Инфоурок › Другое › Конспекты › Анализ трагедии М. Карима "В ночь лунного затмения"\nМуниципаль район Тәтешле районы муниципаль дөйөм белем биреү учреждениеһы Шүлгән урта дөйөм белем биреү мәктәбе\nБашҡортостан Республикаһының халыҡ шағиры Мостай Кәримдең тыуыуына 95 йыл тулыуға арналған республика методик эшкәртмәләр конкурсы\n“Ай тотолған төндө” трагедияһын анализлау\nМөхөтдинова Әлфинә Муллаяр ҡыҙы\nБашҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәримдең тыуыуына 95 йыл тулыуға арналған республика методик эшкәртмәләр конкурсы\n“Ҡыҙ урлау ” комедияһын анализлау\nТема: Мостай Кәримдең «Ай тотолған төндө» трагедияһын анализлау.\nМаҡсат: әҫәргә тәнҡит күҙлегенән фекер йөрөтөргә, килеп тыуған проблемаларҙы хәл итергә, альтернатив фекерҙәргә баһа бирергә, төптән уйлап эш итергә өйрәтеү.\nМетод: интерактив уҡытыу, йәғни үҙ-ара ярҙамлашыу юлы менән үрелеп барған әңгәмә, уйын рәүешендәге уҡытыу.\n1.М.Кәримдең портреты, дәреслек, хрестоматия.\n3.Ҡайсын Ҡулиев һүҙҙәре яҙылған плакат: «Мин ҙур шатлыҡ менән һәм бер ниндәй шик булмайынса шуны әйтергә теләйем: совет пьесаларының иң яҡшыларынан береһе башҡорт крәҫтиән улы Мостай Кәрим тарафынан яҙылды».\n5.Г.Имашеваның әлеге әҫәр буйынса эшләгән эскизы.\n6.Уҡыусылар (төркөмдәр) алдына төҫлө биттәр ҡуйыла.Һәр төркөм үҙе теләгән төҫтө һайлап (фекерләү тибы буйынса) яуап бирә.\nII.Дәрестең темаһы, маҡсаты менән таныштырыу.\nУҡыусылар! Беҙ һеҙҙең менән М. Кәримдең «Ай тотолған төндө» тигән драма әҫәрен өйрәндек. Бөгөнгө дәрестең маҡсаты - ошо әҫәргә һәр яҡлап анализ яһау. Дәресебеҙ йәнле әңгәмәгә ҡоролған уйындар рәүешендә барасаҡ.\nIII. Әҫәргә анализ.\nДәрестә тикшереләсәк һорауҙарҙы иҫкә төшөрөр өсөн бер уйын тәҡдим итәм. Ул «Танып белеүсәнлек ағасы» тип атала. (Таҡтаға ағас һүрәте эленә.) Ошо ағасҡа әҫәргә анализ яһауҙың элементтарын белдереүсе һүҙҙәр беркетелә (һүрәтте ҡарағыҙ): уҡыусыларҙың яуаптары буйынса ағасҡа ботаҡ-кәүҫәләр эленә.\n- әҫәрҙең йөкмәткеһе;\n-әҫәрҙең тема, проблема, идеяһы;\n-әҫәрҙең образдар системаһы;\n-әҫәрҙең яҙыусы ижадында тотҡан урыны, әһәмиәте;\n-әҫәрҙең тел-стиль үҙенсәлеге.\nТимәк, эшебеҙҙе ошо тәртип буйынса алып барасаҡбыҙ, хәҙер һәр бер элементты асыҡлап үтәбеҙ. Әҫәрҙең йөкмәткеһен төрлөсә фекер йөрөтөп асыҡлайбыҙ. Был эш «Тәнҡитсел фекер йөрөтөүҙең алты эшләпәһе (вершина)» тип атала.\nУҡыусылар үҙҙәре теләгән төҫтө һайлап яуап бирә.\n1) Ҡыҙыл эшләпә (өйрәнелә торған дәүерҙең иң ныҡ хәтерҙә ҡалған, үҙенсәлекле яҡтарын асыу ):\nБашҡорт халҡының ярым күсмә көнкүрешле, патриархаль-ырыу ҡалдыҡтары ныҡ һаҡланған замандар. Ырыу, ил-йорт менән бейҙәр хаҡимлыҡ итә, ырыу йолалары һәм ҡанундары, иҫке ғөрөф-ғәҙәттәр хөкөм һөрә. Шуны боҙғандарҙы ҡанун хөкөмдәре көтә.\n2) Аҡ эшләпә(әҫәрҙә булған ваҡиғаларҙы бәйән итеү):\n-ырыуҙың тәбиғи тормошо бара;\n-яуға киткәндәрҙең еңеү менән ҡайтыуҙарын көтәләр;\n-Аҡйегет Зөбәржәт өсөн ҡалым малын түләп бөтә;\n-яуҙан ҡайтыусылар Юлмырҙаның яуҙа үлеп халыу хәбәрен еткерәләр ;\n-ырыу аҡһаҡалдары Шәфәҡте Аҡйегеткә, Зөбәржәтте Ишмырҙаға биреү тураһында ҡарар ҡабул итә;\n-Дәрүиш йәйләүгә килә, ул, Тәнкәбикәне ҡурҡытып, Шәфәҡте үҙенеке итергә теләй;\n-Аҡйегет һәм Зөбәржәт йолаларға ҡаршы бара;\n3)Ҡара эшләпә (ваҡиғаларға, геройҙарға тәнҡит күҙлегенән баһа биреү ):\nА) Иҫке йола (тол ҡалған ҡатын иренең ҡустыһына йәки берәй туғанына кейәүгә сығырға тейеш) һис бер һөйөү, мөхәббәтте танымай. Йола өсөн «ҡанун изге, ә һөйөшөү – шайтан шауҡымы». Быға буйһоноп йәш кенә егеттәр, хатта үҫмерҙәр үҙҙәренән күпкә оло еңгәһенә өйләнергә мәжбүр, мөхәббәтһеҙ ғаилә ҡорорға тейеш булған.\nБ) Тәнкәбикәнең, яуға киткән ирен онотоп, башҡанан бала табыуы иһә элек тә, хәҙер ҙә хыянатҡа тиң. Ул бының өсөн күптән язаһын алған, ләкин был ғына уны аҡлай алмай.\nВ) Дәрүиш – бер төрлө уйлап, икенсе төрлө һөйләп йәшәүсе ҡурҡыныс, мәкерле кеше. Уның өсөн бер генә изге төшөнсә лә юҡ.\n4) Һары эшләпә (оптимистик ваҡиғаларҙы күрһәтеү, баһа биреү ):\nЙола-ҡанундарҙың иң көслө, ырыу ҡағиҙәләрен билдәләгән бер осоронда үҙенең мөхәббәте хаҡына Аҡйегет дау күтәрә. Ул мөхәббәте, Зөбәржәте өсөн көрәшһә лә, асылда хөрлөктө яҡлап ҡоллоҡҡа ҡаршы яуға сыға. Аҡйегет азатлыҡ өсөн көрәшеүселәр тоҡомоноң тәүгеһе булып тора. Ул шуның менән үҙенсәлекле, һоҡланғыс образ.\n5) Зәңгәр эшләпә (ирекле төҫтә фекер йөрөтөү ):\nӘгәр һеҙ драматург булһағыҙ, әҫәрҙең аҙағын нисек бөтөрөргә теләр инегеҙ?\nа) Аҡйегет менән Зөбәржәт, Ялсығол әҙерләп ҡуйған атҡа атланып, икенсе урынға ҡаса. Улар бер нисә йылдан ҡайталар, ул ваҡытта был йола ҡанундары һаҡланмай башлаған була.\nб) Аҡйегет менән Зөбәржәттең ҡулдарын бәйләп ебәрһәләр ҙә, улар иҫән ҡала, сөнки Диуана арттарынан барып, уларҙы сисә. Йәйләүҙәгеләр был турала белмәй. Диуана ла улар менән китә.\n6) Йәшел эшләпә (проблемалы ситуацияны сисеүгә ҡоролған ижади эшсәнлек ):\nӘгәр әҫәр шулай бөтһә, ул трагедия булыр инеме? Әҫәр, Ҡайсын Ҡулиев һүҙҙәре менән әйткәндә, «совет пьесаларының иң яҡшыларынан береһе… » булып ҡала алыр инеме?\nӘҫәрҙең ысынбарлыҡты сағылдырыуы кәмер ине. Сөнки реаль тормош урынына үҙебеҙ күрәһе килгәнде һүрәтләү тормошҡа, дөрөҫлөккә тура килмәй.\nӘҫәрҙе беҙ әйткәнсә бөтөрһәк, драматизм юғала. Драматизм булмағас, әҫәр үҙе лә юҡ, ул халыҡ күңеленә үтеп инә алмай.\n3.Йөкмәткене төрлө яҡлап асыҡланыҡ. Анализдың башҡа элементтарын асыҡлау өсөн «Бары бер һөйләм» тип аталған ҡыҫҡа сығыш – спич ойошторола.\n1)Әҫәрҙең жанрын билдәләп, аңлатып үтегеҙ.\nӘҫәрҙең жанры - трагедия\n2)Әҫәрҙә ошо жанрға яуап бирер сифаттарҙы һанағыҙ.\n-Батыр шәхес йәмғиәт менән үлемесле конфликтҡа инә;\n-уның образы романтик рәүешенә еткерелеп тасуирланған;\n- һөйләме һәр ваҡыт тәрән мәғәнәле.\n3) Әҫәрҙең темаһын асыҡлағыҙ.\nБында башҡорт халҡының боронғо ырыу-ҡабилә осорондағы ғөрөф-ғәҙәттәре, йолалары һүрәтләнә .\n4) Әҫәрҙең проблемаһын нисек аңлайһығыҙ?\nӘҫәрҙә рухи ҡоллоҡ, ҡырағай йолаларҙың кешене бәхетһеҙ итеүе мәсьәләһе ҡуйылған. Автор ошо һорауҙы күтәрә: был йолалар, әгәр улар кешене бәхетһеҙ итә икән, ниңә мотлаҡ үтәлергә тейеш? Уларҙан нисек ҡотолорға була?\n5) Әҫәрҙең идеяһын, йәғни авторҙың әҫәр аша әйтергә теләгән уй-фекерен әйтегеҙ.\nҮҙәктә – шәхестең эске, рухи азатлығы идеяһы, ирекһеҙлеккә ҡаршы көрәшкә күтәрелгән шәхестең рухи юғарылығын күрһәтеү.\n6)Нимә ул эске, рухи азатлыҡ, нимә ул ирекһеҙлек?\nШәхес үҙ-үҙе, үҙенең принциптары өсөн көрәшкәндә генә үҙен рухи азат итеп тоя ала. Йәмғиәттәге төрлө тыйыуҙарға, ғәҙелһеҙлеккә ҡаршы көрәштә үҙеңде ихтыярһыҙ һиҙеү, иректе тейешенсә яҡлай алмау – ирекһеҙлек.\n4.Билдәле булыуынса, драмала автор идеяны геройҙарҙың хәрәкәте, һөйләме, уй-фекерҙәре арҡыры күрһәтә, үҙе хикәйәләмәй. Алда әйтелгән идеяны раҫлау өсөн драматург ниндәй образдарға мөрәжәғәт итә? Шуны асыҡлау өсөн «Картинаға йән керет» уйынын тәҡдим итәм.\nРәссам Г. Имашеваның «Ай тотолған төндә» трагедияһына яһалған эскизы күрһәтелә. Картинала Аҡйегет һәм Зөбәржәттең аҡһаҡалдар тарафынан хөкөм ителеп далаға бәйләп ебәрелеү күренеше һүрәтләнгәне бергәләп асыҡлана.\nБирем: эскизда һүрәтләнгән геройҙар исеменән хәл-ваҡиғаларға баһа биреү, фекерҙәрең менән уртаҡлашыу( тексты урыны менән уҡырға мөмкин).\nТәнкәбикә: Бөгөн минең иң бәхетһеҙ көнөм. Бөтә ырыуға башмын, ләкин мин көсһөҙ. Йола ҡанундарына ҡаршы торорға, балаларымды үлемдән арсаларға көсөм етмәй. Мин – тәңре ҡоло, йола ҡоло. Минең иркем юҡ. )ҙгөләнеп, балаларымды мөхәббәттәренән ваз кисергә, яҙмышҡа буйһонорға өгөтләп ҡараным - булманы.\nТуҡта, мин бит әсә. Ике донъяла улар өсөн мин яуаплы. Сабыйҙарҙы ҡуйығыҙ, аҡһаҡалдар, мине хөкөм итегеҙ. «сәлек мәрхәмәтенән байбисәлек мәнфәғәтен өҫтөн ҡуйып, мин үҙемә һәм ғаиләмә, балаларыма фажиғәне үҙ һүҙем һәм ҡулым менән үҙем эшләнем. Мине хөкөм итегеҙ!\nДәрүиш: Аҡйегеттән ҡотолоп, тәндәрен ас бүреләрҙән ашатҡас, мин дә үҙ теләгемә ирешермен, ниһайәт. Шәфәҡ миңә ҡаласаҡ.\nӘйтһендәр: иблес, иманһыҙ, аҙғын тиһендәр. Дин-иман тип, утыҙ йыл буйы гөнаһ эшләмәүем өсөн үкенәм хәҙер. Бына хәҙер миндә йоҡлаған иблес уянды. Иң һуңғыһы, иң ахырғы емештәрен булһа ла өҙөп аласаҡмын. Бының өсөн әллә ниндәй яманлыҡтар ҡылырға ла әҙермен.\nАҡйегет, Зөбәржәт: Пар күңелдәребеҙҙе тапап, йәндәребеҙҙе талаһағыҙ, тәндәребеҙҙе ас бүреләргә атһағыҙ ҙа, беҙ һеҙҙән көслөрәк. беҙҙең саф мөхәббәтебеҙ тере килеш, бөтөн килеш ҡала. Беҙ үлһәк тә, мөхәббәт мәңгелек, ул йәшәйәсәк.Ул йәшәһен өсөн беҙ үлемде һайланыҡ.\nТыуған яҡ! Һиндә хөр йәшәп, сәңгелдәктәгеләй рәхәт күрҙек. Хөрлөк өсөн үкенесһеҙ әжәлгә ҡаршы атлайбыҙ!\nӘҫәрҙең композицияһын тикшерәбеҙ. Һеҙгә өйгә эш итеп был әҫәрҙең конфликтын, сюжетын, сюжет элементтарын схема рәүешендә күрһәтергә ҡушылғайны. Әйҙәгеҙ, эштәрҙе ҡарап сығабыҙ.( Эштәр тикшерелеп, дөрөҫ яуаптар күрһәтелә ):\nС – сюжет\nҠ/к – ҡапма-ҡаршы көстәр\nК - Иҫке йолаларҙың мотлаҡ үтәлергә тейешлеге\nАҡйегет, Зөбәржәттең йола ҡанундарына протесы\nҠ/к – Аҡйегет, Зөбәржәт ↔ ырыу-тоҡом, хаким һәм хөкөмдәр урынында күмәк образдар.\nС – ике ғашиҡтың йәшәп килгән закондарға ҡаршы барыуы һөҙөмтәһендә һәләкәткә барыуҙары ваҡиғаһы.\nЫрыу тормошо, йәштәрҙең мөхәббәте менән танышыу\nЮлмырҙаның яуҙа ятып ҡалыуы хаҡындағы хәбәр\nЙәштәргә йола ҡанундарын белдереү, уларҙың протесы\nАҡһаҡалдарҙың хөкөмө – был икәүҙе йәйләүҙән ҡыуырға\nАҡйегет һәм Зөбәржәтте ҡулдарын бәйләп далаға ебәреү\nОшо схемалар нигеҙендә әҫәрҙең ҡоролошон (композицияһын) аңлатып һөйләгеҙ. Был эш «Алым – төрлө, маҡсат –бер » тип атала.\nҺәр бер драма әҫәренең үҙәгендә конфликт тора, йәғни драма әҫәрҙәре конфликтҡа ҡорола. Яҙыусының төп идеяһы, фекере шунда асыла. М.Кәримдең «Ай тотолған төндө» трагедияһында Аҡйегет, рухи азатлыҡҡа ынтылған ҡыйыу шәхес, быуындан-быуынға үтәлеп килгән йоланы үтәүҙән баш тарта, шуның арҡаһында ырыу менән ҡотолғоһоҙ конфликтҡа инә.\nТрагедияла конфликт ҡапма-ҡаршы фекерле, көслө характерлы геройҙар араһында була. Ләкин бында Аҡйегеткә ҡаршы торор киҫкен характер, индивидуалләштерелгән тиҫкәре образ юҡ. Быны күмәк образ – аҡһаҡалдар - алмаштыра. Улар, ябай халыҡ менән идара итеү өсөн, ырыуҙың быуындар буйына килгән йолаларын үтәүҙе талап итә, үтәлмәгән осраҡта ҡаты язаға хөкөм итә.\n5. Әҫәрҙең тел – стиль үҙенсәлектәрен тикшереү буйынса теоретик һәм практик эштәр.\nа)Нисек уйлайһығыҙ, трагедия жанрын һайлау әҫәрҙең тел-стиль үҙенсәлегенә йоғонто яһағанмы?\nТуранан-тура йоғонто яһаған. Белгестәр фекеренсә, трагедия жанрының иң характерлы сифаттары – ундағы персонаждарҙың тәрән мәғәнәле, көслө идеялы һөйләмдәре.\nб)Аҡйегеттең һөйләменә ҡылыҡһырлама бирегеҙ, тәҡдим ителгән өҙөккә анализ менән нығытығыҙ (күмәкләп эшләү ойошторола ).\nИл аталары ! Тәҡдиребеҙ һеҙҙең ҡулда (фразеологизм ). Әммә шуны күңелегеҙгә һалып ҡуйығыҙ (фразеологизм ). Ул далаларҙы беҙҙең күҙ йәштәребеҙ һарғайтты (метафора ), ул япраҡтарҙы беҙҙең хәсрәтле (эпитет ) һулыштарыбыҙ киптерҙе (метафора ). Кем төшөрҙө беҙҙе ошо көнгә (үҙгәртелеп ҡулланылған фразеологизм, риторик һорау )? Һеҙ түгелме (риторик һорау )? Беҙҙе рәнйеткәнгә яза итеп, ошо афәттәрҙе һеҙгә тәңре килтерҙе. Аҡылығыҙға килегеҙ (фразеологизм ), аҡһаҡалдар!\nАҡйегет – сәсән телле, тура һүҙле егет. Ул, Ғ.Хөсәйенов билдәләгәнсә, яҡшылыҡты яҡлар, яманлыҡты фашлар һүҙгә эйә. Дөрөҫлөктө күҙгә тура ҡарап әйтә, сөнки ҡоллоҡҡа ҡаршы бары һүҙ ярҙамында ғына көрәшә ала. Автор уның һөйләменең тәьҫирлелеген арттырыу өсөн күп төрлө һүрәтләү саралары, лексик саралар ҡуллана.\nв)Әҫәрҙең телмәр тибын билдәләгеҙ.\nӘҫәр, нигеҙҙә, сәсмә телмәр – проза формаһында яҙылған, ләкин ул йыш ҡына теҙмә телмәр – шиғыр өлөштәре менән аралаша.\nг) Әҫәр йыр, поэтик һүҙ, мәҡәл-әйтем, кинәйәләр, афоризмдар менән һуғарылған. Әйҙәгеҙ, шуларҙың бер нисәһенә туҡталайыҡ. Диуананың инә бөркөт тураһында һөйләгән ваҡиғаһын иҫкә төшөрөгөҙ. Уның геройҙар менән ни уртаҡлығы бар?\nӘҫәр аҙағында шуны күрәбеҙ : инә бөркөт – Тәнкәбикә үҙе. Дүрт балаһы – уның бөтә ғаиләһе. Инә бөркөт – символик образ. Ул ҡош батшаһы, көслө, ғәйрәтле, ләкин үҙ мәнфәғәте хаҡына хатта балаларына ла ҡанһыҙ була ала.\nУҡыусылар, алда ҡарап үткән һорауҙар киләһе һорау өсөн әҙерлек эштәре булды. Трагедия жанрында алдына ҙур маҡсат ҡуйған көслө рухлы шәхестәрҙең - Аҡйегет менән Зөбәржәттең – үҙ морадына ирешеү өсөн аңлы рәүештә үлемесле көрәшкә сығыуын күрҙек. Әҫәр был геройҙарҙың һәләкәте менән тамамлана. Шулай булмаһа, тормош дөрөҫлөгө юғала, тинегеҙ. Ә шулай ҙа, егет менән ҡыҙҙың үлемендә ниндәй мәғәнә бар?Трагедия жанрына ғына хас булған был алымдың беҙҙең йәшәүебеҙ өсөн ниндәй әһәмиәте бар?\nҺары эшләпә. Донъялағы иң бөйөк хис – мөхәббәт өсөн ҡорбан булғанлыҡтан, Аҡйегеттең һәм Зөбәржәттең яҙмышы һоҡланыу тойғоһо уята. Улар үлеп ҡалһа ла, кешелекте алға, цивилизацияға әйҙәүсе герой булараҡ әҙәбиәткә инде.\nУларҙың үлеме кешенең рухын сыныҡтырыуы менән әһәмиәтле.\nКеше һәр ваҡыт үҙе, халҡы, милләте өсөн көрәшергә тейеш. Шул ваҡытта ғына ул шәхес тип аталырға хаҡлы.\nV. Уҡытыусының йомғаҡлау һүҙе.\nБөгөнгө дәресебеҙ шуны күрһәтә: М.Кәрим – күп яҡлы әҙип. Беҙ уны нескә хисле шағир, киң эпик ҡарашлы прозаик булараҡ белһәк, бөгөн әҙиптең оҫта ҡәләмле драматургик мөмкинлектәрен дә астыҡ. ҡайһы ғына өлкәлә эшләмәһен, ул - талантлы әҙип, тормошто һәм әҙәбиәтте тәрәнтен белгән аҡыл эйәһе. Сөнки М.Кәрим ижадының асылын кешеләргә кешелекле мөнәсәбәт, һөйөү, хәстәрле уй-тойғолар тәшкил итә. Уларҙың, шул иҫәптән «Ай тотолған төндө» трагедияһының, әһәмиәте шунда. Әҙип заман рухын, тормошто йөрәге аша тойоп, үткәреп, уҡыусыһына еткерә белә. Шунлыҡтан уның әҫәрҙәре, күңел күрке булып, башҡорт халҡының ғына түгел, башҡа халыҡтарҙың йөрәгендә лә йәшәй. (Ҡайсын Ҡулиев һүҙҙәрен уҡыусы ҡысҡырып уҡый, был һүҙҙәр дәфтәргә яҙыла.)\n«Аҡйегет менән Зөбәржәт – мөхәббәт һәм рух ирке өсөн көрәшеүселәр» темаһына инша яҙырға.\nБирелгән һүрәт буйынса «Ай тотолған төндө» трагедияһында башҡорт халҡының көнкүреше һәм йолалары” темаһына ҡыҫҡа сығыш әҙерләргә.\nVII. Билдәләр ҡуйыу.\nНомер материала: ДВ-308909


