«Таҡмаҡ» бәйгеһе тамам! » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Әҙәбиәт » Шиғырҙар » «Таҡмаҡ» бәйгеһе тамам!\n«Таҡмаҡ» бәйгеһе тамам!\nҠасандыр «Йәшлек» гәзите башлап ебәргән таҡмаҡсылар бәйгеһе, башҡа матбуғат баҫмаларын урап, яңынан үҙ ояһына ҡайтты. Тиҫтә йылдан һуң һүҙ оҫталарын, йор һүҙлеләрҙе, төртмә теллеләрҙе, халыҡ ижадын үҙ итеүселәрҙе, үҙебеҙсә әйткәндә, таҡмаҡсыларҙы былтыр яңынан үҙебеҙҙең ҡорға, гәзит битенә йыйҙыҡ. Йөҙгә яҡын һүҙ оҫтаһы редакция тәҡдим иткән темаларға үҙ ижад емештәрен ебәрҙе. Дүрт темаға дүрт том, йәки 6 – 7 мең тирәһе таҡмаҡ йыйылды. Байлыҡ, оло байлыҡ был рух, сәнғәт һәм ижад, илһам тигәндең ни икәнен аңлаған кешегә! Район, ауылдар буйлап блокнот, магнитофон тотоп йыйып йөрөһәң дә был тиклем байлыҡҡа эйә булып булмайҙыр әле. Рәхмәт һеҙгә, таҡмаҡсылар!\nБәйгенең маҡсаты ябай, хатта девиз кеүек ине, ул былайыраҡ яңғыраны:\nКризис тип, аҡса юҡ тип,\nТаҡмаҡ әйтеп, төрткөләшеп,\nМаҡсатҡа ирештек, буғай. Төрткөләшеп, көлөшөп кенә ҡалманыҡ, башҡорттоң, республикабыҙҙың бөгөнгөһө, киләсәге хаҡындағы тос фекерҙәребеҙҙе, борсолоуҙарыбыҙҙы таҡмаҡ теленә һалып, милләттәштәребеҙ йөрәгенең иң нескә ҡылдарын да сирттек. Бер райондан бер ағай хатында: «Һеҙҙең перепись хаҡындағы таҡмаҡтарығыҙҙы уҡып, бик уйландым. Мотлаҡ үҙемде тамырҙарым буйынса башҡорт тип яҙҙырасаҡмын. Ҡыҙыҡ, таҡмаҡ менән дә уйлатып, илатып була икән кешене...» – тип яҙып ебәргән. Был һеҙҙең ижадҡа баһа түгелме ни, таҡмаҡсылар?! Ҡыҫҡаһы, көлдөрҙөк тә, уйландырҙыҡ та, хатта уңайһыҙ хәлгә лә ҡалдырҙыҡ. Баймаҡ тарафтарынан килгән бер хат:\n«Таҡмаҡ» бәйгеһендә ҡатнашып, һөйләһәң, әҙәм ышанмаҫлыҡ бер хәлгә тарыным. Сираттағы «Хәсбиямал, ҡайҙа киттең...» тигән юлдарҙы ҡулланып, үҙемсә, заманса ауыл ҡатындарын күҙ алдына килтереп яҙҙым таҡмаҡтарымды. Әмәлгә ярағандай, бер туған ҡәйенбикәм (Сибайҙа йәшәй), иремдең апаһы ла Хәсбиямал исемле. Әлбиттә, уны ҡаласа Ямал тип кенә йөрөтәләр ҙә бит... Берәү уға, бына, киленең һинән көлөп, гәзиткә таҡмаҡ сығарып яҙып ебәргән, тип, «Йәшлек» гәзитен тоттороп китә. Бик асыулана ҡәйенбикәм, көйәләнә, үпкәләй. Беҙҙең ауылдан һөт һатырға барған бер апай аша миңә ҡарата үпкәһен белдерергә була. Ярай әле ауылдашым, «Йәшлек»те даими алдырып уҡыусы булараҡ, хәлде аңлата. Гәзиттә барған конкурс тураһында әйттем, ти. Белмәйем, уға ҡарата һис кенә үпкәм дә, насар уйым да булмаған ҡәйенбикәм ышандымы-юҡмы? Бына шунан ышанмай ҡара инде матбуғаттың, ташҡа баҫылған һүҙҙең көсөнә?! Ҙур ихтирам менән һеҙҙе «Ленинсы» булып сыҡҡандан бирле уҡып барыусы Гөлзифа исемле фәҡирегеҙ».\nҠыҙыҡ та, ҡыҙғаныс та, ә беҙгә бар Хәсбиямал исемле гүзәл заттарыбыҙҙан ғәфү үтенергә ҡала.\nӘ хәҙер иң күп тас йыйыусы таҡмаҡсылар – Ләлә ҒҮМӘРОВА, Фәнүзә БИКТИМЕРОВА (Әбйәлил районы), Зәлифә ФӘЙЗУЛЛИНА (Архангел), Нәтижә ВАХИТОВА (Хәйбулла), Люциә БАЙНАЗАРОВА (Стәрлебаш), Сажиҙә БИЛАЛОВА (Бөрйән), Илһам ЛАТИПОВ (Ҡыйғы), Гөлсирә ШАФИҠОВА (Мәсетле), Гөлшат РӘХМӘТУЛЛИНА (Күгәрсен), Таһир ЛАТИПОВ (Өфө ҡалаһы) «Таҡмаҡ – 2010» бәйгеһенең еңеүсеһе тип билдәләнә һәм «Йәшлек» гәзитенең Маҡтау ҡағыҙы һәм, әлбиттә, эсе буш булмаған тас менән бүләкләнә. Ә инде төп бүләк – кәритә тулы ҡымыҙ, редакция хеҙмәткәрҙәре фекеренә ярашлы, Йәғәфәр ЙӘНӘЛИНҒА (Баймаҡ) тапшырыла. Әйткәндәй, былтыр декабрь айында «Йәшлек» үҙенең 20 йыллыҡ юбилейын Өфөлә, Конгресс-холда, киң билдәләне. Бәйгелә еңеүселәребеҙ – Әбйәлилдең йор һүҙ оҫталары Ләлә Ғүмәрова менән Фәнүзә Биктимерова, беҙҙең саҡырыу буйынса Өфөгә килеп, оло сәхнәлә сығыш яһап, тамашасыларҙың һөйөүен яулап ҡайтты. Баҫып алҡышлап, сәхнәнән сығармай бер булдылар үҙҙәрен. Әбйәлилгә дуҫтарыбыҙҙы тас (һүҙ ҙә юҡ, буш түгел) биреп оҙатып ҡалдыҡ. Хәҙер рәхәтләнеп мунсала йыуыналарҙыр инде...\nБарығыҙҙы ла ҡотлайбыҙ! Бүләктәрҙе һеҙҙең тарафтарға юл төшкәндә лә индереп сығырбыҙ, үҙегеҙ баш ҡалаға сәфәр ҡылһағыҙ, редакцияға инеп, беҙҙең хәлде белеп сығырға онотмағыҙ. Ҡыҫҡаһы, тағы ла осрашҡанға тиклем.\nЙыл буйы һеҙҙең таҡмаҡтарҙы\nуҡып кинәнеүсе Мөнир ҠУНАФИН.\nСығыу ваҡыты 22-01-2011, 17:07 | Ҡаранылар: 2227\nӘбйәлилдәр ҙә һүлпәнлек күрһәткәс...\nЕңеүсе – Ғафуриҙан!\nГүзәлдәрҙең-гүзәле – Баймаҡ һылыуы Гөлназ\n"Таҡмаҡ" бәйгеһе дауам итә!


ҠЫШҠЫ КАНИКУЛЫМ КҮҢЕЛЛЕ ЛӘ, ФӘҺЕМЛЕ ЛӘ, ЙӨКМӘТКЕЛЕ ЛӘ\n29 Ғинуар 2021, 13:25\nАрыҫлан Шәйхисламов, 3-сө А класы уҡыусыһы. Өфө ҡалаһының Ф.Х. Мостафина исемендәге 20-се башҡорт гимназияһы.... Унда айырыуса "Партизан ауылы", "Еңеүгә 1418 аҙым" тип аталған күргәҙмә залдары көслө тьәҫораттар ҡалдырҙы. Был музейҙа Бөйөк Ватан һуғышында батырҙарса һәләк буллған һалдаттарҙың фотоһүрәттәрен күрергә була. ...\nБаш ҡалаға сәйәхәт.\nМин ҡышҡы каникулда тыуған илебеҙҙең баш ҡалаһы – Мәскәүҙе күрергә барҙым. Был минең баш ҡалаға беренсе сәйәхәтем. Самолета ултырғас та, үҙем ҡанатланып осҡандай булдым. Шундай бөйөк, матур ҡаланы тиҙерәк күргем, уның иҫтәлекле урындары менән танышҡым килде.\nБеҙ унда Ҡыҙыл майҙанды, Ленин мавзолейын, төрлө матур тарихи һарайҙарҙы күрҙек. Ҡаланан 56 километр алыҫлыҡта урынлашҡан “Патриот” паркынан ла барҙыҡ.\nМиңә шулай уҡ, “Оптик көҙгөләр” музейы айырыусы оҡшаны. Төрлө ҡыҙыҡлы диңгеҙ балыҡтары: скаттар, акулалар, касаткалар, һигеҙаяҡтары булған Мәскәү аквариумын да барып ҡарарға мөмкинселек булды. Һыу аҫты донъяһы менән ҡыҙыҡһынып таныштым.


Хәбәрҙәр: Төрөктәр власть һәм демонстранттар араһындағы конфликттың хәл ителеүенә ышана.\nТөрөктәр власть һәм демонстранттар араһындағы конфликттың хәл ителеүенә ышана.\nШишәмбелә Стамбулдың Бешикташ районында урамдарҙа һәм майҙандарҙа булған сыуалыштарҙы бер нәмә лә хәтерләтмәй. Премьер-министрҙың штаб-фатиры ошо кварталда урынлашҡан, уны боласыл Таксим майҙанынан өс саҡрым тирәһе генә айыра. Кешеләрҙең һәр ҡайһыһының үҙ эше. Автомобиль хәрәкәте лә ҡәҙимгесә. Бер нисә полицейский ғәҙәти ҡала пейзажын күҙәтә.\n“Евроньюс”хәбәрсеһе ҡала кешеләре менән булып үткән ваҡиғалар хаҡында һөйләште:\n“Беҙ демократик ил. Беҙ Ливияла ла, Мысырҙа ла түгел. Беҙ түңкәрелештәр теләмәйбеҙ. Сәйәсмәндәр һайлауҙарға бәйле киләләр ҙә китәләр. Беҙ ҙә быны яҡшы аңлап торабыҙ, киң мәғлүмәт саралары ла яҡшы аңлай. Артабан да ошолай дауам итәсәк. Башҡаса юл юҡ. Демократия булғанда, бындай инциденттар ҡотолғоһоҙ.”\nБора Байрактар, “Евроньюс”:\n“Тап ошонда, премьер-министр офисы янында полиция һәм ҡаршылыҡ акцияһында ҡатнашыусылар бәрелеште. Әйтергә кәрәк, полицейскийҙар әле лә бында әҙ түгел. Улар ике яҡтың килешеүен, сыуалыштарҙың бөтөүен көтә, тик тормош үҙ яйына ҡайтты буғай.”


