Тәрбиә мәктәбе | Йәншишмә\nВсе записи в категории 'Тәрбиә мәктәбе'\nРубрика: Тәрбиә мәктәбе\t| Комментировать\nНаписал в 20 октября 2017, 11:00\nМатур китаптар – ғәжәйеп нәмәләр күренәсәк көҙгө, аулаҡтағы серҙәш, яңғыҙлыҡта иптәш, көсһөҙлөктә ярҙамсы, хәсрәттәрҙә шатлыҡ килтереүсе, фекерҙәрҙе нурландырыусы, үткән замандарҙың хәлдәрен һөйләп тороусы, тарихты хикәйәт итеүсе, аҡыллы кешеләрҙең фәһемле фекерҙәрен күҙгә күрһәтеүсе, хаҡы арзан, файҙаһы күп нәмә. Шуның өсөн уларҙы алғанда һаранланмағыҙ. Китаптарҙан айырылмағыҙ.\nНаписал в 26 мая 2017, 11:03\nЭлекке замандарҙа йәшәгән, ти, бер ҡомһоҙ тирмәнсе. Уның ҙур булмаған һыу тирмәне бәләкәй бер йылға ярында торған. Урман ситендә терәлеп аҡҡан бер урында тирмәнсе йылғаны ҡамап, ҙур быуа яһаған. Был урында ҙур күл хасил булған. Махсус торба буйлап бейектән аҡҡан һыу тирмән тәгәрмәсен хәрәкәткә килтергән. Тирмәнсе унда көн һайын бик күп бойҙай тарттырған.\nБатша һәм крәҫтиән\nНаписал в 28 апреля 2017, 15:05\nЙәшәгән, ти, бер батша. Халҡын ныҡ яратҡан һәм улар менән яғымлы мөғәләмә иткән мәрхәмәтле ил башлығы. Өҫтәүенә, тормоштары тағы ла яҡшыраҡ булыуын ныҡ теләгән. Ул йыш ҡына халыҡҡа ниндәй изгелек эшләргә икән, тип баш ватҡан. Ләкин барыһын да бер юлы бәхетле итер өсөн бер нимә лә уйлап сығара алмаған. Шуға күрә бер ниндәй ҙә яҡшылыҡ …\nContinue reading ‘Батша һәм крәҫтиән’ »\nТәбиғәт биргән һабаҡ\nНаписал в 7 апреля 2017, 12:54\nБер кеше остазға килгән дә: – Бәләкәйҙән эшләргә тура килде, шуға уҡыу эләкмәне. Йәш, бай булмаһам да, зинһар, үҙегеҙгә уҡыусы итеп алығыҙ әле, – тип үтенгән. – Ярай, – тигән остаз, – бушлай уҡырһың, тик өйҙәге, мәктәптәге бөтә эштәрҙе лә башҡарырһың. Ҙур булмаған белем усағы остаздың йорто эргәһендә булған. Һәр көн иртәнсәк кәрәкле нәмәләрҙе әҙерләп …\nContinue reading ‘Тәбиғәт биргән һабаҡ’ »\nНаписал в 31 марта 2017, 13:57\nГүзәл, яҡты донъяла йәшәгән, ти, бәләкәй генә һоро бөжәк. Башҡалар үҙҙәренең сағыу төҫтәре менән маһайған, уға иғтибар ҙа итмәгән, ә Колорадо ҡуңыҙы хатта мыҫҡыл итеп көлгән дә. Бәләкәй бөжәк бик ҡайғырған. Әммә бер көн иртәнсәк арҡаһынан ҡояш нуры һыйпағанға уянған. Бәләкәс уны яратыуҙарына ҡыуанған, эстән генә рәхмәт әйтеп: – Мин изгелек эшләй алам! Япраҡтарҙы кебләнән …\nContinue reading ‘Ҡояш апай’ »\nНаписал в 24 марта 2017, 15:14\nАғалы-ҡустылы ике туған йәшәгән. Береһе – изге күңелле, икенсеһе яман уйлы, ти. Улар үҙҙәренең баҫыуына иген сәсергә булған. Изге күңеллеһе иртүк тороп, келәттән бер тоҡ бойҙай алған да ерҙе йыр менән маҡтай-маҡтай, шөкөр итеп, иген сәскән. Ер кешенең йырын аңлаған да һәр орлоҡто үҙенә ҡабул иткән.\nНаписал в 10 марта 2017, 11:59\nБер ҡатын, магазинда прилавка артында Алла үҙе һатып тора, тип төш күргән. – Йә, Хоҙай! Был Һинме? – тип шатлығынан ҡысҡырып ебәргән ул. – Эйе, Мин, – тип яуаплаған Алла. – Ә Һинән нимә һатып алырға була? – тип һораған ҡатын.\nНаписал в 9 марта 2017, 13:02\nБәхәстең ике дуҫы булған: Аҡыл менән Үҙһүҙлелек. Һуңғыһы уны бәхәсләшергә мәжбүр иткән. Ә Аҡыл, киреһенсә, дуҫын туҡтатҡан. Ниһайәт, Үҙһүҙлелек түҙмәгән һәм былай тигән: – Һайла: йә ул, йә мин. – Һин! – тигән Бәхәс, Аҡыл менән тиҙҙән бәхәсләшеүҙең нимә икәнен дә оноторон уйлап. Аҡыл, әлбиттә, туҡтатырға тырышҡан. Ә Бәхәс ни тыңлап та тормаған. Һәм уның …\nContinue reading ‘Бәхәстең дуҫтары’ »\nҠарт һәм Үлем\nНаписал в 17 февраля 2017, 10:51\nЙәшәгән, ти, бер ҡарт. Уға инде йөҙ йәш булған. Үлем шундай оло кеше йәшәүен белеп ҡалған да янына килеп: – Олатай, һиңә үлергә ваҡыт, – тигән. – Әҙерләнергә ваҡыт бир, – тигән ҡарт. – Ярай, – тип ризалашҡан Үлем. – Һиңә нисә көн кәрәк? – Өс, – тигән олатай.


Халыҡ рухын күтәрер сара » Башҡортостан гәзите\nХалыҡ рухын күтәрер сара\n6-12-2017, 00:04 // Башҡорт донъяһы // Баҫып сығарырға\nҠайҙа ғына йәшәмәй милләттәштәребеҙ: Силәбе, Ырымбур, Ҡурған, Свердловск, Һамар, Һарытау өлкәләрендә, Пермь крайында, Татарстанда, Ханты-Манси һәм Ямал-Ненец автономиялы округтарында, Беларусь, Тажик-стан, Төркмәнстан, Украина, Венгрия, Германия, Ҡытай, Төркиә, Япония кеүек сит илдәрҙә. Үҙ телдәрен, мәҙәниәтен онотмайынса тарихи тамырҙарын барлаған, тыуған ерҙәренән килгән ватандаштарыбыҙҙы туғанылай күреп хөрмәт күрһәткәндәр ҙә бихисап, һәм был ҡыуаныслы.\nКүптән түгел Екатеринбургта Башҡортостандың 100 йыллығына арналған “Башҡорт йыры – Башкирская песня” исемле башҡорт мәҙәниәтенең XV төбәк юбилей фестивале үтте. Унда ватандаштарыбыҙ ҙа барып, ҡәрҙәштәребеҙҙе күреп, уларҙы ҡыуандырып, үҙҙәре лә дәртләнеп-ҡанатланып ҡайтты. Мәртәбәле сарала Силәбе, Пермь, Ҡурған өлкәләренән, Златоуст, Яр Саллы, Мейәс, Первоуральск, Үрге Пышма, Березовский, Михайловск, Красноуфимск, Үрге Өпәйле ҡалаларынан милләттәштәребеҙ һәм ҡәрҙәштәребеҙ, Сибай дәүләт филармонияһынан “Тархан” фольклор-эстрада төркөмө, Республика халыҡ ижады үҙәгендә эшләп килгән “Селтәр” студияһының әүҙем ағзалары, йыр-бейеү конкурстарында еңеүсе, фольклор байрамдарында әүҙем ҡатнашҡан, яҡты һүҙле ағинәй Альбина Исхаҡова, республика әҙәби һәм музыка конкурстары еңеүсеһе, һүҙ оҫтаһы, моңло күңелле Гөлгөнә апай Ырыҫҡолова ла сығыш яһаны. Улар оҙайлы сәфәрҙән һәм матур байрамда алған тәьҫораттары, мәҙәни мираҫҡа, милли ҡотобоҙға ихтирам хистәре, һөйөнөс-ҡыуаныстары менән уртаҡлашты, милләттәштәребеҙ йәшәгән Свердловск еренә һәм ҡунаҡ йөҙө күрһәткән барыһына ла рәхмәт һүҙҙәрен еткерҙе.\n– Шул хәтлем ҡыуанып-шатланып йөрөп ҡайттыҡ. Ҡунаҡтарҙы ихлас күңелдән Свердловск дәүләт өлкә халыҡ ижады һарайында ихтирам менән ҡабул иттеләр. Көндөң тәүге яртыһында “Башҡорт йәмәғәт ойошмаларының мәсьәләләре һәм перспективалары” тигән темаға “түңәрәк өҫтәл” үтте. Беҙ Альбина Хашим ҡыҙы менән, Башҡортостандың баш ҡалаһынан килгән вәкилдәр булараҡ, барыһына ла ҡайнар сәләм еткерҙек. Мин үҙ сиратымда “Башҡорт йәштәре араһында ғаилә ҡороу мәсьәләһе” тигән темаға сығыш яһаным, ҡобайыр әйттем. Аҙаҡ та таҡмаҡ әйткәндә Альбина апайыбыҙ “Елкәйҙә”не бейене һәм “Селтәр” студияһы исеменән Свердловск өлкәһе башҡорт үҙәге етәксеһе Фәймә Йосоповаға ҡатын-ҡыҙҙың йөҙ матурлығы булыр милли кейем өлгөһө – түшелдерек бүләк итте.\nСара ваҡытында яҡташым – Бөрйән ҡыҙын – күреп танышыу ҙур шатлыҡ булды. Ул да: “Апай, һеҙҙе күргәс, тыуған еремде күргәндәй булдым”, – тип ҡыуанып килеп ҡосаҡлап, ихластан аралашты беҙҙең менән. Тыуған ер һәм туған тел, үҙ кешеләрең тарталыр инде шулай сит ҡалала.\nФестивалдең икенсе өлөшөндә төрлө ерҙәрҙән килгән коллективтар, Сибай ҡалаһынан “Тархан төркөмө”, урындағы милли ансамблдәр, төбәктәрҙән вәкилдәр ҡатнашлығында ҙур концерт ойошторолдо. Ошо мәлдә залда ултырған һәр кем халыҡсан рух менән сорналғандыр, ҡурай моңонан, туған телдәге йырҙарынан көс-ҡеүәт алғандыр, моғайын. Мин сәхнәлә халҡыбыҙҙың матур йырҙарынан “Элмәлек”те һәм “Аршын уҡа”ны йырлап ишеттерҙем.\nБынан тыш, милли күргәҙмәләр, тирмәләр теҙелеп киткән фойела матур, фәһемле сара уҙғарылды. Төрлө төбәк вәкилдәре, милләттәштәребеҙ халыҡ уйындарын ойошторҙо. Ололар ҙа, кеселәр ҙә – тамашаға килгән барса халыҡ ҡыҙыҡһынып ҡушылды уйындарға. Мин иһә үҙебеҙҙең көньяҡ райондарҙа киң таралған “Үҙән буйы” парлы бейеүен ойошторҙом. Бергәләшеп башҡа уйындарҙы ла күрһәттек. Беҙҙең халыҡтың бына ошондай йәштәрҙе таныштырған йыр-моңло, таҡмаҡлы, дәртле уйындары бик күп булған. Байрамдарҙа уларҙы уйнап, халыҡсанлығыбыҙҙы тергеҙеп, таныштырып йөрөһәк, бигерәк тә яҡшы. Был йәһәттән ойошторолған фестиваль ватандаштарыбыҙ өсөн дә, Свердловск өлкәһендә йәшәгән милләттәштәребеҙ өсөн дә бик мөһим роль уйнаны, тип шикләнмәйенсә әйтә алам.\n– Сара ваҡытында халҡыбыҙҙың матди һәм рухи мәҙәниәтен сағылдырған биҙәү-ҡулланма сәнғәте өлгөләренән матур күргәҙмә лә ойошторолдо. Шуға ла беҙ ҡыҙым Гөлнара менән бергә “Мин яратам” исемле шәхси күргәҙмәмде лә алып барҙыҡ. Был сараны ла бик оҡшатты халыҡ. Ҡыҙым әйтеүенсә, ололар ҙа, йәштәр ҙә килеп түшелдерек, милли кейем өлгөләре менән ҡыҙыҡһына, фотоға төшә, эшләү серҙәре тураһында һораша. Төрлө ерҙән килгәндәр күргәҙмәгә. “Селтәр” студияһындағы өлгөләр нигеҙендә түшелдерек эшләү буйынса оҫталыҡ дәрестәрен күрһәттем. Милли орнаменттар менән биҙәлгән, эсенә милли ҡурсаҡтар урынлаштырған башҡорт тирмәһе лә күркәмлек өҫтәне байрамға. Был да – үҙенә күрә халыҡҡа рухи мираҫты күрһәтеү, еткереү сараларының береһе. Сараның әһәмиәте лә – рухты тергеҙеү, рухты күтәреү мөмкинлеге ул.\nБайрамға кеше эркелеп килде, тамаша залы халыҡ менән шығырым тулды. Бөгөн Екатеринбургта йәшәгән һәм туған телебеҙҙә иркен һөйләшкән Башҡортостандың Архангел, Балаҡатай, Бөрйән, Әбйәлил, Учалы райондарынан сыҡҡан ватандаштарыбыҙҙы күреп ҡыуандыҡ. Тамашаға килгәндәр араһында күп кенә йәштәрҙең рухи өлгөләр менән ҡыҙыҡһыныуы, урта быуындың үҙ балалары, ололарҙың ейән-ейәнсәрҙәре менән килеүе шулай уҡ һөйөнөс.\nМилләттәштәребеҙ өсөн ҡәҙерле булыр бүләк – республика гәзит-журналдарын да тараттыҡ. Эй, ҡыуандылар ошо матбуғат баҫмаларына. Беҙ яратып алдырған һәм үҙебеҙ уҡыған “Ватандаш”, “Тамаша”, “Ағиҙел” журналдарын, “Башҡортостан”, “Йәшлек” гәзиттәренең төпләнмәләрен алып барып, милләттәштәребеҙгә бүләк итеп ҡыуандыра алыуыбыҙға үҙебеҙ ҙә шатландыҡ.\nРухты тергеҙер матур сара булды был. “Селтәр” студияһы исеменән беҙгә ошо сарала ҡатнашырға булышлыҡ иткән Халыҡ ижады йорто директоры Артур Әлибәковҡа, фольклор бүлегенең баш белгесе Гөлгөнә Баймырҙинаға, беҙҙе саҡырған һәм ҙур күләмле сараны ойоштороуға күп көс һалған Свердловск өлкәһенең башҡорт ҡоролтайы етәксеһе Фәймә Фәхретдиноваға оло рәхмәтебеҙҙе белдерәбеҙ. Киләсәктә лә яңы дәрт һәм көс менән милли саралар үтер, Башҡортостан һәм сит өлкәләрҙәге халҡыбыҙ менән милләт-ара бәйләнештәр ныҡ булһын.


