Илдархан Мутин Минзәлә ҡалаһында 4 синыфлы училище тамамлай. 1909 йылда хәрби хеҙмәткә алынып, биш йыл буйы 12-се сик буйы бригадаһында хеҙмәт итә. Хәрби хеҙмәттән ҡайтҡас, мөғәллимлек итә, таможня ведомствоһында, артабан кооперация инструкторы булып эшләй. 1917 йылда И. Мутин Башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәтенә ҡушылып китә. Тиҙҙән ул милли хәрәкәт лидерҙарының береһенә әүерелә. 1917 йылдың 20-27 июлендә Ырымбурҙа үткән тәүге Башҡорт ҡоролтайында, Шәриф Манатов, Зәки Вәлидиҙәр менән бергә милли хәрәкәттең идара органы - Башҡорт үҙәк шураһының башҡарма комитетына һайлана. Әйткәндәй, ошо осорҙа Илдархандың туғаны Ғариф Мутин да Башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәтендә ҡатнаша. Ул да Башҡорт үҙәк шураһының башҡарма комитеты составына индерелә.\nҠоролтай ҡушыуы буйынса, 1917 йылдың авгусында Илдархан Мутин Зәки Вәлиди һәм Усман Ҡыуатовтар менән бергә Петроградҡа барып, Ваҡытлы хөкүмәттең ауыл хужалығы министрында булып, башҡорт халҡының ер мәсьәләһе һәм Каруанһарайҙы ҡайтарыу буйынса һөйләшеүҙәрҙә ҡатнаша. "Беҙ ауыл хужалығы министры Чернов менән һөйләштек… Эш хаҡында һөйләшеһе урынға үҙ тәғлимәтенең нигеҙҙәрен аңлатырға кереште. Шулай ҙа Каруанһарай мәсьәләһендә беҙҙең файҙаға бер әмер бирҙе", - тип яҙа Зәки Вәлиди үҙенең хәтирәләрендә.\nПетроградтан ҡайтҡас, Илдархан Мутин Башҡорт үҙәк шураһының хәрби эштәр буйынса бүлеген етәкләй. Артабанғы айҙарҙа ул милли хәрәкәттең уртаһында ҡайнай. 1917 йылдың 15 ноябрендә Башҡортостан автономияһын иғлан иткән тарихи акт - Башҡорт үҙәк шураһының 2-се һанлы фарманын әҙерләүҙә һәм уны иғлан итеүҙә ҡатнаша.\n1917 йылдың 8-20 декабрендә үткән III Дөйөм Башҡорт ойоштороу ҡоролтайында Илдархан Мутин Башҡортостан автономияһының Кесе ҡоролтайы (предпарламент) һәм Башҡорт хөкүмәтенең ағзаһы итеп һайлана. Мутин хөкүмәттең ҡаҙнасыһы (финанс бүлеге мөдире) вазифаһын үтәй. 1918 йылдың ғинуарында Ырымбур ҡалаһы большевиктар ҡулына күсә. Ошонан файҙаланып, Башҡортостан автономияһына ҡаршы булған Ырымбур мосолман хәрби комитеты Башҡорт хөкүмәте ағзаларын контрреволюцияла ғәйепләп, 4 февраль (яңыса 16 февраль) көнө төрмәгә ябып ҡуя. Илдархан Мутин З. Вәлиди, С. Мерәҫов, Ғ. Айытбаев, А. Йәғәфәровтар менән ике ай тирәһе Ырымбур төрмәһендә ултыра.\nБашҡорт хөкүмәтен 1918 йылдың апрель башында Әмир Ҡарамышевтың отряды казактар ярҙамында төрмәнән азат итә. Башҡорт эшмәкәрҙәре, шул иҫәптән И. Мутин да ике ай тирәһе советтарҙан йәшеренеп йәшәй. 1918 йылдың май аҙағында Силәбе ҡалаһында Чехословак корпусы большевиктарҙы ҡыуып, үҙ власын урынлаштырғас, хөкүмәт ағзалары шунда йыйыла башлай.\n1918 йылдың июнь башында Башҡорт хөкүмәте яңынан үҙ эшмәкәрлеген йәйелдереп ебәрә. Милли хәрәкәт етәкселәре тәү сиратта автономияның хәрби көстәрен булдырыу эшенә тотона. Ғәскәрҙәр менән идаралыҡ итеү органы - Башҡорт хәрби шураһы ойошторола. Июль айынан Илдархан Мутин хәрби шураның рәйесе Зәки Вәлидиҙең урынбаҫары булып хеҙмәт итә. Август-сентябрь айҙарында Вәлиди дәүләт мәсьәләләре менән Һамар ҡалаһында, Өфөлә Дәүләт кәңәшмәһендә йөрөгән саҡта, Илдархан Мутин Башҡорт хәрби шураһы рәйесе бурыстарын үҙ өҫтөнә ала. Артабанғы айҙарҙа Башҡорт хөкүмәтенең финанс бүлегенә етәкселек итә.\nБашҡорт хөкүмәте һәм ғәскәрҙәре Совет власы яғына сыҡҡандан һуң, 1919 йылдың 1 мартынан 15 апреленә тиклем, Башҡортостандың Эске эштәр халыҡ комиссары вазифаһын башҡара. 15 апрелдән республиканың Социаль тәьминәт комиссариатын етәкләй. Башҡортостандың революцион хөкүмәте - Башревком ағзаһы итеп һайлана.\n1919 йылдың майында Башҡортостан автономияһының Туҡ-Соран кантоны аҡтарҙан азат ителеү менән Илдархан Мутин Саранскиҙан Башревкомдың Уполномоченныйҙар Советы ағзаһы сифатында республикаға ҡайтып төшә. Бында Туҡ-Соран кантоны халҡын башҡорт ғәскәрҙәренә мобилизациялау, кантон ревкомын, улыс советтарын ойоштороу менән мәшғүл була.\n1919 йылдың 28 сентябрендә Илдархан Мутин Башҡортостандың Аҙыҡ-түлек халыҡ комиссары урынбаҫары итеп тәғәйенләнә. 1919 йылдың ноябренән 1920 йылдың февраль айына тиклем ВЦИК-тың "Башкирпомощь" комиссияһы уполномоченныйы урынбаҫары сифатында Башҡортостандың Тамьян-Ҡатай, Бөрйән-Түңгәүер кантондарында эшләй. Һуғыш арҡаһында тамам бөлгән халыҡты аслыҡтан ҡотҡарыу эше менән янып йөрөй.\n1920 йылдың майында Үҙәк Совет хөкүмәте Башҡортостандың автономия хоҡуҡтарын ҡырҡа ҡыҫҡарта. Бер һүҙ менән әйткәндә, башҡорттарҙың ике йыл буйы күпме ыҙа сигеп, күпме ҡан түгеп яулаған автономияһынан исеме генә тороп ҡала. Бының менән риза булмаған Башревком ағзалары, шул иҫәптән И. Мутин, 1920 йылдың июнендә Зәки Вәлиди кәңәше буйынса Башҡортостанды ташлап, Төркөстанға сығып китә. Бында ул Нуриәғзәм Таһиров менән бергә Бохара республикаһының Кермина округы мәғариф бүлегендә эшләй.\nТөркөстандағы советтарға ҡаршы милли хәрәкәт уңышһыҙлыҡҡа осрағас, 1921 йылдың июнендә Н. Таһиров менән Башҡортостанға ҡайта. 1921 йылдың авгусынан Илдархан Мутин Башцентросоюз идараһы рәйесе булып эшләй. 1922 йылдың февралендә Башцентросоюз һәм Башсовнархоздың уполномоченныйы сифатында Мәскәү ҡалаһына эшкә ебәрелә. 1923 йылдың сентябрендә Башҡортостанға ҡайтып, республиканың Инвалидтар кооперацияһы идараһы, 1924 йылдан Башсоюз идараһында эшләй. 1926-1928 йылдарҙа Мәскәүҙә Башҡортостандың сауҙа вәкиллеге мөдиренең урынбаҫары вазифаһын башҡара.\n30-сы йылдар аҙағындағы башҡорттоң күп кенә аҫыл ир-азаматтарын һәләк иткән Сталин репрессияһы тәгәрмәсе Илдархан Ибраһим улы Мутинды ла аямай. Ул СССР Юғары Советының хәрби коллегияһы ҡарары менән 1938 йылдың 2 февралендә атыла.\nБылтыр Илдархан Мутиндың тыуған ауылы Таҡталасыҡта уның исемен мәңгеләштереү маҡсатында Башҡортостандан иҫтәлекле таҡтаташ ҡуйылды.\nЯҙылған: 27.03.17 | Ҡаралған: 426


Сит ил йәшәйешенә бер ҡараш » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Сит ил йәшәйешенә бер ҡараш\nСит ил йәшәйешенә бер ҡараш 14.12.2018 // Йәмғиәт\nХыялдағы татлы тормош.\nҠасандыр ил сиктәре ҡаты йоҙаҡтар менән бикләнгәйне, капиталистик илдәрҙәге тормош совет халҡы өсөн ҡараңғы булды, бөгөн иһә уларҙың йәшәйеше бер кемгә лә сер түгел. 90-сы йылдарҙа ил сиктәре “бығауҙан” асылыу менән, Рәсәй халҡының байтағы сит илдәргә һирпелде, шул иҫәптән мин дә...\nМин ни өсөн Италияға киттем?\nСит илгә килеп инеү менән, иң тәүҙә аллы-гөллө сәскәләргә күмелгән баҡсалар, алыҫ-алыҫтан күҙҙең яуын алып үҙенә саҡырып торған сәскәле балкондар иғтибарымды йәлеп итте. Европа илдәрендәге матур тормош алыҫтан уҡ үҙенә саҡырып, балҡып тора ине. Зәп-зәңгәр күк, мәрмәрҙәй диңгеҙ, баҡсаларҙа өҙлөкһөҙ һайраған ҡоштар, ҡыҫҡаһы, торғаны бер ожмах.\nТәүге тапҡыр сит илгә аяҡ баҫҡан кешенең, ундағы хөрриәтте күреп, хайран ҡалыуын күҙ алдына килтерәһегеҙҙер. 2000 йылға тиклем Көнбайыш Европа илдәре мул тормошта йәшәне, һәр илдең үҙенең аҡса берәмеге булды. Беренсенән, мин итальяндарҙың ихласлығына, кешелеклелегенә, эскерһеҙ ярҙам итеүенә, ризыҡ менән генә түгел, кейергә кейемдәрен дә уртаҡлашыуына аптыраным. Икенсенән, үҙебеҙҙәге наҡыҫ тормошто иҫләп, совет осоронда нисәмә йыл буйы беҙҙе Европалағы яҡшы тормошто киреһенсә һүрәтләп, аңыбыҙҙы томалағандарына иҫем китте.\nАҙаҡ Грациелла тигән итальянка менән дуҫлашып китеп, уларҙа йәшәй башлағас, көн һайын ҡунаҡ саҡырғандағы кеүек биҙәп табын, аш-һыу әҙерләгәндәренә, өҫтәл тулы төрлө ризыҡ булыуына ғәжәпләнә торғайным. Үҙем тотонған матур салфетканы “тағы файҙаланырмын” тигән уй менән ситкәрәк һалып ҡуйыуым итальян ҡатынын аптыратты. Уларҙың ашап бөтмәгән аҙыҡты йәлләмәй ташлауына иҫем китә ине.\nУлар минән ризыҡ йәлләмәне, ә үҙ илемдә: “Икмәк үҙебеҙгә етмәй әле...” – тип әйткәстәр, туған тейешле кешеләремдә ашарға ла тартынып ултырған саҡтарым йыш булды. Эйе, талон буйынса хеҙмәтләндереү дәүерендәге етешһеҙ тормошто һәр беребеҙ үҙ башынан үткәрҙе. Ҡайһы ваҡыт икмәк алырға 10 һум аҡса таба алмай йөрөгән саҡтарым да булды. Теләһәң-теләмәһәң дә, ике илде, ике йәшәйеште сағыштырырға тура килде миңә. Бер йылға тип ситкә сығып киткәйнем, ул байтаҡ йылдарға һуҙылды. Һәйбәт эшкә урынлашып, үҙ даирәмде рәткә һалып алғас, бөтөнләй ҡайтҡым килмәй башланы...\nИтальяндарҙың өрһәң осоп китерҙәй еңел тормошона өйрәнеп, ауырлыҡтың ни икәнен дә онотоп ебәргән саҡта, төндәрен үҙебеҙҙәге көнкүреш тураһында уйланып: “Булмаҫтыр, улай уҡ түгелдер ҙә... Икмәк алырға ла аҡса таба алмай йөрөмәгәнмендер ҙә инде... Төштөр ул...” – тип ышанырға теләмәгән саҡтарым булды.\nБына хәҙер сит илдән ҡайтыуыма ла әҙме-күпме биш йыл булып киткән. Хәҙер ул хәҡиҡәттең ысын булғанына тамам ышандым, Италия киңлегендә осоп йөрөгән күңелем күптән инде һауанан ергә төштө... Әҙ генә хеҙмәт хаҡы алыр өсөн көн һайын эшкә йөрөргә кәрәк. Сит илдәге эш хаҡы менән үҙебеҙҙәген сағыштырам да шаҡ ҡатам. Ер менән күк айырмаһы! Хәҡиҡәт сағыштырғанда таныла, ике тормошто, ике илде... Бына шуның өсөн дә беҙҙең ҡатын-ҡыҙҙар етмешкә етһә лә, сит илдән ҡайтырға ашыҡмай. “Хәҙер бит беләбе-е-еҙ, бындай хөрриәтте ташлап нисек ҡайтмаҡ кәрәк!” – тип йәшәй бирәләр.\nИтальян ҡартының илағаны...\n2001 йылдың ғинуарында тотош Европа илдәре Евросоюзға инде. Евро менән бергә һәр дәүләткә көрсөк тә килеп инде. Илдәр әкренләп ауырлыҡ кисерә башланы. Бер көн баҙарға сыҡҡайным, күрәм: 20 миль лира торған салбар, евроға әүерелдерһәң, ҡап уртаһы – 10 евро булырға тейеш. Ә ул һан, итальяндарҙы албырғатып, бер ҡараһаң, 10 евро, икенсе ҡараһаң, 20 евро кимәлендә бәүелеп-бәүелеп торҙо ла 20 евро булып ҡалды. Уларҙың күҙ алдында кейем-һалымға, аҙыҡ-түлеккә хаҡ бермә-бер артты. Урындағы халыҡ шаҡ ҡатты, ризаһыҙлыҡ белдереп, көн һайын демонстрациялар ойошторҙо. Ярға сыҡҡан балыҡ кеүек сәбәләнделәр, әммә бер ни ҡыла алманылар, күҙ алдымда илағандары ла булды. Оло быуын кешеләре, тормошто күргәндәр, киләсәктә Италияны нимә көткәнен төҫмөрләне. Фаразлауҙары дөрөҫкә сыҡты...\nДонъя кимәлендә киң танылған ФИАТ машиналар заводы, донъяны шаулатҡан концерн ябылды! Ә унда меңәрләгән итальян эшләй ине, тотош Турин халҡы шул заводҡа ҡарап торҙо. Машиналар компанияһы хеҙмәткәрҙәре төрлө илдәрҙән, Италияның төрлө төбәктәренән килгәйне. Меңәрләгән кеше! ФИАТ, үҙенең заводтарын берәм-берәм ябып, бер көн тулыһынса үҙ эшен туҡтатты. Һөҙөмтәлә гөрләп торған Турин ҡалаһы яйлап ҡына ҡытайҙар ҡулына күсте. Шуның менән бергә әкренләп ҡалала итальяндарҙың ресторандары ла ябылды, сөнки эшһеҙ тороп ҡалған халыҡ уларға йөрөмәй башланы. Артынса ҡунаҡханалар ҙа, бөҙрәханалар ҙа, шәхси агентлыҡтар ҙа бөлдө. Юлий Цезарь проспектындағы магазиндар, бөҙрәханалар ҡытайҙар ҡулына күсте. Итальяндар эш эҙләп ситкә һирпелде, иң беренсе нәүбәттә Ҡытайға китте. Ә мин тыуған илем Рәсәйгә ҡайтып киттем. Быйыл йәй тағы Италияға барҙым. Үҙ күҙҙәремә үҙем ышанманым, Италия хәҙер Италия түгел, урамда күкрәк киреп ҡара тәнле кешеләр йөрөй, урындағы халыҡ бик һирәк күренә... Европа күҙгә күренеп үҙгәрҙе, Европа тарҡалды. Теге ваҡытта күҙ алдымда илап торған итальян ҡартының ниңә илағанын хәҙер аңлайым...\nБер дәүерҙә Башҡортостандан Италияға эшкә ҡатын-ҡыҙ күпләп китте. Мин илемә ҡайтып киткәндә лә яңы килгән ватандаштарым тыуған ергә ашыҡманы. Әгәр итальяндар эш эҙләп ситкә һирпелһә, беҙҙекеләр эш эҙләп Италияға килде. Ҡыҙыҡ был тормош! Беҙҙекеләр аҡсаһыҙлыҡтан, ҡышҡы сатлама һыуыҡтарҙан йылы илгә килеп йәндәренә, тәндәренә сихәт тапты, Италияның зәп-зәңгәр күгенә, диңгеҙҙәренә, сәскәле баҡсаларына ҡарап һоҡланды. Ватандаштарым, Италия еренә ғашиҡ булып, күктән яуған евроға ҡыҙығып (беҙҙекеләр өсөн бик ҙур аҡса!), унда тороп ҡалды. Улар ҙа йылдар буйы “шифаханала” бушлай дауаланып, диңгеҙҙәрендә һыу инеп, йылы һауаһына иркәләнеп, үҙҙәренсә йәшәй бирҙе. Улар өсөн бер ниндәй завод та, фабрика ла ябылманы, сөнки улар ҡарттарҙы ҡарай.\nИтальяндар үҙҙәре ҡартайған ата-әсәһен тәрбиәләмәй, был эште рәхәтләнеп беҙҙекеләр башҡара. Өйҙән сыҡмайынса ғына улар аҡса эшләп ята. Ә ололарҙы ҡараған ҡатын-ҡыҙ күбеһенсә пенсия йәшендә, хатта 70-75 йәшкә еткәндәре лә бар. Улар совет осоронда тәрбиәләнгән, өлкәндәрҙе ихтирам итеү ҡандарына һеңгән, тормоштоң әсеһен-сөсөһөн татыған. Йәштәр бындай эште башҡара алмай. Ҡарттарға ҡайҙа ла ихтирам һәм иғтибар кәрәк, ә беҙҙекеләр иғтибарлы ла, изгелекле лә. Улар, итальяндарҙың тормошона инеп, бер ғаилә булып, олоғайған ата-әсәһе менән бергә йәшәй. Миҙалдың икенсе яғы ла бар: был эште башҡарыу өсөн күпме сабырлыҡ, сыҙамлыҡ кәрәк!\nКисә миңә танышым шылтыратты:\n– Аптыратты мине итальянка! Миңә, ун йылдан ашыу әбей-бабай ҡараған кешегә: “Арт йыуа белмәйһең!” – ти. – Ә был нимәнән килеп сыҡты? – тип дауам итте һүҙен. – Үҙем ҡараған әбей менән бабай үлеп китте, эшһеҙ тороп ҡалдым. Яңы урынды ҡарарға барҙым, әбейҙең ҡыҙы минән имтихан ала. Бәҙрәфкә индек, мин уға үҙемдең белгәнемде һөйләйем. “Был таҫтамал ҡаты, әсәйеңдең тиреһе хәҙер бигерәк йоҡа, йомшаҡ таҫтамал ҡуйырға кәрәк”, – тим. Һыуытҡысты астым да ҡарайым, бер нәмә лә юҡ. “Һыуытҡыс эсе буш, тим, ә миңә нимә ашарға? Үҙемә айырым бүлмә кәрәк. Аҡса мәсьәләһенә килгәндә, әсәйегеҙ үлеп китеп, мин эшһеҙ тороп ҡалһам, бер айлыҡ эш хаҡы түләргә тейеш булаһығыҙ, унан – ун өсөнсө зарплата...” – тип теҙеп алып киткәйнем, тегенең күҙе дүрт булды! Шунан ул мине эшкә алманы.\nБыға тиклем минең эшем һәйбәт булды, ун өсөнсө эш хаҡын да түләнеләр. Ял көнө бер ҡайҙа ла сыҡмаһам, 50 евро кеҫәгә инеп ята, ә мин 72 йәштә ҡайҙа барайым инде? Урам ҡыҙырып йөрөргә йәш түгелмен бит инде. Бындай эштә байтаҡ йылдар эшләйем, закондарын һәйбәт беләм.\nБер урында конкурстан үтмәһәм дә, шунда уҡ икенсеһе табылды: Италия халҡы оҙаҡ йәшәй, беҙҙең өсөн эш кәмемәй. Хәҙер 98 йәшлек бабайҙы ҡарайым. Айына 800 евро түләйҙәр. Был көньяҡта шулай, ә төньяҡта – 1300-1500 евро. Балаларыма ярҙам итәм, эшем һәйбәт. Бабайҙы йоҡлатырға һалам да үҙем теләгән шөғөл менән булышам. Әле генә баҡсаһынан әфлисун йыйып индерҙем, һутын һығып эсеп алдым. Һыуытҡыс тулы аҙыҡ-түлек, ашарға нимә генә юҡ, мин был өйҙә үҙем хужа!\nОшолайтып Венера апай менән бер сәғәт һөйләштек. Уның һөйләгәндәрен тыңлап, рәхәтләнеп көлөп алдым. Ике донъя, ике тормош, ике йәшәйеш... Ҡыҙыҡ был тормош...\nХәйер, нисек кенә булмаһын, йәнтөйәгеңдә милләттәштәрең менән иркен аралашып йәшәүгә етмәй. Сит илдә солтан булғансы, үҙ илеңдә олтан бул, ти халҡым. Ситкә киткән таныштарымдың яҙмышы барыһыныҡы ла ал да гөл түгел. Үҙ Уралыңда йәшәүгә етмәй шул...\nАвтор: Тәнзилә Кейекбаева