Һапаштарға килһәң... айнығып кил » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Һапаштарға килһәң... айнығып кил\nҺапаштарға килһәң... айнығып кил 02.10.2018 // Йәмғиәт\nЙәмле тормоштарына Алтай крайы ла көнләшә.\nТүбәнге Һапашҡа Көнгәк тауы яғынан ингәндә ят билдә ҡаршылай: шешә менән рюмка ҡыҙыл түңәрәккә алынған һәм арҡыры һыҙылған. “Был ауылда спиртлы эсемлектәрҙе һатыу, ҡулланыу һәм етештереү тыйыла” тигәнде аңлата ул. Заман сиренә ҡаршы дәррәү көрәш башлаған һапаштар дүрт йыл элек “Айыҡ ауыл” конкурсында ҡатнашҡан, ә быйыл үҙҙәрен “Башҡортостандың иң яҡшы ауылы” бәйгеһендә һынайҙар. Ошондай үҙенсәлекле ауылда туҡтамайынса нисек үтеп китәһең инде!\nАуыл өҫтөнән илаһи моң булып ағылған аҙан тауышы беҙҙе тура мәсеткә әйҙәне. Ситке өйҙә йәш ҡатындар табын әҙерләй, төпкө яҡта ир-ат үҫмерҙәргә мәсеттә үҙ-үҙеңде дөрөҫ тотоу тәртибен өйрәтә, шаршау артында ауыл инәйҙәре тәсбих тарта.\n– Дини йолаларҙы хәҙер күптәр мәсеттә, ауылдаштар менән бергә атҡарырға тырыша, сиратлап ҡорбан салдыралар. Бөгөн дә шуның өсөн йыйылдыҡ, – тине имам-хатип Мөҙәрис Иҫәнғолов.\nТүбәнге һапаштар мәсет булмаған йылдарҙа ла дини байрамдарҙы бергә үткәргән, тик бының өсөн мәктәпкә йыйылған. 2008 йылда халыҡтың башланғысы менән ауыл уртаһында иман йорто төҙөлгән. Элек был бина Сайыр ауылында йәшәгән Хисаметдин Ишкинин тигән мулланың йорто булған, һуңынан мәктәпкә әйләндерелгән. Ауыл “перспективаһыҙ” тип бөтөрөлгәс, ул Түбәнге Һапашҡа күсерелгән һәм колхозсылар өсөн фатир итеп тотонолған. Мәсет төҙөр булғас, халыҡ ана шул йортто һүткән һәм, нигеҙен яңыртып, ҡабаттан тергеҙгән. Шулай итеп, Хисаметдин мулланың йорто яңы һулыш алған.\nИмам-хатип вазифаһын тәүҙә ауылдың Ғиниәт Яҡшыбаев тигән абруйлы кешеһе башҡарған, тик ауырып китеү сәбәпле эшен ҡалдырған. Түбәнге һапаштар Мөҙәрис Иҙрис улын өгөтләй башлаған. Совет осоронда ла дин юлынан тайпылмаған Юныс мәзиндең ейәне булыуын иҫәпкә алғандарҙыр, моғайын. Ышанысты аҡлайым тип, ир уҙаманы өс йыл буйы йәкшәмбе һайын Мәләүез ҡалаһындағы мәҙрәсәгә йөрөп уҡыған, артабан Өфөләге “Ғәлиә” мәҙрәсәһендә дүрт йыл белем алған.\nТөплө белеме имам-хатиптың үҙенең дә, мәсеттең дә абруйын күтәреүгә булышлыҡ иткән. “Мөҙәрис мулланың вәғәздәре генә ни тора! Уны тыңлар өсөн күрше ауылдарҙан да киләләр”, – ти Түбәнге Һапаш халҡы. Мәсет журналындағы һандар ҙа был һүҙҙәрҙе иҫбатлай – июль һәм август айҙарында 14 пар тап ошонда никах уҡытҡан.\n88 йәшлек шәкерт\nТүбәнге Һапашта һәм Ялсыла һәр шаршамбы ғәрәп теле дәрестәре үтә. Уларҙы юғары дини белемгә эйә булған Әлфиә Иҫәнғолова ойошторған. Шәкерттәре араһынан иң тырышы – Зөләйха Йәғәфәрова.\n“Уҡырға бер ҡасан да һуң түгел”, – тип йылмая һылыулығын ташламаған зәңгәр күҙле ағинәй. Мәктәптә белем алыр саҡтары Бөйөк Ватан һуғышы йылдарына тура килә уның. Эшсе ҡулдар етмәгәс, 13 йәшендә колхоз бесәнен сабырға сығып киткән. Көн оҙоно ауыр эш башҡарыуҙарына ҡарамаҫтан, колхозсыларҙың туҡланыу яғы үтә наҡыҫ була – һыуҙа сөгөлдөр япрағын бешереп ашайҙар. “Берәй заман икмәккә туйып булырмы икән?” тип уйлай торғайным”, – ти Зөләйха Вилдан ҡыҙы. Тыл ветераны хаҡлы ялға сыҡҡансы колхозға тоғро хеҙмәт иткән: һыйыр һауған, сөгөлдөр үҫтергән, һөт йыйыу буйынса районда алдынғылыҡты бирмәгән. “Ял көндәре лә сығып эшләй инем”, – тип хәтерләй йәш, етеҙ саҡтарын.\nАғинәйҙең дүрт балаһы, 13 ейәне, егерменән ашыу бүлә-бүләсәре бар. Һәммәһе хәл белешеп, шатлыҡтарын уртаҡлашып, фатихалар алып тора. Үҙен ауылдаштары ла хөрмәт итә, Ҡөрьән аштарына саҡыра. “Ауыл ҙур, муллалар өлгөрмәй киткәндә аят уҡыуымды һорайҙар, шуға мәсеттәге дәрестәрҙә тырышып белем алам, бер намаҙымды ла ҡалдырғаным юҡ”, – ти Зөләйха Вилдан ҡыҙы. Бөгөн ул берҙән-бер улы Муса Әнүәр улы һәм килене Рүзилә Макбул ҡыҙы менән көн итә. Иркен йортта барлыҡ уңайлыҡтар булдырылған, йылы һыу үткәрелгән. Олоғайған көнөңдә ошолай рәхәт йәшәү шул уҡ айыҡ тормошҡа – үҙеңдең, балаларыңдың һәм ауылдаштарыңдың айыҡ аҡылына туранан-тура бәйле ләбаһа.\nЙөҙҙән ашыу ауылы булған Күгәрсен районында 16 балалар баҡсаһы иҫәпләнә, шуларҙың өсәүһе Ялсы ауыл советында һаҡланып ҡалған. Түбәнге Һапаштағы “Айһылыу” баҡсаһының 34 йыллыҡ тарихы бар.\nМөдир Рәмзиә Инсеғолова, тәрбиәсе Зөмәриә Инсеғолова, тәрбиәсе ярҙамсыһы Гөлнара Йәғәфәрова һәм ашнаҡсы Асия Иҫәнғоловалар өсөн “Айһылыу” оҙаҡ йылдар эсендә үҙ балаларылай ҡәҙерлегә әйләнеп бөткән. Уны наҙлап, бәпләп, аллы-гөллө итеп кенә ҡарап тороуҙары әллә ҡайҙан күҙгә ташлана. Яңы уҡыу йылына әҙерлек буйынса районда икенсе урынды алыуҙары ла шул хаҡта һөйләй.\nБөгөн баҡсаға ун өс бала йөрөй, араларында күрше Вәлит ауылыныҡылар ҙа бар. “Айһылыу”ҙа шөғөлләнгән малай һәм ҡыҙҙарҙы башланғыс мәктәп уҡытыусылары гел ҡолас йәйеп ҡабул итә икән, сөнки улар әҙерлекле булыуҙары менән айырыла. “Белемлеләр, тырыштар, тик бигерәк шуҡтар”, – тип тәрбиәләнеүселәре менән ғорурлана педагог Зөмәриә Ғоссам ҡыҙы.\nТүбәнге Һапаш – боронғо башҡорт ауылы, шуға күрәлер ҙә бында милли мөхит хакимлыҡ итә: тирмә ҡоролған, милли кейемдәр эленгән, кәштәләрҙә кескәйҙәр өсөн башҡортса китаптар, “Аҡбуҙат” журналы һандары теҙелгән. Балалар рәхәтләнеп туған телдә һөйләшә, йырлай, дәртле көйҙәргә тыпырлатып бейей, халыҡ уйындарын белә. Йолаларҙы тергеҙеүгә ҙур иғтибар бүленә – “Ҡарға бутҡаһы”, “Кәкүк сәйе”, “Наурыҙ”, “Һабантуй”, “Аулаҡ өй” саралары уҙғарыла.\n1990 йылда баҡсала егерменән ашыу бала иҫәпләнгән. Тап шул ваҡытта 26 йәшлек Рәмзиә Инсеғолова бында эш башлай. Тәүҙә мөдир һәм тәрбиәсе вазифаларын бер үҙенә башҡарырға тура килә. Эшкә өйрәнеп кенә килгән сағында учреждениеның ябылыу-ябылмау һорауы килеп баҫа, сөнки бина яңы талаптарға яуап биреп бөтмәй. Баҡсаны һаҡлап ҡалыр өсөн йәш белгес тиҙ арала йәһәтләп газ үткәртә һәм асфальт һалдыртып ҡуя, шуның менән үҙен тәүәккәл етәксе итеп таныта. “Һуңғы йылдарҙа балалар һаны аҙая башлағас, кәйеф ҡырыла төшкәйне. Ҡыуанысҡа күрә, бәпес тыуыуын көткән йәш ҡатындарҙың күбәйеүе йәнә өмөт уятты”, – ти ул. Ғүмеренең күп өлөшөн балалар баҡсаһына бағышлаған етәксегә былтыр “Рәсәй Федерацияһының почетлы дөйөм белем биреү хеҙмәткәре” знагы тапшырылған.\nБашланып торған уҡыу йылында Рәмзиә Миңлейәр ҡыҙының күңелен айырыуса ҙур тулҡынланыу, ашҡыныу һәм бер аҙ моңһоулыҡ биләп алған, сөнки хаҡлы ялға сығырға ҡарар иткән. Балалар баҡсаһынан бер-бер артлы ҡошсоҡтар осороп, ире Хәлил Зөфәр улы менән ике ҡыҙ үҫтереп һәм уҡытып, ҙурҙан йорт һалып, тормоштоң ошо үренә килеп еткәнен һиҙмәй ҙә ҡалған. Гөлназ ҡыҙы Өфө дәүләт технология һәм дизайн колледжында башҡорт теленән уҡыта, Гүзәле Мәләүез ҡалаһында балалар баҡсаһы тәрбиәсеһе булып эшләй, икеһенең дә ғаиләһе, балалары бар. Кисәге мөдир хәҙер үҙен тулыһынса ғаиләһенә бағышларға, ике ейәне һәм бер ейәнсәренә күберәк иғтибар бүлергә теләй. Шулай ҙа ауыл хакимиәте етәкселеге төрлө бурыс йөкмәтергә лә өлгөргән. Яңыраҡ, мәҫәлән, Берҙәм тауыш биреү көнөндә һайлау комиссияһына йәлеп иткәндәр, шулай уҡ Ялсы ауылы биләмәһендә ҡатын-ҡыҙҙар советын ойоштороуҙы һорағандар. “Буласаҡ йәмәғәт ойошмаһы халыҡты айыҡ тормошҡа саҡырыуҙы төп бурыстарының береһе итеп ҡуясаҡ”, – ти Рәмзиә Миңлейәр ҡыҙы уй-ниәттәре хаҡында.\nБер ауылда – биш фермер\n– Һапаштар һәр эштә беренсе. Иң алдан себеш алалар, бесәнгә төшәләр, баҡса ултырталар. Һуңынан эргә-тирәләге ауылдар уларға эйәрә. Бесәнде иртә йәйҙән ҡар ятҡансы сабалар, хатта Көйөргәҙе районындағы эшкәртелмәгән сабынлыҡтарға тиклем барып етәләр, – ти Ялсы ауыл хакимиәте башлығы Ирек Юдаев ауылдаштарының уңғанлығы хаҡында.\nЕгәрлеләр йәшәгәнлеге ихаталарҙан уҡ күренә – һәр биш йортҡа бер трактор йә комбайн тура килә. Ауыл хакимиәте биләмәһендәге ете фермерҙың бишәүһе шулай уҡ Түбәнге Һапашта йәшәй. Уларҙың береһе Хәбир Селәүсин, Башҡорт дәүләт аграр университетын тамамлаған ветеринар булараҡ, малсылыҡ һәм һөтсөлөк тармаҡтарын үҙ иткән. Ауыл ситендәге фермала 100 баш һыйыры бар. Фермер ете кешегә эш урыны булдырған. Ике мал ҡараусының һәр береһе – 13,5 мең, өс һауынсы – туғыҙар мең, ә ике тракторсы сәсеү һәм урыу эштәре осоронда егермешәр мең һум күләмендә айлыҡ хеҙмәт хаҡы ала. Пай ерҙәрен файҙаланырға биргән ауылдаштарын да ризалатырға тырыша: бер пайға 7,5 центнер бойҙай һәм 10 литр көнбағыш майы бирә.\nХужаның эш көнө ҡояш сыҡмаҫ элек башлана. Иртәнге һауынға тиклем фермаға өлгөрөргә, унан һуң халыҡтан һөт йыйып тапшырыуҙы ойошторорға, баҫыуҙарҙы ҡарап ҡайтырға, мал аҙығы әҙерләргә кәрәк. Мәшәҡәттәр йылдан-йыл артһа ла, эштәре көйлө бара, сөнки ир еткән ике улы таянысына әйләнгән. Резеда Рафаил ҡыҙы менән Хәбир Минифәр улы биш балаға ғүмер биргән. Сәғит улдары армияла хеҙмәт итеп ҡайтҡан, Заһит Өфө дәүләт нефть техник университетының икенсе курсында уҡый, икенсе класҡа барған Искәндәр ағаларын ҡыуып үҫеп килә. Өсөнсөлә уҡыған Сөмбөл һәм балалар баҡсаһына йөрөгән Гөлсөм дә эш ҡушҡанды көтөп тормай, үҙҙәре белеп башҡара. Әйткәндәй, Резеда Рафаил ҡыҙы “Әсәлек даны” миҙалы менән бүләкләнгән.\nӘңгәмә ҡорған арала, Хәбир Минифәр улының йорто алдында һөт йыйыу машиналары һәм еңел автомобилдәр йыйылып китте. Баҡтиһәң, ул Ялсы ауыл биләмәһенең фермерҙар советы рәйесе вазифаһын да башҡара икән. Ошо көндәрҙә биш фермер менән алты пайсынан торған кооператив ойоштороп, килемде үҫтереүсе проект буйынса дәүләттән аҡсалата ярҙам алып, Түбәнге Һапашта һөт эшкәртеү цехын асырға йыйыналар.\n– Ауылда һыйыр малы 220-гә етте, халыҡтан көнөнә ярты тонна һөт йыябыҙ. Үҙемдең фермала шулай уҡ ярты тонна һауып алына. Бынан тыш, күрше ауылдар бөтәһе ике-өс тонна тапшырып тора. Һөттө халыҡтан литрын 13 һумдан ҡабул итәбеҙ һәм Көйөргәҙе районының Ермолаевка ауылындағы заводҡа илтәбеҙ. Үҙебеҙҙә цех асһаҡ, ауылдаштар өсөн бик отошло буласаҡ, – ти Хәбир Селәүсин.\nГенри Форд, эшен ташлап, бер нисә йыл гаражынан сыҡмайынса камиллаштырылған автомобиль уйлап сығарыу өҫтөндә баш вата. Еңел машина ҡулайлы булырға, уны теләгән һәр кем һатып ала алырға тейеш, тип хыялланған. Уға ҡатынынан башҡа бер кем ышанмаған. Һөҙөмтәлә Форд бер көндө, барыһын да хайран итеп, үҙе эшләгән машинала ҡатынын йөрөтөп килгән. Шунан үҙ компанияһын булдырған һәм автомобиль етештереү сәнәғәтен конвейерға әйләндергән.\nЗамандашыбыҙ Илон Маск бала сағында Марсҡа осорға хыялланған. Бер мәл посылка йәшнигенә “Марсҡа” тип яҙа ла эсенә инеп ултыра. Сәйер яҙыуҙы күреп, почтальон йәшникте тибеп осора. Бәләкәй Илон ныҡ ҡына һыҙланып йөрөй, әммә бөгөнгәсә ниәтенән баш тартмай. Быйыл ул хыялына бер аҙ яҡынайғандай булды – йыһанға сираттағы шәхси ракетаһын осорҙо. Бер отсекка үҙенең “Тесла” компанияһы етештергән машинаны беркетте һәм водитель урынына маникенды ултыртты. Марста тормош булдырыу киләсәктә кешелекте һаҡлап ҡалырға ярҙам итәсәк, тип иҫәпләй Маск.\nҠаршылыҡтарға, кире ҡараштарға иғтибар итмәйенсә хыялға тоғро ҡалған һәм тормошто ыңғай яҡҡа үҙгәртергә ынтылған шәхестәр рәтенә Ялсы ауыл хакимиәте башлығы Ирек Юдаевты ла ҡуйырлыҡ. Ул йыһанға ла осмаған, машина ла уйлап сығармаған, әммә замана сиренә – көн дә кеше ғүмерҙәрен йотоусы “йәшел йылан”ға ҡаршы яу асҡан һәм уны сигенергә мәжбүр иткән. Тыуған ауылы Түбәнге Һапашты тулыһынса айыҡ итеү хыялы бөгөн ысынбарлыҡҡа әйләнеп килә.\nИрек Раял улы Башҡорт дәүләт аграр университетында уҡыған сағында спорт менән етди шөғөлләнгән. Сәләмәт тормоштоң тәмен белгәс, иҫерткес эсемлектәрҙе бер ҡасан да өнәмәй. Эскелеккә ҡаршы көрәштә иң файҙалы ҡоралдар – ул спорт һәм тәрбиә, тип иҫәпләй етәксе. Ауыл ситенә “эсеү тыйыла” тигән билдәне ҡаҙап ҡуйғас, халыҡҡа спорт майҙансығы етмәүен аңлай. Дүрт йыл эсендә ауыл хакимиәте биләмәһендәге Ялсы, Түбәнге Һапаш, Юлбаш ауылдарында спорт һәм уйын майҙансыҡтары төҙөлгән, быйыл Хоҙайбирҙиндә хоккей коробкаһын эшләп бөтөргә тейештәр. “Көндөҙ Түбәнге Һапаштың майҙансығында ҡырҡлаған бала йыйылып китә, ә төн етһә, йәштәр йәшенеп кенә әүһәләктә эйә, тауҙан шыуа. “Беҙ бала саҡта бындай нәмәләр булманы”, – тип көлөшә үҙҙәре”, – ти Ирек Раял улы. Быларҙан тыш, Ялсы һәм Түбәнге Һапаш клубтарына иллешәр меңлек бик шәп бильярд өҫтәлдәре алып ҡайтып ҡуйғандар.\nЯҡташтарында илһөйәрлек тәрбиәләү маҡсатында ауыл хакимиәте башлығы Бөйөк Ватан һуғышы яугирҙәренә бағышланған стела урынлаштырыу ниәтен дә тормошҡа ашырған. Әүәл ул Ялсыла ғына булһа, әле биләмәләге ауылдарҙың һәммәһендә ҡуйылған. Иҫтәлекле урындар ойошторолғас, Еңеү көнө был яҡтарҙа тағы ла мәғәнәлерәк, йөкмәткелерәк, тантаналыраҡ уҙа.\nАйыҡ тормош өсөн көрәштә һүҙ ҡоралын да ҡулланалар – “Әсәй, эсмә, һин миңә кәрәкһең!”, “Араҡы яратҡан – аҡылын һатҡан”, “Көмөшкә, араҡы, һыра һатыусылар, әҙәм ҡарғышынан ҡурҡығыҙ!” тигән лозунгыларҙы ауыл буйлап элеп сығалар.\nҺандар һөйләүенсә, күрелгән сараларҙың һөҙөмтәһе бар: дүрт йыл элек Ялсы ауыл биләмәһенән 15 ғаилә социаль яҡтан имен булмағандар иҫәбендә торһа, бөгөн ундайҙар өсәү генә ҡалған; Түбәнге Һапаш магазиндары хужалары спиртлы эсемлектәр һатыуҙы туҡтатҡан, күрше ауылдар ҙа уларға эйәрә башлаған. “Эскелек һиҙелерлек кәмене, – ти ауыл хакимиәте башлығы.– Элек туйҙарҙа эстеләр, ҡәбер ҡаҙыусыларға “йылыныр өсөн” тип ҡойоп бирҙеләр. Хәҙер хәлдәр үҙгәрҙе – айыҡ туйҙар үткәрәбеҙ, мәрхүмдәрҙе айыҡ аҡыл менән һуңғы юлға оҙатабыҙ”.\nИрек Юдаевтың уңышлы башланғысы тураһындағы хәбәр Алтай крайына уҡ барып еткән – ауыл хакимиәте башлығын үҙҙәренә тәжрибә уртаҡлашырға саҡыралар, ти. Ауылға ингән ерҙәге теге билдә тураһында иһә хәҙер бөтөн ил белә, сөнки уны Иван Ургант “Киске Ургант” тапшырыуында күрһәткән.