«Булмышы ҡоростан ҡойолған»\nЛитература и молодежь\n12 Января , 11:05\nТалантты һайлап алыу мөмкинлеге беҙҙең ихтыярҙа түгел, ул – Күктәр тарафынан бирелгән бүләк. Тап үҙеңә генә инселәнгән һәләтте ваҡытында тойомлап, үҫтереп, башҡаларға еткереү иһә һәр кемдең үҙенән тора. Бары тик йөрәгең ҡушҡандан тайпылма, күңелең шыбырлаған һүҙҙәргә диҡҡәт ит – тормош үҙе тап һинең өсөн генә һуҙылған һуҡмаҡҡа сығарыр. Ҡолаҡ һалмайһың икән, тимәк, үҙ-үҙеңә урын тапмайынса, бер ярҙан икенсеһенә һуғылып йөрөйәсәкһең. Тәғәйен яҙмышыңды, эске һиҙемләүгә таянып, дөрөҫ итеп һайлау ҙа үҙенә күрә һәләт ул.\nБала саҡ – мөғжизәле ил\nЙылайыр районы Юлдыбай ауылында тыуып үҫкән Айгөл Айытҡолова, тормош ағышын нескә тойомлаған ижадсы булараҡ, һайлаған һөнәренең тап үҙенеке икәнлегенә тамсы ла шикләнмәй. Кескәй сағынан үҙен уратып алған донъяның матурлығына хайран ҡалып, яҡын кешеләренең йылы мөнәсәбәтенә ҡойоноп, һәр мәлдең ҡабатланмаҫ булыуын тойоп үҫкән ҡыҙҙың шағирә, журналист булып китеүе тәбиғи ҙә. Өләсәй-олатайҙарҙың аҡыллы кәңәштәрен күңеленә һеңдереп, атай-әсәйҙең күркәм мөнәсәбәтен күреп үҫә ул. Бала сағы ла шунлыҡтан томандар артында ҡалған мөғжизәле ил кеүек һаҡлана хәтерендә.\n– Бала сағымды урыҡ-һурыҡ ҡына хәтерләйем, айырым ваҡиғалар ғына күңелгә уйылып ҡалған. Йылдар уҙыу менән ҡәртәсәйемде, өләсәйемде, ҡартатайымды нығыраҡ һағынам. Сөнки иҫ белгәне бирле йәйҙе улар менән үткәрҙем, – ти Айгөл. – Ҡартатайым Әнүәр Харисов (әсәйемдең атаһы) – Бөйөк Ватан һуғышы ветераны, Хәйбулла районы Иҫәнгилде ауылында көн итте. Тура һүҙле, талапсан, кәрәк саҡта уҫал, шул уҡ ваҡытта йомшаҡ күңелле дин әһеле булды ул. Көслө мулла нәҫеленән ине. Беҙ йоҡонан торғанда ҡартатай, бер һыуһын бесән сабып, сәй эсергә ҡайтҡан булыр ине. Өлкән булһа ла, өйҙә торғанын хәтерләмәйбеҙ. «Беҙ» тип һөйләүем – өләстәргә гел апайым менән бергә барҙыҡ. Яйлап самауыр сәйен эсеп ала ла, Ерәнсәйен егеп, тағы ҡырға китә. Беҙ, балалар, арбаға тағылып барабыҙ ҙа, складҡа еткәс, һикереп төшөп ҡалабыҙ. Атты махсус туҡтатып, беҙҙе төшөрөп ҡалдырыу тигән нәмә юҡ. Ат сапҡан ыңғайы һикерәбеҙ. Хәҙер генә ул балаларҙы әпәүләп торабыҙ.\nӨйөр-өйөр йылҡы көттө, яратып ҡытай сейәһе үҫтерҙе. Әхтәм олатайым (йәғни әсәйемдең ағаһы) үлгәс, өй эргәһендәге баҡсала үҙ ҡулдары менән ултыртҡан ағастары, ҙур баҡсала иһә ҡартатайымдың атаһы – Абзалетдин Харис улы Исхаҡовтың (сәйәси респрессияға эләгә, исеме 2000 йылда ғына аҡлана) өс улына арнап ултыртҡан өйәңкеләре үҫте. Ҡолас етмәҫлек булып йыуанайып киткәйне олондары. Йөҙ йылға яҡын ултырҙы улар. Һуңғы йылдарҙа ғына ҡоролоҡҡа биреште. Йыл һайын йәйгеһен өйәңке төбөндә сәй эсә торғайныҡ.\nҠәртәсәйем Ғилмикамал Ғәйнулла ҡыҙы – атайымдың әсәһе лә һуғыштан алда тыуған. Йот йылынан һуң биш йыл тирәһе үткәс тыуғанмын, тип һөйләй торғайны үҙе. Тыуған көнөн белмәне.\nҺәр ауылда сәйерерәк, бала холоҡлораҡ итеп ҡабул ителгән кешеләр була. Бына минең ҡәртәсәйем дә шундайҙарҙың береһе ине. Хәҙер килеп уның ни тиклем дә асыҡ, ни тиклем дә ихлас күңелле кеше булғанлығын аңлайым. Урамда китеп барған еренән малайҙар менән туп тибеп тә алғылар, баҫтырышып уйнар ине. Беҙ ҡәртәсәйҙең шундай ҡылығынан оялып та киткеләнек. «Һин шулайта ла йөрөйһөң», – тип үсегеп тә ала инек. Әммә бына әле ҡулымды йөрәгемә һалып әйтә алам – дәззәйемдең! ошо ихласлығына еткән берәү ҙә юҡ.\nТаҡмаҡтар сығарҙы. Ябай ҡәләм менән генә һыҙғылап яҙғандарын ҡыҙыҡ күреп, кеҫәһенән алып уҡый торғайныҡ. Тик үҙе күрһәтмәне, йәшерҙе. Ғөмүмән, асылмаған сер булды ул беҙҙең өсөн.\nЙәйгеһен бесәнгә йөрөргә яратты. Беҙ барғансы бер талай бакуй һалып, үлән сәйе бешереп, сынаяҡ өҫтөнә ҡыҙыл бөлдөргәнен йыйып, әлүмин сеүәтәлә үәринйә ҡайнатып ҡуя... Ысын мәғәнәһендә юҡһынам мин уны. Бына әле лә күңелдә аңлатып бирә алмаҫлыҡ юғалтыу тойғоһо... – Айгөлдөң иҫтәлектәре шундай йылы һәм яҡты, уның һәр һүҙендә ғәзиз кешеләренә ҡарата яҡты, ихтирамлы мөнәсәбәт ярылып ята.\nБына ошондай ябай, шул ябайлығы менән үтә лә ҡәҙерле шарттарҙа буй еткерә ҡыҙ. Ата-әсәһе – Рәжәп Ибраһим улы менән Фәниә Әнүәр ҡыҙы ла – бала йәнле кешеләр.\n– Атайымды ҡәртәсәйем яңғыҙы үҫтергән. Бәләкәйҙән эшкә егелә, бөтә ирҙәр эшен еренә еткереп башҡарырға өйрәнә. Алтын ҡуллы ябай ауыл кешеһе, бер һүҙ менән әйткәндә. Ысын башҡорт ир-аттарына ғына хас баҫалҡылыҡ, сабырлыҡ уның булмышында. Урта мәктәпте тамамлағас, хәрби бурысын Германияла үтәй. Әрменән ҡайтҡас, әсәйебеҙ Фәниә Әнүәр ҡыҙы менән сәстәрен-сәскә бәйләп, ғаилә ҡоралар. Төрлө эштә эшләне – шофер, төҙөүсе, идарасы, МТМ мөдире һәм башҡаһы. Ҡайҙа ғына булһа ла, хеҙмәтенә яуаплы ҡарауы, ғәҙел холоҡло, үҙ һүҙенә, эшенә тоғро булыуы менән хеҙмәттәштәре араһында абруй яуланы, ихтирамлы.\nӘсәйем – ялан ҡыҙы. Хәйбулла районынан алып ҡайтҡан уны атайыбыҙ. Йәшләй генә кейәүгә сығып, егерме алты йәшендә өс балаға – апайым Земфира, мин, ҡустым Нурға әсәй булған ул. Бала ҡайғыһы ла кисерергә тура килде ҡәҙерлеләремә – бик йәшләй, 17 йәшендә генә, табиптарҙың дөрөҫ диагноз ҡуймауы һәм дөрөҫ дауаламауы сәбәпле, ҡустыбыҙ вафат булды.\nӘле атай-әсәйебеҙ икеһе лә хаҡлы ялда, ауылда йәшәйҙәр, мал, ҡош-ҡорт аҫрайҙар, матур итеп донъя көтәләр, беҙгә ярҙам итәләр. Күҙ терәп ҡайтыр атай йорто, әсәй ҡосағы булыуы менән бәхетлебеҙ, – ти Айгөл. Яҡындары өсөн ғорурлыҡ та, ҡустыһының яҡты донъянан үтә лә иртә китеүенә һыҙланыу ҙа бар уның хәтирәләрендә.\nКүңелгә уйылған дәрестәр\nМәктәп йылдарында булып үткән ҡайһы бер ваҡиғаларҙы, бала саҡ шуҡлыҡтарын әле булһа бар сағыулығында хәтерләй йәш шағирә.\n– Бер заман беҙ Хәйбулла районына күсеп киттек. Уны күсенеү тип тә ҡабул итмәйбеҙ әле. Йәй өләсәйҙәрҙә үтте. Көҙ уҡыу еткәс, Целинный мәктәбенә илттеләр. Апай менән икәүләп мәктәпкә барабыҙ ҙа, дәрескә инмәйбеҙ. Ишек артында йәшенеп, директорҙың инеп киткәнен көтөп торабыҙ ҙа, ҡасабыҙ. Дәрес бөткәнсе шулай йөрөйбөҙ, аҙаҡ башҡалар һымаҡ ҡайтып китәбеҙ. Уҡытыусылар әсәйгә өндәшкәс кенә белеп ҡалдылар беҙҙең уҡырға йөрөмәгәнде. Былай булмай, тигәндәрҙер инде, кире ҡайтып киттек Юлдыбайға. Ер-һыу тарта тигәндәре шулдыр, күрәһең. Автобустан төшөп ҡалып, урам буйлап ҡайтып килгәндә беҙҙе «продленка»нан уҡытҡан Хәтимә инәй Нурдәүләтованы күреп ҡалдым. Һағынғанмын уны ла! Йүгереп барып ҡосаҡланым! Дүртенселә инем, буғай. Шулай итеп, кире ауылда уҡый башланыҡ, – тип иҫкә ала Айгөл ул мәлдәрҙе.\nҮткер зиһенле балаға уҡыу еңел бирелә, яратҡан дәрестәре, әлбиттә, – башҡорт теле һәм әҙәбиәте. Туған телгә, әҙәбиәткә һөйөү уятҡан уҡытыусыһына – Нәфисә Мирсәйет ҡыҙы Нәҙерғоловаға ныҡ рәхмәтле ул. Бер ваҡиға айырыуса ныҡ хәтерендә ҡала ҡыҙҙың: Фәрзәнә Аҡбулатованың «Атай икмәге»н уҡыған мәлдә, әҫәрҙе уҡып бөтә алмайынса, дәрестән илап сығып китә мөғәллимә.\n– Уҡытыусыбыҙ тынысланып ингәнсе класта шылт иткән дә тауыш булманы. Һәр кемебеҙ үҙ уйҙары, үҙ кисерештәре менән шым ултырғандыр... Ул китап беҙҙең өйҙә бар ине, атайым алып ҡайтҡайны. Ҡайтҡас, тағы уҡып сыҡтым, шуның шауҡымы әле булһа һаҡлана һымаҡ, – ти ул күңеленә уйылған, хатта ки тетрәндергән дәрес хаҡында. – Рус теле һәм әҙәбиәтенән уҡытҡан Сәрбиямал Йыһанитдин ҡыҙы Ихсанова менән Валентина Александровна Петрованы ла яраттыҡ. Тәүгеһе беҙҙең класс етәксеһе лә ине. Бер дәрестә балан тураһында шиғырҙар уҡыныҡ. Сәрбиямал Йыһанитдин ҡыҙы балан тәлгәштәре лә алып килгән. Һәр партаға суҡлап өләшеп сыҡты. Шул баландың тәме (әсе түгел ине ул нишләптер, шул ҡәҙәре татлы ине!) һаман да телемдә һымаҡ! Хәҙер ҙә балан ҡапҡан һайын шул тәм булмаҫмы, тип көтәм...\nБаланың теге йәки был фәнгә ҡыҙыҡһыныуы күп осраҡта уҡытыусыға бәйле. Айгөлгә иһә был йәһәттән бәхет йылмая – үҙ эшенең ысын оҫталарында уҡырға насип була.\n– Валентина Александровнаның Шолохов әҫәрҙәрен шул хәтлем дә мауыҡтырғыс итеп һөйләүен (роман тиклем романды бөтә теүәллегендә ҡыҙыҡтырырлыҡ итеп!) беҙҙең быуын ғына йотлоғоп тыңламағандыр. Үҙебеҙгә уҡырға ҡушһа, ҡулға ла тотоп ҡарамаҫ инек микән... Шуға күрәме, Шолохов әҫәрҙәре лә айырым бер урын биләп тора күңел тигән затлы һарайҙа.\nҺәр әҫәрҙең йөкмәткеһен тәфсирләп төшөндөрөп, бала күңелендә әҙәбиәткә һөйөү уятыусы уҡытыусыларға рәхмәттән тыш нимә әйтәһең инде! Йәш ҡыҙ бала күңелендә тәүге ижад емештәре лә шул осорҙа бөрөләнгәндер, күрәһең.\n– Мәктәп йылдарында яҡташ шағирә Фәүзиә Юлдашбаева «Сатҡылар» тигән әҙәби түңәрәк алып барҙы. Беҙҙе, шиғыр яҙып маташҡан тип әйтәйем микән, бер нисә уҡыусыны, шиғриәт донъяһына әйҙәне. Һайлаған һөнәрем филолог булһа ла, нәҡ журналистикаға хеҙмәт итәсәгемде бала саҡтан уҡ тойҙом. Мәктәптә, район гәзите менән берлектә, «Йәш хәбәрселәр», «Сатҡылар» ижади түңәрәгендә шөғөлләндек. «Ауыл уттары»нда «Аҡ елкән» тигән махсус бит була торғайны. Редакция хеҙмәткәрҙәре менән дә даими осрашып торҙоҡ. «Әсәйемә» исемле тәүге шиғырым бишенселә уҡығанымда үҙебеҙҙең район гәзитендә донъя күрҙе. Беренсе мәҡәләм дә шунда баҫылды. Артабан инде беҙҙе «Йәншишмә» менән «Аманат» күтәрҙе. Тәүгеләрҙән булып шул баҫмаларҙың балалар мөхәрририәте ағзаһына ҡабул ителдек. Үҙебеҙҙе әллә кем итеп тойоп, тиҫтерҙәребеҙ араһында бер башҡа юғарыраҡ һымаҡ булып йөрөгән булдыҡ. Мирсәйет ағай Юнысов, Зөһрә апай Ҡотлогилдина, Зөбәржәт апай Миңлебаевалар беҙгә ҡанат ҡуйҙы, – ти ул йылдар хаҡында Айгөл.\nТәүге гонорар алған көнөн әле лә хәтерләй ул. Бәләкәй генә уҡыусы ҡыҙҙың шиғырҙарын баһалап, гәзит битендә баҫтырып, өҫтәүенә, аҡсаһын да түләүҙәре хайран ҡалырлыҡ була. Шул аҡсаға китап, матур дәфтәр, ручка-ҡәләмдәр, сәскә тағырға таҫмалар, хатта әҙерәк тәм-том да ала уҡыусы ҡыҙ.\nМәктәптә уҡыған ваҡытта «Йәш хәбәрсе» исемен алыуының һөнәр һайлағанда ла файҙаһы тейә – Башҡорт дәүләт университетының башҡорт филологияһы һәм журналистика факультетына уҡырға инергә тип ниәтләп йөрөгәндә «Йәншишмә» ярҙам ҡулын һуҙа.\nБалалар һәм үҫмерҙәр баҫмаһында ҡанат нығытып, оло ижад юлына сыҡҡан курсташтары Фәнил Бүләков, Гөлсинә Байғужина (Йосопова), Рәшиҙә Байғужина (мәрхүмә инде күптән), Гүзәлиә Түләшева, Ләйсән Шәүәлиева, Лилиә Әмирханова, Әлиә Фәррәхова, Гөлназ Яҡупова, Земфира Әбүшахмановаларҙың да тормошо, эшмәкәрлеге ижад һәм журналистика менән бәйле.\n– Хәҙер инде беҙ олпат баҫмалар менән бергә атлайбыҙ. Азамат Юлдашбаев, Әхмәр Үтәбаев, Мөнир Ҡунафин, Артур Дәүләтбәковтар ысын ағайҙарса ҡурсаланы, әле лә кәңәштәренән ташламайҙар. Ана шул остаздарыбыҙ ҡуйған ҡанаттарҙы нығытып, башҡорт журналистикаһына килдек һәм тоғро хеҙмәт итеүебеҙҙе дауам итәбеҙ. Ошо өлкәләге ун һигеҙ йылымдың етәүһе тележурналист булараҡ үтте, ҡалғаны – баҫма матбуғатта. Һәм, моғайын да, ошо юлдан тайпылмаҫбыҙ, тип өмөтләнәм. Һәр хәлдә, үҙемде журналистиканыҡы итеп тоям, минең мөхит, минең өлкә ул матбуғат, – Айгөлдөң был һүҙҙәрендә тормошта үҙ урынын тапҡан бәхетле кешенең булмышы асыҡ сағыла.\nӘ бит ул яҙмышын саҡ-саҡ физика, математика фәндәре менән бәйләмәй ҡала. Сығарылыш имтихандарын да шул йүнәлештәрҙә һайлай.\n– Бер шулай (май айы ине) тәнәфестә мәктәп алдында йөрөп ятһам, математика уҡытыусыһы Рафаэль Әхмәтйән улы эргәмә килеп, мине ҡултыҡлап ситкә алып китте. «Айгөл, һин яңылышаһың, математиканы яратһаң да, көслө булһаң да, һин ижад кешеһе. Һин – лирик. Журналистикаға бар, ә математика һиңә кәрәкмәй ул», – тип мине үҙенсә дүндерҙе. Аҙаҡ та бер нисә рәт әйтте, ҡайҙа документ тапшырғанымды белеште. Уҡырға ингәс, минең өсөн ҡыуанды. Дөрөҫ йүнәлеш биргән ошо уҡытыусыма ла рәхмәтлемен. Нишләп физика-математика тип йөрөгәнмендер инде, үҙемдең журналист икәнемде белә инем дә! – Ваҡытында дөрөҫ һуҡмаҡҡа боролоуына Айгөл хәҙер шатланып бөтә алмай. – Етәкселәр етәгендә йөрөмәй торған кеше булыуым менән иһә нәҫел-нәсәбемә рәхмәтлемен. Атайым яҡлап та, әсәйем яҡлап та тура, ғәҙел һүҙҙе өҫтөн итеп, тырышлыҡ, таҙа намыҫ менән йәшәйҙәр барыһы ла.\nЖурналистика һәм шиғриәт\nХеҙмәт юлын Айгөл Рәжәп ҡыҙы Күгәрсен районының «Хеҙмәткә дан» гәзите хәбәрсеһе булараҡ башлай, аҙаҡ эшен «Оло Эйек» телевидениеһында дауам итә. 2008 йылда яңы асылған «Күгәрсен» район телевидениеһы етәксеһе итеп тәғәйенләнә. Әлеге көндә – «Мораҙым» район гәзите хәбәрсеһе. Ул үҙен талапсан, һәр ваҡыт эҙләнеүҙәр өҫтөндә булған, теге йәки был ваҡиғаны төрлө күҙлектән сығып, объектив баһалай белгән, ябай ғына тормош күренештәрен дә һутлы, халыҡсан тел менән һүрәтләгән журналист итеп танытты, үҙ уҡыусыһын тапты.\nЖурналистың эше тотош ижади мөхит менән туранан-тура бәйле булғанлыҡтан, Айгөл өсөн шиғриәт менән гәзит эше икеһе лә берҙәй ҡәҙерле.\n– Кеше тураһында бик яҙып бармайым. «Шул кеше тураһында яҙырға кәрәк, быны яҙырға кәрәк, тегенең юбилейы, бының тыуған көнө» тигәнерәк «заказ» мәҡәләләрен яҙмауым менән дә иреклемен, – ти ул. Ысын ижадсы ғына ошондай күңел халәтенә, холоҡ-фиғелгә эйә булалыр ул!\nКүңел ҡушыуы буйынса, үҙе эҙләп табып яҙған геройҙарының һәр ҡайһыһы яҡын уға. Яратып яҙған бер мәҡәләһенең геройы – Бөйөк Ватан һуғышы ветераны (рухы шат булһын мәрхүмдең) Абдулхаҡ Ғәлләм улы Заманов тураһында ла әйтеп үтте Айгөл:\n– Ябай ғына донъя көткән олатай ине ул. Һуғыштың башынан алып аҙағынаса яу яланында була. Иҫән булһа, быйыл 97 йәшен билдәләр ине. 1943 йылда ҡаты яраланған олатайҙың аяғында дошман пуляһын йөрөтөүенә лә теп-теүәл 78 йыл тулған булыр ине... Нисәмә йылдар буйы һыҙланһа ла, ҡорос сынығыу алған фронтовик тәнендәге «тимер» тураһында 2005-тә, Бөйөк Еңеүҙең 60 йыллығын билдәләгән йылда, яраланыуға 62 йыл тигәндә рентген тикшереүе үткәндә белеп ҡала. «Тән һыҙлауына түҙеп була ул, йөрәк кенә һыҙламаһын. Беҙҙең күргәндәрҙе йәштәр күрмәһен. Илебеҙгә тыныслыҡ бирһен. Тормош матур, ҡәҙерен белеп кенә йәшәрлек. Йәштәр уҡыһын, уҡыған кеше генә кеше була», – тигәйне яу юлын Берлинғаса үткән ветеран һуңғы күрешкәнебеҙҙә.\nЙәш ижадсының оло шиғриәт донъяһына килеүе лә үҙ ваҡытында, тәғәйен мәлендә булған, күрәһең.\n– Бер мәл «Шоңҡар» журналына (ул ваҡытта Иршат Теләүембәтов мөхәррир ине) бер шәлкем шиғырҙарымды ҡалдырҙым. Яҙмаларымды Салауат ағай Әбүзәров (ул «Ағиҙел»дә эшләй ине, буғай) алған да минең бәйләнешкә сығыуымды һораған булған. Мин ҡурҡыпмы, нисектер тартыныпмы, шылтыратманым да, барманым да, башҡаса йөрөмәнем. Шиғырҙарым, шулай итеп, «Шоңҡар»ҙа Азамат Юлдашбаев мөхәррир булған осорҙа ғына донъя күрҙе. Ошонан һуң үҙ-үҙемә ышаныс та артҡандай булды, – тип хәтерләй Айгөл Айытҡолова әҫәрҙәренең республика матбуғатында тәүге тапҡыр баҫылыуы хаҡында. Бер бәләкәй генә китаплыҡ шиғри әҫәрҙәре тупланғас, йөрьәт итеп, Яҙыусылар Союзына тикшереүгә тапшыра. – Шунан үтеп тә, нәшриәткә тапшырмай бергилке йөрөнөм әле. Бында инде шағир Ирек Кинйәбулатовтың ярҙамы ныҡ ҙур булды. Үҙе көнөн билдәләп, ошо көндә киләһең тип, мине етәкләп тигәндәй, нәшриәткә алып барып, ҡулъяҙмамды тапшыртты. Шулай итеп, 2014 йылда «Ҡымыҙ еҫе» тигән китабым «Йәштәр тауышы» серияһында баҫылып сыҡты. Шиғырҙар яҙыла тора, баҫыла тора, тигәндәй. Әлегә тағы ла бер ҡалҡынып, ныҡлы ғына итеп тотонорға ваҡытмы, илһаммы етмәйерәк тора тиһәм, аҡланыу ҙа һымаҡ яңғырар инде...\nРәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостандың Журналистар союзы, Яҙыусылар берлеге ағзаһы Айгөл Айытҡолованың уңыштары ла байтаҡ: 2015 йылда – Ш.Хоҙайбирҙин исемендәге район журналистар, 2020 йылда З.Биишева исемендәге әҙәби премияларға лайыҡ булды. Ижади эшмәкәрлектән тыш, йәмәғәт тормошонда ла әүҙем ҡатнаша, күренекле әҙиптәрҙең исемен мәңгеләштереүгә, уларҙың ижадын пропагандалауға ҙур өлөш индерә, «Оло Эйек буйында» әҙәби берекмәһенең башҡорт әҙәбиәте бүлеген етәкләй. Район башҡорттары ҡоролтайында рәйес урынбаҫары булараҡ, халҡыбыҙ, милләтебеҙ, телебеҙ өсөн башҡарылған дөйөм эштәрҙең уртаһында ҡайнай.\nҠәләмдәштәре өсөн Айгөл күптән инде үҙ кеше – фекерҙәш тә, арҡа терәр дуҫ та. «Беҙ, Өфөлә йәшәүсе яҙармандар, Күгәрсен районына йомош-юлыбыҙ төшһә, иң беренсе нәүбәттә Айгөл Айытҡоловаға шылтыратабыҙ, – ти шағир һәм журналист Әхмәр Үтәбәй. – Маяковскийҙың һүҙҙәрен үҙгәртеп әйткәндә: «Күгәрсен, тиһәк – Айгөлдө, Айгөл, тиһәк – Күгәрсенде күҙ алдына килтерәбеҙ...» Берәй әҙәби сара, осрашыу, кисә, шулай уҡ матбуғатҡа яҙылыуҙы ойоштороу булһынмы, район хакимиәте менән бер рәттән беҙҙе ҡаршы алыусы ла, оҙатып ҡалыусы ла – ул. Башҡорт әҙәбиәтенең, матбуғатының «форпосы» ул Айгөл. Атыбыҙҙы һәр саҡ уның ҡапҡаһына борабыҙ. Хәтеремдә, «Ҡымыҙ еҫе» шиғыр китабын уҡып сыҡҡас, йортома ҡымыҙ еҫе таралғандай булды:\nҠымыҙ еҫе һеңгән далаларҙа\nКешнәй-кешнәй саба ҡолонсаҡ.\nЙәш үләндә аунап, көлә-көлә\nЯлан тәпәй саба бала саҡ...\nТормошобоҙҙағы ябай ғына күренештәр, ваҡиғалар, кисерештәр хаҡында ябай ғына итеп яҙа Айгөл, ҡатмарлы метаморфозалар, «шаҡҡатыризм»дар менән баш ватмай. «Ағиҙел»дә баҫылған бер мәҡәләмдә Айгөлдөң был ижади асылын Һаҡмарһыу асылы тип атағайным. Ҡыҫҡаһы, мин уның шиғырҙарын уҡығанда талғын ғына ағып ятҡан йомшаҡ һыулы Һаҡмарҙың тауышын ишеттем».\nЭйе, Айгөл – тормошто бөтөн тәрәнлегендә аңлап, тыуған яғына, тәбиғәтенә мөхәббәтен эске кисерештәре, уй-фекерҙәре аша сағылдырыусы лирик шағирә. Ғөмүмән, йәнтөйәктең ҡабатланмаҫ матурлығын, тәбиғәт күркәмлеген тойоп йәшәү – кеше өсөн ҙур бәхет, ә аңлай белгән уйлы, ғәмле шағирә өсөн был төшөнсә баһалап бөтөргөһөҙ. Түбәндәге юлдарҙа, мәҫәлән, Айгөлдөң был донъяның күҙгә күренмәҫ төҫтәрен сағылдырыу һәләте айырыуса асыҡ күренә:\nЗәңгәр сатыр ҡорған ине кисә –\nБөгөн – тимгел һорғолт быяла.\n...Юҡһынамы икән хәтфә сағын\nЙәйрәп кенә ятҡан буҙ ялан?\nҺағынамы икән зөмрәт сағын –\nҺағыш баҫҡан һары ҡайынды?\nСалт көмбәҙҙә йондоҙ тоноҡланған –\nИлай микән Зөһрә – ай ҡыҙы?..\nҺүҙ көсөн аңлаған ижадсы тыуған яҡ ҡәҙерен дә, уның кеше өсөн мөһимлеген дә әйтергә теләй. Айгөлдөң шиғырҙарын тыуған яҡҡа мөхәббәт йыры, туған тупраҡ моңо тип атарға мөмкин. Бала саҡтан таныш, күңелгә ифрат танһыҡ күренештәрҙе ул йөрәк йылыһы менән һуғарып, йәнгә яҡын буяу-биҙәктәр менән бирә. Уҡыусы ла ундай ижадҡа битараф ҡала алмай.\n«Ябай ауыл ҡыҙымын»\nЖурналист һөнәре алһыҙ-ялһыҙ, тынғыһыҙ хеҙмәт менән бәйле. Ижад менән йәмғиәт эштәре лә байтаҡ көс һәм ваҡыт талап итә. Ышаныслы тормош иптәшең, ғәзиз ғаиләң булмаһа, был ҡәҙәре мәшәҡәтте атҡарып сығыу, ай-һай, еңелдән түгел. Был йәһәттән Айгөл үҙен бәхетле иҫәпләй.\nТормош юлдашы Руслан Мөхәммәт улы менән студент йылдарында танышып, йәшләй генә өйләнешә улар. Күҙ нурҙары – 21 йәшлек Айнур менән 5 йәшлек Айнагөл өсөн өҙөлөп торған Арыҫланбәковтарҙың\nдонъялары – ҡотло, күңелдәре бөтөн.\n– Руслан ауыл хужалығы өлкәһендә эшләй. Ҡайны-ҡәйнәм дә районда абруйлы ғаиләләрҙең береһе. Айнур улыбыҙ Өфөлә юғары уҡыу йортонда ситтән тороп уҡып йөрөй, үҙ теләге менән армияға барып, бик матур итеп хеҙмәт итеп ҡайтты. Бөтә әсәйҙәр һымаҡ уҡ, мин дә, «тәүҙә уҡып бөт, армия ҡасмаҫ» тип нисек тә дүндерергә тырышһам да, дистанцион уҡыуҙы үҙһенмәй, ныҡышып тигәндәй, һалдат булырға ҡарар итте. Бөгөн килеп, баламдың был аҙымы шул хәтлем дә ҡыйыу һәм урынлы булғанлығына инандым. Бик оҡшатып хеҙмәт итте улыбыҙ, шуға күңелем дә тыныс булды. Армиянан ҡайтҡас, эшкә урынлашты, уҡыуын ситтән тороп дауам итергә ҡарар итте. Ир бала өсөн тормошта үҙ аллы булыу бик мөһим, – ти балалары өсөн йән атып тороусы Айгөл. – Ҡыҙыбыҙ Айнагөл балалар баҡсаһына йөрөй, киләһе йыл беренсегә бара, Алла бирһә. Шул ҡәҙәре башҡорт рухлы, башҡорт йәнле бала ул! Бер осор дежур төркөмдә рус балалары менән дә йөрөргә тура килгәйне. Теле боҙолоп киткәндер инде үҙенсә, йөрәген тотоп ҡына: «Ошондағы башҡортомдо юйып бөттөләр, башҡортса әйтәм тиһәм, килеп сыҡмай ҙа ҡуя», – тип борсолғанын гел иҫләп алабыҙ. Рус мөхитендә теле үҙгәреп киткән булғандыр. Ғөмүмән, ғаилә тураһында ҙурҙан ҡубып һөйләргә яратмайым, балалар күҙегеп ҡуйырҙар, тип ҡурҡып китәм. Үҙемә килгәндә, әллә ни әйтер ер юҡ һымаҡ – ябай ауыл ҡыҙымын. Гөл-сәскә, баҡса тиһәләр, иҫем китә. Ерһеҙ үҙемде күҙ алдына ла килтермәйем. Үҙ йортобоҙҙа, үҙ донъябыҙҙа шулай йәшәп ятҡан көн. 12 йыл элек машина йөрөтөүгә таныҡлыҡ алдым. Ғәләмәт рәхәт – ҡайҙа теләйем, шунда сығам да китәм! Тағы ла... намаҙҙамын. Өләсем мәрхүмә шуға тиклем бер нисә рәт төшөмә инде – алдыма аҡ ҡына намаҙлыҡ түшәне. Ишаралыр был, тип аңланым да, Аллаға тапшырып, пәйғәмбәр йәшендә намаҙға баҫтым һәм шул көндән ҡалдырмай уҡыйым. Хоҙай иманды ныҡлы итһен инде.\nНәзәкәтле рәссамдай, тормоштоң бар нескәлеген тойоп, һис сайпылтмай ҡағыҙға төшөрөүсе һиҙгер күңелле Айгөл Айытҡолова хаҡындағы яҙманы фекерҙәше, ҡәләмдәше – «Йәшлек» гәзитенең үҙ хәбәрсеһе Баныу Ҡаһарманованың һүҙҙәре менән тамамлау урынлы булыр һымаҡ:\n– Айгөл Айытҡолова тураһында күпме маҡтау һүҙҙәрен яҙһаң да, һоҡланыуҙы яҙып бөтөрлөк түгел. Үтә хисле, шиғри күңелле, донъяны нескә тойған, тирә-яҡҡа яратып баҡҡан гүзәл Айгөлдөң йөрәгенә тотош\nдонъя һыйған. Ул шундай ихлас, эскерһеҙ, киң күңелле, ярҙамсыл кеше! Ошо ихласлығы һәр мәҡәләһендә ярылып ята, шиғырҙарында сағыла. Шуғалыр ҙа халыҡ Айгөлдөң яҙмаларын яратып уҡый, көтөп ала. Йөҙөнән йылмайыу өҙөлмәгән Айгөл һөйкөмлө зат, йомшаҡ тәбиғәтле, ләкин журналист булмышы уның ҡоростан ҡойолған кеүек. Башҡорт журналистикаһында уның һымаҡ үҙ фекерен ҡыйыу белдергән, үҙ позицияһын яҡлаған көслө, алдынғы ҡарашлы, төплө аҡыллы журналистарҙы бармаҡ менән генә иҫәпләрлек. Минең өсөн кумирҙар юҡ, ләкин тап Айгөлдө тәрән ихтирам итеп, уның һүҙенә ҡолаҡ һалыр инем. Арҡаны һис бер икеләнеүһеҙ терәрҙәй шул тиклем ышаныслы кеше, тоғро дуҫ. Айгөл кеүек кешеләр берәгәй генәләр, илдә ҡәҙере булһын уның!\n«Көҙ артында, беләм, яҙҙар бар...»\nГүзәл илем тиеп,\nЙыр яҙһам да кемде ҡабатлап,\nҺөйләп бирә алмам күҙ йәшеңде,\nБөйөклөгөн ошо быуаттың.\nӘйтеп бирә алмам ил хәсрәтен,\nТел хәсрәтен телһеҙ быуындың.\n...Боҫрап торған Мостай тупраҡтары\nҠай арала икән һыуынды?\nКөйләй алмам телен киҫкәндәрен\nИлем, ерем тигән халҡымдың.\nИрек даулап, йәнен аямайса\nКүпме башҡорт яуға ҡалҡынды.\nҺөйләй алмам, беләм, Тәфтиләүҙең\nМилләтемде утҡа тотҡанын.\nБер ғәйепһеҙ минең киләсәкте\nӘсәм менән ҡуша яҡҡанын.\nЙырлай алмам халҡым илағанды –\nҺөйәнтүҙҙә күпме һөйәктәр...\nСебер тиһәм, Рогервикты күрәм,\nУсаҡ яҡһам – еҫе көйөктөң.\nЯндырҙылар, көлгә ҡалманыҡ беҙ,\nТуҙғытмаған тарих елдәре.\nҠырҡһалар ҙа телде, әсәй тиеп\nАсыла әле балам телдәре...\nМин тауҙарға табан атлағанда\nТартылдың да торҙоң далаға...\nСал ҡылғандар микән һинең асыл,\nОфоҡ ситен ялмар ялағай?\nДалаларҙан иҫкән ыжғыр елең\nУҡ һыҙғыртҡан кеүек яуҙарҙа.\nБөркөттәрҙең ҡорған ояһы ла\nЕрҙәме ни, ҡая-тау барҙа?\nДалаларҙың әскелт әремендә\nНи тәмендер, әйтсе, тояһың?\nҠарағайҙар үҫһә далаларҙа,\nТау елдәре иҫһә, ҡана һуң...\nҠан хәтерен әллә һаҡлай микән\nҠола ғына ошо күк далаң?\nТауҙар тыны бында етмәй кеүек,\nОфоҡ күҙләп күптән күҙ талған.\nДала моңо һарҡып ағылғанда\nТынып торған, тиҙәр, яуҙар ҙа.\nШул моң микән әйҙәй далаларға –\nТолҡа тапмай йәнем тауҙарҙа.\nЙәнә килде ергә моңһоу көҙҙәр,\nЙөрәктәрҙә – һары һағыштар.\nАлтынланған күптән аҡ ҡайындар,\nОрлоҡ ҡоя күлдә ҡамыштар.\nҠоштар һыйлай йомарт энәлек.\nҺары томан ятҡан ер өҫтөнә,\nТаратырлыҡ һис тә әмәл юҡ.\nЙәнә килде ергә моңһоу көҙҙәр –\nАлтын ғына моңһоу миҙгелдәр.\nАғастарҙан тертләп, япраҡ оса,\nТолҡа тапмай ел дә ил гиҙә.\nЙәнә килде ергә моңһоу көҙҙәр...\nКемдәр икән көҙҙө көткәндәр?\nҺағыштарға һалып, һағындырып,\nИҫкә төшә микән үткәндәр?\nКөҙ артында, беләм, яҙҙар бар.\nИлаҡ ҡына ошо миҙгелдә лә\nЯҙ килтерер хистәр, наҙҙар бар.\n...Тыуған йортом бөгөн әллә нисек\nҺағышлыраҡ кеүек күренә...\nКүк Ирәндек буйы әллә нисек...\nҺағыш баҫҡан армыт-ҡаяһын.\nАҡ яурынлы сал бөркөттәр генә\nСаңҡ-саңҡ килеп ҡурсый ояһын.\nТынлыҡ аша тоям һағышын.\nЙылдар аша ишетелә төҫлө\nҺаҡмарымдың илап ағышы.\nҺағыш һарҡый һары ҡауландан.\nТилмереп тә баҡҡан мең-мең ҡараш\nҺүҙен көтөп шағир улының.\nКүкрәк ярып тибә йөрәктәр.\nСаҡма таштай ярып тура әйткән\nШағир һүҙе бөгөн кәрәктер!\nТолҡа юҡтыр, күпме буйлама...\nУйылып та китәм уйлай-уйлай,\nУйҙы уйға ялғап, уй ямап.\nКүк Ирәндек буйы әллә нисек,\nКүк Ирәндек буйы толҡаһыҙ...\nБулмаһаң да үҙең, һүҙең тере!\nШиғриәттең һин бит – тотҡаһы!\nКүкһелләнеп офоҡ ҡуйынында\nТынлыҡ һаҡлап ойой ҡарт тауҙар.\nШул тынлыҡты боҙоп бурап-бурап\nЯбалаҡлап яуа аҡ ҡарҙар.\nСаф төҫһөҙлөк хатта\nҺуҡырайтыр төҫлө күҙҙәрҙе.\nШаян ел дә\n(бер хәйләкәр төлкө)\nЮйып ҡала минең эҙҙәрҙе.\nЯпа-яңғыҙ көрттәр йырып барам…\nШомландырыр тып-тын бушлыҡта.\nҮҙ өйөмдө, үҙ көйөмдө юллап,\nЮлһыҙ ергә минме юлыҡҡан?\nКөйөм дә юҡ, өйөм дә юҡ...\nСым тындары яра ҡолаҡты.\nЯҙҙарымдан микән юл яҙлығып,\nСал ҡыштарға килеп олаҡтым?\nӘ ҡарт тауҙар һаман һаҡта тора,\nТынлыҡ һаҡлап яуа өрпәк ҡар…\nӘйтә кеүек: «Ҡар аҫтында күптән\nҺин эҙләгән миҙгел-тәүлектәр…»