Яхта. Греция... (часть VI)Автор: va109 (все статьи автора)\nРегион: Афины, Киклады\nЯхта. Греция... (часть V)Автор: va109 (все статьи автора)\nЯхта. Греция... (часть IV)Автор: va109 (все статьи автора)\nЯхта. Греция... (часть III)Автор: va109 (все статьи автора)\nЯхта. Греция... (часть II)Автор: va109 (все статьи автора)\nЯхта. Греция... (часть I)Автор: va109 (все статьи автора)\nКасторияАвтор: Юрий Ким (все статьи автора)


Материалы за Сентябрь 2009 года » Страница 10 » Архив газеты "Йәшлек"\nБалта оҫтаһы балтаһынан билгеле.\nБалдан татлы балам Яңылыҡтар » Тормош юлдары ҡатмарлы\n– Эң-ң-ңә-ә-ә, эң-ң-ңә-ә-ә...\nСабый илаған тауышҡа Динә һиҫкәнеп уянып китте: бәй, ултырған көйө йоҡлап киткән икән. Төнө буйы бер бала карауатынан икенсеһенә йүгереп, асыҡҡандарына шешәнән ҡатнаш һөт имеҙеп, еүешләнгәндәренең йүргәктәрен алмаштырып, илағандарын бәүетеп шул тиклем арманһыҙ була, хатта үҙенең өс айы ла тулмаған ҡыҙы янына барып урарға ла форсаты ҡалмай тиерлек уның. Бөгөн иһә ике айлыҡ ҡына Айҙар уға бөтөнләй серем итергә лә бирмәне, әллә эсе ауыртты, әллә башҡа берәй ере – бер туҡтауһыҙ иланы ла иланы. Төнө буйы ҡулынан төшөрмәне уны Динә. «Телгенәң булһа, әйтер инең дә бит, сабыйҡай, юҡ бит. Нимә генә булды һиңә, ҡалайтып ҡына ярҙам итәйем һуң?» – тип, ул үҙе лә, баланы йәлләп, илаулап алды. Таңға табан ғына тынысланды малай, шуға ла Динәне лә йоҡо баҫҡан.\nПатронатлыҡ еле бесәйҙәргә лә ҡағылған Яңылыҡтар\nКүгәрсен районының Мораҡ ауылында йәшәгән ҡоҙа-ҡоҙағыйҙарым Римма менән Дамир Бикмөхәмәтовтарға гел юл ыңғайы һуғылып, хәл-әхүәлдәрен белеп китергә тырышам. Был юлы ла улар беҙҙе ҡолас йәйеп ҡаршы алды, өҫтәл әҙерләй һалды. Гөр килеп һөйләшеп, сәй эсәбеҙ, ә өҫтәл аҫтында йомғаҡ кеүек кенә үтә лә матур бесәй балаһы беҙҙең аяҡтар менән уйнай. Уға ҡарап, ауыҙ үҙенән-үҙе йырыла. Бесәй балаһынан күҙ ала алмауымды күргәс, ҡоҙағый, көлөп:\n– Беҙ патронат ғаилә хәҙер, – тип, күңелгә ҡуҙ һалды.\nҠанһыҙ ҡыланһаң... Яңылыҡтар\nЭтте имгәткән өсөн яза бар\nБыл иҫеректәрҙән теләһә нимә көтөргә була. Ана, күршеләге Силәбе өлкәһендә эсеүҙән күҙе тонған берәү тик торғандан этен имгәткәнсе туҡмап ташлаған. Эш шуның менән бөттө, тиһегеҙме? Юҡ шул. 25 йәшлек ир-егет РФ Енәйәт кодексының 245-се «Бәләкәй балалар алдында хулиганлыҡ ҡылыу ниәтенән хайуандарҙы имгәтеүгә килтергән ҡанһыҙ мөнәсәбәт» статъяһының тәүге пункты буйынса хөкөм ителде.\nСпортҡа иғтибар арта Яңылыҡтар » Спорт\nСпорт менән даими шөғөлләнмәһә лә, кеше уның һәр төрөн ҡыҙыҡлы тип таба, бигерәк тә спортсыларҙың уңыштары, ҡаҙаныштарына битараф түгел. Ошо теманы яҡтыртҡан тапшырыуҙарҙы ҡарап, мәҡәләләрҙе уҡып баралар. Халыҡтың был тармаҡҡа ҡыҙыҡһыныуын тағы ла нисегерәк күтәрергә? «Башҡортостан» дәүләт телерадиокомпанияһында спорт темаһын яҡтыртыусы республика журналистары кәңәшмә үткәреп, шул һорауға яуап эҙләне.\nИң мөһиме – һөҙөмтә Яңылыҡтар » Спорт\n«Салауат Юлаев» командаһы хоккейсылары, ниһайәт, көйәрмәндәрен ҡыуандырып, быйылғы миҙгелдең тәүге уйынын үҙ боҙонда үткәрҙе. Беҙгә ҡунаҡҡа алыҫ Хабаровскиҙың «Амур» командаһы килде. «Амур»ҙы һәр ваҡыт аутсайдер итеп белһәк тә, улар өфөләр өсөн элек-электән уңайһыҙ дәғүәсе булып һанала. Ә быйылғы чемпионатты ҡунаҡтар яҡшы ғына башлап ебәрҙе. Беҙгә тиклем «Амур» егеттәре өс осрашыуҙа ике еңеү яулап, уртансылар рәтендә килде. Шуға ла уйын ике яҡ өсөн дә бик ҡыҙыҡлы булмаҡсы ине.\nБәхеттән башҡа бәхетле булыу Әҙәбиәт » Хикәйә\nБер ауылда ҡараңғы сырайлы, иҫ киткес күңелһеҙ, һәр ваҡыт нимәгәлер ризаһыҙлыҡ белдереп, бөтәһенә лә насар кәйеф килтереүсе ҡарт йәшәгән. Һәр ваҡыт ҡот осҡос ҡиәфәттәге был кешенең теле лә бик әсе булған. Насар һүҙҙәренән ауылдаштары тамам йонсоп бөткән. Шуға уны урап үтер булғандар, сөнки насар энергияһы үҙҙәренә йоғор тип ҡурҡҡандар. Ҡарт бөтәһенә лә бә-хетһеҙлек килтергән кеүек тойолған.\nКүңелле ял итергә «Ритайым»ға килегеҙ! Яңылыҡтар\nБаш ҡала йәштәре һәр шәмбене көтөп ала\nТәҙрәнән йылмайып ҡояш баға. Уның йылы нурҙары наҙлап биттән, сәстән иркәләй. Тәбиғәт ошондай салт аяҙ, йылы көндәре менән ҡыуандырып торғанда, нисек түҙеп өйҙә ултырмаҡ кәрәк? Күңел үҙенән-үҙе тышҡа тартыла. Аяҡтар, ғәҙәттәгесә, үҙҙәренән-үҙҙәре Салауат Юлаев майҙанына атлай. Майҙандан ишетелгән йыр-моң, кешеләрҙең геүләшеүе аҙымдарҙы тағы ла йәһәтләтә. Бөгөн унда «Ритайым!» – Өфө ҡалаһы уҡыу йорттары студенттары араһында уҙғарылған марафон. Йыр һәм бейеүҙәр, күңелле уйындар кискә тиклем майҙанды шаулатасаҡ, тигән һүҙ. Дуҫ-иштәрҙе күрергә, яңы таныштар табырға, күңел асып, ял итергә бынамын тигән сара.\nКире ҡайтырға << 1 6 7 8 9 10 11 12 13 14 32 >> Киләһе бит


Күңел йылыһын биреп эшләне\n20 Сентябрь 2018, 16:05\nБалалар беҙҙе тик яҡшы яҡтан ғына иҫтә ҡалдырһын өсөн күпме һөйөү, сабырлыҡ, хәстәрлек кәрәк. Уҡытыусы оҫталығының сере нәҡ шунда. Оло Ыҡтамаҡ мәктәбенең (лицейының) география һәм хеҙмәт дәрестәре уҡытыусыһы Валентина Серебренникова – нәҡ шундайҙарҙың береһе.\nВалентина Андреевна 1938 йылдың 24 сентябрендә Оло Ыҡтамаҡ ауылында тыуған. Атаһы– Бөйөк Ватан һуғышы ветераны. 1946 йылда улар ғаиләһе менән Әләгәҙ ауылына күсә һәм Валентина Андреевна ундағы мәктәптә 1 - 7 кластарҙа уҡый, артабан белем алыуын Оло Ыҡтамаҡ мәктәбендә дауам итә. Ҡулына аттестат алғас, балалар баҡсаһында тәрбиәсе булып эшләй башлай. Оло улы Андрейға 3 йәш тулғанда, Красноуфимск педагогия училищеһына уҡыр-ға инә. 10 ай белем ала унда. Һуңынан Свердловск педагогия институтында ситтән тороп география факультетын тамамлай. Шул уҡ ваҡытта Әләгәҙ мәктәбендә рус теле һәм әҙәбиәтенән балаларға белем бирә. Ирен Оло Ыҡтамаҡҡа күсергәс, Валентина Андреевна район үҙәгендә киске мәктәптә рус теле һәм әҙәбиәтен алып бара.\nИнститутты тамамлағандан һуң көндөҙгө мәктәптә хеҙмәт дәрестәрен алып бара. Ул ҡыҙҙарҙы төрлө ризыҡтар әҙерләргә, тегергә, сигергә, бәйләргә өйрәтә, этикет нигеҙҙәре бирә. Күп йылдар хеҙмәт кабинетын етәкләй һәм был бүлмә районда иң яҡшыларҙың береһе була.\nАртабан Валерий Риза улы һәм Светлана Ишмөхәмәт ҡыҙы Исрафиловтар менән бер рәттән география дәрестәрен алып бара. Валентина Андреевна үҙ предметын бик яратты һәм яҡшы белде, шунлыҡтан балаларҙы ла ҡыҙыҡһындыра алды. Ул ысын педагогтарға хас бөтә сифаттарға ла эйә: һәләтле, күңел йылыһына бай, аҡыллы, һиҙгер, сабыр, бөтмәҫ энергиялы.\nУл шулай уҡ иҫ китмәле класс етәксеһе ине. Валентина Андреевнаның өс сығарылыш класы уны ҙур һөйөү менән иҫкә ала. Үҙ йүнәлеше буйынса география түңәрәге алып барҙы. Уҡыу-сылары менән экскурсияларға, күп көнлөк походтарға йыш йөрөнөләр һәм данлыҡлы ҡалаларҙа булдылар: Волгоград, Ульяновск, Ҡазан, Свердловск, Көнгөр. Мәктәптә эшләгән йылдарында Валентина Серебренникова һәр ваҡыт йәмәғәт эштәре алып бара: 10 йылдан ашыу профком ағзаһы була, күп кеше ҡатнашлығында мәҙәни саралар алып бара. Ул мәктәптә 43 йыл эшләне һәм, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ҙур исемдәр алманы. Ябай, яҡшы, изге күңелле уҡытыусы булды, коллегалары, уҡыусылары араһында абруй ҡаҙанды.\nВалентина Андреевна ысын оҫтабикә: ул һәләтле кулинар, шәп тегенсе, сигеү, макраме оҫтаһы, бәйләнгән ашъяулыҡтары, салфеткалары, кофталары, костюмдары иҫ китмәле матур.\nТағы ла ул – һоҡланғыс әсә: ғәзиз кешеләре өсөн өҙөлөп торған өс улы бар.\nВалентина Андреевна бер нисә йыл мәктәп музейын етәкләне, Оло Ыҡтамаҡ хеҙмәт коммунаһы тураһында мәғлүмәттәр йыйҙы. Инде күп йылдар ул хаҡлы ялда, әммә яратҡан эштәре менән шөғөлләнеп, бөгөн дә әүҙем булып ҡала.\nҠотло булһын матур юбилейың,\nЮлдарыңа ынйы һибелһен.\nТормошоңдоң атҡан алһыу таңы\nБөтмәҫ бәхет кенә килтерһен.\nҒүмерҙе бит йылдар билдәләмәй ,\nмәктәп музейы етәксеһе.


7 Ғинуар , 08:00\nБөрйән районы хакимиәтенән хәбәр итеүҙәренсә, районда Рәсәй Президенты Владимир Путиндың май указы менән раҫланған “Торлаҡ һәм ҡала мөхите” милли проекты нигеҙендә Яңы йыл алдынан етемдәргә һәм ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған балаларға, шулай уҡ ҡаты хроник сирлеләргә фатир асҡыстарын тапшырыу тантанаһы булды, дүрт кеше торлаҡ алып ҡыуанды. “Һәр ҡайһығыҙ ауыр хәлдә ҡалып, яҡындарын юғалтҡан. Ләкин дәүләт һеҙгә терәк булды, яңғыҙ ҡалдырманы. Бөгөндән башлап йорттарығыҙ йылы һәм ҡотло булһын. Иң изге теләктәрегеҙ, хыялдарығыҙ тормошҡа ашһын, өйөгөҙҙә балаларҙың шат тауыштары яңғыраһын, бәлә-ҡаза урап үтһен, “ – тине район хакимиәте башлығы Ғәзиз Манапов. Бөрйән районы прокуроры Филүс Ғәйетҡолов та өй туйлаусыларҙы шатлыҡлы ваҡиға менән ҡотланы. Шәхси эшҡыуар Илүзә Иҫәнгилдина уларға иҫтәлекле бүләктәр тапшырҙы. Район Мәҙәниәт һарайы артистарының сығышы байрамға йәм өҫтәне. #ВладимирПутин#национальныепроекты#нацпроекты#региональныепроекты#регпроекты#нацпроектыБашкортостан Фото: burzyan.bashkortostan.ru/presscenter/news/420603/ Автор:Лилия Давлетбакова\nБөрйән районы хакимиәтенән хәбәр итеүҙәренсә, районда Рәсәй Президенты Владимир Путиндың май указы менән раҫланған “Торлаҡ һәм ҡала мөхите” милли проекты нигеҙендә Яңы йыл алдынан етемдәргә һәм ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған балаларға, шулай уҡ ҡаты хроник сирлеләргә фатир асҡыстарын тапшырыу тантанаһы булды, дүрт кеше торлаҡ алып ҡыуанды.\n“Һәр ҡайһығыҙ ауыр хәлдә ҡалып, яҡындарын юғалтҡан. Ләкин дәүләт һеҙгә терәк булды, яңғыҙ ҡалдырманы. Бөгөндән башлап йорттарығыҙ йылы һәм ҡотло булһын. Иң изге теләктәрегеҙ, хыялдарығыҙ тормошҡа ашһын, өйөгөҙҙә балаларҙың шат тауыштары яңғыраһын, бәлә-ҡаза урап үтһен, “ – тине район хакимиәте башлығы Ғәзиз Манапов.\nБөрйән районы прокуроры Филүс Ғәйетҡолов та өй туйлаусыларҙы шатлыҡлы ваҡиға менән ҡотланы. Шәхси эшҡыуар Илүзә Иҫәнгилдина уларға иҫтәлекле бүләктәр тапшырҙы. Район Мәҙәниәт һарайы артистарының сығышы байрамға йәм өҫтәне.


