Гөл-сәскәле май – байрамдарға бай ай. Ләкин беҙ майҙа билдәләгән байрамдар араһында иң мөһиме – Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығы. “Башҡортостан ҡыҙы” журналының май һаны ошо оло тантана һәм еңеү рухы, яҙ һулышы менән һуғарылған.\n“Ҡатын-ҡыҙ һәм һуғыш. Был ҡапма-ҡаршы төшөнсәле һүҙҙәрҙе бергә ҡабул итеүе ҡыйын. Ләкин XX быуаттың иң ҡурҡыныс һуғышы наҙлы затты ирҙәр менән бер сафҡа баҫып, һалдат булырға мәжбүр итә. Башҡортостан Ҡатын-ҡыҙҙар Союзы ойошторған тантанала Өфөлә йәшәүсе Бөйөк Ватан һуғышы яугирәләре йыйылғайны. Альмира Кирәева “Йәнен аямаған яубикәләр” тигән яҙмала шул байрамға килгән йөҙҙө ҡыуыусы инәйҙәрҙең етмеш йыл элек илебеҙҙе дошмандан азат итеүҙә күрһәткән батырлығы хаҡында бәйән итә.\nСтәрлетамаҡ ҡалаһындағы уҡыусыбыҙ Рәйлә Назарғолова журнал иғлан иткән “Ул йылдарҙың даны мәңгелек” конкурсына “Тамуҡтан үтеп” тигән тетрәндергес мәҡәләһен ебәргән. Автор һуғыш башланғанда Сталинград ҡалаһында йәшәүсе Зәйнәп Ғәлләм ҡыҙы Рафиҡованың кисергәндәрен һәм күргәндәрен йөрәге аша үткәреп һөйләй.\nЙәнә бер әүҙем уҡыусыбыҙ – Өфө ҡалаһынан Лилиә Әбүзәрова “Йылдар аша ҡайтҡан моң” тигән яҙмаһында үҙенең атаһы – һуғыш һәм хеҙмәт батыры Фаяз Шәңгәрәй улы Ҡарамышев хаҡынла иң яҡты хәтирәләре менән уртаҡлаша.\nБилдәле ҡырғыҙ яҙыусыһы Сыңғыҙ Айытматовтың Факил Мырҙаҡаев тәржемәләгән “Һалдат улы” тигән хикәйәһен сәсмә әҫәр яратыусылар бер тында уҡып сығыр ҙа оҙаҡ ҡына уның йоғонтоһо аҫтында йөрөр. Әүәлбәк исемле ҡырғыҙ малайының яҙмышында атайһыҙ үҫкән тотош бер быуындың яҙмышы һүрәтләнә. Һуғыш хаҡындағы фильмда дошман менән алышып һәләк булған һалдатты күреп, уны үҙ атаһы тип ҡабул иткән бәләкәй малайҙың кисерештәре йөрәктең иң нескә ҡылдарына ҡағылып, уйға һала.\nРухиәтебеҙ сағылышы булған “Башҡортостан ҡыҙы”ның был һанында Күгәрсен районы ҡатын-ҡыҙҙары ойошторған тәрән мәғәнәле, матур байрам – ҡорама байрамы тасуирлана. Ҡорама – ябай ҡул эше генә түгел, милләтебеҙ хәтере, уның асылын кәүҙәләндереүсе рухи ҡомартҡы. Башҡорт мифологияһында ҡорама юрған һаҡлау, дауалау көсөнә эйә тип иҫәпләнгән. “Башҡортостан ҡыҙы” журналы һәм “Бәйләнештә” сайтының “Башҡорт ҡатын-ҡыҙы” төркөмө иғлан иткән ҡорамасылар бәйгеһенә ҡушылыусы Күгәрсен районы ағинәйҙәре: “Тәүге йыйыныбыҙҙың ҡорама ҡорауҙы тергеҙеүгә арналыуы юҡҡа түгел: ҡырҡ төрлө холоҡ, ҡырҡ төрлө кеше берләшеп, милләтебеҙҙең рухи юрғанын булдыра”, – ти. Фәһемле сара хаҡында Гөлназ Ҡотоеваның “Күгәрсендәр йыйған ҡор” тигән мәҡәләһендә уҡырһығыҙ.\n“Егет кешегә етмеш төрлө һөнәр ҙә аҙ, ти мәҡәл. Әммә сәмле, ҡыйыу, тапҡыр, ныҡышмалы холҡо менән иң йылғыр ир-егеткә торошло гүзәл заттарыбыҙ етерлек “, – тип яҙа “Наҙ ғына булмышында” тигән баш аҫтында донъя күргән мәҡәләһендә Альбина Ғөбәйҙуллина. Һүрәте журнал тышын биҙәгән һылыу – оҫта бейеүсе, Өфө ҡалаһы Октябрь районы Нагаево ҡасабаһының Мәҙәниәт йорто директоры Гөлназ Сабитова был тәңгәлдә күптәргә өлгө булырлыҡ, тап сәм һәм ныҡышмал холҡо уны уңыштарға әйҙәй ҙә инде.\n“Елегеңде һурҙырма мәскәйҙән” – Гөлнара Хәлфетдинованың тапҡаныбыҙҙы бәрәкәтле тотонорға саҡырған мәҡәләһе шулай тип атала. Рекламаға алданып, хәләл аҡсаһын кәрәкмәгән әйбергә туҙҙырыусылар, ысынлап та, електәрен мәскәйҙән һурҙырыусылар һымаҡ булып китә шул. “Реклама оҫталары йәмғиәткә янаған бәләләрҙе уйлап сығара, йә булғанын мөмкин тиклем ҡабарта, унан кисекмәҫтән һаҡланыу сараһын тәҡдим итә. Шулай итеп, халыҡты сәс ҡауығынан, бәҙрәфтәге ҡот осҡос микробтарҙан, кейемдәге таптарҙан, сәйнүккә ултырған юшҡындан, ҡояштың зыянлы нурҙарынан һәм башҡа ғәләмәттәрҙән ҡотҡарырға ашығалар”, – тип яҙа автор.\nФәлсәфәүи уй-кисерештәрен дә, нескә тойғоларын да берҙәй еңел ҡауырһын менән еткерә белеүсе һүҙ оҫтаһы Дамир Шәрәфетдиновтың яңы шәлкемендә һәр кем үҙ хиссиәтенә ауаздашлыҡ табыр.\nХужабикәләр яратҡан “Ҡулыңдан һөйөн” рубрикаһын алып барыусы Гөлшат Ҡунафина был һанда телде йоторлоҡ шешлек рецептары тәҡдим итә. Ул тасуирлаған үзбәк тәмләткестәрен дә ҡулланһағыҙ, аштарығыҙ ҡабатланмаҫ тат алыр.


Ауыл биләмәләренә 300 миллион һум\nБөгөн Өфөлә республика ауыл биләмәләре башлыҡтары менән кәңәшмә үтте. Финанс министрлығы һәм Бөтә донъя банкы иғлан иткән конкурста ҡатнашыусы ауыл билмәләренә 1 миллион һумға тиклем аҡса бүленәсәк.\nБының өсөн һәр төбәктә урындағы халыҡ менән йыйындар үткәреү шарт. Ауыл кешеләре үҙҙәрен борсоған мәсьәләләрҙе барлап, күптән хәл итеүҙе көткән эштәр тураһында проект әҙерләргә тейеш. Урамдарҙы төҙөкләндереү, яҡтыртыу, балалар майҙансығы төҙөү, һыу башняһы алыштырыу булһынмы, урындағы халыҡ уны үҙе хәл итә. Конкурста еңгән хәлдә биләмәгә миллион һумға яҡын аҡса бүленә. Проектҡа ярашлы был сумманың 30 процентын ауыл кешеләре үҙҙәре йыйырға бурыслы.


Рәсәй Хөкүмәтенең көрсөккә ҡаршы программаһы ҡаралды // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРәсәй Хөкүмәтенең көрсөккә ҡаршы программаһы ҡаралды\n18:16, 31 марта 2009 Сәйәсәт\n30 мартта Түбәнге Новгородта Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов 2009 йылға Рәсәй Хөкүмәтенең көрсөккә ҡаршы программаһын тормошҡа ашырыу мәсьәләләре буйынса кәңәшмәлә ҡатнашты. Кәңәшмә Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте Рәйесе урынбаҫары Александр Жуков рәйеслегендә үтте. Александр Жуков ил иҡтисадындағы һәм социаль өлкәһендәге ағымдағы хәл тураһында һөйләне.\nАтап әйткәндә, Александр Жуков эшһеҙлектең артыу темпының түбәнәйеүен билдәләне. Ул һуңғы ваҡытта эш менән тәьмин итеү хеҙмәттәренә мөрәжәғәт итеүсе кешеләр ағымының кәмеүе, уларҙың яҡынса 80 процентының яңы эш урындары табыуы хаҡында хәбәр итте. Вице-премьер фекеренсә, эшһеҙлектең иң ныҡ артыуы эшкәртеү сәнәғәте өҫтөнлөк иткән төбәктәрҙә теркәлгән.\n— Бындай төбәктәрҙә мәшғүллек хеҙмәттәре эшенең яҡшы ойошторолоуы мөһим, — тине Александр Жуков.\nРеспублика Президенты Мортаза Рәхимов үҙенең сығышында хеҙмәт баҙарындағы хәл, шулай уҡ көрсөктөң кире эҙемтәләрен кәметеү буйынса сараларҙы билдәләне. Ул, эш урындарын һәм кадрҙар потенциалын һаҡлап ҡалыу буйынса саралар көрсөккә ҡаршы саралар комплексында иң мөһимдәргә әүерелде, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды. Февралдә республикала халыҡтың мәшғүллегенә булышлыҡ итеү буйынса тормошҡа ашырылыусы программаға өҫтәп, хеҙмәт баҙарындағы көсөргәнешлелекте кәметеү буйынса 575 миллион һумдан ашыу суммаға өҫтәмә саралар программаһы ҡабул ителде. Улар буйынса дөйөм финанслау күләме 2,5 миллиард һумдан ашыу буласаҡ.\nМортаза Рәхимов, Башҡортостанда көрсөктөң тәүге тулҡынын нейтралләштереүҙе тәьмин итеү мөмкинлеген биргән байтаҡ оператив саралар күрелде, тип белдерҙе. Ошоноң менән бәйле Башҡортостан тәжрибәһе Рәсәй Хөкүмәтенең көрсөккә ҡаршы программаһын тикшергәндә лә кәрәк буласаҡ, тип билдәләне республика Президенты. Башҡортостандың тотороҡло хәлен Рәсәй Төбәктәрҙе үҫтереү министрлығы ла раҫлай. Ағымдағы йылдың ғинуарына министрлыҡ үткәргән социаль-иҡтисади үҫеш мониторингы Башҡортостандың тотороҡло хәлле төбәктәр төркөмөнә инеүен күрһәтте.\nБашҡортостан етәкселегенең көрсөк осорондағы позицияларын Мортаза Рәхимов республика парламентына Мөрәжәғәтнамәлә белдергәйне. Мортаза Рәхимов республика Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайға Мөрәжәғәтнамәһендә "эш итеүҙең тәүәккәллелеген, системалылығын һәм эҙмә-эҙлеклелеген" иҡтисади ҡыйынлыҡтарҙы еңеп сығыу өсөн айырыуса мөһим факторҙар тип атаны. Башҡортостан Президенты фекеренсә, республиканың үҫеш стратегияһының асылы дәүләт һәм йәмғиәт тырышлыҡтарын берләштереп, көрсөктө төп ҡаҙаныштарҙы һаҡлап ҡалып һәм социаль йөкләмәләрҙе үтәп кенә түгел, шулай уҡ яңы көс һәм иҡтисади үҫеш сифаты менән еңеп сығыуға ҡайтып ҡала.\nТеги: Түбәнге Новгорд, кәңәшмә


Йыш осраған һорауҙарға яуап бирәбеҙ\nҺалым хеҙмәте хәбәр итә\n* Мин пенсионер. Үҙем районда теркәлгәнмен, әммә ваҡытлыса Өфөлә балаларымда йәшәйем. Былтыр ер һаттым. Декларацияны тултыра алманыҡ, өй эргәһендәге һалым инспекцияһына килгәйнек, үҙемдең районда һалым инспекцияһына тапшырырға кәрәк, тинеләр. Ҡайтып килергә йыраҡ, Өфөлә ҡайһы инспекцияға декларация тапшыра алам?\n– Һалым декларацияһы йәшәгән (теркәлгән) урын буйынса һалым органына тапшырыла. Әммә, Һеҙ теркәлгән урындан алыҫ йәшәһәгеҙ, декларацияны Башҡортостан Республикаһының теләгән бер күп функциялы үҙәге аша бирә алаһығыҙ. Шулай уҡ уны, традицион алымды ҡулланып, почта аша ебәрергә мөмкин.\n* Былтыр фатирымды ҡуртымға тапшыра башланым. Унан алынған килем буйынса 30 апрелгә тиклем һалым декларацияһы тапшырырға кәрәк, тип ишеткәйнем. Мин вахта ысулы менән Башҡортостандан ситтә эшләйем һәм оҙаҡ ваҡыт өйҙә булмайым. Декларацияны нисек тапшыра алам?\n– 3-НДФЛ формаһы буйынса килем тураһында декларацияны www.nalog.ru адресы буйынса Рәсәй Федераль һалым хеҙмәте сайтында “Личный кабинет для физических лиц” интернет-сервисы аша электрон формала йәки Дәүләт хеҙмәттәре порталы аша тултырып ебәрергә мөмкин. Шәхси кабинетҡа инеү өсөн теләгән бер һалым инспекцияһына паспорт менән мөрәжәғәт итергә йәки Берҙәм дәүләт һәм муниципаль хеҙмәттәр порталында раҫланған ҡулланыусылар өсөн яҙыу ярҙамында. Үҙ инспекцияғыҙға декларацияны почта аша ла ебәрергә мөмкин. Шулай уҡ күп функциялы үҙәктең теләгән бер бүлексәһенә мөрәжәғәт итергә була.\n* Һалым ҡайтармаһын йыл тамамланғанын көтөп тормай һәм һалым декларацияһы тапшырмай бер айҙа ҡайтарырға мөмкин, тип ишеткәйнем. Был дөрөҫмө?\n– Эйе, шулай. Социаль һалым ҡайтармаһын, шул иҫәптән дауаланған, уҡыған өсөн ҡайтарманы сығымдар киткән календарь йыл тамамланғансы үҙегеҙҙең эш биреүсегеҙҙән алырға мөмкин. Торлаҡ алған мәлдә киткән сығымдар буйынса милек ҡайтармаһын да шулай алырға була. Бының өсөн ҡайтармаға хоҡуҡты раҫлау тураһында ғариза һәм уны алыуға хоҡуҡты раҫлаған документтар менән йәшәгән урын буйынса һалым инспекцияһына мөрәжәғәт итергә кәрәк. 30 календарь көн дауамында Һеҙ ҡайтармаға хоҡуҡты раҫлау тураһында һалым инспекцияһынан белдереү ҡағыҙы аласаҡһығыҙ. Уны ирекле яҙылған ғариза менән бергә эш биреүсегә тапшырырға кәрәк.\n* Балаларҙы уҡытҡан өсөн түләүҙән һалымды кире ҡайтарырға инде бер нисә йыл һалым декларацияһы тултырам. Ҡайтарманы раҫлау өсөн кәрәкле документтар, шулай уҡ декларацияның ҡайһы бер юлдарын тултырыу менән бәйле һорауҙар тыуып тора. Һалым инспекцияһына барып тормай ғына берәй ҡайҙа тулыраҡ мәғлүмәт алырға мөмкинме?\n– Һалым ҡайтармаларын алыу менән бәйле тулыраҡ мәғлүмәт, декларация тултырыу өлгөләре менән www. nalog.ru адресы буйынса Рәсәй Федераль һалым хеҙмәте сайтында танышырға мөмкин. Бының өсөн ошондай һылтанмалар буйынса үтергә: “Физические лица”/”Меня интересует”/”Получение налогового вычета”.\nБынан тыш, тулы мәғлүмәтте телефон аша алырға мөмкин. Рәсәй Федераль һалым хеҙмәте контакт-үҙәгенең берҙәм бушлай телефон һаны: 8-800-222-22-22, Рәсәй Федераль һалым хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығының “Ҡыҙыу линия” һы: 8 (347) 226-38-00.\n* Фатир һатып алырға йыйынам, һатыусы килешеүҙә 1 млн һум тип күр-һәтергә һорай. Шулай иткәндә, ул һуңғы биш йыл эсендә алынған торлаҡты һатҡан өсөн 13% һалым түләүҙән ҡотолоп ҡалам, ти. Был шулаймы?\n– Һатыусы һалым түләүҙән ҡотолоп ҡала алмаясаҡ. 2016 йылдың 1 ғинуарынан һуң һатып алынған һәм мөлкәттә биш йылдан кәм булған күсемһеҙ милекте һатыуҙан алынған килемдәр 2016 йылдың 1 ғинуарынан һатылған объекттың 0,7-гә ҡабатланған кадастр хаҡына тиңләнә. Был осраҡта граждандарҙың һалым һалынырға тейешле килеме ҙур сумма булып тора. Фатирҙы һатыуҙан килем уның кадастр хаҡының 70 процентынан кәмерәк булһа, һалым һалынырға тейешле килем булып кадастр хаҡының 70 проценты иҫәпләнә, ә һеҙҙең килешеүҙәге сумма түгел.\n* Миңә әбейем фатир бүләк итте. Һалым түләргә тейешменме?\n– Әгәр Һеҙгә фатирҙы яҡын туғанығыҙ бүләк итһә, һалым түләмәйһегеҙ. Закон буйынса яҡын туған булып ир менән ҡатын, ата-әсә, олатай, өләсәй, ейән, ағай-ҡусты, апай-һеңле һәм баш-ҡалар иҫәпләнә.\nӘгәр фатирҙы закон буйынса яҡын туған булып тормаған кеше бүләк итһә (һеҙҙең осраҡта кеүек), уның баҙарҙағы хаҡының 13 проценты күләмендә һалым түләргә тура киләсәк.\n* Мин йәшәгән ауылда һалым инспекцияһы юҡ. Һалым буйынса бурысыңды инспекцияға мөрәжәғәт итмәйенсә тороп та белеп була, тип әйткәйнеләр. Ҡайҙа мәғлүмәт алырға мөмкин?\n– Бурыс тураһында һалым органынан тыш яҡындағы күп функциялы үҙәккә мөрәжәғәт итеп, www.gosuslugi.ru адресы буйынса Дәүләт хеҙмәттәре сайты ярҙамында, “Личный кабинет налогоплательщика для физических лиц” интернет-сервисы аша, 8 (347) 226-38-00 “Ҡыҙыу линия” телефоны ярҙамында БР буйынса Федераль һалым хеҙмәте идаралығынан белергә мөмкин.


