә өс тапҡырға артҡан. Айырыуса аяҡ-ҡулдарын һындырыусылар күпләп килә. Һауа шарттары насарайыуы һөҙөмтәһендә кисәнән алып республика юлдарында көслө боҙлауыҡ хасил булды. Был үҙ сиратында йөҙләгән авария һәм йәйәүлеләрҙең имгәнеүҙәренә килтерҙе.\nҠоланым. Уянһам... гипс. Билдәле совет фильмындағы ҡанатлы был һүҙҙәр һуңғы тәүлектә беҙҙең төбәк өсөн айырыуса көнүҙәк. Сөнки боҙлауыҡ юлда төрлө йәрәхәттәр менән травматология пунктарына мөрәжәғәт итеүселәр һаны бермә-бер артты. Кисә башланған яуым-төшөм иртәнге сәғәттәргә тиклем дауам итте. Катокка әйләнгән тротуарҙар айырыуса йәйәүлеләргә ҙур мәшәҡәттәр килтерҙе.\nИнтернет селтәрҙәренә юлдарҙың катокка әйләнеүен күрһәткән күп кенә видеояҙмалар ҙа һалынды. Мәҫәлән, был кадрҙарҙа билдәһеҙ егеттең Өфө урамдары буйлап конькиҙа шыуып йөрөүе күренә. Әлбиттә, үҙеңде күңелһеҙ хәлдәрҙән аралау өсөн барыһы ла конькиға баҫа алмай. Шулай ҙа таймай торған сифатлы аяҡ кейеме бындай көндәр ҙә бик тә мөһим, ти йәйәүлеләр.\nӨфөнөң 21-се ҡала клиник дауаханаһындағы трамвпункт уҙған төндә генә йөҙгә яҡын кешене ҡабул иткән. Уларҙың күбеһе боҙлауыҡ юлдарҙа ҡолап аяҡ-ҡулдарын һындырған. Бынан тыш, бөгөн дә поликлинакала имгәнгән кешеләрҙән торған сират көнө буйына кәмемәне. Кеше күп булыуҙан табиптарға көсөргәнешле эш режимына күсергә тура килгән.\nЮл хәрәкәте хәүефһеҙлеге дәүләт инспекцияһы хеҙмәткәрҙәре лә һуңғы тәүлектә көсөргәнешле эшләне. Айырыуса республика биләмәһе аша үткән федераль трассаларҙа хәл киҫкен тора.\nҺуңғы тәүлектә теркәлгән тәбиғәт мәшхәре барыһын да уйланырға мәжбүр итте. Оло быуын вәкилдәре хәтерләүенсә, бындай хәлдәр һуңғы бер нисә тиҫтә йыл эсендә теркәлгәне булмаған. Әммә тәбиғәттең үҙ ҡанундары, уларға ҡаршы кешенең үҙ аллы ғына көрәшергә хәленән килмәй. Шулай ҙа яуаплы хеҙмәттәр үҙ бурыстарын һәр ваҡыт намыҫ менән башҡарырға бурыслы.\nСиноптиктар фаразлауынса, киләһе аҙнанан республикала көндәр һыуата байлай. Шуға ҡарамаҫтан, юлдарҙа йөрөгәндә йәйәүлеләргә лә, водителдәргә лә айырыуса һаҡ булыу кәңәш ителә. Халыҡбыҙ ҙа бит юҡҡа ғына һаҡланғанды хоҙай һаҡлар тип юҡҡа ғына әйтмәгән.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - АЛҒЫ ҺЫҘЫҠТАБЫҘ! - 2020 - Мәҡәләләр\nЭйе, беҙ ҙә аҙна һайын гәзитебеҙ аша уҡыусыларыбыҙға ошо хәүеф, уға ҡаршы ойошторолған көрәш һәм һаҡланыу саралары тураһындағы мәғлүмәттәрҙе еткереп торабыҙ. Һәм… Был ғына түгел, баҫмабыҙ йөкмәткеһенә тоғро ҡалып, уйлыларға - уй, аңлыларға - ишара, аңламағандарға - фәһемле һүҙ, тормош һабаҡтары еткереүҙе лә дауам итәбеҙ. Эйе, уҡыусыларыбыҙ "Киске Өфө"нө аҡыл-кәңәш биреүсе, Урал батыр әйткәнсә, "Яҡшылыҡ булһын атығыҙ, кеше булһын затығыҙ" тип рухландырыусы, сәмләндереүсе, ғәмләндереүсе баҫма булараҡ белә. Беҙҙең был йөкмәткене, уның тәрбиәләүсе ролен инҡар итеп маташыусылар ҙа бар, әлбиттә. Аҡыл өйрәтмәгеҙ, үҙебеҙ беләбеҙ, йәнәһе. Хәйер, аҡ ҡағыҙға яҙылғандарҙы ғына түгел, ә Хоҙай Тәғәлә инселәгән йәшәү рәүешен, әхлаҡи ҡанундарҙы, үҙ-ара күркәм мөнәсәбәттәрҙе, ғаилә ҡиммәттәрен инҡар итеүселәр ишәйеп китте бит тормошобоҙҙа. Бөгөн, оло хәүеф солғанышында ултырғанда, үҙенең быға тиклем ҡылған ҡылыҡтарынан тетрәнәме, һабаҡ аламы икән әҙәмдәр? Гәзитебеҙ аша был һорауҙы ҡабат-ҡабат юллайбыҙ уҡыусыларыбыҙға.\n"Киске Өфө"нөң 13-сө һанында "Хоҙай киҫәтеүелер был" тигән сәләмебеҙҙе ебәрҙек, уҡынығыҙмы икән? "Ни өсөн шулай килеп сыҡты һуң? Төптәнерәк фекер йөрөтһәң, күп осраҡтарҙа кешеләр үҙҙәре ғәйепле булып сыға. Күп нәмә кешеләрҙең тәбиғәттән өҫтөн булырға тырышыуында, Ер йөҙөндә тик үҙен генә тәбиғәт батшаһылай итеп тойоп, нәфсеһенә баш була алмай, вәхшиҙәрсә, ҡырағайҙарса тотоуындалыр, тим. Һөҙөмтәлә бына нимә килеп сыға: һин донъябыҙҙа шул уҡ вирустар булыуын иҫәптән сығарып, тәбиғәт ҡанундарын боҙаһың икән, уны һис туҡтауһыҙ ағыулайһың, бысратаһың, шәхси тормошоңда һәр төрлө аҙғынлыҡтан, боҙоҡлоҡтан баш тартмайһың икән - ошо илаһи Тәбиғәт, йәғни Хаҡ Тәғәлә, һине һис шикһеҙ үҙ язаһына дусар итәсәк. Һин һанға һуҡмаған донъя һинең башыңа етәсәк!"- тип яҙҙы авторыбыҙ Бәҙри Әхмәтов.\nЖурналисыбыҙ Миләүшә Ҡаһарманова иһә аңлыларҙың, уйлыларҙың ошо афәт эсендә ултырғанда яһаған һығымтаһын еткерҙе 15-се һандағы мәҡәләһендә: "Бөгөнгө көсөргәнешле торошта беҙ ҙә үҙгәрҙек. Күп нәмәне аңланыҡ, тойҙоҡ һәм уйҙарҙы, аңды тәртипкә һалдыҡ. Кешелек ҡиммәттәре ҡапыл ғына алмашынды. Кисәге ҡыҙыҡ һәм кәрәк булғандар мәғәнәһен юйҙы. Кисәге мөһим нәмәләр баштан сығып осто. Алдағы аҙналарҙа ғына беҙгә ниндәйҙер кәңәшмәләр, ултырыштар, отчеттар, түрәләр, командировкалар, саралар донъя тотҡаһы һымаҡ булһа, бөгөн беҙ уларҙың бөтөнләйе менән әҙәм ғүмере өсөн кәрәкле булмауын белдек. Беҙ бәлә килгәнен тойғанда бер ҙә эшебеҙҙе йәки идеяларыбыҙҙы яҡларға, уларҙы ҡотҡарып ҡалырға ынтылманыҡ. Беҙ иң беренсе сиратта үҙ йәнебеҙ һәм балаларыбыҙ, яҡындарыбыҙ өсөн борсолдоҡ. Шуларҙы һаҡлап-ҡурсып ҡалыуға ташландыҡ. Бына бит ул Аллаһы Тәғәләнең ҡөҙрәте! Ошо аҙ ғына ваҡыт эсендә донъя халыҡтары аңындағы ысын хистәрҙе уята һәм рухи таҙарыныу кисертә алыуы..."\nШулай, коронавирус һөжүмен иҫкәртеү саралары тураһында һөйләй-һөйләй, Хоҙай язаһы тураһында ла иҫкәртә-иҫкәртә баҫмабыҙҙы сығарыуҙы дауам итәбеҙ. Журналистарыбыҙҙан кемдәрҙер ситтән тороп эшләүгә күсһә лә, тормош һәм ваҡиғалар ағышында эштәрен дауам итәләр. Фәүзиә Мөхәмәтшина республикабыҙ буйлап таралған уҡыусыларыбыҙҙан "Әйт, тиһәгеҙ..." рубрикаһындағы иң актуаль һорауҙарға яуаптар йыя, барыһын да аптыратҡан ҡайһы бер сәйәси йә социаль өлкәләге яңылыҡтарҙы "Бынағайыш" рубрикаһында ҡәләм осона эләктерә һала. Вәлиәхмәт Бәҙретдинов иһә аналитик мәҡәләләре менән күтәрә баҫма йөкмәткеһен, бик күп тарихи сығанаҡтарҙы байҡап, ырыуҙар тураһындағы мәғлүмәттәрҙе бер материал итеп туплай, шулай уҡ данлы Башҡорт кавалерия дивизияһы үткән ҡаһарманлыҡ юлы яҙмаларын дауам итә. Миләүшә Ҡаһарманова тормоштағы күп төрлө күренештәрҙе байҡап, "Уйлыға -уй" рубрикаһында уйландырыр, тетрәндерер һығымталар яһай. Зәйтүнә Ниғәмәтйәнова әле коронавирус тирәһендәге ваҡиғалар менән бәйле мәғлүмәттәр еткереү, өйҙә ултырыусыларҙан, балаларын дистанцион уҡытҡан ғаиләләрҙән һорау-яуаптар ойоштороу менән мәшғүл. Сәриә Ғарипова иһә уҡыусыларыбыҙҙан "Зыялылар майҙаны"на, "Әйтер һүҙем бар!" рубрикаһына фәһемле фекерҙәр йыя, уҡыусыларыбыҙ көтөп алған башватҡыстар әҙерләй. Сәрүәр Сурина гәзиттең рухиәтле биттәрен тулыландыра: фольклорсылар, милли кейем буйынса белгестәр менән һөйләшеүҙәр ойоштора, театр сәхнәләрендә барған яңы тамашалар менән таныштыра. Ҡыҫҡаһы, бөгөн дә һәр кем үҙ урынында. Тимәк, гәзит һәм уның хеҙмәткәрҙәре лә "алғы һыҙыҡта".