Дим биҫтәһенең яңы кварталын төҙөү буйынса йәмәғәт тыңлауҙары үткәрелә // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nДим биҫтәһенең яңы кварталын төҙөү буйынса йәмәғәт тыңлауҙары үткәрелә\n13:18, 5 июля 2012 Сәйәсәт\nБаш ҡаланың Дим районындағы Ухтомский, Дағстан һәм Магистраль урамдары менән сикләнгән яңы кварталды планлаштырыу проекты буйынса йәмәғәт тыңлауҙары 15 авгусҡа билдәләнде. Ҡала Советы депутаттары сираттағы ултырышта ошондай ҡарар ҡабул итте.\nӨфө халҡы майҙаны 21 гектарға тиң кварталды планлаштырыу буйынса үҙ фекерен белдерә аласаҡ. Торлаҡ йорттар төҙөүгә 16,5 гектар бүленгән. Бынан тыш, архитекторҙар мәктәп һәм балалар баҡсаһы төҙөргә лә ниәтләй. Бында йәшәүселәргә уңайлы булһын өсөн яңы биҫтәлә автомобиль ҡуйыу өсөн туҡталҡалар төҙөләсәк. Проектҡа ярашлы бында 8 мең кеше йәшәйәсәк, тип хәбәр иттеләр ҡала Советының матбуғат хеҙмәтенән.\nЙәмәғәт тыңлауҙары 123-сө лицейҙың ҙур залында үткәрелә. Квартал төҙөлөшө буйынса күргәҙмә материалдар менән лицейҙың ҙур залында 6 августан 14-енә тиклем танышырға мөмкин буласаҡ.\nТеги: йәмәғәт тыңлауҙары


Республика балалар баҡсаларында өҫтәмә урындар булдырыуға 1,3 миллиард һум ала // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРеспублика балалар баҡсаларында өҫтәмә урындар булдырыуға 1,3 миллиард һум ала\n11:55, 1 марта 2018 Йәмғиәт\nРеспублика балалар баҡсаларында өҫтәмә урындар булдырыуға 1,3 миллиард һум ала Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2018 йыл, 1 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлфиә Әғлиуллина/.\nБалалар баҡсаларында өҫтәмә урындар булдырыуға Башҡортостан 1,3 миллиард һумдан ашыу ала. Аҡса ике айҙан өс йәшкәсә балаларға мәктәпкәсә белем биреү учреждениеларында урын булыу кимәлен күтәреү өсөн «Мәғарифты үҫтереү» федераль дәүләт программаһы сиктәрендә бүленә. Беренсе транш төбәк ҡаҙнаһына быйыл уҡ күсә, икенсеһе – 2019 йылда. Ил субъекттарына дөйөм бюджет-ара трансферттар күләме 49 миллиард һум тәшкил итәсәк, тип хәбәр ителә Рәсәй Хөкүмәте сайтында.\nДокументты балалар мәнфәғәтендә Милли ғәмәлдәр стратегияһын тормошҡа ашырыу буйынса координация советы ултырышы йомғаҡтары буйынса Рәсәй президенты Владимир Путиндың йөкләмәһен үтәү маҡсатында Рәсәй Мәғариф һәм фән министрлығы әҙерләгән. Дәүләт башлығының йөкләмәһенә ярашлы, 2021 йылға ике айҙан өс йәшкәсә балалар өсөн мәктәпкәсә белем биреү ойошмаларында етерлек урындар булдырыуға ирешеү маҡсатында мәктәпкәсә учреждениеларҙа (яслеләрҙә һәм ясле төркөмдәрендә) өҫтәмә урындар булдырыу күҙаллана.\nТрансферттар биреү шарттары – өҫтәмә урындар булдырыу буйынса төбәк программаһы, шулай уҡ төбәк бюджетта тейешле сығым йөкләмәләрен үтәүгә ассигнованиелар булыу.\nТеге йәки был төбәккә бюджет трансферты күләме яслеләрҙә урын менән тәьмин ителмәгән ике айҙан өс йәшкәсә балалар һанынан, шулай уҡ балаға өс йәш тулғанға тиклем уны ҡарау буйынса ялда булыу осоро хаҡында страховкаланған кешеләр иҫәбе мәғлүмәттәренән сығып иҫәпләнгән.\nТеги: балалар баҡсалары


Өфөлә «Көнсығыш-көнбайыш-2016» халыҡ-ара конференцияһы үтә\n7-се тапҡыр ойошторолған абруйлы форумда сит илдәрҙән һәм Рәсәй төбәктәренән билдәле офтальмологтар ҡатнаша. Бөгөн сара ҡунаҡтарын Республика башлығы ла тәбрикләне.\nЗаман гаджеттары күҙ ауырыуҙарына дусар булыусылар һанын бермә-бер арттыра. Әммә офтальмология ла бер урында тормай, яңынан-яңы дауалау алымдары үҙләштерелә, заманса ҡорамалдар уйлап табыла. Был йәһәттән, 90 йыллыҡ юбилейын билдәләгән тарихи Өфө күҙ ауырыуҙары ғилми-тикшеренеү институтының эшмәкәрлеген айырым билдәләп үтергә мөмкин. Былтыр дауаханала 46 мең кешенең күҙенә операция яһалған. Биш йыл элек кенә беҙ бындай күрһәткес хаҡында хыяллана ла алмай инек, тине Республика башлығы.\nАртабан Республика башлығы Өфө күҙ ауырыуҙары ғилми-тикшеренеү институтының бер төркөм хеҙмәткәрҙәренә дәүләт наградаларын тапшырҙы. Офтальмологтар фекеренсә, ниндәй генә юғары бейеклектәргә өлгәшеүгә ҡарамаҫтан, камиллыҡтың сиге юҡ. Үҫеш йәһәтенән халыҡ-ара конференциялар ҙур әһәмиәткә эйә, яңы дауалау алымдары үҙләштерелә, алдынғы эш алымдары өйрәнелә. Мәҫәлән, элек тома һуҡыр кешеләргә күреү һәләтен ҡайтарыу мөмкинлеге булмаһа, хәҙер уларҙың күҙе эсенә чиптар ҡуйып яҡтылыҡты тойомларға ярҙам итергә мөмкин. Һуңғы осорҙағы асыштарҙың береһе яңы тыуған сабыйҙарға ҡағыла. Элек ретина бластома сире менән тыуған балалар үлемгә дусар тип иҫәпләнһә, яңы технологиялар уларҙы ҡотҡарыу серен асҡан. Иң мөһиме - иртә диагностика, ти билдәле офтальмолог Рәшит Ишбулатов.


Рөстәм Хәмитов етәкселегендәге республика делегацияһы Санкт-Петербургта асылған халыҡ-ара иҡтисад форумында ҡатнаша\nРеспублика етәксеһе бөгөн Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһының «Баҙар сиктәрен киңәйтеү. Финанс инструменттарын көйләү. Проекттарға күсеү» һәм «БРИКС илдәренең иҡтисади хеҙмәттәшлеге: үҫеш өсөн мөмкинлектәр» эшлекле форумдарында сығыш яһаны. Форум сиктәрендә шулай уҡ Карелия Республикаһы, Новосибирск өлкәһе менән сауҙа-иҡтисади, фәнни-техник, социаль һәм мәҙәни хеҙмәттәшлек тураһында килешеүҙәргә ҡул ҡуйыу планлаштырыла.\nБынан тыш, Рәсәй биләмәһендә «Европа - Көнбайыш – Ҡытай» халыҡ-ара транспорт маршрутын булдырыуға бәйле мәсьәләләр тикшерелә. Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә, бөгөн илдәр араһында транспорт мәсьәләһен хәл итеүгә иғтибарҙы арттырыу мөһим.\nҮҙ сығышы һуңында Башҡортостан башлығы форумда ҡатнашыусыларҙы июлдә Өфөлә үтәсәк ШОС һәм БРИКС саммиттарына саҡырҙы. Әлбиттә, күләмле осрашыуҙарҙы ҡабул итеү Рәсәй һәм республика иҡтисадына ыңғай тәьҫир итмәй ҡалмаясаҡ. Форумдың шулай уҡ беренсе тапҡыр төбәк менән төбәк форматында үтеүе лә әһәмиәтле буласаҡ. Был йәһәттән октябрҙә Өфөлә тағы ла бер мәртәбәле форум уҙасаҡ.


26 Июль , 15:17\nБашҡортостанда ковидтан прививка яһатмаған пациенттарҙы дауаханаға һалмайҙар. Был турала бөгөн хөкүмәттәге оператив кәңәшмәлә республиканың һаулыҡ һаҡлау министры Максим Забелин белдерҙе. Республика Һаулыҡ һаҡлау министрлығы ҡарамағындағы оператив штаб ошондай ҡарар ҡабул итте.\n«Баш табиптар һәм белгестәр фекеренсә, әлеге ваҡытта коронавирустан прививкаһы булған пациенттарҙы ғына планлы дауалау тураһында положение индерергә кәрәк (онкология һәм кардиология ярҙамынан тыш). Был медицина ойошмаһында сирҙең таралыуына юл ҡуймаҫҡа һәм туҡтауһыҙ медицина ярҙамы күрһәтергә мөмкинлек бирер ине», - тип билдәләне Максим Забелин.\nШул уҡ ваҡытта республикала йәшәүселәргә ашығыс медицина ярҙамы талап ителгәндә вакцинация сертификатының булыуы йәки булмауы мөһим түгел. Онкология һәм кардиология йүнәлеше буйынса ярҙам күрһәтелгән пациенттар өсөн дә прививка кәрәкмәй.\nТейешле үҙгәрештәр Башҡортостан Башлығы указына индерелергә һәм 2 августан көсөнә инергә тейеш.


ҺӨНӘРЕМӘ ТОҒРО ҠАЛАМ!\n29 Май 2020, 19:07\nМай айының һуңғы йомаһында иретеп йәбештереүселәр көнө билдәләнә. Был һөнәргә эйә булыусыларҙы телгә алмау, ауыр хеҙмәтен баһаламау яҙыҡ булыр ине. Һуңғы арала хеҙмәт баҙары эшсе кадрҙарға ҡытлыҡ кисерә. Шуға күрә уларҙың абруйын күтәреү мөһим. Иретеп-йәбештереүселәрҙең эш хаҡын арттырыу, эштәрен еңелләштереү маҡсатында яңы технологиялар ҡулланышҡа индерелә. Мәҡәләбеҙҙең бөгөнгө геройы Марат Рәшит улы Вәхитов иретеп йәбештереүсе һөнәрен һайлағанға бер ҙә үкенмәй.\nМай айының һуңғы йомаһында иретеп йәбештереүселәр көнө билдәләнә. Был һөнәргә эйә булыусыларҙы телгә алмау, ауыр хеҙмәтен баһаламау яҙыҡ булыр ине. Һуңғы арала хеҙмәт баҙары эшсе кадрҙарға ҡытлыҡ кисерә. Шуға күрә уларҙың абруйын күтәреү мөһим. Иретеп йәбештереүселәрҙең эш хаҡын арттырыу, эштәрен еңелләштереү маҡсатында яңы технологиялар ҡулланышҡа индерелә.\nМәҡәләбеҙҙең бөгөнгө геройы Марат Рәшит улы Вәхитов эшсе һөнәрен һайлағанға бер ҙә үкенмәй. Ниндәй генә ойошмала эшләһә лә тырышлығы һәм егәрлеге менән хеҙмәттәштәре араһында үҙ эшенең оҫтаһы булараҡ ихтирам яулай. Ысынлап та, алтын ҡуллы Марат Рәшит улы иретеп йәбештереүгә бар күңелен һалып тотона. Ни тиһәң дә 20 йылдан ашыу ғүмерен тап ошо һөнәргә бағышлаған ул.\nСибай ҡалаһының 8-се урта мәктәбен тамалағас, төҙөлөш һәм сервис колледжына уҡырға инә. Бында балта оҫтаһы һөнәрен үҙләштергәс, ил алдында хәрби бурысын үтәп ҡайта. Унан һуң иретеп-йәбештереүсе һөнәрен үҙләштереп, Сибай махсус эштәр идаралығында хеҙмәт юлын башлай. Үҙ-үҙенә талапасан, һәр эште етди башҡарып сыҡҡан егеттең хеҙмәтен етәкселәр юғары баһалай. Шулай итеп, Башҡорт шахта төҙөү идаралығына иретеп йәбештереүсе итеп эшкә саҡырыла. Бында Марат Рәшит улы 15 йылға яҡын яратҡан һөнәре буйынса хеҙмәт итә.\n—Ҡушылғанды һәр ваҡыт үҙем ҡәнәғәт ҡалырлыҡ итеп башҡарҙым. Иретеп йәбештереү эше иплелек, тыныслыҡ, үҙ-үҙеңә талапсанлыҡты талап итә. Был үҙенә күрә ижад, тип әйтһәм дә яңылышмаҫмын. Сөнки эштең эстәлеге ниндәйҙер металды иретеп йәбештереүҙән генә тормай, уның йөйҙәре ҡалмаһын өсөн дә ярайһы ғына тырышырға кәрәк. Шахта төҙөү эшендә 20 йылға яҡын эшләһәм дә бер ваҡытта ла һөнәремде алмаштырыу тураһында уйлағаным булманы. Бөгөнгө көндә Певек ҡалаһында шахта төҙөү ойошмаһындамын—ти Марат Рәшит улы.\nМарат ағай тормош иптәше Миңһылыу Айытбай ҡыҙы менән бер ул һәм ҡыҙ тәрбиәләп үҫтергәндәр. Ҡыҙҙары Регина Башҡорт дәүләт медицина университетын тамамлап дарыуханала провизор булып эшләй. Ул ғаиләһе менән Өфө ҡалаһында йәшәй, Рим исемле ул үҫтерәләр. Улдары Артур иһә Өфө нефть-техник университетының икенсе курсы студенты.\n“Һайлаған һөнәрем тормошомда бик урынлы булды”,—ти тырыш хеҙмәткәр. Үҙ ҡулдары менән күркәм йорт төҙөп ингәндәр, ундағы һәр эште—нигеҙ һалыуҙан башлап һыу, йылылыҡ үткәреү, биҙәү эштәренә тиклем үҙ ҡулдары менән башҡарған. Марат Рәшит улы һөнәр һайлау алдында торған йәштәргә лә үҙ теләктәрен еткерҙе:\n—Уйлап эш итегеҙ. Күңел нимә теләгәнен дә тыңлай белегеҙ. Балаларымдан юғары белем алыуҙарын талап иттем, ҡулыбыҙҙан килгәнсә ярҙам иттек. Шуға күрә буласаҡ һөнәрегеҙҙе һайлар алдынан яҡындарығыҙ менән кәңәшләшегеҙ. Йөрөгән таш шымара, тигәндәй тормош ҡороу, үҙ һөнәреңдә үҫешеү, тәжрибә туплау өсөн алған белем генә етмәй, тырышлыҡ һәм талапсанлыҡ, бер туҡтауһыҙ үҙ өҫтөңдә эшләү кәрәк.\nФорсаттан файҙаланып, иретеп йәбештереүселәр көнө менән хеҙмәттәштәремде ихлас күңелдән ҡотлайым. Ауыр эшегеҙҙә уңыштар, иң мөһиме һаулыҡ һәм ғаилә именлеге теләйем. Алыҫ Певек ҡалаһынан ҙур сәләмдәр ебәрәм!


Шәбағыштар ҙа донъянан артта ҡалмай, ППМИға эләгергә тырышып ята. Улар былтыр трактор алды, хәҙер яҡшымбәттәрҙәге кеүек тракторға аҫылмалы ҡорамал кәрәк. 594 мең тәңкә тора уныһы. | Шабагишский сельсовет Куюргазинский район\nШәбағыштар ҙа донъянан артта ҡалмай, ППМИға эләгергә тырышып ята. Улар былтыр трактор алды, хәҙер яҡшымбәттәрҙәге кеүек тракторға аҫылмалы ҡорамал кәрәк. 594 мең тәңкә тора уныһы.\nГлавная » Новости » Шәбағыштар ҙа донъянан артта ҡалмай, ППМИға эләгергә тырышып ята. Улар былтыр трактор алды, хәҙер яҡшымбәттәрҙәге кеүек тракторға аҫылмалы ҡорамал кәрәк. 594 мең тәңкә тора уныһы.\nШәбағыштар ҙа донъянан артта ҡалмай, ППМИға эләгергә тырышып ята. Улар былтыр трактор алды, хәҙер яҡшымбәттәрҙәге кеүек тракторға аҫылмалы ҡорамал кәрәк. 594 мең тәңкә тора уныһы. Пүстәк икән, һәр йортҡа ни бары 70-әр һум йыйырға тура килә (яманһарылар, ана 3.5 мең йыя). Сходҡа ЭкоСити ҙа килгән, хөрмәтле йәмәғәт, киләһе йылдан һеҙҙең сүп-сарҙы алып китәбеҙ бит инде, ныҡ шәп эш буласаҡ, таҙарып ҡалырһығыҙ, давайте аҡсағыҙҙы әҙерләй башлағыҙ. Халыҡ гөрләшкән: фәләнеңде төгән итәйем, ниндәй туҡтауһыҙ аҡса йыйыу ул, лутшы сразы сығарығыҙ ҙа атығыҙ. Ярар-ярар, артыҡ ныҡ ҡайғырмағыҙ, хаҡы покаға билдәле түгел дә баһа, мужыт зерә ныҡ ҡыйбат булмаҫ. Силсәүит Әлфиә Ханбәкова тиҙҙән ВКла үҙенең махсус битен булдыра, шунда кемде нимә борсой пажалысты яҙырһығыҙ, ул яуап бирер. Хәбировҡа яҙып маташҡансы туранан-тура үҙемә яҙырһығыҙ. Ә көтөү ҡыуғандамы или былай ғына урамда тотоп ҡына һораһаҡ не то буламы? Не то булмайсы, һорағыҙ, атаҡ.\n← Время признаний!\nДля удобства получения соцподдержки граждан существует интерактивный онлайнконсультант на сайте Республиканского центра социальной поддержки населения (РЦСПН). Здесь граждане до посещения РГАУ →


«Уралтехнострой» корпорацияһы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте Камчатканы газ менән тәьмин итеү проекты буйынса сираттағы заказды үтәй // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n«Уралтехнострой» корпорацияһы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте Камчатканы газ менән тәьмин итеү проекты буйынса сираттағы заказды үтәй\n12:44, 15 апреля 2010 Иҡтисад\n«Камчатка өлкәһен газ менән тәьмин итеү. Беренсе сират - Петропавловск-Камчатскийҙы газ менән тәьмин итеү» проекты сиктәрендә Башҡортостандың «Уралтехнострой» корпорацияһы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте конденсатты тотороҡлаусы тулы комплектлы блоклы ҡулайлама етештерәсәк.\nБыл проект өсөн «Газпром» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең корпорацияға сираттағы заказы. Бығаса Башҡортостан корпорацияһы метанолды регенерациялау ҡулайламаһын һәм дегазаторҙың буфер һыйымы блогын әҙерләп оҙатҡайны.\n«Уралтехнострой» корпорацияһы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең мәғлүмәте буйынса, ҡулайлама өҫтәлмә аша бер бинаға ялғанған, тәғәйен ҡорамалдары булған блок-бокстар комплексынан ғибәрәт. Ҡулайлама электр менән йылытыу, яҡтыртыу, газды контролдә тотоу системалары, янғын сигнализацияһы датчиктары, вентиляция (тәбиғи һәм авария осрағында), автоматлаштырыу һәм сигнализация, технологик ҡорамалдар менән йыһазландырылған.\n«Газпром»дың сираттағы заказы өҫтөндә корпорация «Метанол һәм азотлы процестар» ябыҡ акционерҙар йәмғиәте менән берлектә эшләй.\nТеги: сәнәғәт, тышҡы бәйләнештәр


Колонна составында 90 еңел, 30 йөк машинаһы, 150 ярҙамсы автомобиль, һауа транспорты. Раллиҙа 35 илдән 1 мең 650 кеше ҡатнашыуы көтөлә. Уҙышсылар Башҡортостанға Татарстан аша инеп Өфөлә тәүге туҡталыш яһай. «Өфө» аэропорты эргәһендә палатка ҡаласығында төн үткәреп, Учалы районына юғары тиҙлектәге юл учаскаһына уҙа. Башҡортостанда ралли үткән трассаларҙа хәрәкәт ваҡытлыса сикләнә. 11 июлдә автоколонна Силәбе өлкәһе сиген үтә.


