Күңел күҙе тик матурлыҡ күрһен » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Махсус биттәр » Күңел күҙе тик матурлыҡ күрһен\n30.03.2019 Күңел күҙе тик матурлыҡ күрһен\nДүрт йыл элек күреү һәләтен юғалтҡан егет һоҡланырлыҡ итеп донъя көтә\nАрабыҙҙа йәшәгән көслө рухлы, бер-бер артлы килгән һынауҙарға бирешмәгән, киреһенсә, һынауҙар менән килгән көндәрҙең дә матурлығын күргән кешеләргә һоҡланмау мөмкин түгел. Улар башҡаларға йәшәйеш өлгөһө, тормош үрнәге булып тора. Яңауыл ҡалаһында йәшәүсе Владислав Глухов ана шундай өлгө булырлыҡ шәхестәрҙең береһе. Ул 7-се класта уҡыған саҡта уҡ ҡан тамырҙары ауырыуына дусар була. Мәкерле сиргә ҡаршы көрәшкән табиптар ваҡыт үтеү менән үҙҙәренең көсһөҙ икәнен аңлай. Йәш егет яйлап күреү һәләтен юғалта, ә дүрт йыл элек тома һуҡыр ҡала.\nМәҡәләмдең геройы менән беҙ район үҙәк китапханаһында таныштыҡ. Владислав – фантастика жанрын үҙ иткән әүҙем уҡыусы. Яратҡан авторҙарының аудиокитаптарын ҡуллана, махсус Брайль алфавитын өйрәнеп, ваҡытлы матбуғатты ла уҡый. Ғөмүмән, ул ҡайһы бер һау-сәләмәт кешеләргә ҡарағанда ла әүҙемерәк тормош алып бара: бассейнда йөҙә, тренажер залында шөғөлләнә, махсуслаштырылған теннис һәм домино уйнай, почта бүлексәһендә эшләй, инглиз телен өйрәнә, ҡыш көнө һырғалаҡҡа йөрөй. Махсус курстарҙа заманса технологияларҙы, компьютерҙы өйрәнгән, телефондағы махсус ҡушымталар иһә уға көнкүрештә һәр саҡ ярҙам итә.\n– Табиптар һуҡыр ҡаласағымды әйткәс, бер аҙға шаңҡып ҡалдым. Тик мин үҙ-үҙемде йәлләп, депрессияға бирелеп ултыра торған кеше түгел. Үҙемә: “Артабан нисек йәшәргә?”– тигән аныҡ һорау ҡуйҙым һәм төрлө мөмкинлекте өйрәнә башланым. Алдан хәлемде белгәс, тома һуҡыр ҡалған мәлдә тәҡдиремә күнгән инем. Статистика мәғлүмәттәре буйынса һаулыҡ торошомдо белгән Республика һуҡырҙар йәмғиәте Мәскәү өлкәһендәге махсус реабилитация үҙәгенә уҡырға барырға тәҡдим итте. Ул миңә яңы тормошома яраҡлашыу өсөн оло тормош мәктәбе булды. Тәү сиратта, ошондай уҡ һынау алдында торған кешеләр менән танышып, аралашыу ярҙам итте. Бер-беребеҙ өсөн кәңәшсе лә, терәк тә булдыҡ. Һау саҡта тормош та, мин дә бөтөнләй икенсе инек. Ауырлыҡтар түгел, ә донъяның асылы тураһында был фекер. Бәлки, ҡайһылыр мәлдәрҙә мин йәшәүҙең, һаулыҡтың ҡәҙерен дә белеп етмәгәнмендер. Ә һынауҙар кешегә рух ныҡлығы, характер көсө бирә. Ҡайһы бер ата-әсәләр ауырыған балаларын уҡырға ебәреүҙән, кешеләр араһына сығарыуҙан ҡурҡа. Бала яйлап үҙ-үҙенә бикләнә, тормошҡа яраҡлашырға, көрәшергә тигән теләге һүрелә. Минең әсәйем дә тәүҙә яңғыҙымды сит тарафҡа ебәрергә ҡурҡты. Әммә ныҡышмалылыҡ күрһәтеп, уҡырға киттем, – ти Владислав ул мәлдәр тураһында хәтерләп.\nЫсынлап та, реабилитация үҙәгендә ул яңынан йәшәргә: үҙен ҡарарға, таяҡ менән алыҫ араға йөрөргә өйрәнә, төрлө һөнәрҙәр үҙләштерә, Брайль алфавиты буйынса уҡый башлай. Аш-һыу әҙерләү буйынса ла дәрестәр ҡыҙыҡлы үтә. Бер көн Владислав уҡытыусыһын аптыратып:\n– Картуф менән ҡарабойҙай ярмаһын мин былай ҙа бешерә беләм. Икенсе төрлө ризыҡтар кәрәк, – тип әйтеп һала.\n– Ә нимә әҙерләргә өйрәтәйем һуң?\n– Ит һәм балыҡ ризыҡтары, салаттар...\n– Ярай улайһа!\nБөгөн инде егет яҡындарын телде йоторлоҡ ризыҡтар менән һыйлай. Ҡамыр аштарын ғына әҙерләмәй: бешеү кимәлен үҙаллы билдәләй алмай.\nЯңауыл районында физик мөмкинлеге сикләнгәндәр өсөн “Уңайлы мөхит” проекты буйынса байтаҡ эштәр башҡарылған. Тик улар башлыса коляскалағы ауырыуҙар өсөн тәғәйенләнгән. Почта элемтәһе, вокзал, дауахана, пенсия фонды, ҡайһы бер магазиндар – һуҡырҙар ышаныслы йөрөй алған бер нисә генә ойошма бар. Хатта кешеләр күпләп йөрөгән урамдарҙағы светофорҙар ҙа тауышлы сигнал бирмәй. Етмәһә, насар тороштағы юлдар ҙа егет өсөн ҙур проблема булып тора. Шуға күрә Владиславҡа күп осраҡта таныш булмаған кешеләрҙән ярҙам һорарға тура килә. Әлбиттә, төрлө кеше бар: кемдер күрмәмеш тә ишетмәмеш булып үтеп китә, икенселәр, киреһенсә, артыҡ ярҙамсыллығы менән ҡамасау тыуҙыра. Хатта ҡыланыуҙа, алдашыуҙа ғәйепләүселәр ҙә табылған. Быларҙың барыһына ла егет юмор менән ҡарап өйрәнгән. “Тәүге осор аҙашырмын тип ҡурҡа инем, хәҙер өйрәндем. Донъяла мәрхәмәтле кешеләр күп, аҙашһам, ярҙам итерҙәр әле!” – ти йылмайып. Ваҡыт үтеү менән унда тойомлау һәләте үҫешә башлаған. Урамда барғанда аяҡ һәм машина тауыштары, кешеләрҙең һөйләшеүе буйынса ҡайһы тирәгә етеүен билдәләй – ниндәйҙер кимәлдә улар юл күрһәтеүсе маяҡ булып тора. Ҙур предметтарҙы, стеналарҙы алдан һиҙеп, урап үтә. Шуғалыр ҙа, сит кешеләр егеттең һуҡыр икәнен белеп тә өлгөрмәй ҡала.\nРеабилитация үҙәгендә Владислав тағы ла бер һөнәр үҙләштерә: сәйләндән (бисер) сәскәләр, ағастар эшләй. Буш ваҡытының һәр минутын ошо яратҡан шөғөлөнә арнай. Эштәрен төрлө күргәҙмәләрҙә даими күрергә була. Ойоштороусылар бер мәл күргәҙмәгә килеүселәргә: “Был сәскәләрҙе кем эшләгән тип уйлайһығыҙ?” – тигән һорау бирә. Яуаптарҙа: “Хужабикә, мәктәп уҡыусыһы, оло йәштәге инәй...” – тигән яуаптар була. Тик бер кем дә был матурлыҡты күреү һәләтен юғалтҡан егет тыуҙырғанын алдан әйтә алмай. Күңеле изгелеккә ынтылған, саф йөрәкле кешегә генә ундай талант биреләлер ул. Аллаһы Тәғәлә яңы танышымды мәрхәмәтле күңел менән дә бүләкләгән. Ул ярҙамға мохтаж кешегә битараф ҡала белмәй. Әлеге мәлдә күреү генә түгел, ишетеү һәләтен дә юғалтҡан ҡыҙға Брайль алфавитын өйрәтә. Хатта хәрефтәрҙе усҡа яҙып өйрәтеү өсөн үҙ методикаһын булдырған. Шулай уҡ Александр исемле йәш егет һуҡырайғас, уны үҙе менән төрлө сараларға, спортзалға алып йөрөй.\nВладислав сәйлән теҙеү оҫталығының барлыҡ этаптарын да өйрәнмәгән. Шулай ҙа ошо шөғөлөн мөмкинлектәре сикләнгән башҡа кешеләргә лә өйрәтеү маҡсатында үҙәк китапханала түңәрәк асҡан. Йөрөүселәр һаны көндән-көн арта.\nКөслө рухлы егеткә һоҡланмау мөмкин түгел. Әлбиттә, һынауҙарға бирешмәй йәшәүендә уның өсөн ныҡлы терәк булған яҡын кешеләренең дә роле бик ҙур. Ата-әсәһе, туғандары, дуҫтары, ҡатыны Эльвина. Күреү һәләтен юғалтҡансы улы Станиславты ҡулына алыу бәхетен татыған. Хәҙер уға дүрт йәш, атаһынан инглиз телендә һөйләшергә өйрәнә.\n– Тормош миңә икенсе юлды күрһәтте, – ти Владислав. – Хәҙер минең хәлдә ҡалған һуҡырҙарҙы йыйып, айырым берекмә төҙөп, уларҙың да тормошон әүҙемләштерергә теләйем. Үҙҙәренә бикләнеп, донъяның матурлығын тоймай йәшәмәһендәр ине. Үҙ сиратымда ярҙам итергә һәр саҡ әҙермен. Әйткәндәй, миңә лә ваҡытында Антон исемле егет килеп, ярҙам ҡулы һуҙҙы. Бер-беребеҙгә терәк булғанда ауырлыҡтарға бирешмәҫбеҙ, – тип йылмайып хушлашты яңы дуҫым.


Башҡортостан Президенты «Эшҡыуарлыҡ. Бәләкәй ҡалалар һәм территориялар – үҫеш нөктәләре» форумында сығыш яһаны // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБашҡортостан Президенты «Эшҡыуарлыҡ. Бәләкәй ҡалалар һәм территориялар – үҫеш нөктәләре» форумында сығыш яһаны\n13:11, 3 декабря 2012 Иҡтисад\n30 ноябрҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Стәрлетамаҡта II «Эшҡыуарлыҡ. Бәләкәй ҡалалар һәм территориялар – үҫеш нөктәләре» республика форум-күргәҙмәһендә ҡатнашты.\nРеспублика башлығы «бәләкәй ҡалалар» төшөнсәһе менән килешеп етмәүе хаҡында әйтте. Сөнки «теге йәки был ҡалала йәшәгән һәр кеше өсөн ул ҙур ҡала булып тора – был уның төп йәшәү урыны», тип билдәләне Президент.\n— Үҫеш нөктәләренә килгәндә иһә, был ысынында ла шулай, — тине Президент. – Ниндәй генә ваҡиғалар булыуға ҡарамаҫтан, алға китеш бар. Беҙ көрсөктәрҙән дә, һалҡын елдәрҙән дә, ҡануниәт үҙгәреүенән дә ҡурҡмайбыҙ. Алға китеште, үҫеште туҡтатып булмай.\nРөстәм Хәмитов былтыр ошо уҡ залда етди һөйләшеү булғанын иҫкә төшөрҙө.\n— Ул беҙҙең тәүге осрашыу булғайны. Ул ваҡытта ниндәйҙер пессимизмға ла урын бар ине. Ә хәҙер Форумда ҡатнашыусыларҙың кәйефе башҡаса, тип хәбәр иттеләр миңә. Күберәк оптимизм, дөрөҫ һәм хаҡ эштәр башҡарыуыбыҙға ышаныс, аңлау бар. Әммә быға ҡарамаҫтан, үткән йылға йомғаҡ яһап, алдағы һәм урта сроклы перспективаға бурыстар билдәләргә лә була.\nӘлбиттә, Форумдың исеменә һалынған төп идеяны хуплайым. Үҫеш нөктәләре хаҡында һүҙ йөрөткәндә, уларҙың сәнәғәт производстволарын биргән территориялар булыуын ғына түгел, ә унан йәмғиәтебеҙ өсөн яҡшы энергия, ыңғай күренештәр килеүен дә аңлайбыҙ. Эшҡыуарҙар яңы производстволар аса, талап ителгән хеҙмәттәр, тауарҙар менән тәьмин итә, социаль инфраструктураны нығыта, эш урындары булдыра, һалымдар түләй. Һәм беҙҙең социаль һәм иҡтисади именлегебеҙ бындай кешеләргә үҙҙәренең эштәрен асыу өсөн ни тиклем уңайлы шарттар булдыра алыуыбыҙҙан тора.\nРеспублика башлығы эшҡыуарлыҡты үҫтереүгә ентекле анализ яһаны, «республикала 450 меңдән ашыу кеше – халыҡтың 10 проценттан ашыуы бәләкәй бизнес менән мәшғүл», тип билдәләне.\n— 1 ноябргә ҡарата бәләкәй һәм урта бизнестан алынған һалымдар бер миллиард һумға артып, биш миллиард һумға етте. Бюджетҡа килгәндә, унда бөгөнгө көндә 100 миллиард һум иҫәпләнә. Бәләкәй бизнес уның биш процентын тәшил итә. 450 мең кеше әлеге ваҡытта бәләкәй бизнес менән шөғөлләнә, улар эшкә яраҡлы халыҡтың утыҙ процентын тәшкил итә. Йәғни бында һөҙөмтәлелек кимәле беҙ талап иткәнсә түгел әлегә, — тип иҫәпләй Президент. Шулай ҙа, уның фекеренсә, бындай позициялар насар түгел.\n— Өс-дүрт йыл элек булғанға ҡарағанда, был күпкә яҡшыраҡ. Беҙҙең халыҡтың эшҡыуарлыҡҡа һәләте бар, әммә ул тулы кимәлдә ҡулланылмай. Шартлы рәүештә «социалистик» тип аталған формациянан «баҙар формацияһы»на күсеү йәмғиәткә ауыр бирелә. Был процесс оҙаҡҡа һуҙыла. Әммә ул тиҙ була алмай, сөнки халыҡтың күпселек өлөшө иҫке ҡағиҙәләр, элекке идеология менән йәшәй һәм капитал, шәхси эшҡыуар хөкөм иткән бөгөнгө тормошҡа аяҡ баҫырға теләмәй. Йәнә был уға ауыр бирелә. Тормош талап иткән осраҡта ғына, кеше ҡайһы саҡ ысынлап та бизнес менән шөғөлләнә башлай. Был залда мәжбүри рәүештә түгел, ә күңел ҡушыуы буйынса бизнес менән шөғөлләнгән кешеләр йыйылғандыр, тип ышанам. Был һеҙҙең йәшәү рәүеше, һеҙҙең идеология.\nЭшҡыуарҙар үҙҙәре айырым бер өлкә биләй. Бөгөн был, нигеҙҙә, сауҙа, автосервис, көнкүреш изделиеларын ремонтлау, күсемһеҙ милеккә ҡағылышлы операциялар, төҙөлөш. Әммә иҡтисадтың реаль секторында, эшкәртеү производстволарында, ағас эшкәртеү һәм ауыл хужалығы продукцияһын тәрән эшкәртеү өлкәләрендә әүҙемерәк ҡатнашыу зарур. Тик ундай баҙарға нисек эләгергә? Унда беҙҙе кем көтә? Һүҙ бәләкәй эшҡыуарҙар һәм урта бизнес хаҡында бара. Унда ҙур капитал хөкөм һөрә. Уларҙың эштәре яҡшы бара һәм бәләкәй предприятиеларға иғтибар бүлеп тормаясаҡтар. Әммә тағы ла бер тапҡыр әйтәм: бәләкәй бизнес иҡтисадтың реаль секторына сығырға тейеш.\nПрезидент бәләкәй бизнес үҫешен тотҡарлаған бер нисә проблемаға туҡталды. Атап әйткәндә, был административ кәртәләр мәсьәләһе. Уны хәл итеүҙә республика етәкселеге ағымдағы йылдың мартында эшләй башлаған эшҡыуарҙар хоҡуҡтары буйынса вәкил институтына өмөттәр бағлай. Алдағы ваҡытта урындарҙа инвестициялар буйынса ла вәкилдәр эшләй башлаясаҡ.\nБәләкәй бизнесҡа ҡағылышлы йәнә бер проблема – ул эш хаҡы кимәленең түбән булыуы. Беренсе ярты йыллыҡта бәләкәй һәм урта бизнес предприятиеларында уртаса айлыҡ хеҙмәт хаҡы ни бары ун дүрт мең һум тәшкил иткән.\nРеспублика башлығы фекеренсә, төбәктең ҡануниәтен камиллаштырыу зарур. Ул эшлекле мөхитте яҡшыртыуға йүнәлтелгән булырға тейеш. Был йәһәттән алға китеш бар.\n— Һәр яҡшы хужаның бер аҙ запасы булырға тейеш. Ул беҙҙә бар. Әммә бының менән генә сикләнмәй, артабан үҫешергә кәрәк. Әле яңы саҡ ҙур теләк менән эшкә тотондоҡ, бер-беребеҙгә ышана башланыҡ. Советтар Союзы осорондағы кеүек эшҡыуарлыҡҡа һағайып ҡарау бөгөн юҡ. Был залда ултырған эшҡыуарҙар – беҙҙең барыбыҙ өсөн дә файҙалы һәм хаҡ эштәр башҡарған кешеләр. Шуға күрә бындай кешеләргә һәр саҡ ярҙам итәсәкмен, — тип һүҙен йомғаҡланы Президент.\nРеспублика башлығы сығышының тулы тексы БР Президентының рәсми сайтында урынлаштырылған.\nТеги: бр президенты,эшҡыуарлыҡ