Материалы за Июнь 2008 года » Страница 7 » Архив газеты "Йәшлек"\nБашы нисек - ахыры шулай.\nҠала матурлығын –фотоһүрәттәрҙә Яңылыҡтар » Конкурстар\nСтәрлетамаҡ ҡалаһында Яратҡан ҡалам байрам төҫөндә тип исемләнгән тәүге ҡала фотокросы үтте.\nҠала көнөнә арналған был сараның ойоштороусылары булып Стәрлетамаҡ ҡалаһы һәм ҡала округы хакимиәтенең йәштәр сәйәсәте бүлеге һәм Республика йәштәр мәғлүмәт үҙәге дәүләт учреждениеһы филиалы сығыш яһаны.\nТорлаҡ төҙөлөүен төҙөлә, әммә... Башҡортостан » Милли проекттар\n«Бөгөн торлаҡ мәсьәләhе – иң киҫкен проблема. Республикала торлаҡ күпләп төҙөлөүгә (былтыр 1,856 миллион квадрат метр сафҡа индерелгән, быйыл 2,2 миллион квадрат метрҙы сафҡа индереү планлаштырыла) ҡарамаҫтан, «Рәсәй граждандарына арзан hәм уңайлы торлаҡ» өҫтөнлөклө милли проектын үтәү буйынса Рәсәй төбәктәре араhында беҙ 63-сө урынды биләйбеҙ. Беҙгә «Республикала торлаҡ хаҡы ни өсөн ҡиммәт?» тигән hорауға төплө яуап табырға кәрәк». БР Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев ошондай бурыс ҡуйҙы. Башҡортостан Республикаhында Fаиләгә социаль ярҙам йылына әҙерлек hәм уны үткәреү буйынса ойоштороу комитеты ултырышында торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаж ғаиләләргә дәүләт ярҙамы күрhәтеү мәсьәләhе тикшерелде.\nМәғрифәтсенең исеме лайыҡлы Яңылыҡтар\nКүптән түгел «Молодежная газета» республика йәштәр гәзитендә «Ватандаш» журналының баш мөхәррире, БР Журналистар союзы рәйесе Фәрит Әхмәҙиев Тарих, тел hәм әҙәбиәт институтына М. Өмөтбаев исемен бирергә кәрәк тигән тәҡдим менән сығыш яһаны. Был мәҡәләнән һуң «Башҡортостан» гәзитенең быйылғы 95-се һанында ошо тәҡдимде хуплаған бер төркөм ғалим һәм яҙыусының сығышы баҫылып сыҡты.\nҺаҡ булығыҙ! Яңылыҡтар » Иғтибар\nЙыл башынан республикала 1926 янғын сыҡҡан, унда 147 кешенең ғүмере өҙөлгән, шул иҫәптән утта 17 бала һәләк булған. Статистика күрһәткестәре аяныс. Өҫтәүенә, башҡа йылдар менән сағыштырғанда, янғын сығыу осрағы күпкә артҡан.\nПетербургтан – Пекинға Яңылыҡтар\nУҙған йәкшәмбелә көн дауамында тиерлек республикабыҙҙың Октябрьский ҡалаһы янынан «Transorietale» символикалы мотоциклдар, КамАЗдар, спорт машиналары елеп үтте. Был ваҡытта Башҡортостан менән Татарстан сигендәге юлда булған ҡала халҡы Санкт-Петербург – Астана – Пекин халыҡ-ара ралли-рейды шаһиты булды. Был ярышҡа тантаналы старт 11 июндә бирелһә, 12 июндә унда ҡатнашыусылар экстрим-сәйәхәткә йүнәлде.\nБөйөк Британия халҡы Америка Президентының сәйәсәтенә ҡаршылыҡ белдергән.\nЙәкшәмбелә ике меңгә яҡын кеше, Джордж Буштың сәйәсәтенә һәм уның Британияға сәфәренә ҡаршы ризаһыҙлыҡ белдереү маҡсатында, Лондондың Парламент майҙаны янына йыйылған. Юҡҡа ғына тап шул урынды һайламаған улар. Парламент майҙаны Премьер-министр Гордон Браундың резиденцияһы – Даунинг-стрит ҡаршыһында урынлашҡан. Ә Америка Президенты ҡатыны менән шунда саҡырылған булған. Акцияла ҡатнашыусылар марш менән Даунинг-стритҡа тиклем барырға ниәтләй, әммә полиция быға юл ҡуймай. Америка Президентының хәүефһеҙлеген тәьмин итеү өсөн Британияның баш ҡалаһы үҙәгенә өс меңгә яҡын полиция хеҙмәткәре саҡырыла.\nҠыуаныс Яңылыҡтар » Тормош юлдары ҡатмарлы\nТормош ҡайhы ваҡыт ниндәйҙер хәл-ваҡиғаhы менән ҡыуандыра. Ҡайhы саҡ үҙең генә түгел, күптәр (бөтә халыҡ тип тә әйтке килә) менән бергә ҡыуанаhың. Бына билдәле ғалим Әнүәр ағай Әсфәндиәровҡа республиканың дәүләт премияhы бирелде. Нисек ҡыуанмайhың – 60-сы йылдарҙа ул мине 1-се интернат-мәктәптә уҡытты, синыф етәксеhе булды.\nМилли идея, hин ҡайҙа? Сәйәсәт\nБынан бер нисә көн элек генә Бешкәк ҡалаhы янындағы зыяратта бөйөк яҙыусы Сыңғыҙ Айытматовты баҡый иленә оҙаттылар. Уның үлеме менән асманда бер йондоҙ hүнде, донъя рухиәтенең бер сите кителде, кешелек етемhерәп ҡалды.


Башҡортостан Хөкүмәте премьер-министры Рөстәм Мәрҙәнов етәкселегендәге делегацияның Вьетнамға эш сәфәре дауам итә | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n11 января 2017 — 16:31 ГТРК «Башкортостан»\nБашҡортостан Хөкүмәте премьер-министры Рөстәм Мәрҙәнов етәкселегендәге делегацияның Вьетнамға эш сәфәре дауам итә. Президент һарайында беҙҙең республика вәкилдәрен Вьетнам етәксеһе Чан Дай Кунг ҡабул итте.\n“Вьетнам Рәсәй һәм уның төбәктәре менән сәйәсәт, иҡтисад һәм сауҙа, оборона һәм именлек фән һәм мәғәриф өлкәләрендә хеҙмәттәшлеккә ҙур иғтибар бирә”,-тине Вьетнам президенты. Әйткәндәй, Вьетнам менән Евразия иҡтисади берлеге араһында ирекле сауҙа тураһындағы килешеүҙең ғәмәлгә инеүе ике ил инвесторҙарына тауар әйләнешен арттырыу өсөн киң мөмкинлектәр аса. Чан Дай Кунг Башҡортостан предприятиелары Вьетнамда яңы инвестиция проекттары булдырыр, эшмәкәрлек өсөн уңайлы шарттар тыуҙырыр тигән ышаныс белдерҙе. Вьетнам президенты тиҙҙән Рәсәйгә киләсәк. Ошо рәсми сәфәр сиктәрендә уның Башҡортостанға ла килеүе ихтимал. Быға тиклем Башҡортостан етәксеһе Рөстәм Хәмитов төбәк-ара хеҙмәттәшлекте әүҙемләштерергә ҡушҡайны. Башҡортостан менән Вьетнам араһында тауар әйләнеше әле 15 миллион долларҙан артмай.


Йорт төҙөүҙә мутлашҡаны өсөн Өфөлә төҙөлөш ойошмаһы директоры дүрт йылға иркенән мәхрүм ителде\nБаш ҡаланың Ленин районы суды «Стандарт» һәм «Спектр» төҙөлөш йәмғиәттәрен ойоштороусы Александр Куйдинға ошондай ҡарар сығарҙы.\nУл фатир төҙөлөшөнә өлөшләтә аҡса индереүселәрҙән 46 миллион һум аҡса урлауҙа ғәйепле тип табылды. Тикшереү барышында билдәләнеүенсә, 2009 йылдың июненән 2010 йылдың мартына тиклем Александр Куйдин Өфөнөң Нуғай һәм Кузнецов Затоны биҫтәләрендә арзан хаҡҡа фатирҙар һатыуы хаҡында иғлан бирә. Һөҙөмтәлә уның ширҡәттәре 48 кеше менән 46 миллион һумға төҙөлөштә өлөшләтә ҡатнашыу тураһында килешеү төҙөй. Сумманың 9 миллионын ул исем өсөн төҙөлөшкә һала, ҡалған аҡсаларҙы икенсе маҡсатта файҙалана. Уның фирмалары менән килешеү төҙөгән 48 кеше фатирһыҙ ҙа, аҡсаһыҙ ҙа ҡала. Суд ҡарары менән Куйдин 4 йылға иркенән мәхрүм ителде һәм суд залында уҡ һаҡ аҫтына алынды.\nТөҙөлөшкә аҡса һалып алданыусылар мәсьәләһе бөгөн республика йәмәғәт палатаһы ойошторған түңәрәк өҫтәлдә лә ҡаралды. Йәмәғәтселек вәкилдәренең төп маҡсаты киләсәктә бындай күңелһеҙ хәлдәрҙе иҫкәртеү. Бынан тыш, төҙөлөш сифатын күтәреү, инфраструктураны камиллаштырыу тураһында төплө фекерҙәр яңғыраны. Төҙөлөшкә аҡса һалып алданыусылар мәсьәләһе республика етәкселегенең дә даими иғтибары үҙәгендә. Өс йыл элек Рөстәм Хәмитов башланғысы менән тармаҡтағы мутлашыусыларға ҡаршы көрәш башланды. Уның һөҙөмтәһендә алданыусылар фатирлы булды, ә бурҙар яуаплылыҡҡа тарттырылды.


5 Март 2011, 13:42\nҡатын-ҡыҙ һәр ҡайҙа ла, хатта һайлаған һөнәрендә лә гүзәл булып ҡалырға тейеш. Үрге Йәркәй ауылындағы «ҡайынҡай» балалар баҡсаһында тәрбиәсе булып эшләүсе Рәзифә Хамматова ана шундайҙарҙан. Күҙҙәренән нур, йылылыҡ һирпелеп торған был мөләйем ханым 40 йылға яҡын ғүмерен балалар тәрбиәләүгә биргән. Ғаиләһе, туғандары, дуҫтары өсөн хөрмәтле кеше, эшендә оло тәжрибәгә эйә, алмаштырғыһыҙ хеҙмәткәр ул. Рәзифә Фаяз ҡыҙы Илеш районының Иғмәт ауылында тыуып үҫкән.\n– Атай-әсәйем һигеҙ балаға тормош бүләк итте. Ғүмер буйына эштән бушамаһалар ҙа, һәр беребеҙгә яҡшы тәрбиә бирергә өлгөрҙөләр, – тип иҫкә ала ул.\nТатыу ғаиләлә хеҙмәттә сынығып үҫә Рәзифә апай. Урта мәктәпте тамамлағас, хеҙмәт юлын вожатый булып башлай. Ошонда үҙенең ойоштороу һәләте барлығын аңлай. Сәймә һәм Фаяз Закировтар балаларының белемле булып үҫеүенә бар тырышлығын һала. Шуға ла Рәзифә апайҙы ла дүрт йыл вожатый булып эщләгәндән һуң Өфөгә уҡырға ебәрәләр. Рәзифә Фаяз ҡыҙы баянсыларҙың һигеҙ айлыҡ курсын тамамлай, һуңынан Өфө ҡалаһының 1-се педагогия училищеһына уҡырға инә. Ошо мәлдә яҙмыш уны Венер исемле егет менән осраштыра.\n– Венер менән ғаилә ҡороуыбыҙға 33 йыл тулды. Иғтибарлылығы, сабырлығы менән үҙенә йәлеп итте, – ти Рәзифә апай. Йәш ғаилә тәүҙә Силәбе өлкәһендә йәшәй. Унда уларҙың игеҙ улдары Азат менән Салауат донъяға килә. Яҡын булһа ла торған ер, һағындыра тыуған ил. 1982 йылда Хамматовтар Илешкә ҡайтып төпләнә. Бында улдары Азамат тыуа. Әлеге көндә Азат менән Салауат Өфөлә үҙ ғаиләләре менән йәшәй, Азамат Нижневартовск ҡалаһында эшләй. Рәзифә Фаяз ҡыҙы йәмәғәт эштәрендә лә әүҙем ҡатнашырға өлгөрә. Һыҙҙырып гармунда уйнауы менән бер рәттән, моңло тауышы менән дә әсир итә ул. Әйтергә кәрәк, ғаиләләге һигеҙ баланың алтыһы гармунда уйнай. Йәш быуынды тәрбиәләүҙәге уңыштары өсөн Рәсәй Федерацияһының Маҡтау грамотаһы менән бүләкләнгән. Шулай уҡ «Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы» исеменә лә лайыҡ булған. Райондың мәғариф бүлеге тарафынан биргән Маҡтау грамоталары ла бихисап.\n– Балаларҙы, эшемде яратҡас, ауырлығы һиҙелмәй, – ти Рәзифә Фаяз ҡыҙы. Тәрбиәләнеүселәренә бар йөрәк йылыһын өләшә алыуына, туғандарына, дуҫтарына кәрәкле булыуына һөйөнөп, шунан көс алып йәшәүҙән дә ҙурыраҡ бәхет бармы икән донъяла?


Өфөнөң Совет районы яңы электрон паспорт алды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфөнөң Совет районы яңы электрон паспорт алды\n11:31, 4 февраля 2014 Йәмғиәт\nӨфөнөң Совет районының электрон паспорты яңыртылды, тип хәбәр итә Башҡортостандың Үҙәк һайлау комиссияһы. Мәғлүмәттәрҙе аныҡлау буйынса эште райондың территориаль һайлау комиссияһы Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ һәм төҙөлөш идаралығы менән берлектә башҡарҙы.\nАтап әйткәндә, дөйөм бүлеккә (тасуири өлөшө), шулай уҡ «Һайлаусылар иҫәбе» кеүек бүлектәргә үҙгәрештәр индерелде. 2014 йылдың 1 ғинуарына ҡарата баш ҡаланың Совет районында 127 545 кеше һайлау хоҡуғына эйә.\nТеги: бр үҙәк һайлау комиссияһы,электрон паспорт


Ошо ергә береккәндәр » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Ошо ергә береккәндәр\nОшо ергә береккәндәр 27.10.2015 // Йәмғиәт\nЭҙләнәләр, тапҡанын тормошҡа ашыралар\n“Беҙҙең Рәмил “терәтелгән” колхозды алып китте”, — тинеләр район хакимиәтендә. Шуға ла “ҡом”ға ултырған кәмә-хужалыҡты баҙар диңгеҙенә алып сығып, елкән киргән ир-уҙаман менән танышҡы, башҡарған эштәрен күрге килде. Биләмәгә ингәс тә күңелдәге шик-шөбһәләр тарала, ишеткәндәргә ышаныс арта барҙы: баҫыуҙар туңға һөрөлгән, уйҙым-уйҙым ужым йәшелләнә, ҡар яуыр алдынан мал көтөүҙәре сәхрәлә һуңғы көндәрен үткәрә.\nХужалыҡ ҙур. Һөрөнтө ерҙәре генә лә 17 мең 500 гектар. Был иһә элгәреге өс-дүрт колхоздыҡы һымаҡ тигән һүҙ. Шуның 8 меңен иген культуралары, 3 мең 500-өн көнбағыш биләй. Меңдән ашыуын кукуруз алып тора. Һәр береһенә туҡталып тормайынса, шуны әйтке килә: ҡоролоҡ йыш ҡабатланған төбәктә хужалыҡты алып барырлыҡ ниндәй культура уңыш бирә, барыһы ла үҫтерелә. Мал да ишле.\n— Ҡырмыҫҡалы районындағы Шайморатов исемендәге хужалыҡтан 50 баш тоҡомло быуаҙ таналар алдыҡ. Бөтәһе лә быҙауланы, — ти баш зоотехник Сабит Хәсәнов. — Артабан ҡара-сыбар тоҡомло мал үрсетеүгә өҫтөнлөк бирәсәкбеҙ. Улар әрһеҙ ҙә, һөттө лә күберәк бирә, беҙҙең шарттарға тиҙ яраҡлаша.\nКиров исемендәге хужалыҡ рәйесе Рәмил Туҡаев әйтеүенсә, мал аҫрауҙың ҡыйынлыҡтары күп, шул уҡ ваҡытта халыҡты эш менән тәьмин итеүҙә роле баһалап бөткөһөҙ.\n— Беҙҙә механизаторҙар, комбайнсылар йәй көнө яланда эшләй, ҡышын малсылыҡҡа килә. Был иһә 300-гә яҡын кешене даими эш менән тәьмин итергә мөмкинлек бирә, — ти Рәмил Ғиләж улы. — Ҡатын-ҡыҙ ҙа фермала үҙ урынын таба. Беҙ — ошо ауылда тыуып үҫкән белгестәр, етәкселәр. Шуға күрә береһенә лә битараф ҡала алмайбыҙ. Кеше эшләргә, хаҡын алырға, пенсияға сығып, ял итергә тейеш...\nХалыҡ бында тырыш. Һәр өлкәлә белгестәр етә. Рәйес әйтмешләй, сират тормаһалар ҙа, эш урындары тулы. Ул йәһәттән һығылмалы сәйәсәт алып барыла: әйтәйек, элек шофер кеше эш булһа ла, булмаһа ла йыл әйләнәһенә машинала йөрөһә, хәҙер иһә ул тракторға ла ултыра. Ҡышын малсылыҡҡа бара, сөнки унда ла күп нәмәне техника башҡара. Заманында ваҡытлыса эшкә сығыусылар менән бергә 700 – 800 кеше иҫәпләнһә, хәҙер ошо уҡты 300-ө лә башҡара. Ҡул көсөн яйлап техника алмаштыра бара.\nУртаса эш хаҡы 10 меңгә яҡын, ләкин был “туңдырылған” түгел. Шәхси ярҙамсы хужалығын алып барырға ярҙам итәләр, теләгәндәр өсөн эш хаҡы иҫәбенә үгеҙ быҙауҙар бирәләр, иген, һалам-бесәнен йәлләмәйҙәр. Бөгөн крәҫтиәнде борсоғаны – ауыл хужалығы продукцияһының хаҡы түбән булыуы. Иген иккән, йәшелсә-емеш үҫтергән, мал тотҡан, илде туйҙырған халыҡтан арзанға ғына алып китәләр ҙә аралашсылар менән эшкәртеүселәр уның хаҡын күтәрә лә ҡуя.\n– Продукцияны етештереү өсөн сығымдар ныҡ артты. Электр энергияһы, яғыулыҡҡа, тәбиғи газға хаҡ “буй” етмәҫлек. Барлыҡ металл, ағас материалдар ҡиммәтләнә. Ә бит үҙебеҙҙең ағас, тимер, беҙҙә сыҡҡан газ, нефть, үҙебеҙҙең “Башкирэнерго” етештергән энергия тип хаҡты бер ҙә төшөрмәйҙәр, — тип әсенә етәксе. — Ә ауыл хужалығы продукцияһын күтәрмәүҙе төрлө даирәлә талап итәләр.\n— Хаҡты ысҡындырмаҫ өсөн субсидияны арттырыу мөһим — бар ил ошо юлдан бара, — тим, әңгәмәсемдең һүҙен бүлдереп. Нисектер хәленә инергә тырышыуым.\n— Эйе. Германияла, мәҫәлән, гектарына 400 евро бүленә. Үҙебеҙҙең бөтә майҙанға ҡабатлағайным, 500 миллион һум килеп сыҡты. Иң яҡшы уңыш алғанда ла беҙ 200 миллионлыҡ продукция етештерәбеҙ. Тегеләрсә иҫәпләһәк, 500 миллион субсидия ғына алырға тейешбеҙ. Әле ул ер өсөн генә, малдарын һанамайбыҙ. Һөткә субсидияның кәмеүе лә аптырата. Шуға күрә ситтән ярҙам көтөп булмай, халыҡҡа аңлатып, кредиттар алмайынса йәшәргә тырышабыҙ. Былай тормошҡа оптимистик ҡараштабыҙ: эҙләнәбеҙ, тапҡанын тормошҡа ашырабыҙ, отошло яҡтарын барлап, артабан тағы эҙләнәбеҙ...\nШулай булмаһа, эштәре лә бармаҫ ине. Һауа торошона ҡарамайынса, ерҙәре туңға һөрөлә, өс мең гектарҙа арыш сәселгән, яҙғы сәсеүгә орлоҡ һалынған. Марат Абукаев, Ришат Миңлебаев, Шәүҡәт Ишкинин, Альберт Сәғәҙиев һымаҡ тырыш механизатор, комбайнсылар эргәһендә йәштәрҙең булыуы ҡыуаныслы. Әйткәндәй, хужалыҡ етәксеһе Рәмил Туҡаевтың әсәһе яҡлап олатаһы Ғөбәй Хисмәтуллин колхоздың тәүге рәйесе булған, бабаһы Рауил да уны оҙаҡ йылдар етәкләгән. Хәҙер иһә “дилбегәне” Рәмил Ғиләж улы алған. Ҡандан килә, тиер ине бындай саҡта ололар. Ысынлап та, барлыҡ эшсәндәр үҙ ата-баба тире тамған ергә ерегеп, эшкә тотонғанға ғына хужалыҡтары бөгөн алға табан ынтылыш яһаған. Ошоноһо бик мөһим...


