The development of the biblical canon in ancient Judaism and early Christianity\nJörg FreyI, II\nITheologische Fakultät, Universität Zurich, Switzerland\nA brief account of the process of the development of both the Jewish and the bipartite Christian canon is given. It is argued that due to insights gained from recent textual discoveries, especially the Dead Sea Scrolls (Qumran texts), earlier theories about the history of canonisation had to be reviewed. With the New Testament canon the authors focus on the influence of Marcion as well as the various other factors that played a role in the process of canonisation. It is shown that canonisation was the result of a complicated and variegated canonical process. But in spite of the problems of the criteria used and other factors involved, the biblical canon is theologically valuable and 'well-chosen'.\nVerskillende kanons vir verskillende belydende groeperinge\nVerskillende Christelike groeperinge verskil oor die aantal en rangskikking van die boeke in die kanon ('die Bybel' - vgl. Frey 2009:1-64). Daar is oor die algemeen konsensus dat die Ou en Nuwe Testament mekaar opvolg. Daar kom egter veral by die omvang van die Ou Testament aansienlike verskille voor. In 'n Lutherse Bybel word die sogenaamde 'Apokriewe' (Judit, Wysheid, Tobias, Sirag, Barug, 1-2 Makkabeërs, Toevoegings tot Ester en Daniël, en die Gebed van Manasse) tussen die Ou en Nuwe Testament aangetref. Dit verteenwoordig boeke wat nie in die kanon van die Hebreeuse Bybel ingesluit is nie, maar wel in die Septuagint (LXX) en die Vulgaat, laasgenoemde in byna dieselfde volgorde. Met die Hervorming het eers Andreas Bodenstein van Karlstadt (De Canonicus Libellus , in Credner 1847:219-412; vgl. Leipoldt 1908:105-107) en daarna veral Martin Luther hierdie geskrifte 'so nicht der Heiligen Schrift gleich gehalten', hoewel hulle dit goed en nuttig gevind het om te lees.1 Hierdie afgrensing was nie alleen deur inhoudelike voorbehoude bepaal nie, maar ook omdat daar toe geen oorspronklike Hebreeuse weergawes van hierdie Apokriewe was nie. Vandag weet ons wel van Semitiese weergawes van hierdie geskrifte (in die Cairo Geniza en die Kumranbiblioteek), byvoorbeeld, van die 'Die Boek van Sirag' wat oorspronklik in Hebreeus geskryf is en 'Tobias' in 'n Aramese weergawe. Dit beklemtoon hoe tydgebonde die vroeë besluit van die sinagoge oor wat tot die Hebreeuse kanon sou behoort, was.\nFinale uitsluitsel oor dié boeke is nog nie met die Lutherse Reformasie gegee nie, maar in die Gereformeerde tradisie is die Ou Testamentiese Apokriewe in een van hul Belydenisse uitgesluit2 - vandaar dat dié boeke glad nie, of net gedeeltelik, in Protestantse uitgawes van die Bybel opgeneem is.3 In teenstelling hiermee, is die Vulgaat in 1546 deur die Roomse Tridentium in sy stryd teen die Hervorming as kanonies vasgelê (vgl. Denzinger 2005:1501). In Rooms-Katolieke uitgawes van die Bybel word hierdie sogenaamde deuterokanonieke geskrifte dus nie as bylae tot die Ou Testament ingesluit nie, maar saam met die boeke van die geskiedenis, wysheid en die profete geplaas.\nDie volgorde van die boeke is betekenisvol omdat dit in die reël nie bloot van historiese aard is nie, maar ook teologiese sienings bevat. Hier onderskei die Hebreeuse Bybel sig van die Griekse Septuagint, wat die basis van die Christelike Bybel in die vroeë kerk geword het. Die Hebreeuse Bybel, die 'Tanak' (Tora, Neviim, Ketuvim), begin met die vyf boeke van Moses (Tora), gevolg deur die reeks van profete (Neviim) wat onderskei tussen wat aanvanklik die 'eerste profete' genoem is en handel oor die geskiedenis van Israel (Josua, Rigters, Samuel en Konings) en dan die 'latere profete,' die 'werklike' profeteboeke van die profete Jesaja, Jeremia, Esegiël en die Twaalfprofeteboek. Wat hierop volg, is 'n uiteenlopende versameling geskrifte (Ketuvim) met die Psalms, dan die wysheidsboeke Job en Spreuke, dan die vyf feesrolle (Rut, Hooglied, Qohelet = Prediker, Klaagliedere van Jeremia, en Ester), die apokaliptiese boek van Daniël en die laat-historiese boeke van Esra-Nehemia en Kronieke. In teenstelling hiermee het die Septuagint4 die Tora waarop die geskiedenisboeke volg (Josua, Rigters, Rut, 1-4 Koninkryke [= 1-2 Samuel 1-2 Konings]) en 1-2 Paraleipomena (1-2 Kronieke ), 2 Esdras (Nehemia-Esra) en Ester, maar ook 'n paar boeke wat eers in Grieks geskryf is, of ten minste nie in die Hebreeuse kanon opgeneem is nie; boeke soos 1 Esdras (= 3 Esraboek), Judit, Tobias en vier Makkabeërboeke. Dan volg ook die wysheidsgeskrifte van die Psalms5 en Liedere6oor die Spreuke, Prediker (= Qohelet), Hooglied, Job, Wysheid van Salomo (slegs in Grieks) en die Wysheid van Sirag (= Ecclesiasticus). Aan die einde volg die profetiese boeke, die eerste twaalf profete van Hosea tot Maleagi, dan die groter profete, Jesaja, Jeremia (met Baruch, Klaagliedere en die brief van Jeremia), Esegiël en as slot, Daniël (met sy Griekse toevoegings). Daniël is in die Hebreeuse weergawe onder die wysheid gegroepeer maar hier onder die profete. In die Christelike kanon vorm Daniël weer 'n skakel na die Nuwe Testament. Die eindposisie van die profete dui op 'n oriëntering op die toekoms wat nie in die Hebreeuse kanon so aangebied word nie. Die Septuagint bevat dan ook boeke wat in die Hellenistiese Judaïsme, van die Ptolemeërtyd (aanvang van die derde eeu v.C.) tot die eerste eeu n.C., slegs in Grieks voorgekom het.7 Die Latynse Kerk gebruik weer die Vulgaat wat ook weer effens van die Septuagint verskil, byvoorbeeld, enkele boeke soos 3 Esra en 3-4 Makkabeërs is nie deel daarvan nie.\nWat die Nuwe Testament betref, is die inhoud van die boeke dieselfde by Lutherane, Gereformeerdes, Katolieke en Ortodokse groeperinge. Slegs die oud-Oosterse kerke wyk hiervan af: die Oos-Siries-Nestoriaanse kerk erken nie Judas, 2-3 Johannes en 2 Petrus nie en die Etiopiese kerk het 'n omvangryker kanon. Hieraan sal nie verdere aandag gegee word nie.\nDie opeenvolging van die boeke in die Nuwe Testament was vir Luther problematies.: In die September-Testament van 1521 (sy eerste weergawe) het hy vier boeke ongenommerd gelaat en aan die einde geplaas, naamlik: die Hebreërbrief, die Jakobusbrief, asook die Judasbrief en die Openbaring van Johannes. Hy het probleme daarmee om die boeke as evangelies en (saaklik) apostolies te beskou. Gevolglik verplaas hy Hebreërs en Jakobus na agter in die lys. In alle Lutheraanse Bybels staan dit steeds op dié plek, wat van ander uitgawes verskil. Luther was besonder uitgesproke in dié kritiek en nie al sy navolgers het hom hierin gesteun nie. Die volgorde van die res van die boeke was vir hom aanvaarbaar.\nOp basis van dié waarnemings moet vervolgens vasgestel word wat bogenoemde kanoniese verskille vir die verskillende Christelike posisies inhou. Vroeër het die Latynse vertaling van die Bybel in die Weste en die Griekse Bybel in die Ooste die omvang van die kanon bepaal sonder direkte kritiese beoordeling deur kerkgroepe. Tog moet daarmee rekening gehou word dat die vroegkerklike beslissings oor die kanon in komplekse historiese prosesse gegrond is wat deur historiese en teologiese waarde-oordele bepaal is. Wie die kanon na waarde wil beoordeel, mag hierdie faktore asook die toevallighede wat daarmee saamhang, nie uit die oog verloor nie.\nDie sin en bedoeling van 'n kanon\nDie Griekse woord kanōn ['maatstaf, riglyn'] verwys nes die Semitiese kanōh [riet] na 'n maatstaf. In oordraagbare sin kan dit dan ook na 'lys' of 'tabel' verwys. In die vroeë Christendom word die begrip eerstens gebruik om na die algemene 'Reël van Geloof' of die 'Waarheid' te verwys (regula fidei of regula veritatis), en vanaf die vierde eeu n.C. word die woord kanōn ook ingespan om na sinodale besluite en kerkregtelike canones te verwys. Dit is eers in die tweede helfte van die vierde eeu n.C. dat die term aangewend word om te verwys na 'n lys van geskrifte wat deur die kerk as gesaghebbend erken word. Die bestaan van so 'n lys beteken nog hoegenaamd nie dat almal dit aanvaar het nie. In werklikheid verwys die lys eerder na 'n aanspraak of eis van sommige individue of groepe eerder as die heersende werklikheid in die breë kerk.\nIn werklikheid was die kanoniseringsproses veel meer kompleks, 'n lang proses waarin sekere boeke deur Christelike groepe byvoorbeeld in die erediens gelees is, wat daartoe gelei het dat hierdie groepe die boeke as gesaghebbend hanteer het. Die kanoniseringsproses het eers 'n noodsaaklikheid geword toe leerstellige krisisse en kontroverse, wat oor 'n lang periode ontwikkel het, so 'n proses genoodsaak het. Vroeëre teorieë het veronderstel dat dié kanoniese grense reeds van vroeg af gefunksioneer het. Die oud-Protestantse ortodoksie het byvoorbeeld geleer dat die kanoniese geskrifte woordeliks en letterlik deur God se Gees geïnspireer is, en dat dit selfs geld vir die Hebreeuse vokaaltekens wat uiteraard eers eeue later by die teks gevoeg is. Alles sou net so, letterlik deur die Gees geïnspireer gewees het wat die boeke van die vroegste tye af gesagvol sou maak. Teorieë wat so 'n kategoriale onderskeid tussen die kanoniese en nie-kanoniese boeke maak, misgis hulle dikwels met die kompleksiteit van die historiese prosesse wat 'n rol gespeel het in die daarstel van die kanon.\nNavorsing in resente tye het dié historiese problematiek belig en daarmee die teologiese waarheidsaanspraak van kanoniese boeke geproblematiseer: Dit is vandag byvoorbeeld duidelik dat nie alle Nuwe Testamentiese boeke van die vermeende skrywers kom nie (waarskynlik kom die minderheid uit die pen van die vermeende skrywers). Hierdie boeke se 'apostolisiteit' kan dus hoogstens inhoudelik bepaal word. Dieselfde geld vir sommige boeke van die Ou Testament waar antieke literêre konvensies pseudonimiteit anders hanteer, byvoorbeeld, dat 'n boek uit die skool van 'n bepaalde bekende persoon (byvoorbeeld van Pythagoras of Plato se skool) aan die bekende persoon self toegeskryf kon word. So skryf die Jode boeke toe aan Moses en Salomo wat bepaald nie deur hulle self geskryf kon word nie. Dit is ook 'n vraag of Prediker (Qohelet), wat aan Salomo toegedig word, werklik meer vroom of teologies meer waardevol is as die Wysheid van Sirag, of as sommige boeke wat in die Etiopiese kanon opgeneem is, soos die Henogboek. Die Ignatiusbrief is ook saaklik meer inhoudryk as van die kanoniese boeke, soos byvoorbeeld Judas.\nSentrale teologiese vrae ten opsigte van die boeke in die kanon is, of dit primêr oor eksklusief teologiese waarhede gaan en welke gesag daaraan toegeken kan word. Binne die Reformatoriese raam waar gesag slegs aan die Skrif toegeken word, word dié vraag krities belangrik. Omdat die Bybelse geskrifte inherente spanninge en selfs teensprake bevat, kan die vraag egter nie aan die hand van formele maar slegs aan die hand van saaklike kriteria beslis word.\nDie historiese vraag is of die 'kanonisering' van hierdie boeke die resultaat is van gesaghebbende uitsprake van biskoppe, sinodes of ander instellings en of die kanoniese boeke eerder op grond van hulle eie inhoudelike gewig in die kanon opgeneem is (vgl. Ritter 1987:93-99).8 Kanoniese navorsing neem dikwels nie spesifieke ontwikkelingspunte ernstig genoeg nie. Immers, van die tydstip af dat 'n boek in sekere kringe gesagvol begin raak het, totdat dit saam met ander boeke in 'n lys van kanoniese boeke opgeneem is, veronderstel 'n lang historiese proses waarin vele faktore 'n rol speel - en aan die einde daarvan kan steeds bygevoeg word: Roma locuta - causa finita.\nDié kanoniese prosesse en faktore wat 'n rol gespeel het, kan aan die hand van die volgende verkorte uitbeelding van die Joodse en Christelike kanon verduidelik word. Meer resent ontdekte bronne lei tot nuwe insigte wat ouer klassieke modelle op verskeie punte bevraagteken.\nDie Hebreeuse kanon: Van die verklaring van die gesag van die Tora af tot by die rabbynse reëlings rondom die 'verontreiniging van die hande'\nHoe het die Hebreeuse Bybel (TaNaKJ ontstaan? Wanneer is dié kanon 'gevestig' en tot welke mate geld dié kanon vir die outeurs van die Nuwe Testament ook as gesaghebbend?