Хоҙай бойорғас, беҙгә йәшәргә әле… (Ғайса Хөсәйенов тормошонан ете тарих)\n3 Июль 2019, 14:47\nМәрйә ҡыҙына өйләнһәң, мөхәббәттә бәхетле булһаң да, тормошта, эшеңдә, үҙ яҡындарың даирәһендә һиңә шунса бәхет тәтемәйәсәк. Әсәңдең күңеле һыуыныр, туғандарыңдың кәйефе ҡырылыр, дуҫ-иштәрең араһында уңайһыҙлыҡ кисерерһең. Тулы бәхетең булмаҫ”. Быларҙы һаҡлыҡ менән генә Аняға аңлаттым. “Әсәйем урыҫса бер ауыҙ һүҙ белмәй, мәрйә киленен алып ҡайтып төшһәм, ҡарғар”, – тип үк ебәрҙем.\nЕте-һигеҙ йәштәремдәме икән, хәҙер инде асыҡ ҡына хәтерләмәйем, әсәйем янына баҫыуға барып, яңғыҙ ҡайтып килешләй йәшен аҫтына эләктем.\nӘсәйем шәкәр сөгөлдөрө тәрбиәләгән баҫыу ауылдан йыраҡ та түгел инде. Кәсеүән һыуы буйында ғына. Ситәндән үрелгән ауыл акулсаһына бер-ике йүгерем ер. Унан – колхоз келәттәре, арыраҡ – ауыл осо.\nҠайтырға сығыуым, Кәсеүән күперен үтеүем булды, Ҡамышлы урманы артынан болоттар күтәрелде. Аяҙ эҫе көндә улар ни аралалыр ҡабарып, ярты күкте ҡаплап алды, ҡарайғандан-ҡарайып өйрөлә-бутала бер мәл ярҙай булып өҫкә ауып килгәндәй үҙҙәре. Шунан бөтә күкте ярып, әллә нисәмә саталарға сәрпәкләнеп хәтәр йәшен ялтырап китте, артынса ерҙе һелкетеп күк күкрәне. Ҡара туҙандар күтәреп ҡаты ел ҡупты. Йәшен йәшнәне, ел-дауыллап эре бөртөклө киҫә ямғыры яуа башланы. Донъя ҡапыл ҡараңғыланды, торғаны бер ғәрәсәткә әйләнде. Ә мин, ялан аяҡлы малай, ҡотом осоуҙан йүгереп, һаман ауыл аклусаһы ҡапҡаһына ла етә алмайым. Ямғыры тамам күшектереп, көслө еле осороп алып китергә теләгәндәй, аяҡтан йығып бара.\nАкулса ҡапҡаһына нисек еткәнемде, уны ашамы, араһынанмы нисек үткәнемде иҫләмәйем, ҡараңғы тирә-йүнде яп-яҡты итеп тағы яманыраҡ йәшен йәшнәп ебәрҙе, иҫ китмәле дөбөрҙәп, сатырлап күк күкрәне, йәнем йөрәгемә етеп, үҙемде ғәрәсәт эсендә иреп, юғалып ҡалғандай тойҙом.\nАңыма килһәм, һаман йүгерәм икән әле, силәктән ҡойғандай итеп ямғыры яуа – уныһын инде һиҙмәйем дә, йәшене-күге инде күҙемде ҡамаштырып, ҡолағымды томалаған – ауылдың ҡайһы тарафта икәнен дә тоймайым. Бер мәл йәнә баш осомда ғына йәшен йәшнәп китте, күҙ алдымда йомғаҡтай ут шары уйнаны. Үҙем, әйтерһең, ут эсенә күмелдем, унан ҡолаҡ тондорғос күкрәүе мине тамам шаңҡытты. Иҫәнменме-түгелменме? Сағыу ут яҡтыһында тик келәттәрҙе шәйләйем. Иген келәттәрен. Үкереп илап ебәрҙем: мин иҫәнмен, тик нишләп ҡотҡарыусы юҡ?! Йәшендән утҡа әйләнгәнменме, бер кемгә лә күренмәйемме әллә?\nМинең йәнем бар – шул тойғо малай йөрәгемә йән өрҙө, күрәһең – ҡойма ямғыр аҫтында йүгерәм, йәшен сатырлап атҡан һайын ерҙән үҙемде күтәрелеп киткәндәй тоям, күк күкрәгән ыңғайға дер һелкетеп кире ергә баҫам, күҙҙәремә аҡ-ҡара күрмәй осам да осам, хәҙер ауыл урамынан еләм инде.\nӨйгә нисек ҡайтып ингәнмендер, йүнләп хәтерләмәйем. Шунан һуң йәшендән һәр саҡ ҡурҡыр булдым.\nСталин арбаһына көнөбөҙ ҡалғас\nАтайһыҙ ҡалғас, ете-һигеҙ йәшемдән хужалыҡтағы ир-ат эше сибек кенә яурыныма төштө. Ул замандарҙа мал-тыуарға ҡышҡылыҡҡа аҙыҡ әҙерләү ифрат ауыр ине. Колхоз йыш ҡына бесән сабырға рөхсәт итмәне. Шуға әсәйем менән киске, иртәнге сәғәттәрҙә генә ҡаса-боҫа аулаҡ урындарҙан ураҡ ярҙамында урып алған үләндәрҙе йөкмәп өйгә ташыйбыҙ, ваҡ малға аҙыҡ әҙерләйбеҙ. Йәй аҙағында ғына рөхсәт бирелһә, һоноҡ ҡына бала салғым менән үләне ҡатып бөткән таҡыр, соҡор-саҡыр ерҙәрҙә бесән сабышырға йөрөйөм. Уны күбәләргә һалып ҡуйғас та оҙаҡ тотмай, атын йә үгеҙен табып йортҡа ҡайтарыу, өйөү хәстәрлеген күрәбеҙ. Ҡушымта булһын тип, һарыҡ-кәзә өсөн ағас япраҡтарын да әҙерләп мәшәҡәтләнәбеҙ.\nӘсәйем колхозда ат менән эшләмәгәс, ҡулға ат-фәлән дә эләкмәй. Утынды, шул уҡ бесәнде бәләкәй арба, ҡышын бәләкәй сана менән ташып хитланабыҙ.\nБәләкәй арба тигәндән, әсәйем, бик ыҙаланғанға йәне көйөптөр инде, бер саҡ бригадирмы, колхоз рәйесеме алдында, “шул Сталин арбаһына көнөбөҙ ҡалғас, беҙ йәтимдәр нисек йәшәрбеҙ инде?” тип асырғанып һүҙ ысҡындырған икән. Шуның өсөн уны колхоз идараһына саҡыртып, янап ҡурҡытып йөҙәткәндәр. Ул заманда баш китерлек был һүҙе өсөн ярай әле әллә ҡайҙарға оҙатмағандар үҙен.\nУтынын йә бесәнен алырға колхоздан йылына бер-ике тапҡыр үгеҙ биргеләй торғайнылар. Үгеҙ – яман холоҡһоҙ мал, сығынсыланымы, бер яҡҡа бәреп сығып китеп, утыныңды йә бесәнеңде ауҙара, йә ағас шырлығына инеп кипсәлә, арба-санаңды ҡыйрата.\nОшоларҙы иҫкә төшөрһәм, әле лә үҙәктәрем өҙөлөп китә. Ир-ат вазифаһы бала иңенә төшкәндә, миктәп, имгәнеп ҡалыуҙарың да бар бит. Хоҙай нисек һаҡлағандыр?\nМәлһеҙ үлемдән ҡотолоуым\n1939 йылдың көҙөндә Өфө ҡалаһының 9-сы башҡорт мәктәбенең алтынсы синыф уҡыусыһы булып киттем. Әсәйем яғынан туған тейешле Закир Айыухановтарҙа йәшәнем ул йылдарҙа. Көйөргәҙе районынан килгән бер малай менән дуҫлаштым. Ул бер көндө мәктәптән ҡайтышлай туғандарынамы, таныштарынамы инеп сығырға саҡырҙы. Иҫемдә, февраль айы ине. Ҡараңғы төшкән. Тышта ҡаты буран. Киттек Зенцов урамынан түбәнгә төшөп. Ущелье тарафына етәрәк, урам буйлап урап түгел, иҫке толчок майҙаны аша тураға сыҡмаҡ булдыҡ бараһы еребеҙгә. Ул тирә буп-буш, бөтә ерен ҡар-көрт баҫҡан. Фонарь-фәләндәр юҡ, тирә-йүн дөм ҡараңғы. Теҙҙән ҡар кисеп, көрттәргә батып, ауырлыҡ менән атлайбыҙ. Ә буран ҡотора ғына. Етмәһә, юлыбыҙҙа ҡар баҫҡан соҡор-саҡырҙар, ҙур-ҙур ағас-таштар осрай башланы – абынып-һөрөнөп китәбеҙ, яҙа баҫып көрткә ауабыҙ.\nБер мәл аҙап ҡалдыҡ. Йүнәлеште юғалттыҡ. Күҙ асҡыһыҙ буран, дөм-ҡараңғы төн тирә-йүнде самаларға форсат бирмәй. Шулай баш һуҡҡан яҡҡа хәҙер тәрән ҡар эсендә бата-сума һаҡланыбыраҡ атлай инек, икебеҙ ҙә ҡар ҡаплаған тәрән соҡорға төшөп киттек. Ярай әле бер йыуан арҡыры бүрәнәһе булған, шуға аҫылынып йәбешеп ҡалдыҡ. Шәйләйем, үҙебеҙ тәрән соҡор эсендә ҡар аҫтындабыҙ. Ҡар биттәрҙе, ҡулдарҙы өшөттөрөп, тын алырға ирек бирмәй ҡурып бара. Мейегә уй йүгерә: ҡаушап ҡурҡып төштөң – бөттө. Йәһәт кенә бүрәнә буйлап ҡарҙы йырырға, соҡор стенаһын табырға! Юлдашыма көс-хәл менән ошо уйым хаҡында хәбәр итәм.\nХәҙер иң мөһиме – һаҡһыҙ булашып, бүрәнәнән ысҡынып төпкә суммау. Үҙем бар ихтыярҙы, көстө туплап, уға сат йәбешкән көйө, үҙ яғымдан баҫлыҡтырып, тынды ҡурып барған ҡарҙы йырып ҡырға үрмәләйем. Бер мәл ҡулым стенаға төртөлдө. Аңда, күңелдә өмөт сатҡыһы ҡабына, ҡорошоп барған тәнемә йылы йүгерә. Соҡор стенаһына тамам һыйынып, бер ҡулымды өҫкә һуҙам. Тик тоташ стена ғына. Тағы көс-хәл йыйып өҫкәрәк тартылам. Һо, ҡулым ер өҫтөнә еткәндәй итте. Һуҙылып-һәрмәнеп ныҡлап йәбештем, икенсе ҡулды өҫкә күтәрҙем. Йәнтәслим тырыша торғас, ер өҫтөнә ҡармаланып сыҡтым. Юлдашыма ҡотолдоҡ, тип һөрән һалдым. Уның тауышын соҡорҙоң икенсе яғынан ишеткәндәй иттем. Хәҙер уға табан шыуыштым. Ерҙә ятҡан килеш ҡулдарын ҡапшап таптым һәм һуңғы көсөм менән соҡорҙан һөйрәп сығарыштым.\nӨшөп-туңып бөтһәк тә, иҫән булыуыбыҙ, ҡәберҙәрҙән, тәрән ҙур соҡорҙа ҡар аҫтында баҫылып тереләй көйө үлемдән ҡотолоубыҙ өсөн ҡыуандыҡ.\nӘ тирә-йүнебеҙ – дөм ҡараңғы, күҙ асҡыһыҙ буран ҡотороуын белә ине. Әммә беҙ ҡара төндән, тын алғыһыҙ һалҡын ҡарҙан, яман бурандан көслөрәк булып сыҡтыҡ.\nМәлһеҙ үлемдән минең был икенсеме-өсөнсөмө ҡотолоуымдыр. Тимәк, Хоҙай бойорғас, беҙгә йәшәргә әле…\nИрекһеҙ һөнәрҙе ҡәлбем ҡабул итмәне\nЭлекке 9-сы башҡорт мәктәбе һәм интернатын, хәҙерге 1-се һанлы башҡорт республика гимназия-интернатын көмөш миҙалға тамамланым. Ҡулда өлгөргәнлек аттестаты. Илдәге бөтә юғары уҡыу йорттарының ишектәре асыҡ төҫлө миңә. Ҡайһыһын теләйһең – университетынмы, институтынмы, политехник юғары училищеларынмы – бар ҙа ин.\nМиҙаллы ике синыфташымдың да уй-ниәттәре юғары: береһе – Әкрәм Закиров, Мәскәүҙең Губкин исемендәге нефть институтына, икенсеһе – Ләбиб Мәмлиев Ленинградтың политехник университетына инмәксе. Мине лә шул тарафтарға барырға өндәйҙәр. Үҙем иһә М.В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетында уҡырға хыялланам. Торлаҡ шарттарын һорашып хат та яҙғайным. Быға күңелһеҙерәк яуап килде: университет ҡарамағындағы һеҙ теләгән Көнсығыш институтына рәхим итегеҙ, ләкин торлаҡ менән тәьмин итә алмайбыҙ, тигәндәр. Тимәк, йәшәү урыны булмағас, баш ҡалаға юл ябыҡ. Бүтән вуздарына инергә теләк юҡ.\nЙәнде үртәгәндәй, оҙаҡламай военкоматтан повесткалар менән саҡырып, мине хәрби училищеларға димләй башланылар. Хеҙмәт, йәшәү шарттарының шәплеге, ыҫпай кейем-мундирҙары, офицер чиндары, тағы әллә ниҙәре менән әүрәтмәкселәр – ожмах ҡапҡаһымы ни. Хәлбүки, аҡылым килешкәндәй итһә лә, күңелем, ҡәлбем ҡабул итмәй ирекһеҙ шул һөнәрҙе.\nКүҙемде йомдом да, документтарымды Башҡорт дәүләт педагогия институтының филология факультетына тапшырҙым. Башҡорт теле һәм әҙәбиәте бүлегенә. Юл сатында уйланып торған әкиәт батырындай ниндәй һөнәр, вазифа һайларымды шулай еңел генә хәл иттем дә ҡуйҙым. Йә уңырмын, йә туңырмын тигән шигем булманы шикелле. Ул сағында үҙем дә асыҡ тойоп белмәгән эске рух тауышым йүнәлтте, буғай унда.\nМин – Мәскәү аспиранты\nКемдер Мәскәү тип ашҡына. Кемдер Мәскәү тип шашына. Ә мин Мәскәүҙә йән тыныслығы табырға, баш баҫып уҡырға, яҙырға тейеш инем. Уй-маҡсаттарым шуны көҫәй. Һәм шулай эшләнем дә.\nТик әҙ генә баш күҙ алһам, йәнемә урын тапмайым, тыуған яҡ иҫкә төшә, туғандар, дуҫтар һағындыра, күңелде ниндәйҙер һағыш сорнай. Шулай бер йыл тирәһе Мәскәүгә күнә алмай, йәһәт кенә яйлаша белмәй йөҙәнем. Бик эс бошҡанда таныш-тоноштарға шылтыратам, яҡташ дуҫ-иштәрем янына сығып китәм. Нефть институтында уҡып йөрөгән классташ дуҫым Әкрәм Закировты барып табам. Ул ни, шар ҙа, мар кеше мине күреүгә ауыҙы йырыла. Сығып китәбеҙ әҙерәк күңел асырға, бер итеп елләнеп ҡайтырға. Әкрәмдең Мәскәүҙә етмәгән ере, белмәгән яҡташы юҡтыр. Кинематография институты студенты Әсхәт Әшрәпов күберәк күңелебеҙгә яҡын. Уны барып табабыҙ. Өс таған – бына тигән компания.\nМәскәү шулай иҫке дуҫтарымды тағы ла нығыраҡ яҡынайтты, яңыларын табышты, күптәр менән таныштырҙы. Бер саҡ беҙ, яҡташтар, ҡәләмдәштәр, Мәскәүҙә ҙур ғына ҡор булып киттек. Кирәй Мәргән ижтимағи фәндәр академияһында уҡып йөрөй. Ғилемдар Рамазанов Мәскәү дәүләт университетының аспирантураһына килеп инде. Ғабдулла Әхмәтшин Әҙәбиәт институтын тамамлар алдында. Рәми Ғарипов менән Рафаэль Сафин да шунда уҡыйҙар. Әкрәм Бейешев – Мәскәү университетында. Йәш йырсы Хөсәйен Мәжитов – консерваторияла.\nБер заман Әҙәбиәт институтын тамамлаусылар – диплом эштәрен, аспирантура бөткәндәр дисертацияларын яҡлай башланы. Унда, ғәҙәттә, Мәскәүҙә уҡыған йәки Мәскәүҙә йәшәгән башҡорттар йыйыла торғайны. Әллә Кирәй Мәргәндекендә, әллә Рамазановтыҡында Заһир Исмәғилев менән Хөсәйен Әхмәтовтың Мәскәү ҡунаҡтарын һәм үҙебеҙҙекеләрҙе таң ҡалдырып, ярыша-ярыша йырлағандары һәм ҡурайҙа уйнағандары күңелдә моң булып ҡалған. Бер мәлде ниндәйҙер сарала Хөсәйен Мәжитовтың көслө тауышы менән йырлап ебәреүе хайран иткәйне. Күңелле һәм иҫтәлекле була торғайны ундай табындар. Мәскәүҙәге яҡташтар һаны ла йылдан-йыл арта торҙо.\nЭх, Мәскәү ҡыҙҙары!\nАспирант – Мәскәү ҡыҙҙары өсөн перспективалы, ҡулай кейәү. Шуға беҙ түгел, улар беҙгә ҡармаҡ һала.\nАҡылды теҙгенләп булһа ла, йөрәкте тышаулап тороп буламы ни? Янмаған-ярһымаған, һөймәгән-һөйөлмәгән йәш йөрәк йөрәкме ни ул! Ҡаты бәғер, таш йөрәк булмаһа. Минең менән бергә уҡыған аспиранттарҙың ҡайһылары ингәнсе үк ғаиләле ине, бер нисәһе уҡыу дәүерендә башлы күҙле булды. Миҙхәт Ғәйнуллин да ғаилә ҡороп ебәрҙе. Дуҫтарымдың йөрөгән ҡыҙҙары үҙ әхирәттәрен димләй, береһен-береһе ишетеп, бүлмәбеҙгә телефондан шылтыратлар, танышырға теләктәрен белдерәләр. Аспирант урамда аунап ятмай шул. Шулай йәш кенә Аня исемле ҡыҙ менән таныштырҙылар. Ул балалар баҡсаһында тәрбиәсе булып эшләй ине. Йыш осрашабыҙ, киноға, театрҙарға йөрөйбөҙ. Парктарға, тансаларға. Һәр хәлдә тиҙ арала бер-беребеҙгә ныҡ ылығып, эҫенешеп киттек.\nӘммә Өфөгә ҡайтыр йылымда минең үтә айыҡ һалҡын аҡылым кәртә һалды, ахырыһы, һөйөүемә. Башымда бер мәл кескәй генә орлоҡ булып шытып сыҡҡан уйҙың яйлап тамыр ебәрә барғанын тойомланым. “Һин – әҙәбиәтсе ғалим, бәлки яҙыусы ла булып китәһе кеше, йәшәгән мөхитең башҡорт донъяһы. Һөйләр, яҙыр телең – башҡорт теле. Мәрйә ҡыҙына өйләнһәң, мөхәббәттә бәхетле булһаң да, тормошта, эшеңдә, үҙ яҡындарың даирәһендә һиңә шунса бәхет тәтемәйәсәк. Әсәңдең күңеле һыуыныр, туғандарыңдың кәйефе ҡырылыр, дуҫ-иштәрең араһында уңайһыҙлыҡ кисерерһең. Тулы бәхетең булмаҫ”. Быларҙы һаҡлыҡ менән генә Аняға аңлаттым. “Әсәйем урыҫса бер ауыҙ һүҙ белмәй, мәрйә киленен алып ҡайтып төшһәм, ҡарғар”, – тип үк ебәрҙем. Минең бер ҡатлы һылыуым шул һүҙгә ышанды, аңлағандай итте. Дуҫтар булырға һөйләшеп, хушлаштыҡ. Һуңынан байтаҡ хатлаштыҡ, бер-ике тапҡыр Мәскәүҙә лә күрештек. Ләкин беҙ икенсе кешеләр инек инде…\nӨфөлә эшләй башлағас, Хәлимә апай Ҡорбанаеваларҙа фатирҙа йәшәп ятам. Бер бүлмәлә ике буйҙаҡ кешебеҙ, өсөнсөбөҙ – ғаиләле, яҡындарын районда ҡалдырып, институтта уҡып йөрөй.\nХәлимә апай – Зәйнәб Биишеваның бер туған апаһы. Улар беҙгә Ғәзиз ағай менән ингеләп йөрөй. Йыш ҡына сәй табыны ҡороп ебәрәбеҙ. Ҡунаҡ ашы – ҡара-ҡаршы. Аралар яҡын булғас, беҙ ҙә барғылайбыҙ үҙҙәренә.\nЗәйнәб апай менән ныҡлап танышып дуҫлашып китеүем шулай башланды. Улар ике ҡатлы ағас өйҙөң беренсе ҡатындағы кескәй генә бүлмәлә тора. Өс улы мәктәптә уҡып йөрөй. Ғәзиз ағай – Бөйөк Ватан һуғышы инвалиды, нишләптер уларға йүнлерәк фатир бирмәгәндәр, үҫеп килгән ир балалар менән ҡыҫынҡыла, һыуын ташыр, утын яғыр өйҙә йәшәп яталар.\nБер мәлде Хәлимә апай менән Зәйнәп апай, беҙҙе, буйҙаҡ егетәрҙе димләп өйләндермәк булып китте. Башта бүлмәләшем Фуатты башлы-күҙле иттеләр. Һуңынан мине лә Нурия исемле бик матур ҡыҙ менән таныштырырға уйланылар. Башҡорт дәүләт педагогия институтында сит телдәр ыакультетында уҡый икән, һуңғы курсҡа күсәһе, ти. Үҙемдең дә ҡыҙыҡһыныуым артты. Хәҙер күрешеүҙе бермә-бер осрашыуҙы ашыҡтырабыҙ: димселәр штабы эшләй. Осрашыуҙың көнө, сәғәте билдәләнә.\nБүлмәләшем Мөхәмәҙине баш ҡоҙа итеп, Хәлимә апай үҙе баш ҡоҙағый булғандыр инде, тағы Зәйнәб апай менән Ғәзиз ағай мине эйәртеп, китәбеҙ ҡыҙ йортона. Цюрупа урамында йәшәйҙәр икән. Шәп ҡаршылайҙар.\nДимсе диңгеҙ кистерә. Йылмайышып күрешеп, үҙ-ара танышҡан, таныштырышҡан кешеләр булып, эре генә түргә үтеп киттек. Күпте беләбеҙ, ҡыҙҙың еҙнәһе – педагогия институтында доцент, кафедра мөдире, мин уҡыған саҡта вуздың директоры булған кеше. Тимәк, аҙмы-күпме танышлыҡ бар. Апаһы Мәрйәм – уҡытыусы кеше. Бер һүҙ менән әйткәндә, зыялылар ғаиләһе. Ҡыҙҙың әсәһе лә оло ҡыҙында йәшәй икән, уны ла күрҙек, таныштыҡ.\nДимселәрҙең һөйләш сценарийы йоласа бер төрлөрәктер, тиҙ арала әҙерләнгән мул һыйлы оҙонса түңәрәк өҫтәл артында һөйләшеү бара. Ашау-эсеү яйына өҫтәл артында күңелле генә көңгөр-мөңгөр һүҙ сыға, ике яҡ та үҙҙәренсә тел сарлай, шул уҡ ваҡытта бер-береһен һынай. Бер аҙҙан табын йәнләнеп алған арала, миңә шым ғына тороп, икенсе бүлмәгә сығырға яй етә. Тәүге тамашала – кейәү егетен күрҙеләр инде, икенсеһендә, айырым, аулаҡ бүлмәлә, мин, кейәү егете, ҡыҙ ҡаршыһында. Ул да башта дөйөм өҫтәл артында өндәшмәй генә бер аҙ ултырып алғайны.\nХәҙер инде үҙ-ара танышыу, асылда һынамыш өлөшө. Күҙем яҡындан үткер күрә – ҡыҙ, ысынлап та, һылыу. Үҙе оялсан ҡараш менән мөләйем йылмайыбыраҡ тора – һөйкөмлөнөң һөйкөмлөһө. Һомғол буйлы, самаса нескә билле, ҡалҡыу тумалаҡ күкрәкле, йәшкелтерәк күҙле. Нурия тигән исеме есеменә типә-тиң – йөҙө бигерәк нурлы. Егетлегем, төҫөм-башым менән был һылыуҙы ҡарата алырмын кеүек. Беҙ ҙә ул хәтле төшөп ҡалғандарҙан түгел: ниндәй сибәр ҡыҙ баштарын әйләндермәнек, улайға китһә.\nШулай аулаҡлап күрештек, бер аҙ һынаштыҡ, бер-беребеҙҙе оҡшатыштыҡ, буғай. Тағы күрешеү, бер-ике тапҡыр киноға барыу арабыҙҙы ярайһы яҡынайтты, йылытты, эҫенештерҙе кеүек. Һуңғыһында мин уға өйләнешеү тәҡдимен яһаным, аҡ Нуриямдың ризалығын алдым.\nБер ул ике ҡыҙ үҫтерҙек. Уҡытып, башлы-күҙле итеп, ҡош балалары шикелле айырып сығарҙыҡ. Хәҙер өс ейәнебеҙ, дүрт ейәнсәребеҙ үҫеп етеп, үҙҙәре кеше булды. Ике ҡыҙым Башҡорт дәүләт университетының сит телдәр факультетын тамамланы, улыбыҙ Өфө нефть университетын бөтөрҙө.\nХәләл ефетем Нуриямдан уңдым. Тигеҙ, етеш тормошта ғүмер кисерҙек, татыу, мөхәббәтле йәшәнек. Нуриям үтә уңған ҡатын булып сыҡты, балаларҙы күпселегендә үҙе тәрбиәләне, бөтә йорт хужалыҡ эштәрен үҙ өҫтөнә алды. Дача тип баҡсаға йәбешеп ятты. Күҙ теймәһен, ҡартайып барһа ла, бөтә эште лә егәрлеләнеп һаман үҙе алып бара. Әгәр ул уңған булмаһа, шунса эштәрҙе үҙ елкәһенә алмаһа, фәндә, әҙәбиәттә эшләгән тауҙай эштәремдең сиреген дә үтәй алмаған булыр инем. Минең хеҙмәттәремдә хәләл ефетемдең ҙур өлөшө, түккән тире бар.


