"БАШвестЪ" гәзитенә ярҙам ит!\nКиләһе "Матбуғат балы-2009" сиктәрендә "Халыҡ һөйөүе" конкурсы үткәрелә. Башҡортостан халҡы SMS тауыш биреү юлы менән төбәктең яратҡан медиа-ресурсын билдәләйәсәк. Урындағы бөтә баҫмаларҙың барлыҡ уҡыусылары яратҡан киң мәғлүмәт саралары өсөн тауыш бирә ала. Бының өсөн ҡыҫҡа номерға "Киң мәғлүмәт саралары" префиксын һәм баҫманың номерын күрһәтеп, SMS ебәрергә кәрәк.\n"Халыҡ һөйөүе" урындағы журналдарға, гәзиттәргә һәм башҡа баҫмаларға һәр көн күрһәтелә, тауыш биреү 16 апрелгә тиклем бара.\n"БАШвестЪ" гәзите уҡыусылары! Һеҙҙең интернет-гәзиткә ярҙам итеү мөмкинлегегеҙ бар! 5125 номерына "Киң мәғлүмәт саралары 24" тексы менән SMS ебәреп, уның өсөн тауыш бирегеҙ. SMS-ты "МТС", "Мегафон" һәм "Билайн" операторҙары номерҙарынан ебәреп була. SMS хаҡы - 10 һум (өҫтәмә ҡиммәтҡә һалым иҫәпкә алынмай).\nӘгәр конкурс йомғаҡтары буйынса "БАШвестЪ" гәзите иң күп тауыш йыйыусы тип табылһа, ул саҡта беҙҙең гәзитте республиканың халыҡ яратҡан медиа-ресурсы тип иғлан итәсәктәр. "БАШвестЪ" өсөн тауыш бирәйек!\nКиң мәғлүмәт саралары исемлегендә, улар конкурсҡа тәҡдим ителде, "Башинформ" агентлығының башҡа мәғлүмәт майҙансыҡтары ла бар.\nҠәҙерле уҡыусылар! Һеҙҙең уларҙың номерҙары, шулай уҡ конкурс шарттары менән танышыу мөмкинлегегеҙ бар. Һылтанмалар - http://www.smsolution.ru/press.


3 июлдә Өфө хакимиәтенең транспорт һәм элемтә идаралығы белгестәре хоҡуҡ һаҡлау һәм күҙәтеү органдары вәкилдәре менән бергә йәмәғәт транспортының водителдәренең документтарын һәм транспортта санитар нормаларын үтәүҙәрен тикшерҙеләр.\n-Бөгөн муниципаль транспортты тикшереү барышында маска режимын боҙоусыларҙы асыҡланыҡ һәм водителдәрҙә тейешле документтарының юҡлығы билдәләнде, - тип һығымта яһаны Өфө ҡалаһы Хакимиәте башлығының урынбаҫары Илдар Юланов.\nБынан тыш, ул республикала маска режимы дауам ителеүе һәм йәмәғәт транспортында, Күп функциялы үҙәктең бүлексәләрендә, сауҙа нөктәләрендә, дәүләт һәм муниципаль учреждениеларында һәм башҡа ябыҡ биналарҙа битлектәр кейеүҙең мөһимлеген һыҙыҡ аҫтына алды.\nБилдәләп үтәбеҙ, коронавирус инфекцияһының таралыуына юл ҡуймау маҡсатында ҡала транспорты салондары көнөнә 2 тапҡыр дезинфекциялана. Өфө Хакимиәте юғары әҙерлек режимының дауам ителеүе тураһында иҫкәртә.


Материалы за 28.07.2009 » Архив газеты "Йәшлек"\nҮҫеш юлында Яңылыҡтар\nСауҙа нөктәләренең артыуы тормоштоң көндән-көн алға барыуын, иҡтисади яҡлап та үҫеште күрһәтә. Бөгөн һатып алыусыларҙы сифатлы хеҙмәтләндергән, тауар ассортименты бай булған магазиндарҙың күп булыуы ҡыуандыра.\nВУЗДАРҘА – МИНИ-ПРЕДПРИЯТИЕЛАР Яңылыҡтар\nФедерация Советының сираттан тыш ултырышында фән һәм мәғариф бюджет учреждениелары ҡарамағында кесе инновацион предприятиелар төҙөү тураһында закон хупланды.\nИГЕН ӘРҺЕҘ БУЛҺА, ҠОРОЛОҠҠА БИРЕШМӘҪ! Яңылыҡтар\nБР Хөкүмәте йортонда быйылғы ураҡҡа арналған селектор кәңәшмәһе үтте\nКәңәшмәне асып, БР Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев миҙгелдең игенсе өмөтөнә ҙур үҙгәрештәр индереүен, үкенескә күрә, хәлдәрҙең күңелһеҙ булыуын билдәләне. «Май – июнь айҙарының яуым-төшөмһөҙ тороуы арҡаһында байтаҡ районда ауыл хужалығы культуралары үҫә алманы.\nСАРАНЧА ҒЫНА ЕТМӘГӘЙНЕ... Яңылыҡтар\n6 июлдән 6 авгусҡа тиклем республиканың 48 районында ҡоролоҡ арҡаһында ғәҙәттән тыш хәл иғлан ителде. Ямғыр яумау сәбәпле, Башҡортостандың биш йөҙ мең гектар тирәһе майҙанында бойҙай культураһы зыян күрҙе. Бигерәк тә Хәйбулла, Ейәнсура һәм Баймаҡ райондарында уңыш алырмын тип өмөт итергә лә түгел.\nКӨРСӨКТӨ ЭШ МЕНӘН ЕҢӘБЕҘ!\nБашҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов эш сәфәре менән Күгәрсен һәм Ғафури райондарында булып, урындағы социаль-иҡтисади хәл, социаль объекттар төҙөлөшө, ауыл хужалығы предприятиеларының эше менән танышты.\nРио-де-Жанейрола Калашников автоматының алтын ялатылған варианты табылған.\nРәсәйҙең эксклюзив байлығын наркотиктар менән шөғөл-ләнеүсе төркөмдө ҡулға алған ваҡытта, бандиттар склад-оҫтахана итеп тотҡан урында тапҡандар. Бынан тыш, складта алтын ялатылған автомат менән бер рәттән башҡа ҡорал да булған.\nБашҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов Краснодар крайы һәм Ростов өлкәһе губернаторҙарына ҡайғы уртаҡлашыу телеграммаһы ебәрҙе. Унда әллә күпме ғүмерҙе өҙгән юл-транспорт фажиғәһен Башҡортостан халҡы ла ауыр ҡабул итеүе хаҡында әйтелә. Һәләкәттән зыян күреүселәрҙең туғандарының һәм яҡындарының, тотош край, өлкә халҡының ауыр ҡайғыһын уртаҡлашыу белдерелә.


Өфө ҡала округы Советы ултырышы үтә // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nӨфө ҡала округы Советы ултырышы үтә\n17:53, 19 марта 2009 Сәйәсәт\nӨфө ҡалаһы ҡала округы Советының сираттағы ХIV ултырышы үткәрелә.\nСовет депутаттарынан тыш, уның эшендә Өфө хакимиәте башлығы Павел Качкаев, хакимиәттең структура подразделениелары, ҡала ойошмалары һәм учреждениелары етәкселәре ҡатнаша. Депутаттар Өфө хакимиәтенең 2008 йылдағы эш һөҙөмтәләрен ҡараясаҡ, шулай уҡ Рәсәй Федерацияһында Ғаилә йылына һәм Башҡортостан Республикаһында Ғаиләгә социаль ярҙам йылына арналған сараларҙың үтәлеше хаҡында мәғлүмәтте тыңлаясаҡ.\nБынан тыш, донорҙарға аҡсалата компенсация күләмдәре, Өфөнөң муниципаль белем биреү учреждениеларында балаларҙы уҡытыу өсөн ата-әсәләр түләгән аҡса күләмен раҫлау тураһында мәсьәләләр ҡараласаҡ.\nДепутаттар "2009-2011 йылдарға мөмкинлектәре сикләнгән балаларҙы, дистанцион белем биреү технологияларын ҡулланып, дөйөм белем биреү программалары буйынса уҡытыу" яңы ҡала маҡсатлы программаһын тикшерәсәк.\nБулат Юлбарыҫов\tавтор: Булат Юлбарыҫов\nТеги: депутаттар, ултырыш


Өфөлә IV«Иҙел» башҡорт һәм татар йыры халыҡ-ара фестиваль конкурсы үтте\nУнда профессиональ башҡарыусылар, шулай уҡ махсус урта белем биреү һәм юғары уҡыу йорттарының вокал бүлектәре студенттары ҡатнашты.\nБыл байрамдың маҡсаты - ике туғандаш халыҡтың профессиональ сәнғәтен һәм мәҙәни хеҙмәттәшлеген үҫтереү. Конкурста башҡорт һәм татар халыҡтарының оҙон көйҙәре, шулай уҡ бөгөнгө композиторҙарҙың эстрада йырҙары яңғыраны. Фестивалдә Башҡортостан менән Татарстандан тыш, Мәскәү, Түбәнге Новгород, Силәбе, Омск, Латвия, Үзбәкстан, хатта Ҡытайҙан да башҡарыусылар ҡатнашты. Азия илендә тыуып үҫкән Ирйән Бикчәнтәев әйтеүенсә, бындай фестивалдәр халыҡтар араһындағы дуҫлыҡтың сағыу өлгөһө булып тора.\nФестивалдә билдәле сәнғәт әһелдәре йәш башҡарыусылар менән тәжрибә уртаҡлашып, оҫталыҡ дәрестәре бирҙе. Улар фекеренсә, бындай саралар - ижад юлын башлаусы йәш таланттарға артабан үҫеү һәм билдәлелек яулау өсөн ҙур этәргес. Үҙенсәлекле һәм ҡабатланмаҫ тауыштар араһынан «иң-иң»дәрҙе абруйлы жюри баһаланы.


Баш ҡалала хәрби парадтың репетицияһы булды\n6 Май , 11:25\nКисә Өфөлә хәрби парадтың репетицияһы уҙҙы. Баш ҡала мэрияһынан хәбәр итеүҙәренсә, парадта 21 парад расчеты ҡатнаша. Бөтәһе 1600 самаһы кеше, шул иҫәптән йәш армиясылар һәм кавалеристар. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, репетициялар 11 апрелдә башланды. Улар аҙна һайын ойошторола. Генераль репетиция 7 майҙа Октябрь проспектында була.\nКисә Өфөлә хәрби парадтың репетицияһы уҙҙы. Баш ҡала мэрияһынан хәбәр итеүҙәренсә, парадта 21 парад расчеты ҡатнаша. Бөтәһе 1600 самаһы кеше, шул иҫәптән йәш армиясылар һәм кавалеристар.\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, репетициялар 11 апрелдә башланды. Улар аҙна һайын ойошторола. Генераль репетиция 7 майҙа Октябрь проспектында була.\nБындай парадтарҙың беренсеһендә 1500 кеше ҡатнашты, улар араһында — Өфө территориаль гарнизонының 20 расчеты, федераль башҡарма властың республика органдары отрядтары, хәрби хәрәкәттәр ветерандары, кадеттар һәм курсанттар.