Башҡорт тарихы йылы - kurultai.ru\nПроекттарАйыҡ ауылТарихБашҡорт тарихы йылыБашҡорт телеШайморатов вариҫтарыРадий ХәбировБөйөк ЕңеүБөтә донъя башҡорттары ҡоролтайыТөньяҡ-көнсығыш башҡорттарыДиктантТөньяҡ-көнбайыш башҡорттарыМәҙәниәтБашҡорттар - донъяла Башҡорт теле йылыРФ башкорттарыДиалектШайморатов\n26 ғинуар 2021, 18:19\n2020 йылдың 14 декабрендә Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты 2021 йылды Башҡорт тарихы йылы тип иғлан итте. Был башланғыс Башҡортостан Республикаһында һәм Рәсәй Федерацияһының башҡорттар күпләп йәшәгән субъекттарында тормошҡа ашырыласаҡ.\nБашланғыс башҡорт тарихына һәм башҡорт халҡының Рәсәй һәм донъя тарихи үҫеше процесында тотҡан урынына йәмәғәтселек иғтибарын йәлеп итеү маҡсатында үткәрелә.\nБашҡортостан Республикаһы һәм Рәсәй Федерацияһы субъекттарында, БДБ илдәрендә һәм сит илдәрҙә йәшәүсе милләттәштәребеҙ араһында башҡорт тарихын популярлаштырыу;\nБашҡортостан Республикаһында һәм унан ситтә башҡорт халҡының тарихын һәм мәҙәниәтен һаҡлау һәм үҫтереү;\nбашланғысты тормошҡа ашырыуға граждандар активистарын, йәмәғәт эшмәкәрҙәрен, урындағы үҙидара органдары вәкилдәрен, тыуған яҡты өйрәнеүселәрҙе йәлеп итеү;\nүҫеп килеүсе быуынды башҡорт халҡы тарихы, мәҙәниәте һәм йолалары менән таныштырыу.\nБашҡорт тарихы йылы 2021 йылдың ғинуарынан декабргә тиклем уҙғарыла.\nБашҡорт тарихы йылына йомғаҡ Башҡорт теле көнөндә — 2021 йылдың 14 декабрендә яһала.\nСараларҙың координаторы һәм консультанты — «Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы (конгресы)» халыҡ-ара йәмәғәт берләшмәләре союзы.\nБашҡорт тарихы йылын ойоштороусылар һәм ҡатнашыусылар — Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы, Башҡортостан Республикаһы Башлығы Хакимиәте, Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте, «Башҡортостан Республикаһының муниципаль берәмектәре советы» ассоциацияһы, муниципаль райондар һәм ҡала округтары хакимиәттәре, территориаль ҡоролтайҙар, башҡа йәмәғәт ойошмалары, ижади союздар һәм берекмәләр.\nБашҡорт тарихы йылы сиктәрендә сараларҙы тормошҡа ашырыу өсөн Башҡортостан Республикаһының муниципаль райондары һәм ҡала округтары хакимиәттәре ҡарамағында ойоштороу комитеттары булдырырға, уларға Положение һәм ойоштороу планы әҙерләргә кәңәш ителә.\nМуниципаль райондар һәм ҡала округтары хакимиәттәре, территориаль ҡоролтайҙар урындарҙа Башҡорт тарихы йылын ойоштороу һәм үткәреү өсөн яуаплы.\nУрындарҙағы саралар тураһында мәғлүмәт биреү һәм уларҙы яҡтыртыу район-ҡала ҡоролтайҙарының «Бәйләнештә» социаль селтәрендәге сәхифәһендә махсус хэштег менән билдәләп башҡарыла.\nУрындарҙағы ҡоролтайҙарҙың аккаунттарында «Башҡорт тарихы йылы — 2021» атамалы айырым бит булдырырға тәҡдим ителә.\nБашҡорт тарихы йылының берҙәм логотибын ҡулланырға тәҡдим ителә.