Уңыштар теләйбеҙ » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nЯйыҡ гәзите » Мәғариф, мәҙәниәт » Уңыштар теләйбеҙ\nУҡыусылар сәхнәләште-реүендә әкиәт ҡуйыласағын ишеткәс, ауылдың йәше-ҡарты мәҙәниәт йортона ағылды. Ғаяз Ибраһимов етәкселегендәге «Аҡбуҙат» өлгөлө балалар театры Рәсимә Ураҡсинаның «12 бүре башы» әкиәтен ҡуйҙы. Кәрим ауылы балаларының тәүге сығыштары ине был.\nБалалар менән бергә беҙ - ата-әсәләр ҙә бик ныҡ тулҡынландыҡ. Тәүге тапҡыр сығыш яһауҙарына ҡарамаҫтан, улар ролдәрен бик оҫта башҡарҙылар. Әбей менән Бабай ролендә - Айгизә Ғәйнуллина менән Вәли Йәшелбаев, Кәзә менән Һарыҡ - Айлина Лоҡманова һәм Элина Батыршина, Бүреләр - Айғына Ямалетдинова, Аделина Ғәбитова һәм Лилиә Ряшева, Айыу һәм Ҡуян - Олег Булыга һәм Салауат Вәлиев, Ҡошсоҡ - Илнара Закирова, Күләгәләр - Батыр Сиражетдинов һәм Айҙар Сәләхетдинов, Көнбағыш сәскәһе - Лидиә Ряшева, Ай - Лиана Әтйетәрова. Балалар сығышына ҡарап, үҙебеҙҙе әкиәт илендәгеләй хис иттек.\nТулҡынланыуыбыҙ бушҡа булған икән, балаларыбыҙ республика кимәлендә уҙғарылған «Алтын тирмә» фестивалендә ҡатнашыу хоҡуғын яуланы. Улар быға ысынлап лайык, сөнки «Аҡбуҙат» өлгөлө балалар театры ҡала-район фестиваль-ярыштарының даими еңеүсеһе һәм лауреаты. Театрҙың әҙерлек һәм төп төркөмөндә 8 йәштән 17 йәшкә тиклемге 40 бала шөғөлләнә. Бөгөнгә утыҙлап сәхнә әҫәре ҡуйылған. Театрҙың ҡаҙаныштары: «Шатлыҡ» республика фестивалендә I дәрәжә дипломы, «Алтын тирмә - 2000, 2003» республика фестивалдәренең еңеүселәре, Баймаҡ ҡалаһында үткән «Йондоҙло юл», Мәжит Ғафуриҙың тыуыуына 125 тулыуға арналған зона фестивалдәрендә, 2008 йылда Урал аръяғы һәм «Халыҡ ынйылары» республика фестивалдәрендә Гран-при, Бөйөк Еңеүҙең 60 йыллығына арналған зона фестивалендә I урын, «Башҡортостан ынйылары» фестиваленең даими еңеүселәре, халыҡ-ара ЮНЕС-КО ойошмаһы дипломы.\nРайон клубтары һәм мәктәптәрендә «Аҡбуҙат» - көтөп алынған ҡунаҡ. Шуға ла 24-25 апрелдә уҙ асаҡ «Алтын тирмә-2014» республика фестивалендә театрҙың еңеп ҡайтыуын теләйбеҙ. Балаларыбыҙҙа өмөт, ышаныс уятыусы, йәшерен таланттарын асып, уларҙы ҙур сәхнәгә алып сығыусы Ғаяз Ибраһимовҡа оло рәхмәтебеҙҙе белдерәбеҙ. Коллективҡа ижади уңыш-тар юлдаш булһын!\nДилара ЛОҠМАНОВА. Кәрим ауылы.


Баш ҡалала үтән вакансиялар йәрминкәләрендә 1200 кеше ҡатнашты // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБаш ҡалала үтән вакансиялар йәрминкәләрендә 1200 кеше ҡатнашты\n12:29, 28 сентября 2012 Иҡтисад\nӨфөнөң хеҙмәт биржаһы ойошторған ике вакансиялар йәрминкәһендә дөйөм алғанда 1200 кеше ҡатнашты.\nШулай итеп, ике көн дауамында XXII «Уралстройиндустрия форумы — 2012» халыҡ-ара махсус күргәҙмәһе сиктәрендә Өфөнөң Халыҡ мәшғүллеге хеҙмәте ҡаланың төҙөлөш ойошмалары өсөн вакансиялар йәрминкәһен ойошторҙо. Унда 12 эш тәҡдим итеүсе 420 вакантлы урын тураһында мәғлүмәт менән таныштырҙы. Йәрминкәлә 600 кеше ҡатнашты, тип хәбәр иттеләр Өфөнөң Халыҡ мәшғүллеге үҙәгенән.\nИкенсе йәрминкә дәүләткә ҡарамаған милек формаһындағы предприятиелар өсөн ойошторолдо. Унда сауҙа, дөйөм туҡланыу һәм төҙөлөш өлкәләрендә эшләгән 30-ҙан ашыу предприятие һәм ойошма ҡатнашты. Эш эҙләүселәр иғтибарына 700 буш эш урыны тәҡдим ителде. Был сарала шулай уҡ 600 өфөлө ҡатнашты. Уларҙың 70-тән ашыуы эшкә саҡырыу алды.\nТеги: вакансиялар йәминкәһе, халыҡ мәшғүллеге


Владимир Путин: «Конституция каркасы тотороҡло булырға тейеш» // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nВладимир Путин: «Конституция каркасы тотороҡло булырға тейеш»\n11:25, 13 декабря 2013 Сәйәсәт\nВладимир Путин рәсәйлеләрҙе Конституцияның 20 йыллығы менән ҡотланы. Рәсәй Президенты Федераль Йыйылышҡа йыллыҡ Мөрәжәғәтнамәһен уҡып ишеттерҙе.\n— Ил Президентының Федераль Йыйылышҡа йыллыҡ Мөрәжәғәтнамә менән мөрәжәғәт итеүе – ул Рәсәй Конституцияһының, бөгөн теүәл 20 йыл тулған Конституцияның, талабы. Дәүләтебеҙ һәм йәмғиәтебеҙ өсөн мөһим булған ошо ваҡиға менән һеҙҙе ысын күңелдән ҡотлайым, — тине дәүләт башлығы. — Һәм әлбиттә, Федераль Йыйылыш – Рәсәй парламентының 20 йыллығы менән.\nПрезидент, «конституция ике төп өҫтөнлөктө – граждандарҙың хоҡуҡтары, азатлыҡтары статусы һәм көслө дәүләт – берләштерҙе, уларҙың үҙ-ара бурыстары – бер-береһен ихтирам итеү һәм яҡлау», тип билдәләне.\n— Конституция каркасы тотороҡло булырға тейеш, был тәү сиратта Конституцияның кеше һәм граждандың хоҡуҡтарын һәм азатлығын билдәләгән икенсе бүлегенә ҡағыла. Төп Закондың был положениелары ныҡлы, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Владимир Путин.\nШул уҡ ваҡытта Президент, тормош бер урында ғына тормай, һәм конституция процесын аҙағынаса тамамланған тип ҡарарға ярамай, тип билдәләне. «Хоҡуҡ ҡулланыу практикаһынан, тормоштан килгән урынлы төҙәтмәләр, әлбиттә, мөмкин, ә ҡайһы берҙә – кәрәкле лә».\n— Юғары һәм Юғары Арбитраж судтарын берләштереү буйынса Конституцияға үҙгәрештәр индереү күҙаллана. Бөгөн был судтар күп закондар буйынса ҡапма-ҡаршы фекер йөрөтә, ҡайһы берҙә оҡшаш эштәр, хатта бер үк эштәр буйынса төрлө ҡарарҙар сығарыла. Һөҙөмтәлә хоҡуҡи билдәһеҙлек килеп тыуа, ә ҡайһы саҡта кешеләрҙең яҙмышында сағылған ғәҙелһеҙлек тә.\nТеги: рәсәй президентының федераль йыйылышҡа мөрәжәғәтнамәһе


Башҡортостанда сысҡан биҙгәге һәм ҡотороу сире менән ауырыу осраҡтарының кәмеүе теркәлгән\n25 Август 2010, 17:37\nАғымдағы йылдың ете айында Башҡортостан Республикаһында бөйөр синдромлы геморрагик биҙгәк менән ауырыуҙың 562 осрағы теркәлгән, 100 мең кешегә күрһәткес 13,3 тәшкил итә. Роспотребнадзорҙың БР буйынса Идаралығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, уҙған йылдың ошо уҡ осоро менән сағыштырғанда ауырыу ике тапҡырға кәмегән.\nӨфөлә лә ошондай уҡ хәл күҙәтелә. Был осорҙа республиканың баш ҡалаһында бөйөр синдромлы геморрагик биҙгәк менән ауырыу 100 мең кешегә 29,7 тәшкил иткән (307 осраҡ), был да 2009 йылдағына ҡарағанда ике тапҡырға кәмерәк.\nРоспотребнадзор белгестәре йәнлектәр тешләүе арҡаһында медицина ярҙамын һорап мөрәжәғәт иткәндәрҙең дә кәмеүен билдәләй. 2010 йылдың ете айында —100 мең кешегә 198,0 (8 033 осраҡ). 2009 йылдың ошо уҡ осоронда — 100 мең кешегә 203,5-тән тура килә.\nВедомствоның матбуғат хеҙмәте мәғлүмәте буйынса, бөгөнгө көндә республиканың 145 тораҡ пунктында эпизоотик ҡотороу сығанағы теркәлгән, хайуандарҙың ҡотороҡ менән ауырыуының 172 осрағы асыҡланған, был да уҙған йылға ҡарағанда күпкә аҙыраҡ.\nХайуандар ауырыуы менән бәйле иң насар хәлдәр Баҡалы, Туймазы, Әбйәлил һәм Күгәрсен райондарында күҙәтелә.


Юҡһыныуҙан юҡтыр саралар » Журнал Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы журналы\nНаилә Фуат ҡыҙы Кималова Белорет районы Кәртәле ауылында тыуып үҫкән. Башҡорт дәүләт педагогия институтын тамамлағандан бирле Инйәр ҡасабаһының 2-се мәктәбендә балаларға белем бирә. «Илһам ҡошо йыш ҡына ҡәләм алырға мәжбүр итә, ижад – ул йөрәк дауаһы ла, ҡанат ҡуйыусым да», – ти ул.\nӘсәй киткән оҙаҡҡа\nҠайттым әле тыуған йортҡа,\nТик ҡаршылар кешем юҡ.\nДонъя ҡыуған күршеләрҙең\nЮлаусыла эше юҡ.\nҺүнмәһә лә бөтөнләйгә\nТыуған йортомдоң уты,\nШундай етемһерәп ҡалған,\nЮғалып бара ҡото.\nХәҙер әсәй өтәләнеп\nҠапҡаны асыр кеүек,\nБауырын баҫыр кеүек.\nҮҙемде үҙем йыуатам:\n«Әсәй киткән ҡунаҡҡа».\nҠарайым да һағыныуҙан\nТутҡа батҡан йоҙаҡҡа,\n...Әсәй киткән оҙаҡҡа.\nНәзирә Ишбулды ҡыҙы Ишҡолова (Күскилдина) – Стәрлебаш районы Һарайҫа ауылынан. Биш балаға әсәй, инде өләсәй булған ханым әҙәбиәткә һөйөүен йылдар аша һүндермәй, үҙе менән алып килә. Китаптары донъя күреп тора, байтаҡ шиғырҙарына үҙе көй ҙә яҙған.\nЙондоҙҙар юҡ, була шундай мәлдәр –\nБуҙ томанда күктең салғыйы.\nОшо микән ергә йыһан наҙы,\nЙәре генә татыр төн һыйы?\nАуыл йоҡлай, өшөп эттәр шымған,\nУрамдарҙы яңғыҙ ҡыҙырам.\nАрбайым да хисле был донъяны,\nТоман сайпылдырып, ҡул һонам.\nИшектәрен асам уй иленең,\nМурт ҡар еҫен тойоп тынымда.\nХаҡһыҙлыҡ был, тимә, йә, Хоҙайым,\nТаң моңдарын тапһаң йырымда,\nШәфәҡ нуры тамһа ҡулымдан.


GoWikipedia - 15 ноябрь — Башҡорт Википедияһы\nРәсәй — Хәрби хеҙмәткә саҡырылыусы (призывник) көнө.\nБельгия — Король байрамы йәки Династия көнө.\nБразилия — Республика көнө.\nҠаҙағстан — Милли валюта көнө.\nПалестина — Бойондороҡһоҙлоҡ көнө.\n1917 — Башҡорт мәркәз шураһы Совет Рәсәйе составында Башҡортостан автономияһын иғлан итә.\n1932 — Башҡортостан дәүләт медицина институты асыла.\n1932 — Баймаҡ эшселәр ҡасабаһы ҡала итеп иғлан ителә.\n1971 — Intel фирмаһы үҙенең беренсе «Intel 4004» микропроцессорын файҙаланыуға тапшыра.\n1988 — «Энергея-Буран» комплексының беренсе һәм һуңғы тапҡыр йыһанға осоуы.\n1935 — Низамов Рәшит Зияфетдин улы, башҡорт яҙыусыһы.\n1941 — Рим Йәнғужин, башҡорт этнографы, тарих фәндәре докторы (1990), профессор (1991), Башҡортостан Республикаһының (1993) һәм Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2002).\nСәмиғуллин Венир Кәлимулла улы (15.11.1947), хоҡуҡ белгесе, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Рәсәй Юридик фәндәр академияһы ағзаһы, юридик фәндәр докторы (1998), профессор (1999). Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (2015). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Асҡын районы Сураш ауылынан.\nҮтәшев Фәрит Зәйнулла улы (15.11.1947), ғалим-инженер-механик. Техник фәндәр докторы (1992). Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уйлап табыусыһы (1997). Сығышы менән хәҙерге Калининград өлкәһе Советск ҡалаһынан.\nӘхмәтханов Артур Фәрүәз улы (15.11.1962), дәүләт эшмәкәре һәм эске хеҙмәт ветераны. 2018 йылдың 22 октябренән Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең вице-премьеры. Полиция генерал-лейтенанты. IV дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены һәм II дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» орденының миҙалы кавалеры, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы.\nҒәзизов Марат Әсхәт улы (15.11.1967) — дәүләт эшмәкәре, ғалим. Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы етәксеһе урынбаҫары. Сәйәсәт фәндәре кандидаты. Сығышы менән Свердловск өлкәһенән.\nКинзин Рәшит Кинйә улы (15.11.1923—12.09.2002), хужалыҡ эшмәкәре. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1959—1986 йылдарҙа Салауат районы «Һарғамыш» (артабан «Йүрүҙән») совхозы директоры. Башҡорт АССР-ының 9‑сы саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Ленин (1971), 2‑се дәрәжә Ватан һуғышы (1985), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1957) һәм «Почёт Билдәһе» (1966) ордендары кавалеры. РСФСР‑ҙың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1983).\nБанников Геннадий Иванович (15.11.1938), хеҙмәт ветераны, «Салауатбыяла» берекмәһенең элекке машинисы. III дәрәжә Хеҙмәт Даны ордены кавалеры.\nМараҡанова Роза Вәлиәхмәт ҡыҙы (15.11.1948), хеҙмәт ветераны, йәмәғәтсе. 1998—2012 йылдарҙа Рәсәй Федерацияһы Пенсия фондының Баймаҡ ҡалаһы һәм Баймаҡ районындағы идаралығының бухгалтеры һәм етәксеһе, 2017 йылдың ғинуарынан Баймаҡ районының ветерандар советы рәйесе. Башҡортостан Республикаһының халыҡты социаль яҡлау хеҙмәтененең атҡаҙанған хеҙмәткәре, Рәсәй Федерацияһы Пенсия фондының почётлы хеҙмәткәре (2012).\n► 15 ноябрҙә тыуғандар\n1862 — Герхарт Гауптман, немец яҙыусыһы, Нобель премияһы лауреаты.\n1891 — Эрвин Роммель, немец фельдмаршалы.\n1930 — Фәтхерахман Әхмәҙиев, Татарстандың үҙешмәкәр композиторы («Йәйҙең матур аяҙ таңдарында», «Чистай вальсы», «Һине Һөйҙөм, гүзәлем», «Мәңге йәшәйһе килә» һ.б.)\n► 15 ноябрҙә вафат булғандар\n1630 — Иоганн Кеплер, немец астрономы.\n1787 — Кристоф Виллибальд Глюк, немец композиторы.\n1912 — Дмитрий Наркисович Мамин-Сибиряк, рус яҙыусыһы.\n1938 — Кәрим Тинчурин, татар драматургияһы классигы, артист һәм режиссер. Сәйәси золом ҡорбаны.\n1964 — Искәндәр Мирза, Пакистандын беренсе президенты.\n2009 — Хәмзин Ғәли Ғәббәс улы, йырсы, Башҡорт АССР-ының халыҡ (1988) артисы, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=15_ноябрь&oldid=850101 ҡабул ителгән


