«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ҺУҢҒЫ БАШҠОРТ БУЛМАЙЫҠ! - 2021 - Мәҡәләләр\nҺУҢҒЫ БАШҠОРТ БУЛМАЙЫҠ!\nБашҡортостанда тыуып үҫеп, ҡасандыр "бәхет эҙләп" йә иһә башҡа сәбәптәр менән ситкә сығып киткән, сит ерҙәрҙә ғүмер иткән яҡташтарыбыҙҙың башҡорт йөҙлө, әммә үҙ телендә бер һүҙ ҙә белмәгән балалары - хәҙерге "этник башҡорттар" тип аталған милләттәштәребеҙҙең күплеге кемде борсомай? Күптәренең фамилия, исеменә, йөҙөнә ҡарап ҡына беҙҙең милләтебеҙ хаҡында фаразларға була. Ә сит яҡта ғаилә ҡорған ҡыҙҙарҙың хатта фамилиялары ла инде беҙҙекенә тап килмәй, исемдәр хаҡында әйтеп тораһы ла юҡ.\nСиттә йәшәгән олораҡтарҙың бер-береһе менән башҡорт телендә һөйләшкеләгән бер аҙы әлегә бар барлыҡҡа. Тик… әлегә генә. Сөнки уларҙың инде үҫеп етеп, үҙҙәре лә олоғайып килгән бала-сағалары үҙ телендә һөйләшеү түгел, хатта уны аңламай ҙа. Шундай таныштарҙың үҫмер йәштәрҙәге бер улына уның башҡортлоғо хаҡында иҫенә төшөрә башлағас: "Я не хочу быть башкиром", - тигән яуабын ишетеп, шаҡ ҡатҡайным. Туған телен белмәүендә, йөрәгендә башҡортлоҡ рухы булмауында ла, әлбиттә, был йәштәр һис кенә лә үҙҙәре ғәйепле түгел. Ә кем? Ҡасандыр уларға әсә телен өйрәтмәгән, хәҙерге көндә хаҡлы ялға сығып, инде ейән-ейәнсәрҙәре менән дә урыҫсалап "һуҡа һөрөп" ултырған әлеге саф башҡорт телле ата-әсәләр!\nТик бөгөнгө һүҙем улар хаҡында түгел, ә хәҙерге мәлдә илебеҙҙә көн иткән милләттәштәребеҙгә ҡағыла. Ҡырҙағыларға был һүҙҙәрем барып та етмәйәсәк, тип уйлайым. Бәғзе бер зыялыларыбыҙҙың гәзитебеҙ һайын балаларҙы үҙ телендә һөйләшергә өйрәтеү хаҡында һүҙ ҡуҙғатыуҙары, йөрәк әрнетерлек мәҡәләләр яҙып сығарыуҙары тигенгә түгел. Башҡорттар ғына телен ҡайғыртып саң ҡаға тип уйлау ҙа дөрөҫ булмаҫ. Һәр халыҡ алдында торған көнүҙәк мәсьәлә бит был. Мәҫәлән, элекке Советтар Союзы составында булып, һуңынан айырылып киткән Европа дәүләттәрендәге урыҫ халҡының тел проблемаһы бөгөн һәүетемсә киҫкен тора. Урыҫ милләтле кешеләрҙең теленә урындағы хөкүмәттәр тарафынан төрлө кәртәләр ҡуйыла икән, тигән мәғлүмәттәр ишетелеп ҡала. Ошоға ризаһыҙлыҡ белдергән урыҫ халҡының хәлен һәммәбеҙ ҙә аңлап торабыҙ, хатта улар өсөн борсолабыҙ ҙа.\n"Үҙ күлдәгем үҙемдең тәнемә яҡыныраҡ", тиҙәр урыҫтарҙа. Тап шуның һымаҡ уҡ, мине лә үҙ милләтем нығыраҡ борсой. Әлхәмдүлиллаһ, республикабыҙҙа тел мәсьәләһе әлеге Көнбайыш илдәрендәгенән күпкә башҡасараҡ хәлдә. Бөгөн телебеҙҙе үҫтереү, өйрәнеү өсөн бар уңайлыҡтар булдырылған. Тик ни өсөн йылдан-йыл Башҡортостанда башҡортса һөйләшкән башҡорттарыбыҙ кәмей бара һуң? Бөгөн тап бына ошондай һорау үткер тора. Ошо мәсьәләгә ҡағылышлы фекеремдең "елеген" баштан уҡ әйтеп ҡуяйым: бының өсөн кемделер (башҡа халыҡтарҙы йә юғарылағыларҙы) ғәйепләргә ашыҡмайыҡ. Нисәмәлер йыл элек, ауылдағы өләсәһенә ҡаланан ҡунаҡҡа ҡайтып, русса һөйләшеп, уйнап йөрөгән малайҙы күргәс: "Был бала башҡортса һөйләшә беләме?" - тип һорап ҡуйҙым. "Минең улым башҡортса һөйләшеп тә тормай ул!" - тип (әллә кем булып!) ғорурланып яуап ҡайтарҙы өләсәй кеше. Бына шулай, беҙ - башҡорт милләтенең вәкилдәре, үҙебеҙҙең балаларыбыҙҙы үҙебеҙ үк туған телебеҙҙән ситкә тайшандырабыҙ, бына ҡайҙа бәлә! Бәғзе бер милләттәштәребеҙҙең үҙ телен "икенсе сорт"ҡа төшөрөүен күреп, кемдер әйтмешләй, "йән көйә". Теле бар саҡта, һәр милләт йәшәй, ә телдән яҙа икән, хатта паспорттарға "башҡорт" тигән әллә күпме мисәт ҡуйһаң да, ул милләт юғалыуға дусар ителә.\nСоветтар Союзы мәлендә бар халыҡты ла берләштереп, "совет кешеһе" тип аталған дөйөм милләткә әйләндерергә теләүселәр ҙә юҡ түгел ине (нәҡ теге "американлы" милләте һымаҡ уҡ). Әммә, урыҫ - урыҫ булып, сыуаш - сыуаш, ә башҡорт - башҡорт булып ҡала килде. Был башлыса әлеге һәр милләттең теле һаҡланып килеүҙән, тигән инаныуҙамын мин. Ә бөгөн балаларыбыҙға тырыша-тырыша башҡа телде өйрәтәбеҙ, "кеше араһында берәй урыҫ һүҙен яңылыш әйтеп, оятҡа ҡалмаһын, уҡыу йортона ингәндә лә иркенләп һөйләшеп йөрөһөн", йәнәһе. Элегерәк, беҙ бала саҡта, балалар баҡсаһына, унан рус мәктәбенә йөрөгән уҡыусылар ғына үҙ-ара урыҫса аралашып, әммә, өйгә ҡайтҡас, ата-әсәһе менән башҡортса һөйләшә торғайны. Хәҙер, ғаилә эсендә лә туған телдә аралашыу бөткәндән-бөтә бара. Әлеге "һыйпафон"дар ҙа үҙ ролен уйнай буғай. Хатта ауыл ерҙәрендә лә хәҙер балаларҙы әсә телендә һөйләштереү проблемаһы килеп сыҡҡылай. Ошо хаҡта башлыса яҙыусы, журналист йә башҡорт теле уҡытыусылары күберәк борсола. Сөнки киләсәк быуындарыбыҙҙың, ғөмүмән, милләтебеҙҙең булмышы фәҡәт уның теле һаҡланып ҡалыуы менән туранан-тура бәйле булыуын яҡшы аңлай улар. Ҡаланан йәйге ялға ҡайтҡан ейәндәрен башҡортса өйрәтеү ниәте менән олатай-өләсәйҙәренең "мин урыҫса белмәйем", тип хәйләләүе ярҙам итә, тип яҙған ине гәзиттәребеҙҙең береһендә Зәки Әлибаев. Эйе, был - яҡшы, уңай ысул. Мин дә балаларымдың балаларын тап ана шулай итеп туған телгә ылыҡтырырға тырыша торғайным. Был һүҙҙәр уларға баштараҡ ысынлап та тәьҫир итә. Ейән-ейәнсәрҙәрең башҡорт һүҙҙәренән һөйләм төҙөп, үҙҙәренең әйтә торған фекерен матур ғына итеп әйтеп тә бирәләр. Әммә улар ҙа замана балалары бит, ауыҙыңа май булғыры, бер аҙҙан әлеге "номер" ҙа үтмәй башлай! "Мин урыҫса белмәйем" тигән һүҙеңә хәйләле ҡарап: "Беләһең, ҡартатай, алдашма!" - тип кенә ебәрәләр… Башҡорт мәктәбендә уҡып та, әммә урам буйында балаларҙың һәр саҡ үҙ-ара урыҫсалап сутылдашыуҙары менән бер ни ҙә эшләп булмаҫ һымаҡ. Шулай ҙа һәр ситуациянан сығыу юлдарын эҙләү кәрәк. Ошондайҙар өсөн минең тағы бер "иҫке" һыналған ысулым бар.\nИке улымдың да бала сағы, үҫмер йылдары хәрби ҡаласыҡта үтте. Һәр кемгә мәғлүм булыуынса, бөтә Рәсәйҙән (хатта СССР-ҙан да!) йыйылған хәрбиҙәр гарнизонында башҡорттар юҡ кимәлендә ине. Шуға күрә лә, ниндәйҙер башҡорт мәктәбе хаҡында әйтеп тораһы ла түгел. Бына шундай шарттарҙа,балаларымдың икеһе лә туған телен яҡшы белеп үҫте. Башҡорт грамматикаһы тураһында, әлбиттә, һүҙ бармай, әммә, "баймаҡсалап" булһа ла, иркенләп һөйләшә белеүҙәре хаҡында ышаныслы итеп әйтә алам. Өйҙә хәләл ефетем менән тик башҡортса ғына һөйләштек (был - иң беренсе һәм иң мөһим шарт!). Малайҙарҙы өйрәтеү бигүк еңелдән булманы. Ошо юҫыҡта һәр төрлө ысулдар ҡуллана торғас, башҡортса һөйләшкән өсөн улдарыма "премия"лар биреп ҡарарға булдым. Мәктәптән ҡайтҡас та, уларға шундай шарт ҡуям: "Кем дә кем кискә тиклем тик башҡотса ғына һөйләшәһә, шуға - 100 һум премия. Ә берәйегеҙ урыҫса ниҙер әйтеп ебәрһә, унан - ун һум штраф". Әлеге "жвачка" тип аталған һағыҙ-мағыҙҙар, балаларҙың күҙҙәрен ҡыҙҙырғыс һәр төрлө матур ҡағыҙлы кәнфиттәр киоскыларҙа әле генә күренгеләй башлаған мәл. Кискә ҡәҙәре малайҙар үҙҙәренә ана шул тәмлекәстәр һатып алырлыҡ "уба-туба" аҡса эшләп ала торғайны. Башҡортса шиғыр ятлап ала икән - тағы күпмелер "өҫтәмә премия" бирәм. Ниндәйҙер хәбәр һөйләргә ынтылған өлкән улымдың яңылыш ҡына: "Папа, пап", - тип әйтә генә башлап, минең ҡарашты һиҙеп ҡалғас, тиҙ генә үҙен төҙәтә һалыуы иҫемдә: "Атай, ат"... Үҙҙәре төҙәтеп әйткәс, әлбиттә, "штраф" һалмайым. Берәү өйгә килеп инһә, ишек төбөнә иң тәүҙә йүгереп барған 4-5 йәштәрҙәге бәләкәй улымдың: "Әсәй, беҙгә бер абышҡа ( йә "бисә") килгән!" - тигәндәрен дә хәҙер иҫкә төшөрөп, көлөшөп алабыҙ. Атай-әсәй менән башҡортса һөйләшһәләр ҙә, беҙ күрмәгәндә генә үҙ-ара урыҫса "бытылдашыуҙы" хуп күрә ине улар шулай ҙа. Ни хәл итәһең… (Аҡса биреп өйрәтеү малайҙарҙы боҙоп ҡуймаҫмы, тип бер аҙ "шөрләңкереп" тә йөрөгәйнем, әммә, әлхәмдүлиллаһ, ҡурҡыуым бушҡа булып сыҡты. Бөгөнгө көн улар береһе лә "еңел аҡса" эҙләп йөрөмәй, ә һәр тинен эшләп табып ғүмер итә).\nӘ бына ялға ауылға ҡартатайҙарына ҡайтҡас, улар өсөн ысынлап та "ҙур практика" башлана. Отпуск ялын башынан аҙағына тиклем ауылда үткәрергә тырыша инек. Шул арала улдарым башҡа туғандар, ауыл балалары менән аралашып, тиҙ генә телдәрен шымартып ала торғайнылар. Башҡортостанға яҡын торған гарнизонға күсеп алғас, кесе улымды хатта ҡасандыр үҙем уҡыған Баймаҡ интернат-мәктәбенә туғыҙынсы синыфҡа уҡырға ла алып килдем. Туған телен яҡшы белһен, тигән ниәт менән генә, әлбиттә. Шунда уҡыған осорҙа башҡорт теле уҡытыусыһы улымдың ҡайһы бер "ҡыҙыҡ"тарын һөйләп көлдөрә торғайны. Инша яҙғанда "ғорурланам" тигән һүҙ урынына "ғәрләнәм", "полиэтилен пакет"ты "шыптыр мешок", тип яҙған икән… Тормош ҡороу өсөн үҙ милләтеңдән булған ҡыҙҙарҙы һайларға тырыш, тип өйрәтеү ҙә кәрәк малайҙарға. Ғаиләнең "хужабикәһе" башҡорт телле булһа, әлеге тел проблемаһының төп өлөшөн хәл иттем, тигән һүҙ. Башҡа телле килендәрҙең, әлбиттә, үҙ яғын ҡайырыуы - тәбиғи…\nИслам динендә булыуыбыҙ ҙа телебеҙҙе һаҡлауҙың гаранты булып тора, тигән инаныуҙамын үҙем. Бында әлеге "мосолман кешеһе мөслимә менән тормош ҡорорға тейеш" тигән шәриғәт ҡануны ҙур роль уйнай. Барыһы ла дин юлында булған боронғо ата-бабаларыбыҙ ошо хаҡта бик яҡшы белгән. Ҡатнаш никах тигән нәмә элек бөтөнләйгә булмаған, шунлыҡтан, туған тел темаһы көнүҙәк мәсьәлә булып та тормаған. Бөгөнгө көндә, хатта ҡасандыр ата-әсәһе арҡаһында урыҫ телле булып үҫкән булыуҙарына ла ҡарамаҫтан, ҡалала йәшәгән күп кенә дин юлындағы йәштәребеҙҙең балаларын башҡорт мәктәбендә уҡытырға тырышыуын күреп һөйөнәм.\nҮҙҙәре "сеп-сей" башҡорт булыуына ҡарамаҫтан, ҡала еренә күсеп барған күп милләттәштәребеҙҙең балаларының башҡорт телһеҙ була барыуына эс боша. Бер ваҡыт, барыбыҙ ҙа әлеге "этник" башҡортҡа ғына әйләнеп, милләт булараҡ, бөтөнләйгә юйылып ҡуймайыҡ, тимәксемен. Кемдәргәлер, бәлки, бик сәйер (хатта ҡурҡыныс та) тойолор, әммә ҡасандыр (Аллаһ һаҡлаһын!) шундай бер замандың тыуыу ихтималлығын күҙ алдына килтереп ҡарайыҡ әле. Әйтәйек, күпмелер йылдар үткәс, был тирәлә йәшәгән кешеләрҙең балаларына тарих уҡытыусыһы дәрестә ошо хаҡта бәйән итә икән ти: "Бик борон ошо ерҙәрҙә "башҡорт" тип аталған бер халыҡ йәшәгән. Ислам динен тотҡандар. Уларҙың биләгән ере, үҙенең хөкүмәте, айырым теле, яҙмаһы ла булған, тиҙәр. Фәлән-фәлән һүҙҙәр ана шул башҡорттарҙан һаҡланып ҡалған. Агидель, Сакмара йылғаларының, Урал тауының исеме лә шуларҙан килә икән. Үҙҙәренә генә хас ғөрөф-ғәҙәттәре, кейемдәре, йырҙары, ашамлыҡ-эсемлек төрҙәре лә булған. Әле һеҙ магазиндарҙан алып эсеп йөрөгән шифалы "кумыс" та боронғо был кешеләрҙең милли эсемлеге тигән риүәйәттәр йөрөй. Хатта ул саҡтағы ҡорт балының да "башкирский" тип аталған бер төрөнөң бөтә Ер йөҙөндә тиңе булмаған имеш. Арабыҙҙағы ҡайһы берәүҙәрҙең ҡалын ҡара ҡашлы, ҡара күҙле булыуҙары ла ана шул халыҡтың гены менән киләлер, тип фаразлай ғалимдар. Хәҙергәсә һаҡланған, һирәк кенә осраған ҡайһы бер фамилиялар ҙа ошо ерҙәрҙә йәшәгән бик боронғо кешеләрҙән ҡала килә икән. Бер-береһенә яғымлы, башҡа милләттәр менән дә һәр саҡ татыу йәшәргә тырышҡан был кешеләргә ғәжәйеп ҡунаҡсыллыҡ, ябайлыҡ, башҡаларға тиҙ ышанып барыусанлыҡ, эскерһеҙлек хас булған. Бына шундай матур халыҡ ошо иркен далаларға, урман-тауҙарға, һыуҙарға хужа булып, күпләп мал үрсетеп, етеш ғүмер иткән. Әммә, ваҡыт үтеү менән, үҙҙәренә Аллаһ Тәғәлә тарафынан бирелгән ана шул ниғмәттәренең ҡәҙерен белмәүе, диненә, туған теленә бөтөнләйгә битараф булыуҙары арҡаһында был кешеләр, күп кенә башҡа ҡәүем кеүек, әкренләп бүтән халыҡтар эсендә эреп, милләт булараҡ юғалып та бөткән…"\nЫсынлап та, йән өшөткөс әкиәт бит был! Элегерәк, үҙем бала саҡта, кемдер берәүҙең "һуңғы башҡорттоң ҡәбере янында һуңғы башҡорттоң һуңғы мәртәбә ҡурай уйнар мәле лә алыҫ түгел…" тип фаразлауы хаҡында ишетеп, хатта илағым килгәйне. Аллаһ һаҡлаһын, ысынлап та, әгәр үҙебеҙҙең милли булмышыбыҙҙы һаҡлап ҡалырға тырышмаһаҡ, күпмелер ваҡыттан бына ошондай дәүер тыумаҫ, тигән гарантия бармы? Тиҫтәләгән быуаттарҙан һуң ошо тирәлә йәшәгән кешеләр тарих дәрестәрендә балаларына ана шундайыраҡ "йөрәк өшөтөрлөк" хикәйәттәр һөйләп ултырмағайы! Ул саҡтарҙа беҙҙең инде әллә ҡасан уҡ был донъяла булмаясағыбыҙға ла ҡарамаҫтан, был хаҡта уйлау ҙа ҡурҡыныс бит. Ошо "әкиәт"тең тормошҡа ашып китеүенән һаҡланайыҡ, ҡәҙерле милләттәштәрем. Динебеҙҙең, милләтебеҙҙең, телебеҙҙең именлеген һорап, Раббыбыҙға һәр саҡ доға ҡылып торайыҡ.\nЯҙылған: 25.06.21 | Ҡаралған: 190