"Мәктәп туҡланыуы хаҡы артмай"\n1 Сентябрь 2021, 11:25\nАта-әсәләр өсөн мәктәп туҡланыуы хаҡы артмай,тип хәбәр итте мәғариф һәм фән министры Айбулат Хажин республика Хөкүмәтендәге кәңәшмәлә. Уның һүҙҙәренсә, был республика бюджетына ҡағыла.\nБашҡортостан Республикаһы Хөкүмәтендә премьер-министр Андрей Назаров етәкселегендә уҙған эш кәңәшмәһендә мәктәп рациондарын санитар ҡануниәткә ярашлы итеү өсөн туҡланыу хаҡын яңынан ҡарау тураһында ҡарар ҡабул ителде, тине республиканың сауҙа һәм хеҙмәттәр министры Алексей Гусев.\nУҡыусыларҙың рационы туҡланыуға бәйле аҙыҡ ҡиммәтен бүлеү йәһәтенән талаптарға тура килергә тейеш — тәүлек ҡулланыу нормаһынан иртәнге аш 20-25 %, төшкө аш 30-35%, шулай уҡ уҡыусының йәшенә ҡарап, ризыҡтың суммар күләме өлөшөндә. Санитар нормаларға һәм ҡағиҙәләргә ярашлы, беренсе сменала уҡыусылар ‒ иртәнге һәм төшкө аш, икенсе смена уҡыусылары төшкө һәм икенде ашы менән тәьмин ителә.\nБының өсөн өҫтәмә аҡса бүленә. 1 сентябрҙән 1-4 класс уҡыусылары, шулай уҡ льготалы категорияларға ҡараған балалар өсөн мәктәптә туҡланыуҙы ойоштороуға республика бюджеты иҫәбенә финанслау күләменең артыуы көтөлә.\nБыйыл республика бюджетынан йүнәлтелгән өҫтәмә аҡсаның күләме — 13 миллион һумдан ашыу, киләсәктә 35 миллион һумдан ашыу була, тип билдәләнде кәңәшмәлә.


Төркиәнән ғалим-медиктар Башҡортостандан врачтарға лекциялар уҡыны // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nТөркиәнән ғалим-медиктар Башҡортостандан врачтарға лекциялар уҡыны\n17:16, 10 сентября 2009 Йәмғиәт\nТөркиәнең төп уҡыу йорттарының береһе — Насеttере университетынан (Анкара) профессорҙар эш сәфәре менән Башҡортостанға килде. Башҡорт дәүләт медицина университеты саҡырыуы буйынса профессорҙар Морат Юрдакок һәм Ҡәҙриә Юрдакок яңы тыуған сабыйҙарҙа үпкә сирҙәренең актуаль мәсьәләләре, вакцинация һәм педиатриялағы эко-социаль проблемалар буйынса дүрт лекция уҡыны. Төп тыңлаусылар БДМУ-ның педиатрия факультеты студенттары, Республика балалар клиник дауаханаһы врачтары һәм БДМУ менән Дрезден университеты араһында академик алмашыуҙар программаһы буйынса килгән немец студенттары булды.\nМедуниверситеттың тышҡы бәйләнештәр бүлеге начальнигы Ләйлә Әхмәҙиева хәбәр итеүенсә, БДМУ — башҡарыусы директоры профессор Ҡәҙриә Юрдакок булған IСС-тың (International Children Center) хеҙмәттәшлек итеүсе үҙәге булып торған Рәсәйҙә берҙән-бер вуз.\nҠунаҡтар Асҡын районындағы "Танып" санаторийына барҙы, унда был шифахана базаһында профессор Морат Юрдакок етәкселек иткән Үҙәк Евро-Азия неонатология йәмғиәттәре Союзы (UCENS) Съезын үткәреү ихтималлығы тураһында һөйләшеүҙәр алып барылды. Төрөк профессорҙары, учреждение менән ентекле танышып, хеҙмәткәрҙәрҙең профессионализмын һәм башҡорт шифаханаһы потенциалын юғары баһаланы.


Квитанциялағы мәғлүмәт дөрөҫ түгелме? Төбәк операторына хәбәр итегеҙ\n29 Апрель 2019, 22:41\n15 апрелдән республикала йәшәүселәргә электр энергияһы өсөн квитанциялар менән бергә ҡаты коммуналь ҡалдыҡтар өсөн түләүгә хаҡтар килә башлай.”Эко-Сити” төбәк операторына әлеге көндә 20 мең абоненттан дөрөҫ булмаған мәғлүмәтте корректировкалау тураһында ғаризалар килде. Уларҙың яртыһы эшкәртелде, үҙгәрештәр мәғлүмәттәр базаһына индерелде. Ҡалғандар ҙа ошо арала ҡараласаҡ.\nМәғлүмәттәге хаталарҙың күбеһе документта теркәлгән кешеләрҙең даими йәшәгәндәренә ҡарағанда күберәк булыуына бәйле. Шулай уҡ хеҙмәт өсөн ваҡытында түләп барған хужаларҙың бурыстары булыуы тураһында ла һорауҙар бар.\n- Әгәр аҡсалар квитанция килгән айҙың һуңғы көнөндә килһә, улай ҙа булыуы ихтимал, - тип аңлата “Эко-Сити” төбәк операторы генераль директоры Семен Земсков. – Мәҫәлән, әгәр граждан февраль өсөн 31 мартта ғына түләһә, ул аҡсалар иҫәпкә алынасаҡ һәм киләһе квитанцияла тик бер ай – март өсөн генә сумма күрһәтеләсәк. Әгәр аҡсалар 31 мартан һуң килһә, апрель квитанцияһына ике түләү инәсәк, ул осраҡта март суммаһын ғына түләргә кәрәк.\nӘгәр торлаҡ бинаның йорт хужаһы төбәк операторына мәғлүмәтте дөрөҫләү өсөн актуаль мәғлүмәттәр ебәрмәһә, милек хужаһының паспортын, ғаилә составы тураһындағы йәки ваҡытлыса теркәлеү тураһындағы справканы фотоға төшөрөргә йәки скан аша үткәрергә һәм документтарҙың фотоларын abonent-fl@roecocity.ru электрон почтаһына адресты, фамилия, исем, атайығыҙҙың исемен (ФИО), квитанцияны төҙәтергә кәрәклеген күрһәтеп ебәрергә кәрәк. Документтар шулай уҡ “Башэлектросбыт” офистарында ҡабул ителә. Әгәр электрон почта менән ҡулланырға мөмкинлек булмаһа, документтарҙың күсермәһен Рәсәй почтаһы аша - 453124, Стәрлетамаҡ ҡалаһы, Тыныслыҡ урамы, 18, 4-6-сы кабинет адресы буйынса ебәрергә. Әгәр бер адрес буйынса “Ҡаты коммуналь ҡалдыҡтар менән ҡулланыу” графаһы менән ике-өс квитанция килһә, шулай уҡ беҙгә мөрәжәғәт итергә. Уның өсөн “Ҡыҙыу линия” телефондары: 8(3472) 980-490 йәки 8965-93-94-900 буйынса (көн һайын иртәнге 8-ҙән киске 8-гә тиклем) шылтыратыу ҙа етә. Түләүҙе уларҙың берәүһе буйынса ғына башҡарырға кәрәк.\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ: Рәсәй Федерацияһының Торлаҡ кодексына ярашлы граждандар торлаҡ бина һәм коммуналь хеҙмәттәр, шулай уҡ ҡаты коммуналь ҡалдыҡтар өсөн түләүҙе ваҡытында һәм тулыһынса башҡарырға тейеш.\nОлеся АРАМЕЛЕВА, “Эко-Сити” төбәк операторы матбуғат хеҙмәте.


Дауахана матди базаһын нығыта\n8 Июль 2021, 08:00\n“Һаулыҡ һаҡлау” милли проектына һәм тармаҡтың тәүге звеноһын яңыртыу программаһына ярашлы, Асҡын үҙәк район дауаханаһы матди-техник базаһын нығытыуҙы дауам итә.\n– Район халҡын сифатлы медицина хеҙмәтләндереүе өсөн дауаханаға заманса һанлы флюорография аппараты алынды. Уның иң ҙур өҫтөнлөгө – яҡшы, аныҡ һүрәтләнешле рәсемдәр алыуҙа һәм пациентҡа нурланыштың тәьҫире аҙ булыуында. Медицина хеҙмәткәрҙәренә радиация көсөргәнеше лә кәмене, - ти дауахананың баш табибы Артур Ғәлиуллин. - Ҡорамалды урынлаштырыу өсөн поликлиника кабинетында капиталь ремонт яһалды.\nАппарат халыҡҡа туберкулез, онкология һәм башҡа тын алыу сирҙәрен асыҡлау өсөн рентгенологик тикшеренеүҙәр үткәреүҙә файҙаланыласаҡ.Заманса флюорограф һәр кемдең медицина хеҙмәтенән файҙаланыу мөмкинлеген арттырасаҡ.\nРәсәй Президенты Владимир Путиндың май указдарына ярашлы, 2024 йылға ил үҫешенең төп маҡсаттарына өлгәшергә кәрәк. Шуларҙың араһында халыҡ һанын арттырыу, граждандарҙың тормош сифатын яҡшыртыу, иҡтисадҡа һәм социаль өлкәгә һанлы технологияларҙы индереү мөһим бурыстарҙың береһе булып тора.”Һаулыҡ һаҡлау” милли проектының төп маҡсаты – хеҙмәткә һәләтле йәштәге халыҡтың үлем күрһәткестәрен, ҡан әйләнеше сирҙәренән, ямаш шештәрҙән үлем осраҡтарын кәметеү, инновацион медицина технологияларын индереү, шул иҫәптән пациенттар сәләмәтлеген иртә диагностикалау һәм дистанциянан тороп мониторинг үткәреү алымдарын ҡулланыу.


Әсәй, атай һәм бала » Башкортостан кызы\nӘсәй, атай һәм бала\nКөн дә тиерлек генетика өлкәһендә яһалған яңынан-яңы асыштар тураһында ишетеп торабыҙ. Беҙ, ниһайәт, үҙебеҙ тураһында һәммәһен белә башларбыҙ төҫлө тойола. Ғалимдар яңы гендар таба, яңы тәғлимәттәр һәм ҡанундар аса. Был фән әле генә донъяға килгән сабыйҙың да бөтә яҙмышын һүрәтләп бирер кеүек. Балабыҙҙың һау-сәләмәт булыуы ла һәр беребеҙ өсөн мөһим бит. Уға ниндәй ауырыу янай,\nдауаһы ниҙә?.. Киләсәктә кем булыр, холҡо, тәртибе тураһында мәғлүмәт эҙләйбеҙ.\nХолоҡ ҡына түгел, ғәҙәт тә күсә\nГендар менән беҙгә, быуындан-быуынға күсеп, боронғо ата-бабаларҙан төрлө билдәләр килеп еткән. Ләкин ата-әсәнең ҡайһы бер яңы ғәҙәттәре лә артабанғы быуындарға тапшырыла икән. Был күренеште өйрәнә торған фәнгә йәшәү рәүеше генетикаһы (эпигенетика) тигән исем бирелгән. Ниндәй тормош алып барыуыбыҙ, насар ғәҙәттәребеҙ, туҡланыуыбыҙ артабанғы быуындарҙың сифатына йоғонто яһай. Мәҫәлән, буласаҡ әсәнең ауырға ҡалғансы, шулай уҡ йөклө сағында ла самаһыҙ күп ашауы балаһындағы үҙгәрешкә нигеҙ һала, һөҙөмтәлә донъя һимереү хәүефенә дусар булды. Был күҙаллауҙы сысҡандар менән үткәрелгән тәжрибә лә иҫбатлаған. Һимеҙ инәнән һимеҙ балалар тыуған, был билдә геномда нығынған. Швейцария генетиктары үҙе ыҡсым кәүҙәле, ләкин туған-тыумасаһы араһында һимеҙҙәр булған 16 мең кешенең ДНК-һын тикшергән. Уларҙың бөтәһенең дә 16-сы хромосомаһының боҙоҡ булыуы асыҡланған. Ә был ыҡсымдарҙың да үтә һимереү ихтималлығын 50 тапҡырға арттыра.\nИкенсе бер институттың ғалимдары тартыуҙы ташлағандарҙың һәм бер ваҡытта ла тартмағандарҙың үпкәһен тикшергән. Һуңғыларында дөрөҫ эшләмәгән 600-ләп боҙоҡ ген булыуы асыҡланған. Баҡһаң, был кешеләр үҙ ғүмерендә тәмәкене ауыҙына алып та ҡарамаһа ла, һәр береһенең ата-әсәһе араһында берәйһе 11 йәшкә тиклем үк тарта башлаған булған.\nГендарға айырыуса алкоголь ҙур зыян килтерә. Әйтәйек, Техас университетында үткәрелгән тикшеренеүҙәр барышында эскесе ата-әсәнән тыуған балаларҙа баш мейеһенең маңлай өлөшсәһенең алғы яғында ла 163 гендың дөрөҫ эшләмәүе асыҡланған. Иң ҡурҡынысы – хәмерҙәге ацетальдегид “йоҡлап ятҡан” яман шеш һәм башҡа ауыр сирҙәрҙең гендарын уята. Билдәләр артабанғы быуындарға ла тапшырыла. Ләкин был хәүефкә ҡаршы көрәшергә һәм уны еңергә мөмкин. Юлы ябай ғына – сәләмәт тормош менән йәшәү.\nБала кемгә оҡшар? Билдәләр тупланмаһының гендар аша нәҫелдән-нәҫелгә тапшырылыу һәләте уларҙың быуындан-быуынға күсеүен һәм һаҡланыуын тәьмин итә. Бала ата-әсәһенең күҙәнәктәре берләшеүе һөҙөмтәһендә үҙенең шәхси генетик булмышына эйә була. Биология һәм генетика фәне асыҡлауынса, атай менән әсәйҙәге гендарҙың йә бөтә балалары аша; йә тик ҡыҙҙары йәиһә тик малайҙары аша; бер быуын аша; бер нисә быуын аша тапшырылыуы мөмкин. Был теге йәки был билдә өсөн яуап биргән гендың ҡайһы хромосомала (нәҫел сифаттарын йөрөткән матдәлә) урынлашыуына бәйле. Нәҫелдәшлектең сере шулай уҡ һәр гендың бер йәки бер нисә төрө булыуына ла бәйле. Ошо арҡала баланың төҫ-башы ата-әсәһенекенә оҡшамауы ихтимал, әммә улар тураһындағы мәғлүмәт нәҫелдә барыбер һаҡлана. Мәҫәлән, зәңгәр күҙле ҡатын менән йәшкелт күҙле ирҙән һоро күҙле бала тыуһа, тимәк, атайҙа йә әсәйҙә күҙҙең һоро төҫөн билдәләүсе йоҡомһорап ятҡан ген бар.\nБарлыҡ тере организмдар “үҙгәреүсәнлек” тип аталған сифатҡа ла эйә. Ул организмдың яңы билдәләр алыу һәләтен билдәләй. Үҙгәрмәүсәнлек – гендарҙың мөһим һәм көслө һыҙаты. Ләкин ДНК сынйырында барлыҡҡа килгән боҙоҡтар организмда насар нәҫел үҙгәрештәренә сәбәпсе була. Нәҫел асылының боҙолоуы, ғәҙәттә, гендар кимәлендә бара. Хромосомалар һанының һәм төҙөлөшөнөң үҙгәреүенә бәйлеләре лә йыш осрай. Бындай мутацияға килтергән сәбәп мутаген тип атала. Ионлаштырыусы, ультракөрән, рентген нурланышы, ауыр металдарҙың тоҙҙары, полимерҙар, вирустар һәм башҡалар тышҡы сәбәптәр булып тора. Күҙгә күренмәҫ эске сәбәптәр ҙә була, йәғни, ҡарап тороуға һау-сәләмәт кешеләрҙә лә боҙоҡ генлы енси күҙәнәктәр булыуы ихтимал. Генетик үҙгәрештәр билдәле булырға ла, беленмәйенсә генә барып, йәшерен рәүештә киләсәк быуындарға тапшырылырға ла мөмкин.\nНәҫел ауырыуҙарына дусар булыусы ғаиләләр аҙ түгел. Улар генетик хәүеф төркөмөнә инә, һәм ҡатын кеше балаға уҙғансы уҡ уға ла, иренә лә өҫтәмә тикшереү үтергә ҡушыла.\nМедик-генетик консультацияға ике яҡ та килергә тейеш. Табип сабый өсөн хәүеф тыуҙырырҙай бөтөн шарттарҙы – буласаҡ атай менән әсәйҙең ауырыуҙарын, ниндәй дарыуҙар ҡулланыуын, йәшәү шарттарын, ниндәй эштә эшләүҙәрен һәм башҡаларҙы өйрәнә. Уны туған-тыумасаның ниндәй сирҙәрҙән яфаланыуы, түлһеҙлек, ауыр төшөү, баланың үле йә ғәрип булып тыуыуы, нәҫелдә аҡыл еңеләйеп ауырыусылар, яҡын туғандарҙың никахлашыуы кеүек осраҡтарҙың булыу-булмауы ла ҡыҙыҡһындыра. 1865 йылда инглиз ғалимы Ф. Гальтон шәжәрә тикшереү ысулын тәҡдим итә. Асылы, ирҙең дә, ҡатындың да шәжәрәһен төҙөп, уны анализлауға ҡоролған. Һорау алыу, ғәҙәттә, ҡатын яҡлап өләсәй менән олатайҙан башлана.\nОҙаҡ йылдар бала күрмәгән ғаиләләр күп хәҙер. Түлһеҙлектән йә һәр ауырҙың төшөп тороуынан йылдар буйы һөҙөмтәһеҙ дауаланырға була. Ғилләһе иһә йыш ҡына нәҫелгә бәйле булып сыға. Генетик кәмселектәр орлоҡто йә түл күҙәнәген аталаныуға бөтөнләй һәләтһеҙ итә. Был осраҡта донор орлоғо файҙаланырға була.\nҠыҙ тыуырмы, малаймы?\nҠайһы бер ғаиләлә тик ҡыҙҙар тыуа, ҡайһы берҙәрендә – тик малайҙар. Шундай ғаиләләр ҙә була: уларҙың тик ҡыҙҙары ғына сәләмәт булып донъяға килә, ә ир бала ауыр нәҫел сирле булыр ине, шунлыҡтан унан баш тартырға мәжбүрҙәр.\nЙә ҡыҙ, йә малай тыуһын тигән теләкте нисек тормошҡа ашырырға? Был йәһәттән төрлө халыҡта төрлө билдәләр, ырым-юрауҙар бар. Мәҫәлән, борон ҡытайҙар, малай тыуһын өсөн, ире менән йоҡлағанда, ҡатын башын төньяҡҡа, ҡыҙ тыуһын тиһә, көньяҡҡа һалып ятырға тейеш, тип уйлаған. Германияла иһә, ямғыр ваҡытында яралған сабый – ҡыҙ, ҡорола малай була, тип юрағандар.\nҺанлы ысул киң танылыу алған. Ул, донъялағы барлыҡ күренештәр, ваҡиғалар һандарға буйһона, тигән ҡарашҡа ҡоролған. Ҡатындың йәшен өскә, ирҙең йәшен дүрткә бүлеп, ҡалдыҡтарҙы сағыштырһаң, ниәтләнгән сабыйҙың енесен белеп була, тип иҫәпләй был ысулды ҡулланыусылар. Ни өсөн тап ошо һандармы? Билдәле бер ваҡыт арауығы үткән һайын, организм үҙгәреш кисереп тора: туҡымалар, лайлалы тиресәләр, ҡан алмашына. Ҡатындарҙа был арауыҡ – өс йыл, ирҙәрҙә дүрт йыл тәшкил итә. Алмашыныуҙы һуңғы булып кисереүсенең енесе көслөрәк була. Мәҫәлән, атай кешегә 31, әсәйгә 22 йәш, ти. Беренсеһенең йәшен дүрткә бүлгәс, 7,75, икенсеһенекен өскә бүлеп, 7,34 һанын сығарабыҙ. Буласаҡ әсәнең ҡалдыҡ һаны кәмерәк, тимәк, был мәлдә ҡыҙ тыуыу ихтималлығы ҙур. Ҡалдыҡ һандар бер төрлө йәки 0 булһа, игеҙәк балалар тыуыу мөмкинлеге арта икән.\nБаланың енесен һайлағанда түллектән инә күҙәнәктең сығыу ваҡытына йүнәлеш тотоуҙы фәнни нигеҙләнгән ысул тип баһаларға була. Уны Гарвард университеты (АҠШ) ғалимдары Лендран Шеттлз менән Дэвид Рорвик ярты быуат самаһы тикшереп иҫбатлаған. Уға ярашлы, ир менән ҡатын инә күҙәнәк сығыуға өс көн ҡалғансы ҡушылһа, ҡыҙ тыуыу ихтималлығы арта, ә көнөндә йә уның алдынан енси бәйләнешкә инһә, малай була. Был көндө нисек белергә һуң? Ҡатын-ҡыҙҙың күреме үҙ ваҡытында булып торһа, ул циклдың 14-15-се көнөнә тура килә. Циклдар әҙ-мәҙ тайпылыштар менән барһа, инә күҙәнәк сығыу көнөн махсус тест файҙаланып билдәләйҙәр.\nКеше – тәбиғәттең бер өлөшө, шуға беҙгә уның төрлө көстәре йоғонто яһай: ерҙең магнит әүҙемлеге тирбәлештәре, Ай менән Ҡояш тәьҫире, электромагнит нурланыш һәм башҡалар. Шуларға бәйле булған миҙгел ысулы ла күп дәлилдәр менән иҫбатланған. Ҡыҙҙар яҙ уртаһында, йәй башында, көҙҙөң иң башында йә иң аҙағында һәм ҡыш башында тыуыусан (айҙарға күсерһәң – апрель, июнь, июль, сентябрь, ноябрь, декабрь). Малайҙар йышыраҡ ғинуар, февраль, март, май, август, октябрь айҙарында донъяға килә. Тимәк, буласаҡ ҡыҙ баланың яралыуы – июль, сентябрь, октябрь, декабрь, ғинуар, февраль, ә малай март, апрель, май, июнь, август, ноябрь айҙарына тура килә. Ҡыҫҡаһы, балаға уҙыу осорон да иҫәпкә алырға кәрәк икән.\nЕрҙең магнит әүҙемлеген дә күҙҙән ысҡындырырға ярамай. Яҙ башы, йәй башы һәм аҙағы, көҙ аҙағы – энергия бүленеүҙең айырыуса көсәйгән осорҙары, улар малай енесенә нигеҙ һалдыра. Ә ҡыш, йәй уртаһы, көҙ башы һәм уртаһына, Ҡояш менән Ерҙең магнит әүҙемлеге тынысланып, даими төҫ ала. Был мәлдәр ҡыҙ бала яралыу өсөн уңайлы. Тик тәбиғәттең көтөлмәгәнлектәргә бай булыуын, ифрат көйәҙлеген дә оноторға ярамаҫ. Уларҙы хатта барометрҙар ҙа хәбәр итеп өлгөртә алмай.\nКлонлау генетика фәненең шаҡ ҡатырғыс асыштарының береһе булғандыр, моғайын. Кеше аҡылы тағы бер тапҡыр тейелгеһеҙ тәбиғәт ҡанундарына үтеп инде. Ғалимдар организмдың генетик яҡтан тулыһынса бер иш күсермәһен хасил итте. Клонлау буйынса тәүге уңышлы тәжрибә 70-се йылдарҙа яһала. Тәлмәрйен менән тәжрибә уңышлы үтә – сүмесбаш ярала.\nҺөтимәрҙәрҙең күсермәһен алыу өҫтөндә лә эш бара. 1997 йылда Ян Вильмут етәкселегендәге төркөм Долли исемле һарыҡты донъяға килтерә.\nХайуандарҙы клонлап, уларҙың һәр яҡтан бер-береһенә тулыһынса оҡшаш игеҙәктәре алына. Был ысул биомедицина һәм ауыл хужалығы алдында торған байтаҡ мәсьәләләрҙе хәл итә.\nХайуандарҙың күсермәһен яһау кешене дауалау өсөн яңы мөмкинлектәр аса. Мәҫәлән, һәр йәһәттән бер төрлө йәнлектәр өҫтөндә һынау дарыуҙарҙың тәьҫир көсөн, дауалау ҡеүәһен билдәләргә йәтеш. Медицинала күсермәләнгән күҙәнәктәр ҡулланыу байтаҡ сирҙән ҡотолоу юлдарын асыр тип өмөт ителә. Айырым ағзаларҙы ла клонланған яңы ағзаларға алмаштырыу мөмкин буласаҡ. Төрлө илдәрҙә кешенең күсермәһен яһауҙы тыйған закондар сыҡты, ләкин был айырым ағзаларға ҡағылмай.