4 февраль – Бөтә донъя яман шешкә ҡаршы көрәш көнө\n4 Февраль , 10:25\nРәсәйҙә һәм бөтә донъяла онкология сирҙәре үлемдең төп сәбәптәре араһында икенсе урын биләй. Ир-егеттәр араһында – үпкә яман шеше, ҡатын-ҡыҙҙар араһында һөт биҙҙәре яман шеше киң таралған.\nМәсетле районында онкология сирҙәренең артыуына бәйле хәл тураһында Оло Ыҡтамаҡ үҙәк район дауаханаһының табип-онкологы Элина Камалетдинова һөйләй:\n– 2022 йылдың 1 ғинуарына ҡарата “яман шеш” диагнозы раҫланған 427 мәсетле иҫәптә тора. 2021 йылда бөтәһе 72 пациент иҫәпкә ҡуйылған, 15 пациентта сир асыҡланған, 37 кеше үлгән. Сирлеләрҙең йәше – 45-тән 70-кә тиклем.\nӘгәр 2020 йылда яман шештең тупланыуы буйынса беренсе урынды – һөт биҙҙәренең яман шеше (8 осраҡ), икенсе – йыуан эсәктең төп бүлеге (һуҡыр эсәктең дауамы), үпкә (5), өсөнсө урынды тура эсәк шеше биләһә, 2021 йылда беренсе урында – үпкә (10), икенсе – тире һәм һөт биҙҙәре (6), өсөнсө – йыуан эсәктең төп бүлеге (4), дүртенселә – ашҡаҙан (3) һәм бишенсе урында простата сире тора.\n2022 йылдың ғинуарында ғына дүрт осраҡ асыҡланған. Әлеге ваҡытта Республика клиник онкология диспансерында биш сирле тикшерелә. Улар араһында ҡан, һөт биҙҙәре һәм баш мейеһе онкология сире менән яфаланған пациенттар бар.\n– Яман шеш сире менән ауырып китеү ихтималлығы һәр кемгә янай һәм өлкәнәйгән һайын был хәүефтең артыуы ихтимал, – ти Элина Наил ҡыҙы. – Кемдәрҙең туғандары араһында был сир күҙәтелгән, уларға бигерәк тә үҙ сәләмәтлектәренә иғтибарлы булырға кәрәк. Иң мөһим профилактик сараларҙың береһе – сәләмәт тормош рәүеше алып барыу һәм даими медицина күҙәтеүен уҙып тороу. Сирҙе асыҡлау өсөн халыҡты диспансеризациялау уҙғарыла, уның сиктәрендә маммография, компьютер томографияһы, эндоскопик тикшереү уҙғарыла. Мәҫәлән, 2021 йылда диспансеризация ваҡытында ҡалҡан биҙе, һөт биҙҙәре, бөйөр, тире һәм йыуан эсәктең төп бүлегендә яңы биш шеш осрағы асыҡланған.\nОрганизмға эләккән вирусты юҡ итергә мөмкинселек биргән онкоген вирустарҙан һаҡлаған прививкаларҙан баш тартырға кәрәкмәй.\nҠапыл кәүҙә ауырлығы түбәнәйеү, субфевриль температура булыу (оҙаҡ ваҡыт дауамында кәүҙә температураһының 37,1-38,0 градусҡаса күтәрелеүе), хәлһеҙлек, йоҡо баҫыу, тиҙ арыу, организмдың ағыулы матдәләр менән ағыуланыуы, ҡапыл эҫе булыу, тирләү, кәйеф төшөү, тиҙ ҡыҙып китеү кеүек тойғолар булғанда, кисекмәҫтән табипҡа мөрәжәғәт итергә кәрәк.\nИҫегеҙҙә тотоғоҙ: ваҡытында асыҡланған яман шеш сирен дауаларға мөмкин.\nӘгәр ҙә кешелә яман шеш сире асыҡланһа, тәүге йылда – өс, икенсе йылда алты ай һайын, өсөнсө һәм артабанғы йылдарҙа йылына бер тапҡыр тикшереү уҙып торорға кәрәк.\nСәләмәт тормош алып барығыҙ, сөнки физик әүҙемлек, туҡланыуҙа күберәк йәшелсә-емеш ҡулланыу, тейешенсә йоҡлау яман шеш сирҙәре үҫешенә юл ҡуймай, тот-ҡарлай. Яман ғәҙәттәрҙең (тәмәке тартыу, спиртлы эсемлектәр ҡулланыу) булмауы ла сәләмәт ҡалырға ярҙам итә.\nСәләмәт булығыҙ, үҙегеҙҙе һәм яҡындарығыҙҙы һаҡлағыҙ!\nауыр эпидемиологик хәл менән бәйле һәм БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығы бойороғо нигеҙендә, бөтә көстө кисектергеһеҙ ярҙам күрһәтеүгә нығыраҡ йүнәлтеү маҡсатында, пациенттарға диспансеризация үткәреү ваҡытлыса туҡтатыла. Был балиғ булмаған һәм етем балаларҙы диспансеризациялауға ла ҡағыла.\nҠабул итеү эше тергеҙелеү тураһында хәбәр ителәсәк.


Башҡортостан етәксеһе Радий Хәбиров дәүләт наградаларын тапшырҙы // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n17:30, 26 декабря 2018 Йәмғиәт\nФото: Рәйеф Баҙыҡов\nӨФӨ, 2018 йыл, 26 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\nБөгөн Башҡортостан Республикаһы Ауыл хужалығы министрлығының Колонналар залында дәүләт наградалары менән бүләкләү тантанаһы уҙҙы. Залда предприятие етәкселәре, дәүләт һәм муниципаль хеҙмәткәрҙәр, ғалимдар, юғары мәктәп уҡытыусылары, инженер-уйлап табыусылар, уҡытыусылар, табиптар, иҡтисадсылар, эшселәр, идара, социаль өлкә хеҙмәткәрҙәре йыйылды. Наградаларҙы Башҡортостан Республикаһы Башлығы Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров тапшырҙы.\n«Һеҙҙе ошо мөһим ваҡиға менән ихлас йөрәктән ҡотлайым! Күп йыллыҡ намыҫлы хеҙмәтегеҙ һәм һайлаған эшегеҙгә тоғролоғоғоҙ менән әлеге наградаларға лайыҡ булдығыҙ, һөнәрегеҙҙә юғары ҡаҙаныштарға өлгәштегеҙ, — тине республика етәксеһе. — Ошо көндәрҙә Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайға мөрәжәғәтнамәмдә тап һеҙҙең кеүек кешеләр — үҙ эшенең ысын оҫталары хаҡында һөйләнем. Улар кешеләргә ҡарата хәстәрлеге һәм иғтибары менән яҡшы һөҙөмтәләргә өлгәшә, эшкә бөтә көсөн һалып, ҡалаларыбыҙҙа һәм ауылдарыбыҙҙа тормошто һиҙелерлек яҡшырта. Республика именлегенә хеҙмәт иткәнегеҙ өсөн ихлас рәхмәтемде белдерәм!».\nБилдәле космонавт, танылған ғалим, ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы, Мәскәү дәүләт геодезия һәм картография университеты президенты Виктор Савиныхҡа Халыҡтар дуҫлығы ордены тапшырылды.\n«Ошо гүзәл республикала күп тапҡыр булғаным бар, һәм быларҙың барыһы ла Башҡортостанда тыуған бөйөк кешенең исеме менән бәйле. Сергей Тимофеевич Аксаков беҙҙең университеттың беренсе ректоры булды. Башҡортостанда был исемде ныҡ хөрмәт итәләрҙер тип уйлайым. Йыл һайын яҙыусы Михаил Чванов менән бында Аксаков көндәрен ойошторабыҙ», — тине Виктор Савиных.\nЗаһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтының элекке ректоры, гуманитар һәм социаль фәндәр кафедраһы профессоры Зиннур Нурғәлин, «Уралмостострой» ябыҡ акционерҙар йәмғиәтенең директорҙар советы рәйесе Павел Рабухин Салауат Юлаев ордены менән бүләкләнде.\n«Социаль мәсьәләләрҙән тыш, юлдар һәм күперҙәр төҙөүгә лә иғтибар иткәнегеҙ өсөн ҙур рәхмәт. Һеҙҙең килеүегеҙ менән был мәсьәлә йәнләнә. Беҙҙең коллектив бер ҡасан да республиканы ҡыйын хәлдә ҡалдырманы һәм артабан да шулай эшләүен дауам итер», — тине Павел Рабухин.\nБыл награда йәй көнө Воровский урамында күпер төҙөү эштәрен башлауға булышлыҡ итергә тейеш, тип билдәләне Радий Хәбиров.\nБашҡорт дәүләт университетының ғилми-инновация идаралығы фәнни-тикшеренеү секторының баш ғилми хеҙмәткәре Фәнис Раянов «Башҡортостан Республикаһы алдындағы хеҙмәттәре өсөн» орденына лайыҡ булды.\n«Пакер» ғилми-етештереү фирмаһы яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте хужаһы советнигы Марат Әминев «Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған уйлап табыусыһы» тигән маҡтаулы исем алды.\nБөгөн бөтәһе 60 кеше дәүләт наградаларына, маҡтаулы исемдәргә лайыҡ булды.\nТеги: исемдәр тапшырыу, Радий Хәбиров


Белем көнөнә арнап\n14 Сентябрь 2018, 13:20\nШәһит Хоҙайбирҙин исемендәге үҙәк балалар китапханаһында I – III синыф уҡыусылары өсөн Белем көнөнә арналған матур байрам үтте. Бында уларҙы әкиәт иленән Мэри Поппинс ҡаршы алды.\nШәһит Хоҙайбирҙин исемендәге үҙәк балалар китапханаһында I – III синыф уҡыусылары өсөн Белем көнөнә арналған матур байрам үтте. Бында уларҙы әкиәт иленән Мэри Поппинс ҡаршы алды. Кескәйҙәрҙе байрам менән ҡотлап, Белем иленә сәйәхәткә саҡырҙы. Ә яуыз Наҙанбай унда илтеүсе тылсымлы ҡыңғырауҙы урлаған булып сыҡты. Уҡыусылар Мэри Поппинс менән бергә әкиәт иленә сәйәхәт ҡылып, әҙәби викторина һорауҙарына яуап биреп, төрлө геройҙар – Ҡыҙыл Ҡалпаҡ, Кай һәм Герда, Буратино менән осрашты. Улар ярҙамы менән бергәләп Наҙанбайҙы еңә алдылар.\nКескәйҙәр тылсымлы ҡыңғырау сыңлауына ҡыуанып, һәр ваҡыт тик һәйбәт билдәләргә генә уҡырбыҙ, тип һүҙ бирҙе.


Ҡыңғырау байрамы саҡыра\nБөгөн республикабыҙҙың барлыҡ мәктәптәрендә лә Ҡыңғырау байрамдары үтә. Сығарылыш уҡыусылары был тантаналы һәм иҫтәлекле көндө ҙур түҙемһеҙлек менән көтөп алды.\nСибай ҡалаһының 8-се мәктәбенең 11-се класын 19 уҡыусы тамамлай. Класс етәксеһе А.И.Шелихова әйтеүенсә, уҡыу алдынғыларының дүртәүһе миҙалға дәғүә итә.\nМәктәптең ғорурлығы булған иң шәп биш уҡыусы менән һеҙҙе лә таныштырырға булдыҡ.\nИшбулат Бүләков яҡшы уҡый, физика фәне менән мауыға. Ул республика күләмендәге «Киләсәккә аҙым» исемле техник олимпиадала «Ауыл хужалығын энергия менән тәьмин итеү» йүнәлеше буйынса еңеү яулап, Башҡорт дәүләт аграр университетына имтиханһыҙ уҡырға инеү хоҡуғына эйә булған. Тәртипле, тәрбиәле һәм ярҙамсыл егетте барыһы ла ихтирам итә.\nБалалар музыка мәктәбен гел «5»-кә бөткән Регина Нурдәүләтова мәктәпте лә яҡшы билдәләргә генә тамамларға йыйына. Тырыш ҡыҙ ҡала һәм республикала уҙғарылған төрлө олимпиадаларҙа һәм музыкаль конкурстарҙа ҡатнашып, призлы урындар яулаған.\nТимур Яхьёев—бар яҡтан да өлгөлө уҡыусы. Спорт өлкәһендә, бигерәк тә бокс буйынса ҡаҙаныштары күп уның. Биология һәм география буйынса уҙғарылған олимпиадаларҙа призлы урындарға лайыҡ булған.\nВиктория Ташева ла уҡыуҙа алдынғылыҡты бирмәй. Төрлө йылдарҙа рәсем, рус теле, әҙәбиәт, йәмғиәтте өйрәнеү фәндәренән ҡала һәм республика олимпиадаларында призлы урындарға өлгәшкән.\nДинислам Әминев та гел «5»-легә өлгәшкән уҡыусыларҙың береһе. Ул йыл һайын һыҙма, рус теле һәм физика фәндәренән уҙғарылған олимпиадаларҙа ҡатнашып, күптән инде призер исемен яулаған. Былтыр ул ҡала мәғариф бүлеге тарафынан Бөтә Рәсәй «Орленок» лагерына путевка менән бүләкләнгән.\nҮҙҙәренең тырышлығы менән белем баҫҡыстарын уңышлы үтеп, киләсәктә юғары уҡыу йорттарына инеү тураһында хыялланған егет һәм ҡыҙҙарға аҡ юл те-ләйбеҙ.\nҺүрәттә: уҡыу алдынғылары—Ишбулат Бүләков, Динислам Әминев, Виктория\nТашева, Регина Нурдәүләтова,