13 августа 2019 — 17:46 ГТРК «Башкортостан»\nБашҡортостанда “Мәктәпкә йыйынырға ярҙам ит” хәйриә акцияһы бара. Уның барышында күп балалы, аҙ-тәьмин ителгән ғаиләләрҙә тәрбиәләнгән, йәки инвалид, ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған балаларға уҡыу кәрәк-яраҡтары йыйыла.Акция 31 августҡа тиклем дауам итә. Әйберҙәр социаль приюттарҙа, балалар йорттарында, шулай уҡ Ғаиләгә һәм балаға социаль ярҙам күрһәтеү район-ара үҙәктәрендә ҡабул ителә. Ошондай учреждениелар әлегә 8 урында эшләй. Улар Балаҡатай, Тәтешле, Белорет, Дүртөйлө, Ишембай, Стәрлетамаҡ райондарында, Сибай һәм Октябрский ҡалаларында асылды. Былтыр “Мәктәпкә йыйынырға ярҙам ит” хәйриә акцияһы барышында 7 миллион һумға төрлө әйберҙәр, кәрәк-яраҡтар тупланды.


Тире Осрашыу: сайтында Танышыр алдынан, Барлыҡ - Бөтә донъя видео чат! Бөтә ил, сит ил, бөтә донъя.\nБының өсөн һәр гражданы мөһим Һәм мөнәсәбәт системаһы. Һеҙ сайтында теркәлгән, улар бөтөнләй бушлай. Әгәр телисез икән, әгәр һеҙҙең Телефон номерын алыу раҫлауынса, был Ысын мәғәнәһендә спортсыларына яңы ғына Эшләргә мөмкин-һәм Чернигов өлкә Йәки ч һәм ч.\nПарнамирин дата Риу-Гранди-Ду-Норть Етди эҙләй.\nДе Виница, безплатни Сайтове за Запознанства Виница Област\nтеркәү телефоны таныш булмаған менән интернетта танышҡан. ҡыҙ менән таныштырыу 18 видеочивать онлайн юллау өсөн таныштырҙы. башҡа видеочивать теркәлгән рулетка ч плюс рулетка менән ҡыҙы 18 рулетка менән телефон ч интернет видео-таныштырыу ҡыҙ менән танышып видео онлайн


Уйын Хентай Фут: Хентай Эсендә Транс Трахнуть Был!\nУйын Хентай Фут: Ваҡытта Уйнай!\nДуҫтарыбыҙға ҙур рәхмәт, киләсәк замандарҙа килә тип табылды һәм Уйын Хентай Фут! Беҙҙең порталға инегеҙ, мөмкин булһа, һеҙҙең өсөн кәмендә 60 секунд эсендә, тирә-иң матур һайлау girl хентай dick инеп ҡарай алаһығыҙ – был тап шулай, һеҙ ждет! Беҙ беләбеҙ, был егет күп булды, футанари ҡарарға була, һәм әгәр ҙә һеҙ бик ышанам, сөнки бындай футанари, мин аңлатып бирҙем. Ябай ғына әйткәндә, был ише хентай вращается вокруг-персонаждар, улар тулыһынса женственный, шул факт тыш, уларҙы аяҡҡа ағзалары араһында иң яҡшы тип булмай. Ҡәтғи була, уларҙың трансвестит бармы?, Мәңгелек түгел – әммә был, ҡағиҙә булараҡ, был ысул яҡшы контент тип ҡото алынып. Йәғни, һеҙ ала башланған, эконом ваҡытта һәм эконом futa hentai ҡатнашты, - релиз интерактив был коллекцияһы, уларҙың барыһы ла хеҙмәт өсөн яҡшы һеҙҙең бирелгән ләззәткә анин-порноигры, транс тирәләй тупланған. Бында беҙҙән ҡурҡмағыҙ махсуслаштырылған булған, һәм, шул факттарға таянып, һәр яңы көн беҙгә ҡушылды тип мең геймер, уйлайым мин, ышаныс менән әйтергә мөмкин, - тип башланы киң тамашасы уйын, ысынлап та ла, аңларға, тип, интерактив секс-титулы-береһен яҡшы әйберләр, улар аласыз алыу., Үҙе күрергә теләй, хентай фут уйыны нимә ул? Ярай ярай – хәрәкәттәрен туранан-тура үҙ аккаунт булдырырға һәм бушлай хәҙер киҫәгенә баҫҡанмын. Был легендар булһа, был дөрөҫ!\nҺәм ул беҙҙең өсөн иң мөһим проект һәләте булыуы-был команданың ҡайһы бер эффектты потрясающий график һәләте иң тирәләй йыйылды. Заботиться тураһында беҙ бик өсөн, беҙҙең уйыбыҙ таҙара үземде: тимәк, беҙ нисек эшләргә тырыш булды, кеш йыйыу өсөн яҡшы, наслаждайся бәхетле булыу мөмкинлеген тәҡдим геймер һәм беҙ, ысынлап та, беҙҙе нимә булған, ниндәй ҙә булһа башҡа проблемалар. Ҡасан етә эш этәргес, беҙ тоя, тип Futa Hentai эконом ваҡытта һәм эконом-графика тураһында бөтә был күркәм: тыш, был мәсьәлә күптән инде булмағас, эш ҡасан етә арауығында уйын өлкәндәр өсөн., Йүгерек ҡараш һеҙгә был бизнес бөтә тарихты һөйләү, бында уртаса сифаты тураһында һеҙ нимә белергә кәрәк сығарылған, сөнки был ғәҙел була: ысынлап та яҡшы булыр ине, әгәр ҙә улар һеҙҙең килтерелгән нәмәләр, уртаса нәмәләр булһа ла бар ине. Ул уңышһыҙлыҡҡа тарый – оҙаҡ ваҡыт дауамында – ләкин хәҙер барыһы ла үҙгәрҙе, ҡасан Фут Хентай Уйын блогы урынлашҡан, һәм детка, беҙгә ниндәйҙер графика футанари убийственный һинең өсөн! Рәхим итеп, иғтибар, движок системаһын оптималләштереү тип, беҙ шулай булғас, ул гарантия, һеҙ уйнай алмаған икән, тип беҙ, булыу-булмауға ҡарамаҫтан, һеҙ ниндәй системаға ҡушылды., Күркәм графика, әлбиттә, етешһеҙлектәре булырға мөмкин, әммә уйын Хентай Фут – бындай тормош тураһында түгел - дәрәжәһен дә кеселәр!\nҺеҙҙең браузер уйын уйнап Фут Хентай\nБеҙ бөтә уйындарға инеү беҙгә браузер аша биреү шулай уҡ ҡарар ҡабул итәләр. Был нимә аңлата? Ярай ярай: һеҙ аласаһы инеү булды, тип, беҙ инек, беҙ ун тапшырырға кәрәклеген, ниндәй ҙә булһа сара, һеҙ был мгновенное һәм өҫтәмәләр инә алмай! Башҡа урында талап итә, һеҙҙең өсөн уйын башлап ебәреү йәки локаль лаунчер скачивать: беҙ түгел. 60 секунд эсендә булғандан һуң, һеҙ нисек булмаһын эсендә, һеҙ мөмкин скачать уйын, беҙ тәҡдим итә, ҡарай һәм, сәй эсеп, улар һеҙ булдылар. Был система ысынлап та революция – бигерәк тә иҫәпкә алып, беҙгә шулай уҡ яҡшы тип графигы, улар кеүек., Шулай уҡ беҙ һеҙҙең айыртып бөтә файлдарҙы һаҡлау, шулай булғас, әгәр һеҙ прогресс тураһында юғалтыуҙан ҡурҡа – ҡурҡа түгел, сөнки беҙ шулай ҡайғыртҡан, һәр ваҡыт кире ҡайта ала futa уйындары тамамланды hentai һеҙҙең өсөн һәм һеҙ ни эшләргә. Мин уйлайым, тип ышаныс менән әйтергә мөмкин, был уйын кимәлен уникаль был элементтар берләшмәһен иғтибар hentai futa чертовски һәм уңай, һәм беҙ ғорурланырлыҡ нәмә ҡалманы порноигровой арауығында һөжүм етәкләй. Әлбиттә, контент футанари донъяла иң популяр булыуы мөмкин, әммә әгәр беҙҙең яҡшы аҙыҡ-түлек, уны тоторға әҙер булған кеше, шулай икән?\nБөгөнгө уйынға килгәндә фут хентай\nҺеҙ, моғайын, әйтергә мөмкин, мин ысынлап яратам хентай-фут-һәм уйындар бара, бәлки, беҙ тәҡдим итә: зинһар, шул хаҡта уйлап, үҙен ҡулға ала һәм бында теркәлгән өсөн, йәғни, беҙҙә булды. Рада команда булараҡ, панча өсөн, һеҙгә ышаныс бар, һәм беҙ ҡайһы бер тапшырылыуын түҙемһеҙлек менән көткән иң яҡшы порно футанари инеү мөмкинлеге тирәләй уйын – әйберҙәре, улар һеҙ түгел, башҡа интернет урын таба. Оҙаҡ ваҡыт дауамында беҙ эшләйбеҙ, күп һәм биреүҙең сифаты һеҙҙең өсөн сығарылған, улар беҙҙә бар, һеҙҙең үҙегеҙгә яҡшылыҡ һәм ваҡытына ҡарап килә был., Шуға күрә кокос майы әҙерләнгән, эшкә шылтырат, сирләй һәм инаныу әҙер вал – моғайын, һеҙҙең өсөн һәм һеҙҙең ҡырағай таяҡ булып чертовски ит!\nУйын Хентай Фут: bliss өсөн берҙән-бер урын футанари XXX gaming тәғәйенләнгән.


Футбол буйынса Донъя чемпионаты – 2018: Санкт-Петербургта Рәсәй йыйылмаһы Египет менән алыша // Спорт | новости башинформ.рф\n10:45, 19 июня 2018 Спорт\nБөгөн, 19 июндә, мундиалдең алтынсы көнөндә Рәсәй йыйылмаһы мысырҙар менән уйнай. Матч Санкт-Петербургта була, ул Мәскәү ваҡыты буйынса төнгө сәғәт 9-ҙа башлана.\nРәсәй командаһы Сәғүд Ғәрәбстаны менән үҙ файҙаһына 5:0 иҫәбе менән тамамланған ҡара-ҡаршы тороштан һуң ул үҙ төркөмөндә өс мәрәй менән беренсе урынға сыҡты. Плей-офҡа юллама алыр өсөн Черчесов тәрбиәләнеүселәренә кәмендә бер тапҡыр еңергә, ә өсөнсө матчты тигеҙ иҫәпкә уйнарға кәрәк.\nЕгипет йыйылмаһы быйылғы Донъя чемпионатында Уругвай командаһы менән тәүге алышында иң аҙ иҫәп менән еңелде: 90-сы минутта берҙән-бер туп индерелде. Уҙған көндәрҙә, матбуғат конференцияһында Египет йыйылмаһы тренеры майҙанға команданың лидерын, «Ливерпул»дең йондоҙло форварды Мөхәмәд Сәләхте сығарырға ниәтләнеүен белдерҙе. Ул Египеттың тәүге 5 бомбардирына инә, «Алтын бутса» трофейына эйә һәм 2011 йылдан милли йыйылма өсөн сығыш яһай – уның иҫәбендә 57 матч һәм 33 индерелгән туп. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, ул Чемпиондар лигаһы финалында йәрәхәтләнде һәм был чемпионатта командаһының тәүге уйынын ҡалдырҙы.\nБыл уйынға фараздар һәм ставкалар тураһында һүҙ йөрөткәндә, букмекерҙар шикһеҙ алдынғыны билдәләмәй һәм бары тик мундиаль хужаларына бер аҙ өҫтөнлөк бирә.\nТеги: футбол дуйынса донъя чемпионаты


Ҡарбузды ла белеп ашайыҡ » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Махсус биттәр » Ҡарбузды ла белеп ашайыҡ\n14.08.2019 Ҡарбузды ла белеп ашайыҡ\nҠарбуз-ҡауын тулыһынса август-сентябрь айында ғына өлгөрә. Уның 90 проценты һыуҙан тора. Был еләкте (!) йыш ҡына химикаттар менән тултыралар, яһалма ҡыҙарталар. Шуға күрә һатып алғанда, бик һаҡ һәм иғтибарлы булыу кәрәк.\nҠарбузды үҫтергәндә химик матдәләр күп ҡулланылһа, зарарлы була. Был йәһәттән сифатын ябай ғына ысул менән тикшереп ҡарарға мөмкин: бер стакан һыуға бер-ике ҡалаҡ ҡарбуз иҙмәһе һалырға. Һыу шунда уҡ ҡыҙғылт-алһыу төҫкә инә икән – химикат күп. Әгәр һыу төҫөн үҙгәртмәй, бер аҙ ғына тоноҡланһа, ҡурҡмайынса ашарға була.\nҠарбуздың тышҡы “ҡиәфәте” лә күпте һөйләй. Иң мөһиме – ҙурлығына ҡыҙыҡмағыҙ. Ул ни тиклем ҙур була, татлылығы шул тиклем аҙыраҡ. Иң һәйбәт ауырлыҡ – 2,5 – 3 кг. Өҙөлгән һабағы, йәғни “ҡойроғо” ҡороған икән, тимәк, матур өлгөргән, оҙағыраҡ һаҡларға ла була. Тышын йәмһеҙләгән һары тап һәм һоро төҫтәге “ауҙар” – ҡарбуздың тәмлелегенә ишара. Тәүгеһе – уның ерҙә оҙаҡ ятыуын, тәбиғи шартта өлгөрөүен, икенсеһе бал ҡорттарының һеркәләндереүен иҫбатлай. Тап ни тиклем ҙурыраҡ, ә ауҙар күберәк – шул тиклем тәмлерәк буласаҡ. Күптәр ҡарбузды туҡылдатып ҡарап һайлай. Ысынлап та, тоноҡ тауыш сығарһа, ул өлгөрөп етмәгән.\nҠарбуздың орлоғо күп булһа, ашауы уңайһыҙ. Әммә тап шундайҙар тәме менән айырылып тора. Шулай уҡ тышының ҡаты һәм бөтөн булыуына иғтибар итегеҙ. Унда эләккән бактериялар тиҙ үрсей. Шуға күрә бәләкәй генә серек, йә булмаһа, ярылған урыны булһа, һаулыҡҡа ҙур зыян килтереүе мөмкин.\nҠарбуздың составында фолий кислотаһы, магний, аскорбин кислотаһы, тиамин, каротин, ниацин бар. Организмға фолий кислотаһы бигерәк тә кәрәк. Ул күҙәнәктәрҙең бүленеүенә ярҙам итә һәм аҙыҡты, аҡһымдарҙы эшкәртеүҙә мөһим роль уйнай. Шулай уҡ тиренең сәләмәтлеге лә уға бәйле. Ә мускулдарҙың эшмәкәрлеге магнийға бәйле. Уға ҡытлыҡ булғанда йөрәк ауырта, хатта инфаркт булырға мөмкин, ҡан баҫымы күтәрелә. Ҡарбуз организмды токсиндарҙан, ҡомдан, артыҡ тоҙҙан, хатта холестериндан таҙартыу өсөн файҙалы.\nЙәйҙең тәмле-татлы емеш-еләген, йәшелсәләрен ашап, организмды витаминдарға, кәрәкле матдәләргә байытып ҡалайыҡ. Алда оҙайлы ҡыш, уны һау-сәләмәт үткәреү өсөн көс-ҡеүәт кәрәк. Әммә һаҡ булырға ла онотмағыҙ. Шифа эҙләп, зыян табып ҡуймайыҡ.


Башҡорт яҙыусыһы Мәскәүҙе яулай. Яҡташ яҙыусының әҫәрҙәре Мәскәү нәшриәттәрендә донъя күрә.\n28 Ноябрь 2018, 11:28\nБыйыл декабрҙә 60 йәшен билдәләйәсәк башҡорт әҙибе Флүр Ғәлимов китап һөйөүселәргә “Йүләр”, “Яңы башҡорт”, “Аҙғын тәүбәһе” романдары һәм мауыҡтырғыс хикәйәләре менән яҡшы таныш. Ике йыл элек, хатта, “Аҙғын тәүбәһе” Салауат Юлаев исемендәге Дәүләт премияһына дәғүә итте.\nФлүр Ғәлимов быйыл Мәскәүҙең “Художественная литература” нәшриәтендә “Покаяние над пропастью” трилогияһын сығарып, бөтәһен дә шаҡ ҡатырҙы. Был китапты Европа илдәренең тиҫтәләрсә уҡыу йорто һәм китапханалары заказ буйынса һатып алған. Яңы ғына әҙәбиәтселәр атаҡлы “Роман-газета” серияһында Флүр Ғәлимовтың “Златокрылая птица Хумай” романын ҡулдарына алды. Әйткәндәй, һуңғы тапҡыр башҡорт яҙыусыһының әҫәре “Роман-газета”ла утыҙ йыл элек сыҡҡан. Ул да булһа, бөйөк Мостай Кәримдең “Ярлыҡау” повесы.\nБөтөн донъяға билдәле әҙәбиәт тәнҡитсеһе Лев Аннинский яҡташыбыҙҙың ижады хаҡында мәҡәлә әҙерләй. Етмәһә, әлеге мәлдә Мәскәү редакцияларының береһендә Флүр Ғәлимовтың әҫәре “Тыйылған емеш тәме” исеме менән инглиз теленә тәржемә ителә.