Гөрләп торҙо ҡумыҙ байрамы » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Мәҙәниәт һәм сәнғәт » Гөрләп торҙо ҡумыҙ байрамы\n12.03.2011 Гөрләп торҙо ҡумыҙ байрамы\nҡумыҙ – башҡорт халҡының быуындан-быуынға тапшырылып, яҡшы һаҡланып ҡалған һәм бөгөн дә үҙенең абруйын һис тә юғалтмаған милли уйын ҡоралы. Милли кейемдәге башҡорт һылыуының йәки егетенең ошо тылсымлы инструментты ҡулына алып күңелде иретерлек матур көйҙәр сығарыуы йәнгә рәхәтлек, күңел тыныслығы бирә. Шуға ла республикабыҙҙа ҡумыҙҙа уйнаусылар сәңғәтен үҫтереүгә, уны бар донъяға данлауға ҙур иғтибар бүленә.\nОшо көндәрҙә бәрәкәтле Мәсетле ере өсөнсө төбәк-ара ҡумыҙсылар һәм өзләүселәр бәйгеһендә ҡатнашыусыларҙы сәләмләне. Ике көн буйы ҡыҙыу һәм көсөргәнешле барған конкурс республиканың төрлө район-ҡалаларынан, ҡурған, Һамар, Пермь өлкәләренән килгән ике йөҙҙән ашыу бәйгесене берләштерҙе, һәр кемгә үҙ көсөн һынап ҡарау, оҫталығын сағылдырыу мөмкинлеген бирҙе. Ике турҙан торған ярышта «иң-иң»дәр генә һайлап алынды һәм улар сараның йомғаҡлау өлөшөндә ойошторолған гала-концертта ҙур залға йыйылған тамашасыларға матур ял бүләк итте.\nҡумыҙсылар һәм өзләүселәр бәйгеһенең тик был төбәктә үткәрелеүе осраҡлы түгел. Ул халҡыбыҙға билдәле ҡумыҙсылар, Башҡортостандың һәм Рәсәйҙең атҡаҙанған мәҙәниәт эшмәкәре, республикабыҙҙың Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы, “Донъяның виртуоз ҡумыҙсыһы” халыҡ-ара конкурсы лауреаты Роберт Заһретдинов менән Шәйехзада Бабич исемендәге дәүләт йәштәр премияһы лауреаты Миңлеғәфүр Зәйнетдиновты биргән. Уларҙың тырышлығы һөҙөмтәһендә ҡумыҙҙың үҙенсәлекле моңо Башҡортостанда ғына түгел, ә бөтә Рәсәйҙә, хатта сит илдәрҙә лә яңғыраны һәм ыңғай баһа алды.\n– Тәүге тапҡыр 2007 йылда республика кимәлендә уҙғарылған байрам тиҙ арала күрше төбәктәрҙең дә бәйгеселәрен берләштерҙе, – тип үҙ фекере менән уртаҡлашты жюри рәйесе Миңлеғәфүр Миңләхмәт улы. – ҡумыҙ һәм өзләү сәнғәте йылдан-йыл үҫә. ҡатнашыусыларҙың әҙерлек кимәле күтәрелә, география ла киңәйә. Ошо ваҡыт арауығында тағы ла бик оҫта яңы ҡумыҙсылар үҫеп сыҡҡан. 16 йәшкә тиклемге балаларҙа ла, өлкәндәрҙә лә уйнау алымдары үҫешкән. Мәсетле районында яҡшы һаҡланып ҡалған ағас ҡумыҙ ҙа конкурс һөҙөмтәһендә бүтән төбәктәргә тарала башланы. Киләсәктә бәйге халыҡ-ара кимәлгә күтәрелер, тигән ышаныстамын. Ә иң мөһиме – ҡумыҙ балаларға яҡшы рухи һәм мәҙәни тәрбиә бирә.\nХалҡыбыҙҙың быуаттарҙан-быуаттарға тапшырылып килгән музыка ҡоралында оҫта уйнаусы йәшен дә, ҡартын да йыйҙы. Мәсетле районынан килгән иң йәш уйынсы Арыҫлан Диновҡа ни бары 7 йәш булһа, иң оло ҡатнашыусыға Мәғзүмә Галинаға (ҡыйғы районы) 82 йәш ине. Уларҙың барыһы ла сәмләнеп көс һынашты. Бәйгеселәр араһында сәнғәткә, халыҡ ижадына ғашиҡ балаларҙың күп булыуы ҡыуаныслы. Улар яңғыҙ ҙа, ансамбль менән дә сығыш яһаны. Киләсәк балалар ҡулында, тиҙәр. Тимәк, ҡумыҙ моңо быуындан-быуынға тапшырылып килә һәм ул һис ҡасан ағылыуҙан туҡтамаясаҡ.\nЕңеүселәрҙе билдәләүгә арналған гала-концерт айыу артынан күҙәткән һунарсының нисек ағас ҡумыҙына тәү тапҡыр осрауын, был серле уйын ҡоралының моңон бишектәге сабыйына еткереүен сәхнәләштергән матур күренеш менән башланды. Артабан призлы урындар яулаусылар тамашасыларға сығыштарын бүләк итте. Еңеүселәр биш номинацияла билдәләнде. 16 йәшкә тиклемге яңғыҙ уйнаусылар араһында 1-се урын Ләйсән Зәйнетдинова (Өфө ҡалаһы), 2-се урын Илназ Дуҫмөхәмәтов (Дыуан районы), 3-сө урын Азамат Зәйнетдинов (Өфө ҡалаһы), 16 йәшкә тиклем ҡумыҙсылар ансамблдәре араһында 1-се урын Ғәзиз Әлмөхәмәтов исемендәге республика музыка гимназия-интернатының ҡумыҙсылар ансамбле (Өфө ҡалаһы), 2-се урын “Өмөт” ҡумыҙсылар ансамбленә (Мәсетле районы), 3-сө урын “Урмансы” ҡумыҙ ансамбле (Салауат районы), өлкән башҡарыусылар араһында 1-се урын Рәғиҙә Сәхәүетдинова (Мәсетле районы), 2-се урын Сәлим Йәшелбаев (Учалы районы), 3-сө урын Данис Ғәлимов (Мәсетле районы), өлкән ҡумыҙсылар ансамблдәре араһында 1-се урын “Саҡматаш” халыҡ ҡумыҙсылар ансамбленә (Баймаҡ районы), “Уралтау” ҡумыҙсылар ансамбленә (Ейәнсура районы), “Яугөл” ҡумыҙсылар ансамбленә (Сибай ҡалаһы), өзләүселәр бәйгеһендә 1-се урын Баязит Ғәйнуллин (Иглин районы), 2-се урын Ринат Рамаҙановҡа (Өфө районы), 3-сө урын “Арғымаҡ” этно-рок төркөмөнә (Өфө районы) бирелде. Ә сараның төп бүләге – гран-приға Ейәнсура районы егете Артур Ғайсаров лайыҡ булды.\n“2007 йылда тәүге тапҡыр үткән конкурстан бик илһамланып ҡайтҡайным. Мин бында еңеү эҙләп түгел, ә тәү сиратта кешеләр менән аралашырға, кемдәндер үрнәк алып, кемгәлер үрнәк булыу маҡсаты менән килгәйнем”, – ти Артур Ғайсаров. Өзләп, ҡумыҙҙа төрлө көйҙәр башҡарыусы Иҫәнғол ауылы егетенең сығышы күңелдәрҙе тетрәтерлек булды. Әйткәндәй, ул Ейәнсура районы мәҙәниәт йортонда Нәжметдин Хәсәнов исемендәге ҡурайсылар ансамблен етәкләй икән. “Уралтау” вокаль-инструменталь ансамбле менән Мәскәүҙә лә булып ҡайтҡан.\nИке көн дауам иткән конкурста ҡатнашыусылар Мәсетле районы, уның йәшәйеше менән дә яҡынданыраҡ танышыуға иреште. Ярыш барған мәҙәниәт йортонда район пионерҙар йорто түңәрәктәрендә шөғөлләнеүселәрҙең күргәҙмәләре ойошторолдо. Мәҫәлән, Ләмәҙтамаҡ ауылы мәктәбенең хеҙмәт уҡытыусыһы Нурания Ғилметдинова һуҡҡан төрлө балаҫтар, япмалар, баҫҡан кейеҙҙәр һәр кемдең иғтибарын йәлеп итте. Ә ошо уҡ мәктәптең умартасылар түңәрәге етәксеһе Әхмәтнур Хафизов төрлө бал менән таныштырҙы.


Башҡала юғары белем биреү йорттарында документтар ҡабул ителә башланы | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nБашҡала юғары белем биреү йорттарында документтар ҡабул ителә башланы\n16 июня 2015 — 16:30\nТәүгеләрҙән булып абитуриенттар өсөн Башҡорт Дәүләт педагогия университеты үҙ ишектәрен асты. Ҡабул итеү комиссиялары 20-се июндә рәсмиэшләй башлай, мәктәп уҡыусылары берҙәм дәүләт имтиханы һөҙөмтәләрен көтөп алғансы иһә колледж һәм башҡа уҡыу йортон тамамлаусылар документтарын бөгөндән тапшыра ала. Йәштәрҙе иң ҡыҙыҡһындырған факультет информатика булыуына ҡарамаҫтан башҡа бүлектәр ҙә ихтыяждан файҙалана. Ҡабул итеү комиссияларының эшендә быйыл бер ти тиклем үҙгәрештәр бар. Уҡырға ингәндә абитуриенттың шәхси ҡаҙаныштары иҫәпкә алына, йәғни, хеҙмәт һәм оборонаға әҙер, тигән билдәһе бар икән ике, мәктәпте тик бишлегә тамамлаһа – биш балл өҫтәлә.


Бабиковтың маҡсаты башҡа » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Спорт » Бабиковтың маҡсаты башҡа\n01.02.2019 Бабиковтың маҡсаты башҡа\nИталияла Биатлон буйынса донъя кубогының алтынсы этабы ла артта ҡалды.\nРәсәй йыйылма командаһы был юлы ла призерҙар исемлегенә инмәне. Команда лидеры Александр Логинов дөйөм күрһәткес буйынса икенсе булып килһә лә, һуңғы ике этапта илебеҙ көйәрмәндәрен ҡыуандырманы. Ә инде ҡалғандары үҙ мөмкинлегенән артығына өлгәшә алманы. IBU кубогы ярышында уңышлы сығыш яһап, төп бәйгелә көстәрен һынағандар ҙа көслөләр рәтендә юғалып ҡалды. Ҡыҙҙарыбыҙ ҙа атыу рубежында күп хаталанды.\nКиләһе этапҡа команда тулыһынса тиерлек яңыртылған состав менән барасаҡ. Унда ла билдәле яҡташыбыҙ Антон Бабиковты күрмәйәсәкбеҙ. Сөнки ул, команда етәкселеге әйтеүенсә, Малышко, Елисеев, Цветков, Поршнев, Сучилов, Томшин, Юрлова-Перхт, Старых, Миронова, Павлова, Сливко һәм Гербулова менән айырым әҙерлек үтәсәк. Әлеге ваҡытта Антон дөйөм күрһәткесе буйынса IBU кубогында беренсе урында тора.\nКиләһе этапта Логинов, Гараничев, Латипов, Поварницын, Корастылев, Шопин, Кайшева, Куклина, Васнецова, Ильченко, Морозова һәм Васильева ҡатнашасаҡ. Беренселеккә ир-ат һәм ҡатын-ҡыҙ араһынан һигеҙәр спортсы бара. Ҡалғандарын ошо уҙасаҡ этап һөҙөмтәләре буйынса тренерҙар һайлап аласаҡ.


ЯҢЫ КОЛЛЕДЖ ЭШЛӘЙ БАШЛАНЫ\nӘбйәлил, Бөрйән райондарындағы, Баймаҡтағы 105-се һөнәрселек лицейын, Урғаҙа ауылындағы Баймаҡ ауыл хужалығы техникумын берләштергән Баймаҡ ауыл хужалығы колледжы эшләй башланы.\nУҡыу йортоноң үҙенсәлеге—онлайн уҡыу мөмкинселеге булыуҙа. Онлайн уҡыу өсөн теләк һәм ҡул аҫтындағы интернет етә. Бындай ысул менән ауыл хужалығы тармағында кәрәк булған барлыҡ эшсе һөнәрҙәрҙе үҙләштерергә мөмкин. Токарь, слесарь, иретеп йәбештереүсе, ВС категориялы водителдәр, тракторсы-машинист (бөтә категориялары ла), автомеханик, ауыл хужалығы производствоһы мастеры, ашнаҡсы, кассир, дизайнер кеүек һ.б. һөнәрҙәргә эйә булыу мөмкинлеге бар.\nКүптән түгел Баймаҡ, Әбйәлил, Хәйбулла, Бөрйән, Ейәнсура райондарының халыҡты эш менән тәьмин итеү үҙәге етәкселәре Баймаҡ ауыл хужалығы колледжы уҡытыусылары менән осрашты.\nУрғаҙа филиалының ике ятағы бар. Оҫтаханалар заманса приборҙар менән тәьмин ителгән. Студенттар уҡығанын практик яҡтан нығытып бара. Токарҙар станокта, слесарҙар үҙҙәренең оҫтаханаһында, тракторсы-механиктар айырым гаражда, водителдәр автодромда шөғөлләнә.\nВеб-семинарҙа Мәскәү белгестәре онлайн уҡытыуҙың үҙенсәлектәрен, уның төп принциптарын төрлө программаларҙы ҡулланып күрһәтте. Белгестәр дистанцион уҡыуҙың ыңғай һәм кире яҡтарын асыҡланы. Тәжрибә туплау йәһәтенән был система аҡһай. Шулай ҙа теләге көслө булғандар өсөн кәртә булып тора алмай. Мәҫәлән, комбайнсы ярҙамсыһы булып эшкә төшкән егет, теорияны уңышлы үҙләштереп, эш барышында ярайһы уҡ тәжрибә туплай ҙа ала. Онлайн уҡыуҙың тағы бер өҫтөнлөгө бар. Быныһы мөмкинлеге сикләнгәндәргә ҡағыла. Улар, мәҫәлән, юл-транспорт мәсьәләләре менән артыҡ борсолмай, өйҙә генә ЭВМ операторы, һатыусы, бухгалтер һ.б. күңеленә ятҡан һөнәрҙәрҙе үҙләштерә ала.\nКиләсәктә колледжда ике баҫҡыслы уҡыу системаһы булдырыласаҡ. Уның тәүгеһендә студент эшсе һөнәрен үҙләштерһә, икенсеһендә колледж дипломы ала. Мәҫәлән, инженер-механик. Баймаҡ ауыл хужалығы колледжы директоры И.М. Мырҙагилдин яңы системаның өҫтөнлөктәрен билдәләне. Халыҡты эш менән тәьмин итеү үҙәктәре менән килешеүҙе лә интернет селтәре аша башҡарып була. Документтарҙы ла тап шулай тултырыу мөмкинлеге бар.