“Бындай бәхетте бер кемгә лә теләмәйем”\nУҡыусыларҙа уңышлы кеше образын камиллаштырыу маҡсатында\nТуймазы 4-се мәктәбендә танылған кешеләр менән осрашыуҙар үтә\nБыл юлы уҡыусылар менән осрашыуға башҡорт әҙәбиәтендә киң танылып өлгөргән Айгиз Баймөхәмәтов килде. “Ҡалдырма, әсәй!” тип аталған автобиографик повесы өсөн әҙәбиәт һәм сәнғәт өлкәһендә Шәйехзада Бабич исемендәге Дәүләт республика йәштәр премияһына лайыҡ булды ул. Ҡаҙаҡ телен үҫтереүгә һәм халыҡ-ара әҙәби элемтәләрҙе нығытыуға ҙур өлөш индергәне өсөн М. Шолохов исемендәге халыҡ-ара миҙал менән бүләкләнде.\n7 йыл балалар йортонда тәрбиәләнгән үҫмер ҡыҫҡа ғына ваҡыт эсендә ҙур уңышҡа иреште. Бөгөн башҡорт телендәге әҫәрҙәр араһында ул иң ҙур тираж менән баҫылған китап. Уны 130 мең кеше уҡыған. Повесть рус, татар, сыуаш, ҡаҙаҡ һәм башҡа телдәргә тәржемә ителгән. Әҫәр буйынса М. Ғәфури исемендәге Башҡорт дәүләт һәм\nХ. Намсараев исемендәге Бүрәт дәүләт академия драма театрҙарын-да әҫәр сәхнәләштерелгән.\n– Бер ваҡыт миңә: “Айгиз, һин бәхетле кеше – балалар йорто тормошон кисергәнһең, был хаҡта яҙып, күренекле кеше булдың”, – тинеләр. Әммә мин бындай бәхетте бер кемгә лә теләмәйем. Мин бер нимәне лә арттырып яҙманым. Сөнки үҙ тормошомдо тасуирланым, – ти Баймөхәмәтов. – Беҙ ғаиләлә ете бала, мин алтынсыһы. Әсәйемдән ҡалғанда миңә ни бары һигеҙ йәш ине. Атайым уның үлемен ауыр кисерҙе. Өс йылдан ул да донъя ҡуйҙы. Шулай итеп беҙ балалар йортона килеп эләктек... Балалар йортонда тәрбиәләнгән байтаҡ үҫмер туғыҙынсы кластан һуң һөнәр училищеһына уҡырға бара. Ҡайһы саҡ уларға ярҙам, өмөт һәм маҡсат етмәй. Мин иһә университетҡа уҡырға инергә хыялландым. Бер ваҡыт класташым миңә япон аллаһы Хотэй – ҙур ҡорһаҡлы көләс бабай һынын бүләк итте. “Уның ҡорһағын сәғәт теле йүнәлешендә өс йөҙ тапҡыр һыпырһаң, теләгеңде теләһәң, ул мотлаҡ тормошҡа ашасаҡ”, – тине ул. Ҡайһы саҡ яңылышам һәм, хыялым тормошҡа ашмаҫ тип ҡурҡып, үтенесемде тағы өс йөҙ тапҡыр ҡабатланым. Йылдар үткәс мин ул егетте осраттым. “Хәтерләйһеңме, мин һиңә Хотэй һынын бүләк иткәйнем? Ғәфү ит, мин яңылышҡанмын. Уны өс йөҙ тапҡыр түгел, өс кенә ҡат һыпырырға кәрәк булған икән”, – тине. Был ваҡытта мин университеттың бишенсе курсында уҡый һәм “Башҡортостан” гәзитендә эшләй инем инде. Китап яҙыу фекере лә шунда тыуҙы. Гәзит уҡыусыларға әсәләрҙең беҙҙең тормошта ниндәй мөһим урын биләүен еткерәһем килде. Әсәйемде һуңғы юлға оҙатҡан көндө хәтергә төшөрөп, малайҙың үлгән әсәһе менән һөйләшеүен яҙҙым. Был мәҡәләм уңайынан редакцияға байтаҡ хат килде. Гәзит уҡыусылар хикәйәне дауам итеүемде үтенде. Мин башта әҫәрҙең аҙағын, шунан башын яҙҙым. Шулай итеп китап барлыҡҡа килде. Унда мин етемлектең бар әсеһен күрһәтергә тырыштым. Үҙебеҙҙең балалар йортон ғына һүрәтләмәнем. Был бөтә Рәсәйгә хас күренеш. Мин ата-әсәләрҙең балаларын ташлап ҡалдырмауын теләйем. Беҙҙең балалар йортонда йөҙгә яҡын ҡыҙ һәм малай тәрбиәләнде. Туҡһанының ата-әсәһе иҫән ине.\nОсрашыуҙың “Уңыш сере нимәлә?” тигән төп һорауына Айгиз Ғиззәт улы былай тип яуап бирҙе: “Беренсе сиратта ул һеҙҙең әйләнә-тирәләге кешеләргә бәйле. Бүреләр араһында йәшәп, ҡуян була алмайһың. Балалар йортонда аралашыу еңел булманы. Ҡайһы саҡ мин дә тупаҫ булдым. Университетҡа уҡырға ингәс, зыялылар мөхитенә эләктем һәм яңы йәмғиәттә аралашырға өйрәндем. Миңә уҡытыусыларым ярҙам итте һәм мин үҙемде таба алдым. Хәҙер аңланым, тормошта күп нимә беҙҙең теләк һәм ихтыяр көсөнә бәйле. Кеше үҙ алдына ҙур маҡсаттар ҡуйырға, уға ынтылырға тейеш. Уңышлы кеше булыу өсөн байтаҡ тир түгергә кәрәк. Еңел тормош эҙләмәгеҙ. Кеше ғүмер буйы яуаплылыҡ хисе тойоп йәшәргә тейеш”.\nОсрашыу аҙағында балалар яҙыусының хыялы тураһында һораны. “Минең китапты уҡығандан һуң кешеләрҙең: “Юҡҡа уҡыным, күпме ваҡытымды әрәм иттем”, – тип әйтмәүен теләйем”. Китабым бер аҙ ғына булһа ла донъяға булған ҡарашығыҙға тәьҫир итһен ине", – тине Айгиз.\nУҡыусылар “Ҡалдырма, әсәй!” һәм “Әкиәтһеҙ бала саҡ” китаптарын уҡып, һүрәттәр әҙерләгән. Улар хис-тойғоларының сиктән тыш булыуын, китапты илай-илай уҡыуын һәм ата-әсәләренә бөтөнләй башҡа күҙлектән ҡарауҙарын белдерҙе. Эйе, беҙ бәхетле тормошта йәшәйбеҙ: торор еребеҙ, ғаилә, балалар, ашарға икмәк, кейергә кейем бар. Булғандың ҡәҙерен белеп, дуҫ йәшәйек!


5 Июнь , 06:56\nҒүмер буйы ауылда йәшәгән Ғиндулла ағай үҙенең иҫ киткес тырышлығы, хәләл көсө менән сәмләнеп донъя көтә. Бөйөк Ватан һуғышынан мең ғазап кисереп иҫән ҡайтҡан, илдәге ауыр йыл михнәттәрен иңе менән күтәргән ир уҙаманы тыныс тормоштоң ҡәҙерен белә. Тик бына нәҫелен дауам итеүсе улы булмағанға эстән генә һыҙһа ла, кеше алдында мах биреп торманы. Йор һүҙле, ғорур ир:\n– Ҡыҙлы йорт – нурлы йорт. Мин һөйөклө аҡҡоштарымды бешер-бешмәҫ малай-шалайға тиңләп тә тормайым, – тип, ҡайҙа барһа ла ҡыҙҙарын бәләкәйҙән үҙе менән бергә алып, маҡтап, күтәрмәләп йөрөтөр булды.\n– Эшләгәнегеҙ минең өсөн булһа ла, өйрәнгәнегеҙ үҙегеҙ өсөн булыр, балам, – тине донъяның әсеһен-сөсөһөн күп күргән уҙаман. Быны шулай эшлә, тегене былай ит, тип аҡыл һатып тормай, һәр эштең асылын ҡыҙҙарына аңлата килде.\n– Эшләгәндә көс түгел, ә таҫыллыҡ кәрәк, – тип ваҡ-төйәк эшкә бер ҡасан да урам буйлап кеше эҙләп йөрөмәне.\nБына хәҙер ҡыҙҙары бер-бер артлы үҫеп етеп, ярҙамдары шөйлә тейә башлағас, һөйөнөп бөтә алмай. Улары, кәрәк икән, аш-һыуҙы ла оҫта итеп яраштыра, тегеү-бәйләмде лә ҡойоп ҡуя, кәрәк икән, атын да егеп-туғара белә. Һынатмаҫтар!\nТормош көтөүе йылдан-йыл еңелләште, ҡыҙҙары ла буй етте. “Хәҙер ни йәштәрҙе элекке һымаҡ димләп биреү юҡ бит инде, үҙҙәре танышалар ҙа эйәртеп ҡайталар.Тәүфиҡлы, иманлы егеттәр осраһын, тиң кешеләр менән тормош ҡорһондар ине”, – тип теләп, төнө буйы уйланып сыҡҡыланы.\nБер көн ҡаланан ялға ҡайтҡан ҡыҙҙарын эргәһенә саҡырып алып, һүҙ башланы:\n– Балалар, үпкәләмәһәгеҙ, бер нәмә әйтер инем. – Аталары бик мөһим хәбәр әйтергә булғанда ғына ошолай һүҙ башлай, тип ҡыҙҙар һағайып ҡалды.\n– Күреп тораһығыҙ, әсәйегеҙ менән беҙ татыу йәшәйбеҙ. Мин "йортауай" әсәйегеҙҙән уңдым, шуға донъябыҙ ана нисек гөлт итеп тора. Хоҙайға рәхмәт, тәүфиҡлы булып үҫтегеҙ, аҡылығыҙ теүәл. Кәңәшем шул: күңелегеҙ ятҡан егетте һайлағыҙ, тик ул тормош көтөрҙәй ышаныслы ысын ир булһын. Ана, алма ла ағасынан алыҫ төшмәй, баштан дөрөҫ һайлағыҙ.\nАтай фатихаһынан һуң оло ҡыҙы Йәмилә 1 Май байрамына дуҫлашҡан егетен күрһәтергә алып ҡайтты. Ғиндулла ағай егетте шимләнгән бал балы менән һайлай-һыйлай кис буйы һөйләшеп, төрлөсә ҡылын тартып ҡараны. Тәү ҡарашҡа тыныс, тәрбиәле, "норма" белгән арыу ғына егет, тип һығымта яһаны. Һауа алыштырырға сыҡҡанда:\n– Ошонда бәҙрәфте күсереп ултыртырға булғайным. Кейәү, нисек уйлайһың, барамы? – тип кинәйәләп, яңы урынды күрһәтте. Кейәү егет аңлап алды:\n– Ярар, хәйләкәр ҡарт, мин дә ауыл малайы бит, бер яйын табырмын, – тип план ҡорҙо.\nҒиндулла ағай иртән иртүк көтөү ҡыуып, эшенә барып килде лә сәй эсергә ҡайтты. Ул арала ҡатыны аласыҡтағы өҫтәлгә яңы айыртҡан ҡаймағын, эҫе ҡоймағын теҙгән, самауыры шыжлап ултыра.\n– Йәштәр йоҡлай бирһен әле, – тип торһалар, кейәү егет ҡара тиргә батып килеп инде.\n– Бәй, кейәү, һин ҡайҙан былай? Йүгереп килдеңме әллә? Әйҙә, йыуын да сәй эсәйек, – тип өҫтәлгә саҡырҙылар. Йәүҙәт бер нәмә өндәшмәй шым ғына килеп ултырҙы ла, мыш-мыш килеп, сәй һемереүен белде. Сәйгә әппәр иткәс:\n– Әйҙә әле, ҡайным, ошолай ярармы икән? – тип тышҡа эйәртеп алып сығып китте.\nАҙбар мөйөшөнән боролоуға тау булып мәтеле ер ятҡанын күргәс, Ғиндулла ағайҙың иҫе китте. Тәрән соҡор янына барып баҫтылар.\n– Үәт, кейәү, булған был! – Аңлы икән, ҡасан тороп, ҡасан өлгөргән, тип эстән генә һоҡланып ҡуйҙы.\n– Булдыҡлыһың, маладис! – Шунан икәүләшеп соҡор өҫтөнә имән бағаналарҙан нигеҙ ҡороп, бәҙрәфте күсереп тә ҡуйҙылар.\n– Дастуйный кейәү булмаҡсы, уның ышығында йәшәрһең, ҡыҙым, – тип ризалығын бирҙе атай. Ике яҡта ла өсәр көн гөрләтеп туй үткәрҙеләр. Хәҙер улары Себергә сығып китеп, арыу ғына йәшәйҙәр, йыл да тейәнешеп ҡайталар.\nБер йылдан һуң, йәмле йәйҙең бер көнөндә, Гөлсирәһе, был аҙнала егет алып ҡайтам, тип хат ебәрҙе. Бесән ваҡыты етә, артыҡ ҡул ҡамасауламаҫ, тип шатланып китте Ғиндулла ағай. Урманда бер аҡлан күреп ҡайтҡайны, шуны кейәүе менән башлап ебәрер. Йома кис ҡайтҡан кейәүе менән мунсанан һуң ярты төн уҙғансы бал балын тәмләп, әңгәмәләшеп ултырҙылар. Атайҙан иртә ҡалған алсаҡ егет һүҙгә оҫта булып сыҡты, алдағы хыялдары менән дә бүлешеп, кәңәшләште.\n– Кейәү, һитәле бал балы аҙаҡ кәрәгеңде бирә ул, самалап ҡап, – тип иҫкәртһә лә, кейәү егет, шәрбәтле һыу инде, тип, һалған берен тотҡолап бирҙе.\n– Ярар, үҙ мәйелең, тик иртәгә иртүк бесән сабырға барабыҙ, онотма, – тине Ғиндулла ағай. Буласаҡ кейәү бал балының ҡөҙрәтен белмәй ине әле! Иртәнсәк торам тиһә, аяҡтары быуынһыҙ булған да ҡуйған! Ә таңғы сәғәт дүрттә тороп өйрәнгән ағай һин дә мин йүгереп йөрөй. Ул күптән инде бер ҙур ғына бәрәнде салып, эш итеп, һыуытҡысҡа тултырып ҡуйҙы. Аласыҡта аш бешкән, ҡоймаҡ ҡойолған.\n– Хәлең юҡмы? – бөтәһен күреп, аңлап торған Ғиндулла ағай ярты көрөшкә бал һондо. Үҙе эскелек менән мауыҡмаған ағай урҙаһы йомшаҡ кешене яратмай ине. – Шулай, кейәү, тормош өйрәтә...\nСәй эскәс, кейәүе менән ат егеп сығып киттеләр.\n– Был яҡтың тәбиғәте иҫ киткес матур икән, – тип һоҡланып барҙы ялан яғында үҫкән егет. Аҡланға барып еткәс, атты тышап ебәрҙеләр, арбаны күләгәгә ҡуйҙылар.\n– Аҡлан ҙур түгел, оҙаҡҡа бармаҫ, – тип Илсур көс-ғәйрәтен күрһәтергә була аяҡтарын кирә биреп килеп баҫты. Уның артынса Ғиндулла ағай төштө. Егет бара торғас, шыбыр тиргә батты, шулай ҙа һыр бирмәҫкә тырышты. Икенсе бакуйҙы үксәһенә баҫып килгән ҡайныһынан аяғын саҡ-саҡ алып өлгөрөп сығып етте.\n– Кисә ныҡ булған икән, хәл етмәйерәк бит әле...\n– Нишауа-нишауа! Йәш кеше бирешмәй ул! Байрам байрам менән, ә эш үҙ урынында була инде, кейәү,– тине йылмайып, шап-шаҡтай баҫып торған Ғиндулла ағай.\n– Ҡалай бынау айран шәп! Эс, кейәү! – тип егеткә өс литрлыҡ бидонды һондо. Тағын ике бакуй сыҡтылар.\n– Әллә ял итеп алабыҙмы, ҡайным?\n– А–а–анау ҡыуаҡҡа етербеҙ инде. Иртәнге һалҡында ыратып ҡалырға кәрәк. Ысыҡ кипһә, салғы үлән өҫтөнән шылып тик тора ул.\nҒиндулла ағай хәҙер үҙе алдан төшөп алып, ҡолас ташлап, рәхәтләнеп китеп сапты ла сапты. Илсур ҡалышмаҫҡа тырышты, оят үлемдән көслө бит. Ул ауылда үҫһә лә, күптән ҡулына салғы тотмағас, онотҡан. Улар яғында совхоздары мал аҙығын техника менән эшләтеп, үҙҙәре үк килтереп тә бирә. Тағы бер нисә бакуй сыҡтылар. Инде кәзә майы сыҡһа ла, егет өндәшмәне.\n– Әйҙә, тамаҡ ялғап алайыҡ әле, кейәү!\nҒиндулла ағай таған ҡуйып, усаҡ яҡты, ашты йылытып алды ла, һыу ҡойоп, сәйнүк аҫты. Илсур шул арала ҡоро-һарыны йыйып, тураҡлап ҡуйҙы. Ярты суйын аш, берәр тауыҡ бото ялт итеп кенә ҡалды. Илсур яңы сабылған бесән өҫтөнә салҡан төшөп ял итергә ятҡайны, ойоп китте. Йүнсел Ғиндулла ағай, кейәүе серем иткәнсе, атын Иҙелгә төшөрөп һыу эсерҙе, шунан дәдәндәрен ҡарап, солоҡ балы алып килде. Яңы бал менән төрлө үлән һалынған хуш еҫле сәй эсеп туйғыһыҙ ине! Илсур ҡайныһының шул тиклем тик тормаҫ йәнле булыуына һоҡланды, үҙенең шыйығыраҡ булыуына оялып, артабан һынатмаҫҡа тырышты. Аҡланды киске һалҡында яйлабыраҡ ослап ҡуйҙылар.\n– Ҡыҙым, кейәүгә тел ярҙамы кәрәк буласаҡ, гел кәңәшләшеп йәшәгеҙ. Сәмселлеге бар, бирешмәҫ. Насар кеше түгел былай, – тине ул. Кейәүе мал таба белә, бер йылда машина алып, хәлле генә йәшәп яталар. Шөкөр!\nЙылдар уҙҙы. Хоҙайға тапшырып, төпсөк ҡыҙы ла быйыл ҡыш көнө башлы-күҙле булды. Күрше ауылға килен булып төшкән ҡыҙы менән кейәүенең эштәре тауыҡ сүпләһә лә бөтөрлөк түгел, шуға ла Ғиндулла ағай йәш кейәүен эшкә саҡырырға яйын тура килтерә алмай йөрөй ине. Бына бөгөн кисләтеп кенә килгән балаларына атай кеше шатланып бөтә алманы. Хәл-әхүәл һорашып, сәй эскәс, «һөйөнөсөн» белдерҙе:\n– Бәрәңгем күмелмәй ята, кейәү, ҡалай йәтеш килдегеҙ әле.\n– Ҡайным, хәҙер ни, ҡараңғы төшә, бер-ике көндән килеп китермен.\n– Ярты сәғәтлек эш өсөн ваҡытыңды бүлеп, ҡабат-ҡабат килеп йөрөп буламы. Әйҙә, кейәү, тәүәккәлләйек!\nУл аҙбарҙан йәһәтләп атын алып та сыҡты.\n– Ат уҫал, сыпранлар. Үҙем ултырайым, һине тыңламаҫ ул. Кейәү, һин һуҡаны тот!\n– Әйҙә, малҡай! Үҙе бик сос, һәр эште тиҙ эшләп өйрәнгән Ғиндулла ағай бында ла шул холҡон ҡыуҙы. Һуҡа тотҡан йәш кейәү сығынсы ат ыңғайына өлгөрөргә тырышып, шәп йөрөнө. Ҡара тире сыҡты, галоштарын атып бәреп, бураҙна башында ҡалдырып бөттө, ойоҡбаштар сиселеп тороп ҡалды, тешәнһә тешәнде, ләкин һынатманы.\n– Эшләһәң, эш ҡарышмай инде ул, кейәү. Бына, өлгөрҙөк бит! – тип ҡәнәғәт йылмайҙы ҡайныһы.\n– Кейәү эшкә ҡатҡыл, тормош көтөрлөк. Тик күңеле йомшаҡ, үҫтереп торорға кәрәк, – тип ҡыҙына ҡараны.\nШулай итеп, Ғиндулла ағайҙың кейәүҙәрен үҙенсә һынап, аҡыллы кәңәштәрен биреп, ҡыҙҙарының донъя көтөүҙәренә риза булып, йәшәп ятҡан көнө әле.