"Рәми Ғарипов "Аманат" ҡобайыры". (8 класс)\nИнфоурок / Другое / Конспекты / "Рәми Ғарипов "Аманат" ҡобайыры". Башҡорт әҙәбиәтенән дәрес-конспект. (8 класс)\nРәми Ғариповтың «Аманат» ҡобайыры.\n8 класс башҡорт әҙәбиәтенән дәрес-конспект\nМаҡсат: Р.Fариповтың тормошо һәм ижады буйынса үҙләштерелгән белемде системаға килтереү, йомғаkлау; уkьrусыларҙың фекерләү hәләтен, ижади мөмкинлектәрен үҫтереү; халыk, тел, киләсәк тураhында уйланыу, хәҙергенең ҡәҙерен белергә сakьrpыу .\nЙыhазландырыу: Шағирҙың портреты, китаптар күргәҙмәһе, гәзит-журнал материалдары, ноутбук, интерактив таҡта.\nҺаумыhығыҙ, ултырығыҙ. Үткән дәрестә беҙ һеҙҙең менән Р.Fариповтың биографияhы һәм “Урал йөрәге” хикәйәте менән танышып үттек.\nР.Fариповтың биографияhы һәм ижады буйынса тест һорауҙары.\n1. Р.Fариповтың тыуған районы ниндәй?\nа) Салауат. б) Ҡыйғы.\nВ) Өфө. г) Баймаҡ.\n2. Р.Fариповтың тыуған ауылының исеме нисек?\n3. Р.Fарипов нисәнсе йылда тыуған?\n4.1988 йылда Р.Fариповkа ниндәй арҙаҡлы шәхес исемендәге премия бирелә?\n5. Тыуған яғындағы йылғаға дан йырлаған ниндәй шиғыры бар?\nа) «Умырзая йыры»,\nб) «Урал йөрәге».\n6.Өфөлә Р.Fарипов исеме менән бәйле нимә бар?\nа) театр б) күргәҙмә\nв) гимназия-интернат г) урам\n“Урал йөрәге” хикәйәте\nИҫкә төшөрөп үтәйек. Башҡортостандың яулы һәм ғазаплы тарихын хәтерләү аша яуланған азатлыkтың һәм хәҙергенең kәҙерен белергә саkырыу.\n«Аманат» kобайыры /ятлау һәм анализ/\nКиң мәғәнәһендә, kобайыр - ул «Урал батыр», “Аҡбуҙат” ише шау шиғырҙан торған ҙур эпик әҫәрҙең жанр атамаhы. Тар мәғәнеһендә - kобайыр шиғыры менән бер генә күренеште йәки геройҙы hүрәтләп биргән кескәй жанр формаhы. Тыуған ил тураһынд а, батырҙар, тормош-көнкүреше тураhында kобайырҙар була.\nҺорау: Кешегә һуң ни кәрәк?\nЯуап: - ер, ут, hыу, haya.\nҺорау: - Ил яҙмышын ир муйынына нимә бәйләй?\nЯуап: - тел.\nҺорау: - Инәбеҙ беҙҙе тел ярҙамында ни эшләткән?\nЯуап: - кеше иткәи, хисле, көслө, нурлы, йырлы иткән.\nҺорау: - Телде нимә менән сағыштыра?\nЯуап: - күҙ өҫтөндә kаш менән, тел-kаш, күҙ-ил, телдән яҙһаң, илдән яҙырһың, ятып, kатып kалырhың.\nҺорау:- Ниндәй булмаҫҡа өндәй?\nЯуап: - таш булмаҫkа, имгәк, түңгәк булмаҫҡа.\nҺорау: - Был юлдарҙы нисек аңлайһығыҙ?\nЯуап: - тел төбө-тал төбө, тал төбөн сапһаң kорой, түмгәк булып kала.\nҺорау: - Тал төбөндә ни үҫер?\nЯуап: - тел булhа, ғөрөф-ғәҙәт алмашып, халkың ырыҫ таратыр, дуҫы булыр, әсә теле булhа, кәм-хур булмаҫ, йөҙө kыҙармаҫ, йыры булыр, телең барза-илең бар.\nҺорау: - Нимә ул киләсәк?\nЯуап: - хөр баkса-киләсәк.\nҺорау: - Был юлдарҙы нисек аңлайһығыз?\nЯуап: - телде яулап алдыk, hаkлап алдыk, халыk киләсәккә барасаk, телде hаkлаясаk.\nҺорау:- Ниндәй юлдар менән тамамлана?\nЯуап: - аманат әйтә, аманат- ул васыят мәғәнәhендә- телде hаkлау.\nТөп тема - шағирҙың киләсәк быуынға әйткән аманат hүҙe.\nТөп идея - телде hаkлау, киләсәк быуынға еткереү. Проблемаhы - тел төбө- тал төбөн үҙеңә үк kopотмаҫka, төп бурысыбыҙ -балаларға телде өйрәтеу, оноттормау.\nЦитата - Жәлил Кейекбаев-телсе, ғалим, башkорт телен тел белгесе булараk өйрәнеүсе.\nАманат - һаҡлауға ҡушып бирелгән нәмә.\nБағып торғаи - kарап торған.\nИмгәк- бәлә, михнәт.\nТумырыу - ике яҡлап сабып ҡырҡыу.\nТүңгәк- һаҙлыҡта, түбән урында сурайып торған, өҫтө үләнле бәләкәй генә урын, ер.\nЫрыҫ – бәхет.\nҠобайыр бит был. Салауаттан һуң башkорт әҙәбиәтендә hирәк осрар kобайыр. Халыk күңеленә еткерер hүҙҙәpҙe сәсәндәрсә ҡобайырһыҙ әйтеп буламы ни?\nХалыkтың тарихы, фажиғәле яҙмышы, киләсәге тураhында уйланыуҙар менән һуғарылған әҫәрҙәре беҙҙең быуынға аманат булып ҡалған. Шағирҙың аманаты ни тиклем kыйыу, тормошсан, тәрән йөкмәткеле булғанлығын беҙ йылдан-йыл нығыраҡ аңлайбыҙ.\nИз писем жене: «Надя! Если бы ты знала, как гордо и мощно звучит это на башкирском! Почти каждая строчка - пословица, рожденная в моем сердце - для сердец. Все остальные мои стихи можно позабыть, но это - всем, кому дорог родной язык. Я не говорю как Тургенев о русском языке, я только говорю, что он, башкирский отнюдь не низок. А кто считает его таковым, тот низок сам ... »\nХалkым тел тыуҙырған.\nБөйөк бер тел!\nТеле үлмәҫ, күрер киләсәкте,\nYҙен-үҙе әгәр күммәһә ...\nТик ниңә һуң kай бер ул - kыҙҙары\nҒәмһеҙ kарай уның юлына?\nКөрәк тотмағанмы kyлына?\nТуған телем туған еремде\nҺис үкенмәҫ инем, ғүмеремдә\nЯтkанда ла kapa ер булып.\nР.Fариповтың, тел тураhында яҙған шиғырын иҫкә төшөрәйек.\nМин халkымдың, сәскә күңеленән\nБал kортондай ынйы йыямын,\nЙыям да- йәнле ынйыларҙан\nХуш еҫле бер кәрәҙ kоямын.\nКәм күрер тик уны кәм күңел! ..\nХалkым теле миңә - хаkлыk теле,\nУнан башkа минең илем юk;\nИле юkтың, ғына теле юk!\nӘсәм теле миңә- сәсән теле,\nУнан башkа минең халkым юk,\nЙөрәгсндә халkы булмағандың\nКеше булырға ла хаkы юk!\nБашkорт халкының рухи хазинаhына, теленә, моңона тоғролоk, уның киләсәге өсөн шәхестең оло яуаплылығы тураhында сәсән мәргәнлеге, мәҡәл тапkырлығы менән әйтеп бирелгән шиғыр юлдары бөгөн беҙгә ҙyp бурыстар йөкмәй, ер, халыk, ил, тел өсөн туҡтауһыҙ көрәш ораны булып яңғырай. Шағирҙын «Йөрәгендә халkы булмағандың кеше булырға ла хаkы юk!» - тигән hүҙҙәpe милләте өсөн битараф булмаған һәр башҡорттоң күңелен әле ле тулkынландыра. «Башkорт халkын Рәми Ғарипов ҙyp дәүләт - Рәсәй-әсәй янындағы үгәй бала түгел, ә тиңдәр араhында тиң, итеп күрергә теләне һәм шуның өсөн янды», -тип яҙа Ҡәҙим Аралбаев. Ә беҙ, киләсәк быуын башҡорттары, остазыбыҙҙың йөрәк ялkынын, hүндермәйенсә, балаларыбыҙға тапшырырға тейешбез. Был беҙҙең изге бурысыбыҙ.\nЙыр “Башkорт телендә һөйләшәм”\nБашҡорт телендә һөйләшәм, башҡорт телендә,\nБашkорт телендә һөйләшәм, башkорт телендә.\nМинең йәшәү тамырҙарым - башkорт ерендә.


Көнбайыш илдәре санкцияларына ҡарата республика хужалыҡтарының үҙ яуабы\nИлеш районы йүнселдәре мәҫәлән, етештереү ҡеүәтен арттырып, ярайһы ғына табыш алыуға ирешкән. Дәүләт ярҙамының да өлөшө ҙур.\nЯңы хужалыҡ бар проблемаларҙы хәл итте, ти ауылдаштар. Олоялан ауылы тарихында бығаса булмаған фермерлыҡҡа тәүгеләрҙән булып Илшат Шәйхәйҙәров тотона. Тәүҙә ул ауылда пилорама асып эшҡыуарлыҡ нескәлектәренә төшөнһә, һуңынан йәш малды һимертеп һатыуға тотона. Табыш үҙ һөҙөмтәһен биргәс, ағаһы тәҡдиме буйынса һөт етештереү буйынса махсуслаша. Эшҡыуарлыҡ эше алға киткәс йүнселдәр «Крәҫтиән хужалыҡтары базаһында ғаилә малсылыҡ фермаларын үҫтереү» маҡсатлы программаһында ҡатнашып, грант ала.\nБала сағынан хеҙмәт тәмен белеп үҫкән уҙаман эш рәтен яҡшы белә. Яңы техниканы ҡулға төшөрөү ҙә уның күптәнге хыялы. Хужалыҡ эштәренән тыш, ауыл халҡына ла ярҙамлаша.\nЛаяшты ауылында йәшәүсе Марат Шаймәхәмәтов та эште үҙ көсө менән башлай. Тәүҙә башҡалар кеүек үк аҙбарҙа бер-ике һыйыр аҫраған ғаилә малды ишәйтеү өсөн айырым хужалыҡ асырға ҡарар итә. Моратына ирешә. Бер-нисә ай эсендә буш ерҙә ферма ҡалҡып сыға.\nБыйыл тәүге ҡышты уңышлы сыҡтыҡ, ти Шаймөхәмәтовтар. Мал да яҡшы ҡышланы, аҙыҡ та етерлек әҙерләнгән. Әйткәндәй, Марат Шаймөхәмәтов та дәүләт программаһында ҡатнашырға теләк белдергән.\nӘлеге ваҡытта Илеш районында барлығы 28 фермер хужалығы иҫәпләнә. Улар башлыса ит һәм һөт йүнәлешендә махсуслашҡан. Иң мөһиме уларҙың район иҡтисадын күтәреүҙә өлөшө ҙур.


Иртәгә яҡташыбыҙ Марсель Сабиров «Голос. Дети» проектының икенсе турында үҙ көсөн һынай\nЯрымфиналға үткән хәлдә, ул сәхнәлә тағы ла бер тапҡыр «Ямайка» йырын башҡарасаҡ. Әлегә Марселдең тәүҙә кемдәр менән сығыш яһауы сер итеп һаҡлана. Бәләкәй йондоҙҙоң «Алыш» этабында ниндәй йыр йырлаясаҡ?\nМарсель Сабировтың тауышы, уның башҡарыуындағы «Ямайка» йыры тәүге секундтан уҡ жюри ағзаларын таң ҡалдырҙы. «Голос. Дети» проектында өс остаздың да сығыш яһаусыға боролоуы һирәк күренеш. Яҡташыбыҙға был бәхет йылмайҙы. Сәхнәлә ул күп тә уйлап тормай, Леонид Агутин менән бергә эшләргә теләк белдерҙе.\nӘлегә сираттағы этапҡа репетициялар ҡыҙыу бара. Марсель унда бәйгелә ҡатнашыусы ике дәғүәсеһе менән бергә йырларға тейеш, остаз ярымфиналға уларҙың береһен генә ҡалдырасаҡ. Иң мөһиме, - Өфөнөң кескәй йондоҙо һайлап алынған йыр менән ҡәнәғәт, шулай ҙа тулҡынланыуын йәшермәй.\nМарсель Сабиров, «Голос. Дети» проектында ҡатнашыусы: «Моңло бер йыр башҡарабыҙ, ә мин дәртле, бейергә мөмкин булған музыканы яратам. Был минең өсөн бөтөнләй яңы жанр. Йырҙың һүҙҙәрен остазыбыҙ үҙе яҙған, ҡалғаны сер булып ҡалһын».\nЛеонид Агутин өс сығыш яһаусы араһынан Марсель Сабировты ҡалдырһа, яҡташыбыҙ сәхнәлә «Ямайка»ны тағы ла бер йырларға тейеш була. Артабан биш кеше араһынан финалға үтеүселәр билдәләнә.\nМарсель Сабиров, «Голос. Дети» проектында ҡатнашыусы: «Леонид Николаевич репетицияларҙа кәңәштәре менән ныҡ ярҙам итә. Ул бик талапсан, етди кеше, һәр ваҡыт «Ноталар таҙа булһын»,- тип талап итә».\nМәскәүҙә йөрөгән яҡташыбыҙ әйтеүенсә, уларҙың командаһында көслө конкурстанттар етерлек. Малай-ҡыҙҙар бер-береһе менән дуҫлашып та өлгөргән. Финалға иһә ун биш кешенең икәүһе генә үтәсәк.


Бәләбәй механика һәм электрификация колледжында сираттағы ВорлдСкилс чемпионатына әҙерлек бара\nРеспублика буйынса конкурстың төбәк этабы февралдә башлана. Иң яҡшы һөнәрмән исеме өсөн автослесарҙәр, электриктар, тракторсылар ярышасаҡ.\nҮҙебеҙҙә етештерелгән автомобилдәр ярҙамында студенттар донъя кимәлендә үтәсәк ярышҡа әҙерләнә. Буласаҡ автослесарь Денис Хәбибуллин үҙе белем алған колледж данын республика этабында яҡлаясаҡ.\nДенис Хәбибуллин, 4-се курс студенты: «Беҙҙе уҡыу барышында күп нәмәгә өйрәтәләр, шуларҙы конкурста күрһәтергә һәм алдынғы урындарға ирешергә тейешбеҙ».\nБәләбәй механика һәм электрификация колледжында «Ауыл хужалығы машиналарын эксплуатациялау» йүнәлеше буйынса махсус үҙәк тә эшләй.\nНиколай Самарин, Бәләбәй механика һәм электрификация колледжы директоры урынбаҫары: «Был өлкәне беҙҙең төбәктә ауыл хужалығы культураларын эшкәртеү киң таралғанға һайланыҡ. Республикала ауыл хужалығы тармағын үҫтереүгә иғтибар ҙур. Был профил буйынса уҡытҡан уҡыу йорттары ла етәрлек. Беҙҙең уҡыу йортонда ла был өлкәгә белгестәр әҙерләү сифаты юғары».\nВорлдСкилс чемпионатында теорияны яҡшы белеүҙән тыш, уны практик күнекмәләрҙә лә күрһәтә белергә кәрәк. Тәжрибә туплау өсөн уҡыу йорттарында махсус майҙандар асылған. Мәҫәлән, был модулдә буласаҡ электриктар күнекмәләр үтә. Үткән йыл конкурста ҡатнашып, Айҙар Зиннәтуллин икенсе урын алған. Быйыл иҫәбе -еңеүсе булыу.\nАлмаз Зиннәтуллин, 4-се курс студенты: «Бөтә етешһеҙлектәрҙе лә иҫәпкә алдыҡ, бик етди әҙерләнәбеҙ. Ярыштарға әҙерләнеү тәжрибәбеҙ бар».\nВорлдСкиллис эшсе һөнәрҙәре төбәк чемпионаты Башҡортостанда февраль айында башлана. Унда ҡатнашыусылар 27 төрлө өлкәлә көс һынашасаҡ. Оҫталыҡты һынау майҙандарының береһе Бәләбәй механика һәм электрификация колледжы базаһында ойоштороласаҡ.


Тиҙ ярҙам күрһәтеү мөһим\n24 Октябрь 2017, 17:07\nИнсульт – баш мейеһендә ҡан әйләнеше боҙолоуы менән характерланыусы киҫкен неврологик хәл-торош. Был сирленең ғүмеренә хәүеф менән янаусы, йәшәү сифатының түбәнәйеүенә илтеүсе ауыр патология.\nИнсульт илебеҙҙә халыҡ үлеме сәбәптәре араһында икенсе урынды биләй һәм инвалидлыҡҡа илтеүсе төп фактор булып тора. Һуңғы йылдарҙа был сирҙең “йәшәреүе” күҙәтелә – ул йәштәрҙә, хатта балаларҙа ла осрай.\nИнсульттың бер нисә төрө бар. Беренсеһе – геморрагик инсульт. Был осраҡта баштағы ҡан тамыры өҙөлөү сәбәпле мейегә ҡан һауа. Геморрагик инсульт күп осраҡта ҙур эмоциональ көсөргәнеш кисергән эш көнө уртаһында йәки кисен кеше организмы арыған мәлдә була.\nИкенсе төрө – ишемия инсульты (мейе инфаркты) ҡан тамырҙарының тығылып, мейегә ҡан килмәү сәбәпле айырым өлөштәрендә нейрондарҙың һәм күҙәнәктәрҙең үлеүе. Был инсульт тәүлектең теләһә ҡайһы ваҡытында булырға мөмкин. Шулай ҙа төндә һәм таң алдынан йышыраҡ күҙәтелә.\nСәбәптәре һәм профилактика саралары\nИнсультты барлыҡҡа килтереүсе сәбәптәр бик күп, әлбиттә. Сөнки инсульт – сир түгел, ә эре һәм ваҡ ҡан тамырҙарының патологияһы, ҡан әйләнеше системаһының, ҡандың реологик (ҡуйы йәки шыйыҡ булыуы) сифаттарының боҙолоу билдәләре.\nИнсультҡа илтеүсе шарттар көйләп була һәм көйләп булмай торғандарға бүленә. Тәүге төркөмгә инеүсе иң мөһим фактор – артериаль гипертензия, йәки юғары ҡан баҫымы. Инсульт кисергән кешеләрҙең 90 процентының ошо сир менән ауы-рыуы асыҡланған. Ҡан баҫымын даими контролдә тотҡанда, инсульт хәүефен яртылаш кәметергә мөмкин.\nИкенсе шарт – холестерин кимәленең юғары булыуы. Уны ла дөрөҫ туҡланыу (күберәк үҫемлек майҙарына, балыҡҡа, йәшелсә, емеш-еләккә өҫтөнлөк биреү) һәм диета ярҙамында көйләй алаһығыҙ. Өсөнсө хәүефле шарт – тоҙ. Инсульт булмаһын өсөн уны ҡулланыуҙы ҡыҫҡартырға кәрәк. Көйләп була торған дүртенсе шарт – ҡан тамырҙары сирҙәренә, шул иҫәптән инсультҡа илтеүсе иҫерткес эсемлектәр менән мауығыу. Бишенсеһе – тәмәке тартыу. Уның инсульт менән туранан-тура бәйлелеге иҫбатланған һәм быны һәр кем белә. Алтынсы шарт – хәҙерге заман сире – гиподинамия йәки аҙ хәрәкәтләнеү. Кеше көнөнә кәмендә 30 минут физик эш йәки физик күнегеүҙәр менән шөғөлләнергә тейеш. Етенсеһе – ораль контрацептивтар. Ҡан баҫымы юғары булған ҡатын-ҡыҙҙарға 40 йәштән һуң был дарыуҙарҙы бик һаҡ ҡулланырға кәрәк. Инсультҡа илтеүсе һигеҙенсе шарт – шәкәр диабеты. Уның менән сирләүселәр даими табип күҙәтеүендә дауаланырға тейеш. Өҫтәмә шарттарға оҙайлы көсөргәнеш (стресс) кисереү һәм ыңғай хис-тойғоларҙың етмәүе лә инә. 2-3 шарттың бергә тура килеүе мейеләге ҡан әйләнеше боҙолоу хәүефен бермә-бер арттыра.\nКөйләп булмай торған шарттарға, тәү сиратта, кешенең йәше керә. 20 йәштән һуң йәшәлгән һәр ун йыл һайын мейе патологияһының барлыҡҡа килеү ҡурҡынысы арта. Инсульт йылдан-йыл йәшәрә барыуға ҡарамаҫтан, ул оло кешеләргә хас күренеш булып ҡала. Көйләп булмай торған икенсе шарт – ҡан тамырҙары патологияһының нәҫелдән бирелеүе.\nБеренсе билдәләр мейенең ҡайһы өлөшө зарарланыуына бәйле. Инсульт булғанда кешене өлөшләтә йәки тулы фалиж һуға, шулай уҡ бит, ҡул-аяҡтар ойой, ярты яҡ тән хәрәкәтһеҙ ҡала, һөйләшеү ҡыйынлаша, әйткәнде аңламай, башы әйләнә, атлау, нимәлер йотоу ауырлаша. Мейенең тулыһынса зарарланыуын көслө баш ауыртыуы, күңел болғаныу, күреү һәләте насара-\nйыуы, аң томаланыуы, ҡайһы берҙә көҙән йыйырып өйәнәк тотоуы белдерә.\nӘгәр үҙегеҙҙә йәки туғандарығыҙҙа ошо билдәләрҙе күрһәгеҙ, кисекмәҫтән "Ашығыс ярҙам" хеҙмәтенә шылтыратырға кәрәк. Ғәҙәттә, кешеләр йөрәге сәнсһә, шунда уҡ табипҡа мөрәжәғәт итә. Шул уҡ ваҡытта бер яҡ бите йәки ҡулы ойоһа, әллә ни иғтибар бирмәй. Ә был күпселек осраҡта инсульттың тәүге билдәләренең береһе була. Инсульт булғанда 3-6 сәғәт арауығында медицина ярҙамы күрһәтелергә тейеш. Шул ваҡытта ғына табиптар сирленең ауыр эҙемтәләрһеҙ йүнәлеүен тәьмин итә ала.\nҠан тамырҙары менән проблема барлығын һиҙһәгеҙ, терапевҡа йәки урындағы фельдшерға мөрәжәғәт итегеҙ. Профилактика сараларының мөһимлеген дә оноторға ярамай. Сөнки:\n- тәмәке тартыуҙы ташлау инсульт хәүефен 40 процентҡа кәметә;\n- ҡан баҫымын нормала тотоу инсульттарҙың 80 процентын иҫкәртә;\n- тән ауырлығын кәметеү һәм холестеринһыҙ диетаға күсеү мейе ҡан әйләнеше боҙолоуын ике тапҡырға кәметә.\nСәләмәтлегегеҙгә битараф булмай, сирҙәрҙе ваҡытында профилактикалап һәм диагностика үтеү һеҙгә оҙаҡ йылдар бәхетле ғүмер кисерергә мөмкинлек бирәсәк.