Кешелек ҡайҙа бара?\n3 Ноябрь 2019, 14:00\nБашҡортостанда 1 ноябрҙә балалар баҡсалары коллективтарында сираттан тыш йыйылыштар уҙҙы. Унда баҡсаға инеү ҡағиҙәләрен ҡәтғиләштереү,\nБашҡортостанда 1 ноябрҙә балалар баҡсалары коллективтарында сираттан тыш йыйылыштар уҙҙы.\nУнда баҡсаға инеү ҡағиҙәләрен ҡәтғиләштереү, килеүселәрҙе контролгә алыу ҡаралды.\nХатта ата-әсәләргә лә ҡағиҙәләр ҡатмарлашасаҡ. Асҡыстарын онотҡан осраҡта, тик тәрбиәсе аша исем-фамилияны әйтеп, кем артынан килеүен әйткәс кенә инә аласаҡтар. Һәр килгән сит кешене журналға яҙып барасаҡтар. Иртән һуңлағандарҙы туғыҙҙан һуң баҡсаға индермәйәсәктәр, хатта баланы ла.\nШулай уҡ Яңы йыл байрамында ла ата-әсәләргә сикләү булыр, ахыры.\nБылар барыһы ла баҡсаға йөрөгән бәләкәстәрҙең хәүефһеҙлеге өсөн эшләнәсәк. Сөнки ошо көндәрҙә Нарьян-Марҙа бер иҫерек ҡәбәхәт инеп йоҡлап ятҡан сабыйҙың ғүмерен ҡыйҙы. Наркологта дауаланып йөрөгән Денис Поздеев был ҡылығын галлюцинация менән аңлатҡан, ҡолағыма бойороҡтар ишетелде, тигән ул. Әле уның аҡыл яғын тикшерәләр.\nБындай ҡайғы кисергән кешеләргә Алаһы Тәғәлә түҙемлек бирһен…


Сәсмә әҫәрҙәр - Журнал Агидель\nӘсәйемдең иманлы моңо\nҺандуғасҡай! Тарат моң рухын – Һайра!\nӘйт: ғәҙел, гонаһһыҙ донъя бармы – ҡайҙа?\nҺөйлә беҙгә илаһлығын Аллаһуның,\nҠасан ҡорор тамырҙары алдашыуҙың...\n…Директорҙы эшенән бушаттылар.\n1957 йылдың сентябрь башы. Уҡытыусыларҙың август кәңәшмәһе шаулап үтеп китте. Һәр мәктәптә, ярһый-ярһый һайраған һандуғас моңон хәтерләтеп, беренсе ҡыңғырау сыңланы.\nБеренсе сентябрҙә ер йөҙөндәге барлыҡ ҡыңғырауҙы бергә йыйып шылтыратһаң, һәммә һандуғасты бергә ҡушып һайратһаң, ни булыр ине икән был яҡты донъяла? Ҡыңғырауҙар менән һандуғастар бер-береһенә ҡушылыуынан илаһиланған моң ғәме фани донъялағы ғәҙелһеҙлектең тауын емерер инеме икән?\nАслыҡтан ҡабырғалары тиреһенә йәбешкән биш йәшлек кәнтәй эт күрән менән ҡапланған иҫке күбә аҫтында өс көсөгөн имеҙеп ята ине. Аслыҡтан уның бот һөйәктәренең ите … инде әллә кибеп, әллә шиңеп бөткән. Ҡаҡ күкрәгенә бәләкәй генә тәпәйҙәрен терәп имсәкте һура-һура һөт сыҡмағас, тештәре яңы теҙелешә башлаған йомшаҡ ауыҙҙарынан тире имсәкте ысҡындыралар ҙа сайылдарға, хатта өрөүгә үк ауаздаш тауыш сығаралар. Хатта олоуға оҡшатып баштарып күтәреп ебәрәләр. Үҙе имгән имсәктән һөт сыҡмағас теремегерәк ата көсөк әллә күкрәгендә шыуышып килеп, әллә алпан-толпан атлап килеп күрше туғанының\nКемдәр генә миңә осраманы,\nКемдәр генә аҡыл бирмәне.\nТаҙа орлоҡ менән буш кәбәкте\nТарта торҙо ваҡыт тирмәне.\nО,был тирмән, көнө-төнө тимәй,\nҺин йәшәйһең икән, тарта ул.\nҠАСЫП БУЛАМЫ НИ ҮҘЕҢДӘН?\nБеҙ булһаҡ шундай булабыҙ,\nБула алмайбыҙ башҡа.\nКүккә ҡарап рәхмәт әйттек,\nАлҡыштар яҙҙыҡ ташҡа!\nҠарғыштар ҡалһын тарихҡа,\nАлмайбыҙ уны йөкмәп.\nБыл донъяға беҙ килгәнбеҙ икән –\nЮҡҡа түгел, юҡҡа түгелдер.\nИлаһи көс ер хәлдәрен\nКүктән күҙәтеп тора,\nҺәр заманға кемдәр кәрәк –\nҺайлап оҙатып тора:\nТабип янынан сыҡтым да, хәлһеҙләнеп, иҙәнгә сүктем. Сараһыҙҙан ҡысҡырып илағы килһә лә, тыйылдым. Тәнде ялмап алған ауырыуҙы күҙ йәштәре генә еңә алмағанын үҙем дә аңлай инем. Шул хаҡта уйлап, сүкәйгән ерҙән ҡалҡынырға булдым. Тик аяҡтарым тыңлашманы. Табипҡа сират көтөп ултырыусы апай йүгереп килеп, баҫырға ярҙам итте. Аяғымды көскә һөйрәп коридорҙағы эскәмйәгә барып ултырҙым.\n– Бер үҙең генә килдеңме ни, балам? – Ҡайғыртыусан тауыш менән һораны ул.\nАллаһ – кәр уҡытыусы. Шәкерте – бәндә.\nАллаһ ала имтихан – иң ауыр мәлдә.\nИ, Кеше! Уйла: упҡын юлдар күп алда –\nЙомшаҡ шәкертте яратмай бит ул Алла.


Башҡортостан – көҙгө хәрби хеҙмәткә саҡырыу буйынса иң ойошҡан төбәктәрҙең береһе // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостан – көҙгө хәрби хеҙмәткә саҡырыу буйынса иң ойошҡан төбәктәрҙең береһе\n15:32, 21 ноября 2011 Сәйәсәт\nҮҙәк хәрби округының хәрби комиссариаттары бөгөн 600-ҙән ашыу егетте Үҙәк һәм Көнсығыш хәрби округтар ғәскәрҙәренә хәрби хеҙмәткә оҙатасаҡ.\nКөҙгө хәрби хеҙмәткә саҡырыу кампанияһында Үҙәк хәрби округының 29 хәрби комиссариаты планлаштырылған 60 меңдән 21 мең буласаҡ һалдатты хәрби хеҙмәт үтеү урындарына ебәргән.\nБашҡортостан 2011 йылдың көҙгө саҡырылыш осоронда 6 мең самаһы йәш егетте Рәсәйҙең Ҡораллы Көстәренә оҙатасаҡ. Үҙәк хәрби комиссариатында билдәләүҙәренсә, беҙҙең республика, Красноярск крайы һәм Татарстан менән бер рәттән, хәрби хеҙмәткә саҡырыу кампанияһын үткәреү буйынса иң ойошҡан төбәктәрҙең береһе булып тора. Был йәһәттән Алтай һәм Пермь крайҙары, Төмән һәм Силәбе өлкәләре яҡшы һөҙөмтәләр күрһәтә.\nКөҙгө хәрби хеҙмәткә саҡырыу кампанияһы 31 декабрҙә тамамланасаҡ.


Мәүлид кисе | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > Дин > Мәүлид кисе\n« Ғәрәпстанда суфыйҙар һәм Мәүлид\nКоронавирус һәм Аллаһ »\nАңлашылыуынса, Мәүлид һүҙе тыуыу тигәнде аңлата. Кешелеккә хаҡ һәм пак динде, камил дин Исламды өйрәтергә ебәрелгән ахыр заман пәйғәмбәре Мөхәммәд ғәләйһис-сәләмдең тыуған көнөн мосолмандар байрам итеп үткәрә — Мәүлид байрамы ул.\nНи өсөн Мөхәммәд ғәләйһис-сәләмде ахыр заман пәйғәмбәре тип атайбыҙ? Сөнки Мөхәммәдтән һуң заман ахыры еткәнсә һис бер пәйғәмбәр ебәрелмәйәсәк. Сөнки Аллаһы Тәғәләнең хаҡ дине кешеләргә бөтә тулылығында еткерелгән. Әле Ер шарында 1 миллиард 600 миллиондан ашыу мосолман бар. Мосолмандар йылдың-йылы ишәйә.\nМосолмандар ғаиләһендә тыуған балалар иҫәбенә генә мосолмандар күбәйә, тип әйтеү хата булыр ине. Донъяның бөтә илдәрендә лә элек бүтән диндә булғандарҙан байтаҡ кеше Исламды ҡабул итә, хаҡ юлды таба һәм Аллаһҡа яҡынлаша. Мәүлид көнөндә бына шул хәҡиҡәтте таныу, күреү, аңлау-ҡыуаныслы күренеш.\nПәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләмдең мәүлиде хаҡында һөйләгәндә мосолмандарҙа көндәрҙе, тәүлектәрҙе иҫәпләү тәртибенә тағы бер тапҡыр туҡталып үтергә тура килә. Сөнки мәүлид кисе тигән төшөнсә бар. Нимәне аңлата ул?\nБилдәле булыуынса, Мөхәммәд ғәләйһис-сәләм Рәбиғел әүүәл айының ун икенсе көнөндә таң алдынан донъяға килгән. Дүшәмбе көн була ул. Һүҙ ыңғайында шуны ла әйтәйек: миләди йыл иҫәбенсә (йәғни Европала ҡабул ителгән йыл иҫәбе йәки христиан йыл иҫәбендә) апрель айына тура килгән.\nМәүлид кисе тип шуға әйтәбеҙ: мосолмандар тәүлек иҫәбен ҡояшҡа ҡарап алып бара. Йәғни ҡояш байыу менән бер тәүлек тамамлана ла шунда уҡ икенсе, яңы тәүлек, башлана.\nМөхәммәд ғәләйһис-сәләм, Рабиғел әүүәл айының 12-се көнөндә сәхөр ваҡытында, йәғни һыҙылып таң атыр ваҡыт яҡынлашҡан мәлдә донъяға килгән. Аҙнаның дүшәмбе (понедельник) көнө була ул.\nӘйткәндәй, ҡайһы берәүҙәр дүшәмбе — ауыр көн, хәйерһеҙ көн тип һанай һәм был көндә мөһим эште башламай тора, юлға сығыуҙан шикләнә, ғөмүмән, дүшәмбе көнөнә шикләнеп ҡарай.\nПәйғәмбәребеҙ заманында ла ундай шиктәргә бирелеүселәр булған. Шуларҙан берәү Мөхәммәд ғәләйһис-сәләмдән дүшәмбенең уңышһыҙ (ҡоро) көн тип аталыуында хаҡлыҡ бармы-юҡмы икәнен һорашҡан.\nПәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд ғәләйһис-сәләм бындай ышаныуҙың нигеҙһеҙ икәнен дүшәмбе, Аллаһтың бүтән көндәре кеүек үк, хәйерле икәнен, үҙенең дүшәмбе көнөндә тыуғанлығын әйткән.\nМөхәммәд ғәләйһис-сәләм Мәккәне буйһондорғас та, тыуған ҡалаһы Мәккә халҡы тулыһынса Исламды ҡабул иткәс тә Мәҙинәлә йәшәүен дауам итә\nҺуңғы тапҡыр хаж ҡылып, тарихи вәғәзен һөйләп, Ҡөрьәндең тамамланыуын (аяттарының төшөрөлөп бөтөүен) хәбәр итеп, сәхәбәләренә нәсихәттәрен әйтеп, Мөхәммәд ғәләйһис-сәләм үҙен әхирәткә әҙерләй.\nҠөрьән аяттары төшөрөлөп бөтөүен, Аллаһ рәсүленең бөйөк бурысы атҡарылғанлығын белгәс, сәхәбәләрҙең күптәре илай. Сөнки эштәрен теүәлләү менән пәйғәмбәрҙәр фани донъя менән хушлаша ла Аллаһ хозурына — мәңгелек донъя — әхирәткә күсә.\nҺижриҙең 11 йылында Рәбиғел әүүәлдең 12-се көнөндә (иғтибар итегеҙ: был көн — Мөхәммәд ғәләйһис-сәләмдең тыуған көнө) һөйөклө пәйғәмбәребеҙ әхирәткә күсә. Уны пәйғәмбәр мәсете эргәһендә ерләйҙәр. Хәҙер уның ҡәбере Мәҙинәләге үҙгәртеп мөһабәт итеп төҙөлгән бөйөк мәсеттең эсендә ҡалған. Яҡындары сәхәбәләр хәҙрәти Әбү Бәкер менән хәҙрәти Ғүмәр ҙә уның эргәһенә ерләнгән.\n«Минең биш исемем бар, — ти торған була пәйғәмбәр, ғәләйһис сәләм, — Мин — Мөхәммәд, һәм мин — Әхмәд, мин — Әл-Маһи — юҡ итеүсе, юйып ташлаусы, бәндәләрҙең гонаһтарын юйып үҙ шәфәғәтенә алыусы. Мин — Әл-Хәшер — йыйыусы. Ҡиәмәт көнөндә кешеләр минең алдыма килеп йыйылыр. Мин — Әл-Ғаҡиб йәки пәйғәмбәрҙәр артынан эйәреп, уларҙы тамамлап килеүсе. Минән һуң башҡа пәйғәмбәр булмаҫ.\nБынан тыш Аллаһы Тәғәлә уны Рауф — ҡыҙғаныусан, аяусап, ҡайғы-хәсрәттәрҙе уртаҡлашыусы һәм Рәхим — рәхим-шәфҡәт, эйәһе, тип атай.\nҠорайыштарҙың хурлауҙары, ҡорайыштарҙың ҡарғыштары Аллаһы Тәғәлә ярҙамы менән миңә ҡағылмай үтеүенә ғәжәпләнәһегеҙме? — ти торған була ул. — Был ғәжәп түгел. Шелтә бирһә, Аллаһы Тәғәлә генә миңә шелтә бирә ала. Улар бына шул кешене әрләйҙәр, шул кешене ҡарғайҙар, ләғнәт уҡыйҙар. Ә мин — Мөхәммәд.\nАллаһы Тәғәлә әйтә: «Әй, Мөхәммәд! — ти, — дөрөҫлөктә Беҙ һине Ҡөрьәндең хаҡлығына шаһит, һиңә эйәреп Ҡөрьән менән ғәмәл ҡылыусы мөьминдәрҙе Йәннәт менән шатландырыусы, Ҡөрьән менән ғәмәл ҡылмаусы кешеләрҙе йәһәннәм менән ҡурҡытыусы өгөт-нәсихәт менән ебәрҙек.\nҺәм Аллаһы Тәғәлә рөхсәте һәм әмере менән кешеләрҙе Аллаһуға иман килтереү, ислам динен ҡабул итеү өсөн өндәүсе иттек, һинең менән бәндәләр тура юл тапһын өсөн һиңә ғилем яҡтылығы бирҙек.\nИман килтергәндәрҙе Аллаһуҙан бөйөк рәхим-шәфҡәт буласағы тураһындағы хәбәр менән шатландыр». «Әл-Әхзаб», «Ғәскәрҙәр» сүрәһе, 45—47-се аяттар\nҠөрьәндә: «Аллаһ Үҙе лә, фәрештәләр ҙә пәйғәмбәргә салауат әйтеп кенә тора. Эй, мөьминдәр! Һеҙ ҙә намаҙҙарҙа һәм доғаларҙа пәйғәмбәргә салауат әйтеп, сәләм биреп тороғоҙ!» — тиелә. «Әл-Әхзаб» («Фирҡәләр») сүрәһе, 56-сы аят\n«Миңә бер тапҡыр салауат әйткән кешегә Аллаһ ун тапҡыр салауат әйтер», — тигән пәйғәмбәр, ғәләйһис- сәләм,\n«Салауат әйтеү өсөн минең ҡәберемде байрам майҙанына әйләндермәгеҙ. Ҡайҙа ғына әйтелһә лә, улар миңә ишетелер».\n«Көндәрҙең иң яҡшыһы — йома. Йома көндәрендә миңә күберәк салауат әйтегеҙ. Был доғалар минең үҙемә килеп етеп кенә торор», — тигән ул.\n— Эй, Аллаһ илсеһе! Улар һиңә ни рәүешле барып етә алыр һуң? Ул ваҡытта бит һинең дә тәнең тупраҡҡа әйләнеп бөткән булыр, — тиҙәр сәхәбәләр.\n— Пәйғәмбәрҙәр тәнен тупраҡҡа әйләнеүҙән Аллаһ тыйҙы, — тигән пәйғәмбәр, ғәләйһис-сәләм.\nОшо пәйғәмбәребеҙ ғәләйһисәләм тыуған мөбәрәк айҙа, донъябыҙға ауырлыҡ килеүгә ҡарамай, үҙ ғәилә-туғандарыбыҙҙы йыйып Мәүлидтәр уҡыу, салауаттар әйтеү, Аллаһты зекер итеп һәм Уның Ҡөръән Кәрименә таяныу һис шикһеҙ һаулыҡ үә бәрәкәткә алып килер. Әйтелә бит, Мәүлид уҡылған ергә ваба ауырыуы инмәҫ, меңләгән сихәт килер тип. ИншаАллаһ, Аллаһ мосолман бәндәләрен онотмаҫ.\nМәүлид шәриф кисәһендә Аллаһ Тәғәлә ризалығы өсөн, әжер сауаптарын Сахибел-Мәүлид-Шәриф Мөхәммәдел-Мостафа (салләл-лааһу ғәләйһис-үәс-сәләмгә бағышлау йөҙөнән 1000 мәртәбә\nاللَّهُمَّ صَلِّ عَلى سَيِّدِنَا مُحَمًّدٍ النَّبِيٌِ وَ عَلَى آلِهِ وَ سَلِّمْ\nАллааһүммә салли ғәләә сәййидинәә Мухәммәдинин-нәбиййил-үммиййи, үә ғәләә әәлиһи үә сахбиһи үә сәллим тип уҡырға кәрәк.\nМәүлид кисе мөбәрәк булһын!\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 28.10.2020 в 21:32, и размещена в категории Дин. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


Рәсәйҙән Төркиәлә ял итеп ҡайтыусы 832 кешелә ҡурҡыныс ауырыу асыҡланған - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nРәсәйҙән Төркиәлә ял итеп ҡайтыусы 832 кешелә ҡурҡыныс ауырыу асыҡланған\nРәсәйҙә айырым туроператорҙар Төркиәгә ял итергә барырға теләмәүселәргә аҡсаларын кире ҡайтарыуҙан баш тарта. Рәсәйҙең ҡулланыусылар хоҡуҡтарын күҙәтеү хеҙмәтенә ошондай 400 мөрәжәғәт булған.Киҙеү Сиде, Анталья, Аланья, Кемер һәм Белек ҡалаларында киң таралған. Рәсәйҙән Төркиәлә ял итеп ҡайтыусы 832 кеше лә әле ҡурҡыныс ауырыу асыҡланған. Уларҙың күбеһе-балалар. Рәсәйҙең ҡулланыусылар хоҡуҡтарын күҙәтеү хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, туристарға күрһәтелгән хеҙмәттәрҙең именлелеген тәьмин итеүгә тулыһынса туроператорҙар яуаплы. Энтеровирус инфекцияһы – йоғошло ауырыу, ул тышҡы мөхиткә сыҙамлы, һыуыҡҡа бирешмәй, һалҡын һыуҙа вирус 18 көн йәшәй, ә йылғаға эләккән осраҡта 1 айҙан ашыу үлмәй.