\nӘммә беҙҙе борсоған тағы бер мәсьәлә бар һәм уратып килтереп һөйләр һүҙем шул турала: 2020 йылдың икенсе яртыһына гәзит-журналдарға яҙылыу компанияһын нисек үткәрергә, тип баш ватабыҙ, борсолабыҙ, борсолоуҙарыбыҙҙы һеҙгә, уҡыусыларыбыҙ иғтибарына ла төбәйбеҙ. Почтальондар үҙ эшен эшләй, әлбиттә, өйҙән-өйгә, фатирҙан-фатирға йөрөп, матбуғат баҫмаларын, ҡарттарға пенсия аҡсаһын тарата. Ләкин был мәлдә улар өсөн дә кешеләр, тимәк, уҡыусылар менән аралашыу сикләнгән. Тимәк, уларҙан да беҙҙең ышанысты аҡлау өсөн эшһөйәрлек, тырышлыҡ талап ителә. Редакцияның гәзитте таратыу буйынса яуаплы хеҙмәткәре Алһыу Кинйәбаева менән бөгөн уларға хаттар адресланыҡ. Гәзитте әүҙем таратыусы почтальондарға матур бүләктәр вәғәҙәләнек. Гәзит уҡыусыларыбыҙ ҙа даими рәүештә беҙҙән бүләккә матур китаптар алып тора, йолабыҙ был юлы ла дауам итәсәк.\n- Шулай итеп, уҡыусыларыбыҙ иғтибарына шуны еткерәбеҙ: бөгөн ПР905 индекслы "Киске Өфө" гәзитенә 694 һум 34 тингә яҙыла алһағыҙ, 20 апрелдән 30 апрелгә тиклем ташламалы хаҡ менән яҙылыу ун көнлөгө иғлан ителә, ул мәлдә иһә яҙылыу хаҡы 628 һум 32 тин, йәғни 66 һумға арзаныраҡ буласаҡ.\n- Өйҙән сыҡмай, почтальонды өйөгөҙгә ҡабул итмәй генә яҙылыу ысулы ла бар. Уның өсөн "Почта России" podpiska.pochta.ru сайтына инеп, эҙләү һыҙығында "Киске Офо" тип йә ПР905 индексын йыяһығыҙ, үҙегеҙҙең адресты, исем-фамилияны, яҙылыу осорон яҙып, кәрзингә күсәһегеҙ ҙә, банк картаһы менән онлайн түләйһегеҙ. Был ысул менән гәзиткә яҙылыу, әлбиттә, банк картаһы менән онлайн түләүҙәр башҡара белгәндәргә уңайлы, шуға ла уларға: "Ауыл-ҡалаларҙа йәшәгән атай-әсәйҙәрегеҙгә, туғандарығыҙға яҙылып, бүләк итегеҙ баҫмабыҙҙы", - тип өндәшәбеҙ.\n- Шулай уҡ ҡайһы ғына районда, ҡалала йәшәһәгеҙ ҙә, 8-800-1-000-000 номерына шылтыратып, почта хеҙмәткәрен өйгә йә офисҡа саҡырып була (хеҙмәт түләүле).\nӘйткәндәй, белеүебеҙсә, күҙәтеүебеҙсә, бөгөн үҙизоляцияла ултырған кешеләр гәзит-журнал, китап уҡый. Бына Баймаҡ районынан бер уҡыусыбыҙ ебәргән хәбәр: "Телевизорҙағы негатив хәбәрҙәрҙән ялҡып, уҡыуға бирелеп киттем. Өйөмдә матбуғат баҫмалары ла, китаптар ҙа байтаҡ. Бына әле "Киске Өфө"нөң элекке һандарын да алып, һәр һүҙенә, һәр хәрефенә тиклем диҡҡәт һалып уҡып ултырам. Ниңәлер быға тиклем төбөнә төшөп аңларға тырышмағанмын икән унда яҙылғандарҙы. Әле һәр мәҡәләнән, һеҙ әйткәнсә, аҡыл тирәм, фекерҙәр тирәм. Иҫән булһам, артабан һеҙҙең кәңәштәр менән йәшәйәсәкмен..." Һәм тағы. Беҙгә еткерелгән хәбәрҙәрҙән кемдәрҙер "Ырғыҙ", Зәйнәб Биишева романдары кеүек башҡорт классикаһын аҡтара, кемдәрҙер рус классикаһын күҙҙән үткәрә икәнен беләбеҙ. Үҙизоляцияла ултырыу беҙ юғала тип саң ҡаҡҡан уҡыу ғәҙәтен дә иҫкә төшөрә икәнен ишетеп, эске бер кинәнеү, ҡыуаныс кисерелә...\nШулай итеп, "тажлы" вирус тыуҙырған афәтте лә үткәреп ебәрербеҙ, иҫән-имен ҡалған әҙәм балаларының асылы уяныр, ҡылыҡтары дөрөҫ юҫыҡ алыр, Хоҙай биргән ҡиммәттәргә ҡәҙерле бүләк итеп ҡарау, һаҡсыл мөнәсәбәт яңырыр, тигән өмөт тыуа әле. Шулай булһын. Һәр хәлдә, бөгөнгө бер бәләкәй генә вирус тыуҙырған хәүефте беҙ Күктән төшөрөлгән һынау, үҙ һаулығын, кешелек сифаттарын һаҡлай, ҡәҙерләй белмәгәндәргә ҡаты киҫәтеү итеп ҡабул итәйек.\nЯҙылған: 18.04.20 | Ҡаралған: 293


22 Ғинуар 2011, 20:29\nБР буйынса Эске эштәр министрлығы йыл йомғаҡтарын барланы. Тәртип һәм хоҡуҡ һағында тороусылар коллегия ултырышы алдынан тактик-махсус күнекмәләрҙе ҡараны, үҙҙәренең бүлексәләренә өр-яңы автомобиль асҡыстарын алды, бәлиғ булмаған хоҡуҡ боҙоусыларҙы ваҡытлыса тотоу үҙәге хеҙмәткәрҙәре яңы өй туйланы.\nТактик-махсус күнекмәләрҙең республика масштабында үткәрелеүе юҡҡа түгел. Декабрь аҙағында Мәскәүҙең Манеж майҙанында күмәк халыҡ ҡатнашлығындағы тәртипһеҙлектәр милицияның һәр ғәҙәттән тыш хәлгә әҙер торорға кәрәклеген күрһәтте. Өфөнөң Зинин ҡасабаһында ОМОН, спецназ, авиация отряды, баш ҡаланың эске эштәр идаралығы, атлы милиция, юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге инспекцияһы, «Альфа», «Волкодав» шәхси һаҡ предприятиеһы хеҙмәткәрҙәре был көндө стадионда «футбол фанаттары» ойошторған «бола»ла ваҡиғалар киҫкен төҫ алмаһын, зыян күреүселәр булмаһын өсөн барыһын да эшләне. «Хулигандар»ҙы тынысландырыу өсөн төтөн шашкалары, махсус техника, төрлө оператив алымдар ҡулланылды.\nБР буйынса эске эштәр министры Игорь Алешиндың һүҙҙәренсә, милиция һәр нәмәгә әҙер булырға тейеш. «Беҙҙең көйәрмәндәр үҙҙәрен тәртипле тотһа ла, сит өлкәләрҙән ниндәй кешеләр килеүен белмәйбеҙ. Әле был уҡыуҙарҙы беҙ етәкселәргә күрһәтһәк, киләсәктә эске эштәр идаралыҡтары начальниктары ҡала-район кимәлендә үҙҙәре үткәрәсәк», – тине ул.\nБәлиғ булмаған хоҡуҡ боҙоусылар менән эшләү ҙә милицияның иғтибар үҙәгендә. Оҙайлы реконструкциянан һуң баш ҡаланың Черниковка биҫтәһендә БР буйынса Эске эштәр министрлығы ҡарамағындағы бәлиғ булмаған хоҡуҡ боҙоусыларҙы ваҡытлыса тотоу үҙәге үҙ ишектәрен асты. Был ике ҡатлы бинаны төҙөкләндереү өсөн «Рәсәй балалары» федераль программаһы буйынса 29 миллион һум аҡса бүленгән. 30 балаға иҫәпләнгән үҙәктә балалар өсөн йылы, яҡты йоҡо, синыф бүлмәләре, тренажерҙар залы булдырылған, психолог эшләй. Үҫмерҙәр өсөн бында бөтә шарттар ҙа бар. Ауыр тормош хәлендә ҡалған, хоҡуҡ боҙған үҫмерҙәр 30 көнгә үҙәккә килтерелә, психолог ярҙамын ала. «Тайғаҡ юлға баҫҡан балалар менән эшләү өсөн бөтә уңайлыҡтар ҙа булдырылған. Тик беҙгә килеүселәр барыбер аҙыраҡ булһын ине», – тигән теләктә үҙәк хеҙмәткәрҙәре.\nЭске эштәр министрлығы паркы өр-яңы махсус техника менән тулыланды. Юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге дәүләт инспекцияһы өсөн тәғәйенләнгән юл ҡағиҙәләрен боҙоусыларға ҡаршы көрәштә ҡулланылған бөтә махсус ҡорамалдар менән йыһазландырылған «Форд-Фокус» автомобилдәре үҙ хужаларын табасаҡ. Енәйәтселәрҙе йөрөтөү өсөн тәғәйенләнгән махсус машина ла конвой хеҙмәтенә тапшырылды.\nЙыл йомғаҡтарына арналған коллегияның киңәйтелгән ултырышында Башҡортостан милицияһының эше ҡәнәғәтләнерлек тип баһаланды. БР буйынса эске эштәр министры Игорь Алешин республикала ҡылынған енәйәттәр һанының артмауын, тотороҡло хәл һаҡланыуын билдәләне. Былтыр теркәлгән енәйәттәрҙең 40 меңе асылған, енәйәт ҡылыусылар һанының кәмеүе лә күҙәтелә. Министр ойошҡан енәйәтселеккә, коррупцияға ҡаршы көрәшкә етдиерәк иғтибар бүлергә саҡырҙы. Дознание үткәргәндә граждандарҙың хоҡуҡтары боҙолоуын, ғәйеплеләрҙе асыҡлап булмау арҡаһында күп енәйәт эштәренең ябылыуын да тәнҡитләне. Коллегия ултырышында ҡатнашҡан РФ Эске эштәр министрлығының Тыл департаменты начальнигы урынбаҫары Станислав Трушин, ведомство эшендә тотороҡло ыңғай динамика күҙәтелеүен билдәләп, милиционерҙарҙы һөйөнөслө яңылыҡ менән дә ҡыуандырҙы. Рәсәйҙә эске эштәр органдары хеҙмәткәрҙәрен социаль торлаҡ менән тәьмин итеү (төҙөлөш, фатир алыу) маҡсатында федераль маҡсатлы программа булдырылған. 2011 – 2012 йылдарға ошо маҡсатҡа – 5 миллиард, 2013 йылда 6 миллиард һум аҡса бүлеү күҙаллана. Тимәк, был ведомство хеҙмәткәрҙәренең, ниһайәт, торлаҡлы буласағына өмөт бар.