Яраларым менән ярат...\n14 Ғинуар , 21:01\nДиректорыбыҙ ҙа үҙенең һөйәркәһен башлы-күҙле итер өсөн тырышҡан икән, тип бөтә ауылға хәбәр таратҡан, – Зиниә лә утҡа кәрәсин һибеп ҡалырға ашыҡты.\n– Уйындан уймаҡ сыҡмаҫмы? – Ике уҡытыусы һөйлә- шеп торғанда, Зөһрә Сабирова методик кабинеттың ишеген асты. Ул инеү менән әңгәмә ниңәлер өҙөлдө.\n– Бәйгене йомғаҡлап, бүләктәр тапшырырға ине, – тигәс, бер ҡосаҡ китап алған ҡыҙ китергә ашыҡты. Ул ишекте ябыу менән Рафиға һүҙен дауам итте: Ниндәй зарар инде тағы? Йәштәр араһында әллә ниҙәр булыр, уныһы беҙгә ҡараңғы. Тик теге “мөхәббәт бөркөтө”нә, һөйләшкәнсә, әйтеп ҡуйҙым: “Зөһрә һинһеҙ йәшәй алмай, үҙенән ишеттем”, – тинем. Сабит ҡына түгел, үҙем дә ышандым, әй. 1 апрель булһа ла, икеләнмәне теге. Ул-был була ҡалһа, уйын-көлкө көнөндә шаярттыҡ ҡына, тиербеҙ...\n– Алып барыусы башҡаларға үрнәк күрһәтергә тейеш! – тигән булып, бейергә саҡырҙы. Зөһрәнең исеме есеменә тура килеүе, һалдаттар йондоҙҙарға ҡарап дөрөҫ юл табыуы, Ҡайынлы ауылының һылыуы был мәктәптең йөҙөк ҡашына әйләнеүе һәм башҡа наҙлы һүҙҙәрҙе бейеү барышында ҡыҙҙың ҡолағына бышылданы ул. Сабиттың һүҙгә оҫталығына таң ҡалды тегеһе. Тик ни сәбәпле бөгөн Зөһрә янынан бер ҙә китмәүе аптырата төштө уны. Ә Шамилдың, телгә әүәҫ булмаһа ла, хистәре күҙ ҡарашының тәрәнлегендә сағылғаны йәшен тиҙлегендә уйына килде. “Армиянан ҡай- тырға өс ай ваҡыт ҡалды. Владивосток ҡалаһында хеҙ- мәт иткәндә күңелең ҡайҙа саҡыра икән үҙеңде? Тыуған ауылыңда эшләп йөрөгән ҡыҙҙы иҫеңә алаһыңмы икән, күңелемде әсир иткән егет?” – тип уйланды Зөһрә. Ә Сабиттың йөрәгендә үҙенең хис ташҡынына битарафлыҡ күрһәткән уҡытыусыға асыу ҡайнаны.\n–Ергә төш, ҡыҙый. Мин һиңә һорау бирҙем.\n– Бәй, дәрестәреңдә лә шулай аяғүрә йоҡлаһаң, беҙ- ҙең ауылдан Пифагорҙар сыҡмаҫ, – тип йомшара төштө физкультура уҡытыусыһы. – Һиңә дежур итешә- йем, тим...\nБейеүҙәр тамамланыу менән уҡыусылар ҡайтырға сыҡты. Тамаша залын тәртипкә килтергәндән һуң уҡытыусылар ҙа өйҙәренә юл алды. Зөһрә, был кисәлә дежур уҡытыусы булғанлыҡтан, мәктәпте үҙе бикләргә тейеш. Рафиға менән Зиниә мәктәптән сыҡҡанда, Сабиттың елдәр уйнаған башына ниндәй уйҙар килгә- нен осҡон сәскән күҙҙәренән үк төшөндөләр. Егет һис тә икеләнмәй Зөһрәнең ғишыҡ утына ышанған. Сабиттың ундай уттарҙы һүндереү оҫталығы хаҡында ауылда китап яҙырлыҡ һүҙҙәр йөрөй. “Пландары” майланған кеүек барыуына ҡәнәғәтләнеп, серҙәштәр ҡайтырға сыҡты.\nЗөһрә был ваҡытта тейешле урында мәктәп асҡысын тапмай хафаланды. “Йондоҙом, яҡтылығың нурҙарын- да ҡойонаһым килә”, – Сабит һүҙ башлағанға, Зөһрә һиҫкәнеп, тертләп китте:\nЗөһрәнең һорауы ҡоро яңғыраны. “Бирегеҙ!” – алырға үрелеүе булды, егеттең ҡосағына ингәнен һиҙ- мәй ҙә ҡалды. Ситлеккә эләккән ҡош кеүек талпынһа ла, Сабиттан ысҡыныуы анһат түгел ине. Барыһын да алдан уйлап ҡуйған егет ут һүндергескә баҫыу менән бүлмәлә ҡараңғылыҡ урынлашты. “Нишләүегеҙ был?” – тип ҡыҙ- ҙың үрһәләнеп һорауына үҙен гүзәл зат күңеленең яҡшы белгесе итеп тойған кеше: “Һинең хистәрең тураһында сереңде систеләр. Үҙең дә миңә оҡшайһың”, – тип Зөһрәнең ирененә үрелде. Ҡыҙ, сәйерһенеп: “Ниндәй сер?” – тип кенә һорап өлгөрҙө. Уның өсөн егеттең ҡай- нар ҡосағы мәрхәмәтһеҙ ҡапҡанға әйләнде. Ысҡыныр өсөн күпме тартҡылашһа ла, теләгенә ирешә алманы. Үҙе мөхәббәттән яныуын һөйләп йөрөгән ҡыҙҙың ҡыра- ғай боландай ҡаршылыҡ күрһәтеүе генә егеттең кәйе- фен ҡырҙы. Хистәренә ирек биреп, кисәге һалдат ҡыҙ- ҙан да ауаздаш тойғолар өмөт итте. Зөһрә һаман ысҡы- нырға маташты, әммә көслө, мәкерле зат аҙғын теләген тормошҡа ашыра алды...\n– Мә, асҡыстарың, бикләрһең! – бер ни булмаған-\nдай, һалҡынлыҡ һәм битарафлыҡ күрһәтеп, Сабит епкә беркетелгән асҡыстарҙы Зөһрәгә һуҙҙы. “Мин һеҙҙе күрә алмайым”, – тип йән әрнеүе менән тешен ҡыҫып яуапланы уҡытыусы һәм, иҙәнгә йөҙ түбән боролоп, үкһеп илай башланы.\n“Кисә тамам, ишектәр асыҡ, яҡтылыҡ әҫәре лә юҡ”, – тип утты ҡабыҙҙы. Көтөлмәгән хәлдән ни эшләргә бел- мәй аптырап ҡалған Сабит һүҙһеҙ генә тороп, кейемдә- рен тәртипкә килтерҙе, ә Зөһрәнең, бындай хурлыҡты аңлатып, бер ни әйтергә лә хәле юҡ ине, элеккесә илай бирҙе.\n— Ни булды бында, тип һорайым!\nМәктәп директорының тауышына, гүйә, тимер сыңла- уы өҫтәлде.\n— Беҙ, былай, бына... һөйләштек Зөһрә менән, – тип көскә телгә килде Сабит, уңайһыҙланыуҙан ни эшләргә белмәйенсә.\n— Уҡытыусы башығыҙ менән балаларға ниндәй үрнәк күрһәтәһегеҙ? Педсоветҡа был һорауҙы ҡабырғаһы менән ҡуйғанды теләмәһәгеҙ, иртәгә үк ЗАГС-ҡа бараһығыҙ! – тип екеренә бирҙе етәксе. – Бындай хәл халыҡҡа билдәле булһа, “алдынғы мәктәп” тигән дан тараласағын көт тә тор! – Директорҙы, әлбиттә, иң элек, мәктәп абруйы төшмәгәйе, тигән уйҙар борсоно.\n— Ни-сек ЗАГС-ҡа? Мин у-ны бө-төн-ләй ярат-майым бит! – тип тотлоға-тотлоға әйтә алды ҡыҙ үкһеп илаған арала.\n— Элегерәк уйларға кәрәк ине. Ә хәҙер күҙемдән юғалығыҙ! Икегеҙ ҙә! Һөйә, һөймәй темаһына иртәгә һөйләшербеҙ, – йәнә ҡысҡырып, директор ишеккә күрһәтте.\n— Һәр ҡыҙға өйләнә барһаң?.. Һе, ЗАГС-ҡа, имеш, — һайлау хоҡуғынан тиҙ генә мәхрүм итеүҙәренә бар бул- мышы менән ҡаршы ине егет. Эс бошороп, Зөһрәһе лә мәмәйләнеп тора. Бер ярата, бер яратмай, имеш.\nЕгет күңелендәге әле генә ҡыҙға ҡарата кисергән татлы хистәрҙе нәфрәт тойғоһо алыштырҙы. Бындай еңеү кәрәкмәй ине уға. Тик әлегә ҡәҙәр һәр теләге тормошҡа ашҡан егет был юлы үҙен үҙе ситлеккә япты түгелме? Абынғаныңды белһәң, алдан һалам йәйеп ҡуйыр инең, тиҙәр ҙә – һуң хәҙер. Әммә был юлы һала- мы ла, бесәне лә эште яйлай алмаясағы егеткә көн кеүек асыҡ ине. “Һүҙен һанға һуҡмай ҡара, Ҡыҙыл бай- раҡ, вымпелдар алыу өсөн йәнен һатырға әҙер Ленар Әғзәмовичтың үҙеңде мәктәптән генә түгел, һөнәреңдән дә бөтөнләй ҡыуып ебәреүе бар. Уҡыуың нулгә сыға. Ни эшләргә һуң?” — һорауҙарына яуап эҙләп, ҡайтып китте егет. Ҡаршыһына ҡараңғылыҡтан Рафиға пәйҙә булды. “Эй, баламдың спорт костюмы тороп ҡалған. Кереп кенә сығайым әле, мин әйтәм, — тип үҙенән һора- маған һорауға күҙе менән ялт-йолт килеп яуапланы. — Дежур Зөһрә юҡмы ни?” Мәктәп директоры ишектә күренгәс, Рафиғаның һүҙ теҙмәһе арта төштө: “Онотҡанмын баламдың костюмын ыспартивный, алмаш аяҡ кейемем дә ҡалған...” Зөһрәнең тиҙерәк сығып, ҡара төндә юғалғыһы килде. Рафиға иһә:\n–“Зөһрә, ниңә илайһың? Әллә берәй хәл булдымы?” – тип ҡыҙыҡ- һынды. Ә йәш уҡытыусы, ҡайғыһы менән үҙе генә ҡалырға теләгәндәй, башын аҫҡа эйгән килеш ары йүгерҙе.\n“Ҡырағай ҡатын” тип уйлап, Сабит уға бер һүҙ ҙә ҡушманы. Әле генә урғылған наҙын бүләк иткән һылыу- ҙы хатта оҙатҡыһы ла килмәй ине үҙенең... Рафиға, алан-йолан ҡаранып, һорауҙар яуҙырһа ла, уға әҙәмсә бер һүҙ өндәшеүсе булманы. Алаһы әйберҙәре исем өсөн генә уйланылғанлыҡтан, мәктәпкә инеп торманы. Ә директор, уның менән фәлсәфә һатырға теләмәйенсә, өйөнә табан юл алды.\nСабитты иҫенә төшөрөү менән ҡыҙҙа ытырғаныу хисе уянды. Ул, ҡар алып, илай-илай битен, ҡулдарын ыуа башланы. Янынан уҙып барған йәштәрҙең береһе: “Кит әле, ниңә бысраҡ ҡар менән йыуынаһың?“ — тип өндәште. Ергә яуған ап-аҡ ҡарҙы кеше тапап ҡарайта ла уны бысраҡ тип атай. Әҙәм балаһын да шулай тапап керләндереп була икән, тигән уйҙарынан үҙе ҡурҡты ҡыҙ. Шул ваҡыт уның әлеге хәлдән арығыһы, үлгеһе килде. Әммә ата-әсәһе был ваҡиғаны белһә, улар өсөн ер убыласаҡ, һеңлеләрен, яҡындарын бындай мәғәнә- һеҙ ҡайғыға һалыу мөмкинме һуң?! Шул саҡ ул йәшәгән фатирҙың тәҙрәһендә ут ҡабынды. Өй хужабикәһе Рәшиҙә әбей, ишекте асып:\nҠыҙым, ҡайттыңмы? Һине көтәм, — тип әйҙүкләне. Зөһрә, әбейҙән күҙҙәрен йәшереп, түргә үтте.\nҠыҙым, әйҙә сәй эсеп алайыҡ әле. Самауырҙы ҡайнаттым. Тәҙрәнән ҡарап һине көтөп торҙом. Күңе- леңде ас, һөйләр һүҙең бар бит. Ауырһынма, — тип өндәшеп, ҡаты итеп яһалған сәйле кәсә ҡуйҙы әбей. Йәш уҡытыусы бер һүҙ өндәшмәй генә уны эсеп бөтөр- ҙө һәм әбейгә күҙҙәрен күтәреп ҡарағас та, ғазаплы әңгәмәне нисек башларға белмәй, туҡтап ҡалды.\nКүҙҙәрең йәшләнгән, сәбәбе барҙыр. Был донъяла ниндәй хәл булмаҫ. Ҡыҙым, мин һине аңларға тырышырмын, — әбей үҙе уға ярҙамға килде.\nКүрәсәгеңде күрмәй, гүргә инеп булмай, тиҙәр. Яҙмышыңдағы ҙур һынауыңдыр был, ныҡ бул. Кемдең-дер бәхетһеҙлегенә һөйөнгән кеше рухи яҡтан ғәрип ул. Ундайҙарҙы ҡыҙған ғына, сөнки улар йыйған рәнйеү- ҙәрҙең ауазын балалары күрәсәк. Етмәһә, бер хәҙистә әйтелгәнсә, кешеләрҙе лә һүҙҙәре менән паклап, улар- ҙың хаталары иҫәбенән ҡылынған гонаһтары хисап көнөндә ғәйбәтселәр иҫәбенә яҙыла әле. Хоҙай ҡушмаһа, ағастағы япраҡ та һелкенмәҫ. Ә үлем Раббыбыҙ ҡулында. Үҙ теләгең менән китергә уйлау Аллаһы Тәғәләгә ҡаршы сығыу һанала. Әллә һин ғүмерҙе Ер шарында ғына тип беләһеңме? Әгәр үҙең теләп мәңге- леккә күсһәң, әлеге ғазаптарың бик ваҡ күренер. Был ҡот осҡос уйҙарыңдан арын! Донъялыҡтағы әрнеүҙәрең үтер әле. Нишләмәк кәрәк, ата-әсәңде йәллә. Ҡыҙым, әгәр кейәүгә сыҡһаң, әллә ни ҡыңғырау ҡаға алмаҫтар. Яратмаһаң ни, ғүмер буйына яратышып йәшәгәндәр һанаулы, ә беренселәре — донъя тулы. Өйрәнерһең, эйәләшерһең, — ана шулай сабыр тыңлап ултырған ҡыҙҙы әбекәй ғаилә ҡорорға күндерҙе, күңелен тынысландырҙы...\nЗөһрәнең елбәҙәк булыуына баҫым яһаған Рафиға байтаҡ миҫалдар килтерҙе. Уның кейемен, йөрөшөн тикшерҙе, үҙенең һүҙе буйынса, керһеҙ йәшлеген иҫкә алып, ҡыҙҙы битәрләне. Математика уҡытыусыһы әйткән һүҙҙәренән ғәйеп эҙләп, үҙенә яйлы йүнәлешкә бороп ебәрҙе. Эйе, тәбиғәт был ҡатынға кеше араһын бутау оҫталығы биргән. Был һәләттең емештәрен Зөһрә тулыһынса үҙ иңдәрендә татыны. Йәш белгес бүлмәнән сығыу менән: “Университеттарҙа уҡыуың менәнме ни, хәреф танымағас”, – тип мыҫҡылланы уны. Тик шул уҡ ваҡытта Зөһрә алдында яһалмалылыҡ күрһәтеп, ал да гөл “сәскә ата” алды. Хеҙмәттәштәре, Рафиғаның бул- мышын белгәнгәме, быға әһәмиәт бирмәне, әммә бары- һы ла был ҡара күңелле ҡатындың “планындағыса” барҙы. Никах уҡытыу – боронғо йола, тип Сабит күтәреп алғас, комсомол туйын яһарға килештеләр. Ул көн еткәнсе йәш уҡытыусылар ҙа Рафиға ханымдың ҡотҡоһона бирелде. Төртмә һүҙҙәре ҡыҙҙың күңелен меңләгән осло энәләрҙәй телгеләне. Һүҙ араһынан һүҙ сыҡҡан арала: “Эй, Зөһрә, кейәүгә аҡ күлдәк кейеп сығырға кәрәк”, – тип уның яраһына ҡағылыу форсатын файҙаланып ҡалдылар.\nНиһайәт, комсомол туйы үтте. Кейәүгә сығаһы ҡыҙ яҙмышына буйһоноу билдәһе итеп ҡаранан килешле күлдәк кейгәйне. Кеше ҡайғыһына тантана итеүселәрҙе һанға һуҡмау кеүек тә тойолдо был аҙым. Әммә улар йән өҙгөс яуҙы дауам итергә әҙер ине. Сабит ата-әсәһе йортона килен алып ҡайтмаҫҡа ҡарар итте. Туйҙан һуң уҡ интернат бинаһының бер ҡыҫыҡ бүлмәһенә алып килде Зөһрәне. Исем өсөн үткән туй сараһын хеҙмәт- тәштәре оҙаҡлап тикшерҙе. Арала Зөһрәне ҡыҙғанған- дары ла бар ине. Тик береһе лә уны яҡлап үтә әүҙем Рафиғаға ҡаршы сыҡманы. Әлегә был ҡатындың фекер- ҙәштәре күп булғанлыҡтан, шөрләне улар.\nУҡыу йылы уҡытыусылар алдында юғары маҡсаттар ҡуйҙы. Дәрес биреү, төрлө саралар уҙғарыу, мәктәп директоры инициативаһы менән район семинарҙары үткәреү һәр береһенән күп көс талап итте. Әммә Рафиға тиҙ генә тел сарлауҙан туҡтарға йыйынманы. Юҡһа, ирендә был ҡыҙға ҡарата нәфрәт тыуҙырыу мөм- кин түгеллеге уға яңынан был теманы дауам итергә этәргес бирҙе.\nҺөйгәнем көтөп алманы, ә был һылыу минең өсөн бар ҡорбандарға әҙер булыуын иҫбат итте инде. Исеме – Зиниә, – тип серҙәрен уратып ҡына систе кисәге һалдат. Был хәбәрҙе Зөһрә ҡояшлы көндә йәшен йәшнәгәндәй ҡабул итте. Һәр ҡайһыһы үҙ юлы менән китергә теләп, һаубуллашты. Зөһрә осрашыуҙы былай күҙ алдына кил- термәгәйне. Әммә мәкерле Зиниәнең тырышлығы уның яҙмышына ла киҫкен боролош яһаманымы икән, тигән икеләнеү уның күңел тыныслығын юйҙы. “Йәр һөйһәгеҙ, өҙөлөп һөймәгеҙ” тигән йыр һүҙҙәрен ҡат-ҡат ҡабатланы. Ата-әсәһен хафаға һалмаҫҡа, һеңлеләренә үрнәк булырға, уҡытыусы абруйын төшөрмәҫкә һәм башҡа төшөнсәләрҙе тәҡрарлап, Сабиттың мәсхәрәләүен иҫкә алып, илай-илай ҡайтты ул ауылға. Был сыуалған йомғаҡтың осон табыу анһат түгел ине, фәрештә нурҙарына эйә Рәшиҙә әбейгә аяҡтары үҙҙәре алып барҙы һымаҡ. Күңелендәге икеләнеүҙәрен тик уға ғына һөйләп, йәш ҡатын кәңәш һораны.\nҠыҙым, һәр кешенең үҙенә лә яҙмышын хәл итергә хоҡуҡ бирелгән. Һин – әҙәм балаһы. Сабит та бит күктән төшмәгән. Уның һине йәберләргә хаҡы юҡ. Шамил, ысынлап яратһа, һинең менән ихлас йөрәктән аңлашырға теләр ине. Имеш, һинең урыныңа кеше таптым, тигәндәй, уның фекере. Киләсәгеңде уйлап, барыһын да күңел бизмәндәренә һал. Сабит менән күҙгәкүҙ ҡарашып аңлаш. Был донъяға бер киләбеҙ. Парлы йәшәү еңелерәк, тик йәберләнеп түгел, ерҙә үҙ алмашыңды ҡалдырыу өсөн кәрәк ул ғаилә, – тип Зөһрәне етди уйланырға саҡырҙы Рәшиҙә әбей. Ваҡыт эҙҙәрен йөҙөнә йыйырсыҡтар итеп һалған бәләкәй генә элекке ударница әбейҙең аҡыл тәрәнлегенә хайран ҡалып сыҡты йәш ҡатын. Ул хәҙер киләсәген күҙаллай ине.\nАсыҡтан-асыҡ һөйләшеүҙе Сабит та көтмәгәйне. Тик Зөһрә уны яратмаған өсөн үс алыуын һиҙҙермәне.\nХәҙер Шамил был ҡатын өсөн күктәге торнаға тиңләшеүенә шатланыуын ғына йәшермәне ул. Йәш уҡытыусы язаланып йәшәүен дауам итмәҫен иренә аңлатырлыҡ итеп белдерҙе. Сабит бындай боролошҡа әҙер түгел ине. Эйе, Зөһрә әлегә тиклем уға дошмандай тойолдо. Ҡатын итеп алған кешеһенең күңелен иҙеп йәшәүҙән аңлата алмаҫлыҡ ләззәт тойғоһо ла кисерҙе үҙе. “Башын эйеп барыһына ла риза булған хәстрүш бөгөн килеп ҡыҙҙарҙың хыялдарына тиң Сабитты ташлап китһен инде. Ул үҙе ҡатынын ҡалдырырға йыйына ине. Тик һуңыраҡ, халыҡ теленә кермәйенсә генә. Холоҡтары тура килмәне, тигән аҡланыу уға иң ҡулайы булыр ине”, – тигән уйҙары уҡытыусыны бер аҙға һүҙһеҙ ҡалдырҙы.\nҮҙеңде фәрештәләй күрһәтергә тырышаһың, һиңә хәҙер эт тә күҙ атмай, кемгә кәрәк һин, меҫкен! – көр тауыш менән ҡатынын “юҡ итергә” тырышып ҡараны Сабит хатта.\n...Тик, спорт ярышындағы кеүек, был алышта өҫтөнлөк мускулдары нығыраҡ булғандар яғында түгел шул. Күп бысраҡ атты ул ҡатынына. Зөһрә иһә һүҙ көрәштерергә йыйынмағанын аңлатыу иҫәбе менән кейемдәрен йыя башланы. Әйтерһең, шул ваҡыт Сабиттың башынан аша һалҡын һыу ҡойҙолар. “Юҡ, һин мине түгел, ә мин һине ташлап китәм, фәхишә”, – тип ҡатындың кейемдәре һалынған сумканы тибеп осорҙо. Ул үҙенең кейемдәрен йыйып, сумаҙанына һалды. Икәү төшкән фотоһү- рәттәрен асыу менән йыртып ташланы ла, ярһыуын баҫа алмайынса, ишекте тибеп асып, үҙ юлында булды. Зөһрә күңелендә бушлыҡ. Ул хатта илай ҙа алмай.\nЙыртылған фотоһүрәттәрҙең киҫәктәрен йыйып: “Тормоштағы хаталарҙы ла шулай юҡ итеп булһасы”, – тип уфтанды. Киләсәге билдәһеҙ, әммә бөгөн ғүмерен ағыулаған әҙәмдән ҡотолоуы уға иң дөрөҫө тойолдо. “Ғәйепһеҙгә яман һүҙҙәр ишеттерҙең. Ғүмереңдә мине аңларлыҡ берәй хәлгә юлыҡмаҫһыңмы икән, беренсе төн хоҡуғына эйә булған кешем. Сибәрһең дә, тыштан ялтырайһың, ә күңелең ҡояш нурҙарында емелдәгән боҙға тиң”, – үҙ алдына һөйләнеп ултырғанда, Рафиға бүлмә ишеген асты.\nНи эшләп иҙән уртаһында ултыраһың? – зәһәр көлөп килеп инде ул. – Йәштәрҙең хәлен беләйем тип керҙем. Сәй эсерһегеҙ, һөт тә алып килдем.\nСпортсы менән кәңәшләшергә килдем. Уҡыусылар араһында ярыштар үткәрергә ине иҫәп, – тип маҡсатын асыҡланы Рафиға.\nРафиға апай, Сабиттарҙың өйөнә барырға кәрәк ине, – тип ризаһыҙлығын асыҡ аңлатты Зөһрә.\nНисек инде? Уның өйө бында түгелме ни? – Һаман үҙенекен ҡайырҙы саҡырылмаған ҡунаҡ.\nЮҡ, был – мәктәп интернаты. Бында барыһы ла ваҡытлыса, – тип яҡты йөҙ күрһәтергә тырышты Зөһрә. – Сәй эсәйек әйҙә.\nЗөһрә, кисә ҡәйнәңде осраттым. Ул ҡайғыға ҡалған. Килендең хыялы тормошҡа ашты, хәҙер уға ниңә ғаилә кәрәк, тисе.\nБарыһын да аңлатып бөтөрөп булмаҫ инде, – тип Зөһрә аҡланғандай итте.\nУл һинең барыһын да яйлап кейәүгә сыҡҡаныңа төшөнгән. Директорыбыҙ ҙа үҙенең һөйәркәһен башлы-күҙле итер өсөн тырышҡан икән, тип бөтә ауылға хәбәр таратҡан, – Зиниә лә утҡа кәрәсин һибеп ҡалырға ашыҡты.\nНи булһа ла, бер киҫелгән икмәк кире ялғанмай, ғаиләбеҙ юҡ, булмаясаҡ та! – тип әңгәмәнең тамам булыуын өҙөп аңлатҡас, Зөһрә бүлмәнән сығып китте...\nЗөһрә бигерәк аҡыллы ҡатын инде. Их, Сабит бәхетенән ҡолаҡ ҡаҡҡанын аңлар ҙа бит, һуң булыр, – тип эш урынын алыштырған хеҙмәттәшенә һүҙ тейҙермәне Рафиға.\nЗөһрәне был ауылда бер ни ҙә тотмай ине. Байрамдары, һағыштары, яңылышлыҡтары менән тулы ҡыҫҡа ғына ваҡыт йәш ҡатын йөрәгендә эҙһеҙ үтмәне. Фатир хужабикәһе Рәшиҙә әбейенең яҡты күңеле, йылы ҡарашы уға йәшәргә, көрәшергә көс бирҙе.\nҠайғы-хәсрәттән арыныу сараһын Зөһрә эшендә тапты. Тырышлығын, уҡыусыларының юғары күрһәткестәргә ирешеүен билдәләп, уны уҡытыу эштәре буйынса мәктәп директоры урынбаҫары вазифаһына үрләттеләр. Ата-әсәһенә, һеңлеләрен һөнәрле итеүҙә ярҙам итте апай кеше. Уларҙы хаталарҙан арындырыр өсөн кәрәк саҡта йөрәк серҙәрен асып, кәңәштәр бирҙе. Һәм ауылында мөғәллимә ихтирам яуланы. Уның үткән- дәрен һорашып, күңел яраларын яңыртыусы булманы.\nБыл ауыл тормошон күңел дәфтәренән юйып ташларға теләгәнгә лә Зөһрәне хәбәрҙәр бөтөнләй ҡыҙыҡһын- дырманы. Бар яңылыҡ уны үткәндәренең мәхшәренә кире ҡайтарыр һымаҡ ине. Хеҙмәт аҙнаһы аҙағында арып-талып ҡайтырға сыҡты ул. Мәктәптә тикшереү көтәләр ине. Эштәрҙе еренә еткереүҙәрен барлап сыҡты. Өйгә тиклем ярайһы ғына атларға тура килә. Саф һауа һулап, иғтибарҙан бер ни ҙә ситтә ҡалманымы, тип уйлап барғанында Зөһрәгә өндәштеләр. Был тауыш уға бик таныш ине.\nАуылығыҙ ҙа матур икән. Кешеләре лә алсаҡ, – тип уратып һүҙен башланы Шамил.\nУныһын сит кешеләр билдәләһә инде. Бындағылар беҙгә яҡын. Һәр йомошта ярҙамсылдар, – Зөһрә лә әңгәмәне өҙмәҫкә тырышып, теленә килгәнен әйтә һалды.\nМинең йомошом һиндә. Һөйләшергә ине, – өмөт сатҡыларын һүндереүенән ҡурҡҡандай, Шамил йәш ҡатынға текәлеп ҡараны. Эңер төшкән саҡта урам уртаһында оҙаҡлап һөйләшеп тороуҙарын күреп, күршеләр аптырар тип, ҡаушап ҡалған Зөһрә ирҙе өйҙәренә саҡырҙы. “УАЗ” машинаһы менән ҡапҡа ҡаршыһына килеп туҡтағас, Хәлиҙә әбей Зөһрәнең ата-әсәләре күрше ауылға китеүҙәре тураһында әйтте.\nИкәүҙән-икәү генә ҡалырҙарын белмәгән Зөһрә бөтөнләй ҡойолоп төштө. Йөрәк тибеше лә йышайҙы. Ул Шамилға күҙҙәрен күтәреп ҡарауҙан ҡурҡҡандай, сәй табынын оҙағыраҡ әҙерләргә тырышты. Тик шулай ғына үҙен ҡулға алып, ҡунаҡтың йомошон хәл итеп булыр. “Ниндәй йомош икән ул?” – тип баш ватты. Өҫтәлгә ризыҡ сығарған арала Шамил, һаҡ ҡына ҡағы- лап, уны туҡтатты. Күңеле тынғы тапмаған ҡатын үҙен нисек тоторға ла белмәне.\nЗөһрә, ғәфү ит мине. Һинһеҙ миңә ҡыйын. Йәшә- үемдең йәме лә, мәғәнәһе лә юҡ…\nНисек инде? Ә ғаиләң, улың? – ҡатын уны бүлде- рергә ашыҡты.\nУлым миңә ғәзиз. Уны ташларға йыйынмайым. Ә һинһеҙ йәшәй алмайым. Быны аңлау өсөн хаталар аша үтергә тура килде. Күңелемдә башҡаларға урын табылманы. Һинең ғәйебең булмауын һуңыраҡ аңланым. Зиниәнең мәкеренә буйһоноп, ниңә беҙ йәшлек ниәттәребеҙҙән баш тартырға тейеш? Бергә буласаҡбыҙ тип хыялланғаныбыҙҙы хәтерләйһеңме? – тип йөрәгендә йыйылған әрнеүен бер юлы сығарып һалды Шамил. Зөһрә тынып ҡалды. Уның яуабын зарығып көттө йәш ир.\nБыл һүҙҙәрҙе үҙеңдән иртәрәк ишеткән булһам, һин миңә бар йыһанды бүләк иткәндәй тойор инем. Әммә күңелемдең ауыр сағында яраларымды дауалар- ға тәүәккәллек тапманың. Хәҙер мин сабыйҙың күҙ йәштәрен үҙ өҫтөмә алайыммы? – тип яуапланы Зөһрә.\nТормошто хәйләнән башлап, Зиниә хаталанған. Яратмайым мин уны. Ғаиләбеҙҙең киләсәге юҡ. Быныһы көн кеүек асыҡ. Зөһрә, мин ныҡ яңылыштым. Инде һин минең хатамды ҡабатлама. Алдыңа үҙ яраларым менән килдем. Мине яраларым менән ҡабул ит, – тип Шамил Зөһрәне күкрәгенә ҡыҫты. Дауылға эләгеп, йыраҡ ярҙарҙа ҡалып, күрешеүҙәрен зарығып көткән пар ҡошсоҡтай һүҙһеҙ ҡалды улар. Шул хәлдә икеһе лә күңел йәрәхәттәренән дауа тапҡандай тойҙо.\nҺаумыһығыҙ. Мин һеҙҙең ҡыҙығыҙ менән ғүмерем- де бәйләргә теләйем. Өйләнергә… Һеҙҙән фатиха алырға килдем, – тип Шамил ниәтен ышаныслы ярып һалды.\nЕтди мәсьәләләрҙе йәһәт кенә хәл итәләрме ни? Әйҙәгеҙ, табын артына ултырайыҡ. Яҡшылап һөйләшер- беҙ, – тип уларҙы өҫтәл янына саҡырҙы. Әсә кеше ҡыҙын моңло-зарлы итеп күрергә теләмәй ине. Тик яратҡаны менән бергә булһа ғына уның киләсәге өсөн йәне тынысланасағын күҙаллап, был мәсьәләне уңай хәл итергә кәрәклеген төҫмөрләне. Зөһрәнең йөҙҙәре яҡтырып киткән – тиккә генә түгел был. Баян иһә әлегә ҡәҙәр балаһының бәхетле яҙмышы өсөн йән атырға әҙер булып йөрөһә лә, бер нисек тә ярҙам итә алмауын үтә ауыр кисерҙе. Тулы ниғмәтле табын артында атай кеше һүҙен һорауҙан башланы.\nҠыҙым, беҙҙең фатиха һинең үҙ ҡарарыңдан тора.\nБары яңылыша күрмә...\nЙәшлек хыялдары яуып үткән ләйсән ямғырындай тойолһа ла, Зөһрә киләсәгенең шулай тиҙ хәл ителерен күҙ алдына килтермәгәйне. Ул: “Ризамын”, – тип кенә әйтеүе булды, Шамил ашығып ишеккә табан йүнәлде лә: “Мин хәҙер әсәйемде, мулланы, Рәшиҙә әбейҙе алып киләм”, – тип тиҙ үк ғәйеп булды.\nБәй, әҙерләнмәйенсә буламы ни, кеше ни әйтер? – тип тамам хафаға ҡалған ҡатынына Баян:


Муниципаль хеҙмәткәрҙәрҙең 75 проценты аттестация үтте // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nМуниципаль хеҙмәткәрҙәрҙең 75 проценты аттестация үтте\n11:18, 31 декабря 2009 Сәйәсәт\n2009 йылда Өфө муниципаль хеҙмәткәрҙәренең 75 проценттан ашыуы аттестация үтте. Был турала ҡала хакимиәте башлығы Павел Качкаев үткәргән кәңәшмәлә Өфө хакимиәтенең кадрҙар сәйәсәте һәм муниципаль хеҙмәт идаралығы начальнигы Айгөл Сабирова хәбәр итте.\n— Аттестация, беренсе сиратта, муниципаль хеҙмәткәрҙең профессионаллек кимәле үҙе биләгән вазифа талаптарына тап килеүен билдәләргә һәм уның профессиональ үҫешен стимуллаштырырға тейеш, — тине Айгөл Сабирова. – Законға ярашлы аттестация өс йылға бер тапҡыр үткәрелә. Быйыл Өфөлә уны 715 кеше үтте – ҡаланың район хакимиәттәренән 250 һәм ҡала хакимиәтенән 465 кеше. Әйтергә кәрәк, бөтә хеҙмәткәрҙәр ҙә тикшереүҙе лайыҡлы үтте.


Үҙҙәре лә, йорттары ла матур » "Урал" гәзите\nЙѳйәк ауылына килеп ингәс тә ыҡсым, күркәм йорт шунда уҡ күҙгә ташлана. Ул бѳтә ауылды йәмләп ултырған кеүек. Заманға яраҡлаштырып эшләнгән ѳй эсендә егәрле, тырыш хужалар йәшәгәне ҡапҡа тышынан уҡ аңлашыла.\nАрхангел районының Тәүәкәс ауылы ҡыҙы Фирүзә Рәшит ҡыҙы менән Йѳйәк егете Әнүр Исмәғил улы бынан ун ике йыл элек сәстәрен сәскә бәйләгән. Һәр йәш ғаилә кеүек, улар ҙа үҙ мѳйѳштәрен булдырыу теләге менән яна башлай. 2008 йылда ағас алып, был оло эшкә тотоналар. Күмәк кѳс талап ителгән ваҡытта йорт хужаһы Әнүр Солтановҡа туғандары, ауылдаштары ярҙамға килһә, ҡалған бар нәмәне үҙ ҡулдары менән эшләгән. Ғүмер буйы мейес сығарыусы булған атаһының эшен ҡарап, күҙәтеп йѳрѳгән егет мейесте лә үҙе сығарған. Тәүге генә эше булһа ла, оҫталарҙыҡынан бер ҙә кәм түгел. Электр ҡаҙанын да ҡуйған. “Ѳйѳбѳҙгә сығыуға дүртенсе генә кѳн. Эшләйһе эштәре күп әле. Ѳйгә ѳйәһең дә, ѳйәһең, тиҙәр бит, ваҡыты ла, аҡсаһы ла кәрәк. Былтыр әсәлек капиталын алып, йәнә Архангел районының Приуралье станцияһында ла бурсанан ѳй күтәреп, башын яптыҡ. Уныһын улыбыҙға тип эшләйбеҙ”, - ти алдағы кѳнгә хәстәрлек менән ҡараған Әнүр Исмәғил улы.\nСолтановтарҙың күркәм ғаиләһендә ѳс бала тәрбиәләнә. Ѳлкән улдары Линар V класта тик яҡшы билдәләргә генә уҡып йѳрѳй. Уртансылары Марселға алты йәш, кеселәре Данилға ун ай ғына. Әнүр Урман хужалығы техникумында техник- механик һѳнәренә уҡып сыҡҡан.Унан һуң ауыл хакимиәтендә дүрт йыл ер белгесе булып эшләп ала. Хәҙер Сорғот ҡалаһында газ сығарыусы предприятиеға вахта менән йѳрѳп эшләй. Ѳй ҡотон һаҡлаусы, уны сынъяһау итеп тотоусы Фирүзә әлегә балалар тәрбиәләү менән мәшғүл. Ҡошсоҡтарыбыҙҙы үҫтереп оло тормош юлына баҫтырырға, тормошта кәрәкле булған барлыҡ эштәргә ѳйрәтергә, улар ѳсѳн ҡулыбыҙҙан килгәндең барыһын да эшләргә тырышабыҙ, ти ул. Һәр ғаилә үҙенә күрә бер карап ул, тиҙәр. Был йортта ул караптың капитаны ла, караптың дѳрѳҫ йүнәлештә барыуын күҙәтеүсеһе лә, алмашсыһы ла бар.


Экспорт — Башҡорт Википедияһы\n«Экспорт» төшөнсәһе лат. exporto тигәндән килеп сыҡҡан, һүҙмә-һүҙ тәржемә иткәндә, тауарҙарҙы һәм хеҙмәттәрҙе илдең портынан алып сығыуҙы аңлата. Тауарҙар һәм хеҙмәттәрҙе һатып алыусы илде — «импортёр», һатыусы илде «экспортёр» тип йөрөтәләр. Бер илдән икенсе илгә законлы юл менән тауар йәки хеҙмәтте импортлау сауҙа өлкәһендә иң таралған эшмәкәрлек төрө булып тора. Нәҡ шунлыҡтан экспорт менән бер рәттән импорт халыҡ-ара иҡтисади мөнәсәбәттәрҙең нигеҙен тәшкил итә.\nТөп мәғлүмәттәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nТауар экспортлау — билдәле бер үҙенсәлектәргә эйә булған матди уңайлыҡтарҙы сығарыу. Хеҙмәттәр экспортлау — сит ил партнёрҙарына етештереү йәки ҡулланыу өлкәһендәге хеҙмәттәрҙе һатып биреү. Капиталды экспортлау — сит илдә үҙ производствоңды ойоштороу маҡсатында инвестиция һалыу.\nУл халыҡ-ара хеҙмәт бүленеше һөҙөмтәһе, импорттың матди нигеҙе булып тора.\nТауар экспортлау төрҙәре: илдә етештерелгән йәки эшкәртелгән тауарҙарҙы сығарыу, тауарҙарҙы (бигерәк тә сеймалды йәки ярымфабрикаттарҙы) сит илгә алып сығып, эшкәртеп алып ҡайтыу, ватан тауарҙарын ваҡытлыса алып сығыу (күргәҙмәләргә, йәрминкәләргә, аукциондарға һ. б.) һәм кире алып ҡайтыу, предприятиеларҙың тура производство бәйләнештәре йүнәлешендә сығарып алып ҡайтыу, реэкспорт — элек индерелгән тауарҙарҙы алып сығыу.\nИлдең тышҡы сауҙа балансы дәүләттең экспорт-импорт дәүмәленең төп күрһәткесе булып тора. Ул илдә экспорт менән импорт айырмаһын күрһәтә. 2010 йылға был рейтингта алдынғы урындарҙы Германия, ҠХР һәм Рәсәй биләне. Ләкин был күрһәткес илдең иҡтисади хәлен аныҡ күрһәтмәй — мәҫәлән, иң күп ЭТП-лы АҠШ был исемлектә иң һуңғы юлда тора. Экспорт күләме буйынса Рәсәй туғыҙынсы урынды ғына биләй. Беренсе урында Ҡытай тора.\n↑ Словарь "Борисов А. Б. Большой экономический словарь. — М.: Книжный мир, 2003. — 895 с.\nПокровский В. И. Экспорт // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том). — СПб., 1890—1907. (рус.)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Экспорт&oldid=525106 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 10:18 11 август 2015 үҙгәртелгән.


Өфө аэропорты ғәҙәти режимда эшләй башланы | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n21 февраля 2017 — 16:15 ГТРК «Башкортостан»\nӨфө аэропорты ғәҙәти режимда эшләй башланы.\nБөгөнгә ҡарай төндә бында ЯК-42 самолеты осоу һыҙатынан 27 метрға сығып китте. Борттағы 57 пассажир ҙа иҫән-һау. Ғәҙәттән тыш хәл сәбәптәрен тәфтишселәр асыҡлай. “Саратов һауа юлдары” самолеты Өфөгә Яңы Уренгойҙан осоп килгән. Ергә төшкәндә ул ни сәбәптәндер осоу һыҙатынан тайпыла.