«Көмөш Аҡбуҙат»ҡа Рәсәй йондоҙҙары Данил Спиваковский, Сергей Никоненко һәм Сергей Шакуров киләсәк - Bash.News\n«Көмөш Аҡбуҙат»ҡа Рәсәй йондоҙҙары Данил Спиваковский, Сергей Никоненко һәм Сергей Шакуров киләсәк\n«Көмөш Аҡбуҙат»ҡа Рәсәй йондоҙҙары Данил Спиваковский, Сергей Никоненко һәм Сергей Шакуров киләсәк https://bash.news/news/100043_kmsh_abuata_rsj_jondoary_danil_spivakovskij_sergej_nikonenko_m_sergej_shakurov_kilsk/?lang=bash\n05 июл 2019, 23:12\n«Көмөш Аҡбуҙат» халыҡ-ара кинофестиваленә Өфөгә «Күркәм быуат» сериалында Сөмбөл ағай ролен башҡарыусы Селим Байраҡов махсус ҡунаҡ булараҡ саҡырылған.\nБыл турала фестивалде ойоштороусылар матбуғат-конференцияһында белдерҙе. Сара август аҙағында Рәсәй киноһы көндәре сиктәрендә башҡалала үтә. Кинофестивалдә 16 сит илдән һәм Рәсәйҙең тиҫтәнән ашыу төбәгенән эштәр ҡатнаша. Уларҙың араһында буласаҡ Оскар премияһы номинанттары ла бар.\nБашҡортостандан был сарала 6 нәфис фильм тәҡдим ителә. Фесиваль бүләктәренән тыш ҡатнашыусыларҙы Каринэ Хәбирова һәм Әмир Абдразаҡовтан махсус приздар көтә. Таҫмаларҙы «Ватан» кинотеатрында бушлай ҡарарға мөмкинлек тыуасаҡ.\nБашҡорт балын «Союзмультфильм» таныта\n15:05, 17 фев\n16:43, 14 фев\n“Йөрәк һүҙе” проектының яңы миҙгеле башлана\n10:38, 14 фев\n“75 йыл: иҫтәлектәр, йөрәк һүҙҙәре”\n19:51, 12 фев


12 Ғинуар , 21:50\nҠайҙа, нисек яңылышты һуң әле ул берҙән-бер сабыйына тәрбиә биргәндә? Уҡыуын да күҙҙән яҙлыҡтырмаҫҡа тырышты, улай тиһәң, бер эштән ҡайтып, икенсеһенә – төнгө ҡарауылға йүгергәндә балаңа артыҡ иғтибар биреп буламы инде? Уйҙарының хилаф йүнәлеш алғанына үртәлеп, ҡатын: “Тәүбә-тәүбә”, – тип ҡуйҙы. Берәүҙән дә кәм түгел улы, шөкөр, институтын да тамамланы, бына тигән вазифа биләй. Хатта таныш-тоношо: “Ҡайһылай бәхетле һин, Бибисара, улың малын да таба, ғаиләһен дә ел-ямғыр тейҙермәй тәрбиәләй”, – тип һоҡлана. Иҫәнлектәрен генә бирһен Хоҙай, ейәнен иҫән-аман үҫтерһен улы менән килене. Кис ятһа ла, иртән торһа ла, бәхет-бәрәкәт теләй әсә балаларына. Ә шулай ҙа... Быйыл оҙаҡ ҡына дауаханала ятырға тура килде Бибисараға. Ниңәлер һуңғы бер нисә йыл йөрәге “шаяра”: йә сәнскеләй башлай, йә әрнеп һыҙлай. Күкрәккә ауыр таш баҫҡандай, тын алырға ла бирмәй. Эстәге һыҙланыу бөтә тәнгә тарала башлаһа, түҙеп кенә тор. Эшенән алып киттеләр уны “Ашығыс ярҙам” машинаһында. Иҙән йыуып йөрөгән еренән ҡолаған бит шунда. Аңына килһә, тирә-яҡ ап-аҡ. Эргәһендә сыуалышҡан ниндәйҙер кешеләр ҙә аҡ кейемдә. Тора-бара ғына төшөндө ҡатын үҙенең дауаханала ятҡанлығын. Реанимацияла ғына ун көн тоттолар. Аҙаҡ өс кешелек палатаға күсерҙеләр. Эргәһендәгеләргә көн һайын тиерлек балалары, туғандары килеп йөрөнө, ә Бибисараға улы ла, килене лә хатта бер килеп әйләнмәне. Эш кешеләре бит, бушамайҙар, тип аҡланды әсә үҙе менән бергә дауаланыусылар алдында. Тегеләр ни, бер-береһенә мәғәнәле генә итеп ҡараша ла Бибисара алдында һүҙ ҡуйыртмай. Ярай әле, күрше-күләне, дуҫтары килгеләп торҙо. Бер көндө, шулай, виноград ашағыһы килеп китте бит. Янында бер тин аҡсаһы юҡ, улына шылтыратты. – Минең ваҡытым бармы инде һинең эргәңә барып йөрөргә, киленеңә әйтермен, – тине улы.\nЙоҡларға кәрәк... Нисек кенә булһа ла серем итергә... Юғиһә, быуындар ҙа көндән-көн хәлһеҙләнә, баш та эшләмәй башлаған кеүек. Хәйер, берәй ваҡыт һинең башың эшләнеме икән?Бибисара нәфрәт ҡатыш йәлләү менән көҙгөләге сағылышына ҡараны. Һуңғы осор ул йыш ҡына үҙ-үҙе менән һөйләшер булып китте. Юҡ, аралашыу өсөн берәү ҙә булмағанға түгел. Шөкөр, дуҫтары, таныштары етерлек. Ҡайҙа барһа ла, ҡайһы ғына ишекте асып инһә лә, ихлас ҡаршылайҙар үҙен, бәғзеләре ҡосаҡлап уҡ ала, һағынып көткән туғандары тиерһең. Ундай минуттарҙа ҡатындың өшөгән күңеле йылынып китә, төҫһөҙ генә тормошона сағыу биҙәктәр өҫтәлгән кеүек була. Ә инде берәйһе хәлен һораша башлаһа, йомшап китеренән өркөп, йәһәт кенә хушлаша башлай. Күҙ йәштәрен күрһәтмәҫ өсөн. Улары ла бигерәк тыйыуһыҙ шул, тамырға ғына тора.Кемдәр генә белһен инде хәлдәрен.


Башҡорт теле… Хоҡуҡ… Милләт яҙмышы… » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Йәмғиәт » Башҡорт теле… Хоҡуҡ… Милләт яҙмышы…\n21.02.2019 Башҡорт теле… Хоҡуҡ… Милләт яҙмышы…\nБашҡорт теленең хоҡуҡи нигеҙҙәрен законлы рәүештә нығытыу буйынса йәйелдерелгән эштәрҙең ҡап уртаһында ҡайнаусы, Башҡортостандың атҡаҙанған юрисы, публицист, яҙыусылар Союзы ағзаһы Әмир Миһран улы Солтангәрәев:\n* Әмир Миһран улы, һин тәжрибәле юрист сифатында, туған телебеҙҙең хоҡуҡи нигеҙҙәре буйынса етди шөғөлләнгән кеше. Туҡһанынсы йылдарҙа Дәүләт теле булараҡ ҡабул ителгәндә лә һинең ҡыйыу эшмәкәрлегеңде күптәр яҡшы беләлер, тип уйлайым. Ошоға бәйле нисек, ниҙәр эшләнеүен хәтергә төшөрәйек әле.\n* Бынан сирек быуат самаһы элек ҡабул ителгән Башҡортостан Республикаһы Конституцияһында (1993 йылдың 24 декабре) башҡорт һәм урыҫ телдәре Дәүләт теле итеп, нығытылғайны. Әммә уны ғәмәлгә ашырыу буйынса тейешле эштәр эшләнмәне. Закон тиклем законға ла өҫтәлмә хоҡуҡи ҡарарҙар ҡабул ителмәһә, ойоштороу саралары үтәлмәһә, финансланмаһа, ул ҡоро декларация ғына булып ҡала. Күршеләребеҙ, иһә, беҙҙән өлгөрөрәк булып сыҡты. Татарстан, мәҫәлән, Конституцияларын раҫлағандан һуң ярты йыл үтеү менән, әле 1992 йылда уҡ “Телдәр тураһында” Закон ҡабул итеп тә ҡуйҙы.\nРеспубликалағы ижтимағи-сәйәси хәл-торош беҙҙә лә 1994 йыл урталарына, башҡортҡа ҡаршы эшләгән бәләкәй бер төркөмдө иҫәпкә алмағанда (Әйткәндәй, был төркөм Татарстандың Дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул ителгән мәлдә күршеләргә әүҙем теләктәшлек белдерҙе, ә беҙҙәге был йүнәлештәге эштәргә ҡырҡа ҡаршы сыҡты һәм татар телен Башҡортостанда өсөнсө дәүләт теле итеү идеяһын алға һөрҙө), бындай законды ҡабул итергә мөмкинлек тыуҙырғайны. Әммә хөкүмәт структураларында телгә бәйле фекер алышыуҙарҙа башҡорт теленә етди ҡаршылыҡтар тороуы асыҡланды. Президентты ла “Тел тураһында”ғы Законды ҡабул итеү өсөн әле ваҡыты етмәгән тип ышандырырға тырыштылар һәм күпмелер дәрәжәлә маҡсаттарына ирешә килделәр. Республикаға исем биреүсе, уның формалашыуында нигеҙ ташы булған халыҡтың теленә бәйле төп документтың ҡабул ителеүен мөмкин тиклем кисектерә килеү етмәгән, хатта был мәсьәләне күтәреп сығыуҙы, проект әҙерләүҙе тыйып ҡуйҙылар.\n1990-1994 йылдарҙа республиканың юстиция министрлығында эшләй инем. БССР-ҙың Юғары Советы, Министрҙар Советы ҡушыуы һәм үҙемдең тәүәкәллек менән закон проекттарын әҙерләүҙә туранан-тура ҡатнаштым. Республиканың төп законында Башҡортостан Рәсәй Федерацияһы составында суверенлы дәүләт тиелгән ине. Ул осорҙа мин, демократия нығына барасаҡ, Үҙәк тә, Америка Ҡушма Штаттарындағы кеүек үк, төбәктәрҙәге закондарҙың өҫтөнлөгөн таныясаҡ тип, өмөтләнә инем. Бындай инаныстарға ныҡлы нигеҙ ҙә бар ине бит. Шуға мин, бер кемдән күрһәтмә көтөп тормайынса, 1993 йылдың декабренә Башҡортостанда гражданлыҡ, енәйәт, Ер кодексы һ.б. байтаҡ документтарҙың, шул иҫәптән, “Башҡортостан Республикаһы халыҡтары теле” Законының проекттарын әҙерләнем. Һуңғыһының өс вариантын тәҡдим иттем: 1) Башҡорт теле – дәүләт теле, урыҫ теле – милләт-ара аралашыу теле; 2) Башҡорт теле, урыҫ теле – дәүләт телдәре; 3)Башҡорт теле, урыҫ теле – дәүләт телдәре; Башҡортостандағы башҡа халыҡ телдәре был телдә аралашыусыларҙың компактлы йәшәгән ерҙәрендә рәсми тел тип иғлан ителә.\nБашҡорт йәмәғәтселеге “Тел тураһында” Закон ҡабул итеүҙе тиҙләтеү кәрәклеген һәр даим иҫкә төшөрә килде. Халыҡ-ара акттарға нигеҙләнеп, илен-телен һөйгәндәр менән берләшеп (шул иҫәптән, урыҫ теллеләр менән дә!) халыҡ менән осрашыуҙарҙа һәр ваҡыт: “Башҡортостан – башҡорт милләтен, уның әсә телен һаҡлай һәм үҫтерә алырлыҡ берҙән-бер төбәк!” – тип тәҡрарларға тура килә ине. Был – ике-икең дүрт хисабындағы аксиома ла бит, әммә күрергә, аңларға теләмәгәндәр өсөн ни әйтһәң дә барыбер икәнлеге яҡшы билдәле шул. Нисек кенә булмаһын, иртәме-һуңмы хәҡиҡәт өҫкә ҡалҡа (шулай булмаһа, йәшәүебеҙҙең, хаҡлыҡ даулап күтәрелеүебеҙҙең мәғәнәһе лә\nҡалмаҫ ине). Ярҙам ул ваҡытта көтөлмәгән яҡтан килеп сыҡты: проблемаға ҡағылышлы мәсьәләне хәл итеүҙә яуаплылыҡты республиканың судьялар корпусы ла хупланы. Тик һүҙ сыҡҡанда шуға ла иғтибар итәйек әле: өс йөҙләп ҡала, район судьяларының – туғыҙы, биш йөҙләп адвокаттың – ун бише, Юғары Судтағы утыҙ ете ағзаның икәүһе генә башҡорт…\n1994 йыл аҙағында, Матбуғат министрлығында эшләгән мәлемдә закон проекты тулыһынса әҙер ине. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, етәкселектең һәлкәүлеге, үрҙә әйтеп кителгән етди ҡаршылыҡтар арҡаһында, Министрҙар Советына еткерелгән проект өҫтәл тартмаһынан ары үтмәне. Ә “Ҡыҙыл Таң” гәзите редакцияһына юлыҡҡан вариантын баш мөхәррир йүгертеп Президентҡа алып барған да хәбәр һалған: “Ниндидер министр урынбасары үзенең проектлары белән милләтләр арасында ҡан ҡойош тудыруы бар!..”\nҮҙенең ҡулынан килһә, республикала ул татар телен генә дәүләт теле итеп иғлан итер, ә башҡорт теленә “татар теленең диалекты” атамаһын тағыр ине. Ҡыҫҡаһы, суверенитет тиклем суверенитет яулап алған халыҡ хәл иткес мәлдә үҙ телен яҡлай алманы… Мине иһә дәүләт секретарына (туҡһанынсы йылдарҙа президенттан ҡала икенсе баҫҡыстағы вазифа) саҡырҙылар ҙа “аферист” тип тамға һуҡтылар. Танауҙы ла кәрәкмәгән урынға тыҡмаҫҡа кәңәш ителде: “Һине бит Сибайҙа БДУ-ның юридик факультеты филиалын күрһәтмәһеҙ-ниһеҙ асыуҙы ойошторған өсөн артыңа тибеү урынына министр урынбаҫары иттеләр. Ә һин?!.” Артабан мине Президент Администрацияһы етәксеһе кабинетына “етәкләнеләр”. Уныһы “Ҡаты шелтә” әҙерләгән булып сыҡты, ә ҡолаҡҡа ғына: “Дөрөҫ эшләгәнһең!”- тип шыбырҙаны.\nУл осорҙа ла, “Халҡым”тип, ысын мәғәнәһендә янғандар аҙ ине шул. Етәкселәрҙең күбеһе милләт яҙмышына ғына түгел, республика яҙмышына битараф булды. Әпкәләйләнеп, тиҙ арала карьера баҫҡысы буйынса юғары күтәрелә алғанға, үҙҙәрен, ваҡытлыса булһа ла, был ерҙең хужаһы итеп тойҙолар…\nНиһайәт, 1999 йылдың 21 ғинуарында “Башҡортостан халыҡтары телдәре” Законы ҡабул ителде һәм 15 февралдә (Конституциябыҙ булғандан алты йылға һуңлап!) Президент тейешле ҡағыҙҙарға ҡул ҡуйҙы. Әммә законды ғәмәлгә индереү йәнә ике йылға һуҙылды әле.\nБылар кисәге хәлдәр… Ныҡышмалылыҡ арҡаһында байтаҡ ҡына ыңғай үҙгәрештәргә ирешә алдыҡ. Әммә, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, һуңғы бер нисә йыл эсендә милли мәғариф үҫеүгә түгел, ә киреһенсә, яуланған позицияларҙы берәм-берәм юғалтыуға дусар ителде. Прокуратураның һуңғы тикшереүҙәре йәш быуынды тәрбиәләүҙә туған телдең, халыҡ йолаларының, ғөрөф-ғәҙәттәрен аңламаған, перспективаны күрә белмәгән, тик БДИ һөҙөмтәләре менән генә ҡыҙыҡһынған етәкселәр, ҡурҡыштарынан, ата-әсәләр менән берлектә эште рус теле файҙаһына йәйелдереп тә ебәрҙеләр. Башҡорт теле дәрестәрен ҡыҫҡартыуға ишек шар асылды.\nБөгөн башҡорт балаларын тәрбиәләүҙә күсәгилешлек тә юҡ, сөнки байтаҡ муниципаль берәмектәрҙә башҡорт телендә белем һәм тәрбиә биргән балалар баҡсалары асылмай. Йылайыр, Стәрлебаш, Архангель, Ейәнсура, Дәүләкән, Ауырғазы райондары үҙәктәренең береһендә генә лә башҡорт балалар баҡсалары юҡ. Ә балаһына башҡорт телендә тәрбиә бирергә ынтылған ата-әсәләр етерлек. Ләкин уларҙы ишектән кире бороп сығаралар. Һәр бер ҡалала, район үҙәгендә башҡорт балалар баҡсаларын булдырыуҙы талап итергә кәрәк.\nӘлбиттә, бындай кире үҙгәрештәрҙең төп сәбәбе – мәғариф өлкәһендә федераль үҙәк алып барған сәйәсәт. Берҙәм дәүләт имтихандарының индерелеүе, милли-региональ компонент төшөнсәһен юҡҡа сығарып, уны этнокультура үҙенсәлек тип алыу, элек милли-региональ компонентҡа бүленгән сәғәттәрҙең йөкмәткеһен билдәләүҙе мәктәп директоры һәм ата-әсәләр хөкөмөнә тапшырыу – былар бөтәһе лә милли мәғариф файҙаһына түгел. Өҫтәүенә мәғариф министрлығы булған мөмкинлектәрҙе файҙаланаһы урында комптентһыҙлыҡ, яуапһыҙлыҡ күрһәтте…\nКисә тейешенсә шөғөлләнмәгәс, бөгөн үҙебеҙ менән шөғөлләнә башланылар, бәшәлкәһеҙ булыуыбыҙҙы күреп, ҡулыбыҙҙағыһын тартып ала башланылар. Республика Конституцияһынан “Башҡортостан – Рәсәй Федерацияһы составындағы суверенлы дәүләт” тигән статья күптән алып ташланды. Ә бит уның төп асылы тәү сиратта туған телде дәүләт һаҡлауына алыуға ҡайтып ҡала ине. Кемгәлер ул, Башҡортостан Рәсәйҙән айырылырға теләй, булып күренгән һәм йөрәгенә шом һалған, күрәһең…\n“Оптимизация” флагы аҫтында ауыл мәктәптәре ябылды. Ауылда бит, башлыса, башҡорттар йәшәй. Шуға был күренештең нимәгә килтерәсәге лә көн кеүек асыҡ: мәктәп ябылыу менән ауыл тарҡала башлай. Ауылдар юҡҡа сыға икән, башҡорт алдында: “Булырғамы-юҡмы?!!” һорауы ҡылыстай ялтлаясаҡ. Хәйер, был һорау күптән ҡуйылған. Беҙ генә күрмәмешкә һалышабыҙ.\nЮНЕСКО мәғлүмәттәренә ярашлы, донъяла ун биш көн һайын бер тел юҡҡа сыға бара. Бөгөн футбол, хоккей клубтары финансланған кимәл менән телдекен сағыштырһаң, башыңды услап ултырырлыҡ. Рәсәй мөлкәтенең ҙур өлөшө ике ил гражданлығы йөрөтөүселәр ҡулында, Рәсәй тарихы буйынса мәктәп дәреслектәрендә башҡорт хаҡында бер һүҙ ҙә юҡ икән – беҙгә нишләргә һуң?!.\nБашҡорт үҙ еренә, Рәсәйгә үҙ ирке менән ҡушылғандан алып, бик күптәрҙе һыйындырҙы. Уларҙың әхләҡи яҡтан тәрбиәле вариҫтары ошо ерҙең төп халҡына ихтирам һәм хөрмәт күрһәтә белә. Ә хәҡиҡәтте аңламағандарына улар төшөнөр кимәлдә “төшөндөрә” лә белер кәрәктер…\nБашҡорт телен мәктәптәрҙә өйрәнеү кәрәклеге – башҡорттоң ғына проблемаһы булып ҡаралырға тейеш түгел. Ниндәй генә телде алма, ул – цивилизация күренеше. Ошоно аңлап эш итергә кәрәк беҙгә.\n- Әмир Миһран улы, һин, “Халҡым!”тип, янып йөрөүең, ҡыйыулығың арҡаһында ысынлап та “янғыланың”…\n- “Эйелгән башты ҡылыс ҡырҡмай”,- тип ултырып булмай бит инде. Тик башты ғына түгел, тамырҙарҙы ҡырҡалар бит әле. Күптәребеҙ башты ҡырҡтырғансы, тамырҙы ҡырҡтырыуҙы хуп күрә. Тамыр ҡырҡылғас баш та оҙаҡҡа бармаҫлығын уйлап та бирмәйбеҙ. Үткән быуат башынан уҡ килгән тағы ла бер «шәп» күренеш. Ҡайһы бер туғандаш милләт вәкилдәре Башҡортостанда башҡортто бөтөрә алмай йонсой, уның һәр бер уңышһыҙлыҡтарын һөйрәп сығарып ҡыуана. Үсәмәйем, әммә ул «бәхет» был осраҡта уларҙы ла урап үтмәйәсәген беләм. Улар “сирутта” икенсе торалар!\nХалҡыбыҙҙың күҙ терәп торған ҡалҡандары юҡҡа сыға бара бит. Мин бында туҡһанынсы йылдарҙа, унан һуңыраҡта милләт проблемаларын хәл итеүҙә иң алда йөрөп тә, номенклатураға эләккәндән, юғары вазифа биләп алғандан һуң халҡын онотоусыларҙы күҙ уңында тотам. Тамаҡ туйҙырыуҙы, дан көҫәүҙе генә ҡайғыртыу бына нимәгә килтерә! Аҡыл эйәләренең ”Кемдең кемлеген белгең килһә, власть бир” тиеүе ни тиклем дөрөҫ.\nБөгөнгө көндә телебеҙҙе ҡулланыу һәм үҫтереү өсөн төрлө яҡлап та ныҡлы хоҡуҡи нигеҙҙәр эшләнгән. Әйткәндәй, СССР Юғары Советының бөгөнгө көнгә тиклем ғәмәлдән сығарылмаған 1990 йылдың 24 апреленән 1451-1 һанлы Ҡарары бар. Унда былай тиелә: “Рекомендовать Верховным Советам республик до 1 января 1991 года разработать и принять акты, содержащие перечень должностей, для занятия которых требуется знание национальных языков, и квалификационные требования для занятия этих должностей”. Ошолар Башҡортостан Республикаһы Башлығының үткән йыл донъя күргән “Башҡорт телен үҫтереү” тураһындағы Указына ярашлы әҙерләнәсәк Программаға инһә, хөкүмәт яғынан башҡорт телен үҫтереүгә реаль саралар күрелә, тип әйтеп буласаҡ. Был юҫыҡта беренсе аҙым яһалды - Республика Башлығы гранты булдырылды.\nБөгөнгө көндә лә ҡайһы бер эш урындарында кешеләргә сит тел белгән өсөн өҫтәмә аҡса түләйҙәр. Был осраҡта бер кем дә забастовкаға ла, митингыға ла сыҡмай бит. Өҫтәмә белемгә өҫтәмә түләү кәрәклеген бөтәһе лә белә. Башҡорт телен белгәндәргә өҫтәмә түләү булдырһаң, - матди баһа һәр йәһәттән дә шелтәнән көслөрәк бит! – әйҙә ул халыҡтар дуҫлығына эшләһен.\nРәсәй һәм республикалар конституциялары, телдәр тураһандаға бөтә закондарҙа ла бер тел икенсе телдән өҫтөн түгел, тиелә. Әммә ысынбарлыҡта йәмғиәттә уларҙың роле, функцияһы һәм әһәмиәте бер төрлө була алмай. Әйтәйек, республикаға исем биргән халыҡтың теле шул республикала ғына айырым урын алып тора, айырым роль уйнай, айырым функция башҡара. Мәҫәлән, сыуаш теленең тәғәйенләше, функцияһы Сыуаш Республикаһында ла, әйтәйек, Башҡортостан Республикаһында ла бер түгел бит. Был объектив фактты законда теркәү кәрәкме? Кәрәк! Был дәүләт телен бүтән телдәрҙән айырып билдәләү юлы менән башҡарыла, шул уҡ ваҡытта был телдәр тигеҙ хоҡуҡлы булып ҡала. Милли дәүләтселек ул милләтте милләт итеүсе механизм. Милли дәүләтселек һәм милләттәр бар икән, улар булдырған мәҙәниәт милләтһеҙ була алмай. Республика уға терәк булырға, үҫешеү өсөн хоҡуҡи нигеҙ булдырырға, дәүләтте булдырған һәм уға исем биргән халыҡтың рухи һәм тел ихтыяждарын дәүләт кимәлендә хәл итергә тейеш.\nБашҡорт теле ижтимағи-сәйәси тормоштан ҡыҫырыҡлап сығарылыуы һәм ғаилә-көнкүреш өлкәһендә ҡулланылышының сикләнә барыуы барыбыҙға ла мәғлүм.\nБилдәле булыуынса, ҡайһы бер ата-әсә үҙҙәре үк балаларының мәктәптә туған телдә уҡымауын хуп күрә. Үҙ телеңдән баш тартыу бөгөнгө закондар күҙлегенән ҡарағанда енәйәт тип һаналмай, әлбиттә, әммә ул – әхлаҡһыҙлыҡ. Һәм быны беҙ аңламағандарға аңлатырға тейешбеҙ. Маңҡорттар ҙа ата-бабаларының кем булғанын белеп йөрөһөн. Ауылым тарихы тураһында китап әҙерләгәндә архивта шундай ҡағыҙға юлыҡтым: "Обращения 288 граждан деревни Таймас о согласии передачи здания 2-й мечети под среднюю школу". Ошо мөрәжәғәттә ауылым кешеләре үҙҙәренең исем, фамилияларын һәм имзаларын - ғәрәп, латин, киррилица хәрефтәре менән яҙған. Был 1938 йыл!\nЦивилизациялы халыҡтар рәтенә инәбеҙ, тип тырышыусылар шуны аңламай: уларҙы ассимиляцияға бирелеү һәм милли традицияларһыҙ ҡалыу көтә. Үҙ милләтенән, уның мәҙәниәтенән яҙасаҡтар. Ә бит милли ҡиммәттәренән айырылған кеше, ни тиклем ынтылһа ла, бүтән халыҡтың йәшәү ҡиммәттәрен тулы кимәлдә үҙләштерә алмай.\n* Эйе, маргиналға әйләнеү шулай була ла инде: бер ярҙан айырылған, икенсеһенә бер ҡасан да барып етә алмаясаҡ…\nТарихҡа күҙ һалһаң, башҡорт юҡҡа сыға тип юраусылар күп булған. Айырыуса XIX быуаттың икенсе яртыһынан алып. Ә башҡорт бындай юрауҙарҙан утыҙ-ҡырҡ йыл да үтмәҫтән үҙенә дәүләтселек яулап ала... Иртәгәбеҙҙе һин нисек күҙаллайһың, Әмир?\n* Телебеҙ, милләтебеҙ киләсәгенә хәүеф һәр ваҡыт янаған, янай һәм янаясаҡ. Милләтте милләт итеүсе тел, ул - донъя цивилизацияһы арҡаһында тәбиғи рәүештә килеп сыҡҡан күренеш, тинек бит инде. Шулай булғас, башҡорт теле лә, башҡа телдәр кеүек үк, тәбиғи барлыҡҡа килгән. Бәхеткә, башҡорт телен булдырғанһың тиеп, һуҡранырлыҡ, “иманын уҡытырлыҡ” кеше юҡ. Был - тәбиғи күренеш. Тәбиғи күренеште еңеп булмағанын да, уның менән көрәшеү насар һөҙөмтәләр биргәнен дә, тәбиғи әйберҙәрҙе кешелек еңеп үҙ мәнфәғәтенә файҙаланғынын да күрәбеҙ. Ләкин был аяныслы тормошта, ҡайһы осраҡта ҡыҙғанысҡа ҡаршы, үҙебеҙҙә лә телгә ҡарата битарафлыҡ хөкөм һөрһә лә, ниндәй генә иманһыҙ яҡшы ҡоралланған көстәр башҡорт телен, уның халҡын бөтөнләй ассимиляцияға дусар итергә маташһа ла, был килеп сыҡмаясаҡ. Беҙ - оло мираҫлы халыҡ! Беҙҙең киләсәк бар! Киләсәгебеҙ – беҙҙең ишлектә, һау-сәләмәт булыуҙа, маҡсаттарҙы зирәк аҡыл-зиһен менән башҡарыуҙа.\nХалҡыма мөрәжәғәт итеп, ошоно әйтер инем. Замандашым! Олатай-өләсәйҙәребеҙҙең тере рухы булайыҡ, улар ҡалдырған ырыҫты һаҡлау, яҡлау, арттырыу һәм быуындарҙан – быуындарға тапшырыу беҙҙең бурыс икәнен онотмайыҡ. Ошо тере сылбыр – туған телең бит! Милли рух күренеше һиндә өҙөлөп ҡалмаһын!\nИхлас әңгәмәң өсөн рәхмәт, Әмир!\nАвтор: Фәнил КҮЗБӘКОВ