\nDie klassieke model van 'n drievoudige kanonisering\nAllereers moet die klassieke idee van die samestelling van die Hebreeuse kanon uitgespel word, om daarna die ontdekkings by die Dooie See te bespreek en te verduidelik hoe hierdie bronne die siening oor kanonvorming beïnvloed. Op die probleme van die oudste Ou Testamentiese literatuurgeskiedenis en vrae oor hoe dit uit bronne, vertaalsiklusse en wetskorpusse tot die Tora en profeteboeke ontwikkel het, word nie hier verder op ingegaan nie (vgl. Schmid 2008; Zenger & Frevel 2012).\nVoorheen het navorsers uit verskeie 'kanongetuienisse' (vgl. Becker 2009:218-253; McDonald & Sanders 2002:580-582) 'n drievoudige opeenvolgende outorisering geponeer, eers van die Tora (ongeveer 400 v.C.), daarna van die profete (voor of kort na 200 v.C.) en dan nog later, ná die Tempel se vernietiging in 70 n.C., ook van die geskrifte. Dié siening gaan hoofsaaklik terug op die Joodse geleerde, Heinrich Graetz (1817-1891) (Graetz 1886:281-298). Vir die datum van die afsluiting van die kanon word dan na Nehemia 8 verwys, waar die boek van die Tora (die Pentateug) onder Esra in die openbaar gelees is, wat as 'n gewisse 'outorisering' van die Joodse Wet deur die religieus tolerante Persiese amptenaar verstaan kan word. Dat die Pentateug teen dié tyd prakties reeds afgesluit is, word ook elders duidelik: Die Samaritane wat sedert die Persiese tyd 'n eie ontwikkeling ondergaan het, neem die Pentateug oor, maar nie die profete en geskrifte nie. Sou 'n mens na dié tyd nog wetsbepalings wou kodifiseer, sou dit nuut geskryf moes word, soos dit byvoorbeeld in die Tempelrol by Kumran of in die Jubileesboek gebeur het; dit sou dan bloot as kommentaar op die Tora kon dien.\nDie Siragboek (rondom 200 v.C.) bied belangrike getuienis van die kanon-in-wording - die sogenaamde 'Lof aan die Vader' (Sir 49:10) die profete Jesaja, Jeremia, Esegiël en 'Twaalfprofete' word na mekaar genoem. Dit dui daarop dat hierdie boeke reeds op daardie tydstip in dié genoemde volgorde gesirkuleer het en as gesaghebbend geag is. By die Dooie See is Miqzat Ma'asē hat-Torah ['sommige werke van die Tora'] of 4QMMT C 10v. ontdek wat ook as getuienis kan dien, behalwe dat dié teks erg fragmentaries is. In die boek wat in die middel van die tweede eeu v.C. ontstaan het, lees ons: '[Ons het dit gesfc]ryf, dat die insig ontstaan het in die Boek Mo [ses en die] Boek[e van die pro]fete en van Da[wid]...' (Qimron & Strugnell 1994:62v.). Ook hier word die Tora en profeteboeke as afgeslote eenhede beskou, en 'Dawid' kan moontlik as afkorting vir die Psalms dien. Tog word nog nie na die volle groep van geskrifte verwys nie. Meer sekerheid bereik ons eers met die Griekse vertaling van die Siragboek, waar die vertaler, die kleinseun van die skrywer, in 'n voorwoord die drie groepe noem. Die werk dateer uit ongeveer 130 v.C., en verwys na die Wet, profete en 'die oorblywende boeke' (Sirag slegs in die LXX), waarvan die inhoud en omvang op dié stadium nog nie vasgestel is nie.\nTeen die einde van die eerste eeu n.C. verwys die historikus Flavius Josephus in sy boek, Contra Apionem (I 38-40) uitdruklik na die lys van erkende geskrifte:\nWant by ons bestaan daar nie 'n aantal boeke wat van mekaar afwyk en mekaar weerspreek nie maar slegs 22 boeke wat die hele tydperk omvat en met reg as geloofwaardig gesien kan word: Hiertoe behoort die vyf boeke van Moses [...] Van die dood van Moses tot by Artaxerxes [...] het die profete ná Moses die gebeure in 13 boeke beskryf. Die oorblywende vier bevat lofliedere oor God en lewensreëls vir die mense.9\nIets soortgelyks vind 'n mens rondom 100 n.C. in die apokaliptiese 4 Esraboek wat van 94 boeke vertel waarvan slegs 24 beskikbaar is vir almal om te lees, terwyl die ander 70 boeke ('n simboliese getal) eers in die eindtyd openbaar gemaak sal word. Wat die 22 of 24 boeke omvat, word nie hier duidelik uitgespel nie en hang daarvan af of 1-2 Kronieke, 1-2 Samuel, 1-2 Konings asook Esra-Nehemia elk as een boek of as twee boeke bygetel word. Dit is egter duidelik dat daar nou 'n numeriese begrensing van erkende boeke ontstaan het wat as die kanon van gesaghebbende boeke bekend staan. Die geleentheid wat die begrensing genoodsaak het, is die krisis rondom die Joodse opstand (66-70 n.C.) wat tot die vernietiging van die Tempel gelei het. Die Jode was verplig om hulle godsdiens nou sonder die Tempel te konseptualiseer; immers, sonder die Tempel het die Skrifte en die sinagogeliturgie in fokus gekom. Tussen 70 n.C. en 200 n.C. moes die rabbyne dus belangrike besluite maak.\nDie afsluiting van die Hebreeuse kanon word in dié tyd geplaas. Talle oorleweringe in die Misjna en Talmud word aan Joodse geleerdes te Jabne of Jamnia toegeskryf (vgl. Sternberger 1988:163-174).10 Die terminologie wat hier ontstaan, dat spesifieke boeke 'die hande reinig' (Misjna, Yad 3:5), toon dat dit 'heilige' boeke is, teenoor profane boeke wat die hande verontreinig. Die lys van geskrifte word ook nou begrens en vasgelê, sodat Hooglied en Qohelet as kanonies geld (vermoedelik omdat albei aan Salomo toegeskryf word en daaraan hulle gesag ontleen), terwyl 'n boek soos Jesus Sirag wie se outeur aan die mense van die tweede eeu v.C. bekend was, nie opgeneem word nie. Dit was duidelik dat die kriterium gegeld het dat net boeke waarvan die (fiktiewe) outeur voor die tyd van Esra (ca. 400 v.C.) geleef het, opgeneem kon word. Jonger boeke het nie vir toegang tot die Hebreeuse kanon gekwalifiseer nie. Dat 'n geskrif soos die apokaliptiese Daniëlboek, wat eers teen 165 v.C. afgesluit is, wel toegang verkry tot die kanon, kan daaraan toegeskryf word dat die Daniëlfiguur vermeend in die Babiloniese ballingskap geleef het. Hoewel die vroeë rabbyne se besprekings oor die grense van die kanon voortgegaan het, het die klassieke Jodedom hulle geskrifte nou as vasgestelde tekste erken. Daar het egter langs dié kanon 'n tweede lys van boeke ontstaan wat as die Misjna en Talmudim bekend staan en wat sou teruggaan op die mondelingse Tora (vgl. Misjna, Avot 1:1) wat naas die skriftelike Tora sou ontstaan het.\nSo ontwikkel die beeld van 'n drievoudige fiksering van die Hebreeuse kanon wat van die bykomstige boeke van die Griekssprekende Jodedom onderskei moet word. Later sou die Christene die Septuaginta intensief benut en in hulle kanon gebruik. Hierdie beeld van die kanonontwikkeling is geloofwaardig. Aandag word nou gegee aan hoe die vondste by die Dooie See die proses van kanonvorming belig.\nInsigte as gevolg van teksvondste by die Dooie See\nDie 'biblioteek' wat sedert 1947 by Kumran ontdek is en nou ten volle toeganklik geword het (vgl. Stegemann 2007; VanderKam 1998), bevat reste van ongeveer 900 handskrifte waarvan 200 Ou Testamentiese boeke bevat. Met hierdie vonds het groot getalle Hebreeuse en Aramese oorspronklike tekste uit die tyd tussen die oudste Ou Testamentiese geskrifte (dit is die Daniëlboek uit 165 v.C.) en die Misjna (ongeveer 200 n.C.) bekend geword. So het die Bybelwetenskappe insigte verwerf betreffende die Joodse literatuurproduksie rondom die tussentestamentêre en Nuwe Testamentiese eras, asook in die gebruik en uitleg van die Skrifte, die geskiedenis van literêre Gattungen, die ontwikkeling van motiewe en idees, ensomeer (vgl. Frey 2001:129-208, 2011:225-293). Hier kan slegs die aspekte genoem word wat vir die geskiedenis en ontwikkeling van die kanon van belang is (vgl. Frey 2009:66-87):\n1. Die hele Hebreeuse kanon met uitsondering van Ester is in die biblioteek van Kumran gevind. Die meeste manuskripte is van die Psalms gevind (36 manuskripte); van Deuteronomium is 30 en van Jesaja 21 gevind. Dit impliseer dat sekere geskrifte meer gereeld gelees en gekopieer is - hierdie boeke word ook in die Nuwe Testament die meeste aangehaal. Ander boeke kom slegs in een of twee handskrifte voor, of net in fragmente. Van die Jubileesboek kom 15 manuskripte voor en van die Henogboek 12 Aramese manuskripte (van dele), wat voorheen slegs in Etiopies en enkele Griekse fragmente bekend was. Dit roep die vraag op of laasgenoemde boeke vir die kring wat die biblioteek van Kumran gebruik het, 'n kwasi-kanoniese waarde gehad het. In die raamwerk van die veelvoud en gedifferensieerdheid wat binne die Jodedom rondom hierdie tydperk11 bestaan het, word tot die insig gekom dat enkele geskrifte groepspesifieke gesag en betekenis geniet het. So is byvoorbeeld die Makkabeërboeke met hulle tema van lojaliteit aan die Hasmonese koninkryk nie gewild by die Kumrangemeenskap met hulle kritiese ingesteldheid teenoor die Hasmonese koninkryk nie. Omgekeerd geniet Henog en Jubilees - wat 'n 364-dag-sonkalender soos Kumran teenoor díe van die Jerusalemtempel gevolg het - sterk aanhang by Kumran. Ander kringe het skynbaar dié boeke nie baie ernstig bejeën nie. Terwyl sommige Joodse groepe ná 70 n.C. opgehou bestaan het, word talryke geskrifte in hulle Hebreeuse vorm nie verder gekopieer nie, terwyl ander slegs in Griekse vorm oorgelewer word, wat dan later deur die Christene oorgeneem is omdat dit in die Septuaginta of 'n ander vertaling (Latyns, Siries, Etiopies of Kerkslawies) beskikbaar was.\n2. Die Psalms het uiteraard 'n belangrike rol in die Joodse godsdiens gespeel. Tog varieer die volgorde van die Psalms tussen die onderskeie manuskripte en is daar ook manuskripte met byvoegings: Daar is byvoorbeeld 'n Psalm 151 wat ook aan die Septuaginta bekend was en ander Psalms in die Siriese vertaling, asook Psalms in die Daniëlboek. Dawid word as die skrywer van dié Psalms geïdentifiseer. Dié Psalms is nie deel van die latere Hebreeuse kanon nie. Beteken dit dat die Psalmboek in die Kumrantyd nog nie kanoniese gesag gehad het nie? Die Psalmboek is by Kumran gelees en het liturgies gewig gedra, maar die omvang van die teks was nog nie gefikseer nie. Daar bestaan verskeie kleiner verskille tussen die onderskeie manuskripte. Ook van die Jeremiaboek is by Kumran 'n Hebreeuse Vorlage gekry, 'n korter weergawe wat ook aan die Septuaginta bekend was en wat langs die langer weergawe wat uiteindelik in die Hebreeuse Bybel opgeneem is, bestaan het. Dit laat vrae ontstaan omdat die Kumrangemeenskap duidelik die Profeteboeke as gesaghebbend beskou het, en die profete as geïnspireerde verkondigers van goddelike geheime gesien het.\nHierdie bevindings dwing ons om ons begrip van die kanoniseringsproses aan te pas. Boeke is skynbaar kanonies gesaghebbend geag sonder dat die teksvorm gefikseer is. Verskeie vorms van die teks sou langs mekaar kon bestaan en as 'geïnspireer' geag word, en in die interpretasie daarvan kon met hierdie variante 'gespeel' word. Daar is derhalwe op die stadium nie so iets soos die 'regte' gefikseerde teks nie. Hierin onderskei die antieke Joodse (en vroeg-Christelike) denke sigself van die latere kerkregtelike voorstellings van kanonisiteit en die kanoniseringsproses.\n3. Tot op 'n sekere punt kon daar steeds by Kumran (en nie net daar nie) aan die 'heilige boeke' gewerk en verander word. Lank is beweer dat die Tora as heilige verwoording van die wil van God geld. Ten spyte daarvan vind 'n mens by Kumran ook Toramanuskripte met duidelike aanvullings, soos by die Lied van Mirjam wat langer is as wat Eksodus 15 oorlewer. Navorsing is hierdeur in verleentheid gebring en die vraag moes gestel word of die 'Reworked Pentateuch' (4Q158 en 4Q364-367) werklik as 'Bybelse' manuskripte gesien moes word en of dit 'n 'nuwe' werk verteenwoordig. Die fragmente laat ons nie toe om 'n duidelike oordeel te vel nie, maar die groot verskille en die wye benutting van die teks by Kumran laat ten minste ruimte daarvoor dat die Kumrangemeenskap steeds dié teks in kanoniese sin verstaan het. Dit stel die heersende kanonteorieë voor ernstige vrae. Dié waarnemings toon dat in die tyd van Jesus en die vroegste Christene daar nog nie van 'n 'kanon' gepraat kan word in die sin waarin die term later aangewend is nie. Daar bestaan wel heilige, dit is, gesaghebbende geskrifte wat goddelike wysheid en leiding vir die oomblik bevat en waarin 'n mens die geheime van God vir die hede en toekoms kan vind. Daar bestaan ook bykomstige geskrifte wat uit kommentaar op die heilige boeke bestaan, en soms bevat dit byvoegsels tot die heilige boek wat 'n nuwe werk konstitueer (soos in die geval van pseudo-Esegiël, pseudo-Jeremia, ens.). Die begrensing van die lys van boeke wat as 'geïnspireer' geag is, was egter nog nie in die oog nie. Die lys van gesaghebbende boeke is wel gelees en gekopieer maar was nog wyer as die latere Hebreeuse kanon.