Кисә Владимир Путин республика парламенты ҡарамағына Башҡортостан Республикаһы Президенты вазифаһына Мортаза Рәхимовтың кандидатураһын тәҡдим итте.\nРәсәй президентының бындай аҙымына Мортаза Рәхимовтың\nпрезидент вәкиллеген ваҡытынан алда һалыу һәм федерация субъекты етәксеһе булараҡ ышанысты раҫлау тураһындағы ғаризаһы сәбәп булып торҙо. Владимир Путин иһә билдәле\nзакондарға таянып, тәҡдимде Башҡортостан Республикаһының Ҡоролтай - Дәүләт Йыйылышына йүнәлтте. Закон буйынса депутаттарҙың ултырыш үткәреү һәм был һорауға яуап биреү өсөн 14 көнө бар.\nМортаза Рәхимовты өсөнсө срокка 2003 йылдың декабрендә халыҡ һайлауын хәтергә төшөрәбеҙ. Ул Башҡортостан халҡының үҙенә күрһәткән ышанысын юғары вазифа вәкәләттәренең конституцион срогы тамамланғанға тиклем аҡларға ниәтләүен бер нисә тапҡыр һыҙыҡ өҫтөнә алды. Әммә быйылғы йылдың апрелендә билдәле федераль закондарға ярашлы, БР Конституцияһы үҙгәрештәр кисерҙе. Ул ваҡытта Башҡортостан Республикаһының Конституцион суды Рәйесе Илдус Әҙһәмов бының Төп закон тарихында ни бары өсөнсө төҙәтмә булыуын\nбилдәләгәйне. Элек төбәк башлыҡтарын халыҡ һайлаһа, хәҙер улар РФ Президенты тәҡдиме буйынса тәғәйенләнә. "Был бик\nетди, принципиаль үҙгәреш Бесландағы билдәле ваҡиғаларҙан һуң Рәсәйҙә власть вертикален көсәйтеү талап ителеүенә бәйле . Бәлки, был норма - субъект башлыҡтарын тәғәйенләү - ваҡытл ыса күренештер. Әммә йәмғиәттең бөгөнгө үҫеш этабында ул террорсылыҡҡа ҡаршы көрәште көсәйтеү, башҡарма власты нығытыу өсөн талап ителә", - тине Илдус Әнәс улы.\n- Республиканың әле генә үткән Дәүләт Йыйылышы Президиумы парламенты сираттан тыш ултырышҡа 10 октябрҙә йыйылырға ҡарар итте, - тип белдерҙе бөгөн журналистарға Илдус Әҙһәмов . -\nҺуңғы ике йылда күп кенә РФ субъекттары башлыҡтары Владимир Путинға ышаныс тураһындағы һорау менән мөрәжәғәт ит те. Һәм бына Мортаза Рәхимов та логик аҙым яһаны. Депутат корпусы ыңғай ҡарар ҡабул итһә, Башҡортостан етәксеһе төбәк\nбашында 2011 йылға тиклем торасаҡ.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ЕҢЕҮГӘ ИНДЕРГӘН ӨЛӨШ... ЙӘКИ ТЫЛ ҺАЛДАТТАРЫНА МӘДХИӘ - 2015 - Мәҡәләләр\nЕҢЕҮГӘ ИНДЕРГӘН ӨЛӨШ... ЙӘКИ ТЫЛ ҺАЛДАТТАРЫНА МӘДХИӘ\nБөйөк Ватан һуғышы шаҡымаған ҡапҡа, уның ипкене бәрелмәгән кеше юҡтыр ул. Нисек кенә ауыр булмаһын, дошманды изге еребеҙҙән ҡыуыу маҡсаты өсөн барыһы ла сабыр һәм сыҙам булырға тырыша ул йылдарҙа. Егерме һигеҙ миллиондың иңенә төшкән ауырлыҡ Баймаҡ районының ҙур бер ауылын - Ниғәмәтте лә урап үтмәй. Ауылыбыҙҙың өлкән кешеләре тәүгеләрҙән булып һуғышҡа китеүсене, тәүге ҡара ҡағыҙҙы, тылдағы тәүге үлемде хәтерләп, бөгөн дә ауыр көрһөнөп ҡуя. Башлап һуғышҡа китеүсе Әйүп Ғайсинға бер төн эсендә тиренән тун тегеп, бейәләй, шарф бәйләп, баштан аяҡ кейендереп, бөтөн ауыл халҡы менән бергәләп оҙаталар. Ай үтеүгә Ғималетдин Кирамов, Ҡәнзәфәр Вәлиев һәм тағы бик күптәрҙе фронтҡа алалар. Уларҙың урынына 12-13 йәшлек үҫмерҙәр донъя йөгөн тартыуға егеләләр. Был иҫтәлектәрҙе үткән быуаттың 90-сы йылдар аҙағында тыл ветерандары менән осрашҡан саҡта яҙып алғайным. Уларҙың бик күптәре был донъя менән күптән алыш-биреш ғәмәлдәрен өҙгән инде, ауыр тупраҡтары еңел булһын. Ә шулай ҙа был яҙмаларҙа һуғыш йылдарында тылда эшләүселәрҙең күргәндәре-кисергәндәрен һүрәтләгән хәтер һаҡлана, тип, уны "Киске Өфө" гәзите уҡыусылары иғтибарына тәҡдим итмәксе булдым.\n"Беҙ дәрестән сығып, өйгә ҡайтҡас, әҙ генә ҡапҡылап алыуға, йә агроном вазифаһын башҡарыусы, йә бригадир килә лә, тәҙрәгә сыбыртҡыһының таяғы менән шаҡып: "Фәлән баҫыуға барып, ҡалған башаҡтарҙы сүпләп, көлтә бәйләгеҙ!" - тип китә. Беҙ, балалар, тиҙ генә йыйынабыҙ ҙа, шул баҫыуға барып, көлтә бәйләйбеҙ. Көлтә бәйләргә көс етмәй, йә бәйләй белмәйбеҙ, беҙҙең менән бергә йөрөгән Йәһүҙина Рәхимә, Хәйсәрова Зәһүрә, Ҡолһарина Факиһа апайҙар, уларҙан йәшерәк ҡыҙҙар-малайҙар - Рахманғолова Сабира, Иҫәнбаева Хәнифә, Хәсәнова Рәхимә, Йәһүҙина Рәхимә, Бикмәтова Шәкирә, Кинйәбулатов Әйүп, Хәсәнов Минлеәхмәт һәм тағы бик күптәрҙең иңдәренә көс күберәк төшә. Уҡытыусы Мотаева Рәйсә, Биишева апайҙар ҙа был эштә ярҙам итә ине, беҙ ҙә уларҙан ҡалышмаҫҡа тырышып эшләнек - 8-9 йәштә дошманды тик ошолай эшләп кенә еңәсәгебеҙҙе аңлай инек", - тип хәтерләгәйне Мостафа Алтынғужин.\nӘсәһе, апаһы менән бергә колхоз эшендә эшләүсе Йыһанур Мырҙағәлин да үҙ хәтирәләре менән уртаҡлашҡайны: "Беҙ туйғансы ашай ҙа алмай торғайныҡ ул саҡта. Ләкин мыжырға ярамай. Ә бына дошманға үс үҫкәндән-үҫә бара. Шулай ҙа ҡайһы берәүҙәр аслыҡҡа сыҙамай, баҫыуҙа ҡар аҫтында ятып ҡалған башаҡ һәм ҡырлыҡ үләндәрен ашап, ағыуланып үлде. 14 йәшлек Хәнифә исемле ҡыҙҙың вафат булғанын хәтерләйем. "Тәҙрә ҡорғанын күтәреп ҡуйығыҙ әле, иптәштәрем баҫыуға киткәнен ҡарап ҡалайым", тип ятҡан тип һөйләнеләр. Беҙ уны йәлләп иланыҡ, шунан бер-беребеҙгә ант бирҙек: "Дошманды еңер өсөн тағы нығыраҡ эшләйек!" Кинйәбулатова Һәҙиә апай, күҙ йәшегеҙҙе күрһәтмәгеҙ, дошмандың үсе ҡанмаһын, башығыҙҙы күтәрегеҙ, тип беҙҙе илауҙан тыя торғайны".