Тел уҡытыусылары берләшә11.10.2018\nБашҡортостанда Башҡорт һәм туған телдәр уҡытыусылары ассоциацияһы төҙөлдө. “Башинформ” агентлығында үткән матбуғат кәңәшмәһендә яңы берләшмәнең төп йүнәлештәре, бурыстары һәм маҡсаттары тураһында һүҙ барҙы.\nУның эшендә Башҡортостан мәғарифты үҫтереү институты ректоры Рәмил Мәзитов, Башҡорт һәм туған телдәр уҡытыусылары ассоциацияһы рәйесе Фәнзил Саньяров, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитетының милли мәғариф секторы мөдире Рәйсә Күзбәкова, М.Кәрим исемендәге 158-се башҡорт гимназияһы директоры Гөлназ Әхмәҙиева ҡатнашты.\nАссоциация тел уҡытыусылары өсөн тәжрибә уртаҡлашыу майҙансығы ролен үтәйәсәк, уларҙың һөнәри үҫешенә булышлыҡ итәсәк, дәүләт һәм туған телдәрҙе һаҡлау һәм үҫтереү буйынса маҡсатлы эш алып барасаҡ тип билдәләне матбуғат кәңәшмәһендә ҡатнашыусылар.\nБөгөн республика мәктәптәрендә 6563 туған тел уҡытыусыһы иҫәпләнә, уларҙың 2601-е – башҡорт теле, 623-ө –татар теле, 3129-ы рус һәм башҡа милли телдәр буйынса белем бирә. Белем усаҡтарында уҡытыу алты телдә алып барыла, туған тел булараҡ 14 тел өйрәнелә.\nЯңы берләшмәнең ойоштороусылары булып Башҡортостан Республикаһының мәғарифты үҫтереү институты, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты, Башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү буйынса фонд сығыш яһаны.