Күҙ ҡурҡа, ҡул эшләй » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Эшҡыуар » Күҙ ҡурҡа, ҡул эшләй\nКүҙ ҡурҡа, ҡул эшләй 10.07.2018 // Эшҡыуар\nБаҙар шарттарында кеше үҙ шөғөлөн асыуҙы хуп күрә\nШәхси эшҡыуар... Бәләкәй предприятие... Элегерәк сәйерһенеп ҡараған был һүҙбәйләнеш бөгөнгө тормошта ҡәҙимге, ғәҙәти күренешкә әүерелә бара. Йүнселлек өлкәһе, ҡатмарлығы бер аҙ хәүефкә һалһа ла, табышлы тармаҡ. Әлбиттә, үҙеңә эшләү отошлораҡ. Әллә кемгә бил бөгөп, түҙемһеҙләнеп эш хаҡын көтөү, уны алғас та күләме ҡәнәғәтләнерлек булмауы берәүгә лә ҡыуаныс килтермәй, шуға күрә лә күптәрҙең үҙ эшен асырға теләүе тәбиғи. Теләк теләк менән, әммә эште нимәнән башларға һуң? Ошо билдәһеҙлек әҙәм балаһын өркөтә лә инде. Һөҙөмтәлә уй-хыялдар һүҙҙә генә ҡала.\nӘлбиттә, интернет киңлегендә шәхси предприятие асыуҙы аҙымлап аңлатҡан ҡулланмалар бар. Тик рәсми, ҡоро күрһәтмәләр генә кешене ҡәнәғәтләндермәй, уға төплөрәк, тормошсаныраҡ белем кәрәк.\nТотош бер дәүер буйы беҙҙең ил халҡының кәсеп итеүен, үҙ-үҙенә эшләүен төбө-тамырынан ҡоротоу эше алып барылды. Тере робот кеүек, әҙер хеҙмәт урынына барҙың, ойошма йә предприятие ашханаһында туҡландың, эш сәғәте бөтөү менән ятаҡҡа йә фатирыңа ҡайттың, айлыҡ матди дәртләндереүҙе алдың, ваҡытында ял йортона йә шифаханаға киттең, балаңды пионер лагерына ебәрҙең... Тәүҙә коллективлаштырыуға ҡаршылашып маташҡан кешеләр, “кулак” мөһөрө тағылып, Себер һөрөлдө. Артабан төрлө кәсепкә оҫталар дөйөм хужалыҡ эшмәкәрлегенән буш ваҡытында ғына юнды, бәйләне, үҫтерҙе...\nӘммә кеше – тыумышы менән индивидуаль йән эйәһе. Бер кем дә берәүгә лә оҡшамаған, оҡшарға ла теләмәй. Һәр кем үҙенең шәхсиәте менән үҙенсәлекле. Ул тормошон да үҙе теләгәнсә ҡороп, үҙенсә эшләргә, йәшәргә теләй. Ата-бабаларынан ҡалған рух саҡырыуына ла тартыла, улар кәсеп иткән шөғөлдәрҙе тергеҙә.\nСит илдәрҙә һәр ғаиләнең тиерлек ғаилә бизнесы бар. Атаһы ювелир икән, балаһы ла, ейәне лә ошо эште дауам итергә мөмкин. Эш яйға һалынған, байлыҡты арттырырға ғына ҡала. Ә беҙҙә шәхси эшҡыуарҙарҙың икенсе быуыны ғына үҫеп етте әле. Уларға күпме өйрәнәһе, тәжрибә туплайһы...\nҺүҙҙән ситкәрәк киттек шикелле. Эште нимәнән башларға һуң? Дәүләт теркәүе кеүек рәсми ғәмәлдәрҙе күҙ уңында тотмайым. Ҡағыҙға килеп теркәлһәң, теләйһеңме-теләмәйһеңме, уныһын башҡараһың инде. Ә бына дөрөҫ юлды, йүнәлеште һайлау серҙәренә төшөнөү өсөн үҙеңә тырышырға тура килер. Бизнесты асыу ауыр түгел, уны уңышлы алып барыу, булдырғанды юҡҡа сығармау, ҡаты баҙар шарттарында бөлмәү ҙурыраҡ яуаплылыҡ, тырышлыҡ талап итә.\nБыл юҫыҡта беҙҙең ерлектә иң отошло өлкәләр булып сауҙа һәм халыҡҡа хеҙмәт күрһәтеү, ҙур булмаған етештереү сығанағы булыу, фермерлыҡ тора. Әйтәйек, шәхси эшҡыуар булып теркәлдең дә, ти. Артабан нимәләргә айырыуса иғтибар итергә һуң?\n1. Иң беренсе, дөрөҫ һалым һалыу системаһын һайларға.\nӘгәр ҙә теркәү мәлендә ябайлаштырылған һалым һалыу системаһына күсеү хаҡында теләк белдермәһәгеҙ, ҡыҫҡа ваҡыт эсендә һалым түләү тәртибен асыҡлағыҙ. Улар бер нисәү, әммә берәүһе ауыл хужалығы етештереүселәре өсөн генә тәғәйенләнгән. Был – бухгалтерҙар темаһы, шуға күрә ошо өлкәлә таныш белгес менән кәңәшләшеү һәйбәтерәк.\nБының ниндәй отошло яғы бармы? Махсус (ташламалы) һалым режимы ҡаҙнаға түләмдәрҙе мөмкин тиклем кәметергә булышлыҡ итә. Ләкин был һайлауҙы үҙаллы башҡармаһағыҙ, һеҙҙе берәү ҙә өгөтләп маташмаясаҡ. Һәм дөйөм система буйынса эшләйәсәкһегеҙ. Отчет мәле сиктәре тураһында ла оноторға ярамай, сөнки һалым органы шунда уҡ шәхси эшҡыуарҙың банк иҫәбен ябасаҡ. Отчетты ваҡытында биреү зарурлығының тағы бер сәбәбе – илдең Пенсия фондынан 154852 һум күләмендә түләм талап итеү иҫкәрмәһе алыу ихтималы бар. Әгәр һеҙ үҙегеҙҙең килем тураһында тейешле органға еткермәгәнһегеҙ икән, тимәк, табышығыҙ иҫ китмәле ҙур. Һөҙөмтәлә иғәнәне лә максималь күләмдә түләйәсәкһегеҙ (8 хеҙмәт хаҡына түләүҙең минимумы х 26 процент х 12). Был штраф түгел, аҡса пенсияғыҙ иҫәбенә һалынасаҡ һәм хаҡлы ялға киткәндә уны билдәләгәндә иҫәпкә алынасаҡ. Әммә беҙҙә туҡтауһыҙ барған реформалар һөҙөмтәләренең нимәгә килтерере билдәһеҙ саҡта был да хәүефләндерә. Тимәк, үҙеңә һаҡ һәм уяу булырға кәрәк.\n2. Һалым каникулдарынан файҙаланырға.\nӘгәр ҙә һалым каникулдары тураһындағы төбәк законын ҡабул иткәндән һуң беренсегә теркәләһегеҙ икән, “нуль” күләмдәге һалым ставкаһына дәғүә итә алаһығыҙ. Был осраҡта һалым иғәнәһен иң күбе ике йыл түләмәҫкә мөмкин. Эшмәкәрлектең һалымдан азат ителгән төрҙәрен һәр төбәк үҙе билдәләй. Мәҫәлән, Мәскәүҙә ғилми тикшеренеү-уйлап табыуҙар менән шөғөлләнгәндәргә генә бындай ташлама бар.\n3. Страховка иғәнәләрен белергә һәм түләргә.\nСтраховка иғәнәләре – эшҡыуар үҙе өсөн Пенсия фондына һәм Мотлаҡ медицина страховкаһы фондына күсерергә тейешле түләмдәр. Хәҙер был эш менән дә Федераль һалым хеҙмәте шөғөлләнә, сөнки фондтар үҙҙәре бурысты еренә еткереп үтәй алмай. Иғәнәләрҙең минималь суммаһы йыл да үҙгәреп тора. Уларҙы шәхси эшҡыуар булып теркәлгән осорҙа тулыһынса түләп барырға кәрәк. “Мин бит эшмәкәрлекте алып бармайым”, “ниндәй табыш булһын, тик зыянға эшләйем”, “мин инде хаҡлы ялдамын” тигән аҡланыуҙар иҫәпкә алынмай. Йүнсел армия сафына саҡырылһа, йәш ярымға тиклем сабый тәрбиәләһә, 1-се төркөм инвалидын, 80 йәштән өлкәнерәк ҡарттарҙы ҡараһа ғына, страховка иғәнәләрен түләүҙән азат ителә. Әммә был осраҡтарҙа ла иң тәүҙә быны раҫлаған документтарҙы тапшырырға кәрәк буласаҡ.\nШуға күрә кәрәге тейер әле тип кенә шәхси предприятие асырға ярамай. Эш бармаған хәлдә иҫәптән төшөү яҡшыраҡ. Ҡабаттан теркәлеүгә тыйыу юҡ. Иҫтә тотоғоҙ: бизнесығыҙ ябылһа ла, иғәнәләрҙе түләргә тура киләсәк. Етмәһә, түләнмәгән сумманың 20 – 40 проценты күләмендә штраф һәм пеня өҫтәләсәк. Тимәк, бөтәһен дә закон нигеҙендә, ваҡытында башҡарыу мотлаҡ.\n4. Эшмәкәрлекте башлау тураһында белдереү.\nМәҫәлән, компьютер һәм элемтә ҡорамалдарын ремонтлау буйынса хеҙмәт күрһәтергә йыйындығыҙ, ти. Эште башлар алдынан иң беренсе “Роспотребнадзор”ҙың урындағы бүлексәһенә ошо турала хәбәр итергә кәрәк. Был ведомствоның тикшереүҙәр планына индереү өсөн кәрәк. Тәүге өс йылда тикшереү тыйылған тиһәләр ҙә, әгәр клиентығыҙ күрһәтелгән хеҙмәт сифатына зарланһа, пландан тыш та тикшереү буласаҡ.\nБындай белдереү бирелмәһә, һеҙгә өс меңдән алып биш мең һумғаса штраф сәпәйәсәктәр. Теркәлгән саҡта белдереү биреү мотлаҡ түгел, быны реаль эшмәкәрлекте башлар алдынан ғына башҡарырға була.\n5. Иҫәп-хисап счеты асыу.\nӘгәр ҙә клиенттар ҡулаҡса менән иҫәпләшкән ябай кешеләр булһа, башҡа предприятиелар һәм ойошмалар менән һәр береһенә 100 мең һумдан ашмаған суммаға килешеүҙәр төҙөһәгеҙ, быны счетһыҙ, үҙеңдең шәхси иҫәбеңде файҙаланып ҡына ла эшләргә мөмкин. Әммә был бөтә килешеү срогына ҡағыла. Һөҙөмтәлә “йөҙ меңлек” сиге барыбер үтелә, тимәк, иҫәпләшеү банк аша башҡарылырға тейеш. Өҫтәүенә лимит ҡағиҙәһен боҙған өсөн дүрт-биш мең һум күләмендә штраф һалыныуы бар. Етмәһә, хәҙер банктар граждандарҙың иҫәптәрендә башҡарылған хәрәкәттәрҙе ҡаты күҙәтеүгә алды. Һеҙҙең иҫәп аша даими үткән ҙур сумма уларҙың хәүефһеҙлек хеҙмәтен һағайтыу ихтималы бар. Хатта операцияларҙы туҡтатырға мөмкиндәр. Бер айлыҡ мең һум тирәһе банк хеҙмәтләндереүе сығымын экономиялайым тип бындай хәүефкә барырғамы-юҡмы?..\n6. Страховкалаусы рәүешендә теркәлергә.\nӘгәр һеҙ ялланма эшсе тотаһығыҙ йә башҡалар хеҙмәтенән файҙаланаһығыҙ икән, ваҡытында страховкалаусы сифатында теркәлеү мотлаҡ. Эшсе менән килешеү төрөнөң әһәмиәте юҡ бында. Хатта ҡыҫҡа ғына ваҡытҡа килешеү төҙөһәгеҙ ҙә, страховкалаусы булаһығыҙ. Йәғни ялланған кешегә хеҙмәт хаҡы түләүҙән башҡа уның өсөн барлыҡ иғәнәләрҙе тейешле органдарға күсерергә, отчет бирергә тейешһегеҙ. Ул – бик ҡатмарлы һәм сетерекле эш, әммә шунһыҙ булмай.\nКилешеү төҙөлгәндән һуң 30 көн эсендә страховкалаусы сифатында теркәү үтмәһәң, 5 – 20 мең һум күләмендә штраф һаласаҡтар.\n7. Эшмәкәрлегегеҙҙә мотлаҡ тип һаналһа, лицензия алырға.\nЛицензия – айырым бер төр эшмәкәрлек менән шөғөлләнеүгә рөхсәт. Унһыҙ йәки уның шарттарын боҙоп эш иткән осраҡта өс-биш мең һум ҙурлығында административ штраф түләттереүҙәре, етештерелгән тауарҙы, хеҙмәт ҡорамалдарын һәм сеймалды тартып алыуҙары ихтимал. Әгәр бындай эшмәкәрлек арҡаһында ҙур зыян килтерелһә, енәйәт эше асыуҙары ла бар.\nШәхси предприятие менән нимәләр ҡылырға ярамай? Уны бизнес булараҡ һатырға ярамай. Эшҡыуар мөлкәтен, ҡалған тауарҙы, сеймалды айырым-айырым баҙарға сығара ала, әлбиттә. Ә бына һатып алыусы эш алып барам тиһә, үҙе теркәү үтергә тейеш, лицензияларҙың, рөхсәт ҡағыҙҙарының, килешеүҙәрҙең бөтәһен дә үҙ исеменә күсерергә тейеш. Был бик мәшәҡәтле.\nШәхси предприятиеның исемен үҙгәртеү тыйыла. Эшҡыуарҙың паспорт мәғлүмәттәре үҙгәргәндә генә, мәҫәлән, никахҡа ингәндә фамилияны алмаштырғанда, был ғәмәл рөхсәт ителә.\nБер юлы ике шәхси предприятие теркәтеп булмай. Йүнселде һалым түләүсенең шәхси номеры буйынса теркәйҙәр, ә ул ғүмерлеккә һәм берәү генә. Әгәр төрлө йүнәлештәге бер нисә бизнес алып барырға уйлаһағыҙ, компания итеп теркәтәһегеҙ инде.\nШәхси предприятиены кемгәлер тапшырыу һәм ҡуртымға алыу мөмкин түгел. Паспорт йә хеҙмәт кенәгәһен кемгәлер бирергә ярамаған кеүек үк. Интернетта ундай тәҡдимдәр осрай, әлбиттә. Йәнәһе, барыһы ла закон нигеҙендә: теркәү тураһындағы таныҡлыҡты йә уның күсермәһен күрһәтәсәктәр, ышаныс ҡағыҙы яҙып бирәсәктәр, хатта берлектәге эшмәкәрлек хаҡында килешеү төҙөйәсәктәр. Ә бындай килешеүҙе шәхси эшҡыуар түгел, коммерция ойошмалары ғына төҙөй ала. Тимәк, уның юридик көсө булмаясаҡ. Һеҙҙең табышығыҙ ҙа бизнесты “арендаға биргән” кешегә китеп торасаҡ. Был хәлдә суд юлын тапарға ғына ҡала.


Депутатҡа өмөт бағлап киләләр\n10 Декабрь 2021, 11:11\nРәсәй Федерацияһы Дәүләт Думаһы депутаты Зариф Байғусҡаров район халҡын йыш ҡабул итһә лә, һорауҙар кәмемәй\n29 йыл «Йәнгел» совхозында һауынсы булып эшләгән ҡатындың дөйөм хеҙмәт стажы өс тиҫтә йыл тәшкил итә, һуңғы йылын ул һауынсы булып эшләгән. 10 мең һум тирәһе пенсия ала. «Ауыл хужалығында 30 йылдан ашыу эшләгәндәргә пенсияға 25 процент өҫтәлә, минең бер генә йылым тулмау арҡаһында — юҡ, шуны берәй нисек хәл итеп булмаймы?» — тип ҡыҙыҡһынды ул. Зариф Закир улы пенсия билдәләгәндә бөтә эш осоро иҫәпкә алынмағандыр, яңынан документтар менән Пенсия фондына барып, ҡайтанан һанатып ҡарағыҙ тип кәңәш итте. Мөрәжәғәт итеүсенең тағы бер һорауы газ үткәреүгә ҡағылды. Улар льготалы категория граждандарына йорттарҙы газ селтәренә бушлай тоташтырыуға сертификат тураһында закон сыҡҡансы өйҙәренә газ үткәргән. Газ үткәргән өсөн хәҙер компенсация алып булмаймы тип һораны ул. Был закон сыҡҡанға тиклем газ үтһә, мөмкин түгел тип яуапланы З. Байғусҡаров.\nТаштимер ауыл биләмәһе депутаты Рушан Әхмәтйәнов Салауат ауылындағы проблемалар хаҡында һөйләне. Яҙғы-көҙгө осорҙа М. Рәхмәтуллин урамына ингән ерҙән үтеп булмай, тине ул. Был юлды ремонтларға, 300-400 метр арауыҡҡа ҡырсынташ түшәргә кәрәк. Шулай уҡ М. Мортазин урамының бер яғында фонарҙәр янмауына зарланды. Урындағы депутатты иғтибар менән тыңлағандан һуң: «Бындай мәсьәләләрҙе урындағы кимәлдә лә хәл итергә мөмкин. Төҙөкләндереү өсөн ауыл биләмәләренә етерлек аҡса бүленә. Яҡтылыҡ ҡуйыу артыҡ сығым талап итмәй», — тине Зариф Закир улы.


Йәй – отпуск һәм ялдар мәле. Тап ошо миҙгел кешене яратҡан шөғөлө менән яҡынайта, үҙ өҫтөңдә эшләү, рухи яҡтан ял итеү мөмкинлеген бирә.\nБеҙҙең халыҡтың, бигерәк тә ауыл кешеһенең, йәй көнө яратҡан шөғөлөнә ваҡыт табыуы бик икеле, шулай булыуға ҡарамаҫтан, беҙ уҡырға яратабыҙ һәм саҡ ҡына ял минуттары эләктеме, башҡорт баҫмаларын ҡулыбыҙға алабыҙ. Ябай тормошто һүрәтләгән хикәйә-повестарҙы уҡып барырға тырышабыҙ, үҙебеҙгә фәһем алабыҙ, һығымталар яһайбыҙ...\nБыл баҫмала автор геройҙарының характерын, уларҙың эске донъяһын асып, ғаилә тормошо, кешеләр араһындағы ҡатмарлы мөнәсәбәттәр; дөйөм эш, милләт, халыҡ, намыҫ төшөнсәләренә, ижадҡа ҡараш һәм башҡа көнүҙәк мәсьәләләрҙе ҡыйыу күтәреп сыға һәм сағыу итеп бирә. Уларҙың барыһының да мәңгелек ҡиммәттәр булып ҡалыуын уҡыусыларына еткерергә тырыша.\nКитап алдағы көндәрҙә баҫыла һәм һатыуға сығасаҡ. Был хаҡта тиҙҙән хәбәр итербеҙ.


