ИКӘҮ ТИҢ ТАРТҠАН ДОНЪЯ ҠОТЛО БУЛА\nЙортто кем тота? Ир тота! Ир тота икән, тимәк, ул йортта тулы тәртип. Тик бының өсөн йортта ирҙең ныҡлы абруйы булыуы шарт. Ҡатының хөрмәт итәме, балаларың һиңә, атай кешегә, ышанамы?\nӘ бының өсөн тағы бер шарт - лайыҡлы булыу фарыз: эскелекте алға ҡуймау, көндө диванда һуҙылып ятып телевизор ҡарап йәки урам тапап, һүҙ бутҡаһы бешереп, ҡатыныңды буш вәғәҙәләр менән туйҙырып бушҡа уҙғармау.\nЙортто кем тота? Ир менән ҡатын тота! Ә бит ундай ҙа миҫалдар күп. Тимәк, ғаиләлә тулы гармония.\nИр кеше йүгереп йөрөп мал табырға, ғаиләне аҡсалы, етеш тормошло итергә, ә ҡатын йортто йылы усаҡлы, йыйыштырыулы, таҙа, өҫтәлде аш-һыулы итергә тырышып тора икән, был йортта власть бүлешеү ҙә урынһыҙ, һәр икәү үҙ вазифаһын, үҙ бурысын белә һәм үтәй: донъя ҡараулы, балалар тәрбиәле.\nБеҙҙең Килдеғолдағы Мөхәмәтйәновтар ғаиләһе тап шундайҙар иҫәбендә. Ҡалҡыуҙа, тауҙа ултырған ҙур йорт тыштан балҡып торһа, эсендә лә ҡот: яҡтылыҡ, йылылыҡ, татыулыҡ, балалар тауышы. Биш балаға атай-әсәй Нәғим менән Миңнур. Өлкәндәре йорттан үҙаллы тормошҡа сығып та бара инде: ҡыҙҙары Албина агросәнәғәт колледжының Иҫке Собханғолдағы филиалында бер-нисә һөнәргә эйә булды, Тимур—механизатор, армияла ла хеҙмәт итә һалып ҡайтты. Хәҙер икеһе лә Өфөлә эшләйҙәр. Өйҙәгеләрҙән Фидәниә менән Фирзинә мәктәптә уҡыйҙар, улдары Рузил балалар баҡсаһына йөрөй. Мөхәмәтйәновтарҙың йорто эсе лә баҡса һымаҡ инде: кеше өҙөлмәй, туғандары, яҡындары менән тулы һәм гөрләп тора. Өлкәндәрҙең алсаҡлығы, киң күңелле булыуы һыйындыра уларҙы. Миңнур өйҙәгеләр менән мәж килһә, Нәғим көн дә эшенә йүгерә. Ике эшҡыуарҙа эшләй ул: береһенең тракторында ағас ташыһа, икенсеһенең КамАЗ-ында ситкә таҡта алып сыға. Ҡасан ял иткәнен дә белмәҫһең - урмандан ағас һөрәп ҡайта лә, төнгөлөккә алыҫ рейсҡа юл тота. Нисек арымай, тип ғәжәп итәһең дә, унан үткәндәргә ҡарап һығымта яһайһың: бәләкәйҙән тилбер, сос булды, арыу-талыуҙы белмәгән эш кешеһе ине. Шундай ғаиләлә үҫте: атаһы, Аҡбулат ауылында тыуып, Мораҙымда үҫкән Шәкир Мөхәмәтйәнов алтмышынсы йылдарҙа ғаиләһе менән беҙҙең ауылға күсеп килә. Эш килтерә уларҙы, колхоз эше. Сөнки тәүге тракторҙы ҡыуған кешеләрҙең береһе була ул. Бер йылдан рычаг артына үҙе ултыра һәм барлыҡ ғүмерен колхоз эшендә үткәрә: үҙе механик, үҙе тракторист. Ҡатыны Маһира, Байназар ауылы ҡыҙы, Алтынбаевтар араһынан. Уны ла эшһеҙ һалып ҡуймай колхоз, ҡатын-ҡыҙҙар звеноһында ҡолас ташлап бесәнен дә сапты, япраҡ та бәйләне, фермала быҙауҙар ҙа ҡараны. Тынғыһыҙ колхоз эше араһында донъя көтөргә лә, һигеҙ бала табып, яҡшы итеп тәрбиәләп үҫтерергә лә өлгөрҙө Мөхәмәтйәновтар. Маткапиталһыҙ, орден-миҙалһыҙ ғына.\nБынан теүәл илле йыл элек алтынсы-етенсе бала булып донъяға килгән ике игеҙәк баланың береһе Нәғим.\nҺигеҙ баланың иң кеселәре Илдарҙың 20 генә йәшендә үлеп ҡалыуы ғаиләне ҙур ҡайғыға һалды. Бүтәндәре: Ғилминур, Зөлфәр, Гөлсирә, Зиннур, Ғәзим, Ғәзимә (Нәғимдең игеҙәге) матур ғына йәшәп яталар. Араларында пенсияға сығып, өләсәй-олатай булып мөләйем ҡартлыҡ кисереүселәре лә бар. Әсәләре Маһира апай һикһән бишен уҙһа ла һин дә мин әле, балалары өсөн һөйөнөп, арала йөрөп ғүмер итә. Малайҙарына үҙ һөнәрен ныҡлап төшөндөргән, малай саҡтарынан тракторға ултыртҡан, эшкә күнектергән атай кеше генә байтаҡ йылдар инде беҙҙең арала юҡ. Әммә уландар атай һөнәренә тоғро: Зөлфәр, Зиннур ағайҙары һымаҡ, Нәғим дә колхозда ихлас эшләне. Алдынғы механизаторҙар булып йөрөнөләр, район һабантуйҙарында байраҡ күтәреп торған саҡтары ла булды был өс хеҙмәт батырының. Колхоз юҡҡа сыҡҡас та һөнәрле егеттәр эшһеҙ аптырап ҡалманы, иртәгәһенә үк эштәрен таптылар, эшкә сыҡтылар.\nАтай нигеҙен дә ныҡ тота Нәғим, ҡотло тота. Бер йылы аңһыҙҙан бәлә килеп, атай йорто янып киткәс, ҡаушап ҡалманылар, тағы ла иркенерәк, замансараҡ өй һалып сыҡтылар, донъяларын бөтәйтеп алдылар. Үҙеңә булған мөнәсәбәт бәлә килгәндә беленә бит ул - бөтә ауылдаштары, күп райондаштары, хатта Өфөнән, бүтән райондарҙан ярҙам ҡулы һуҙҙылар. Сөнки Нәғим үҙе шундай кеше - бүтәндәр өсөн йөрәген өҙөп бирер, биллаһи. Күңелдәре алсаҡ, киң, кешеләргә ярҙамсыл, туған тартымһаҡ булараҡ билдәле Мөхәмәтйәновтар.\nБесән осоронда үҙенең тәгәрмәсле тракторын эшкә егеп ебәрә. Йәһәтләп бесәнен эшләп ала ла, ағайҙарына, апайҙарына, техникаһыҙ, мохтаж кешеләргә ярҙамға ашыға, йүгереп йөрөй тынғыһыҙ йөрәк.\nҒүмер - ағын һыу, әле генә үрҙә ине, ҡайһы арала шаршыланып түбәнгә ағып та бара... Әле генә Нәғим менән Ғәзимәне беҙгә ҡалдыра ла, Маһира апай колхоз эшенә йүгерә ине. Беҙгә бәләкәстәрҙе әүрәтергә, уйнатырға, етәкләп алып йөрөргә, аласыҡҡа индереп ойтҡан менән һыйларға ҡала. Тауҙағы өйҙәренә сыҡҡансы бер урамда, бер тирәлә бергә-бергә йәшәп, бергә үҫтек. Бөгөн теге замандағы еүеш танау, шаян ҡустыҡайыбыҙға 50 йәш тә тулып киткән. Шунан ағын һыу түгелме баяғы ғүмер тигәнең!? Әле лә бер тирәлә, күршеләр булып йәшәйбеҙ Нәғимдәр менән, тик хәҙер тау урамында, дөрөҫөрәге, Йәштәр урамында. Һәр иртәлә Нәғимдең тау буйлап эшкә йүгереүен, килендең, әйткәндәй, беҙ Миңнур киленде яратып, “Беҙҙең килен” тип йөрөтәбеҙ, балаларын мәктәпкә, балалар баҡсаһына оҙата барыуын, йәки ғаиләнең үткән көҙ генә һатып алған өр-яңы ҡып-ҡыҙыл “Лада”ларында елдереп сығып киткәндәрен, Нәғимдең төнгөлөккә алыҫ юлға сығыуын күрәбеҙ ҙә, матур ғаиләгә һоҡланып, барыр-ҡайтыр юлдарында, эштәрендә, тормоштарында уңыштар, үҙҙәренә ныҡлы һаулыҡ-именлек, бәхетле тормош теләп ҡалабыҙ.\nЭйе, Мөхәмәтйәновтар, матур ғаилә – ил күрке, тигән әйтемде раҫлап, ауыл күрке булып йәшәйҙәр.


Стәрлетамаҡ ҡалаһында дүрт йәшлек малай һыуға батып һәләк булған\nБала Ашҡаҙар йылғаһы буйындағы ҡырағай пляжда уйнап йөрөгән була. Ҡапыл ул тигеҙ булмаған урында эләгеп һыулы соҡорға ҡолай. Шаһиттар фекеренсә, әсә кеше был ваҡытта дуҫы менән эсеп ултырған булған. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, эргә-тирәләгеләр бәләгә тарыусыны ҡотҡарып өлгөрмәй. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, күптән түгел генә ошо уҡ урында 27 йәшлек егет батҡайны. Һуңынан уның йөҙә белмәүе асыҡланған. Авария-ҡотҡарыу хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, бөгөн ҡалала ни бары бер генә йыһазландырылған пляж эшләй. Шунлыҡтан ҡалған һыу инеү урындары ҡотҡарыусыларҙың иғтибарынан ситтә ҡала.


Башҡорттар буйынса ҡабул ителгән 1863 йылдың 14 май положениеһына ярашлы, 28 кантон урынына 11 кантон тороп ҡала. Шулай уҡ уларға номерҙар бирелә, мәҫәлән, бынан һуң Сарапул һәм Елабуға өйәҙҙәренән торған 7-се Минзәлә кантоны, йәки Бөгөлмә һәм Быҙаулыҡ өйәҙҙәренән торған 8-се Боғорослан кантоны, тип йөрөтөлә башлай. Был 11 кантон 1865 йылда тарихи Башҡортостан территорияһында кантонлыҡ системаһы бөтөрөлгәнгә тиклем була. Һуңынан башҡорт ауылдары менән теге йәки был улысҡа, өйәҙгә, губернаға (Ырымбур, Өфө, Вятка, Һамар губерналары) ҡараған старшиналар идара итә.\nӘлеге Татарстан Республикаһы территорияһында йәшәгән башҡорттарҙың ерҙәре тарихи карталарҙа ла урын тапҡан. Быны П.И. Кеппендың VIII ревизия нигеҙендә төҙөгән "Европа Рәсәйенең этнографик картаһы", А.Ф. Риттихтың 1875 йылда төҙөгән этнографик картаһында күрергә була. Минзәлә, Ыҡ, Кама йылғалары буйындағы далаларҙа йәшәгән башҡорттар башҡа карталарҙа ла, Ф.А. Фиельструп, С.И. Руденко, К.В. Лаврентьевтың хеҙмәттәрендә лә күрһәтелгән. Йәнәй башҡорттары хаҡында һүҙ алып барғанда, К.В. Лаврентьевтың "Вятка губернаһының географияһы" хеҙмәтенә иғтибар итергә кәрәк (тәүге тапҡыр 1890 йылда нәшер ителә, һуңынан бер нисә тапҡыр ҡабаттан баҫып сығарыла). Был хеҙмәткә өҫтәмәлә 4 төҫ менән эшләнгән карта ла була, унда төбәктәге халыҡтарҙың йәшәгән ерҙәре күрһәтелә. Картанан крайҙа вотяктар (удмурттар), черемистар (мариҙар), башҡорттар, татарҙар, пермяктар, типтәрҙәр, һ.б халыҡтар йәшәүен, уларҙың ауылдарының һәм станцияларының атамаларын күрергә була. "Народоведение" бүлегендә һәр бер этнос хаҡында мәғлүмәт килтерелгән. Автор: "Вятка губернаһында күп кеше йәшәй. Халыҡ һаны буйынса был губерна Рус ерҙәренең бөтә губерналары араһында беренсе урынды алып тора, ике енесте лә алғанда 3,5 миллион тирәһе кеше иҫәпләнә... Күпселек халыҡ урыҫтарҙан тора, әммә уларҙан башҡа губернала башҡа милләттәр - вотяктар, черемистар, татарҙар, башҡорттар, пермяктар, бәссермәндәр йәшәй..." тип яҙа. Башҡорттар тураһында түбәндәге мәғлүмәтте бирә: "Башҡорттар Сарапул һәм Елабуға өйәҙҙәрендә генә йәшәй. Уларҙың һаны 12 мең. Ҡиәфәттәре һәм кейемдәре йәһәтенән башҡорттар татарҙарға оҡшаған, шулай уҡ мосолман динен тоталар".\nКүреүебеҙсә, башҡорттар Вятка губернаһының көньяҡ өлөшөндә, Елабуға һәм Сарапул өйәҙҙәрендә йәшәгәндәр. Әгәр тәүгеһендә байлар һәм йәнәй ырыуҙары вәкилдәре булһа, икенсеһенең башҡорт халҡы тик йәнәйҙәрҙән генә тора. К.В Лаврентьевтың телгә алынған хеҙмәтендә Сарапул өйәҙе буйынса тулы мәғлүмәттәр бирелә. Мәҫәлән, "Халыҡ" бүлеге аша төньяҡ йәнәйҙәрҙең яҡынса һаны буйынса фекер йөрөтә алабыҙ (бөгөнгө көндә был Татарстан Республикаһының Ағырҙа районына ҡарай). Автор: "Сарапул өйәҙендә 350 мең кеше йәшәй. Был өйәҙ үҙенең төрлө милләттәр вәкилдәренән тороуы менән үҙенсәлекле. 250 мең булған урыҫтарҙан тыш, өйәҙҙә 82 мең вотяк, 6 мең татар, 5 мең башҡорт, 4 мең типтәр, 1 мең черемис... бар. Шулай уҡ дин яғынан да төрлөлөк күҙәтелә. 320 мең православие вәкиле, 13 мең расколсы ("раскольники"), 15 мең мосолман, 1 мең мәжүси... йәһүҙи һәм католиктар бар. Өйәҙҙә 1 мең квадрат саҡрымға 27 кеше тура килә". Шулай уҡ башҡорттар типтәрҙәр тигән этноҡатлам составында ла булыуын хәтерҙән сығарырға ярамай. Быны раҫлаған документтарҙың береһе булып, Девятерня һәм Нарат ауылдары типтәрҙәре үҙҙәренең был ҡатламға яңылыш индерелеүе, сығыштары менән башҡорттарҙан булыуы хаҡында яҙған хат тора. Бынан тыш, Ҡасай ауылында йәшәүсе типтәрҙәр үҙҙәренең аҫаба йәнәй башҡорттары булыуҙарын билдәләп, властарға хат яҙалар. Һүҙҙәрен ҡеүәтләү өсөн, типтәрҙәр рәтенә яңылыш индереүҙәрен раҫлаған Петр Алексеевичтың 1710 йылдағы указын һәм 1747 йылдағы иғландың күсермәһен ебәрәләр.\nШулай итеп,1834 йылда үткән VIII Бөтә Рәсәй халҡы ревизияһына ярашлы, Вятка губернаһының Сарапул һәм Елабуға өйәҙҙәрендә (бөгөнгө көндә Татарстандың Ағырҙа районында) 1200 йәнәй ырыуы башҡорто йәшәгән. XIX быуат аҙағы, XX быуат башында әйтелгән территорияла йәнәйҙәрҙең һаны биш тапҡырҙан күберәккә артып, 5500-6000 тирәһе тәшкил иткән. 1834 йылда Минзәлә өйәҙендә 6173 (Татарстандың Аҡтаныш һәм Минзәлә райондары), Бөрө һәм Бәләбәй өйәҙҙәрендә тағы ла 1100 тирәһе йәнәй башҡорто йәшәгән. Уларҙың һаны (1834 йылда) 8400 тирәһе булған. Дөйөм алғанда, XVIII быуатта, XIX быуаттың башында үткәрелгән ревизиялар, һуңынан үткәрелгән төрлө халыҡ иҫәбен алыу кампанияларынан күренеүенсә, XIX быуат, XX быуат башы башҡорттарҙың, шул иҫәптән йәнәйҙәрҙең артыуына ыңғай йоғонто яһаған осор була.\n1920 йылда Сарапул өйәҙенең Ағырҙа һәм Иҫәнбай улустары ТАССР-ға бирелә. Елабуға өйәҙе 1921 йылда милли автономиялар барлыҡҡа килеү сәбәпле ике өлөшкә бүленә: төньяғы Вотка автономиялы округына, көньяғы Татар АССР-ына бирелә. Татарстан Республикаһының Ағырҙа һәм Менделев райондары төҙөлә. Бөгөнгө көндә йәнәйҙәр нигеҙ һалған ауылдар Татарстандың төньяҡ-көнсығышында, Башҡортостан республикаһының төньяҡ-көнбайышында урынлашҡан. Шулай итеп, XIX быуатҡа тиклем башҡорт халҡының эске төҙөлөшө, Евразияның бөйөк далаларында йәшәгән башҡа халыҡтарҙағы кеүек үк, күп баҫҡыслы була. Бер нисә тиҫтә ҙур һәм вағыраҡ ырыу, бер географик территорияла үҙҙәренең этник берҙәмлеген танып йәшәй. Үҙ сиратында һәр ырыу араларға, нәҫелдәргә, аймаҡтарға, илдәргә бүленә. Йәнәй этнонимының тарихы, яҙма сығанаҡтарға ҡарағанда, X быуатҡа ҡайтып ҡала. Улар Көньяҡ Урал башҡорттарының этногенезы процесына иң иртәнге этаптарҙан алып өлөш индерә. Шуны ла хәтерҙән сығарырға ярамай, йәнәй, юрматы, юрмый, ғәйнә атамалары тик башҡорт халҡына ғына хас күренеш, башҡа халыҡтарҙың ырыу номенклатураһында осрамайҙар. Шуға күрә лә ошо ырыуҙарға ҡарау автоматик рәүештә башҡорт этносынан булыуҙы раҫлай.\nЯҙылған: 19.01.15 | Ҡаралған: 1068