Асыҡҡан кеше ризыҡтың ҡәҙерен белер » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Иман » Асыҡҡан кеше ризыҡтың ҡәҙерен белер\nАсыҡҡан кеше ризыҡтың ҡәҙерен белер 17.06.2016 // Иман\nТуҡланыу – йәшәүҙе тәьмин иткән сараларҙың береһе. Аҙыҡты белеп, дөрөҫ ҡулланыу сәләмәтлек өсөн үтә лә мөһим. Шуға ла динебеҙҙә ризыҡланыуға ҙур иғтибар бүленә. Аҡылға зыян килтергән, иҫәрләндергән, хәлһеҙлек, һүлпәнлек тыуҙырған аҙыҡ бөтөнләй тыйыла, хәрәм тип һанала. Ә ураҙала асығыуҙың нигеҙе ниҙә һуң?\nДини китаптарҙа әйтелгәнсә, әҙәм балаһын юҡтан бар итеп яралтҡан Аллаһ Тәғәлә уның хәлен, нимәгә көсө етеүен яҡшыраҡ белә. Ураҙаның беҙ аңлап бөтмәгән хикмәттәре бихисап. Асығыу тәү сиратта әҙәм балаһына ризыҡтың, ерҙәге ниғмәттәрҙең ҡәҙерен белергә өйрәтә. Көн дауамында ашамай йөрөгән кеше аҙыҡҡа мохтаждарҙың, сирлеләрҙең хәленә төшөнөп, күңеле миһырбанлыҡ, шәфҡәтлелек тойғолары менән тулылана.\nИкенсенән, ураҙа тотҡан әҙәм балаһы тормоштоң төрлө шарттарына, ауыр мәлдәренә әҙер була. Мәҫәлән, ҡайҙалыр аҙашып ҡалып, асығырға тура килер. Ураҙа тотоп өйрәнгән кеше бирешмәҫ, ауырлыҡты башҡаларға ҡарағанда еңелерәк үткәреп ебәрер.\nШул уҡ ваҡытта был күркәм ғәмәл кешеләрҙе бер-береһенә яҡынайта. Әйтәйек, күп ауылдарҙа әле кис һайын ауыҙ асырға саҡырышалар. Ә бындай мөнәсәбәт, ризыҡ бүлешеү, хәл-әхүәл белешеү, кәңәшләшеү, фекер алышыу, ҡайғы-шатлығың менән уртаҡлашыу Исламда ғәйәт ҙур әһәмиәткә эйә. Ауыҙ асырға килгәндәр саҡырылған йорттоң ҡотон арттыра, уҡылған аяттар, изге теләктәр нур өҫтәй. Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт ғәләйһис-сәләм: “Ризыҡтың бәрәкәте – табаҡтағы ҡулдарҙың күплегендә”, – тигән икән, тимәк, ҡунаҡ саҡырыу, бергә ифтар ҡылыу һәр кемдең тормошона яҡтылыҡ, яҡшылыҡ өҫтәй. “Әгәр ҙә кемдер ураҙа тотоусынан ауыҙ астырһа, уны фәрештәләр Рамаҙан айы буйы данлар, Ябраил ғәләйһис-сәләм Ҡәҙер кисендә сәләмләп ҡаршы алыр”, – тиелгән хәҙистә.\nСәхәр мәлендә лә, ауыҙ асҡанда ла ризыҡтың туҡлыҡлыһын, файҙалыһын һайларға тәҡдим ителә. Көн дауамында ашамай йөрөгәндән һуң ашҡаҙанды ҡапыл тулыландырырға, аҙыҡты саманан тыш ҡабул итергә ярамай. Ныҡ шәрбәтле йәки тоҙло ризыҡтарҙы ҡулланыу организмға насар тәьҫир итер.


Беренсе май байрамдарында Туймазы фермерҙары томаттар йыя башлай // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБеренсе май байрамдарында Туймазы фермерҙары томаттар йыя башлай\n16:48, 26 апреля 2010 Иҡтисад\nТәүге томат уңышын «Туймазинец» крәҫтиән-фермер хужалығы ассоциацияһында беренсе май байрамдарында йыйырға планлаштыралар. Быйылғы йылда һаҡланған грунтта томат үҫтереүгә фермерҙар 80 гектар ер бүлгән. Фермер хужалыҡтары ассоциацияһынан хәбәр итеүҙәренсә, помидорҙан һәйбәт уңыш көтөлә.\nПараллель рәүештә ауыл эшсәндәре ҡыяр йыйыуҙы ла дауам итә. Туймазы фермерҙары көн һайын республика һәм күрше төбәктәр халҡына 200 тонна самаһы ҡыяр оҙата. Витаминлы продукцияны һатып алырға теләүселәр күп.\nТуймазылар ассортиментында бәшмәктәр ҙә бар. Йыл әйләнәһенә аҡ көләпәне (шампиньондарҙы) крәҫтиән-фермер хужалығы ассоциацияһы ағзаһы Олег Фәррәхов үҫтерә. Бер айҙа уның бәшмәк «кәрзине» 4 тонна тәшкил итә. Үҙенең продукцияһын ул Туймазы һәм Туймазы районы халҡына тәҡдим итә.\nТеги: ауыл хужалығы, фермерлыҡ, уңыш


Рөстәм Хәмитов Благовар районындағы сусҡасылыҡ комплексы төҙөлөшөн ҡараны // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов Благовар районындағы сусҡасылыҡ комплексы төҙөлөшөн ҡараны\n17:10, 12 июля 2012 Иҡтисад\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов 12 июлдә Благовар районындағы ике өҫтөнлөклө инвестиция проектының нисек тормошҡа ашырылыуын тикшерҙе. Республика башлығы Дмитриевка ауылындағы сусҡасылыҡ комплексы төҙөлөшө менән танышты. Тере ауырлыҡта 700 мең тонна сусҡа ите етештереү ҡеүәтенә эйә был объектты ике этапта күтәреү ҡаралған. Беренсе этапта эштәрҙе «Башҡортостан ит компанияһы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте алып бара. Проект тулыһынса «Разгуляй» компанияһы менән тормошҡа ашырыла.\nЯңы предприятиеға нигеҙ ташы былтыр ноябрҙә һалынған, ә быйыл апрель айында тәүге кредит килешеүҙәре төҙөлгән.\nОшо көндәрҙә генә республика Хөкүмәте объекттың инвестиция проекты булыуын раҫланы. Комплекс бөтәһе 17 майҙансыҡтан торасаҡ. Шуларҙың бишәүһе – үрсетеү цехтары, унауһы – һимертеү модулдәре. Йәнә ҡатнаш аҙыҡ заводы һәм сусҡаларҙы аҫрау өсөн биналар төҙөү ҡаралған. Комплекста бер юлы 320 мең сусҡа аҫралырға тейеш.\nРеспублика Президентына проекттың дөйөм алғанда 11,5 млрд һумға финансланасағы тураһында һөйләнеләр. Был аҡса өс йыл дауамында үҙләштерелергә тейеш. Инфраструктура үҫешенә ҙур суммала капитал һалыуҙар көтөлә. Быларға кәм тигәндә 30 км юл һәм 80 км газ үткәргес торбалар инә. Ун йыл дауамында предприятие республика бюджетына биш миллиард һум аҡса индерәсәк, тип көтөлә. 2015 йылда предприятие тулы ҡеүәтенә эшләй башлағас, персонал күләме 800 кешегә етәсәк. Эксперттар менән күҙалланған пландарға ярашлы, проектты тормошҡа ашырыу сусҡа ите етештереү буйынса күрһәткестәрҙе ярайһы ныҡ яҡшыртасаҡ. 2009 йылда төбәк Рәсәйҙә туғыҙынсы урында килгән, 2015 йылға иһә уның өсөнсө урынға сығыуы планлаштырыла.\nРөстәм Хәмитов ниндәй төҙөлөш материалдары ҡулланылыуы һәм поставкалаусылар менән ҡыҙыҡһынды. Төҙөүселәр менән әңгәмә барышында бер нисә проблема булыуы асыҡланды. Мәҫәлән, ике предприятие – 1-се һәм 3-сө тимер-бетон заводтары тимер-бетон конструкциялар килтереүҙе тотҡарлай. Был изделиеларҙың сифатына ла дәғүәләр бар. Былар барыһы ла проектты тормошҡа ашырыу графигына йоғонто яһай. Республика Президенты вице-премьер Сергей Афонинға ошо хәлдәрҙе асыҡларға ҡушты. Рөстәм Хәмитов комплексҡа экспертиза үткәреү сроктарына бәйле проблемаларҙы ла контролгә алды. Объекттың корпустары бер типта, әммә уларҙың береһе тикшереү үткән, ә икенсе корпус буйынса был мәсьәлә билдәһеҙ ваҡытҡа кисектерелгән.\nРеспублика яғынан был проект билдәле льготалар аласаҡ. Былар һалым баҫымын кәметеүҙән тыш, инфраструктура үҫешендә, шулай уҡ агросәнәғәт комплексы предприятиеһы булараҡ процент ставкаларын субсидиялау кеүек ярҙам буласаҡ.\nБашҡортостан Президенты Өфө селекция-гибрид үҙәге төҙөлөшө менән дә танышты. Ҡашҡалаша ауылындағы был объектта ер эштәре башланған. Рөстәм Хәмитов үҙәктә эшләйәсәк йәш белгестәрҙе торлаҡ менән тәьмин итеү проблемаһын күтәрҙе. Атап әйткәндә, республика башлығы Пришиб ауылында яңы урам төҙөргә тәҡдим итте. Проект буйынса унда 20 йорт булырға тейеш. Президент әйтеүенсә, төҙөлөшкә сығымдарҙың бер өлөшөн республика үҙ өҫтөнә алырға әҙер.\nавтор: Ғәлиә Нәбиева, Рәсүл Хәмиҙуллин\nТеги: бр президенты,ауыл хужалығы,малсылыҡ


Башҡортостан халҡының 90 проценты гражданлыҡ бурысын үтәне – Радий Хәбиров\nБашҡортостан Башлығы Радий Хәбиров "Рәсәй 24" федераль каналы эфирында республикала Конституцияға төҙәтмәләр биреү буйынса тауыш биреү һөҙөмтәләре менән таныштырып, ҡатнашыусыларҙың 90 процент тәшкил итеүе хаҡында белдерҙе.\n“Беҙҙең республика юғары сәйәси һайлау мәҙәниәте һәм халыҡтың аңлы әүҙемлеге менән айырылып торҙо. Был юлы ла шулай булды. Бынан тыш, беҙ тейешле саралар күрҙек, хатта коронавирус инфекцияһы шарттарында кешеләр тауыш биреүгә килһен өсөн өҫтәмә дәртләндереү шарттары булдырҙыҡ. Ҡалаларға беҙҙең фермерҙар килеп, ҙур йәрминкәләр ойошторҙо. Былар барыһы ла беҙҙең граждандарҙың 90 проценты тауыш биреүенә килтерҙе”, – тине республика Башлығы.\nРадий Хәбиров республика Үҙәк һайлау комиссияһынан ялыуҙар тураһында белешмә биреүҙе һораған, тик ундай хәлдәр булмаған.\n“Һигеҙ мөрәжәғәт булды, ялыу түгел. Берәүҙәр тауыш биреү үҙенсәлектәре менән ҡыҙыҡһынған, икенселәр консультация алған. Тауыш биреүҙең асылы, төҙәтмәләрҙең йөкмәткеһе лә, минең ҡарашымса, бик ыңғай булды. Тауыш биреүҙең ете көн дауамында барыуы ла бик мөһим. Был санитар-эпидемиология ҡағиҙәләрен күҙәтеүҙә ныҡ ярҙам итте, аңлауыбыҙса, әле беҙ ауыр шарттарҙа йәшәйбеҙ”, – тине Башҡортостан Башлығы.\nРадий Хәбиров Башҡортостанда бер-нисә мең күҙәтеүсе эшләгәне тураһында ла һөйләне.\n“Башҡортостан Башлығы ҡарамағындағы Кеше хоҡуҡтары буйынса советтың бөтә ағзалары ла барлыҡ муниципалитеттарҙа эшләне. Улар Рәсәй Президенты ҡарамағындағы Кеше хоҡуҡтары буйынса советтағылар кеүек үк үҙ һүҙле. Эштәре өсөн беҙ барлыҡ шарттар тыуҙырҙыҡ, тип уйлайым. Төп күҙәтеүселәр Рәсәйҙең, беҙҙең республиканың Йәмәғәт палатаһы аша килде. Шуға ла был өлкәлә бурыстарҙы тулы кимәлдә үтәнек тип иҫәпләйем”, – тине Радий Хәбиров.\nҮҙәк һайлау комиссияһы мәғлүмәттәре буйынса, төбәктең тауыш биреү хоҡуғына эйә граждандарының 89,78 проценты тауыш биреүҙә ҡатнашҡан.


Хеҙмәт һәм мәшғүллек буйынса федераль хеҙмәт вертолет ҡолап төшөү осрағы буйынса «Лайт Эйр» авикомпанияһын тикшерәсәк\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, бәхетһеҙ осраҡ 4 майҙа теркәлде. Роббинсон-44 вертолеты Белорет районында урман янғындарын күҙәтеү маҡсатында һауаға күтәрелгән була. Авиаһәләкәттә борттағы өс кеше һәләк булды. «Лайт Эйр» компанияһы осоу аппараттарының ғәҙәттән тыш хәлдәргә осрауы беренсегә генә түгел.\nБылтыр февралдә генә Ан-2 самолеты ҡолап төшөп, борттағы өс кешенең ғүмере өҙөлгәйне. Бер йыл элек Робинсон вертолеты Өфө эргәһендә ҡолап тигәндәй төшә, тағы ла ошо уҡ авиакомпанияның осоу аппараты Мәләүез районында мәжбүри ултырыш яһай. Был осраҡтар авиакомпанияның эшенә ҡарата һорау тыуҙыра.


