Perspektiewe op ’n postkoloniale Suid-Afrika en die Afrikaanse universiteit | LitNet\nWynand Greffrath Universiteitseminaar | University Seminar 2016-03-01\nVir selfs die mees terloopse waarnemer van die nuusmedia en aktuele sake moet dit duidelik wees dat die Suid-Afrikaanse politiek en samelewing ’n nuwe, oftewel ander, fase betree het. Terwyl ons teen hierdie tyd geakklimatiseer het tot voorheen opspraakwekkende kwessies soos gewelddadige diensleweringproteste, magsvergryping en korrupsie deur politici, ’n ekonomiese groeikoers wat op die randjie van ’n resessie huiwer, en ’n permanente siklus van arbeidsonrus, het die afgelope paar maande selfs nuwer en meer kontensieuse kwessies opgelewer. Suid-Afrikaners het 2015 afgesluit te midde van onstuimighede op die land se universiteitskampusse, en 2016 begroet met ’n hernude en meer diepgaande rassespanning. En kompleet asof die eerste twee maande van die jaar nog nie vir genoeg opwinding gesorg het nie, moet daar nog landswye plaaslike verkiesings plaasvind, en sal ander sensitiewe kwessies soos grondhervorming en -onteiening, die nasionalisering van natuurlike hulpbronne, en die ANC-leierskapsopvolgstryd landsburgers se optimisme tot die uiterste beproef.\nHoe maak ’n mens sin van hierdie nuwe golf van sosiopolitiese onstabiliteit wat, klaarblyklik, na die 2014 nasionale verkiesing momentum opgetel het? Wat beteken so ’n tydsgees vir Suid-Afrikaanse universiteite in die algemeen, en Afrikaanse instellings in die besonder?\nDie antwoorde op hierdie dringende vrae lê grootliks in die verskynsels van die Suid-Afrikaanse politiek se “skuif na links” en die ontwaking van ’n postkoloniale bewussyn. Die migrasie van politieke en samelewingskragte wat met hierdie begrippe veronderstel word, is direk verantwoordelik vir die opbloei van protes en hernude radikale bewussyn wat ons tans aanskou, nie net in die konvensionele politiek nie, maar ook op universiteitskampusse landswyd.\nDie sosiopolitiese radikalisering van die Suid-Afrikaanse samelewing\nDie bykans 22 jaar oue Suid-Afrikaanse demokrasie is sinoniem met ’n progressiewe politieke bedeling. Hierdie progressiewe agenda word vergestalt deur die ANC, as die “nasionale bevrydingsbeweging” en dominante politieke dryfkrag in die demokratiese era. Siende dat apartheid as staatsideologie as aartskonserwatief en selfs reaksionêr beskryf kan word, is dit heel natuurlik dat ’n anti-apartheid-bevrydingsbeweging die ideologiese teenpool sal beklee. Dus verseker die ANC se marxistiese ideologiese identiteit, verweef in die beweging se DNS, dat ’n progressiewe impetus ’n onontbeerlike eienskap van die Suid-Afrikaanse politieke omgewing sal wees vir die voorsienbare toekoms.\nSentraal tot die identiteit van dié party staan die begrip van ’n nasionaal-demokratiese revolusie (NDR), die ideologiese hoeksteen van die regerende party. Die meeste Suid-Afrikaners het dus al kennis gemaak met die waardes van die NDR, al is dit deur middel van die geykte mantra van ’n “nierassige, nieseksistiese, verenigde en demokratiese samelewing waarin rykdom verdeel word tot voordeel van alle burgers”. Sodanige resultaat word beskryf as die nasionaal-demokratiese samelewing, en is die uitkoms van die suksesvolle revolusie wat die NDR veronderstel – asook die wesenlike teenoorgestelde samelewingsbeeld as dié van ’n apartheidsbestel.\nDie praktiese uitwerking van hierdie ideologie na 1994 is te bespeur in die ongekende ontwikkeling en materiële vooruitgang van die meeste Suid-Afrikaanse burgers, wat voorheen gemarginaliseerd was as gevolg van apartheid. Toegang tot behuising, die uitbreiding van basiese dienste soos lopende water en elektrifikasie en die daarstelling van ’n omvattende welvaartstaat verteenwoordig die vrugte van die ANC se progressiewe missie, gegrond in die NDR.\nHierdie tasbare uitkomste, tesame met die legitimiteit van die ANC as bevrydingsbeweging, het genoegsame politieke momentum opgewek vir die party (en opeenvolgende regerings) om heerskappy te verseker. Inderdaad, die ANC beskou homself as die enigste gesaghebbende vertolker van progressiewe waardes in Suid-Afrika, en die NDR as die volkome bron van hierdie waardes. Dit is dus nie ’n willekeurige stelling dat die party sal “regeer tot die wederkoms” (volgens Jacob Zuma) nie.