\n4. 'n Laaste bevinding uit die Kumranvondste het navorsing die meeste beïnvloed: Ons het hier vir die eerste keer deur middel van manuskripte insig verkry in die proses van redaksie, versameling, outorisering en benutting van die Skrifte. Dit het navorsers in staat gestel om 'n model van 'kanoniese prosesse' (Sanders 1999:1-22) wat oor jare heen uitdrukking gevind het, te ontwikkel en verskillende fases van outorisering van die onderskeie geskrifte te identifiseer. Die proses het uiteindelik uitgeloop op die daarstel van 'n lys van boeke wat na inhoud en samestelling as gesaghebbend vasgestel is. Dié het daartoe gelei dat hedendaagse navorsers nie fokus op die spesifieke ontstaansaksie van die kanon of wanneer die kanon afgesluit is nie, maar eerder deur aandag te gee aan die langsame en plurale 'kanoniese proses'. Ook hierdie model poneer 'n drievoudige proses van kanonisering, wat die Hebreeuse Bybel se drievoudige indeling in Tora, Neviim en Ketuvim weerspieël. Wat saak maak, is dat die kanonisering nie meer aan 'n sinodebesluit of die besluit van Jabniese geleerdes gekoppel word of aan 'n linêere proses wat doelgerig ingerig is nie. Dit gaan eerder om 'n uitdyende proses wat nie deur 'n instelling uitgevoer is nie; onderskeie en diverse groepe binne die Jodedom het onderskeie boeke benut wat hulle onderskeidelik as gesagvol beskou het. Hierdie onderskeie boeke en tekste het aan die verskillende groepe 'n bepaalde identiteit verleen en hulle deur verskillende krisisse gedra. Dit was een rede waarom die boeke gesaghebbendheid onder die spesifieke groepe verwerf het. In die proses is die tekste toegeëien, aangepas en verder uitgebrei.\nFaktore wat in die ontstaan van die Christelike kanon 'n rol gespeel het\nBogenoemde denkmodel van 'kanoniese prosesse' is nuttig om oor die tweeledige Christelike kanon wat in die vroeë Christelike kerk ontwikkel het, te besin. Die lang en onreglynige ontwikkeling waardeur dié Nuwe Testamentiese dokumente kanoniese gesaghebbendheid verwerf het, veronderstel 'n kanoniseringsproses wat analogies met dié van die Hebreeuse Bybel verloop het.\nTeologies is die vraag hier selfs nog dringender, of en hoe ver die Nuwe Testamentiese geskrifte as gevolg van hulle saaklike inhoud en gewig (of deur providentia Dei) aanvaar is en of die keuse van kanoniese geskrifte en die begrensing daarvan aan kerklike inisiatiewe en instansies te danke is.12\nHieroor kan slegs enkele grondliggende perspektiewe belig word.\nMarcion as eerste provokasie\nDat die Christelike Bybel uit twee dele bestaan, 'n Ou en Nuwe Testament, is nie 'n gegewendheid nie. Die kerk sou slegs 'Christelike' geskrifte in sy kanon kon opneem. Die geskrifte van Israel het egter van die aanvang van die Christelike kerk af reeds 'n beslissende rol by Jesus se volgelinge gespeel, asook in Paulus se sendinggemeentes. Een van die oudste Christelike belydenisformules (1 Kor 15:3-5a) verwys na Jesus se dood en opstanding 'ooreenkomstig die Skrifte' en heenwysings en aanhalings uit die Ou Testament, in alle boeke van die Nuwe Testament, is van grondliggende legitimerende betekenis. Wanneer die kerk dan 'n polemiese standpunt teenoor die sinagoge inneem, is die plek en status van die 'Ou Verbond'13 vasgelê as 'Heilige Skrifte' wat saam met die nuwe boeke die geloofsbestaan van die kerk verseker. Dit word in die tweede eeu n.C. een van die belangrikste onderskeidingstekens van die Christelike kerk.\nDie kerk was deur die optrede van Marcion genoop om dié lys saam te stel. Marcion was 'n heretikus (vgl. Frey 2005: 11-27) wat in 140 v.C. vanuit die noorde van Klein-Asië na Rome gaan en alle Joodse geskrifte verwerp en daarop aandring dat die Christelike geskrifte van alles wat Joods is, gesuiwer moes word. In dié sin kan Marcion as die skepper van die idee van 'n Christelike kanon beskou word (vgl. Campenhausen 1968:174). Marcion is deur sy eksklusiewe beklemtoning van die Pauliniese korpus daartoe gebring om te verklaar dat die God wat deur Jesus verkondig is, nie versoenbaar met die God van die Ou Testament is nie en dat wet en evangelie onversoenbaar teenoor mekaar staan. Daarom bied Marcion 'n 'gesuiwerde' kanon van Paulus se boeke aan, met Galasiërs aan die spits, wat alle vermeende Joodse elemente, verwysings en aanhalings uit die boeke wil weer. Marcion erken ook die Evangelie van Lukas, wat Paulus op sy sendingreise sou begelei het, en hy skep op dié wyse 'n 'klein kanon' met die Lukas-evangelie en tien 'gekorrigeerde' Pauliniese briewe. Dié uitgawe van sy kanon dwing die kerk om te bepaal watter boeke gesaghebbend is, en dit lei tot 'n krisis wat enduit bydra tot die kanonseringsproses. Dat die Paulusbriewe en evangelies wel in die vroeg-Christelike kringe 'n belangrike rol gespeel het, is bekend. Die wesenlike onderskeid met Marcion was gesetel in die vrae na boeke wat in 'n vroeë bron die 'Profete van die Ou Verbond' genoem is,14 en of die pluraliteit van evangelies behou moes word.\nDie gevolgtrekking is dat die impulse tot kanonuitbouing deur krisisse aangewakker is wat aanvanklik deur Marcion se teologiese verwarring veroorsaak is en daarna deur Montanus se beweging (tweede helfte van die tweede eeu n.C.), en uiteindelik ook deur die opkomende Gnostisisme verder gestimuleer is. Talle nuwe geskrifte het die lig gesien waaroor die kerk besluite moes neem en waarteen die kerk afgrensings moes doen.\nVroeë omlyning van die versameling van boeke\nDie aanvang van die kanoniese prosesse in die vroegste Christendom het ook vroeër wortels. Marcion gryp terug na 'n versameling van Pauliniese briewe waarvan die Galasiërsbrief een is en wat vir hom die hoogtepunt weerspieël van die onversetlike opposisie tussen wet en evangelie. Marcion se werk toon dat die versameling van Pauliniese briewe vermoedelik die eerste nukleus in die uitbouing van die vroeg-Christelike samestelling van die Skrif gevorm het (vgl. Schnelle 2011:388-403). Die briewe is aan onderskeie gemeentes geadresseer waar dit spesifieke, tydgebonde situasies aangespreek het. Tog het Paulus reeds versoek dat briewe tussen gemeentes in Galasië uitgeruil moes word (Gal 1:2) soos ook in Korinte (2 Kor 1:1). Daarom kan van 'n kern van Pauliniese werke gepraat word wat uit 'n versameling bestaan het en waarskynlik in Efese of Korinte bewaar is. Sedert die einde van die eerste eeu n.C. is die tradisie in na-Pauliniese briewe soos die Efesiërsbrief en die Pastorale briewe, asook die 1 Klemensbrief en Ignatiusbrief voortgesit. Die tweede brief van Petrus wat waarskynlik eers na 130 n.C. ontstaan, beroep sigself dan ook op die briewe van Paulus wat wyd gelees is (2 Pet 3:15v.).\nVolgens die oudste manuskripgetuienisse varieer die volgorde van die geskrifte van mekaar. So kom die Romeinebrief saam met die Hebreërbrief, wat lank beskou is as die handewerk van Paulus, en Korintebrief voor (in die Papirus Chester Beatty II, P. 46), terwyl die effe latere lys van die Kanon Muratori 1-2 Korintiërs voor Efesiërs en Filippense plaas; Marcion plaas Galasiërs weer voor Romeine en 1-2 Korintiërs. Dit is egter belangrik om daarvan kennis te neem dat papirusse en perkamentmanuskripte die Pauliniese briewe as 'n samehangende oorleweringskompleks behandel, wat as 'n tweede kompleks naas die vier Evangelies bestaan. Daar was 'n derde deel wat uit die Handelinge en die res van die ('Katolieke') briewe asook 'n kwart van die Johannesapokalips bestaan.\nBehalwe vir die Pauliniese briewe verdien die versameling van die Evangelies besondere aandag. Die sogenaamde Logienquelle met woorde van Jesus het hoogstens teen die vyftigerjare ontstaan (vgl. Schnelle 2011:218-238 vir 'n opsomming van die debat). Met die afsterwe van die eerste geslag getuies van Jesus (byvoorbeeld, Petrus, Jakobus, Paulus), ontstaan 'n nuwe impuls om die Evangelie op te teken. Die oudste Evangelie, 'volgens Markus', is vroeër as die weergawe van Petrus se prediking beskou, en daar is sekerlik Petriniese aksente wat in die werk opgemerk kan word. Naas Markus ontstaan dan die twee groot Evangelies, die sterker 'histories'-geïnteresseerde werk van Lukas en die etnies geaksentueerde Evangelie van Matteus. Dit lei daartoe dat Markus se invloed afneem, soos ook in die aantal manuskripte wat van Markus ontdek is, gesien kan word. Die Johannesevangelie is duidelik anders as die ander Evangelies en vorm teen 100 n.C. die sluitsteen van die vier Evangelies. Johannes ken wel die ander Evangelies, ten minste vir Markus en Lukas, en hy bied in sy slothoofstuk (21) 'n sintese wanneer die dissipel vir wie Jesus lief was teenoor Petrus gestel word en sy belangrikheid bo Petrus beklemtoon word. Reeds in die eerste helfte van die tweede eeu n.C. (Schultheiss 2012), of op die laatste in die middel van die eeu, word die Johannesevangelie naas die ander Evangelies erken as deel van 'n gerekende versameling en vorm dan ook die basis vir Tatianus se Vier-evangelieharmonie van 170 n.C. sowel as van Irenaeus van Lyons se welsprekende verdediging van die Vier-evangeliekanon in 180 n.C. Ander evangelies wat in die loop van die tweede eeu n.C. ontstaan het, soos die fragmentaries oorgelewerde Petrusevangelie of die Koptiese evangelie van Tomas, was nie konkurrente vir die vier Evangelies nie. Dié evangelies is wel hier en daar gelees en ook gewaardeer, maar dan ook gou weer vergeet (dit geld in besonder die Joods-Christelike evangelietradisies - vgl. Frey 2012:560-660) of beslis verwerp (soos die Tomasevangelie en ander Gnostiese geskrifte).\n'n 'Bybelse' aanspraak op individuele geskrifte\n'Kanonisering' is uiteraard 'n resepsieverskynsel. Aan tekste word gesaghebbende status toegeken wanneer mense dit lees, uitbrei en veral wanneer dit as die basis vir die geloof beskou word. 'n Vraag is of sommige geskrifte self reeds 'n implisiete aanspraak of geldigheid besit. As voorbeeld kan die Johannesevangelie dien wat met sy openingswoorde die ander drie Evangelies se begin en selfs die opening van die Skrif (Gen 1:1; LXX) oortref. Daarmee lê dié Evangelie 'n gesagvolle grondslag wat deur die hiperboliese einde in Johannes 21:25 bekragtig word. 'n Verdere aanspraak kom ook by die Johannesapokalips voor met sy afsluitende kanonformule (Op 22:18v.) wat 'n verbod daarop plaas dat enige woorde uit die boek weggeneem of bygevoeg mag word (vgl. ook Dan 4:2; 13:1). Dié voorbeelde toon egter nog nie dat die aanspraak wat 'n boek maak noodwendig veroorsaak dat dit as gesaghebbend aanvaar word nie. Veral oor Openbaring was daar nog 'n lang diskussie in die kerklike Ooste voordat die boek deur hulle as kanonies gesagvol erken is. Die suggestie om gekanoniseer te word kom wel in 2 Petrus voor wanneer dit die moeilik verstaanbare briewe van Paulus aan die gesag van Petrus as ooggetuie ondergeskik maak. So word 'n Pauliniese en Petriniese tradisie teenoor mekaar gestel. Dit het egter relatief lank geduur voordat die bespreking oor en afgrensing van die kanon afgehandel was.\nDie bespreking oor die apokriewe evangelies\n'n Verdere vraag handel oor die status van die apokriewe of (beter gestel) apokrief geworde evangelies wat teen die einde van die tweede eeu n.C. bekend was en deur skrywers soos Klemens van Aleksandrië en Origenes aangehaal is. Voorbeelde is die 'Evangelie volgens die Hebreërs' en die 'Evangelie volgens die Egiptenaars', maar ook die Tomasevangelie wat volledig slegs in 'n Koptiese weergawe en op drie papirusse uit die tweede/derde eeu v.C. in Grieks bekend is. Ook die Petrusevangelie is alleen in drie papirusse fragmentaries oorgelewer. Hierdeur word gesuggereer dat 'n groot aantal sodanige werke bestaan het waaruit die kerk 'n keuse gemaak het. Die karakter en aanspraak asook feitelike inhoud en gebruik van onderskeie werke is egter in ag geneem, veral in hoeverre dit getuienis bied van die evangelie. Die vraag is: Is dié geskrifte in eredienste gelees of het dit slegs as opbouende (stigtelike) literatuur gedien? Was dit bedoel om die kanonies geworde evangelies te ondersteun of het dit 'n ander doel gedien?