Башҡортостан атлеттары Олимпия уйындарында үҙ сығыштарын т амамланы. Уңыш Рәсәйҙең бобслей командаһында "көмөш" яулаусы Алексей Селиверстовҡа йылмайҙы. Яҡташыбыҙҙың был миҙалы берҙән - бер - Башҡортостан өсөн сығыш яһаусы спортсылар башҡа награда ала алманы.\nСеливерстовтың уңышын күҙалларға мөмкин ине - Рәсәй бобслейсылары үҙ спорт төрҙәрендә иң алдынғыларҙың береһе булып тора. Алтын миҙалға тиклем бер аҙ ғына барып етмәне улар. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, Андре Ланге идаралығындағы немец экипажы үҙҙәрен көслөрәк итеп күрһәтте.\nОҫта пилот Александр Зубков етәкселеге аҫтындағы рәсәйлелә р тәүге ярышта лидерҙарҙан ни бары йөҙҙән ике секундҡа артта ҡалды. Икенсе шыуыу бик үк шәптән булманы һәм беҙҙең беренсе экипаж дүртенсе урынға төштө. Көрәш киҫкенләште. Икенсе көнө рәсәйлеләрҙең һуңғы ике уҙышы барыһын да хәл итергә тейеш ине...\nЯрыштар үткәс беҙ Алексей Селиверстовтың әсәһе Полина Григорьевна менән элемтәгә индек, улының оҙаҡ йылдар сығыш я һау осоронда ул бобслей ғына түгел, башҡа спорт төрҙәре өсөн\nдә "көйә". "БАШвестЪ" гәзитенә ул түбәндәгеләрҙе һөйләне:\n- Мин "бронза" эләгеүен Алланан үтенеп һораным! Бик борсолдом. Ярыш көндәре араһында Леха (өйҙә беҙ уны шулай тип йөрөтәбеҙ) апаһына "Һуңғы көрәш, ул иң ауыры" тигән\nкеүегерәк sms - ка ебәргән. Өсөнсө тапҡыр шыуыуҙан һуң ғына\nмиҙал яулауҙарына ышаныс тойғоһо барлыҡҡа килде.\nӨсөнсө шыуыуҙы рәсәйлеләр бик һәйбәт башҡарҙы. Улар тағы ла икенсе урынға сыҡты, әммә был юлы ла немецтарға биреште.\nДүртенсе шыуыуҙа инде беҙҙең команданың бурысы икенсе урынды һаҡлап ҡалыу һәм көмөш миҙал яулау ине. Һәм улар быға ирешә алды: Александр Зубков, Филипп Егоров, Алексей Селиверстов һәм Алексей Воевода бобслейҙа Рәсәй өсөн тәүге миҙалды яуланы. Беҙҙең егеттәрҙең йәрәхәттәр менән сығыш яһауын иҫәпкә алғанда ( "БАШвестЪ" мәғлүмәттәре буйынса Егоровтың баш мейеһе һелкенеүе, Зубков һәм Селиверстовтың яурындарын ауырттырыуы билдәле), "көмөштө" алтын миҙалға ла тиңләргә була. Рәсәйҙең Евгений Попов етәкселегендәге икенсе\nэкипажы ( уның составында Мәскәү һәм Башҡортостан намыҫын я ҡлаусы Сергей Голубев сығыш яһаны) туғыҙынсы урынға сыҡты.\nТиҙҙән Селиверстов карьераһындағы төп награда менән тыуға н яғына ҡайтасаҡ һәм лайыҡлы рәүештә журналистар тарафынан "өҙгөләнәсәк". Алексей өсөн был Олимпиада һуңғыһы булырмы, ул үҙ карьераһына нөктә ҡуйырмы Әйтеүе ҡыйын. Әммә Ванкуверҙа үтәсәк уйындар ваҡытында Лехаға ни бары 33 йәш буласағын билдәләйек. Бобслей өсөн был йәш түгел.


Һуғыш ветерандары торлаҡ менән тәьмин ителә // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nҺуғыш ветерандары торлаҡ менән тәьмин ителә\n9:43, 1 марта 2010 Иҡтисад\n— Бөгөн 2005 йылдың 1 мартына тиклем торлаҡ шарттарын яҡшыртыу буйынса иҫәпкә баҫҡан ветерандар тулыһынса тиерлек торлаҡ менән тәьмин ителде, — тине БР Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының йомғаҡлау коллегияһында вице-премьер Фидус Ямалетдинов. — Һуңғы өс эш ошо көндәрҙә тамамланасаҡ.\nБөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 65 йыллығы менән бәйле, министрлыҡтың 2010 йылдағы өҫтөнлөклө бурыстарының береһе булып ветерандарҙы торлаҡ менән тәьмин итеү тора. 2005 йылдан 2009 йылға тиклемге осорҙа республикала 831 Бөйөк Ватан һуғышы ветераны торлаҡ менән тәьмин ителде, шуларҙан 499 кеше – федераль бюджет, 332-һе республика муниципаль райондары һәм ҡала округтары средстволары иҫәбенә. 2009 йылда ғына 429 кеше тәьмин ителде.\nБыйыл ҡасан иҫәпкә баҫыуына ҡарамаҫтан, бөтә мохтаж ветерандарҙы торлаҡ менән тәьмин итеү бурысы ҡуйылды. 17 февралгә ҡарата Башҡортостанда бындай ветерандар 1436. Һуғыш инвалидтары айырым исемлеккә бүленде һәм улар беренсе сиратта тәьмин ителәсәк. Торлаҡ төҙөлөшө фонды ветерандар өсөн торлаҡ һайлауҙа ярҙам күрһәтә.\nБөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусыларҙы торлаҡ менән тәьмин итеүҙән тыш, министрлыҡ граждандарҙың башҡа категорияларын да торлаҡ менән тәьмин итеү буйынса эш алып бара. Һуңғы биш йылда, мәҫәлән, хәрби хәрәкәттәр ветерандары, инвалидтар һәм ғәрип балалар тәрбиәләгән ғаиләләр иҫәбенән 778 кеше торлаҡ менән тәьмин ителде.


«Күбәләктәр» күңел асты\n7 Декабрь 2018, 14:53\nБеҙҙең 50-се балалар баҡсаһының «Күбәләктәр» төркөмөндә төрлө тематик иртәлектәр үткәреү матур йолаға әйләнгән. Иң һөйөндөргәне – бөтә сараларҙа ла ата-әсәләр ихлас ҡатнаша. Әсә көнө һәм Ғаилә йылына арнап «Мин һәм минең балам» тигән иртәлек уҙғарҙыҡ.\nБайрамға оҙаҡ әҙерләндек, ошо темаларға шиғырҙар ятланыҡ, йырҙар өйрәндек. Ынйы Әлибаева, Ричард Ҡорбанов, София Ситникова, Йәсминә Вәлитова, Арыҫлан Ғәҙелшин, Тимур Насретдинов, Әҙилә Ҡусҡарова һәм Роберт Нагорный сатнатып башҡортса сығыш яһаны. «Үҙеңде тасуирлау буйынса таны» уйынында һәр әсә үҙен танырға тейеш ине. «Үҙ әсәйеңде тап» уйыны ла бик ҡыҙыҡлы булды.\nУйын-көлкө, шат тауыштарҙан бүлмә яңғырап торҙо. Артабан һүҙ игеҙәк ҡыҙҙар Асель менән Гүзәл Әхтәмоваларҙың ғаиләһенә бирелде. «Ял көндәрен күңелле лә, шул уҡ ваҡытта ҡыҙҙарыбыҙға файҙалы ла итеп уҙғарырға тырышабыҙ. Бергәләп тышҡа саф һауаға сығабыҙ, күгәрсендәр ашатабыҙ, төрлө тәмлекәстәр бешерәбеҙ», – тип һөйләне Нурия ханым.\nКескәйҙәр ата-әсәләренә символик бүләк тә әҙерләгәйне: үҙ ҡулдары менән ҡағыҙҙан эшләнгән ҡыҙыл йөрәк тапшырҙылар.\nИнсиә ФӘРХЕТДИНОВА, Лира БАЙСУРИНА, тәрбиәселәр.


Рәсәй һәм донъя хәбәрҙәре | ГТРК «Башкортостан» - Хәбәрҙәр | 22753\nАнкарала бөгөн террор ғәмәле эҙемтәләрен бөтөрәләр. Хәбәр ителеүенсә, күп кеше йәрәхәтләнгән, һәләк булыусылар тураһында теүәл генә мәғлүмәт юҡ. Теракт именлек мәсьәләһен ҡабырғаһы менән ҡуйып илдә халыҡтың хөкүмәткә баҫымын көсәйткән.\nГреция утрауҙары-Яҡын көнсығышта хәрби бәрелештәрҙән ҡасыусылар өсөн Европаға ҡапҡаға әйләнде. Көн һайын Сүриәнән, Ғыйраҡ һәм Афғанстандан меңләгән ҡасаҡ ғүмерҙрен хәүеф аҫтына ҡуйып катерҙарҙа диңгеҙ аша сығырға мәжбүр. Уларҙың күптәре ярға барып етә алмай. Быйыл ғына 400 ҡасаҡ һыуға батып үлгән.\nКөньяҡ Кореяның Пусан портында америка менән бергә хәрби күнекмәләр үткәреүгә ҡаршы акция үтте. Демонстранттар Беҙ тыныслыҡ яҡлы, Күнекмәләрҙе туҡтатығыҙ тигән лозунгтар тотоп урамға сыҡты. Хәрби маневрҙа быйыл Американан 17 мең, Көньяҡ Кореянан 300 мең хәрби ҡатнаша.\nТөнъяҡ Корея иһә Корея ярымутрауының көньяғын утҡа тотоу менән ҡурҡыта. Ил биләмәһенең бер метры ғына яулап алынһа ла Пхеньян көс ҡулланасағы тураһында белдерҙе. Ким Чен Ын стратегик ғәскәрҙәрҙе хәрби әҙерлеккә килтерҙе. Ул шулай уҡ илдә күберәк атом ҡоралын һынауҙы үткәрергә ҡушҡан.


Тиҫтәләрсә йыл эшләгәндән һуң да табиб кешегә иң кәрәк һыҙат\n- мәрхәмәтлелек тойғоһон юғалтмаған врачтарға һоҡланам да, ғәжәпләнәм дә. "Ҡыҙыл" диплом да, оҫталыҡ та төп ролде уйнам ай бында, айырыуса ауырыу - бала кеше булһа.\nМин был һүҙҙәрҙе һауанан алып яҙманым. Ах, был каникулдар ! Балаларҙың бер үҙен ҡалдырып китергә мәжбүрмен. Һәм бына э ш көнөнөң иң ҡыҙыу мәлендә өҫтәлемдәге телефон шылтырай. Ҡыҙ ым йәрәхәтләнгән. Мин өйгә табан йүгерҙем. Баламдың йөҙөндә ҡурҡыу тойғоһо, күҙ йәштәре... Күршемдең ҡото осҡан:"...үҙем\nалырға ҡурҡым шул...". Ҡыҙымдың бәләкәй генә тубығынан энә сығып тора, ебенә тиклем тире аҫтына инеп киткән...\nЯрҙам беҙгә 30 йыл эш стажы булған, тәжрибәле табиб Рәйе с Ғаяз улы Шайморатов йөҙөндә килде. Ҡәһәр һуҡҡыр энәне бик тиҙ һәм ауырттырмайынса тартып сығарыуҙан тыш, врач бына тиг ән психолог та булып сыҡты. Хәйер, был да балалар врачы өсөн\nиң кәрәк сифаттарҙың береһелер.\nӨфө ҡалаһында 4 - се балалар дауаханаһының йәрәхәттәрҙе д ауалау бүлеге тиҙҙән үҙенең 55 йәшен билдәләйәсәк, уға Зилар а Хатип ҡыҙы Гашимова етәкселек итә. Балалар пунктын 1975 йы лда хәҙер инде билдәле врач Валерий Юрьевич Шауло асҡан.\nБөгөн бында барыһы 16 хеҙмәткәр эшләй. "Ҡыҙғаныс, әммә бе ҙҙә йәштәр оҙаҡ тормай, - тип күңелһеҙ йылмая Светлана Зөфә р ҡыҙы. - Уларҙы аңларға ла була. Беҙҙең эш хаҡы бик бәләкәй ". Көнөнә уртаса улар 40 - 50 бала ҡабул итә. Төшкө ашҡа туҡ тау тигән нимә юҡ тиһәң дә була. Һәр ваҡыт әҙер торорға тура\nкилә, сөнки һәр минут коридорҙа бала илаған тауыш ишетелеүе\nихтимал. Йыш мөрәжәғәт итеүсәләргә 11 - 14 йәш, Артабан ете , һигеҙ, туғыҙ, ун йәшлек тиктормаҫтар килә. Каникул ваҡытын да уларҙың һаны бермә бер арта... Врачтың оҫталығына һоҡланы у һүҙҙәремә Светлана Зөфәр ҡыҙы көлә:"Насар эшләргә ярамай б еҙгә. Улар балалар бит. Яратам мин уларҙы, шунһыҙ бында эшлә үе лә мөмкин түгел".


Баймаҡта - Урал аръяғы китапханасылары форумы\n27 Май , 08:30\nКитапханалар көнө уңайынан кисә Баймаҡ ҡалаһында эшлекле форум үтте.\nКисә Баймаҡ биләмә-ара үҙәк китапханаһында Урал аръяғы райондары китапханасыларының форумы үтте.\n“Китап уҡыуҙы пропагандалау: Урал аръяғы муниципаль китапханаларының идеялары һәм эш тәжрибәләре” тип аталған был сарала Бөрйән, Йылайыр, Хәйбулла райондарының, Баймаҡ һәм Сибай ҡалаларының китапханасылары ҡатнашты. БР Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапхана директоры Юлдаш Ураҡсин сәләмләп, барыһын да етеп килгән һөнәри байрам менән тәбрикләне, форумдың эшендә уңыштар теләне. Милли китапхананың ғилми-методик бүлеге баш китапханасыһы Айгөл Ханнанова китап уҡыуҙы күтәреү буйынса республика китапханаларының алдынғы тәжрибәләре менән таныштырҙы. Форумда Баймаҡ районы муниципаль район хакимиәтенең мәҙәниәт бүлеге етәксеһе Гөлназ Йыһаншина ла ҡатнашып, йыйындың эштәрендә уңыштар теләне.\nАртабан Урал аръяғы райондары китапханалары етәкселәре һәм вәкилдәре үҙҙәренең эш тәжрибәһе менән уртаҡлашты, презентация күрһәтте. Китап уҡыуҙы пропагандалауҙа һәр береһенең үҙенсәлекле алымдары барлығы асыҡланды. "Түңәрәк өҫтәл" артында һөйләшеүҙән һуң форумда ҡатнашыусылар урындағы үҙәк китапхана менән танышып сыҡты, артабан Бикеш ауылы китапханаһы янындағы ҡурсаҡ театрын ҡараны, Икенсе Этҡол ауылында “Урал батыр” эпосы эҙҙәренән үтте.\nБаймаҡ биләмә-ара үҙәк китапхана директоры Зилә Мортазина белдереүенсә, форум бик эшлекле шарттарҙа үткән. Бындай осрашыуҙар бик кәрәк, китапханасылар үҙ-ара фекерләште, аралашты һәм үҙ тәжрибәләре менән уртаҡлашты, ти.\nҺөнәри байрамығыҙ менән ҡотлайбыҙ! Һәр саҡ рух һаҡсылары, матбуғат дуҫтары булып ҡалығыҙ!\nФото: Сәлимә Байгилдина фотоһы.


Күгәрсендәр(хикәйә). Тамара Ғәниева - Wikisource\nКүгәрсендәр(хикәйә). Тамара Ғәниева\nКүгәрсендәр ( хикәйә )\nӘгәр һин өйөңдә эт тотмаһаң, моғайын, бесәйең барҙыр. Бесәйең булмаһа, ташбаҡаң йәиһә терпең... Юҡмы? Бәлки, күгәрсендәрең барҙыр?\nХәйер, ишек алдарында күгәрсен ояларын күреү хәҙер икеле. Ә элек күгәрсен «ене» ҡағылмаған малайҙы осратыуы ҡыйын ине.\nМинең күрше малай (хәҙер ул ағай инде) "күгәрсен белгесе" булды. Тимер селтәрҙән яһалған күгәрсен ояһында ҡоштарҙың ниндәйҙәре генә юҡ. Ағы, күге, сыбары, хатта... тауисҡа оҡшаған төҫлө ҡанатлылары бар. Булмаҫ, тиһегеҙме? Ысын әйтәм! Малай көн һайын тиерлек бер күгәрсенен акварель буяуҙар менән буяй. Тегеһе ҡәнәғәт. Кинәнеп ҡулына ҡуна, ҡанаттарын йәйеп, хужаһы һәм дуҫы булған малайҙың үҙен биҙәгәнен сабыр гына көтөп тора. Ә малай эшен тамамлай ҙа йәйғор ҡушаматлы күгәрсенде күккә сөйә. Эй, оса теге томоролоп, эй, оса. Мин ауыҙ асып ҡарап торам: ә тегендә, күктә, уға көнләшәләрме икән?\nКүршемдең йәнә Бантиклы Ҡыҙылҡай, Ҡара күгәрсен, Чигриш кеүек һирәк осрай торған тоҡомло күгәрсендәре бар ине. Ундайҙарҙы мин инде күптән күргәнем юҡ.\nЯңыраҡ Мәскәүҙәге ҡош баҙарына инеп сыҡтым. Унда йәнең ни теләй, шул бар. Балыҡтарҙың, ҡош-ҡорттоң ниндәйе генә юҡ! Бер төр балыҡтарҙың хаҡы хатта шәшкенән дә ҡиммәтерәк. Һәм бына шунда мин бала сағымды йәнә иҫкә төшөрҙөм. Күгәрсен яратыусылар әлеге мин таныған Чигриш тирәһендә уралалар.\n—\tМин күгәрсендәрҙе 1930 йылдан бирле тотам, тип һөйләй һатыусы ағай.— Һуғыш башланғас, беҙ дуҫтарым менән ҡоштарыбыҙҙы хәрбиҙәргә тапшырҙыҡ. Мин үҙем ҡырҡ ике күгәрсен бирҙем.\nӨйрәтелгән күгәрсендәр фронт һыҙығын осоп үтеп, алғы һыҙыҡҡа мәғлүмәт ташыны. Уларҙың арҡаһына тоҡсай бәйләйҙәр ҙә, йөҙ грамм ауырлығындағы йөктө артмаҡлаған ҡоштар юлға сыға. Йә булмаһа, төнөн У-2 самолеты партизандар тупланған урман өҫтөнән оса һәм күгәрсендәр тултырылған кәрзинде ергә ташлай. Ә тегеләрҙең ҡанаттарына хат бәйләнгән. Һуғыштың тәүге көндәрендә генә лә дошман тылына ун биш мең күгәрсен телеграммалар ебәрелә.\n—\tӘ һеҙ алтындан ҡойолған күгәрсен һәйкәле барлығын беләһегеҙме?— тип һүҙгә ҡушылды аранан берәү.— Юҡмы ни? Ундай һәйкәл Англияла ҡуйылған. Ә тарихы былай. Икенсе донъя һуғышында немецтар инглиздәрҙең һыу аҫты кәмәһен батыра. Мөһәбәт тимер акула һыу аҫтына китә. Рация эштән сыға. Ул саҡта инглиздәрҙә суднола бер нисә спорт күгәрсене йөрөтөү ҡағиҙәһе була. Һыу аҫты кәмәһендә лә ошондай ике күгәрсендең булыуы иҫтәренә төшөп, фажиғәгә тарыусылар, аптыраған көндән, шул ҡоштарҙың тәпәйенә телеграмма бәйләп, торпедоның люгы аша осора. Ата күгәрсен юлда һәләк була. Ә инәһе, һигеҙ йөҙ саҡрым океан аша осоп, өйөнә ҡайта. Экипаж ҡотҡарыла. Инә күгәрсенгә алтындан һәйкәл ҡоялар.\nИсеме донъяға билдәле француз рәссамы Пикассо "Тыныслыҡ күгәрсене" исемле билдәле һүрәтен юҡҡа ғына төшөрмәгән, күрәһең. Бәлки, ул да бала саҡта күгәрсендәр менән мауыҡҡандыр?\nӘ һинең һуң ниндәй дуҫың бар? Юҡмы ни? Усыңа икмәк валсығы тура ла ҡулыңды күгәрсенгә һон. Ул шундай илгәҙәк ҡош, шунда уҡ дуҫлашырһығыҙ.\nRetrieved from "https://wikisource.org/w/index.php?title=Күгәрсендәр(хикәйә)._Тамара_Ғәниева&oldid=353725"\nThis page was last edited on 28 April 2013, at 10:10.