«Башҡортостанһыҙ йәшәй алмам...»\n28 Апрель 2020, 16:03\nБашҡортостан Башлығы Радий Хәбиров артынан микрофон тотоп йүгереүсе ҡатын кем? Башҡортостан юлдаш телевидениеһы аша тәү күргәндә үк уға меңәрләгән күҙ шундай һорау менән төбәлде. Ҡуңыр йөҙлө, алсаҡлығы, ихласлығы менән башҡорт ҡатынына тартымыраҡ Елена Анатольевна Прочаковскаяның биләгән вазифаһы ла юғары һәм яуаплы. Ул – Башҡортостан Республикаһы Башлығының социаль бәйләнештәр идаралығы начальнигы, социаль селтәрҙәр аша мөрәжәғәттәр менән эшләүсе махсус төркөм етәксеһе.\nУның менән бергә республикаға «Инцидент-менеджмент» тигән һүҙ ҙә килеп инде, тиһәм, яңылышмам. Был – интернет ҡулланыусыларҙың мөрәжәғәттәрен теркәп барыусы автоматлаштырылған система, робот.\n«Инцидент-менеджмент» Башҡортостанда 2018 йылдың 15 октябренән эшләп килә. 2019 йыл һөҙөмтәләренә ҡарағанда, инциденттарҙың күбеһе юлдар, төҙөкләндереү һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ темаларына ҡағыла. Шулай уҡ йәмәғәт транспорты, экология, һаулыҡ һаҡлау, мәғариф өлкәһе лә борсой икән республика халҡын.\n2020 йылдың ғинуар айында мөрәжәғәттәр 100 меңдән дә ашып киткән. Әйтеүе генә анһат! Улар араһында ниндәйе генә юҡ. Ысынлап та, кисекмәҫтән хәл итергә тейешлеһе, ялыуы, кемгәлер үс итеп яҙылғаны... Барыһын-барыһын да иләк аша үткәреп, уларға төплө яуап бирергә, иң мөһиме, мәсьәләне хәл итеү яйын күрергә кәрәк. Теге йәки был мәсьәлә килеп тыуып, бергәләшеп уйлашыу кәрәккәндә, «инцидент»сылар өсөн рында (караптағы ҡыңғырау) яңғырай. Ә асылда эш нисек ҡуйылған? Ошо һәм башҡа һорауҙар менән Елена Прочаковскаяның үҙенә мөрәжәғәт иттек.\n– Башҡортостанға һеҙ ниндәй уйҙар менән аяҡ баҫтығыҙ? Бығаса республикала булғанығыҙ бар инеме?\n– Иң ябай һәм иң ауыр һорау был. Илебеҙ Президенты Владимир Путиндың Радий Хәбировҡа Башҡортостанға ҡайтып төбәк менән етәкселек итергә тәҡдим яһауы 2018 йылдың 11 октябре көнө кис кенә мәғлүм булды. Иртәгәһенә Красногорск ҡалаһының киңәйтелгән коллегияһы саҡырылғайны. Ул шунда ошо хаҡта иғлан итте һәм барыһы менән дә хушлашты. Залда ҡайһы берәүҙәр ысынлап илап ултырҙы. Сөнки ул, яуаплы етәксе булараҡ, намыҫлы хеҙмәте менән кешеләрҙең ихтирамын яулап өлгөргәйне.\nТөштән һуң Радий Фәрит улы мине үҙенә саҡыртып алды. Ул ваҡытта «Берҙәм Рәсәй»ҙең урындағы башҡарма комитеты етәксеһе, яңы ғына һайлап ҡуйылған өсөнсө саҡырылыш ҡала Советы депутаты, Красногорскиҙағы «Инцидент-менеджмент» системаһы төркөмө начальнигы инем. Етмәһә, Беренсе каналда аҙнаһына бер тапҡыр «Хәйерле иртә!» тапшырыуының мөхәррире вазифаһын башҡарам. Егелеп эшләйем, ҡул ҡаушырып ултырырға ваҡыт юҡ.\nСаҡырғас, бөтә кәрәкле документтарҙы алып, йүгереп барып еттем. «Туҡтағыҙ, улары аҙаҡтан. Һеҙгә тәҡдимем бар: әйҙәгеҙ, Башҡортостанға барып, бергә эшләйек! Ҡабул итһәгеҙ, рәхмәтле булырмын, баш тартһағыҙ ҙа аңлармын», – тине ул. Бергә эшләгәс, уның кеүек кешеләр артынан барырға кәрәклеген аңлай инем. Әммә «эйе» тип ҡапыл ғына әйтмәнем, сөнки әсәйем, тормош иптәшем, ҡыҙым, ейәндәрем бар. Уйлап алғас, ярай, командировкаға барған һымаҡ, эште яйға һалышырмын да ҡайтырмын, тигән ҡарарға килдем. Ләкин бер айҙан шуны аныҡ төшөндөм: икегә бүленергә түгел, һайлаған юлдан атларға кәрәк. Шулай итеп, бөтә ҡамыттарҙы һалып, Башҡортостанға юлландым.\n– ...Һәм бөтөнләй икенсе донъяға килеп юлыҡтығыҙ?\n– Ишембай районының Һайран ауылы хаҡында белә инем, сөнки ул Радий Фәрит улының тыуған төйәге. Өфөнөң ҡайҙа икәнен, Пугачев яуында башҡорттарҙың ҡатнашыуын уҡып хәбәрҙар инем. Урал аръяғындағы сәнәғәт ҡыҙыҡһындыра торғайны – Учалы заводы, Тирлән предприятиеһы, Белорет металлургия комбинаты. Урал тауҙары тураһында ишеткәнем булды, әммә әлеге белгән кеүек түгел, әлбиттә.\nМин инде күп ерҙәрҙә булырға өлгөрҙөм. Башҡортостан миңә яңыса асылды. Менталитет икенсе, төптән башҡа. Үҙенә күрә бер солғанышы, аураһы бар. Республика башҡа төбәктәрҙән ҡырҡа айырыла.\n– Ә Башҡортостан нимәһе менән күңелегеҙгә ятты?\n– …Мин Украинала тыуып үҫтем, 18 йыл Одесса өлкәһендә йәшәнем, шунан туғыҙ йылым Приднестровьела үтте. 1996 йылда Мәскәү янына күсеп килдек. Миңә Башҡортостан халҡы йылылығы менән йөрәгемә яҡын төбәк кешеләрен хәтерләтә.\nМәскәү яны балалар үҫтереүгә уңайлы, үҫеү өсөн мөмкинлектәре ҙур. Әммә унда, төрлө яҡтан йыйылған ата балалары йәшәгәнгәме, берҙәмлек рухы юҡ. Улар хасил иткән йәшәү аһәңе лә шуға башҡа. Башҡортостанда иһә бихисап милләт вәкилдәре һыйышып, дуҫ йәшәй. Шул ҡайҙа ла үҙең булып ҡалыуҙың бәхет икәнлеген тойҙора.\n– Республика халҡы һеҙҙе зәңгәр экрандар аша күреп: «Кем икән был ҡатын?» – тип ҡыҙыҡһынды.\n– Телевизор ҡараусылар минең ҡатнашлығымдағы #өйҙә билдәһе менән «Республика лайф» программаһы аша БЮТ коллективының хеҙмәтен күрә. Был – «Республика лайф» программаһы редакцияһының ижад емеше. Техник хеҙмәткәрҙәр, мөхәррирҙәр һәм минең авторҙашым, БЮТ каналының баш режиссеры Ярослава Феоктистова менән ошо тапшырыуҙы төшөрәбеҙ, монтаж яһайбыҙ, тауыш яҙҙырабыҙ һәм эфирға сығарабыҙ. Ярослава менән ошо эште тәүләп беҙ башлап ебәрҙек. Унан өлкән монтажсы Динар Ғәниев, аҙаҡ башҡалар ҡушылды. Хеҙмәттәштәрем Радий Хәбиров эшмәкәрлеге хаҡында ғына түгел, ә Башҡортостандың үҙ юлы, уның тормошо, республика райондары һәм ҡалаларында барған үҙгәрештәр хаҡында программа эшләүебеҙҙе яҡшы аңлай. Эйе, республика тарихына инәсәк үҙенсәлекле видеойылъяҙма ул. Коллектив шундай йылы, берҙәм, барыһына ла рәхмәтлемен. Йылы тигәнем уның талантлы, егәрле, намыҫлы булыуын да аңлата. Ҡайһы ваҡыт улар янына төндә, 11-ҙәргә генә, барып етә алам. Телевидениела мине көтәләр. Төн урталаларына тиклем монтажда ултырабыҙ. Коллективтың татыу булыуы – минең өсөн ҙур һөнәри бәхет.\n– Киң мәғлүмәт саралары, һеҙҙеңсә, власҡа ярҙам итергә тейешме?\n– Әлбиттә, әммә шул уҡ ваҡытта унда иреп юғалырға тейеш түгел. Кешеләрҙең йәшәү кимәле сифатын арттырыуҙа улар бергә атлаһын, сөнки был маҡсат берҙәм булғанда ғына тормошҡа ашырылыуы мөмкин. Ошолай эшләүҙең сағыу миҫалы – ул «Инцидент-менеджмент» системаһы. Беҙ Башҡортостанда йәшәүселәрҙең власҡа мөрәжәғәттәрен хәл итергә ярҙам итәбеҙ. Система кеше үҙенең социаль селтәрҙәрҙәге диуарында яҙған постарҙы ла эләктерә. Беҙ робот тотҡан һәр нәмәне эшкә алабыҙ. Әгәр негатив яҙмалар бар икән, уны йәшерергә түгел, ә, киреһенсә, ҡаҙалған шырауҙы тартып сығарып, сәбәбен аныҡлап, килеп тыуған хәлде, башҡалар хаталанмаһын өсөн, һөйләргә тейешбеҙ. Әйтәйек, былтыр ғинуар айында сүп-сар реформаһы башланды.\nҺәм шунда уҡ күп яҡтан ризаһыҙлыҡтар яуҙы: бактар юҡ, бында сүпте сығармайҙар, алып барып еткермәгәндәр, теге донъяға күскәндәргә лә түләү һалынған...\nРадий Хәбиров сүп реформаһы кураторы итеп экология министры урынбаҫары Нияз Мансур улы Фазыловты тәғәйенләне. Уның эште белеүе, аңлауы арҡаһында реформаны кәрәкле юҫыҡҡа бороп ебәрә алдыҡ. Иң мөһиме, кешеләр йәшәгән ерҙәрҙән сүп сығарыуҙы 80 процентҡа еткерҙек. Беҙҙең маҡсат – бөтә ауылдарҙан да, хатта иң төпкөлдән дә, сүп-сар сығарыу. Урмандар һәм йылға буйҙарында сүплектәр булмаһын, улар сүп яланына әйләнмәһен өсөн, был үтә мөһим. Коронавирусты еңгәс, ошо юҫыҡта алға барырбыҙ тип өмөтләнәбеҙ. Әле ҡалдыҡтарҙы айырып йыйыуҙы яйға һалаһы, сүплектәрҙе бөтөрәһе бар бит.\n– Нисек уйлайһығыҙ, башҡортостандарҙың мөрәжәғәттәрендә кире тойғолар өҫтөнлөк итәме, әллә ыңғайымы?\n– Башҡортостан мөрәжәғәттәр һаны буйынса Рәсәйҙә беренсе өс төбәк араһына инә. Был, бер яҡтан, беҙҙә әлегә хәл ителмәгән мәсьәләләр етерлек булыуы тураһында һөйләй. Әммә, икенсе яҡтан, бик күп ыңғай күренештәр күҙәтелә. Мәҫәлән, Радий Хәбиров власҡа килгәс, «Башҡорт ихаталары» программаһы булдырылды, подъездарҙы комплекслы ремонтлауға тотондоҡ. Артабан «Минең тыуған урамым», «Яҡты ҡала» һәм «Таҙа һыу» программалары тормошҡа ашырыла башланы. Һуңғыһы ҡатмарлы федераль программа, ул һыу менән тәьмин итеүҙең хәҙерге ысулдарын индереүҙе күҙ уңында тота. Мөрәжәғәттәр араһында киреләре өҫтөнлөк итә икән, был беҙҙә ҡатмарлы, киҫкен, хәл ителергә тейешле һорауҙар бихисап булыуын аңлата. Халыҡ насар юлдар, подъездарҙың ремонтланмауы хаҡында яҙа, ваҡытында йылы бирелмәүгә зарлана, мәктәптә балаларҙың туҡланыуы сифатһыҙ булыуын тәнҡитләй. Былар барыһы ла хәл ителә торған мәсьәләләр.\nӘлбиттә, хәҙер ҡиммәттәр үҙгәрҙе. Кешеләрҙе коронавирус инфекцияһы, унан һаҡланыу саралары борсой. Ғүмерҙәрҙе ҡурсалау өсөн барыһы ла эшләнәме? Шунда уҡ яуап бирәм: нимә мөмкин, барыһы ла эшләнә. «Аҙымлап был юлдан да үтербеҙ», – ти йыш ҡына Радий Фәрит улы. Һәм артабан яҡшыраҡ буласағына уның ышанысы беҙгә көс бирә.\n– Журнал уҡыусыларға һеҙҙең тормош юлығыҙҙы белеү ҙә ҡыҙыҡлы булыр ине.\n– 1969 йылдың 28 апрелендә Украинала тыуғанмын. Былтыр миңә 50 йәш тулды. Әсәйем минең менән йәшәй. Ҡайһы ваҡыт тәмле икмәктәр бешереп эштән көтөп ала. Яңыраҡ уға ҡатмарлы операция үткәрергә тура килде.\n– Өфөлә яһаттығыҙмы операцияны? Республикалағы медицина кимәле менән ҡәнәғәтһегеҙме?\n– Эйе, әсәйем Өфө ҡалаһы дауаханаларының береһендә дауаланды. Табиптарға шул хәтлем рәхмәтлемен. Уларҙың ауырыуҙарға мөнәсәбәтен үҙ күҙҙәрем менән күрҙем. Быны бер нисек тә уйнап булмай.\nЯңыраҡ ҡына аҙнаһына бер тапҡыр Башлыҡ һаулыҡ сәғәттәре үткәрә ине. Беҙ уға халыҡтың мөрәжәғәттәрен еткерә торғайныҡ. Тәүге мәлдә һаулыҡ һаҡлау өлкәһенә ҡағылған мөрәжәғәттәр беренсе урында торҙо. Улар, хәл ителеү сәбәпле, яйлап кәмей барҙы. Ялыуҙар күп, әммә беҙҙә медицина кимәле юғары, тип белдергем килә. Кардиоүҙәктә табиптарҙың мөғжизәләр ҡылған һәм ғүмерҙәрҙе һаҡлап ҡалған осраҡтарын беләм. Ҡыуатов исемендәге республика клиник дауаханаһында ла бик намыҫлы табиптар эшләй. Әлеге көндә унда килеп тыуған хәлгә ҡарамаҫтан, был шулай. Ундағы табиптар иҫ киткес, һәм был хаҡта һәр ваҡыт ҡабатларға әҙермен. Тыныс ваҡытта уңышлы эшләгән дауахананы инфекция йоҡторған ауырыуҙарҙы ҡабул итергә әҙер госпиталь итеп үҙгәртеү бер ҙә анһат түгел. Быға бит матди, кәрәкле әйберҙәр менән тәьмин ителеү яғынан ғына түгел, психологик йәһәттән дә әҙер булырға кәрәк. Табиптар был бурысты уңышлы үтәй. Улар алдында башымды эйәм!\nӘйҙәгеҙ, ғәҙәти тормошобоҙҙағы хәстәрлектәргә кире әйләнеп ҡайтайыҡ. Бөтә мөрәжәғәттәрҙе лә йыйнап, дөйөм һығымта яһау шуны күрһәтә: беҙгә санавиация хеҙмәтен көсәйтергә кәрәк. Ҡайһы ваҡыт Урал аръяғындағы райондарҙан ауырыуҙар ғүмерен тик санавиация ярҙамында һаҡлап ҡалып була. Елмерҙәк бөгәлен үтеү үҙе ни тора, Сибай, Хәйбулла кешеләрен алып килә башлаһаң, күпме ваҡыт китә. Беҙҙә әлегә вертолеттар етешмәй. Уларҙы һатып алыр өсөн майҙансыҡтар булдырыр кәрәк. Был – федераль программа талабы. Коронавирусты еңгәс, мәсьәләгә әйләнеп ҡайтып, уны хәл итербеҙ.\n– Ғаиләгеҙ хаҡында һөйләшеүҙе дауам итәйек...\n– Ҡыҙым Иринаға 32 йәш, кейәүем Дмитрий менән беҙгә ике ейән бүләк иттеләр: Александра ейәнсәремә – 5, ә Иванға – 2 йәш. Әсәйем Галина Ивановнаға 82 йәш тулды. Ул ғүмере буйына зоотехник булып эшләне. Ә мин, Мәскәү педагогия университетын тамамлағас, 7 йыл Мәскәү янындағы гимназияла уҡыттым. Яҙмышыма йәш быуынды танып белергә мөмкинлек биргәненә, тәжрибә өсөн рәхмәтлемен. Спорт менән шөғөлләнәм, фитнесҡа йөрөйөм. Хәҙерге заманда, йөрөнөм, шөғөлләндем, тип яҙырға тура килә. Сөнки бөгөнгө үҙҡурсаланыу бөтәһенә лә ҡағыла.\n– Әсәйегеҙ: «Ҡыҙым, һин ҡайҙа – минең өйөм шунда», – тине инде?\n– Әсәйем тәүҙә Мәскәү янында, ирем, йәғни кейәүе эргәһендә, ҡалды, аҙаҡ миңә күсеп килде, сөнки минең менән уға рәхәт, мин дә уның эргәмдә булыуына һөйөнәм. Ҡыҙым ейәндәрем менән Өфөгә бер нисә тапҡыр ҡунаҡҡа килеп китте. Ҡар күплегенә, был ваҡытта юлдарҙы таҙартмайынса балалар арбаһы менән үтеп булмауына аптыраны. Шулай уҡ ике балалы әсәгә, салонда кресло юҡлыҡтан, таксиның килергә баш тартыуына ла ғәжәпләнде. Өфөләрҙең шундай ярҙамсыл, алсаҡ булыуына һөйөндө. Һәм тағы ла коронавирус… Ҡасан йәнкиҫәккәйҙәрем янына осорға юл асылыуын, уларҙың әсәйем менән миңә килеп йөрөй аласағын көтөп көтөк булам.\n– Һеҙҙең ниндәй хыялдарығыҙ бар?\n– Әсәйемдең – иҫән-һау, ғаиләмдең бәхетле булыуын теләйем. Бәхетте һәр кем үҙенсә күрә. Ейән-ейәнсәремдең туйында бейергә, ҡәйнәм миңә ниндәй изгелектәр ҡылған, балаларыма ла шуны ҡайтарырға теләр инем. Ҡәйнәмә «әсәй» тип өндәштем, ул да миңә «ҡыҙым» тип өҙөлөп торҙо.\nУн йылдан һуң Өфө урамдары буйлап үтергә, Тирләнгә, Йәрмәкәйгә барырға, Бөрйәнде күрергә, Шүлгәнташ мәмерйәһенең бөтә ҡаттарын да урап сығырға теләр инем. Өфөлә төҙөлә башлап ташланған йорттар булмауы, бына-бына асылырға тейешле «Торналар» фонтанының ысынлап та эшләй башлауы, Радий Фәрит улы күп тапҡырҙар һөйләгән бассейндарҙың республика райондарында ла төҙөлөүе һәм унда балаларҙың йөҙөргә өйрәнеүе хаҡында хыялланам.\n– Моғайын да республикала йәшәгән һәр кем ошо хыялдар аҫтына ҡул ҡуйыр ине.\n– Мин дә Башҡортостанда йәшәүсе бит!..\nЕлена Прочаковская менән был әңгәмә үткән йылдың ноябрь айында ҡоролғайны. Төрлө сәбәптәр арҡаһында ул журналға бирелмәй һуҙыла килде. Әммә ул күп мәсьәләләргә асыҡлыҡ индереүе менән бер ҙә иҫкермәгән. Әлеге ваҡытта республикала «Инцидент-менеджмент»ҡа оҡшаған тағы бер система индереүгә әҙерләнә. Ул юлдар торошон күҙәтеү, яҡшыртыу буйынса, сүп реформаһында бик уңайлы «ярҙамсы» булмаҡсы. Иҡтисад секторына булышлыҡ итеүсе «Хәл-шарт үҙәге» эшләй башланы. Ул ҙур системаның – Республика менән идара итеү үҙәгенең – бер өлөшө булып тора. Уның нисек аталыры билдәһеҙ, әммә асылы шул: кешеләрҙе әлеге мәлдә борсоған һорауҙарҙы тәртипкә һалып, уларҙы тиҙ арала хәл итешеү. Уның нигеҙен «Инцидент-менеджмент» системаһы һәм Елена Прочаковская етәкләгән коллектив тәшкил итә.\nӘле, күп кешеләр өйҙә ултырғанда, барыһының да иғтибары социаль селтәрҙәргә йүнәлде. Ялыуҙар ҙа, ысынбарлыҡҡа тап килмәгән мәғлүмәттәр ҙә күп. Елена Прочаковская үҙенең командаһы менән ерҙә изгелекте арттырыу, донъяны балҡыуыраҡ, кешеләр күңелен яҡтыраҡ итеү өсөн бар көсөн һала. Һәм, көн һайын булмаһа ла, йыш ҡына «инцидент»сыларҙы бергә йыйған ҡыңғырау – рында яңғырап торһон!


Театр йылы “Ҡәнифә юлы”нан башланды » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Әҙәбиәт » Театр йылы “Ҡәнифә юлы”нан башланды\nТеатр йылы “Ҡәнифә юлы”нан башланды 18.01.2019 // Әҙәбиәт\nТамашаның тәрбиәүи әһәмиәте көслө.\n“Сулпан” Театр йылын “Ҡәнифә юлы” (билдәле драматург Сәрүәр Сурина пьесаһы) спектакле менән башлап ебәрҙе. Режиссер Зиннур Сөләймәнов сәхнәләштергән был тамаша үҙенең етдилеге, тәрбиәүи әһәмиәте, халыҡсанлығы менән иғтибарҙы йәлеп итә.\n...Спектакль башындағы рекурсия – режиссерҙың табышы, тип әйтергә мөмкин, сөнки ул тамашасыны көтөлмәгәнлеккә, ҡырҡыу хәлдәргә әҙерләй, унда үҙ ереңдең патриоты булыу, илһөйәрлек, төрлө хәл-ваҡиғалар алдында ебеп ҡалмау тойғолары уята. Ғөмүмән, пьеса авторының әйтергә теләгән һәр детален төптән аңлап, халыҡсан, аңлайышлы алымдар менән эш иткән режиссер.\nТөп ролдә уйнаған йәш актриса Яҙгөл Ниғмәтуллина үҙ персонажын бөтә тулылығында һәм ышандырырлыҡ итеп асып бирә алды. Тамашасы ҡыҙ менән бергә янып-көйөп, уның шатлыҡтарына ҡыуанып, батырлығына һоҡланып туйманы. Ҡәнифәнең һеңлеһе Әлимә ролендә уйнаған Айгөл Юлмөхәмәтова ла тамашасыларҙың ихлас һөйөүен ҡаҙанды.\nӘйтергә кәрәк, “Ҡәнифә юлы” спектакле Яҙгөл менән Айгөл һәм Әбеш ролен башҡарған Илфаҡ Исҡужин өсөн тәүге етди һынау булды. Улар өсөһө лә “бишлегә” сығыш яһаны! Был Сибай концерт-театр берекмәһе етәксеһе Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Айбулат Ҡотошов менән “Сулпан” балалар театрының художество етәксеһе Башҡортостандың халыҡ артисы Вәкил Йосоповтарҙың ижади кадрҙарҙы һайлағанда теүәл һәм аныҡ интуицияға эйә булыуҙарын тағы бер тапҡыр иҫбатлай.\nСәхнә ветерандары Фәһим Сөнәғәтов (Йомаҡай), Альбина Байназарова (Аҡһылыу), Юлдаш Юлдыбаев (Әбеш), Борис Мәхмүтов (Ғимран), ижад юлында әҙме-күпме тәжрибәгә эйә булған актерҙар Фидан Шәйәхмәтов (Юлтый ҡасҡын), Динис Нурғәлин һәм күмәк сәхнәлә уйнаған башҡа актерҙар тураһында ла йылы һүҙҙәр генә әйтергә мөмкин.\nҒөмүмән, “Ҡәнифә юлы” – асылыбыҙ байлыҡ һәм дан артынан ҡыуыу, кешелеклелек төшөнсәләрен юғалтыу, кешеләрҙең үҙҙәрен генә ҡайғыртыуы, башҡалар хаҡында уйлауҙы һуңғы планға ҡуйыу өҫтөнлөк ала барған бөгөнгө заманда көнүҙәк һәм үҙенсәлекле сәхнә әҫәре. Уны йөрәгендә башҡорт рухы булған, милләтем, телем, ерем-һыуым тип янған һәр кем ҡарарға тейеш.\nСпектакль аҙағында тамашасылар менән фекер алышыу ойошторолдо. Педагогия ветерандары Миңъямал Әхмәтова, Дилә Әҙеһәмова, драматург Әминә Яхина һәм башҡалар, ошондай тамашалар йышыраҡ ҡуйылһын һәм уларға бөтә башҡорт балалары ла йәлеп ителһен ине, тип теләк белдерҙе. Әйткәндәй, һуңғы йылдарҙа күпселек мәктәптәрҙә уҡытыусыларҙың спектаклдәрҙе рус телендә генә ҡуйыуҙы һорауҙары, шул сәбәптән балаларҙың милли сығанаҡтарҙан ситләштерелеүе тураһында әсенеп һөйләүселәр ҙә булды.\nХәйбулла районының Йәнтеш ауылынан тарих уҡытыусыһы, һәүәҫкәр эҙәрмән – Ҡәнифә юлын махсус өйрәнгән шәхес Рәсих Әхмәтов та үҙ фекерҙәре менән уртаҡлашты һәм спектаклгә юғары баһа бирҙе.\n– Ҡәнифә юлын Ҡуңырбуға юлы, Таңдыса юлы, Ебәк юлы менән бутауҙарына асыҡлыҡ индереү өсөн миңә, үҙ сиратымда, нәҡ шул юлдан байтаҡ саҡрым үтергә тура килде, уларҙың бер-береһенән айырылыуын аңланым, – тине “Сулпан” театры ҡунағы. – Ҡәнифә юлының тарихы ла бер нисә вариантта бәйән ителә. Уларҙың һәр береһе үҙенсә бик ҡыҙыҡлы һәм ышандырғыс...\nАвтор: Мотал РӘМОВ


Илдең үҫеш стратегияһы\nИке меңдән ашыу делегат һәм ҡунаҡ Мәскәүҙә "Берҙәм Рәсәй" партияһының ғәмәлгә ашырыласаҡ төп документтарын тикшерҙе. Күләмле форумды яҡтыртыу өсөн бер меңдән ашыу киң мәғлүмәт сараһы вәкиле йыйылды.\n"Берҙәм Рәсәй" партияһының икенсе съезы аҙағына яҡынлашты. Делегаттар менән бергә пленар ултырышта ил етәкселәре лә ҡатнашты.\nИнеш һүҙендә Владимир Путин ил өсөн халыҡ ихтыяждарын тоя белгән кандидаттар кәрәклеген билдәләне. Әммә бының өсөн ғәҙел һәм намыҫлы конкуренция булыуы мөһим.\nРаҫланған территориаль кандидатар исемлеге менән партияның рәсми сайтында танышырға мөмкин. Ул алдан тауыш биреү һөҙөмтәләре менән тулыһынса тап килә тиерлек. Кандидаттарҙың төбәк исемлеген Республика Башлығы Рөстәм Хәмитов етәкләй. Съездың икенсе этабында Рәсәйҙең төрлө төбәктәренән ике мең самаһы делегат ҡатнашты. Унда һайлау алды программаһының киләһе биш йылға төп стратегик документы ҡабул ителде.\nПарламент етәксеһе фекеренсә, республиканан күрһәтелгән кандидаттарҙың һөҙөмтәле эшләйәсәге шик тыуҙырмай. Съезда ҡатнашыусы республика делегацияһы үҙенең күплеге менән айырылып тора. Партия форумының беренсе көнөндә улар һаулыҡ һаҡлау, мәғариф һәм йәмәғәт контроленә арналған секция ултырыштарында юғары әүҙемлек күрһәтте.\nФорум сентябрҙә үтәсәк һайлауҙарҙа "Берҙәм Рәсәй" партияһын күрһәтәсәк кандидаттарҙы билдәләүҙең һуңғы этабы. Шулай уҡ коммунистар партияһы ла кисә Дәүләт думаһы депутаты булырға ниәтләнгән кандидаттар исемлеген раҫланы. Шулай уҡ "Ғәҙел Рәсәй" съезы бөгөн үтте, ә ЛДПР үҙ форумын 28 июнгә тәғәйенләгән. Парламенттта булмаған партиялар осрашыуы 1-3 июлдә уҙа.