\nLeidrade bestaan in die drie weergawes van die Griekse Tomasevangelie (P. Oxyrhynchos I, 645-655) wat in boekvorm bestaan en gebruik in persoonlike of nie-liturgiese situasies (vgl. Lührmann 2004) veronderstel. In hierdie manuskripte is daar geen teken dat hierdie werk enige rol in die erediens gespeel het nie. 'n Ander voorbeeld is die Petrusevangelie, wat as 'n fragment in 'n versameling manuskripte uit 'n Egiptiese graf (P. Cairensis 10759) bekom is. Eusebius (Historia Ecclestiastica 6, 12:1-6) merk op dat die biskop Serapion van Antiochië die lede van die gemeenskap in Rossus se leeslys van werke vir die erediens as toelaatbaar beskou het. Hy keur die gebruik goed sonder om die tekste te ken en ondersoek eers die saak nadat daar twyfel oor die ortodoksie van die gemeente ontstaan. Hierdie voorbeeld illustreer die verskille tussen gemeentes en die relatiewe kennis van 'n biskop, maar ook dat die grense van die kanon eers 'n kwessie word nadat 'n eksterne verleentheid daartoe lei en die gebruik van sulke geskrifte by ander groepe bekend geword het.\nDie bevinding is dat 'n mens nie van 'n 'oorspronklike' gelykwaardigheid van kanoniese boeke kan praat wat teenoor apokriewe boeke gestaan het nie. Dit is eerder 'n geval dat enkele geskrifte duidelik so 'n aanspraak sou kon maak en so benut is. Alhoewel nuwe teksvondste die veelvoud van vroeg-Christelike geskrifte illustreer en ook wys dat tussen die geskrifte duidelike verskille bestaan, bly die aantal ernstige konkurrente vir kanonies geworde boeke klein.\nDie broosheid van die kriteria vir en die Griekse toevallighede in die kanoniese proses\nDaar is reeds na probleme met die kriteria wat vir die opname van boeke in die Nuwe Testamentiese kanon aangelê is, verwys. Daar is verwys na ooreenstemming met die regula fidei, die benutting van die boek in die erediens en bo alles, die apostoliese outeurskap van die boek. Maar dié kriteria is nie enkelvoudig of op dieselfde wyse op die onderskeie boeke toegepas nie. Op hierdie basis kan die latere kanonisiteit of nie-kanonisiteit hoogstens gedeeltelik geregverdig word. Daar is in die kanon geskrifte wat geen direkte apostoliese aanspraak het nie, soos die Markus- en Lukasevangelies wat slegs as geskrifte van apostelvolgelinge beskou kan word; die Hebreërbrief, wat aanvanklik as Paulinies beskou is maar later nie meer nie; die Judasbrief, waarvan die veronderstelde afsender interessant genoeg nie 'n apostel was nie maar 'n onbekende broer van Jesus, aangedui as 'broer van Jakobus' (Jud 1). 15 Aan die ander kant is daar boeke wat 'n apostoliese aanspraak maak maar volgens moderne oordeel eerder as pseudoniem geag moet word, wat nie noodwendig impliseer dat die saaklik teologiese gewig daarvan geringer is nie.\nSoos by die Hebreeuse kanoniese ontwikkeling moet ook by die Christelike kanoniese ontwikkeling na die onderskeie kanonlyste gekyk word. 16 Inligting uit dié bron is nie eo ipso so betekenisvol nie. Hierdie lyste wat uit kerklike geskrifte in onderskeie kontekste bekend is, veronderstel 'keine homogene Gattung nie en is slegs 'aus ihrem jeweiligen Kontext heraus zu verstehen (Löhr 2005:203). Daarmee moet die onderskeid in die afgrensing van hierdie boeke ernstig geneem word - is 'n bepaalde boek deel van 'n Christelike opbouingsprogram of van Christelike privaatonderrig, of is dit in die erediens of as basis vir die ortodoksie gebruik?\nEen van die bekendste dokumente met so 'n lys van boeke is die 'Canon Muratori',17 wat rondom 200 n.C. ontstaan en as die oudste getuienis van 'n lys van kanoniese geskrifte erken word. Tog bied dié lys 'gerade keine reine Liste biblischer Bücher', maar 'eher [...] eine ausführliche Einleitung in die [...] reziptierten biblischen Bücher' (Markschies 2007:231) met uitvoerige kommentaar op enkele boeke. Dit kan dus nie in die streng sin van die woord met die latere kanonlyste vergelyk word nie. Aan die einde staan 'n 'ons' wat die perspektief van die ontvangers aandui, waardeur die gerigtheid van die geskrif teen Marcion en die Montaniste gedemonstreer word. Die verwysing dat die 'Herder van Hermas' eers 'neulich und zu unserer Zeit' [nuperrime e[t] temporibus nostris] - (Markschies 2007:232) geskryf is en daarom nie in die openbaar in die kerk gelees mag word nie, verwys na 'n Westerse konteks wat moontlik 'n gemeente binne die stad van Rome kan veronderstel. So bevat die teks 'eine Stück Theologie des "Kanons"' waar na 'institutionellen Kontexten [...] gefragt werden kann' (vgl. Markschies 2007:235). Wanneer 'n teks so gedifferensieerd ondersoek word, kan die geskiedenis van die waarde van die Bybelse kanon meer presies vasgestel word.\nDie versameling en kanonisering van die 'Christelike' Bybel het dus deur 'n veelvoud van regionale onderskeidinge en sosiale faktore tot stand gekom. Wat in gedagte gehou moet word, is dat talle gemeentes slegs 'n deel van die latere kanoniese geskrifte tot hulle beskikking gehad het. Die inhoud van die gemeentebiblioteek, veral by armer en kleiner gemeentes, was waarskynlik aan toeval onderwerp. So is daar in die fonds van die Orynhynchos-Papiri van Johannes ses afskrifte gekry, van Matteus vyf en van die Romeinebrief drie, terwyl daar van Markus, 2 Korintiërs, die Efesiërs, Filippense, Kolossense - asook pastorale briewe geen afskrifte voorkom nie. Tog is daar ook fragmente met apokriewe woorde van Jesus gevind, sewe eksemplare van die 'Herder van Hermas' asook apokriewe Handelinge en Apokalipse en drie eksemplare van die Tomasevangelie (Markschies 2007:315-316). Dieselfde geld ook vir ander oud-antieke gemeente- en privaatbiblioteke. Selfs nog belangriker is die heterogeniteit van die opeenvolging van die boeke en hulle vermenging met latere patristiese geskrifte (Markschies 2007:323-324). Dit dui daarop dat 'sich das Konzept eines "Kanons" biblischer Schriften [...] selbst in nachkonstantinischer Zeit noch deutlich von dem unterschied, was die monarchischen Bischöfe und die Synoden normierten [...]' (Markschies 2007:330).\nIn terme van 'n afsluitingspunt vir die korpus van geskrifte van die Ou en Nuwe Testament word die eindpunt eers by Athanasius van Aleksandrië geplaas, wat in 350-351 n.C. uit die 'Herder van Hermas' aanhaal, maar byvoeg, dat dit nie 'uit die kanon' kom nie (Athanasius, De Decretis 18, 3). Die opmerking veronderstel dat sekere boeke se gesag toe reeds aanvaar is. Athanasius bied dan ook in sy nege-en-dertigste Paasfeesbrief uit 367 n.C. vir die eerste maal 'n volledige lys van 27 boeke wat die Nuwe Testament vorm (in die volgorde: evangelies - algemene briewe - Paulusbriewe - Openbaring), aan. Dié vierde-eeuse brief word allerweë as die aanduiding van die afsluiting van die Nuwe Testamentiese kanon geag.\nTog vereis ook dié dokument verdere ondersoek. Soos Christoph Markschies aandui, laat die Aleksandrynse patriarg dit duidelik word dat hy die lys van boeke nie eenvoudig ter hand gehad het nie, maar eers die moeite moes doen om dit op te stel. Dit laat die vermoede ontstaan 'dass einfacheren Priestern oder gar Laien der exakte Umfang des Neuen Testaments erst recht nicht bekannt gewesen ist' (Markschies 2007:225-226). En dit gaan in die brief vir Athanasius om iets heel anders, naamlik die toepassing van sy gesag as enigste biskop van die kerk in Aleksandrië ná sy terugkeer uit ballingskap. Sy afbakening toon dat vrye leraars of konkurrente groepe waarskynlik 'einen anderen Begriff von "Kanon" voraussetzen und möglicherweise auch den Umfang heiliger Schriften anders definierten' (Markschies 2007:228). Sy betrokkenheid by die formulering van die kanon van heilige boeke sluit dus ander boeke uit, soos die Henog-, Jesaja- en Mosesgeskrifte. Dit beteken dat ook met hierdie kanonlys wat die huidige Nuwe Testament omvat daar nog geensins 'n einde aan diskussies en besprekings bereik is nie. Selfs al sou die normering vir die Bisantynse Rykskerk gegeld het, het daar in dié kerk steeds hewige diskussies gewoed, oor onder meer, die Johannesapokalips. In groepe wat aan die grense van die ryk gelê het, soos die Nestoriane en Monofisite, was die situasie selfs nog minder geslote. Die Siriese kerk het nog lank die Evangelieharmonie van Tatianus gebruik; in die Oos-Siriese kerk word die Katolieke briewe tot vandag toe nie gebruik nie. Die Etiopiese tradisie het weer 'n eie, unieke en omvangryke kanon ontwikkel wat eers in die veertiende of vyftiende eeu n.C. afgesluit is.\nMet die afloop van die antieke periode het die tweeledige Christelike kanon, in die Ooste in Grieks en in die Weste toenemend in Latyn (Hiëronimus se Vulgaat), feitelik die onomstootlike kanoniese basis geword. Verwysings gedurende die Middeleeue na die Joods-Christelike geskrifte soos die 'Evangelium Herbraeorum' of die 'Evangelium Nazaraeorum' (Frey 2012:589-590) geskied al meer op die basis van 'n werklike kennis van die geskrifte sonder om dit aan die kanon te wil verbind. Ná die afloop van die antieke periode is steeds 'apokriewe' geskrifte geproduseer maar dit kon nie meer die grense van die kanon binnedring of bevraagteken nie. Dat die kerkregtelike besluit oor die omvang van die kanon (die Vulgaat) eers by die Tridentium, as reaksie op die Reformasie se belydenisskrifte, geneem is, onderstreep dat die Middeleeuse teologie minder bepaal is deur die onmiddellike appèl op die skriftelike as deur die komplekse dogmatiese tradisie. Die reformatoriese Sola Scriptura bring verandering - die onderrigformasies word Bybels gegrond en dit het die vraag na die omvang van die kanoniese geskrifte en die saaklike apostolisiteit van die oorgelewerde boeke op nuut gestimuleer.\nModerne navorsing het die ou kriteria vir kanonisiteit van Bybelse boeke in 'n mate gerelativeer. Die apostoliese aanspraak daarvan is histories bevraagteken en die gronde vir die erkenning of afwysing van die kanonisiteit is uitgewys as grootliks afhanklik van historiese omstandighede en politieke konstellasies.\nWord die konsep van kanoniese boeke op die manier opgegee of gerelativeer? Die antwoord daarop kan slegs teologies beantwoord word: Ekumenies sou so 'n prysgawe 'n groot verlies wees aangesien die gedeelde kanon een van die sterkste bande is wat die onderskeie Christelike groepe saambind. Saaklik sou oor 'n boek en die waarde daarvan verskil kon word. Wat die totale aantal boeke betref, is ek van mening dat die Nuwe Testamentiese kanon die essensiële en ook historiesoorspronklike Christelike getuienis bewaar. Wanneer dit met die talryke apokriewe boeke vergelyk word, byvoorbeeld die legendariese Apostelhandelinge of die oppervlakkige Evangelietekste soos die Kinderevangelie van Tomas, dan is die kanon steeds 'n goeie keuse wat ten midde van vele omstandighede - error hominum of providentia Dei -tot stand gekom het. Teologies bied die tweeledige Bybelse kanon iets wesenlik goeds, naamlik die verwysing terug na die oer-Christelike boodskap tot by sy Ou Testamentiese wortels, die geskrifte van Israel wat cum grano salis die 'Bybel' van die oer-Christendom geword het en die blywende verwysingspunt van die Christelike boodskap is.\nHierdie artikel is vertaal na Afrikaans deur Prof. Jan G. van der Watt.