Өфөлә яңы хәйриә акцияһы старт ала.\n1 октябрҙә билдәләнәсәк Халыҡ-ара оло йәштәгеләр көнөнә арналған сарала теләге булған һәр кем ҡарттар йорттарына, мәрхәмәтлек үҙәктәренә, социаль приюттарға почта аша хат, открытка, посылка ебәрә йәки аҡса күсерә ала. Шулай уҡ приюттар өсөн ваҡытлы матбуғат сараларына ла яҙылырға мөмкин. Рәсәй почтаһының барлыҡ бүлексәләрендә ошо маҡсатта айырым йәшниктәр урынлаштырыла. 1 октябрҙә йыйылған ярҙам тәғәйен адрестарына тапшырыласаҡ, тип хәбәр итә баш ҡала хакимиәте.


Өфө шахматсылары "MinskOpen-2010" халыҡ-ара турнирында ҡатнаша // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфө шахматсылары "MinskOpen-2010" халыҡ-ара турнирында ҡатнаша\n11:15, 5 августа 2010 Йәмғиәт\nБелоруссияның баш ҡалаһында "MinskOpen-2010" халыҡ-ара шахмат турниры старт алды. Турнирҙа өфөлөләр ҙә ҡатнаша - ФИДЕ мастеры Гор Глиджян һәм спорт мастерлығына кандидат Ильяс Ғәзизов. Беренсе турҙа Гор Глиджян Дмитрий Понявин менән уйнағанда өҫкә сыҡты (BLR, ФИДЕ рейтингы -1929), ә Ильяс Ғәзизов Иван Конышконан еңелде (BLR,1698).\nТурнир швейцар системаһы буйынса туғыҙ турҙа үтә. Турнирҙа донъяның ете иленән 122 шахматсы ҡатнаша (Беларусь, Рәсәй, Украина, Нидерландтар, Литва, Ҡаҙағстан, Греция). Спортсылар араһында 11 гроссмейстер, 11 халыҡ-ара мастер һәм 16 ФИДЕ мастеры бар. Приз фонды 10000 АҠШ доллары тәшкил итә. Уйындар 12 августа тамамланасаҡ.


Радий Хәбиров Яңы йыл каникулдарында спиртлы эсемлектәр һатыуҙы сикләргә ҡушты - Bash.News\nРадий Хәбиров Яңы йыл каникулдарында спиртлы эсемлектәр һатыуҙы сикләргә ҡушты https://bash.news/news/108060_radij_xbirov_yay_jyl_kanikuldarynda_spirtly_esemlektr_atyuy_siklrg_ushty\nРеспублика башлығы был турала бөгөн Башҡортостан Хөкүмәтендә үткән оператив кәңәшмәлә белдерҙе. Унда шулай уҡ рөхсәтһеҙ полигондарҙы бөтөрөү, ихаталарҙы ташландыҡ техниканан таҙартыу, һөтсөлөк тармағын үҫтереү хаҡында ла һүҙ барҙы. Был проблемаларҙы хәл итеү юлдары хаҡында БСТ каналы хәбәрсеһе Рәмзиә Кәримова репортажы.\nСүп-сар полигондары бөтөрөлә, әммә хәл маҡтанырлыҡ түгел. Әле булһа күп-ауыл-ҡалалар эргәһендә тирә-йүнде йәмһеҙләп, ауыр еҫ таратып ятҡан көнкүреш ҡалдыҡтарын күрергә мөмкин. Муниципаль берәмектәр 300-ҙән ашыу рөхсәтһеҙ полигонды таҙартҡан, әммә был тик 12 процент. Белгестәр сүп-сарҙы яндырырға тәҡдим итә. Радий Хәбиров тәҡдимде хупланы.\nГенераль таҙартыу полигондарҙы ғына түгел, ихаталарҙы ла көтә. Тик бында һүҙ ҡалдыҡтар хаҡында бармай, йорт яндарын ташландыҡ, йылдар буйы ҡуҙғалмай торған транспорттан арындырыу талап ителә. Иң күп һандар Өфөгә тура килә, баш ҡала ихаталарында 500-ҙән ашыу ташландыҡ техника иҫәпләнә. Икенсе баҫҡыста Күмертау, өсөнсөлә Шишмә районы килә. Республика башлығы фекеренсә, тәүҙә иҫкәртергә, ваҡыт билдәләргә кәрәк, талап үтәлмәй икән штраф туҡталҡаһына оҙатырға мөмкин.\nПроблемалар ғына түгел, уңыштар ҙа бар. Радий Хәбиров билдәләүенсә, сәнәғәт тармағында етештереү ҡеүәте күтәрелә, төҙөлөш өлкәһендә алға китеш күҙәтелә. Торлаҡ сафҡа индереү 11 процентҡка артып 1 миллион ярым квадрат метрға еткән.\nАгросәнәғәт комплексына килгәндә йыл аҙағына һауылған һөт күләме 735 мең тоннаға етергә тейеш. Был үткән йыл менән сағыштырғанда яҡшы. Әммә “сентябрь” указы буйынса 2024 йылға күрһәткесте миллион тоннанан арттырыу бурысы тора. Радий Хәбиров Стәрлетамаҡ, Шишмә, Дүртөйлө райондарына үҙ күрһәткестәре өсөн оят булырға тейеш тип белдерҙе.\nКүләмле программаларға килгәндә, әле һигеҙ проект сафҡа индерелеү алдында, уларҙың суммаһы 9 миллиард һумға яҡын. Дәүләт ярҙамы менән хужалыҡтар 6 мең тирәһе тоҡомло мал алған. Белгестәр һөт күләме буйынса ҡуйылған бурыс үтәлсәк тигән фекерҙә.\nОператив кәңәшмәлә енәйәтселеккә ҡаршы көрәш барышы ла ҡаралды. Өфөнөң Инорс биҫтәһе тәжрибәһе күрһәтеүенсә, дөйөм тырышлыҡ менән уңышҡа өлгәшергә мөмкин. Хәҙер был микрорайонда сағыштырмаса һиллек урынлашты тип әйтергә була. Республика етәксеһе енәйәтселекте кәметеү өсөн яңы йыл каникулдарында спиртлы эсемлектәр һатыуҙы ла сикләргә ҡушты.\nҮлем осраҡтарын кәметеүҙең тағы бер юлы-янғын иҫкәртеү ҡоролмалары. Өс йыл эсендә был приборҙар 300-гә яҡын кешенең ғүмерен һаҡлап ҡалған. Әлегә тиклем иҫкәртеү ҡоролмаһы ишле, яңы сабыйы тыуған ғаиләләргә генә тапшырылһа, быйылдан ҡоролма яңғыҙ донъя көткән олаларҙың йорттарына ла урынлаштырыла башланы.\nАвтор: Р. Кәримова.


Последние публикации на сайте » Страница 1287 » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Последние публикации на сайте » Страница 1287\n"Толпар" Омск үҫмерҙәрен ҡыйратты...\nЯңылыҡтар таҫмаһы // 24-11-2010, 11:41\nМХЛ беренселегендә сығыш яһаусы Өфөнөң "Толпар" командаһы сираттағы уйынын Омскиҙа урындағы "Омские ястребы" үҫмерҙәре менән уҙғарҙы һәм уларҙы 5:0 иҫәбенә отто. Был еңәүҙәң һуң, Александр Семак тәрбиәләнеүселәре 25 осрашыуҙа 47 мәрәй туплап, турнир таблицаһында 8-10-сы урындарҙы бүлешә....\nАуыл урамдары ҡараңғы\nЯңылыҡтар таҫмаһы // 23-11-2010, 21:18\nКраснокама районының Николо-Березовка ауылында йәшәүсе Эмма Солтанова ауылдарҙа ут булмауына зарланып, Рәсәй Федерацияһы Президенты Дмитрий Медведевҡа мөрәжәғәт итте.\nӘле Эмма декрет ялында өйҙә бәпес ҡарап ултыра. Хәҙер көндәр ҡыҫҡарыу менән ҡараңғы тиҙ төшә, шуға ла әсәйҙәр балалары менән ҡараңғы урамдарҙа йөрөрөгә мәжбүр...\nШамонино торғаны бер проблемалы ауыл булып сыҡты!\nЯңылыҡтар таҫмаһы // 23-11-2010, 21:04\nБашҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитов әйтеүенсә, «Үҙ йортом» программаһы «проблемалар тупламаһы» булып сыҡты.\nБыл хаҡта ул «Комсомольская правда» гәзитен уҡыусыларға яуап биргәндә билдәләне. Әлеге программаны тормошҡа ашырыу өсөн бюджеттан күп аҡса бүленгән. Хәҙер шул аҡсаларҙың нисек ҡулланылыуы тикшерелә....\nМысырҙа – рәхәт, әммә үҙебеҙҙә барыбер яҡшыраҡ\nНовости // 23-11-2010, 18:35\nҠыҙыл диңгеҙ яры буйлап китеп барғанда ун ил туристары ултырған автобус Заафаран-Рас-Гареб трассаһының 25-се саҡрымында түңкәрелгән. Дүрт Рәсәй, ике Украина, ике Германия һәм бер Чехия гражданы һәләк булған....\nНовости // 23-11-2010, 18:34\nБилдәһеҙ кешеләр Федераль именлек хеҙмәтенең район идаралығы бүлеге етәксеһенә һөжүм итә. Инцидент республиканың Карабудахкентск районында, подполковник Сәид Магомедов үҙ автомобиленә ултырған саҡта була. Федераль именлек хеҙмәте вәкиле, ауыр йәрәхәттәрҙән иҫенә килә алмайынса, урындағы дауаханала үлә. Әле шартлау урынында оператив төркөм эшләй. Белгестәр шартлатҡыс ҡорамалдың ҡеүәтен асыҡлау менән шөғөлләнә....\nНовости / Башҡортостан // 23-11-2010, 18:30\nБашҡортостан парламентарийҙары «Мәктәпкәсә белем биреү һәм тәрбиәне норматив хоҡуҡи тәьмин итеүҙе үҫтереү» темаһына «түңәрәк өҫтәл»дә ҡатнашты. Был сара видео-конференция режимында ойошторолғайны һәм унда илдең 80 төбәге вәкилдәре, шул иҫәптән БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттары ла фекер алышты. Һүҙ, башлыса, мәктәпкәсә белем биреү системаһын камиллаштырыу хаҡында барҙы....\nАртҡа 1 ... 1283 1284 1285 1286 1287 1288 1289 1290 1291 ... 1381 Алға


4 Февраль 2019, 12:05\nРайон саңғы ярышы үтте\nҮткән шәмбе “Комета-Спорт” саңғы базаһында, Мәсетле районы ойошмалары, предприятиелары һәм учреждениелары хеҙмәткәрҙәре араһындағы спартакиадаға ярашлы, Башҡортостан Республикаһының 100 йыллығына арналған район саңғы ярышы үтте. 14 ойошманың йыйылма командалары үҙ-ара көс һынашты.\nСараны хакимиәт башлығының социаль мәсьәләләр буйынса урынбаҫары Гөлназ Ҡадирова асты, әйткәндәй, ул үҙе лә бәйгелә ҡатнашты. Ҡотлау телмәренән һуң 2018 йылда лицейҙы тамамлаған Ғәлиәскәр Ғибәҙуллинды “Хеҙмәткә һәм оборонаға әҙер” Бөтә Рәсәй физкультура-спорт комплексының алтын айырыу (отличие) билдәһе менән бүләкләнеләр.\nКомандалар ағзаларының ярыш рухы, ҡомары менән һуғарылған шәп кәйефе көйәрмәндәргә һәм спорт бәйгеһен ойоштороусылар-ға ла күсте. Ярышта ҡатнашыу- ҙан барыһы ла ҡәнәғәтлек кисер-ҙе, сөнки спорт сараһы – ул сәләмәт йәшәү рәүешен пропагандалау ғына түгел, ә коллегаларҙың формаль булмаған шарттарҙа аралашыуы ла, ә был, үҙ сиратында, бер-береңә ярҙам итеү, берҙәмлек һәм дуҫлыҡ кеүек күркәм сифаттар формалаштырыуға булышлыҡ итә.\nЯрыш яҡшы ойошторолғайны. Һөҙөмтәлә 1-се урынды – мәғариф бүлеге, 2-се – Дыуан күп профилле колледжы филиалы, 3-сөнө Мәсетле балалар шифаханаһы командалары алды.\nШәхси һөҙөмтәләр буйынса 40 йәшкә тиклемге ирҙәр араһында 1-се урынды Леонид Фәхретдинов, 40 йәштән өлкәнерәктәр араһында Сергей Кустиков яуланы. 40 йәшкә тиклемге ҡатын-ҡыҙҙарҙа 1-се урын Гөлназ Муллағәлиевала, 40-тан өлкәнерәктәр араһында – Зилә Ғәниевала. Улар барыһы ла мәғариф бүлеге хеҙмәткәрҙәре.


Рәсәй халҡының сәләмәтлеге федераль кимәлдә етди борсолоу\nуята. Үлем, инвалидлыҡ, йәрәхәт алыу осраҡтары арта, тыуым кәмей, ғүмер ҡыҫҡара... Өҫтәүенә алкоголизм, наркомания һәм тәмәке тартыу күләме ҡырҡа артты, был алама ғәҙәттәрҙең йәш ҡатын - ҡыҙҙар һәм мәктәп уҡыусылары араһында таралыу алыуы күҙәтелә. Әйтелгән проблемаларҙың яҡын киләсәктә милли һәләкәткә лә алып килеүе мөмкин.\nОшо көндәрҙә "Башинформ" агентлығында үткән матбуғат конференцияһында БР һаулыҡ һаҡлау министры Фәнил Шәмиғолов Рәсәйҙә булған негатив тенденцияларҙың билдәле бер өлөшө Башҡортостанға ла хас булыуын белдерҙе. Уның һүҙҙәре буйынса, Республика Советының һаулыҡ һаҡлау үҫеше буйынса планлаштырылған күсмә ултырышында был проблемалар иғ тибарһыҙ ҡалмаясаҡ.\nМинистр фекеренсә, иң мөһим мәсьәлә - балаларҙың сәләмәтлеген яҡшыртыу юлдарына иғтибарҙы арттырыу. Бөгөн\nмәктәп сығарылыусыларының 16 проценты ғына тулыһынса сәләмәт. 61 проценты - сағыштырмаса сәләмәт, йәғни даими\nрәүештә табиб күҙәтеүенә мохтаж, ҡалған 23 проценты хроник ауырыуҙарға дусар. Министр республика райондарында йәшәүселәрҙең күпселеге өсөн сәләмәтлек тураһында ҡайғыртыу ғәҙәте бөтөнләй юҡ, тип билдәләне. Ошоға бәйле, Фәнил Шәмиғолов "мәктәп ауырыуҙары" темаһына мөрәжәғәт итте. Уның һүҙҙәренә ҡарағанда, күрһәткестәр буйынса беренсе урында онкологик ауырыуҙар, шул иҫәптән күкрәк биҙе шештәре тора. Икенсе урында - "ҡолаҡ - тамаҡ- танау". Өсөнсө урында - ашҡаҙан - эсәк тракты һәм дүртенсе урында - хәрәкәт итеү аппараты ауырыуҙары. Министр онкопатологиялар "илебеҙҙең бөтә ҡалаларында ла арта һәм йәшәрә" тип билдәләне. Әммә күп\nкенә ауырыуҙарҙы иҫкәртергә йә иһә башланғыс стадияһында уҡ\nдауаларға мөмкин, бының өсөн даими рәүештә медицина\nтикшереүе үтергә генә кәрәк.\nШәмиғолов күсмә совет башланыуына Ейәнсура, Көйөргәҙе һәм Күгәрсен райондарының үҙҙәрен тәртипкә килтерә башлауын\nбелдерҙе. Күмертау ҡалаһы ла һиҙелерлек үҙгәрештәр кисерә. Октябрьский, Бәләбәй, Туймазы, Дүртөйлө ҡалалары һәм Илеш районында медицина учреждениелары юғары кимәлдә эшләй.\nФәнил Булат улы Республика Советының күсмә ултырышына әҙерлек саралары планы сиктәрендә Күмертау үҙәк район\nдауаханаһының хирургия корпусына реконструкция үткәрелеүе, Мораҡтағы поликлиника бинаһы ремонтланыуы, Иҫәнғол үҙәк район дауаханаһында һәм Күгәрсен районының Мәҡсүт ауылы\nучастка дауаханаһында капиталь ремонт үтеүе тураһында\nһөйләне. Был дауалау учреждениеларын реконструкциялауға\nреспублика ҡаҙнаһынан 193 миллион 70 мең һум аҡса бүленгән.\nРайондарҙа дауалау учреждениеларын медицина һәм технологик ҡорамалдар менән йыһазландырыу, мәғлүмәт системалары менән тәьмин итеү дауам итә. Мәҫәлән, БР һаулыҡ һаҡлау министры урынбаҫары Хәлил Мостафин журналистарға Мораҡ ауылындағы үҙәк район дауаханаһында яңы телемедицина ү ҙәге асылыуы тураһында хәбәр итте, уның ярҙамы менән,\nауылдан сыҡмайынса, алдынғы медицина учреждениелары һәм республика табиптары менән кәңәшләшергә була.\n2005 йылда Башҡортостанда өҫтәмә дарыу менән тәьмин\nителеш системаһы эшләй башланы. Һәм шунда уҡ рецептар\nяҙыуҙың ҡатмарлы системаһына бәйле проблемалар барлыҡҡа килде. Республика мотлаҡ медицина страховкалау фондының\nбашҡарыусы директоры Алексей Меньшиков матбуғат конференцияһында был мәсьәләне хәл итеүҙең үҙенсәлекле юлы м енән таныштырҙы. Уның һүҙҙәре буйынса, яҡын арала рецептар я ҙыу социаль карта буйынса башҡарыласаҡ. Алексей\nМихайлович льготалар, субсидиялар һәм халыҡты хеҙмәтләндереүҙә МастерCard - "Башҡортостандың социаль картаһы" түләү системаһының банк карталарын файҙаланып, берҙәм автоматлаштырылған иҫәп - түләү системаһын индереү буйынса эксперименттың үҙен аҡлауына шикләнмәй. Өҫтәүенә\nбыл эксперименттың ыңғай яҡтары бөгөн үк үҙен көттөрмәй: быға тиклем рецепт яҙыу кәм тигәндә 20 минут тәшкил итһә, банк карталары менән файҙаланғанда, процедураға 15 секунд сарыф ителәсәк. Һөҙөмтәлә дауахана регистратураларындағы сираттар юҡҡа сығасаҡ.\nСоциаль карта социаль яҡлауға хоҡуғы булған граждандарға\nбушлай тапшырыла. Микропроцессорлы пластик картала кешегә с оциаль ярҙамға хоҡуҡ биреүсе льгота категорияһы, яҙылған рецептар тураһында мәғлүмәт бирелә. 16 сентябргә\nэксперименталь карта Шишмә районында эшләй башлаясаҡ.