Рәсәйҙәрҙең отпускыһына тағы бер көн өҫтәйҙәр // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n13:30, 16 мая 2019 Иҡтисад\nРәсәйҙәрҙең отпускыһына тағы бер көн өҫтәйҙәр Фото: Ксения Калинина\nӨФӨ, 2019 йыл, 16 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.\nРәсәйҙең Хеҙмәт министрлығы диспансерлаштырыу үтеү өсөн йыл һайын отпускыға тағы бер көн өҫтәү тураһында ҡануниәткә төҙәтмә әҙерләй. Әлеге ваҡытта ошондай ял көнө өс йылға бер тапҡыр бирелә, тип хәбәр итә «Известия» .\nХеҙмәт кодексына үҙгәрештәр премьер-министр Дмитрий Медведевтың ҡушыуы буйынса әҙерләнә. Ул Хеҙмәт министрлығына 40 йәштән өлкән хеҙмәткәрҙәргә диспансерлаштырыу үтеү өсөн йыл һайын өҫтәмә буш көн тураһында проектты 20 июнгә тиклем тапшырырға ҡушты.\nЙыл башынан илдә эшләгән һәр кем өс йылға бер тапҡыр отпускыһына өҫтәмә көн алырға хоҡуҡлы. Пенсия алды йәшендәгеләр иһә ике көн.\n6 майҙа ошо медицина тикшереүен үткәреүҙең яңы тәртибе үҙ көсөнә инде. Һаулыҡ һаҡлау министрлығы тәҡдименә ярашлы, 40 йәштән өлкәндәр йыл һайын тикшерелергә тейеш.\n18-39 йәшлектәр өсөн медицина тикшереүен үтеү ваҡыты әүәлгесә һаҡлана, тип билдәләй баҫма.\nТеги: отпуск, диспансерлаштырыу


Ни өсөн Өфөнө һайлаған? » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Ни өсөн Өфөнө һайлаған?\nНи өсөн Өфөнө һайлаған? 12.09.2018 // Йәмғиәт\nСекхар Сумит менән осраҡлы таныштыҡ. Ғаиләм менән милли батырыбыҙ Салауат Юлаев һәйкәле майҙанында саф һауа һулап йөрөгәндә, кәләшемдең күҙлеге сәскәләр араһына осто. Берәү миңә ҡарағанда етеҙерәк булып сыҡты бит, тиҙ генә алды ла әйберҙе уға һондо. Бөтөнләй таныш булмаған йөҙ, ватандаштарыбыҙға ла һис оҡшамаған. Мөләйем ҡараш, муйыл кеүек ҡара күҙҙәр, хатта ҡуйы ҡара ҡаштарының бер-береһенә тоташыуы – барыһы ла шунда уҡ иғтибарҙы йәлеп итте. Русса йомшаҡ һөйләшеүе уның сит ил гражданы икәнен еңел танытты. Уныһына ла күҙ йоморға мөмкин, иң мөһиме, егеттең ихлас һәм теләктәш булыуы шатландырҙы. Эргә-тирәбеҙгә бер ҡасан да битараф булмаһаҡ ине тигән уйҙар үтте баштан. Үҙемдең ҡыҙым Ҡытайҙа йәшәгән өсөн генә түгел, ғөмүмән, сит илдән килеүселәргә ихтирамым былай ҙа ҙур. Уның ярҙамсыл булыуын күргәс, хөрмәтем тағы ла арта төштө. Кемгәлер йылы һүҙ ҙә етә, тигәндәй, хәбәр тиҙ ялғанды.\n– Һеҙҙең тарафтарға Һиндостандан килдем. Быға хәтлем бер ҡасан да Рәсәйгә аяҡ баҫҡаным булманы, шулай уҡ Башҡортостанда тәүге тапҡыр, – тип башланы һүҙен яңы танышым. – Дели ҡалаһында тыуып үҫтем, унда 16 миллион ярым тирәһе халыҡтың ҡайһылай мыжғып йөрөүен күреп белгәс, бындағы һиллеккә өйрәнә алмай аптыраным әле хатта. Өфө баштан уҡ күңелемә ятты. Ҡаланың тау башында урынлашыуы ҡыҙыҡ, етмәһә, уны йылғалар уратып алыуы күркәмлек өҫтәй. Был ҡала йыйнаҡ, ә Дели шул тиклем тарҡау урынлашҡан, бер осонан икенсеһенә барып етеү өсөн әллә күпме ваҡыт кәрәк.\nМин – Башҡортостан дәүләт медицина университетының I курс студенты, имтихандарҙы уңышлы тапшырғас та, тыуған төйәгемә ҡайтып китәсәкмен, каникулға. Булмышым шундай – төрлөлөк яратам, сәйәхәт итеү шулай уҡ миңә хас. Курсташтарымдың да, дуҫ-иштәремдең дә барыһы ла ни өсөн Өфөнө һайлауым тураһында ҡыҙыҡһына. Мәктәпте тамамлағас, төрлөбөҙ төрлө яҡҡа таралыштыҡ. Эйе, бүтән илдәрҙә туҡталғандар ҙа бар ине. Һайлау алдында торғанда, интернет ярҙамға килде – документтарҙы ебәреүгә күп тә үтмәне, “Башҡортостан дәүләт медицина университетына уҡырға алындығыҙ” тигән шатлыҡлы хәбәр килде.\nАтайым Субхендра Кумар Даш – физиотерапевт, Дели ҡалаһында күренекле врач. Әсәйем Расмита Даш – хужабикә, йорттағы мәшәҡәттәр уның иңендә. Бында тәрән белем алыу өсөн килдем, яҡындарым әйтмешләй, төп эшем – уҡыу. Беҙҙең илдә кешеләр төрлөсә йәшәй, шуны беләм, кем белемле һәм эшһөйәр, улар хәллеләр исемлегендә. Матур йәшәүҙе берәү ҙә тыймаған – йәшерен-батырын түгел, ә ниңә минең эш хаҡым атайымдыҡынан юғарыраҡ булмаҫҡа тейеш. Һәр хәлдә, шуға ынтылам.\nДуҫ-иштәр таптым, улар миңә һәр йәһәттән дә ярҙам итә. Иптәштәрем араһында башҡорттар ҙа бар. Рус телен үҙаллы өйрәндем, башҡорт телен үҙләштерергә лә теләгем көслө.


Өфөнөң яңы урамдарына исемдәр бирелә // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nӨфөнөң яңы урамдарына исемдәр бирелә\n9:40, 30 октября 2009 Сәйәсәт\nӨфөнөң дүрт яңы урамына исемдәр бирелде. Исем биреү тураһындағы ҡарарҙы ҡала Советы депутаттары ҡабул итте.\nЛенин районының Сафронов биҫтәһендә төҙөлгән өс урамға Динис Бүләков, Мәрйен урамы һәм Ҡаршы тыҡрығы тигән исемдәр бирергә ҡарар ителде, ә бына баш ҡаланың Октябрь районы Нагаев ауылындағы яңы бульварҙы Хәсәнов бульвары тип атаясаҡтар.\n— Шулай итеп, эске хеҙмәт генерал-лейтенанты Әнәс Хәсәновтың хәтере мәңгеләштереләсәк, — тине ҡала Советы рәйесе Ирек Ниғмәтуллин. – Беҙ урамдарға атама биреү өсөн күренекле яҡташтарыбыҙҙың исемдәрен алыуҙы киләсәктә лә дауам итергә кәрәк тип иҫәпләйбеҙ.\nЯңы урамдарҙа урынлашҡан биналарҙың күбеһе файҙаланыуға тапшырылған да инде, ә торлаҡсыларға хәҙер уларҙы айырыу билдәләре – урамдарҙың исемдәре һәм йорттарҙың һандары яҙылған таблицалар менән биҙәргә ҡалды.


БДАДТ ниндәй премьералар әҙерләй? | «Ашҡаҙар» радиоhы сайты\nБДАДТ ниндәй премьералар әҙерләй?\nТеатрҙың художество етәксеһе Олег Ханов яңы, 99-сы миҙгелгә ижади пландар хаҡында һөйләне.\nРежиссер Айрат Абушахманов Урал Ғәлиевтың «Тамамланмаған повес»ы өҫтөндә эшләй башлаған. Ошо көндәрҙә Азат Нәҙерғолов Сыңғыҙ Айытматовтың «Сыңғыҙхандың аҡ болото» әҫәренә тотона.\n14 сентябрҙә Өфөгә яҡут режиссеры Андрей Борисов килә. Ул «Урал батыр» эпосы буйынса спектакле өсөн яуаплы. Проект 2018 йылда Башҡортостан башлығы грантына лайыҡ булды. Режиссер менән бергә шулай уҡ ҡуйыусы-рәссам, инсценировка авторы һәм костюмдар буйынса рәссам килә. Ижади төркөм дүрт көн эшләй. Репетициялар сентябрь аҙағында башлана.\n«Андрей Борисов — ЮНЕСКО-ның Евразия халыҡтары эпостарын һаҡлау комиссияһы вәкиле. Ул Алтайҙа ошо эпос буйынса спектакль ҡуйҙы. Беҙҙә — «Урал батыр», Әрмәнстанда «Давид Сасунский»ҙы сәхнәләштерә. Эпостар буйынса әлеге спектаклдәр берләшмәһен халыҡ-ара кимәлгә тәҡдим итергә йыйына, был — ЮНЕСКО-ның ҙур программаһы», — тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына Олег Ханов.\nЯңы миҙгелдә балалар спектаклдәре өҫтөндә эш алып барыу ҙа күҙаллана. Театрҙа репертуар спектаклдәрен күрһәтеү 16 августа уҡ башлана.\nМиҙгел асыу тантанаһы 4 октябргә билдәләнгән, Гүзәл Яхина романы буйынса «Зөләйха күҙҙәрен аса» спектакле күрһәтелә.\nАлдан хәбәр ителгәнсә, ноябрҙә театр ваҡытлыса Башҡорт опера һәм балет театрының Кесе залына күсенә.


Һыйлы көнөң – һыйырҙа » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар архивы » Һыйлы көнөң – һыйырҙа\n05.09.2013 Һыйлы көнөң – һыйырҙа\nШәмбе иртәһе булһа ла, баш ҡаланың Ленин исемендәге майҙаны ҡырмыҫҡа иләүендәй гөжләй ине. Күңелле йыр-моң, шатлыҡлы ауаздар яңғыраған майҙан үҙенә ылыҡтырып торҙо. Дәртле йәштәр әллә ҡайҙан уҡ сәләмләп, һөттән ауыҙ итергә әйҙәне.\nАлдыбыҙҙан ғына атлаған оло йәштәге инәй менән олатай һәр күренеште тамаша ҡыла ине.\n– Майҙанды бик матур итеп биҙәгәндәр. Ух, берәү һыйыр булып кейенгән! Балалар күп килгән икән, – тине инәй кеше хәләл ефетенә.\n– Эйе-е-е, – тип һуҙҙы уныһы. – Әйҙә, тәүҙә сәхнә янына барайыҡ. Президент килергә тейеш, тиҙәр ине бит...\n– Барығыҙҙы ла һөт байрамы менән ҡотлайым, – тине БР Президенты Рөстәм Хәмитов, халыҡты сәләмләп. – Яратҡан ризығыбыҙ һөткә арналған фестивалгә күптәрҙең ғаиләләре, балалары менән килеүе – шатлыҡлы күренеш.\nПрезидент билдәләүенсә, малсылыҡ тармағының үҫешкән булыуына ҡарамаҫтан, һөт беҙгә әлегә етмәй, шуға күрә малсылыҡ фермалары күберәк төҙөләсәк, ауыл хужалығы предприятиеларына артабан да ярҙам ителәсәк. Шунан Рөстәм Хәмитов Өфө мэры Ирек Ялалов менән тантаналы шарттарҙа һөт фонтанын аттырҙы.\nФестиваль барышында уҙған матбуғат конференцияһында Һөт етештереүселәрҙең милли союзы идараһы рәйесе Андрей Даниленко Башҡортостанды һөт индустрияһы тип атаны. Ул тиҙҙән Бүздәк районында һөт етештереү комплексы төҙөләсәге хаҡында хәбәр итте. Ҡеүәтле комплекс 10 мең баш һауын һыйырға тәғәйенләнгән. Бынан тыш, тоҡомло эре мал үрсетеү ниәтендә генетик үҙәк булдырыу ҡаралған. Бөгөн Башҡортостанда йылына яҡынса 800 мең тонна һөт етештерелһә, “ДАМАТЕ” инвестиция проектын тормошҡа ашырыу һөҙөмтәһендә был күрһәткес тағы ла 15 процентҡа артасаҡ.\n“Башҡортостандың һөт союзы” ойошмаһы рәйесе Илдар Фәйзуллин: “Рәсәйҙә һөт етештереү буйынса республикабыҙ тәүге урындарҙа килә. Беҙҙең маҡсат – шул кимәлде кәметмәү һәм “Һөт иле” байрамын йыл һайын үткәреү”, – тине. Әйткәндәй, “Һөт иле” фестивале 28 сентябрҙә Чебоксар ҡалаһында дауам итәсәк. Улар өфөләрҙең тәжрибәһен күреп, үҙҙәрендә лә шундай байрам үткәрмәксе. Сара Владимир һәм Владивосток ҡалаларында ла уҙасаҡ. Бынан ары Рәсәйҙең бөтөн миллионлы ҡалаларында шундай фестиваль ойоштороу күҙ уңында тотола.\nБР ауыл хужалығы министры Николай Коваленко фекеренсә, быйылғы байрам ҡыҙыҡлыраҡ һәм киңерәк масштабта уҙа. Хаҡ һүҙҙәр, ысынлап та, ул элеккеләренә ҡарағанда күпкә сағыуыраҡ ине.\n“Һөт иле” фестивале, традицион зоналарынан тыш, “Матурлыҡ һәм сәләмәтлек академияһы”, “Формала бул”, “Һөт бары”, “Туңдырма кафеһы” майҙансыҡтарына бүленгәйне. Бәләкәстәрҙең ялына ҙур иғтибар бирелгән. Балалар ҡаласығында уларға күңелһеҙләнергә ваҡыт ҡалманы. Ҡайһы берҙәр үҙҙәрен бөйөк ашнаҡсы итеп хис итте – кулинария академияһында бешеренде. Ижади оҫтаханалар, балалар кафеһы, аттракцион майҙансыҡтары малайҙар һәм ҡыҙҙар менән шығырым тулы булды.\nБайрамға килеүселәргә берәр стакан һөт таратылһа ла, майҙандағы кафе-барҙарҙа алма төшөрлөк тә урын юҡ ине. Һәр кеше һөт һәм ҡымыҙҙы тәмләргә ашыҡты. Йәрминкәлә арзаныраҡ хаҡҡа һөт ризыҡтары һатылды. Махсус кафела бутҡа, омлет, мюсли, эремсек бәлеше, билмән һ.б. ауыҙ итергә мөмкин ине. Ә йыр-моң һөйөүселәр сәхнә тирәһендә уралды.\nҺәр ваҡыттағыса, “Һөт фермаһы” майҙансығында халыҡ айырыуса күп ине. Унда тоҡомло һыйырҙар, йылҡы малы, хатта ап-аҡ кәзәләр ҙә бар ине. Ҡайһылар хайуандар янында фотоға төшә, икенселәре уларҙы һыйпарға маташа. Малҡайҙар иһә ғәмһеҙ генә алдарында ятҡан йәшел бесәнде көйшәне.\n– Бына ошо һыйыр беҙгә һөт, эремсек, һин яратҡан йогуртты бирә, – тине әсә биш йәштәр самаһындағы улына.\n– Әсәй, алдама! Магазиндағы апайҙың биргәнен күргәнем бар бит! – тип, уныһы аҡыллы күҙҙәрен ҡәҙерле кешеһенә төбәне. Шул урында әсә улына һөттөң ҡайҙан барлыҡҡа килеүе тураһында ентекләп һөйләй башланы.\n“Матурлыҡ һәм сәләмәтлек академияһы”нда, башлыса, үҫмер ҡыҙҙар күренде. Урында матурлыҡ салоны асып ебәргәндәр: прическа эшләйҙәр, тырнаҡтарҙы матурлайҙар, хатта ваҡытлыса татуировка яһайҙар. Квалификациялы табип, диетолог һәм косметологтар менән кәңәшләшергә, шулай уҡ һөттән етештерелгән косметика һатып алырға мөмкин ине. Әүҙем ялды үҙ итеүселәр махсус спорт зонаһында фитнес менән шөғөлләнде.\nБер аҙҙан теге мөләйем инәй менән олатай тағы ла күҙгә салынды. Улар ҡулдарына икешәр төйөнсөк тотоп алғайны. “Байрамды ла күрҙек, арзанға май-һөт тә алдыҡ”, – тип, бик ҡәнәғәт ҡиәфәттә ҡайтыу яғына йүнәлделәр.\nӘлмира ЯХИНА, Сибай ҡалаһы:\n– Баш ҡалаға ҡунаҡҡа килгәйнем, туғандарым, әйҙә, һиңә Һөт байрамын күрһәтәбеҙ, тип бында алып килде. Өфөләрҙең “һабантуйы” шәп, ял итә беләләр! “Матурлыҡ һәм сәләмәтлек академияһы” айырыуса оҡшаны. Политехник лицей студенттары символик хаҡҡа миңә прическа эшләне. Ә бына мини-ферма янында күҙемә йәштәр тығылды. Ҡала халҡына, бәлки, ҡыҙыҡтыр, ә миңә малҡайҙар яфалана кеүек тойолдо. Ололар, аҡтың гонаһы ҙур, тип өйрәткәнгәме, һөттөң әрәм-шәрәм ителеп, фонтан булып урғылыуы нисектер күңелгә ятманы. Дөйөм алғанда, байрам яҡшы булды.\n– Байрам беҙгә оҡшай. Балалар һөт эсте, төрлө конкурстарҙа әүҙем ҡатнашты, һүрәт төшөрҙө. Улар уҡыу йылы алдынан ыңғай тәьҫораттар алды. “Һөт иле” фестиваленең ғаилә байрамы булараҡ уҙғарылыуы бигерәк яҡшы.\nШамил, 10 йәш:\n– Конкурстарҙа ҡатнашып, футболка оттом. Мин былтыр был байрамда булғайным, икенсе йыл да мотлаҡ киләсәкмен. Дуҫым менән өс тапҡыр сиратҡа тороп, һөт эстек. Үәт, тәмле булды!\nЗемфира менән Ринат ЙӘРМӨХӘМӘТОВТАР:\n– Һыйыр ағын ололаған бик матур сара. Ойоштороусылар йәшенең дә, ҡартының да күңеленә хуш килерлек бай программа әҙерләгән. Республикабыҙҙа бер ҡасан да һөткә ҡытлыҡ булмаһын!\nЗәйтүнә СӘЛИМОВА, Белорет районы:\n– Байрамға уйламағанда килеп эләктем. Студент ҡыҙымды ятаҡҡа урынлаштырҙыҡ та, ҡала күреп ҡайтайыҡ, тип ошо яҡҡа юл тотҡайныҡ. Былтыр телевизорҙан да, гәзиттәрҙән дә, “Һөт иле” тигән байрам уҙҙы, тип ауыҙ һыуын ҡороталар ине. Йөҙ тапҡыр ишеткәнсе, бер тапҡыр күр, тиҙәр бит... Байрам тигәндә, беҙ шәпбеҙ инде, уныһына һүҙ юҡ. Ҡала халҡына һуңғы һулышын кисергән фермаларҙы, ундағы малдарҙы ла бер күрһәтергә ине. Ауылда һөттөң фонтан булып урғылмауын, ә күпме көс сарыф ителгәнен аңларҙар ине...\nАлиса МОРОЗОВА, 32 йәш:\n– Халыҡтың үтә күп булыуы оҡшамай. Ҡайҙа ҡарама – сират, тығын.\nӘнәс ДӘМИНДӘРОВ, хаҡлы ялда:\n– Йыл да был фестивалгә арзаныраҡ һөт ризыҡтары алырға киләм. Май, сыр, эремсек, кәзә ҡымыҙы һатып алдым. Әле матур концерт ҡараным, балаларҙың сығышы бигерәк тә оҡшаны. Күңелле ялды ойоштороусыларға рәхмәт!\nБР буйынса Эске эштәр министрлығы хәбәр итеүенсә, “Һөт иле” фестивалендә 20 меңдән ашыу кеше ҡатнашҡан. Бер йыл элек, был байрамды күрергә тип, 15 меңгә яҡын өфө халҡы һәм баш ҡала ҡунағы килгән.\nБР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәте етәксеһе Ләйсән Хәйретдинова әйтеүенсә, фестивалдә 47,4 тонна һөт; 4,8 тонна май; 3,4 тонна сыр; 2 тонна туңдырма; 6,8 мең банка ҡуйыртылған һөт; 5,3 мең шешә ҡымыҙ һәм 320 шешә кәзә ҡымыҙы һатылған.\nРәсәй субъекттары араһында кеше башына һөт ҡулланыу буйынса Башҡортостан лидерҙар рәтендә. Йылына республиканың бер кешеһенә 350 килограмм һыйыр ағы тура килә. Ә Рәсәй буйынса уртаса күрһәткес 240 килограмм тәшкил итә.