Башҡорт батыры Эльбрус Ниғмәтуллин ауырлығы 700 килограмм тартҡан дөйәне күтәрергә әҙерләнә // Спорт | новости башинформ.рф\nБашҡорт батыры Эльбрус Ниғмәтуллин ауырлығы 700 килограмм тартҡан дөйәне күтәрергә әҙерләнә\n10:48, 26 февраля 2015 Спорт\nӨФӨ, 2015 йыл, 26 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.\nБилдәле башҡорт спортсыһы, «Рәсәйҙең иң көслө кешеһе» исемен яулаусы Эльбрус Ниғмәтуллин сираттағы рекорд ҡуйырға әҙер. Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүгә 70 йыл тулыу айҡанлы ул ауырлығы 700 килограмм тартҡан дөйәне күтәрергә ниәтләй.\nРекорд ҡуйыу урыны итеп Силәбенең йәйәүлеләр урамы һайланған. Бәһлеүән дөйәне бронзанан эшләнгән «Башҡорт малайы һәм дөйә» скульптура композицияһы янында күтәрәсәк. Был осраҡлы түгел — ҡаланың гербында төшөрөлгән дөйә Силәбенең символы булып тора. Тарихсыларҙың мәғлүмәттәре буйынса, Көньяҡ Урал аша Бөйөк ебәк юлы үткән.\nДөйәнең исеме — Вася.\n— Беҙ Вася менән таныштыҡ та инде. Ул үҙен бик яҡшы тота, — тип һөйләне Эльбрус Ниғмәтуллин.\nБашҡорт батыры 2 мартта сығыш яһаясаҡ, тип хәбәр итте Башҡортостан Республикаһының Силәбе өлкәһендәге Даими вәкиллегенең матбуғат секретары Михаил Хәбиров.


Бәлә-ҡаза – аяҡ аҫтында... » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Яңылыҡтар » Бәлә-ҡаза – аяҡ аҫтында...\nБәлә-ҡаза – аяҡ аҫтында... 20.07.2018 // Яңылыҡтар\nИшембай районының Үрге Әрмет ауылында ғәрәсәт булған\nТәбиғәттең ҡылыҡтарын аңлап бөтөү мөмкин түгел. Бер эҫе килә, бер туҡтауһыҙ ямғыр яуа, ел-дауыл сығып китә. Ә бына Ишембай районы Түбәнге Әрмет ауылында ошо көндәрҙә хатта ғәрәсәт үткән.\nКөслө дауыл бер нисә йорттоң ҡыйығын алып бәргән, тимер ҡалайҙан эшләнгән ҡоймаларҙы бөкләп һалған. Йорт эргәһендә генә ағас ауған. Бәхеткә, әрметтәрҙең йорт-ҡаралтыларына ғына зыян килгән.\nНисек кенә булмаһын, бәлә-ҡаза ишек шаҡып йөрөмәй. Ауылда бындай ваҡытта урамға сығыу хәүефле. Дауыл менән осҡан йорт-ҡура материалдары кешене йәрәхәтләүе ихтимал. Бер нисә йыл элек Башҡортостанда хатта ҡалай тимер киҫәге бер ирҙең ғүмерен ҡыйҙы. Күҙ алдындағы мал-тыуарҙарҙы ла мөмкин тиклем һарайға тупларға кәңәш ителә.\nҠалала йәшәгәндәргә лә һаҡ булыу артыҡ түгел. Бындай мәлдәрҙә бигерәк тә электр бағаналары, реклама конструкциялары янында, юлда барғанда хәүеф арта. Бынан тыш, көслө ямғыр яуһа, йәнә урамдарҙан һыу ағыу сәбәпле, йәйәүлеләргә лә, автоһәүәҫкәрҙәргә лә мәшәҡәт күбәйә.\nБындай осраҡтарҙа мөлкәтегеҙҙе страховкаларға кәңәш ителә, сөнки шәхси милек өсөн тәү сиратта хужаһы яуаплы. Файҙаһы ла, зыяны ла – уның иңендә тигәндәй. Әйтәйек, беренсе ҡатта йәшәүсенең фатирын өҫтәге ҡаттан төшкән һыу баҫһа, ике күрше үҙ-ара мөнәсәбәт асыҡлай бит… Ил һәм республика хөкүмәте тарафынан шәхси милекте страховкалау хуплана. Тик бына халыҡ ҡына ниндәй фекерҙә – һүҙем кешеләрҙең страховка компанияларына ышанып етмәүе хаҡында. Кемдер аҡсаһын тейешле кимәлдә ала алмай яфалана, “урланған һыйырығыҙҙың тиреһен килтергәс, түләйбеҙ” тигән яуаптарҙы ишетеүселәр ҙә етерлек. Шулай ҙа күктәге торнаға ҡарағанда ҡулдағы сәпсек артығыраҡ бит әле. Һаман да документ тултырыу һымаҡ ауыр бюрократик аҙымдар аша булһа\n...Әйткәндәй, синоптиктар фаразлауынса, республикала бындай тотороҡһоҙ һауа торошо алдағы көндәрҙә лә һаҡлана. 30 градус эҫелек, көслө йәшенле ямғыр һәм ел-дауыл көтөлә.\n*Рәсәйҙә күсемһеҙ милектең 10-15 проценты ғына страховкалана. Уның ҡарауы 2017 йылдың өсөнсө кварталында был төр страховкалау 12 процентҡа артҡан һәм 15,7 миллиард һум тәшкил иткән. Шул уҡ ваҡытта һуңғы биш йыл эсендә страховка эшләтмәү арҡаһында ғәҙәттән тыш хәлдәр нигеҙендә килеп тыуған юғалтыуҙарҙың күләме – 12 триллион һум.


Мәйет оҙатыу үә күмеү сауабтары | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > Дин > Мәйет оҙатыу үә күмеү сауабтары\n« Ғаләмде бар итеүсе\nҒалимдар мираҫынан сәхифәләр »\nМәйет оҙатыу үә күмеү сауабтары\nМәйет йынаҙа намаҙы уҡыла торған ергә ҡуйылғас башҡа кешеләрҙе тәһәрәт алығыҙ тип көтөп тороу дөрөҫ булмаҫ. Бик үк булмаһа, тәйәммүм алһындар. Намаҙҙа имам булырға башҡа кешенән мөфтий, йә иһә ҡазый, мөхтәсиб һәйбәтерәк. Әгәр улары булмаһа мәхәллә имамы уҡыуы хуп. Шулай уҡ мәйеттең туғандары ла уҡый ала. Әгәр мәрхүм васыят итһә, минең йынаҙамды фәлән кеше уҡыһың тиһә, был дөрөҫ.\n«Шүрғәтүл-исләм» китабында шундай мәғлүмәт килтерелә: Ислам сөннәте – йыназа намаҙын уҡыған кеше мәйеттең сауабыннан мәхрүм булмай, сөнки хәҙистәрҙән килә, йынаҙа намаҙҙын уҡыусыға сауаб бер ҡыйрат һәм күмгәндең сауабы ике ҡыйрат. «Ҡыйрат» тип ҙур бер тауға әйтәләр. Хәҙрәти Ғәли раҙийәллаһү ғәнһү Рәсүлүлла ғәләйһиссәләмдән риүәйәт итә: Әгәр бер мөьмин ир йәиһә мөиьминә ҡатын үлгәнен ишетһәләр, уны күмеүҙә ғәнимәт, йәғни ҙур табыш тип бел, сөнки мөьминдәрҙән бер мәйет булһа, Хаҡ Тәғәлә Джәбрәил фәрештәгә әмер итәр, ер йөҙөнә тарат: Аллаһ Тәғәлә ул кешегә рәхмәт итһен, был ҡолдың йә иһә был ҡол ҡатындың йынаҙа намаҙында булһа, ул кеше өйөнә гонаһлары ярлыҡанған хәлдә ҡайта. Шулай уҡ мәйеттең йынаҙаһына ҡатнашырға барған һәр аҙымына ун ике мәртәбә хаж һәм ун ике мәртәбә ғөмрә (кесе хаж) сауабын яҙа, йынаҙа намаҙындағы дүрт тәҡбир өсөн һәр тәҡбиргә ун ике мең шәһит сауабы бирелә, йәнә тән-ағзаларындағы булған һәр төк һанынса бер ҡол азат ителгән кеүек һәм намаҙҙа уҡыған доғаның һәр бер хәрефенә бер пәйғәмбәр сауабы һәм бер йыллыҡ ураҙа сауабы бирә. Йәнә күктәр һәм ерҙәр фәрештәләре уның өсөн истиғфар ҡылалар. Ғәреш алдында бер фәрештә ҡысҡырып: «Әй Аллаһының ҡолы, ғәмәлең ҡабул булды, тырыш, бер уның кеүек ғәмәл ҡылһаң, тәхҡыйҡ, һинең гонаһларың ярлыҡанды», — тип әйтер.\nИрҙәре ризалыҡ биргән ҡатындар төркөмө бер мәйет булғанын ишетеп ҡысҡырышып-илашыу өсөн барыуҙары хәрәм биҙғәт. Аҙымдары һайын йәһәннәмдә бер йорт төҙөлөр. Әгәр ирҙәренең ризалығынан тыш барһалар, был ғазаптар үҙҙәре өсөн янғыҙ килгән сәбәптән булыр. Әммә мәхрәм булмаған ирҙәргә күренеү һәм тауыш менән илау өсөн барыу ҙур гонаһ, хатта зина гонаһынанда олораҡ.\nИбн Ғаббас раҙыйәллаһү ғәнһү риүәйәт итә: Рәсүлүлла бойорҙо: Әгәр йәннәт әһелдәренән булған кеше үлһә, Аллаһ Тәғәлә уны күтәреп барыусы, уға эйәреүсене, уның өсөн йынаҙа намаҙҙында ҡатнашыусыны ғазапларға ояла».\nХәләлдән кәфен киҫеп, мәрхүмде ашыҡтырыу вәжиб ғәмәл.\nӘбү Бәкер Сиддыҡтан риүәйәт ителә: Мине шул намаҙ уҡыған кейемем менән ерләгеҙ (уның кейеме аҡ төҫтән була). Был хәбәрҙә төрлө мәғәнәләр бар. Кәфендәрҙең хәйерлеһе шул, тик аҡтан, шөбһәһеҙ хәләлдән була.\nРәсүлүллаһ ғәләйһиссәләмдең: Мәйеттәрегеҙҙе зиннәтле итегеҙ – тип әйтеүе аҡ кәфенгә һәм хәләлдән кәфенләгеҙ, тигәнде белдерә. Ебәк туҡымаға төрөп күмеү биҙғәт һанала. Шуны ла белергә кәрәк, мәрхүм ҡиммәт булған туҡыма менән кәфенләргә әйтеп ҡалдырып, үҙ ғаиләһен мохтаж итеп ҡалдырыу мәкрүһ. Сөнки күргәнебеҙсә, шәриғәттә кәфенде һаҡлауға ҡарағанда ғаиләңде ҡарау мөһимерәк булды. Ҡатын-ҡыҙҙарҙың кәфене биш өлөш, өсөһө ирҙәрҙеке кеүек. Бәлиғ булыуға яҡын булмаған гонаһҙар бер ҡат кәфен менән төрөлһәләрҙә дөрөҫ.\nМәйет йыуғанда ғәүрәт еренә ҡулы менән теймәйҙәр, сөнки күҙ менән ҡарау хәрәм булған кеүек яланғас ҡул менән ҡағылыу ҙа хәрәм. Мәйеттең ҡулын йыуыу, ауыҙын сайҡау һәм танауынан һеңгертеү кәрәк түгел.\nМәйет йыуыу тәртиптәре ошо биттә://nazir1965.com/din/m%D3%99jette-jyuyu-%D2%BB%D3%99m-k%D3%99fenl%D3%99%D2%AF.html\nӘгәр бер ҡатын үлеп, уны йыуырға ҡатындарҙан берәүҙә булмаһа, уны никахланған ире йыуа. Әгәр инде никахланған ире булмаһа, был мәйет ҡатынға тәйәммүм эшләйҙәр. Сөнки күҙ менән ҡарау нисек хәрәм булһа, ҡул менән ҡағылыуҙа шулай уҡ хәрәм. Был осраҡта бейәләй, йә бирсәткә кейеп тәйәммүм эшләнә. Ҡатындың никахлы ир мәйетен йыуыу дөрөҫ. Жөнөб булған кеше һәм хәйеҙле ҡатынға мәйетте йыуыу мәкрүһ. Мәйеттең эргәһендә Ҡөръән уҡыуҙа мәкрүһ.\nҠатындарға ебәктән кәфенләү дөрөҫ.\n«Шүрғәтүл-ислам»да килтерелә: сөннәт Исламдан, мәйетте йыуыу үҙе бер нәсихәт. Ғәнимәт күреп, үҙ теләге менән башҡа кеше мәйетең йыуыуҙа ҡатнашыр кәрәк.\nХәҙистә килә: бер мәрхүмде йыуып, кәфенләп һәм йыназаһын уҡып, ҡәберенә иңдереп, мәйеттә булған кәмселектәрҙе һөйләмәһә, йыуыусының бөтөн гонаһтары кисерелер.\nМәғлүм булғанса, мәйетте йыуыу Рәсүлдең сөннәте, һәр кешегә лайыҡлы ғәмәл, белмәһә белгән кешенән һорап өйрәнә. Хәленән килгән тиклем тырыша. Мәйетте йыуып Рәсүлүлла ғаләйһиссәләмдең сөннәте торғоҙа, гонаһына кәффәрат итә. Әгәр бер кеше ғүмерендә асылда мәйет йыумаһа, Ҡиәмәт көнөндә был сөннәттә ни өсөн ҡатнашманың, тигән һорау алдында ҡуйылыр. Әгәр бер кеше мәрхүм йыуыуға түләү тотонһа, ул түләү дөрөҫ түгел. Сөнки хозурына важиб булған ғәмәлгә түләү дөрөҫ түгел. Мәйетте күтәреү түләүе шулай уҡ. Ләкин ул кешенән башҡа йыуыусы һәм күтәреүсе булмаһа, был тәҡдирҙә түләү дөрөҫ. Мәғлүм булғанса, мәйет йыуыу, күтәреү, йыназа намаҙын уҡыу кеүек фарыз кифая ғәмәлдәр өсөн түләү дөрөҫ булмаҫ.\nБеҙҙең яҡтарҙа йыуған өсөн яңы кейем-һалымды саҙаҡа итеп биреү йолаһы бар. Бында инде биреүсенең ниәте мәйетенә хөрмәт күрһәткән өсөн бүләк рәүешендә булырға тейеш. Йыуған өсөн түгел (хеҙмәт өсөн), ә мәрхүмде ҡәҙерләгәне өсөн бүләк тигән ниәттә булыуы. Был бүләк биреү мотлаҡ түгел, динебеҙҙә лә юҡ, биҙғәт тейеүселәргә – дингә ни ҡағылышы бар бының? Мәрхүмдең гүр хәйере әлеге уның үҙе, мәйете өсөн саҙаҡа, ғүмере буйы саҙаҡа бирмәгәндәрҙә бар. Был турала ошо биттә видеоны ҡарағыҙ://nazir1965.com/din/sa%D2%99a%D2%A1a-bire%D2%AF-2.html\nҒөсөл ҡылыусы мәйетте йомшаҡ ҡына тоторға тейеш, сөнки мәйетте ҡаты тотһа, мәйет зар ҡыла.\n«Раудатүл-ғүләмә»лә килтерелә: Рәсүлүлла ғәләйһиссәләм бойорҙо: әгәр мәйеттең йән биргәндә сиккән зәхмәтен бөтә күктәр һәм ер әһеле белһә, түҙә, сыҙай алмай был хәлдән барыһы ла һәләк булыр ине.\nПәйғәмбәр ғәләйһиссәләмдән: Ибраһим пәйғәмбәр ғәләйһиссәләм йән биргәндән һуң, Аллаһы Тәғәлә уға һорау бирә: «Әй Ибраһим үлем хәлендә, йәнең сыҡҡан ваҡытта ниндәй хәлдәрҙә булдың?» Ул яуап биреп: «Әй Раббым, йәнемде шулай бирҙем, бер бик кескенә энә күҙлегенән бер бик ҙур фил сығарған һымаҡ кеүек булдым», — тине. Хаҡ Тәғәлә әйтте: «Әй Ибраһим, Беҙ үлемдең еңелен һиңә бирҙек». Йәнә хәбәрҙәр килә: «Ғайса ғәләйһиссәләм бер ҡәбер эргәһенән үткәндә бер ҡәберҙең эйәһенең ғазабына дусар булған. Аллаһы Тәғәлә ул ҡәберҙең әһеленә вәхи итте: Ғайса пәйғәмбәргә яуап бир, тип. Ул мәйет терелеп ҡалҡҡас, Ғайса ғәләйһиссәләм унан һораны: «Үлем хәлен нисек белдең? Был ғазабҡа ниндәй сәбәп менән дусар булдың?» Ул мәйет яуап биреп: «Әй Рухулла, йән биргән мәлемде һораһаң, мин доньянан киткәнгә дүрт мең йыл, әле һаман боғаҙымдан үлем әсеһе китмәне. Йән биргән ваҡытты башҡа нәмә менән сағыштырғанда, үлем хәлендә ни йөҙ менән зәхмәт сигеүемде тел менән шәрех итеүгә тәҡәтем етмәҫ ине», — тине. Үлгән ваҡытымда, йәнем сыҡҡан мәлемде шул тиклем ауыртыныуҙарымды күпме һөйләп, аңлатып, әйтеп ҡараһамда, быға һүҙҙәремдә һәм ваҡытымда етмәҫ ине, тигән мәғәнәлә.\nХәҙистә килә: Бер кеше ҡырҡ аҙым араға бер мәйетте күтәреп алып барһа, ҡырҡ төрлө ҙур гонаһҡа кәффәрат була (ҙур ҡырҡ гонаһ кисерелә). Был ҡырҡ аҙым килтереүгә шул сәбәп, беренсе мәйет ятҡан ләхет таҡтаһының уң тарафынан күтәреп, ун аҙым миҡдары үткәндән һуң ғына таҡтаның уң яғынан артҡы мөйөшөн күтәреп бара. Ун аҙым миҡдары үткәндән һуң һул тарафына сығып баш яғынан ләхет таҡтаһын һул яғы менән күтәреп атлай. Ун аҙым миҡдары атлағас, һуңынан һул тарафтың артҡы яғынан күтәреп ун аҙым самалап атлай. Барыһы ҡырҡ аҙым була. Бына ошо ләхет таҡтаһының дүрт мөйөшөнән күтәреп мәйетте оҙатыу ҡырҡ ҙур төрлө гонаһҡа кәффәрат булала инде.\nМәйеттең артынан оҙатып барыу нәфел намаҙҙы хозурындағы сауабы кеүек (төнөн тороп нәфел намаҙы уҡыған һымаҡ). Шулай уҡ мәйетте күреү ғибәрәт һәм өгөт-нәсихәт. Динебеҙҙә күп әйтелә: Ҡәберҙәрҙе үә мәйеттәрҙе күреп, ҡайтыр урынығыҙҙы хәтерегеҙгә төшөрөгөҙ, тип. Һәр саҡта үлемгә әҙер булығыҙ, тиелә.\nОҙатыуҙың тәртибе: мәйеттең артынан барғанда донъя һүҙен һөйләмәйҙәр, көлмәйҙәр, бәлки тиҫбе, тәкбир, тәһлил күп итеп әйтәләр. (Аллаһү әкбәр, Аллаһу әкбәр әшһәдү әннәл-лааһа йүхйии үә йүмиитү үә һүә хәййүл ләә йәмүүт сүбхәнә мин тағәҙҙизә бил-ҡүдрати үәл-баҡа-и үә ҡаһрүл-ғибади бил-мәүтә үәл-фәнә) тип эстән уҡый, тауышын сығармай, Сөнки был урын Ҡиәмәт көнөнә оҡшаған, үлем һәйбәтенә һәр кеше үҙе менән мәшғүл була.\nМәйет күтәрелгәндә, ҡысҡырып Аллаһына зекер әйтмәйҙәр, сөнки китап әһелдәренә, (икенсе дин кешеләре кеүек) оҡшаған һымаҡ була.\n«Мазһар» исемле шәрехендә китерелә: Аллаһыны ҡысҡырып зекер иткәндә рияны маҡсат итмәһә дөрөҫ, ә мөстәхәб. Сөнки жәһри (ҡысҡырып) зекер итеүҙең биш файҙаһы бар: береһе, мосолмандар Ислам диненең ғәләмәттәре асыҡ булыуҙан саф һәм бәхетлеләр, ғәнимәт күрерҙәр. Икенсеһе, Аллаһыны зекер итеүҙең бәрәкәте йорттарҙа, һәр тарафта ишеткәндәргә күңелдәре нурланыр. Өсөнсөһө, башланған ваҡытта, һис шикһеҙ, бер аҙ мөьминдәр был зекер әйтеүгә эйәрер, мосолмандарҙы Аллаһына зекер итеүгә эйәртеү бик ҙур сауаб. Дүртенсеһе, йәше, ҡарты, йәнлеһелә һәм йәнһеҙҙелә ул зекерҙе ишетер. Ҡиәмәт көнөндә барыһы ла ишетеүенә шәһәҙәт итә. Бишенсеһе, күңеленә килгән уй ҡысҡырып зекер итеүҙән тыя, баштағы аҡылды йыя, йәғни кешенең барлығы бер ай (ғүмере ҡыҫҡа), был айҙың халҡы тарафтарға тағылған. Донъя шөғөлө өсөн. (Бөтә халыҡты ҡузғытып, ҡысҡырып зекер әйтеп донъя эштәренән айырмағыҙ, тигән мәғәнәлә инде). Йома ваҡыты булһа, мәзин манараға сығып, намаҙға саҡырып Аллаһ зекер итеп ҡысҡырыуы ғына хуп, йәмәғәт йыйылып, мәсеткә килерҙәр. Бына бындай зекерҙең файҙалары күп. Шуға ла беҙҙә шул тәртип, мәйеттең артынан ҡысҡырып зекер итеү килешмәҫ, сөнки беҙҙең әлеге көндәге психологиябыҙ быға әҙер түгел. Әлеге рияға ла инмәҫ өсөн.\nБәзәҙи һәм Куртуби (ҙур ғалимдар) иғтибарға лайыҡ китаптарҙа ни өсөн жәһри (ҡысҡырып) зекер итеүҙе мәкруһ тиҙәр. Был китаптарҙың авторҙары ул аяттарҙы һәм хәҙистәрҙе күрмәнеләрме, тип һорау бирһәләр, яуабы шул, имамдарҙың ихтиләфе — ул рәхмәт, йәғни хәҙистә килгән ғалимдарҙың ихтиләфе рәхмәте, әгәр Ҡөрьәндең бөтә мәғәнәһендә һәм бөтә хәҙистәрендә ғалимдәрҙең ҡәтғи ихтиләфе булмаһа, бөтөн ғалимдар бер мәғәнә хозурына килешһәләр, мосолмандарға ғәмәл-ғибәҙәт ҡылыу өсөн ғәйәт көс кәрәк булыр, (әгәрҙә Ҡөръәндәң һәм хәҙистәрҙәң сыҡҡан мәғәнәләрҙә бар ғалимдар бер фекерҙә булһалар, беҙгә мосолмандарға дин тотоуы бик ныҡ ауыр булыр ине тейелә, шуға ла динебеҙ бер фекерҙә, бер ғалимдың өйрәтеүенә ҡоролмаған). Мәҫәлән, бер бик ҙур ғәскәргә ҡаршы бер үҙен үҙ көсөн менән һуғышырға сыҡҡан кеүек була инде. Һәр мәсьәләне ғалимдар ихтиләф итеүҙәре (тикшереп, беҙгә еткереүҙәре) мөьминдәргә рәхмәт, һәр фекер менән ғәмәл итһәләрҙә, ғалимдәрҙең һүҙҙәре буш түгел. Әһле сөннәт йәмәғәттенең мәҙһәбтәре диндең асылында бер икән, ботаҡтарынанда бер булмайса дүрт булыуы кеүек, (дүрт мәҙһәбкә бүленеүе кеүек), йәнә Ҡөръәндә ҡыйраәт ете булған кеүек, ( Ҡөръәнде уҡығанда ете алым ҡуланыла) йәғни был һорауҙың хасил булған мәғәнәһе был мәртәбәлә бар (үрҙәге һорауға яуап шул (ҡысҡырып зекер әйтеүгә)).\nҠыҫҡаһы шул: беҙ динебеҙҙә ни эшләп улай-былай һәм тегеләй тип ҡаңғырырға тейеш түгелбеҙ. Меңләгән ғалимдар ғүмерҙәре буйы, быуаттар буйы беҙгә ошо динебеҙҙе алып килеп еткергән икән, шуға таянып йәшәргә тейешбеҙ. Ә аҡыл өйрәтеп, шулай яҙылған, былай яҙылған, дәлиле шул, һеҙҙең динегеҙ дөрөҫ түгел тип, ярһып йөрөгән сәләфит-вахабиттар артынан эйәреү тура юлдан яҙҙыра. Күреп тороуығыҙса уларҙың һәр береһе ғалим булырға маташа, һәр береһе һүҙҙендә дәлил, тип ярһый, һәр нәмә биҙғәт, үҙҙәре шул биҙғәтенә батып йәшәй. Ҡөръәндән һәм хәҙистәрҙән сығып, шулай аңланым, шулай дөрөҫ, тип, шәйех дәрәжәһенә етергә уйлай, ә ғалимдар бит беҙҙең заманда булмаясаҡ! Улар, был мулла дөрөҫ уҡымай, теге мулла саҙаҡа ала, улай дөрөҫ түгел, тик ошо әҙәмде генә тыңлағыҙ һәм уҡығыҙ, тип халыҡты ыҙғыштыралар. Быларҙың үҙһүҙлеге, беренсенән оло гонаһ – ғәйбәттә булыуҙа, икенсенән ата-әсә ризалығынан яҙғандар, ололарға иғтирам, әҙәп тигән нәмәләре юҡ, дини ғалимдарға һәм мәҙһәбтәргә ҡаршылар, үҙҙәренең мәҙһәбе юҡ. Бында уларҙың кире яҡтарын һанап бөткөһөҙ. Уларға ҡарап; бушҡа бит был динегеҙ, бер ниндәй ҙә әжере булмаясаҡ, тип әйтергә ҡала. Беҙҙең Хәнәфи мәҙһәбенән бик күп дини мәсьәләләргә таянып йөрөһәләрҙә, мәҙһәбте инҡар итәләр. Был ике йөҙлөлөк түгелме?\nйыназа намаҙы ошо биттә://nazir1965.com/do%D2%93alar/jynaza-nama%D2%99y.html\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 05.04.2018 в 21:23, и размещена в категории Дин. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