Белоретҡа - Башҡортостан еңел атлетикаһының таулы баш ҡалаһына тағы бер күҙ ташлайыҡ. Был юлы иғтибар үҙәгендә бәләкәй, әммә бик сыҙамлы ҡыҙыҡай - Галина Богомолова - Уйындарҙың иң абруйлы дисциплинаһында - марафон йүгереүендә Олимпиада миҙалына ныҡлы дәғүә итеүселәрҙең береһе.\nХәҙер Богомолова уйҙары менән Пекинда инде. Ул Кисловодскиҙа сборҙа булды, бер көндә Мәскәүҙә кәрәк-яраҡ алып өлгөрҙө һәм хәҙер өйөндә - Белоретта күнекмә яһай.\nТыуған Башҡортостанында әҙерләнеүгә бер аҙна тирәһе ваҡыт китәсәк. Хәбәр итеүебеҙсә, спортсыға автомобиль хәрәкәте ҡайнап торған трасса буйлап йүгерергә тура килә. Белореттың көслө стайер мәктәбе йүгереү ҡулсаһы булған үҙ стадионына һәм айырым юлдарға ихтыяж кисерә, ләкин әле булһа бер кем дә уны төҙөргә уйламай.\nСтарт алдынан Богомолова Иркутскиҙа милли команда менән осрашасаҡ, һәм унан Пекинға осасаҡ.\nХәҙер Галина матбуғат вәкилдәре менән осрашырға һәм ниндәй ҙә булһа интерью бирергә тырышмай.\n- Бына ярыштар бөтһөн дә - шул саҡта аралашырбыҙ, - ти ул. - Старт алдынан мин бер ниндәй ҙә интервью бирергә теләмәйем.\n- Мәскәүҙә биргән форма тураһында булһа ла һөйләгеҙ әле.\n- Телевизорҙан күрерһегеҙ, - ти Галина.\nШуға ҡарамаҫтан, Богомолова менән туранан-тура аралашмаһаҡ та, беҙ марафон йүгереүсеһенең план буйынса әҙерләнеүен, үҙен яҡшы тойоуын һәм үҙ конкуренттарының нисек йүгереүен, ҡайҙа сығыш яһауын күҙәтеп барыуын белдек.\nТөп ярышташы итеп Галина инглиз ҡыҙы Пола Рэдклиффты күрә. Уның имгәнеүе тураһында хәбәр итеүҙәренә ҡарамаҫтан, Боломолова Поланың аяҡҡа баҫып, көс йыя аласағына ышана.\nБашҡортостанға, бигерәк тә Белоретҡа, Пекинда Уйындар барышында көйәр кешеһе бар. Лилиә Шобухова ла, Галина Богомолова ла хәҙер миҙалға дәғүәселәр булып тора һәм бер ниндәй көслө ярышташтары ла йүгеректәребеҙҙе ҡурҡытмай.\nШуны айырып билдәләп үтергә кәрәк, Белорет, күнекмә яһау өсөн йүгереү юлдары һәм стадион формаһында кәрәкле еңел атлетика инфраструктураһы булмауға ҡарамаҫтан, яңы таланттар менән шатландырыуын дауам итә.\nЕңел атлеттар тренеры Евгений Сенченконың әйтеүенә ҡарағанда, йәш Гөлшат Фазлетдинова ҙур өмөт уята. Һуңғы ваҡытта ул 3000 метрлыҡ дистанцияла лидер булып тора. Тәүҙә Рәсәй мәктәп уҡыусылары араһында еңеп килә ине, хәҙер ҡыҙҙар араһында беренсе урында килә.\nТағы ла бер буласаҡ лидер - Егор Николаев. Һуңғы Рәсәй чемпионатында ул, еңел атлетика үлсәме буйынса юниор йәшенә, 20 йәш, ҡарамаҫтан, 1500 метрлыҡ дистанцияла юғары бишенсе урынды яулай алды.\n- Фазлетдинова әле үк миңә бик көслө, хатта әлеге лидерҙарға ҡарағанда ла перспективалыраҡ булып күренә, - ти Сенченко. - Ә Егор Николаев, ғөмүмән, айырылып тора. Элек беҙҙә көслө стайерҙарҙы, сыҙамлылыҡҡа йүгереүселәрҙе генә үҫтерә ала инек, ә ул ҡыҫҡа дистанцияла уңышҡа өлгәшә.


Еңеүҙең 70-се яҙына арналған байрам саралары юғары кимәлдә үтергә тейеш\nҺуңғы арала көнбайыш илдәрҙең Бөйөк Ватан һуғышы тарихын боҙоп күрһәтергә маташыуы ла ошоно талап итә. Был турала Башҡортостандың баш федераль инспекторы Андрей Чечеватов координация кәңәшмәһендә белдерҙе. Унда федераль органдарҙың төбәк идаралыҡтары етәкселәре ҡатнашты.\nӘле республикала 68 меңдән ашыу Бөйөк Ватан һуғышы ветераны һәм уларға тиңләштерелгәндәр йәшәй. Шул иҫәптән 4 мең 600 кеше һуғышта ҡатнашҡан. Ҡалғандар тыл ветерандары һәм тол ҡатындар. Уларға социаль ярҙам күрһәтеү маҡсатында республикала ике миллиард һум тирәһе аҡса тотонола. Был суммаға ветерандарҙың торлаҡ шарттарын яҡшыртыу ҙа инә. Һуңғы ике йылда ғына 2 мең 337 яугир һәм уларҙың тол ҡатындарына фатир бирелгән. Сиратта тағы ла 1 мең 650 ветеран ҡала. Андрей Чечеватов әйтеүенсә, мохтаждар һис шикһеҙ үҙенә тейешле квадрат метрҙарын аласаҡ.\nАндрей Чечеватов, Башҡортостан республикаһы буйынса баш федераль инспектор: «Был маҡсатҡа аҡса бүленгән. Закон нигеҙендә сиратҡа баҫҡан һәр ветеран торлаҡ шарттарын яҡшырта аласаҡ. Әгәр ниндәйҙер ҡытыршылыҡтар бар икән, был инде айырым бер кешенең үҙ эшен тейешенсә башҡармауы ғына. Урындағы етәкселәр ниндәйҙер сәбәп менән фатир биреүҙе тотҡарларға тейеш түгел».


Республикала Мәҙәниәт хеҙмәткәре көнөн «Арт-Ҡоролтай» форумы менән билдәләйҙәр // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n18:47, 17 февраля 2021 Мәҙәниәт\nБашҡортостан Республикаһы Хөкүмәте вице-премьеры Азат Баҙранов «Арт-Ҡоролтай» төбәк мәҙәни форумын ойошторорға тәҡдим итте. Ул 25 мартта билдәләнгән Мәҙәниәт хеҙмәткәре көнө уңайынан үткәрелә. Мәҙәниәт министрлығы уҙған йылда уҡ ошо башланғыс менән сыҡҡайны, ләкин коронавирус пандемияһы үҙ төҙәтмәләрен индерҙе.\n«Форумда аралашыу республика мәҙәниәтен үҫтереү йүнәлештәрен стратегик күреүҙә файҙалы ҡорал булыуы ихтимал. Бынан тыш, беҙ 26 мартта «Фольклориадаға тиклем 100 көн»гә кире иҫәпте башларға уйлайбыҙ», — тип хәбәр итте Азат Баҙранов.\nМәҙәниәт министры Әминә Шафиҡова билдәләүенсә, баш ҡала, шулай уҡ тотош республика халҡы байрамса мөхитте тойорға тейеш. Форумды йыл һайын ойошторорға тәҡдим ителә.\nТеги: Мәҙәниәт министрлығы


17 Июль 2021, 09:54\nСибай ҡалаһына инер ергә ҙур, матур хәрефтәр менән “Таусылар хеҙмәтенә дан!”, тип яҙып ҡуйғандар. Барыбер кү-ңел ирәйеп китә шул һүҙҙәрҙе уҡығанда, тимәк ерҙә хеҙмәт төшөнсәһе йәшәй, һәм уны онотмағандар әлегә. Шулай булғас яҡшыға юрарға ла урын бар. Һәр хәлдә шуға өмөт итәйек!\nКомандировкала саҡта, юл ыңғайы, элек миллионер булып та әлеге, иҡтисади хәле, тәрән көрсөккә килеп терәлгән ху-жалыҡтың машиналар паркында һуғылдым. Дәһшәтле яу, аяуһыҙ ҡыйралыш үткәндәй туҙырашып ятҡан техника һөлдәләре, кәйефте ҡырып, эсте бошороп ҡына ҡалманы, йәнде һипһендереп, һиҫкәндереп, көйҙөрөп ебәрҙе. Шул вайран килеп сәсрә-гән тимер-томор араһында йөрөп ятҡанда ҡарашым ҡоромло стенаға эленгән, буяғы уңып бөткән биш былтырғы саҡырыуға төртөлдө: “Хеҙмәткә дан!” Үҙ-үҙемә һорау бирҙем, элекке хеҙмәтте данлаймы был яҙыу ишараты, әллә замана тыуҙырған ял-ҡаулыҡтымы? Элеккенелер, сөнки хәҙерге ҡойто, фәҡәт күҙ буяуға ҡоролған илке-һалҡы көнитмеш, ана бит, күҙ алдында...\nХәтирәләргә йыш бирелеү, йәнә өҙлөкһөҙ мыжыу ҡартайыу билдәһе, тигән ине бер танышым, бәлки шулайҙыр ҙа, әммә бөгөнгө менән генә йәшәп, үткән осорҙағы яҡшы яҡтарҙы, ыңғай күренештәрҙе онотоу ҙа дөрөҫ түгелдер.\nЭлек, асыҡлап әйткәндә социализм осоронда, хеҙмәткә ҡараш икенсерәк ине минеңсә, етдиерәк, ҡәтғиерәк һәм тал-апсаныраҡ ине. Беҙҙе, ауыл малайҙарын 7-8 йәштән ат башына, күбә тарттырырға ултырттылар, 10-12 йәшкә етһәң тырма-ға күсәһең, ары косилкаға, быуындарың нығына төшһә салғы, йә кәбән һалырға өс саталы күкрәк һәнәген килтереп тотто-ралар. Ары силос өлгөрә, уныһы тамамланһа ашлығы; ҡыҙ-ҡырҡынды ырҙын табағына сығаралар, малайҙарҙы комбайнер ярҙамсыһы итәләр. Көндәр буйы ҡояшта ҡаҡланаһың, ҡулдарың һөйәлләнеп ҡата. 8-се класта уҡығанда бер ай буйы силос-ты траншеяларға һалып 28 һум алғаным оло бер тантана булып иҫтә ҡалған. Уны ла бүлексә хужаһы Салихйән ағай 1 сен-тябрь көнө линейка алдында конвертҡа һалып тапшырып китте. Был ҡылыҡты һуңғараҡ төшөндөм - ул шулай итеп хеҙмәтте ҡайғыртып, уның баһаһын, бәҫен арттырып, эшләгән кешене күтәрмәләп йөрөгән. Ҡыуанысымдың сиге булманы шул саҡта, бер генә мәлгә мәктәптең иң бай кешеһенә әүерелдем. Мин генәме ни, йәйге каникул етһә тиҫтерҙәрем дә ҡул ҡаушырып тик ултырманы, йәшенә, мөмкинлектәренә ҡарап һәр береһенә тәғәйен мәшәҡәте, шөғөлө табыла торҙо. Миҙгелләп кенә тү-гел, йыл әйләнәһенә эштә үтте көнөбөҙ, ҡыш етһә кәртә-ҡура тирәһе, мал бағыу, ихатаны ҡарҙан таҙартыу, алыҫтағы ҡоҙ-оҡтан һыу килтереү һәммәбеҙҙең елкәһендә ине. Шулай итеп хеҙмәт сыныҡтырҙы беҙҙең быуынды, хеҙмәт тәрбиәләне. Мәктәпкә барһаҡ Алексей Стахановты данлаған мәҡәләләрҙе уҡыныҡ, өйрәндек. Башҡортостанды байытҡан, бар иткән, данға күмгән Риза Яхин, Шәүәли Вәхитов, Эльвира Гулина, Банат Батырова, беҙҙең төбәктәге Социалистик Хеҙмәт Геройҙары, ҡырсылыҡ бригадиры Ғилметдин Ҡырымғужин, агроном Ғиниәт Насыров, уҡытыусы Лира Камаловалар телдән төшмәне. Ҡыҙ-ғанысҡа ҡаршы улар хаҡында белмәй 21-се быуат балалары, белергә лә теләмәй. Хеҙмәт батырҙарының урындары ла түрҙә, тантаналы йыйылыштарҙың Президиумы артында ине. Ошо-ндай эшһөйәр кешеләргә тиңләшеп үҫтек, уларҙан өлгө алдыҡ. Хеҙмәтенә күрә хөрмәт тә күрһәтелде, алдынғыларға даими рәүештә шөһрәт танытмаларын тапшырҙылар, орден-миҙалдар таҡтылар, ҡиммәтле, затлы бүләктәр бирҙеләр. Орден, тигәндәй, ил Президенты үҙенең Указы менән “Хеҙмәт Герой”ын бул-дырҙы. Уйы һәм теләге изге. Тик кемгә бирелер икән һуң ул юғары дәрәжә? Бәхәс юҡ, намыҫлыларға, егәрлеләргә, өлгөрҙә-ргә әле лә ҡырғын теймәгән. Тик хеҙмәт ҡаһармандары хаҡында бөтөнләй белмәйбеҙ бит, улар тураһында гәзиттәргә яҙмай-ҙар, радионан һөйләмәйҙәр, телевизорҙан күрһәтмәйҙәр, яңылыҡтар ҙа янғындарҙы, һыу баҫыуҙарҙы, үлтереш-ҡырылыш-тарҙы бәйән итеүҙән башлана. Күҙ алдында шоу-бизнестағы бер үк кешеләр һыны ялпылдай. Тураһын ғына әйткәндә шул шоу, шау-шыу менән башты ҡатырғандарға ҡалып бара көнөбөҙ. Кәмитселәр көлдөрөп аҡса һуғалар, беҙҙең тамаҡты туйҙы-рырлыҡ, өҫтөбөҙҙө бөтәйтерлек рәттәре юҡ. Ярай, 4-5 йыл тирәһе ауыҙ йырырбыҙ ҙа ул, һуңынан ас ҡорһаҡҡа көлгө лә ки-лмәй башлар. Герой исемен тос йоҙроҡло һуғыш суҡмары берәй боксерға бирә ҡалһалар, урамға сыҡһаҡ унан үрнәк алған берәйһе һеңгәҙәтә һуғып ҡуймаҫмы икән, тип шөбһәләнә биреп тә ҡуям ҡайһы саҡ. Шикләнеүем бик тә урынлы, сөнки зам-ана телевидениеһы өҙлөкһөҙ, ныҡышмал рәүештә баштағы ҡауаҡ менән көрәшә, ҡатын-ҡыҙҙарҙың шәхси гигиенаһын ҡайғырта, көсләүҙе, талауҙы, урлауҙы, ҡан ҡойошто данлай, һуңғыларын пропагандалау һөҙөмтәһендә илдә енәйәт арта, нәфсе сиктәре йырылған уғрылыҡ көсәйә.\nБыйылғы абитуриенттарҙың ҡайһы уҡыу йорттарын һайлауҙары менән ҡы-ҙыҡһындым: юрист, иҡтисадсы, бухгалтер, сауҙа бүлектәренә инергә теләүселәр бихисап булып сыҡты. Бик тә мәслихәт, ынтылыштары аңлашыла. Иллә шул уҡ ваҡ-ытта ауыл хужалығына, төҙөлөшкә барырға теләүселәр юҡ кимәлендә. Булған хәлдә лә ул һөнәрҙәрҙе һуңғы сиратта оңҡот-ораҡтар һайлай. Һорау тыуа, юғары белемлеләр, отҡорҙар ошо йүнәлештәргә кәрәкмәйме икән ни?! Һис һүҙһеҙ кәрәк, тик әтнәкә шунда ул һөнәрҙәргә ҡәҙер һәм хөрмәт китте, физик хеҙмәт башҡарыусыларға йүнле эш хаҡын түләмәйҙәр. Беҙҙең заманда «Кем эшләмәй, шул ашамай!» әйтеме бик тә көнүҙәк, актуаль була торғайны. Эшләгән кеше хеҙмәтенә, тир түгеү-енә ҡарап лайыҡлы эш хаҡын алырға ла тейештер бит.\nБөгөнгө көндә иҡтисадсыларҙан (иҡтисадтың хәле үтә мөшкөл саҡта) бухгалтерҙарҙан (аҡса юҡ заманда), юристарҙан (закондар үтәлмәгәндә) халыҡсан итеп әйткәндә быуа быуырлыҡ. Улар эш таба алмай йүгергеләйҙәр, йә йылы урын таба алмауға һылтанып өйҙәрендә яталар. Һин дә түрә, мин дә түрә, атҡа бесән кем бирә, тиҙәр бит әле, шул осор килеп етте. Офиста компьютер артында, күләгәлә рәхәтләнергә ынтылыусылар менән урам тулған, ә кем һуң бирелеп, ысын күңелдән йәмғиәткә хеҙмәт итер?\nБер танышым һеңлеһенә эш урыны эҙләп шылтыратты. «Ниндәйерәк?», тинем аныҡлап. “Ниндәй булһа ла бара!” Үтенгәстәре юҡ ваҡытымды бар итеп йыйыштырыусы эшен таптым; аҡсаһы ла арыу ғына, вазифаһы ла мәшәҡәтһеҙ, пред-приятиеның коридорын иртәле-кисле йыуып сығарыу бар ауырлығы. Теге йәш ҡыҙға шылтыраттым, ә ул үпкәләү генә тү-гел, яман сәсрәп асыуланып китте: “Һеҙ мине кемгә иҫәпләйһегеҙ, мин бит офиста хеҙмәт итергә теләйем!” Ул эшләргә йы-йынмай ҙа, ҡул ҡаушырып, ҡағыҙҙар ҡыштырҙатыу, техник тәнәфес һылтауы-нан көн оҙоно сәй һөрпөлдәтеү бар хыялы, шу-ныһы ҡыҙғаныс. Тәтәй ҡыҙ, була-саҡ әсә кейәүгә сыҡҡас та кер йыумай, өй йыйыштырмай, тамаҡ яраштырмай ғына көн ит-ергә йыйына микән ни?\nӘлеге мәлдә ысынбарлыҡҡа тап килмәгән бер күренешкә аптырайһың, эш урындары етерлек, әммә шул уҡ ваҡытта эш-һеҙҙәр армияһы артҡандан-арта бара. Был һорауға юғарыла өлөшләтә яуап бирҙем дә инде - бөгөнгө йәштәр ҡулдарын быс-ратмай һәм ҡабарсытмай ғына йәшәргә теләй. Өҫтәүенә нимәгә кәрәккән-кәрәкмәгәнгә йонсорға, тир түгергә, эшһеҙлек по-собиеһын ваҡытында һуңлатмай түләйҙәр ҙә. Бил бөкһәң дә шул аҡсаны алаһың, түбәгә төкөрөп ятһаң да минималка, тип аталған тәғәйен болоңдо килтереп тотторалар, айырма юҡ. Рәсәйҙә йыл башынан 4 миллион самаһы кеше эшһеҙлек буйын-са рәсми иҫәптә тора (ошо һанға ҡағыҙға теркәлмәгәндәрен ҡушһаң эшһеҙлек әллә күпмегә артып китер ине.) Иманым кам-ил хеҙмәт көҫәүселәрҙең яртыһынан күбе көрәк тоторға, физик хеҙмәт атҡарырға ризалашмаҫ ине, шулай булғас:”Офис хеҙ-мәтенә дан!” саҡырыуын тергеҙергә генә ҡала. Эшһеҙлек буйынса пособие түләп халыҡты ялҡаулыҡҡа өйрәттеләр минеңсә, әҙәм балаһынан әрәмтамаҡ яһанылар. Бәлки мин хаталанамдыр ҙа, ни тиһәң дә һәр кемгә көнөнә өс-дүрт тапҡыр тәғәмлән-еү фарыз. Икенсе яҡтан ашарға теләһәң, эшләргә, ергә эйелергә лә кәрәк бит әле. Әүәле кеше сәбәпһеҙ өс көн эшкә сыҡ-маһа ауыл Советына саҡыртырҙар ине, ары ла ыжламаһа уның менән махсус органдар шөғөлләнде. Әрәмтамаҡ, алыпһатар һүҙҙәре әрләнеүгә бәрәбәр ине, ғәрләндерә ине, хәҙер ни уларҙың урындары түрҙә.\nИң йәнгә тейгәне тағы ла шул, ауыл хужалығында эшләгәндәргә, күп ерҙәр-ҙә йылдар буйы бөтөнләй эш хаҡы түл-әмәйҙәр. Шуның өсөн дә ғаиләне аҫрарлыҡ аҡсаны ир-егеттәр сит тарафтарҙан эҙләргә мәжбүр. Фермер хужалығы етәксеһе вазифаһында эшләгән дуҫым үртәлеп һөйләп торҙо быйыл: “Йәй осоронда эшсе ҡулы етешмәгәнлектән бесән етештереү туҡтап ҡалғас сит ауылдарҙан ир-егеттәрҙе ялларға тура килде. Мәшәҡәте шунда, уларға йоҡлап йөрөрлөк урын, туҡланыр ашхана хәстәрләргә лә кәрәк бит әле ” “Бынау хәтлем ҙур ауылдың кеше-ләре ҡайҙа булып бөткән?” “Эшкә һәләтлеләрҙең һәммәһе лә яҡындарын ҡалдырып Себерҙә йөрөй, ә бында арҡырыны буйға һалырлыҡ әҙәм тапмаҫһың” Бына һиңә мә, ысын ер хужалары солтан булыр ерҙә олтанға ҡалып һөргөн тарафтарында интегә, ә йүнһеҙлеккә баштарын һалған булдыҡһыҙ-ҙар билдәле әкиәттәге мейес башында ятҡан Емеля ише алма беш, ауыҙыма төш тип, араҡы, көмөшкә эҙләп өй беренсә тем-еҫкенә, эт һуғара. Бер ҡайтҡанымда бахмурҙан шаңҡып йөрөгән берәүҙе тап итеп тиргәп ташланым: “Былайтып тинтерәгән-се ауыл көтөүен көтһәң аҡсалы ла, ҡышҡа етмәле аҙыҡлы ла булыр инең, белекһеҙ!” “Мейе ҡайнап торған эҫелә һарыҡтар артынан эйәреп үксә ҡабартырға мине алйот тип беләһеңме әллә!”\nБер абруйлы етәксенән һорарға йөрьәт иттем: “Эшһеҙлек ҡайҙан барлыҡҡа килә икән ул, йәнә ни сәбәптән көрсөккә килеп терәлдек?” Бик тә анһат яуапты ишеттем: “Беҙҙә генә түгел тотош Ер Шарында кризис бара!” Шуны әйтер инем, кри-зис тигән нимә иҡтисадта түгел, иң әүәл әҙәм башында ярала, шунан һуң ғына башҡа өлкәләргә күсә. Ҡағыҙ аҡса сығарып, тинлектәр һуғып ҡына байып булмай. Ун һум аҡса баҫҡанһың икән, һатып алырлыҡ ун һумлыҡ тауар ҙа етештерергә тейеш-һең. Был иҡтисадтың үтә лә ябай формулаһы. Ә беҙ етештереү урынына Ҡытай аламаһын ҡырҡҡа әйләндереп әүеш-теүеш итәбеҙ (нисек тә көн итергә кәрәк бит.) Хеҙмәткә тейешле иғтибар булһа, эшенә ҡарап түләһәләр, белгестәрҙе сама белеп әҙерләһәләр эшһеҙлек тә булмаҫ ине, бәлки. Мәҫәлән йыл һайын меңәрләгән уҡытыусы диплом ала, шул уҡ ваҡытта улар билдәле сәбәптәр арҡаһында (эш хаҡы түбән) мәктәптә эшләргә теләмәй. Шулай булғас көнэлгәре эшһеҙҙәр сафын ишәйтәбеҙ түгелме?\nБеҙҙең ауылда әүәле Фазыйән ағай ҡырсылыҡ буйынса бригадир йөгөн тартты. Намыҫлы хеҙмәте “Хеҙмәт Ҡыҙыл Бай-раҡ”,“Почет билдәһе” ордендары, “Намыҫлы хеҙмәте өсөн” миҙалы менән билдәләнде. Клубта ойошторолған киске уйынды таң атҡансы һуҙып йоҡлап, ҡырға сығырға һуңлап ҡалғандарҙы сыбыртҡы менән ялландырып ебәреүҙән дә тартынмай тор-ғайны. Туҡмалған үҫмерҙең ата-әсәләренең иҫтәре лә китмәй, бик тә урынлы эшләгәнһең әле, ти ҙә ҡуялар. Ә хәҙергеләр ҡырын ҡараған өсөн дә судлашып, тәмһеҙләшергә, төймәләй ҡытыршылыҡты дөйәләй ғауғаға әйләндерергә әҙер. Ошо ерҙә төп теманан ситләшеп шуны өҫтәйем, бөгөнгө мәктәп балаларының фәҡәт хоҡуҡтары ғына бар, бер ниндәй бурыстары ла, үтәр йөкләмәләре лә юҡ, хеҙмәт дәрестәрендә лә шөғөлләнергә теләмәйҙәр. Ысынлап әйтәм, шул Фазылйән ағайҙың һигеҙ-ҙән үрелгән ғәҙел сыбыртҡыһын һағынам бөгөн.\nБеҙҙең ил Конституцияһына кеше хеҙмәткә хоҡуҡлы, тип яҙып ҡуйылған. Хаҡ ҡанун, әммә килешеп етмәйем, хеҙмәт хо-ҡуҡ ҡына түгел, ул һәр кем үтәр мөҡәддәс бурыс булырға тейеш. Хеҙмәт Чарльз Дарвин иҫбатлауынса маймылдан ике аяҡлы, аңлы кеше яһаған. Шул аңлы кеше ғүмер баҡый ер һөрөп иген иккән, мал аҫраған, йорттар төҙөгән, әҙәм үтмәҫ шырлыҡтар аша юлдар һалған, бер-береһен физик яҡтан да, рухи яҡтан да дауалаған, киләсәктә ошо донъя бөтөн килеш ҡалһын өсөн бала-лар тәрбиәләгән, ижад иткән, Йыһанға осҡан, бер һүҙ менән генә әйткәндә хәләл тирен түккән. Һәр кем һәләтенә һәм мөмкинлектәренә ҡарап Ватаныбыҙға намыҫлы хеҙмәт итһә көнитмешебеҙ ҙә бөтөн, йәшәүебеҙ ҙә ҡотло һәм бәрәкәтле бул-ыр ине.