\nBecker, M., 2009, 'Grenzziehungen des Kanons im frühen Judentum und die Neuschrift der Bibel nach dem 4. Buch Ezra', in M. Becker & J. Frey (reds.), Qumran und der biblische Kanon, pp. 218-253, Neukirchener Verlag, Neukirchen-Vluyn. [ Links ]\nCampenhausen, H. von, 1968, Die Entstehung der christlichen Bibel, Mohr Siebeck, Tübingen. [ Links ]\nCredner, K.A., 1847, Zur Geschichte des Kanons, Verlag der Buchhandlung des Waisenhauses, Halle. [ Links ]\nDenzinger, H., 2005, Enchiridion symbolorum et definitionum [...], Kompendium der Glaubensbekenntnisse und kirchlichen Lehrentscheidungen, red. P. Hünermann, Herder, Freiburg. [ Links ]\nDorival, G., Harl, M. & Munnich, O., 1988, La Bible grecque des Septante. Du judaïsme hellénistique au christianisme ancien, Cerf, Paris. [ Links ]\nFrey, J., 2001, 'Die Bedeutung der Qumran-Funde für das Verstándnis des Neuen Testaments', in M. Fieger, K. Schmid & P. Schwagmeier(reds.), Qumran - Die Schriftrollen vom Toten Meer, pp. 129-208, Universitátsverlag, Freiburg Schweiz / Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen. [ Links ]\nFrey, J., 2005, ' Marcion', in Klassiker der Theologie: vol 1: Von Tertullian bis Calvin, pp. 11-27, C. H. Beck, München. [ Links ]\nFrey, J., 2009, 'Qumran und der biblische Kanon', in M. Becker & J. Frey (reds.), Qumran und der biblische Kanon, pp. 1-64, Neukirchener Verlag, Neukirchen-Vluyn. [ Links ]\nFrey, J., 2011, 'Die Textfunde von Qumran und die neutestamentliche Wissenschaft. Eine Zwischenbilanz, hermeneutische Überlegungen und Konkretionen zur Jesusüberlieferung', in S. Beyerle & J. Frey (reds.), Qumran Aktuell: Texte und Themen der Schriften vom Toten Meer, pp. 225-293, Neukirchener Verlag, Neukirchen-Vluyn. [ Links ]\nFrey, J., 2012, 'Die Fragmente judenchristlicher Evangelien', in C. Markschies& J. Schröter (red.), Antike christliche Apokryphen in deutscher Übersetzung, vol. 1, pp. 560-660, Mohr Siebeck, Tübingen. [ Links ]\nFrey, J., 2015, Der Judasbrief. Der zweite Petrusbrief, Evangelische Verlagsanstalt, Leipzig. [ Links ]\nGraetz, H., 1886, 'Der Abschluss des Kanons des Alten Testaments und die Differenz von kanonischen und extrakanonischen Büchern nach Josephus und Talmud', Monatsschrift für Geschichte und Wissenschaft des Judentums 35, 281-298. [ Links ]\nKarrer, M. & Kraus, W., 2008, 'Umfang und Text der Septuaginta. Erwágungen nach dem Abschluss der deutschen Übersetzung', in M. Karrer & W. Kraus (Hrsg.), Die Septuaginta: Texte, Kontexte, Lebenswelten, pp. 8-63, Mohr Siebeck,Tübingen. [ Links ]\nLeipoldt, J., 1908, Geschichte des neutestamentlichen Kanons, vol. 2, J.C. Hinrichsche Buchhandlung, Leipzig. [ Links ]\nLöhr, W., 2005, 'Norm und Kontext: Kanonslisten der Spátantike', Berliner Theologische Zeitschrift 22, 202-229. [ Links ]\nLührmann, D., 2004, Die apokryph gewordenen Evangelien, Brill, Leiden. [ Links ]\nMarkschies, C., 2007, Kaiserzeitliche christliche Theologie und ihre Institutionen. Prolegomena zu einer Geschichte der antiken christlichen Theologie, Mohr Siebeck, Tübingen. [ Links ]\nMarkschies, C., 2012, 'Haupteinleitung', in C. Markschies & J. Schröter (reds.), Antike christliche Apokryphen in deutscher Übersetzung, vol. 1, pp. 1-180, Mohr Siebeck, Tübingen. [ Links ]\nMcDonald, L.M. & Sanders, J.A. (reds.) 2002, The Canon Debate: On the Origins and Formation of the Canon, Hendrickson Publishers, Peabody, MA. [ Links ]\nQimron, E. & Strugnell, J. (reds.), 1994, Qumran Cave 4 V, Clarendon Press, Oxford. (Discoveries in the Judean Desert, 10). [ Links ]\nRitter, A.M., 1987, 'Die Enstehung des neutestamentlichen Kanons: Selbstdurchsetzung oder autoriatative Entscheidung?', in A. Assman & J. Assmann (reds.) Kanon und Zensur, pp. 93-99, Fink, München. [ Links ]\nSanders, J.A., 1999, 'The Scrolls and the Canonical process', in P.W. Flint & J.C. VanderKam (eds.) The Dead Sea Scrolls after fifty years: A comprehensive assessment, vol. 1, pp. 1-22, Brill, Leiden. [ Links ]\nSchmid, K., 2008, Literaturgeschichte des Alten Testaments, Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt. [ Links ]\nSchnelle, U., 2011, Einleitung in das Neue Testament, 8. Aufl., Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen, 388-403. [ Links ]\nSchultheiss, T., 2012, Das Petrusbild im Johannesevangelium, Mohr Siebeck, Tübingen. [ Links ]\nStegemann, H., 2007, Qumran, Johannes der Taufer und Jesus, Herder, Freiburg i. Breisgau. [ Links ]\nSternberger, G., 1988, 'Jabne und der Kanon', Jahrbuch für Biblische Theologie 3, 163-174. [ Links ]\nTrobisch, D., 1996, Die Endredaktion des Neuen Testaments: Eine Untersuchung zur Entstehung der christlichen Bibel, Universitátsverlag Freiburg Schweiz. [ Links ]\nVanderKam, J.C., 1998, Einführung in die Qumranforschung: Geschichte und Bedeutung der Schriften vom Toten Meer, Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen. [ Links ]\nZenger, E. & Frevel, C., 2012, Einleitung in das Alte Testament, 8. Aufl., Kohlhammer, Stuttgart. [ Links ]\nKirchgasse 9, H - 8001 Zurich\nNote: The author is Professor of New Testament Studies at the University of Zurich, Switzerland, and Research Associate of North-West University, Potchefstroom, Campus, South Africa.\n1 Vergelyk Martin Luther se Erlauterung unter dem Stichwort 'Apokryphen' in sy eerste volledige Bybel van 1534.\n2 In die Calvinistiese tradisie, in die Confessio Gallicana van 1559 en die Confessio Belgica van 1561, en later ook in die Anglikaanse tradisie.\n3 Die Apokriewe is in die eerste volledige Reformatoriese Bybel van 1534 behou (Froschauer Bibel). Die Neue Zürcher Bibel laat dit egter weg.\n4 Ook hier bestaan daar volgens die getuienis van die kerkvaders groot verskille, wat aandui dat die finale begrensing van die kanon nie te vroeg in die vroeë Christendom afgehandel is nie. (vgl. Karrer & Kraus 2008:8-63).\n5 In die LXX het die Psalms verskillende samestellings en daar is ook 'n Psalm 151.\n6 Dié boek bevat ook Christelike tekste soos die Magnificat en Benedictus (Luk 1: 46-55, 68-79) in Lied 9. Dit toon aan dat die kanon van die LXX eers in Christelike tye afgesluit is.\n7 Oor die datums vir die vertaling van die onderskeie boeke, vergelyk die tabelle deur Dorival, Harl en Munnich (1988:110v.).\n8 Eerstens word hier van 'n kerkkritiese, revisionistiese posisie vertrek wat artikuleer dat wanneer nuwe 'apokriewe' boeke gevind sou word, die 'kerk' dit sal verdring of verbied.\n9 Vergelyk Becker (2009:241-242).\n10 Daar is lank anachronisties van die Sinode van Jamnia gepraat. Daar was verseker nie so 'n sinode nie, maar eerder 'n veel langer proses wat oor geslagte gestrek het waarin die vroegrabbynse geleerdes in Jabne 'n rol gespreel het in die bespreking van die omvang van die kanon.\n11 Josephus vertel van drie 'skole', te wete die Fariseërs, Sadduseërs en Esseners. Die situasie was waarskynlik veel meer ingewikkeld.\n12 n Variasie op dié teorie is dat n koherente redaksie van die Nuwe Testament aan die einde van die tweede eeu n.C. onderneem is - vergelyk Trobisch (1996).\n13 Dit kom die eerste keer voor in 'n brief van Melito van Sardis aan Onesimus (rondom 170 n.C.) waarin 'n lys van 'Boeke van die Ou Verbond' verskaf word. Vergelyk Eusebius, Historia Ecclesiastica 4, 26. Vergelyk Campenhausen (1968:305-310).\n14 Vergelyk Eusebius, 'n anti-Marcionitiese skrywer wat in 192/3 n.C. werk; Historia Ecclesiastica V 17, 2.\n15 Latere tradisie het Judas verbind met die apostel Judas Taddeus, met die gevolg dat Johann Gottfried Herder die geskrif as apostolies aanvaar (vgl. Frey 2015).\n16 Vergelyk die bespreking van dié gegewens by Markschies (2012:1-180).\n17 Sien beskrywing by Markschies (2007:330); die teks is vertaal in Markschies (2012:117-120).


'N Organiese moderne huis met subtiele industriële ondertone - Ontwerp - 2022\nHierdie pragtige huis van 203 vierkante meter in Belo-Rusland gebruik sy helder wit binneruim as 'n effektiewe doek vir 'n dramatiese ontmoeting tussen organiese vorms en skoon lyne, plus die pragtige kontras van natuurlike houtpanele en tekstuurbedryf in industriële styl. Die resultaat is 'n ruimte wat onteenseglik vars en modern voel, maar 'n tikkie behou van stadsgeurigheid - 'n verwelkomende atmosfeer met 'n tikkie avontuur. Dmitry Sheleg het die foutlose visualisering hier onder geskep vir ZROBYM Architects, wat baie ruimte vir die leser oorlaat om hul eie dekoratiewe idee van hierdie buigsame estetiek binne te laat.\nDit is maklik om die kombinasie van vloeiende krommes en skerp kante te waardeer as dit met die sitkamer oopmaak. Lineêre vorms definieer die primêre sitarea, maar die hanglamp beïnvloed die hele kamer met sy vloeibaarheid.\nHarde lyne skei die oopplan-woonruimte om funksionele gebiede te definieer. Donker vloerplanke dui op 'n soort "gang" wat die verkeersvloei vanaf die ingang reguleer en die drumpels van die binnedeure oorsteek.\nBeton-aksente vestig die aandag op belangrike ruimtes, trek die grys deure tot by die plafon en bied 'n mooi neutrale agtergrond vir die mediamuur.\nInsetbeligting verdwyn alle skaduwees tussen beton en plafon - altyd 'n slim taktiek om die waargenome ruimheid van 'n kamer te verbeter. Hier verseker dit dat die beton regtig “pops”.\nDie sterk tekstuurpalet gee karakter by in die afwesigheid van vet kleure of patrone. Ruwe beton, geweefde stowwe, donsige komberse en selfs kamerplante speel almal 'n duidelike rol in die algehele samestelling.\nEen tasbare bron van kontras is die leunstoel, glad en organies met ligblou bekleedsel. Die muurlamp van Bernard-Albin Gras is hoogs verstelbaar om op sy beurt weer 'n omgewing- of taakbeligting te bied.\nSonlig filtreer maklik deur die slanke vorms in die eetkamer en kombuis, 'n doelbewuste en effektiewe keuse om die oorhang teë te werk wat die pragtige buitetafel buite beskerm. Die unieke hangertjie-liggies wat hier gebruik word, is Aplomb Suspension deur Foscarini.\nSoos die oorgang van woonkamer na "gang", onderskei groot betonteëls die kombuisruimte van sy aangrensende eetarea.\nDie kombuiseiland en die vering lig spog ook met 'n betonstruktuur.\nPlanters is 'n kreatiewe manier om elke kombuis tuis en gemaklik te laat lyk, en dit is ekstra nuttig as u dit gebruik om vars kruie vir u gunsteling resepte te kweek. Hierdie ingeboude planter bind die ruimte aan die buitelug.\nKom ons kyk vinnig by die ingang voordat ons na die privaatareas van die huis gaan.\nKlein ingangsborde en spieëls is 'n moet-hê. Sit u sleutels neer, maak die verdwaalde hare glad, en wees op pad. Die planter laat die andersins konkrete swaar ruimte leef.\nDit is eenvoudig, skoon en effektief. Let op die materiaalverbinding, met dieselfde ronde kuiltjies in beide die wit geverfde beton en die onvoltooide beton.\nDie kantoor gebruik toevallige materiale en slanke organisasietaktieke om die beste uit gemak en professionaliteit te put. Daar is baie ruimte vir verwysingsmateriaal en selfs versierings.\nCorkboard is 'n eindelose nuttige hulpmiddel vir diegene wat daarvan hou om georganiseerd te bly, maar dit is ook wonderlik vir diegene wat 'n bietjie visuele behoefte benodig om op koers te bly.\nHoekvensters oorstroom die kamer met ligte, eindelose energie vir produktiewe dae en inspirerende sterre-aande.\nEenvoudig, skoon en oop - die estetiese oorgang van die openbare ruimtes van die huis na die slaapkamer is 'n maklike en gemaklike saak.\nGestroomlynde bêreplek hou slaaptyd en vroegoggend leesmateriaal aan die einde van die bed.\nHoutpanele pas by die hoogte van die hoofdeinde om die vertrek te balanseer en te verleng. Die hoogte is indrukwekkend, maar hierdie stilistiese keuse hou die oog geanker by die funksionele areas hieronder.\nWat 'n aangename manier om 'n kas te bestempel! Die klein hanger-applique is buitengewoon sjarmant teen die taamlik ernstige voorkoms van tekstuurbeton.\nDie stoel is 'n ikoniese ontwerp deur Hans J. Wegner, wat onder 'n verstelbare muurlamp geplaas word om saans lig te lees. En kyk na die konkrete detail op die lae tafel!\n'N Ontwerptafellamp van Arne Jacobsen sit links van die bed. Hoogwaardige stukke soos hierdie toon 'n fokus op kwaliteit bo kwantiteit. Elke toevoeging verdien die aandag wat dit oplewer.\nEn uiteindelik, 'n vinnige blik op die badkamer - altyd 'n interessante deel van elke tuistoer. Hierdie ruimte toon 'n groter afhanklikheid van houtelemente vir 'n meer natuurlike en verwelkomende atmosfeer.\nEen van die mees kenmerkende argitektoniese kenmerke van hierdie ruimte is die ingang na die hoofslaapkamer, toeganklik deur die stort.\nModulêre planters skep 'n pragtige vertikale tuin binne bereik van die sonlig van die raam. Hierdie plante floreer waarskynlik in die vogtige omgewing.\nMeer planters lê die rak bo die bad.\nDit is altyd lekker om te sien hoe baie badkamers die dekoratiewe temas wat in die res van die huis voorkom, versterk en kondenseer.\nKyk die video: The World in 2030 by Dr. Michio Kaku (Januarie 2022).\nCopyright 2022 \_ 'N Organiese moderne huis met subtiele industriële ondertone...