Халыҡтан тәҡдим көтәләр\n19 Август 2018, 13:56\nКонстантин Толкачев: «Һөт, ит аҙыҡтарын һөтһөҙ һәм итһеҙ ҙә эшләйҙәр»Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев социаль селтәрҙә республика халҡына мөрәжәғәт итеп, аҙыҡ-түлек етештереүҙе контролгә алыу йәһәтенән үҙ тәҡдимдәрен индереүҙе һораны.\nКонстантин Толкачев: «Һөт, ит аҙыҡтарын һөтһөҙ һәм итһеҙ ҙә эшләйҙәр»\nБашҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев социаль селтәрҙә республика халҡына мөрәжәғәт итеп, аҙыҡ-түлек етештереүҙе контролгә алыу йәһәтенән үҙ тәҡдимдәрен индереүҙе һораны.\n—Мин, башҡа һатып алыусылар кеүек үк, һөт аҙыҡтары алған мәлдә ундағы мәғлүмәткә иғтибар итәм. Яҙыуҙа башҡа ингредиенттар һәм һөт составы тураһында һүҙ юҡ. Һөт етештереүселәр аҡҡа өҫтәлгән төрлө өҫтәлмәне йәшереп тота, шул сәбәпле ташлама менән һатылған продукциялары ғәҙел һәм намыҫ менән эшләүселәргә кәртә булып тора. Республика халҡы һөт аҙығын көндәлек тормошта ҡуллана. Шуға ла уның менән тәьмин итеү мәсьәләһе өҫтөнлөклөләр иҫәбендә булырға тейеш.\nДәүләт Йыйылышында республикалағы сауҙаны мәғлүмәт-аналитик тикшереү-күҙәтеү буйынса эшсе төркөм эшләй. Уның ағзалары даими рәүештә аҙыҡтың сифаты һәм хаҡы буйынса мониторинг үткәрә, предприятиеларға бара. Улар асыҡлауынса, республикала продукцияны юғары сифатта етештереүселәр бар. Тик улар һатыу кәштәләренә барып та етмәй. Үкенескә ҡаршы, һөт һәм ит продукцияларын һөтһөҙ һәм итһеҙ ҙә эшләйҙәр. Мәғлүмәт тулы булмау сәбәпле, һатып алыусыларға һайлау ауырға тура килә.\nШуға ла етештереүселәр асыҡ эшләргә тейеш, продукцияларҙа бөтә мәғлүмәттәрҙең күрһәтелеүе зарур. Бының өсөн берҙәм дәүләт стандарты булдырыу талап ителә. Халыҡ үҙ тәҡдимен индерһә, беҙ уны үҙ эшебеҙҙә ҡулланыр инек.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ӨФӨНӨҢ БАРЛЫҠҠА КИЛЕҮЕ - МИФ ҺӘМ ЫСЫНБАРЛЫҠ - 2016 - Мәҡәләләр\n2004 йылда баш ҡалабыҙ Өфөнөң 430 йыллығы билдәләнеп, байрам тантаналары ойошторолғайны. Эйе, 1574 йылда Иван Грозный әмеренә буйһоноп, Мәскәү баяры Иван Нагой командалығы аҫтында бында килгән батша стрелецтары Өфө ҡәлғәһенә нигеҙ һалғанын бер кем дә инҡар итергә йыйынмай. Әммә борон-борондан тап ошо урынды яҡын-тирәлә йәшәгән ҡәүемдәр төйәк иткән, уларҙың торлаҡ, оҫтахана, нығытма урындары әле лә табыла тора. Боронғо риүәйәттәр ҙә, тарихи документтар ҙа ошоға дәлилдер. Академик, тарих фәндәре докторы, билдәле археолог Нияз Мәжитов етәкселегендә асылған "Өфө-2" ҡаласығында табылған ҡомартҡылар ҙа ошо хаҡта һөйләй. Эҙәрмән-тикшеренеүсе Радик ВӘХИТОВтың "Сәмреғош ҡанаты аҫтына" исемле китабында бәйән ителгән, ошо мәсьәләгә арналған аналитик мәғлүмәттәр уҡыусыларыбыҙҙа ҡыҙыҡһыныу уятыр, тип уйлайбыҙ.\nБоронғо ҡаласыҡ ҡалдыҡтары картаға төшөрөлмәй, ә Өфө ҡалаһы 1367, 1377, 1554 йылғы Европа карталарында бар. Өфө ҡалаһын нигеҙләүҙең урыҫ версияһын хөрмәтле тарихсыбыҙҙың ошо ҡулайһыҙ алымы ла ҡотҡара алмай.\nӘ башҡорттарҙың ҡала төҙөүгә ҡарата позицияһы тураһында бына нимә әйтергә була. Башҡортостандың Мәскәү дәүләтенә ҡушылып, Рәсәй барлыҡҡа килеүенә ҡарамаҫтан, нуғай һәм себер хандары, башҡорттарҙы үҙҙәренә яһаҡ түләүселәр итеп ҡарап, уларҙы талау маҡсатында яу сабыуҙарын туҡтатмай. Шул сәбәпле беҙҙең тарих фәнендә башҡорттарҙың үҙҙәрен күршеләренән ҡурсалар өсөн урыҫ хөкүмәтенә бында хәрби гарнизонлы ҡәлғәләр төҙөүҙе һорап мөрәжәғәт итеүе тураһында тағы ла бер миф барлыҡҡа килгән. Был ҡараш "оло ағай"ҙың "бәләкәй ҡусты"лар, йәғни урыҫ халҡының бәләкәй халыҡтар өсөн ҡотҡарыусы ролен уйнауы тураһында фекер йөрөтөүгә тап килә. Шуға өҫтәп, был миф башҡорт халҡының күскенселек концепцияһына ярашлы булып, Мәскәү дәүләтенә ҡушылғанға тиклем башҡорттарҙың үҙ ҡала һәм ауылдары булмаған, тигән фекергә ҡулай килеп тора.\nӘлбиттә, Өфө ҡалаһының урыҫ стрелецтары тарафынан башҡорттарҙың һорауы буйынса төҙөлөүе тураһындағы тезисты бер Ә. Усманов ҡына яҡламаған.\nБилдәле археолог В. Иванов: "...1573 йылда башҡорттар батша Иван Грозныйға үҙ ерҙәрендә ҡала төҙөүҙе һорап мөрәжәғәт итте", тип яҙа. Һәм артабан былай тип өҫтәй: "Башҡорттарҙың теләгенә яуап итеп, батша 1560 йылда дворян Иван Артемьевты Башҡортостанға яңы ҡала өсөн урын ҡарап табырға ебәрә".\nБеҙ тағы ла тоҡто тишеп килеп сыҡты түгелме? В. Иванов фекеренсә, батша Иван Артемьевты башҡорттарҙың һорауын үтәргә 1560 йылда ебәрһә, ошо ниәт тик 13 йылдан һуң, 1573 йылда ғына теркәлә!\nXVI быуаттың 50-се йылдары аҙағында башҡорттарҙың Мәскәү дәүләтенә ҡушылыуы һөҙөмтәһендә яңы дәүләт - Рәсәй барлыҡҡа килә. Тәбиғи һәм айыҡ фекергә ярашлы, Рәсәй батшаһының тәүге аҙымдары урындарҙа дәүләт органдарын булдырыу, унда үҙе тәғәйенләгән кешеләрҙе ебәреү һәм яһаҡ йыйыуҙы ойоштороу менән бәйле була. Алтын Урҙала ла шулай була, һәм Иван Грозный ҙа шуға ынтыла. Тап шул сәбәпле ул дворян Иван Артемьев алдында "острог", "сторожка", йәғни нығытылған һәм һаҡлаулы административ үҙәк төҙөү урынын билдәләү маҡсатын ҡуя ла инде.\nБатша Иван Васильевич башҡорттарҙың болаһыҙ һәм тыныс тормошон һаҡлау өсөн уларҙы үҙ ҡарамағына алмаған. Ҡаҙанды алған саҡта башҡорттарҙың хәрби булдыҡлылығын күргән батша килешеү буйынса уларға Рәсәйҙең көнсығыш һәм көньяҡ-көнсығыш сиктәрен нуғай һәм Себер татарҙары һөжүменән ҡурсалау бурысын йөкмәтә. Ливон ордены һәм Польша менән туҡтауһыҙ һуғыш алып барған Рәсәй батшаһының көнбайышта хәл ителмәгән проблемалары ла етерлек була.\nБашҡорттарҙы ҡурсалау маҡсатында урыҫ стрелецтарының Өфө ҡалаһын төҙөүе тураһында матур әкиәт һөйләүсе тарихсыларыбыҙ Өфө ҡәлғәһе һәм уның гарнизоны Каманан Тобол һәм Иртышҡа тиклемге киң территорияла йәшәгән башҡорттарҙы нисек итеп яҡлай һәм һаҡлай алыуын иҫбатлап ҡарарға ла баҙнат итә алманы.\nБыл ҡарашты артабанғы тарих ағышы бөтөнләйгә юҡҡа сығарҙы. Өфө ҡалаһында ҡәлғә төҙөлдө, гарнизон булдырылды, әммә Себер һәм нуғай хандары баҫҡынсыларының, һуңға табан ҡалмыҡ һәм ҡаҙаҡтарҙың башҡорттарға һөжүм итеп тороуына ҡарамаҫтан, урыҫ гарнизоны Башҡортостан тарихында бер генә тапҡыр булһа ла ерле халыҡты яҡлап сыҡманы.\nБашҡорттарға ҡәлғә тик бер нәмә - ошондағы дәүләт органдарына туранан-тура яһаҡ түләү өсөн кәрәк ине, сөнки уларҙың яһаҡ йыйыусылары үҙҙәренең вазифаһын һәр саҡта ла халыҡты алдау өсөн файҙаланған.\nЯһаҡ түләү өсөн Ҡаҙан алыҫ һәм уңайһыҙ була. Тарҡаулыҡ осоронда яһаҡты башҡорттар үҙҙәре йыйып, Ҡаҙанға алып барырға, ылауҙарҙы һаҡларға, дәүләт ҡаҙнаһына тапшырырға тейеш була. Был улар өсөн бик тә уңайһыҙ булып, төрлө буталсылыҡтарға һәм боҙоҡлоҡтарға килтерә.\nБашҡорттар яңы дәүләт алдындағы бурыстарын намыҫ менән үтәргә тырыша, яһаҡ түләгәнлектәре тураһындағы документтарын һаҡлап тота, сөнки был уларға батша хөкүмәтенән килешеү шарттарын үтәүҙе, иң мөһиме, аҫабалыҡ хоҡуғын һаҡлауҙы талап итергә мөмкинлек бирә. Тик шуның арҡаһында ғына улар үҙ ерҙәренең бер өлөшөн ҡәлғә төҙөү һәм уның эргәһендә дәүләт хеҙмәтен башҡарыусыларҙы урынлаштырыу өсөн бирергә риза була.\nӨфө ҡалаһындағы ҡәлғә батша хөкүмәтенә кәрәк була. Үҙ тарихының башынан уҡ ул беҙҙең яҡтарҙа Рәсәйҙең колониаль сәйәсәте терәгенә әйләнә. Бындай ҡәлғәләр һәм острогтар XVI-XVII быуаттарҙа бигерәк тә Башҡортостандың төньяҡ-көнсығышында ямғырҙан һуң сыҡҡан бәшмәк кеүек ҡалҡып сыға. Бында сауҙагәр Строгановтар Уралды һәм Себерҙе яулауҙы башлап ебәрә. Башҡорттар ҡаршылашып, ихтилалдар ойоштора. Тап шул саҡта уларҙы баҫтырыу өсөн Өфөнән каратель отрядтары сығарыла башлай. Был - тарихи ысынбарлыҡ.\n(Аҙағы. Башы 37-39-сы һандарҙа).\nЯҙылған: 03.10.16 | Ҡаралған: 596


Азатлыҡ һәйкәле — Башҡорт Википедияһы\n56°57′06″ с. ш. 24°06′48″ в. д.\nгранит[d], Травертин, Тимербетон һәм Баҡыр\nШталберг, Эрнест Екабович[d]\nBrīvības bulv. un Raiņa bulv. krustojumā\nАзатлыҡ һәйкәле Викимилектә\nАзатлыҡ һәйкәле (лат.Brīvības piemineklis) Ригала урынлашҡан, ҡаланың төп иҫтәлекле урындарының береһе һәм Латвияның рәсми булмаған символы булып тора. 1935 йылда Латвия бойондороҡһоҙлоғо өсөн көрәштә ҡорбан булғандар иҫтәлегенә ҡуйылған.\nҺәйкәл Риганың үҙәк урамында — Бривибас бульварында (лат. Brīvības bulvāris, «Азатлыҡ бульвары»), Иҫке Риганан йыраҡ түгел урынлашҡан.\n1990 йылда Аспазияс бульварынан Райня бульварына тиклем Бривибас бульварының 200 метрлыҡ өлөшө транспорт хәрәкәте өсөн ябыла, шулай итеп Азатлыҡ һәйкәле майҙаны барлыҡҡа килә. Майҙан үҙ эсенә ҡала каналы аша күперҙе ала. Һәйкәлдән төньяҡтараҡ, паркта, Бастион тауы — иҫке ҡәлғә валы урынында ойошторолған баҡса-парк сәнғәте ҡоролмаһы урынлаша. Һәйкәлдән көньяҡта Латвия Милли опера бинаһы, ә майҙандың көньяҡ-көнбайышында кафе һәм «Лайма» сәғәте урынлашҡан.\n1910 йылдан ошо уҡ майҙанда (әммә башҡа урында) Петр I һәйкәле урынлаша. Тиҙҙән ул Беренсе донъя һуғышы башланғандан һуң Риганан мәҙәни ҡиммәттәрҙе эвакуациялау барышында һүтеп алына.\nЛатвия бойондороҡһоҙлоғо көрәшселәре өсөн һәйкәл ҡуйыу идеяһы 1922 йылда тыуа, шул саҡта Латвияның премьер-министры Зигфрид Анна Мейеровиц буласаҡ һәйкәлдең проектын эшләүгә конкурс ҡағиҙәләрен әҙерләргә йөкмәтә. Бер нисә конкурстан һуң «Йондоҙ кеүек балҡы!» девизы аҫтында Карлис Зале проекты һайлап алына. 1931 йылда төҙөлөш эштәре Латвия халҡы йыйған иғәнәләргә башҡарыла.\nҺәйкәл Латвия бойондороҡһоҙлоғоноң иғлан ителеүенең 17-йыллығына — 1935 йылдың 18 ноябрендә асыла.\nЛатвия СССР-ға ҡушылғандан һуң 1940 йылда һәйкәлде төҙөкләндереү, күсереү һәм хатта һүтеү тураһында мәсьәләләр күтәрелә, әммә фекер алышыуҙа билдәле скульптор В.И. Мухинаның (Ригала тыуған), архитектура академигы Л.В. Рудневтың һәм һәйкәл архитекторы, Латвия ССР-ы фәндәр академияһы академигы архитектор Э.Е. Шталбергтың ҡатнашлығында монумент элекке ҡиәфәтендә үҙенең урынында һаҡланып ҡала.\nСкульптураларҙың һәм барельефтарҙың урынлашыу схемаһы (ҡарар өсөн дизайндың тейешле элементына баҫығыҙ)\nҺәйкәл ҡыҙыл граниттан, травертиндан, бетон һәм баҡырҙан эшләнгән 42 метр бейеклектәге вертикаль монументтан ғибәрәт. Нигеҙендә 13 скульптура һәм барельеф урынлашҡан, улар легендар герой Лачплесистан алып ҡыҙыл латыш уҡсыларына тиклем ил тарихы биттәрен һүрәтләй.\n19 метрлыҡ төп пилон түбәһендә туғыҙ метр бейеклектә «Азатлыҡ» фигураһы — йәш ҡатын-ҡыҙ (Милда булараҡ билдәле ), өҫкә һуҙылған ҡулдарында Латвияның тарихи өлөштәрен — Курземе, Видземе һәм Латгалены сағылдырған өс йондоҙҙо тотоп тора.\nҺәйкәл фасадында — «Tēvzemei un Brīvībai» (рус. «Отчизне и Свободе» «Ватанға һәм Азатлыҡҡа») уйылып яҙылған\nскульптор Карлис Зале (1888—1942), Петербург Сәнғәт академияһында билдәле скульптор А.Т. Матвеевтың уҡыусыһы, 1920 йылда тамамлаған.\nархитектор Э.Е. Шталберг (1883—1958), Петербург Сәнғәт академияһы академигы Л.Н. Бенуаның уҡыусыһы (1914), һуңынан — Латвия ССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1945), Латвия ССР-ының фәндәр академияһы академигы (1946).\n«Халыҡ йыры» барельефы\nАзатлыҡтың баҡыр фигураһы ҙур планда\n↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Latvijas Vēstnesis (латыш.) — Latvijas Vēstnesis, 1993.\n↑ Latvia.travel Памятник Свободы. Тәүге сығанаҡтан архивланған 16 ғинуар 2013. 15 декабрь 2011 тикшерелгән. 2013 йылдың 16 ғинуар көнөндә архивланған.\n↑ Час № 268 (19.11.1998.) 2012 йылдың 22 июнь көнөндә архивланған..\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Азатлыҡ_һәйкәле&oldid=1061602 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 19:40 12 август 2021 үҙгәртелгән.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ЙӘННӘТ ҠАПҠАЛАРЫН АСҠАН, ЙӘҺӘННӘМ ҠАПҠАЛАРЫН ЯПҠАН АЙ - 2016 - Мәҡәләләр\nЙӘННӘТ ҠАПҠАЛАРЫН АСҠАН, ЙӘҺӘННӘМ ҠАПҠАЛАРЫН ЯПҠАН АЙ\nБашҡа айҙарҙан йөҙҙәрсә, меңдәрсә тапҡырға юғарыраҡ күтәрелгән сираттағы Рамаҙан айына аяҡ баҫырға торабыҙ. 5 июнь ҡояш байыу менән тәрәүихтәргә, сәхәрҙәргә, ифтарҙарға һәм ураҙаға башланғыс биреләсәк. Рамаҙанда Йәннәт ҡапҡалары асыла, Йәһәннәм ҡапҡалары ябыла, мосолмандарҙы тура юлдан тайпылдырмаһын өсөн шайтандар сылбырҙар менән бәйләнә. Хәҙистәрҙә: "Кешеләр Рамаҙан айының өҫтөнлөктәрен белһә, улар уның мәңге һуҙылыуын теләр ине", - тип әйтелә.\nБыйыл ураҙа көндөң иң оҙон осорона тап килә. Аллаһы Тәғәлә ҡолдарын ай дауамында итәғәтлектә һынаясаҡ. Ысынлап та, көнөнә 19-20 сәғәт буйына һыуһыҙ, ауыҙға бер тәғәм ризыҡ ҡапмайынса йөрөүе еңелдән түгел. Еңелдән түгел, шулай ҙа... Ауырлыҡтар артында - Аллаһы Тәғәләнең ризалығы. Раббыбыҙ Изге китабында, ҡыйынлыҡтар артында икеләтә еңеллек, шатлыҡ ята, тигән хәҡиҡәте менән үҙенең талаптарын үтәгәндәргә көс, ҡеүәт бирә. Ҡояш байып, ифтар ваҡыты ингәс тә, бер йотом һыу, бер хөрмә менән Раббыбыҙ көндөҙ күргән бар асығыу һәм һыуһау мәшәҡәттәребеҙҙе оноттора, яңы көс, дәрт менән бүләкләй. Был мәлдә беҙ ғүмеребеҙҙең аҡшамы тураһында ла уйланабыҙ. Бер йотом һыу менән бар ураҙа ҡыйынлыҡтары онотолған кеүек, үлем менән бергә был донъяның бар проблемалары, етешһеҙлектәре, байлыҡтары, дан йә фәҡирлек, сирҙәр, бөтә михнәттәр онотоласаҡ. Алдыбыҙҙа бер генә мәсьәлә - үткәргән ғүмеребеҙ өсөн яуап тотоу ғәмәле генә тороп ҡаласаҡ. Ул ваҡытта: "Йә, Раббым, ҡайтар беҙҙе!" - тип ялбарасаҡ берәүҙәр. Тороп ҡалған хәләл ефеттәре һәм балалары, алынмаған автомобилдәре, биләмәгән вазифалары хаҡына тағы ғүмер һораясаҡмы улар? Юҡ, улар ғәфләттә үткәрелгән ғүмерен, уҡылмаған намаҙҙарын, тотолмаған ураҙаларын, түләнмәгән зәҡәттәрен, ҡылынмаған хажын үтәр, ә иң ҡурҡынысы, әйтелмәгән шәһәҙәтен әйтер өсөн оҙайтырға теләйәсәк ғүмерҙәрен. Әммә инде һуң буласаҡ...\nИблис тә беҙгә ғүмеребеҙҙе оҙон итеп күрһәтергә тырыша. Хәйләләре менән изге ғәмәлдәрҙән йыраҡлашыу өсөн вәсвәсәләр күндерә, намаҙ уҡырға әле ваҡыт бар, изге ғәмәлдәргә ғүмереңдең аҙағын ҡалдыр, ә әле күңел асып ҡал, тип, зиһенебеҙҙе яулай, йөрәгебеҙгә зыян килтерә. Әммә ул Аллаһы Тәғәләнең ихлас ҡолдарына ҡаршы бер ни эшләй алмаясаҡ. Етмәһә, яңы рухи үрҙәр яулаһын өсөн, иблис һәм нәфес ҡотҡоһона бирелмәһен өсөн Аллаһы Тәғәлә кешегә яңынан-яңы мөмкинлектәр биреп кенә тора. Рамаҙан айы, намаҙҙар, ураҙа, Ҡөрьән уҡыу һәм ятлауҙар, Ҡәҙер кисе, тәрәүих, фитр саҙаҡалар - ана шул мөмкинлектәрҙән.\nРамаҙан айындағы ураҙа - Ислам диненең биш шарты, терәге араһында Аллаһы Тәғәләгә шәһәҙәттән һәм намаҙҙан ҡала өсөнсө фарыз ғәмәл. Ураҙаның тышҡы асылы - көн дауамында, сәхәрҙән (ҡояш ҡалҡҡансы ике сәғәт тирәһе) ҡояш батҡансы һыу-ризыҡтан, енси мөнәсәбәттәрҙән тыйылыу булһа, рухи асылы - ай дауамында барлыҡ гонаһлы ҡылыҡтарҙан: әрләшеүҙән, ғәйбәт һөйләүҙән, ялғандан һәм үҙ ҡәлебеңә йәки башҡаларға зыян килтерә торған башҡа эштәрҙән йыраҡлашып, бар булмышыбыҙ менән Раббыбыҙға һыйыныуҙан ғибәрәт. Был изге айҙа ураҙа тотоу - балиғ булған һәр мосолманға мотлаҡ. Мосафирҙарға, ауырыуҙарға йә ҡартайыуҙан хәлһеҙләнгәндәргә, ауырлы, сабый имеҙгән йәки физиология менән бәйле таҙарыныу мәлендәге ҡатын-ҡыҙҙарға изге ғәмәлде кисектереп торорға рөхсәт ителә. Ләкин үрҙә әйтелгән сәбәптәр арҡаһында ураҙаны кисектереүселәр (сәләмәтлектәре ҡаҡшаған ололарҙан тыш) мөмкинлектәре булыу менән ҡалған ҡаза көндәрҙе тултырып ҡуйырға тейеш. Сәләмәтлектәре ҡаҡшау сәбәпле ураҙа тота алмағандар фидәйә түләй.\nБәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт салаллаһу ғәләйһис-сәләм бер хәҙисендә: "Аллаһы Тәғәләгә иман килтереп һәм уның әжеренә өмөт итеп Рамаҙан айында ураҙа тотоусыға уның бар булған әүәлге гонаһтары ғәфү ителәсәк", - тип әйтә. Дин ғалимдары, "иман килтереп" тигән һүҙҙәр аҫтында, ураҙа тотоусы имандың бөтә терәктәренә - Аллаһы Тәғәләнең барлығына һәм берлегенә, фәрештәләргә, изге китаптарға, бәйғәмбәрҙәргә, Ҡиәмәт көнөнә һәм тәҡдиргә шик-шөбһәһеҙ инанырға, фарызды - фарыз тип танырға, хәләлде - хәләл, харамды - харам тип айырырға тейеш, тигәнде аңлай. Тимәк, үрҙә телгә алынған шарттар үтәлгәндә, кеше Аллаһы Тәғәлә рәхмәтенә өлгәшеү менән бергә үҙенең гонаһтары юйылыуына ла өмөт итә ала. Ләкин һәр ғәмәлдең нигеҙе ниәт икәнен дә оноторға ярамай. Ураҙаның сәләмәтлек өсөн файҙалы булыуы, социаль йоғонтоһо һәм башҡа ыңғай яҡтары булыуы сәбәпле, һаулығымды яҡшыртам, артыҡ ауырлыҡты ташлайым кеүегерәк ниәттәр менән был оло ғәмәлде башҡарыу уның бар ҡиммәтен юҡҡа сығара. Был фарызды Аллаһы Тәғәлә ризалығы өсөн, Уның ҡушҡандарына итәғәт итеп үтәү зарур.\nОшо изге айҙа Аллаһы Тәғәләнең рәхмәтенә ирешеп, Уның ризалығын алып, гонаһ-кәмселектәрҙән таҙарынырға насип итһен.\nАрыҫлан ИСКӘНЙӘРОВ әҙерләне.\nЯҙылған: 27.06.16 | Ҡаралған: 667