Яңылыш юлдан китмәһен » Башҡортостан гәзите\n"Башҡортостан гәзите" » Йәмғиәт » Яңылыш юлдан китмәһен\nЯңылыш юлдан китмәһен 18.09.2013 // Йәмғиәт\nҺәр сабый заманына яраҡлашып тыуа, тиҙәр. Был бәхәсһеҙ. Беҙ бәләкәй саҡта ла өлкәндәр: "Хәҙерге балалар ете класс тамамлап тыуа", — ти торғайны.\nБыуындар араһындағы ҡараштар айырмаһы ифрат ҙур. Әйтәйек, беҙҙең быуын кешеләре (совет осоронда йәшәгәндәрҙе күҙ уңында тотам), ҙур эш хаҡы алмаһа ла, аҙыҡ-түлеккә ҙур сиратта тороп ғаиләһен аҫраһа ла, алға ҡуйылған ҙур маҡсатҡа — алдынғы йәмғиәт төҙөүгә — инанып йәшәне. Ҡоролош емерелгәс, барлыҡ ниәт юҡҡа сыҡты, йәшәү мәғәнәһе төҫһөҙләнде. "Илдә барған барлыҡ үҙгәреш ата-әсәнең йөрәге, уйҙары аша балаларға күсә", — тигән бөйөк педагог А.С. Макаренко. Бөгөн иһә ошолай быуындан быуынға тапшырылырлыҡ сәйәси һәм гражданлыҡ аң, асыл юҡ. Халыҡты туплап торған уртаҡ бағана һынды кеүек.\nӘлбиттә, бөгөнгө йәштәрҙең, беҙҙең быуын менән сағыштырғанда, күпкә мәғлүмәтлерәк булыуын инҡар итеү мөмкин түгел. Уларҙың ҡыҙыҡһыныуын, һәләтен билдәле бер йүнәлештә, маҡсатлы үҫтерергә кәрәк. Ә балаларҙың эске донъяһының, ҡараштарының, башҡаларға мөнәсәбәтенең төрлөлөгө айырым факторҙарға бәйле. Уларҙың иң ҙуры, әлбиттә, биологик үҙенсәлек. Бала ата-әсәһенән ни ала, күрә — шуны дауам итә, ҡабатлай. Әммә биологик үҙенсәлекте еңерлек көслө факторҙар ҙа бар, шул уҡ ваҡытта һәр кемдең Хоҙай Тәғәлә билдәләгән холоҡ-фиғеле булыуын да оноторға ярамай.\n"Бөгөнгө йәштәр тәртипһеҙ", — тибеҙ. Был етешһеҙлек тәү сиратта ата-әсәнең баланы талапсанлыҡ менән тәрбиәләй белмәүе, аралашҡан кешеләренә хөрмәт күрһәтмәүе, түбәнһетеп ҡарауы, байлыҡ ҡолона әйләнеүенә бәйле. Ошондай өлгө йәш кешене дөрөҫ йүнәлештән тайпылдыра. Ғаиләләге насар тәрбиә йәмғиәттә лә ҡаршылыҡ күрмәһә, бала һис һүҙһеҙ яңылыш юлдан китә. Шуға күрә йәш быуынды тәрбиәләүгә һәр кем етди ҡарарға бурыслы. Заман йәштәрҙән айыҡ аҡыл менән йәшәүҙе, сос, тырыш, йүнсел булыуҙы талап итә икән, ата-әсә, уҡытыусылар, йәмғиәт тәрбиәне ошо юҫыҡта ойошторорға бурыслы.\nАвтор: Сәбилә СӨЛӘЙМӘНОВА, педагогика фәндәре кандидаты, доцент, Рәсәйҙең мәғариф отличнигы.\nТирә-йүнгә яратып баҡ 17.10.2018 // Йәмғиәт\nБөрйән ҡыҙы һәр көнөн хәйерле эштәргә арнарға тырыша. Һоҡланырлыҡ йәштәребеҙ бар: улар төплө белем...\nҒәйеплемен тимә, башың түбән эймә 17.10.2018 // Йәмғиәт\nҺәр кемгә үҙ ғүмерендә бер тапҡыр булһа ла ғәйеп тойғоһон кисерергә тура килгәне барҙыр. Әммә...\nӘсә йөрәге 17.10.2018 // Йәмғиәт\nҠустыбыҙҙы бәлә-ҡазанан ҡотҡарҙы ул. Был хәл ҡустыларымдың өлкәненә 14 йәш тулған йылда булды......\nБелем бирә, бейетә, самолеттан һикерә... 17.10.2018 // Йәмғиәт\nТормошта үҙгәрештәрҙән ҡурҡырға кәрәкмәй. Хәҙерге йәштәрҙең өлгөрлөгөнә генә түгел, төрлө өлкәне...\n“Ашығыҙ тәмле булһын!” 17.10.2018 // Йәмғиәт\nОфициант булыу еңелме? …Клиент янына килдең, иҫәнләштең, нимә кәрәклеген һорап, ашын килтерҙең дә...\n“Күңелемдең тыныслығын тоям” 17.10.2018 // Йәмғиәт\nЗаһретдиновтар дәүләт ярҙамына таяна. Шамил Заһретдиновтың Үрге Тәтешле ауылында төпләнеүенә уның...\n“Башҡортостан 24” телеканалы тәҡдим итә 16.10.2018 // Йәмғиәт\nТәүлек әйләнәһенә эшләгән “Башҡортостан 24” телеканалы тамашасылар өсөн өр-яңы 10 тапшырыу әҙерләне....\nҒаилә бәхете – ил бәхете 16.10.2018 // Йәмғиәт\nҺәр кемдең үҙ маҡсаты, шөғөлө, эше бар. Әсәйем Рима һәм атайым Мирхәт Сәғитовтар икеһе лә...\nҺәләтенә иҫең китерлек 16.10.2018 // Йәмғиәт\nБашта ошо фотоға ҡарағыҙ әле. Учалы районының Ҡобағош ауылында йәшәгән Рәшиҙә апай Зыкрина...\nКилгәндәр кире китмәй 16.10.2018 // Йәмғиәт\nОло юлдың, Иҫәнғол һәм Троицк баҙарҙарының яҡынлығы, ерҙәрҙең уңдырышлылығы һәм ул ваҡытта мул...\nАғасҡа йән өрә 16.10.2018 // Йәмғиәт\nКүңел йылыһы һалынған әйберҙәр күҙ яуын ала. Өфө оҫтабикәһе Ирина Коробейникованың ҡулдарында ағас...\nАуыл йәме 16.10.2018 // Йәмғиәт\nХәйбулла уңғандарының баҡсаһы гөл-сәскәгә күмелә. Уларҙың ихатаһына ингәндән алып үҙеңде гөлдәр...\n№ 120 (27522) 17 октябрь 2018 йыл


Владимир Балабанов: Аҙыҡ-түлеккә хаҡтар артыуына яһалма ажиотаж булышлыҡ итте // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nВладимир Балабанов: Аҙыҡ-түлеккә хаҡтар артыуына яһалма ажиотаж булышлыҡ итте\n13:35, 24 сентября 2010 Иҡтисад\nБашҡортостанда аҙыҡ-түлеккә хаҡтар артыуы күҙәтелә. Быны аҙыҡ-түлеккә хаҡтар артыуын туҡтатыу мәсьәләләре буйынса БР Хөкүмәтендә үткән киңәйтелгән кәңәшмәлә БР иҡтисади үҫеш министры Владимир Балабанов раҫланы. Уның һүҙҙәренсә, йыл башынан алып аҙыҡ-түлеккә хаҡтар республикала һигеҙ процентҡа артҡан. Атап әйткәндә, ҡарабойҙайға, картуфҡа, он һәм һөткә хаҡтар күтәрелгән.\n— Бындай хәл иң тәүҙә аҙ тәьмин ителгән граждандарға ныҡ һиҙелә, — ти министр. – Тауарға өҫтәлгән хаҡтың 100 проценттан артыуы был хәлде тағы ҡатмарлаштыра. Хатар артыуының сәбәптәре араһында етештереү сығымдарын һәм ҡоролоҡто атайҙар. Әммә ысынбарлыҡта быларҙың береһе лә хаҡтар сәйәсәтен аҡламай. Барыһына ла коммерция предприятиеларының үҙ-ара һүҙ ҡуйышыуы һәм яһалма рәүештә тыуҙырылған ажиотаж ғәйепле. Бынан тыш, республика халҡының күп өлөшө хаҡтарҙың артабан артыуын көтә.\nТуҡланыу продукттарына хаҡтар артыуының тағы бер мөһим сәбәбе тип Владимир Балабанов аграр сектор менән идара итеүҙең һөҙөмтәле булмауын билдәләне.


Һалҡын менән Һыуыҡ | yuldashfm.ru\nҺалҡын менән Һыуыҡ\n- 12.12.17 -\nҠул өшөһә, усты бер-береһенә ышҡыйҙар. Бармаҡтарға массаж эшләһәң, ҡул йылынып китә. Мейес йә батарейка янында ла тоторға була, тик уларға ҡулды тейҙерергә ярамай. Сөнки өшөгән тире бер нәмә лә тоймай, шуға күрә мейестең эҫеһен дә һиҙмәйсә, бешеп ҡуйыуың бар.Шулай уҡ, ҡул өшөһә, йылы һыу ағып торған кран аҫтында тоторға кәрәк. Аяҡ өшөһә, тасҡа йылы һыу һалып, аяҡты шунда тығып ултырһаң, тиҙ генә йылынып китәһең. Өшөгәндә йылы һыуҙан ванналар бик яҡшы.\nҺыуыҡта кеше үҙендәге йылыны һаҡларға тейеш. Ә йылыны нисек һаҡлайҙар, беләһегеҙме? Һауа торошона, температураһына ҡарап, ярашлы итеп кейенергә кәрәк. Ҡоро һалҡында кеше бик өшөп бармай. Ә бына ҡар яуғанда кеше тиҙерәк өшөй. Сөнки ҡар яуғанда -1 С ҡына һалҡын, ләкин һауа еүеш була. Еүеш һалҡын кешене тиҙерәк өшөтә.\nМалайҙар, ҡыҙҙар, ҡышҡы кейем йәбешеп тормайса, саҡ ҡына бушыраҡ булһа, йылыраҡ була. Аяҡ кейеме лә әҙерәк кенә ҙурыраҡ булырға тейеш. Сөнки кейем араһындағы һауа йылыны һаҡлай.\nҺыуыҡта эҫе генә сәй эсһәң, йылы аш ашаһаң, тиҙ генә өшөмәйһең. Сөнки йылы аҙыҡ кешен эстән йылыта. Һәм, әлбиттә, һыуыҡҡа бирешмәҫ өсөн хәрәкәт итергә кәрәк.\nБеҙ бөгөн, бәләкәс дуҫтарым, “Һыуыҡ менән Һалҡын” тигән башҡорт халыҡ әкиәтен тыңлайбыҙ. Әкиәтте Заһир Зәйнетдин ағай уҡый.\nБик окшаны әкиәт заһир агай матур һөйләй икән\n- 20.01.18 -


Заманса операция | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nБДМУ клиникаһында йөрәк ҡапҡаһын өр-яңы ысул ярҙамында алмаштырыу буйынса тәүге операция яһалды. 80 йәшен уҙған Лидия Аркадиевна яңы технология буйынса йөрәк клапаны ҡуйылды. Бындай операция Башҡортостанда ғына түгел, ә Волга буйы федераль округында беренсегә башҡарыла. Пациент үҙен яҡшы тоя.Рәсәйҙә әле ошондай 200 клапан ҡуйылған. Асыҡ хирургияға ҡарағанда, эндоскуляр ысул ярҙамында башҡарылған операцияны 70 йәште уҙған пациенттар еңелерәк кисерә, ти табиптар. Заманса клапан урынлаштырыу йөрәккә тулы ҡеүәттә эшләргә мөмкинлек бирә. Уның менән кеше ғүмер буйы йәшәй ала. Киләсәктә бындай операцияны йылына 15-20 кешегә эшләү планлаштырыла, ти табиптар.Бәләкәй генә клапанды алмаштырыу өсөн хирургтарға быға тиклем күкрәк ситлеген асырға тура килһә, хәҙер операциянан һуң ауырыуҙың янбашында ике-өс см оҙонлоғондағы яра эҙе генә ҡала. Операция барышында йөрәккә бына ошондай клапан ҡуйыла. Ул сусҡа йөрәге көбөнән һәм нитинол металынан яһалған. Бындай операция бер-нисә сәғәт дауам итә…. барыһы ла яҡшы булғанда пациент бер-нисә көндән йортона ҡайтарыла.