2015 йылдың 1 июленән коммуналь хеҙмәттәргә түләүҙәр дөйөм алғанда 14, 3 процентҡа артасаҡ\nҮҙгәрештәр тарифтарҙың күтәрелеүенә бәйле.\nКоммуналь хеҙмәттәргә раҫланған тарифтар тураһында һүҙ бөгөн Дәүләт Йыйылышы -Ҡоролтайҙың Торлаҡ сәйәсәте һәм инфраструктура үҫеше буйынса комитеты ултырышында барҙы. Улар бер нисә этапта күтәреләсәк. Йылылыҡҡа тариф - 11,4, һыуға - 22 процентҡа, бер ставкалы электр энергияһына - 7,5 процентҡа артасаҡ. Ҡалала йәшәүселәр сәғәтенә 1 киловатт өсөн 2 һум 50 тин, ауылда йәшәүселәр, электр плиталары менән ҡулланыусылар һәм йорттарын электр энергияһы менән йылытыусылар 1 һум 79 тин түләйәсәк. Зәңгәр яғыулыҡҡа хаҡ 1 июлдән 7,5 процентҡа арта. Ирина Васимирскя, Башҡортостандың тарифтар буйынса дәүләт комитеты рәйесе: «Тарифтар өс факторҙы күҙ уңында тотоп билдәләнә. Норматив база, Рәсәйҙең социаль-иҡтисади үҫеше прогнозы һәм юғары, уртаса, түбән параметрҙар. Тарифтар ресурстар менән тәьмин итеүсе ойошмалар өсөн билдәләнә. Ә халыҡ иһә ошо тариф буйынса ҡулланған энергия өсөн түләй. Коммуналь хеҙмәттәр өсөн тарифтар Башҡортостанда башҡа төбәктәре менән сағыштырғанда түбән тип иҫәпләнә. Әммә был ресурс ойошмалары өсөн отошһоҙ».


Һеҙ был законға ниндәй ҡарашта?\n12 Декабрь 2019, 00:42\nКалифорния штаты АҠШ-та йәнлек тиреһенән тегелгән яңы тундарзы һатыуҙы тыйған беренсе штат. Бөтә штат территорияһында мех изделиеларын етештереүҙе, һатыуҙы, бүләк итеүҙе, алмаштырыуҙы тыйған закон 2023 йылдан көсөнә инә. Тыйыуҙар кейемгә, аяҡ һәм баш кейеменә, сумкаға һәм брелоктарға ҡағыла. Һеҙ был законға ниндәй ҡарашта?\nКалифорния штаты АҠШ-та йәнлек тиреһенән тегелгән яңы тундарзы һатыуҙы тыйған беренсе штат.\nБөтә штат территорияһында мех изделиеларын етештереүҙе, һатыуҙы, бүләк итеүҙе, алмаштырыуҙы тыйған закон 2023 йылдан көсөнә инә. Тыйыуҙар кейемгә, аяҡ һәм баш кейеменә, сумкаға һәм брелоктарға ҡағыла.


Кәкүк-әсәләр: Өфөлә 59 ҡатын яңы тыуған сабыйынан баш тартырға булған // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nКәкүк-әсәләр: Өфөлә 59 ҡатын яңы тыуған сабыйынан баш тартырға булған\n7:30, 15 января 2018 Йәмғиәт\nКәкүк-әсәләр: Өфөлә 59 ҡатын яңы тыуған сабыйынан баш тартырға булған Фото: асыҡ сығанаҡтарҙан\nӨФӨ, 2018 йыл, 15 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.\nӨфөнөң опека һәм попечителлек идаралығы мәғлүмәттәре буйынса, 2017 йылда 59 ҡатын яңы тыуған сабыйынан баш тартырға теләк белдергән. Яңы тыуған сабыйҙарҙан баш тартыуҙы иҫкәртеү хеҙмәтенең эш һөҙөмтәһендә 39 баланы ғаиләлә ҡалдырып булған. Былтыр 39 баш тартыу ниәте теркәлгән, 25 ҡатын кире уйлап, балаларын ғаиләләренә алған.\nБелгестәр фекеренсә, төрлө социаль һәм психологик сәбәптәр комплексы әсәнең сабыйынан баш тартыуға этәрә. Өфөлә 2014 йылдан алып яңы тыуған сабыйҙарҙан баш тартыуҙы иҫкәртеү хеҙмәте баланы үҙ ғаиләһендә һаҡлап ҡалырға ярҙам итә. Бәпесләгән ҡатындың сабыйын ҡалдырып китеү ниәте тураһында хәбәр алғас та белгес бала табыу йортона юллана. Баланан баш тартыу сәбәптәре асыҡлана, беренсел консультация уҙғарыла, ҡатындың хәле, уның ғаиләһе, яҡындары тураһында мәғлүмәт йыйыла, мөмкин булған ресурстар асыҡлана. Ҡатын риза булғанда уның һәм ғаиләһе менән реабилитациялау уҙғарыла. Оҙатыу эше өс ай дауамында бара, әммә ике йылға саҡлы оҙайтылыуы ихтимал.\nТеги: яңы тыуған сабыйҙарҙан баш тартыуҙы иҫкәртеү