Өйгә ҡайтығыҙ... » Башҡортостан гәзите\n"Башҡортостан гәзите" » Сәйәсәт » Өйгә ҡайтығыҙ...\nӨйгә ҡайтығыҙ... 27.04.2018 // Сәйәсәт\nРәсәй хеҙмәттәшлеге ил студенттарын “дуҫтарса мөнәсәбәттә булмаған” илдәрҙән ҡайтарыу буйынса “Highly Likely Welcome Back, йәки өйгә ҡайтырға ваҡыт!” тигән проектты тәҡдим итте. Уға ярашлы, сит илдә белем алған студенттарҙың күпселеге, “сәйәси сәбәптәр” арҡаһында, тыуған илгә ҡайтыр, тип ышана.\nУларға Мәскәү дәүләт халыҡ-ара бәйләнештәр институтында уҡыуҙарын дауам итеү йәки эшкә урынлашыу мөмкинлеге тыуҙырыла. Әммә Англияла белем алған студенттар әлегә ундай баҫым тоймауҙарын белдергән. Шул уҡ ваҡытта беҙҙең ундағы илселектә уҡыу йә ял итеү маҡсатында килгән Рәсәй граждандарына һәр саҡ шат булыуҙарын белдергәндәр.\nРәсәй хеҙмәттәшлеге иһә ундағы йәштәребеҙ өсөн борсолоу белдерә. “Сит илдә уҡыған йәштәребеҙ хәүефһеҙлеге мәсьәләһе киҫкен тора. “Дуҫтарса мөнәсәбәттә булмаған” илдәрҙә уларға ҡарата насар эштәр ҡылыуҙары ихтимал”, – тип белдерҙе проекттың модераторы Оксана Буряк.\nСит ил эштәре министрлығының Мәскәү дәүләт халыҡ-ара мөнәсәбәттәр институты деканы Генри Сардарян әйтеүенсә, сит илдә бакалавр белеме алған студенттар, был уҡыу йортона күсеп, тиҙләтелгән ысул менән магистратураға уҡырға инә ала. Вуз бындай маҡсатта бер нисә йөҙ студентты ҡабул итеү мөмкинлегенә эйә. Быйыл уҡыуҙарын тамамлағандарҙы эшкә урынлаштырыуҙа ярҙам итәсәктәр. Ҡайһы берәүҙәр илгә ҡайтып, Алыҫ Көнсығышта проекттарын ғәмәлгә ашырыр, тип өмөтләнә проектты әҙерләүселәр.\nБылтырғы күрһәткестәр буйынса, сит ил вуздарында 60 меңдән ашыу Рәсәй студенты белем алған. Бакалавр белеме алғандарҙың яҡынса 60–70 проценты Тыуған илгә ҡайта, сөнки, Рәсәй ҡануниәтенә ярашлы, уларға эш табыуы еңелдән түгел икән.


Арғаяш башҡорт халыҡ театры Силәбелә сығыш яһай // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nАрғаяш башҡорт халыҡ театры Силәбелә сығыш яһай\n8:44, 26 мая 2010 Йәмғиәт\n31 майҙа Арғаяш башҡорт халыҡ театры Наум Орлов исемендәге Силәбе дәүләт академия драма театры сәхнәһендә сығыш яһаясаҡ. Төбәк театры унда башҡорт драматургы Әнғәм Атнабаев пьесаһы буйынса «Ул ҡайтты» спектален ҡуясаҡ.\n«Башинформ» агентлығына Силәбе өлкәһе Арғаяш районы хакимиәте башлығының урынбаҫары Рәшит Хәкимовтың хәбәр итеүенсә, һуңғы өс йыл эсендә коллективтың академия драма театры сәхнәһендә был өсөнсөгә сығыш яһауы.\nАрғаяш театрының яңы эше Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 65 йыллығына арнала. Шулай ҙа өлкә үҙәгендә ҡуйыласаҡ спектаклде актерҙар 1 майҙа донъянан ваҡытһыҙ киткән труппаның художество етәксеһе Хәбил Халиковтың яҡты иҫтәлегенә бағышларға ҡарар иткән.\nӘйтергә кәрәк, был үҙенсәлекле ижади коллектив – башҡорт халҡы күпләп йәшәгән Силәбе өлкәһе Арғаяш районының ғорурлығы. Үҙенең 20 йыллыҡ тарихында театр өлкә һәм төбәк конкурстарында бер тапҡыр ғына лауреат исемен алмаған. 2008 йылда ул Ивановола үткән I «Провинцияла театраль кисәләр» бөтә Рәсәй ауыл театрҙары фестивалендә беренсе дәрәжә дипломға лайыҡ булған. Ә 2009 йылда театр «Көньяҡ Уралдың атҡаҙанған коллективы» тигән юғары исем алған.\nБашҡортостан Республикаһының Силәбе өлкәһендәге даими вәкиле Мөхәмәтулла Хафизов әйтеүенсә, Арғаяш театры – республиканан ситтә эшмәкәрлек итеүсе һәм башҡорт драматургтары әҫәрҙәрен пропагандалаусы берҙән-бер башҡорт театры.


Ғәмәл ниәткә ҡарап баһалана » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Иман » Ғәмәл ниәткә ҡарап баһалана\nҒәмәл ниәткә ҡарап баһалана 09.02.2018 // Иман\nҠатын-ҡыҙҙың яулыҡ ябыныуына бәйле төрлө фекерҙәр ишетелеп тора, бәхәс ҡубып киткән осраҡтар ҙа бар. Ошо уңайҙан үҙемдең уйлағандарымды, тормош ҡағиҙәләремде еткермәксемен.\nЯңыраҡ “Хижабты мода өсөн генә кейәләр” тигән һүҙҙе ишетергә тура килде. Аллаһ һаҡлаһын, бындай маҡсаттағы мосолман ҡатын-ҡыҙына бер сауап та яҙылмаясаҡ. Ғәмәлдәр ниәткә ҡарап баһалана, тиелә бит хәҙистә.\nИманым камил: ҡатын-ҡыҙҙың күбеһе хижабты Аллаһ ризалығы өсөн ябына, кире осраҡта Раббыбыҙҙың язаһы килер тип ҡурҡа. Һәм ошолай дөрөҫ тә, сөнки Ҡөрьәндәге “Нур” сүрәһенең 31-се аятында: “Мөьминә ҡатын-ҡыҙҙарға ла һөйлә: ярамағанға ҡарауҙан тыйылһындар, намыҫ һәм ғиффәттәрен һаҡлаһындар. Күрһәтергә ярағандарҙан (йөҙ һәм ҡул суҡтары, беләҙеккәсә) башҡа зиннәттәрен күрһәтмәһендәр. Баш яулыҡтары муйындарын, яғаларын, күкрәктәрен ҡаплап торһон...” – тиелә. Был бойороҡ – ғаләм Раббыһы Аллаһтан! Уны үҙгәртергә, заманға яраҡлаштырып “йомшартырға” берәүҙең дә хаҡы юҡ. Ҡөрьәндә бойоролған икән, тимәк, ул – фарыз, йәғни мотлаҡ үтәлергә тейешле ғәмәл.\nБөгөн тоталар ҙа яулыҡҡа бәйләнәләр. Берәү ҙә ҡыҫҡа итәк кейгән, ярым шәрә ҡиәфәттәге ҡатын-ҡыҙҙы тикшермәй, ғәйепләмәй. Ә яулыҡ ябынып йөрөгәндәр кемгә ҡамасаулай һуң? Уны хижаб булараҡ ҡабул итә алмаһағыҙ, кейемдең өҫтәмә биҙәге тип ҡарағыҙ һуң, йәмәғәт. Ике яҡ өсөн дә һәйбәт булыр.\nИслам дине бәндәһенә ауырлыҡ һалмай. Мөслимәнең кейеме мосолманса – тәненә һылашып, ныҡ һығып тормаған, үтә күренмәгән, хәләл (харам аҡсаға алынмаған), таҙа һәм ғәүрәтен ҡаплаған – булырға тейеш. Уны үҙеңә оҡшағанса тектереп алырға мөмкин. Милли һыҙаттар, биҙәктәр өҫтәһәң, тағы ла һәйбәт.\nМин үҙем 15 йыллап диндәмен. Аллаһ бойороғон үтәү теләгем көслө ине. “Яулығыңды сис, мәле етмәҫ борон әбей булып йөрөмә”, – тип әйтеүселәр ҙә, үҙҙәренсә мине “йәлләүселәр” ҙә осраны. Сисмәнем, сөнки мин Аллаһтан ҡурҡам! Беҙгә әле дини ғилем етешмәй. Мәғлүм ки, был йәһәттән боронғолар бик уҡымышлы, иманлы булған. Өләсәйем, мәҫәлән, яулығын гел яҙып ябынды, күлдәктәрҙе япмалы итеп үҙе текте, уның тышынан һәр саҡ тәңкәле бишмәт кейер ине. Сәсе-башы ялбырап йөрөмәне.\nЯулыҡ ябыныу гонаһҡа батмау, ауырымау, һәр яҡлап сәләмәтлекте һаҡлау өсөн кәрәк. Әйткәндәй, сәс үҙенә бысраҡ энергияны тарта. Тимәк, яланбаш көйө тирә-яҡтағы бөтөн насарлыҡты туплап йөрөйбөҙ. Һәм ҡайҙа бит әле – башҡа – тәндең иң мөһим өлөшөнә. Шул сәбәпле төрлө ауырыуға дусар булабыҙ, күҙ тейә. Мин үҙем байтаҡ йылдар журналист булып эшләйем. Яулыҡ ябынмаған саҡта көнөнә әллә нисә дарыу ашай торғайным, хәҙер иһә, әл-хәмдү лил-ләһ, баш ауыртыуы борсомай.\nЙәнә шуныһы, күптәр заманса прическаларҙы матур тип ҡабул итә. Элек мин дә шулай уйлай торғайным. Хәҙер иһә сәсен төрлөсәгә әйләндергән, бер кисә өсөн әллә күпме хаҡ түләп прическа эшләткән ханымдарҙы эстән генә йәлләйем: күпме аҡсаһы сарыф ителә бит. Диндә исраф та – гонаһ.\nАлда әйткәнемсә, ғәмәл ниәткә ҡарап баһалана. Барыбыҙға ла Аллаһтың рәхмәтенә өлгәшергә яҙһын.\nАвтор: Айһылыу ҒАРИФУЛЛИНА.


Башҡортостан ауыл хужалығына ярҙамды арттыра барасаҡ // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостан ауыл хужалығына ярҙамды арттыра барасаҡ\n16:06, 19 мая 2011 Сәйәсәт\nБашҡортостанда ауыл хужалығына ярҙам арттырыласаҡ. Был хаҡта БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың сираттағы ултырышында сығыш яһағанда республика Президенты Рөстәм Хәмитов белдерҙе.\n— Әле ауыл халҡы яғыулыҡ, ашламалар менән тәьмин ителгән, техниканы әүҙем һатып ала, — тине ул. — Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте ауыл хужалығына әүҙем ярҙам итә. Һәм беҙ был ярҙамды арттыра барасаҡбыҙ. Сөнки беҙҙең өсөн ауыл хужалығы төп өҫтөнлөктәрҙең береһе.\nРөстәм Хәмитов «Салауат Юлаев»тың чемпионлығы кеүек Башҡортостан халҡы өсөн ҡыуаныслы ваҡиға тураһында ла телгә алды.\n— Был да бөтөн республикабыҙҙың ҡаҙанышы,— тине ул. — Сөнки барыбыҙ ҙа был команданы яратабыҙ, уға уңыштар теләйбеҙ. Рухи яҡтан да, матди йәһәттән дә ярҙам итәбеҙ. Һәм беҙҙең чемпион флагманыбыҙға ярҙам буйынса эштәр дауам ителәсәк, тип уйлайым. Республикабыҙҙың бындай кимәлдәге командаһы мотлаҡ булырға тейеш. Һәм киләсәктә лә чемпиондарыбыҙ булһын өсөн беҙ барыһын да эшләйәсәкбеҙ.\nБашҡортостан Президенты һалым керемдәренең төбәктә планлаштырылған күрһәткестәрҙән 15 – 16 процентҡа артығыраҡ булыуын да билдәләп үтте һәм республика бюджетының тулыһынса үтәләсәгенә ышаныс белдерҙе.\nҺүҙен тамамлап, Рөстәм Хәмитов депутаттар иғтибарын республикалағы власть һәм йәмғиәттең үҙ-ара мөнәсәбәттәрендәге ыңғай йүнәлешкә йәлеп итте:\n— Социаль-сәйәси хәлдәр ҙә арыу беҙҙә. Халыҡ власҡа ышана. Кешеләр власҡа йөҙө менән борола. Беҙ ҙә шулай эшләйбеҙ. Беҙ кешеләр өсөн эшләйбеҙ, уларға йәшәүе әҙ генә еңелерәк булһын өсөн. Көндәлек тырышлыҡ ахырҙа үҙенең һөҙөмтәһен бирәсәк.\nТеги: Башҡортостан Президенты, БР Дәүләт Йыйылышында


Винница — Башҡорт Википедияһы\nВинница (укр. Вінниця) — Украиналағы ҡала. Винница өлкәһенең үҙәге.\n372 468 кеше (2015)\nЗарудий Феликс Срульевич (31.01.1938), ғалим-фармаколог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Медицина фәндәре докторы (1987), профессор (1990). Рәсәй Федерацияһының (2003) һәм Башҡортостан Республикаһының (1995) атҡаҙанған фән эшмәкәре.\n↑ Башҡорт энциклопедияһы — Зарудий Феликс Срульевич 2016 йылдың 21 апрель көнөндә архивланған. (Тикшерелеү көнө: 25 ғинуар 2018)\nСайт города Винница (укр.)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Винница&oldid=1051909 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 9 август 2021 в 15:47\nБыл бит һуңғы тапҡыр 15:47 9 август 2021 үҙгәртелгән.