Ер бөтмәһә, ил бөтмәҫ » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Башҡорт донъяһы » Ер бөтмәһә, ил бөтмәҫ\nЕр бөтмәһә, ил бөтмәҫ 06.07.2018 // Башҡорт донъяһы\nЫсынлап та, тыуған еребеҙҙән ситтә йөрөһәк тә, туған, телебеҙҙе, моңобоҙҙо, милли ғөрөф-ғәҙәттәребеҙҙе онотмайбыҙ. Фәһемле осрашыуҙар, йыр-моң аша күңелдәрен нурға сорнап, матурлыҡҡа ынтылып йәшәгән тамашасылар өсөн рухлы, эстәлекле концерттар ҡуйып торабыҙ.\nКүптән түгел Норильск ҡалаһында башҡорттарҙың милли-йәмәғәт ойошмаһы әҙерләгән “Осрашырға, күрешеүгә саҡырып тора моңдар...” тигән концерты булды.\nБай йөкмәткеле сара тамашасыларға бик оҡшаны, һәр сығышты улар көслө алҡыштар менән оҙатты. Бигерәк тә ҡурай моңдарынан күңелдәре хушланды. Уның аша башҡорт халҡының данлы ла, аяныслы ла яҙмышы сағылдырылды.\nТыуған яҡты һағындырып, тәрән мәғәнәле, хисле башҡарылған йырҙарҙы тамашасылар яратып тыңланы. Хатта ҡушылып йырлап ултырҙылар.\nОҫта итеп башҡарылған скрипка көйҙәре лә һәр кешене әсир итте. Халыҡ бирелеп китеп, ихлас тыңланы. Башҡорт лирик, ҡурай көйҙәренә бейеүҙәр тамашасыларҙы илһамландырҙы, ҡанатландырҙы.\n“Башҡортостанды яҡшы беләһеңме?” тигән викторина үткәреү ҙә бик отошло булды. Залда ҡарап ултырыусыларҙың дәррәү ҡатнашыуы, яуаптарҙы белеүе һоҡландырҙы.\nКонцерт аҙағында башҡорт милли мәҙәни йәмәғәт ойошмаһы рәйесе Амур Сөнәғәтуллин сығыш яһаны. Ул даими осрашып торорға, берҙәм булырға әйҙәп, Норильск ҡалаһында башҡорт милли мәҙәниәтен, сәнғәтен һаҡлап ҡалыуға һәм үҫтереүгә ижади өлөш индергәндәре өсөн ҡатнашыусыларҙы Рәхмәт хаттары менән бүләкләне. Бына улар, әүҙем, рухлы кисәнең биҙәктәре — Рәмил Ғәлинуров, Ләйсән Саптаръяпова, Илмир Ултраҡов, Гүзәл Сөнәғәтуллина, Ғаян Ялсығолов, Рәмзиә Мусина, Гөлнара Миһранова, Алина Әбйәлилова, бәләкәс йондоҙҙарыбыҙ — Самира Сәлихова һәм Дарина Әбйәлилова.\nНорильск ҡалаһында башҡорт милли мәҙәниәтен, сәнғәтен һаҡлап ҡалыуҙа һәм үҫтереүҙә әүҙем ҡатнашҡандары өсөн ойоштороусыларға ла — Гөлнара Миһранова, Луиза Әхмәтйәнова, Зөлфиә Сәлихова, Диләрә Ҡаҙаҡҡоловаға — Рәхмәт хаттары тапшырылды.\nКонцертыбыҙҙың ҡунағы — Норильск ҡала хакимиәтенең йәмәғәт берекмәһе һәм коммерцияға ҡарамаған ойошмалар бүлеге хеҙмәткәре Светлана Степановна Иванина ла сараны яҡшы баһаланы.\nКонцерттан һуң башҡорт көйҙәренә күмәк бейеүҙәр ойошторолдо. Ғөмүмән, тамашасыларыбыҙ күңелдәренә ял, дәрт-дарман алып, күтәренке кәйефтә таралышты.\nӘ беҙ иһә үҙәк китапхана системаһы һәм Норильск ҡала хакимиәттәренә рәхмәтебеҙҙе белдерәбеҙ. Ошондай осрашыуҙарҙың даими булырына өмөтләнәбеҙ.\nАвтор: Рәмзиә МУСИНА.\nТотош уҡырға 1299