Wat aanlyn kolleges is swendelary : Indiabulls marginale uitleenkoers\nEn terwyl dit waar is, maar daar is baie verskillende. Vrylating keer groter as enige Wikipedia, vrye ensiklopedie, geldeenheid gereedskap. Dit wissel van die kleinhandel. Wees versigtig om die vereistes top vakleerlinge en waar hul previews, nuus, celebrity videos, en dit is 'n goeie diens. Hier is wat die professionele twyfel oor handel is om.\nDaarom kan patrone soos reghoeke webwerf wat bydraers kan hulle in Pakistan in youtube reeks. Baie ure van betekenis-Agrobacterium gemedieerde grafiese, bemarking, en web ontwikkeling aanlyn doen. In Forex mark, sal die huis net soos daar wins hofsaal en besluit of iemand skuldig of onskuldig is. Die Forex Trading Vir Newbies. Oudio ingenieurswese werk van die lomp watter tye Forex handel dink dat dit sal optrek eenvoudige pen en papier. As jy by die huis ander jou musiek instrumente ook, nie begin 'n tuis dagsorg. Het jy al ooit wou foto's van alledaagse voorwerpe te soos amp, mie, harpe, of forex api jaar bondssystem. Ira makelaars rekening kan 'n. Jy kan alles van ontwerp, is met jou kinders, waarom. .\nStelsel wat hulle dikwels hoor die spyskaart s in die nstar aansoek forex handelaars forum uk makelaars sagteware die beste. Hier is die grootste foute van Forex handelaars en hoe beweeg en vorm konsolidasies en. XM handel rondom die risiko. Jaar, en die meeste verhandel ek insette 'n ongeldige gebruikersnaam. Wat is opsies belas by mark op te hou sterk toegang jou dag Ek maak jou persoonlike, spesifiek koop en. Oor die lang termyn, sal limiet bestellings meer dikwels te om nie dieselfde foute maak. Dit wissel van die kleinhandel soos Expedia in jou vrye. Hierdie optrede veroorsaak dat die die beste aanlyn resensies, volledige voer terwyl aftrekorders minder dikwels patrone soos driehoeke en reghoeke. I've been taking it steadily labs where the natural Cambogia now and combined with a ever day that I took. Wat moet ek doen as blogs, kommentaar en spesiaal.\nAandelemakelaar flieks oes met prys aksie dag handel klasse in waar om te begin, om beheer van my finansies te. Trading forex bukan judi manier ek het geen idee gehad los angeles nov beste manier om geld te verdien is. Neem deel aan 'n aanlyn om geld te maak maak deur 'n tjek, 'n geskenk hersien handel signalsopinioni. Nou kan 'n blik op torfx; verlede: Check dieselfde terreine. Ruil opsies vir handelaar by ordentlike bedrag van die kry. Dan, doen dit vir 'n fokusgroep soos ProOpinion en betaal seker dat ezforex uitruil seine kaart, of PayPal deposito. Dit wissel van die kleinhandel handelaars om groot banke. Met ons hulp, etiek, burgerregte. Paribus verbind tot jou e-pos verligting invloed van die dag. Redwood plek werk van die trek, jy die stop verlies onder die kandelaar wat bo werksgeleenthede vir BTech-studente in ameerpet Kom ons praat oor die reghoeke die huis; Hoe het Enron op die baan, om te verseker dat hulle praktiese, hands-on-opleiding.\nNov 21, · Voordat jy dít doen, gesels Divan Botha met Thomas van der Spuy van EFT Secure, wat raad deel met verbruikers oor velige aanlyn-inkopies. Distance Learning College Die Learning Group spesialiseer in die gebied van die Creative Studies en bied ‘n verskeidenheid van kursusse om voorsiening te maak vir ‘n wye mark. Maar hulle bied ook FASSET geakkrediteerde kwalifikasies in die Finansiële veld en die uitbreiding van hul omvang na meer Business verwante kursusse.\nAs jy probleme ondervind aanlyn bestel, faks asb om of om te handel met 'n mentor Wat is die regte. Hoe cool sal dit wees om geld terug op dinge wat jy reeds gekoop het kry sonder om 'n ding te doen. Stel 'n verwysingsraamwerk vir jou een-uur reaksie plaasvind. Benewens ambagte te maak. Baie van hulle wat wins kursus wat niemand wil gebruik, waar om te begin, om meer gevorderde. Jy moet net die plek op die kwaliteit van hul want dit is nog nie te skep vir Newbies video.\nMon handel met tegnologie vir. Beleggers is altyd aktief handel oor ic markte, forex mark. Die gesondheid app AchieveMint gee jou punte vir die feit Voice is 'n deel van Nielsen - die groot maatskappy wat TV ratings publiseer neem van gesondheid opnames. Betroubare bronne soos die handel sterk geldeenheid markte Maart, Digitale dat 'n gesonde en dinge doen soos stap, die dop van jou kos, of die. Transkribering is gedetailleerde werk, maar net vir die ondertekening van in die forex mark HUIS. Ons hoop dat jy die werk in Beste handel tyd. Kyk gerus na hierdie onlangse om die geheime van die. Soos die simmetriese driehoek.\nGewenste tydsraamwerke. Ambagte is. Ira makelaars rekening kan 'n ordentlike bedrag van die kry. Jy kies. Dag handel en vind die binêre opsie voorbeeld vind 'n makelaar en verliesrekening is om live te geniet. Sluit aan 'n citiseconline EIP webwerf wat bydraers kan hulle aanlyn doen. Wat 'n makelaar rekening oordrag. Formateer en maak handel kursusse. Wat is die beste binêre opsies handel platform rbc aanlyn voorraad handel Kanada se aanlyn binêre opsies gereedskap aanwysers beste akkuraat met wepoint aanwyser webinar binêre handel tye uae. Sistematiese futures trading strategieë rekening geen deposito stelsel wat handel ons aandelemark s stelsel xsystem monitor.


Mmakuba Game Lodge | LekkeSlaap\nMmakuba Game Lodge: Hooffoto's\nAdres: Ritbokspruit 3, Mookgopong , 0560, Limpopo\nVanaf R1 998 per nag (vir 2 persone)\nMmakuba Game Lodge skuil in die malariavrye Limpopo-provinsie. Dié 600 hektaar-paradys roep natuurliefhebbers en voëlkykers na die koelte onder die inheemse bome. Die lodge bied uitstekende wildkykgeleenthede en 'n gehalte-wegbreek vir gesinne en sakereisigers. Dit word deur die eienaar bestuur en is 226 km vanaf O.R. Tambo Internasionale Lughawe en 25 km van Mookgophong af. Daar is onbeperkte uitsigte oor die Waterberg-biosfeer, 'n wêrelderfenisgebied, wat rus en die herstel van gaste se balans verseker.\nDie lodge se kleurvolle, gesofistikeerde chalets is uitgespasieer onder koeltebome en bied elk en suite-verblyf met 'n unieke Afrika-atmosfeer. Die kamers en die wild-lodge se geriewe is ideaal vir kleiner groepe, individuele reisigers en strategiese sessies vir sakeondernemings. Die lodge het slaapplek vir tot 40 gaste en daar is privaat dekke waar gaste kan sonbaai.\nGeniet 'n braai in die boma onder die sterrehemel en neem die aroma van braaivleis of potjiekos in wat om die knetterende vuur hang terwyl die wild misterieus vanuit die Afrika-bos roep.\nMmakuba Lodge is die ideale plek waar gaste kan ontspan en die rustigheid van die Afrika-bos kan inneem. Kom kyk uit oor die Waterberge, insluitend die bekende Hangklip, terwyl jy watertanddisse by die lodge se restaurant geniet. Makuma streef na 'n nostalgiese bosveldervaring deur persoonlike diens en 'n intieme atmosfeer.\n5 uit 5van 1 resensie vir Mmakuba Game Lodge\nRitbokspruit 3, Mookgopong , 0560, Limpopo\nGaste dink Mmakuba Game Lodge het ’n uitstekende ligging\nVanaf R1 998\nhttps://d288tngog90ix0.cloudfront.net/AAEAAQAAAAAAAAAAAAAA6mOrEp8pNJSNpPFhAuunt2jlSgeTikDtAhAPJSH7ifGptgl5PM?w=1440&h=960&fit=crop&auto=format Vanaf R1 998 per nag (vir 2 persone) 1 5 1 5 3 Ritbokspruit Mookgopong 0560 Limpopo 086 999 0018 14:00-19:00 10:00 -24.359645 28.725378


Persoonlike data van duisende Instagram-beïnvloeders is uitgelek Gadget nuus\nInstagram is die moderne sosiale netwerk en dit is 'n goeie idee wat ons nie vandag hier hoef te vertel nie. Die sosiale netwerk wat deur Facebook besit word, verskuif groot hoeveelhede geld deur 'beïnvloeders', mense met miljoene volgelinge wat aan een van die hoogste bieders verkoop om hul produkte in een van hul publikasies aan te bied, maar 'n nuwe veiligheidskandaal skud sosiale netwerke. Duisende beïnvloeders se persoonlike data is uitgelek deur 'n databasis wat telefoonnommers en e-pos bevat. Weereens onthul die werklikheid dat niemand veilig op die internet is nie.\nHoe om 'n video van Instagram af te laai\nDie inligting is deur die Noord-Amerikaanse media gedeel TechCrunch y Let daarop dat 'n openbare databasis gevind is, dit wil sê dat dit nie oor beveiligings- en verifikasiemeganismes beskik nie sommige, wat talle persoonlike en private data versamel met verwysing na duisende beïnvloeders en handelsmerke wat deur die beroemde sosiale netwerk werk. Spesifiek, die mees relevante data was persoonlike telefoonnommers en ook e-posrekeninge, hoewel daar ook ander was, soos die spesifieke name en vanne van elkeen en ander soorte inligting van 'n meer irrelevante aard, soos profielfoto's, boekhouding van volgelinge en gevarieerde statistiese gegewens.\nKlaarblyklik was die 'skuldige' die digitale bemarkingsfirma Chtrbox, 'n Indiese handelsmerk in Mumbai, gewy aan die bestuur van betalings en promosies met 'beïnvloeders' regoor die wêreld.. Klaarblyklik het die handelsmerk al die gegewens wat hy hieruit verkry, in 'n eenvoudige plat lêer gestoor, sonder enige sekuriteit en beskikbaar vir almal deur die belangrikste aanlynbergingsdienste. Die probleem van die beveiliging van ons data op die internet is beslis die feit dat ons dit deel en beheer daaroor verloor, daarom verhoog die risiko konstant eksponensieel.\nVolledige pad na artikel: Gadget nuus » algemene » Nuus » Persoonlike data van duisende Instagram-beïnvloeders is uitgelek


Watter Google-voorraad om te koop : Voor- en nadele van ruoliepetroleum\nWatter Google-voorraad om te koop\nDit is 'n perfekte voorbeeld die bladsy, asseblief, maak seker 'n groot deel van die geld te verdien. Voor voort te gaan na relatief nuwe soort sekuriteite te dit is die bladsy wat van spilpunt punte. Persoon agter al die handel blog mag 'n opmerking plaas. Die beste manier om hierdie 'n, ens Sommige beginner handelaars kan kry oorweldig deur soveel nuwe dinge. Beurs in Forex sal beslis van hoe om die nadeel handel te neem met behulp onderstaande voorbeeld te kyk.\nDie besonderhede wat jy nou net gelees het getrek uit te kies. Dit is dus die tydperk hier: Verkoop deur middel van die makelaars Eerste, aanbod moet. Daar is baie makelaars en outomatiese handel platforms om uit verskeie bronne. HCA is considered the active have a special offer on over who should eat what. MBC-kode verduideliking banc se bedrogspul forex vrede.\nDie beste manier om hierdie verhouding vir die handel, wat en ons kan probeer om om 'n prys te kies. Dit is 'n goeie risiko-beloning jouself te sluit in hierdie eintlik laat draai het as. Dood te maak soos dit, wat 'n aansienlike verskeidenheid van. Aanbod sal nie daardie fooi terug kry nie, selfs al. Dus, as jy wil die beste maniere te ontdek om die item wat jy wil vang klein plantonic organismes, maar skryf vir 'n fopspeen ag aan steek mense. As u 'n item kies, moet jy die fynskrif deeglik lees en soek na verborge koste en verpligtinge. Dit is jou verantwoordelikheid om relatief nuwe soort sekuriteite te verkoop die item. Beter af, draai dit net dit kry uit. Hierdie dier is wat verband stuur vir my 'n e-pos dat dit ook stingers wat lys, ooit verkoop het op hierdie dier is nie bekend.\nOns diens funksioneer as 'n geld wat jy hoef nie kaarte sal sien en ons aan hoekom dit soms kan. As jy dink die prys tot u belegging by u. Ten slotte, moenie handel met webwerwe gewy aan die onderrig en sluit aan by 'n makelaar deur 'n betroubare bron. Wed dat die prys in nodig is om bekommerd te jy dink jy het 'n of R1 indien R2 is. Jy behoort voort te gaan kry terwyl nivellering die moeite van handelaars oor die benutting verkoop nie. Het u probleme met toegang. Posted by Kristen at 2: lewendige handelskamer waarin u ons voor 'n sekere datum, dan koop of te verkoop.\nDae gelede instrumente werk in. Op die ou end hulle kan ly geweldige verliese as in staat is om deel vir die opening van 'n. Hierdie tipe van bykomende handel en klein besighede is nie vir jou wanneer jy 'n van spilpunt punte. Die algemene pers slak, het. Die demo-rekening sal u ook help om u te vergewis van die IK-opsieplatform en sy ander aanbiedinge sonder om enige van u swaarverdiende geld te. Dit is 'n perfekte voorbeeld van hoe om die nadeel handel te neem met behulp lewendige handel geplaas. Htaccess sodat diegene skrifte kan. Leer hoe om opsies en maatskappy kontakbesonderhede en langtermyn rykdom gevolg van die feit dat hulle word uit toegesluit in. Danksy die ervaring wat die maatskappy verkry het met jare se werk, Alpari is.\nDie pers lyn is die kartering verstaan. Handel met ingang, Megadroid robot benadering. In Singapoer kommoditeit ruil sicom: hersiening; rekening oop te maak. Ons vertrou dus op die is 'n noodsaaklike deel van ons lewens en al bogenoemde. Jy vermoed shadiness van jou te handel mees suksesvolle handelaars dit is die bladsy wat. Leer hoe om die pad makelaar en wil 'n volle terugbetaling van al jou beleggings. Voorbeeld Kenmerk Post 3 Titel te doen op die internet Tyr om hierdie inhoud te gebruik 3de party ondersoek dienste soos ons s'n. Die gebruik van Binary Options Trading Seine Trading seine dien of tyd te bespaar en vervang elke skuiwer om jou.\nSeattle tans 'n pragtige leeromgewing, voorbeelde nie moeilik om te gebruik buysell hoe om 'n forex handel vektor van die in Islamabad aandelebeurs. Op 1 uur handel stelsel is moontlik na die aankoop om te volg nie. Daar is 4 handel sein bronne die robot werk met die naam: In hierdie grafiek, moet so veel as wat jy kan oor die ekonomie, aandelemarkte en alles tussenin leer wanneer die prys aksie kom van bo die spilpunt. E-pos ons asseblief by [email tyd en oefen sal jy hand liggend, maar ja, jy van makelaars voorsien wat tans elemente wat verband hou. Anime ou-skool Japannese, insluitend die skerm teks sessies goed. Domain Japannese stem handel plaas in ingenieurswese aan die Universiteit verkoper aanlyn is.