\nDit is egter ironies dat die relatiewe suksesse van die ANC na 1994 die saadjie bevat van die party se uiteindelike verlies aan politieke dominansie, en selfs politieke mag. Hierdie prognose is gegrond in ’n welbekende begrip in die politieke wetenskap, naamlik dié van eskalerende verwagtinge. Kortliks behels dit dat vlakke van ontevredenheid met sosio-ekonomiese omstandighede en politieke frustrasie ná aanvanklike behoeftebevrediging, eerder toeneem as afneem. Vir dié wat dus blootstelling gehad het aan verhoogde materiële welvaart en die uitbreiding van sosio-ekonomiese vooruitgang is die verwagtinge aangaande soortgelyke toekomstige voordele veel hoër as vir dié wat nie daaraan blootgestel is nie.\nHierdie skynbare kontradiksie word aangeraak deur Ben Turok (2012) as hy skryf:\nIt is possible to demonstrate that South Africa has achieved more in improving the lives of its people than many within the country admit. So why do we have the opposite impression from press reports, especially concerning service delivery protests? [The] answer accords with academic writing on revolution: people are stimulated to struggle when there seems to be a turn of the tide of misery. When the masses sense the opening of new possibilities, they gain in confidence and resort to mass action.\nHierdie wetmatigheid verklaar grotendeels hoekom landelike gebiede aansienlik minder politieke onstuimigheid beleef in vergelyking met stedelike gebiede, ten spyte daarvan dat plattelandse dienslewering en lewenskwaliteit aansienlik laer is as in die metropole.\nDie ANC se politieke toekoms word ook bedreig deur die relatiewe suksesse van die onmiddellike postapartheid tydperk. ANC-ondersteuners en landsburgers wat blootgestel is aan die vrugte van progressiewe regeringsbeleid en ’n welvaartstaat eis nou vinniger en meer omvattende verandering, in teenstelling met die konvensionele wysheid dat behoeftevoldoening permanente bevrediging bring. Vandaar die toename in gewelddadige diensleweringsproteste, uitgebreide en voortslepende arbeidsonrus, asook die ontluiking van nuwe progressiewe en (toenemend) radikale politieke akteurs.\nDie ontwaking van ’n nuwe radikale bewussyn in die Suid-Afrikaanse politiek is die noodwendige uitkoms van ’n politieke omgewing waar progressiewe (in plaas van sentristiese) waardes die ideologiese status quo verteenwoordig, en waar die sosio-ekonomiese verwagtinge vinniger ontstaan as wat dit bevredig kan word. Te midde van so ’n dinamiese en vlugtige politieke klimaat word politieke akteurs en partye voor ’n eenvoudige keuse geplaas: herposisioneer ideologies en beleidmatig na links, of kwyn. As gevolg van hierdie realiteit was die nasionale verkiesing in 2014 ’n waterskeiding in die Suid-Afrikaanse politiek. ’n Daadwerklike skuif na links wat in die oploop tot die verkiesing geantisipeer was, is deur die uitslae bevestig. Waar die ANC vantevore die enigste noemenswaardige rolspeler in die progressiewe en soms radikale linkervleuel van die Suid-Afrikaanse politiek was, het die DA hom ook voor die verkiesing takties beleidmatig en simbolies herposisioneer as ’n sosiaal-demokratiese beweging. Hierdie skuif is voltrek ten koste van die party se klassieke liberale karakter, wat bloot net nie dieselfde aantrekkingskrag en charisma kan opwek in die huidige politieke tydsgewrig nie. Die uitslae het dit bevestig, en die DA se stempersentasie het gegroei van 16% tot 22%. Natuurlik was die duidelikste radikale trompetgeskal van die 2014-verkiesing die debuut van die Economic Freedom Fighters, wat die verkiesingslagveld betree het met skynbaar perfekte tydsberekening, gekombineer met opportunistiese (dog hoogs doeltreffende) steekaanvalle, ’n miljoen stemme ingepalm het en sodoende die politieke landskap onherroeplik verander het. Vir die eerste keer word die ANC deur opposisiepartye doeltreffend uitgekryt as reaksionêr en ’n struikelblok tot spoedige sosio-ekonomiese verandering. Tydens die nabetragting van die 2014-verkiesing kan een duidelike gevolgtrekking gemaak word: die toekoms van die Suid-Afrikaanse politiek lê nou, meer as ooit vantevore, in die hande van die radikales.