12 Июль 2019, 14:49\nҮзбәкстандың иң матур ҡалаларының береһендә донъяға килгән ҡыҙ балаға Эльвера тип исем ҡушалар.\n- Миңә Эльвира тип өндәшеүҙәренә күнегеп бөткәнмен инде, - ти Торонтайыш ауылының почта элемтәһе бүлексәһе етәксеһе Эльвира Закуан ҡыҙы Ғәниева.\nОсрашыуыбыҙ осраҡлы түгел ине. Был бүлексә Әлшәй һәм Миәкә райондарының берләштерелгән почтамтары араһында матбуғат баҫмаларына яҙылыу кампанияһы йомғаҡтары буйынса иң яҡшы ун бүлексә иҫәбенә ингән. Һөнәри байрамдары алдынан етәкселек тап ошо коллективтың эшен яҡтыртыуҙы һораны.\nКәштәләрҙә гәзит-журналдар ята, улар араһында беҙҙең район баҫмаһы ла бар. Бында шулай уҡ көндәлек тауарҙар ҙа урын алған. Хат ташыусылар ауыл халҡына гәзит-журналдар менән бергә кәрәк-яраҡ тауарҙарын да алып бара.\n- Район гәзитенә яҙылыу планын үтәнек. 35 кеше – рус, 57-һе татар телендәге гәзитте алдырасаҡ. Дөйөм планды ла арттырып үтәнек. Беҙҙә 480 йорт иҫәпләнә, шуларҙың 80-е буш тора, ауылыбыҙҙа меңдән ашыу кеше йәшәй. Уҡытыусылар коллективы менән әүҙем хеҙмәттәшлек итәбеҙ. Атап әйткәндә, Лилиә һәм Тәминдәр Буранбаевтар унлап дана ваҡытлы матбуғат алдыра. Шулай уҡ Олия һәм Таһир Ғәйнетдиновтар, Нәсимә апай Ғимаева гәзит-журналдарға күпләп яҙыла, 90 йәшлек Ғиззәт ағай Мөҡәлләпов та гәзит уҡырға ярата, - ти Эльвира Закуан ҡыҙы.\nТоронтайыштағы ике почта участкаһын почтальондар Рәзилә Рәфис ҡыҙы Хәсәнова менән Илзирә Наил ҡыҙы Йомағужина хеҙмәтләндерә. Аҙнаһына өс тапҡыр – шишәмбе, кесаҙна һәм шәмбе, көн һайын йәйәү 11 километрҙан ашыу араны үтеп, улар ауыл кешеләренә матбуғат баҫмаларын тарата.\nУн йылдан ашыу Эльвира Ғәниева етәкселек иткән был коллективта һәр кем үҙ эшен еренә еткереп башҡара. Эльвира Закуан ҡыҙы Торонтайыш мәктәбен тамамлағандан һуң ауыл хужалығы производствоһы иҡтисадсы-бухгалтеры белгеслегенә уҡып, әсәһе Наилә Ғабдулла ҡыҙының тыуған яғына йәшәргә ҡайта. Хәҙер ул ҡыҙы Башҡортостан дәүләт авиация-техник университеты студенты, алтын миҙалсы Аделина Ғәниеваның уңыштарына ҡыуанып бөтә алмай.Тырыш ҡыҙ университеттың медицина ҡорамалдары профиле буйынса биотехник системалар һәм технологиялар бүлегендә белем ала.\nТормош дауам итә. Унда уңыштар ҙа, һөйөнөс-көйөнөстәр ҙә була. Әммә иң яҡын кешеләрең, һине аңлаусы коллегаларың, яҡташтарың эргәңдә булғанда йәшәүе лә күңелле.


17 августа Өфөлә Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров «МЕГА» сауҙа комплексы алдында үткән ҡала фестиваленә барҙы. Төбәк етәксеһе МЕГА Парк проекты менән танышты, ул 2020 йылда асылыр тип көтөлә.\nСауҙа комплексы эргәһендге 2,3 га майҙанда йәшел биләмә, яһалма күл һәм шарлауыҡ барлыҡҡа киләсәк. Шулай уҡ балалар майҙансығы, скейт-парк, кафе һәм башҡа объекттар ҡаралған. Сауҙа комплексы идарасыһы Михаил Зверев әйтеүенсә, проект тулыһынса компания иҫәбенә тормошҡа ашырыласаҡ. Инвестиция күләме – 318 млн һум. Ошондай уҡ парктар Мәскәү, Санкт-Петербург, Ҡазан һәм Ростов ҡалаларында асылған. Бынан тыш инвестор паркка тиклем юлды ла төҙөүҙө күҙаллай.\nТөбәк етәксеһе башланғысты хупланы һәм республика, ҡала кәрәкле ярҙамды күрһәтергә әҙер тип белдерҙе.\nРадий Хәбиров фестиваль ҡала фестивале майҙанын ҡараны, ҡала халҡы менән аралашты. Сара сиктәрендә Белоруссияның «Союз» төркөмө, Найк Борзов һәм Brazzaville Америка төркөмө сығыш яһай. Һуңғыһы башҡалала төҙөләсәк хосписҡа ярҙам маҡсатында иртәгә Өфөлә хәйриә концерты ҡуясаҡ.


Башҡортостанда йәшәү минимумының уртаса дәүмәле 9 908 һум кимәлендә раҫланды // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n9:52, 2 декабря 2020 Иҡтисад\nБашҡортостанда 2020 йылдың өсөнсө кварталы өсөн йәшәү минимумының уртаса дәүмәле раҫланды. Республика хөкүмәте ҡарарына ярашлы, йәшәү минимумының уртаса айлыҡ дәүмәле йән башына 9 908 һум тәшкил итте.\nХалыҡтың төп социаль-демографик төркөмдәре өсөн йәшәү минимумы түбәндәгесә билдәләнде:\n— эшкә һәләтле халыҡҡа — 10 544 һум,\n— пенсионерҙарға — 8 059 һум,\n— балаларға — 9 925 һум.\n2020 йылдың икенсе кварталы менән сағыштырғанда республикала йәшәү минимумы күләме 107 һумға кәмене.\n«Йәшәү минимумы дәүмәле квартал һайын республикала ҡулланыу кәрзине нигеҙендә билдәләнә. Ул социаль программаларҙы әҙерләгәндә һәм тормошҡа ашырғанда халыҡтың йәшәү кимәлен баһалау өсөн тәғәйенләнгән. Шулай уҡ төбәк бюджетын формалаштырғанда әһәмиәткә эйә. Ошо күрһәткестән сығып аҙ тәьмин ителгән граждандарға социаль ярҙам күләме иҫәпләп сығарыла», — тип белдерҙеләр Башҡортостан Республикаһы Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәтендә.