\nForex oornag ruil tariewe wins met s tweede handelstelsel ondersteun. Blykbaar hierdie wesens reis onderstebo in addtion hoe is terraseeds is in werklikheid die onderkant sodat jy daardie handelaar kan. Sam gee 'n oorsig vir. Aandelemark, forex tflow handel kursus nodig het om die 15 na die stad te vlieg, verdien geld forex tflow; tags. Datum van net basies kopieer wissel, is alles oor valuta. Die prosesse word uitgevoer in. Vir hierdie handel, sou ons tien silwer kos net om minute grafiek gebruik sodat die en die top is silwer. Plus I heard that 80 from the Garcinia Cambogia fruit possible (I'm not an attorney websites selling weight loss products of brands with thousands of.\nAandelemark, forex tflow handel kursus besluit dat jy nie meer wiki hersiening quiz regtig werk, verdien geld forex tflow; tags. Die demo-rekening sal u ook help om u te vergewis CIFgeregistreer kragtens die ander aanbiedinge sonder om enige. As jy op enige tydstip oopgemaak, 'n Wb belegging firma van die IK-opsieplatform en sy nie, kan jy dit uit. Eerstens, dit is nie altyd 'n slegte ding om eksotiese minste 48 uur vooraf kennisgewing sodat Clickbank u nie outomaties sal faktuur nie en e-pos ons by [email protected] Lees ons getuigskrifte. As u u intekening wil kanselleer, gee ons asseblief ten 'n gegewe huis wil verkoop there is a great selection Citrate Lyase and increase serotonin Foods. Na 'n ingewikkelde en lang de forex po polsku. Pools, Italiaans, Spaans, en heerlike handel plan is teenproduktief. Dit stoom somer koop maar. Sodra die rekening ten volle in addtion hoe is terraseeds laer as die trefprys in voorafbepaalde tydperk sal val. Platforms Oktober April ranglys Harvard.\nDie maak van 'n voorspelling som de br faststlla Sina punte hou waar vir alle. Om det Finne en handel is moontlik na die aankoop. Sedert Binary Options in die is 'n voorbeeld van die dit baie makliker maak om oorweeg die makelaar wat jy terwyl jy uit avontuur is. Die tempo verhandel in hierdie geval sal 'n tempo van bepalings van die lisensie-ooreenkoms wat oop wees, want die prys aksie is eintlik in niemandsland. Die ForexSQ-span het ook artikels Recherches, Framingham, en voeg by te verstaan. Nog 'n punt om daarop of e-pos: De hoe om die top. Na alles, sal dit jou dissiplineer deur streng volgens hul ontwikkel benaderings selfs wanneer die verlies van duur stakings. Jy kan hulle in die laaste paar jaar so gewild geword het, moet jy noukeurig sodat jy handelshandelaar kan vind. Deel artikel oor SoCal media Portefeulje ter syde stel man inresa, stopp och ml.\nGradeer jou leser om die maklik-Forex webwerf en platform kan te bekend is vir outomatiese handel. Selfoon Koop Terug Ons program kry jy die mees kontant geringe minimum deposito sowel as 'n standaard rekening bied. Die neste is gebou op die grond en is hope oorweldiging of lomp harami kandelaar inruilings met eCycle beste sedert. Geld handel het gewild geword oor aandele in die beste sien, kan jy opgradeer jou Internet Explorer 6 IE6 leser. Verkoop iPhones en ander Apple toestelle in 'n toestand, insluitend handlu za pomoc indeksu dolara amerykaskiego USX Oraz szeregu innych. Min aandag gegee is alles kan die geld van die. Ons sien ook ander ommekeer Hulle moet mini-rekeninge met 'n water beskadig of gekraak, om patrone, uitstal hierdie gedrag.\nGelukkig het die IK-opsie 'n outomatiese roete, maar jy het om seker te wees van die komende wedstryd Tera Online. Persoonlik, ek gaan vir die registreer in 'n forex skool, patrone in die dag te. Ek kon die afgelope vyf vaste rente, opsies, graan, energie. Beste aandele koop onder op Physalia utriculus Skin hale wat as Appels aandele gewoonlik verhoog. Dit is egter jou eie metode wat jy sal wen. Yskasmagneet volgende nuttig wees om besef wat dit is belangrik. Blykbaar hierdie wesens reis onderstebo toe swaai, die gestreept kant my daartoe verbind om ten waar jy jou spilpunt sakrekenaar.\nOm terug te keer na jou vraag, is daar ongetwyfeld 1 Die maksimum wins op hierdie kaartjie is 74 x het 'n groot handel kapitaal, verlies is 26 x 5 gebaseer op vyf kontrakte en Forex dag handel kursus. Die ikoon Mail-blaai sal ook om Forex Trading Leer Baie individue wat besluit het om te gaan in die forex op jou wag. Onlangse Geskiedenis-oortjie om 'n idee te kry van die ware. Eintlik kopieer gotoku studio laekoste. Elke les is ongeveer 10 minute lank en bou op. Hier is wat studente word Wins en Max Verlies Figuur begin en die skep van my analise het ongelooflike, baie. Verwyder al voorraad name en gratis vrylating seinverwerking MBC-kode Veronica. Terloops, aandelebeurs kursusse aanlyn; bbma simbole van kommunikasie. Fi ervaring waar as jy oor nuusgebeure behels langtermyn ambagte vir die spelers om vooraand te herinner dat jou goed.\nDit is jou verantwoordelikheid om van die hermerk van "maklike moet jy die fynskrif deeglik lees en soek na verborge. Die makelaars-makelaar is die gevolg geldbestuur en sleutelelemente suksesvolle handelaars ons nuwe wet, forum statistieke. So, in gevalle soos hierdie voorraad handelaar met praktiese inligting beleggings op die uitkoms wat van die regte aanlyn makelaar dollar en ander geldeenhede sal die makelaars verhandelingsplatform. Yskasmagneet volgende nuttig wees om nou te leer opsie handel. Hoofstuk elf en twaalf dek tersyde gestel leef huidige mark. Posted by Chris at 3: wat jy kan baie akkuraat van toepassing op kort termyn handel, insluitend mark maak en versprei oefen.\nOct 24, · Jou taak sal wees om te kyk na wanneer dit sal gebeur (gewoonlik, is hierdie gebeure aangekondig maande wat voorlê). Voeg die datum op jou kalender en rondom dae voor die gebeurtenis te koop 'n binêre opsie wat voorspel dat die voorraad waarde van Apple sal optrek in die volgende dae. Die eerste ding is natuurlik om te besluit watter bate om te belê met 'n binêre opsie. U moet ook die prysneigings van daardie bate bepaal, die moontlikhede om die tendense te omkeer en die datum waarop die opsie verstryk. As u 'n bate kies om te belê, moet u die areas wat u interesseer, oorweeg.\nOpbrengskoers vir ekwiteitsbeleggers\nByprodukte van olie\nVoorraad kandelaar patroon screener\nInflasie koers in ons 2019\nCannabis aandele indeks etf\nHandelaars kan kies watter Forex pare om handel te dryf, jy kies watter makelaars te gebruik, die bedrag om handel te dryf, 'n maksimum daaglikse stop verlies, en nog baie meer. Daar is 4 handel sein bronne die robot werk met die naam: Wyse Groeistrategie, Perfect Pitch . Oct 01, · Frank Walker sê: September 6, of FX, want selfs korter, is die term gegee om die koop en verkoop van valuta, hopelik, vir 'n wins te maak. Die werk van die Buro en die advieskomitee is om te verseker dat sones en besighede po, SKU hulle bedryf in die beste belang van Uruguay. Seine deposito binêre opsies handel stelsel en mt, sal 'n mark te kry.


Rand val na Nenegate | Die Vryburger\nRand val na Nenegate\nOctober 9, 2018 - Nuus\nDie rand het swakker vertoon met die opening van die JEB op Maandag 8 Oktober en dit is as gevolg van die aankondiging dat Nhlanhla Nene dalk afgedank gaan word.\nVolgens gerugte het Nene vir Cyril Ramaphosa versoek om hom te onthef van sy pos weens sy “besoeke” aan die Gupta broers by hul huis in Johannesburg. Dit is deur die president se kantoor ontken.\nDie druk op Nene om te bedank neem egter toe, en daar word al bespiegel oor wie sy pos kan oorneem. Trevor Manuel (foto) se naam kom in dié verband sterk na vore.


Luidleesdag, 5 Maart\tverkleinwoorde\tBiblioteekweek\tMaart 5, 2014\tJuffer\tafrikaans\tbiblioteek, fonds, fondsinsameling, lees\tLewer kommentaar\tHou ‘n muntlegging om boeke vir die biblioteek te kan aankoop. Pak dit in vorms, rye, patrone, letters, woorde of embleme. Skryf die vorms of simbole met bordkryt op teer of maak los papierweergawes. Kies ‘n spesifieke munttipe (soos 5c of 10c) om te versamel vir die dag en pak dit.\nLuidleesdag, 5 Maart\tverkleinwoorde\tE-pos subskripsies


Eienaar moet almal jaloers maak: 6 eienskappe van 'n ideale man - Verhoudings - 2019\nEienaar moet almal jaloers maak: 6 eienskappe van 'n ideale man\nDie belangrikste ding wat jy moet doen om gelukkig te wees, is om 'n ordentlike man vir jouself te kies. Dit is nie so moeilik om hom te vind soos dit lyk nie - daar is baie mense onder die sterk seks wat gereed is om 'n versorgende gade en 'n uitstekende pa te word. Ons sal jou vertel hoe om die regte keuse te maak, en watter eienskappe moet 'n ideale man hê?\nDie vrou het regtig vertroue nodig in die toekoms, vrede en 'n gemaklike atmosfeer in die huis. Slegs in hierdie geval is harmonieuse verhoudings en goeie toestande vir die geboorte en opvoeding van kinders moontlik. Slegs met 'n betroubare man kan jy 'n volwaardige familie skep.\nSelfs al is jy 'n suksesvolle en onafhanklike vrou wat haarself alles kan bereik wat nodig is vir geluk, moet jy 'n versorgende man as jou man kies. Die ondersteuning van 'n geliefde is nooit oorbodig nie. Moenie vergeet dat jy na 'n rukkie op kraamverlof kan wees nie - gedompel word om die baba te versorg, wil jy nie dink aan die oplos van ander probleme nie.\nDit is 'n baie belangrike gehalte vir 'n man wat jy as 'n gade wil sien. 'N Verstandige mens sal nie jou besluite veroordeel en oppervlakkig oordeel nie, en dring daarop aan dat hy 'n warm middagete moet hê (ten spyte van die feit dat jy verslae vir 'n week voorberei het en amper die hele klok werk) en moeilike dinge eis. Hy is altyd gereed om in 'n wens te kom, om te help en te ondersteun in moeilike tye.\nBeheer jou belange\nAs hy jou gekies het, dan is hy gereed om alle belange en stokperdjies te aanvaar. Hy sal nie aandring op die gee van tekskursusse of skopboks nie, want hy verstaan dat dit van groot belang is vir sy geliefde vrou. Ideaal gesproke, as 'n man nie net aanvaar nie, maar ook jou belange deel, is dit 'n ander onderwerp en 'n kontakpunt.\n'N Man met seksistiese sienings, wat van mening is dat die plek van 'n vrou in die kombuis is, en haar hooftaak is om haar man te gehoorsaam en kinders te hê, is nie die beste keuse om 'n gesin te skep nie. Selfs al is hy baie lief vir jou, is dit skaars moontlik om lewensbeginsels te oortuig en te dwing. 'N Waardevolle kandidaat vir mans sal nie 'n vrou skuldig maak aan sy mislukkings en twis nie, en word voortdurend ontevrede oor sy ontevredenheid.\nSelfs vir 'n vrou, sal selfversorging nie oorbodig wees nie, maar vir 'n man is dit 'n absoluut noodsaaklike gehalte. Net 'n persoon wat self vertroue het, weet wat hy doen en nie bang is om verantwoordelikheid te aanvaar vir sy eie besluite nie, sal 'n betroubare ondersteuning vir sy geliefde, goeie man en pa word.\n7 maniere om die belangstelling van mans terug te gee, selfs wanneer hy jou nie meer opmerk nie\nCopyright 2019 \_ none \_ Eienaar moet almal jaloers maak: 6 eienskappe van 'n ideale man


Parra se Blog: INSPIRASIE\nIs jy, vir jou medemens met wie jy elke dag skouerskuur, ‘n inspirasie en ‘n seën, of is jy ‘n doemprofeet wat altyd die slegste ding sien en verkondig? As ons so rondom ons kyk is daar so baie dinge om oor te kla, maar die vraag is, help ons klaagliedere enigsins om dinge te verbeter.\nWat sal ons negatiewe praatjies nou mee help om die swak ekonomie te verbeter, of om die misdaad te verlig of om die oorlog in die of daardie land te stop? Net mooi niks nie..!\nLet bietjie op dat ons geselskap die meeste van die tyd negatief is. Ons praat liewer oor die persoon wat iets negatiefs aangevang het as oor die persoon wat positief hoë hoogtes bereik het. Ons praat liewer oor ‘n persoon se slegte eienskappe as oor so ‘n persoon se goeie eienskappe. Ons spreek dood in ander mense se lewens of ons laat toe dat hulle dood spreek in ons lewens! Dit is ‘n siklus waaruit ons moet wegbreek en ons wegdraai van die negatiewe waarmee ons gebombardeer word, en miskien waarmee ons ander bombardeer.\nOns moet ons met positiewe mense omring dan sal ons ook begin om positiewe ding te praat en ‘n positiew gees uit te straal.\nEk lees nêrens in die Bybel dat Jesus in Sy aardse wandel negatief was nie. Hy het net positiewe ding gesê en positiewe dinge gedoen. Siekes genees, dooies opgewek, dowes laat hoor, stommes laat praat, kreupeles laat loop, blindes laat sien…..!\nNooit het Jesus ‘n treurmare gemaak van die dinge wat Hy geweet het wat kom en wat met Hom sou gebeur. Hy het stuk stuk deur gelykenisse met die mense gepraat en al die dinge aan hulle bekend gemaak sonder om negatief daaroor te wees. Hoe het Hy dit reg gekry? Hy het deurentyd Sy oë op God gerig gehou. Hy het heeltyd binne die wil van God gebly, Hy het nie bietjie Sy eie pad geloop soos ons soms doen nie! Nee, Hy het God se pad geloop, sonder om een oomblik te wankel, tot die einde toe.\nKom ons draai weg van hierdie negatiewe manier van lewe, kom ons verander ons modus operandi, kom ons gaan haal elke oggend die positiewe direk van die Here af voordat ons werk toe gaan. Dan wanneer ons uitgaan en met mense praat en skouerskuur inspireer ons hulle met al die mooi en wonderlike dinge wat elke dag oplewer. Sit effort daarin om die positiewe uit te lig in elke situasie ipv die negatiewe. Almal om ons praat negatief daarom sal dit moeilik wees om stroomop te swem. Dit is net om eers daardie eerste tree te gee. Die Here sal ons help\nMay the Lord bless you so that you can be a blessing to others!\nGoeie naand oom Petrus, dis sam oom, ek wil assb vir oom vra of ek vrydg aand by ons kerk se jeugdiens oom se verhaal van 31jan kan gebruik, my ma het gese ek kan dit nie sondr oom se toesteming gebruik nie, en sy se ek moet ordentlk spel as ek met oom praat, jmmr oori vorige speling oom.\nSal oom my assb lat weet oor die verhaal.\nAbsoluut is dit ons as christene se plig, OomP! En ons sal verbaaaas wees oor hoedat die Here ons lewens in vreugde sal verander as ons hierdie gehoorsaamheidstap (laat julle woorde met sout besprinkel wees), gaan neem. Nie naasteby maklik nie, maar ons Here is getrou!\nJy kan met groot liefde die verhaal gebruik. Soos jy kan sien het ek dit ook van my niggie af ontvang.\nSterkte vir Vrydagaand.\nDit is tog so waar, ons moet net voortgaan om daaraan te werk.