Өс йыл ғүмер әҙ түгел, йәки Беҙҙең өмөт күпере | Всемирный курултай башкир\nӨс йыл ғүмер әҙ түгел, йәки Беҙҙең өмөт күпере\nБеренсенән, быйыл ҡыш һыуыҡ булды. Ҡырымда энергия етмәһә, көнөнә ике-өс мәртәбә утты һүндерәләр. Ҡайһы бер кешеләр һаман да күнегә алмай. Ни өсөндөр Ҡырым халҡы Рәсәй Хөкүмәтенә ҡушылғас та коммунизм була тип уйланылар, ахыры. Рәсәйҙә лә коммуналь түләүҙәр беҙҙәге кеүек тип күпселек осраҡта кешеләргә аңлатырға тура килә. Эйе, яңылыҡтарға күнегергә кәрәк, сабыр итеү фарыз.\nАлуштала, Севастополь ҡалаһында ла шул уҡ хәл. Ошо сараларҙы кәрәкле, файҙалы эш тип һанайым. Иң шатлыҡлыһы – Керчь күперенең уртаһына еттеләр. Төҙөүселәр бик дәртле, әүҙем эшләй. Беҙҙең өмөт күпере ул. Рәсәйгә күпер төҙөлөп, сафҡа инеү менән икенсе тормош башланыр кеүек. Яҡты киләсәккә ышанып йәшәйбеҙ.\nБеҙҙең башҡорт халҡы сабыр холоҡло. Ҡырымдың ҡайһы ғына ҡалаһында йәшәһәк тә, үҙ-ара бәйләнеш тотабыҙ, бер-беребеҙгә ярҙам итәбеҙ, ҡунаҡҡа йөрөйбөҙ. Юбилейҙар булһа, ҡотлайбыҙ. Рәсәйгә ҡушылғас, икенсе тормош башланды. Донецк, Луганск өлкәләрендә һуғыш барыуына йөрәк һыҙлай, унда яҡташтарыбыҙ йәшәй, әүәле шахтер булып эшләгән, донъя ҡороп йәшәгәндәрҙең ғүмере тамуҡҡа әйләнгән. Артиллерия ваҡытлы тынлыҡҡа буйһонмай. Өйҙәрҙең тәҙрәһе юҡ, мәктәптәр эшләмәй, ут, йылы юҡ. Шул хәтлем халыҡтан дошман яһау — килешмәгән эш. Ҡырым халҡы үҙе һайлаған юлдан тайпылмаҫ. Тыуған илебеҙ Рәсәй менән бергә яҡты киләсәкте төҙөргә тейешбеҙ. Беҙ өмөтләнеп йәшәргә өйрәнгәнбеҙ. Өс йыл ғүмер әҙ түгел…\nДаларис ИМЕЛБАЕВ, “Ҡоролтай тауышы” баҫмаһынан\n« “Мәҙәни ҡомартҡылар аша халҡым моңон аңларға тырышам”\nВ Екатеринбурге прошел башкирский праздник “Йырла, бейе, күңел ас!” »


Бөгөн Шишмә ҡасабаһында хажи Хөсәйенбәк хәҙрәт мәсете сафҡа инде\nИман йортон асыу тантанаһына район халҡы, Рәсәй мосолмандарының Үҙәк диниә назараты рәйесе, баш мөфтөй Тәлғәт Тажетдин, диндарҙар, төбәктән сыҡҡан абруйлы кешеләр, район имам-хатиптары һәм мәсетте һалыуҙа ярҙам күрһәтеүселәр йыйылды.\nҒибәҙәт йортон асыу тантанаһы аят уҡыуҙан башланды. Байрамға килеүселәр араһында ололар ҙа, йәштәр ҙә күп. Был көндө улар көтөп алған. Алла йорто ике йыл ярым эсендә төҙөлгән. Изге йорт өсөн Шишмәнең иң матур урындарының береһе һайланған. Мәсет асылыуы - дуҫлыҡ, изгелек, милләт-ара һәм конфессия-ара татыулыҡ байрамына әйләнде. Уны һалыуға кем күпме булдыра ала, бөтәһе лә ярҙам иткән.\nМәсеткә хажи Хөсәйенбәк хәҙрәт исеме бирелгән. Хөсәйенбәк - диндар кеше булған. Урта Азиянан килеп, төбәктәге халыҡҡа дин йолаларын, ғибәҙәт ҡылыу тәртиптәрен өйрәткән. Бында уның кәшәнәһе лә бар. Йыл һайын Шишмә районында уның исемендәге уҡыуҙар ҙа үтә. Тап шул йыйындарҙың береһендә киләсәктә мәсет төҙөү идеяһы күтәрелә. Изге ниәт Хоҙайҙың ҡушыуында бер ниндәй ҡаршылыҡһыҙ ғәмәлгә ашырыла.\nБоронғолар һөйләүенсә, ҡасабала манаралары ҡолатылғанға тиклем өс мәсет булған. Дингә ҡайтыу башланғас 1998 йылда иман йорто сафҡа ингән.\nИке манаралы яңы мәсет ҙур, яҡты. Ул тыштан да, эстән дә балҡып тора. Байрамға килеүселәр намаҙға үтте. Уны Тәлғәт Тажетдин үҙе уҡыны.\nБинаның эске яҡтан стеналарын, көмбәҙен Урта Азия оҫталары эшләгән. Ул Хоҙайҙың исемдәре, Ҡөръән сүрәһе менән биҙәлгән. Йорттоң беренсе ҡаты - ир-аттар, икенсеһе ҡатын-ҡыҙҙар өсөн тәғәйенләнгән. Хәҙер бында ислам дине нигеҙҙәре буйынса дәрестәр, дини йолалар үткәреләсәк.\nТантанаға килеүселәргә байрам ашы таратылды. Көндөң ҡояшлы тороуы сараға тағы ла йәм өҫтәне. «Иманлы халыҡ йәшәгән төбәктән бәрәкәт китмәҫ» тигән һүҙҙәр әйтелде шатлыҡлы осрашыуҙа. Алла йортоноң ишектәре һәр кем өсөн асыҡ. Мәсеткә килеүселәр ғибәҙәт ҡылып, йәненә рәхәтлек алып ҡайтыр.


Һәләтле балаларға ярҙам йөҙөнән » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Социаль мәсьәлә » Һәләтле балаларға ярҙам йөҙөнән\nҺәләтле балаларға ярҙам йөҙөнән 13.07.2018 // Социаль мәсьәлә\nРеспублика йортонда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов һәләтле балаларға булышлыҡ итеү мәсьәләләре буйынса кәңәшмә үткәрҙе. Унда Хөкүмәт ағзалары, юғары уҡыу йорттары етәкселәре, төбәктәге мәғариф учреждениелары вәкилдәре ҡатнашты.\n— Минеңсә, балаларҙың барыһы ла талантлы, һәләтһеҙҙәр юҡ. Шул уҡ ваҡытта һәләттәр төрлө була, был йәһәттән уҡытыу барышында, ошо ҡатмарлы белем биреү ғәмәлен ойоштороуҙа төрлө алымдарҙы ҡулланыу зарур, — тине төбәк етәксеһе. — Беҙҙә һәләтле балалар менән эш төрлө йүнәлештә алып барыла. Шул уҡ ваҡытта эшмәкәрлекте үҙгәртеү кәрәклеген дә аңлайбыҙ. Был ведомство-ара бәйләнешкә ҡағыла. Ошо өлкәлә министрлыҡтар, муниципалитеттар, вуздар, йәмәғәт ойошмалары эшләй. Әммә улар араһында был йәһәттән әүҙем бәйләнеш юҡ.\nРеспублика Башлығы олимпиада хәрәкәтенә, авторлыҡ мәктәптәренә булышлыҡ итеүҙең, талантлы йәштәрҙе асыҡлау, оҙатыу һәм уларҙы Башҡортостанда ҡалдырыу системаһын үҫтереүҙең әһәмиәтен билдәләне.\n— Беҙгә һәләтле, иң талантлы балаларҙың үҙебеҙҙә, республикала эшләүе, ситкә китмәүе мөһим. Балаларҙың башҡа ҡалаларға уҡырға юлланыуы тәбиғи, әммә беҙгә уларҙы кире ҡайтарырға, шарттар тыуҙырырға, яңы эш урындары асырға кәрәк, — тине Рөстәм Хәмитов. — Шуны билдәләргә теләйем: һәләтле йәштәр өсөн ниндәйҙер махсус, теплица шарттары тыуҙырырға түгел, ә бөтә балалар менән эшләргә, һәр мәктәптә һәләтте үҫтереү мөмкинлеген бирергә тейешбеҙ.\nБашҡортостандың мәғариф министры Гөлназ Шафиҡова әле республикала Һәләтле (талантлы) балаларҙы һәм йәштәрҙе үҫтереү концепцияһының эшләнеүе хаҡында һөйләне. Ул төбәк Финанс министрлығында яраштырыу ғәмәлен үтә. Документ, атап әйткәндә, йәш таланттарға ярҙам күрһәтеү системаһын төҙөүҙе, уҡытыусыларҙың белемен камиллаштырыуҙы, шулай уҡ республика вуздары араһында тығыҙ бәйләнеш булдырыуҙы күҙ уңында тота. Концепция нигеҙендәге бурыстарҙың береһе — талантлы балаларҙы һәм йәштәрҙе республикала ҡалдырыу, башҡа төбәктәрҙән һәләттәрҙе йәлеп итеү өсөн яҡшы шарттар тыуҙырыу. Рөстәм Хәмитов әйтеүенсә, республикаға олимпиадала еңеүселәр һанын арттырыу артынан ҡыуырға кәрәкмәй.\n— Беҙгә өр-яңы һөҙөмтәләр алыу, шул иҫәптән башҡа төбәктәрҙән йәштәрҙе йәлеп итеү мөмкинлеген биргән яңы уҡыу киңлеген булдырыу фарыз, — тине республика Башлығы.


15 июлдә Өфө амфитеатрында «Ватан» паркы асыла // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n15 июлдә Өфө амфитеатрында «Ватан» паркы асыла\n15:31, 14 июля 2015 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2015 йыл, 14 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\n15 июлдә көндөҙгө сәғәт 3-тә өфөләрҙе һәм баш ҡала ҡунаҡтарын Өфө амфитеатрында «Ватан» паркын асыу тантанаһына саҡыралар. Этнопарк ике ай буйына, 15 сентябргә тиклем эшләйәсәк.\n«Ватан» паркы — Өфөлә үткән Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы һәм БРИКС саммиттары ҡунаҡтары өсөн ғәмәлгә ашырылған сағыу проекттарҙың береһе. ШОС һәм БРИКС саммиттары уҙғарылған көндәрҙә ҡунаҡтар һәм сит ил делегациялары башҡорттарҙың милли йолалары, мәҙәниәте, шулай уҡ республиканың ҡаҙаныштары менән танышты.\nЭтноауыл төбәктең үҙенсәлектәре сағылдырылған ете тирмәнән тора. Бында милли уйын ҡоралдарында уйнаусылар, йырсылар, бейеүселәр сығыш яһай, оҫталар халыҡ һөнәрҙәрен күрһәтә. Беренсе тирмәлә — башҡорттарҙың көнкүреше һәм йорт кәрәк-яраҡтары, икенсеһендә кейеҙ баҫыу, ағас һырлау, ҡымыҙ бешеү кеүек халыҡ һөнәрҙәре сағылдырылған. Өсөнсө тирмәлә Башҡортостандың ер аҫты байлыҡтары: нефть, алтын, йәшмә, баҡыр, аҫыл таштар тураһында белергә мөмкин. Дүртенсе тирмә төйәктең тәбиғәте һәм уның байлыҡтары хаҡында һөйләй, бында бал менән ҡымыҙҙы тәмләп ҡарарға була. Бишенсеһе иһә Башҡортостанда татыу йәшәгән күп милләтле халыҡ менән таныштыра. Алтынсы тирмәлә милли кейемдәрҙе кейеп ҡарау, йолаларҙа ҡатнашыу, төрлө образдарҙа фотоға төшөү мөмкинлеге бар. Етенсе тирмәлә ҡунаҡтарға Өфөнөң архитектур киләсәге күрһәтелә.\n«Ватан» паркы» проектын бойомға ашырыу буйынса оператор булып Ҡала проекттарын үҫтереү фонды сығыш яһай. Тулыраҡ мәғлүмәт менән «Ватан» паркының рәсми сайтында танышырға мөмкин.\nТеги: парктар,шос һәм брикс саммиттары


Бөгөн - белем көнө\nБашҡортостанда ла тотош илебеҙҙәге кеүек яңы уҡыу йылы башлана.\nБыйыл беренсе синыфҡа 46 мең бала бара. Был күрһәткес, былтырғы менән сағыштырғанда, 1 меңгә күберәк. Башҡортостандың мәғариф системаһы илдә 4-се урынды биләй. Барлығы 3 мең ярым мәктәп иҫәпләнә, уларҙа 882 мең бала белем ала, 40 мең самаһы уҡытыусы эшләй. Юғары уҡыу йорттары, училище, лицей һәм колледждарҙа белем алыусы йәштәр өсөн дә бөгөн сираттағы уҡыу йылы башлана. Студенттарҙың 5 меңдән ашыуы беренсе курсҡа килә.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ӘҘӘМ ҮӘ ҺАУА БАЛАЛАРЫ ХАҠЫНДА... - 2016 - Мәҡәләләр\nӘҘӘМ ҮӘ ҺАУА БАЛАЛАРЫ ХАҠЫНДА...\nСалауат Юлаев исемендәге Дәүләт премияһына тәҡдим ителеүселәр исемлегендә яҙыусы Гөлнур Яҡупова ла бар. Уның менән уҡыусылар араһында киң танылыу яулаған "Ҡатындар" трилогияһы хаҡында әңгәмәләшәбеҙ:\nТрилогия "Ҡатындар" тип аталһа ла, әҫәрҙә ир-ат образдары ла бихисап, хатта тигеҙ бер нисбәттә бирелгән дә һымаҡ?\n- Ысынлап та шулай. Был һорауҙы миңә осрашыуҙарҙа уҡыусыларым да биргеләй. "Һеҙ бит ирҙәрҙе илатырлыҡ әҫәр яҙғанһығыҙ. Ниңә беҙ тормош ауырлығын ҡатын-ҡыҙ иңенә һалабыҙ икән?"- тине бер уҡыусым, ир затынан. Икенсе берәүһе интернеттан хат һалды: "Ҡатыным донъяһын онотоп, төн йоҡламай уҡығас, ниндәйерәк китап был, тип күҙ йүгертеп кенә алырға иткәйнем, айырыла алмай, тотош уҡып сыҡтым. Ғәжәп иттем: Ватан һуғышы, афған, чечня ваҡиғалары, Әхмәҙин - Бүреһуҡҡан ҡарт, Сәмиғуллин, Әмин абый, ә төп героиня Нурияның тормош юлдашы Фатих, ә тағы фельдшер Әүхәт, тағы... Һанап та бөтөрөрлөк түгел ир-ат образдарын да!"\nБындай хаттарға мин ҡыуанып яуап бирәм, тимәк, үҙем хыял иткәнсә, "Ҡатындар" ғаилә китабы булып бара. Мин бит Әҙәм үә Һауа балалары, ишлеләр ҡорған йәмғиәт хаҡында яҙҙым, героиняларым амазонка түгелдәр (әйткәндәй, тарихтың ошо хаҡтағы биттәренә лә саҡ ҡына иғтибар бүлеп киттем). Ғөмүмән, хатты күп алам. Скайп аша айырым кешеләр, коллективтар ҙа бәйләнешкә сыға, телефон хаҡында әйтеп тә тормайым... Себер, Силәбе, Ырымбур яҡтарында ла уҡыусыларым күп. Түбән Варта ҡалаһында башҡорт, татар телле уҡыусылар исеменән китапханасы Зөлфиә Заһиҙуллина бәйләнешкә сыҡты, 30 дана китап һораны, вахта менән эшләгән Артур тигән егет аша биреп ебәрҙем. Күпмелер ваҡыттан ундағы китап һөйөүселәр, йыйылышып, конференция уҙғарғандар, аҙаҡ миңә фотолар килеп төштө... Ҡыҫҡаһы, китапҡа сиктәр, алыҫ аралар ҡамасау түгел.\nТрилогияла ғаилә, ир менән ҡатын мөнәсәбәте, бала тәрбиәләүгә ҡағылышлы мәҡәл-әйтемдәр киң ҡулланыла. Мәҫәлән: "Бер һөйгәнем өсөн алтмыш һөймәгәнде һөйөрмөн", "Атайлы бала - арҡалы", "Ир ҡайғыһы - итәктә, бала ҡайғыһы - йөрәктә" һ.б., уларҙы әҫәргә башҡорт халҡының тел байлығын күрһәтер өсөн индерҙегеҙме?\n- Һеҙ әйткән маҡсатҡа ла өлгәшелә, әлбиттә. Әммә халҡыбыҙҙың алтын аҡылы, тормош тәжрибәһе тупланған һүҙҙәрҙе мин әҫәр туҡымаһында ялтырап торһон өсөн генә тағып ҡуйманым, ә уларҙың тәрән мәғәнәһен бәғзе ваҡиғаларға, яҙмыштарға, геройҙарымдың холоҡ-фиғеленә бәйләп, идея-йөкмәтке айышында үҙемә таяныс итеп алдым. Тәүге мәҡәл ҡолаҡҡа йыш салынмай, ә бит уның эстәлеге, тәрбиәүи асылы иҫ киткес фәһемле. Уны мин трилогияның икенсе китабына (романына) исем итеп ҡуйҙым һәм ул тотош сюжет ҡоролошон бәйләүсе еп булып торҙо. Елеге, ерлеге был әйтемдең Толпарлы килендәре: һөйгән йәре артынан ят яҡтарға килеп ереккән, уның хаҡына тағы алтмышты (сакраль мәғәнәле һан), тимәк, нәҫел-ырыуын, халҡын, ғөрөф-ғәҙәттәрен һөйгән, үҙ иткән Таһура - Йәнкиҫәк, Фариза, Заһира образдары аша күрһәтелә. Бер һөйгәне артынан Украинаға киткән Мәүлиҙә лә шул уҡ юҫыҡта ҡылыҡһырлана. Автор булараҡ, ҡатын-ҡыҙ затының ҡәҙере, бәхете хаҡында төптән уйланыр йәштәге, ул һәм ҡыҙ әсәһе, өләсәй йәшендәге автор булараҡ, был тәңгәлдә яҙғандарымдың йәш быуындың зиһененә үтеп инерлек булыуына өлгәшергә ынтылдым. Нотоҡ уҡыманым. Ә геройҙарымдың тормошо, донъяға ҡараштары аша үткәрҙем үҙемдең өгөттәремде. Йәғни, кеше, яҙмыш елдәре ҡайҙа ғына ташламаһын, үҙенең ватанына рухи тоғролоҡ һаҡларға, милләтенең бәҫен төшөрмәй йәшәргә тейеш. Әҫәремдәге Ҡырымдан төшкән килен Таһура, төп героиня Нурияның бәйәндәренә Татар әбекәй булып "Ҡыҙ бала" тигән беренсе китапта уҡ килеп инә, ҙур башҡорт ауылының һөйөклө кешеһенә әүерелә, оҫта тегенсе даны менән ғүмер һөрә, Силәбе ҡыҙы үҙе сибәр, үҙе егәрле Фаризаның тимерсе Хәйруллаға булған мөхәббәте күп йылдар буйы ауылдың күҙенән, теленән төшмәй, ә Баймаҡ ҡыҙы уҡытыусы Заһира йәш ҡыҙҙарҙы был яҡтарҙа ятыраҡ һөнәргә, балдаҡ аша үткәрерлек дебет шәл - үәл бәйләргә, өйрәтә... Мәүлиҙә Донецк университетында профессор дәрәжәһенә етә.\nТрилогияла Сәмәй ҡортҡа, Көнсөл Маһый, Салпа Сәғүрә, Зоя һ.б. кеүек кире образдар ҙа бар, уларҙың әҫәрҙәге роле ниндәй?\n- Үҙенән-үҙе шулай килеп сыҡты, кире геройҙарыма ла аҡланырға форсат бирелде. Төрлө юлдар менән килде улар рухи таяныс табыуға: самогонсы Сәмәй ҡарсыҡ Күктән ишара алды, Көнсөл Маһыйҙың өлкән ҡыҙы Миңзәлә һөйгәне Әшрәфте ҡыҙғаныуы арҡаһында уның яратҡаны Әсмәнең өйөнә ут төртөп, шул үрт эсендә үҙе һәләк булды, кесе ҡыҙы Миләүшә хыянатсыл, үссел исеме күтәреп, сит илгә сығып китте. Маһыйҙың тиреһенә инеп ҡараным - сыҙарлыҡ түгел! Миләүшәне ауылға ирен, ике малайын эйәртеп ҡунаҡҡа ҡайтарҙым, хәлен саҡ ҡына еңеләйттем, ә инде улы Айсыуаҡтың аҡыллы, һөймәлекле егет булып үҫеп етеүе әсәнең ҡартлығын ҡояшлы итте. Салпа Сәғүрә ауылдағы иң һылыу ҡыҙҙарҙың береһе булып, буй еткерә. Һөйгән егете менән мөхәббәттәре нисек кенә ҡайнар булмаһын, ҡауыша алмайҙар. Ҡыҙ башҡа берәүгә кейәүгә сыға, тик уны үҙ итә, ярата алмай. Ире лә ҡатынына ҡырыҫ була, йылы һүҙҙәрҙән, наҙҙарҙан мәхрүм итә. Ҡыҫҡа ғына ваҡытҡа ауылға ҡайтҡан һөйгәне менән осрашып, Сәғүрә донъяһын онота. Ире уны бик ҡаты туҡмай. Йөрәге ҡатҡан ҡатын иренән айырылырға теләй, тик тыуаһы бала хаҡына тороп ҡала. Ҡыҙы тыуғас, уны ярата алмай, сөнки бөтә бәхетһеҙлеген шул сабыйҙан күрә, өйөндә лә, эшендә лә әрләшеүҙән башы сыҡмай. Ауылда уға Салпа ҡушаматы тағалар: яһил, яман, тимәк. Мөхәббәт кешеләрҙе күккә лә күтәрә, упҡынға ла ташлай... Әммә минең ошо героиняма ла тормошта тоталҡа биргем килде: ҡыҙы Менәүәрәнең шағирәлек һәләте асылды, ул кесе туғандарына таяныс булды, ауылдың һөймәлекле балаһына әйләнде - Сәғүрә йәшәү мәғәнәһен тапты, тәбиғи асылына баҡты.\nҠатын-ҡыҙ йәмһеҙләнһә, донъя һынлы донъя үҙе төҫ ташлай. Ә ниндәй ҡатын йәмһеҙ? Бәхетһеҙ, күңел халәте бола, керле ҡатын. Тормош ауырлыҡтарына бөгөлөп төшмәһен, сабырлығы һынмаһын, матур булһын ҡатын-ҡыҙ! Ғаиләгә таяныс, илгә ҡалҡан булыр ир-ат ысын мәғәнәһендә көслө зат булып ҡалһын! Әҙәм үә Һауа балалары Ерҙә әҙәмсә, мөхәббәтле ғүмер һөрһөндәр - әҫәремдәге кире образдар ҙа ошо мөҡәддәс теләгемде уҡыусыларыма еткерешә һымаҡ...\nЯҙылған: 29.08.16 | Ҡаралған: 1121