Башҡортостанда Стәрлетамаҡтың элемтә операторы профессиональ оҫталыҡ конкурсында еңде\nФедераль почта элемтәһенең Башҡортостан буйынса идаралығы\nӨФӨ, 2017 йыл, 11 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/. Стәрлетамаҡтан элемтә операторы Эльвира Дмитриева почта хеҙмәткәрҙәренең Бөтә Рәсәй профессиональ оҫталыҡ конкурсының төбәк этабында еңеү яуланы. Ул Волга буйы федераль округында уҙасаҡ киләһе этапта республика исеменән сығыш яһаясаҡ. Федераль почта элемтәһенең Башҡортостан буйынса идаралығында хәбәр итеүҙәренсә, 28 йәшлек еңеүсе 15 мең кешене һәм 300 ойошманы хеҙмәтләндергән бүлексәлә эшләй. Республиканың почта бүлексәләрендә бөтәһе меңдән ашыу оператор һәм 4 меңдән ашыу почта таратыусы хеҙмәт итә.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - БЕР АЛДАҠ ТАРИХЫ - 2014 - Мәҡәләләр\nҺыуҙың араҡыға әйләнгәне\nТарихтан күренеүенсә, рустарға эскелек хас түгел. "Рус араҡыһы"н бөтөнләй рустар уйлап сығармаған. Борондан Рәсәйҙә "водка" тип шифалы үләндәрҙең һыуҙағы төнәтмәһен атағандар. Тап һыу (вода) һүҙенән "водка" атамаһы таралған. Сит ил сауҙагәрҙәре йөҙөм спиртын һатыу өсөн ошо атаманы файҙаланған. XVI быуатта Генуя сауҙагәрҙәре беренсе тапҡыр Рәсәйгә йөҙөм спирты килтерә. Рустарҙың, сит ерҙән килгән эсемлекте ҡулланыу мөмкин түгел, тигәненә уларҙың аптырауының сиге булмай. Әммә сауҙагәрҙәр айыҡ илдә үҙ тауарын нисек тә һатыу өсөн уны, шифалы төнәтмә, тип тәҡдим итә башлайҙар. Ул саҡта Рәсәйҙә, Европанан айырмалы, айыҡ тормош рәүеше алып баралар, ҡатылығы 2-3 проценттан артмаған бал йәки кеүәҫ кенә ҡулланалар, уларҙы ла бик һирәк эсәләр. Ул ваҡыттағы Рәсәй хаҡында сәйәхәтсе Самуэль Маскевич бына нимә ти: "Москвитяндар бөйөк айыҡлыҡҡа эйә һәм быны вельможаларҙан да, халыҡтан да ҡәтғи талап итәләр. Бер ҡайҙа ла шарап та, һыра ла һатып алыу мөмкин түгел. Ҡайһы берәүҙәр шарап мискәһен мейескә оҫта итеп йәшереп маташа, әммә ғәйеплеләрҙе тиҙ табалар. Иҫеректе шунда уҡ махсус улар өсөн эшләнгән "бал төрмәһе"нә ("бражная тюрьма") ябалар; бары тик бер-нисә көндән, кемдеңдер юлламаһы буйынса ғына азат итәләр. Икенсе тапҡыр эсеп тотолоусыларҙы төрмәгә оҙаҡҡа бикләйҙәр, һуңынан урам буйлап йөрөтөп, эскелек ерәнеү тойғоһо тыуҙырғанғаса ҡамсы менән һуҡтыралар".\nXVIII быуат башына тиклем ябай халыҡҡа алкоголде ҡалала берәү генә булған ҡабаҡтарҙа һаталар. Халыҡ араһында эскелек оят тип һанала. XVIII быуаттан башлап яйлап ҡына эскелек урындары арта бара һәм XIX быуат уртаһына йән башына алкоголь ҡулланыу күләме 4 литрға етә. Алкоголь ил өсөн хәүеф тыуҙыра. Халыҡты эсереүгә ҡаршы сығыштар фетнәгә әүерелә. 1858 йылда Рәсәйҙең 32 губернаһында алкоголгә ҡаршы сығыштар башланып, уларҙа ҡатнашыусылар эскелек ойошторған урындарҙы ҡыйрата. Ауыл һәм ҡала халҡы, эсмәҫкә, тип ант итә һәм эске сауҙаһын ябыуҙы даулай. Быға яуап рәүешендә сауҙагәрҙәр алкоголгә хаҡты төшөрә, хатта бушлай араҡы тарата башлай. Әммә сыуалыштар йышая. Хөкүмәт баш күтәреүселәрҙе баҫтырырға ғәскәр һәм полиция хеҙмәткәрҙәрен ебәрергә мәжбүр була. Һөҙөмтәлә 11 меңдән ашыу крәҫтиән төрмәгә ябыла.\nАлександр Икенсе спиртлы эсемлектәрҙе һатыуҙы сикләргә ҡарар итә. Һөҙөмтәлә алкоголь ҡулланыу йылына йән башына ике литрға тиклем кәмей. Рәсәйҙе 1885 йылда айыҡлыҡ хәрәкәтенең яңы тулҡыны ҡаплап ала. Беренсе айыҡлыҡ йәмғиәттәре төҙөлә. Уларҙың иң билдәлеһен бөйөк рус яҙыусыһы, айыҡлыҡҡа инаныусы Лев Николаевич Толстой етәкләй. Илдә спиртлы эсемлектәр ҡулланыу тураһында ул бына нимә тип яҙа: "Йоғошло сир кешеләрҙе үҙенә көндән-көн күберәк йәлеп итә: хәҙер инде ҡатын-ҡыҙҙар, йәш ҡыҙҙар, балалар эсә. Байҙарға ла, ярлыларға ла иҫерек йәки ҡыҙмаса булмайынса, күңел күтәрелмәгәндәй, үҙеңдең ҡайғыңды йәки ҡыуанысыңды аҡылыңды юйып, кеше сифаттарын юғалтып, хайуан дәрәжәһенә төшөп кенә бөтөрөп булғандай тойола..."\nШуныһы ҡыҙыҡ: ошондай хәлдәр күҙәтелеүгә ҡарамаҫтан, Рәсәй Европа илдәре араһында иң айығы булып ҡала. XIX быуат һуңында ғалимдар миҫал өсөн Европаның һәм АҠШ-тың иң ҙур илдәрен алып, йән башына тура килгән алкоголь күләме буйынса сағыштырыу үткәрә. Рәсәй, Францияны, Англияны, Германияны, АҠШ-ты һ.б. күпкә алға үткәреп, иң һуңғы урынды ала. 18 йәшкә тиклемге йәштәрҙең - 95, ҡатын-ҡыҙҙарҙың - 90 һәм ир-егеттәрҙең 47 проценты бөтөнләй алкоголь ҡулланмай, йәғни абсолют айыҡ була.\nЯйлап алкоголләштереү күтәрелә бара. 1913 йылға йән башына тура килгән алкоголь күләме 5 литрға етә. Матбуғатта һәм Дәүләт Думаһында бюджетты асыҡтан-асыҡ "иҫерек" тип атайҙар, ә власты халыҡты маҡсатлы рәүештә эсереүҙә ғәйепләйҙәр. Эскелек милләт сәләмәтлегенә хәүеф менән янай башлай. Был осорҙа илдә тағы ла спиртлы эсемлектәрҙе һатыуға ҡәтғи сикләү индереүҙе талап иткән алкоголгә ҡаршы хәрәкәт киң ҡолас ала. Ил буйынса айыҡлыҡ йәмғиәттәре барлыҡҡа килә. Уларға шул ваҡыттың арҙаҡлы кешеләре: академиктар Павлов, Бехтерев, ғилми һәм ижади зыялылар вәкилдәре, крәҫтиәндәр һәм эшселәр инә. Әммә был хәрәкәттәргә ҡеүәтле көстәр ҡаршы сыға. 1911 йылда уҡ эре сәнәғәтсе барон Гинзбург асыҡтан-асыҡ: "Алкоголь һатыуҙан һәм ҡаҙнаның шарап кибеттәренән, спирт етештереү сәнәғәтенән мин үҙемдең алтын приискыларымдың барыһынан бергә алған тиклем килем алам. Шуға күрә эсемлектәрҙе ҡаҙна һатыуын нисек булһа ла һаҡларға һәм йәмәғәтселек фекере алдында аҡларға кәрәк", - тип белдерә.\nШарап эшләүселәр хатта, алкоголь ҡулланыу, көнөнә бер стакан, йәғни 250 грамм араҡы эсеү зыянлы түгел, тип раҫларға тейеш булған тикшеренеүҙәр өсөн күп аҡса бүлеп, уны фәнни нигеҙләп ҡуйырға тырыша. Әммә ошо юл менән тикшеренеүҙәргә етди ғалимдарҙы йәлеп итеү уңышһыҙлыҡҡа дусар була. Академик Иван Павловҡа шундай тәҡдим килгәс, ул уға асыҡ хат менән яуап бирә: "Үҙ алдына алкоголь ҡулланыуҙың зыяны юҡлығын раҫлауҙы мәжбүри маҡсат итеп ҡуйыусы институттың "ғилми" тип аталырға хаҡы юҡ... Шуға күрә, кемгә дәүләт средстволары, халыҡ сәләмәтлеге, рус фәненең дәрәжәһе ҡәҙерле, улар ошо атамалы институттарға ҡаршы үҙ һүҙен әйтергә тейеш..."\nНиколай Икенсенең "ҡоро" законы\nҺөҙөмтәлә, Николай Икенсенең указы буйынса, 1914 йылда урындағы властар спиртлы эсемлектәрҙе етештереү һәм һатыуҙы тыйыу хоҡуғына эйә була. "Мин Рәсәйҙә мәңгелеккә дәүләт араҡыһын һатыуҙы көнэлгәре хәл итәм", - ти ул. Ошо указдан һуң йән башына ҡулланыу нулгә төшә - 0,2 литр булып ҡала. Ил өсөн был көтөлмәгән һөҙөмтә була. Бер йыл эсендә күҙәтелгән үҙгәрештәр хаҡында рус табибы Веденский былай тип яҙа: "Петроградта августа енәйәтселек - 20, Мәскәүҙә - 47, Тулала - 75, Костромала хатта 95 процентҡа кәмене. Үлтереш, имгәтеү кеүек енәйәтселек 60 процент самаһына ҡыҫҡарҙы. Сәнәғәттең барлыҡ тармаҡтарында, эреләрендә лә, бәләкәйҙәрендә лә, хеҙмәт етештереүсәнлеге 30 проценттан 60 процентҡаса күтәрелде".\n1917 йылғы Октябрь инҡилабынан һуң "ҡоро" закон оҙайтыла. Әммә ялҡынлы революционер, Троцкий айыҡ кешенең донъя революцияһын яһамаясағын, ә ғаиләһе менән булышасағын, донъяһын рәтләүен яҡшы аңлай. Ғәмәлдә шулай була ла. Халыҡ яңы иҡтисади сәйәсәтте ҡыуанып ҡаршы ала һәм хужалыҡ менән шөғөләнә башлай. Шуға күрә, Лениндың үлеменән һуң, троцкистар ныҡышмалы рәүештә ҡоро законды бөтөрөргә тырыша башлай. 1925 йылдың 5 октябрендә Рыков шарап-араҡы һатыуҙы тергеҙеү тураһында указға ҡул ҡуя. Һәм һуғышҡа тиклем араҡы "Рыковка" тип аталып йөрөтөлә.\nЭскән кешенең аҡылы юйыла\nАлкоголь ҡанға эләгеп, эритроциттарҙың - ҡыҙыл ҡан күҙәнәктәренең өҫтөн майһыҙландыра һәм улар тамырҙар буйлап берәмләп түгел, ә уҡмашып аға. Иң нескә тамырҙар - капиллярҙар баш мейеһенең күҙәнәктәрен - нейрондарҙы туҡландыра. Ә уҡмашҡан эритроциттар баш мейеһенең айырым тамырҙарына килеп еткәс, тамырҙар тығыла һәм ҡан артабан аҡмай, туҡтап ҡала. Кислород асығыуы кисергән мейе күҙәнәктәре үлә башлай. Кешенең иҫереү торошо тап ошо мейенең айырым микроучасткаларының үлеүен раҫлай ҙа инде. Мейе күҙәнәктәре хатта ҡыҙмаса ғына булғанда ла үлә. Мәҫәлән, ике шешә һыра эскәндә 6,5 мең самаһы нейрон һәләк була һәм уларҙы ҡабат тергеҙеү мөмкин түгел. Шуға күрә, кешенең аҡылын юйҙыртыуҙа алкоголь - ҡеүәтле ҡорал. Санкт-Петербург Психо-невралгия институтына нигеҙ һалыусы бөйөк рус медигы, физиолог Владимир Михайлович Бехтерев: "Хатта аҙ күләмдәге алкоголдең дә аҡыл һәләтен кәметеүе раҫланған", - ти. Һуғыш алды йылдарында алкоголь ҡулланыу күләме йән башына ике литрға етә. Ә Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында ул ҡабаттан бер литрҙан да кәмерәк була. Рәсәйҙәге ҡоро закондың тиҫтә йылы киләһе быуындар өсөн үҙенең бөйөк эшен башҡарып өлгөрә. Һуғыш йылдарында совет һалдаттары көс еткеһеҙ ауырлыҡтарҙы һәм күтәрә алмаҫ юғалтыуҙарҙы кисерә һәм дошмандарына ҡарағанда сәләмәтерәк, ныҡлыраҡ була. Совет һалдаттарын "фронтовой 100 грамм" менән ҡандарын ҡыҙҙырып һөжүмгә күтәреү тураһындағы миф халҡыбыҙҙың ҡаһарманлығын һәм фиҙаҡәрлеген түбәнәйтеп күрһәтеү өсөн сит илдә уйлап сығарыла. Һуғышта айыҡ Рәсәйҙә тыуған сәләмәт быуын еңеү яуланы. Был хаҡта Советтар Союзы Геройы, армия генералы Николай Григорьевич Лященко бына нимә тип яҙа: "Илһамланған шағирҙар ошо һатлыҡ 100 грамды "хәрби" тип яҙҙы. Бынан да ҙурыраҡ мыҫҡыл итеүҙең булыуы ла мөмкин түгел. Сөнки араҡы Ҡыҙыл Армияның хәрби һәләтен ғәмәлдә кәметә ине".\n50-се йылдарҙа Рәсәй элекке кеүек үк Европаның иң айыҡ илдәренең береһе булып ҡала. Йән башына иҫәпләгәндә Совет кешеһе саф спиртты инглизгә ҡарағанда - өс, американға ҡарағанда - ете, французға ҡарағанда 10 тапҡырға кәмерәк эсә.\nЭскелек нисек барлыҡҡа килгән?\n1964 йылда КПСС Үҙәк Комитетының генераль секретары вазифаһына Леонид Ильич Брежнев ултыра. Ул үҙе менән Ҡаҙағстанда һынау үткән бюджетты алкоголь һатыуҙан килгән "иҫерек" аҡсалар менән тултырыу ысулын да алып килә. Алкоголь етештереү планлы рәүештә үҫешә. Яңы шарап-араҡы заводтары төҙөлә. Илдә араҡы етештереү күләме 700 процентҡа арта. "Беҙ иҡтисади ҡеүәтте ике таҡырға арттырҙыҡ", - тип маҡтана Л. И. Брежнев.\nИлдә алкоголде аҙлап ҡулланыу, икенсе төрлө әйткәндә, мәҙәни эсеү концепцияһын пропагандалау киң ҡолас ала. Кешеләрҙе, был яҡшы, тип инандырып, спиртлы эсемлектәрҙе эсергә мәжбүр итергә кәрәк була. Яйға һалынған совет пропагандаһы кинофильмдарҙы алкоголь ҡулланған күренештәр менән тултыра, граждандарҙың башына яңы тәртип образы һеңдерә башлай. Бөтөн ил буйынса махсус әҙерләнгән лекторҙар нисек итеп спиртлы эсемлектәрҙе мәҙәни ҡулланыу тураһында мәғрифәтселек эше алып бара, йәғни ялған һайлау алдына ҡуя. Ялған һайлау - кеше менән идара итеүҙең психологияла яҡшы билдәле бер ысулы. Мәҫәлән, һеҙгә балағыҙҙың өйҙө йәки фатирҙы йыйыштырыуы кәрәк. Уның алдына йыйыштырыу йәки баш тартыу һайлауын ҡуймайһығыҙ. Ә ялған һайлау тәҡдим итәһегеҙ: туҙанды һөртөргә йәки һурҙырырға, сүп-сарҙы сығарып түгергә йәки иҙән йыуырға. Уға өй таҙалауҙан баш тартыу вариантын бөтөнләй тәҡдим итмәйһегеҙ. Алкоголь менән дә шул уҡ хәл. Система түбәндәгесә ҡорола: беҙгә бала саҡтан уҡ алкоголде өлкәндәргә ҡулланырға ярай, тип һеңдерәләр. Һәм баланың күҙ алдында алкоголь ҡулланыу бары тик өлкәндәргә генә мөмкин булған өҫтөнлөк булып тора. Ә бала үҫеп еткәс, уға йә эскесе һәм алкоголик, йәиһә аҙлап мәҙәни эсеүсе булырға тәҡдим ителә. Беҙҙең өсөн кемдер хәл иткән дә инде. Барыһы ла аҙлап мәҙәни эсеүсе булырға теләй. Шул уҡ ваҡытта өсөнсө вариант та бар - тәбиғи айыҡлыҡ. Мәҙәни эсеүҙе аңға һеңдереү һөҙөмтәһендә 1980 йылға йән башына алкоголь ҡулланыу күләме 11 литрға етә. Йәғни бәләкәй балаларҙы ла индереп, һәр совет кешеһенә йылына 55 шешә араҡы тура килә. Дәүләттең бюджетына килем инә. Бер шешә араҡы етештереү 15-20 тин булһа, ул 3 һум 62 тингә һатыла. 80-се йылдар башында алкоголь һатыуҙан бюджетҡа йылына 56 миллиард һум аҡса керә.\nӘммә килем артынан ҡыуып, иҫерек енәйәтселектең, үлемдең һәм сирҙәрҙең, алкоголик ата-әсәләрҙән тартып алынған балалар һаны артыуын, хеҙмәт етештереүсәнлегенең түбәнәйеүен күрмәйҙәр. Иҡтисадсылар иҫәпләүенсә, алкоголләштереү эҙемтәләренең тура һәм ситләтелгән сығымдары килемде кәм тигәндә өс тапҡырға арттыра. Бюджетҡа бер һум инһә, өс һум юғалтыла. 80-се йылдарға һәр бишенсе совет гражданы йә эскесегә әйләнә, йә алкаш була. Яҡынса үлтерештәрҙең - 65, урлашыуҙарҙың, талауҙарҙың - 75, юл ваҡиғаларының 40 проценты эскән килеш яһала. Шунда уҡ барлыҡ балаларҙың 3,5 процентының аҡыл һәм физик үҫешендә - ауыр, 13 процентының аҡыл кимәле тотҡарланыуында уртаса тайпылыштар булыуы асыҡлана. Йәғни һәр алтынсы бала нормаль түгел. Аныҡ һандар сер итеп тотола һәм дәүләт сере булып тора. СССР-ҙың төрлө төбәктәрендә аҡыл йәһәтенән тайпылышы булған балалар өсөн нисә мәктәп булыуын ҡарайыҡ. Омск өлкәһендә 60-сы йылда ике шундай мәктәп булһа, 1980 йылда 19 иҫәпләнә. Донецк өлкәһендә 60-сы йылдарҙа 4 мәктәп булһа, 80-се йылда был һан 38-гә етә. Латвияла 60-сы йылдарҙа 12 мәктәп булһа, 80-се йылда - 56. Хакасия Республикаһында бер генә мәктәп булһа, туғыҙға әйләнә. Нисек кенә үкенесле булмаһын, беҙ аҡылһыҙ илгә әүерелә барабыҙ.\nСпирт һәм сәләмәтлек\nСпиртлы эсемлектәр буласаҡ балаларҙың сәләмәтлегенә нисек тәьҫир итә? Алкоголь, мутация барлыҡҡа килтереүсе башҡа канцерогендар кеүек үк, тәү сиратта бүленеүсе күҙәнәктәргә йоғонто яһай. Ир-ат организмында иң тиҙ бүленеүсе туҡыма - мәней эпителийы. Алкоголь, геномдарын боҙоп, сперматозоидтарҙы зарарлай. Яңы күҙәнәктәр бүленеү, булғандарын ҡабатлау аша барлыҡҡа килгәнлектән, ваҡыт үтеү менән ДНК-һы зарарланған мәней күләме арта. Ҡатын-ҡыҙ түллегендә енси күҙәнәктәрҙең һаны сикле. Түл күҙәнәге ҡыҙ тыуғанға тиклем һәм тыуғандан һуң тәүге өс йылда формалаша. Түл тышы ошо күҙәнәктәрҙе теләһә ниндәй зарарлы йоғонтонан һаҡлай, әммә этил спиртынан ғына һаҡлай алмай. Этил спирты, яҡшы иретеүсе булараҡ, түл эсенә үтеп инә һәм күҙәнәктең бер өлөшөн зарарлай. Ә был күҙәнәк яңы кешегә ғүмер биреүе мөмкин. Алкоголдең һәр бокалы менән зарарланған күҙәнәктәр күләме арта. Һәм бер нисә йылдан һуң тап ошо Яңы йылда эскән бер бокал шампан шарабынан зарарланған күҙәнәк аталаныуы мөмкин. Был бокал аҡыл һәм физик йәһәттән етди тайпылышы булған ауырыу балаға ғүмер биреүе ихтимал. Һаулыҡ һаҡлау министрлығы мәғлүмәттәре буйынса, йыл һайын Рәсәйҙә 100 мең самаһы бала үҫешендә аномаль тайпылыштар менән тыуа. Уларҙың яҡынса һәр бишенсеһе ғүмеренең беренсе аҙнаһында уҡ вафат була.\nБорон был хаҡта яҡшы хәбәрҙар булғандар. Мәҫәлән, Рустә аҡ алкоголле сурицаны бары тик 9-ҙан да кәм булмаған балалы ир-ат ҡына эсә алған. Ҡатын-ҡыҙ бөтөнләй эсмәгән. Римда Ромул ҡануны буйынса, 35 йәшкә тиклемге ир-атҡа - шарап, ҡатын-ҡыҙға алкоголь эсеү бөтөнләй тыйылған. Боронғо Һиндостанда ла ҡатын-ҡыҙға шундай тыйыу йәшәгән. Ә ошо ҡанунды аша атлаусыларға иһә, ҡыҙған тимер менән маңлайына шешә формаһында мөһөр баҫҡандар. Был ир-ат өсөн махсус билдә булып торған - был ҡыҙҙы ҡатын итеп алырға ярамай, тоҡомоңа хәүеф янай!\nЭсеү мәҙәниәте таралыу процесында алкоголгә мөнәсәбәттең нисек үҙгәреүен күҙәтеү ҙә ҡыҙыҡлы. Теләһә ниндәй алкоголь эсемлегенең нигеҙен, ҡиммәтлеме, түгелме ул, мөһим түгел, этил спирты - этанол тәшкил итә. Уның химик формулаһы С5Р5ОН. Быға беҙҙе мәктәптә уҡыталар. Әммә алкоголдең үлемесле наркотик ағыу икәнлеге тураһында бер ҡайҙа ла иҫкәртмәйҙәр. Шуға ҡарамаҫтан, 1972 йылда ҡабул ителгән ГОСТ "Этил спирты - тиҙ яныусы, төҫһөҙ, үҙенсәлекле еҫле шыйыҡса, көслө тәьҫирле наркотиктарға ҡарай, тәүҙә ҡуҙғыу, һуңынан нервылар системаһының фалижына килтерә", тип билдәләй. Әммә алкоголь ҡулланыуҙы пропагандалау киң ҡолас алыуға бәйле, ГОСТ бер-нисә тапҡыр үҙгәртелеп яҙыла. 1982 йылда уға шундай үҙгәреш индерелә: "Этил спирты - тиҙ яныусы, төҫһөҙ, үҙенсәлекле еҫле шыйыҡса, көслө наркотиктарға ҡарай". Ә1993 йылда иһә: "Этил спирты, тиҙ ҡабыныусы, төҫһөҙ, үҙенсәлекле еҫле шыйыҡса". Күреүебеҙсә, 20 йыл эсендә тәүге билдәләмәнән уның "көслө наркотиктарға ҡарай, тәүҙә көслө ҡуҙғыу, һуңынан нервылар системаһының фалижына килтерә" тигән һүҙҙәр бөтөнләй алып ташлана.\nСираттағы "ҡоро" закон\n1985 йылдың 17 майында илдең барлыҡ үҙәк баҫмаларында һәм телевидение, радио аша партия Үҙәк комитетының алкоголизм һәм эскелеккә ҡаршы тороу буйынса саралар тураһында ҡарары иғлан ителә. Халыҡта был закондарҙы "ҡоро" закон тип нарыҡланылар. Бер йыл үткәс, алкоголь ҡулланыу йән башына 4 литрғаса кәмей. Был шунда уҡ демографик күрһәткестәргә лә йоғонто яһай.\nСуррогат ҡулланыу һәм сәмәй ҡайнатыу күләме артыуға ҡарамаҫтан, алкоголдән ағыуланып үлеү - 50, бәхетһеҙлек осраҡтары һәм көс ҡулланыу һөҙөмтәһенән үлеү 36 процентҡа, үҙ-үҙенә ҡул һалыусылар һаны 41 процентҡа кәмей. Алкоголгә ҡаршы ҡарар ярты миллион самаһы үлемгә кәртә ҡуя. Ошо осорҙа тыуым бығаса булмағанса арта. 85-88-се йылдарҙа илдә алдағы йылдарға ҡарағанда миллион ярымға күберәк бала тыуа. Был 40 йыллыҡ осор өсөн абсолют рекорд була.\nСит ил аналитиктары совет етәкселегенең яңы аҙымдары менән ҡыҙыҡһына башлай. Америка иҡтисадсылары Рональд Рейгандың өҫтәленә, Советтар Союзының иҡтисады ҡоралланыу артынан ҡыуыу һөҙөмтәһендә һәм нефткә хаҡтарға бәйле бик наҡыҫайған, тигән донесение һала. Хәрби аналитиктар, СССР Афғанстандан сыға алмай, тип доклад яһай. АҠШ Сәғүд Ғәрәбстанын заманса ҡоралға алмашҡа нефть сығарыу күләмен арттырырға һәм уның хаҡын төшөртөргә күндерә.\nАй эсендә, 1986 йылдың яҙына "ҡара алтын"дың хаҡы барреленә 30 долларҙан 12 долларғаса төшә. Үҙенең бюджетын нефткә юғары хаҡ күҙлегенән сығып планлаштырған СССР етди проблемаларға осрай. Илдә тауар ҡытлығы башлана. Иҡтисади үҫеш буйынса хөкүмәт ағзалары алтын запасының кәмеүе хаҡында рапорт бирә. Социологтар халыҡтың ҡәнәғәтһеҙлеге үҫеүе хаҡында белдерә. Горбачевҡа буш кәштәләр менән ҡәнәғәт булмаған халыҡты тынысландырырға һәм бюджетты өлөшләтә тултырырға тейешле тәҡдим яһала. 1988 йылда хөкүмәт ағзалары ҡабаттан бюджетты үҙ халҡын эсереү юлы менән тулыландырырға ҡарар итә. "Мин үҙемдең СССР-ҙың Президенты вазифаһында эшмәкәрлегемде туҡтатам, - тип белдереү яһай М. Горбачев. - Был ҡарарҙы принципиаль инанысым буйынса ҡабул итәм".\nМәҙәни эсеү һөҙөмтәһе...\nСит илдең махсус хеҙмәттәренең Советтар Союзын емереү буйынса планы тормошҡа аша: власҡа Ельцин килеү менән иҫерек халыҡтың танау аҫтынан мут хосусилаштырыу схемалары буйынса төп дәүләт активтары тартып алына. Дәүләттең алкоголь предприятиелары ла шәхси ҡулдарға күсә. Алкоголь яңы көс менән магазин кәштәләренә, кибеттәргә, үҙәк телевидениеға менеп ҡунаҡлай. Алкоголь ҡулланыу күренештәре менән тулы рекламалар, фильмдар, сериалдар граждандар аңына традиция һәм тормош нормаһы итеп һеңдерелә. 1996 йылда йән башына спиртлы эсемлектәр ҡулланыу рәсми статистика күрһәткестәре буйынса 16 литрға етә. Илдә урам балалары, алкоголик ата-әсәләренән ҡасып сығып киткән һәм ҡарауһыҙ балалар һаны тағы ла күбәйә. Эскегә бирелгән ата-әсәлә бала тәрбиәләү ҡайғыһы булмай.\nИр-аттың уртаса йәш кимәле 57-гә тиклем кәмей. 90 процент осраҡта улар алкоголь ҡулланыуҙан вафат була. Статистика буйынса 90-сы йылдар һуңында 7 миллион ҡатын-ҡыҙға ир-ат булмай, улар яңғыҙаҡ тормошҡа дусар ителә. Һөҙөмтәлә илдә тыуым кәмей. 90-сы йылдар башынан үлем тыуымдан артып китә. 1992 йылда үлеүселәр һаны тыуымға ҡарағанда 300 мең кешегә, 1993 йылда 700 мең кешегә күберәк була. Артабан инде был һан йылына бер миллионға етә. Рәсәйҙә алкоголь афәте ҡағылмаған бер генә ғаиләне лә табып булмай.\nБына РФ Хөкүмәтенә хат-мөрәжәғәттәрҙең береһе: "Беҙҙең илдә эскелектән башҡа барлыҡ проблемалар менән шөғөлләнәләр. Кешеләр һуғышта вафат булғанға ҡарағанда ла күберәк үлә, ғәрипләнә, балалар етем ҡала. Балалар, ололар эскән, асыулы кешеләр ҡулына ҡарап ҡалды һәм улар һуғыш ваҡытындағыға ҡарағанда ла насарыраҡ йәшәй. Төпкөл ауылдарҙың барыһында ла спиртлы эсемлектәрҙе бурысҡа бирәләр. Һатыусылар, шулай итмәгәндә, бөтөнләй килем булмауы менән аҡлана. Һатыу тәүлек әйләнәһенә дауам итә. Бер табындан һуң 6-12 кеше үлә. Күршеләребеҙ ике 20 йәшлек улдарын юғалтып, ҡарт көндәрендә күҙ йәштәренә мансылып ҡалды. Ай эсендә тотош ғаиләләр юҡҡа сыға. Бер ғаилә икенсе сабыйҙарын көтә ине, уның донъяға килеренә ике аҙна ғына ваҡыт ҡалғайны. Кискеһен ир кеше эсергә аҡса һораған, ҡатыны бирмәгән. Ир ҡатынын ҡурҡытырға була ҡулына мылтыҡ алып, ҡатынының маңлайына төҙәгән дә, тәтегә баҫҡан. Ошо бөтөн күренеш ике йәшлек улдарының күҙ алдында булған.\nҠалаларҙа, бәлки, спиртлы эсемлектәрҙе аҡсаға һәм бары тик киске сәғәт һигеҙгә тиклем генә һаталарҙыр, ә ауылда барыһы ла яҙмыш ҡосағына ташланған. Ошо тиҫтә йыл эсендә генә күпме кеше эсеп үлде, күпме бала етем ҡалды, күпме кеше ғәрипләнде. Бер генә һуғышта ла шунсама яҙмыш ҡыйралмағандыр. Ошондай хаттан - балаларҙың, әсәләрҙең, ҡарттарҙың үтенесенән һуң да бер нәмә лә үҙгәрмәҫме икән ни?\nТөнгөр ауылы, Алтай Республикаһы".\nАйыҡлыҡ - йәшәү рәүеше\nТелевизорҙан һаман да ҡош киҙеүе йәки атипик пневмонияның шикле хәүефе хаҡында һөйләүҙе дауам итәләр. Ә өҫ тиҫтә йыл дауамында көн һайын меңдәрсә кешенең ғүмерен өҙгән хәүеф хаҡында шым ҡалыуҙы хуп күрәләр. Шулай уҡ донъяның 41 илендә ҡоро закон ҡабул ителеүе, ә 80-ендә айыҡлыҡтың йәшәү рәүеше булыуын йәшереп ҡалдырырға маташалар. Был илдәрҙә эскән кешегә яртаҡыл тип ҡарайҙар. Һиндостанда һәм Ҡытайҙа бер кешегә йылына ни бары 50 грамм спирт тура килә. Мосолман донъяһы бөтөнләй эсмәй тиерлек. Тап ошо төбәктәр бөгөн иҡтисадта ла, тыуым буйынса ла лидерҙар рәтендә бара.\nБеҙҙең илебеҙ ҙә цивилизация үҫеше өсөн күп эшләне. Ул донъяға бөйөк ғалимдарҙы: Ломоносовты, Менделеевты, космонавтикаға нигеҙ һалған Циолковскийҙы бирҙе; беҙ бөйөк полководецтар: Нахимов, Кутузов, ғүмерендә бер тапҡыр ҙа еңелмәгән Суворов менән хаҡлы ғорурланабыҙ; Рәсәйҙә бөйөк табиптар: Пирогов, Павлов, быуаттан ашыу йәшәгән һәм донъяла берҙән-бер оло йәштәге эшләп йөрөүсе хирург булараҡ Гиннестарҙың рекордтар китабына индерелеүсе Углов йәшәгән һәм эшләгән; беҙҙең билдәле рәссамдарыбыҙ Репин, Айвазовский, Левитандың картиналары иң яҡшы музейҙарҙа һәм галереяларҙа урынлашҡан; бөйөк рус яҙыусылары Достоевскийҙың, Тургеневтың, Толстойҙың әҫәрҙәре донъя әҙәбиәтенең алтын фондына индерелгән һәм донъяның барлыҡ телдәренә тигәндәй тәржемә ителгән. Тотош кешелектең мираҫына әйләнгән асыштар һәм уйлап табыуҙар беҙҙең ысын тарихыбыҙҙы һәм ысын традицияларыбыҙҙы тәшкил итә. Рәсәйҙә һәр саҡ эскәндәр, тип мәҙәни эсеүҙе яһалма рәүештә һеңдерергә тырышыуҙан айырмалы, беҙ халыҡты эсереүҙең юлға һалынған системаһына етди һөжүм яһай алабыҙ. Айыҡлыҡ менән сәләмәтлегебеҙҙе һәм яҙмышыбыҙҙы ҡыйратыусы, балаларыбыҙҙың именлеген ҡаҡшатыусы ошо алкоголь конвейерына аҡса килеүҙе туҡтатабыҙ. Беҙҙең был мөмкинлегебеҙ ғәмәлдә йылы мөнәсәбәттәр, хәстәрлек, дуҫлыҡ һәм ысын мөхәббәт менән һуғарылған лайыҡлы тормош юлы үтеүҙең үҫеп килеүсе быуынға дөрөҫ өлгөһө булып торасаҡ.\nЯҙылған: 22.09.14 | Ҡаралған: 1509