АРСЕН--ИҢ ШӘП ФАНАТ\nАпрель башында Сибай ҡалаһына Салауат Юлаев хоккей командаһының топ-уйынсылары киләсәген ишеткәс, Арсен ата-әсәһенән йәшереп кенә үҙенең аҡ футболкаһына билдәле хоккей командаһының эмблемаһын, уйынсыларҙың номерҙарын төшөрә. Был хаҡта ата-әсәй белеп ҡалғас, әлбиттә, малайҙы шелтәләмәй, киреһенсә улдарының замана балалары кеүек гаджеттарға йомолоп ултырмай, нимә менәндер ҡыҙыҡһыныуына ҡыуана...\nСибай ҡалаһында йәшәүсе Арсен Ҡырымғужинға 7 генә йәш әле. Ул ҡаланың 9-сы лицейында 1-се класта белем ала. Спорт һөйөүсе ғаиләлә тәрбиәләнеүсе малай бәләкәйҙән төрлө түңәрәктәргә йөрөп кенә ҡалмай, ата-әсәһе менән бергә ярыштарҙа ла ҡатнаша. Шулай ҙа иң яратҡаны – шорт-трек һәм хоккей. Тренеры Салауат Һәҙиәт улы Вәлиев малайҙың киләсәген өмөтлө тип билдәләй.\nАпрель башында Сибай ҡалаһына Салауат Юлаев хоккей командаһының топ-уйынсылары киләсәген ишеткәс, Арсен ата-әсәһенән йәшереп кенә үҙенең аҡ футболкаһына билдәле хоккей командаһының эмблемаһын, уйынсыларҙың номерҙарын төшөрә. Был хаҡта ата-әсәй белеп ҡалғас, әлбиттә, малайҙы шелтәләмәй, киреһенсә улдарының замана балалары кеүек гаджеттарға йомолоп ултырмай, нимә менәндер ҡыҙыҡһыныуына ҡыуана.\n1 апрель “Салауат Юлаев” хоккей командаһының уйынсылары Александр Шарыченков, Александр Кадейкин, Григорий Панин, Шәкир Мөмәтуллин, Данил Алалыкин, Павел Коледв, Николай Кулемин, Петр Хохряков Сибай ҡалаһының “Ирәндек” боҙ һарайына ысынлап килеүен ишеткәс, Арсендың ҡыуанысының сиге булмай! Был осрашыуҙы ул бит күптән көтә ине. Әйткәндәй, Арсендың әсәһе Линара Ҡырымғужина боҙ һарайҙа эшләй. Данлыҡлы хоккей командаһы уйынсылары Линара Рәүеф ҡыҙы аша Сибайҙа уларҙың кескәй фанаты йәшәүен ишетеп ҡала һәм осрашырға теләк белдерә. “Төрлө фанаттарҙы күргәнебеҙ бар, әммә Арсен кеүек үҙ футболкаһына беҙҙең эмблеманы үҙ ҡулдыраы менән эшләгән малайҙы осратҡаныбыҙ юҡ ине”,--тип шатлана улар. Арсендың үҙ ҡулдары менән биҙәгән футболкаһы осрашыуҙан һуң тағы ла нығыраҡ сыбарлана, сөнки бында уйынсылар ҡултамғаһын ҡуя, йәғни автограф бирәләр. Шулай уҡ малайҙың хоккей шлемы ла ҡултамғалар менән “биҙәлә”. Арсендың бер туған апаһының кепкаһы ла хәҙер юлаевсылар менән осрашыуҙы хәтерләтеп торасаҡ.\n--Беҙҙең гардеробта бер ҡасанда йыуылмаясаҡ кейем барлыҡҡа килде, ул—Арсендың футболкаһы,--тип көлә Арсендың әсәһе Линара.—Ул улыбыҙ өсөн иң ҡәҙерле, иң иҫтәлекле бүләккә әүерелде.\nӘ Салауат Юлаев хоккей командаһы ниндәй маҡсат менән килгән һуң Сибайға? Данлыҡлы хоккей командаһы уйынсылары “Сибай яҙы” исемле турнирҙы асыу тантанаһында ҡатнашып, Сибай, Магнитогорск, Салауат, Күмертау командалары менән осрашып, үҫмерҙәргә оҫталыҡ дәресе күрһәтте.


Хентай Секс Уйындар, Көнбайыш Менән Көнсығышты Тоташтырып Торған\nБер нисә тиҫтә йыл элек донъя популяр булған төп хентай көнсығыш өлөшөндә, көнбайышта һәм башта уның тураһында белгән кешеләр күп түгел. Асылда, был япон һүҙ,-тип билдәләне өсөн ҡулланыу-причудливый йәки аҙғын булған, ул порно өсөн башта термина категория конкрет була. Бөгөн был уникаль исеме порно ише, аниме һәм манга сәнғәте илһамландыра. Һәр саҡ үҙ алдына түгел, был ни ғәжәп, тип билдәләне порно моғайын, көнсығышҡа алып килә. Секс уйындар түгел Хентай нәмә яңы. 80-иң яҡшы тормош йылда япония өсөн урын бар, сөнки уның иҡтисад һәм именлек арта ғына., Аниме һәм манга индустрияһы элемент тормошҡа ашырыу, шулай уҡ журналды күп. Әлбиттә, порно эйәрҙе. Компьютер менән барлыҡҡа килгән ҙур үҫешен күп хентай-енси уйындары, художестволы стиль менән порно сөнки үҙенең яратҡан кеше тели наслаждаться. Башта был ябай һайлаусы булған интерактив уйын анимацияһы менән сикләнгән, кеше унда эшләп ала. Әммә был уйлап табыу ҡыҙыҡ булмаһа, шунда уҡ порно һәм наслаждайся был үҙенсәлекле ысул тибә кешелә. Эротическое комикс алалар наслаждаться уларҙың ғына түгел, ә сюжет ағымы һәм енси һәм контролдә тота., Һәм ул тиҙ арала популяр булып китте, ысынлап та үҙенсәлекле булған. Һанлы технологиялар үҫешкән һайын өлөшө һәм башҡа донъя, был донъя уйындары яйлап баҫып, мәҙәниәт һәм башҡа күп кенә кеше уларҙы наслаждайся башланы.\nБуласаҡ яңы идеялар менән уйлай\nБөгөн бөтә донъяның бер өлөшө тиерлек компьютер һәм интернет инеп була. Тиҙ арала таралып мәғлүмәт менән сағыштырғанда, ҡасан булһа, һәм барыһы ла кешене рәхәтлек алыу, улар теләһә ҡайһы мәлендә теләгән. Һис шикһеҙ, юғары кимәлдә күпкә ҡушылдығы графика, башта нимә була, шуға күрә төрлө билдәләмәй булмай хентай секс уйындар. Беҙ күнеккәнбеҙ 3D-технологиялар һәм виртуаль ысынбарлыҡты реалистик, был уйын тағы ла бер элементтар өҫтәй һәм былар барыһы ла, тағы ла бөтә ул ҡыҙыҡлы тәжрибә яһаған. Беҙгә шундай аҡыллы һәм һанлы ҡорамал менән был уйын уйнарға мөмкинлек буласаҡ теләсә ҡайһы ваҡытта һәм теләсә ҡайһы урында., Беҙ уларҙың йорто беҙҙең компьютерҙарҙа уйнай ала, әммә беҙ улар барышында шулай уйнап алабыҙ, беҙгә кем көтә ҡасан-ҡасан сәйәхәт йәки шул. Хатта телефон көнө беҙгә яҡшы хәлдә булған, шуға күрә, шуға ҡарамаҫтан, экранда аҙ тип, беҙ уларҙың бөтә нескәлектәрен барыбер алалар наслаждаться. Әлбиттә, үҫешкән технологиялар, идеялар элеккесә ҡала. Наслаждайся барыһы да шул уҡ кешеләр һәм башҡа төр формалары бер порно. Уның популярлығы үҫә барған һайын, хентай һаны артҡандан-секс-уйын, һеҙ уны интернетта таба ала. Азия тураһында бик күп кеше менән киска красотки фантазировать туга, уларҙы тулыһынса емерергә тырышабыҙ., Йәки гей-пар, ул пробираться дәресе ваҡытында мәктәп бәҙрәфендә, парлы өсөн three blow job. Бындай заманса графикаһы был үҙенсәлекле сценарий эшләү, технологиялар тураһында әйтеп тораһы ла түгел. Сөнки был уйын күп кешеләр өҫтөн 2D уйнап, күп продвинутый ла рөхсәт бар. Был ғына иҫбатлай, һәм реаль тарих персонаждары ни тиле кешеләр түгел, ә ябай технологиялар.\nБыл варианттарҙы һайлай секс уйындар киң хентай\nӘлбиттә, был уйын геймер күпкә күберәк әйберҙәр эшләү мөмкин түгел, башта. Хентай беҙҙең көн-секс-интерактив уйын әйбер күпкә күберәк. Был егет каприз, һәм улар аныҡ белә, шул тиклем тулыһынса наслаждаться секск. Был уйынды ойоштороу өсөн теләһә, улар кем уйнап, ҡойма ауыр камминг гарем. Бөйөк төрлө японияла уйлап табылған береһе булып тора секс-уйынсыҡ. Әлбиттә, улар күп төрлө инструменттарының бысраҡ уйын тәҡдим итә, улар ҡуллана аласыз өсөн секс ҡырҡыу ситтә ҡыҙҙыра. Трах тураһында һүҙ бара һәм яланғас түгел, детка., Был күпкә ҙур, сөнки был форма эротическое тағы бер шатлыҡ, ул, уйынсылар ҡамап алыу мөмкинлеге идеаль унда ижад мөғжизәнең үҙе бысраҡ. Был барлыҡ хыялдар аша төплө итеп тикшергән, улар иң бысраҡ һеҙгә серем асылмаған. Хатта шул, кем һөйөүселәргә ҙур түгел, эротика, ҡотосорғос, триллерҙар наслаждайся был төрөн тап. Был экзотика, шуға күрә уны тап шулай ғашиҡ була һәм күп вестерн. Төрлө уйындарҙы өҫтәмә күрһәтергә контент секс хентай уйынсылары, уйын һуң улар разблокировать эҙмә-эҙлекле бер нисә булырға мөмкин. Идея булмаһа, улар шул тиклем мауыҡтырғыс булыр тип, улар ғына һеҙ нисек һынап ҡараны., Һәм шунда сәйер бер нәмә лә юҡ, тип, һеҙ генә был донъяла нисек кергән, һеҙ уны сығырға теләмәй. Уның үҙенсәлекле һәм үҙенсәлекле процесс уйын тәҡдим итә, ул форест кеүек ир-егеттәр, ҡатын-ҡыҙҙар һәм бөтә донъя буйынса.\nПорно ҡаты йәки йомшаҡ?\nЭкстремаль тиклем алып барыу өсөн, уларҙың иң тәжрибәлеләре, фетиш софткор геймер. Мөхәббәткә бар йәки һеҙ өҫтөнлөк, һеҙ бала табыу, улар менән йәки һеҙ эшләгән барыһы өсөн һеҙгә. Был хентай һәм етеш булды, сөнки тәрән сөнки һеҙ барһығыҙ, нисек һеҙгә оҡшаны. Һәм үҙенең ижади мөмкинлектәрен күрһәтә ала шәлкеме был мөмкинлек бирә һезгә яңы ысулдары һәм алымдары төкөрә секс порно менән танылған. Бик күп әйберҙәр, улар бында һеҙ күрмәгән, һеҙ булырға мөмкин йәки гребаный идеяһы байытыу өсөн ҡулланыу күнекмәләре. Типик һәм был әйберләр, улар аласыз башҡа формалары аҙға күңелен күрер ине., Шулай итеп, бөтә төр өсөн был бик күп ваҡытты ала һәм мауыҡтырғыс эксперименталь стимуллаштырыу тәьмин итә. Заседании кеше улар хуплаһа ла, көнбайыш стандарттар менән хеҙмәт һәм көрәш менән ҡабул итә, ҡасан гендер, сексуаль ориентациялы һәм башҡа әйберҙәр, уларҙы уята. Хентай-ул йәшәү рәүеше, һеҙ улар күпкә артыҡ сағыу телепортировать донъя, унда ләззәт алырға теләүселәрҙең барыһы ҡамауҙа ҡалған ҡайтты, уларҙы һеҙҙең фантазия һәм хыялдарҙың киләсәк. Был мөмкин түгел мечтание үҫмерҙәр тураһында бара, мәктәп уҡытыусылары өсөн трахнуть үҙ өҫтәл, ҡорал менән язалау иң ҡараңғы ер аҫты тиклем тасуирләнә., Ысынында мәғәнәһе булмаған, тип хыялға бирелә, сөнки был хентай-секс-теләһә ҡайҙа һеҙ уйын килтерергә мөмкин.