Ғүмер байрамығыҙ ҡотло булһын!\n19 Март 2020, 23:00\nБеҙҙең ҡәҙерлебеҙ Казбулатов Валерий Фәсхетдин улының күркәм юбилейы. Уны ошо матур ғүмер байрамы менән ҡотлайбыҙ! Һин изге йөрәкле, йомшаҡ күңелле, хәстәрлекле атай. Беҙҙең өсөн һәр ваҡыт таянырлыҡ, ышаныслы ҡусты, ағай. Һинең бер һүҙле булыуыңа, ғәҙеллекте яратыуыңа һоҡланабыҙ. Әле лә йәшлек дәртен һүндермәй, спортҡа, сәнғәткә ғашиҡһың. Һикәлтәле юлдар үтеп, күпте кисерһәң дә бөгөлмәнең. Башың руль артынан да күренмәгән ваҡыттан уҡ ( кешеләр машина өйөп киткән тип уйлаған, һине күрмәй) машина ене ҡағылған. Атай мәрхүм һиңә арҡа терәп, оҙайлы ғына итеп “ауырып” ала ине.Шул арҡала 8 кластан алып колхозда уборкала эшләй инең. Үткән ваҡытты һис туҡтатып булмай. Эшләгән кешегә, баҡһаң, ул һиҙелмәй ҙә ҡала икән. Бына 40 йыл инде, ғүмереңден күп өлөшөн, көндө төнгә ялғап руль артындаһың. Ағас – емеше менән, кеше – хеҙмәте менән, тигәндәй бик күп маҡтау ҡағыҙҙарына , “Һөнәре буйынса иң яҡшыһы”исеменә лә лайыҡ булдың. Яңы ғына кеүек ине ағайымдың беҙгә арбалар эшләп һөйрәп йөрөүе, велосипедта йөрөтөүе . Балаларыңды үҫтереп, 7 ейән- ейәнсәргә яратҡан ҡартай булырға ла өлгөргәнһең. Килер көндәрең – Ҡояшлы, уйҙарың – яҡты, булһын. Йөрәгеңдән дәрт-дарман, беләгеңдән көс-ғәйрәт ҡайтмаһын! ғүмерҙең һәр миҙгеленә ҡыуанып, яҡындарыңдын һәм балаларыңдын шатлыҡтарын уртаҡлашып, дуҫ – иштәрең менән йәнәшә атларға яҙһын. Киләсәккә ышаныс, күңел бөтөнлөгө менән артабан да ғүмер үрҙәренә артылырға яҙһын! Һин әле һалдаттан ҡайткан Егеттәр кеүек кенә! Алтмыштың аръяғына ла Йәшә һин көлөп кенә, Алтмыш йыллыҡ хазинаңдың Ҡәҙерен белеп кенә.Туғандары\nБеҙҙең ҡәҙерлебеҙ Казбулатов Валерий Фәсхетдин улының күркәм юбилейы. Уны ошо матур ғүмер байрамы менән ҡотлайбыҙ! Һин изге йөрәкле, йомшаҡ күңелле, хәстәрлекле атай. Беҙҙең өсөн һәр ваҡыт таянырлыҡ, ышаныслы ҡусты, ағай. Һинең бер һүҙле булыуыңа, ғәҙеллекте яратыуыңа һоҡланабыҙ. Әле лә йәшлек дәртен һүндермәй, спортҡа, сәнғәткә ғашиҡһың. Һикәлтәле юлдар үтеп, күпте кисерһәң дә бөгөлмәнең. Башың руль артынан да күренмәгән ваҡыттан уҡ ( кешеләр машина өйөп киткән тип уйлаған, һине күрмәй) машина ене ҡағылған. Атай мәрхүм һиңә арҡа терәп, оҙайлы ғына итеп “ауырып” ала ине.Шул арҡала 8 кластан алып колхозда уборкала эшләй инең. Үткән ваҡытты һис туҡтатып булмай. Эшләгән кешегә, баҡһаң, ул һиҙелмәй ҙә ҡала икән. Бына 40 йыл инде, ғүмереңден күп өлөшөн, көндө төнгә ялғап руль артындаһың. Ағас – емеше менән, кеше – хеҙмәте менән, тигәндәй бик күп маҡтау ҡағыҙҙарына , “Һөнәре буйынса иң яҡшыһы”исеменә лә лайыҡ булдың. Яңы ғына кеүек ине ағайымдың беҙгә арбалар эшләп һөйрәп йөрөүе, велосипедта йөрөтөүе . Балаларыңды үҫтереп, 7 ейән- ейәнсәргә яратҡан ҡартай булырға ла өлгөргәнһең.\nКилер көндәрең – Ҡояшлы, уйҙарың – яҡты, булһын. Йөрәгеңдән дәрт-дарман, беләгеңдән көс-ғәйрәт ҡайтмаһын! ғүмерҙең һәр миҙгеленә ҡыуанып, яҡындарыңдын һәм балаларыңдын шатлыҡтарын уртаҡлашып, дуҫ – иштәрең менән йәнәшә атларға яҙһын. Киләсәккә ышаныс, күңел бөтөнлөгө менән артабан да ғүмер үрҙәренә артылырға яҙһын!\nҺин әле һалдаттан ҡайткан\nЕгеттәр кеүек кенә!\nАлтмыштың аръяғына ла\nЙәшә һин көлөп кенә,\nАлтмыш йыллыҡ хазинаңдың\nҠәҙерен белеп кенә\nИң изге теләктәр менән: Апай- еҙнәйҙәрең, ҡусты – киленең, һылыу- кейәүҙәрең, уларҙың балалары.


Рәсәйҙә байрамдар йыш үтеп тора. Тормоштоң еңелдән булмау ы ла, эске\nтулайым продукцияның икеләтә арта алмауы ла ҡамасауламай бы ға. Мәскәүҙең 850 йыллығы һәм Санкт - Петербургтың 300 йыллығын уҙғарыуҙар\nтөрлө тәьҫораттар ҡалдырҙы. Бюджеты менән артыҡ маҡтана алм аған ҡалалар федераль үҙәк ярҙамына өмөтләнә һәм байрамдарын\nартыҡ шашынмай ғына үткәрә. Бына күрше Татарстандың баш ҡал аһы Ҡазан да иң лайыҡлы юбилейҙарҙың береһен - ҡалаға нигеҙ һалыныуҙың 1000 йыллығын\nбилдәләргә әҙерләнә. Әйткәндәй, беҙҙең күп кенә хоҡуҡ һаҡсы ларыбыҙ был көндәрҙә коллегаларына боронғо ҡалала тәртип һаҡларға ярҙам итәсәк.\nБеҙҙә көнләшеү тойғоһо юҡ - бары тик федераль статуста б улған байрамға конструктив ҡыҙыҡһыныу ғына. Бер йыл элек Өфө\nүҙенең 430 йәшен билдәләне, 2007 йылда иһә тағы бер датаның шаһиты буласаҡбыҙ\n- Башҡортостандың үҙ теләге менән Рәсәй составына инеүенә 450 йыл тула. Был әһәмиәтле ваҡиға тирәләй үтәсәк тантаналарға шулай уҡ фе дераль статус бирелә. Саралар планы республикала күп һанлы с оциаль һәм инфраструктура объекттары төҙөүҙе үҙ эсенә ала. Һ әм бында Ҡазандың федераль хөкүмәт\nменән үҙ - ара бәйләнеш тәжрибәһе әһәмиәткә лайыҡ - иң башт а Татарстандың социаль - иҡтисади үҫеш программаһы сиктәрендә.\nСиттән ҡарағанда яҡшыраҡ күренә тиҙәр. "Йәмәғәтселек феке ре" фонды Рәсәй халҡынан Ҡазан һәм уның меңенсе тыуған көнө тураһында нимә\nбелеүҙәре менән ҡыҙыҡһынды. Татарстандың баш ҡалаһын илебе ҙҙә яҡшы\nбеләләр. Һорау бирелгән граждандарҙың дүрттән өс өлөшө уның\nниндәй төбәк үҙәге булыуына дөрөҫ яуап бирҙе. Ҡазан исеме һеҙҙә нин дәй ассоциация тыуҙыра тигән һорауға рәсәйлеләр "унда татарҙар й әшәй" тип яуаплай. Һәр бишенсе кеше Татарстандың баш ҡалаһын һоҡланып һүрәтләй: "боронғо ҡала", "бөйөк ҡала", "кремле матур". Халыҡтың тарих и хәтере лә ярайһы уҡ ныҡ: һорау бирелгәндәрҙең ете процент тирәһе "тата р - монголдарҙың баҫып алыуы", Ҡазанды буйһондорған Иван Грозный , Лениндың Ҡазан университетында белем алыуы тураһында ла хә тергә төшөрҙө. Ҡаланың мең йыллыҡ юбилейын билдәләйәсәге рәсәйлеләрҙең 52 п роцентына ғына мәғлүм булыуы ғәжәпләндермәй. Юбилейҙың урынд ағы халыҡ өсөн генә әһәмиәткә эйә булыуы йәки бар халыҡ өсөн\nдә байрам булып тороуы тураһында фекерҙәр төрлөсә. Һуңғылары үҙ фекерен Ҡазандың да , Татарстандың да Рәсәйҙең бүленгеһеҙ өлөшө булыуы менән аңлат а. Ҡайһы берҙәре "татарҙарҙың бөтә ил буйлап йәшәүе", тимәк Татарста ндың баш\nҡалаһының юбилейы барлыҡ күп милләтле дәүләт өсөн дә байрам\nбулырға тейеш тип бара.\nРәсәйлеләрҙең күпселеге Ҡазан һәм тотош төбәк тураһында к иң мәғлүмәт саралары яҙғандан сығып фекер йөрөтә. Һәр хәлдә Татарстан фә ҡир төбәк\nтүгел, ти улар, ә рәсәйлеләрҙең дүрттән бер өлөшө татарҙар башҡа Рәсәй\nтөбәктәре менән саыштырғанда байыраҡ йәшәй тигән фекер яҡлы . Һорау бирелгәндәрҙең өстән бер өлөшө Татарстан башлығы Минтимер Шә ймиевҡа ыңғай ҡарашта. Дөрөҫ, рәсәйлеләрҙең ҡайһы берҙәре (17 процен т самаһы) күрше республика өсөн көнүҙәк булған проблемаларҙы атап әйтә\nалды. Бик аҙы ғына Татарстанда "милли һорау", "рустарҙы ҡыҫырыҡлау ", "суверенитетҡа ынтылыш", "Татарстандың исламлашыуы", "мосолм ан һәм христиан диндәре араһындағы проблемалар" барҙыр, моғайын, ти гән фекерҙә ҡала.\nӘйтелгәндәрҙең барыһын да шәхси тәьҫораттары менән раҫлай\nалыусылар бик һирәк, һорауҙарға яуап биреүселәрҙең күпселегенә ( 82 пр оцент) Ҡазанда бер ҡасан да булырға тура килмәгән. Бына Өфө һәм уның тарихи үткәне тураһында ла белмәүселәр барҙыр, моғайын. Конкрет кеше йәки\nҡала һәм төбәккә хас билдәләргә булған ассоциациялар тотороҡлораҡ. Ба шҡорт балы, Салауат Юлаев, Бөрйән ҡорто, башҡорт троллейбусы , Земфира йәки Юрий\nШевчук һәм башҡалар беҙҙе берләштерә.


11 Июнь 2020, 00:00\n- Әллә ниндәй заманда йәшәйбеҙ, бөгөн ҡояш йылмайып сығып тора ла ул, иртәгә болот булып ҡуйыуы бар,– тип Шәрифә әбей пенсия аҡсаһының яртыһын һандығының төбөнә үк ҡыштырҙатып йәшереп ҡуйҙы. –Әйҙә, ята бирһен, Тәлғәтем йә тағы килен алып ҡайтыр.Теләктәре ҡабул булды әбейҙең, бер аҙнанан өсөнсө ҡатыны менән айырылышыуына бер йыл да үтмәгән Тәлғәт, ҡаланан ҡурсаҡ кеүек бер сибәркәйҙе эйәртте лә ҡайтты. Шәрифә, ғәҙәтенсә, быныһын да бер ниндәй тетрәнеүһеҙ, еренә еткереп ҡаршы алды.–Унды ал–уңғансы ал, балаҡайым. Ҡурҡма, батаһын да уҡытырбыҙ, хатта туйҙы ла гөрләтеп үткәрергә хәлдән килә,–тип ҡоҙа-ҡоҙағыйҙарға әҙерләп ҡуйған күлдәк-таҫтамалдарын сығарып тәңкләп һалды. Төп ҡоҙағыйға тигән күлдәклек тауар араһында башта телгә алынған пенсия аҡсаһы ятып ҡалды. Тағы ла шуныһы, ул аҡсаларҙы әбекәй бер ай ғына түгел, инде ярты йыл ҡарамайынса ғына һандыҡ төбөнә йыя. Шәрифә әбей тауарҙы асып та ҡарамай, шул килеш шыптырға кейҙерҙе. Ошо урында туй-фәләндең беҙҙең яҡтарҙа нисек үтеүен тасуирлау, әлбиттә күңелле булыр ине, етмәһә, Тәлғәт исемле был егет дүртенсегә генә өйләнеп туҡтамаясаҡ. Ләкин һүҙ уның хаҡында түгел...–Шәрифә ҡоҙағыйыбыҙ бигерәк йомарт булып сыҡты. Күрәһеңме, тегеп кейһен, тип күлдәккә ниндәй шәп тауар һайлаған!–тип маҡтанды килгән-киткәненә Гөлниса апай. Ләкин ул тауарҙы шыптырынан сығарып бер кемгә лә йәйеп күрһәтмәне. Нишләп ваҡланып торорға ти: бәләкәй түгел икәнлеге тотоп ҡарағас та һиҙелә, ә һуш китерлек биҙәге үтә күренмәле шыптырҙан да ап-асыҡ булып күҙгә ташланып уҡ тора.Киләһе айҙа Гөлниса апайға Ҡаҙағстандан бала саҡтан күрешмәгән әхирәте килеп төштө. Үәт, сюрприз! Күстәнәс-бүләктәрен дә йәлләмәгән ҡунаҡ. Гөлниса апай ҙа бирешкәндәрҙән түгел: һынын килтереп һыйланы, теттереп йырланы-бейене, бүләк тә бирергә онотманы хатта. Бүләк тигәне баяғы күлдәклек тауар ине.–Тегенсе кешегә иҫтәлекккә иң шәбе ошо булыр. Үҙ ҡулдарың менән тегеп, минең төҫөм итеп кейеп йөрөһөң, әхирәткәйем, – тип ҡәҙерләп тапшырҙы.Тегенсе кешене ниндәйҙер матур сәскәле тауар менән генә аптыратмаҫһың шул. Ҡаҙағстанға ҡайтҡас, Гөлбаныу апай әхирәтенең бүләге хаҡында бөтөнләй онотто. Хатта сумаҙанынан сығарып та ҡараманы. Бер-ике йыл ваҡыт үткәндер, Гөлбаныуҙы эш еренән бер заман Башҡортостанға командировать иттеләр.Юлға әҙерләнгәндә, баяғы сумаҙан ҡулға килеп эләкте. «Ятһын әле, берәйһенә бүләккә барыр», — тип, теге шыптыр төргәкте төпкәрәк тыҡты Гөлбаныу апай.Тегеү фабрикаһы Ҡаҙағстан ҡунағын ихлас ҡаршыланы. Тейешле килешеүҙәр төҙөлдө, тәжрибәләр менән уртаҡлаштылар. Ҡайтыр көндә фабрика директоры Зәлифә Маратовна йыраҡтан килгән ҡунаҡтың үҙебеҙҙең милләт кешеһе булыуына шатланып, өйөнә үк алып ҡайтып бигерәк ололап ҡунаҡ итте. Гөлбаныу апай ҙа төшөп ҡалғандарҙан түгел бит, баяғы сумаҙан төбөндәге төйөнсөктө сығарҙы ла бирҙе. Танышыу хөрмәтенә, ихлас ҡаршылауығыҙға рәхмәт йөҙөнән, тип.…Әлфиә буласаҡ ҡәйнәһен күреп ҡайтҡас, бер аҙ юғалып ҡалды. «Йола боҙоу юҡ. Киләһе йомаға һөйләшергә киләбеҙ, әҙерләнегеҙ», – тип ҡаты ғына әйтеп ҡуйҙы бит әле ул. Әсәһенә был хаҡта нисегерәк ымларға икән? Ымламайса, тураһын әйтһә, йөрәген ярып ҡуйыуы ла бар. Ни тиһәң дә, көтмәгәнерәк килеп сыҡҡан кеүек. Буласаҡ кейәүе лә беренсегә өйләнмәй. Әлфиә иң тәүҙә күрше Зәлифә апай менән кәңәшләшергә булды. Ул нисек тә яйын таба торған кеше.–Эй, балаҡай, тапҡанһың ҡайғы. Яҙғаны булһа, уның бишенсе ҡатын да булырһың. Бәхетеңде генә бирһен хоҙай. Әсәйең күптән көтөп йөрөй был ваҡиғаны. Ә йолаһына килгәндә – уны беҙҙән дә шәберәк белгәне юҡтыр! Һөйләшергә килеү–танышырға килеү ул. Буласаҡ туғандар бер-береһенә бүләктәр бирешә, туйҙы нисек үткәреү тураһында һөйләшә. Ә бүләктәрҙе үҙ өҫтөмә алам. Тик һин миңә нисә кеше буласағын ғына әйт…Ысынлап та, бик матур йола бар беҙҙең халыҡта. Ул да булһа, бүләк бирешеү. Тап Шәрифә әбейҙең яратҡаны. Был юлы ла Тәлғәтенең бишенсегә өйләнеүенә ихлас шатланып, ҡоҙағыйына алһыу раузалар төшөрөлгән ҡыйбатлы ғына тауарын һайланы. Әлфиәнең әсәһе Рәмилә апайға ҡоҙағыйы өсөн бүләкте әхирәте Зәлифә әҙерләгәйне. Ул әлеге лә баяғы Ҡаҙағстандан йөрөп ҡайтҡан күлдәклек ине.–Хәс тә мин яратып һайлағанға оҡшаған. Ҡоҙағыйымдың төҫмөрләүе минеке кеүек икән. Килешкәнбеҙ. Былай булғас, был киленем менән Тәлғәтем оҙаҡ йәшәр, –тип ҡыуана-ҡыуана шыптырынан сығарып, күлдәклекте һыйпап алды Шәрифә әбей. Шунан тегене йәйеп ебәргәйне, иҙәнгә ҡағыҙ аҡсалар һибелде.–Аһ-аһ, әллә теге юлы йәшереп ҡуйған аҡсалар үҙҙәре мине килеп таптымы? –тип ҡысҡырып, кеткелдәп көлөп үк ебәрҙе Шәрифә әбей. –Былай булғас, тағы бер туйлыҡ хәл бар әле, балаҡайым…РӘЗИЛӘ ЫРЫҪҠУЖИНА.("Хикәйәләр" төркөмөнән).\n- Әллә ниндәй заманда йәшәйбеҙ, бөгөн ҡояш йылмайып сығып тора ла ул, иртәгә болот булып ҡуйыуы бар,– тип Шәрифә әбей пенсия аҡсаһының яртыһын һандығының төбөнә үк ҡыштырҙатып йәшереп ҡуйҙы. –Әйҙә, ята бирһен, Тәлғәтем йә тағы килен алып ҡайтыр.\n–Шәрифә ҡоҙағыйыбыҙ бигерәк йомарт булып сыҡты. Күрәһеңме, тегеп кейһен, тип күлдәккә ниндәй шәп тауар һайлаған!–тип маҡтанды килгән-киткәненә Гөлниса апай. Ләкин ул тауарҙы шыптырынан сығарып бер кемгә лә йәйеп күрһәтмәне. Нишләп ваҡланып торорға ти: бәләкәй түгел икәнлеге тотоп ҡарағас та һиҙелә, ә һуш китерлек биҙәге үтә күренмәле шыптырҙан да ап-асыҡ булып күҙгә ташланып уҡ тора.