Нефтекамск. Официальный сайт администрации городского округа - Башҡортостанда БДИ-ны ваҡытынан алда тапшырыу этабы тыныс үтте - Яңылыҡтар - Новости\nБашҡортостанда БДИ-ны ваҡытынан алда тапшырыу этабы тыныс үтте\nКесе йома, 23 мартта, Башҡортостанда география, информатика һәм мәғлүмәт-коммуникациялар технологиялары буйынса Берҙәм дәүләт имтиханын ваҡытынан алдан тапшырыу этабы уҙҙы. 53 кеше ваҡытынан алда имтихан тапшырырға килде, уларҙың 40-ғы информатика һәм 13-ө – география буйынса. Улар өсөн Өфөнөң Дим районында һәм Стәрлетамаҡта ике имтихан уҙғарыу пункты, йәмғеһе туғыҙ аудитория эшләне, тип хәбәр иттеләр Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығында.\nБерҙәм дәүләт имтиханы башланыр алдынан бер нисә минут ҡалғас ҡатнашыусылар өсөн аудиторияларҙа контроль-үлсәү материалдары баҫылды. Имтихан тамамланғас ҡатнашыусыларҙың яуаптары менән бланктар пунктарҙа сканерлап ебәрелде, улары шунда уҡ Төбәк мәғлүмәт эшкәртеү үҙәгендә булды.\nБашҡортостандың Мәғариф өлкәһен контролдә тотоу һәм күҙәтеү буйынса идаралығы етәксеһе урынбаҫары Альберт Йәримов, имтихан ваҡытында технологик проблемалар булманы, тип билдәләне. Берҙәм дәүләт имтиханы тәртип боҙоуҙарһыҙ, тыныс үтте.\n«Берҙәм дәүләт имтиханын ваҡытынан алда тапшырыу этабын уҙғарыуҙы ысын ваҡыт режимында Мәғариф өлкәһен контролдә тотоу һәм күҙәтеү буйынса идаралығының Хәл үҙәге видеокүҙәтеү аша ҡараны, — тип билдәләне Альберт Йәримов. — Имтихан ҡабул итеү пунктарының бөтә аудиториялары, штабтар, Төбәк мәғлүмәт эшкәртеү үҙәге ведомствобыҙҙың хеҙмәткәрҙәре, «Дөйөм Рәсәй волонтерҙар хәрәкәте» ирекмәндәре иҫәбенән онлайн-күҙәтеүселәрҙең иғтибар үҙәгендә булды. Ведомствоға БДИ-ны уҙғарыу барышы хаҡында бөтә оператив мәғлүмәттәр килеп торҙо».\nМәғариф өлкәһен контролдә тотоу һәм күҙәтеү буйынса идаралығының Хәл үҙәге имтихандарҙы үткәреү көндәрендә киң мәғлүмәт саралары менән эш итеү өсөн асылды.\nКиләһе аҙнала имтихандар урыҫ теле (27 мартта), тарих һәм химия (29 мартта) буйынса, база һәм профиль буйынса математиканан (31 мартта) үтә. География һәм информатика буйынса һөҙөмтәләр 4 апрелгә әҙер булырға тейеш.