\nTog sou dit naïef wees om aan te neem dat die ANC onbewus was van hierdie getyverandering. Ingevolge die NDR word die struggle vir Suid-Afrikaanse bevryding in twee fases voltrek. Die eerste fase was die suksesvolle politieke oorname van mag in 1994 en die grondwetlike demokrasie wat daaruit voortgespruit het. Binne die verwysingsraamwerk van die NDR word hierdie oorgang (tesame met die 1996-Grondwet) beskou as ’n politieke kompromie wat aangewend is om politieke mag te bekom. Die Grondwet word beslis nie beskou as die onaantasbare hoeksteen van ’n outentieke Suid-Afrikaanse Rechtsstaat nie, en nog minder as verhewe bo die party se ideologie. Die ANC hou vol dat “the constitution and the state system provide the requisite wherewithal to implement the objectives of the NDR.” Hier val die fokus op die beheer van die sogenaamde levers of power van die staat, wat bekom word deur middel van kaderontplooiing en die vervlegting van party en staat. Dit is dus duidelik dat, soos Zuma onlangs erken het, die belange van die party altyd vooropgestel word.\nNa dié eerste fase en die verowering van politieke mag volg daar ’n tweede fase wat gedryf word deur “a vision for a second transition that focuses on the social and economic transformation of South Africa over the next 30 to 50 years” en wat klem plaas op “the character and values of the ANC as a revolutionary people’s movement”. Dit is hierdie tweede, sosio-ekonomies revolusionêre fase wat die dryfkrag is agter hernude pogings tot grondhervorming, onteiening, ontneming en versnelde swart ekonomiese bemagtiging na die party se 2012 Mangaung-konferensie.\nSo het die Suid-Afrikaanse politieke landskap oor die afgelope vier jaar ’n tektoniese verskuiwing ondergaan met die gevolg dat dit nou, tot ’n groot mate, ’n arena van radikale wedywering verteenwoordig. Vir die arm en gemarginaliseerde massas is een ding duidelik: hulle verwagtinge is steeds onvervuld en 20 jaar na bevryding is hulle steeds arm en gemarginaliseerd.\nEn vir Afrikaans as akademiese en onderrigtaal pak die wolke saam.\nDie ontstaan, betekenis en verstryking van die postapartheid tydperk\nTerselfdertyd dat hierdie politieke migrasie na die radikale uitspeel, vind daar buite die domein van die geïnstitusionaliseerde politiek ’n ewe ingrypende verandering plaas in die psige van die Suid-Afrikaanse samelewing. Welke verskynsel op hierdie stadium die rol vervul van oorsaak of gevolg is nie duidelik nie, maar die radikalisering van die politieke bestel geskied hand aan hand met die afswering van die nosie van postapartheid en die verwerkliking van ’n postkoloniale orde. Alhoewel laasgenoemde verband hou met ’n bepaalde politieke klimaat, is dit ’n meer diepliggende en potensieel ingrypende verwikkeling wat wyer as net in die politiek neerslag sal vind.\nDie postapartheid epog is vir alle doeleindes iets van die verlede. Tog is dit belangrik om die betekenis en inhoud van die begrip postapartheid te verken, veral omdat dit ’n daadwerklike invloed het op die tydperk wat daarop gaan volg.\nDie betekenis van postapartheid is veel meer as bloot dít wat kronologies ná apartheid gevolg het – dit was nie (en kon nooit wees nie) die blote voortsetting van die Suid-Afrikaanse geskiedenis na die trauma van apartheid nie.\nOp die vooraand van apartheid se afskaffing was daar twee deurslaggewende internasionale realiteite wat verreken moes word. Eerstens was die Koue Oorlog verby, met die kommunisme verslaan, en die drieledige liberaal-demokratiese vryemark het hoogty gevier. Tweedens was die politieke ontwikkeling en verval van postkoloniale Afrika ’n alombekende en diepbetreurde realiteit.\nVir ’n bevrydingsbeweging wat daarna gehunker het om as regerende party die land uit isolasie te bring en te midde applous weer ’n deel te word van die internasionale orde, was hierdie twee realiteite bepalend gewees. Dit het beteken dat, in teenstelling met die ANC se ideologiese beginsels, ’n vryemark en neoliberale ekonomiese houding ingeneem moes word en dat ’n nuwe regering homself sou moes toespits op versoening, eerder as vergelding. Hierdie koers was lynreg in stryd met die verwagtinge van die meer militante en radikale denkstrome binne die party. Gevolglik was die voorhoedeparty van sy revolusie ontneem, en so ook die bevrydingsvegters wat die materiële en simboliese infrastruktuur van wit bevoorregting wou vernietig om ’n gesuiwerde, nuwe orde in te lyf.