\nБашаҡ ашап ағыуланған Хәнифәнең әсәһе Һәшиә апай, үгеҙ егеп, колхозда утын ташый, аҙаҡ уны һал ағыҙырға ебәрәләр. "Һәшиә апай шул тиклем көслө булды, ирҙәр кеүек эшләне. Утынды һөйрәй алмай торһа, үгеҙҙең ҡойроғон бороп тотоп ала ла, яурыны менән терәүләп, йөктө һөйрәшә торғайны", - тип хәтерләйҙәр уның тураһында Әминев Заһит, Ишҡыуатов Мөбәрәктәр. Көслө булғанға күрә, Һәшиә, Исмәғилева Сәрбиямал апайҙар күберәк ирҙәр эшендә йөрөгән. Улар Таулы йылғаһының башында сажын тартҡандар. Көҙ етһә, уңыш йыйыуҙа ҡатнашҡандар, атҡа көлтә тейәп, колхоз аҙбарына ташығандар. Ат менән йә үгеҙ егеп йөрөүгә ҡатын-ҡыҙҙар бик үк батырсылыҡ итмәгән, ә бына Сәрбиямал Исмәғилева, Һәҙиә Кинйәбулатова, Һәшиә Иҫәнбаева, Ҡобора Рәжәповалар өсөн был ғәҙәти эш булған.\n"Эштән әҙ генә бушаһаҡ, һуҡыр шәм яҡтыһында фронтҡа хат яҙа инек, - тип һөйләгәйне Исмәғилева Хәйерниса. - Атай - сәйәси золом ҡорбаны, ә өлкән ағайым Әнүәр 1941 йылдың сентябрендә һуғышҡа китте. Мин уға әленән-әле хат яҙа инем. Беҙҙең менән эшләгән Мырҙағәлина Ғәлимә апай, уның улы Әхмәткәрим менән көн дә алмашлап туғандарыбыҙға хаттар яҙа торғайныҡ".\nҒөмүмән, был осорҙа ҡатын-ҡыҙҙар менән балалар ниндәй генә эштә эшләмәгән. Көлтә бәйләп, иген һуғыу тамамланғас, ҡышын баҫыуға көрәк менән ҡар тоторға йөрөгәндәр. "Сөнки ауылда механизатор берәү генә - Ғатауллин Шәрифулла, шулай булғас, күп эште ҡул менән башҡарҙыҡ", - тип хәтерләгәйне ауылда иҫәп-хисап эшен башҡарыусы Ниғмәтуллина Хизбиямал. Уға ла еңелдән булмай, сөнки һуғыш мәлендә лә һалым йыйырға кәрәк. "Өй һайын йөрөп, мал, ғаилә башына күпме һөт, май тапшырырға кәрәклеген әйтергә инәһең дә, үҙҙәренең ҡаралай сәй эсеп ултырғанын күреп, йөрәк һыҙылып, тағы аптырап ҡалаһың", - тигәйне ул.\nАуыр эштән, аслыҡ-һыуыҡтан да ауырыраҡ нәмә була һуғыш йылдарында. Ул да булһа, яҡындарыңдың үлем хәбәрен алыу, етемдәрҙең күҙенә күтәрелеп ҡарау. Тылда ла үлем күп була. Яңы ғына кейәүгә сығып, ире менән йәшәп тә өлгөрмәгән Хәсәнова Мәхүпьямал, әсәһе Мөхлисә аслыҡтан өҙлөгөп үлеп ҡалғас, үҙенән кесе биш туғанын ҡарарға атай йортона ҡайта. Фәниә, Хәмдиә, Ғәлиә, Нуриман, Солтанәхмәт уның ҡураныс ҡына һынына һыйынып үҫә. Ире яу ҡырында ятып ҡала, әммә Мәхүпьямал апай ғүмере буйына уға тоғролоҡ һаҡлап йәшәй. Әсәлек бәхете кисермәйенсә, туғандарына әсәй булған, һөйөлөп өлгөрмәйенсә, һөйгәненә хыянат итмәгән бөйөк ҡатын-ҡыҙҙар тағы күпме булғандыр!\nБалаһы ете айлыҡ ҡына булған саҡта Тутаева Хәлимә "Таналыҡ" колхозында агроном булып эшләй башлай. Атаһының ҡустыһы - һуғышта, ә ҡатыны тылда аслыҡтан үлгәс, Мерәҫтән Ниғәмәткә ҡайтып, уларҙың 4 балаһын алып тәрбиәләй һәм бригадир булып эшләй. Иренең үлеме тураһында хәбәр алғас, ҡайғыһын ошо балаларҙы тәрбиәләү һәм эш менән баҫа.\nЯра тәрән, кем үлсәгән,\nЙөрәктәге әсе зарҙы?\nӘрем тәмле күҙ йәштәрен\nМөмкинме һуң, кем һанаһын, - тип юҡҡа йырламағандарҙыр инде.\nТыл ветерандарын күргән, баҡыйлыҡҡа күскәнен оҙатҡан һайын, күңелемдә уларға ҡарата йөрөткән ихтирамлы уйҙарымды яңыртам. Үҫеп етеп өлгөрмәһәләр ҙә, яҙмыш ҡушыуы буйынса яугирҙар рәтенә баҫҡан тыл һалдаттары бит улар. Асыҡҡандар, ләкин сабыр иткәндәр, илағандар, ләкин күҙ йәштәре аша йылмая алғандар, ауырығандар, ләкин бирешмәҫкә тырышҡандар, әсәләре менән атайҙарын, ағайҙарын көтә белгәндәр. Был яҙмала бөтәһенең дә исем-шәрифтәрен дә күрһәтеп булманы, шулай ҙа уларҙың бөтәһенә лә беҙҙең быуындың оло рәхмәте юлыҡһын, тип теләйем.\nТыл һалдаты, һинең дә исемең һәйкәлдәргә лайыҡ! Һинең күңел һыҡтауҙарың, күңел яраларың, мәхрүмлектәрең бөгөнгө йәштәрҙең йөрәгенә үтеп инһә ине...\nЯҙылған: 15.06.15 | Ҡаралған: 934


Башҡортостанда иң матур ауыл билдәләнәсәк » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Башҡортостанда иң матур ауыл билдәләнәсәк\n22.07.2019 Башҡортостанда иң матур ауыл билдәләнәсәк\nРеспубликала «Башҡортостан Республикаһының иң матур ауылы» конкурсына старт бирелде. Уны «БР Муниципаль берәмектәре советы» ассоциацияһы ойоштора.\nБәйгелә халҡы һаны 5000 кешегә барып еткән Башҡортостан ауылдары ҡатнаша ала. Улар йыйылышта конкурста ҡатнашабыҙ тигән ҡарар сығарырға тейеш, шулай уҡ муниципаль район етәкселеге тәҡдиме булыуы шарт.\nБыйыл конкурс өс этапта уҙасаҡ. Беренсеһендә 1 августан 15 авгусҡа тиклем ғаризалар ҡабул ителәсәк. Улар раҫланған положение буйынса баһаланасаҡ.\nҒариза менән бергә түбәндәгеләр талап ителә:\n— ауыл тарихы (легендаһы);\n— конкурс буйынса положениенан тулыһынса тултырылған критерийҙар таблицаһы;\n— төҙөкләндереү буйынса эштәрҙең ҡыҫҡаса һүрәтләмәһе;\n— ауыл халҡының биләмәгә эйә булыу һәм уны төҙөкләндереүгә һалған өлөшө формаһы;\n— ауылдың һәм уның тирә-яғының фотоһүрәттәре.\nИкенсе этап 2019 йылдың 1-20 сентябрендә уҙасаҡ. Унда Башҡортостан юлдаш телевидениеһы эфирында финалсылар тураһында видеояҙма күрһәтелеп, тамашасылар тауыш биреүе ойоштороласаҡ. Алынған нәтижә һәм беренсе этап йомғаҡтары менән менән конкурс комиссияһы биш ауылды билдәләйәсәк.\nӨсөнсө этапта иң күп йомғаҡ баһаһын алыусылар араһынан еңеүселәр асыҡласанаҡ.\nКонкурс еңеүселәренә дипломдар һәм аҡсалата премия тапшырыласаҡ. I урын яулаусы ауылда «Башҡортостан Республикаһының иң матур ауылы — 2019» яҙыулы стела ҡуйыласаҡ.\nЯрышта ҡатнашыу өсөн «Башҡортостан Республикаһының Муниципаль берәмектәр советы» ассоциацияһының башҡарма аппаратына ғариза бирергә кәрәк. Адресы: Өфө ҡалаһы, Туҡай урамы, 46, 221-се каб. Һорауҙар менән (347) 280-85-09, (347) 280-81-82. телефондарына шылтыратырға.\n«Башҡортостан Республикаһының иң матур ауылы» конкурсы буйынса положение ассоциация сайтына ҡуйылған. Шунда уҡ ғариза формаһы һәм баһалау буйынса критерийҙар бирелгән.