Республикала «яҡшы ғына ихаталар» барлыҡҡа килде - Радий Хәбиров // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n12:56, 16 сентября 2019 Иҡтисад\nРеспубликала «яҡшы ғына ихаталар» барлыҡҡа килде - Радий Хәбиров Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2019 йыл, 16 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.\nРеспублика етәксеһе Радий Хәбиров «Башҡортостан ихаталары» ихаталарҙы төҙөкләндереү программаһын ғәмәлгә ашырыу барышын ыңғай баһалап, республикала, ниһайәт, яҡшы ғына ихаталар барлыҡҡа килде, тип өҫтәне. Был хаҡта ул бөгөн республика Хөкүмәтендәге оператив кәңәшмәлә белдерҙе.\n«Салауатта, Өфөлә, Күгәрсен районында яҡшы ғына ихаталар барлыҡҡа килде, — тип билдәләне ул. — Халыҡҡа шул хаҡта һөйләргә кәрәк. 2024 йылдың аҙағына беҙ ремонтҡа мохтаж барлыҡ ижаталарға инергә тейешбеҙ».\nБашҡортостандың вице-премьер, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры вазифаһын башҡарыусы Борис Беляев хәбәр итеүенсә, әлегә 1 ноябргә тиклем «Башҡортостан ихаталары» республика программаһына индерелгән ихаталарҙы төҙөкләндереүҙе тамамлау күҙаллана.\n«Башҡортостан ихаталары» комплекслы төҙөкләндереү программаһын бойомға ашырыу барышында бөгөнгә 55 ихата иҫкәртмәләр менән ҡабул ителгән. 336 объектта эштәр алып барыла. Бөрө, Благовар, Ишембай, Ҡалтасы, Мәләүез райондарында һәм Нефтекамала 13 объектта эш башланмаған», — тине Борис Беляев.\nРеспублика Хөкүмәте вице-премьеры вазифаһын башҡарыусы әйтеүенсә, 2019 йылға программаға ингән биш ихата бынан алда үткәрелгән конкурстар аҡсаһын экономиялау иҫәбенә төҙөкләндерелгән.\nДөйөм алғанда, 1 ноябргә төбәктә «Башҡортостан ихаталары» программаһы ярҙамында 404 ихатаны төҙөкләндереү күҙаллана. Улар 300 мең кеше йәшәгән 895 күп фатирлы йортто үҙ эсенә ала.\nБорис Беляев һүҙҙәренсә, ошо программа буйынса ихаталарҙы комплекслы төҙөкләндереү барышында асыҡланған иҫкәртмәләрҙе бөтөрөү өсөн республиканың Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығы 29 муниципалитетҡа өҫтәмә рәүештә 108 миллион һум бүлгән.\nБөгөнгә төп проблемаларҙың береһе — спорт һәм балалар өсөн ҡорамалдарҙы, төҙөкләндереү элементтарын килтереүҙә тотҡарлыҡ. Әлеге ваҡытта Башҡортостандың 106 ихатаһы ошондай тәьмин итеүҙе көтә.\nРеспублика ҡаҙнаһынан «Башҡортостан ихаталары» программаһына 1,7 миллиард һум бүленгән. Шарттарға ярашлы, ремонт хаҡынан 1% йортта йәшәүселәр индерергә тейеш.\nТеги: «Башҡортостан ихаталары» программаһы, төҙөкләндереү


Хәйбулла районында ташҡынға бәйле хәл тотороҡлана\nТаналыҡ йылғаһы ярҙарынан сығыу сәбәпле, Первомайское ауылында йәшәүсе оло йәштәгеләргә пенсия һуңлатылды. Район үҙәге Аҡъяр менән транспорт бәйләнеше өҙөлгән.\nШуға ла почта машинаһына Баймаҡ аша урап йөрөргә тура килде, ти ауылда йәшәүсе Сәлимә Ниғәмәтова. Былтыр ауыл эргәһендә Таналыҡ аша күпер төҙөлә башлаған. Эш тамамланып өлгөрмәгән, ваҡытлыса һалынған торбаны яҙғы һыу йыуған.\nДөйөм алғанда, әле район йылғалары һәм гидроҡоролмаларында һыуҙың кимәле нормаға ярашлы тип билдәләй белгестәр. Төбәктә быйыл ҡар сағыштырмаса аҙ булған, шуға күрә көслө ташҡын көтөлмәй. Таналыҡ йылғаһы буйынса иң көсөргәнешле осор үткән.\nӘле иғтибар үҙәгендә, Һаҡмар йылғаһы. Унда бөгөн төндә боҙ ҡуҙғалыуы, йылғаның күтәрелеүе һәм артыҡ һыуҙы ағыҙыу ҡоролмаларының эшләп китеүе күҙаллана. Аҡъяр һыуһаҡлағысында иһә бөгөн егерме һигеҙ миллион куб һыу тотола. Дөйөм алғанда, был һыуһаҡлағыста ҡырҡ туғыҙ миллион кубҡа тиклем һыу йыйылыу мөмкинлеген иҫәпкә алып, ҡар кимәле анализдары буйынса, һыуһаҡлағыстан артыҡ һыуҙы ағыҙыу талап ителмәүе мөмкин.


СӘЛӘМӘТ ТУҠЛАНЫУ МӘКТӘБЕ\n16 Ғинуар 2020, 12:20\n#национальныепроекты #региональныепроекты #нацпроектыБашкортостан “Демография” милли проекты сиктәрендә республикала “Сәләмәт туҡланыу мәктәбе” барлыҡҡа килде. Ул Башҡортостандың ғаилә һәм хеҙмәт министрлығының грант ярҙамы алды.Программаның маҡсаты кешеләрҙе сәләмәт туҡланыу рәүешенә өйрәтеү.\n“Демография” милли проекты сиктәрендә республикала “Сәләмәт туҡланыу мәктәбе” барлыҡҡа килде. Ул Башҡортостандың ғаилә һәм хеҙмәт министрлығының грант ярҙамы алды.\nПрограмманың маҡсаты кешеләрҙе сәләмәт туҡланыу рәүешенә өйрәтеү.\nБылтыр, июль-декабрь айҙарында ошо проектҡа ярашлы ауырлы ҡатындарға, йәш әсәләргә, студенттар, хаҡлы ялдағыларға лекциялар уҡылған, файҙалы эсемлектәр әҙерләү буйынса оҫтаханалар үткәрелгән. Барлығы төрлө сараларға 600 кешене йәлеп итеү мөмкинлеге булған.\n“Сәләмәт туҡланыу мәктәбе” буйынса мәғлүмәттәрҙе “Бәйләнештә” селтәрендәге рәсми биттән белергә була.\n“Демография” милли проекты, Президент Владимир Путиндың Указы менән 2024 йылдарға тиклем иҫәпләнгән. Уның төп маҡсаты, тыуымды, ғүмер оҙонлоғон арттырыу, хеҙмәт йәшендәге кешеләр араһында үлемде кәметеү һәм сәләмәт тормош рәүешенә йәлеп итеү.\nМилли проекты тормошҡа ашырыуға 3,5 триллион һум аҡса йүнәлтелгән.


«Йәшлек» гәзите » Конкурстар » Гүзәллегең сикһеҙ, башҡорт ҡыҙы…\n15.08.2014 Гүзәллегең сикһеҙ, башҡорт ҡыҙы…\nбейеү һәм спорт.\nЯратҡан аш-һыу төрө:\nИң ҙур хыялы:\nматур ғаилә ҡороу.\nбуйы 174 см, 89-62-93.\nИван Тургенев, башҡорт әҙәбиәтендә заман ҡатын-ҡыҙҙарының образдарын үҙенсәлекле һүрәтләгәне өсөн Гөлсирә Ғиззәтуллинаны ихтирам итә.\nБашҡорт ҡыҙы Гөлназ Аҙнабаева 27 августа, Баҡы ҡалаһында үтәсәк 89-сы халыҡ-ара "Miss Globe International" матурлыҡ конкурсында Башҡортостан данын яҡлаясаҡ.\nГөлназға был конкурсҡа барыу хоҡуғы 26 июлдә Өфө ҡалаһында үткән “Башҡортостандың 100 һылыуҡайы” конкурсында еңгәндән һуң бирелә. "Miss Globe International" конкурсында быйыл йөҙҙән ашыу илдән 120 ҡыҙ ҡатнашасаҡ.\n– Әҙерләнеү барышында беҙҙе, конкурсанттарҙы, Әзербайжандың иҫтәлекле урындарына, балалар йортона алып барасаҡтар. Мосолман илендә үткәнлектән, конкурста һыу инеү костюмдарында сығыш булмаясаҡ. Уның ҡарауы, ижади конкурсҡа ҙур иғтибар биреләсәк. мин бейеү әҙерләнем. сәхнәгә милли костюмда һәм киске күлдәктәрҙә сығасаҡбыҙ. Әлеге мәлдә Екатеринбургта белем алам, әммә тыуған яғым – Архангел районына йыш ҡайтып йөрөйөм. Конкурстан еңеү менән ҡайтыуымды атай-әсәйем, бер туған ағайым Илдар һәм дуҫтарым, яҡындарым, бөтә Башҡортостан халҡы көтә. Шуға күрә еңеү өсөн бар көсөмдө, тырышлығымды, күңелемде һаласаҡмын, – тип кисерештәре менән уртаҡлашты Гөлназ.\nБашҡорт ҡыҙҙарының бөтә сифаттары ла бар унда. Тегеү, сигеү, бәйләү серҙәрен өйрәнгән. Ҡыйыу, әммә тыйнаҡлыҡ та хас уға. Гөлназ бер нисә спорт төрө менән дә шөғөлләнә. Инглиз телен, парикмахер һөнәрен бар нескәлегендә үҙләштергән.\nГөлназ башҡорт ҡыҙҙарының донъяны яулар гүзәллеккә эйә булыуын иҫбатлар тип өмөтләнәбеҙ. Хәйерле юл һиңә, башҡорт һылыуы.


24 сентябрҙә Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров Мәскәүҙә VI Бөтә донъя фольклориадаһын әҙерләү һәм үткәреү буйынса федераль ойоштороу комитеты ултырышында ҡатнашты. Халыҡ-ара фестиваль 2020 йылдың 18 июленән 1 августҡа тиклем Башҡортостанда үтәсәк.\nРәсәй Хөкүмәте Рәйесе урынбаҫары Ольга Голодец ултырышты асып, 2017 йылдың 1 июнендә ил Президенты Владимир Путин тарафынан VI Бөтә донъя фольклориадаһын үткәреү тураһындағы указға ҡул ҡуйыуын һыҙыҡ аҫтына алды.\n2018 йылдың 6 февралендә Фольклориаданы әҙерләп үткәреү буйынса ойоштороу комитеты булдырыу тураһында Рәсәй Хөкүмәте ҡарары сыға.\n– Был сара алтынсы тапҡыр ойошторола. Беҙгә төрлө дәүләттәрҙән ижади коллективтар киләсәк. Фестивалде иң юғары кимәлдә үткәреү бурысы тора, – тине Ольга Голодец.\nРадий Хәбиров үҙ сығышында сараға әҙерлек, донъяның 100 иленән 3000-дән ашыу ҡатнашыусы көтөлөүе тураһында бәйән итте. Әлегә 85 дәүләт фольклор фестивалендә ҡатнашыуҙарын раҫлаған. Халыҡ-ара сара үткән мәлдә Башҡортостанға 2,5 млн самаһы турист килер тип көтөлә.\n– Фольклориада программаһы бары тик Өфө менән генә сикләнмәй, тотош республика йәлеп ителәсәк. Бөгөнгә артистар сығыш яһаясаҡ майҙансыҡтар, фестивалдә ҡатнашыусыларҙың йәшәү һәм туҡланыу урындары билдәләнгән, – тине Радий Хәбиров. – Алда беҙҙе ҙур эш көтә. Күмәк көс менән Бөтә донъя мәҙәниәт форумын иң юғары кимәлдә үткәрә алырбыҙ тип ышанам.\nБөтә донъя фольклориадаһы Фольклор һәм традицион сәнғәт фестивалдәре ойоштороу буйынса халыҡ-ара совет (CIOFF) саралары рәтендә дүрт йыл һайын ойошторола. Ғәҙәттә унда донъяның 60-80 дәүләтенән өс мең самаһы артист ҡатнаша.\nТәүге Фольклориада 1996 йылда Нидерландтарҙа, артабан Япония, Венгрия, Көньяҡ Корея һәм Мексикала үтә.\n2020 йылдағы Фольклориаданы Өфө ҡалаһы ҡабул итәсәге тураһындағы ҡарар 2015 йылда Перула үткән CIOFF-тың 45-се Бөтә донъя конгресында ҡабул ителә.


Путин “Рәсәй - Ислам донъяһы” форумы ҡатнашыусыларына сәләмен еткерҙе\n30 Ноябрь 2019, 10:55\nРәсәй Президенты Өфөлә үткән“Рәсәй - Ислам донъяһы” форумы ҡатнашыусыларына үҙенең мөрәжәғәтен еткерҙе. Уны осрашыуҙы асыу ваҡытында төркөм рәйесе, Татарстан Президенты Рөстәм Миңнеханов уҡып ишеттерҙе.\n«Рәсәй — Ислам донъяһы» стратегик ҡараш төркөмөнөң форумы Рәсәйҙең һәм Ислам хеҙмәттәшлеге ойошмаһы илдәренең үҙ-ара ышаныслы мөнәсәбәтен нығытыу сараһы буласаҡ. Был һүҙҙәр Рәсәй Президентының сәләмләүендә әйтелә.\n“Һеҙ эшлекле йөкмәткеле дискуссия үткәрерһегеҙ, ә уй-фекерҙәрегеҙ һәм башланғыстарығыҙ беҙҙең илдәр һәм халыҡтар араһында ышанысты, аңлашыусанлыҡты нығытыр тип ышанам,” – тиелә мөрәжәғәттә.\nПутин Рәсәйҙең һәм Ислам хеҙмәттәшлеге ойошмаһы илдәренең халыҡ-ара хоҡуҡты һәм демократик тәртипте беренсе урынға ҡуйыуҙарын һәм глобаль масштабта тыныслыҡты һәм хәүефһеҙлекте һаҡлау яҡлы булғандарын һыҙыҡ өҫтөнә алды.


Наил Ғәйетбаев Башҡортостан Яҙыусылар союзы идараһы рәйесе итеп һайланды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nНаил Ғәйетбаев Башҡортостан Яҙыусылар союзы идараһы рәйесе итеп һайланды\n12:58, 12 апреля 2014 Йәмғиәт\nБашҡортостан Яҙыусылар союзы идараһы рәйесе итеп күпселек тауыш менән Наил Ғәйетбаев һайланды. Бындай ҡарар Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзының дөйөм йыйылышында ҡабул ителде. Ижади ойошма башлығы вазифаһына Наил Ғәйетбаев, Рәлиф Кинйәбаев һәм Игорь Фролов дәғүә итте. Уларҙың исемдәре йәшерен тауыш биреү өсөн бюллетендәргә индерелде. Бөтәһе 155 бюллетень таратылды. Һөҙөмтәлә йыйылышта ҡатнашыусылар Наил Ғәйетбаев өсөн 109 тауыш, Рәлиф Кинйәбаев өсөн – 35 , Игорь Фролов өсөн туғыҙ тауыш бирҙе. Ике бюллетень боҙолдо.\nНаил Ғәйетбаевҡа 65 йәш, ул драматург булараҡ билдәле, Рәсәйҙең атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре һәм Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре исемдәренә эйә. Күп йылдар дауамында «Тамаша» журналын етәкләне, республиканың мәҙәниәт министры урыынбаҫары вазифаһын биләне.\nТеги: БР яҙыусылар союзы


Йыл әйләнәһенә өс тапҡыр уңыш һәм 2 миллион тоннанан ашыу йәшелсә\n"Алексеевка" хужалығы етештереү ҡеүәтен арттыра. Бөгөн предприятиела 2 ярым гектарҙы биләгән яңы теплицалар сафҡа инде. Майҙандарҙы киңәйтеү хеҙмәт урындарын арттырасаҡ. Иң мөһиме, үҫеш ҡеүәте һүлпәнәйә башлаған. "Алексеевский" совхозы эшмәкәрлеген йәнләндерәсәк. Яңы теплица мөмкинлектәре һәм хужалыҡтың артабанғы яҙмышы менән Рөстәм Хәмитов та ҡыҙыҡһынды.\nЯңы сафҡа ингән теплицалар быға тиклемгеләренән тыштан уҡ айырылып тора. Заманса технологиялар буйынса ҡоролған япмалар ҡояш нурҙарын да яҡшыраҡ үткәрә, йылылыҡты ла һаҡсыл тота. Климат шарттары яҡшы булған теплицалар уңышты ла байтаҡҡа күберәк бирәсәк, ти хужалыҡ етәкселеге.\nҺуңғы технологиялар ярҙамында төҙөлгән теплицалар йылына өс тапҡыр уңыш йыйыу мөмкинлеге бирә. Иң мөһиме бында тәбиғи ашламалар ғына ҡулланасаҡтар. Химик препараттарҙы юҡ кимәлендә генә файҙаланабыҙ, ти агрономдар.\nЯңы теплицалар - яңы эш урындары. Хужалыҡта әле үк ике йөҙҙән ашыу өҫтәмә ҡул көсө талап ителә. Эшсе көстәрҙе һаҡлап ҡалыу , лайыҡлы эш урындары һәм хеҙмәт хаҡын арттырыу төп маҡсаттарҙың береһе, тине Рөстәм Хәмитов хеҙмәткәрҙәр менән әңгәмәләшеп.\nӘле йәмғиәттә ,,Алексеевка,, хужалығының артабанғы яҙмышы тураһында төрлө имеш-мимештәр йөрөй. Йәнәһе лә, предприятие тулыһынса һатыла һәм хеҙмәткәрҙәрҙе ҡыҫҡартыу башланасаҡ. Рөстәм Хәмитов совхоз шәхси ҡулдарға күсмәйәсәк, әммә хужалыҡтың миллиард һумдан ашыу йыйылған бурысын ҡаплау, уның хәлен яҡшыртыу өсөн инвесторҙар ярҙамы ла талап ителә тине .\nШулай ҙа хәл бөтөнләй мөшкөлдән түгел. Алексеевка хужалығы тотош илдә ҡеүәтле предприятиеларҙан һанала. Бында етештерелгән йәшелсә-емеш, ит, һөт ризыҡтарын Рәсәйҙең төрлө ҡалаларында осратырға мөмкин.\nЯңы сафҡа ингән теплица ҙур проекттың башы ғына. Киләһе йылдарҙа быға тиклем эшләп килгән утыҙ гектар теплица модернизацияланып уның урынына 43 гектарҙы биләгән япмалар урынлаштырыласаҡ. Ул сағында совхоз бурыстарынан арыныу ғына түгел, илдең ҡеүәтле теплица хужалыҡтарына конкуренция булдыра аласаҡ.