Дөрөҫ туҡланабыҙмы? » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Сәләмәт булайыҡ » Дөрөҫ туҡланабыҙмы?\nДөрөҫ туҡланабыҙмы? 14.08.2018 // Сәләмәт булайыҡ\nТулы ҡанлы, оҙон ғүмер кисереүҙең бер шарты — дөрөҫ туҡланыу. Башҡортостан дәүләт медицина университетының йәмәғәт сәләмәтлеге һәм һаулыҡ һаҡлауҙы ойоштороу кафедраһы хеҙмәткәрҙәре тәҡдим иткән ябай ғына ҡағиҙәләр бөтә йәштәге кешеләр өсөн дә файҙалы, әммә ололарға айырыуса кәрәкле.\nДиеталар менән мауығырға ярамай. Улар организмда матдәләр алмашыныуҙы боҙа, витаминдарға һәм минералдарға ҡытлыҡ тыуҙыра. Күп кенә диеталар бөйөрҙәрҙе зарарлай, холецистит, артрит сирҙәренә тарыта.\nҮҙегеҙ йәшәгән төбәк климатына ярашлы ризыҡтарҙы ҡулланығыҙ. Борон-борондан ата-бабабыҙ туҡланған башҡорт аштарына, һурпа, йәшелсә, һөт ризыҡтарына бер нәмә лә етмәй.\nЙоҡлар алдынан ҡатыҡ (кефир) эсегеҙ. Ҡатыҡтың матдәләр алмашыныуын көйләүен, таш барлыҡҡа килеүгә һәм ашҡаҙан аҫты биҙе ялҡынһыныуға ҡаршы тороуын билдәле табип һәм ғалим Илья Мечников бынан бер быуаттан ашыу элек яҙып ҡалдырған.\nМайонезлы салаттарҙан баш тартығыҙ. Майонез атеросклерозға килтерә, аҙ калориялыһы бигерәк тә зарарлы.\nКетчуп менән мауыҡмағыҙ. Уның составында консерванттар күп.\nЫҫланған ризыҡтарҙы һирәк ҡулланырға тырышығыҙ. Уларҙағы канцерогендар организм өсөн ныҡ зыянлы.\nТуҡланыу рационында бутҡалар, һимеҙ булмаған ит һәм балыҡ, эремсек, йәшелсә, еләк-емеш булырға тейеш. Йәшелсәне быҡтырып йәки томалап бешереү файҙалы.\nЕңел үҙләштерелгән, витаминдарға һәм микроэлементтарға бай ризыҡтарға өҫтөнлөк бирегеҙ.\nЭсемлектәрҙе сама менән ҡулланығыҙ, һыу, сәй, компоттар ҙа организмды шыйыҡлыҡ менән кәрәгенсә тәьмин итә.\nРежим буйынса ашарға тырышығыҙ, көнөнә биш-алты тапҡыр бер үк мәлдә тәғәмләнеү файҙалы: иртәнге, икенсе иртәнге, төшкө, төштән һуңғы, киске аштар һәм йоҡларға ятыр алдынан 1-1,5 сәғәт алда еңелсә ризыҡланыу.\nТуҡланыуҙы ойошторғанда сәләмәтлек торошон, сирҙәрҙе, физик көсөргәнеште, эшмәкәрлек төрөн иҫәпкә алыу шарт.


Шишмә башында танышҡайныҡ... » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Шишмә башында танышҡайныҡ...\nШишмә башында танышҡайныҡ... 27.09.2013 // Йәмғиәт\nБыл ваҡиға 1943 йылдың йәйе аҙаҡтарында булды. Ауыл халҡы Шишмә башы яланында иген һуға. Мин барабандан сыҡҡан һаламды эҫкерт янына ат менән һөйрәтеп алып барам. Ике улын һәм ирен (Сәфәрғәле бабай) һуғышҡа оҙатҡан Бибикәй әбей өс саталы ағас һәнәк менән һалам һелтәй, эҫкерт башында икенсе апай уны алып тора.\nБарабансы Ниғмәт ағай Садиҡов халыҡты әҙгә генә ялға туҡтата, урындағы ете йыллыҡ мәктәптең математика уҡытыусыһы Сәймә Язданова беҙгә сәйәси дәрес үткәрә башлай. Ул “Ҡыҙыл Башҡортостан” гәзитенән Сталинградтағы дәһшәтле алыш тураһындағы мәҡәләне ҡысҡырып уҡый, ә беҙ, һуғылған көлтә өҫтөнә ултырып, тын да алмай тыңлайбыҙ. Беҙгә ебәрелгән агитатор һөйләмәй, ә ҡысҡырып гәзиттән уҡый, ә был баҫма “Ҡыҙыл Башҡортостан” ине. Беренсе тапҡыр гәзит менән осрашыу шулай булды, ә эҫкерт һалған Бибикәй әбей был һуғышта ике улын һәм Сәфәрғәлеһен юғалтты.\nИкенсе тапҡыр “Ҡыҙыл Башҡортостан” менән осрашыуым Өфөләге данлыҡлы 9-сы мәктәптә уҡыған йылдарҙа (1947—1950) булды. Интернат ашханаһында гәзиттең төпләнмәһе була торғайны.\nСтудент йылдарында институт китапханаһында “Башҡортостан”ды даими уҡып барҙым. 1954 йылда иһә мәктәптә уҡытыусы булып эшләй башланым. Сентябрҙә (Ейәнсура районының Башҡорт Үргене урта мәктәбе) тәүге эш хаҡын алғас, “Ҡыҙыл Башҡортостан” гәзитенә беренсе тапҡыр яҙылдым. Ошо йылдан башлап бер һанын ҡалдырмай уҡып барам.\nДонъя хәлдәре менән танышмай йәшәү мөмкин түгел, ул ҡаныма һеңгән. Гәзитте башынан аҙағына тиклем уҡыйым, хатта ашауҙы ла онотам — әбейем менән асыуланышып бөтәбеҙ.\nГәзит — ул иптәшем, серҙәшем, рухымды нығытыусы. Бер көн уҡымаһам, үҙемде донъянан артта ҡалған һымаҡ тоям.\nХәләл ефетем Әминә лә ошо гәзитте ярата, уның менән алты тиҫтә йыл бергә йәшәйбеҙ, 60 йыл инде гәзитте бергә уҡыйбыҙ.\nАвтор: Мөхәмәт РӘШИТОВ.\nРайон: Архангел районы, Оҙондар ауылы.


Уҡырға бер ҡасан да һуң түгел\nМәләүез районында йәшәүсе Гөлсинә Ҡаразбаева 50 йәшен тултырыуға ҡарамаҫтан, студент һурпаһын татып ҡарарға булған. 15 бала тәрбиәләп оло юлға аяҡ баҫтырғандан һуң,ул музыка колледжына инеп белем алырға ҡарар иткән. Әле ул уҡыу йортоноң беренсе курс студенты.\nАлтынсы тиҫтәне ваҡлауға ҡарамаҫтан, Гөлсинә ханым бер уҡыу йортон да тамамламаған, әммә белмәгән һөнәре юҡ. Тәрбиә эштәрендә мин хәҙер үҙем күптән профессор инде, ти ул. Ғаиләлә алты бала тәрбиәләгән. Уларҙың өсөһө уллыҡҡа алынған. Балаларын аяҡҡа баҫтырғас, Гөлсинә Тимерғәлиевна ейән-ейәнсәрҙәренә тотонған. Улар инде туғыҙ. Тәрбиә эштәре менән мәшғүл булып ханымдың баласаҡ хыялын тормошҡа ашырыуға ваҡыт та ҡалмаған. Шулай ҙа һәүәҫкәрлек менән шөғөлләнергә форсат тапҡан. Гөлсинә Тимерғәлиевна «Аманат» исемле үҙ ансамблен туплаған. Ләкин һөнәри белемһеҙ үҫеш тотҡарлана, ти ул. Гөлсинә Ҡаразбаева, Салауат музыка колледжы студенты: «Уҡырға бер ҡасан да һуң түгел. Шулай ҙа ошо йәшемдә студент булып йөрөү оялдыра ине. Салауат ҡалаһында үтеп барышлай ғына музыка колледжына инеп сығырға булдым. Ауыҙға һуҡмайҙар бит инде. Директор ҡуш ҡуллап риза булды». Гөлсинә ханым беренсе курсты ваҡытынан алда тамамлаған. Йәштәрҙән айырмалы ул һөнәрле булыуҙың ни тиклем мөһимлеген яҡшы аңлай. Уҡыу энә менән ер ҡаҙыу булһа ла, миңә йәштәргә үрнәк булырға кәрәк, тигән фекерҙә студент. Гөлсинә Ҡаразбаева, Салауат музыка колледжы студенты : «Ғәмәлдә мин барыһын да аңлайым, беләм, әммә теорияны үҙләштереү кәрәк. Шуға ла иң ауыр предметтарҙың береһе-сольфеджио. Йәшерәк булһам көндәр буйы уҡып ҡына ятыр инем дә ул, миңә бит тормошто ла алып барырға кәрәк». Гөлсинә Тимерғәли ҡыҙы менән бергә уның ансамбле лә үҫешә. Хәҙер һәүәҫкәр сығыштар профессиональ ноталар менән байытыла башлаған. Тәбиғәттән бирелгән һәләтте профессиональ белем менән нығытыу кәрәклегенә Белорет районы Сермән ауылында йәшәүсе 64 йәшлек студент Әсҡәт Хәйернуров та яҡшы аңлай. Һәүәҫкәр ҡурайсы бер йәшлектә, бер ҡартлыҡта, тип Учалы музыка колледжына уҡырға ингән. Хаҡлы ялға сыҡҡан уҙаман быйыл икенсе курсты тамамлаған. Студент сессияһын япҡас та ял итеү хаҡында уйламай. Оло йәштә әҫәрҙәрҙе үҙләштереүгә күберәк ваҡыт талап ителә, өҫтәлмә дәрестәр ҙә алырға тура килә, ти ул. Һигеҙ балалы ишле ғаиләлә үҫкән егеткә йәш сағында уҡыу тәтемәгән. Белем алыу ғүмерлек хыялы була. Студент танытмаһы - Әсҡәт Ваһап улы өсөн оло ғорурлыҡ. Әсҡәт Ваһап улы байтаҡ йылдар Сермән мәҙәниәт йортон етәкләй. Төрлө түңәрәктәр алып барған. Ошо рәүешле ул күптәрҙә сәнғәткә һөйөү уятҡан. Әсҡәт Хәйернуров башҡорт халыҡ көйҙәрен ҡурайҙа оҫта уйнай. Йомабай Иҫәнбаев, Әҙеһәм Исҡужин, Ишмулла Дилмөхәмәтов исемендәге республика конкурстары лауреаты. Улы ла ҡурайсы, бер ҡыҙы бейеүсе, икенсеһе йыраусы, тормош иптәшенең дә тауышы матур. Диплом алғас, ғаилә ансамбле төҙөү хыялы бар студенттың.


Беҙгә әҙәплеләр оҡшай\n29 Апрель 2019, 11:00\n«Йәншишмә» гәзитендә «Күңелдәрҙең иләҫ-миләҫ сағы» тигән бик матур рубрика бар. Ул миңә оҡшағанлыҡтан, даими уҡып барырға тырышам. Тик был биткә ҡайһы бер ҡыҙҙарҙың «еңелсә» аҡыл менән хат яҙып ебәреүҙәре оҡшамай.\nМәҫәлән, «Беҙ осрашып йөрөнөк, мин уны ярата инем, тик егетем ташлап, икенсе ҡыҙға китте. Кәңәш бирегеҙ, ни эшләргә?»\nБында, әлбиттә, яуап бер генә: үҙегеҙҙе яраттыра белегеҙ! Дөрөҫөн әйткәндә, егеттәргә оҡшарға, ярарға тырышып, ни тиклем тиклем эсһәгеҙ, тартһағыҙ, шул тиклем улар ситләшәсәк. Күп егеттәр шундай уҡ фекерҙәлер, тип уйлайым. Ундай ҡыҙҙар менән улар ваҡыт үткәреү өсөн генә йөрөйәсәк тә беренсе уңайлы мәл тыуыу менән ташлап китәсәк. Сөнки ғаилә ҡороу өсөн еңел холоҡло ҡыҙҙар береһенә лә кәрәкмәй.\nКискеһен клубҡа, дискотекаға сыҡҡанда «төшөрөп» алған, тәмәке тартып, һуғышып йөрөгән ҡыҙҙарҙы күрәһең дә йөрәк әрней. Ҡайҙа табан тәгәрәйбеҙ?! Киләсәктә милләтебеҙҙең ниндәй вәкилдәре булырбыҙ? Беҙҙән ниндәй атай-әсәйҙәр сығыр һәм үҙебеҙ ниндәй балалар үҫтерербеҙ?\nӘйҙәгеҙ әле, ҡыҙҙар һәм егеттәр, киләсәгебеҙгә битараф булмайыҡ. Мөхәббәт кеүек изге тойғоно шайтан һыуы менән яуларға тырышмайыҡ. Ғорур булығыҙ һеҙ, башҡорт ҡыҙҙары. Ундайҙар алдында егеттәр ҙә үҙҙәрен әҙәпле тота. Арабыҙҙа үҙ халҡын, милләтен, мөхәббәтен яҡларлыҡ ҡыйыу йөрәкле батыр бөркөттәр, матур күңелле ҡыҙҙар күп бит.


Арауыҡ үлсәнеше — Башҡорт Википедияһы\nАрауыҡ үлсәнеше һәм Арауыҡ үлсәме мәҡәләләрен берләштерергә!\nҮлсәнеш — объекттың торошон һүрәтләү өсөн кәрәк булған бәйләнешһеҙ параметрҙар һаны, йәки системаның азатлыҡ дәрәжәләре һаны.\nТөрлө үлсәнештәге фигураларҙың яҫылыҡҡа проекциялары\nБыл терминдың башҡа мәғәнәләре лә бар, ҡарағыҙ: Размерность (значения).\n2.1 Арауыҡ үлсәнештәре\nҮлсәнешкә билдәләмә биреүгә бер нисә төрлө ҡараш бар, мәҫәлән\nВекторлы арауыҡ үлсәнеше\nКүмәклектең комбинаторлы үлсәнеше уның комбинаторлы үҙсәнлектәре нигеҙендә билдәләнә һәм теләһә ниндәй тиҫкәре булмаған һан булырға мөмкин.\nДөйөмөрәк билдәләмәләр үлсәнеш теорияһында бирелгән\nЛебег үлсәнеше, йәки топологик үлсәнеш.\nМетрик арауыҡтың Хаусдорф үлсәнеше .\nМинковский үлсәнеше фракталдарға дөйөмләштереүҙе рөхсәт итә, был ваҡытта уларҙың үлсәнеше теләһә ниндәй тиҫкәре булмаған һан булырға мөмкин.\nШулай уҡ ҡарағыҙ: Физикала арауыҡ\nКлассик физик теориялар өс үлсәмле физик үлсәмдәрҙе һүрәтләйҙәр.\nКвадрат, куб һәм тессеракт ярашлы рәүештә\nЯҫылыҡта әйләнәнең торошон билдәләү өсөн, өс параметр етә: үҙәктең ике координатаһы һәм радиусы, йәғни: яҫылыҡта әйләнәләр арауығы — өс үлсәмле; шул уҡ йөҙҙә нөктәләр арауығы — ике үлсәмле; шулай булыуға ҡарамаҫтан әйләнә үҙе — әйләнәләге нөктәләр арауығы — бер үлсәмле: уның теләһә ниндәй нөктәһе бер параметр менән бирелергә мөмкин.\nБеҙҙең планета йөҙөнөң йыш ҡулланыла торған моделдәре сиктәрендә ҡаланың торошон билдәләр өсөн (ҡала был осраҡта ике үлсәмле объект һымаҡ ҡаралмай, ә нөктә итеп ҡарала) Ер өҫтөндә ике параметр биреү етә, атап әйткәндә: географик киңлекте һәм географик оҙонлоҡто. Ярашлы рәүештә: бындай моделдәр арауығы ике үлсәмле (ҡыҫҡаса — 2D, ингл. dimension) һүҙенән, ҡарағыҙ. геопространство.\nБеҙҙең физик ысынбарлыҡтың йыш ҡулланыла торған моделдәре сиктәрендә ниндәйҙер объекттың, миҫал өсөн — самолёттың (самолёт был осраҡта өс үлсәмле объект һымаҡ ҡаралмай, ә нөктә итеп ҡарала) торошон билдәләр өсөн, өс координата күрһәтеү талап ителә — киңлек һәм оҙонлоҡҡа өҫтәп самолёт осҡан бейеклекте белергә кәрәк. Ярашлы рәүештә: бындай моделдәр арауығы өс үлсәмле (3D). Был өс координатаға, самолёттың ағымдағы торошон ғына түгел, ә ваҡыт моментын да тасуирлау өсөн, дүртенсеһе өҫтәлергә мөмкин (ваҡыт). Әгәр ҙә моделгә самолёттың ориентацияһын да өҫтәһәң (ҡырынайыуын, тангажды (осоусы аппараттың төп (горизонталь) арҡыры инерция күсәренә ҡарата мөйөшсә хәрәкәте), тайшаныуын (рыскание - осоусы аппараттың вертикаль күсәргә ҡарата мөйөшсә хәрәкәте)), ул саҡта тағы ла өс координата өҫтәлә һәм моделдең ярашлы абстрактлы арауығы ете үлсәмле булып китә.\nКүп үлсәмле ваҡыт\nБыл темаға викидәреслек\n«Дәүмәл һәм үлсәм»\nБыл геометрия буйынса тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып проектҡа ярҙам итә алаһығыҙ.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Арауыҡ_үлсәнеше&oldid=959662 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 24 июль 2020 в 07:55\nБыл бит һуңғы тапҡыр 07:55 24 июль 2020 үҙгәртелгән.