Өфөлә «Бәпембә» II республика балалар шиғриәте фестивале уҙа // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә «Бәпембә» II республика балалар шиғриәте фестивале уҙа\n12:25, 15 апреля 2016 Мәҙәниәт\nӨфөлә «Бәпембә» II республика балалар шиғриәте фестивале уҙа. Сараны үҙенең 25 йыллығы уңайынан «Аҡбуҙат» журналы ойошторған. Фестивалдә Фәүзиә Рәхимғолова исемендәге призға шиғыр конкурсына йомғаҡ яһала.\n«Бәпембә» балалар шиғриәте фестивалендә республиканың төрлө райондарынан 40-тан ашыу бала ҡатнаша. Уларҙың барыһы ла —төрлө номинацияларҙа һәм йәш категорияларында еңеүселәр. Фестивалдең йомғаҡлау кисәһендә башҡорт телендәге балалар матбуғатының мөһим мәсьәләләре тикшереләсәк: тиражды, интернет заманында баҫма продукцияны һаҡлау.\n«Аҡбуҙат» республика балалар журналы биттәрендә Фәүзиә Рәхимғолова исемендәге призға шиғыр конкурсы дүрт йыл дауамында бара. «Бәпембә» — «Ағиҙел» журналы эсендә сыҡҡан баҫманың тәүге исеме. 25 йыл элек үҙаллы журнал «Аҡбуҙат» тип атала башлай һәм уның тәүге мөхәррире итеп Башҡортостандың халыҡ шағиры Факиһа Туғыҙбаева тәғәйенләнә. Шул ваҡыттан бирле баҫма меңдәрсә балаларҙың һәм уларҙың ата-әсәләренең ышанысын яулаған. Уҡытыусылар һәм тәрбиәселәр өсөн күргәҙмә әсбап булып тора.\nЙыл һайын «Аҡбуҙат» журналы коллективы Рәсәйҙең Матбуғат һәм киң мәғлүмәт федераль агентлығы тәҡдим иткән темаларға социаль әһәмиәтле проекттар әҙерләй. 10 йыл инде журналға «Матбуғаттың алтын фонды» билдәһе тапшырыла. «Бәләкәй принц» бөтә Рәсәй конкурсында еңеүсе булған, Бөтә Рәсәй балалар матбуғаты фестивалендә ҡатнашҡан.\nТеги: шиғриәт,балалар шиғриәте


Министрҙар имтихан тотто » Башҡортостан гәзите\n30-06-2012, 01:48 // Сәйәсәт // Баҫып сығарырға\nБыл программа тармаҡтың өҫтөнлөклө йүнәлештәренә — ауыл хужалығын яңыртыу, финанс тотороҡлолоғона өлгәшеү, ауылда йәшәүсе халыҡтың тормош кимәлен күтәреү һәм мәшғүллеген тәьмин итеү, ауыл хужалығы тауарҙары баҙарын көйләүҙе тотороҡло үҫтереүгә арналған. Дөрөҫөн генә әйткәндә, программаны тормошҡа ашырыу ауыл хужалығы өсөн еңел булмаған осорға тура килде. 2008 йылғы иҡтисади көрсөк, 2009–2010 йылғы ҡоролоҡ үҙенең кире йоғонтоһон яһамай ҡалдырманы, әлбиттә. Дәүләт программаһында билдәләнгән 16 бурыстың 11-е үтәлгән.\n— Ауырлыҡтар булыуға ҡарамаҫтан, 2011 йыл күрһәткестәрҙе тигеҙләне һәм тотороҡландырҙы. Ауыл хужалығы тауарын етештереү күләме 103 миллиард 900 миллион һумға етте. Былтырғы ошо уҡ ваҡыт менән сағыштырғанда үҫеш — 39 процент. Дөйөм Рәсәй күләмендә республиканың өлөшө 3 процент тәшкил итә. Ошо күрһәткес буйынса республика илдә — тәүге ун, Волга буйы федераль округында тәүге өс төбәк иҫәбендә, — тине Эрнст Исаев.\nТағы ла һандарға мөрәжәғәт итеп, вице-премьер түбәндәге мәғлүмәттәргә иғтибарҙы йүнәлтте. 2011 йылда етештерелгән тауарҙың 53 проценты малсылыҡҡа һәм 47 проценты үҫемлекселеккә тура килә. Былтыр 3,2 миллион тонна иген, 1,4 миллион тоннанан ашыу шәкәр сөгөлдөрө, 300 мең тонна майлы культура, 1,2 миллион тонна бәрәңге, 340 мең тонна йәшелсә йыйылған. Шул уҡ осорҙа йыл ярымға етерлек мал аҙығы ла әҙерләнгән. Тик малсылыҡ буйынса юғары күрһәткестәргә өлгәшеп булмаған.\nАуыл хужалығы өлкәһе һәр ваҡыттағыса дәүләт ярҙамына мохтаж. Агросәнәғәт комплексына ярҙам күрһәтеү йөҙөнән 15,4 миллиард һум (капитал һалыуҙы ла иҫәпләп) аҡса йүнәлтелде. Уның 13,2 миллиарды — республика, 2,2 миллиард һумы — федераль ҡаҙнанан.\n— Дөйөм алғанда, беҙ маҡсатлы программаға ярашлы ауыл эшсәндәренә дәүләт ярҙамы күрһәтеү бурысын ҡуйғайныҡ. Бөгөн уның буйынса эш алып барыла, — тине Эрнст Исаев.\nРеспубликаның иҡтисади үҫеш министры Евгений Мавринға ла, ауыл хужалығы министры Эрнст Исаевҡа ла депутаттарҙан бихисап һорауҙар яуҙы. Уларҙың сығышынан һуң ултырышта ҡатнашҡан Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов та ҡәнәғәт булыуын белдерҙе. “Хөкүмәт төплө отчет яһай, депутаттар һорауҙар бирә һәм тулы яуап ала. Был ғәҙәти эш барышы миңә оҡшай”, — тине ул.


Йөрәгендә ҡояш нуры\nҠояш төҫлө сыуаҡ, яҡты кешеләр була был донъяла. Уларҙың усағы яҡындарын ғына түгел, ә тиҫтәләгәндәрҙең, хатта йөҙәрләгәндәрҙең күңелдәрен нурландырырға, йөрәктәрен йылытырға етә. Шундай кешеләрҙең береһе—Баймаҡ районының Муллаҡай ауылы китапханасыһы Гөлдәр Мирхәт ҡыҙы Солтанова.\nЮғары белемле педагог, 2011 йылда Муллаҡай ауылына китапханасы булып эшкә килә. Эшкә яуаплы, ярҙамсыл, талапсан, шул уҡ ваҡытта яғымлы, матур күңелле булыуы, кешелеклелеге менән ауыл халҡының ихтирамын яуланы. Шуға ла китапхана ауыл халҡының яратҡан урынына әйләнгән. Гөлдәр Мирхәт ҡыҙы һәр кешене асыҡ йөҙ, ихлас күңел менән ҡаршы ала. Ниндәй һорау менән генә килһәләр ҙә, һәр ваҡыт уларға ярҙам итә, кәрәкле мәғлүмәтте табып бирә. Ул үткәргән китапхана дәрестәре, осрашыуҙар, тематик кисәләр, кәңәшмәләр, төрлө конкурстар, яңы китаптың исем туйҙары һәр кемдең күңеленә хуш килә.\nКүптән түгел яҡташ яҙыусыбыҙ Аҫылғужа Баһумановтың тыуыуына 70 йыл тулыу уңайы менән үткән хәтер һәм ҡәҙер кисәһе, Башҡортостандың халыҡ шағиры Абдулхаҡ Игебаев ижады буйынса үткәрелгән шиғыр һөйләүселәр конкурсы, мәктәпкәсә йәштәге балалар өсөн З.Ҡотлогилдинаның "Витамин ҡайҙа үҫә" китабы иленә сәйәхәте балаларға бик оҡшаны. Китапханалағы күргәҙмәләр, стендтар уҡыусыларҙың һәр төрлө ихтияждарын иҫәпкә алып, тейешле талаптарға яуап бирерлек итеп ойошторола.\nҮҙ эшенең оҫтаһы булған китапханасы Гөлдәр Мирхәт ҡыҙы тормош иптәше Сәғит Мәүлитйән улы менән ике бала тәрбиәләп үҫтерәләр. Fаилә нигеҙенең ныҡлығы уны төҙөгән ике кешенең бер-береһен шәхес булараҡ, яратып йәшәүенә бәйле. Һөйөү нуры йылытҡан йортта балалар ҙа бәхетле үҫә. Бөгөнгө көндә Солтановтар нурға, бәхеткә күмелгән йортта йәшәй. Күңелен һалып башҡарған яратҡан эше, ашҡынып ҡайтыр ғаиләһе, ҡаршыһына бәхетле йылмайып килгән балалары, ире, таяныр туғандары менән бәхетле Гөлдәр Мирхәт ҡыҙы.


Инфоурок / Другое / Конспекты / "Ҡылым. Түбән кластарҙа үтелгәндәрҙе ҡабатлау. Башҡорт теленән дәрес-конспект. (6 класс)\nҠылым. (Түбән кластарҙа үтелгәндәрҙе ҡабатлау.)\nМаҡсат: Ҡылым тураhында түбән кластарҙа үтелгәндәрҙе ҡабатлау, бирелгән күнегеүҙәр аша ҡылым hөйкәлештәрен таба белергә өйрәтеү, системаға килтереү; уҡыусыларҙың яҙма һәм hөйләү телмәрен үҫтереү, hүҙ байлығын, фекерләү ҡеүәһен арттырыу; генерал-майор Таhир Кусимов тураhында уҡып оҫтәлмә материал биреү, батырҙар тураhында белергә ынтылыу, тыуған илгә hөйөү тәрбиәләү.\nЙыhазландырыу: дәреслек, телевизор, видеотаҫма, ноутбук, Т.Кусимов тураhында китаптар, фотоһүрәттәр, терек-конспект, «Әсә теле» дәреслегенә дидактик материал.\nОрганизацион момент. Һаумыһығыҙ, ултырығыҙ. Бөгөн дәрестә беҙ һеҙҙең менән ҡылым тураhында hөйләшәсәкбеҙ, дөрөҫөрәге, түбән кластарҙа үтелгәндәрҙе ҡабатлаясаҡбыҙ. Китап-дәфтәрҙәрҙе асайыҡ һәм теманы яҙып ҡуяйыҡ.\nЯңы теманы аңлатыу.\nҺорау: Ҡылым ниндәй һорауға яуап булып килә? Ниндәй мәғәнә белдерә?\nЯуап: Ни эшләй? Ни эшләгән? һорауҙарына яуап булып килә. Ниндәй ҙә булhа заттың, предметтың эшен, хәрәкәтен, торошон белдерә. Атлай, йугерә, яҙа, уҡый, ҡысҡыра.\nКүнегеүҙә бирелгән һорауҙарға яуап бирергә. Терәк конспектты файҙаланырға.\nБойороҡ һөйкәлеше -ниндәйҙер бер эште башҡарырға өндәүҙе, бойороуҙы белдерә. Ни эшлә? Ни эшләгеҙ? Ни эшләһен? Ни эшлеһендәр? Зат, һан менән үҙгәрә. Бир, бирегеҙ, бирһен, бирhендәр. Беренсе заты юҡ: ҡайт, ҡайтыгыҙ, ҡайтhын, ҡайтhындар. Юҡлыҡ формаhы – барма, бармағыҙ.