Айтуғанда малайҙар тыуырмы? » Башҡортостан гәзите\nТәүге сабый ауылда ХХ быуаттың 30-сы йылдарында донъяға килгән һәм ошо мәлдән Айтуғанда тормош гөрләй башлаған. Бөгөн башҡорт, татар һәм сыуаш халҡы вәкилдәрен һыйындырған ул. Милләт-ара татыулыҡ хөкөм һөрә был төбәктә.\n– Заманында республикала данлыҡлы Мәжит Ғафури исемендәге колхоз бригадаһы булып ойошҡан айтуғандар. Ете километр алыҫлыҡта ғына Мәләүез шәкәр заводы төҙөлгәс, шунда дәррәү эшкә йөрөгәндәр, – тип барлай тарихты ауыл старостаһы Ишбулат Бирҙеев. – Тик колхоздар бөттө, шәкәр заводында эш дауам итә, әммә һүлпәнерәк. “Старт” крәҫтиән (фермер) хужалығына ихатаһындағы малына өмөт менән ҡарай ауыл халҡы башлыса.\nШуныһы тәбиғи: ауыл бер ҡасан да артыҡ ҙураймаған да, кәмемәгән дә, бер урам булып йәшәүен дауам итә. Уның ҡарауы, газ да бар, асфальт та түшәлгән, һыу ихаталағы  ҡоҙоҡтарҙа.\nБер яҡтан ҡараһаң, Совет заманында әйтмешләй, Айтуған “перспективаһыҙ”: балалар күрше ауылдарға йөрөп уҡырға мәжбүр, магазин юҡ, клуб-почта тураһында әйтеп тораһы ла түгел. Икенсе яҡтан, ер кешеһе булараҡ үҫешер өсөн бынамын тигән шарттар – ялан-ҡырҙарҙа бесәнлек һәм көтөүлек етерлек. Өҫтәүенә хәҙер бит техника заманы – балаларҙы күрше ауылға мәктәпкә йөрөтөү ҙә ауыр түгел, магазинға ла “һә” тигәнсә елдереп барып киләһең. Шәкәр заводына тиклемге алыҫлыҡты әйттек инде, район үҙәге Мәләүезгә лә йыраҡ түгел. Һәм, әйтергә кәрәк, ауылда ҡалған, уның умыртҡа һөйәге булып торған кешеләрҙе тормошҡа нәҡ шул икенсе яҡтан ҡараусылар тип ҡабул итергә кәрәктер – ҡасан булһа ла ауыл тирәләй көслө сәнәғәт берәмеге ҡалҡырына өмөт итеүсе, малсылыҡ һәм башҡа шөғөл менән бынамын итеп йәшәргә мөмкин, тигән фекер яҡлы, һаман да шул ергә ғашиҡ улар.\nЙән аҫрарлыҡ ҡына\nАуыл халҡы малын көтөүгә ҡыуа. Уныһы сират буйынса булғас, ҡайһы берәүҙәргә туплау-яланда аҙналар буйына йөрөргә тура килә. Хәйер, бындай күренешкә ҡыуанырға ғына кәрәктер – күпләп мал аҫрайһың икән, йыш ҡына көтөргә лә кәрәк шул.\n– Ауылда йәшәгәс, йән аҫрарлыҡ ҡына мал аҫрау килешмәй. Тотҡас, ул һине ҡарарлыҡ булһын, – ти, мәҫәлән, Айтуғандың иң уңған ғаиләләренән Кәүсәриә һәм Шамил Ғәлиевтәр.\nАтап әйткәндә, уларҙың бер көтөү малы утлай. Аттары әлеге мәлдә 13 башҡа етһә, һигеҙ һыйырҙары бар. Шуныһы мәғлүм булһын: башҡалар һымаҡ һуйыр малды көҙгә тиклем аҫрамай Ғәлиевтәр. Яҙ-йәй көнө үк һуйып һатып бөтәләр. Әммә был иртә тотонолған башмаҡтарҙың ауырлығы аҙ була тигәнде аңлатмай. Үгеҙҙәр, мәҫәлән, 250 килограмға тиклем етә. Бының өсөн, әлбиттә, яҡшы ашатыу шарт.\n– Быйыл 80 меңлек фураж алырға тура килде, пай ерҙәренән игенләтә табыш килә, – ти ғаилә башлығы. Башта был сумма аҙ аҡса түгел тигән уй тыуғайны ла, – Бер башмаҡ шул фураж алырға китә инде, – тип өҫтәне хужа.\nӘлбиттә, фураж менән генә алға китеп булмай, бесәнде лә күпләп әҙерләргә кәрәк. Был йәһәттән дә аптырамай Ғәлиевтәр – “Т-40” тракторы менән үҙен дә, ауылдаштарын да бесәнле итә Шамил. Ер етерлек, әҙерлә лә әҙерлә тигәндәй.\nАҙыҡ мул, мал ҡараулы булғас, продукция ла ағып ҡына тора. Иттән башҡа һөттән дә ҙур табыш ала уңғандар. Кәүсәриә көн дә иртәнге сәғәт 5-тә тора ла һыйырҙарын һауып ала, шунан аҡты айыртып, һөтөн-ҡаймағын, ҡорот-майын тейәп еңел машинаһы рулендә үҙе Мәләүезгә китә. Бер нисә сәғәт эсендә таныш кешеләр менән алыш-биреш эше тамамланғас, күпмелер аҡсаны төпкө кеҫәгә күсереп һалып, күпмеһенәлер көндәлек аҙыҡ-түлек һатып алып хужабикә ҡайтыу яғына сыға – өйөндә ер кешеһенең тауыҡ сүпләһә лә бөтмәҫлек бурыстары көтә бит әле. Шулай эш араһында үтә Ғәлиевтәрҙең көнө, ә ғаиләләре менән өс ҡыҙҙары ҡайтып төшһә, йорт тағы ла көслөрәк күсте хәтерләтә.\nТәү ҡарашҡа малдан килгән килемдең күпмелер өлөшө үҙ тамағына китеп тора, ҡалғаны көндәлек мәшәҡәткә сарыф ителә һымаҡ. Шулай ҙа, хужалар әйтеүенсә, һыйыр-ат аҫрау отошло шөғөл. Һәр хәлдә, бер ҡайҙа ла эшләмәгән кешеләр кредитҡа батмай, бынамын тигән йорт һалып сыҡҡан, балаларына ярҙам итә – был йәһәттән һорауы ла, яуабы ла асыҡ сағыла.\nМең ҡабат телгә алған хәҡиҡәтте йәнә иҫкә төшөрөү ҙә артыҡ булмаҫ ошо урында – теләк һәм тырышлыҡ булһа, ҡалғаны үҙ яйы менән барыбер яйлана ул. Уйлай китһәк, бынан бер нисә йыл элек аварияла бер ҡулы бөтөнләй зәғифләнеп ҡалған Шамилдың бынамын итеп донъя көтөп ятыуы ҡайһы бер әзмәүерҙәй һап-һау ирҙәрҙең көпә-көндөҙ урам тултырып эсеп йөрөүе янында үҙе үк тормошто яратыу һәм батырлыҡ.\nИпотека тигәс, күҙ алдына ҡала тормошо килеп баҫа. Эйе, бер яҡтан эшкә бар ҙа ҡайт, кредитыңды түлә лә түлә – бер ниндәй артыҡ мәшәҡәт юҡ һымаҡ. Әммә өҫтәлгә килгән һөт-ҡаймағың, бәрәңге-итең дә бит шул эш хаҡы иҫәбенә. Ауылда, исмаһам, күп төр продукция үҙеңдеке, артып ҡалғанын һатып та була әле.\nНәҡ ошо уйҙар менән Ирина һәм Игорь Хәйбрахмановтар Айтуғанға ҡаланан күсенеп ҡайта ла инде. Әммә үҙеңдең тауарың да өҫтәлгә килеп ятҡансы күпме тир түгергә кәрәк бит әле. Хәйер, йәштәрҙе миҙалдың был яғы өркөтмәй, ҡайтып төшөү менән ең һыҙғанып эшкә тотоналар. Ҡатын балалар баҡһа, ғаилә башлығы бер юлы Мәләүез шәкәр заводында эшләп йөрөй. Өс йыл эсендә ике генә һыйырҙы 10 башҡа еткерәләр, аттары ла хәҙер алты баш.\n– Махсус техника алып ебәрһәк, эштәр тағы ла алға китер, – тип дәртләнә Игорь. – Әлегә бесәнде кешенән саптырабыҙ, еңел машина артына бәләкәй арба тағып ташыйбыҙ, – ти көн ҡаҙағындағы көнитмеше хаҡында.\nХәйбрахмановтар газлы-һыулы ҙур йортто әсәлек капиталы иҫәбенә һатып алған. Йәштәрҙең өс ҡыҙы бар: Яна уҡырға барһа, Аринаға биш йәш, Даша иһә алты айлыҡ ҡына әле. Шуныһы ҡыҙыҡ: ике оло ҡыҙ көнө буйы аталары янынан китмәй тиерлек, мал ҡараша, бесән өйөшә. Ауылда торғас, киләсәктә атай кешегә, бәлки, терәк булыр, Айтуғандың киләсәген билдәләр малай ҙа тыуыр әле – быныһын инде ваҡыт күрһәтер.\nҺәр хәлдә, Хәйбрахмановтар бар яҡлы үҫешкә ынтыла. Малдарын тағы ла ишәйтергә иҫәп тоталар, йорттарын да йәнә матурламаҡсылар. Иң мөһиме – ҙур йортта ҙур ғаилә булып бәхетле йәшәргә хыялланалар.\nХәйбрахмановтар ҡаланан ауылға күсһә, Илшат Бирҙеев, киреһенсә, эшен ҡалала йәйелдергән – тимер бөгөү цехы асҡан. Уның ҡарауы, йүнсел ғәзиз төйәген ташлап китмәгән, йөрөп эшләй.\nМал тотоуға таянып донъя көткән һәм өй һалған тағы бер ғаилә бар ауылда – Гөлнур һәм Самат Кинйәбулатовтар ҙа элек Мәләүез ҡалаһында йәшәгән, тик бынан алты йыл элек фатирҙарын оло улдарына ҡалдырып, кинйәләрен үҙҙәре менән алып ғаилә башлығының тыуған яғында төпләнгәндәр.\n80-ен тултырған Бибинур инәй ҡарт көнөндә балаларының терәк булыуына, яндарына ҡайтыуына ҡыуанып бөтә алмай.\n– Ирем йәшләй генә үлеп китте, өс бала үҫтерҙем, Аллаға шөкөр, олоғайған мәлемдә яңғыҙ түгелмен, – ти ул.\nИманым камил, инәйҙең шатлығы икеләтә, улы менән килене төпләнеп кенә ҡалмай, нигеҙ яңыртып, тауҙай йорт һалған.\n– Йыл да өсәр-дүртәр башмаҡ алып һимертәбеҙ, ҡош-ҡорт тураһында әйтеп тораһы ла түгел, ирем күрше ауылда фермерға эшкә йөрөй – малға аҙыҡты шунан да хәстәрләйбеҙ, – ти хужабикә себештәрен ҡараған арала.\nЕр күп, әммә урын юҡ\nҮҙендә эш урындары, социаль объекттар булмаһа ла, шуныһы ҡыуаныслы: ауыл ишле йәш ғаиләләре менән маҡтана ала. Гөлдәр һәм Ринат Ғәлиевтәрҙең, мәҫәлән, береһенән-береһе кесерәк дүрт балаһы бар. Данилға – һигеҙ, Илинаға – алты, Илвинаға өс йәш булһа, Данис әле ете айлыҡ ҡына.\n– Бер бала – юҡ бала, ике бала – ярты бала, ә беҙ, Аллаға шөкөр, дүртәү итек. Улдарыбыҙ ҙа, ҡыҙҙарыбыҙ ҙа бар, – тип йылмая Гөлдәр.\nБала бала ла ул, балаларҙы бағырға ла кәрәк бит әле. Был йәһәттән ҡайғырырлыҡ урын юҡ – Ринат ялланып төҙөлөш эштәрендә йөрөй (әлеге мәлдә лә икмәк табырға киткәйне), мал аҫрайҙар. Бер түгел, ике ер участкаһы бар, уларҙың береһендә төҙөлөш башлағандар ҙа инде: мунса-гараж сафҡа ингән. Ғәлиевтәр ҙә донъяларын әсәлек капиталы ярҙамында ҡора, тик шуныһы бер аҙ күңелде ҡыра – урындар күрше ауылдарҙа.\n– Тыуған ауылда йәшәргә теләк бар ҙа ул, тик ер күп, урын юҡ, – тип шаярта хужабикә. Ысынлап та, ауыл ни бары бер урамдан тора, өй һалам тиһәң, мәшәҡәт юҡ һымаҡ. Тик, үкенескә ҡаршы, был тәү ҡарашҡа ғына шулай. Тоттоң да теләгән ереңдән урын алдың түгел шул – һәр нәмәнең үҙ тәртибе.\n– Айтуған киңәйеү буйынса генераль планда бар, әммә әлегә был ауылда төҙөлөш өсөн урындар бүленмәне. Ғәлиевтәр ер алырға дөйөм район буйынса сиратта тора ине – шуға урын башҡа ауылда бүленде, – тип аңлата килеп тыуған хәлде Мәләүез ауыл хакимиәте башлығы Мөхтәр Йосопов. Эйе, тыуған ауылыңда тамыр нығытыу теләгенә лә бюрократия кәртә булып тора шул ҡайһы берҙә...\nВласть хаҡында һүҙ сыҡҡас, шуныһын да әйтеү зарур. Халыҡ менән берҙәм эшләй-йәшәй ауыл биләмәһе.\n– “Урындағы башланғыстарҙы бойомға ашырырға ярҙам итеү программаһы”на таянып һәм башҡа мөмкинлектәрҙе файҙаланып, киләһе йылдарҙа ауылды төҙөкләндереү буйынса эштәр атҡарырға торабыҙ, – ти Мөхтәр Заһиҙулла улы. – Пландарҙың тормош ашырына шик юҡ, сөнки айтуғандарҙы тырыш, берҙәм һәм, иң мөһиме, ғәҙел халыҡ булараҡ беләм.\nАуыл менән танышҡанда быға инанылды ла инде...\nАуылда барлығы 39 йорт-хужалыҡ иҫәпләнә.\nХалыҡ һаны – 93, шул иҫәптән 18 йәшкә тиклемге балалар – 17, хеҙмәткә яраҡлылар – 46, хаҡлы ялдағылар – 30.\nАйтуғанда 30-ҙан ашыу һыйыр малы һәм шунса уҡ ат аҫрайҙар. Ике трактор һәм 10 еңел машиналары бар.