\nIn ruil vir hierdie teleurstelling was daar die WVK, ’n onderhandelde grondwet en ’n nuwe, burgerlike nasionalisme gebaseer op versoening en vergifnis – nie ’n trotse, radikale en militante Afrika-nasionalisme nie, maar ’n glanstydskrif-reënboognasionalisme – een wat Jeremy Cronin (1999) destyds beskryf het as “a candy-coated myth of peace”. Dit is na hierdie diskontinu dat Achille Mbembe (2015) verwys as hy skryf: “[South Africa] is the only country on earth in which a revolution took place which resulted in not one single former oppressor losing anything.”\nMet verloop van tyd het dit duidelik geword dat hierdie versoeningsgesindheid in stryd was met die ware karakter en ideologie van die ANC. Gevolglik word daar vandag erken dat die versoeningsgerigtheid van die party en regering in die onmiddellike postapartheidsjare grootliks te danke was aan die invloed van Nelson Mandela en sy oorweldigende persoonlike en politieke statuur.\nVir die ANC was dit tydens die struggle-jare deurgaans belangrik om die stryd teen apartheid te vereenselwig met die antikoloniale winde van verandering wat die res van die Afrika-kontinent beleef het. Vandaar die deftige konseptualisering van apartheid as “colonialism of a special type”. Met die kwyn van Mandela se wesenlike invloed in die party teen die laat 1990’s het die ANC begin terugkeer na ’n ortodokse Afrika- nasionalistiese beskouing wat meer belyn was met die progressiewe sosialistiese karakter van die party se kernideologie. Die aggressiewe (maar dikwels ondoeltreffende) implementering van beleide soos swart ekonomiese bemagtiging, regstellende aksie, en ’n beheptheid met die nabootsing van rassedemografie op soveel terreine as moontlik, was indikatief van die verskuiwing vanaf versoening en burgerlike nasionalisme na ’n nouer-gedefinieerde etniese Afrikanisering.\nVir die politieke elite wat hierdie agenda gedryf het, het hierdie periode ’n versnelling van die moontlikhede tot selfverryking verteenwoordig. Dit is heel moontlik tydens hierdie tydperk in die vroeë 2000’s dat herhaalde politieke skandale en korrupsie tot so ’n mate toegeneem het dat ons vandag grootliks vir politieke knoeiery en vergrype gedesensiteer is. Dit was ook tydens hierdie tydsgewrig dat die eerste saadjies van ’n egte postkoloniale Suid-Afrika ontkiem het.\nDus verteenwoordig die werklike postapartheid tydperk nie net dít wat ná apartheid gevolg het nie, maar inderdaad die antitese van apartheid. Waar apartheid gefundeer was op beginsels van uitsluiting, segregasie en diskriminasie, was die postapartheid etos gebou op waardes van inklusiwiteit, integrasie en versoening – dit het, met ander woorde, gepoog om ’n “nuwe Suid-Afrika” te vergestalt wat die wesenlike teenoorgestelde was van die verlede.\nVandag is dit duidelik dat so ’n postapartheid bedeling nooit werklik gekonsolideer was nie en dat die unieke gees wat dit veronderstel het, ook nie blywend kon wees nie. Veral in radikale en studentegeledere word die begrip postapartheid afgemaak as ’n mislukking en ’n onreg op sigself. Die mees kragdadige uitdrukking van hierdie gevoel brandmerk selfs vir Nelson Mandela as ’n verraaier van progressiewe swart belange – ’n voorheen ondenkbare laster van die struggle se heiligste ikoon.\nDie ontluiking van ’n postkoloniale realiteit\nMet die verstryking van die postapartheid era is Suid-Afrika besig om ’n postkoloniale toekoms te betree. Die afgelope dekade getuig van ’n sosiopolitiese omgewing wat al meer die bekende postkoloniale realiteit van ander state in Afrika weerspieël. Politieke konflik is alomteenwoordig, omdat gekompromitteerde politieke instellings nie kan (of wil) bemiddel tussen politieke behoeftes en aansprake nie. Ondoeltreffende leiers word lamgelê tussen die oorweldigende uitdagings van die staat en samelewing, en ’n nimmereindigende kringloop om partylojaliteit te konsolideer. Staatsinstellings se kapasiteit word uitgehol om die guns en samewerking van ’n nuwe klas gekonnekteerde politieke bourgeoisie te verower. Intussen groei die geledere van die armes en verontregtes en word gewelddadige protes die nuwe modus van politieke deelname.\nDit weerspieël kompleet Huntington se pretoriaanse samelewing, waar “the wealthy bribe; students riot; workers strike; mobs demonstrate; and the military coup”.