Ҡорбан ғәйете менән ҡотлау һәм ғәйет вәғәзе | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > вәғәздәр > Ҡорбан ғәйете менән\n« Ҡорбан ғәйетенең хөтбәһе\nҠорбан ғәйете байрамы »\nҠорбан ғәйете менән\nҠорбан ғәйете менән ҡотлау һәм ғәйет вәғәзе\nҠөрьәндә әйтелә: ”Һәр өммәт өсөн Беҙ шәриғәт хөкөмдәре — ҡанун-ҡағиҙә — төҙөп бирҙек, һәр халыҡ үҙ динен тотор. Башҡа диндәге халыҡтар (хәтергә һалып ҡуяйыҡ: беҙҙәге һымаҡ ”Мин — мосолманмын” тип йөрөгәндәр генә түгел) башҡа диндәге халыҡтар ҙа ислам дине хаҡында һинең менән тартҡылашмаһын.\nКешеләрҙе Аллаһ диненә — исламға, иманға, ғибәҙәткә саҡыр, һин үҙең, әлбиттә, хаҡлыҡҡа алып бара торған тура юлдаһың”., — тиелә.\n”Хаж”сүрәһе, 67 — нсе аят.\nМосолман — Аллаһ бәндәһе. Уның ниәтендә — изгелек, ғәмәлендә — игелек, күңелендә нур, иман нуры, тип өйрәтә дин. Диндең был хөкөмдәрен ғәмәле менән ҡеүәтләп, хаж сәфәрендә йөрөгән ҡәрҙәштәребеҙ исламдың изге урындарында ғибәҙәттә тора, хажға барыр мөмкинлеге булмағандар ғәйет көнөн мәсет юлында, мәсеттә ҡаршы ала. Мәсеттәр улар — ҡиблабыҙ булған Кәғбәтулланың бер өлөшө.\nӘл-хәмдү лил-ләһи раббүл-ғаләмин! Әс-саләтү үәс- сәләмү ғәлә расүлиһи мүхәммәдин үә ғәлә әлиһи үә әсхәбиһи әжмәғин!\nАллаһу Әкбәр! Аллаһу Әкбәр! Лә Иләһә Илләл- лаһу үәл-лаһу Әкбәр! Аллаһу Әкбәр үә лил-ләһил- хәмд!\nҺәр ҡайһыбыҙҙы яралтып бар иткән, ғүмер һәм иманлы тормош менән йәшәү мөмкинлеге биргән Аллаһы Раббыбыҙға — бөтә ғаләмдәргә тәрбиә биреп тороусы асыл Затҡа — күңел түрҙәребеҙҙән сыҡҡан маҡтау-ололау- ҙарыбыҙ булһа ине. Беҙ — мосолмандар һәр ваҡыт Уны ғына маҡтап һәм ололап, Уның бөтә кәмселектәрҙән пак булыуына геүаһлыҡ биреп торабыҙ.\nАллаһ — Бер, Унан башҡа Иләһә юҡ. Мөхәммәд, саллал-лаһу ғәләйһи үә сәлләм — Уның хаҡ илсеһе һәм ҡоло.\nИслам донъяһында — Ҡорбан ғәйете. Күңелгә лә, йәнгә лә, тәнгә лә ял биреп китә торған изге көндәр.\nҒәйет көндәребеҙ мөбәрәк булһын!\nБайрам ул — шатлыҡ. Күңелдәрҙә иман көсәйеүенә, донъялар тыныс, күктәребеҙ сыуаҡ тормошобоҙ имен булыуна ҡыуаныс.\nМосолмандар уны Аллаһҡа маҡтау-ололауҙар, Уның ризалығын алып ҡалыуға өмөт бағлауҙар менән үткәрә, кәсептәрҙән, донъя мәшәҡәттәренән туҡталып тора, әммә игелектәрҙән айырылмай, уны йылдың башҡа ваҡыттарына ҡарағанда ла күберәк эшләп ҡалырға тырыша, күберәк эшләй. Сөнки ғәмәлдәребеҙ үҙебеҙ өсөн булһа, игелектәребеҙ, ғибәҙәттәребеҙ — бәндәләр ҡыуанысы, Аллаһ ризалығы өсөн эшләнә.\nХәҙистәрҙә әйтелә: ” Аллаһ Үҙе лә бер ваҡытта ла тик тормай, көнөнә 360 тапҡыр Ул ғаләмдәрҙәге ғәмәл дәфтәренә ҡарап, ҡараған һайын яҙмыштарҙы яралтып һәм таратып тора”, — тиелә.\nҒүмере бөткәндәр әхирәткә күсеп китә йәшәргә тейештәр тормоштарын дауам итә, тыуырға тейештәр тыуа, дәрәжәләргә күтәрелергә тейештәрҙең дәрәжәләре күтәрелә, түбән төшөргә хөкөм ителгәндәр түбән төшә.\nҠөрьән өйрәтә: мәжүсилек нәжесенән һәм ялған һүҙҙәрҙән һаҡланған хәлдә "Аллаһ ҡаршыһында Уның үҙ ҡолдарынан булып һәм бер кемде лә Уға тиңдәш тотмай хаҡ дин тарафында булығыҙ. Кемделер Аллаһҡа тиңдәш тотҡандар күктән йығылып төшкәнгә оҡшап ҡала. Ашар өсөн уны ҡоштар тотоп ала, иҫкән елдәр, алыҫ-алыҫ төбәктәргә осороп алып китә.\nБына шулай, әгәр ҙә кеше Аллаһ тарафынан бойоролған хаж ғибәҙәтен хөрмәт итә торған булһа, был — күңелдең Унан ҡурҡа белеүенә бәйле”.\n”Үҙе бүләк итеп биргән малдар өҫтөндә Аллаһ исемен зекер итеп кенә торһондар тип һәр йәмәғәт өсөн Беҙ малдарҙы ҡорбанға салыу йолаһын булдырҙыҡ, һеҙҙең Аллағыҙ — Бер. Уға күндәм булығыҙ. Ә һин — Мөхәммәд, бәндәләремдең күндәмдәрен, төрлө хәлдәргә юлыҡҡанда сабыр була белгәндәрен, Аллаһ исеме телгә алынғанда тетрәнеп торғандарҙы, намаҙ уҡығандарҙы һәм Беҙ биргән малдан башҡаларға ла өлөш сығарғандарҙы Йәннәттәр менән һөйөндөр”.\n”Хаж” сүрәһе, 31,32, 34,35 — нсе аяттар.\n”Беҙ һиңә игелектәрҙе мул итеп бирҙек. Ошо игелектәр өсөн Аллаһҡа шөкөр ит, намаҙ уҡы, ҡорбан сал”, — ти.\n” Аллаһ хаҡына һеҙ көсөгөҙ етер тиклем тырышлыҡ һалығыҙ. Ислам дине өсөн Ул һеҙҙе һайлап алды. Атағыҙ Ибраһим дине булған исламда Ул һеҙгә бер ниндәй ауырлыҡ та тыуҙырманы.\nМөхәммәд, ғәләйһис-сәләм, һеҙгә, һеҙ халыҡтарға геүаһ булһындар тип Ҡөрьәндә әйтелгәнгә тиклем үк Ибраһим, ғәләйһис-сәләм, һеҙҙе лә мосолмандар тип атаны.\nБыл байрамыбыҙ Аллаһы Раббыбыҙға яҡыныраҡ булырға тырышыу, пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд саллал- лаһу ғәләйһи үә сәлләмдең алыҫтағы бабаһы — Аллаһтың дуҫы — Хәлилүр-Рахмән Ибраһим, ғәләйһис-сәләм, заманынан ҡалған оло һәм ҡыуаныслы байрам.\nИзге урындарҙа, изге йорттарҙа осрашып, күрешеп, мосолман ҡәрҙәшлек элемтәләрен нығытып ала, намаҙ уҡый, ҡорбан сала.\nБыл — йола.\nҺеҙ салған ” Ҡорбан малдарының ите лә, ҡаны ла Аллаһҡа барып ирешмәй, Аллаһҡа һеҙҙең тәҡүәлек динле, иманлы булыуығыҙ ғына барып етә,”- ти Ҡөрьән.\nШуға ла был көндәрҙә мосолман хәләл малының ҡанын ағыҙа. Әммә кеше ҡанына ҡағылмай, унан алыҫ тора. Йән ҡыйыуҙар мосолман эше түгел. Осрашып, күрешкән саҡтарында ла ул "Сәләм — Әс-сәләмү ғәләйкүм! — һеҙгә тыныслыҡ теләйем!”- тигән һүҙҙәрҙән башҡаны белмәй.\nҺәр кем белә: кешенең бөтә ғүмере хеҙмәт һәм мәшәҡәттәр менән тулы. Донъя көткәндәге тырышлыҡтарын да, шул тырышлыҡтар араһында ваҡыт табып, шөкөр һәм зекер менән Аллаһҡа ҡылған ғибәҙәттәрен дә бәндә үҙенә игелек өсөн тип эшләй, мәшәҡәтле донъя тереклеген Ахирәттең игенлегенә әйләндерә.\nБер кем дә мәңгегә килмәгән, һәр беребеҙҙең Аллаһ ҡаршыһына барып баҫаһыбыҙ бар.\nЙәшерен-батырын түгел, донъя көткән саҡтарыбыҙҙа беҙ теләһә нәмә өсөн ваҡыт табып ҡына торабыҙ, Аллаһты зекер итеү, намаҙға баҫыу, араларҙа татыулыҡты нығытып ҡына тороу өсөн генә ваҡыт таба алмаған саҡтарыбыҙ күп.\nТөҙөп ҡуйған мәсеттәребеҙ буш тора, Ҡөрьән уҡылмаған өйҙәребеҙ аҙ түгел. Ҡөрьәне булмаған, Ҡөрьән уҡылмаған өйҙәрҙең ҡәбергә оҡшауы хаҡында уйламайбыҙ.\nНамаҙ менән ҡорбан ул — Аллаһҡа яҡынайыу өсөн ҡылған ғибәҙәттең иң күркәме, иң ҡиммәтлеһе. Намаҙ ул тәндең дә, күңел менән йәндең дә Аллаһ алдында тыйнаҡ, күндәм, баҫалҡы була белеүе, ҡорбан — йомартлыҡ һәм игелек билдәһе — Аллаһы Тәғәләгә мал менән яҡынайыу.\nҠорбан ғәйетен бөгөн беҙ Ер шарындағы миллиард ярымдан ашыу мосолман ҡәрҙәштәребеҙ менән бергәләп байрам итәбеҙ. Күңелдәребеҙ Аллаһ биргәндәргә шөкөр, Аллаһ рәхмәтенә өмөт һәм Уның ололоғона зекер менән тулы. Ә хаж — Аллаһы Тәғәләгә ғибәҙәттең бер рөкөнө, бәндәләрҙең Уның ҡоло булыуна бер дәлил...\nБыл көндәр — динебеҙҙең бишенсе терәге булған хаж көндәре.\nМосолмандың көн һайын уҡып торған һәр намаҙында, хаж көндәрендә инде миллионлаған мосолмандар бергәләп уҡыған намаҙҙарҙа:\n— Эй Аллаһ! Ибраһимға, ғәләйһис-сәләм, уның ҡәүеменә мәрхәмәт-шәфҡәт күрһәтеп кенә торған кеүек пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәдте һәм уның өммәтен дә мәрхәмәт-шәфҡәтеңдән ташлама, һин — маҡтаулы һәм олоһоң!\n- Эй Аллаһ! Ибраһим, ғәләйһис-сәләм, һәм уның ҡаүеменә бәрәкәт биргәнең кеүек Мөхәммәдкә һәм уның өммәтенә лә бәрәкәт һәм ололоҡ бир! Һин бит маҡтаулы һәм оло, — тип доға ҡылып ҡына тора.\nХажға килгән миллиондарса мосолмандар йыл һайын бер үк ваҡытта исламдың изге урындарында туҡталып:\n”Эй, Раббым! Бына мин Һинең ҡаршыңа килдем. Ҡаршыңда баҫып торам, Һинең тиңдәшең юҡ. Маҡтау һәм ололауҙарҙың бөтәһенә лә Һин үҙең генә лайыҡлыһың, бөтә ниғмәттәр, батшалыҡ үҙ ихтыярыңда, Һинең тиңдәшең юҡ!”- тип бәндәселек күрһәтә, бәндә булып ҡалыуҙа ярҙам һорай.\nБындай ярҙамдарға беҙ әле исламдың мең дүрт йөҙ йылдан ашыу ғүмергә һуҙылған бөтә боролоштарына ҡарағанда ла нығыраҡ мохтажбыҙ. Доғалар күберәк кәрәк. Сөнки беҙ үҙебеҙ бөгөн — дингә, иманға, иманлы булыуға, ә тормош беҙҙең үҙебеҙгә битараф була башланы. Аллаһы Тәғәләнең Ерҙәге урынбаҫары итеп күркәм сифаттар биреп яралтылған бәндә үҙе түбәндәрҙең дә түбәнерәгенә төшөргә генә тора.\nИслам ул — Аллаһ дине. Ер йөҙөндә йәшәгәндә Аллаһ ҡуйған тәртипте боҙмау, үҙ-ара мөнәсәбәттәрҙә лә бәндәләрҙең үҙ ҡәҙерен юғалтып, йыртҡысҡа әйләнеп бөтмәүе өсөн бирелгән дин.\nМалды ғына Аллаһ кешеләргә ризыҡ биреп торһон тип яралтып бар иткән. Ҡорбан салыуҙы хаж көндәрендәге бер йолаға өйләндергән.\n”Был ғәйҙүл—кәбир — оло байрам көнөндә, — тип аңлата Мөхәммәд, ғәләйһис-сәләм, — әҙәм балаһының хайуан ҡаны түгеүҙән дә сауаплыраҡ эше юҡ”.\nХайуан ҡанын, әммә кеше ҡанын түгел.\nҮҙенең Китабы Ҡөрьәндә Аллаһ әйтә: "Салған ҡорбандарығыҙҙың ите лә, ҡаны ла Уға килеп етмәй. Уға һеҙҙең тәҡүәлек, һеҙҙең диндарлыҡ ҡына килеп етә”, — ти.\nИманлы бәндә ҡан ҡойоуҙарға ла, кеше рәнйетеп йөрөүҙәргә лә бармай.\n” Аллаһ тыйғандарҙан һаҡлан — кешеләрҙең иң күркәме булырһың! Раббың биргән менән ҡәнәғәт бул — иң бай кешеләрҙән булырһың! Күршеңә ҡарата яҡшы бул — мөьминдәрҙән булырһың! Үҙең һөйгән нәмәнең кешеләрҙә лә булыуын телә — мосолман булырһың! Күп көлмә — күп көлөү күңелде үлтерә”, — тип өйрәткән пәйғәмбәр, ғәләйһис-сәләм.\nИмам Садыҡтан ҡалған нәсихәттәр бик фәһемле. Фәһемле булған өсөн дә уны хәтерҙә генә тоторға кәрәктер. "Кешеләрҙең иманһыҙлығы өс нәмәлә күренеп тора, — тигән ул, — Ҡомһоҙлоҡта, тәкәбберлектә, көнсөл булыуҙа. Ҡомһоҙлоҡ Әҙәм ғәләйһис-сәләмде емештең тыйылғанын татып ҡарарға мәжбүр итә; тәкәбберлек — Иблесте Аллаһ ихтыярына ҡаршы барып, Әҙәмгә сәждә ҡылыуҙан баш тартыуға алып килә; көнсөллөк — Әҙәм улдарынан берәүҙең икенсеһен үлтереүгә юл ҡуя”.\n” Бәхет ҡапҡалары ла, ҡайғы ҡапҡалары ла һәр кем өсөн асыҡ.\nБер кем дә тыуғанда уҡ йә Йәһәннәм, йә Йәннәт өсөн тәғәйенләнеп тыумаған, һуңғы төйәген һәр кем үҙе өсөн үҙе һайлап ала”.\n"Диндең ҡеүәте, — тигән Ғәли хәҙрәт, — игелекле эштәр эшләргә бойороу, насарлыҡтарҙан тыйыу һәм Аллаһ бойорғандарҙы үтәү кимәле менән билдәләнә”.\nҮҙ хәлебеҙгә күҙ һалып алайыҡ. Ауыл-ҡалаларыбыҙҙа эскегә бирелгән ирҙәр генә түгел, ҡатын-ҡыҙҙар ҙа кәмеүгә бармай. Ураҙа тип туҡтап тороу, ғәйет еткәнен белеү тигән нимә юҡ — эсергә генә булһын, әлеге лә, баяғы шул эсеү тигәндәренән баштары сыҡмай. Араҡы менән танһығы ҡанмай әфйунға бирелгәндәр менән донъя тулып бара.\nҠарттар йортона барып ингәндәрҙең балалары типтереп йәшәп ята; балалар йорттарында көн иткән сабыйҙарҙан күбеһенең ата-әсәһе иҫән.\nОшондай мөбәрәк байрам көндәрендә лә беҙ,ҡыҙғанысҡа ҡаршы, донъяның төрлө тарафтарында булып ҡына торған төрлө фажиғалар, ҡан ҡойоуҙар, йөрәк әрнеткес фетнәләр, бәндәләр башына төшкән ҡайһы-хәсрәттәр тураһында ла әйтмәй ҡала алмайбыҙ.\nБыуаттар буйы тупланып килгән тормош тәжрибәһен, ата-бабаларыбыҙҙың хикмәтле нәсихәттәрен өйрәнеп, уларҙы ил һәм халыҡтар именлеге, татыулыҡ һәм бәрәкәт өсөн файҙалана беләйек.\nАллаһы Тәбәрәкә үә Тәғәлә ил-көндәребеҙҙе, мәсет-мәхәлләребеҙҙе, ғаиләләребеҙҙе, ауыл-ҡалаларыбыҙҙы, ғәзиз Ватаныбыҙҙы тыныслыҡ һәм бәрәкәттәрҙән айырмаһын. Динебеҙ һәм милләтебеҙгә хәйерле хеҙмәттәр насиб итеп, күңелдәребеҙ ҙә имандан һәм сәләмәтлектән айырылмаһын.\nҠорбан ғәйетебеҙ мөбәрәк булһын!\n”Раббәнә әтинә фид-дүнйә хәсәнәтәү үә фил әхирәти хәсәнәтәү үә ҡинә ғәҙәбән-нәр”\nСәхифәләр Башҡортостан радиоһының "Иман” программаһынан алынды. "Дин –ул нәсихәт” китабынан.\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 20.08.2018 в 23:41, и размещена в категории вәғәздәр. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


Истамбулда террорҙы тыйыуҙы талап итеп меңләгән кеше митингҡа сыҡҡан. Унда оппозиция фирҡәләре ҡатнашмаған. Демонстрацияға сығыусылар айырым илдәр Төркиәлә тотороҡлоҡто ҡаҡшатырға теләй тип белдерә.\nГрецияла парламент һайлауҙарының йомғаҡтары радикаль Сириза фирҡәһенә халыҡтың ышанысы кәмемәүен күрһәтте. Уның яҡлылар яңы хөкүмәт Брюссель менән уртаҡ фекергә килер тип ышана. Киләһе өс көндә илдең яңы хөкүмәте төҙөләсәк.\nЭгей диңгеҙендә 13 мигрант һәләк булған. Шул иҫәптән алты бала. Улар Чаннакале ҡалаһынан алыҫ түгел батыр үлгән. 20 кеше иҫән ҡалған. 13-е хәбәрһеҙ юғалған.


Яңы йылға бүләктәр\nБашҡортостандың Мәғариф министрлығы балаларға Яңы йыл шыршыһында тапшырыу өсөн тәмлекәстәр һәм уйынсыҡ ҡомаҡтар һатып алыуға бер миллион һумдан ашыу аҡса тотонорға әҙер. Ведомство дәүләт һатып алыуҙары сәхифәһендә аукционға ике ғариза урынлаштырҙы. Унда еңгән компания 16 декабргә тиклем...\n1-се ноябрҙән күп кенә үҙгәрештәр ғәмәлгә инде\nБеренсе сиратта яңылыҡтар водителдәргә, хаж ҡылыусыларға һәм кредитҡа аҡса алыусыларға ҡағыла. Тәжрибәле водитель Юрий Аняновтың һәр иртәһе хәҙер автобусҡа ҡуйылған яңы ҡоролма – тахографты көйләүҙән башлана. Ул тәү сиратта водителдәрҙең эш режимын күҙәтеү өсөн уңай. Тахографтар транспорттың...\nЙортҡа газ үткәреү өсөн сертификат\nБашҡортостанда шәхси йорттарға газ үткәрер өсөн сертификат тапшырыласаҡ. Республика башлығы Радий Хәбиров ошо туралағы ҡарарға ҡул ҡуйҙы. Сертификаттар Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарына, хәрби хәрәкәттәрҙә яраланғандарға, инвалидтарға, инвалид бала тәрбиәләгән ғаиләләргә һәм күп балалыларға бирелә...\nБашҡортостан ҙур этнографик диктантҡа ҡушылды\nАкция халыҡтың этнографик грамоталыҡ кимәлен, Рәсәйҙә йәшәгән милләттәр тураһында белемде баһаларға мөмкинлек бирә. Быйыл ул 4-се тапҡыр үтте. Башҡортостанда этнографик диктант яҙыу өсөн 55 майҙансыҡ ойошторолдо. Алыҫ Көнсығыш мөфтөйө Рәдифулла хәҙрәт Бәҙретдин Башҡорт дәүләт университетында...\nБеренсе ноябрҙән илдә яңы үҙгәрештәр ғәмәлгә инде\nМутлашыусыларға юл ябыла. 1 ноябрҙән микрофинанс ойошмалары фатирҙы залог иҫәбенә тартып ала алмаясаҡ. Ошо уҡ көндән илдә хаж ҡылыусы заонда нығытыла. Үҙгәрештәр водителдәр өсөн дә байтаҡ. Тәжрибәле водитель Юрий Аняновтың һәр иртәһе хәҙер автобусҡа ҡуйылған яңы ҡоролма – тахографты...\nҺаулыҡ ҙур байлыҡ ти халыҡ. Ул байлыҡты бер ниндәй аҡса менән дә үлсәп булмай тиһәк тә күп осраҡта ана шул аҡсаға, йәки уның юҡлығына барып терәлә кеше сәләмәтлеге. Юғиһә хәленән килгән сит ил клиникаларын һайлай. Федераль кимәлдәге милли проекттар һаулыҡ һаҡлау тармағын ана шул үҫешкән дәүләттәр...