Рөстәм Хәмитов Рәсәй Ҡораллы Көстәренең Генераль штабы начальнигы урынбаҫары Василий Тонкошкуров менән осрашты // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов Рәсәй Ҡораллы Көстәренең Генераль штабы начальнигы урынбаҫары Василий Тонкошкуров менән осрашты\n17:52, 9 сентября 2015 Йәмғиәт\nРөстәм Хәмитов Рәсәй Ҡораллы Көстәренең Генераль штабы начальнигы урынбаҫары Василий Тонкошкуров менән осрашты Фото: Андрей Старостин\nӨФӨ, 2015 йыл, 9 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.\n9 сентябрҙә Республика йортонда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Рәсәй Ҡораллы Көстәренең Генераль штабы начальнигы урынбаҫары, генерал-лейтенант Василий Тонкошкуров менән осрашты.\nЯҡтар Башҡортостан биләмәһендә 7 сентябрҙә Үҙәк хәрби округта башланған «Үҙәк-2015» стратегик уҡыуҙар уҙғарыу барышын тикшерҙе.\n– Өсөнсө тәүлек инде күнекмәләр үткәрәбеҙ. Барыһы ла план буйынса бара. Мин эштең бөтә этаптарына ла төшөнәм, – тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. – Был ысын мәғәнәһендә яҡшы мәктәп. Быларҙың барыһы ла мөһим һәм кәрәкле. Ҡуйылған бурыстарҙы атҡарып сығырбыҙ тип ышанам.\nВасилий Тонкошкуров Генераль штаб начальнигы исеменән республика Башлығының уҡыуҙар сиктәрендәге сараларға етәкселек итеүҙе үҙ өҫтөнә алыуы өсөн рәхмәт белдерҙе.\n– Бөгөнгө төп бурыс – һуғыш ваҡытында йәлеп ителәсәк структуралар һәм органдар менән үҙ-ара килешеп эш итеүҙе ойоштороуҙа Рәсәй төбәктәре башлыҡтарының ролен арттырыу. Бөгөн Һеҙгә рәхмәт әйткем килә, – тине генерал-лейтенант. – Минең бында икеләтә бурысым бар. Тәү сиратта мин төбәктәге мобилизация эшен баһалау, шулай уҡ айырылып торорға тейешле автомобиль колонналарына ҡарау өсөн килдем.\nРеспублика Башлығы уҡыуҙарға йәлеп ителгән кешеләргә айырыуса иғтибар бирергә кәрәклеген һыҙыҡ өҫтөнә алды.\nТеги: уҡыуҙар,бр башлығы


Геройҙың тере һынын тағы күргәндәй булдым\nСоветтар Союзы Герой Саҙиҡ Уйылдан улы Сайранов ауылдашым булһа ла (Йомағужа районының Һыртлан ауылында тыуған), уны бары бала сағымда ғына, унда ла яҙа-йоҙа бер генә тапҡыр күреп ҡалдым. Минең, әле мәктәп ишеген асып инергә лә өлгөрмәгән ҡыҙыҡайҙың, хәтеренә ул ҡалын ҡашлы, үткер, әммә һөйкөмлө ҡарашлы ир уҙаманы булып уйылды.\nАлтын йондоҙло ауылдашым\nСоветтар Союзы Герой Саҙиҡ Уйылдан улы Сайранов ауылдашым булһа ла (Йомағужа районының Һыртлан ауылында тыуған), уны бары бала сағымда ғына, унда ла яҙа-йоҙа бер генә тапҡыр күреп ҡалдым. Минең, әле мәктәп ишеген асып инергә лә өлгөрмәгән ҡыҙыҡайҙың, хәтеренә ул ҡалын ҡашлы, үткер, әммә һөйкөмлө ҡарашлы ир уҙаманы булып уйылды. Яуырынындағы ялт-йолт итеп торған һары погонында ике йондоҙ балҡый, билен яҫы ҡайыш менән һыға быуған. Шуныһын да онотмағанмын: өр-яңы гимнастёркаһына уңлы-һуллы тағылған орден-миҙалдарынан тыш, балҡып торған һап-һары миҙал һәм уның менән йәнәш Ленин бабай төшөрөлгәне бүтәндәренән айырылыбыраҡ тора ине (аҙаҡ ҡына белдем, һап-һары тигәнем - алтын миҙал, Ленинлыһы орден булған икән). Ул ағайҙы күреү менән мин үҙемсә уй төйнәй һалғайным: «Атайым менән ауылдан бер мәлдә киткәс, һуғышта ла, моғайын, бергә булғандарҙыр. Атайым ниңә тороп ҡалды икән? Уны ҡасан ҡайтаралар? Һорайым әле Саҙиҡ ағайҙан». Тик, геройҙы күрергә тип, халыҡ күп йыйылғанлыҡтан, минең ише ыбыр-сыбырға уның янына барырлыҡ түгел ине. «Ярар, аулаҡтараҡ күрермен әле», - тип үҙемде йыуатып торорға тура килде. Әммә ундай форсат сыҡманы. Ни өсөн тигәндә, герой ағай ауылда күренмәҫ булды. Аҙаҡ белеүемсә, Саҙиҡ ағай Ишембайға киткән дә йәшәргә шунда ҡалған...\nҠара төндә яҡты ут сатҡыһы\nЙылдар үтте. Ул Ишембай тигәненә әленән-әле юлым төшөп торҙо. Ауылдаш ағайҙы күреп, атайым хаҡында бала сағымда әҙерләгән һорауҙарымды ла биргем килә. Әммә йәшлек бәләһе: уның янына барырға тартынам... Бер саҡ, баҙнатһыҙлығымды еңеп: «Ишембайға тағы юл төшһә, Саҙиҡ ағайҙы мотлаҡ эҙләп табасаҡмын», - тип үтә ҡәтғи ҡарарға килеүен килдем. Тик осрашырға өлгөрмәнем, Саҙиҡ ағайҙың баҡыйлыҡҡа күсеүен ишеттем. Осрашыу хаҡында йылдар буйы һаҡлаған хыялдарым бөтөнләй һүнде... Шулай ауыр уйҙар уртаһында ҡалған сағымда, гүйә, дөм ҡара төндә бер ут сатҡыһы күрҙем. Бәй, шатлығын да, ҡайғыһын да ағай менән бергә кисергән еңгәй иҫән дә баһа. Исмаһам, уны күреп булһа ла, ниңә ағай тураһындағы иҫтәлектәрен тыңламаҫҡа?\nИшембайға сираттағы сәфәрем ваҡытында туп-тура Сайрановтар фатирына юл тоттом. Бәхетемә күрә, еңгәй, Сәрүәр Фәйзрахман ҡыҙы Сайранова, өйҙә булып сыҡты.\nҺөйләшеп ултыра торғас:\n- Саҙиҡ ағай иҫән ваҡытта уҡ һеҙгә нисә тапҡыр килергә ниәтләнһәм дә, инеп сығырға форсат тапманым, атайымды һорашырмын, һуғышта башынан үткәндәрен яҙып алырмын, тип уйлағайным, - тиеүемә Сәрүәр Фәйзрахман ҡыҙы:\n- Байгилде ағайҙы ул йыш телгә ала торғайны. Һөйләгәне һуғышҡа тиклемге дәүергә ҡағыла ине. Уны яу ҡырында күрмәгәндер, - тине лә алдыма бер төргәк килтереп һалды.\n- Был ниндәй серле төргәк ул? - тип аптырап киттем.\n- Ағайыңдың архивы, - тине еңгәй һәм Саҙиҡ ағайҙың Ватан һуғышына тиклемге тормошо хаҡында һөйләп алды.\n- Ауылдашым тәүҙә Алыҫ Көнсығышта Халхин-гол янында япондар менән һуғышҡан. Япондарға ҡаршы һуғышта алған тәжрибәһен нисек оҫта ҡулланыуы хаҡында бәйән итеп, еңгәй уның Белоруссиялағы ҡаһарманлығын хәтеренә төшөрҙө:\n- Хәйер, иҫән сағында ағайың был турала хәтирәһен яҙып ҡуйғайны. Бына был төргәктә шул яҙмаһын һаҡлайым, - тип “архив”ты асып ҡарарға рөхсәт итте.\nБашҡорт егетенең Белоруссиялағы ҡаһарманлығы\nБына ул яҙма. Мин уны һүҙмә-һүҙ килтерәм: “Был хәл Белоруссияла булды. Неман йылғаһы. Ул - Көнсығыш Пруссияға табан барыусы юлды быуып тороусы берҙән-бер ҙур тәбиғи ҡаршылыҡ. Беҙҙең рота фашистарҙың йылға аша сығыу ниәтенән ныҡлы әҙерлек алып барған урынына яҡынлаша. Һаҡ ҡына барабыҙ. Алдыбыҙҙа бик үк бейек булмаған тау пәйҙә булды. Уның түбәһенән Неман асыҡ ҡына күренде. Аръяҡта, беҙҙең ҡаршыла ғына - хутор. Тирә-яҡ тып-тын. Был яҡ ярҙа - кәмә. Әммә яр буйы күренмәй. Уны тау ышыҡлай. Ротаны ҡалдырып, дозорныйҙар менән бергә тауҙың түбәһенә тиклем шыуыштым. Ни күрәм - немецтар! Бер...ике... Юҡ, өс роталай бар. Хутор тулы немец. Бөтә ҡоралдарын ташлап, һал бәйләйҙәр. Танкылары, орудиелары - өй ышығында. Уларҙы һалам менән ҡаплағандар. Ҡул пулеметтарын таған итеп һөйәгәндәр, автоматтары - арҡаларында.\n- Беҙҙе көтмәгәндәр.\n- Дошман тиҙерәк йылға аша сығырға самалай.\n- Ҡасып ҡотолмаҡ була!\nШулай тиештек тә, ротаға боролоп, күргәнебеҙҙе һөйләп бирҙем. Тиҙ генә донесение яҙа һалып, связнойҙы полк командирына оҙаттым.\nНишләргә? Бер генә рота менән өс ротаға ҡаршы тороп булырмы? Булырға тейеш! Улар беҙҙекеләрҙе был яҡтан көтмәй. Форсатты файҙаланып ҡалырға кәрәк.\nПолк командиры Титовтан разведка яһарға, артабан урындағы хәлгә ҡарап, алға барырға бойороҡ алынды. Тик был дуғаны һындырғансы бөгөү менән бер булмаҫмы? Хәйер, уйға батып, икеләнеп торорға форсат юҡ. Взвод командирҙарын йыйып алдым. Улар менән һөйләшкәндән һуң:\n- Кисеү тәңгәленән һөжүм итергә! - тип приказ бирҙем.\nРота шым ғына аҫҡа, уйһыуыраҡ урынға төштө. Ағастар араһынан боҫа-боҫа хуторға яҡын уҡ килеп еттек. Килеп еттек тә:\n- Ура! Ура-а! - тип ҡысҡыра-ҡысҡыра немецтар өҫтөнә ябырылдыҡ. Йөҙгә-йөҙ килеп, прикладтар селпәрәмә килгәнсе алыш китте. Баҡсаға ҡасҡан, һыуға һикергән фашистарҙы ҡырып бөткәнсе һуғышты гвардеецтар.\nХутор өсөн һуғыш ни бары егерме минут барҙы. Тиңһеҙ алышта ҡандары ҡыҙған яугирҙарымды туҡтатып алыр әмәл юҡ.\n- Артабан нишләргә? - тип бер урында сыҙап торалмайҙар. Уларҙың рухының күтәренкелеген иҫәпкә алып:\n- Рота! Алға! Неманды аша сығырға! - тип фарман биреүем булды, взводтар бер-бер артлы йылғаға төшөп тә китте. Немецтар әҙерләгән һал да, бүрәнәләр ҙә, таҡталар ҙа эшкә ярап ҡалды. Кем кәшмәк, һалға өлгөрмәгән, тегеһенә лә, быныһына ла йәбешеп, батмау сараһы тапты. Воропаев тигән Себер егете, ҡайҙандыр шифоньер табып алып, шуға ултырып йөҙә. Һалдаттар көлә:\n- Эй, эй, Степа, арт һаныңдан һыу инмәйме? - тип шаярталар.\n- Көлмә! Үҙеңдеке еүешләнмәһен!\nШундай юҡ ҡына нәмә лә уларҙың күңелен күтәреүе мине лә шатландыра. Уйын-көлкө күпкә барманы. Ни өсөн тиһәң, ҡаршы яҡ ярҙан йәҙрәләр һыҙғырыша, һалдаттарым эргәһенә төшкән снарядтар тулҡын уйната башланы. Артҡа ҡарайым - полк күренмәй. Кире уйларға мөмкин түгел. Алға, тик алға ғына.\nНеман һиңә Ағиҙел түгел. Ағышы шәп. Беҙ бар хәлебеҙсә йөҙәбеҙ.\nШул саҡ әллә ҡайҙан немец самолёттары килеп сыҡты. Килеп тә сыҡтылар, бомба һелтәй ҙә башланылар. Бер бомба минең кәшмәккә килеп төшөүе булды, мин әллә ҡайҙа осоп барып төштөм. Барып та төштөм, һыу төбөнә китеп тә барҙым. Аяҡты тибеп ебәреп, ҡалҡып сығам да тағы батам... Билдәге ике граната, арҡалағы автомат, эсенә һыу тулған итек - бөтәһе лә Әжәл яғына тарта... Шуларҙан әкренләп ҡотолдом да бата-сума йөҙөп киттем. Әлдә тыуған ауылым - Һыртланым Ағиҙел ярында ғына. Малай саҡта тиңдәштәр менән ярыша-ярыша йөҙөүҙәрҙән алған күнекмәм ярҙам итте. Арғы ярға имен-аман барып етелде. Аяҡ аҫтында ҡоро ер икәнен тойғас ҡына, бер үлемдән ҡотолоуыма ышандым.\nҮлемдән ҡотолдом тип, үҙең менән мауығырға форсат юҡ. Ярҙан да, хутор яғынан да немец туҡтауһыҙ ата. Баш осонан ғына свастикалы ҡоҙҡондар ҡыйылып үтеп тора. Шыуышып барғас, яр аҫтына ышыҡландым. Ҡараһам, ротам яр буйына һибелгән. Мине күргәс, атыша-атыша эргәмә йыйылдылар.\nХуторҙан атыусы фашистар баш ҡалҡытырға ла бирмәй. Тирә-яҡты байҡап, уныһын-быныһын самалап алдыҡ та, ҡыуаҡтар араһынан хуторҙы урап үтеп, фашистарҙың тылына барып индек.\nИтек һыу төбөндә ҡалды бит инде. Аяҡта ойоҡбаш ҡына. Башта ла бер ни юҡ. Өҫ-баш туҙған. Шул килеш йөрөп ятыла. Ҡырсынташ, ҡомлоҡтан ойоҡсан йүгереп барышлай команда бирәм:\n- Рота алға! Минең арттан!\nЯрһыған гвардеецтарҙың батырлығы немецтарҙы сигенергә мәжбүр итте. Беҙ ҡалдырып киткән ярға шул арала полк килеп етте. Көслө ут аҫтында Неманды сыға башланы...»\nЯугирҙың хәтирәһе ошо урында өҙөлгән. Уны яҙырға һуңлап тотонғанға оҡшай. Юҡһа был операцияның үҙе өсөн, хәйер, үҙе өсөн генә түгел, тотош халҡыбыҙ өсөн мөһим һөҙөмтәһен, Советтар Союзы геройы исеменә лайыҡ булыуын да кинәнеп яҙыр ине. Кем белә, бәлки, был хаҡта яҙырға баҫалҡылығы форсат бирмәгәндер... Хәтирәнең дауамы юҡ. “Эх, үҙе иҫән саҡта килеп, хәтирәһен тулыһынса яҙып алырға ине лә бит”, - тип мин тағы ла үкенесле уйҙарға бирелдем...\nАҙағын гәзиттең киләһе һандарында уҡығыҙ.