«Рәсәй Башҡортостан радиоһы» тыңлаусыларҙы самауыр менән иртәнге сәйгә саҡыра // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n«Рәсәй Башҡортостан радиоһы» тыңлаусыларҙы самауыр менән иртәнге сәйгә саҡыра\n17:52, 19 сентября 2017 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2017 йыл, 19 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлфиә Әғлиуллина/.\nБөгөн «Рәсәй Башҡортостан радиоһы» тулҡындарында тәүге тапҡыр «Самауыр» тигән яңы иртәнге, интерактив, мәғлүмәт-күңел асыу тапшырыуы яңғыраны.\nАлып барыусылар Константин Бережной һәм Айгөл Кантюкова яңы көндө республика халҡы менән бергә ҡаршы алды, уларҙы яҡшы хәбәрҙәр менән ҡыуандырҙы һәм матур йырҙар бүләк итте.\n«Самауыр» иртәнге каналының эфирға сығыуы — «Рәсәй Башҡортостан радиоһы» тарихында яңы этап. Ваҡыт үтә, радиобыҙ ҙа үҙгәрә, ни тиһәң дә, уға 90 йыл тула. Беҙҙең программала бик күп ҡыҙыҡлы һәм танып белеү рубрикалары буласаҡ. Һәр эфирҙа бүләктәр уйнатыу ҡаралған, бөгөн киноға билет ине. Иртә һайын беҙҙең тапшырыуҙы тыңлағыҙ!» — тип һөйләне «Самауыр» проектының алып барыусыһы Константин Бережной.\nӘңгәмәгә тыңлаусылар ҙа ҡушыла ала, иң әүҙемдәре иһә «Башҡортостан» телерадиокомпанияһынан бүләктәр отасаҡ. Иртәнге эфирҙа (347) 272-85-47 телефоны буйынса шылтыратып ҡатнашырға мөмкин. Программа 89,5 FM йышлығында эш көндәрендә иртәнге сәғәт 8-ҙән 9-ға тиклем эфирға сыға.\nТеги: Рәсәй Башҡортостан радиоһы


Йәйҙең иң хәүефле дүрт бөжәге һәм хайуаны\n8 Июнь 2021, 10:40\nХайуандар донъяһы әленән-әле беҙгә төрлө сетерекле хәлдәр тыуҙырып ҡына тора. Фауна менән бәйләнештә булып та, нисек итеп йәйҙең һәм ялдың йәмен ебәрмәҫкә – бөгөнгө яҙмабыҙ ошо хаҡта.\nБыйыл улар айырыуса ныҡ ябырылды: талпан ҡаҙалыу осраҡтары көндән-көн арта бара. Былтырғы менән сағыштырғанда, теркәлгән осраҡтар сирек тапҡырға күберәк.\nНимәһе менән хәүефле\nТалпан – айырыуса хәүеф тыу- ҙырған бөжәк. Ул нервы системаһына етди зыян яһаған, паразиттар менән зарарланыуға, хатта үлем осрағына килтергән сығанаҡ булыуы ихтимал. Улар араһында иң киң таралғаны – энцефалит һәм боррелиоз. Тәүгеһенән вакцина ярҙам итә, әммә ныҡлы иммунитет барлыҡҡа килеп өлгөрһөн өсөн уны көҙгөһөн яһатыу яҡшыраҡ, ә боррелиозға ҡаршы вакцина юҡ.\nБөтә талпандар ҙа зарарлы түгел. “Роспотребнадзор”ҙың урындағы идаралығы етәксеһе Анна Казак билдәләүенсә, тикшеренеүҙәр вируслы энцефалит менән зарарлы талпандар-ҙың – 0,5, боррелиоз менән 18,8 процент булыуын күрһәткән. Йәғни талпандар кешелә башлыса Лайм сире сәбәпсеһе булған боррелиялар менән зарарлы. Шуға күрә оҙайлы һәм ҡатмарлы дауалау курсы үтеүгә ҡарағанда һаҡлыҡ саралары күреү күпкә отошло.\nҠала һәм райондарҙа хакимиәт һәм “Роспотребнадзор” белгестәре парктарҙы, скверҙарҙы, урман буй- ҙарын эшкәртә, әммә бының менән генә хәүеф тулыһынса юҡҡа сыҡмай, шуға күрә үҙ сәләмәтлегеңә иғтибарлы булырға кәрәк. Походҡа барғанда, тәбиғәткә сыҡҡанда оҙон еңле, остары резинка менән нығытылған кейемгә өҫтөнлөк бирегеҙ. Күлдәкте – салбар эсенә, салбар балағын ойоҡбаш йәки итек эсенә тығып ҡуйығыҙ. Башығыҙға яулыҡ ябынығыҙ, муйынығыҙ ҙа ҡаплаулы булһын. Даими рәүештә үҙегеҙҙе һәм иптәштәрегеҙҙе тикшереп тороғоҙ. Әгәр талпан ныҡ ҡаҙалһа, үҙаллы сығарып маташмағыҙ. Яҡындағы поликлиникаға йәки травмпунктҡа мөрәжәғәт итегеҙ. Тәндән алынған талпанды мотлаҡ анализ эшләтеү өсөн лабораторияға тапшырығыҙ.\nБыйыл белгестәр кимереүселәрҙең артыуын билдәләй. Республикала әле үк улар менән бәйле бер нисә тиҫтә сир йоҡтороу осрағы теркәлгән.\nЙомшаҡ ҡына йән эйәләре – бөйөр синдромлы геморрагик биҙгәк сығанағы. Халыҡ телендә уны “сысҡан биҙгәге” йәки ябай ғына итеп “сысҡан ауырыуы” тип атайҙар. Башҡортостан был сир йәһәтенән донъя кимәлендә хәүефле урындарҙың береһе һанала. Уға ҡаршы вакцина юҡ, “бер стакан араҡы” ише халыҡ дауалары ярҙам итмәй, дауалауҙы ваҡытында башламау кешене инвалид итеүе, хатта үлемгә юлыҡтырыуы ихтимал.\nСтатистикаға ярашлы, геморрагик биҙгәк менән башлыса шәхси секторҙа, урманлы ерҙә йәшәүселәр зарарлана, сирләүселәрҙең өстән ике өлөшө – ир-егеттәр. Табиптар быны ир-аттың тәмәкене йыш тартыуы менән аңлата. Баҡсала йәки ҡырҙа уны тота, быны тота һәм бысраҡ ҡулы менән яңылыш ауыҙына тейә.\nБыл сирҙе кимереүселәрҙең экскременттары эләккән саң-туҙан, баҡсала эшләгән саҡта ҡулдағы бәләкәй генә яралар аша йәки сысҡан ҡағылған ризыҡты ашағанда йоҡторорға мөмкин. Шуға күрә иң мөһим талап – гигиена ҡағиҙәләрен үтәү. Ҡала ситендәге йортоғоҙҙо йәки баҡса өйөгөҙҙө йыйыштырған саҡта битлек һәм бирсәткә кейегеҙ, иҙәнде дезинфекция саралары ҡулланып йыуығыҙ, тотонолмай ятҡан кейем-һалымды йыуып ҡулланығыҙ. Әгәр аҙыҡ-түлеккә сысҡан тейгәнен күрһәгеҙ, йәлләмәйенсә ташлағыҙ. Тәбиғәткә сыҡҡанда ризыҡтарығыҙҙы кимереүселәр теймәҫлек итеп урап һалығыҙ. Ҡулдарығыҙҙы мөмкин тиклем йышыраҡ йыуығыҙ.\n3. Парһыҙ ебәк күбәләге\nБашҡортостанға быйыл ҡурҡыныс бөжәк – пар-һыҙ ебәк күбәләге һөжүм итә. Ул беҙҙең урмандарға Ырымбур өлкәһенән килде.\nБыл күбәләк ағастарҙың япраҡтарын ашап, урмандарға ҙур зыян килтерә. Зыян күргән майҙан бик ҙур – яҡынса 500 мең гектар. Көньяҡ райондарҙа әле үк ғәҙәттән тыш хәл иғлан ителгән.\nПарһыҙ ебәк күбәләге кеше өсөн ҡурҡыныс түгел, ул иҡтисадҡа ҙур зыян килтерә. Ҡомһоҙ ҡарышлауыҡтар баҡсасыларҙы уңышһыҙ ҡалдырыуы ихтимал. Зыян күргән ағастың ҡороуы йәки оҙаҡ ваҡыт ауырыуы бар. Ҡарышлауыҡтар ағастың ҡабығын ашап бөткәс, ергә төшөп, үләндәрҙе, ашлыҡ культураларын ашай башлай.\nБыл афәткә ҡаршы авиация ярҙамында көрәшәләр: июнь уртаһына тиклем самолеттан химикат һиптереп, урмандарҙы һәм яландарҙы эшкәртәсәктәр. Башҡортостандың Урман хужалығы министрлығы халыҡты әлегә республиканың көньяҡ райондарындағы урмандарға бармай торорға саҡыра.\nБеҙҙең тарафтарҙа төрлө ҙурлыҡтағы һәм төҫтәге экзотик үрмәкселәр – тарантулдар, һары сактар һәм башҡалар йышыраҡ осрай башланы. Хатта ағыулы ҡарағорт күреүселәр ҙә бар. Ғалимдар билдәләүенсә, климат үҙгәреү сәбәпле, был үрмәкселәр яңы биләмәләрҙе үҙләштерә. Беҙгә улар Ырымбур далаларынан килә.\nКүпселек үрмәкселәрҙең сағыуы үлемесле түгел, шулай ҙа эҙемтәһе булыуы ихтимал. Ағыу арҡаһында көслө ауыртыу, шешенеү, күңел болғаныу, баш әйләнеү күҙәтелеүе бар. Нисек кенә булмаһын, һаулығығыҙҙы һәм ғүмерегеҙҙе хәүеф аҫтына ҡуймаҫ өсөн мөмкин тиклем тиҙерәк табипҡа мөрәжәғәт итегеҙ.\nҮрмәкселәр менән көрәштең аныҡ саралары юҡ. Талпан һәм сысҡан- дарҙан айырмалы рәүештә, улар һәр береһе айырым йәшәй, шуға күрә киң масштаблы ағыулау ойоштормайҙар. Әгәр үрмәксе күрһәгеҙ, хатта ул ҙур һәм ҡурҡыныс булһа ла, паникаға бирелмәгеҙ. Улар үҙҙәре кешенән ныҡ ҡурҡа, ҡуҙғытмаһағыҙ, беренсе булып ташланмайҙар.\nҮрмәксене яланғас ҡул менән тотмағыҙ, сөнки бөжәк һаҡланыу сараһы күрәсәк. Иң ябай һәм һөҙөмтәле алым – берәй әйбер, мәҫәлән, банка менән ҡаплап, аҫтына ипләп кенә ҡағыҙ һалып, өйҙән мөмкин тиклем алыҫ урынға алып барып ташлағыҙ.


Матур итеп ҡаршыланыҡ | Йәншишмә\nМатур итеп ҡаршыланыҡ\nНаписал в 11 января 2018, 20:53\nЯңы йыл байрамы – иң күңелле көндәрҙең береһе. Уны матур итеп ҡаршылаһаң, йылың да уңышлы булыр, тиҙәр. Быға беренсе синыф уҡыусылары ла бик ышана. 2017 йылдың һуңғы уҡыу көнөн уҡыусылар Ҡыш бабай башлыҡтарын кейеп уҙғарҙы. Беренселәр Эт йылын ҡаршыларға әҙерлектәрен бына ошолай күрһәтте. Әлбиттә, дәрестәр ҙә тиҙ һәм күңелле үтте был көндө. Кескәй Ҡыш бабай һәм Ҡарһылыуҙарға ҡарап, юғары синыф уҡыусыларының һәм уҡытыусыларҙың йөҙҙәрендә йылмайыу сағыла ине.\nҠәҙерле балалар, Яңы йыл һеҙгә тағы ла ҙурыраҡ ҡыуаныстар, уңыштар килтерһен!\n« Көтмәгәндә шундай ҡыҙҙар осрай…


Йондоҙнамә (1 – 7 ноябрь)\n31 Октябрь , 21:26\nҠыйынлыҡтар һаман да бөтмәҫ, моғайын. Тырышлығығыҙ маҡтауға лайыҡ, ләкин һәр хәлдә ҡул ҡаушырып ултырмайһығыҙ һымаҡ. Шаршамбы бигерәк тә уңышлы көтөлә. Бер юлы кемгәлер ярҙамығыҙ ҙа тейер.\nАҙна өмөтлө булырға оҡшай. Элек күрмәгән мөмкинлектәрҙе лә күрерһегеҙ. Шишәмбелә элек боҙолған араны ялғау өсөн форсат сығыр, бәлки. Аҡсаға мохтажлыҡ кисермәҫһегеҙ. Уны нисек тотоноу тураһында күпу йланырһығыҙ.\nҠайһы бер ваҡиғалар эсегеҙҙе бошорор. Төптән уйлағанда, бының өсөн әллә ни етди сәбәптәр ҙә юҡ. Дөйөм хәл бик тиҙҙән һеҙҙең файҙаға үҙгәрер, кәйефегеҙ ҙә күтәрелер. Кесе йомала ыңғай хәбәр ишетерһегеҙ, моғайын.\nМәшәҡәттәрегеҙ ҡапыл күбәйер кеүек. Тәүге ҡарашҡа еңел күренгән эштең ҡатмарлы булыуы ихтимал. Ҡайһы ваҡытта башҡа кешеләр өсөн дә тир түгергә тура киләсәк. Шаршамбыла ишеткән кәңәш башығыҙҙы бутаясаҡ.\nМәл тормошоғоҙҙо яңыса ҡороу өсөн үтә уңайлы. Ҡайһы бер мәсьәләгә ҡарашығыҙ үҙгәреүе лә мөмкин. Ғөмүмән, был яҡшыға ғына. Дәғүәләрһеҙ ҙә булмаҫ һымаҡ. Икенсе төрлө фекер йөрөткән кешеләрҙе лә ишетә белеүегеҙ мөһим.\nЭштәрегеҙҙе тәртипкә килтерергә тырышығыҙ. Һуңғы ваҡытта уларға иғтибарығыҙ ҙа кәмене шикелле. Кесе йомала ниндәйҙер ҡаршылыҡтар килеп сығыуы бар. Уларҙы юғалтыуһыҙ йырып сығыу мөмкинлеген табырһығыҙ. Ҡайһы ваҡытта бер аҙ артҡа сигенеү ҙә файҙа килтерер.\nАҙна еңел үтергә оҡшай. Кәйефегеҙҙе күтәрерлек сәбәптәр күбәйер. Бәғзеләр көтөлмәгән, ләкин ҡыуаныслы осрашыу кисерер. Күптәрҙең башында өмөтлө фекерҙәр тыуыр. Кесе йомала ниндәйҙер ыңғай ваҡиға булыуы ихтимал. Ул күберәк ғаиләләге хәлдәргә ҡағылыр.\nКөндәр һәйбәт килер. Эштәрегеҙ арыу барыр, барыһына ла өлгөрәһегеҙ һымаҡ. Ярҙам һорар, кәңәш бирер кешеләр ҙә һәр саҡ янығыҙҙа. Шаршамбынан һуң ваҡ мәшәҡәттәр күбәйер. Уларҙы үҙегеҙ генә хәл итерһегеҙ. Ҡайсаҡ кеше хаталарын да төҙәтергә мәжбүр булырһығыҙ.\nТыныс көндәргә артыҡ өмөт итмәгеҙ. Бер юлы бер нисә эш менән булышырһығыҙ. Дөйөм хәл-торош һеҙҙән күп көс талап итер. Тырышлығығыҙ арҡаһында барыһына ла өлгөрөрһөгөҙ, ярҙам эҙләргә лә кәрәкмәҫ. Кесе йома яҡшы хәбәрҙәр килтерер.\nҺуңғы уңыштарығыҙ абруйығыҙҙы күтәрер. Элек һеҙгә шикләнеп ҡараусылар ҙа ҡараштарын үҙгәртер һымаҡ. Шулай ҙа аҙнаның мәшәҡәтле булыуы мөмкин. Ҡайҙандыр яңы эштәр килеп сығыр, ҡайсаҡ кеше хаталарын төҙәтерһегеҙ.\nАҙнаны дәртле генә башлап ебәрерһегеҙ. Уйығыҙҙағы маҡсаттарҙы тормошҡа ашырыу теләге менән йәшәрһегеҙ. Әлегә барыһы ла һәйбәт барыр. Башҡалар тураһында ла онотмауығыҙ хуплауға лайыҡ. Был көндәрҙә һеҙҙе бик өмөтлө һөйләшеү көтә.\nУңайлы мөмкинлектәрегеҙ күбәйер. Дәрт-әүҙемлегегеҙ ҙә етерлек һымаҡ. Ҡатмарлы эштәр ҙә еңел барыр. Бөтөнләй уйламаған кешеләр ярҙам тәҡдим итер. Шаршамбынан һуң ғына бер аҙ арыуығыҙҙы һиҙерһегеҙ. Йомала элек күрмәгән урында булырһығыҙ.


Башҡортостанда 2019 йылдың 6 айында халыҡ үлеме кәмегән // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n17:23, 18 июля 2019 Йәмғиәт\nБашҡортостанда 2019 йылдың 6 айында халыҡ үлеме кәмегән Фото: «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы\nӨФӨ, 2019 йыл, 18 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Азат Ғиззәтуллин/.\nБашҡортостанда, республиканың Һаулыҡ һаҡлау министрлығы мәғлүмәттәре буйынса, ағымдағы йылдың тәүге алты айында халыҡ үлеменең кәмеүе күҙәтелә. Йыл башынан был күрһәткес республикала 12,2 промилле тәшкил иткән, ул былтырғынан 0,2-гә аҙыраҡ. Дөйөм үлем күрһәткесе халыҡтың уртаса йыллыҡ иҫәбенән дөйөм үлгәндәр һанының нисбәте менән иҫәпләнә. Был нисбәт 1000-гә ҡабатлана һәм промиллелә иҫәпләнә. Бөтә илдәрҙә тиерлек тыуым кимәле һәм үлем кимәле 1000 кешегә берәмектә үлсәнә.\nБашҡортостандың һаулыҡ һаҡлау министры вазифаһын башҡарыусы Максим Забелин сираттағы «Һаулыҡ сәғәтендә» быйыл 1 598 кеше ғүмерен һаҡлап ҡалып булды тип билдәләне. Беренсе ярты йыллыҡта республикала бөтәһе 24 380 кеше үлгән.\nТеги: Башҡортостандың Һаулыҡ һаҡлау министрлығы, демография, үлем