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ҺУНАРҒА ТАЛПАНДАР СЫҒА! - 2018 - Мәҡәләләр\nРоспотребнадзор талпандар һөжүме һәм уларҙың тешләүе һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән инфекциялар миҙгеле башланыуы хаҡында иҫкәртә. Март һуңында Рәсәйҙең 24 субъектында медицина учреждениеларына талпан тешләгән 450 кеше, шул иҫәптән 220 бала мөрәжәғәт итә. Әлегә инфекеция ауырыуҙары осрағы теркәлмәгән. Ҡайһы бер төбәктәрҙә акарицид эшкәртеүҙәр үткәрелгән. Быйыл был сараны 93 мең гектар майҙанда үткәреү планлаштырылған. Вируслы талпан энцефалитынан 500 мең самаһы кеше прививка эшләткән.\nКеше нисек зарарлана?\nАуырыуҙы ҡуҙғытыусы кешегә вирус менән зарарланған талпан тешләгәндең беренсе минутында уҡ күсә. Был ваҡытта бөжәк ауыртыуҙы баҫыусы төкөрөк бүлеп сығара, шуға күрә кеше уның тешләгәнен тоймауы ла мөмкин. Зарарланыу тик урманда, урман парктарында ғына мөмкин икән тип уйларға ярамай, сөнки баҡса участкаларында ла талпан тешләүе ихтимал. Икенсе юл - талпандың кейемгә, сәскә гөлләмәһенә, ағас ботаҡтарына, малдарға ултырып, кеше йәшәгән урынға эләгеүе. Инфекция талпандарҙың әүҙем һөжүме ваҡытында ҡайнатмай ҡулланылған кәзә (барыһынан да йышыраҡ), һарыҡ, һыйыр, буйвол һөтө аша ла күсә. Шуға күрә хәүефле территорияларҙа һөттө мотлаҡ ҡайнатырға кәрәк. Шулай уҡ ҡайнатылмаған һөттән айыртылған ҡаймаҡ, эшләнгән эремсек тә сир сығанағы була ала.\nСирҙең төп билдәләре?\nИнфекция бигерәк тә талпандарҙың активлығы осоронда, яҙғы-көҙгө миҙгелдә хәүефле. Инкубация осоро бик йыш 10-14 көн дауам итә, ҡайһы бер осраҡтарҙа 60 көнгәсә һуҙылыуы мөмкин. Сир киҫкен башлана, өшөтә, баш ныҡ ауырта, температура ҡапыл 39-40 градусҡа тиклем күтәрелә, ҡоҫтора. Муйын һәм ҡулбаш, арҡаның күкрәк һәм бил өлөшө, ҡул, аяҡ суҡтарының мускулдары ауырта. Сирленең йөҙөндә гиперемия (ҡан тамырҙары тулыша) күҙәтелә, был күренеш тәнгә лә тарала.\nКемдәр хәүеф категорияһына инә?\nТалпан энцефалиты менән йәшенә һәм енесенә ҡарамайынса, барлыҡ кешеләр ҙә зарарланыуы мөмкин. Бигерәк тә урманда эшләүселәр - урман сәнәғәте хужалығы эшселәре, геология-разведка хеҙмәткәрҙәре, автомобиль һәм тимер юлдарын, нефть һәм газ торбаларын һалыусылар, электр энергияһы линияларын үткәреүселәр, топографтар, һунарсылар, туристар ҙа хәүеф аҫтында. Ҡала халҡы ҡала ситендәге урмандарҙа, урман парктарында, баҡса участкаларында зарарланыуы ихтимал.\nТалпан муйын йәки ең аша тәнгә үтеп инмәһен өсөн махсус һаҡланыу костюмы кейергә кәрәк. Күлдәк оҙон еңле булырға һәм беләҙектән резинка менән нығытылып ҡуйылырға тейеш. Күлдәк салбарға тығыла, ә салбар балағы - носкиға. Башты һәм муйынды яулыҡ йәки икенсе баш кейеме менән ҡаплау зарур.\nТалпандарҙы ҡурҡытыу өсөн репелленттар ҡулланыла, улар менән тәндең асыҡ өлөшө һәм кейем эшкәртелә. Талпандарҙың актив миҙгелендә тәбиғәттә булған һәр кеше даими рәүештә кейемен һәм тәнен тикшереп, ҡарап торорға тейеш. Белгестәр энцефалиттың эндемик усағында эшләүсе айырым һөнәр эйәләренә һәм ял итергә сығыусыларға привика яһатырға кәңәш итә. Шулай уҡ тәненә ҡаҙалған талпанды алып дауалау учреждениеһына мөрәжәғәт итеүселәр ҙә вакцина ала.\nҠайҙа прививка яһатырға?\nРәсәйҙә вируслы талпан энцефалитына ҡаршы бер нисә вакцина теркәлгән. Прививка курсын табип менән кәңәшләшкәндән һуң, поликлиникаларҙа, медсанчастарҙа, уҡыу йорттарының здравпункттарында хәүефле территорияға сығырҙан ике ай алда эшләтеп бөтөргә кәрәк.\nӘгәр прививка эшләтмәгән булһағыҙ... Бындай категорияға серопрофилактика үткәрелә - талпан тешләгәндән һуң 96 сәғәт эсендә медицина учреждениеларына тәүге билдәләр күҙәтелгәндә талпан энцефалитына ҡаршы кеше иммуноглобулин индерелә.\nИң яҡшыһы - быны поликлиникала эшләргә. Әгәр ундай мөмкинлегегеҙ юҡ икән, талпанды пинцет менән йәки марля аша ауыҙына тиклем эләктереп, тешләнгән урынға перпендикуляр рәүештә тотоп, кәүҙәһен үҙәк буйынса борорға, уны тиренән сығарырға кәрәк. Тешләнгән урынды ҡул аҫтында булған саралар - 70 процентлы спирт, 5 процентлы йод, одеколон менән эшкәртергә. Талпанды алғас, ҡулды ентекләп йыуыу зарур. Талпандың үҙен лабораторияға алып барып тикшертергә кәрәк. Ғәлиә НӘБИЕВА.\nТәбиғәт ҡосағында ял иткәндә талпан ҡаҙалыуҙан һаҡланыу өсөн бер шәп ысул бар. Тәбиғәткә сығыр алдынан кейгән кейемдәрегеҙҙе эфирлы май һөртөлгән ябай валик менән таҙаларға кәрәк. Эвкалипт, лимон, бөтнөк (мята), ала миләүшә (лаванда) һәм ҡытай лимоннигы эфирлы майҙары талпанды ҡурҡытырға яраҡлы. Эвкалипт һәм лимонник эфирлы майҙарын бергә ҡушып, бөтә төрлө бөжәктәрҙе ҡыуыу өсөн ҡулланырға була. Ә бына лимон майы талпан, бөрсә һәм хатта беттәрҙе бөтөрөүҙә файҙалы. Бөтнөк майы бөжәктәр өсөн ағыулы һанала һәм уларҙы ҡыуыусы тәбиғи матдә булып тора. Бөтәһе лә яратҡан ала миләүшә еҫенә талпандар түҙә алмай, себен-серәкәй ҙә был еҫтән ҡаса. Ҡытай лимоннигы майының еҫе аңҡып тора, ул бөрсә һәм талпандарҙан һаҡланырға ярҙам иткән тәбиғи матдә. Эфирлы майҙарҙы һыу менән бутап ҡулланырға ла мөмкин. Тик эҫе көндәрҙә, аллергия ҡуҙғыуын иҫкәртеп, эфирлы майҙарҙы тән тиреһенә һипмәҫкә кәңәш ителә.\nЯҙылған: 28.04.18 | Ҡаралған: 619


Рөстәм Хәмитов Рәсәйҙәге Европа бизнесы ассоциацияһы етәксеһе Франк Шауф менән осрашты // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов Рәсәйҙәге Европа бизнесы ассоциацияһы етәксеһе Франк Шауф менән осрашты\n10:06, 13 июля 2012 Иҡтисад\n12 июлдә Республика Йортонда Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Рәсәйҙәге Европа бизнесы ассоциацияһы генераль директоры Франк Шауф менән эш осрашыуы үткәрҙе. Төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, унда Башҡортостанға инвестициялар һәм Европаның ҙур компанияларын — Ассоциация ағзаларын йәлеп итеү мәсьәләһе тикшерелде. Шулай уҡ капитал һалыуҙарҙың ышаныслылығын һәм асыҡлығын тәьмин итеүгә практик яҡтан булышлыҡ итеү тураһында һүҙ алып барылды.\nРөстәм Хәмитов Франк Шауфты республика менән таныштырҙы, Башҡортостандың Рәсәй Федерацияһының иң эре субъекттарының береһе булыуын, халыҡ иҫәбе буйынса илдә етенсе урында килеүен, ә сәнәғәт етештереү күләмдәре һәм башҡа бик күп күрһәткестәр буйынса йә алдынғылар рәтендә, йәиһә Рәсәйҙең иң ҙур ун төбәге исемлегендә тороуын билдәләне.\n— Яңы ғына үҙебеҙҙең ауыл хужалығы производстволарынан ҡайттым – унда ярты көн булдым. Ураҡ кампанияһын башланыҡ. Ауыл хужалығы буйынса ла беҙ Рәсәй Федерацияһының иң эре биш төбәге иҫәбендә, тип әйтергә теләйем, — тине республика башлығы. Ул йәнә, Башҡортостандың үҫеш өсөн ҙур мөмкинлектәре бар, һәм беҙ республикаға инвесторҙар, шул иҫәптән Европаныҡылар ҙа, әүҙем килһен өсөн күп нәмә эшләйбеҙ, беҙҙең ошондай бихисап бәйләнештәребеҙ, республика биләмәһендә бизнестың уңышлы үҫешеүе өлгөләре бар, тип билдәләне. Президент әйтеүенсә, «беҙ эштәрҙе асыҡ, ғәҙел алып барабыҙ. Административ кәртәләрҙе мөмкин тиклем кәметергә тырышабыҙ».\n— Һәйбәт, заманға ярашлы закондар ҡабул иттек. Бында инвесторҙарға ярайһы ҙур льготалар биреү тураһында һүҙ бара. Был мөлкәткә һалымға ҡағыла. 5 млрд һумдан ашыу суммаға баһаланған эре проекттар өсөн 10 йыл дауамында ошондай ташлама ҡаралған. 2 — 5 млрд һумлыҡ проекттарға – биш йыл дауамында. Һөҙөмтәлә яңы төҙөлөүсе предприятие ярайһы ҙур сумма ота. Бынан тыш, ергә, автомобиль транспортына, табышҡа ташламалы һалым ҡаралған, — тип билдәләне Президент.\nУның һүҙҙәренсә, республика властары төбәккә килгән инвесторҙарҙың тормошон еңеләйтә, ошо уҡ ваҡытта инфраструктура төҙөүҙе үҙ өҫтөнә ала, заманса индустриаль парктар, бизнес-парктар, IT-парктар булдыра.\n— Беҙгә мотлаҡ IT-тармаҡ кәрәк, беҙ әле уны булдырыу өҫтөндә әүҙем эшләйбеҙ. Республика яңырыу юлына аяҡ баҫты һәм беҙ ысынлап та бик яҡшы алға барабыҙ, — тине Рөстәм Хәмитов. — Бихисап инвестиция проекттары бар. Беҙгә Европанан күп коллегалар килә. Һуңғы йылда аҙна һайын тиерлек Европа илдәре илселәре килә. Улар менән әүҙем аралашабыҙ. Франция, Германия Консуллығы илселәре менән бик яҡшы мөнәсәбәттәр булдырылған. Тиҙҙән Австрия илсеһе килергә тейеш. Асылда, Башҡортостан Республикаһында яңырыу эштәре башланыуы тураһында барыһы ла ишеткән һәм белә, шуға ла бизнесҡа тап беҙгә, беҙҙең территорияға килергә кәрәк. Һәм беҙ ошоно күҙәтәбеҙ ҙә.\nПрезидент әйтеүенсә, «Рәсәйҙәге Европа бизнесы ассоциацияһы менән үҙ-ара хеҙмәттәшлек итеү тураһында килешеү төҙөргә кәрәк».\n— Европа бизнесы ассоциацияһы менән килешеү төҙөргә әҙербеҙ. Һеҙҙең тәҡдимдәрегеҙҙе тыңларға, уларҙы ҡабул итергә әҙербеҙ. Бәлки, был Ассоциацияның вәкиллеген ойоштороп, бында офис асырғалыр – беҙ ошоға бәйле бар сығымдарҙы һәм ойоштороу эштәрен өҫтөбөҙгә алырға әҙербеҙ,— тип хеҙмәттәшлеккә әҙерлек белдерҙе республика башлығы.\nФранк Шауф та, үҙ сиратында, Ассоциацияның республика менән хеҙмәттәшлек итергә әҙер булыуын билдәләне.\n— Сәнәғәт, сеймал сығарыу һәм ауыл хужалығына килгәндә Башҡортостандың Рәсәйҙең иң мөһим төбәктәренең береһе булыуын аңлайбыҙ. Шуға күрә ниндәй пландарығыҙ булыуы тураһында тулыраҡ ишетергә теләр инек,— тине Франк Шауф. — Европа бизнесы ассоциацияһы булараҡ беҙ Рәсәй территорияһында 1995 йылдан – ойошма булдырылғандан башлап эшләйбеҙ. Рәсәй Евросоюз менән тығыҙ иҡтисади бәйләнештәр булдырғанға күрә, бында Европанан килгән инвесторҙар ныҡ күп. Мөһим маҡсаттарыбыҙҙың береһе – ағзаларыбыҙҙы Рәсәй төбәктәре менән таныштырыу. Шуға күрә Хөкүмәтегеҙ Мәскәүҙә Ассоциация ағзалары өсөн презентация әҙерләй алһа, бик шәп булыр ине. Был хеҙмәттәшлекте арттырыуға булышлыҡ итәсәк.\nБелешмә өсөн. Рәсәй Федерацияһындағы Европа бизнесы ассоциацияһы Евросоюз илдәре-ағзаларының илселәре, бер нисә компания һәм Рәсәй Федерацияһындағы Европа Комиссияһы Вәкиллеге башлығының инициативаһы менән 1995 йылда ойошторолған. Бөгөн ассоциация Рәсәйҙә эшләүсе 640-тан ашыу Европа компанияһын һәм банкын берләштерә.\nТеги: бр президенты осрашыуҙары,тышҡы бәйләнештәр


Балаларҙың йәйге ялын хәстәрләргә ваҡыт\n16 Апрель 2018, 18:01\nҮткән аҙна аҙағында Республика Хөкүмәтенең Премьер-министры урынбаҫары С.Т.Сәғитов рес-публика муниципалитеттары менән берҙәм дәүләт имтихандарына әҙерлек, балаларҙың ялын, уларҙы сәләмәтләндереүҙе ойоштороу, һаулыҡ һаҡлау, хеҙмәт шарттарын махсус баһалау мәсьәләләре буйынса селектор кәңәшмәһе үткәрҙе.\nБашта республиканың мәғариф министры Г.Р.Шафиҡова кәңәшмәлә ҡатнашыусыларҙы берҙәм дәүләт имтихандарына әҙерлек барышы, уларҙы үткәреү этаптары, яңы үҙгәрештәр, йәмәғәт күҙәтеүселәренең эше нисек ойоштороласағы менән таныштырҙы. Атап әйткәндә, быйыл республикала берҙәм имтихандар ҡабул ителгән барлыҡ пункттарҙа ла видеокүҙәтеү алып барыласаҡ, бөтә контроль-үлсәү материалдары урында сканерланасаҡ һәм баҫыласаҡ. Министр имтихандар ҡабул итеү пункттарында һәм уларҙың территорияларында йәмәғәт тәртибен һаҡлау, янғын хәүефһеҙлеген тәьмин итеү, электр энергияһын тотҡарлыҡһыҙ биреү, имтихандарҙа ҡатнашыусыларҙың, был эште ойоштороусыларҙың һәм етәкселәрҙең яуаплылығы тураһында аңлатыу эштәрен дауам итеүгә айырыуса иғтибар биреүҙе һораны.\nБалаларҙың ялын ойошто-роуға туҡталып, Гөлназ Радмил ҡыҙы бурыстың элеккесә ҡалыуын белдерҙе. Быйыл да йәйге лагерҙарҙа 239 мең баланы ял иттереү бурысы тора. Ул шулай уҡ контроль-күҙәтеү органдарының ял лагерҙарындағы янғын хәүефһеҙлегенә, инеү-сығыу юлдарына һ.б. ҡа-рата иҫкәрмәләре менән таныштырҙы.\nҺаулыҡ һаҡлау министры Ә.Ә.Бәкиров республикалағы демографик хәл тураһында һөйләне, 2018 йылдың ике айындағы тыуым һәм үлем күрһәткестәре менән (шул иҫәптән муниципаль берәмектәр буйынса айырым-айырым) таныштырҙы, ике ай йомғаҡтары буйынса республикала демографик хәлдең былтырғы кимәлдә һаҡланыуын әйтте.\n– Дөйөм үлем күр-һәткестәренең кәмей барыуын билдәләргә кәрәк, – тине Әнүәр Әкрәм улы. – Ғинуар-февралдә былтырғы ошо уҡ осорҙағынан 603-кә күберәк ғүмерҙе һаҡлап ҡалыуға өлгәшелгән. Дөйөм үлем күрһәткесе 7 процентҡа, хеҙмәткә яраҡлы йәштәге кешеләрҙең үлеме 4,5 процентҡа кәмегән.\nОтчет осоронда ҡан әйләнеше ауырыуҙарынан, туберкулездан, тын алыу органдары сирҙәренән, яман шештәрҙән үлеү осраҡтары аҙыраҡ булған. Шулай уҡ юл-транспорт ваҡиғаларында үлеү кәмегән. Хәҙерге ваҡытта юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге буйынса стратегия төҙөү өсөн тәҡдимдәр индерелә, тине министр һәм муниципалитеттарҙы был эшкә ҡушылырға саҡырҙы.\nКәңәшмәлә шулай уҡ үҙ-үҙенә ҡул һалыу һәм алкоголдән ағыуланып үлеү осраҡтарын артабан кәметеү мәсьәләһен дә комплекслы хәл итеү кәрәклеге һыҙыҡ өҫтөнә алынды.\nРеспубликаның ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры урынбаҫары Ю.М.Мельников республикала хеҙмәт шарттарын махсус баһалауҙың маҡсаты һәм бурыстары, нисек барыуы, хеҙмәтте һаҡлау буйынса сараларға социаль страховка аҡсаһын файҙаланыу мәсьәләһе тураһында һөйләне.\nСелектор кәңәшмәһе тамамланғас, балаларҙың, үҫмерҙәрҙең һәм йәштәрҙең ялын ойоштороу, уларҙы сәләмәтләндереү һәм мәшғүллеген тәьмин итеү буйынса ведомство-ара комиссияның сираттағы ултырышы булып үтте. Кәңәшмәне район хакимиәте башлығы И.Л.Фәтҡуллин алып барҙы.\nКәңәшмәлә Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығының Йылайыр район-ара күҙәтеү эшмәкәрлеге һәм профилактик эш бүлеге дәүләт инспекторы, район мәғариф бүлеге начальнигы һәм методистары, “Дуҫлыҡ” лагеры етәксеһе, комиссия ағзалары ҡатнашты.\nҮҙенең инеш һүҙендә Илгиз Лирман улы быйыл районда балаларҙың ялын һәм уларҙы сәләмәтләндереүҙе ойоштороу системаһын үҫтереүҙәге өҫтөнлөклө йүнәлештәрҙе билдәләне. Лагерҙа балаларҙың йәйге ялын ойоштороуға әҙерләнеү буйынса барлыҡ сараларға ла бик яуаплы ҡарарға кәрәклеген, бында балаларҙың хәүефһеҙ ялын тәьмин итеү төп бурыстарҙың береһе булырға тейешлеген һыҙыҡ өҫтөнә алды. Был эште бөтә яуаплы хеҙмәттәр менән бергәләп алып барырға, күҙәтеү органдарының талаптарын үтәүгә айырыуса иғтибар бирергә кәрәк.\nЛагерҙарҙа янғын хәүефһеҙлеген, балаларҙың һыуҙағы хәүефһеҙлеген тәьмин итеү, терроризмға ҡаршы һаҡланыу шарттары булдырыу, санитария-эпидемиология мәсьәләләренә лә даими иғтибар бирелергә тейеш.\nЕтем, ата-әсә ҡарауынан мәхрүм һәм тормошта ауыр хәлгә ҡалған балаларҙы һәм үҫмерҙәрҙе лагерҙа ял иттереүгә һәм сәләмәтләндереүгә быйыл да етди иғтибар биреләсәк.\nУрал аръяғы район-ара халыҡ мәшғүллеге үҙәгенең Йылайыр районы буйынса бүлеге начальнигы Г.В.Бегун йәйге осорҙа балиғ булмағандарҙы эш менән тәьмин итеү бу-йынса нимәләр планлаштырылыуы тураһында һөйләне.\nУлтырыш йомғаҡтары буйынса комиссия тейешле ҡарар ҡабул итте.