“Башҡортостан Республикаһы ирекмәне ” наградаһын кем алыр? | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nАмбулатор дауаланғандар, үҙизоляцияла булғандарға волонтерҙар ярҙамға ашыға. Төбәктең урта-һөнәри һәм юғары уҡыу йорттарында студенттар волонтер штабтарын төҙөй. Улар өсөн Башҡортостанда маҡтау билдәһе булдырылды. “Башҡортостан Республикаһы ирекмәне ” наградаһы менән төбәктә ирекмәнлек хәрәкәтенә тос өлөш индереүселәр бүләкләнәсәк. Был хаҡта республика башлығы Радий Хәбиров хәбәр итте. Республикала әлеге ваҡытта 400 ирекмән отряды әүҙем эшләй. Ангелина Борзыкина бер нисә йыл рәттән Башҡорт дәүләт аграр университетының ирекмәнлек үҙәген етәкләй. Коронавирустың беренсе тулҡыны ваҡытында колл-үҙәктә халыҡҡа онлайн рәүештә ярҙам күрһәткән. Телефон аша әңгәмәләрҙең ҡайһы берҙәрен әле һаман онота алмай ҡыҙ. Ирекмән булыу еңелдән түгел. Был эшкә психологик яҡтан әҙер булыу мөһим. Шуға ла һәр ирекмән эшкә тотонор алдынан махсус тренинг, әҙерлек дәрестәре үтергә тейеш, ти Ангелина. Аграр униврситетың ирекмәндәр үҙәгендә бер мең ярым кеше иҫәләнә. Инфекцияға ҡаршы көрәштә улар әле лә алғы сафта. Ирекмәндәр колл-үҙәктә эшләй.оло быуын кешеләренә йортттарына аҙыҡ-түлек дарыу килтерә„ коммуналь хеҙмәттәр өсөн түләргә ярҙам итә. Ҡатмарлы осорҙа айырыуса иғтибарға мохтаж ололарға йылы һүҙҙәрен дә йәлләмәй улар. Башҡортостанда әлеге ваҡытта 400 ирекмән отряды бар. Көн һайын 500 меңдән ашыу кеше мохтаждарға ярҙамға ашыға. Уларҙың фиҙәҡәр хеҙмәте тураһында Радий Хәбиров үҙенең социаль селтәрҙәрендә яҙып һалған. Төбәк башлығы «Башҡортостан Республикаһы ирекмәне» наградаһын булдырҙы. Почет билдәһе йыл һайын ун ирекмәнгә тапшырыласаҡ.


Республика башлығы Миланда Рәсәй һәм Италия форумында сығыш яһаны | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nРеспублика башлығы Миланда Рәсәй һәм Италия форумында сығыш яһаны\n28 апреля 2016 — 16:18\nДонъя иҡтисады тотороҡһоҙ. Тап ошондай ауыр саҡта беҙ бер-беребеҙгә ярҙам итергә, ҡул һуҙырға тейешбеҙ тине Рөстәм Хәмитов. Башҡортостан етәксеһе билдәләүенсә, беҙҙең республика әүҙем хеҙмәттәшлеккә һәр саҡ әҙер. Тышҡы сауҙа әйләнеше былтыр 6 миллиард евронан артып киткән. Республика иҡтисадына 5 миллиард евро инвестициялар һалынған. Рөстәм Хәмитов үҙ сығышында агросәнәғәт комплексы, нефть һәм химия, энергетика тармаҡтарында хеҙмәттәшлекте үҫтереү кәрәклеген билдәләне.


Быйыл Башҡортостан ауылдарҙы үҫтереү өсөн 395,7 млн һум аҡса аласаҡ. «2013 йылға тиклем ауылды социаль үҫтереү» маҡсатлы программаһына ярашлы федераль бюджеттан республикаға шул тиклем субсидия бүленгән. БР Ауыл хужалығы министрлығының аналитика бүлегенән хәбәр итеүҙәренсә, шуның 244 млн һумы − граждандарҙың торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға, 52 миллионы – ауылдарға һыу, 44,3 миллионы газ үткәреүгә йүнәлтеләсәк.\nӨфө «Бала ғаиләлә йәшәргә тейеш» Бөтә Рәсәй конкурсына ҡушылды. Сараны ауыр тормош шарттарында ҡалған балаларға ярҙам фонды ойоштора. Конкурста илдең 62 төбәгенән 167 ҡала ҡатнаша.\nЯҙғы сәсеү өсөн республика хужалыҡтары тарафынан 27,6 мең тонна элиталы орлоҡ һатып алынған. Был планлаштырылғандың 63 процентын тәшкил итә. Әлегә 12 райондың ғына ауыл хужалығы предприятиелары был бурысты тулыһынса үтәүгә өлгәшкән.\nТуймазыла «Йәшлек. Фән. Мәҙәниәт – Башҡортостан – 2013» Бөтә Рәсәй конференцияһы үтә. «Рәсәйҙең интеллектуаль-ижади потенциалы» милли белем биреү программаһына ярашлы ойошторолған форумда барлығы 270 кеше ҡатнаша. Иң яҡшы тикшеренеү эштәре авторҙары миҙалдар менән бүләкләнәсәк һәм РФ Президенты грантына тәҡдим ителәсәк.\nБашҡортостан ағас әҙерләүҙе йылына 4,5 млн кубометрға арттырырға ниәтләй. Әлеге ваҡытта республика биләмәһенең 6,3 млн гектар майҙанын урман биләй, шуның 5,7 млн гектары урман хужалыҡтарына тура килә. Ағас запасы 765 млн кубометр тәшкил итә.\nСығыу ваҡыты 12-04-2013, 11:41 | Ҡаранылар: 619\nУҡытыусылар, еңегеҙҙе һыҙғанығыҙ!\n1850 етем бала торлаҡлы буласаҡ


12 Июнь 2019, 23:15\nБашҡортостанда ауыл ерендә эшләгән йәш уҡытыусыларға гранттар булдырылды.\nБашҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров тейешле указға ҡул ҡуйҙы.\nДокументҡа ярашлы, 2019 йылдың 1 июленән һәр береһе 600 мең һум күләмендәге 100 грант булдырыла.\nУказ менән гранттар биреү буйынса республика комиссияһы төҙөлгән, уның составы һәм гранттар тураһында положение раҫланған. Башҡортостан Хөкүмәтенә гранттар түләү тәртибен билдәләү бурысы йөкмәтелгән.\nГранттарға дәғүә итеүселәр конкурсында ике йылдан ашыу ауыл ерендәге (халҡы 10 меңдән артмаған) белем биреү ойошмаларында эшләгән 35 йәшкәсә уҡытыусылар ҡатнашырға хоҡуҡлы. Уларҙы дөйөм белем биреү ойошмалары һәм мәғариф идаралыҡтары тәҡдим итә. Документтарҙы тапшырыу ваҡыты — йыл һайын 1 авгусҡа тиклем.


Берәү алдай, икенсеһе һемәйә » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Социаль мәсьәлә » Берәү алдай, икенсеһе һемәйә\nБерәү алдай, икенсеһе һемәйә 02.07.2013 // Социаль мәсьәлә\nСоциаль страховка фондының Башҡортостан буйынса төбәк бүлексәһендә ялланған хеҙмәттән файҙаланыусы 97 меңдән ашыу предприятие (страховкалаусы) теркәлгән. Уларҙың 17 меңендә хеҙмәткәрҙәрҙең эш хаҡы минималь күләмдән түбән, ә 28 процентында хеҙмәткә түләү фонды нулгә тиң. Икенсе төрлө әйткәндә, ҡайһы бер намыҫһыҙ страховкалаусылар, илебеҙҙең Конституцияһын һанға һуҡмайынса, 37-се статьяла гарантияланған хоҡуҡты боҙа. Эш хаҡы, Федераль законға ярашлы, хеҙмәткә түләүҙең минималь күләменән түбән булмаҫҡа тейеш.\nХеҙмәт кодексының айлыҡ эш хаҡының минималь күләмдән түбән була алмауы хаҡындағы 133-сө статьяһына ла күҙ йомоп ҡараусылар бар. Кодекстағы 2-се статья һәр хеҙмәткәрҙең лайыҡлы тормошта йәшәүен тәьмин иткән һәм хеҙмәткә түләүҙең федераль законда ҡаралған минималь күләменән дә кәм булмаған ғәҙел эш хаҡына хоҡуғын гарантиялай. Әле хеҙмәткә түләүҙең минималь күләме — 5 205 һум (Урал коэффициенты менән — 5 985,75 һум). 15 меңдән ашыу предприятиела тир түгеүселәрҙең ошо саҡлы ғына эш хаҡы алыуына ышанғы килмәй. Күп осраҡта эш биреүселәр, һалым түләүҙән ҡасып, уны “конверт”та биреүҙе хуп күрә. Бындай хәйләле алымды яуаплылыҡтан баш тартыу тип баһаларға кәрәк. Тағы шул борсоуға һала: "һоро" эш хаҡы хеҙмәткәрҙең дәүләт гарантияларынан тулыһынса файҙалана алмауына килтерә. Хеҙмәт килешеүендә күрһәтелгәнсә, ҡулыңа 5 мең һум түгел, ә 25 мең һум алыуыңды иҫбатлау мөмкин түгеллеген иҫегеҙҙә тотоғоҙ. "Һоро" эш хаҡына ризалашаһығыҙ икән, етәксе менән теге йәки был мәсьәләлә бәхәс тыуа ҡалғанда, эш хаҡының "аҡ" өлөшөн генә күрәсәкһегеҙ. Шулай уҡ отпуск аҡсаһын тулы күләмдә алыуға иҫәп тотоп булмаясаҡ, эштән киткәндә, ауырыған осорҙа хеҙмәт хаҡының "аҡ" өлөшөнән генә сығып түләйәсәктәр. Ҡыҫҡартыуға эләгеү, уҡып йөрөү, бала тыуыу менән бәйле хәлдәрҙә ҡаралған социаль гарантияларҙан тулыһынса тиерлек мәхрүм ҡаласаҡһығыҙ. Һеҙгә виза, банктан кредит биреүҙән баш тартыуҙары ихтимал, ҡартлыҡ йәки инвалидлыҡ буйынса пенсия билдәләгән осраҡта уның минималь күләменә генә өмөт итә алаһығыҙ.\nТормоштан күренеүенсә, ғәҙел хеҙмәт килешеүе төҙөргә тәҡдим иткән етәксегә өҫтөнлөк биреүселәр күпкә ота. Һанап үтелгән осраҡтарҙа хеҙмәт килешеүендә рәсми рәүештә аҡҡа ҡара менән яҙылған эш хаҡы яҙмышығыҙҙағы ауырлыҡтарҙы еңеләйтеүе мөмкин.\nЭш хаҡын аҙ түләгән ойошмалар һалым хеҙмәтенең, Прокуратураның, башҡа тикшереү-күҙәтеү органдарының иғтибарын тиҙ йәлеп итә. Шуға күрә ошондай еңел юл менән һалым түләүҙән тайпылған эш биреүсе контролгә алына. Эш хаҡы "конвертта" бирелгән осраҡта кеше Дәүләт хеҙмәт инспекцияһына һәм Прокуратураға мөрәжәғәт итә ала. Намыҫһыҙ етәкселәрҙе, ойошмаға 50 мең һумға тиклем штраф һалып, административ яуаплылыҡҡа тарттырыу ҡаралған.\nХеҙмәткәрҙең матди яуаплылығы уртаса эш хаҡы менән сикләнә. Тимәк, Хеҙмәт кодексының 241-се статьяһына ярашлы, эш биреүсенең мөлкәтенә килтерелгән зыян өсөн түләү күләме ҡағыҙҙағы эш хаҡынан артыҡ була алмай.\nТикшереү барышында һалым буйынса хоҡуҡ боҙоуҙар асыҡланған осраҡта, ойошма етәксеһе, баш бухгалтер, шулай уҡ бухгалтерия иҫәбе документтарын әҙерләүсе башҡа хеҙмәткәрҙәр, Енәйәт кодексының 199-сы статьяһына ярашлы, яуаплылыҡҡа тарттырылыуы ихтимал. Ҙур күләмдә (500 мең һумға тиклем) штраф һалыныуҙан тыш, улар вазифаларынан йәки эшмәкәрлек менән шөғөлләнеү хоҡуғынан ҡолаҡ ҡағыуҙары, алты йылға тиклем иркенән мәхрүм ителеүҙәре бар.\n02.fss.ru сайтында МРОТ-тан түбән эш хаҡы түләгән, шулай уҡ Фондҡа страховка иғәнәләрен даими күсермәгән предприятиеларҙың исемлеге ҡуйылған. Был — уларҙа пособиеларҙың ваҡытында түләнмәүе сәбәптәренең береһе.\nАвтор: Р. КӘБИРОВА.