\nSodanige frustrasie vind egter nie net in gewelddadige protes ’n uitlaatklep nie, maar ook in die identifisering van ’n “ander” waarop blaam geplaas kan word vir onvervulde verwagtinge en terugslae. Gevolglik word buitelanders van ander Afrikastate geteiken in xenofobiese aanvalle, terwyl rassespanning en die toewys van blaam onder Suid-Afrikaners toeneem. Die versoeningsgees van die postapartheid tydperk is weliswaar verby. Die interlude wat Suid-Afrika uitgesonder het as ’n “wonderwerk”, het verstryk, en die kenmerkende sosiopolitiese patrone en tendense van die postkolonie tree al sterker na vore.\nNet soos postapartheid, beteken ook postkoloniale veel meer as bloot dít wat outomaties na kolonialisme ontstaan. Postkoloniale het ook ’n doelbewuste, krities-konsepsuele inhoud wat iets veel meer omvangryks behels as die blote verloop van tyd. Ter illustrasie hiervan verskaf die politieke wetenskaplike Ali Mazrui (1996) ’n insiggewende perspektief wat ek breedvoerig hier deel:\nWe used to think that decolonization consisted of the nationalist struggle against colonialism, the granting of independence, and the replacing of colonial symbols of authority with national flags and national anthems. Decolonization was complete, we thought, when colonially educated members of the African elite, the author included, came to the fore, and when some of us […] inherited the reins of the colonial state from our colonial masters. The question that has arisen lately, however, is whether real decolonization is not the winning of formal independence, not the changing of the guard on independence day, the raising of new flags, or the singing of new national anthems, but the collapse of the colonial state itself, the cruel and bloody disintegration of colonial structures. Liberation and decolonization can no longer be equated.\nWaaroor Mazrui dus hier bespiegel (in ooreenstemming met denkers soos Franz Fanon) is of die toksiese nalatenskap en “strukture van dominasie” van kolonialisme enigsins verwyder kan word alvorens dit nie “gesuiwer” word nie – deur bloed, indien nodig. Derhalwe kan ’n egte en outentieke postkoloniale samelewing net verrys uit die puin van ’n verwoeste kolonialisme, soos ’n spreekwoordelike feniks uit die as. Vir die voornemende erfgenaam van hierdie bedeling lê daar dus ’n plig om die simboliese, geestelike en materiële manifestasies van koloniale instellings te vernietig, en in sy/haar eie gelykenis te herskep. Dit beteken, tot ’n mindere of meerdere mate, die afswering van “die Weste” (immers die oorsprong van kolonialisme) en die voltrekking van verinheemsing en Afrikanisering, asook die verwerping van “witheid” en die herontdekking van swart bewussyn.\nWaarlik, die tyd vir hierdie ontwaking in Suid-Afrika is ryp. In 2014 het die sogenaamde vrygeborenes vir die eerste keer in ’n nasionale verkiesing gestem. Van hierdie generasie moet daar die volgende verreken word: hulle het geen belewenis van die einde van apartheid, die demokratiese oorgang en die postapartheid versoeningsgees nie; die meeste van hulle het, ten spyte daarvan dat hulle vry gebore is, in armoede grootgeword; hulle beskou die voortslepende sosio-ekonomiese ongelykheid in Suid-Afrika as ’n mislukking van postapartheid politiek; en hulle is oud genoeg om outonoom aanspraak te maak op die bevrediging van hulle politieke behoeftes. Hierdie realiteit is ver verwyder van die hoop wat gekoester is van ’n jeug wat onder ’n demokratiese bestel gebore is en wat deur middel van gerieflike geheueverlies en/of histories-kulturele dissonansie verlos sal wees van die nagevolge van apartheid.\nSoos Ferial Haffajee (2015) opgemerk het: “We have a lot of South Africans, I think more than we would care to acknowledge or admit, who really believe that the Mandela-era, the rainbow nation, the transition from apartheid to democracy hasn’t really meant anything.”\nVir hierdie generasie moet die geskiedenis wat hulle voorafgegaan het, opnuut krities ondervraag word en van sin gemaak word.\nTendense vervleg: radikale politiek, postkolonialisme en die aanslag op die verlede\nTot dusver is daar klem geplaas op twee afsonderlike maar verwante tendense, naamlik die radikalisering van die Suid-Afrikaanse politieke omgewing en die aanvang van wat beskryf kan word as ’n postkoloniale tydperk in die Suid-Afrikaanse samelewing. Tans aanskou ons hoe die onderskeie dinamika van die politieke en samelewingsdomeine vervleg, asook hoe die twee strominge mekaar beïnvloed, motiveer en hervitaliseer op verskeie ander terreine – insluitend universiteitskampusse.