Ыласын Һунары оҫтаһы » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Ыласын Һунары оҫтаһы\nЫласын Һунары оҫтаһы 15.08.2014 // Йәмғиәт / Анонстар\nБорон башҡорттар, игенселек, малсылыҡ, ағас әҙерләү, умартасылыҡтан башҡа, һунарсылыҡ менән дә шөғөлләнгән. Ата-бабабыҙҙың борон замандан уҡ батыр, көслө тигән даны таралған: суҡмар алһынмы йә һөңгө тотоп айыуға барһынмы... Уларҙың ҡайһы берҙәре йыртҡыс ҡоштарға ла һунарсылыҡ иткән. Төрлө ҡоштарҙы, кейектәрҙе аулау өсөн ҡарсыға, ыласын алып үҫтергәндәр.\nБылтыр “Башҡортостан” гәзитендә журналист Рәшит Зәйнуллиндың билдәле этнограф Мирза Муллағоловтың “Башҡорттарҙа ыласын һунары” тигән китабы донъя күреүе хаҡында “Лондонда ла беләләр” тигән мәҡәләһен (2013 йыл, 13 ноябрь) уҡығайным. Автор унда белгестең, һунарсылыҡтың был төрөн тәфсирләп өйрәнеп, уҡыусыға шул заман оҫталарының серҙәрен еткерергә тырышыуы хаҡында яҙа. Әйткәндәй, уның ошондай ҡайһы бер хеҙмәттәре Лондондағы ыласын һунары үҙәгенең сайтына ла ҡуйылған икән. Тимәк, унда ла боронғо башҡорт кәсебе хаҡында беләләр.\nТарихсы-этнограф халыҡта һаҡланған боронғо ғәҙәттәрҙе лә сағылдырырға тырышҡан. Мәҫәлән, элек башҡорт халҡындағы йола буйынса, кәләш алырлыҡ егет тәүҙә ҡырағай ҡошто ауға өйрәтергә һәм уның менән һунар итә белергә тейеш булған. Ҡыҙ ҙа шундай егеткә өҫтөнлөк биргән. Был ғәҙәт үҙе үк ҡош сөйөүҙең башҡортта борондан килгән йола икәнен күрһәтә.\n“Ыласын һунары башҡортта күп тармаҡлы кәсепселек төрө булған, – тип яҙа китабында Мирза Муллағолов. – Берәүҙәр йыртҡыс ҡош ояларын эҙләһә, икенселәр уларҙы аулау менән мәшғүл булған, өсөнсөләр ҡошсоҡтарҙы ҡулға эйәләштергән, дүртенселәр уларҙы һунарға өйрәткән, бишенселәр иһә, баҙарға сығып, “хазинаһы” менән сауҙа иткән. Араларында ыласын һунарын шөғөл иткәндәре лә осраған. Быны иң тәүҙә көн талабынан сығып аңлатырға була. Өйрәтелгән ҡоштар малды йыртҡыстарҙан һаҡлаған, төлкө йә ҡуян алған, шулай уҡ башҡа ҡырағай йәнлектәрҙе аулаған.\nҺунарсылыҡтың был төрө күптән тарих төпкөлөндә ҡалған, ҡайһы бер төбәктәрҙә туристар өсөн күңел асыу сараһы булараҡ ҡына һаҡланған. Шулай ҙа һаман да ҡайһы бер аэродромдар янында махсус өйрәтелгән йыртҡыс ҡоштарҙы тоталар, улар йыш ҡына самолет двигателенә эләгеп бәлә тыуҙырған ваҡ ҡоштарҙы ҡыуалай”.\nӘ бына Ҡарлыман ауылында йәшәгән милли рухлы, тамырҙарында башҡорт ҡаны аҡҡан Вилдан Хәсәнов был күптән онотолған һунарсылыҡ төрө менән ҡыҙыҡһынып ҡына ҡалмай, ә һөнәрҙең нескәлектәренә лә төшөнә.\n— Мылтыҡ менән һәр кем һунарға йөрөй ала, ә бына ҡоштарҙы өйрәтеү — үҙе бер донъя, — ти ул.\nШау ағас уратып алған Абдулла ауылында тыуып үҫкән Вилдан бала сағынан уҡ урманда йөрөргә, төрлө кейек-ҡоштоң холоҡ-фиғелен күҙәтергә ярата. Бәләкәй ваҡыттан уҡ атаһы, ағалары менән ҡуянға, бурһыҡҡа ауға ла йөрөй.\nВилдан Хәсәнов ҡоштарҙы өйрәтә башларҙан алда улар тураһында мәғлүмәт туплай, был һунар төрө менән шөғөлләнгәндәрҙе Интернет аша эҙләп таба.\n– Башҡортостандa ундай бер нисә генә кеше бар, ә бына Ҡаҙағстанда, Сәғүд Ғәрәбстанында күберәк. Европала махсус мәктәптәр булһа, Ҡазанда ыласын һунары берлеге төҙөргә дәртләнеп йөрөйҙәр. Борон башҡорттар Башҡортостандан шоңҡар (ата ыласын), әтәлге (инә ыласын), балапанды (бөркөт балаһы) Ҡаҙағстанға алып барып һатҡан, сөнки уларҙа бындай ҡоштар булмаған. Хәҙер инде улар барыһы ла “Ҡыҙыл китап”ҡа индерелгән, – тип мауығып һөйләй ул.\nВилдан Хәсәновтан: “Был һунар төрө менән ҡасан ҡыҙыҡһына башланығыҙ?” – тип һораным. Ул түбәндәгеләрҙе һөйләне:\n— Бала саҡта булды был хәл. Ауыл малайҙары иҫке ҡарға ояһында ниндәйҙер ҡоштоң үрсегәнен күреп ҡалған да балаларын алған. Үрмәксенән күрмәксе тигәндәй, мин дә уларға ҡушылдым. Алып ҡайтҡас, нимә ашатырға белмәй, ҡошсоҡҡа бешкән картуф та, икмәк валсығы ла, туҡмас та биреп ҡараным, тик ул бер нәмә лә ҡапманы. Бер-ике көн этләшә торғас, ояһынан йығылып төшкән. Үҙе кеүек ҡайҙандыр осоп төшөп, ерҙә ятҡан турғай балаһын тоторға иткәйне, бесәйебеҙ тегене эләктереп тә алды. Турғай балаһын, үлгән булһа ла, бесәйҙән һалдырып алдым. Шул саҡта алып ҡайтҡан ҡошсоғомдоң ит менән туҡланғанын төшөндөм. Ул көндән-көн үҫте. Тик был ваҡытта ҡоштарҙы ҡулға ултыртып йөрөтөү өсөн махсус тышау кейҙергәндәрен белмәй инем. Саҡырыуға ла ул үҙе теләгәндә генә килә торғайны. Тора-бара был ҡош күгәрсен ҙурлығындағы ыласынға әүерелде. Әлбиттә, мин уны һунарға өйрәтә алманым, тик ҡырағай ҡоштарҙың кешегә бер эйәләшһә, аҙаҡ тоғро булып ҡалғаны хаҡында белә инем. Һуңыраҡ бер нисә тапҡыр бесәй башлы ябалаҡтарҙы ҡулға эйәләштерҙем.\nБер мәл ағайым тауыҡҡа ташланған ҡарсығаны мылтыҡтан атҡайны. Һыңар ҡанаты яраланған булһа ла, әҙ-мәҙ осҡан ҡошто өйрәтеп маташтым. Ул, ҡыш буйы беҙҙә йәшәгәндән һуң, яҙ осоп китте.\nУн йыл самаһы элек картуф баҡсаһында бентамка тоҡомло матур этемде ҡарсыға тотоп алып китте. Шунан бер нисә тапҡыр “брама” себештәренә һөжүм итте. Ошо хәлдәрҙән һуң элекке ҡыҙыҡһыныуым ҡабаттан тоҡанып, Интернет селтәре аша Ҡаҙағстан ҡошсоһо Бәхет Ҡарнаҡбаев менән танышып киттем. Һунар ҡоштарына бәйле ау серҙәренә ул төшөндөрҙө.\nҠанатлы дуҫтарыбыҙҙы өйрәтеү тураһында махсус фән дә бар. Ғәҙәттә, һунар ҡоштарын ҡышҡылыҡҡа ғына аҫрайҙар, яҙ еткәс, осороп ебәрәләр, сөнки ҡырағай тәбиғәттә уға йөн алмаштырырға, бала сығарырға ҡулайыраҡ. Өйрәтеү өсөн йортомда ялан селе, күгәрсен аҫрайым. Йыртҡыс ҡоштарҙы махсус бирсәткәләр кейеп тотоп, аяҡтарына — тышау, баштарына клобук (монархтарҙың баш кейеме) кейҙерергә кәрәк. Ул әйберҙәрҙе яҙҙыртып та алам, үҙем дә тегәм. Һунарға йөрөй торған ҡош артыҡ һимеҙ ҙә, ябыҡ та булырға тейеш түгел: тәүгеһенең ҡорбаны артынан осорға теләге булмай, икенсеһенең хәле бөтәсәк. Алтын урталыҡты табыу өсөн уның ауырлығын үлсәп торорға, махсус аҙыҡ ашатырға кәрәк. Бәхет өйрәткәнсә, итте бер нисә сәғәт һыуҙа ебетеп бирһәң, аҡ ем ашатһаң, ана шул уртаҡлыҡты һаҡларға була.\nҠоштар менән һунарға сыҡҡанда уларҙы күҙәтеүе ҡыҙыҡ. Мәҫәлән, ҡарсыға өҫкә күтәрелеп, аҫҡа таштай атыла, горизонталь йүнәлештә лә бик шәп тиҙлектә оса. Ул ҡорбанына ағас араһында ла, шырлыҡта ла һөжүм итә ала, сөнки бик йылғыр. Осоп барған ерендә, “һә” тигәнсә йүнәлешен үҙгәртеп, икенсе яҡҡа боролған ҡорбанын эләктереп өлгөрә. Ыласын иһә күккә күтәрелеп, таш булып атылып төшөүгә өҫтөнлөк бирә, ә горизонталь осоуҙа һәм йылғырлығы буйынса ҡорбанын уҙҙыра алмай. Кешегә шул тиклем өйрәнә, хужаһына эткә ҡарағанда ла күберәк эйәреп йөрөй. Өйрәтелгән ҡоштарым менән ҡуян, ҡыр өйрәктәрен аулағаным да булды.\nВилдан быйыл ҡышҡылыҡҡа йәш ҡарсығаны өйрәтергә алып ҡалған, фазан, бүҙәнә, ҡыр өйрәктәре, йорт ҡуяндары аҫрауҙан тыш, өнгә инеп аулай торған ягдтерьер тоҡомло һунар этен дә балалатҡан. Көсөктәре ҙурайып та килә инде.\nҠатыны Рәмилә лә, улдары Айбулат менән Айсыуаҡ та Вилдан Салауат улының был мауығыуын хуплай, уға ярҙам итә. Айырыуса биш йәшлек Айсыуаҡ атаһына булышырға ярата. Кем белә, бәлки, үҫкәс, ул да ошо һунар төрө менән шөғөлләнер.\nКүп йылдар элек баш ҡалабыҙҙың Ризаитдин ибн Фәхретдин исемендәге мәҙрәсәһен тамамлаған Вилдан хәҙрәт ҡөрьән мәжлестәренә йөрөй, исем ҡуша, никах уҡый. Ҡанында һунарсы ҡомары дөрләп янған тәбиғәт балаһы Вилдан Хәсәновтың, “Егет кешегә етмеш төрлө һөнәр ҙә аҙ” тигән халыҡ мәҡәленән тайпылмайынса, төрлө яҡлап ҡыҙыҡһыныуы туҡталып ҡалмаһын ине.\nВилдан Хәсәнов Интернеттан рәссам Ф. Рубоның “Башҡорттарҙың император Александр II ҡатнашлығында ыласындарға һунар итеүе” тигән картинаһының легендаһын да тапҡан. Билдәле булыуынса, 1856 йылда Мәскәүҙә императорға таж кейҙереү тантанаһы ваҡытында бал, һунар, парадтар ойошторола. Сараны ҡыҙыҡлыраҡ итеп үткәреү өсөн бөтә Рәсәйҙән илселәр саҡырылып, ентекле һөйләшеү була. Император Александр II, Башҡортостанда һунар ҡоштарына бәйле боронғо йола барлығын белеп ҡалып, Ырымбур һәм Һамар генерал-губернаторы граф В. Перовскийҙан уны тәхеткә ултыртыу осоронда күрһәтеүҙәрен һорай.\nҠыҫҡа ғына ваҡыт эсендә Башҡортостандан һунарға өйрәтелгән ике бөркөт, ике шоңҡар, дүрт ыласын, ике ҡарсыға табыла. В. Перовский, махсус кейемдәр тегеп, ун башҡорт һунарсыһын Мәскәүгә ебәрергә була. Уларға бай итеп биҙәлгән азиат ҡылыстары бирелә, аттарҙы Ырымбурҙағы 2-се ҡаҙаҡ полкынан алалар.\nДелегацияға 25 йәшлек һалдат-сотник, танылған башҡорт ғалимы, мәғрифәтсе, публицист Мөхәммәтсәлим Өмөтбаевтың бер туған ағаһы Фәхретдин Өмөтбаев етәкселек итә. Уларҙың атаһы есаул Ишмөхәмәт Өмөтбаев элекке кантон начальнигы була һәм ыласын һунарының бөйөк оҫтаһы тип һанала. Был кантонлыҡ ул заманда Стәрлетамаҡ өйәҙендә, хәҙерге Ҡырмыҫҡалы районы биләмәһендә урынлашҡан була.\nБашҡорт делегацияһы, туҡланыу насар булғанлыҡтан, юлда ҡоштарҙың байтағын юғалтып булһа ла, Мәскәүгә килеп етә. Унда ай буйына барған тантананы күҙәтеп, ауыр юлдан һуң ҡоштарҙы тәртипкә килтерәләр. Ниһайәт, байрамды һунар миҙгеле менән тамамлауға ла сират етә.\nБер ни менән дә таң ҡалдырып булмаған бөйөк кенәздәр, сит илселәрҙең һунар ҡоштары менән һыбай сыҡҡан башҡорттар командаһының һанаулы ғына минуттарҙа бөркөт менән төлкөнө, ҡарсыға менән дүрт ҡуянды аулағанын күреп иҫе китә. Һауаға сөйгән ҡоштар йүгереп барған кейектәр өҫтөнә таш булып атылып, тырнаҡтарын батырып һөжүм итә. Һунарҙың шаһиты обер-егермейстер граф П. Ферзен әйтеүенсә, император был һунар күренешенән бик ҡәнәғәт ҡала.\nБөркөт һунары бик шәп килеп сыға, бының өсөн Фәхретдин кантон император ғали йәнәптәре кабинетынан зөбәржәт ҡашлы гәүһәр йөҙөк ала. Команда ағзаларына 50-шәр һум көмөш аҡса бирелә. Уларға шулай уҡ императорға таж кейҙереү тантанаһында ҡатнашыу хоҡуғын биргән билдә тапшырыла. Бер ни тиклем ваҡыттан һуң Фәхретдин Өмөтбаевҡа зауряд-есаул дәрәжәһе бирелә.\nБына шулай башҡорттар 158 йыл элек император һунарында барлыҡ Европаға ата-бабаһынан килгән оҫталыҡ-йылғырлығын күрһәтә.\nАвтор: Гөлсәсәк AЛACOBA.