\nХәбәр һөйкәлеше - эш-хәрәкәттең эшләнеүен, эшләнмәүен белдерә. Ни эшләне? Ни эшләй? Ни эшләр? Йүгер-ҙе, йүгер-гән, йүгер-ә ине, атла-й торғайныҡ, йүгер-ер ине, йүгер-әсәк. Үткән, хәҙерге, киләсәк заманы бар: барҙы, бара, барасаҡ. 1,2,3 заты бар: яҙам, уҡыйhың, ятлай. Юҡлыҡ формаhы - Йүгер-мәй.\nТеләк һөйкәлеше - эш-хәрәкәтте башҡарырға теләүҙе белдерә. Ни эшләге килә? Ни эшләмәксе була? Эшлә-ге килә, эшлә-мәксе була, уйнамаҡсы була, ҡайтмаҡсымын, ҡайтмаҡсыhың, ҡайтмаҡсы, бармаҡсыбыҙ, эшләмәксеhегеҙ, әйтмәксе, эшлә-һе бар, барғы килә, ҡайтырға булдым. Юҡлыҡ формаһы юҡ.\nШарт һөйкәлеше - ниндәйҙер бер эш-хәрәкәттең үтәлеүе шарт булып килеүен белдерә. Ни эшләһә? Ни эшләһәләр? Күп көлһәң, иларһың. Өс заманы бар: килгән булhа, килһә, килер булhа. l, 2, 3 заты бар: килhәм, килһәң, килhә, килгән булhам, килгән булhаң, килгән булhа. Юҡлыҡ формаhы - килмәhә, бармаhа.\nЙомғаҡлау: Терәк конепектты файҙаланып беҙ ҡылымдың дүрт hөйкәлеше: бойороҡ, хәбәр, теләк, шарт һөйкәлештәре булғанын иҫкә төшөрҙөк.Ошо белгәнебеҙҙе киләһе күнегеүҙәрҙе эшләгәндә ҡулланырбыҙ.\n1.Бар, уҡы, кил- был ҡылымдар ниндәй һөйкәлешкә ҡарай?\n1.Бойороҡ. 2.Шарт. 3.Теләк. 4.Хәбәр.\n2. Уҡыйhы, барahы, киләhе. көләһе - был ҡылымдар ниндәй һөйкәлешкә ҡарай?\n3.Барhа, яҙhа, йөрөhә - был ҡылымдар ниндәй һөйкәлешкә ҡарай?\n4. Эшләй, эшләне, эшләр - был ҡылымдар ниндәй һөйкәлешкә ҡарай?\n211 -се күнегеү. (Дидактик материал.) Телдән эшләнә.\nТүбәндәге ҡылымдарҙы бойороҡ hөйкәлешендә зат, һан менән үҙгәртepгә.\nЭшләргә -эшлә, эшләһен, эшләгеҙ, эшләһендәр; Ҡарарға - ҡара, ҡараһын, ҡарағыҙ, ҡараһындар; Уйнарға - уйна, уйнаhын, уйнағыҙ, уйнаhындар; Һөйләргә -һөйлә, һөйләһен, hөйләгеҙ, hөйләһендәр; Килергә, бейергә, ҡойорға, көлөргә.\n212 -се күнегеү. (Дидактик материал.) Яҙма эш.\nЙәйәләр эсендәге ҡылымдарҙы бойороҡ hөйкәлешендә тейешле формала ҡуйып, һөйләмдәрҙе күсереп яҙырға.\n218 -се күнегеү. (Дидактик материал.) Телдән эшләнә.\nБирелгән ҡылымдарҙы хәбәр hөйкәлешенең бөтә замандарында һан, зат, барлыҡ-юҡлыҡ менән үҙгәртергә.\nОсорға - остом, остоҡ, османым, османыҡ, осам, осабыҙ, осмайым, осмайбыҙ, осасаҡмын, осасаҡбыҙ, осмаясаҡмын, осмаясаҡбыҙ.\nТабырға - таптым, таптыҡ, тапманым, тапманыҡ, табам, табабыҙ, тапмайым, тапмайбыҙ, табасаҡмын, табасаҡбыҙ, тапмаясаҡмын, тапмаясаҡбыҙ.\nКилтерергә – килтерәм, килтерәбеҙ, килтермәйем, килтермәйбеҙ, килтерҙем, килтерҙек, килтермәнем, килтермәнек, килтерәсәкмен, килтерәсәкбеҙ, килтермәйәсәкмен, килтермәйәсәкбеҙ.\nЙомғаҡлау: Тимәк, бойороҡ hөйкәлеше ниндәҙер бер эште башҡарырға өндәүҙе, бойороуҙы белдерә. Ни эшлә? Ни эшләгеҙ? Ни эшләһен? Ни эшләһендәр? Бир, бир-егеҙ, бир-hен, бир-hендәр.\nХәбәр һөйкәлеше - эш-хәрәкәттең эшләнеүен, эшләнмәүен белдерә. Ни эшләне? Ни эшләй? Ни эшләр? Йүгер-ҙе, йүгер-гән, йүгер-ә ине, атла-й торғайныҡ, йүгер-ер ине, йүгер-әсәк.\nБер, ике, өс, беҙҙең ҡулда көс, Дүрт, биш, атлайбыҙ.\nУңға, һулға боролабыҙ,\nАлға, артҡа эйеләбеҙ,\nУң ҡулды күтәрәбеҙ,\nҺул ҡулды күтәрәбеҙ.\nБер, ике, уптырабыҙ,\nӨс, дурт, һикерәбеҙ.\nЕгеттәр: «Көслө егет булабыҙ, армияға барабыҙ, Тыуған илде һаҡлайбыҙ».\nҠыҙҙар: «Ә беҙ көтөп ҡалабыҙ».\n225 -се күнегеү. (Дидактик материал.) Телдән эшләнә. Шарт hөйкәлешен табырға.\n1. Бөгөн үк эшләргә тип эш тапшырһалар - уны hин иртәгәгә ҡалдырма...\nЭткә тотонһаң - аҙағына еткер.\nБашлай белhәң - бөтөрә лә бел.\nИгә белhәң- иген уңа.\nАяҡ кейемен йыш таҙартһаң , ул оҙаҡҡа сыҙай, матур була.\n227 -се күнегеү. (Дидактик материал.) Таҡтала яҙма эш.\nТүбәндәге ҡылымдарҙан теләк hөйкәлешенең төрлө формаларын яhап яҙырға.\nТорорға- уның тораhы килә, уларҙың тораhылары килә, тормаҡсы булды, тормаҡсы булдылар, тораhы бар, тораhылары бар, һинең тораһың килә, тораһығыҙ килә, тормаҡсы булдың, тормаҡсы булдығыҙ, тораhың бар, тораһығыҙ бар, минең тораhым килә, тораһыбыҙ килә, тормаҡсы булдым, тормаҡсы булдыҡ, тораhым бар, тораһыбыҙ бар.\nЯҙырға, hибергә, үҫергә, баҫырға, йөрөргә.\n228 -се күнегеү. (Дидактик материал.) Телдән эшләнә. Һөйләмдәрҙе уҡырға, теләк һөйкәлештәрен табырға.\nБармаҡсы булдыҡ, hалырға итә. сыҡҡы килмәй, йөҙгө килә, тик ятҡы килә.\nЙомғаҡлау: Теләк hөйкәлеше - эш-хәрәкәтте башҡарырға теләүҙе белдерә. Ни эшләге? Ни эшләмәксе? Эшлә-ге килә, эшлә-мәксе була; уйнамаҡсы була. Шарт hөйкәлеше - ниндәйҙер бер эш-хәрәкәттең үталеүе шарт булып килеүен белдерә. Ни эшләһә? Ни эшләһәләр? Күп көлһә, иларһың. Килгән булһа, килһә, килер булhа.\n193 - се күнегеү. (Дәреслек ).Телдән эшләнә.\nТексты уҡып, кем тураhында hүҙ барғанын әйтергә.\nТаhир Таип улы Кусимов 1909 йылдын 14 февралендә Башҡортостан рес-\nпубликаhы Әбйәлил районы Күсем ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Башҡорт.1932-се йылдан алып КПСС ағзаһы.\nСовет армияhына хезмәткә бара һәм Ҡазанда татар-башҡорт хәрби мәктәбендә уҡый. Шунан һуң ул взвод, эскадрон, полк командиры, дивизия штабының етәксеһе, кавалерия дивизияhының командиры, хәрби корпус командирының ярҙамсыhы. Һуңғы алты йыл эшмәкәрендә Башҡортостан рес-\nпубликаhының хәрби комиссары була.\nИке академияла: М.В.Фрунзе исемендәге һәм Генераль штаб акдемияhында\n1942-1944 йылдарҙа Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша. 1944 йылда Совет-\nтар Союзы Геройы, 1969 йылда генерал-майор исеме бирелә.\nИке Ленин ордены, «Алтын йондоҙ» медале, Ҡыҙыл Байраҡ, 1-се дәрәжә Ватан һуғышы, ике Ҡыҙыл Байрак ордендары менән наградлана.\nТаhир Таип улы Кусимов оҙаҡ сирләгәндән һун 1986 йылда яҡты донъя\nВидеотаҫма ҡарау. Күргәҙмә менән таныштырыу.\nТекстан ҡылым һөйкәлештәрен табырға.\nҠуҙғалды - x.h. Туҡтаны -x.h. Арыған - х. һ\nУтларға ебәрҙе - x.h.\nЙоҡлап алмаҡсы булып - т.h.\nТерәне - x.h.\nЙоҡлап китә алманы - x.h.\nУйланы ҡарап - x.h. Күрмәй ҙә, белмәй ҙә -x.h. Инәбеҙ - x.h.\nКүрһәтә алырhыңмы - x.h. Бушап ҡалмаҫмы - x.h. Ҡаушап ҡалмам - x.h Төшөрмәм - x.h\nӨҙөлә ҡалһа - ш.h.\nАлға тәгәрәр - ш.h.\nТоғро буласаҡмын - x.h. Ҡәhәрләhен - б.h.\nЮйып ташлаhын- б.h. Үткәрҙе -x.h.\nЙомғаклау: Шулай итеп, беҙ ҡылымдың дүрт һөйкәлеше: бойороҡ, хәбәр, теләк, шарт һөйкәлештәре булғанын иҫкә төшөрҙөк.Ошо белгәнебеҙҙе күнегеүҙәрҙе эшләгәндә ҡулландыҡ.\nТаhир Кусимов тураhында уҡып белдек. Ул Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашып Советтар Союзы геройы булған. Беҙ геройҙарыбыҙҙы белергә тейеш. Тыуған илде яуыз дошмандарҙан һаҡлап, еңеү алып ҡайтҡан батырҙарыбыҙҙың исемен киләсәк быуынға ла еткерергә тейешбеҙ. Ватаныбыҙҙы яратырға, йәшәүҙең ҡәҙерен белергә кәрәк. Взвод, эскадрон, полк командиры, дивизия штабының етәксеһе, кавалерия дивизияhының командиры, хәрби корпус командирының ярзамсыһы. Бына ниндәй кешенән өлгө алырлыҡ. Тимәк, тырышып уҡыһаҡ һәм эшләһәк, ҙур маҡсаттарға ирешеп була.\nӨйгә эш биреү. 193 - се күнегеү буйынса изложение яҙырға әҙерленеп\nОрганизацион момент. Дәрес бөтгө. Һау булығыҙ\nЯкупова Лилия Наиловна\nНомер материала: ДВ-227844\nПрезентация "Системные диалоговые окна в Delphi"\nЯкупова Лилия Наиловна 4 месяца назад