\nHierdie tendens is duidelik op ’n simboliese vlak te siene. Met die noodsaak vir versoening gegrond in die postapartheid verlede, word die oorblyfsels van koloniale en apartheidsimboliek opnuut in die visier gestel. In die proses van postkoloniale herskepping, hoekom is dit dan nodig om enigsins die letsels van die verlede te verduur?\nDit is hoekom die #RhodesMustFall-inisiatief so vinnig momentum gegenereer het, en die gees van studenteprotes so effektief op ander universiteite en kampusse nageboots is. Terselfdertyd is ander standbeelde regoor die land weens koloniale of apartheidsassosiasies beskadig. Hier, vir die eerste keer na apartheid, word die koloniale erfenis daadwerklik afgebreek en verwoes – nie verdra deur vergifnis en versoening nie.\nTog strek hierdie beweging veel verder as net die simboliese. Ook op die terrein van die politiek kan mens verwag dat die radikale impuls sal versnel en verdiep. Nuwe politieke akteurs sal opportunisties inspeel op die eise van ’n vervreemde jong generasie, terwyl die ANC sy tweede fase met meer dringendheid sal aanpak in die hoop om steun te behou. Sake wat direk en meedoënloos onder die politieke vergrootglas geplaas gaan word, sluit in grondhervorming, voortdurende ekonomiese ongelykheid, rassespanning en die plek en rol van minderhede. Daar sal gepoog word om meer radikale antwoorde op hierdie vraagstukke te vind, en daar sal gewys word op die mislukking van inkrementalisme en onderhandeling tydens die afgelope twee dekades.\nDie Afrikaanse universiteit in ’n postkoloniale Suid-Afrika\nTerugskouend is dit nie verbasend dat die eerste salvo van ’n ontluikende postkoloniale bedeling op universiteitskampusse afgevuur is nie. Dit het nie noodwendig gebeur as gevolg daarvan dat universiteite broeikaste is vir nuwe en dikwels radikale idees en die bevraagtekening van die status quo nie. Alhoewel dit so mag wees, was dit nie die rede agter die revolusionêre gety van #FeesMustFall nie. Universiteite was om demografiese en sosio-ekonomiese redes by verstek bestem om die lokus van hierdie ingrypende ontwrigting te wees.\nDie eerste van hierdie redes is dat die postkoloniale generasie bloot aanspraak maak op dit wat voorheen belowe is: “the doors of learning and culture shall be opened!” (aldus die Freedom Charter). Hierdie belofte word nie deur hulle geïnterpreteer met ’n klousule van onderhandeling of met voorwaardes nie.\n’n Tweede rede hou verband met die inherente karakter van universiteite as elite-instellings. Aansoekers word gekeur en op grond van meriete word die beste kandidate aanvaar. Volgens ’n klassieke universiteitsbeskouing is universiteite kweekhuise van intellektuele uitnemendheid, tot stand gebring in die strewe na geldige en betroubare kennis. So ’n beskouing is ook, per definisie, eksklusief en beteken dat veel minder individue sal slaag in die voltooiing van tersiêre opleiding as wat daar aspirante is. Te midde van ’n radikale en postkoloniale tydsgees waarin die status van die elite en die oorgedraagde voorregte van die verlede bevraagteken word, is dit moeilik om die eksklusiewe karakter van ’n universiteit te verdedig.\nDerdens beskik die meeste Suid-Afrikaanse universiteite (en beslis die mees gesogte van dié instellings) oor ’n noodwendige Westerse institusionele etos, met dominante taal-kultuur-komplekse wat óf ’n wit Engelse óf ’n wit Afrikaanse erfenis weerspieël. Vanuit ’n postkoloniale paradigma is sulke universiteite institusionele monumente wat die taal en kultuur van die kolonialis en die onderdrukker verheerlik.\nVierdens is universiteite openbare instellings wat afhanklik is van staatsbefondsing. Vanuit ’n progressiewe beskouing is hierdie realiteit moeilik versoenbaar met ’n instelling wat as sosiaal, ekonomies, talig en kultureel eksklusief beskou word.\nKortom vergestalt universiteite die mees ooglopende teikens vir ’n jong generasie wat streef na die radikale hervorming van ’n ongelyke samelewing en smag na die bemagtiging wat met tersiêre opvoeding gepaard gaan. Derhalwe, as universiteite bydra tot die voortsetting van koloniale patrone van bevoorregting en die marginalisering van arm, jong en swart Suid-Afrikaners, moet dit op revolusionêre wyse herskep word – hindernisse ten opsigte van toegang moet verwyder word; klasgelde moet geskrap word; institusionele kultuur moet verinheems word; kurrikula moet gedekoloniseer word en ver-Afrikaniseer; universiteite moet instrumente word van maatskaplike ontwikkeling en die akademie moet haarself aktivisties beywer vir sosiale geregtigheid.