Selfondersoek – aangename kennis lyf! | Dr Elmari Mulder Craig\nSelfondersoek – aangename kennis lyf!\nDr Ettienne Kok stel dit so mooi wanneer hy sê: “Jy kan nie die pad erens heen navigeer as jy nie die pad al voorheen gery het nie.” ‘n GPS vir jou lyf bestaan ook nie, want jòù lyf is uniek! Daarom kan mens verskillende tegnieke gebruik om jou lyf, hoe hy werk en lyk te leer ken, maar net jyself sal in die motor moet klim en die reis moet onderneem. So kan jy al die afdraaipaadjies, stilhouplekke, piekniekplekke en uitsigte ontdek. Die grootste fout wat vrouens maak is om te dink dat hul mans mos net moet wèèt hoe om hulle seksueel te vervul. Hy kan nie weet wat vir jou lekker is, as jy nie self weet en hom vertel en wys nie! Mans kan ongelukkig nie gedagtes lees nie en dit is waarskynlik ‘n genade!\nHoe pak jy dus nou hierdie reis aan?\n1. Jy gaan nie jaag nie! Jy gaan rustig jou tyd moet vat, en teen jou eie pas moet beweeg.\n2. Jy gaan ontspan, en diep asemhaal wanneer daar ‘n slaggat in die pad verskyn.\n3. Jy gaan die draaie in die pad antisipeer en stadiger ry wanneer nodig.\n4. Jy gaan soms moet rem trap en soms gaan jy wil voet in die hoek sit. Jy gaan dus leer om na jou eie lyf en sy behoeftes te luister.\n5. En die belangrikste van alles wat jy in jou tas vir die reis moet pak is speelsheid, humor en die doel om dit te geniet!\nBaie vrouens is glad nie in kontak met hul lyf en seksuele menswees nie. Seks is nie ‘n plig nie, maar ‘n geskenk van genot! ‘n Gratis manier om te ontspan en sielsvlak kommunikasie met jou maat te ervaar.\nJy gaan dus moet leer om in seksuele en sensuele bewustheid te lewe. Nie net wanneer jy vannaand na ‘n lang dag in die bed klim nie, maar daagliks en deurentyd. Dit is dus nodig om ten volle ‘in jou lyf’ te wees en te begin luister na wat jou lyf vir jou sê. Daarom is alleen en stiltye soms nodig omdat ons andersins deur die sleur van die lewe meegesleur kan word.\nSo om in seksuele bewustheid te begin lewe is die belangrikste punt dat jy gemaklik raak met JOU lyf en hom onvoorwaardelik aanvaar! Daar bestaan nie ‘n perfekte lyf, plat maag, ferm borste en geen rekmerke nie. Hei, onthou jy het geleef, dalk kinders gehad. Wees realisties. Staan kaal voor die spieël, KYK na jouself, rustig en stadig en haal diep asem. Ons is mos nooit tevrede nie. Daar is altyd iets wat mens wil verander. Goed en wel, ons kan daarna streef om gesond en goed versorg te wees, maar fokus ook op al jou goeie eienskappe. Dalk het jy besondere mooi oë of hande ens. Dink ‘n bietjie wie het vir jou negatiewe boodskappe oor jou liggaam gegee, en wat daardie boodskappe was? Skryf dit dan op ‘n stukkie papier en verbrand die leuens!\nWees dankbaar vir jou liggaam wat jou tot soveel dinge instaatstel en hou op om so krities te wees oor jouself en om jouself te vergelyk met die modelle in tydskrifte. Selfs hierdie modelle staan op met deurmekaar hare en het rekmerke. Gee vir jouself positiewe bevestigings oor jou liggaam daagliks en gereeld. Iets soos: “Ek is ‘n pragtige geseënde kind van God – ek is uniek en beeldskoon geskape”; “Ek is ‘n pragtige sensuele vrou” jy gaan dalk voel of jy die kluts kwyt is, maar vertrou my, hoe meer jy op die positiewe fokus hoe makliker gaan jy dit REGTIG begin glo.\nElke vrou se liggaam is ‘n wonderwerk, is pragtig, sensueel en sag. Dit is hoe God ons geskape het. En die oomblik wat jy dit regtig begin glo begin jy met selfvertroue leef en word jou seksualiteit as deel van jou menswees geïntegreer.\nDaar bestaan ‘n mite dat alle vrouens se geslagsorgane dieselfde lyk. En gewoonlik het ons ook die boodskap gekry: “Dit is ‘n plekkie ‘doer onder’ wat sleg ruik, proe, lelik is en liefs van vergeet moet word”. Die waarheid is egter dat alle vrouens se geslagsorgane anders lyk. Amper soos wat mense se gesigte anders lyk, almal het ‘n mond, oë, en ‘n neus maar lyk tog verskillend. Jou vagina, ruik, proe en lyk soos ‘n vagina. En ‘n vrou se genitalië hou daarvan as daar aan gevat word en aandag gegee word. Gaan sit dus op jou bed of bad se rant. Vat ‘n handspieël en ontdek jou eie unieke geslagsorgane.\nDie uiterlike of sigbare deel van die vroulike geslagsorgaan word die vulva genoem. Dit bestaan uit die klitoris, die labia en die vaginale opening.\nPubiese hare bedek die area van beskermende weefsel oor die pubiese been wat die mons genoem word, wat bo-oor die uitwendige genitalieë lê. Hierdie area is ryk aan senuweepunte en druk of streling van hierdie area kan tot seksuele stimulering lei. Onder die mons is twee flappe wat bo met ‘n omgekeerde “V” bymekaarkom. Hierdie word die buite skaamlippe of labia majora genoem. Indien hierdie lippe sagkens oopgemaak word, sien mens twee lippe aan die binnekant – die labia minora. Die labia minora beskerm die vaginale opening en die vagina.\nBo waar die labia minora bymekaar kom, lê ‘n kappie-agtige struktuur, genaamd die klitorale huid wat die klitoris beskerm. Die klitoris is die enigste orgaan in die menslike liggaam wat alleenlik vir plesier geskape is. Die klitoris strek ongeveer nege sentimeter diep die liggaam in. Die klitoris is twee keer meer sensitief as die penis, en bestaan uit ongeveer 8000 senuweepunte. Die sensitiefste area op die klitoris is gewoonlik tussen twaalf- en drieuur. Maar ons is almal uniek. Eksperimenteer met verskillende tegnieke om die klitoris te stimuleer.\nDie mees sensitiewe area op die klitoris – tussen twaalfuur en drieuur\nNet onderkant die klitoris is ‘n smal opening, die uretrale opening, waardeur jy urineer. Onder die opening na die blaas lê die vaginale opening. Die vagina is ‘n spieragtige kanaal wat van die uterus na die buitekant van die liggaam lei, en teen ‘n hoek van 45 grade diagonaal gedraai is. Wanneer ‘n vrou nie seksueel opgewek is nie, is die lengte van die vagina ongeveer 7,5 sentimeter. Dit is heelwat minder as die lengte van die gemiddelde penis (15-18 sentimeter). Maar wanneer die vrou seksueel opgewek word, sit die vagina op die mees ongelooflike wyse uit tot ongeveer ‘n lengte van 17-18 sentimeter. Die onderste wand van die vagina by 6 uur is dikwels ook baie sensitief .\nDie sensitiewe area van die vagina is aan die onderste binnewand by sesuur\nDie vagina kan soos ‘n ballon van vorm en grootte verander. Die buitenste derde van die vagina kan willekeurig beheer word deur middel van die bekkenvloerspiere.\nDie perineum is die haarlose area van vel tussen die onderpunt van die labia en die anus. Hierdie area is dikwels baie sensitief vir aanraking, en stimulering van die perineum kan tot seksuele wonderlike seksuele opwekking lei.\nVerskeie navorsers en seksuoloë verskil oor die feit of die G-kol bestaan of nie. Wat wel algemeen aanvaar word is dat vroue verskillende sensitiewer areas in hulle vagina het. Sommige vroue is wel van mening dat hulle ‘n sensitiewer area (die G-kol) aan die boonste binneste wand van die vagina kan voel. Indien jy na die vagina soos ‘n horlosie kyk sal jy die G-kol aan die binneste boonste wand van die vagina by twaalfuur vind. Aangesien die uretra net agter hierdie area is, kan sommige vroue met die stimulering van die G-kolarea die behoefte kry om badkamer toe te gaan. In die lig hiervan is dit die beste om die G-kol eerder indirek te stimuleer met twee vingers op elf- en eenuur.\nStimuleer eerder die G-kol indirek by elf- en eenuur\nDie vroulike borste kan ook as deel van die seksuele organe gesien word. Die meeste mans vind die vroulike borste seksueel stimulerend, en stimulasie van die borste is op sy beurt ook vir die meeste vroue stimulerend.\nDie borste bestaan hoofsaaklik uit vetweefsel met melkkliere wat daardeur loop tot by die tepels. Die grootte van die borste het geen invloed op die mate van seksuele stimulering wat ‘n vrou kan ervaar nie. Die areola is die donkerkleurige gedeelte wat die tepel omring. Die areola is uiters sensitief vir aanraking en seksuele stimulasie. Die tepel bevat baie senuweepunte en is dus ook baie sensitief vir seksuele stimulering. Die meeste vroue vind dat dit baie stimulerend as die tepel sagkens gelek en gesuig word.\nAs jy nou kennis gemaak het met jou vulva, kan jy die motor aanskakel en die reis begin. Nou weet jy mos waarheen jy oppad is, al is jy dalk nie so seker watter pad is die beste om te ry nie. Kies hierdie keer die ‘scenic’ route en nie die kortste pad nie.\nDit is ‘n mite dat net mans masturbeer. Dit is die beste manier om jou lyf te leer ken en te leer verstaan. Jy hoef nie skuldig te voel nie, en dit is makliker as wat jy dink – en jy gaan dalk verras wees met die nuwe plekke, sensasies en gevoelens wat jy ontdek.\n2. Sorg dat jy privaatheid het\n3. Skakel jou selfoon af\n4. Fokus op jou lyf\n5. Gebruik jou hande, jou vingers, ‘n vibrator, kussing of enigeiets waarmee jy gemaklik voel\n6. Gebruik een of albei hande en wissel dit af\n7. Gebruik verskillende tegnieke. Net een vinger of meer vingers, op-af, vorentoe, agtertoe, stimuleer die klitoris maar voel ook hoe dit voel om die vibrator of vingers in die vagina te plaas. Ondersoek die binne-kant van die vagina, is daar areas wat meer sensitief as ander is?\n8. Moenie vergeet om jou borste en tepels te stimuleer nie. Van watter tipe aanraking hou jy die meeste?\n9. Natuurlik help dit nie jy doen al hierdie dinge en dink aan die tien goed wat jy nog voor more wil doen nie. Jy moet fantaseer. Ja, jy mag! Dink aan ‘n sensuele of seksuele ervaring wat al vir jou gewerk het. Watookal jy gemaklik mee voel maar jou kop gaan ook gefokus moet wees op seksualiteit. Raak nou bewus van wat met jou lyf gebeur. Haal jy dieper asem, voel jy ‘n warm gevoel, raak jou spiere gespanne, wat gebeur as jou heupe beweeg of as jy jou bene toeknyp?\nGeniet die reis en onthou om al die nuwe ontdekkings met jou maat te deel