Һорауҙар һәм яуаптар | Әбйәлил - Абзелил\nМәйетте ишектән сығарыу\nМәйетте ишектән сығарыу тураһында хәбәргә килгәндә аҫта Өфөнөң элекке мөфтие хәҙрәт Ғәбделбари кари хәҙрәт ни эшләп башы менән алға сығарғанды аңлатҡан. Күбеһенсә өйҙәрҙең тышҡы тупһаһы аҫта, баҫмаларына баҫып аҫҡа төшөр кәрәк. Шуға мәйетте аяғы менән алға сығарғанда уның башы ошо баҫмаларҙы төшкәндә өҫтә була. Башы аҫ яҡта булып, аяғы өҫтә булһа был мәрхүмде ҡәҙерләү булмаҫ тигән фекерҙән килә. Ғәрәптәр бөгөнгө көндәлә мәйетте яурынбаштарынан тотоп ҡәбергә аяҡтары менән аҫҡа төшөрөп һалалар.\nТабындағы ризыҡты ябырғамы?\nҺәр кем ҡунаҡты тәмле ризыҡ менән һыйларға тырыша. Бынан тыш табындың матур ҡоролоуы ла мөһим. Шуға күрә табынды асыҡ ҡалдыралар. Ризыҡланырға башлар алдынан һәр кем табындың күрке менән Һоҡланыуы әһәмиәтле.\nҠайһы берәүҙәр: «Ҡөрьән уҡыған мәлдә табындағы ризыҡ ябылған булырға тейеш! тип талап итә. Икенселәр иһә, ризыҡты ябыу кәрәкмәй, тип иҫәпләй. Өсөнсөләре ғәжәпкә ҡала: кемдең хаҡлы, кемдең яңылышыуын белә алмай аптырай.\nРизыҡланыр алдынан ғәҙәттә Ҡөрьән уҡыйҙар. Ҡөръән уҡығанда ризыҡты ҡапларғамы? тулыһынса ошонда уҡығыҙ...\n"Музыка" һүҙе мәжүсилек замандарында боронғо Грецияның Мауза-Муза исемле әлиһәһенә бәйле. Музыка — милләттәрҙең инаныу-ышаныуҙарына, ғөрөф-ғәҙәттәренә ныҡ үтеп ингән тауыш сығарыу сәнғәте. Музыка ҡоралының иң тәүҙә ҡайҙа ҡулланыла башлауы тураһында мәғлүмәт юҡ. Шулай ҙа, фәнни эҙләнеүҙәр нәтижәһендә, донъяның төрлө төбәктәрендә төрлө музыка ҡоралдары булғаны билдәле. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...\nКисерһәң ине әллә кисер?\nИң мөһиме — ихласлыҡ\nБер абыстайыбыҙ миңә иҫкәртеү яһаны, доғаны дөрөҫ уҡымайһың, тине. Уның фекеренсә, «гонаһтарымды кисерһәң ине» тип ялбарыу дөрөҫ түгел; «гонаһтарымды кисер» тип әйтергә кәрәк. Хәҙрәттәребеҙ был йәһәттән фекерен еткерһен ине. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...\nАҙан һәм күҙҙәр\nАҙан ваҡытында күҙҙәрҙе һөртөп алыу тураһында\nХәҙрәти Әбү Бәкер әс-Сиддиҡ (разыйалаһү ғәнһә) һәр ваҡыт, мөәзин аҙан әйткән ваҡытта «Әшһәдү әннә Мүхәммәдәр-рәсүлүллааһ» һүҙҙәрен ишеткәндә мөәзин артынан был һүҙҙәрҙе ҡабатлаған. Шунан ул баш бармаҡтарын үбеп, шулар менән күҙҙәрен һөртә торған булған. Был эште Рәсүлүллаһ (салләллааһү ғәләйһи үәс сәлләм) күргәс: «Дуҫым Әбү Бәкер шикелле эшләгән кеше өсөн мин шәфәғәтсе булырмын», — тигән. Ошо хәҙис-шәриф эстәлегенә күрә «фәзаилел-әғмәл» синыфына инә. Шулай булғас, шулай эшләгән кеше фазыйләтле ғәмәл ҡыла тигән һүҙ. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...\nФото һәм һүрәттәр\nФотоға төшөргә һәм фоторәсем өйҙә тоторға яраймы?\nМосолман кешегә фотоға төшөргә һәм һүрәттәр эшләргә яраймы тигән һорауға беҙ һәр саҡ был тыйылған тип яуап алабыҙ. Һәм быны күберәк әлеге радикаль ҡарашлы кешеләр әйтәләр. Радикал тип Әл-Ваххаб тигән әҙәмдең өйрәтеүенә эйәргән кешеләрҙе әйтәбеҙ. Былар мәҙһәбһеҙ, ғалимдар юлынан бармаусылар. Ғалимдарға ҡаршы сығыусылар. Пәйғәмбәр Мөхәммәд ғәләйһиссәләмдән һуң 700 йыл үткәс тыуған был әҙәм меңләгән ғалимдарға ҡаршы сығып, үҙен пәйғәмбәрҙең сөннәтен тик ул дөрөҫ үтәүсе итеп күрһәтә. Һәм бына шул юлға эйәргән йәштәр — улай ярамай, былай ярамай, тип мәсеттәрҙә боттарын айыра баҫып торған тәҡәбберҙәр инде. Әлеге наҙанлыҡтары арҡаһында ҡәбер таштарын кувалда менән онтап йөрөүсе вандалдар. Шул боронғо ҡәбер таштарына ғәрәп хәрефтәре менән иҫке төркисә: бында шул йылы шул кеше үлгән тип яҙылған икән – улар шул ҡәбер таштарын «изге» тип онтайҙар. Бөтә ғәрәпсә яҙылған ҡәбер таштары уларға изге булып күренә. Ә хәҙерге заманда кирилица менән шиғырҙар яҙылған, кеше фотолары ҡуйылған меңләгән памятник-ҡәберҙәр, һәр ауылда миллиондар табынған Лениндың идолдары улар өсөн рөхсәт ителгән нәмә ме әллә? Ни эшләп ошо идол алдынан көндә үтәләр улар? Бына ҡайҙа ул наҙанлыҡ. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...\nҠайһы бер оло имам-хатибтәр ҡайҙандыр алып: әгәр йыназа намаҙында «Әл-Фатиха» сүрәһе уҡылмаһа ул намаҙ намаҙҙан булмай тигән фекергә киләләр. Һәм йыназа намаҙындала «Фатиха» сүрәһе уҡылырға тейеш тигән фекергә килеп, сыуалаш тыуҙыралар. Үҙҙәре электән килгән тәртипкә ҡаршы сығалар. Әйҙәгеҙ хәҙер хәнәфи фикһ һәм хәнәфи буйынса намаҙ уҡыу китаптарын, һәм башҡа китаптарҙы ҡараштырайыҡ. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...\nҺорау: «Пәйғәмбәребеҙ ﷺ -ең хәдисенән белеүебеҙсә, мәрхүм кеше ҡәберенә ерләнгәс (күккә күтәрелеп һорау алынғас) күктән төшөрөлә һәм уны ерләп зыяраттан өйҙәренә ҡайтып китеүсе кешеләрҙең аяҡ тауыштарын ишетеп ҡала. Мәрхүмдәр ни тиклем ваҡыт ҡәберҙәрендә булалар икән?»\nЯуап: Дини китаптарҙа мәрхүмдәрҙең ҡәберҙәге хәлдәре тураһында хәбәрҙәр бар. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...


Азан | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > Ҡөръән Кәрим һәм хәҙистәр > Азан\n« Ҡөрйән викторинаһы\n«Лә иләәһә илләллаһ» — «Аллаһынан башҡа илаһ юҡ» — 1 мәртәбә.\nИртәнге намаҙҙа «Хәййә ғәләл фәләәх» тигәндән һуң 2 мәртәбә «Әссаләту хайрум минәннәүм» — «Намаҙ йоҡоға ҡарағанда яҡшыраҡ» тип әйтелә.\nҠамәт әйткәндә «Хәййә ғәләл фәләәх» тигәндән һуң, «Ҡад ҡамәтис-саләһ» — «Намаҙ башланды», — тип 2 мәртәбә әйтелә.\nҠамәт аҙанға ҡарағанда тиҙерәк әйтелә. Аҙан һуҙып һәм тирә-яҡтағы бөтә мосолмандар ҙа ишетһен өсөн ҡысҡырып уҡыла.\nҠөрйән Кәрим: «Эй, һеҙ, иман килтергән бәндәләр! Әгәр йома көн йома намаҙына саҡырып аҙан булһа, Аллаһ Тәғәләнең зекере булған йома намаҙын үтәү өсөн мәсеттәргә ашығығыҙ, донъя мәшәҡәттәре, һатыу-алыу кеүек эштәрегеҙҙән туҡталып тороғоҙ. Әгәр белһәгеҙ, был һеҙҙең өсөн һауаплыраҡ үә яҡшыраҡ. Намаҙ тамам булғас, мәсеттәрҙә йәмәғәт менән йома намаҙын үтәгәс, ер йөҙөнә таралығыҙ һәм Аллаһ Тәғәләнең фазлы рәхмәтен, йомартлығын эҙләгеҙ. Аллаһ Тәғәләне йыш иҫкә алығыҙ, бәлки һеҙ бәхетле булырһығыҙ!».\nҠөрйән Кәрим: «Аллаһ Тәғәләнең берлегенә һәм барлығына ысын күңелдән ышанып, телдәре менән Ләә иләһә илләл-лаһу Мүхәммәдүр-рәсүлүл-лаһ» – кәлимәһе әйтеп иман килтергән һәм ғилем,белем үә мәғрифәткә эйә булғандарҙы Аллаһ Тәғәлә юғары һәм бөйөк урындарға күтәрә. (Мүжәдәлә сүрәһе – 11).\nМөхәммәд ғәләйһис-сәләм әйткән: «Һеҙ Ҡыйәмәт көнөндә, мәхшәр майҙанында исемдәрегеҙ һәм атайҙарығыҙ исеме менән саҡыраласаҡһығыҙ. Исемдәрегеҙҙе матур, күркәм, гүзәл мәғәнәлеләрҙән ҡушығыҙ».\n«Шәғбан айының ун бишенсе кисен, төндә ғибәҙәт ҡылып уяу үткәрегеҙ һәм көндөҙ нәфел ураҙаһы тотоғыҙ. Сөнки был кистә Аллаһ Тәғәлә үҙенең рәхмәт үә мәғфирәтен ергә йүнәлтер һәм әйтер: Кем гонаһыларын ғәфү ителеүен теләп истиғфар ҡылһа, Мин уларҙың гонаһыларын кисерермен, кем ризыҡ һораһа, ризыҡландырырмын, кем сәләмәтлек һораһа, ауырыуына шифа бирермен».\n«Бер кеше ауырлыҡа ҡалғанда, бәлә-ҡазаға ирешкәндә доға бәрәкәтендә ул ауырлыҡтан ҡотолоуға ирешеүҙе теләһә, иркен һәм рәхәт ваҡытында күп доға ҡылһын».\n«Раббығыҙ оялсан һәм йомарт. Әгәр бәндә ике ҡулын күтәреп саф күңелдән ҡулдарын Аллаһ Тәғәләгә һуҙып доға ҡылһа, уны буш ҡалдырыуҙан Аллаһ Тәғәлә ояла, йәғни доғаһын ҡабул ҡыла, хәжәтен үтәй».\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 18.05.2016 в 01:05, и размещена в категории Ҡөръән Кәрим һәм хәҙистәр. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


Һин булғанға ерҙә беҙ бәхетле\n14 Мая , 09:57\nБеҙҙең өсөн иң ҡәҙерле, яҡын кешебеҙ, һөйөклө тормош иптәшем, яратҡан әтейебеҙ, хәстәрлекле олатайыбыҙ - Фәнил Сәфәрғәлей улы ИСМӘҒИЛОВты матур байрамы - 60 йәшлек күркәм юбилейы менән ысын күңелдән ҡотлайбыҙ!\nКиләсәк көндәрең өмөт менән тулы булып, ғүмер йомғағың шатлыҡ-һөйөнөстәргә генә тулып тәгәрәһен. Тормош ауырлыҡтарына бирешмәй, сабыр булып, үткән ғүмергә үкенмәй, балаларыңдың изгелеген күреп, әлегеләй изге күңелле, алсаҡ йөҙлө булып, оҙон-оҙаҡ бәхетле ғүмер кисерергә яҙһын. Һин булғанға донъябыҙ йәмле, йәнле, һинең фатихаң менән аҙымдарыбыҙ ышаныслы, бәхетебеҙ тулы, уйҙарыбыҙ яҡты. Хоҙай үҙеңде сәләмәтлектән, бәхеттән, күңел тыныслығынан айырмаһын!\nИң изге теләктәр менән тормош иптәшең Гөлфирә, улың Фаил, киленең Алина, ҡыҙың Зинфира, кейәүең Илмир, ейәнең Рамир, ейәнсәрҙәрең Эллария, Амелия, Арина һәм Ралина.