Арский ташы — Башҡорт Википедияһы\n(Арский камень (урочище) битенән йүнәлтелде)\nАрский ташы Викимилектә\nАрский ташы — Башҡортостандың комплекслы тәбиғәт ҡомартҡыһы (1956) һәм тәбиғәт ҡомартҡыһы (1965). Башҡортостан Республикаһының Тәбиғәтте файҙаланыу һәм экология министрлығы ҡарамағында тора.\nАрский ташы ҡомартҡыһы Ағиҙел йылғаһының уң яҡ ярында, Белорет районы Арский ташы ауылынан 350 метрҙа ята. Урманлы тауҙа “Арский ташы” ял итеү базаһы урынлашҡан, төньяҡ-көнбайышҡа табан 10 километрҙа — Белорет ҡалаһы. комплекслы тәбиғәт ҡомартҡыһы 0,8 гектар ерҙе биләй.\nТәбиғәт ҡомартҡыһы Ағиҙел йылғаһының иҫке улағында уң яҡтан ҡаялы ярҙан ғибәрәт. Органоген эзбизташтан барлыҡҡа килгән. Ҡая бейеклеге яҡынса 20-25 метр тирәһенә барып етә һәм дуға формаһында йылғаның боронғо улағы буйынса 100 метрға тиклем һуҙыла.\n"Арский ташы" — Башҡортостан Республикаһының комплекслы тәбиғәт ҡомартҡыһы (1956) һәм 1965 йылдан тәбиғәт ҡомартҡыһы.\nУрманлы тау территорияһында Арский ташы тип аталған текә ҡая бик алыҫтан иғтибарҙы үҙенә йәлеп итә. Бейеклеге — 30 метр тирәһе. Ҡая Девон геологик осорондағы аҡһыл һоро эзбиздән тора. Ҡаяның өҫтөндә тектоник сатнауҙан барлыҡҡа килгән ярыҡтар күренә, бер урында ер ҡатламы емерелгән.\nТау башында һәм унан төньяҡтараҡ ҡарағай урманы үҫә. Ландшафтар: ҡарағай һәм ҡарағастарҙан торған асыҡ төҫтәге ылыҫлы урман; боронғо дәүерҙән ҡалған реликттар һәм дарыу үҫемлектәре: шиверекия подольская, солнцецвет монетный, володушка многожилковая, һары умырзая, василёк Маршалла һәм башҡалар. Реликттар себер сығышлы. Арский ташы ҡаяларында 30 төрҙән ашыу ксерофит һәм мезофиттар бар. Ә Арский ташы тирәһендәге ҡарағай урманында 40 төргә яҡын үлән үҫә.\nТәбиғәт ҡомартҡыһының атамаһы Арский ташы ҡаяһынан алынған.\nРиүәйәттәр буйынса, 1773—1775 йылдарҙа Крәҫтиән һуғышы барышында был яҡтарҙа Белорет заводы управляющийы Арский баш күтәреүселәргә ҡорал биреүҙән баш тартҡаны өсөн үлтерелә. Арский ташы ауылында йәшәүселәр был урынға 1767 йылда Пенза губернаһынан күсерелә.\nАрский ташы // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9. (Тикшерелгән 10 ноябрь 2018)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Арский_ташы&oldid=850972 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 15:27 30 ноябрь 2018 үҙгәртелгән.


Синоптиктар өс көнгә һауа торошон хәбәр итте » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Синоптиктар өс көнгә һауа торошон хәбәр итте\nБашҡортостандың гидрометеорология үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, бөгөн республикала аяҙлы-болотло һауа торошо көтөлә. Урыны менән епшек ҡар яуа, боҙлауыҡ була. Ел көньяҡ-көнбайыштан секундына 5-10 метр тиҙлектә иҫә. Һауа температураһы көндөҙ плюс 2 градустан минус 3 градусҡаса.\n19 ноябрҙә, дүшәмбелә урыны менән бер аҙ ҡар яуыуы ихтимал. Ел төньяҡтан, талғын. Һауа температураһы төндә минус 5-10 градус, айырым райондарҙа минус 15-кәсә. Көндөҙ йылыраҡ - плюс 1-ҙән минус 4 градусҡаса.\n20 ноябрҙә урыны менән йәнә бер аҙ ҡар яуасаҡ, көнбайыштан талғын ел иҫәсәк. Төндә 6-11 градус һалҡын, урыны менән минус 16-ғаса. Көндөҙ һауа температураһы плюс 1-ҙән минус 6-ғаса, республиканың көньяғында - минус 13 градусҡаса етәсәк.\nФото: "Башинформ" мәғлүмәт агентлығы


Ялған, ялғансылыҡ | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > вәғәздәр > Ялған, ялғансылыҡ\n« Рәғәиб кисәһе намаҙы хаҡында\nЗаявление-письмо прокурору »\nЯлған һүҙҙәр таратҡан ялғансылыҡ күренештәренә беҙ йыш тап булабыҙ. Ҡайһы бер әҙәмдәр башҡаларға ҡарата әллә көнсөлөктән, әллә инде күрә алмауҙан алдыҡ, уйҙырма, ялған һүҙҙәр тараталар. Һәр кем тиерлек берәүҙең үҙенә ҡарата ялған һүҙҙәрен ишеткәне барҙыр. Бер яҡтан иманһыҙҙар шундай бысраҡ эш менән булышһалар, икенсе яҡтан үҙен иманлы тип атаған, үҙен мосолман тип һанаған кешенәндә ишетергә мөмкин. Булмаҫ тиһәгеҙ, бына әле үҙен РБ ДУМ мөхтәсибе тип йөрөткән әҙәмдең бер ни сәбәпһеҙ миңә ғәйеп яғып бер бәләкәй генә интернет комментариендә биш-алты ялған ҡыҫтырған. Мөхәммәд ғәләйһисәләмдең замандашы, сәхәбә Абдуллаһ ибн Джәрад Пәйғәмбәребеҙҙән: «Мөьмин кеше зина ҡылырмы?» — тип һораған. «Бәлки, ҡылыр», — тигән ул. «Ялған һөйләрме һуң?» — тип һораған. Пәйғәмбәребеҙ: «Юҡ, һөйләмәҫ», — тине һәм Ҡөръәндә: «Фәҡәт иман килтермәгәндәр генә ялған һөйләр», — тигән аятты уҡыны.\n«Иннәмәә йәфтәрил-кәҙибә-лләҙиинә ләә йүьминүүнә би'әәйәәти-лләәһи үә үләә'икә һүмүл-кәәҙибүүн».\nМәғәнәһе: «Хәҡиҡәттә, ялғанды Аллаһ Тәғәләнең аяттарына иман килтермәгән кешеләр уйлап сығаралар, һәм улар — ялғансыларҙан». Әл-Нәхл сүрәһе. 16/105.\nҠөръән аяттарынан һәм хәҙистәрҙән сығып иманын юғалтҡан кеше имам булып тора алмай, сөнки ул иманын юғалтып монафиҡ булған — ике йөҙлө кеше, диндән сыҡҡан, шуға ла уның артынан эйәреп уҡылған йәмәғәт намаҙҙары ҡабул ителмәй, намаҙҙарҙы ҡабаттан уҡып сығыу тейешлелер. Был әҙәмдең минең арттан йыл буйы бысраҡ ташлауы билгеле, шуға уның артынан уҡыған намаҙҙарҙың фарызын кире үтәп, ҡаза итеп уҡыу кәрәк.\nПәйғәмбәребеҙ өс нәмә ҙур гонаһтарҙан, тине. Уларҙың береһе – ширек. Икенсеһе – ата-әсәгә гонаһлы булыу. Өсөнсөһө – ялған шәһаҙәт һәм ялған һөйләү. Ялған һөйләү – монафиҡлыҡ ғәләмәте булып, Аллаһы Тәғәлә алдында уның язаһы үҙенә, уның һүҙенә эйәреүселәргә булыр. Мосолман булған кеше бындай монафиҡ була торған насар һәм яман сифаттан һаҡланырға тейеш. Дөрөҫлөк – изгелек-яҡшылыҡтың зиннәте булған кеүек, ялғансылыҡ – яуызлыҡ һәм насарлыҡтың ғәләмәтелер.\nБеҙ ялғансылыҡ, алдаҡсылыҡты үҙ-ара бер-нисә кеше араһында ғына була тип уйлайбыҙ. Ә ысынын да, тирә-яҡ мөхиткә һәм сәйәсәткә күҙ һалып, ҡолағыбыҙҙы ҡарпайтып, күргән-ишеткәндәрҙе тикшереп, бер-береһе менән мәғлүмәттәрҙе сағыштырып, төпләнеберәк фекерләһәк – ялған һәм алдаҡсылыҡтың шундай иҫ киткес кимәлдә булыуы аптырарһын, үҙенде ҡайнар һыуҙағы ҡаҙанда ултырған һымаҡ хис итерһең. Әммә беҙ быны ишетмәмешкә-күрмәҫкә һалышҡанбыҙ, бер ҡолаҡтан индереп, икенсеһенән сығарып, бөгөнгө көнгә ашарға әҙерләр кәрәк әле тип йәшәй бирәбеҙ. Шундай йоҡо хәленә төшкәнбеҙ, тик үҙебеҙгә генә килеп терәлһә, ялғанды күрәбеҙ.\nБер ғилми үҙәк Россияны ла индереп 19 илдә тикшереү үткәргән һәм һығымта яһаған: быуаттың һуңғы сиреге эсендә кешеләр бер-береһен яҡынса бер ярым тапҡыр күберәк алдай башлағандар. Тикшереүселәр алдашыу-ялғанлауҙы тормоштың барлыҡ өлкәләрендә лә артыуын күҙәтәләр. Ә илебеҙҙең кимәлендә барған был хәлде әйтеп тораһы юҡ. Халҡыбыҙ һәр саҡ алданды, тарихи мәғлүмәттәрҙә лә йәки яңы йәмәғәт төҙөргә маташҡанда ла. Иртәгә яҡшы буласаҡ, киләсәктә сәскә атасаҡ донъябыҙ тип алдандыҡ, буш хыялдар, яңы үрҙәргә ынтылдыҡ һәм әле лә алданып, нимәгәлер яҡшыға булыр тип өмөтләнәбеҙ, әммә бар нәмәбеҙ селпәрәмә килә. Ысынын да бит был буш донъя, һынау үтеп нәфсене тыя торған һәм сабырлыҡ күрһәтеп, изге ғәмәлдәр йыйып мәңге буласаҡ йәннәтеңде хәстәрләү йәшәйеше бит.\nДонъя оло баҙар тиҙәр. Ҡәҙимге баҙар хаҡында пәйғәмбәребеҙ әйткән бит: «Баҙар ул шайтандың мәсете, әҙәм балаларын алдай торған, ғәйбәт һәм башҡа боҙоҡлоҡ тарата торған ер», тигән. Тормош баҙарыбыҙ Ҡиәмәткә тиклем дауам итер. Кемдер унда оҫта алдар, кемдер алданыр. Ғүмерҙәр буйы шулай булған һәм бының сиге күренмәй. Илебеҙ был ялғандан нисек сыҡһың? Эргәгебеҙҙә диндәрҙе үҙ файҙаһына борған әҙәм аҡтыҡтары бар саҡта, нәфселәре ташып байлыҡҡа ҡарап суҡынғанда. Ә инде беҙҙең йәмғиәтебеҙҙе матди яҡтан хәстәрләгәндәрҙең: беҙгә ҙур өлөш, һеҙгә ошо өлөш, иртәгә булыр күберәк тигән ялғандарының сиге юҡ, сөнки уларға саф рухи һәм фәни-техник яҡтан алға киткән тормош кәрәкмәй, тик шайтан ҡотҡоһона эйәреп байлыҡ туплау. Иман, изгелек, инсафлыҡ һәм мәрхәмәтлек юҡ, тик әлле иманлылар араһында ғына ошоның сатҡылары күренә.\nӘлеге заман кешеләре араһында ялған һәм алдау ағымы шул тиклем хәшәрәтле булып, боҙоҡлоҡҡа төшөп, халыҡты тотҡон хәленә булһа ла еткереп, баҫып алып, ауыҙҙарына мөһөр һуғып үҙ ауыҙҙарынан сыҡҡан ялғанды тыңлатып ултыртып ҡуйыу маҡсат булып тора. Кем алдана һуң? Кемде алдайбыҙ һуң? Тормош һабаҡтарынан иман алмай үҙ-үҙебеҙҙе алдайбыҙ. Иблистең кешелеккә ҡаршы алып барған ялғанын, беҙ уны күрергә теләмәһәктә, көсәйеп кенә ҡалмай, оло һәләкәткә алып бара, кешеләрҙең киләсәккә ышанысын алдай һәм үҙ-ара аралашҡан күркәм мөнәсәбәттәргә кәртә.\nПәйғәмбәребеҙ: «Ялған һөйләүҙән ҡасығыҙ! Ялған – йәһәннәм ишектәренең асҡысы ул!» – тигән. Йәмғиәтебеҙҙең күпселеге, үҙ файҙаһына йәшәп, ялғанға бата ғына. Ошо тамуҡ асҡысын кеҫәһенә, йөрәгенә һалып ҡуйған һәм бынан ҡотолоу юлдарын онотҡан. Йәнә бер хәҙистә: «Ялған һөйләү ризыҡты кәметер». Аллаһ алдашыу таралған ерҙәрҙән үҙ бәрәкәтен һәм ниғмәтен ала, ямғырҙар яумаҫ, ер кибер, шайтан фетнәһе көсәйер.\nАллаһ Тәғәлә Ҡөръән Кәримдә: وَاجْتَنِبُوا قَوْلَ الزُّورِ\n«...ялған һүҙҙән һаҡланығыҙ». Әл-Хаж сүрәһе, 22/30\nӘгәр ысын кеше булаһың килһә, әйткән һүҙеңә тоғролоҡло бул, ялған һөйләмә, башҡаларҙы алдама. Шул ваҡытта ғына кешеләр бер-береһенең ышанысын ҡаҙана ала. Ялған хакимлыҡ иткән, ниәткә, һүҙгә һәм ғәмәлгә ингән ике йөҙлөлөк булған ерҙә ышаныс хисе юҡҡа сыға, емерелә.\nЯлғандың зәһәре айырым шәхес менән генә сикләнмәй. Ул шәхестәрҙән барлыҡҡа килеүсе йәмғиәткә лә тарала, уны ағыулай, әхлаҡты емерә. Бындай йәмғиәттә йәшәгән кешеләрҙең йән тыныслығы юғала, ышаныстар ҡаҡшай. Ғибәҙәтте кешеләр күрһен өсөн ҡылыусы тәҡәббер, ике йөҙлө бәндәләр күбәйә. Кешеләр араһында бер-береһен алдау, бер-береһенә хәйлә ҡороу бәләһен барлыҡҡа килтереү була. Боҙоҡ әҙәмдәр өҫтөн сыға, файҙа килтереүсе, тыйнаҡ кешеләрҙең ҡәҙере ҡалмай. Бындай йәмғиәттә бер нәмәнең дә ысын йөҙөн күреү мөмкин түгел һәм ул түбәнгә тәгәрәй, әҙәпһеҙлеккә, бысраҡҡа бата.\nБигерәк тә дин әһелдәре ялғандан алыҫ торорға тейеш. Сөнки «иманлы кеше» ғибәрәһе «тоғролоҡты, дөрөҫлөктө тотҡан кеше» мәғәнәһенә тура килә. Иман — дөрөҫлөктең символы. Иман менән ялған бергә була алмай, «бер табаҡҡа һыймай». Аллаһы Тәғәлә инсандарға дөрөҫ һүҙле булырға ҡуша, ялғанлыҡты тыя. Ялған һөйләү иң ҙур гонаһтарҙың береһе һанала.\nИманлы мосолман ялған дуҫтан һаҡланыр, сөнки ялған дуҫ шәүләгә оҡшаған, ул иптәш һинең менән тик яҡты көндә генә. Ялған анттан һаҡланыр, ялған һүҙ әйтеүҙән һәм аҙаштырған ялған тормоштан һаҡланыр.\nАллаһ Ҡөръән Кәрим китабында: وَالَّذِينَ لَا يَشْهَدُونَ الزُّورَ وَإِذَا مَرُّوا بِاللَّغْوِ مَرُّوا كِرَامًا\n«Үә-лләҙиинә ләә йәшһәдүүнә-ззүүра үә иҙәә марруу билләғүи марруу кираамәә».\n«Улар ялған шаһитлыҡ итмәҫ, алдыҡ бар ерҙә тормаҫ. Әҙәпле рәүештә китеп барырҙар». Әл-Фурҡан сүрәһе 25/72.\nЯлған һәм ялғансылыҡ — көфөрлөк сифаты. Кеше кемгә лә булһа ялған һөйләһә, асылда, ул Аллаһҡа ҡаршы ялған һөйләгән булып сыға. Йәғни ялған һөйләгән кеше үткәндә булмаған нәмә тураһында «булды» тиһә, ул Аллаһы Тәғәлә тарафынан яратылмағанды «яратылды» тип әйткән булып сыға. Шулай итеп, Аллаһтың «Халиҡ» (Яратыусы, Барлыҡҡа килтереүсе) исеменә яла яға. Шулай уҡ киләсәк тураһында ялған һөйләгән кеше күрәҙәселектән сығып хәбәр биреүсе, йәғни белмәгән килеш киләсәк тураһында һөйләүсе сифатын алыр. Ысынын да киләсәкте Аллаһтан башҡа бер кеше лә белмәй.\nАлдау һәм ялғансылыҡ бик насар һәм йүнһеҙ холоҡтарҙан булып, бар милләт алдында ҡәбәхәт һәм сиркәнес сифаттыр. Ялғансылыҡ тигәнебеҙ, һис тә булмаған эштәрҙе бар итеп, әйтмәгән һәм һөйләмәгәнде әйтте һәм һөйләне, күрмәгәнде күрҙем, тип кешене алдау, ышандырыуҙыр. Был иһә, үҙең кеше кеүек әҙәм балаларын хурлау, мыҫҡыл итеп көлөү, һәм йәберләү булғанлыҡтан Ислам динебеҙҙә бик гонаһ булған хәрәм эш.\nТағын бер бик мөһим нәмә бар. Әгәр кеше, ниндәй ҙә булһа эште башҡара алмаясағын белгән килеш, башҡаларға «мин был башҡарасаҡмын» тип маҡтанһа, ул ваҡытта ниәте ғәмәленә тура килмәҫ. Был иһә монафиҡлыҡ ғәләмәте. Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләм монафиҡ кешене ошолай итеп сифатлай: «Монафиҡтың ғәләмәте өстөр: һөйләшкәндә ялған һөйләй, һүҙ биргәндән һуң уны тотмай һәм аманатҡа хыянат итә». Күргәнегеҙсә, ялғансылыҡ монафиҡлыҡ ғәләмәттәре араһында беренсе урынға ҡуйылған. Хәйер, башҡа ике ғәләмәт тә ялғандың айырым рәүештә генә. Был яман сифаттарҙы үҙенә туплаған кеше көфөрлөктән дә ҡурҡынысыраҡ булған монафиҡтар рәтенә инә.\nНимә ул алдау? Хәйләләү, хәйләләп нимәһен булһа ла алыу, кешене ауыр хәлгә ҡалдырыу, кешегә насарлыҡ эшләү. Ялған һөйләп кешене ялғыштырыу, ялғыш фекергә килтереү, ялғанға ышандырыу шайтан эйәрсендәренең эшелер.\nИкенсе яҡтан, ялған һөйләргә өйрәнгән кеше Аллаһҡа ҡаршы ла ялған һөйләргә баҙнат итә. Ниәте эше менән бер булмаған, эске бөтөнлөгөн һаҡлай алмаған кеше ғибәҙәтен дә ары-бире генә ҡыла, уларҙы донъяуи маҡсаттар өсөн ҡулланырға тырыша. Бына шундай кеше инде намаҙҙа ихлас була алмай һәм, шулай итеп, Аллаһҡа ҡаршы ялған һөйләү дәрәжәһенә барып етә.\nҠайһы бер мосолман кешеһен ялғанға ышандырыу мөмкин, ләкин һәр нәмәне белеүсе Аллаһ Тәғәләне алдап булмай. Ялғансы кеше бары тик үҙ-үҙен генә алдай. Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләм әйтте: «Хыянат менән ялғандан башҡа бөтә сифаттар ҙа мөьминдә булырға мөмкин».\nПәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләм йәнә бер хәҙисендә әйтте: «Ялған һөйләү монафиҡлыҡ ишектәренән береһелер». Йәнә әйтте: «Әҙәм балаһы ялған һөйләй-һөйләй шундай дәрәжәгә ирешер ти, Аллаһы Тәғәлә алдында уны ялғансы тип яҙырҙар».\nЯлған төрлөсә була.\nБулмаған хәлде артырып һөйләнгән ялған — нимәне лә булһа күпертеп күрһәтеү, булмаған сифаттар, ваҡиғалар менән биҙәү, арттырып һөйләү.\nЫсынға бушты ҡушып һөйләнелгән ялған — дөрөҫ хәбәрҙе башҡа бер дөрөҫ булмаған хәбәр менән бутап һөйләнгән ялған.\nЯла яғыу ҡатыш ялған — ғәйепһеҙ кешене ғәйепле итеп күрһәтеп һөйләнгән ялған.\nШаярыу рәүешендәге ялған — шаярыу маҡсаты менән генә булһа ла ялған һөйләү яҡшы эш түгел. Кешеләрҙе көлдөрөү өсөн генә һөйләнгән ялған һүҙҙәр барыбер яҡшылыҡҡа илтмәй.\nҺәр төрлө ялған өсөн Аллаһының ләғнәте булыр. Артыҡ һүҙ ысҡындырмаҫ өсөн телебеҙҙе арҡыры тешләйек, аҙаҡ телебеҙҙән һөйрәп тамуҡ утына ырғытмаһындар өсөн.\nЯлғансы кешенең бер ялған һүҙе беленһә уның мең мәртәбә дөрөҫ һүҙенә лә ышаныусы булмаҫ. Ялғансы кешенең кеше араһында һис ҡәҙере һәм иғтибары булмай, уларға ышанысһыҙ, алдаусы тиҙәр. Ялғансының яман аты бөтә донъяға йәйелер. Яман ат менән йөрөүҙән дә яман ни булыр? Бабаларыбыҙ: «Атың сыҡҡансы – йәнең сыҡһын!» – тигәндәр. Аллаһы Тәғәлә хәҙрәттәре ялған һөйләүҙән тыйып: «Ялған һөйләмәгеҙ! Ялған һөйләүселәргә бик ҡаты ғазап булыр!» – тине. Рәсүлуллаһ тағы бер хәҙисендә гонаһ ҡылмаҫҡа ҡушып: «Һеҙгә иң оло гонаһтарҙы белдерәйемме? Аллаһыға ширек итеү һәм ата-әсәне рәнйетеү. Тағын да ялған һөйләү. Фәрештәләр ялған һөйләүсенең һаһығынан бер мил (1,60934 метр) йыраҡлыҡҡа ҡасалар», — тине. Шул сәбәпле, һөйләшкәндә сөскөрөү, һүҙҙең дөрөҫлөгөнә дәлил, тиҙәр. Сөнки хәҙистә әйтелгәнсә: «Сөскөрөү фәрештәнән, иҫнәү шайтандан». Әгәр һүҙ ялған хәбәр булһа, фәрештәләр яҡын килмәҫ һәм сөскөрөү мөмкин булмаҫ.\nКиләсәктә лә быуыныбыҙҙы һәм балаларыбыҙҙы ялған һымаҡ әхләкһеҙ һәм әҙәпһеҙ тәрбиәгә дусар итмәй, тик яҡшыға, иманлы булыуҙарын теләп, матур тормошта йәшәүҙәрен теләйек.\nАбдуллаһ ибн Ғамир һөйләгән: «Бәләкәй бала сағымда уйнарға китеп бара инем, әсәйем миңә: «Кил әле, бер нәмә бирәм», — тине. Рәсүлуллаһ уға: «Нимә бирәһең», — тине. Әсәйем: «Емеш бирәм, йә Рәсүлуллаһ», — тине. Рәсүлуллаһ: «Әгәр бирмәһәң, һине ялғансы тип яҙырҙар», — тине. Барлыҡ йәмғиәтебеҙҙә лә һәм ғәиләбеҙҙә лә бар тәрбиә үҙебеҙҙән тора.\nИбраһим Идристең «Тәрбиәле ата йәки тормош дәрестәре» китабында: Тәрбиәле аталар балаларына бер генә лә ялған һөйләүҙе ихтыяр итмәҫтәр. Башта балаларына әйтерҙәр: «Бер нәмәне күрмәгәндә ватһағыҙ йәки бер нәмәне ашаһағыҙ, һуңынан беҙгә беленеп, һорағанда, «Мин ватманым, мин ашаманым», – тип ялғанламағыҙ, дөрөҫөн әйтегеҙ, дөрөҫөн әйтһәгеҙ, һеҙгә шәфҡәтем булыр, ғәйебегеҙҙе кисерермен.\nӘгәр ҡотолоп ҡалмаҡсы булып, ялғанлаһағыҙ, ул ялған миңә ҡасан да булһа беленер. Ул ваҡытта минең язам һеҙгә бик ҡаты булыр», – тип, балаларҙың ҡолаҡтарына күп тапҡыр аңлатырҙар. Ә инде баланың бер ғәйебе беленһә, башта: «Балам, зинһар, ялғанлама, ялған харам, дөрөҫөн һөйлә», – тип әйтер.\nҺуңынан баланан ҡурҡытмай ғына, был эш нисек булды, тип һорар. Ул ваҡытта бала, моғайын, дөрөҫөн әйтер. Дөрөҫөн әйтһә, юғары вәғәҙә буйынса баланы ҡыйнамаҫ, ә балаға: «Был юлы ғәйебеңде кисерҙем, икенсе юлы улай итмә», – тип әйтер. Баланан: «Атай, был юлы ғәфү ит, икенсе мәртәбә шулай эшләмәм», – тип әйттереп, вәғәҙә алыр, шарт иттерер. Бер бала бәләкәй ваҡытында ялғанлап өйрәнһә, ул үлгәнсе ғәҙәтен ташлай алмаҫ.\nАллаһ Тәғәлә беҙҙе киҫәтеп:\n«Ә ра'әйтә-лләҙии йүкәҙҙибү биддиин».\n«Динде ялғанға, Ахирәттәге язаны ялған тип һанаған кешене күрҙеңме?» — тип әйтә. Әл-Мәгун сүрәһе 107/1. Буласаҡ ғазаптарҙан һәм язаларҙан һаҡланып ялған нәфсе тормоштан арынайыҡ, ялған һөйләүҙән тыйылайыҡ, инде был тормош тик хыял ғына тормошо ғына, алдаҡ донъя икәненә инандыҡ, Аллаһға ҡайтыуҙы хәстәрләйек.\nИманлы кешеләр, «Аллаһтан ҡурҡ һәм тоғро кешеләр менән дуҫ бул!» тигән аяттың мәғәнәһен яҡшы аңлап, уның менән ғәмәл ҡылырға, ялған һәм ялғансыларҙан ситләшергә, ниәттә, һүҙҙә һәм ғәмәлдә бер үк төрлө булырға тейештәр. Был — донъяла һәм ахирәттә сәғәҙәткә ирешеү юлы.\nАллаһ Тәғәлә иманыбыҙҙан айырмаһын, Иблис ҡотортҡан телебеҙҙе гонаһтан һаҡлайыҡ, алдаҡ, ялған һымаҡ боҙоҡ ғәмәлдәрҙән йыраҡ булайыҡ. Аллаһ күңелебеҙгә ихласлыҡ һәм телебеҙгә күркәмлек биреп, йөрәктәребеҙгә мәрхәмәтлек һалһын. Әмин.\nЯлған тураһында: https://nazir1965.com/v%D3%99%D2%93%D3%99zd%D3%99r/yal%D2%93an-tura%D2%BBynda.html\nалдау алдашыу ялған ялғанлау ялғансы ялғансылыҡ\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 19.02.2021 в 15:08, и размещена в категории вәғәздәр. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