Һуғыш ярып үтте йөрәкте | Баймакская межпоселенческая центральная библиотека\nҺуғыш ярып үтте йөрәкте\nҺаҡмар ауылында тап ошо исем аҫтында матур сара үтте. Ул ябай түгел ине. Рәйсә Иҫәнбаеваның “Һуғыш ярып үтте йөрәкте” китабының исем туйы. Ни өсөн Һаҡмарҙа тиһегеҙме? Сөнки китап геройҙары – ошо ауылда ҡасандыр йәшәгән, уның тарихында үҙенең эҙен ҡалдырған кешеләр.\nСығышы менән Иҫәндән булған Рәйсә Миҙхәт ҡыҙы әле Ниғәмәттә ғүмер итә. “Бала саҡта һаҡмарҙарға ҡарап ғәжәпләнә инем. Был халыҡ ҡайҙандыр ситтән килгән кеүек ине. Йылдар үткәс тойомлауымдың дөрөҫкә сыҡҡанын белдем. Китабымдың ҡайһы бер геройҙарының прототиптары әле лә тере, бәғзеләре ситкә китеп, йылдар үткәс Һаҡмарға кире әйләнеп ҡайтҡан. Әле ундайҙарҙың балалары бында ғүмер итә”, – тип автор китаптың яҙылыу тарихын бер аҙ аңлатып үтте. Ул мәлдә ситтән килеп, бер ауылды хасил иткән халыҡтың күпселеге Илеш районынан булып сыға. Тап шул йылдарҙа Баймаҡ–Илеш дуҫлығына нигеҙ һалына ла инде. “Һуғыш ярып үтте йөрәкте” – ниндәйҙер кимәлдә энциклопедик әҫәр ҙә булып тора. Унда илештәрҙең ҡасан һәм нисек Баймаҡ яҡтарына килеп сығыуы, дуҫлыҡҡа нигеҙ һалыныуы тураһында дөйөм һүҙҙәр менән түгел, ә асыҡ миҫалдар менән бәйән ителә. Әле Ниғәмәттә йәшәүсе Мәжит ағай Ғилемханов шул йылдарҙы хәтергә алды. Ул ата-әсәһен иҫләне, бала саҡта күңеленә уйылып ҡалған хәтирәләре менән уртаҡлашты.\nКитаптың тағы бер геройы – Йылайыр районының “Ауыл уттары” гәзитенең баш мөхәррире Борис Солтановтың атаһы Ишбулды ағай. Борис Ишбулды улы ла бала сағына бәйле хәтирәләре менән уртаҡлашты. Ауыл старостаһы, сараның бағыусыһы Флүр Мырҙахановтың ғаиләһе ҡасандыр Һаҡмарҙа йәшәп киткән. Уның ата-әсәһе ғүмеренең бер мәлендә кире Дүртөйлөгә ҡайтҡан булған. Тик балалар ғына был ауылды онота алмай. Һәр байрам, каникулда Һаҡмарға ашығалар. Ахыр сиктә ата-әсәһе Баймаҡ яғына кире күсеп килергә мәжбүр була. Тик улар Иҫке Сибай ауылында төпләнәләр. Бына бит йылдар үткәс улдары Флүр Һаҡмарға бөтөнләйгә күсеп ҡайта һәм ауылды күтәрер өсөн үҙенең көсөн һала башлай.\nКитап тураһында тәү тапҡыр гәзит биттәрендә “Һаҡмар” гәзитенең баш мөхәррир вазифаһын башҡарыусы Гүзәл Салауат ҡыҙы Иҫәнгилдина яҙып сыҡҡайны. Гүзәл Салауат ҡыҙы һаҡмарҙарҙы тәбрикләп, китап, үҙенең Илеш районына барып ҡайтыуы, ул халыҡ менән бәйле ҡайһы бер хәл-ваҡиғалар тураһында бәйән итеп: “Баймаҡ–Илеш дуҫлығы һүҙҙә генә түгел, ул тормошта ла бар. Илештәр беҙҙе һәр саҡ ҡолас йәйеп ҡаршы ала, ауыр саҡта ярҙам ҡулы һуҙырға әҙер генә тора. Баймаҡ–Илеш дуҫлығы – ул сәйәси мәсьәлә түгел, ул – ябай халыҡтар дуҫлығы!” – тине һәм форсаттан файҙаланып: “Һаҡмарҙар, моғайын да, “Һаҡмар”һыҙ ҡалмаҫ. Икенсе ярты йыллыҡҡа һеҙ гәзиткә 100 процент яҙылырһығыҙ, тип өмөт итәбеҙ”, – тип өҫтәне.\n“Йәнгүҙәй” ижади берекмә ағзаһы Борис Мөхәмәт улы Хәйретдинов тамашасыларға үҙенең моңло йырҙарын бүләк итте. Һаҡмар мәктәбе уҡыусылары башҡарған дәртле бейеүҙәр бик күптәрҙең күңеленә хуш килде. Бындай күркәм, матур сараны ауыл китапханасыһы Ғәлиә Мәһәҙиева ойошторһа, уны уҡытыусылар Айгөл Урмантаева менән Нурзидә Ниғмәтуллина алып барҙы.\nСараның икенсе өлөшө ауылдың данлыҡлы тыл ветерандарына арналды. Сажидә Исхаҡова, Мөбинә Багаманова, Рауза Ҡылысбаева, Мәрйәм Иҫәнбаева, Ғәлимйән Ильясов, Бәҙиғә Зәйнуллина, Мария Вершининалар Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығына ҡарата юбилей миҙалдары менән бүләкләнде. Уны Темәс ауылы биләмәһе башлығы урынбаҫары И.С. Мырҙабулатов, ветерандар советы рәйесе З.М. Изгин, “Атайсал” клубы рәйесе С.Ғ. Вәлиев, хәрби иҫәпкә алыу буйынса инспектор И.Х. Ҡаҙаҡбаевалар тапшырҙы.\nТамаша тамамланғас, мәктәп ашханаһында килгән ҡунаҡтар өсөн эшҡыуар Флүр Мырҙаханов ҡорбан салдырып, өҫтәл әҙерләтте. Ауыл үҫешенә үҙ өлөшөн индергән мәрхүмдәр рухына бағышланып аят уҡытылды.\n| Tags: Мероприятия, Сакмарская сельская библиотека


Внимание, проблема! Новости в Уфе » Страница 13\nГазета "Йәшлек" » Махсус бит » Проблема » Страница 13\nҺатмайыҡ та, һатып та алмайыҡ!\nМахсус бит / Проблема // 2-05-2014, 10:13\n(«Ҡайҙа тораһың, шунда алыш!», «Йәшлек», N13, 4 апрель, 2014 йыл)\nБаныу Ҡаһарманованың «Ҡайҙа тораһың, шунда алыш!» мәҡәләһен уҡығас, мин дә үҙ фекеремде яҙып ебәрмәксе булдым. Ҡоролтай депутаттарына тәҡдимдәрҙе хуплайым, Закон сауҙа нөктәләренә генә ҡағыла. Ә бына ҡарт әсәләрҙе эскән улдарынан, ҡатындарҙы, балаларҙы эскән ир-аталарынан яҡлай торған закон берәй ваҡыт ҡабул ителерме икән? Ауылда кешенең магазин араҡыһын эсергә аҡсаһы юҡ, байҙар ғына ара-тирә ала. Халыҡ элек көмөшкә ҡойоп эсә ине. Хәҙер ниндәйҙер һаҫыҡ спирт һаталар. Уны «текә» машиналарҙа ҡайҙандыр килтерәләр, теләгән кешегә тараталар, улары хаҡын икеләтә арттырып сауҙа итә. Киоскыла тәнгә ыуа торған спирт ҡушылған шыйыҡса ла тормай, уны ла эсәләр. Ниңә тейешле органдарға әйтмәйһегеҙ, тиерһегеҙ. Хоҡуҡ һаҡлаусылар килеп, штраф һалып китә, ә улар яңынан һата. Был хәл һәр ауыл һайын тиерлек барҙыр....\nКеше булмаған ерҙә радиация хәүефе янамай\nМахсус бит / Проблема // 25-04-2014, 07:14\nйәки Тәбиғәт үҙен-үҙе таҙарта, ә кеше балаларына йоҡтора\nАпрелдә йыл һайын радиация һәләкәттәрендә ҡорбан булыусыларҙы иҫкә алыу көнө билдәләнә. Был дата 1986 йылдың 26 апрелендә булған Чернобыль фажиғәһе айҡанлы булдырылған. Бөтә донъяны тетрәткән ядро һәләкәте була ул. Һандарға туҡталһаҡ, атмосфераға 200 тоннаға яҡын радиоактив матдә ырғытыла. Ике аҙна буйына янғын дауам итә. Чернобыль халҡы Хиросимаға төшкән атом бомбаһы шартлауынан 90 тапҡыр артығыраҡ нурланышҡа дусар була. Бөтәһе 160 мең квадрат километр биләмә бысрана. Авариянан һуң ҡайһы бер илдәр атом энергетикаһы өлкәһендә эшләүҙән баш тарта. АЭС-тарҙың хәүефһеҙлеге ныҡ тикшерелә. Һөйләй китһәң, Чернобыль бәләһе бөгөн дә дауам итә. Кешеләрҙең сире булып, тәбиғәттең һаман таҙармауы, тереклек мөхите зарарланыуы булып....\nҺыу килә, һаҡ булығыҙ!\nМахсус бит / Проблема // 11-04-2014, 04:27\nАҙна башында республикала климат яҙы башланды – был осорҙа урта тәүлек температураһының климатик нормаһы 0 градустан юғары күтәрелә. Тимәк, беҙҙе йылы һауа температураһы йышыраҡ ҡыуандырасаҡ.\nЯҙҙың тәүге хәбәрсеһе булған ташҡындар ҙа үҙен көттөрмәҫ. Быйыл ташҡын көслө булмаҫ, тиҙәр. Әммә республикала һәм Рәсәйҙә уҙған йылдың август һабаҡтары һис тә онотолмаған. Ул саҡта ҡойма ямғырҙар һөҙөмтәһендә айырым өлкәләрҙе, райондарҙы һыу баҫты, шуға күрә ташҡын хәүефһеҙлеге темаһына айырым иғтибар бүленер, тип ышанғы килә....\nМалайзия “Боинг”ы ҡайҙа ғәйеп булған?\nМахсус бит / Проблема // 11-04-2014, 04:10\nКеше факторы йәки, техниканың сафтан сығыуынан тыш, авиаһәләкәттәргә аңлатып булмаҫлыҡ хәлдәр ҙә сәбәпсе\n8 мартҡа ҡараған төндә MH370 рейсы буйынса Куала-Лумпурҙан Пекин ҡалаһына йүнәлгән “Боинг – 777-200” Көньяҡ Ҡытай диңгеҙе өҫтөнән осҡан мәлдә уның менән элемтә юғалған. Һәләкәт хаҡында хәбәр килмәгән, маршруттағы көн торошо ла яҡшы булған. Самолеттың ҡайҙа булыуы шулай уҡ диспетчерҙарҙың экрандарында ла күренмәгән. Бортта бөтәһе 12 экипаж ағзаһы һәм 227 пассажир – йәмғеһе 239 кеше ултырған. Ҡытай, Малайзия, Индонезия, Австралия, Һиндостан, Франция һәм Америка граждандары менән бер рәттән, исемлектә бер Рәсәй, ике Украина кешеһенең барлығы ла билдәле. Самолет Вьетнамдың Тхо-Чу утрауынан 250 саҡрым алыҫлыҡта диңгеҙгә ҡолаған, тигән тәүге хәбәр ялған була....\nИғтибар - тура бәйләнеш!\nҺаулыҡ һаҡлау / Конкурстар / Проблема // 9-04-2014, 09:31\n15 апрель көнө көндөҙгө сәғәт 3-тән 5-кә тиклем «Йәшлек” гәзите билдәле нарколог, медицина фәндәре кандидаты, юғары категориялы табип Азат Рәил улы ӘСӘҘУЛЛИН менән тура бәйләнеш ойоштора. Эскелек сирме, түгелме, унан ҡотолоу юлы бармы, нисек дауаланырға? Һорауҙарығыҙ, тәҡдимдәрегеҙ булһа, шулай уҡ яҡындарығыҙға, туғандарығыҙға был яман ғәҙәттән ҡотолорға ярҙам итергә теләһәгеҙ, 8 (347) 273-46-38 телефондары буйынса шылтыратыуҙар көтәбеҙ. Шулай уҡ һорауҙарығыҙҙы гәзиттең электрон адресына (ye02@ya.ru) йәиһә социаль селтәрҙәге битенә (vk.com/yeshlek02) ебәрә алаһығыҙ....\nКөсләп асылған күҙҙең нуры юҡ\nМахсус бит / Проблема // 4-04-2014, 17:11\nБаныу Ҡаһарманованың мәҡәләһен уҡығандан һуң, көсләп асылған күҙҙең нуры юҡ шул, тип, алиментҡа ҡағылышлы ике хәл-ваҡиға тураһында яҙмаҡсы булдым.\nЯңыраҡ ҡасабала ике ғаилә барлыҡҡа килде – йәш ҡыҙҙар айырылышҡан ирҙәр менән сәстәрен сәскә бәйләне. Ирҙәрҙең икеһенең дә тәүге ҡатындарынан берәр балаһы үҫә. Йәш кәләштәр (йәш кенә булһалар ҙа, баштары етеп!), бер-бер артлы бала табып, тәүге ҡатындың балаһына алимент аҡсаһы әҙерәк булһын өсөн, үҙҙәре менән йәшәүсе ирҙәрен алиментҡа бирҙе. Атай кешеләр, ҡатындарынан ҡурҡыпмы, әллә уларға ярарға тырышыпмы, был хәлгә риза булды. Тәүге ҡатындан да бала мөхәббәттән яралғандыр бит. Ни өсөн ул атайһыҙ ҙа үҫергә, алимент аҡсаһын атаһы эргәһендә үҫкәндәгеләрҙән кәм дә алырға тейеш? Был турала йәш кәләштәр уйланманымы икән?...\nВаҡытлы “ғүмер юлы”\nМахсус бит / Проблема // 28-03-2014, 14:41\nйәки Төпкөлдәге ауыл тормошо\nБелорет районының Мөхәмәт ауылы – төпкөл ауылдарҙың береһе. Шунда барырға йыйынып, былтырғы Ғәбдүк “эпопея”һын иҫләнем. Ғәбдүккә лә анһат ҡына барып етеп булмай: әйтерһең дә, махсус рәүештә, дошмандар үтеп инмәһен өсөн, ауылға йүнле юл һалырға ашыҡмайҙар. Әгәр ҙә дошмандар, бер нәмәгә ҡарамаҫтан, ауылға барырға маташасаҡ икән – үҙ баштарына, сөнки булған юл (уны юл тип әйтеүе лә ауыр) машина һәм кеше ныҡлығына, сабырлыҡҡа оло һынау. Дошмандарҙың көнө поезға ҡалһа иһә, түҙемлектәре ысынлап шартлаясаҡ – уныһы һирәк йөрөй! Шуға ғәбдүктәргә ҡайнар сәләм: бер дошман ауылығыҙға үтеп инә алмаясаҡ, рәхәтләнеп үҙ ҡаҙанығыҙҙа үҙегеҙ генә ҡайнап ятаһығыҙ инде әүәлгесә....\nСтәрлетамаҡ халҡы туңырмы икән?\nМахсус бит / Проблема // 28-03-2014, 14:33\nСтәрлетамаҡ ҡалаһы халҡының киләһе ҡышта һыуыҡ йорттарҙа йәшәргә мәжбүр булыуы ихтимал. Бының сәбәбе – урындағы компанияларҙың һәм ҡайһы бер кешеләрҙең энергетиктар алдындағы бурысын ваҡытында түләмәүе.\n2014 йыл башланыу менән Стәрлетамаҡты йылылыҡ менән тәьмин итеүҙе ойоштороусы “БашРТС” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте проблемаға юлыҡҡан. Ни өсөн тигәндә, ниндәйҙер сәбәптәр арҡаһында ҡулланыусыларҙың күбеһе тотонған йылылыҡ һәм эҫе һыу өсөн аҡса түләмәй башлаған. Әлбиттә, энергетиктарға күрһәткән хеҙмәттәре өсөн аҡса түләүҙән баш тартыусыларҙың ҡапыл артып китеүе юҡҡа түгел. Бының сәбәптәре мотлаҡ булырға тейеш....\nҠарҙар ирей, һыу таша... Ә донъя сүплеккә бата\nМахсус бит / Проблема // 28-03-2014, 14:27\nСүп-сар тураһында һүҙ сыҡҡанда йыш ҡына “ҡалдыҡһыҙ етештереү” тигән төшөнсә телгә килә. Әлеге төшөнсә артынса Япония иҫкә төшә. Урынлымылыр, белмәйем, мәгәр тап ошо ил ҡалдыҡ, сүп-сар өлкәһендә бик һөҙөмтәле генә эшләй икән. Һис юғы, тырыша. Сәбәбе ябай – Японияла ҙур-ҙур сүплек полигондары өсөн урын юҡ. Хатта бер мәл, макулатура тигән булып, Филиппин утрауына ауыр эшкәртелә торған ҡый-һай ҡалдығын оҙатҡан, ти, был ил. Тотолғас, Филиппин хөкүмәте “макулатура”һын кире алыуын талап иткән. Шунан бирле, хәҙер был ваҡиғаға 15 йыллап ваҡыт үткән, Япония властары ҡалдыҡ эшкәртеүҙе өҫтөнлөклө дәүләт бурысы итеп, шул эш менән арыу ғына шөғөлләнә. Бында ике мең самаһы ҡалдыҡ эшкәртеүсе махсус предприятие бар. Яндыралар, иретәләр, ботарлайҙар, яңы әйбер сығаралар, ҡыҫҡаһы, утрауҙың сүп проблемаһын хәл итеүгә бар көстәрен һалалар....\nЮлдарҙа ғүмерҙәр өҙөлә...\nМахсус бит / Проблема // 28-03-2014, 14:24\nБаймаҡ районы етәкселеге һәләк булыусыларҙың ғаиләләренә ярҙам күрһәтте\nХалҡыбыҙ араһында “Юл аҙабы – гүр ғазабы” тигән һүҙҙәр йәшәп килә. Әйтемде элегерәк ҡайҙалыр барып ҡайтыр өсөн мең ыҙа кисергән олатай-өләсәйҙәр әйткәндер. Бөгөн иһә был тәңгәлдә күпкә еңелерәк. Юлдар тигеҙ, транспорт саралары йөрөп тора. Шулай ҙа һуңғы йылдарҙа юлдарҙа барған ҡырылыштар һаны уйға һала. Кешеләрҙең иғтибарһыҙлығы арҡаһында күпме кеше тән йәрәхәте ала, ғүмерҙәр өҙөлә. 20 мартта “Белорет –Инйәр – Өфө” трассаһында микроавтобус менән йөк машинаһының бәрелешеүе һөҙөмтәһендә ете кешенең яҡты донъя менән хушлашыуы республика халҡын шаңҡытмай ҡалманы....\nАртҡа 1 ... 9 10 11 12 13 14 15 16 17 ... 48 Алға