Страховкалау буйынса юрист - Дания Юрист. Адвокат бөтә Онлайн\nKvoteflygtninge: яуаплылыҡты үҙ өҫтөнә ала, Дания. Аҫтында яҙыу. Mellemfolkeligt Samvirke Сайтында\nУлар хупланған булырға тейеш\nДания беҙгә шундай Mellemfolkeligt сайтында samvirke, ҡасаҡтар менән эшләү беҙ бер нисә йүнәлештә - төбәге булараҡ сығыш һәм данияла буласаҡМутная сүриәлә илдең менән күрше булып, миллион ҡасаҡ ҡабул иткәндә, беҙ эшләйбеҙ, ҡасаҡтар һәм уларҙың лайыҡлы тормошо менән йәш әйтеү өсөн мөмкинлек булдырыу. Иң мөһиме, беҙ бөтә быуынды ла юғалтабыҙ сүриә, әгәр илде тергеҙеүгә булған. Мөһим, тип үҙеңде лайыҡлы күрһәтеү һәм башҡа илдәрҙең ҡасаҡтары өсөн сығыш төбәктә йәшәгән урын flygtningemodtagende һәм хәүефһеҙ, сөнки уларҙың килеп етер. өмөтһөҙлөк иң ҡурҡыныс түгел кәмәлә урта диңгеҙҙән күскән. Шуға күрә беҙ ҡасаҡтарға ярҙам өсөн, үҙенең хоҡуҡтары өсөн көрәш. Һәр ерҙә, МС унда-был кеше осрашты. үҙәге Йылға оло ҡасаҡ булараҡ нигеҙ һалына. мс икенсе донъя һуғышынан һуң европала күләгәле һуғышы йылдарында гуманистик яуап бирә. Шул уҡ ҡараш ул, беҙ улар бөгөн булмай. Беҙ уларҙы ҡасаҡтарға ярҙам менән тырышайыҡ ауырға мәҙәниәт һәм башҡалар менән осрашты. Беҙ быны эшләй, данияла - һығымталар араһында шундайҙары, ҡасаҡ уҡыусылары хоҡуҡ, инглиз конфликттары һәм мәҙәниәт идаралығы. Дөйөм кимәле, локаль беҙ нисек эшләгәнбеҙ, шулай глобально һәм факторҙар йоғонто яһай, уларҙың ҡасаҡтар ағымы күсеү һәм килтерелгән. Беҙ партнерҙар эҙләйбеҙ һәм, беҙҙең менән бергә донъя бөтә килешергә өсөн гарантия бирә, тип халыҡ-ара килешеү, гуманистик ҡиммәттәргә нигеҙләнгән - хөрмәтле була һәм нығытыу. Иң етди кризисы һуңғы ваҡытта беҙ гуманитар лицом затка менән konfliktskabte тора. Сирияла яҡынса ете миллион кеше күсерелә булып тора. йөҙөндә внутренне, һуғыш һәм илдә биш миллион емереп ҡасып китә. Был ил халҡының яртыһынан ашыуын, үҙ йортонан сығып киткән.\nFlygtningepresset формалаштырыу йыйылған сүриәгә күрше дәүләттәр иҡтисади, сәйәси һәм социаль.\nХәүеф беҙ, һуғыш террор һәм тулҡындар, уларҙың дүрттән бер өлөшө булып тора һәм сүриә сит илдә дестабилизировать йәйелгән миллион кеше инде.\nинде күрше дәүләттәр мурт.\nБыл порочный спираль.\nЙөҙҙәрсә мең ҡасаҡ, үҙ тормош эҙләп европа һәм хәүефһеҙлеге өсөн бында эләккән.\nлайыҡлы тормош өсөн\nКүптәр, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, тырыша. Европа союзы һәм халыҡ-ара берләшмә ҡушыла. иң ҙур һынауҙарҙың береһе. Кризис бөтә донъя, европа һәм йәмғиәттә хәлде генә мөмкин. Европа хеҙмәттәшлек, беҙ лайыҡлы ҡабул гонимый өсөн эшләргә тейеш, һәм беҙҙең маҡсат өсөн беҙҙең фундаменталь ҡиммәттәрҙе торорға тейеш: теләктәшлек, аҙсылыҡтың хоҡуҡтарын һәм кешегә ихтирам, асыҡлыҡ һәм подотчетность конвенцияһына ҡул ҡуябыҙ беҙ уны. Һәм бмо сиктәрендә, беҙҙә конвенция һәм килешеүгә тоғро ҡалырға тейеш, бар ул донъяла гарантиялар, европалылар өсөн күпселек тотороҡлолоҡто, кешеләрҙең хоҡуҡтарын һәм тормош. Сәнскеле сымдан торған ҡойма менән беҙ төҙөлөш проблемаларын хәл итмәһәң, стеналарын төҙөү йәки grænsebomme настроить. Йәки, ҡайһы бер ваҡытта күҙ йомоп ҡарай. Тик ул тағы ла күберәк булдырыу ҡасаҡтар hårdtprøvede инде ғазапҡа. Хәл саҡыра ҡасаҡтарына теләктәшлек һәм хеҙмәттәшлекте менән привидение һәм евросоюз илдәре араһында. Беҙ кризис менән осрашыуҙа гуманитар масштабында тарихи, вариҫтары булабыҙ беҙ һайлауҙар өсөн ҡәтғи фекер йөрөтөү һәм, уларҙы беҙ бөгөн эшләй. Ҡасаҡтар һәм техник яҡтан йәшәүселәрҙе күсереү программаһы тип атала. Ул, тип әйтеп БМО flygtningeorgan, UNHCR бмо-ға, донъя тирәләй ҡыҙыу нөктәләр менән һәр йылда айырым кешеләрҙең мәнфәғәттәрен һаҡлауға тәғәйенләнгән ҡасаҡтары лагерында. Сығарыусылар улар араһында күп кенә илдәр өсөн, даими йәшәү хоҡуғы бирелә. Ябай ситтә asylsøgningssystem. Дания ҡосаҡлап тиҫтә йыл дауамында йөҙҙән күп булды. 2017 йылдың 1 увкб бмо тиерлек булыуы асыҡланды, ике миллион кешенең ихтыяжын яҡлау буйынса айырым квоталау системаһы.\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, был ғына була 75.\nЫсынында улар яңы 000 илдә йәшәй. UNHCR-ЛА БМО баһаһы буйынса, ҡасаҡ менән айырым ихтыяждарын яҡлау 2019 йылдың 1-се һанына етә, дүрт миллион. Был донъяның бөтә илдәрендә алыҫ түгел, ул Схема менән бара. Шулай уҡ күп илдәрҙә нигеҙе булды һәм махсус, kvoteflygtninge flygtningeorgan алыу үтенесе буйынса берләшкән милләттәр ойошмаһы, БМО УВКБ. Әммә беренсе булып илдәре дания һәм берҙән-бер алдана, уларҙың сифатын даими бмо unhcr-samarbejderpartner программаһына күстек, унда ҡатнашыу үҙе туҡтата. Иммиграция һәм интеграция министры Ингер Støjberg 2017 йылдың ноябрендә булған, түбәндәге сәбәптәр буйынса агентлығы Ritzau өҙөмтә: “беҙ уның пауза ҡуйып, сөнки беҙ булырға тейеш торошо кәрәк. Беҙ бары тик тыныслыҡ кәрәк". Хөкүмәте мәғлүмәттәре буйынса, интеграция масштабтағы проблема, шулай уҡ кеше һаны, эзләй убежище, Дания ла хәл итеү"күҙәтте". Әммә нөктәһе сайт Mellemfolkeligt samvirke, йөҙө уртаҡ.-башҡ. эд дания менән биш эшмәкәре, бик күп мәғлүмәт алыу өсөн integrationsfremskridt, был бәләкәй һан. проситель һыйыныу убежище. проситель һанын 2018 йылдың сентябрендә булараҡ ун йыл самаһы. Һеҙ бында уҡырға мөмкин.\nЮридик Ярҙам Копенгагенда\nКөтөү өсөн үҙе әҙерләгән\nКопенгагенда граждандарға түләүһеҙ юридик ярҙам күрһәткән ярҙамы ниндәй булыуына ҡарамаҫтан, милләтенең, хатта, әгәр ҙә һеҙ йәшәгән Дания һәм КопенгагендаӘммә беҙҙең ғаилә ярҙам килем күләменә бәйле. Беҙ һеҙҙең менән күпселек мәсьәләләр юридик ярҙам итә ала, барыһы ла тиерлек юрисдикция һәм кәңәшсе булған, ҡайһы бер ҡағиҙәләре менән һирәк. Адвокат юридик ярҙам сифатын эшләй-офистар, тап шунда бушлай.\nҺеҙгә кәңәшсе даими бирелгән, күпселек осраҡта, беҙ һеҙгә ярҙам итә, был тиклем эштәр тамамланасаҡ.\n1 бүлмәләре урынлашҡан\nТаныштырыу клубы ла оло сәйәхәт булды. санта 2018 йылдың йәйендә бер төркөм хеҙмәткәре, с Лансароте бл. финанс эштәре тураһында яңы закон уҡыу матримониальный, документтың бәхәсле мәсьәләләр буйынса һөҙөмтәле юридик ярҙам күрһәтелгән эштәр, бурыстар суд бәхәсле мәсьәләләре тикшерелде. создали фиктивный закон, шулай уҡ retshjælpsdysten, ул rådgivningsdisciplinen тамамланғас, шәхес ҡағыла-ҡуртым һәм мөлкәтенә зыян. Медицина карталары һәм гранты иҫәбенә финанслана бөтә кәрәкле документтарын үҙе алып барҙы һәм ҡатнашыусыларҙың, шулай уҡ һеҙгә хәбәр беҙ беренсе булып осрашыуҙы мөмкин. шулай уҡ һеҙ NemID. Йыш ҡына беҙ, һеҙ һеҙҙең NemID мәғлүмәт менән асып инеү мөмкин.\nкире осраҡта, һеҙ тағы бер ҡат өйгә ебәрә инек.\nБыл ҡағиҙә ҡағыла алмай һәм, хатта, әгәр был осраҡта яңы. Был юлдар һеҙҙе һәр ваҡыт һөйләй, шул уҡ менән иң кәңәшсе, беҙ һәм гарантиялай, тип консультация һөҙөмтәле булыуы мөмкин. Шул уҡ кис бөтәһе лә кәңәш, ярҙам итә, һәм беҙ теләр инем барыһына, шул тиклем яҡшы, беҙ - түгел, әммә беҙ белгән, күпме бара. Исегездә тотоғоз, бик иртә кис була ала, әгәр беҙ һеҙгә шылтыратырбыҙ. Беҙ клиенттарҙы ғына хеҙмәтләндерә, ул кеше осраған булһа, - тип шул саҡта беҙ башҡа клиенттар булды. Шуға күрә, һуңыраҡ булһа ла мөмкин. Иғтибар, хатта телефон ваҡыттар, ҡайһы берҙә шул дозваниваться ҡатмарлы булырға мөмкин. Был түгел, сөнки һин, ысынлап та ла, тел менән беҙ һөйләшеп, әммә, сөнки беҙгә шылтыратҡан яуап бирә булған һәм күп хеҙмәт клиенттарҙы ҡабул итеү, уларға шәхсән мөрәжәғәт итә. 2 һәм. Инвалид-коляскалағы инвалидтар һәм ярҙам ала алмай, лифтты файҙаланыу өсөн. Һеҙ эйә булырға тейеш һеҙҙең ярҙамсыларығыҙ менән, хеҙмәткәрҙәр булараҡ, ҡағиҙә булараҡ, бинаны ташлап сығып китә алмай. был иҫәпләгестәр алырға тейеш була. ҡат, лифтты файҙаланыу өсөн һыу ала.\nҺалым: MC йәки автомобилдәр экспорты\nالمحاكمة الجنائية الاعتداء إلى إسقاط - فيديو - فيلم - دبوس


3D Секс Иң Яҡшы Уйын – Уйын Бушлай Онлайн Ххх\nЮҡһа, унда әлеге секс ххх был уйын шул һеҙгә иң яҡшы уйын 3d\nҺеҙ беҙҙең өсөн бөтөнләй яңы сайт бар, һәм был проект беҙҙең иң ҡыйыу береһе. Беҙ платформалар төҙөү, уйын өсөн яҡшы тәжрибә тәҡдим иткән өлкән кеше өсөн, реалистик уйындарын бик ярата, персонаждар менән, улар нисек күренә порода, һеҙ фильмды ҡараған. Бөтә был уйындары, яңы һәм өр-яңы, шул графикаһы менән татлы HTML5, ярҙамында яһала, ул бөтә реалистик движок менән нисек шул тиклем рендеринг һәм физика һәм хәрәкәт ярҙамында движок., Коллекцияларында, беҙ бында йыйылыуын, әлеге янына яҡын барырға VR-порноигры, һәм улар менән баҙарҙарҙа дөрөҫ раят ҡасан барлыҡҡа килеү, ышанып булыу, беҙ улар беҙҙең сайтта күрһәтелгән.\nПорноигр коллекцияһы менән ҡайнар ғәмәлдәр хардкорный бара беҙҙә бик күп. Бөтә төр фантазия булған, улар аласыз наслаждаться беҙҙең сайтта. Беҙ шулай ҡайғыртабыҙ, бөтәбеҙ өсөн угодить, 3D килгән һәр кем яҡшы секс уйындар, һәм коллекция булдырып, унда бысраҡ бөтә төрҙәрҙә енси мажараларға красотки бөтә төрҙәрен күрһәтә. Бер яҡтан, беҙҙең уйын булыу, gnu лицензияһы һәм енси төрө бөтә барыу ул, һеҙ улар менән эксперимент мөмкин. Ә икенсе яҡтан, беҙҙең менән булғанда бөтә фантазияһын порноигра реалистик, һеҙ, барыһы ла ғаиләнән башлана һәм тамамлар булған тыйылған тарихы, был һезгә ошай., Иҫ киткес рәхәт һәм беҙҙең сайттан таба необузданный һеҙ шулай күп, һәм иң яҡшыларын, йәғни, беҙ бында булдырыла, - был, тип. бөтә бушлай бара. Беҙ ярҙам һорайым; беҙ түгел, һеҙ стенаһын туҡмап түләүле, реклама түгел һәм беҙ һеҙҙең сайт йәки алдында уйын түгел, хатта ҡушылып назойливый күрһәтеүҙәрен һораны. Иң ябай был уйын персонаждары менән бушлай реалистик, һеҙ әлегә тиклем уларҙы күргәнем.\nЯҡшы уйын өсөн бөтә бысраҡ секс 3d gnu\nДебра менән беҙ иң эҫе бара-онлайн порно,һәм уйын, уларға беҙгә күрһәткән, тикшереү буласаҡ, уйын өсөн яҡшы тәжрибә тәҡдим итә. Беренсенән, беҙ html5 менән генә эштәр булмаһын-был уйын сайтында. Рендеринг яңы быуын был уйындарҙа персонаж ғәжәйеп мөмкинлеге булдырылған. Хатта яҡтылыҡ һәм күләгә аҫылмалы һәм енси на цыпочки был коллекция отбрасываться ул егет, әйберҙе мәжбүр реаль тойолмай. Сөнки был мөмкинлек бирә һезгә настроить улар ҡайһы бер персонаждар үҙ уйындар һәм хатта иң трахать, һеҙ нисек теләй. Был ваҡытта һеҙҙең өсөн, был коллекциялар менән блистали., - Булмауға ҡарамаҫтан, һеҙ нимә менән шөғөлләнә, үҙ уйынын таба gnu идеаль һеҙҙең өсөн.\nБөтәһенән элек, беҙҙең секс-симулятор, ул беҙҙән сайтта ғорурлығы булып тора. Әлеге ваҡытта беҙ иң ҡатмарлы симулятор ҡайһы берҙәрен тәҡдим итә, унда һеҙ нисек уйнаған ир-егеттәр, ҡатын-ҡыҙға ла, ир-егеттәр ҙә шөғөлләнә уның менән секс һәм һеҙҙең ала, йә булмаһа ҡатын-ҡыҙҙар. Уйын бер нисә сайттар, улар менән shemale вариант шулай барасаҡ, тимәк, һеҙҙең бөтә ҡала әйләнеп транс цыпочки-красотки ағзалары менән ауыр ҡатын-ҡыҙға. Шул уҡ ваҡытта булды беҙҙең хатта бер нисә гей-секс-н сайтында симулятор, ул бөтә тап беҙҙең хайран гей-уйынсылары һәм ҡыҙыҡһыныусан егет., БДСМ араһында таба һеҙ шулай уҡ был симулятор-уйын, һеҙгә нисектер һынап хәрәкәттең хужаһы, хужабикәһен язаға кеүек һәм ҡатын-ҡыҙҙың да, ир-аттың да-ҡолдан. Бер аҙҙан беҙ сайт буласаҡ, тәҡдим БДСМ-action һәм ҡатын-ҡыҙҙарҙың реалистик уйынды өҫтөнлөк менән cbt комплект менән pegging.\nВиртуаль донъя уйындары фантазияһын сағылдыра 3D яҡшы секс\nШулай булғас, беҙҙең коллекцияла уйында, тиленең унда барыһы да һеҙҙең хыялдар башҡарыу тураһында әсәй, ҡыҙҙар, апайҙар, машинистка, уҡытыусы һәм башҡа бик күп нәмәләр. Беҙҙең ғаилә менән барған ҡыҙыу порноигра персонаждар ғына түгел, ләкин уларға ла һәм мауыҡтырғыс тарих. Юҡһа, һеҙгә һәм һеҙҙең уйын сигендә тоторға мәжбүр булған, тип, һеҙҙе, һеңлеләрегеҙҙе үҙ үҙенең ысынлап үгәй трахнуть яңы йыйылған йәки эҫе. Һеҙгә беҙҙең уйыбыҙ коллекция теләһә кем менән булыуы мөмкин., Секс тураһында фантазия уҡытыусы-уҡыусыларына беҙҙең сайттың үҙе тойорға мәжбүр итә, һеҙҙең уйын, киске ашарға тейеш, әгәр тапшырыу тел дәрестәре, уҡытыусылар йәки етешлек, ул беренсе класҡа уҡырға алыу мөмкинлеге трахнуть, ул уны яратмаған. Хатта енси тормош симулятор беҙҙең танышты һәм бер нисә булды, улар иң интерактив уйын беҙҙең сайтта булып тора. Тарих улар килеү менән, ул һеҙ бөтә уйын дауамында булған хәлдәргә ҡарап үҙгәрә. Хыялдар фетиш һәм башҡа бик күп була беҙҙә, улар беҙҙең сайтта башҡара ала., Әсәйем өсөнсөгә йөклө булыу һәм беҙҙең менән киләсәктә улар аталандырыу реалистик порноигр триместр, әтәстәр трахаться ауыр, һәм беҙҙең ҡайһы бер уйын уйын булманы һәм хатта аяҡ межрасовый фетишистский рогоносец менән, өсөн пар һәм ул тура ханым.\nХХХ уйын түләүһеҙ бер ниндәй ҙә шарттар\nБеренсе тапҡыр ҡасан һеҙ беҙҙең сайтҡа инеп, һеҙҙән башлана, тип уйланы ла ул әүҙем түгел. Сөнки был, барыһы ла реклама булыр тип уянһа, һеҙ түгел, улар һеҙҙе менән эшләй. Успевающий тәҙрә был реклама түгел һәм беҙ хатта уйын күрһәтте сайтында күрһәтелгән. Баннер һәм унда беҙҙең бер нисә генә бында ине, һәм бөтә. Нисек кенә һеҙ беҙҙең сайтҡа инеп, беҙҙе ҙур коллекцияһы һеҙҙе ҡарай алмайым, ә һуңынан уйнай башлай. Бөтәһе лә бик ябай. Церебраль сайтта һеҙ кәрәк булған, кәрәк түгел һеҙгә бер ни ҙә булһа скачивать. Браузеры интернет менән файҙаланыу һәм һезгә генә кәрәк., Шул уҡ ваҡытта платформала беҙҙең яңы уйын тәҡдим кросс-платформа совместимость, йәки һеҙ унда ниндәй ҡоролошта ла ҡушылырға кәрәк булыр ине, һеҙҙең лә шулай булыр ине, һеҙ беҙҙең уйын уйнап алабыҙ. Беҙ шулай ҡайғыртабыҙ, эшләү өсөн бөтә төр компьютер уйындары, телефондар һәм планшет булыу-булмауға ҡарамаҫтан, уларҙы эшләү өсөн ios йәки Android. Шулай итеп, әгәр һеҙ әҙер неограниченный xxx-раят, paywalls туҡтауһыҙ реклама, бөтә, тип, һеҙ, кәрәк, - яҡшымы был 3D-секс-уйын.


Ҡаяға үрмәләү буйынса халыҡ - ара класлы спорт масте ры, Мәләүез егете Александр Пешехонов Дуйсбургта (Германия) үткән Бөтә донъя уйындарында ҙур еңеүгә өлгәште. Күптән түге л үткән донъя чемпионатында еңеүсе өфөлө Евгений Вайцеховски й был юлы "бронза" миҙалға лайыҡ булды.\nФиналда Александр Пешехонов тағы бер рәсәйле Сергей Синицынды (Екатеринбург) артта ҡалдырҙы. Мәләүез егете 12 метрлыҡ стенаға үрмәләү өсөн ни бары 17, 21 секунд сарыф итт е. Евгений Вайцеховский ярымфиналда бер аҙ биреште һәм уға "бронза" менән ҡәнәғәтләнергә тура килде.\nБеҙ Евгенийҙың тренеры Людмила Степанова менән бәйләнешкә индек һәм ул беҙгә түбәндәгеләрҙе һөйләне:\n- Беҙ Женяның өсөнсө булып килеүенә бер аҙ ҡәнәғәтһеҙлек тойғоһо кисерҙек, әлбиттә. Ул күберәккә лә өмөт итә ала ине. Тиҙлеккә ни бары һигеҙ үрмәләүсе ярышты ( донъя, Европа, Ази я уйындары чемпиондары һ. б. ). Барлыҡ спортсыларҙан Евгений айырыуса еңеүгә дәғүә итерлек ине тип һанайым. Тик уңышһыҙлыҡтың сәбәбе түбәндә - үҙенең SMS - хәбәрендә Женя т расса буйға бейек булмаған спортсылар өсөн уңайлыраҡ тип яҙҙы. Ә Евгений буйға ярайһы уҡ оҙон.\nӘммә ,беҙ тормош иптәшем Сергей Степанов менән Саша өсөн\nбарыбер ҡыуандыҡ - ул инде тәжрибәле 26 йәшлек үрмәләүсе һәм еңеүгә лайыҡ. Һуңғы арала Рәсәй ярыштарында уның эштәре шәптән түгел ине. Әммә дөйөм алғанда, һуңғы "алтын" менән\nбергә Александрҙың еңеүҙәре лә етерлек.\nҠатын - ҡыҙҙар турнирында ике миҙал рәсәйлеләргә эләкт е: беренсе урында Анна Саулевич, өсөнсөлә - Татьяна Руйга. Дуйсбургтағы Бөтә донъя уйындарында командалар ярышында Рәсәй Германияға ҡаршы тороусы төп команда булһа ла, урындағы тамашасылар Рәсәй үрмәләүселәрен алҡышлап ҡаршыланы, уларҙың икәүһе, иҫегеҙгә төшөрәм, Башҡортостан егеттәре.