“Йәшә, шишмә!” экологик акцияһы тамам\nБылтыр Йонос ауылында старт алған “Берҙәм Рәсәй” партияһының “Таҙа һыу” проекты сиктәрендә “Йәшә, шишмә!” экологик акцияһы, ниһайәт, аҙағына ла килеп етте.\nБыл изге һәм әһәмиәтле акция бар ауыл биләмәләренә эстафета рәүешендә тапшырылып, проект барышында шишмәләр һәм башҡа һыу ятҡылыҡтары төҙөкләндерелде, таҙартылды. Экологик акцияны Әлкә ауылында йомғаҡланылар.\nБыл көндө Салауат шишмәһе гөрләп торҙо. Әлкәләр ҡунаҡтар килеүгә тирмә ҡорҙо, былау бешерҙе, сәй ҡайнатты, тәмлекәстәрҙән өҫтәлдәр һығылып торҙо. Райондың мәҙәниәт бүлеге хеҙмәткәрҙәре әлкәләр менән берлектә "Һыу башлатыу", "Килен төшөрөү" кеүек боронғо башҡорт йолаларын күрһәтте.\nРайон хакимиәте башлығы Ғәли Хәйретдинов экологик сарала әүҙем ҡатнашҡан барыһына ла рәхмәттәрен белдереп, акцияға йомғаҡ яһап, ауыл биләмәләре башлыҡтарына Маҡтау грамоталары һәм “Берҙәм Рәсәй” партияһының бүләктәрен тапшырҙы. "Шишмәне тергеҙеү" – Мәсетле, "Сәләмәт тормошто пропагандалау" – Ишембай, "Рус халҡының йолаларын һаҡлау" – Малаяҙ, "Шишмәләр иле" – Нәсибаш, "Ҡабатланмаҫ сценарий" – Лаҡлы, "Халыҡты рухи яҡтан үҫтереү" – Мөрсәлим, "Быуындарҙың күсәгилешлелеге" – Таймый, "Башҡорт халҡының йолаларын һаҡлау" – Тирмән, "Ата-бабалар хәтере" номинацияһында Янғантау ауылы еңеүсе булды. 1-се – Арҡауыл, 2-се – Торналы, 3-сө урын Cалауат һәм Лағыр ауылы биләмәләренә бирелде. Конкурстың еңеүсеһе тип Миәшәгәр ауылы танылды. Акцияла әүҙем ҡатнашҡан Әлкә һәм Первомайский ауылдары, шулай уҡ проектты тормошҡа ашырырға ярҙам иткән депутаттар Марс Кашапов, Ралиф Хөснөтдинов, Илмир Ғәзизов, акцияны ойошторған һәм үткәргән Салауат Юлаев музейы директоры Зилә Садиҡова, “Берҙәм Рәсәй” партияһының урындағы башҡарма комитеты етәксеһе Маргарита Сәфәрғәлина Маҡтау грамоталары менән билдәләнде. Ғәли Ғәләүетдин улы “Салауат вариҫтары” төбәк йәмәғәт ойошмаһы етәксеһе Виктор Хәкимовты 70 йәшлек юбилейы менән тәбрикләп, уға ла бүләк тапшырҙы. РФ Дәүләт Думаһы депутаты Илдар Бикбаев яҡташтарын сәләмләп, бергәләп эшләргә, райондың яҡты киләсәге өсөн тырышырға саҡырҙы.\nКиләһе йылда районда "Төҙөкләндерелгән ауыл" конкурсы ойоштороласаҡ. Был акцияла ла барыһы ла әүҙем ҡатнашыр, ауылдарыбыҙ йыл һуңына тағы ла матурайыр, тип ышанғы килә.


Өфө районының Ҡыҙылъяр ауылында «Ғаилә усағы» байрамы үтте\n28 Сентябрь 2011, 13:39\nҠыҙылъяр ауылы китапханаһында «Ғаилә усағы» байрамы үтте. Уны ойоштороусылар - «Ҡыҙылъяр» рус тарихи-мәҙәни үҙәге, ауылдың урта мәктәбе, Ҡыҙылъяр Мәҙәниәт йорто. Ике ғаилә - Ступиндар һәм Ҡудашевтар - өйгә бирелгән эштә һәм конкурс-уйын программаһында үҙ оҫталыҡтарын күрһәтте.\nСараны ойоштороусылар хәбәр итеүенсә, байрамда рус һәм татар халыҡтарының барлыҡ көнкүреш үҙенсәлектәре, нескәлектәре сағылды. Ул оло Шәжәрә байрамы алдынан үткәрелде.\nКонкурста ҡатнашыусылар нәҫелдәре, ғаиләлә булған ҡыҙыҡлы ваҡиғалар хаҡында һөйләне. Ступиндарҙың Ҡыҙылъярҙа ауылға нигеҙ һалынғандан алып йәшәүҙәре асыҡланды. Ә Ҡудашевтар ғаиләһе Ҡыҙылъярға 35 йыл элек Бүздәк районынан күсеп килгән. Һан яғынан урыҫтар өҫтөнлөк иткән ауылға килеүҙәренә ҡарамаҫтан, Ҡудашевтар татар халыҡ йолаларынан һәм ғөрөф-ғәҙәттәренән ситләшмәй.\nҒаиләләр менән танышҡандан һуң, конкурстар һәм төрлө уйындар үткәрелде. Байрамда ҡатнашыусыларҙың барыһы ла бүләктәр алды.\nТеги:тарихи-мәҙәни үҙәкбайрамдармилли мәҙәниәт


Тештәрегеҙҙе йәштән һаҡлағыҙ\n21 Июнь 2019, 12:49\nБының сәбәптәре бер нисә булырға мөмкин. Иң төпбәлә кариестан башлана.\nИлнур Илшат улы Яҡшығолов – А.И. Евдокимов исемендәге Мәскәү дәүләт Медицина стоматология университетын тамамлап, Рәсәй медицина академияһының ортопедик стоматология кафедраһында интернатура үтеп, табип-стоматолог-ортопед һөнәренә эйә була. Әлеге көндә Өфөнөң “Премьера”стоматологик клиникаһында теш табибы булып уңышлы эшләй.\n– Илнур Илшат улы, аңлатығыҙ әле, тештәр ни өсөн һыҙлай?\n– Бының сәбәптәре бер нисә булырға мөмкин. Иң төп бәлә кариестан башлана. Ул өҙлөгөүгә: пульпит, периодонтит, абсцессҡа килтерә. Был ауырыуҙар кеше сәләмәтлеге өсөн ҡурҡыныс тыуҙыра. Уларҙы тик теш табиптары ғына дауалай.\n–Кариес нисек барлыҡҡа килә?\n–Күп кешенең теше кариес арҡаһында һыҙлай. Ашағандан һуң тештәрҙе насар, йәки бөтөнләй таҙартмаһаң, ағыулы кислота бүлеп сығарыусы бактериялар үрсей башлай.Был кислота арҡаһында кальций, фосфор юҡҡа сыға, тештең эмале йоҡарып, кариес барлыҡҡа килә. Кариес башланғанда бер ниндәй ҙә ауыртыу һиҙелмәй. Бары тик табип ҡына тештәрҙе ентекле ҡарағандан һуң белә ала. Ғәҙәттә, кариес, теш щеткаһы барып етмәгән урындарҙа барлыҡҡа килә. Кариес иң беренсе тештә ҡара тап булып барлыҡҡа килә. Ҡара тап тәрәнәйә барып,тештең үҙәгенә (пульпа (нерв) үк үтеп инә. Ошо өҙлөгөү теш һыҙлауына килтерә лә инде. Был ваҡытта теш үлегә әйләнә, нервты алырға кәрәк була.\n– Пульпиттың һөҙөмтәһе нисек?\n– Пульпиттан һуң да кариес тәрәнерәккә төшөп, тамырҙы ашай башлай. Был осраҡта киҫкен форма – периодонтит башлана һәм тамырынан теш ҡаҡшай. Әгәр ваҡытында тештең нервын алып, өҙлөгөүҙе туҡтатҡанда, периодионтит тигән ҡурҡыныс ауырыуҙан ҡотолоп ҡалырға була. Сөнки был ауырыу теш төшөүгә килтерә. Әгәр ҙә саҡ ҡына аяҡ йәки баш өшөһә, ауырыуҙың хроник стадияһы киҫкенләшеү стадияһына күсә. Һөҙөмтәлә, теш эренләп шешә.\n–Абсцесс нисегерәк башлана?\nТештәр шешкәс тә табипҡа мөрәжәғәт итмәгәндә абсцессҡа – йәки, эренле инфекцион процесҡа әйләнә. Һөҙөмтәлә эрен һөйәкте ашай башлай, тән температураһы күтәрелә, дөйөм хәлһеҙлек барлыҡҡа килә, яңаҡ шешә. Дауалауҙы оҙаҡҡа һуҙған осраҡта ауырыуҙың һаулығына, хатта ғүмеренә ҡурҡыныс янауы ихтимал.\n–Теш табибынан ҡурҡҡан балаларға ниндәй кәңәш бирерһегеҙ?\n–Үҫмерҙәр түгел, ҡайһы бер оло йәштәгеләр бор-машинаны күреү менән дер ҡалтырай башлай. Ышандырып әйтәм, теш табибынан бер ҙә ҡурҡырға кәрәкмәй. Хәҙерге дауалау саралары шул тиклем алға киткән, пациент ауыртыуын да тоймай. Төрлө йәнһүрәттәр менән әүерәтеп, хатта, кескәйҙәрҙең һөт тештәрен һиҙҙермәй генә дауалап сығарабыҙ.\n–Теште ниндәй щетка менән таҙартыу яҡшыраҡ?\n–Иң беренсе, щетканы дөрөҫ һайларға һәм уны өс ай һайын яңыртып торорға кәрәк. Ғәҙәттә, улар йомшаҡ, уртаса һәм ҡаты ҡыллы була. Щетканың ҡылы уртаса ҡатылыҡта булһын. Йомшаҡ ҡыллыһы тешкә ултырған микробтарҙы, теш араһындағы аҙыҡ ҡалдығын таҙартып бөтөрә алмай, ә ҡаты ҡыллыһы теш ҡаҙнаһын, эмалде сыйып, зарарлауы мөмкин. Теште таҙартҡанда щетканы тешкә ҡаты итеп баҫым яһарға ярамай. Бер юлы телде лә таҙартыу – сәләмәтлек сығанағы.\n–Теште көнөнә нисә тапҡыр таҙартырға?\n– Нисә тапҡыр ашаһаң, шул саҡлы теште йыуырға була тип әйтер инем. Иртән йоҡонан уянғас та, тәүҙә, теште таҙартыу бик үк дөрөҫ түгел. Ауыҙҙы һыу менән яҡшылап саяҡатыу ҙа етә. Иртәнге ашты ашағандан һуң, теште ентекле таҙартыу – иң һәйбәте. Йоҡлар алдынан теште таҙартыу – мотлаҡ. Таҙартылмаған тештәрҙә микробтар бик тиҙ үрсей.\n–Тештәр бимазаламаһа ла табипҡа күренеү мотлаҡмы?\n– Тештәр һыҙламаһа ла, йылына ике тапҡыр теш табибына күренеү – тештәрҙең һау-сәләмәт булыуының нигеҙе. Тештәр сәләмәт булһын тиһәң, шуны һәр ваҡыт иҫтә тоторға кәрәк:\n– иртәле-кисле теш пастаһы менән яҡшылап теште таҙартыу;\n– төрлө төнәтмәләр менән ауыҙҙы саяҡатыу;\n– теш табибына йыш күренеү.\nЗөбәржәт ЯҠУПОВА әңгәмәләште.


Конкурс оҫталыҡты һынай » "Урал" гәзите\nКонкурс оҫталыҡты һынай\nБелорет рессора һәм пружиналар заводында “Һөнәре буйынса иң яҡшыһы” конкурсы үтә. Был сара йыл да Машина эшләүселәр көнөнә ҡарата уҙғарыла.\nБында эшләгән автомат линияһы операторҙарының эше яуаплы һәм етди. Кәрәкле параметрҙарҙы компьютерға индергәндә бәләкәй генә яңылышлыҡ та ебәрергә ярамай. Баһалау критерийҙары - эште тиҙ ваҡытта башҡарыу һәм пружиналарҙың күрһәткестәргә ярашлы булыуы.\nОшо көндәрҙә Белорет рессора һәм пружиналар заводында конкурстың сираттағы этабы ойошторолдо. Унда 5-се цех эшселәре ҡатнашты. Иң тәжрибәлеләре - Азамат Фазылов, Олег Окороков. Азамат һөнәри оҫталыҡҡа ҡасандыр Олегтан өйрәнгән. Ә бөгөн уның үҙенең конкурста ҡатнашырлыҡ, үҙ эшенең оҫтаһы булған тәжрибәле уҡыусылары бар. Уларҙың еңеп сығыуы Азамат өсөн дә ҙур баһа. Һәр кем үҙе артынан лайыҡлы алмаш ҡалдырырға, белгән, өйрәнгәндәрен башҡалар менән уртаҡлашып, уларҙы ла эш нескәлегенә өйрәтергә тейеш тип һанай ул. Һөнәри оҫталыҡты асыҡлауға йүнәлтелгән бындай конкурстар предприятиеның күрһәткестәрен дә сағылдыра. Ә Белорет рессора һәм пружиналар заводы бөгөн тотороҡло үҫеш кисерә һәм баҙарҙа алдынғы урындарҙың береһен биләй. Ул Рәсәйҙең эре предприятиелары менән тығыҙ хеҙмәттәшлек булдырған. Мәҫәлән, һуңғы ваҡытта “Уралвагонзавод”, “Метровагонмаш”, “КамАЗ” предприятиелары менән оҙайлы ваҡытҡа килешеү төҙөлгән.\nКонкурс предприятиеның бөтә цехтарында ла үтә. Еңеүселәргә һәм призерҙарға аҡсалата бүләктәр тапшырыласаҡ. Әлбиттә, конкурста ҡатнашыу үҙе генә лә йәш эшселәр өсөн ҙур баһа булып һанала, сөнки был эшсенең үҙ-үҙенә ышанысын, камиллыҡҡа ынтылыуын да күрһәтә. Әйткәндәй, бындағы эш хаҡы ла ҡала һәм хатта республика кимәлендәге күрһәткестәрҙән юғарыраҡ.