Өфө халҡын йөҙөү буйынса ГТО нормативтарын тапшырырға саҡыралар\n“Хеҙмәткә һәм оборонаға әҙер” төбәк тест үткәреү үҙәге барлыҡ теләүселәрҙе 24 февраль “Урал” йөҙөү бассейнында көтөп ҡала.\nБөгөн Өфөлә уҡыусылар араһында икенсе тапҡыр "Хәүефһеҙлек мәктәбе-2018" тип аталған ҡышҡы ярыштар үтә\nБәйгелә баш ҡаланың һәр районынан икешәр команда ҡатнаша. Уҡыусылар үҙ көстәрен һәм белемдәрен 8 этапта, атап әйткәндә ҡаршылыҡтарҙы үтеү, янғын эстафетаһы, беренсе ярҙам күрһәтеү, усаҡ яндырыу, саңғыла уҙышыу кеүек ярыштарҙа һынай.\n01 мар, 11:01\nКөньяҡ Кореяның Пхенчхан ҡалаһында 23-сө Ҡышҡы Олимпия уйындары тамамланды\nҺуңғы 26 йылда тәүге тапҡыр. Финал матчында Германия командаһын овертаймда еңеп Рәсәй хоккейсылары олимпия алтынын яуланы. Уйын тамамланыуға өс минут тигәндә илебеҙ вәкилдәре 2-гә 3 иҫәбе менән еңелеп, боҙҙа уйынсылар һаны буйынса ла аҙсылыҡта ҡалды. Һөҙөмтәлә ҡапҡасыны уйындан алыу һәм бишенсе уйынсы боҙға сығарыу ҡарары ҡабул ителде. Шунда көсөргәнешле шарттарҙа осрашыу тамамланыуға 56 секунд ҡалды тигәндә, иҫәп тигеҙләнде. Овертаймда еңеү шайбаһын 20 йәшлек Кирилл Капризов индерҙе. Хоккей буйынса Рәсәй йыйылма командаһы составында «Салауат Юлаев» клубы тәрбиләнеүсеһе Андрей Зубарев та Олимпия чемпионы исемен яуланы.\nАҙна яңылыҡтары. Мылтыҡ урынына уҡ-һаҙаҡ, ә керлинг снаряды түмәрҙән\nБөрйәндәрҙең үҙ олимпиадаһы. Ләкин күпкә ғәҙелерәк һәм бысраҡ сәйәсәттән азат. Ә инде сәм, ярыш ҡомары яғынан бер ҙә генә ҡалышмай. Етмәһә дүрт йылға бер түгел, ә йыл да уҙа. Бына хәҙер дүртенсеһе.\nИглин районы мәктәптәренең өлкән синыф уҡыусылары бөгөндән үк Рәсәй ҡораллы көстәре сафын тулыландырырға әҙер\nВатанды һаҡлаусылар көнө уңайынан Иглин ауылы спорт комплексында «Йәгеҙ әле, егеттәр!» хәрби-спорт уйыны ойошторолдо. Финал этабында алты команда үҙ-ара көс һынашты, уларҙың һәр береһендә гүзәл заттар ҙа ҡатнашты.\nБөтәһе берәү, берәү бөтәһе өсөн!\nҠырмыҫҡалы районының Ҡабаҡ ауылында бөгөн Ватанды һаҡлаусылар көнөнә арналған «Зарница» уйындары ойошторолдо. Мәктәп эргәһендәге спорт майҙансығында бишенсе-ун беренсе синыф уҡыусылары үҙ-ара һынау тотто. Совет осоро балаларының яратҡан уйынында шулай уҡ Чечен республикаһында хәрби хәрәкәттә ҡатнашҡан ветерандар ҡатнашты.\n22 фев, 19:47\nВатан һаҡлсылары көнө адынан Өфөлә «Йәш хәрби курсы» акцияһы ойошторолдо\nУның сиктәрендә Рәсәй милли гвардияһының ОМОН хеҙмәтенә үтеүгә тәғәйенләнгән нормативтар һәм һайлап алыу һынауҙарын теләгән һәр кем үтә алды. Республика журналистары ла күләмле саранан ситтә ҡалмай, ярыш майҙанына сыҡты.\nВатанды яҡлаусылар көнө алдынан Өфөлә\nАкция сиктәрендә Рәсәй гвардияһының ОМОН хеҙмәтенә үтеүгә кандидаттар өсөн талап ителгән нормативтар һәм һайлап алыу һынауҙарын теләгән һәр кем үтә алды.\n21 фев, 11:13\nТәжрибәле велосипедсыларға юлдағы боҙлауыҡ ҡаршылыҡ була алмай\nӨфөлә велоспорт буйынса сираттағы ярыш иллегә яҡын кешене берләштерҙе. Ике тәгәрмәсле транспорт сараһын үҙ итеүселәр баш ҡала скверҙарының береһенә йыйылып, йәш арауығы буйынса төрлө арауыҡҡа уҙышты. Еңеүселәргә ҡиммәтле бүләктәр ҙә әҙерләнгәйне.\nАрхангел районында йәшәүсе Вәсилә һәм Вилүр Камалетдиновтар оло йәштә булыуҙарына ҡарамаҫтан, халыҡ-ара кимәлдәге ярыштарҙа ҡатнаша\nКүптән түгел спортсы ғаилә Италияның Неаполь ҡалаһында уҙған марафонда йүгереп, призлы урынға сыға. Хаҡлы ялдағы Камалетдиновтар үҙҙәренең тормошон спортһыҙ күҙ алдына ла килтермәй. Улар Өфө, Ҡазан, Санкт-Петербург, Таллин, Неаполь ҡалаларында ойошторолған марафондарҙа әүҙемлек күрһәтеп, икеһенә 33 медаль алып ҡайта. Былтыр Вәсилә ханым Өфөләге ярыммарафонда үҙ категорияһында беренсе урынға сыға, әммә еңеүҙәр еңел бирелмәй, ти спортсылар. Камалетдиновтарҙы һәр иртәһе ун саҡрымға йүгереүҙән башлана.\n“Толпар” еңеү яуланы\nЙәштәр хоккей лигаһы чемпионаты ситкәрендә “Толпар” командаһы Астананың “Ҡарлы Барыҫ”тары менән икенсе уйын үткәрҙе.\n“Өфө” футбол клубы Латвия командаһын еңде\nКисә “Өфө” клубы Латвиянан “Вентспилс” командаһы менән матч уҙғарҙы. Тәүге гол “Вентспилс” яғынан булды, әммә “Өфө” уйынсылары был хатаны тиҙ төҙәтте. Һөҙөмтәлә уйын Өфө файҙаһына 3:1 менән тамамланды.\nБер көндә өс алтын миҙал\nБалтас районынан 16 йәшлек Рәдим Ғәлиуллин Екатеринбургта үткән армреслинг буйынса Рәсәй беренселегендә өс алтын миҙал яуланы. Йәш спортсы башта һул, аҙаҡ уң, һуңынан ике ҡуллы көрәштә лә үҙен һынатманы. Тренеры Айваз Сафетдинов билдәләүенсә, Рәдим армреслинг менән ике йыл ғына шөғөлләнә һәм был уның тәүге еңеүе. Бөтә алыштар ҙа бер минуттан артмаған.\nДүрт тапҡыр олимпия чемпионы, билдәле Рәсәй йөҙөүсеһе Александр Попов 2018 йылда Өфөлә үтәсәк халыҡ-ара балалар уйындарының йөҙө тип һайланды\nБыл турала спортсы Сочи ҡалаһында дауам иткән инвестиция форумында, беҙҙең телеканалға интервьюһында белдерҙе. Спортсы әйтеүенсә, был килешеүгә Башҡортостан башлығы менән осрашыу барышында килешелгән.\nАҡ халатлы кикбоксерҙар\nБашҡорт дәүләт медицина университетында буласаҡ табиптар араһында кикбоксинг буйынса Бөтә Рәсәй турниры үтте. Ярышта илдең төрлө төбәктәренән 10 команда ҡатнашты. Республика данын 20 спортсы яҡланы. Медицина тармағында белем алыусы студенттар араһында ойошторолған турнирҙың тап Өфөлә үтеүе осраҡлы түгел. Кикбоксинг спорты тап ошо юғары уҡыу йортонда 90-сы йылдарҙан уңышлы эшләп килә.\n16 фев, 17:47\n«Өфө» футбол клубы Румыния йәштәр йыйылмаһының һаҡсыһы менән контракт төҙөнө\nКөн элгәре «Өфө» һәм Бухарест ҡалаһының «Динамо» футбол клубтары Ионуц Неделчару трансферы хаҡында килештеләр. 21 йәшлек һаҡсы менән контракт 3,5 йылға төҙөлдө.\nРәсәйҙең ҡатын-ҡыҙҙар йыйылма хоккей командаһы Пхенчханда рәттән өсөнсө мәртәбә еңелә\nАлексей Чистяков етәкселегендәге хоккей буйынса Рәсәйҙең ҡатын-ҡыҙҙар йыйылмаһы 1:5 иҫәбе менән фин командаһына биреште. Рәсәй йыйылмаһынан берҙән-бер шайбаны Анна Шохина индерҙе.\nДмитрий Васильев Владимир Путин менән осрашыуҙа ҡатнашасаҡ\nПрезидент 2018 йыл Олимпия уйындарында ҡатнашыу хоҡуғынан мәхрүм ителгән Рәсәй спортсылары менән осрашасаҡ. Сара 16 февраль Мәскәүҙә үтәсәк.\n14 фев, 11:51


Благовар районында йәшәүсе 5 етем баланы яңғыҙы тәрбиәләргә мәжбүр | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n12 апреля 2018 — 16:30\nИке йыл элек ире мәрхүм булғас, ул балаларҙы приютҡа ҡайтарыуҙан баш тарта һәм ҙур ғаилә өсөн яуаплылыҡты үҙ иңенә ала. 10 йәшлек Алик өйҙәге иң оло ир-егет булараҡ аш алды намаҙын уҡый. Бер өҫтәл артында төрлө милләттән 4 ғаиләнән йыйылған балалар. Уларҙа берҙәмлек һәм бер-береңде туған тип ҡабул итеү тойғоһо көслө. Балаларҙы уллыҡҡа алып ваҡытынан алда киткән Бәхет исемле атай шулай тәрбиәләгән. Төп тәрбиә алымы – хеҙмәт. Малайҙар ҡулынан килгәнсә ирҙәр эшен башҡара, ҡыҙҙар аш-һыу бүлмәһендә. Дилә Мәхүтова балаларҙың һәр минутын күҙ уңынан ысҡындырмаҫҡа тырыша. Һөнәре ҡушыуы буйынса уға күп ваҡыт балалар менән эшләргә тура килә. Шуға ла уны өйҙәгеләр ҙә, уҡыусылары ла ярата.Тик йылмайуысан, ихлас уҡытыусы, әсәй кеше иңендә ниндәй ауырлыҡтар ятҡанын күп кенә ололар ҙа белмәй. Ғаилә башлығынан ҡалғас йортто ауыр тынлыҡ ялмап ала. Балаларҙың йөҙөндә беҙҙе кире приютҡа ебәрмәгеҙ тигән ҡараш ине тип күҙ йәштәре аша хәтерләй әсә кеше. Был ғаиләлә төп ҡағиҙә тәртип, һәр нәмәлә тәртип тәрбиәләр өсөн балаларҙы спортҡа ылыҡтаралар, әсә кеше көн дә саңғыла йөрөп ҡайтырға ла өлгөрә.Тик спортты яратҡан ҡыҙҙары түңәрәккә йөрөү мөмкинлегенән мәхрүм, күрше ауылдағы мәктәпкә төштән һуң автобус йөрөмәй. Һәм был проблемаларҙың кесеһе генә.Күп балалалы ғаилә Яңы Никольский ауылының иң осонда йәшәй. Бынан туҡталышҡа тиклем яҡынса ике километр йәйәү атларға кәрәк. Ҡышын был артыҡ ҡатмарлы булмаһа, яҙын бында хатта машинала ла үтеп булмаясаҡ.Өҫтәүенә ауылдан район үҙәгенә автобус аҙнаһына 3 тапҡыр ғына йөрөй. Иң кесе инвалид улы менән әсә кешегә юлдаш эҙләргә тура килә.


Ҡарағош (ауыл) — Башҡорт Википедияһы\nҠарағош (рус. Карагуш) — Башҡортостан Республикаһының Стәрлебаш районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 567 кеше. Почта индексы — 453186, ОКАТО коды — 80248820001.\nҠарағош ауыл советы\n2010 йыл 14 октябрь 567 266 301 46,9 53,1\nЯҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 76 км\nҒатауллин Рауил Ғибат улы (29.06.1947) — телсе-ғалим, филология фәндәре докторы (1997), профессор (2001). Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусыһы, 1998 йылдан немец филологияһы кафедраһы мөдире. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2004).\nТуҡтаров Варис Рәфҡәт улы (9.06.1959), ғалим-зооинженер, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Биология фәндәре докторы (2001), профессор (2002). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2015).\n↑ Башҡорт энциклопедияһы — Туҡтаров Варис Рәфҡәт улы (Тикшерелгән 6 июнь 2019)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Ҡарағош_(ауыл)&oldid=892629 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 6 июнь 2019 в 18:46\nБыл бит һуңғы тапҡыр 18:46 6 июнь 2019 үҙгәртелгән.


Бөгөн инсультҡа ҡаршы көрәш көнө\n29 Октябрь 2019, 18:35\n2004 йылда Бөтә Донъя Һаулыҡ һаҡлау ойошмаһы инсультты глобаль эпидемия тип иғлан итте. Был ауырыу йыш ҡына үлемгә килтерә. Эндокринологтар әйтеүенсә, шәкәр диабеты менән сирлеләрҙең байтағы миокарда инфарктынан һәм инсульттан вафат була. Эксперттар белдереүенсә, йыл һайын планетала 6 миллиондан ашыу кеше инсульттан үлә. Уларҙың өстән бер өлөшө хеҙмәт йәшендәгеләр. Бөгөн республикала инсульт ауырыуын иҫкәртеүгә арналған акциялар үтте.\n2004 йылда Бөтә Донъя Һаулыҡ һаҡлау ойошмаһы инсультты глобаль эпидемия тип иғлан итте. Был ауырыу йыш ҡына үлемгә килтерә. Эндокринологтар әйтеүенсә, шәкәр диабеты менән сирлеләрҙең байтағы миокарда инфарктынан һәм инсульттан вафат була.\nЭксперттар белдереүенсә, йыл һайын планетала 6 миллиондан ашыу кеше инсульттан үлә. Уларҙың өстән бер өлөшө хеҙмәт йәшендәгеләр. Бөгөн республикала инсульт ауырыуын иҫкәртеүгә арналған акциялар үтте.


"Минең яратҡан ҡалам" конкурсында һәр кем ҡатнаша ала\n6 Ғинуар , 16:17\nУрыҫ география йәмғиәтенең төбәк бүлексәһе "Минең яратҡан ҡалам" тигән фотолар конкурсын ойоштора. Ул 2024 йылда билдәләнәсәк Өфө ҡалаһының 450 йыллығына арнала. Фотолар конкурсында һәр теләүсе ҡатнаша ала, йәш сикләүе юҡ.\nҺәр ҡатнашыусынан 2020 йылдан да иртәрәк төшөрөлмәгән эштәр түбәндәге номинациялар буйынса ошо йылдың 1 июненә тиклем ҡабул ителә:\n— "Өфөнөң архитектур һәйкәлдәре";\n— "Өфө ҡош осошо бейеклегенән" ;\n— “Күп ҡырлы Өфө";\n—"Был бөтәһе лә уның, минең ҡалам, тураһында".\nЙомғаҡ 1 августа яһала башлаясаҡ.\nЕңеүселәрҙең эштәренән күргәҙмә ҡаланың тарих музейында ҡуйыласаҡ.\nТулыраҡ мәғлүмәтте ошо һылтанма буйынса https://www.rgo.ru/ru/article/moy-lyubimyy-gorod-konkurs-dokumentalnoy-i-hudozhestvennoy-fotografii-1 алырға мөмкин.


Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры профсоюз хәрәкәте активистарын тәбрикләне // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\n11:36, 7 марта 2012 Сәйәсәт\nКисә Башҡорт дәүләт филармонияһында Башҡортостан Республикаһының Бойондороҡһоҙ профсоюздар федерацияһы Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнөнә ҡарата концерт үткәрҙе. Байрамда Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры Азамат Илембәтов та ҡатнашты.\n– Республиканың мәғариф, һаулыҡ һаҡлау өлкәләрендә, социаль хеҙмәттәр органдарында эшләүсе кешеләрҙең дүрттән өс өлөшө — ҡатын-ҡыҙҙар, — тине Азамат Илембәтов. — Әммә бында эш һанда ғына түгел, ә улар башҡарған эштең сифатында. Тырышлыҡ, иғтибарлыҡ, сабырлыҡ талап ителгән эште ҡатын-ҡыҙҙар ғына башҡара ала.\nПремьер бөгөнгө йәмғиәттә ҡатын-ҡыҙ ролен баһалауҙа яңы тенденцияларҙы ла һыҙыҡ өҫтөнә алды: «Гүзәл зат үҙенең ғаилә усағын һаҡлаусы, яратҡан әсә, ҡатын ролдәрен лайыҡлы үтәһен өсөн дәүләт быға күберәк иғтибар бүлә башланы».\nПремьер-министр республикала йәшәүсе барлыҡ ҡатын-ҡыҙҙарҙы байрам менән ҡотланы һәм профсоюз хәрәкәте активистарына Башҡортостан Хөкүмәте грамоталарын тапшырҙы.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ДАУЫЛДА ЮЛҒА СЫҠҠАНҺЫҢ ИКӘН ЕЛКӘНДӘРЕҢДЕ КҮТӘРЕП ЕБӘР - 2019 - Мәҡәләләр\nМәктәптән һуң Мәсәғүт педагогия училищеһында, артабан Башҡорт дәүләт университетында белем алдым. Үҙләштергән һөнәрҙәрем буйынса эшләп ҡараным ҡарауын, тик күпмелер ваҡыттан һуң уларҙың күңелемә ятмауын аңланым. Дөрөҫө шул: бәләкәй саҡтан миңә гел генә спорт, хәрби тематика яҡын булды. Өфөлә уҡыған осорҙа уҡ шәхси һаҡ ойошмаһында һаҡсы булып эшләнем. Еңел тиһәләр ҙә, был хаталы фекер. Төрлө әһәмиәттәге саралар ваҡытында алыштырғыһыҙ, көслө хеҙмәткәр булыр өсөн спорт менән дә етди шөғөлләнергә кәрәк, кешеләр менән дә яҡшы аралаша белеү мөһим. Шулай итеп, был йүнәлештең нескәлектәренә төшөндөм һәм ваҡыт уҙыу менән үҙемдең һаҡ ойошмаһын асырға баҙнат иттем. Ойошманы булдырып, эштәрҙе яйға һалып ебәргәс, ирекле ваҡыт та барлыҡҡа килә башланы. Шундай мәлдәрҙә нисек итеп ошо ваҡытты бушҡа уҙғармаҫҡа, тағы ла ниндәй шөғөлдө үҙләштерергә икән, тип баш ваттым. "Тайпан" һаҡ предприятиеһын асҡан ваҡытта дуҫым Шамил Яубаҫаров менән уның логотибы, реклама материалдары, интернет селтәрендәге сайтын булдырыу буйынса тығыҙ эш алып барҙыҡ. Позитив юҫыҡтағы бәхәс, фекер уртаҡлашыу ваҡытында яҡшы идеялар тыуа тигәндәре дөрөҫ ул. Ҡыҫҡаһы, берҙәм уй менән 2014 йылда "ФрешФормат" исемле нәшриәт хеҙмәтен булдырырға ниәт ҡылдыҡ. Дәртләнеп тотондоҡ был эшкә. Ошо уҡ йылда Башҡортостан Республикаһы Ҡатнаш алыш бәйгеһе (ММА) федерацияһын етәкләнем. 2015 йылда иһә "Мин - илһөйәр" ("Я - патриот") тигән йәмәғәт ойошмаһына нигеҙ һалдыҡ. Бөгөнгө көндә уларҙан тыш, "Интерсервис" ойошмаһын (халыҡҡа янғын һәм башҡа төр хәүефһеҙлек өлкәһендә хеҙмәттәр күрһәтә) астыҡ. Шулай итеп, биш йыл эсендә биш йүнәлештә эш алып барған ойошмалар үҙ ҡуласаларын әйләндерә башланы.\nМансур Ғилфанов: Ишембай районының Ҡолғона ауылы улымын. Шунда туғыҙ класты тамамлағас, Ишембай интернат-гимназияһына уҡырға барҙым. Унан БДУ-ның журналистика факультетын тамамланым. Был һөнәрҙе һайлауым, нисектер, осраҡлы килеп сыҡты. Әле мәктәпте тамамламаҫ элек, март айҙарында микән, Мәләүездә һынап ҡарау имтихандары ойошторолдо. Мин дә үҙ көсөмдө һынап ҡарарға булдым һәм һөҙөмтәләрем юғары булып, уҡырға ҡабул ителеп тә ҡуйҙым. Шулай итеп, журналистикала уҡып сығып, радиола, телевидениела эшләп алдым. Унан "Шоңҡар" журналында хәбәрсе, Архангел районының район гәзитендә редактор булып хеҙмәт юлы үттем. Аҙыраҡ тәжрибә туплағас, тип әйтәйек, тормоштоң аңын-тоңон айыра башлағас, үҙ эшемде асыу теләге тыуҙы. Ә нимәгәлер өлгәшеү нимәнән башлана? Әлбиттә, хыялдан. Мин дә төрлө хыялдар менән яна, шуларҙы ысынбарлыҡ итеү өсөн көнө-төнө уйлана, пландар төҙөй инем. Идеяларымды яҡын дуҫтарым менән дә бүлешәм, уларҙың фекерен тыңлайым, сағыштырам. Шулай уйлаша торғас, 2015 йылда бергә уҡыған дуҫ егет Вилнур Хәсәнов менән "Самрау" нәшриәтен асып ебәрҙек. Илдә иҡтисади торғонлоҡ, күп ойошмалар, шул иҫәптән нәшриәттәр ҙә ябылған саҡ. Аҡса юҡ, ҡорамалдар кәрәк, уларҙы алыу өсөн заказдар кәрәк... Шундай ауыр ваҡытта, бөтөн ҡаршылыҡтарға үс итеп тигәндәй, беҙ эш башлап ебәрҙек. Туғандар ҙа, яҡындар ҙа "яҡшыраҡ, уңайлыраҡ ваҡыттарҙы көтөп торорға" кәңәш бирә ине, әлбиттә, күңелдә шик тә, ҡурҡыу ҙа булды. Әммә беҙ "Дауылда юлға сыҡҡанһың икән, елкәндәреңде күтәр" тигән девиз менән маҡсатҡа ынтылдыҡ. Аллаға шөкөр, бөгөнгө көндә нәшриәтебеҙҙә республикабыҙҙың билдәле яҙыусылары, эшмәкәрҙәре китаптарын баҫтыра, район-ҡалалар беҙҙең менән хеҙмәттәшлек итә. Коллективыбыҙ ҙа үҫә бара, цехтарыбыҙ киңәйә, эш дәүмәле лә арта ғына.\nБала саҡта һеҙгә ниндәй тәрбиә бирелде? Уларҙы һеҙ әлеге йәшәйештә файҙалана йәки "Әлдә шулай иткәндәр" тип хәтерләй алаһығыҙмы?\nРуслан Зарипов: Төплө, аңлы фекер йөрөтә белгән осорҙан атайымдың һәм әсәйемдең эш башҡарыу алымдарын анализларға яраттым. Әсәйем, мәҫәлән, нимәгәлер тотонор алдынан ултырып уйлап ала ине. Ул күберәк үҙ интеллектына таянып эш итте. Атайым иһә, эшен үҙ ҡулдары менән башҡарҙы. Ул оҙаҡ уйлап тормай, тотор ҙа эшләр булды. Һәм күп осраҡта ана шул уйһыҙ-ниһеҙ тырышлығы менән эшенең осона барып та сыға ине. Аҙағына еткермәйсә туҡтамай торғандар була бит, ул да шундай кеше булды. Атайыбыҙ беҙҙе лә ярты юлда икеләнеп, туҡтап, йөҙ тапҡыр уйлап ултырмаҫҡа өйрәтте. Ә әсәйебеҙ һәр ваҡыт "Эшегеҙҙе уйлап башҡарығыҙ, уйламай бер эште эшләргә, ә аңлы ғына итеп тотонғанда, бер юлы биш эште башҡарырға була", тип аңлатты. Шулай итеп, ошондай ике миҫал араһында үҫтек, бөгөн уларҙың икеһенең кәңәштәре лә беҙгә ярҙам итә.\nМансур Ғилфанов: Мин бына әле Русланды тыңлап ултырам да, икебеҙ бер ғаиләлә үҫкән кеүек. Минең дә әсәй педагогик белемле кеше, балалар баҡсаһында эшләне. Атайыбыҙ ҙа шулай уҡ оҫта ҡуллы, эшһөйәр кеше ине. Уларҙы тап ана шул ижади фекерләү, донъяға ижади ҡараш бәйләгәндер тип уйлайым. Атай, үкенескә ҡаршы, иртәрәк китеп барҙы һәм әсәйгә беҙҙе яңғыҙына күтәрергә тура килде. Миндә, бәлки, шул ваҡытта атай яуаплылығы һалынғандыр ҙа инде, әсәйгә нисек тә ярҙам итергә, уның хәлен еңеләйтергә, йөҙөнә ҡыҙыллыҡ килтермәҫкә тигән ынтылыш күңелемә тәрән булып инеп уйылғайны.\nЭшҡыуарлыҡ йәки башҡа хеҙмәттәр өлкәһендә, ғөмүмән, тормошта ир-егеттең уңышлы булыуы нимәнән тора? Бармы уға ыңғай йоғонто яһаусы сәбәптәр?\nРуслан Зарипов: Эштә, тормошта булһынмы, ир-аттың уңышлы кеше булыуы тик бер үҙенән генә тормай. Тәү сиратта, уны уратып алған яҡындарынан, ғаиләһенән тора. Үҙ миҫалымдан сығып әйткәндә, ир-егеттең уңыш ҡаҙаныуында, шул уңышын башҡаларға өләшеүендә ҡатынының роле ҙур. Ҡатын-ҡыҙ, әсәй - ул йорт тотҡаһы, ғаиләнең усағын һаҡлаусы кеше. Уларҙың ыңғай энергияһы, яғымлы, һөйкөмлө ҡарашы, ҡанатландырғыс, дәрт өҫтәүсе һүҙҙәре - ир-егет өсөн ҙур көскә эйә. Мин, мәҫәлән, бик егәрле, башлы, төрлө идеялар менән янып йөрөүсе егеттәрҙең эш башлап та, ҡатындары тарафынан теләктәшлек, терәк таба алмай юғалып ҡалғандарын беләм. Һәр бөйөк ирҙең артында аҡыллы ҡатын тора, тигән әйтем бар. Уның менән тулыһынса килешәм. Был, ҡатын кәңәшенә мохтажлыҡ, уның һүҙенә генә ҡарап тороу, йәшәү тигән һүҙ түгел. Киреһенсә, һине ғүмере юлына юлдаш, ир, балаларына атай итеп һайлаған һәм балаларымдың әсәһе булған ҡатындың баһаһын юғарылап, күңелен ҡалдырмай, берҙәмлектә матур тормош итеүҙең бер рәүеше тип һанайым.\nУңыштың икенсе ҡанаты иһә - коллектив. Бергә эшләгән хеҙмәттәштәреңдең төплө белемле, алдынғы фекерле, креатив идеялы һәм, әлбиттә, маҡсатлы булыуы мөһим. Ундай дуҫтар араһында эш көнө генә түгел, хатта ял ваҡыттары ла файҙалы һәм эшлекле үтә.\nЭшҡыуарҙар ни сәбәптән йәмәғәт эштәренә ылыға? Был күңел талабымы, әллә башҡа сәбәптәр бармы?\nРуслан Зарипов: Ысынында, йәмәғәт эшмәкәрлеге эшҡыуарлыҡҡа ҡарағанда ла күберәк көс һәм ваҡыт талап итә. Был йүнәлешкә һалынған аҡса кире ҡайтмай икәнен дә аңлау кәрәк. Мәҫәлән, БР Ҡатнаш алыш бәйгеһе (ММА) федерацияһын үҙ ҡулыма алғанда уның (ойошманың) бер нәмәһе лә юҡ ине. Бары тик арлы-бирле уҙғарылған ике-өс сара ғына. Бөгөн артҡа күҙ атаһың да, һоҡланырға, ғорурланырға ла урын бар, тип уйлап ҡуяһың. Иң мөһиме, балаларға спорт залдары булдырылды, тренерҙар йәлеп ителде, улар даими рәүештә Рәсәй Ҡатнаш алыш берлеге тарафынан ойошторолған махсус курстарҙа белемдәрен нығытып, лицензияланып тора. Бөгөнгө көндә беҙҙең Федерация Рәсәй кимәлендә иң яҡшылар, йылдам үҫеүселәр сафында.\n2015 йылда булдырылған "Мин - илһөйәр" йәмәғәт ойошмаһы үҙ эсенә спорт, тәбиғәт, тирә-яҡ мөхитте һаҡлау, тарихыбыҙҙы, йәшәгән еребеҙҙе өйрәнеү кеүек йүнәлештәрҙе ала. Республикабыҙҙың күп мәктәптәре менән тығыҙ бәйләнештәбеҙ. Мәктәп уҡыусылары, урта белем һәм юғары уҡыу йорттары студенттары, ғөмүмән, халыҡ араһында төрлө бәйгеләр ойоштороп торабыҙ. Бөгөн балалар барыбер интернетта ултыра һәм шул белемдәрен, ваҡыттарын уйын-маҙарға ғына әрәм итмәһен тип, уларҙы төрлөсә ҡыҙыҡһындырырға тырышабыҙ. Ике ҡыҙ атаһы булараҡ, ойошманы булдырған осорҙа уҡ балаларҙың, үҫмерҙәрҙең көнитмешенә ҙур иғтибар бирә торғайным. Ни тиһәң дә, баяғы педагог - уҡытыусы рухы йәшәй күңелдә. Тамамлаған Мәсәғүт педагогия колледжы менән Бөрө социаль-педагогик академияһының йоғонтоһо ҙур булғандыр, күрәһең. Балаларҙы, йәш быуынды илһөйәрлек рухында тәрбиәләргә, уларға яҡшы кәңәштәр менән ярҙам итергә ынтылыш мине шул юҫыҡтағы эштәргә тотонорға көс бирә лә инде.\nҮҙенә эшләгән кеше менән хөкүмәткә бил бөккән хеҙмәткәр араһындағы айырма нимәлә? Ни өсөн улар икеһе лә бер үк сифатты бирә алмай?\nМансур Ғилфанов: Хөкүмәткә эшкә төшәһең икән, һин быға тиклем төҙөлгән системаға барып инәһең. Был система һиңә тиклем дә унар, иллешәр йыл эшләп килгән һәм һинән һуң да буласаҡ әле. Ә эшҡыуарлыҡта һин был системаны үҙең төҙөп алаһың. Бында эшкә ҡарата ҡыҙыҡһыныуҙар, ҡараш, мөнәсәбәт бөтөнләй икенсе. Һинең арырға, йыбанырға ваҡытың да юҡ. Ысынында һин арымайһың да, сөнки башың идеялар менән тулы. Ә хөкүмәт эшендә һин оло системала бер шөрөп кенә, бөгөн бара алмаһаң да, ауырып ятһаң да, ул механизм ҡыбырлап тора. Үҙ эшеңдә һин хатта ауырымаҫҡа ла, ваҡытты бушҡа үткәрмәҫкә тырышаһың. Шулай уҡ һинең яуаплылығыңда булған коллективты нисек тә яҡшыраҡ шарттарҙа тоторға ынтылаһың.\nРуслан Зарипов: Ирекле ижадсы тигән төшөнсә бар. Нимәлер уйлап табыу, ҡыҙыҡлы, ҡайһы саҡта саманан тыш ҡыйыу аҙымдар ҡулланып ҡарарға, тәжрибәләр үткәрергә яратам. Хатта яһаған аҙымым теләгәнемсә уңышлы булмаған осраҡта ла, һайлай һәм һынап ҡарай алыуҙан ҡәнәғәтлек тойғоһо кисерәм.\nҺорауға килгәндә, хөкүмәт, дәүләт ойошмаһында, ғәҙәттә, һин ниндәйҙер билдәле вазифа биләйһең, айырым, ҡушылған йүнәлеш буйынса ғына эш башҡараһың. Кешенең, йәғни хеҙмәтсәндең эше тотош системаға файҙа килтерә лә ул, тик йыш ҡына кеше үҙе ошо системала шәхес булараҡ үҫеш алмай ҡала. Үҫеш булмаған осраҡта ул эшенең, тимәк, йәшәүҙең тәмен тоймай, эш урынына ла ҡанатланып бармай тигән һүҙ. Мин шулай уҡ эш ваҡытының билдәле ваҡыт арауығында булыуы, һигеҙ сәғәт менән сикләнеүе менән дә килешмәй ҡуям. Илһам килгән мәлдә кешенең төнгәсә, таңға тиклем дә ултырыуы ихтимал. Әлеге сикләнгәнлек, мәжбүрилек йөгөнән азат булыу - үҙе үк рухи күтәрелешкә килтерә. Эштә булып алған көсөргәнешле, ҡатмарлы мәлдәр ҙә, осоштар-ҡолауҙар ҙа ана шул илһамлы тулҡын менән берлектә һиҙелмәй үтеп китә.\nБизнеста команданы нисек һайларға?\nМансур Ғилфанов: Минең командала осраҡлы кешеләр юҡ. Бына шундай эш урыны бар, шундай белгес кәрәк, тип кенә алмайбыҙ хеҙмәткәрҙе. Сөнки бында һәр береһенең сифатлы хеҙмәте талап ителә, бер күҙәнәк йомшаҡ эшләй икән, бөтөн организм көсһөҙләнә, тигән һымаҡ, бер кешенең үҙ вазифаһын сифатлы башҡармауы дөйөм эште тотҡарлаясаҡ. Шулай уҡ хеҙмәткәрҙең башҡалар менән уртаҡ тел таба алыуы, килешә белеүе лә, алда әйткәнсә, идеялы булыуы ла күҙ уңында тотола. Командала эшләй белеү, үҙ звеноң өсөн тулы яуап биреү, команда хеҙмәтенә тоғролоҡ кеүек сифаттар ҙа ҡарала, әлбиттә. Йәғни, бизнеста етәксе бер үҙе генә әллә нимә башҡара алмай, уның иң отошло эше - үҙенә торошло, үҙенә тура килгән команданы йыйып алыу һәм бер идеяға инандырыу.\nРуслан Зарипов: Бөгөнгө көндә команданан күп нәмә тора, быны бер нисек тә инҡар итеп булмай. Айырыуса, шәхси эшҡыуар булһаң, был мәсьәләгә ҙур иғтибар бирергә кәрәк. Команда, коллектив ағзаларының төрлө өлкә өсөн яуаплы булыуына ҡарамаҫтан, барыһы ла бер маҡсаттан сығып эш итергә тейеш. Араларынан берәүһе көйһөҙләнә башланы икән, етәксе кеше быны тойоп торорға бурыслы. Коллектив, командаң ағзалары менән юғарынан ғына түгел, ә коллега булараҡ аралаша белеү, уларҙы ишетеү, фекерҙәре менән ҡыҙыҡһыныу ҙа етәксе өсөн иң юғары, дәрәжәле сифаттарҙың береһелер.\nБашҡорт эшҡыуарҙары булараҡ, башҡорт донъяһына ниндәй файҙа килтерәһегеҙ? Шундай уй килгәне бармы һеҙгә?\nМансур Ғилфанов: Бар, әлбиттә. Күңелендә милли рухы булған һәр әҙәмгә киләлер ундай уй. Беҙҙең баштан уҡ маҡсат та шундай ине: башҡорт донъяһына файҙалы булғандай бизнес асыу. Һәм бөгөн беҙгә ысынлап та башҡорт донъяһының ижади бер өлөшө килә. Яҙыусылар, артистар, эшҡыуарҙар. Кемгәлер китап, кемгәлер афиша, кемгәлер реклама материалдары кәрәк. Беҙ һәр кем менән айырым эшләйбеҙ, уның мөмкинлектәрен самалап, төрлө ташламалар, бүлеп түләү ысулдарын ҡарап килешәбеҙ. Милли баҫмалар әҙерләүгә белемле телселәр, әҙәбиәтселәр менән хеҙмәттәшлегебеҙ бар. Һеҙҙең һорауҙан сығып һығымта яһағанда, бөгөн "Самрау" нәшриәте баш ҡалалағы берҙән-бер шәхси милли баҫма.\nРуслан Зарипов: Быйыл, барлыҡ ойошмаларыбыҙҙы бер "йоҙроҡҡа" туплап, "Булат" компаниялар йыйылмаһын ойошторҙоҡ. Исеменә күрә есеме булыр тигән өмөт менән, әлбиттә. Башҡорт халыҡ әкиәттәрендәге булат ҡылысты ла күҙ уңында тоттоҡ. Икенсенән, был исемде яҡын күреүемдең сәбәбе атайымдың исеме Булат булыуы, эштәремде уның яҡты иҫтәлегенә, хөрмәтенә арнау теләгенән дә булды.\nБашҡорт донъяһы өсөн файҙа - ул, берәү, икәү, йә унау булһынмы, башҡорт егеттәренең йәмғиәтебеҙ өсөн файҙалы эш өҫтөндә булыуҙарылыр, моғайын. Тик "башҡорт донъяһы" тип, һаман да ҡурай, тирмә, ҡымыҙ темалары тирәләй "бейеүҙе" дауам итһәк, бер ни ҙә килеп сыҡмаясаҡ. Иң мөһиме - телеңде, халҡыңды, тарихыңды белеү, киләсәгенә битараф булмау.\nОйошмаларыбыҙ тарафынан алып барылған эштәрҙән сығып фекер йөрөткәндә, барыһы ла файҙа килтерә, тип әйтә алам. Миҫал өсөн, "Мин - илһөйәр" йәмәғәт ойошмаһы уҙғарған "Илһөйәрлек һәр ғаиләлә. Минең шәжәрәм" республика конкурсы сиктәрендә балалар тыуған яғының тарихын, шәжәрәһен, ер-һыу атамаларының килеп сығышын өйрәнә. Ышанаһығыҙмы, ҡайһылары шул тиклем ҙур, бай йөкмәткеле тикшеренеү эшен башҡара, хайран ҡалырһың! Балаларына йыш ҡына атай-әсәйҙәр, олатай-өләсәйҙәре ҡушыла. Тәү сиратта, балаларҙың эшен, тырышлыҡтарын баһалай белеү, күңелдәренә дәрт һалыу мөһим. Бәлки был уларҙың тәүге асыштарылыр! Спорт даирәһенә ҡараған ойошмабыҙ - БР Ҡатнаш алыш бәйгеһе (ММА) федерацияһының эше лә башҡорт донъяһын бер нисек тә ситтә ҡалдыра алмай. Бөгөнгө көндә, шөкөр, федерацияның бүлексәләре райондарҙа булдырылып тора. Тимәк, ауылда йәшәүсе балаларҙың, үҫмерҙәрҙең һәм йәштәрҙең донъя кимәлендә киң таралған спорт төрө - ҡатнаш алыш менән яҡындан танышыу, шөғөлләнеү форсаты бар бөгөн. Бәләкәйҙән спорт менән дуҫ булған кеше - йыйнаҡ, тыйнаҡ, ҡыйыу була. Ундайҙар ҡалала ла юғалып ҡалмай, әрмелә лә бирешмәй, тормошта ла ныҡышмал була. Бындай күрһәткестәр ҡатын-ҡыҙ тарафынан да юғары баһалана.\nҺеҙҙең кеүек йәш, сәләмәт, уңышлы ирҙәр өсөн ғаилә ҡиммәтәре ниндәй урында?\nРуслан Зарипов: Кешегә бирелгән сәләмәтлек, уңыштар, башҡа донъяуи рәхәтлектәрҙең барыһы ла - мәңгелек түгел. Бөгөн булып, иртәгә юҡҡа сығыуы бар. Ғаилә тигәнебеҙ ошо ваҡытлыса ҡиммәттәр араһында мәңгелек. Ниндәй генә хәлдә булһаң да, иң тәүҙә ғаиләңде уйлайһың. Ҡыуаныс икән, тиҙерәк улар менән бүлешәйем, хәсрәт икән, уларҙы бынан ҡурсалайым, тип янаһың. Бигерәк тә донъяға үҙ балаларың тыуғас был төшөнсәләр көсәйә. Эштән ҡайтып инеп, уларҙың нурлы йөҙҙәрен күреү, йүгерешеп килеп ҡосағыңа ырғыуҙары, ҡатыныңдың наҙлы йылмайыу менән ҡаршы алыуы - бер ғаилә башлығын да битараф ҡалдырмайҙыр. Ике ҡыҙ атаһы булыу мине, бәлки, нисектер йомшартып та ташлағандыр, әммә уларҙы уйлау менән күңелемә наҙ тула ла ҡуя. Ғаилә - ул йәшәү мәғәнәһе, йөрәк тибеше. Күп һүҙ - китапҡа яҡшы, тигәндәй, мине хәрәкәт иттергән, батырлыҡтарға дәртләндергән, көс биргән нәмә - ул минең ғаиләм!\nМансур Ғилфанов: Миндә өс малай үҫә, шунлыҡтан беҙҙең ғаиләлә "сүси-пүси"гә артыҡ урын юҡ. Шулай ҙа малайҙарға ғаилә ҡиммәттәрен ошо йәштәрендә үк аңлатыу, ғаилә өсөн эшләү, тырышыу ир кешенең бурысы икәнлекте төшөндөрөү минең өҫтөмдә. Быларҙы һүҙ менән генә һеңдереп булмай, тимәк, мин бары тик үҙ өлгөмдә генә күрһәтә алам. Мине, мәҫәлән, атайым ир бала булараҡ ҡатылыҡта тәрбиәләне, ундай ысул менән артыҡ риза түгелмен һәм малайҙарыма ҡаты булмаҫҡа тырышам. Ғаиләлә ир балалар ғына тәрбиәләнгәндә улар араһында тәртип тотоуы артыҡ ауыр ҙа түгел. Сөнки улар берәүгә лә ташлама булмаҫын яҡшы төшөнә. Олоһона әйтеүең башҡаларына ла ҡағыла һәм ағайҙарының ҡулы аҫтында башҡарылып та ҡуя. Ике әйттереү, ҡат-ҡат әйттереү хас түгел малайҙарға. Үҙ сиратымда инде уларҙы әсәйҙәренә ярҙам итергә, һәр кем үҙ бурысын теүәл үтәргә, уға һалынған яуаплылыҡты башҡа туғандарына ауҙармаҫҡа, килеп тыуған проблеманан ҡасмаҫҡа, ә кәңәшләшеп хәл итеү юлдарын ҡарарға, бер-береһе өсөн тауҙай булып торорға өйрәтәм. Һәм ғаилә ул ир кешенең, атайҙың, ғаилә башлығының аҡылына нигеҙләнә икәнде лә аңлатырға тырышам.\nРуслан Зарипов: Мансурҙың әйткәндәрен йөпләп, балаларҙың ғаиләлә үҫкән мәле бер осор ғына икәнлекте, уларҙы шул осорҙа һөйөп-яратып, тәрбиәләп, ҡанаттарын нығытып ҡалырға кәрәклекте иҫебеҙгә төшөргө килә. Минең бына ҡыҙҙарым - кеше балалары, хәҙер сығыр ҙа китерҙәр, һуңынан улар бит атай йортонда нисек йәшәгәндәрен иҫләп кенә йыуанасаҡ. Әйҙә, атайҙарының һөйөүен һәм өҙөлөп тороуын ғына алып китһендәр хәтерҙәрендә. Беҙ, ғаилә башлыҡтары, үҙ ғаиләбеҙгә һәм балаларыбыҙға мөмкин тиклем мәрхәмәтле, иғтибарлы һәм ихтирамлы булайыҡ.\nБөгөнгө ир-егеттә аҡса табырға, мал табырға, үҙаллы булырға ынтылыу, тиҙерәк машиналы, фатирлы булырға атлығыу бар. Был уға тәбиғәттән һалынған сифаттармы, әллә заман талабымы? Әллә халыҡтың, ниһайәт, бай булыуҙан ҡурҡмаҫҡа өйрәнә башлауымы?\nМансур Ғилфанов: Беҙҙең быуын милләттәштәр араһында саҡ-саҡ күҙгә ташлана башланы был сифат. Колхозлашыу һәм коллективлашыу халыҡтарҙа шул хәтлем тәрән эҙ ҡалдырған, улар шул колхоздары һәм союздары таралып-тарҡалғанда ла үҙаллы була алмай, үҙаллы эшләй һәм фекерләй алмай аҙаплана. Бөгөнгө йәштәр тиҙерәк үҙаллы булырға ынтыла, мин быны бик тә хуплайым. Студенттар ҙа машиналы була һалырға тырышып тора. Был уларҙы ҡайһы бер мохтажлыҡтарҙан арындыра, яңы мөмкинлектәр аса. Насармы ни? Әйҙә, байлыҡҡа ынтылыу тип атаһындар быны, әйҙә, башҡа нәмә тип, әммә былар ир кешенең табыусы, һунарсы асылының ысынбарлығы ғына.\nРуслан Зарипов: Егет, ир кеше борон замандан ғаиләһен аҫыраусы, ҡурсалаусы булған. Был һыҙат, әлбиттә, башҡорт ир-уҙаманына ла хас. Мал табыу, уны дөрөҫ ҡуллана белеү серҙәре ата-бабанан киләсәк быуын ҡулына тапшырылып килгән. Әммә, заман башҡа - заң башҡа, тиҙәрме әле? Тәбиғәттән, ысынлап та, һалыналыр ҙа ул. Теләгәндәреңдең тормошҡа ашыуы өсөн бер ни ҡыбырлатмай, һаман да диванда аяҡ һуҙып, хыялдарыңдан айный алмай ятһаң, ышан, иртәгәһе көнө уңышһыҙ булыуыңда үҙеңде түгел, тәү сиратта башҡаларҙы әрләп, ғәйепләп ултырасаҡһың. Эшеңде башлап байып китһәң, шөкөр ит, көс-тырышлыҡ менән тапҡан малыңды бушҡа сарыф итмә.\n"Эш юҡ" тигәнгә нисек ҡарайһығыҙ?\nРуслан Зарипов: "Эш юҡ!" тип йөрөһәң, бер нимә лә булмай инде ул. Эҙләгән кеше таба. Алған һөнәре буйынса эш урыны булмауы ла ихтимал. Сөнки бөгөнгө көндә тормош беҙҙән йыш осраҡта универсаль булыуыбыҙҙы талап итә. Бөгөн йәштәребеҙҙең төп хатаһы - ул бер эш тә күрһәтмәйенсә ҙур эш хаҡына өмөт итеүҙәрелер. Был насар түгел. Әммә эшең булһын, юғары эш хаҡы түләһендәр тиһәң, иҫбат ит, тырыш, һәләтлектәреңде күрһәт. Эш һәр ваҡыт бар ул. Таба белергә һәм, унан да мөһиме, тапҡан эшеңдән бөтә яҡлап файҙа ала белергә кәрәк.\nМансур Ғилфанов: Эштән күп нәмә юҡ. Ысын! Нисәгә ярылырға белмәй кителә. Әлеге ҡулдағы эштәрҙән тыш та бөтөнләй икенсе юҫыҡтағы ҡыҙыҡһыныуҙар, хыялдар һәм пландар бар. "Эш юҡ" тигәнде аңламайым. Ауылда ла, ҡалала ла эш етерлек. Бары теләк менән маҡсат ҡына булһын.\n"Барыһы ла хыялдан башланды", тигәйне башта Мансур Ғилфанов. Бик образлы әйтте, шулай бит? Тимәк, ниндәй генә оло эштәрҙең дә башы хыялда, йәғни, үҙеңде маҡсатҡа ярашлы көйләүҙә. Беҙ ниңәлер шундай терапияға етди ҡарамайбыҙ. Ә күп халыҡтарҙа был шәхес булып формалашыуҙың нигеҙе, тип билдәләнә. Бына бит, күҙ алдындағы һоҡланғыс миҫал. Шулай итеп, балаларҙы маҡсатлы хыялланырға өйрәтәйек.\nЯҙылған: 02.10.19 | Ҡаралған: 423