\nDie vraag ontstaan dus of daar binne hierdie klimaat plek is vir ’n postkoloniale, Afrikaanse universiteit.\n’n Postkoloniale (Suid-) Afrikaanse universiteitswese?\nOor die afgelope paar maande is die plek en rol van Afrikaans as onderrigtaal by universiteite opnuut onder die vergrootglas geplaas. Ek gaan nie hier inweeg op die diskoers rondom die taalkwessie spesifiek nie, maar eerder lig probeer werp op die besondere tydsgees wat nou heers en wat dit vir die Afrikaanse universiteitswese beteken. Die grootste algemene perspektief wat ek in hierdie verband wil oordra, is reeds in hierdie essay bespreek, naamlik die versnelde radikalisering van die politiek en die opkoms van ’n postkoloniale tydperk in Suid-Afrika. Daar is egter ’n paar meer spesifieke punte waaraan aandag geskenk moet word.\nEerstens word die Afrikaanse taal in sekere geledere beskou as ’n koloniale oorblyfsel. Al is dit nie die taal van Rhodes en imperiale kolonialisme nie, is dit steeds dié van ’n “colonialism of a special type”. Hierdie persepsie het Afrikaans toenemend onder skoot begin plaas, veral in die openbare domein. By universiteite word die bona fides van die bestaan van Afrikaans nie erken nie. Die argument dat Afrikaans ’n rol het as ’n hoërfunksietaal van wetenskap en onderrig word bestry met oordrewe politieke standpunte. Volgens die meer gematigde van die hierdie standpunte dien Afrikaans hoofsaaklik as ’n middel tot die preservering van elitistiese wit bevoorregting, terwyl ander meen dat enige konsentrasie van Afrikaanssprekendes ’n “apartheidsenklawe” vergestalt, aldus Blade Nzimande.\nTweedens word sulke rasbehepte standpunte gewoonlik in gerieflike stereotipes gefundeer. Dus is ’n Afrikaanse universiteit outomaties ’n Afrikaner-universiteit, wat eksklusiewe Afrikaner-belange dien. So ’n perspektief misken die feit dat die meeste Afrikaanssprekendes bruin is, en dat die bruin gemeenskap ook aanspraak maak op onderrig in Afrikaans.\nDerdens, en in aansluiting by bogenoemde, word die ruimtes wat deur minderhede gedefinieer word in die openbare domein, toenemend gesmoor. Omdat openbare instellings deur die staat befonds word, moet sodanige besteding staatsprioriteite weerspieël. In die konteks van die ANC-regime behels dit die ideologiese voorvereistes van die NDR, en in besonder die konsep van demografiese verteenwoordigendheid. Gevolglik moet die demografiese samestelling van openbare instellings (waaronder ook universiteite tel) gemanipuleer word om ’n voorafbepaalde verhouding te weerspieël – dit is die NDR se interpretasie van die begrip nierassigheid. In die praktyk beteken dit dat minderheidsgroepe nêrens in die domein van openbare instellings ’n kultuur- of taalgedefinieerde meerderheid mag vorm nie. Dit sluit natuurlik die moontlikheid tot institusionele differensiasie ook uit, waarvolgens aangewese universiteite na die behoeftes van “nismarkte” kan omsien. Demografiese verteenwoordigendheid is al oor die afgelope twee dekades in die meeste staatsinstellings voltrek, met die uitsondering van universiteite. Enersyds is dit as gevolg van die inherent elitistiese karakter van tersiêre onderrig, maar ook andersyds as gevolg van die hoë kwalifikasiedrumpel waaraan akademiese personeel moet voldoen. Die noodwendig stadiger pas van transformasie van veral die personeelkorps weens die unieke aard en vereistes van die universiteitswese word gevolglik opgestel as ’n politieke teiken, en aangeval as ’n poging tot die behoud van wit bevoorregting en rassisme in die openbare domein.