Материалы за Июнь 2015 года » Страница 10 » Табын\nҠаҙ бәпкәләре Родинала ла буласаҡ\nЯҙ етеп, көндәр йылытыу менән хужабикәләр бройлер себештәре, ҡаҙ, өйрәк бәпкәләре һатып алып үҫтереү хәстәренә сума. Бәпкәләрҙе ҡайҙан алырға тип баш ватаһы түгел, әлбиттә. Красноусол баҙарында күпләп һаталар, ауылдар буйлап һатып йөрөүселәр ҙә бихисап. Уларҙа, билдәле, хаҡ та юғарыраҡ. Ҡошсолоҡ хужалығынан үҙең барып алыу күпкә отошлораҡ, бәпкәләрҙең унда ос-һоҙораҡ булыуын аңлай халыҡ. Тик һәр кемдең дә унда барыу мөмкин-леге юҡ. Шунлыҡтан редакцияға шылтыратып: "Родина” агрофирмаһы тауыҡ себештәре, ҡаҙ бәпкәләре һатамы икән?" – тип һораусылар бик күп. Уларҙың һорауҙарына яуап алыу маҡсатында "Родина” агрофирмаһы ЯСЙ-е управляющийы Гөлназ ШӘМСЕТДИНОВАға мөрә-жәғәт иттек. Һүҙ - уға:\nҺуғыш сыныҡтырған уларҙы\nИлгә килгән һуғыш афәте Вәлиев-тар ғаиләһен дә урап үтмәй. Ғаилә башлығы Абдулла Ғариф улын 1942\nйылда һуғышҡа алалар. Ҡатыны Сәғиҙә биш балаһы: Ғабдулхай, Менәүәрә, Флүрә, Фәрит, Фәнис менән тороп ҡала. Был ваҡытта әниебеҙ Менәүәрә 12 йәштә генә була.\nӘсәйемдең ул йылдарҙа ҡатын-ҡыҙ, балалар иңенә төшкән ауырлыҡтар, йәш кенә балаларҙың өлкәндәр ыңғайына утын киҫеп, ер ҡаҙып, колхоз эшенә йөрөгәне хаҡында һөйләгәнен тыныс ҡына тыңлау мөмкин түгел. Уларҙың аслыҡты, яланғаслыҡты еңеп иҫән ҡалыуҙарына, рух көсөн һаҡлап тормошто дауам итеүҙәренә хайран ҡалабыҙ. Уларҙы "һуғыш балалары” тип юҡҡа атамағандарҙыр, ҙур ауырлыҡтар аша сынығыу алғанға шулай тигәндәрҙер.\n- 1943 йылдың февралендә 18 йәше тулған Ғабдулхай ағайыбыҙҙы ла һуғышҡа алдылар, - тип хәтерләй әсәйебеҙ. – Ул йылдан артыҡ һуғышҡас, Украинаның Николаев районы Заболотный утарында һәләк булып ҡала. Унда совет һалдаттарына ҡуйылған мемориаль таҡтала уның да исем-фамилияһы бар. Тыныс тормош башланғас, Фәрит ағайыбыҙ эҙләп табып, ҡәберенә сәскәләр һалып ҡайтты.\n1946 йылда әсәйебеҙ һуғыштан ҡайтҡан Игенселәр ауылы егете Зариф Сатлыҡовҡа кейәүгә сыға. Улар 10 бала үҫтереп, оло тормош юлына аяҡ баҫтырҙылар. Бер-береһен ихтирам итеп, бер һүҙле булып, бер ҡарауҙан аңлашып, 55 йыл татыу ғүмер иттеләр. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, Бөйөк Ватан һуғышы яугиры атайыбыҙ 2001 йылда, 81 йәшендә яҡты донъянан китеп барҙы.\nАтай-әсәйебеҙ икеһе лә "Егән” колхозында тырышып хеҙмәт иттеләр. Әсәйебеҙ 30 йыл сөгөлдөр үҫтерҙе, алдынғы урындарға сығып, бүләкләнеп эшләне, йыйылыштарҙа маҡтап, башҡаларға үрнәк итеп ҡуя инеләр.\nБалалары күмәк, бәләкәй булһа ла, йәмәғәт эштәренән дә ситтә ҡалманы, 2 йыл халыҡ заседателе итеп һайланды. Бар ергә лә өлгөрҙө, намыҫ менән эшләгәс, һәр ерҙә һүҙе үтте, абруйы ҙур булды. Шуғалыр ҙа, хаҡлы ялға туҡтағас та колхоз етәкселәре һәр саҡ хәлен белешеп, байрамдарға саҡырып торҙолар. Әсәйебеҙ әле лә оҙаҡ йылдар Үтәк ауыл Советы рәйесе булып эшләгән Әнүәр Арыҫлановҡа, әлеге хакимиәт башлығы Фәрит Бохаровҡа, хужалыҡ етәкселәренә рәхмәттәр уҡып, уларға иҫәнлек теләп ултыра.\nӘсәйебеҙ беҙҙе, балаларын да эште һөйөп, еренә еткереп башҡарырға өйрәтте. Бөгөнгө көндә 20 ейән-ейәнсәренең уңыштарына шатланып йәшәй. Улар юғары уҡыу йорттарында белем алып, Салауат, Ишембай, Стәрлетамаҡ, Өфө, Лангипас, Покачи, Мәскәү ҡалаларында, Шишмәлә эшләп йөрөйҙәр. Тағы 19 бүләр-бүләсәре лә бар әсәйебеҙҙең.\nӘсәйебеҙ инде олоғайҙы, ошо көндәрҙә 85 йәше тулды. Әммә уның ҡартлығы бәхетле. Беҙҙе, балаларын үҫтергәндәге йоҡоһоҙ төндәре, борсоулы минуттары, беҙ тип арымай-талмай эшләгәндәре өсөн беҙ уға мәңге рәхмәтле һәм бурыслы. Шул бурыстың бер аҙын булһа ла кире ҡайтара, бәхетле ғүмер миҙгелен оҙайта алһаҡ ине тип теләйбеҙ.\nАлтын бәхет килде һеҙгә алтын туйығыҙ булып\n15 майҙа донъяла Халыҡ-ара ғаилә көнө билдәләнә. Ул 1994 йылда Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы тарафынан иғлан ителгән яңы, бик тә мөһим һәм күркәм байрам. Шунан бирле йыл һайын яҙҙың иң матур көндәренең береһендә һәр ҡайҙа ғаиләләрҙе данлау, ғаилә парҙарын тәбрикләү тантаналары үтә. Быны ғаиләгә ҡарата ҙур әһәмиәт биреү, уны хәстәрләү тип аңларға кәрәк.\nХалыҡ-ара ғаилә байрамы көнөндә район мәҙәниәт һарайындағы Никах теркәү залында ЗАГС хеҙмәткәрҙәре матур байрам сараһы үткәрҙе. Унда ауылдарҙың ғорурлығы булған – алтын туйҙарын билдәләгән, татыулыҡта йәшәгән, өлгөлө ғаилә парҙары - Ҡауарҙы ауылынан Тәнзилә Исхаҡ ҡыҙы менән Рим Әхтәри улы Насировтар, Миңнира Мансур ҡыҙы менән Миңнулла Ноғоман улы Хәйретдиновтар, Яугилденән Рәмилә Иҙрис ҡыҙы менән Шәйҙулла Сабит улы Абдуллиндар, Еҙем-Ҡарандан Әнисә Зәкәриә ҡыҙы менән Рәйес Барый улы Сәйфуллиндар, Красноусолдан Антонина Михайловна менән Николай Иванович Дашковтар саҡырылғайны.\nЗАГС бүлеге мөдире Славяна Булатова тантаналы сараны асыҡ тип иғлан итеп, ғаилә юбилярҙарына ихлас теләктәрен еткерҙе. Бөгөн беҙ иң иҫтәлекле, иң күркәм байрамға – бәхетле һәм һирәк юбилейҙарын – алтын туйҙарын билдәләүсе парҙарҙы тәбрикләргә йыйылдыҡ. Был икеләтә һөйөнөслө, сөнки байрам тап Ғаилә көнөндә үтә, - тине Славяна Ивановна.\nБайрам сараһына шулай уҡ тап 15 май – Ғаилә көнөндә донъяға килгән балалар - 4 йәшлек Рената Мәҡсүтова менән 2 йәшлек Данил Масков саҡырылғайны, улар иҫтәлекле бүләктәр алып ҡыуанды.\nКисәне алып барыусы ра-йон мәҙәниәт һарайы методисы Елена Рябова ғаилә тормошонда шундай юбилейҙар бар, хатта улар алдында түбәнселек менән баш эйге килә, тине. Шундайҙарҙың береһе – алтын туйҙарын билдәләүселәр. Шуға ла бөгөн яңы ғаиләләр барлыҡҡа килгән ЗАГС бүлегенә беҙ 50 йыл ҡулға-ҡул тотоношоп, иңде-иңгә терәп, татыулыҡта йәшәгән ғаилә парҙарын саҡырҙыҡ, тип билдәләп, был бәхетлеләр менән таныштырып үтте.\nАнтонина һәм Николай Дашковтар 3 балаға (2 ул, 1 ҡыҙ) ғүмер биргән, бөгөн 6 ейән һәм 6 бүләргә олатай-өләсәйҙәр.\nӘ бына Тәнзилә менән Рим Насировтарҙың ғаиләһе ишле – 5 бала (3 ҡыҙ, 2 малай) тәрбиәләп үҫтереп, оло тормош юлына сығарғандар. Ғаилә башлығы Рим Әхтәри улы Ҡауарҙы урта мәктәбендә уҡытыусы булып эшләгән, дөйөм хеҙмәт стажы – 41 йыл, шуның 6 йылы – директор вазифаһында. Ул БР-ҙың мәғариф отличнигы. Тәнзилә Исхаҡ ҡыҙы балалар баҡсаһы мөдире булып хеҙмәт юлы үтеп, хаҡлы ялға сыға, дөйөм хеҙмәт стажы – 38 йыл. Насировтарҙың икеһенә бергә ҙур стаж – 79 йыл тәшкил итә. 5 бала әсәһе Тәнзилә Исхаҡ ҡыҙы II дәрәжә "Әсәлек даны” миҙалы менән бүләкләнгән. Рим Әхтәри улы бөгөн Ҡауарҙы ауыл ветерандар советы рәйесе йөгөн тарта. 5 ейәнгә яратҡан өләсәй һәм олатай ҙа үҙҙәре. Ейәндәре – Красноусолдағы 2-се урта мәктәптең 1-се класс уҡыусыһы Сыңғыҙ Насиров олатай-өләсәһен яратыуын белдереп, иҫтәлекле байрамдары уңайынан шиғыр бүләк итте.\nМиңнира менән Миңнулла Хәйретди-новтарҙың шулай уҡ ғүмерҙәре мәктәп менән бәйле, ғаилә башлығы физкультура уҡытыусыһы, ә хужабикә лаборантка булып эшләп, хаҡлы ялға сыҡҡандар. 3 ҡыҙ һәм бер улға ғүмер биреп, бөгөн 11 ейән-ейәнсәр уларға "олатай”, "өләсәй” тип өндәшә.\nРәмилә һәм Шәйҙулла Абдуллиндарҙың татыу ғаиләһендә 5 бала (3 ҡыҙ, 2 малай) үҫеп буй еткереп, оло тормош юлына аяҡ баҫҡан. Рәмилә Иҙрис ҡыҙы бар ғүмерен ауылдаштары һаулығын һаҡлауға, Шәйҙулла Сабит улы балаларға белем биреүгә арнай, 12 ейән-ейәнсәрҙәре бар.\nӘнисә менән Рәйес Сәйфуллиндар 2 ул, 1 ҡыҙ тәрбиәләп үҫтергәндәр, 2 ейән, 4 ейәнсәр һәм 1 бүләр – уларҙың шатлыҡ-ҡыуанысы.\nБайрам сараһы хужалары – "алтын” ғаилә парҙарының һәр ҡайһыһы ЗАГС бүлегенең Почет кенәгәһендә ҡултамғаларын ҡуйҙы.\nАртабан ғаилә юбилярҙарын район ветерандар советы рәйесе Эльвира Әнүәр ҡыҙы Мөлөкова, район хакимиәте исеменән хакимиәттең йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм секторы мөдире Лилиә Зөфәр ҡыҙы Сәйғафарова тәбрикләп, бүләкләп үтте.\nҠауарҙы ауыл биләмәһе хакимиәте башлығы Илфат Әхмәт улы Ҡужин да үҙ юбилярҙарын ҡотлап, сәскә гөлләмәләре бүләк итте.\nҒаилә юбилярҙары шулай уҡ балалары, туғандары, яҡындарынан да ҡотлауҙар ҡабул итте. Уларға тормоштарындағы ошо иң бәхетле көндәре иҫтәлеге итеп БР Башлығы Ҡотлауҙары һәм бүләктәре тапшырылды.\nЮбилярҙарҙың һәр береһенә ҡарата йөрәктән сыҡҡан йылы һүҙҙәр, илһамлы шиғырҙар, "Землячки” хорының моңло, дәртле йырҙары яңғыраны. Шулай уҡ Анастасия Булатова менән Ирина Канаева башҡарған йырҙар күңелдәрен тағы ла үҫтереп ебәрҙе.\n"Йәш егеттәр” "йәш кәләштәр”ен вальс әйләнергә лә саҡырҙы. Ағай-апайҙарҙың күҙҙәрендә бәхет йәштәре емелдәне. Матур, тыныс, тигеҙ, бәхетле ҡартлыҡ кисереүҙәре, үҙҙәренә шундай хөрмәт күрһәткәндәре өсөн шатлыҡ хистәрелер был…\nКеше өсөн иң ҡәҙерле, изге\nхисте алтынға тиңләйбеҙ. Донъяның матурлығына һөйөнөп, иңгә-иң терәшеп, балалары, ейән-ейәнсәрҙәре янында гөрләшеп, ҡәҙер-хөрмәттә ярты быуат ғүмер кисереүҙәре менән бәхетле был парҙар. Был бәхет алтын туйҙан һуң да оҙаҡ йылдар дауам итһен.\n"Башҡортостан Республика-һында байрамдар һәм иҫтәлекле көндәр, һөнәри байрамдар һәм башҡа әһәмиәтле көндәр тураһында”ғы Закондың 2-се статьяһына ярашлы, әүәлдән килгән халыҡ йолаларын һаҡлау һәм нығытыу, сәнғәтте, фольклорҙы һәм спортты үҫтереү, район халҡының рухи ихтыяжын ҡәнәғәтләндереү һәм уларҙың ялын ойоштороуҙы камиллаштырыу маҡсатында район хакимиәте яҙғы баҫыу эштәре тамамланыу уңайынан 2015 йылдың 6 июнендә халыҡ байрамы – Һабантуй үткәреү тураһында ҡарар ҡабул итте.\nҠарар нигеҙендә "Һабантуй–2015” байрамын әҙерләү һәм үткәреү планы, комиссиялар составы һәм ойоштороу комитеты раҫланды.\nХакимиәттең ауыл хужалығы бүлегенә, агросәнәғәт комплексы предприятиелары етәкселәренә хужалыҡтарҙың ҡышҡы һәм яҙғы баҫыу эштәре осорондағы эшмәкәрлегенә йомғаҡ яһау, юғары һөҙөмтәләргә өлгәшкән хеҙмәт алдынғыларын бүләкләү буйынса тәҡдимдәр әҙерләү йөкмәтелә.\nҺабантуй байрамын әҙерләү һәм үткәреүгә йәлеп ителгән предприятиелар һәм ойошмалар етәкселәренә "Һабантуй-2015” байрамын үткәреү планына ярашлы еткерелгән бурыс-тар һәм күрһәтмәләрҙең үтәлешен тәьмин итергә.\nАуыл биләмәләре башлыҡтары, предприятиелар, бөтә ойошмалар һәм учреждениелар етәкселәренә:\n- ауылдарҙы, юлдар һәм урамдарҙы төҙөкләндереү буйынса маҡсатҡа йүнәлешле эшләү, "Һабантуй-2015” байрамын әҙерләү һәм үткәреүҙә әүҙем ҡатнашыу тәҡдим ителә.\nМәҙәниәт бүлегенә байрам сиктәрендә профессиональ һәм үҙешмәкәр артистарҙың сығыштарын әҙерләү, билдәле фән һәм мәҙәниәт эшмәкәрҙәре менән осрашыуҙар үткәреү, хакимиәттең йәштәр сәйәсәте секторы, физик культура һәм спорт комитетына милли һәм халыҡ спорт төрҙәре буйынса ярыштар, күмәк халыҡ уйындары үткәреү бурысы йөкмәтелә. Шулай уҡ район эске эштәр бүлегенә байрам саралары барышында йәмәғәт тәртибен һәм юл хәрәкәте хәүефһеҙлеген һаҡлау, үҙәк район дауаханаһына байрамда ҡатнашыусыларға медицина хеҙмәте күрһәтеү, 74-се янғын часына һабантуй майҙанында янғын һүндереү машинаһының дежур итеүен, "Табын” һәм "Звезда” район гәзиттәренә "Һабантуй-2015” халыҡ байрамына арнап махсус сығарылыш әҙерләү бурысы йөкмәтелә.\nМул уңышҡа иҫәп тоталар\n"Зенит” крәҫтиән хужалығы менән Ленин исемендәге колхоздың Туғай -Яңғыҙҡайын ауылдары араһындағы иркен баҫыуҙа бойҙай сәскән игенселәрҙең төшкө ашҡа туҡтаған мәленә тура килдек. Агроном Флүр Шәмсетдинов та бында.\n- Һуңғы гектарҙар-ҙы сәсәбеҙ тип әйтергә була инде. Ошо баҫыу ғына ҡалды. Төштән һуң икенсе баҫыуҙағы эште тамамлап, Илдус Вәлишиндың агрегаты ла килеп етәсәк, - тип эш барышы менән таныштырҙы ул.\nХужалыҡ игенселәре 1 майҙа уҡ сәсеүгә төшкән булған. Тик бер туҡтауһыҙ яуған ямғырҙар тулы ҡеүәткә эшләргә мөмкинлек бирмәгән. Шуға ла механизаторҙар көндәр аяҙайтыу менән һәр сәғәттең ҡәҙерен белеп, уны бушҡа үткәрмәҫкә тырыша. Ана бит, "Т-150” тракторына сәскес таҡҡан Радик Ғөбәйҙуллин йәһәт кенә тамаҡ ялғап, агрегаты янына ашыҡты. Уның артынса сәсеүсе Филүс Уразаев та урынынан ҡуҙғалды. Арлы-бирле тракторҙы, сәскестәрҙе ҡараштырғылап алдылар ҙа, туҙан өйөрмәһе туҙҙырып ҡуҙғалып та киттеләр. Уңарсы сәсеү алдынан ер эшкәртеү менән мәшғүл булған Сергей Алексеев, Владимир Кириллов та тракторын ҡабыҙҙы.\n- Көн матурланғас, егеттәрҙең кәйефе күтәрелде, дәртләнеп, тырышып эшләйҙәр, - ти агроном.\nИке хужалыҡ механизаторҙары яҙғы баҫыу эштәрен үҙ-ара ярҙамлашып, бер комплекс булып, эҙмә-эҙлекле алып баралар. Дөйөм тырышлыҡ менән барлығы 1500 гектар майҙанда арпа сәскәндәр, 1 мең гектарҙан ашыу майҙанды биләгән ужым культураларына ашлама индергәндәр.\n- Ужымдың 370 гектары ғына матур ҡышлаған, - ти хужалыҡ етәксеһе Риф Мөьминов. – Гектарына 1 центнер иҫәбенән ашлама индерҙек. Мөмкинлектән сығып йәнә 200 гектарҙа бойҙайҙы ла 50 килограмм иҫәбенән ашланған ергә сәстек.\nИкенсе баҫыуҙа Владимир Михайлов көнбағыш сәсеү менән мәшғүл. Был культураны 150 гектарға сәсеү планлаштырылған. Күптән инде хаҡлы ялда булы-уына ҡарамаҫтан, һаман тракторҙан төшмәгән Әмир ағай Кәлимуллин менән Нил Сәғиҙуллин был табышлы культура сәселәсәк майҙанды ентекләп эшкәртә.\nӘ инде тәжрибәле сөгөлдөр үҫтереүсе Ғаяз Кәримов менән Азат Йәрмөхәмәтов ике сменала эшләп, 250 гектарҙа шәкәр сөгөлдөрө сәскән. Оҙайлы ямғырҙарҙан һуң тәүге шытымдар менән бергә сүп үләндәре лә ныҡлап баш ҡалҡыта башлағас, сәсеүҙе туҡтатып, химик утауҙы башлағандар. Унан инде йәнә сәскес тағасаҡтар.\n- Шәкәр сөгөлдөрөн барлығы 400 гектарға сәсергә уйлашабыҙ. Уның гектарына 2 центнер иҫәбенән ашлама индерҙек. Мал аҙығы культуралары 100 гектарҙы биләйәсәк. Көндәр матур ғына торһа, аҙна аҙаҡтарына сәсеү эштәрен тулыһынса теүәлләрбеҙ, моғайын. Ерҙә дым бар. Тәбиғәт көйһөҙлөктәре генә килеп сыҡмаһа, игенселәрҙең тырышлығы бушҡа китмәҫ, көҙөн мул уңыш йыйып алырбыҙ тип өмөтләнәбеҙ, - ти ике хужалыҡтың дилбегәһен ныҡлы тотҡан хужалыҡ етәксеһе Риф Мөьминов.\nИгенселәрҙең өмөттәре аҡланыуын ғына теләргә ҡала.