«Ҡыҙыл бәрхәт» » журнал Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы журналы\n«Ҡыҙыл бәрхәт» – тәме менән күптәрҙең күңелен яулаған, баҙыҡ төҫө күҙҙе ҡамаштырған, байрамдарҙа өҫтәлде биҙәгән торт ул. Бөгөн бөтә донъя хужабикәләре уны яратып бешерә. Был тортты беҙгә Өфө районы Шамонин ауылында йәшәүсе Гөлшат ДӘҮЛӘТШИНА әҙерләп күрһәтте.\nҠамыр өсөн 250 грамм он, 120 грамм аҡ май, 300 грамм шәкәр, 2 йомортҡа, 1 стакан ҡатыҡ, ярты балғалаҡ тоҙ, 2 ҡалаҡ какао онтағы, 1 балғалаҡ ҡамыр күперткес, 1 балғалаҡ ванилин, 2 ҡалаҡ шыйыҡ аш-һыу буяғысы, 1 балғалаҡ аш содаһы, 1 балғалаҡ аш һеркәһе кәрәк.\nОн менән бергә ҡамыр күперткесте, тоҙҙо, какао онтағын ҡушып иләйбеҙ. Бүлмә йылыһында йомшарған аҡ майҙы миксер менән 1-2 минут болғатабыҙ, шәкәр һалып, күпергәнсе туғыйбыҙ. Берешәрләп йомортҡа һытабыҙ, ванилин, аш-һыу буяғысы ҡушабыҙ. Миксерҙың тиҙлеген кәметеп, аҙ-аҙлап он, ҡатыҡ өҫтәй барабыҙ. Соданы аш һеркәһе менән һүндереп һалабыҙ ҙа яҡшылап болғатабыҙ.\nМейесте 175 градусҡаса эҫетәбеҙ. Табаға аҡ май яғып, пергамент йәйәбеҙ. Ҡамырҙы, өс өлөшкә бүлеп, мейестә бешереп алабыҙ. Торт йәймәләрен (корждарҙы) табала килеш һыуытабыҙ.\n«Ҡыҙыл бәрхәт» өсөн ҡуйы крем әҙерләнә. 100 грамм 33 процентлы һөт өҫтө, 70-80 грамм шәкәр онтағы, 400 грамм эремсекле сыр талап ителә.\nҺөт өҫтө лә, сыр ҙа һалҡын булырға тейеш. Һөт өҫтөн тотороҡло хәлгә еткәнсе яҡшылап туғыйбыҙ. Артабан шәкәр онтағын ҡушып, туғыуҙы дауам итәбеҙ. Эремсекле сырҙы һалабыҙ ҙа, миксерҙы иң түбән тиҙлегенә ҡуйып, һәйбәтләп болғатабыҙ. Бындай крем еңел яғылыуы, формаһын тотоуы менән уңайлы.\nАраһына крем яғып, йәймәләрҙе ҡатлап теҙәбеҙ. Барыһын урынлаштырып бөткәс, тортты тулыһынса крем менән ҡаплап тигеҙләйбеҙ. Өҫтөн, тирә-яғын еләк-емеш менән биҙәйбеҙ.\nГөлшат ДӘҮЛӘТШИНА фотолары.


22 Март 2011, 05:06\nӨфөлә күп милләтле дәүләт шарттарында туған телдәрҙе һаҡлап алып ҡалыу һәм үҫтереү мәсьәләләренә арналған «түңәрәк өҫтәл» үтте. Уны Башҡортостан Республикаһы Йәмәғәт палатаһының фән, мәғариф һәм йәштәр сәйәсәте буйынса комиссияһы һәм Бр Фәндәр академияһының Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты ойошторҙо.\nӨфөлә күп милләтле дәүләт шарттарында туған телдәрҙе һаҡлап алып ҡалыу һәм үҫтереү мәсьәләләренә арналған «түңәрәк өҫтәл» үтте.\nУны Башҡортостан Республикаһы Йәмәғәт палатаһының фән, мәғариф һәм йәштәр сәйәсәте буйынса комиссияһы һәм Бр Фәндәр академияһының Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты ойошторҙо.\n«Түңәрәк өҫтәл»дә ҡатнашыусылар Рәсәй халыҡтары телдәрен һаҡлап алып ҡалыуға бәйле проблемалар хаҡында фекер алышты. Улар, тел кешелектең иң төп байлыҡтарының береһе булыуын билдәләне. Рәсәйҙә юғалыу ҡурҡынысы янаған телдәр иҫәбендә тиҫтәләгән тел инә. Беҙҙең республикала телдәрҙе һаҡлау өсөн күп эштәр башҡарылған, шулай ҙа юғалыу ҡурҡынысы аҫтында ҡалған телдәр ҙә бар. Улар иҫәбенә башҡорт теле лә инә.\n«Түңәрәк өҫтәл» йомғаҡтары буйынса Башҡортостан һәм Рәсәй дәүләт органдарына туған телдәрҙе һаҡлау һәм үҫтереү буйынса 2012 – 2016 йылдарға маҡсатлы программалар һәм яңы быуын башҡорт теле дәреслектәрен әҙерләү үтенесе менән мөрәжәғәт итеү тураһында ҡарар ителде.