Дыуан районының Иҫке Хәлил ауылында тәүге балалар баҡсаһы асылды - Bash.News\nДыуан районының Иҫке Хәлил ауылында тәүге балалар баҡсаһы асылды https://bash.news/news/36082_dyuan_rajonyny_ike_xlil_auylynda_tge_balalar_basay_asyldy\nБәләкәстәр өсөн балалар баҡсаһында көн дә байрам. Йәнең теләгән уйынсыҡ бар, йыр-бейеү, ҡыҙыҡлы уйындар. Бынан ары ауыл балаларына бергә уйнап кинәнән ала. Улар бөтә уңайлыҡтары булдырылған иркен, яҡты бүлмәлә шөғөлләнә.\n500-гә яҡын кеше йәшәгән Иҫке Хәлил ауылында бер ҡасан да балалар баҡсаһы булмаған. Әммә уның кәрәклеген иҫәпкә алып, урында йәшәүселәр был мәсьәләне күтәреп сыға. Һөҙөмтәлә, мәктәптең бер өлөшө бөгөн шат балалар тауышына күмелә.\nЯрты йыл элек кенә бында башланғыс синыфтар белем алған. Тейешле ремонт эштәренән һуң, беренсе бүлмәлә балалар уйнай, икенсеһендә йоҡлай. Әлеге ваҡытта төркөмдә 18 бала, әммә уларҙың һаны тағы ла артыр тип көтөлә. Сөнки күрше Хәлил ауылынан да балаларын йөрөтөргә теләүселәр бар.\nСоциаль объект булдырылыуы йәш Ыласыновтар ғаиләһе өсөн икеләтә ҡыуаныслы. Олеся ханым балалар баҡсаһына тәрбиәсе ярҙамсыһы булып эшкә урынлашҡан. Төркөмгә шулай уҡ ике ҡыҙы ла йөрөй. Ә мәктәптә, күрше кабинетта ғына улы уҡый.\nЫсынлап та, тәрбиәселәр әйтеүенсә, мәктәпкәсә йәштәге балаларҙы әҙерләү төркөмөндә кескәйҙәр күҙгә күренеп үҫешә. Берәүһе йырлаһа, икенсеһе шиғыр ятлай.\nТөркөмдә балалар менән саф башҡортса һөйләшәләр. Көндәлек режим, тәртип.\nМәктәп етәкселеге лә алдынғы ҡарашлы уҡыусылар тәрбиәләүҙә балалар баҡсаһының роле ҙур буласағына өмөтләнә.\nӘ 22 балаға иҫәпләнгән балалар баҡсаһында бының өсөн бөтә мөмкинлектәр бар.


Йәштәр сәләмәт йәшәү рәүешен һайлай // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nЙәштәр сәләмәт йәшәү рәүешен һайлай\n10:35, 19 марта 2010 Йәмғиәт\nӨфөнөң Нефтселәр Мәҙәниәт һарайында сәләмәт йәшәү рәүешен пропагандалауға йүнәлтелгән йәштәр сараһы үтте.\n— Бындай сараны беҙ икенсе тапҡырына үткәрәбеҙ, – ти ойоштороусыларҙың береһе Илдар Сафин. – Был сараның маҡсаты – сәләмәт йәшәү рәүешен модаға индереү һәм уға мөмкин тиклем күберәк йәштәрҙе ылыҡтырыу. Беҙ наркотиктар һәм алкоголь ҡулланмаҫҡа саҡырып яҙылған дискылар, гәзиттәр, буклеттар таратабыҙ. Беҙҙең башланғысыбыҙ ғалимдарҙа һәм йәмәғәт ойошмаларында, ә иң мөһиме, Башҡортостан йәштәрендә яҡлау тапты.\nСараны ойоштороусы булып Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты ярҙамында “Әбйәлил йәштәре” ижтимағи хәрәкәте – “Йәштәр – айыҡ Рәсәй өсөн!” Бөтә Рәсәй ижтимағи хәрәкәтенең республика бүлексәһе сығыш яһаны.\nБынан алдағы сара “йәшел йылан”ға ҡаршы көрәшкә йүнәлтелгәйне. Был юлы ойоштороусылар ғаилә тәрбиәһе мәсьәләләренә күберәк иғтибар бирҙе.\n— Кешенең характеры һәм ғәҙәттәре тап ғаиләлә формалаша, – тип һөйләй был осрашыуҙа ҡатнашыусы Ләйсән Ялмурзина. – Бала өсөн ата-әсә өлгөһө бик мөһим. Мин үҙем эсмәйем, тартмайым, наркотиктар ҙа ҡулланмайым. Тап шуға күрә беҙҙең ғаиләлә барыһы ла сәләмәт йәшәү рәүеше алып бара.\nСараның форматын ойоштороусылар ток-шоу булараҡ билдәләне. Уның программаһында — табиптар лекциялары, музыкаль һәм хореографик номерҙар, алкоголдең зыяны тураһында видеороликтар күрһәтеү, викториналар, залдағы тамашасылар менән интерактив эш.\nТок-шоу аудиторияһы – өлкән класс уҡыусылары һәм студенттар. Сара ике телдә – рус һәм башҡорт телендә үткәрелде.\nОйоштороусылар, тәүге сараға килеүселәрҙең күбеһе был юлы ла килде, тип билдәләй. Был бик мөһим — йәш әбйәлилдәр хәрәкәтте дөйөм республика хәрәкәте итеп яһарға һәм уның сафына йәштәрҙең төрлө ҡатламдарын йәлеп итергә ынтыла.\nЮлия Антипина автор: Юлия Антипина\nТеги: йәштәр, сәләмәт йәшәү рәүеше


Юлсылар водителдәрҙе юл шарттарының кинәт насарайыуы тураһында иҫкәртә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nЮлсылар водителдәрҙе юл шарттарының кинәт насарайыуы тураһында иҫкәртә\n17:06, 28 февраля 2012 Йәмғиәт\n«Һамар – Өфө – Силәбе» автомагистрале идаралығы водителдәрҙе юл шарттарының кинәт насарайыуы тураһында иҫкәртә. Метеорологик күҙаллауҙарға ярашлы, республиканың, шулай уҡ күрше Татарстан менән Ырымбур өлкәһенең территорияһында көслө ҡар яуыуы һәм боҙлауыҡ булыуы көтөлә.\nЮлсылар водителдәргә ихтыяж булмағанда трассаға сыҡмаҫҡа, юлда иһә айырыусы иғтибарлы булырға кәңәш итә. Башҡортостан биләмәһенән үткән федераль трассаларҙағы хәрәкәткә бәйле бөтә һорауҙар буйынса (347)228-12-18 һандары аша Идаралыҡтың тәүлек әйләнәһенә эшләгән телефон линияһына шылтыратырға кәрәк.\nТеги: һауа торошо, юлдарҙа хәрәкәт


2019 йылда республикала халыҡ-ара форумда хеҙмәт өлкәһенең киләсәге тикшереләсәк // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРеспубликала сүп-сар сығарған өсөн түләү хаҡы кәметелде\n12:00, 21 февраля 2018 Йәмғиәт\n2019 йылда республикала халыҡ-ара форумда хеҙмәт өлкәһенең киләсәге тикшереләсәк Фото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте\nӨФӨ, 2018 йыл, 21 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.\n— Бөгөн донъя ғәйәт тиҙ үҙгәрә. Етештереү процестары, технологиялар, материалдар ғына түгел, хеҙмәт структураһы, уны ойоштороу, хеҙмәт мөнәсәбәттәре лә яңыра, – тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. – Роботлаштырылған етештереү урындары, дәүләттәр бюджетын уҙып киткән капиталлаштырылған ғәйәт ҙур заманса компаниялар үҫеп сыға. Көн һайын яңы һөнәрҙәр барлыҡҡа килә.\nМәшғүллек өлкәһендә был яңы күренештәр һәм саҡырыуҙар республиканың һәм Халыҡ-ара хеҙмәт ойошмаһының 100 йыллығына арналған «Хеҙмәт өлкәһенең киләсәге» форумында фекер алышыу темаһы буласаҡ. Халыҡ-ара хеҙмәт ойошмаһы башланғысы буйынса форум Өфөлә 2019 йылдың февралендә үтә.\n— Бер йылдан Халыҡ-ара хеҙмәт ойошмаһы менән ҙур осрашыу уҙғарырбыҙ, көнүҙәк, үтә көнүҙәк мәсьәләләрҙе тикшерербеҙ, – тип хәбәр итте Рөстәм Хәмитов. – Түңәрәк өҫтәлдәр, фекер алышыуҙар, конференциялар күҙаллана. Бик ҡыҙыҡлы, күмәк сара булыуы көтөлә. Күптәрегеҙ был эштә ҡатнашыр тип ышанам. Һеҙҙең өсөн ул файҙаһыҙ үтмәйәсәк.