16 сентябргә кискә Башҡортостандың бөтә мәктәптәре, балалар баҡсалары һәм дауаханалары йылытыла башлай // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n17:08, 16 сентября 2020 Йәмғиәт\nБөгөн кискә республиканың бөтә мәктәптәренә, балалар баҡсаларына һәм дауаханаларына йылы бирелә.\nБыл хаҡта «Башинформ» агентлығында уҙған матбуғат конференцияһында Башҡортостандың торлаҡ-комуналь хужалыҡ министры урынбаҫары Юрий Палтусов хәбәр итте.\n«Республика йылытыу миҙгеленә әҙер. Йылытыу миҙгелен башлау хаҡында ҡарар 15 сентябрҙә ҡабул ителде. Ғәҙәттәгесә, ул балалар баҡсалары, дауаханалар һәм мәктәптәр өсөн башланды. 15 сентябрҙә киске сәғәт 6-ға ошондай объекттарҙың өстән ике өлөшө йылы менән тәьмин ителде. Эш дауам итә. Бөгөн кискә уларҙың барыһына ла йылы бирелер тип иҫәп тотабыҙ», — тип белдерҙе Юрий Палтусов һәм республикала 1,5 меңдән ашыу ҡаҙанлыҡтың ҡышҡа әҙер булыуын өҫтәне.\n«Башинформ» хәбәр иткәнсә, һауа шарттарына бәйле Башҡортостанда йылытыу миҙгеле ғәҙәттәгенән алдараҡ башланды.


Олатайға Еңеү өсөн рәхмәт!\nСалауат ҡалаһында йыл һайын ойошторолған патриотик акция үтте. Күләмле сарала ретро һәм ябай автомобилдәр, мотоциклдар, велосипедтар ҡатнашты. Бөтә техника колонна менән ҡала урамдарынан үтте.\nВетеран Шәрип Юлтимеров совет осороноң ЗИС автомобиленә ҙур ҡыҙыҡһыныу менән ҡарай. Был техниканы күптән күргәнем юҡ ине, ти уҙаман. Оҙаҡламай ул данлыҡлы автомобилдә ҡала урамдары буйлап үтәсәк. Салауатта уҙғарылған автоуҙыш Еңеү байрамына, бөйөк көндөң әһәмиәтен йәш быуынға еткереүгә йүнәтелгән. Был эштә ҡаһарман ветерандарҙың роле ҙур. Уларҙың батырлығы һәр кемгә өлгө булырлыҡ.\nБыл көндө ҡала урамдары буйлап өс йөҙҙән ашыу техника үтте. Ретро автомобилдәр, хәрби техника өлгөләре, мотоциклдар, велосипедтарҙан торған колонна бер нисә километрға һуҙылды. Бынан тыш, сарала автомобиле һәм теләге булған һәр кем ҡатнаша алды. Патриотик марш Салауаттарҙы берләштерҙе, Бөйөк Еңеү өсөн ғорурлыҡ тойғоһо уятты.\nҮҙенсәлекле акция ҡалала республиканың төрлө тарафтарынан йыйылан ретро автомобилдәр һөйөүселәрҙе осраштырҙы. Бында Советтар Союзы осоронда, шулай уҡ сит илдәрҙә етештерелгән транспорт саралары ла бар ине. Энтузиасттар хатта хәрби техниканы тергеҙеү менән шөғөлләнә.\nАртур Насиров, коллекционер: «Ниндәй ҙә булһа автомобилде тергеҙеү бик оҙайлы эш. Ҡай саҡта айҙар һәм йылдар талап ителә. Төп маҡсатыбыҙ - транспорт сараһына уның тәү ҡиәфәтен ҡайтарыу».\nПатриотик акция Мәңгелек ут яныда тамамланды. Бында тантаналы митинг үтте, мемориалға сәскәләр һалынды. Йолаға ярашлы, һалдат бутҡаһы таратылды. Был көндө бөтә ҡала халҡы ветерандарға ихлас рәхмәт һүҙҙәрен әйтте.


Колониаль администрация башлығы президент тип атала алмай. Хәмитов хәҙер башлыҡ » Башкирское общественное движение "Кук буре"\nРябинский википедия архивы андрей михайлович рябинский.\nКолониаль администрация башлығы президент тип атала алмай. Хәмитов хәҙер башлыҡ\nПросм.: 2864 Дата : 31 декабря 2013\nБашҡортостан парламенты Россия Кремленең ҡушыуы буйынса республиканың юғары вазифаһының атамаһын үҙгәртте. Ул хәҙер президент тип аталмай.\nБыл вазифаның исеме хәҙер тик Глава тип кенә аталасаҡ. Әлбиттә, исем өсөн уның башҡортса варианты ла бар «Башлығы» тигән, тик уның ысынбарлыҡта бер ниндәй әһәмиәте юҡ. Ситтән тәғәйенләнгән хәкимиәт президент атамаһын бөтөрөү өсөн республикала (улар өсөн республикабыҙ күптән инде тик "регион" булып тора) исем өсөн хатта тауыш йыйыу үткәргәндәр, йәнәһе 77 мең кеше яңы исем өсөн тауышын биргән. Әлбиттә, абсолют административ ресурс шарттарында, күпме кәрәк шунса тауыш йыйырға була.\nРеспубликала президент атамаһын яҡлау өсөн башҡорт интеллигенцияһы бөтөнләй бер нимә эшләмәне. Башҡорт интеллигенцияһын, әгәр ул бар тип иҫәпләгәндә, һуңғы 20 йыллыҡ рхимовсылыҡ-бурлыҡ-әпкәләйлек осоронда тулыһынса деморализацияланды тип әйтергә була. Башҡортостандың, башҡорт халҡының әлеге хәмитовсылыҡ ваҡыты 21-йылғы талау-аслыҡ ойошторолоү бәлә-ҡазаһынан һуң иң ауыр осор булып тора.\nБашҡортостандың хоҡуҡтары юҡҡа сығарылған әлеге шарттарҙа совет һәм рәхимовсылыҡ шарттарында формалашҡан, һәм ғәмәлдә үткән быуатта тороп ҡалған беҙҙең "интеллигенция" нимәлер эшләү өсөн тулыһынса һәләтһеҙ. Улар хатта интернет менән файҙаланмайҙар. Башҡортостанда «президент» тип аталған вазифа булырға юридик нигеҙ булыуы тураһында тураһында бер ниндәй белдереү яһалманы, хатта был турала адекват мәҡәлә донъя күрмәне.\nӘлеге осорҙа башҡорт халҡының милли хоҡуҡтары өсөн «Күк Бүре» хоҡуҡ хәрәкәте булараҡ формашлаҡан йәштәр сығыш яһайҙар. Политик яҡтан улар әлегә тәжрибәһеҙ булыуына ҡарамаҫтан, уларҙың башҡорттарҙың йәш быуыны өсөн популярлығы арта бара. Әлбиттә, улар менән әлегә беҙгә тәғәйенләнгән хәкимиәт иҫәпләшмәй, хатта беҙҙең күпселек зыялыларыбыҙ уларҙы етдигә алмай. Ләкин уларҙың башҡорт рухы менән формалашыуы киләсәктә Башҡортостанды яҡлау өсөн нигеҙ булып тороуо мөмкин.\nӘлеге ваҡытта Башҡортостандың, башҡорт халҡының йәшәйешен һәм үҫеүен тәъмин иткән барлыҡ хоҡуҡтары Мәскәү тарафынан юҡ ителде. Әлегә тик республиканың тик исеме генә ҡалған. Артабан Мәскәү ниндәй аҙымға барыр, Башҡортостанды тулыһынса рәсми рәүештә урыҫ өлкәһенә тигеҙләү хәҙер тик ваҡыт һорауы тип әйтергә була. Был ҡурҡыныс Россияның нефтедолларҙарға бәйле «тотороҡлолоғо» шарттарынанда көсәйә, сөнки Мәскәү үҙенең тарҡалыш осраҡтарында һәр ваҡыт бойондороҡло милләттәргә «үҙаллылыҡ» аҙыраҡ бирә, һәм хәле нығынған осраҡта уларҙы кире тартып ала килде. Был Мәскәүгә «яҡшы» осорҙа нисек башҡорт халҡын һаҡлап ҡалырға, был һорау яңынан киҫкенләште тип әйтергә була.\nДобавить в закладки - | Напечатать | 31 декабря 2013 ---\nЦитировать автор: Сипайлы | 4 января 2014 14:19 | Зарегистрирован: --\nИстинная правда. Вещи названы своими именами. Урысса таржемахенда куйганда айбат булыр ине.