Башҡортостан сикләүҙәрҙән сығыуҙың икенсе этабына күсмәй | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n04 августа 2020 — 13:30 ГТРК «Башкортостан»\nМотлаҡ койка фонды, дарыуҙар – Республика башлығы һаулыҡ һаҡлау министрлығына запас әҙерләргә тәҡдим итте. Коронавирусҡа бәйле хәл төбәктә тигеҙ, әммә күрһәткестәрҙең ыңғай яҡҡа үҙгәреше теркәлмәй. Башҡортостан сир таралыу хәүефе сәбәпле сикләүҙәрҙән сығыуҙың икенсе этабына күсмәй. Радий Хәбиров был яуаплы аҙымға тейешле әҙерлек кәрәк, тип белдерҙе.Башҡортостан Хөкүмәтендәге оператив кәңәшмә йәнә онлайн тәртиптә үтә. Эпидемиологик хәлде яҡшыртырға теләһәк аралашыуҙарҙы сикләү хәйерле. Радий Хәбиров көнэлгәре билдәләнгән даталарға, йәғни, кинотеатрҙар асыу көнөнә лә үҙгәрештәр индереү ихтималлығы тураһында иҫкәртте. Һаулыҡ һаҡлау министрлығы мәғлүмәттәре буйынса, республикала 6851 кешенең сир йоҡторғаны билдәле. Үткән тәүлектә сиреләр исемлегенә 35 кеше өҫтәлгән. Рәсми мәғлүмәттәргә ҡарағанда, үлем осраҡтары юҡ. Иң мөһим бурыс – яңы уҡыу йылына бөгөнгөнән яҡшыраҡ күрһәткестәр менән аяҡ баҫыу. Мәктәп һәм мәктәпкәсә белем биреү йорттары балаларҙы етди әҙерлек менән ҡабул итергә тейеш. Рәсәй һауа юлдарын асҡан мәлдә Өфө аэропортына ла “сит илгә тәҙрә асырға ваҡыт”. Республика башлығы транспорт һәм юл хужалығы буйынса дәүләт комитеты рәйесе Алан Марзаевҡа Росавиация менән даими бәйләнеш тоторға ҡушты. Вена, Истамбул рейстарын тергеҙеү менән иҡтисади хеҙмәттәшлекте йәнләндереү көнүҙәк. Аэропортта хәүефһеҙлек сараларын үтәүгә Радий Хәбиров айырым иғтибар талап итте. Автомобиль юлдарында иҫерек водителдәргә ҡарата ла етди саралар мотлаҡ. Республика етәксеһе фекеренсә, туҡтатыу, штраф һалыу, административ яуаплылыҡҡа тарттырыуҙан тыш машинаны айыҡ йөрөтөү пропагандаһы мөһим. Иҫерткес эсемлектәр һыуҙа үлем осраҡтарын арттырыуға ла килтерә. Республикала һыу инеү миҙгеле дауамында ҡотҡарыусылар көсөргәнешле режимда эшләй. Ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса дәүләт комитеты рәйесе белдереүенсә, үткән аҙнала төбәктә дүрт кеше һәләк булған. Ете кешене ҡотҡарыусылар һыуҙан йолоп алып ҡалған. Оператив кәңәшмәлә сүп-сар сығарыуға хаҡ күтәреү тураһында ла һүҙ барҙы. Башҡортостанда тарифтар илдә ҡабул ителгәндән иң түбәне. Түләүҙәрҙең уртаса 85 проценты йыйыла. Төбәк операторҙары республика етәкселегенә сүп-сар сығарыу хаҡын күтәрергә тәҡдим иткән. Сүп-сар реформаһының икенсе өлөшө ҡалдыҡтарҙы айырып утилләштереүҙе күҙ уңында тота. Башҡортостан өсөн полигондар һәм сортировка станциялары эшен яйға һалыу мәсьәләһе көнүҙәк. Радий Хәбиров республика иҡтисади яҡтан ғәҙел хаҡтар буйынса фекер алышыуҙарға әҙер, тип белдерҙе.


Үрге Сәрҙек — Башҡорт Википедияһы\n54°38′32″ с. ш. 53°57′53″ в. д.HGЯO\n80 251 865 004\n80 651 465 116\nҮрге Сәрҙек (рус. Верхний Сардык) — Башҡортостандың Туймазы районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 383 кеше. Татар-Олҡан ауыл Советы составына инә. Почта индексы — 452767, ОКАТО коды — 80251865004.\nАуылға Ҡазан даруғаһы Ҡыр-Йылан улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә типтәрҙәр нигеҙ һала. Үрге Сәрҙек ауылы 1626 йылдың 21 февралендә типтәрҙәргә бирелгән батша грамотаһы нигеҙендә барлыҡҡа килә. Яһаҡлы татарҙарҙың ер биләүенең нигеҙе булып уларға Ҡыр-Йылан башҡорттары 1753 йылдың 4 октябрендә биргән килешеү хаты хеҙмәт итә. Үрге Сәрҙек ауылы халҡы киләһе быуаттарҙа ла формалаша. Атап әйткәндә, яһаҡлы татарҙар 1795 йылдың 14 апрелендәге килешеү буйынса ҡабул ителгәндәр, 1839 йылдың 26 сентябрендәге килешеүгә ярашлы 4 ихата хеҙмәт итеүсе татарҙар Мәһәҙей Исланов, Кинйәбай Ҡыйыҡов һәм башҡаларҙы индергәндәр. 1834 йылдарға тиклем типтәрҙәр үҙҙәренә сыуаштарҙы индерәләр.\nАуылда башланғыс мәктәп‑балалар баҡсаһы (Татар-Олҡан урта мәктәбе филиалы), фельдшер‑акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана, мәсет бар. Башҡорттар, татарҙар йәшәй (2002).\n1920 йыл 26 август 1005\n1939 йыл 17 ғинуар 965\n1989 йыл 12 ғинуар 425\n2010 йыл 14 октябрь 406\nБөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса күпселек милләттәр башҡорттар (68 %), татарҙар (29 %).\nАуыл советы үҙәгенә тиклем (Татар-Олкан): 12 км\nЯҡындағы тимер юл станцияһы (Ҡандра): 22 км.\nЙырынлы урам (рус. улица Овражная)\n«Налог Белешмәһе» системаһында Үрге Сәрҙек ауылы\nҮрге Сәрҙек // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9.\n↑ Үрге Сәрҙек // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9.\n↑ «Налог Белешмәһе» системаһында Үрге Сәрҙек ауылы\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Үрге_Сәрҙек&oldid=1134121 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 07:52 11 май 2022 үҙгәртелгән.


15 Ноябрь 2020, 14:44\nКүп ҡатлы йорттарҙы капиталь ремонтлау буйынса республика программаһына ярашлы, Баймаҡ ҡалаһында төҙөкләндереү эштәре дауам итә. Бөгөн Салауат Юлаев проспектының 5-се һәм 17-се йорттарҙың ҡыйыҡтарын алмаштырыу эштәре ҡайтанан тергеҙелде.\nТөҙөкләндереү эштәре дауам итә\n- Был эштәрҙе башҡарырға тейешле аукционда еңеп сыҡҡан подрядсыларҙың эшкә яуапһыҙ ҡарағандары өсөн, уларҙың хеҙмәтенән баш тартырға тура килд, - тине Баймаҡ ҡалаһы биләмәһе башлығы Радмир Иҫәнбаев. - Бөгөн ҡайтанан аукцион уҙғарып, унда еңеп сыҡҡан Өфө ҡалаһының “СтройГрупп” компанияһы (етәксеһе Руслан Дыуытов) объекттарҙа эштәрҙе тергеҙҙе. Һауа торошоноң һалҡынайыуына ҡарамаҫтан, 2 бригада иртәнән кискә тиклем эш өҫтөндә. Улар барлыҡ сараларҙы графикта күрһәтелгән ваҡытҡа тамамларға иҫәп тота.


9:11, 14 января 2011 Йәмғиәт\nБашҡортостанда бөтә Рәсәй мәктәп уҡыусылары олимпиадаһының төбәк этабы старт алды. Унда республика мәктәптәренән 9-11 кластарҙағы 2800 уҡыусы ҡатнашасаҡ, тип күҙаллана. Был турала «Башинформ» агентлығына БР Мәғариф министрлығынан хәбәр иттеләр. Уҙған йыл менән сағыштырғанда ҡатнашыусылар иҫәбенең күпкә артыуын билдәләргә кәрәк. 2010 йылда төбәк этабында 2328 уҡыусы белемен һәм һәләттәрен күрһәткән.\nОлимпиадалар 21 предмет буйынса үтәсәк. Тәүге һынауҙар өс дисциплина – физика, технология һәм немец теле буйынса 13 ғинуарҙа үткән. Киләһе олимпиадалар 17-18 ғинуарҙа — биология һәм инглиз теле буйынса.\nТөбәк этабы 5 февралдә астрономия, әҙәбиәт, физкультура, иҡтисад буйынса олимпиадалар менән тамамланасаҡ.\nЯҙғыһын лайыҡлылар бөтә Рәсәй мәктәп уҡыусылары олимпиадаһының йомғаҡлау этабында Башҡортостан данын яҡлаясаҡ.\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, олимпиада еңеүселәре һәм призерҙары иҫәбе буйынса 2010 йылда республика илдең иң яҡшы ун төбәге исемлегенә инде.\nТеги: мәғариф, мәктәп уҡыусылары, олимпиадалар


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - УЙЫЛДАН МӘЗИН - 2016 - Мәҡәләләр\n"Аллаһ юлында үлтерелгәндәрҙе "үлек" тип әйтмәгеҙ. Улар тере, тик һеҙ быны һиҙмәйһегеҙ".\nӘл-Бәҡара сүрәһе, 154-се аят.\nБала саҡтағы ошондай бер мәл хәтерҙә ҡалған: өләсәйем кем менәндер һөйләшеп ултырғанда, әүлиә кеүек кешенән дә ғәйеп табырҙар икән, ул ниндәй халыҡ дошманы булһын инде, тип әрнеп әйтеп ҡуйҙы. Мин, өлкәндәрҙең һүҙенә ҡыҫылып, кем ул халыҡ дошманы, әле ҡайҙа ул, тип ныҡыша башлағас, өләсәйем: "Тауышланма, мәзин бабай ине ул, алып киттеләр ҙә, кире ҡайтманы, һыуға төшкән кеүек ғәйеп булды", - тине.\nАҙағыраҡ әсәйем мәзин бабай тураһында төрлө хикмәтле хәлдәрҙе ҡыҙыҡ итеп һөйләп ала торғайны. "Әҙәм ышанмаҫлыҡ" булғанғалыр инде, улар теүәл генә хәтерҙә ҡалмаған. Береһе генә ныҡлы иҫтә: имеш, мәзин бабай таң мәлендә мәсеткә аҙан әйтергә килгәндә уны мосолман ендәре ҡаршы ала торған булған. "Ендәр ҙә мосолман буламы икән ни?" тип, бик ғәжәпләнгәйнем шул ваҡытта. Йәл, ваҡытында ныҡлап ҡыҙыҡһынмағанбыҙ. Хәҙер инде Уйылдан мәзинде иҫләгән ҡарттар ҙа ауылыбыҙҙа ҡалмаған. Йыйылған мәғлүмәттәрҙән шулар ғына билдәле:\nУйылдан Ваһап улы Исхаков 1882 йылда Дәүләкән районы Мерәҫ ауылында тыуған. 1904-1905 йылғы рус-япон һуғышында ҡатнаша, унан яраланып ҡайтҡандан һуң, Ауырғазы районының Төрөмбәт ауылы мәсетендә дин эштәрен алып бара, мәзин булып тора. 1937 йылда ҡулға алынып, "халыҡ дошманы" тигән мөһөр менән атыуға хөкөм ителә. Ҡатыны Ҡунаҡбикә алты бала менән Төрөмбәт ауылында яңғыҙы тороп ҡала.\nӨфөлә йәшәүсе Зәки ағай Ҡунаҡбаев иҫән сағында шуларҙы һөйләгәйне: "Мин бәләкәй ваҡытта әсәйем, нимәнәндер ҡурҡып шикелле, бик ныҡ ауырыны. Уйылдан мәзин килеп өшкөргәс, шундуҡ терелеп киткәне хәтерҙә. Бер ваҡыт өйҙә шыпырт-шыпырт ҡына һөйләшәләр. Уйылдан мәзинде алып киткәндәр икән, тип. Ғаиләһен - ҡатыны Ҡунаҡбикә әбейҙе алты балаһы менән өйҙәренән ҡыуып сығарып, тауыҡ кетәгендәй генә бер өйгә индергәндәр. Әүезәр исемле улдары менән бер класта уҡыныҡ, ныҡ интегеп йәшәнеләр. Ашарҙарына ла юҡ ине, кейем тураһында әйтеп тә тораһы юҡ. Уйылдан мәзинде ҡулға алғас, әйткәндәр: "Аллаңдан баш тарт, баш тартһаң, ҡотҡарабыҙ". Бабай риза булмаған. Алырға килгәс, уны яҡлашып: "Ул бит бер ғәйепһеҙ кеше, ул ниндәй халыҡ дошманы булһын, ебәрегеҙ", - тип кереп әйтеүселәр булған. "Ҡыҫылып йөрөмәгеҙ, үҙегеҙҙең башығыҙ китер", - тип уларҙы ҡурҡытып сығарғандар".\nУйылдан мәзиндең иң кесе улы, Белорет ҡалаһында йәшәүсе Әхмәт Исхаков атаһын бөтөнләй хәтерләмәй, уға ул саҡ йәш ярым ғына була: "Атайым япон һуғышынан яраланып ҡайтҡан. Шунан ул мәсеттә дин эштәре менән шөғөлләнә. Уның тураһында бик һорашып булманы. Ул ваҡытта беҙҙең арала "тайный агент" бар ине. Әсәйем дә: "Күп һөйләнмә лә, һорашма ла", - ла тип әйтә ине. Шуны ғына һөйләгәне булды: ҡулға алырға килеүселәр, динеңдән ваз кис, һиңә бер нәмә лә булмаҫ, тигәс, мин Аллаһы Тәғәлә ҡушҡан юлдан тайпыла алмайым, тип әйткән атайым. Ул ваҡытта ҡайһы бер муллалар Тажикстан яҡтарына китеп ҡотолғандар. Әсәйем, әллә беҙ ҙә сығып китәйекме, һине тыныслыҡта ҡалдырмаҫтар ул, тигәс, атайым, мин бер ҡайҙа ла китмәйем, ни яҙған - шул булыр, тигән".\n"Халыҡ дошманы" балалары тигән мөһөр Исхаковтарҙы ғүмер буйы эҙәрлекләй, алты баланың да тормошон боҙа, уларҙың йөрәгенә төҙәлмәҫлек яра һала. Үҙенең бала сағы, апай-ағайҙарының яҙмышы тураһында Әхмәт ағай күҙ йәшһеҙ һөйләй алмай: Беҙҙең балалыҡ булманы инде ул... Һуғыш йылдарында Әүезәр ағайым менән күрше ауылда көтөү көттөк. Миңә алты йәш, ағайыма 12 йәш ине. Ике ағайым - фронтта. 9-сы йәш киткәндә октябрь айында мин 1-се класҡа уҡырға барҙым. Иң артҡы партаға ултыртып ҡуйҙылар… Ә Әүезәр ағайым, көтөүҙән бушағас, 15-е лә тулмаған көйө Донбасҡа күмер сығарырға китте. Өс йыл шахтала эшләп, армияға алынды, һуңынан ¦Үзбәкстанда йәшәне, шунда вафат булды. Өлкән ағайыбыҙ Мәхмүт һуғыштан ҡайтманы - ҡара ҡағыҙы ғына килде. Fилман ағайым фронттан һыңар ҡулын юғалтып ҡайтты. Ауылда өс йыл һалым агенты булып эшләне. 1948 йылда ғаиләбеҙ яңы тетрәнеү кисерҙе- көтмәгәндә бер ғәйепһеҙ ағайыма нахаҡ бәлә яҡтылар... Төрөмбәт ауылында бер бәндә бар ине, ағайым менән дуҫ булып йөрөнө, аҙаҡтан да ул халыҡтың ҡанын эскән, тиҙәр - шул минең Fәбиҙә тигән апайыма үс итеп (уға кейәүгә сыҡмаған өсөн), Fилман ағайымдың документтарын алып үҙгәртә. Фронтовик ағайымды, 15 мең һум аҡсаны үҙләштергән, тип, 15 йылға төрмәгә ябалар..."\nШулай итеп, Исхаковтарҙың, шул иҫәптән ике сабый - Әхмәт менән Әүезәрҙең көтөү көтөп тапҡан барлы-юҡлы мал-мөлкәтен хөкүмәт яңынан тартып ала. Fаилә йәнә бер нәмәһеҙ, ас-яланғас тороп ҡала… Ғилман ағайҙы төрмәлә туғыҙ йыл ултырғандан һуң, биш йыл Башҡортостанда йәшәмәҫкә, тигән шарт менән иреккә сығаралар, шунан ул Үзбәкстанға китә. Әхмәт ағай 60-сы йылға тиклем Төрөмбәттә йәшәй. Көнө-төнө колхозда эшләй, ауырыу әсәһен яңғыҙы ҡарай. Әсәһе үлгәс, бында уны бер ни ҙә тотмай - ул да, ағай-апайҙары һымаҡ, тыуған ауылы менән бөтөнләйгә хушлашып, Үзбәкстанға сығып китә. Шунда ғаилә ҡора. Һуңынан, донъялар үҙгәреп киткәс, туғандар яңынан Башҡортостанға күсеп ҡайта. Бөгөн алты бер туғандың береһе генә, Әхмәт ағай ғына иҫән. Уның балаларына, шулай уҡ ағай-апайҙарының балалары-ейәндәренә бәхетле яҙмыш насип итһен Хоҙай Тәғәлә. Оло йөрәкле Уйылдан әүлиәнең вариҫтары икәндәрен онотмаһындар... ...Исхаковтарҙың аяныслы яҙмышын, сабый саҡтағы михнәттәрен күҙҙән үткәргәндә ирекһеҙҙән шундай уйҙар килә: әгәр янда атай кеше булһа, уларҙың тормошо, моғайын, бөтөнләй башҡа юҫыҡтан китер ине. Ә бит был мөмкин булған - Уйылдан ҡарт икенсе юлды ла һайлай ала ине… Уға фәҡәт "Динемдән баш тартам" тигән өс кенә һүҙ аҫтына ҡултамғаһын ҡуйыу кәрәк булған. Ундай муллалар ҙа булған. Уларҙың ғаризаларын шунда уҡ матбуғатта баҫып сығарғандар. Балалары хаҡына шулай эшләргә мәжбүр булған улар. Ә ни өсөн Уйылдан мәзин икенсе юлды һайлаған? Ни өсөн алты балаһы, ҡатыны мөлдөрәп ҡарап торғанда ла, исем өсөн генә булһа ла (уның йөрәген берәү ҙә асып ҡарай алмай бит), баш тартмаған ул диненән? Әгәр ҡатынының, ғәзиз балаларының уның арҡаһында ошо ҡәҙәре михнәт сигерен белгән булһа, диненән баш тартыр инеме икән? Хәйер, ниҙәр булырын әүлиәүи зат белмәгән тиһеңме ни. Тик ул башҡаса булдыра алмаған. Сөнки иманы көслө була. Ошо өс көнлөк донъя өсөн Аллаһы Тәғәләгә тел тейгеҙә, хыянат итә аламы һуң ундай кеше! Йыуаш ҡына ине, тиҙәр уны, ә иманы ҡайһылай ҡеүәтле булған! Иманын ул бер нәмәгә лә алмаштырмаған!\nӘгәр әүлиәнең ҡәбере билдәле булһа, унда күптәр зыярат ҡылыр ине... Олатаһының атылған урынын, ҡайҙа ерләнгәнен белергә теләп, Өфөлә йәшәүсе ейәне Ғәзиз Ғилман улы Рәсәй Именлек хеҙмәтенә хат яҙа. Уға ошондай яуап килә: "...Согласно материалам архивного уголовного дела, Исхаков В.В. арестован 5 августа 1937 г. Обвинялся по ст. 58 п.8 УК РСФСР: "…за проведение контрреволюционной пропаганды и распространение провокационных слухов о войне…" C 14 августа1937 г. содержался в Уфимской тюрьме. Решением тройки НКВД БАССР № 15 от 28 сентября 1937 г. приговорен к высшей мере наказания - расстрелу. 13 октября 1937 г. приговор приведен к исполнению в г. Уфе. Место приведения приговора в исполнение в деле не указано. Установить точное местонахождение захоронения не представляется возможным, в связи с отсутствием каких-либо сведений в материалах архивного уголовного дела..."\nБыл донъянан Аллаһ юлында шаһит булып киткән Уйылдан мәзин. "Шаһиттарҙы, үлгән, тип әйтмәгеҙ, улар һеҙгә доға ҡыла", тиелә Бәйғәмбәребеҙ хәҙисендә. Ләкин мәрхүмдәр бит үҙҙәре лә беҙҙең хәйер-доғаларға мохтаж. Онотмайыҡ уларҙы, ауылыбыҙҙың һуңғы мәзине Уйылдан олатайҙы ла иҫкә алайыҡ, Ҡөрьән мәжлестәрендә уның рухына аят-доғалар бағышла-йыҡ. Шул сағында беҙ ҙә әүлиә доғаһында булырбыҙ. Һәм... бәлки, тап уның доғалары менән ауылыбыҙ өҫтөндә яңынан аҙан тауышы яңғырай башлар. Амин, шулай булһын!\nЯҙылған: 15.08.16 | Ҡаралған: 895