10 июнь — Башҡорт Википедияһы\nЙәкшәмбе, Шишәмбе, Шаршамбы, Кесаҙна, Йома, Шәмбе һәм Дүшәмбе\n10 июнь Викимилектә\n10 июнь — григориан стиле буйынса йылдың 161-се (кәбисә йылында 162-се) көнө. Йыл аҙағына тиклем 204 көн ҡала.\nЕр: Геральдика көнө.\nШариклы ручканың тыуған көнө.\nГаити: Балалар көнө.\nАҠШ: Үләндәр һәм тәмләткестәр көнө.\nЯпония: Сәғәттәр көнө.\nМолдавия: Сик һаҡсылары көнө.\nРәсәй: Эске эштәр министрлығының Матбуғат хеҙмәте һәм йәмәғәтселек менән бәйләнеш подразделениелары көнө.\n1610 йыл: Голландиянан тәүге күскенселәр Төньяҡ Америкалағы Манхэттен утрауына барып етә.\n1793: Францияла донъялағы тәүге зоопарк асыла.\n1865: Мюнхендың Милли театрында Рихард Вагнерҙың «Тристан һәм Изольда» музыкаль драмаһының премьераһы була.\n1909: Донъяла тәүге тапҡыр бәлә-ҡаза сигналы «SOS» ҡулланыла.\n1921: Яҙыусы Лев Толстойҙың «Ясная Поляна» дәүләт музей-усадьбаһы эшләй башлай.\n1931: Мәскәү менән Ленинград араһында «Красная стрела» поезы йөрөй башлай.\n1934: Ишембай эшселәр ҡасабаһына нигеҙ һалына, 1940 йылда ул ҡала статусын ала.\n1935: АҠШ-тың Балтимор ҡалаһында бөгөн күп илдәрҙә таралыу алған «Аноним алкоголиктар» берләшмәһе теркәлә.\n1945: Совет ғәскәрҙәренең Германиялағы төркөмө ҡуйылған бурыстарын тормошҡа ашыра башлай.\n2010: III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы асыла.\nГорошек Павел Антонович (1925—19.10.1994), Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, мотоуҡсылар батальоны санитары, рядовой. 1950‑се йылдар аҙағынан — 1980‑се йылдарғаса Белорус ССР-ы Дәүләт именлеге комитеты хеҙмәткәре, подполковник. Советтар Союзы Геройы (1943).\nИсламов Рәшит Сәхипкамал улы (1930—10.08.1988), сыр яһау оҫтаһы. 1967—1988 йылдарҙа Бәләбәй һөт комбинаты эшсеһе. СССР-ҙың Дәүләт премияһы лауреаты (1986). Ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1971, 1976) һәм Халыҡтар Дуҫлығы (1981) ордендары кавалеры. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Дәүләкән районы Ташлытамаҡ ауылынан.\nРепин Николай Николаевич (1930—1.12.2006), ғалим-инженер-нефтсе. 1957 йылдан Башҡортостан нефть ғилми-тикшеренеү һәм проект институты хеҙмәткәре, 1959 йылдан өлкән ғилми хеҙмәткәр, 1963 йылдан — лаборатория мөдире, 1970 йылдан — бүлек мөдире. 1974 йылдан Бөтә Союз нефтте һәм нефть продукттарын йыйыу, әҙерләү һәм ташыу ғилми тикшеренеү институтының лаборатория мөдире, 1986—1990 йылдарҙа «Союзнефтеотдача» ғилми-производство берекмәһенең бүлек мөдире (Өфө). Техник фәндәр докторы (1968), профессор (1970). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1972), СССР-ҙың нефть сығарыу сәнәғәте отличнигы (1968). СССР Министрҙар Советы премияһы (1981) һәм И. М. Губкин исемендәге премия (1983) лауреаты. Сығышы менән Грозный ҡалаһынан.\nСәләх Суҡбаев (1935—17.02.2021), журналистика, радио һәм телевидение ветераны. 1964 йылдан СССР Журналистар союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1974), СССР-ҙың телевидение һәм радио отличнигы (1984), Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты (1996). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Өфө районы Нөрлө ауылынан.\nАҡсурин Басир Ғәйфулла улы (1945), ғалим-философ. 1997 йылдан Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусыһы. Социология фәндәре кандидаты (1996), философия фәндәре докторы (2004). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Фёдоровка районы Батыр ауылынан.\nФёдоров Валерий Яковлевич (1950), хужалыҡ һәм йәмәғәт эшмәкәре, дәүләт хеҙмәткәре. 1993—2010 йылдарҙа Ағиҙел ҡалаһының хакимиәт башлығы. Башҡортостан Республикаһының беренсе һәм икенсе саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған транспорт хеҙмәткәре (2005), Ауырғазы районының почётлы гражданы (2005). Сығышы менән ошо райондың Наумкин ауылынан.\nҒәйфуллина Эльвира Хәйретдин ҡыҙы (1955), музыкант, хор дирижёры, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1989 йылдын СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Профессор (1997). Рәсәй Федерацияһының (1998) һәм Башҡортостандың (1991) атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, Башҡортостан Республикаһы халыҡ артисы (2009).\nПротвинь Иван Степанович (1926—18.08.1944), Бөйөк Ватан һуғышында батырҙарса һәләк булған яугир. Уҡсылар полкының танкыға ҡаршы ҡорал тоҫҡаусыһы, ефрейтор. Советтар Союзы Геройы (1945 йыл, үлгәндән һуң).\nМөхәмәтйәнов Ишбулды Хәйелҡул улы (1941), хеҙмәт ветераны, ауыл хужалығы алдынғыһы. Көйөргәҙе районы «Искра» колхозының элекке тракторсы-машинисы. Башҡорт АССР-ы ауыл хужалығының атҡаҙанған механиаторы һәм БАССР-ҙың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1981). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ һәм «Почёт Билдәһе» ордендары кавалеры. Райондың почётлы гражданы. Сығышы менән Үрге Баба ауылынан.\nСәлимгәрәева Зилә Зәкәриә ҡыҙы (1941), һаулыҡ һаҡлау өлкәһе ветераны, табип-терапевт. 1969 йылдан Саҡмағош үҙәк район дауаханаһының терапея бүлеге мөдире, 1997 йылдан —участка терапевы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (1995). Сығышы менән ошо райондың Имәнлеҡул ауылынан.\nНиәтшин Тимерйән Әбдрәхим улы (1946), хеҙмәт ветераны, инженер-электрик, шағир. 1994 йылдан Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың Яҙыусылар союздары ағзаһы.\nРәхимова Венера Тимерхан ҡыҙы (1946), сәнғәт өлкәһе ветераны, ҡурсаҡ театры артисы. 1967—1986 йылдарҙа Башҡорт дәүләт ҡурсаҡ театры артисы. 1975 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1985) һәм Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1984), СССР халыҡтары милли драматургияһының Бөтә союз фестивалы дипломанты (Горький ҡалаһы, 1978).\nҒафаров Руслан Муллабай улы (1951), төҙөлөш тармағы һәм муниципаль хеҙмәт ветераны, инженер-төҙөүсе. 1994—2003 йылдарҙа Нефтекама ҡала хакимиәтенең беренсе урынбаҫары. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған төҙөүсеһе (2001). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Балаҡатай районы Яңыбай ауылынан.\nФәттәхов Венер Әхнәф улы (1956), эске эштәр органдары ветераны, отставкалағы милиция подполковнигы, шағир, популяр йырҙар авторы, драматург. 2014 йылдан Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың Яҙыусылар союздары ағзаһы. Сығышы менән Дүртөйлө ҡалаһынан.\nАбдрахманова Лена Абдулбарый ҡыҙы (1971), уҡытыусы, журналист. 2002 йылдан Мәләүез ҡалаһы һәм Мәләүез районының «Көнгәк» гәзите корректоры, тәржемәсеһе, 2006 йылдан — бүлек мөдире. 2006 йылдан Рәсәй һәм Башҡортостандың Журналистар союзы ағзаһы. Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты (2010).\nЗакирова Нэлли Эрик ҡыҙы (1971), ғалим-кардиолог. 2007 йылдан Өфөләге 21-се дауахананың баш табип урынбаҫары, 2008 йылдан Башҡорт дәүләт медицина университеты уҡытыусыһы, 2010 йылдан БДМУ-ның Дипломдан һуң белем биреү институтында клиник функциональ диагностика кафедраһы мөдире. Медицина фәндәре докторы (2006). Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.\nТуйкин Фазыл Кәрим улы (1887—15.02.1938), яҙыусы, драматург, фольклорсы, мәҙрәсә мөғәлиме. Сәйәси золом ҡорбаны.\nИҫәнсурин Әхмәт Рыҫмөхәмәт улы (икенсе мәғлүмәттәр буйынса 30.10.1897—10.07.1938), СССР-ҙың дәүләт һәм партия эшмәкәре. 1930—1931 йылдарҙа Башҡорт АССР-ының мәғариф халыҡ комиссары, 1931—1937 йылдарҙа ВКП(б)-ның Башҡортостан өлкә комитетының 2-се секретары. Сәйәси золом ҡорбаны.\nҒабдрахимов Нәүбәт Ғабдулла улы (1937—6.06.2003), мәҙәниәт эшмәкәре. 1963 йылдан Дүртөйлө район мәҙәниәт йорто директоры; 1974—1984 һәм 1987—1998 йылдарҙа «Саҡмағошнефть» нефть һәм газ сығарыу идаралығының мәҙәниәт һәм техника һарайы директоры. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1981). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Илеш районы Дөмәй ауылынан.\nҠужагилдин Иҙрис Йосоп улы (1937—6.07.2010), малсы. 1960—1995 йылдарҙа Хәйбулла районы Салауат исемендәге колхоздың мал ҡараусыһы. 3-сө дәрәжә Хеҙмәт Даны ордены кавалеры (1978). Сығышы менән ошо райондың Ибраһим ауылынан.\nМоратшина Рәсимә Ҡәлим ҡыҙы (1937), малсы. 1954—1994 йылдарҙа Әбйәлил районы «Йәнгел» совхозы һауынсыһы. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1986) һәм «Почёт Билдәһе» (1971) ордендары кавалеры. Сығышы менән ошо райондың Буҙыҡай ауылынан.\nҠарабаева Рәйлә Носрат ҡыҙы (1942), педагогик хеҙмәт ветераны. 1968—2000 йылдарҙа Ҡыйғы районы Үрге Ҡыйғы ауылының 2-се мәктәп уҡытыусыһы, директоры. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған уҡытыусыһы.\nТуҡтамышев Ғәфүр Ғиләз улы (1942), хеҙмәт ветераны. 1960—1985 йылдарҙа Салауат нефть химияһы комбинаты һәм «Салауатнефтеоргсинтез» берекмәһе аппаратсыһы. Рәсәй Федерацияһы нефть һәм газ сәнәғәтенең атҡаҙанған хеҙмәткәре (2002) һәм Рәсәйҙең почётлы нефтсеһе (2000). Октябрь Революцияһы (1980) һәм «Почёт Билдәһе» (1974) ордендары кавалеры. Сығышы менән Ишембай ҡалаһынан.\nФәттәхов Рафаэль Сәлихан улы (1942—1.03.2015), ауыл хужалығы, комсомол, партия һәм муниципаль органдар хеҙмәткәре. Кушнаренко район хакимиәтенең элекке башлығы. Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш (1991—1995) Юғары Советы, Башҡортостан Республикаһының беренсе (1995—1999) һәм икенсе саҡырылыш (1999—2003) Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Рәсәйҙең атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1994). Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының Почёт грамотаһы менән бүләкләнеүсе. Райондың почётлы гражданы (2012).\nШерышев Владимир Дмитриевич (1947), инженер-механик. 1994 йылдан «Цветы Башкирии» хужалығының генераль директоры. Башҡортостан Республикаһы хеҙмәтләндереү өлкәһенең атҡаҙанған хеҙмәткәре (1999), Рәсәй торлаҡ-коммуналь хужалығының почётлы хеҙмәткәре.\nБикбирҙин Йәүҙәт Зәйнулла улы (1952—14.05.1996), бейеүсе, балетмейстер. 1973—1974 йылдарҙа Фәйзи Ғәскәров исемендәге халыҡ бейеүҙәре ансамбле солисы, 1977 йылдан хәҙерге Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһының балет артисы, 1985 йылдан — Сибай ҡалаһы Октябрҙең 40 йыллығы исемендәге мәҙәниәт һарайының халыҡ бейеүҙәре ансамбле етәксеһе, 1989 йылдан — Баймаҡ район мәҙәниәт һарайы методисы, 1993 йылдан — «Ирәндек» халыҡ бейеүҙәре ансамбленең художество етәксеһе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1992). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Баймаҡ районы Күсей ауылынан.\nСитдиҡова Гүзәл Рамаҙан ҡыҙы (1952), шағир, прозаик, публицист, тәржемәсе һәм йәмәғәт эшмәкәре. Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы (1991—1995) һәм Башҡортостан Республикаһының 1—3-сө саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты (1995—2008). Башҡортостан Республикаһы 1-се саҡырылыш Йәмәғәт Палатаһы ағзаһы (2011—2012), Башҡортостан Республикаһы башҡорт ҡатын-ҡыҙҙар Йәмғиәте рәйесе (2004—2011), Рәсәй Федерацияһы һәм Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар берлеге ағзаһы (1995), Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2007). Һәҙиә Дәүләтшина исемендәге республика премияһы лауреаты (2017). 2012 йылдан Башҡорт Википедияһының әүҙем мөхәррире.\nШәрифуллина Миңзифа Йәнборис ҡыҙы (1957), Ҡыйғы районының «Умырзая» ансамбле ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.\nИҫәнғолова Гөлсөм Сабир ҡыҙы (1938), театр актёры. Башҡортостан Республикаһының (1996) һәм Татар АССР-ының халыҡ артисы (1988).\nШәрипова Зәйтүнә Яхъя ҡыҙы (1948), әҙәбиәт белгесе, юғары мәктәп уҡытыусыһы, балалар яҙыусыһы, телевизион тапшырыуҙар авторы һәм алып барыусыһы. Филология фәндәре докторы (2006). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2004).\nТамара Искәндәриә (1958), шағир, журналист һәм тәржемәсе. 2010 йылдан «Аҡбуҙат» балалар журналының баш мөхәррире. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2012).\nЙоносова Ғәлимә Лоҡман ҡыҙы (1958), педагог, Баймаҡ лицей-интернатының директор урынбаҫары. Рәсәй Федерацияһының почётлы дөйөм белем биреү хеҙмәткәре.\nСмирнов Алексей Петрович (1899—10.03.1974), ғалим-археолог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Тарих фәндәре докторы (1944), профессор (1951). Урал-Волга буйының фин‑уғыр һәм төрки халыҡтары, шул иҫәптән башҡорттарҙың археологияһын һәм боронғо тарихын өйрәнеүсе. Татар (1959) һәм Сыуаш (1958) Автономиялы Республикаларының атҡаҙанған фән эшмәкәре. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1954). Сығышы менән Мәскәү ҡалаһынан.\nФәйзуллина Гәүһәр Садиҡ ҡыҙы (1924—6.04.1987), ауыл хужалығы алдынғыһы. 1954—1979 йылдарҙа Баймаҡ районы «Ҡыҙыл Октябрь» колхозы һауынсыһы. РСФСР-ҙың 7‑се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Башҡорт АССР-ының иң яҡшы һауынсыһы (1963). Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966).\nВәлишина Зөләйхә Шәһит ҡыҙы (1929—2016), ауыл хужалығы ветераны. Күгәрсен районы «Исем» совхозының элекке һауынсыһы һәм ферма мөдире. Ленин, Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ һәм «Почёт Билдәһе» ордендары кавалеры. СССР-ҙың почётлы доноры.\nСиражетдинов Фәрит Хәмит улы (1949), ғалим-зоотехник, иҡтисадсы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһының 2-се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Ауыл хужалығы фәндәре докторы (2003), профессор (2003). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1993), Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2004). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Фёдоровка районы Өсбүләк ауылынан.\nӘхтәмов Риф Ғабдрахман улы (1949), хеҙмәт ветераны. «Востокнефтезаводмонтаж» тресының элекке участка начальнигы. Башҡортостандың атҡаҙанған төҙөүсеһе.\nСөләймәнова Гүзәл Наил ҡыҙы (1979), балет артисы. 1994 йылдан Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры солисы. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған (2007), Башҡортостан Республикаһының халыҡ (2003) артисы. Халыҡ-ара конкурстар лауреаты, Салауат Юлаев исемендәге Дәүләт премияһы (2008) һәм Шәйехзада Бабич исемендәге республика йәштәр премияһы (2000) лауреаты.\n10 июндә тыуғандар\n1729: Бибиков Александр Ильич, Рәсәй империяһының дәүләт һәм хәрби эшмәкәре, генерал-аншеф.\n1865: Фредерик Кук, АҠШ-тың тикшеренеүсе диңгеҙ сәйәхсеһе.\n1870: Сергей Спасокукоцкий, Рәсәй империяһы һәм СССР ғалимы, хирург, академик.\n1880: Андре Дерен, Франция рәссамы, график, театр декораторы, скульптор һәм керамист.\n1895: Иммануил Великовский, АҠШ ғалимы, физик һәм тарихсы, сығышы менән Рәсәй империяһынан.\n1895: Хэтти Макдэниел, АҠШ киноактрисаһы, ҡара тәнле артистар араһынан «Оскар» премияһының беренсе лауреаты (1940).\n1910: Хаулин Вулф (тулы исеме Честер Артур Бёрнетт), АҠШ йырсыһы.\n1915: Сол Беллоу, АҠШ яҙыусыһы, әҙәбиәт буйынса 1976 йылғы Нобель премияһы лауреаты.\n1922: Джуди Гарленд, Америка кино актёры, йырсы.\n1925: Элий Белютин, СССР һәм Рәсәй рәссамы, педагог, сәнғәт белгесе.\n1925: Ефим Гамбург, СССР-ҙың режиссёр-мультипликаторы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. РСФСР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1986).\n1930: Илья Глазунов, СССР һәм Рәсәй рәссамы, Сәнғәт академияһы академигы, СССР-ҙың халыҡ рәссамы (1980).\n1965: Элизабет Хёрли, Англия актрисаһы, продюсер.\n10 июндә вафат булғандар\n2008: Сыңғыҙ Айытматов, СССР һәм Ҡырғыҙстан яҙыусыһы, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1978).\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=10_июнь&oldid=1141667 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 07:16 9 июнь 2022 үҙгәртелгән.