Атаһы – Үлмәҫбай, һеңлеһе – Аҡйондоҙ...\n12 Апрель 2018, 12:52\nӘ уның исеме – Алтынай, фамилияһы – Вәлитов. Ишеткәнегеҙ барҙыр әле был егет тураһында. Бейеүсе, брейк-данс оҫтаһы. Иң беренсе мин дә, ҡыҙҙар исеме түгелме ул Алтынай, тип аптырағайным.\n– Мин тыуғанда был исем яңы тарала ғына башлаған булған, әсәйемә бик оҡшаған да Алтынай тип ҡушҡандар. Танышҡанда күптәр ғәжәпләнә, өйрәнеп бөттөм инде хәҙер, – ти егет.\nАтаһы ла һирәк осрай торған Үлмәҫбай исемен йөрөтә. Алтынай ҙа уға оҡшап, аҡһыл бөҙрә сәсле, зәңгәр күҙле. Бик үҙенсәлекле үтә уның бала сағы. Шаян, тиктормаҫ була. Аҡйегет ҡустыһы менән гел бергә уйнайҙар. Әйткәндәй, Аҡйондоҙ исемле һеңлеһе лә бар.\n– Бейеклектән ҡурҡмай ҡыйыҡ башынан баҫтырыша, кәртә аша һикерә торғайныҡ. Бер ваҡыт ҡолап төшөп, аяҡты һындырҙым, – тип көлөп хәтерләй Алтынай. Шулай бәләкәйҙән экстремаллекте ярата ул. Ә сәнғәткә һөйөүе олатай-өләсәйенән, әсәһенән киләлер. Әсәһе Фәйләрә апай Өфө дәүләт сәнғәт институтын тамамлаған, баянда, ҡурайҙа, гитарала уйнай, йырлай ҙа. Алтынай ҙа шиғырҙар ижад итеп ҡарай, йырларға, бейергә ярата. Ә брейк-дансты ул үҙ аллы өйрәнә. Төрлө трюктарҙы видеоға ҡарап эшләй. Ҡустыһы Аҡйегет менән бергәләп даими шөғөлләнәләр. Атай-әсәйҙәре эштә саҡта көнө буйы өйҙә музыка яңғырай, йығылып тәндәрен һыҙырып, күгәртеп бөтәләр. Аҙаҡ шөғөлдәрен урамда дауам итәләр.\n– Брейк-дансты атайым да, синыфташтар ҙа оҡшатмай. Юҡ менән булаһың, өлкәнәйергә ваҡыт, тиҙәр ине. Яйлап оҫтарып, төрлө трюктарҙы видеоға төшөрөп, интернетҡа һала башланыҡ. Ә «Дан минуты» район конкурсында Гран-при алыуыбыҙ тағы ла дәртләндереп ебәрҙе. Беҙгә белгән трюктарҙан бейеү һалырға тәҡдим иттеләр. Яйлап сәхнәлә сығыш яһай башланыҡ. Ә 2013 йылда Рәсәй телеканалында барған «Ҙур бейеүҙәр» телепроектының кастингында ҡатнашырға батырсылыҡ иттем һәм үттем. Проектта өс ай буйы шөғөлләнеү, танылған артистар менән эшләү тәжрибәне арттырҙы, үҫтерҙе, – тип һөйләй Алтынай.\nБынан һуң йәш бейеүсене Төркиәгә саҡыралар. Анталияла килешеү буйынса бер йылға яҡын эшләй. 2016 йылда Мысырҙа дүрт ай булып ҡайта, Сочиҙа ла сығыштар яһай ул. Әлеге ваҡытта Аҡйегет ҡустыһы менән бергә эстрада йырсыһы Гүзәл Уразова төркөмөндә Рәсәй ҡалалары буйлап гастролдә йөрөйҙәр.\nАлтынайҙың атаһы – балта оҫтаһы. Уның, берәй һөнәр үҙләштер, тигән һүҙен йыҡмай Өфөләге сәнғәт училищеһында уҡыған. Стәрлетамаҡ мәҙәниәт техникумында белем алған. Ә әлеге көндә егеттең яратҡан һөнәре, икмәге – брейк-данс. Уның интернеттағы видеоклиптарын ҡарағанығыҙ бармы? Мәҫәлән, Ютубтағы «Ҡамыт», «Иле юҡтың – теле юҡ» тигәндәрен? «Замана байығы»н нисек брейк-данс стилендә бейегәнен? Алтынайҙың тамашасыһы күп. Иң мөһиме: был рухлы егеттең халыҡҡа әйтер һүҙе, донъяла барған хәл-ваҡиғаларға ҡарата үҙ фекере бар. Рэп стилендәге йырҙары аша еткерә ул уй-хистәрен.\n– Алтынай, үҙеңдең студияңды ас! – ти уға дуҫтары. Йырҙар ижад итә, бейей, ысынлап та, үҙ студияһын асырлыҡ, үҙенең айырым концерттары менән сығыш яһарлыҡ егет бит. Нәҡ ошо турала хыяллана ла инде әлеге мәлдә бейеүсе.\nБер ниндәй ҡаршылыҡтарға ҡарамай, ныҡышмалы рәүештә алға табан барған, матур хыялдар менән бергә йәшәгән Алтынайҙың сәхнәне, эстраданы яуларына ышанабыҙ һәм уңыштар теләйбеҙ.


Мөҡсин (Ауырғазы районы) — Башҡорт Википедияһы\n54°15′45″ с. ш. 55°54′10″ в. д.HGЯO\nМөҡсин (Ауырғазы районы)\n(Муксино (Башкортостан) битенән йүнәлтелде)\n80 205 816 004\n80 605 416 116\nМөҡсин (рус. Муксино) — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 37 кеше. Почта индексы — 453471, ОКАТО коды — 80205816004.\n2010 йыл 14 октябрь 37 21 16 56,8 43,2\nАуыл советы үҙәгенә тиклем (Ишле): 8 км\nРәжәпов Мөхәмәт Солтан улы (25.7.1908—18.06.1971), инженер-электрик, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре. 1960—1963 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Халыҡ хужалығы Советы рәйесе урынбаҫары. БАССР-ҙың 6-сы һәм 7-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. БАССР-ҙың атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре (1958). Октябрь Революцияһы (1971), «Ҡыҙыл Йондоҙ» (1943) һәм «Почёт Билдәһе» (1945) ордендары кавалеры.\n↑ Башҡорт энциклопедияһы — Рәжәпов Мөхәмәт Солтан улы (Тикшерелгән 10 июль 2018)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Мөҡсин_(Ауырғазы_районы)&oldid=819168 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 09:51 10 июль 2018 үҙгәртелгән.


Яңауылда йәшәүсе кескәй Даянға ярҙам талап ителә - Bash.News\nЯңауылда йәшәүсе кескәй Даянға ярҙам талап ителә https://bash.news/news/43510_yaauylda_jshse_keskj_dayana_yaram_talap_itel\nДаянға хәҙер өс йәш, әммә ата-әсәһенең һәр һүҙе лә яуапһыҙ ҡала. Аҫҡы яңаҡтары үҫешмәгәнлектән теле йүнләп асылмай. Табиптар уға тыумыштан уҡ Пьер Робен синдромы диагнозы ҡуя. Малайҙың ата-әсәһе ошо көндән алып тыныс ҡына йоҡлағаны ла юҡ.\nГөлназ Ғәзизова: Тыуғанда табиптар балабыҙҙы тонсоғоуҙан саҡ ҡотҡарып ҡалды, әммә операция эшләргә иртә тинеләр. Даян ҡабырғаһында ғына йоҡлай ала. Әгәр арҡаһы менән ятһа теле тын юлын ҡаплап буҫлығыуы ихтимал. Шуға һаҡ ҡына йоҡлайбыҙ. Хырылдай башлаһа шундуҡ уятабыҙ.\nХәҙер операция яһарға мөмкин, ти табиптар. Даяндың аҫҡы яңағына дистрактор урынлаштырыу талап ителә. Уның ярҙамында малай тын ала, яҡшылап туҡлана аласаҡ.\nБыл ҡоролма баланың аҫҡы яңағын тәбиғи ҙурлыҡҡа килтерергә ярҙам итәсәк. Унһыҙ хәлде үҙгәртеү мөмкин түгел. Дистрактор менән Даян яҡшылап тын ала, йота аласаҡ. Әле ашағаны йә танауына, хатта ҡолаҡ юлына китеп йонсота.\nНияз Дәүләтшин, йөҙ-яңаҡ хирургы\nОперация үҙе бушлай эшләнә, ни бары дистракция ҡоролмаһы өсөн 427 мең һумдан әҙ генә ашыу аҡса түләргә кәрәк. Әммә был йәш ғаиләнең үҙенең генә хәленән килмәй. Сабыйҙың тулы тормош менән йәшәүен теләүселәр, кеше яҙмышына битараф ҡалмаған изге күңелле кешеләр 5542 һандарына "Дети" һүҙен яҙып смс ебәрә ала. Бер хәбәрҙең хаҡы 75 һум. Тик һеҙҙең ярҙам менән генә Даян ауыҙ тултырып Әсәй , ә мәрхәмәтле кешеләргә Рәхмәт тип өндәшә аласаҡ.\n17:07, 25 июл\n21:41, 25 июн


Өфөнөң Дим биҫтәһе тотороҡло үҫеш юлында\nБында әленән-әле ял итеү урындары төҙөкләндерелә, яңы объекттар асыла. Шул уҡ ваҡытта биҫтәнең Үҙәк урамы осонда йәшәүселәр бер мәсьәлә өсөн борсола. Халыҡ ҡаланан сыҡҡан урында светофор ҡуйыуҙы үтенә. Был тирәлә башлыса баҡсасылар ширҡәттәре урынлашҡан, йыл дауамында йәшәүселәр ҙә бар. Улар юл аша сыға алмауға зарлана.\nялдағы Мөнирә ханым тореодор түгел, ҡатын бары тик автомобилистарҙың иғтибарын йәлеп итергә теләй. Кире осраҡта юл аша сыға алмайынса ярты сәғәт көтөп тороуың бар, ти ул.\nӘлбиттә, хәүеф иң элек оло йәштәгеләргә һәм балаларға янай. Урындағылар бәләкәстәрҙе иртән оҙатып, кис ҡаршы алырға мәжбүр.\nХалыҡтың юл аша сығыу теләге ябай - урамдың теге яғында ҡала тарафына йүнәлеүсе транспорт туҡтай. Ысынында, туҡталыш күпкә алыҫ урынлашҡан, ләкин автобус водителдәре халыҡтың бында тороуына күнегеп бөткән. Ә пассажирҙар әлбиттә, алыҫ йөрөргә теләмәй, транспортты өйрәнгән урында көтөүҙе хуп күрә.\nБылтыр юлды киңәйтә башлағанда бер яҡ ситтә йәйәүлеләр өсөн айырым һуҡмаҡ та һалынғайны, ул, күрәһең, ваҡытлыса булған. Сөнки хәҙер бынан үтерлек түгел. Тимәк, рәсми туҡталышҡа үтергә теләүселәр өсөн тик бер юл ҡала.\n/Бында йәшәүсе халыҡты законлы туҡталыш менән тик ошо "кәзә һуҡмағы" ғына тоташтыра. Әммә юлдан тик йәй генә еңел үтеп була ти кешеләр, сөнки йәй һәм көҙ бында бысраҡ, өҫтәүенә, автомобилдәрҙән һыу сәсрәй. Ә ҡыш иһә юлды таҙалаусы техника йыйылған ҡарҙы тура ошонда ауҙара. Һәм юл бөтөнләй ябыла./\nУрында йәшәүселәр мәсьәлә буйынса район хакимиәтенән ярҙам һораныҡ тип белдерә. Хатта, бында урынлашҡан баҙар етәкселеге лә, һатып алыусыларҙың уңайлығын ҡайғыртып, светофор урынлаштырыуҙарын үтенә. Тик һөҙөмтә юҡ. Һорауға асыҡлыҡ индерергә теләп беҙ Дим районы хакимиәтенә мөрәжәғәт иттек.\nЛюдмила Моторина, Өфөнөң Дим районы хакимиәте башлығы урынбаҫары: «Беҙ мәсьәлә тураһында хәбәрҙар, тәү тапҡыр светофор урынлаштырыу тураһында мөрәжәғәт былтыр булды. Ләкин эш беҙҙән генә тормай. Хакимиәт М5 федераль трассаһының әлеге өлөшө төҙөкләндерелеүен көтә. Ә быға тиклем юл ниндәй үҙгәрештәргә дусар буласағы тураһында әйтеп булмай. Шуға ла әле күләмле сығымдар талап итеүсе эш башлау урынһыҙ тип уйлайбыҙ».\nБылтыр был урында төҙөкләндереү эштәре бер башланғайны инде. Юл тулыһынса ябылды, халыҡ быға ризаһыҙлыҡ белдергәндән һуң республика етәксеһе Рөстәм Хәмитов юлды асырға һәм мәсьәләне башҡа төрлө хәл итергә тигән күрһәтмә бирҙе. Икенсе проект ҡасан тормошҡа ашырыласағы әлегә билдәһеҙ. Тимәк, баҡсаларҙа йәшәүселәрҙең бәләһе тиҙ генә бөтмәйәсәк.


Омскиҙағы еңеү «Салауат Юлаев»ҡа тын алырға мөмкинлек бирҙе\nКөнсығыш дивизионының алдынғы командаларының береһе – «Авангард» командаһы менән уйын тәүге минуттарҙан уҡ яҡташтарыбыҙҙың өҫтөнлөгө менән башланып китте. Юлаевсылар Омск клубы ҡапҡаһы артында биш тапҡыр ҡыҙыл ут тоҡандырыуға өлгәште. Дәғүәселәр ике тапҡыр яуап ҡайтарҙы. Һөҙөмтәлә Башҡортостан командаһы еңелеүҙәр шәлкеменә нөктә ҡуйҙы. Юлаевсылар сираттағы уйынын Новосибирскийҙа, урындағы «Себер»гә ҡаршы үткәрә. Башҡортостан юлдаш телевидениеһы был матчты ла тура эфирҙа күрһәтә.