Ысын хужабикәләр барҙа, ауыл да, милли баҫмалар ҙа йәшәр\n7 Июнь 2019, 15:18\n“Коллектив менән — “Башҡортостан”ға!” акцияһын наурыҙҙар дәррәү күтәреп алды.\nЙәшмә ташы йом(о)ро түгел, Йәшмә ташы күп ҡырлы.\nЙәшмәлә аунап үҫкәнгә,\n– тип йырлай Учалы районы Наурыҙ ауылының “Науырҙа йәшмәләре” фольклор төркөмө ағзалары. Күңелдәре йыр-моңға бай ҡатын-ҡыҙҙарҙан торған төркөм бынан тиҫтә йыл элек ойошторола.\nИң тәүҙә клуб сәхнәһендә таҡмаҡтар йырлап тамашасы һөйөүен яулай улар. Ә бөгөн Наурыҙҙа ойошторолған бер генә байрам да, мәҙәни сара ла уларһыҙ үтмәй. Ҡунаҡтарҙы икмәк-тоҙ, йор һүҙ менән ҡаршы алыу булһынмы, мәсеттә никах, бәпескә исем ҡушыу йолаһы үткәрелһенме – “Науырҙа йәшмәләре” һәр нәмәнең уртаһында ҡайнай.\nИжади төркөмгә ауылдың ҡатын-ҡыҙҙар ойошмаһы рәйесе, шағирә Миңнур Байғарина етәкселек итә. Сценарийҙар авторы ла ул. Миңнур Хәлфетдин ҡыҙының тыуған ауылының күркәм тәбиғәтенә, эшһөйәр халҡына, данлы тарихына арнап яҙылған шиғырҙары бер кемде лә битараф ҡалдырмай.\n– Сценарийҙар төҙөгәндә бер туған апайым Гөлнур Заһированың кәңәштәренә ҡолаҡ һалам. Ғүмере буйы балаларға башҡорт теленән белем биргән тел оҫтаһының тәҡдимдәре урынлы һәм нигеҙле була, – ти етәксе.\nТөркөмгә йөрөүселәрҙең иң йәштәре дүртенсе тиҫтәне тултырһа, һандуғастар көнләшерлек моңло тауышҡа эйә Фатима Ғиләжеваға – 70 йәш. Ошо ауылда тыуып үҫеп, шунда бәхеттәрен табып ғүмер кисергән Нилә Исламова, Рима Мирхәйҙәрова, Рәүзимә Кәримовалар ҙа – “Науырҙа йәшмәләре”нең иң актив ағзалары. Әйткәндәй, оҙаҡ йылдар мәктәп директоры булып эшләп хаҡлы ялға сыҡҡан Нилә Жәүҙәт ҡыҙы “Мәргән уҡсы” ярыштарында ла ҡатнаша.\nӘҙилә Хөснуллина, Динара Ғабдрахманова, Таңһылыу Хилалова һәм Наурыҙ килене Гөлнара Шәйхисламова – ысын мәғәнәһендә сәнғәт кешеләре. Клуб мөдире Динара Хәлидар ҡыҙы – нәфис һүҙ оҫтаһы, художество етәксеһе Әҙилә Жәүҙәт ҡыҙы шәп йырсы булараҡ танылған. Ә Гөлнара һәм Таңһылыу ханымдар йәш сағында данлыҡлы “Ләйсән” халыҡ ансамблендә бейегән. Шуға күрә сығыштарҙы бейеү хәрәкәттәре менән байытыуҙа уларҙың өлөшө ҙур.\nГөлфирә Ғарипова, Йәмилә Солтанова, Зилиә Хөснуллина ла – Наурыҙ килендәре. Ғәжәйеп матур тәбиғәтле ауылға ерегеп бөткән улар. Талантлы, эшһөйәр, эскерһеҙ ауылдаштар егәрле килендәрҙе күптән үҙ иткән.\nҒөмүмән, сәхнәлә генә түгел, тормошта ла “Науырҙа йәшмәләре” балҡып йәшәй: ғаилә усағын һыуытмай, балаларына яҡшы тәрбиә биреп, тырышып донъя көтәләр, күптәре ейән-ейәнсәрҙәрен һөйөп ҡыуана, хеҙмәт урындарында ла һынатмай.\nНаурыҙ ауылы йәшмә ятҡылыҡтары менән дан тота. Ҡыҙғылт-көрән һәм йәшкелт төҫлө йәшмәләрҙән эшләнгән зиннәтле әйберҙәр Эрмитажда ла һаҡлана. Шуға бынан ике йыл элек төркөмгә исем эҙләгәндә, оҙаҡ уйлап тормай, ҡатын-ҡыҙҙар “Науырҙа йәшмәләре” тип нарыҡлайҙар төркөмдө.\nАллы-гөллө милли кейемдә сәхнәгә сыҡһалар, үҙҙәре лә сағыу йәшмәләрҙе хәтерләтә.\n– Милли кейемдәрҙе үҙебеҙ хәстәрләнек: күрше Яңы Байрамғол ауылы оҫтаһы Хөснә Динисламова һәр беребеҙҙең үлсәмен алып, килешле итеп тегеп бирҙе, – ти Миңнур Байғарина.\n“Науырҙа йәшмәләре” район, төбәк-ара кимәлдә лә уңышлы сығыш яһай. Былтыр мөнәжәт башҡарыусыларҙың район конкурсында – беренсе, Сибайҙа уҙғарылған төбәк-ара конкурстың “Нәсихәт башҡарыу” номинацияһында икенсе урын яулай улар. “Фольклорҙың бер көнө” район конкурсында ла алдынғылыҡты бирмәйҙәр.\nӘле төркөм ағзалары июлдә Наурыҙҙан алыҫ түгел урынлашҡан Баҡшай яланында инде өсөнсө йыл уҙғарылып, күркәм йолаға әйләнгән “Сал Уралым” республика этно-фестиваленә әҙерләнә. Ауылдаштары – Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, билдәле балетмейстер Рәйес Низаметдинов һалған “Биҙрә сиртеүселәр” бейеүен таҡмаҡтар әйтеп башҡарып, барыһын да хайран итмәксе улар.\n– Сер түгел, ауыл ҡатын-ҡыҙҙарының эше тауыҡ сүпләһә лә бөтмәҫлек: йорт хужалығы мәшәҡәттәре, ғаилә ҡарау, бала бағыу хәстәрлектәре һ.б. улар яуаплылығында. Фольклор төркөмө ағзаларының төп эштәренән тыш ваҡыт табып, ауылдаштарҙың тормошон йәнләндереүгә, онотолоп барған йолаларыбыҙҙы тергеҙеүгә, милли традицияларыбыҙға таянып йәш быуынды тәрбиәләүгә һалған тырышлығы тик маҡтауға лайыҡ. Ауылда, район кимәлендә ниндәй генә сара үткәрһәк тә, “Науырҙа йәшмәләре”нә таянабыҙ. Йәнтөйәктәре өсөн янып-көйөп, тырышып эшләгән дәртле, егәрле, күтәренке рухлы, абруйлы ысын хужабикәләр барҙа, ауылдарыбыҙ ҙа йәшәр, – ти Наурыҙ ауылы биләмәһе хакимиәте башлығы Закир Ғарипов.\nГәзитебеҙ иғлан иткән “Коллектив менән – “Башҡортостан!”ға акцияһы тураһында ишеткәс, “Науырҙа йәшмәләре” фольклор төркөмө лә ситтә ҡалманы. Рухлы, замандан артта ҡалмай, гел яңылыҡҡа ынтылған ижади коллективтың һәр ағзаһына икенсе ярты йыллыҡта беҙҙең гәзит киләсәк. “Афарин”дан башҡа ни әйтәһең инде!


Елена Скрынник Рөстәм Хәмитовҡа «Алтын көҙ-2010»да ҡатнашҡан өсөн рәхмәт белдерҙе // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nЕлена Скрынник Рөстәм Хәмитовҡа «Алтын көҙ-2010»да ҡатнашҡан өсөн рәхмәт белдерҙе\n9:52, 29 ноября 2010 Иҡтисад\nБашҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитов исеменә РФ ауыл хужалығы министры Елена Скрынниктан рәхмәт хаты килде. Министрлыҡ исеменән ул республика башлығына «Алтын көҙ-2010» Рәсәй агросәнәғәт күргәҙмәһен һәм Рәсәй агросәнәғәт аҙналығы сиктәрендә башҡа мөһим сараларҙы әҙерләү буйынса берлектәге эш өсөн рәхмәт белдергән.\n«Һеҙҙең төбәк экспозициялары белгестәрҙең һәм күргәҙмәгә килеүселәрҙең иғтибарын йәлеп итте, уларҙа ауыл хужалығы фәне, бөтә милекселек формалары тауар етештереүселәре, аҙыҡ-түлек һәм эшкәртеү сәнәғәте предприятиелары ҡаҙаныштары тулы күрһәтелгәйне», — тиелә хатта. Елена Скрынник Башҡортостан Республикаһы”Алтын көҙ” күргәҙмәһендә киләһе йылда ла ошондай уҡ әүҙемлек һәм яуаплылыҡ менән ҡатнашыр, тигән ышаныс белдерә.\nТеги: ауыл хужалығы, БР Президенты почтаһынан, Алтын көҙ - 2010


Бөгөн Өфөлә Шәһит Хоҙайбирҙин һәм Шәйехзада Бабич исемендәге премиялар тапшырылды\nЖурналистар премияһы киң мәғлүмәт саралары хеҙмәткәрҙәренең ижади эшмәкәрлеген баһалау маҡсатында булдырылған. Ул айырым авторға йә иһә авторҙар коллективына йылдың иң яҡшы журналистик әҫәре өсөн тапшырыла. Ә Шәйехзада Бабич исемендәге республика дәүләт йәштәр премияһы әҙәбиәт һәм сәнғәт өлкәһендә айырым ҡаҙаныштары булғандарға бирелә. Быйыл махсус комиссия 30 эште баһалап, ике ижадсыны һәм бер коллективты лауреат тип билдәләне.\nАйгиз Баймөхәмәтов күптәргә «Ҡалдырма, әсәй!» тип аталған повесы аша яҡшы таныш. Был әҫәрҙә тасуирланған ваҡиғалар авторҙың яҙмышына бәйле. Балалар йортонда тәрбиәләнеүселәрҙең ауыр тормошо һүрәтләнгән унда. Тап ошо әҫәрен йәш яҙыусы Шәйехзада Бабич премияһына тәҡдим итә.\nБөгөн премия лауреаты тип баһаланыуына ҡәләм оҫтаһы ҡыуанып бөтә алмай.\nБыл бәләкәй ҡара сумаҙанды Артур Нәзиуллин һәр саҡ үҙе менән йөрөтә. Унда артистың иң мөһим ҡоралы кларнет һалынған. Тантанала музыкант ҡунаҡтарға башҡорт көйөн уйнап күрһәтте.\nПремия бер ижади коллективҡа ла тапшырылды. Рәссам Вера Фролова менән Айгөл Ишбирҙина комиссия ағзаларына ике йыл бергәләшеп төшөргән эштәрен тәҡдим иткән.\nБөгөн был залда икеләтә байрам. Шәйехзада Бабич исемендәге премия менән бер рәттән Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге республика журналистар премияһы тапшырылды. Комиссия ағзалары район журналистарына өҫтөнлөк биргән. Абруйлы наградаға Башҡортостан һәм яҡташтар тураһында материалдар шәлкеме өсөн «Труд» гәзитенең бүлек мөхәррире Гүзәл Агишева, публицистик мәҡәләләре өсөн Белорет мәғлүмәт үҙәгенең «Урал» гәзите хәбәрсеһе Рәмилә Мусина, «Улар Тыуған иле өсөн көрәште», «Тыуған ил ҡайҙан башлана...», «Спорт - көсһөҙҙәр өсөн түгел» фотоһүрәттәр шәлкеме өсөн Стәрлетамаҡ районының «Ауыл тормошо» гәзите фотохәбәрсеһе Юрий Нестеренко лайыҡ булды.\nТантананан сығыуға лауреаттарҙы журналистар уратып алды. Улар иҫтәлеккә фотоға төштө, киң мәғлүмәт саралары хеҙмәткәрҙәре менән аралашты. Йыл һайын был премиялар Республика көнө алдынан бирелә. Шәһит Хоҙайбирҙиндың тыуыуына бөгөн 119 йыл. Республика матбуғат хеҙмәткәрҙәре ошо уңайҙан оло шәхесте иҫкә алып, баш ҡалалағы һәйкәленә ҡәнәфер сәскәләре лә һалды.


Баш ҡалала Граждандарҙы яҡлау идаралығына яңы етәксе тәғәйенләнде // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nБаш ҡалала Граждандарҙы яҡлау идаралығына яңы етәксе тәғәйенләнде\n11:53, 22 марта 2016 Сәйәсәт\nБаш ҡалала Граждандарҙы яҡлау идаралығына яңы етәксе тәғәйенләнде Фото: Өфө хакимиәте сайты\nӨФӨ, 2016 йыл, 22 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.\n22 мартта Өфөлә муниципалитеттағы оператив кәңәшмәлә кадрҙарҙың үҙгәреше тураһында хәбәр иттеләр. Рәсим Абдуллин ҡала хакимиәтенең Граждандарҙы яҡлау идаралағы етәксеһе вазифаһына тәғәйенләнде.\nРәсим Миҙхәт улы Абдуллин — янғын һағы хеҙмәтендә күп йыллыҡ стажы булған тәжрибәле етәксе. Ул 1985 йылда Свердловск янғын-техник училищеһын тамамлаған, һуңынан Туймазыла янғын һүндереү бүлегендә хеҙмәт иткән. 2011 йылдың майынан Башҡортостан буйынса Федераль янғын хеҙмәтенең 22-се отрядын етәкләгән.


Хәбәрҙәр: БМО Именлек советы “тыныслыҡ һаҡсыларының” енси енәйәттәренә кәртә ҡуясаҡ.\nБМО Именлек советы “тыныслыҡ һаҡсыларының” енси енәйәттәренә кәртә ҡуясаҡ.\nБМО-ның Именлек советы сит ил контингенты “тыныслыҡ һаҡсыларының” енси енәйәттәренә ҡаршы ҡаты көрәш сараларын яҡлаусы резолюция ҡабул итте. Документ проектын АҠШ әҙерләгән. Резолюцияны Именлек советының 14 ағзаһы яҡлап сыҡты. Тәҡдим иткән төҙәтмәләре хупланмаған Мысыр тауыш бирмәне. БМО Именлек советындағы АҠШ-тың даими вәкиле былай тип белдерҙе:\n“Минең маҡсатым шундай: БМО-ның зәңгәр флагына ышанған кешеләрҙе енси эксплуатациялау һәм енси мыҫҡыллау кеүек был яман шешкә ҡаршы ниндәйҙер сара күреү. Кешеләр, тыныслыҡ һаҡсыларын күреп, ярҙамға өмөт итә. Ҡасырға кәрәк, был тыныслыҡ һаҡсылары көсләүҙәре ихтимал тигән уй уларҙың башына ла инеп сыҡмай. Улар былай уйламай һәм уйларға ла тейеш түгел.”\nРезолюция, енси енәйәттәр эшләнеүгә дәлилдәр булған осраҡта, хәрбиҙәрҙе һәм полиция подразделениеларын миссия составынан сығарыуҙы хупланы. Уҙған йыл БМО үҙенең тыныслыҡ һаҡсылары тарафынан енси эксплуатация һәм көсләүҙәр менән бәйле 69 ялыу алған. Үҙәк Африка Республикаһында хеҙмәт иткән тыныслыҡ һаҡсыларына бигерәк тә күп ялыу килгән.


Театр - тормош көҙгөһө\n31 Май , 10:13\nУҙған йома Салауат башҡорт дәүләт драма театры үҙенең 89-сы ижда миҙгелен япты. Тамашасылар иғтибарына Алексей Житковскийҙың “Һырғалаҡ” спектакле тәҡдим ителде.\n“Һырғалаҡ” тамашасыларҙы ихлас күңелдән көлөргә, урыны менән ныҡлы уйланырға мәжбүр итте. Әйткәндәй, был спектакль көҙөн Чечня Республикаһында уҙасаҡ “Федерация” IV Бөтә Рәсәй милли театрҙар фестивалендә ҡатнашасаҡ.\nТеатр директоры Айбулат Ҡотошов артистарҙы һәм тамашасыларҙы миҙгел ябылыуы менән ҡотлап, ошо ваҡыт эсендә улар менән бергә булған, ярҙам күрһәткәндәрҙең барыһына ла рәхмәт белдерҙе:\n- Бөгөн күңелде шатлыҡ та, бер аҙ һағыш та биләне. Сөнки беҙ яратҡан тамашасыларыбыҙ менән бер ни тиклем ваҡытҡа айырылабыҙ. Киләһе юбилейлы, 90-сы ижад миҙгелен дә һеҙҙең менән бергә асырыбыҙға ышанам. Бөтә коллектив исеменән һаулыҡ, именлек теләйем. Осрашҡанға тиклем, - тине Айбулат Миңлеғәли улы.\nҠаланың мәҙәниәт бүлеге начальнигы Сергей Филатов та ҡотлау сәләмдәрен еткерҙе:\n- 89-сы ижад миҙгеле яңы, сағыу тамашаларға бай булды. Труппа ҡаланың мәҙәни тормошонда ҡайнап йәшәй. Коллективтың яңы, йәш актерҙар менән тулыланыуы ла ҡыуандыра. Бөтә был ыңғай үҙгәрештәр - театр директоры Айбулат Ҡотошовтың оҫта етәкселегендәге берҙәм коллективтың тырыш хеҙмәте һөҙөмтәһе. Юбилейлы ижад миҙгелегеҙҙе уңышлы ҡаршыларға яҙһын, - тине Сергей Юрьевич.\nБыл көндө тамашасылар залында театрҙың ветерандары ла урын алғайны. Театр коллективы уларға рәхмәт белдереп, ныҡлы һаулыҡ теләне һәм сәскә гөлләмәләре бүләк итте.\nСалауат театрының үҙенә генә хас проекттары, изге йолалары бар. 1993 йылдан алып актерҙарға “Иң яҡшы актер” премияһы тапшырыла. Республикала бындай проект башҡа бер ҡайҙа ла юҡ. Ойоштороусыһы - эшҡыуар Салауат Исхаҡов. 89-сы ижад миҙгеле һөҙөмтәләре буйынса “Иң яҡшы актер” тип Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Яҡуп Шәрипов танылды. Ул был миҙгелдә “Һырғалаҡ” һәм “Алға, Баламишкин!” спектаклдәрендә төп ролдәрҙе уйнаны. Премияны театрҙың баш режиссеры Лиана Ниғмәтуллина тапшырҙы.\n- Был премияны дүртенсе тапҡыр алам. Дөрөҫөн әйтәм, быйылғыһы көтөлмәгән сюрприз булды. Театрыбыҙҙың һәр актеры ошондай премияға лайыҡтыр тип уйлайым. Шуны билдәләп үтергә кәрәк, төрлө спектаклдәрҙә төп ролдәрҙе ғәжәпләндерерлек итеп уйнаған артистар күп булды. Хеҙмәтемде баһалағандары өсөн коллективыма рәхмәтлемен, - ти Яҡуп Хәмзә улы.\nОҙаҡ йылдар намыҫлы эшләгәндәре, республиканың театр эшмәкәрлегенә, ҡаланың мәҙәниәт һәм сәнғәт үҫешенә ҙур өлөш индергәндәре өсөн бер төркөм актерҙарға республика Мәҙәниәт министрлығының рәхмәт хаттары, ҡала хакимиәтенең маҡтау грамоталары һәм рәхмәт хаттары тапшырылды.\nМиҙгел тамам, тик оҙаҡҡа түгел. Ни бары көҙгә тиклем генә. Тамашасылар ҙа театр менән айырылыуы һағышлы булыуын билдәләне.\nФәнилә һәм Фәнил Фәйзуллиндар:\n- Театрға йыш йөрөйбөҙ. Мөмкинлек булғанса, премьераларҙы ҡалдырмаҫҡа тырышабыҙ. Ә “Һырғаклаҡ”ты бөгөн генә күрергә насип булды. Бик оҡшаны, бөтә актерҙар ҙа иҫ киткес шәп уйнай. Гөлсәсәк һәм Яҡуп Шәриповтар - беҙҙең йәшлек дуҫтарыбыҙ. Уйнағандарын шул тиклем яратабыҙ. Яҡуп иһә бөгөн махсус премияға ла лайыҡ булды. Уның өсөн бик шатбыҙ. Театрҙы һағынасаҡбыҙ, тик нисек тә түҙергә инде.\n- Дөрөҫөн әйтәм, артыҡ театрға йөрөмәй инем. Бөгөнгө спектаклгә әхирәтем саҡырҙы. Килеүемә бик шатмын, шул тиклем ҙур илһам, дәрт алдым. Үҙемә һүҙ бирҙем - театрға хәҙер йыш йөрөйәсәкмен. Дуҫтарым, таныштарым менән осрашып күрешеү үҙе бер ғүмер. Салауат театры - ҡаланың төп мәҙәни усағы. Киләсәктә лә был усаҡ һүнмәһен, нығыраҡ дөрләһен ине.