Ужымдың 86 проценты ҡышҡы һыуыҡҡа бирешмәгән\n7 Март 2012, 10:00\nАлдан яҡынса иҫәпләүҙәр буйынса, 86 процент майҙандарҙағы ужым культураларының торошо Башҡортостанда насар түгел. Әммә сәсеү башланғансы юғалтыуҙар артыуы ихтимал, тигән хәүеф бар. Был мәғлүмәт Башҡортостан Хөкүмәте вице-премьеры – ауыл хужалығы министры Эрнст Исаев етәкселегендәге яҙғы баҫыу эштәренә әҙерлек һәм уны үткәреү буйынса штаб ултырышында әйтелде.\n— Эш шунда: бихисап райондарҙа баҫыуҙар ҡарҙан әрселә башланы, — тине Башҡортостандың ауыл хужалығы министры урынбаҫары Владимир Незнанов. — Ҡабаттан һыуытыуы арҡаһында ужым культураларының зыян күреүе ихтимал, тигән ҙур хәүеф бар. Әммә бындай күҙаллауҙы иҫәпкә алғанда ла, республикала бөгөн ҡайтанан сәсеү өсөн орлоҡ етерлек.\nРеспубликаның аграр ведомствоһы башлығы быйылғы миҙгелдең үҙенсәлектәрен атап үтте. Эрнст Исаев әйтеүенсә, быйыл үткән йыл тәжрибәһен иҫәпкә алып эшләргә кәрәк, ул ваҡытта «бик күп мәсьәләләр ентекле тикшерелде, ҡайһы берәүҙәре алдан уҡ хәл ителде».\n2012 йылғы сәсеүгә сәсеүлек майҙандарының структураһы ла билдәләнде. Ауыл эшсәндәре быйыл нут, рапс, етен кеүек иҡтисади йәһәттән отошло, әммә беҙҙең төбәк өсөн яңы культураларға сәсеүлек майҙандарын арттырасаҡ, тип хәбәр иттеләр БР Ауыл хужалығының матбуғат хеҙмәтенән. Шәкәр сөгөлдөрө һәм көнбағыш баҫыуҙары былтырғынан бер аҙға кәмерәк буласаҡ.\nАуыл хужалығы тауарҙары етештереүселәренә яҙғы баҫыу эштәренә ташламалы яғыулыҡ биреү мәсьәләһен дә штаб контролдә тота. РФ Ауыл хужалығы министрлығы менән РФ Энергетика министрлығы килешеүенә ярашлы, ағымдағы йылдың март-июнь айҙарында уҡ Башҡортостанға кәметелгән хаҡтар буйынса 48,66 мең тонна дизель яғыулығы һәм 2 мең тонна «Нормаль-80» автобензины бүленәсәк. Былтырғы йыл менән сағыштырғанда дизель яғыулығы - 19,2 мең тоннаға, автобензин 0,58 мең тоннаға күберәк бүленә.\nХаҡтар «Башкирнефтепродукт» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең 2011 йылдың 31 декабрендәге күмәртә хаҡынан 30% күләмендәге ташлама менән билдәләнгән. Йыллыҡ нефть продукттары күләме лә 10 процентҡа арттырылған. Шулай итеп, яҙғы кампанияға дизель яғыулығына ташламалы хаҡ республика бюджетынан дәүләт ярҙамын иҫәпкә алмағанда 1 литрына 17,2 һум тәшкил итәсәк.\nТеги:ауыл хужалығысәсеү кампанияһыужым


Башҡортостан Президенты Нуриман районында булып ҡайтты // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостан Президенты Нуриман районында булып ҡайтты\n14:17, 17 января 2011 Сәйәсәт\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов шәмбе көнө, 15 ғинуарҙа, эш сәфәре менән Нуриман районына барып ҡайтты.\nУл иң элек Үҙәк район дауаханаһына инде. Бында 380 кеше эшләй, шул иҫәптән 37 табип. Районды ике ашығыс ярҙам бригадаһы хеҙмәтләндерә, уның составында 17 кеше. Ашығыс ярҙам машиналары автопаркы һигеҙ берәмектән тора.\nРайон дауаханаһы өсөн хужалыҡ корпусы төҙөлөшөн тамамлау төп проблема булып тора, уны төҙөү 2006 йылда уҡ туҡтатылған булған. Президент “һаҡаллы” төҙөлөш менән танышты. Республика башлығына, объекттың смета хаҡы 50 миллион һумдан ашыу тәшкил итә, 30 миллионы үҙләштерелгән, тип хәбәр иттеләр. Уны тамамлауға тағы 27 миллион һум талап ителә. Рөстәм Хәмитов, корпусты төҙөп бөтөрөргә кәрәк, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды.\nТөбәк башлығы «Красный ключ» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең эшмәкәрлеге менән танышты. Предприятие 2002 йылдан алып эшләй. Былтыр бында 177,2 миллион һумлыҡ тауар етештерелгән, эштәр һәм хеҙмәтләндереүҙәр башҡарылған. Был 2009 йыл кимәленә ҡарата 137,6 процент. Бөтәһе предприятиела 152 кеше эшләй. Уртаса эш хаҡы 11,5 мең һум тәшкил итә. Президент һыу ҡойоу цехын ҡараны һәм үҙе лә «Красный ключ» һыуын эсеүе хаҡында әйтте.\nРөстәм Хәмитов тау саңғыһы трассаһында ял итеүселәр менән аралашты. Ул турбаза етәкселегенә комплексты киңәйтергә һәм бында ял итергә сит ил кешеләрен саҡырырға тәҡдим итте.\nПрезидент шулай уҡ Красный Ключ һәм Павловка ауылдарындағы балалар баҡсаларында һәм мәктәптәрендә булып, ундағы хәл менән танышты.\nНуриман районында «Павловка паркы» туристик тау саңғыһы үҙәгенең беренсе һәм икенсе сираты төҙөлөп, файҙаланыуға тапшырылған. Канат юлы сәғәтенә 900 кешене үткәрә. Бында шулай уҡ «Павловка паркы» кафеһы һәм 180 урынлыҡ ҡунаҡхана комплексы эшләй. Былтыр комплекс бөтә кимәлдәрҙәге бюджеттарға һәм бюджеттан тыш фондтарға дүрт миллион һумдан ашыу аҡса күсергән. Шуның 1,8 миллион һумы Башҡортостан бюджетына ингән. Бында эшләүселәрҙең уртаса эш хаҡы — 13,4 мең һум. Киләсәктә өсөнсө сиратты төҙөргә планлаштырыла.\n— «Павловка паркы» тау саңғыһы үҙәге туристик һәм агроэкологик кластер төҙөү перспективаһына эйә, — тип белдерҙе төбәк башлығы.\nӘйткәндәй, Президент үҙе менән тау саңғыһы алғайны һәм трассаны һынап ҡараны.


Дмитрий Медведев «Берҙәм Рәсәй» рәйесе итеп һайланды // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nДмитрий Медведев «Берҙәм Рәсәй» рәйесе итеп һайланды\n9:26, 28 мая 2012 Сәйәсәт\n«Берҙәм Рәсәй» партияһының XIII съезы делегаттары Дмитрий Медведевты партия рәйесе итеп һайланы. РФ Хөкүмәте башлығы уның кандидатураһын хуплағандары өсөн барыһына ла рәхмәт әйтте һәм артабан берлектә емешле эшләйәсәктәренә ышаныс белдерҙе.\nСъезда йәмғеһе 2476 кеше ҡатнашты. Башҡортостан делегацияһы съезға республика Президенты Рөстәм Хәмитов етәкселегендә килде.\n— «Берҙәм Рәсәй»ҙең үҙ эшмәкәрлегендә яңы этапҡа күсеүе, элекке механизмдарҙың эшләмәүе лә аңлашыла, эштәрҙе заманға яраҡлы үҙгәртеп ҡорорға, шул иҫәптән, тактиканы һәм стратегияны үҙгәртергә кәрәк, — тине республика башлығы журналистар менән әңгәмәләшкәндә.\n— Партия бөгөн бер тауыштан үҙенең башлығын, Дмитрий Анатольевич Медведевты, һайланы. Сөнки барыһы ла Дмитрий Медведевтың яңы быуын идарасылары вәкиле булыуын, системалы, етди кеше икәнен белә һәм яҡшы аңлай, һәм, һис шикһеҙ, партия өсөн бындай кимәлдәге лидер – алға табан ҙур аҙым ул, — тип белдерҙе Рөстәм Хәмитов.\nУның әйтеүенсә, съезда республика партияһынан делегация ҡатнашыуы ла ҙур роль уйнай.\n— Көн элгәре съезда дискуссиялар үтте, һәм беҙҙең делегаттар уларҙа әүҙем ҡатнашты. Шулай уҡ Рәсәй Хөкүмәтендә эшләгән бик күп кешеләр менән осрашып, практик мәсьәләләр буйынса һөйләшеп өлгөрҙөм, шуға күрә был съезд бөтә яҡтан да файҙалы, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Башҡортостан Президенты.\nТеги: съезд,партиялар,берҙәм рәсәй,бр президенты