Баймаҡ районында «Урындағы башланғыстар» проекты уңышлы тормошҡа ашырыла, унда ҡатнашыусы ауылдар һаны ла күбәйә\nПроект программаһына ярашлы, ауыл биләмәләрендә төрлө социаль проблемаларҙы хәл итеү, шул иҫәптән социаль-мәҙәни объекттар һәм юлдарҙы төҙөкләндереү, һыү үткәреү эшен тиҙләтеү маҡсат итеп ҡуйылған. Күптән түгел проектҡа райондың Сәйғәфәр ауылы халҡы ла ҡушылған.\nУның ярҙамында сәйғәфәрҙәр үҙҙәрен борсоған көнүҙәк мәсьәләләрҙе хәл итергә ниәтләй. Дөйөм йыйылышта яҡташтар урындағы Түләш йылғаһы аша һалынған күперҙе ремонтлау һәм ауылға трактор һатып алыуҙы иң мөһимдәре тип билдәләгән.\nАуылдаштарының ҡарарын урындағы имам-хатип та хуплай. Сөнки ҡышҡыһын өс ауылды берләштергән Сәйғәфәрҙә урамдар араһында ғына түгел, зыяратҡа юл асыу ҙа ҙур мәсьәләгә әйләнә.


Ҡабул итеүгә килеү\nҺорау – Яуап\nХөрмәтле сайтҡа инеүселәр!\nБашҡортостан Республикаһы Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Фәрит улы Хәбиров исеменә һәм Башҡортостан Республикаһы Башлығы Хакимиәтенә хат ебәрер алдынан түбәндәге мәғлүмәт менән иғтибарлы танышыуығыҙҙы һорайбыҙ.\n1. Мөрәжәғәттәрҙе почта аша йәки электрон рәүештә ебәрергә мөмкин.\nХат ебәреү өсөн почта адресы:\n450101, Өфө ҡалаһы, Туҡай урамы, 46.\n2. Башҡортостан Республикаһы Башлығы Хакимиәтенә ебәрелгән мөрәжәғәттәр Граждандарҙың һәм ойошмаларҙың мөрәжәғәттәре менән эшләү идаралығына ҡарауға индерелә.\n3. Мөрәжәғәтегеҙ 2006 йылдың 2 майындағы «Рәсәй Федерацияһы граждандарының мөрәжәғәттәрен ҡарау тәртибе тураһында»ғы 59-сы Федераль законға ярашлы ҡараласаҡ.\n4. Мөрәжәғәтте яҙғанда тексын асыҡ һәм дөрөҫ төҙөүегеҙҙе һорайбыҙ – был уны эшкәртеүҙе һәм яуап әҙерләүҙе тиҙләтәсәк.\n5. Зинһар онотмағыҙ: граждандың фамилияһы, исеме, атаһының исеме, шулай уҡ тулы почта адресы йәки электрон почта адресы күрһәтелмәгән мөрәжәғәттәр ҡаралмай. Уларҙың иғтибарға алыныуы мөмкин, тик яуап ҡайтарылмай.\n6. Шуны хәтерҙә тотоуығыҙҙы үтенәбеҙ: оятһыҙ йә иһә хурлау һүҙҙәрен, вазифалы кешенең, уның ғаилә ағзаларының ғүмеренә, һаулығына һәм мөлкәтенә янау төшөнсәһен үҙ эсенә алған, тексын уҡып булмаҫлыҡ, аныҡ белдереүҙәр, ялыуҙар, тәҡдимдәр күрһәтелмәгән, Башҡортостан Республикаһы Башлығы йәки Башҡортостан Республикаһы Башлығы Хакимиәте исеменә ебәрелмәгән мөрәжәғәттәр ҡарауға ҡабул ителмәй.\n7. Электрон мөрәжәғәтте ебәрер алдынан анкета формаһын дөрөҫ тултырыуығыҙҙы һорайбыҙ. Электрон мөрәжәғәттең күләме 2000 билдәнән артмаҫҡа тейеш. Шулай уҡ күләме 1 Мб тиклем тәшкил иткән txt, doc, docx, jpg форматындағы файлдарҙы теркәп ебәрә алаһығыҙ.\n8. Сайттағы мөрәжәғәт формаһын дөрөҫ тултырып ебәргәндән һуң Һеҙ мөрәжәғәттә күрһәткән электрон почта адресына һылтанма менән хат киләсәк. Уның буйынса мөрәжәғәт ебәреүегеҙҙе раҫларға кәрәк. Шуға иғтибар итеүҙе һорайбыҙ: хаттағы һылтанманы ҡабул иткәндән һуң ғына мөрәжәғәт теркәлә. Был хатта шулай уҡ код һәм пароль күрһәтелә. Улар ярҙамында Һеҙ “Ебәрелгән мөрәжәғәттәрҙе күҙәтеү” киҫәгенә инеп, мөрәжәғәтегеҙҙе күҙәтә алаһығыҙ.\n9. Мөрәжәғәтте теркәгәндән һуң Һеҙгә формала күрһәтелгән e-mail адресы буйынса электрон төрҙә мөрәжәғәттең ҡарауға ҡабул ителеүе тураһында белдереү ебәрелә.\n10. Электрон төрҙә ебәрелгән мөрәжәғәт авторҙарының шәхси мәғлүмәттәре персональ мәғлүмәттәр тураһындағы федераль ҡануниәт талаптарын үтәп һаҡлана һәм эшкәртелә.\n11. Суд ҡарарҙарына ялыу итеүгә ҡағылған мөрәжәғәттәрҙе ебәргәндә түбәндәгеләрҙе күҙ уңында тотоу шарт.\nСуд ҡарарҙарын баһалау, ҡайтанан ҡарау, уларға ялыу итеү йәки протест белдереү Башҡортостан Республикаһы Башлығы Хакимиәте компетенцияһына инмәй. Суд власы органдары үҙ аллы һәм закондар сығарыу, башҡарма власҡа буйһонмайынса эш итә. Суд органдарының ҡарарҙарына закон менән билдәләнгән процессуаль тәртиптә ялыу бирелә. Ғәмәлдәге ҡануниәт суд эшен башҡарыуға ҡыҫылыуҙы тыя.\n12. Дәүләт органдарына мөрәжәғәт итеү хоҡуғынан яуыз ниәттә файҙаланыуға юл ҡуйылмауға һәм ижтимағи мөнәсәбәттәрҙең ошо өлкәһендә ҡануниәт менән билдәләнгән яуаплылыҡҡа иғтибарығыҙҙы йүнәлтәбеҙ. Граждан мөрәжәғәтендә күрәләтә ялған мәғлүмәт бирһә, дәүләт органы, урындағы үҙидара органы йәки вазифалы кеше тарафынан мөрәжәғәтте ҡарауға бәйле сығымдар суд ҡарары буйынса ошо граждан иҫәбенә ҡаплатыла ала (59-сы Федераль закондың 16-сы статьяһындағы 2-се пункт).\n13. Башҡортостан Республикаһы Президентының 2013 йылдың 18 ғинуарындағы «Башҡортостан Республикаһы власть органдарының электрон ҡабул итеү бүлмәһе» мәғлүмәт системаһы тураһында»ғы 5-се Указы менән Интернет селтәрендә Башҡортостан Республикаһының дәүләт органдарына һәм урындағы үҙидара органдарына граждандар мөрәжәғәттәренең берҙәм инеүен ойоштороу өсөн тәғәйенләнгән «Башҡортостан Республикаһы власть органдарының электрон ҡабул итеү бүлмәһе» сайты төҙөлдө.\nКүрһәтелгән сайттан электрон төрҙә яҙылған мөрәжәғәтте ебәреү өсөн түбәндәге һылтанманы файҙаланығыҙ:\nГраждандарҙың мөрәжәғәттәре буйынса белешмәләр телефоны:\n+7 (347) 280-81-06.


Ете ҡыҙҙан алып Барбиға тиклем... » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Ете ҡыҙҙан алып Барбиға тиклем...\nЕте ҡыҙҙан алып Барбиға тиклем... 14.12.2016 // Йәмғиәт\nҠаланың тарих һәм тыуған яҡты өйрәнеү музейында ҡурсаҡтар күргәҙмәһе асылды. Унда уҡыу йорттары,\nбалалар баҡсалары хеҙмәткәрҙәренең һәм башҡаларҙың эше ҡуйылған. Хатта Ырымбур өлкәһенең Гай ҡалаһынан, Омскиҙан килгән өлгөләр ҙә урын алған.\nҠурсаҡтарҙың ниндәйе генә юҡ: йөндән бәйләнгәне, төрлө ептәрҙән эшләнгәне, кейеҙҙән баҫылғаны, ҡағыҙҙан яһалғаны. Барыһы ла матур, нәзәкәтле, кескәйҙәрҙе генә түгел, хатта ололарҙы хайран итерлек! Күргәҙмәлә бала саҡтан барыбыҙға таныш “Йомро-йомро йомғағым” әкиәтендәге Гөлбикәне, айҙағы ҡыҙ Айһылыуҙы, “Ете ҡыҙ”ҙағы ете сибәрҙән алып Барбиға тиклем ҡурсаҡтарҙы осратырға мөмкин.\nБыл уйынсыҡтар күптән инде тормошобоҙҙоң айырылғыһыҙ бер өлөшөнә әйләнгән. Донъяны танып-белеү, кешеләр араһындағы мөнәсәбәттәрҙе өйрәнеү ҙә тап ҡурсаҡтар ярҙамында балаға еткерелә. Элегерәк кешеләр уларҙы үҙ ҡулдары менән эшләгән һәм һаҡлап ҡына тотҡан, хатта быуындан быуынға тапшырыр булған. Был йәһәттән халыҡ йолаларын һаҡлап ҡалыу, фольклор өлгөләрен тергеҙеү, ҡул оҫталарының эшен пропагандалау һәм уларҙы халыҡҡа күрһәтеү өсөн ойошторолған күргәҙмә үҙ маҡсатына өлгәшер тигән өмөт тыуа.\nМузейҙың өлкән хеҙмәткәре Рәзилә Ишбулатова әйтеүенсә, бында кеше фантазияһының ни тиклем бай булыуы сағылдырылған. Ҡурсаҡ эшләүселәр араһында малайҙар ҙа бар. Мәҫәлән, Сибай гимназия-интернаты уҡыусыһы Иҙел Ишбулатовтың уйынсығы бик матур килеп сыҡҡан.\nЙәтеш кенә ҡурсаҡты яһау өсөн оҫталарға көндәр генә түгел, хатта айҙар ҙа киткәндер, бәлки. Һәр өлгөлә уларҙың бай фантазияһы урын алған, һәр кем үҙ хеҙмәтендә халыҡтың милли кейемен, йолаларын, шөғөлөн сағылдырырға тырышҡан. Ҡурсаҡтарҙың ҡайһылары – уйынсыҡ, икенселәре сувенир сифатында тәҡдим ителә.