Рөстәм Хәмитов «ВТБ24» ябыҡ акционерҙар йәмғиәте идараһы рәйесе Михаил Задорнов менән хеҙмәттәшлек мәсьәләһен тикшерҙе // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n9:17, 22 апреля 2011 Иҡтисад\nТөбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, унда Башҡортостан Республикаһының ВТБ24 банкыһы менән хеҙмәттәшлеген артабан киңәйтеү мәсьәләләре тикшерелде.\nРөстәм Хәмитов Башҡортостандың банк хеҙмәттәре өлкәһендә алдынғы позицияларын тергеҙеүҙе мөһим бурыстарҙың береһе тип билдәләне.\n«Бының өсөн беҙҙең бөтә мөмкинлектәребеҙ ҙә бар», — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Президент.\nОсрашыу башының стенограммаһы:\nР.З. Хәмитов: Һеҙҙе сәләмләүебеҙгә шатбыҙ. Һеҙ Өфөлә тәүге тапҡырмы?\nМ.М. Задорнов: Юҡ. Әле беҙ аралаш йомғаҡ яһайбыҙ. Дүрт йыл элек бында филиал асҡанда шиктәр бар ине, йәғни, беҙ бында һәм дөйөм алғанда бар ил буйынса баҙар өлөшөн яулауға бәйле үҙебеҙгә аныҡ маҡсаттар ҡуйҙыҡ, кәм тигәндә, кредитлау баҙарының 10 процентына эйә булырға. Һәм депозиттар баҙарының 6-7 процентын алырға теләгәйнек. ВТБ24 – үҙенсәлекле, ваҡлап һатыу һәм корпорация банкы ул. Беҙ 100 мең ҡала халҡына бер банк асырға теләнек. Өфөлә йыл башына һигеҙ банк ине, хәҙер тағы икәүҙе асабыҙ. Ғәмәлдә, Өфөнөң 100 мең халҡына, өҫтәүенә беҙҙә Нефтекама, Стәрлетамаҡ, Октябрьский бар, быныһы тағы өс офис. Салауат тикшерелә. Һуңғы арала инфраструктура булдырылды. Һәм беҙ халыҡты кредитлау буйынса өсөнсө. Йыл дауамында икенсе урынға сығырға иҫәбебеҙ бар. Беҙҙә бизнес алып барыу үҙенсәлеге — 8 млрд. һумлыҡ кредит портфеле. Хәҙер 8,5-кә яҡынлашабыҙ. Депозиттар әлегә бишәү. Бында идарасыны әҙерәк шелтәләрбеҙ. Сөнки ярты йылда баҙарҙа әлегә ни бары 3,7 процент. Ләкин республика өсөн, асылда, де факто беҙ башҡа төбәктәрҙә йыйылған депозиттар менән республикалағы кредит портфелен финанслайбыҙ, был, нигеҙҙә, ғәҙәти күренеш. Шулай булғас, беҙ аралаш иҫәп-хисап эштәре менән бергә пландарыбыҙҙы тикшерергә теләгәйнек, республика властарының ниндәй теләктәре бар. Беҙ алдағы 3 – 4 йылға һеҙҙең менән пландарҙы сағыштырып тикшерергә теләйбеҙ.\nР.З. Хәмитов: Әйҙәгеҙ сағыштырайыҡ. Михаил Михайлович, визитығыҙ, республикала эшләгәндәрегеҙ өсөн тағы бер тапҡыр рәхмәт. Ысынлап та ошо 3 – 4 йылда аҙ эшләнмәгән. Мин банк берләшмәһе менән бәйләнештәрҙе өҙмәйем. Осрашабыҙ, бер нисә кәңәшмә үткәрҙек. Ярҙамсым һәм республиканың иҡтисади үҫеше буйынса вице-премьер Владимир Александрович Балабанов. Рөстәм Хәбиб улы – банкир. Минең иң яҡын ярҙамсыларым. Беҙ килешеп эшләйбеҙ. Хәлдәрҙе аңлап эш итәбеҙ.\nБеҙ, үкенескә күрә, төрлө сәбәптәр буйынса республиканың иң ҙур, ҡеүәтле банкылары булған территория кеүек алдынғы позицияларын юғалтыуын да беләбеҙ. Ләкин булғаны булған. Алдынғылыҡты, төбәктә, Волга буйы федераль округында банкыларға бәйле хәлде тергеҙергә кәрәк. Айырыуса бының өсөн бөтөн нәмәбеҙ ҙә булғанда: беҙ эре республика, территория буйынса, халыҡ иҫәбе буйынса Волга буйы федераль округында иң ҙуры. Һәм, һис шикһеҙ, Рәсәй Федерацияһында ла иң эре төбәктәр араһында тәүге унау араһында. Шуға ла иҡтисадтың был өлкәһендәге бөгөнгө хәлдәр беҙҙе ҡәнәғәтләндермәй. Беҙгә иҡтисадыбыҙҙы финанслап еткермәүҙәренә, инвесторҙар йәлеп итеү ярҙамында яңы предприятиелар төҙөлөшөнә бәйле ҡайһы бер ҡатмарлы хәлдәрҙән сығырға кәрәк.\nШуға ла һеҙҙең менән эшләргә теләйбеҙ. Фекер алышырлыҡ мәсьәләләребеҙ бар. Тәҡдимдәребеҙ бар. Бына Владимир Александрович әйтеп бирер. Һеҙҙең дә тәҡдимдәрегеҙ бар. Тыңларға әҙермен.\nТеги: бр президенты осрашыуҙары, втб24


Сәйәсәт » Страница 10 » Архив газеты "Йәшлек"\n«Аҙаҡҡаса барасаҡбыҙ!» Яңылыҡтар, Башҡортостан, Сәйәсәт\n– Һеҙҙең Башҡорт йәштәре иттифағы рәйесе булып эшләүегеҙгә байтаҡ йылдар үтте. Ошо йылдар эсендә илдә лә, республикала ла ниндәй генә сәйәси хәлдәр һәм үҙгәрештәр булып үтмәне лә, һеҙҙең етәкселектә БЙИ ниндәй генә сәйәси сыуалыш-солғаныштарҙа ҡатнашып, әүҙемлек күрһәтеп, үҙенең уй-ҡараш-фекерҙәрен белдермәне?! Әммә быға тиклем бер ҡасан да Федераль именлек хеҙмәтенә ҡаршы сығыш яһағаны булманы. Быға нимә этәрҙе?\n– Заманында Башҡорт йәштәре иттифағы Рәсәй Президенттары Борис Ельцин менән Владимир Путинға ла, БР Президенты М. Рәхимовҡа ла ҡаршы сығыш яһағайны. Шул уҡ ваҡытта беҙ уларҙы яҡлап та сығыш яһаныҡ. Әллә ҡайҙа ятҡан Ираҡта барған һуғыш та беҙҙе битараф ҡалдырманы. «Ҡыҙыу нөктә»ләрҙә хәрби хәрәкәт алып барған Рәсәйгә лә ҡаршы үҙ мөнәсәбәтебеҙҙе белдермәй ҡалманыҡ. Иттифаҡтың Федераль именлек хеҙмәтенә ҡарата быға тиклем бер ҙә берәй төрлө ҡаршылыҡ күрһәткәне, үҙ мөнәсәбәтен белдергәне юҡ ине, сөнки Башҡортостан ни тиклем ҡатмарлы юл үтһә лә, Федераль именлек хеҙмәтенең БР буйынса идаралығы етәкселәре алмашынып торһа ла, уларҙың республика эшенә артыҡ «морон тыҡҡаны» булманы.\nБашһыҙ башлыҡ бәлә килтерер Яңылыҡтар, Башҡортостан, Сәйәсәт\nБашҡорт йәштәре иттифағы Федераль именлек хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығы начальнигы В. Палагиндың отставкаға китеүен талап итә.\nҺуңғы ваҡытта башҡорт милли һәм йәштәр ойошмалары етәкселәре, ағзаларын экстремизмда ғәйепләп, улар эшләгән, хатта йәшәгән ерҙә тентеүҙәр ойошторған ФСБ хеҙмәткәрҙәре уғата әүҙемләшеп киткәйне. Айырым кешеләр генә түгел, тотош министрлыҡ, ведомство эшмәкәрлегенән дә йөй эҙләргә маташалар. Тағы ла шуныһы – ФСБ хәҙер туранан-тура үҙе ғәйепләүҙәр таҡмай, ә прокуратура, һалым инспекцияһы кеүек структуралар аша эш итә. Йәнәһе, башҡорт йәмәғәт ойошмалары дәүләттән ҙур аҡса алып, йәшерен эштәр башҡарып ята. Федераль именлек хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығы республикалағы татыулыҡты, үҫеште юҡҡа сығарып, болғаныштар булдырырға тырыша.\nЫсынлап та, идаралыҡ хеҙмәткәрҙәренә ҡарата башҡорт йәштәре лидерҙары һуңғы осорҙа йыш дәғүә белдерә. «Йәшлек» гәзите лә ошондай саҡта өндәшмәй ҡалыуҙы хупламай. Шуға ла, Башҡорт йәштәре иттифағы белдереүен, мәғлүмәттәрҙең дөрөҫлөгөн автор ҡарамағына ҡалдырып, гәзит битендә баҫыуҙы кәрәк, тип таптыҡ. Беҙ ҙә үҙ еребеҙҙең ысын граждандары һәм республикалағы именлекте, татыулыҡты, Башҡортостандың сәскә атыуын объектив яҡтыртыу – төп бурысыбыҙ.\nТөрксой 2010 йылды Әхмәтзәки Вәлиди йылы тип иғлан итте Мәҙәниәт, Сәйәсәт\n2 февралдә Республика йортонда Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов Төрки мәҙәниәтте һәм сәнғәтте үҫтереү буйынса халыҡ-ара ойошманың (ТӨРКСОЙ) генераль секретары Дюсен Касеинов менән осрашты. Эшлекле һөйләшеүҙә беҙҙең республика менән ТӨРКСОЙ араһында мәҙәниәт һәм фән өлкәһендә хеҙмәттәшлек итеү, ижади, йәмәғәт ойошмаларының үҙ-ара бәйләнешен киңәйтеү мәсьәләләре тикшерелде.\nДюсен Касеинов һүҙҙәренсә, төрки телле илдәрҙең мәҙәниәт министрҙары советы 2010 йылды Әхмәтзәки Вәлиди йылы тип иғлан иткән. ТӨРКСОЙ ағзаһы илдәрендә Әхмәтзәки Вәлиди мираҫын өйрәнеүгә арналған ғилми конференциялар, мәҙәни саралар үтәсәк. Бынан тыш, 2010 йылдың майында Истанбулда Башҡортостан Республикаһының Фән һәм мәҙәниәт көндәре уҙғарыласаҡ. Мортаза Рәхимов, хеҙмәттәшлек итеү перспективаларын ыңғай баһалап, донъяның төрки халыҡтары араһында бәйләнештәрҙе артабан нығытыуҙа уңыштар теләне.\nавторы: admin | 4 февраля 2010 | Фекерҙәр (0) | Тотош уҡырға


Ҡабаҡ һуты менән дауаланыу » «Йәшлек» гәзите\nГазета "Йәшлек" » Һаулыҡ һаҡлау » Ҡабаҡ һуты менән дауаланыу\n25.11.2018 Ҡабаҡ һуты менән дауаланыу\n- Бауыр һәм бөйөр ауыртҡанда көнөнә бер тапҡыр ашарҙан ярты сәғәт алда ярты стакан ҡабаҡ һуты эсегеҙ.\n- Таш ауырыуҙарынан көнөнә өс тапҡыр ашарҙан ярты сәғәт алда 1/3 стакан эсергә\n- Йоҡоһоҙлоҡ йонсотҡанда йоҡлар алдынан бер балғалаҡ бал ҡушып ярты стакан был һутты эсергә мөмкин.\n- Һалҡын тейеп, температура күтәрелгәндә, тәндең ҡайнарлығын баҫыу һәм һыуһынды ҡандырыу өсөн дә ҡабаҡ һуты эсергә кәңәш ителә.\n-Ҡабаҡ һутының эс ҡатыуҙан һәм гипертониянан да шифаһы бар. Был осраҡта көнөнә өс тапҡыр 1/4 стакан эсергә кәрәк.\n- Простатиттан һәм простата биҙе аденомаһының башланғыс стадияһында көнөнә өс-дүрт тапҡыр ярты стакан ҡабаҡ һуты эсергә тәҡдим итәләр. Дауаланыу курсы бер ай. Һуңынан ауырыуҙы иҫкәртеү өсөн өс айға бер ҡабатлап торорға мөмкин. Көнөнә ярты стакан ҡыҙҙырылмаған орлоғон ашауҙың да файҙаһы бар.\n- Тиренең һытҡыларҙан зыян күргән урындарына ҡабаҡ һутына манып алынған япмалар ябырға мөмкин. Йә булмаһа көнөнә бер нисә тапҡыр ул урындарҙы ҡабаҡ киҫәге менән ыуырға.\n- Ҡабаҡ һуты янған урынды ла тиҙерәк дауаларға ярҙам итә. Бының өсөн уларға ла һутҡа манылған туҡыманы ябырға кәңәш ителә. Йәки ҡабаҡтың эсендәге йомшаҡ иҙмәһен ҡалын итеп туҡымаға һалырға һәм 30 минутҡа янған урынға ябырға. Көнөнә бер нисә тапҡыр ҡабатларға.\n- Йөрәк сирҙәренә бәйле шешенеүҙән һәм гипертониянан һәр төрлө ҡабаҡ ашы ашарға.\n- Анемиянан көнөнә өс тапҡр ашаған ваҡытта ҡырғыстан үткәрелгән 2/3 стакан ҡабаҡтың йомшаҡ урынын сей килеш ашарға.\n- Аш эшкәртеү насарайғанда көнөнә ике тапҡыр берәр стакан ҡабаҡтың йомшағын бешереп ашарға.\n- Антибиотиктар менән дауаланғандан йәки нурланыу терапияһы үткәндән һуң, шулай уҡ атеросклероздан һәм гиповитаминоздан ҡабаҡтың йомшағын эре ҡырғыстан үткәреп, көнөнә ике тапҡыр ашарҙан алда берәр стакан ашарға.\n- Баш ауыртҡанда иң ауыртҡан урынына ҡабаҡ киҫә ҡуйып, бинт менән бәйләп торорға.\n- Экземанан зыян күргән урынға ҡабаҡ киҫәге йә иҙмәһен ябып, бинт менән нығытып, 1 – 1,5 сәғәткә ҡалдырырға.\n- Мастопатиянан ауыртҡан түшкә ҡабаҡты ҡырғыстан үткәреп ябырға, өҫтөн целлофан ҡапсыҡ менән ҡаплап, түшелдеректе кейеп ҡуйырға. Компресты кипкәнсе тоторға.


Тағы ла яҡшылар рәтендә » "Урал" гәзите\nБалалар сәнғәт мәктәбе һәм һөнәри белем учреждениелары преподавателдәре араһында үткән Башҡарыу оҫталығы республика конкурсында Белорет музыка мәктәбе төрлө номинацияларҙа еңеүселәр һәм призерҙар иҫәбе буйынса алдынғы урынға сыҡты. Улар һигеҙ - I, ѳс - II, ѳс III урын һәм 2 ҡатнашыусы Дипломына лайыҡ булды.\nКонкурста биш йөҙҙән ашыу сығыш ҡаралды. Унда меңдән ашыу башҡарыусы үҙенең музыкаль һәләтен һынаны. Белорет музыка мәктәбе иһә баһалама ағзаларына музыка ҡоралдарында яңғыҙ уйнау һәм эстрада әҫәрҙәрен башҡарыу, академик һәм эстрада вокалы буйынса 17 сығыш тәҡдим итте. Улар һәр номинацияла еңеү яулауға йәки призер булыуға иреште. Әлбиттә, бындай уңыш өсөн барыһына ла ҙур көс, тырышлыҡ та һалырға тура килде. Конкурстағы ҙур еңеүҙәр Белорет музыка мәктәбенең республикала ғына түгел, унан ситтә лә иң яҡшыһы исеменә лайыҡлы булыуын күрһәтте.\nОшо көндәрҙә мәктәп тағы ла бер ҙур уңышҡа иреште һәм “Иң яҡшы 50 балалар сәнғәт мәктәбе” Бөтә Рәсәй конкурсында еңеүсе булды. Быйыл был конкурста ҡат- нашыу өсөн илдең 150 сәнғәт мәктәбе заявка биргән. Ошо исемлеккә беҙҙең өҫтәмә белем биреү учреждениеһы ла инде. Аныҡлабыраҡ әйткәндә, музыка мәктәбе Рәсәйҙә эшләгән 5 меңдән ашыу мәктәп араһында иң яҡшыһы тип табылды. Башта һәр мәктәп үҙ төбәгендә һайлап алыу турын үтте. Бында белореттар, Өфөнөң балалар сәнғәт мәктәбен артта ҡалдырып, Рәсәй кимәленә сыҡты һәм Башҡортостан намыҫын яҡланы. Улар бында ла һынатманы һәм конкурста ҡатнашҡан 150 мәктәп менән көс һынашып, еңеүсе булды.


Башҡортостанда сәсеү кампанияһына йомғаҡ яһалды\nРеспубликаның Ауыл хужалығы министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, баҫыу эштәре һауа шарттарына бәйле, ғәҙәттәгенән ике аҙнаға һуңыраҡ башланһа ла, оптималь ваҡытта теүәлләнде. Сәсеү эштәре 2,2 миллион гектарҙа башҡарылды. Майҙандың 67 процентын - бөртөклө һәм ҡуҙаҡлы культуралар, 10,7 процентын - көнбағыш, 2 проценттан ашыуын - шәкәр сөгөлдөрө, 4,7 процент самаһын - картуф һәм йәшелсәләр биләй. Әле Стәрлетамаҡ һәм Мәләүез райондары мал аҙығы әҙерләүгә төшкән.\nКиләһе уңышҡа килгәндә, быйыл көҙ 700 мең гектарҙан кәм булмаған майҙанда ужым культураларын сәсеү күҙаллана. Быйыл ужым ашлыҡтары торошо күпкә яҡшыраҡ, сөнки улар нигеҙҙә пар баҫыуҙарында сәселгән