\nVierdens: die amalgamasie van ’n radikale politieke momentum en ontluikende postkolonialisme beteken dat daar in hoër onderwys toenemend klem geplaas word op die verinheemsing en ver-Afrikanisering van die universiteit se kennisfunksie. Die intensie agter sogenaamde dekolonisering van die kurrikulum is om vakinhoud wat gegrond is in ’n Westerse verwysing, meer toeganklik te maak vir die student in die inheemse, Afrika-konteks. Die doel is dus om die geleefde samelewing, kultuur en waardes van die Suid-Afrikaanse student te versoen met die akademiese vakinhoud en daardeur die student te bemagtig tot beter intellektuele deelname. Alhoewel hierdie beginsel gegrond is op goeie voornemens, bly die besondere praktiese inwerkingstelling van so ’n hervormde kurrikulum onduidelik. Terwyl ’n verinheemsde paradigma moontlik in die geesteswetenskappe kan ontwikkel, waar normatiewe veranderlikes ’n beduidende rol speel, is dit moeilik om ’n soortgelyke projek in die natuurwetenskappe in te sien. Verder, selfs al kan ’n verinheemsde geestes- of sosiale wetenskappe tot stand gebring word, sal dit gedurig moet stry teen die provinsialistiese tendense en intellektuele bysiendheid wat inherent is aan ’n etnies- of kultureel-gefundeerde wetenskapsbeskouing.\nVyfdens moet die impak van radikale organisatoriese, institusionele en akademiese verandering verreken word in die konteks van internasionale mededingendheid. Sal Suid-Afrikaanse universiteite hul vermoë om in die internasionale kennisdomein te kompeteer kan behou of uitbou indien die akademie en institusionele kultuur in hoër onderwys toenemend insulêr ontwikkel en verinheems?\nTen laaste noodsaak die bogenoemde faktore ’n heroorweging van ’n Suid-Afrikaanse universiteitsbeskouing. Gegewe die agtergrond wat reeds geskets is, blyk dit dat die konvensionele universiteitsbeskouing van ’n elite-, meritokratiese instelling met wetenskaplike uitnemendheid as ononderhandelbare doelstelling, toenemend as polities uitgedien beskou word. Dit is reeds duidelik dat ’n postkoloniale universiteit ’n meer ontwikkelingsgerigte en aktivistiese karakter sal vergestalt. So ’n universiteit sal dien as ’n instrument van sosio-ekonomiese opheffing, bemagtiging en sosiale geregtigheid, en waarskynlik ook in diens staan van ’n bepaalde staatsbeskouing of ideologie. Terwyl daar geen twyfel moet wees dat universiteite ’n ontwikkelingsrol in die samelewing kan vervul nie (inderdaad, talle universiteite doen dit reeds), kan hierdie funksie nie die primêre bestaansrede van ’n universiteit wees nie. Die akademie en universiteitswese is oor eeue heen evolusionêr geïnstitusionaliseer om ’n hoogs gespesialiseerde kennisfunksie te vervul, terwyl daar ’n menigte ander instellings bestaan wat ontwikkelings- en opheffingsrolle speel – waarvan die staat die mees bekwame versameling van sodanige organisasies is.\nRakende die kwessie van ’n veranderende, postkoloniale universiteitsbeskouing wil ek selfs verder gaan en voorstel dat die verstaan van die Suid-Afrikaanse universiteit gepaard moet gaan met ’n alternatiewe universiteitsbeskouing. Gegewe politieke radikalisering en die militante instink wat intrinsiek is tot die postkoloniale jeug (en deeglik gedemonstreer is tydens die #FeesMustFall-veldtog), voorsien ek dat universiteite ten minste gedeeltelik ’n metamorfose sal ondergaan vanaf akademiese instellings tot politiese instellings. Hiermee bedoel ek nie “polities” in terme van ’n ruimte waar robuuste maar verantwoordelike diskoers en debat plaasvind nie. Ek verwys ook nie na ’n instelling waar teenstrydige intellektuele strominge die degens kruis oor dringende kwessies, op soek na oplossings nie. Ek voorsien eerder dat die universiteit nog ’n domein gaan word vir die kontestering van mag. Akademiese vryheid, universitêre waardes en die kennisfunksie self sal ondergeskik wees aan magspolitiek. Ras- en kultuuressensialisme sal verdraagsaamheid en intellektuele pluraliteit vervang, en moontlik met geweld afgedwing word. As die sukses van #FeesMustFall enige les inhou vir die intellektuele tradisie van die universiteitswese, is dit die steurende besef dat die fetisj van “swart pyn” alle middele veroorloof in die bereiking van politieke doelwitte.\nAchille Mbembe (2015) beskryf die gevolge van hierdie verafgoding van die narratief van swart pyn en lyding soos volg:\nPersonal feelings now suffice. There is no need to mount a proper argument. Not only wounds and injuries can’t be shared, their interpretation cannot be challenged by any known rational discourse. Why? Because, it is alleged, black experience transcends human vocabulary to the point where it cannot be named.\nDie ingrypende anti-intellektuele en irrasionele nagevolge van so ’n kultuur van outomatiese en onkritiese kwytskelding is bykans ondenkbaar in die konteks van ’n universiteit. Tog is dit juis by universiteite waar die slagspreuke “Fuck whites” en “Kill all whites” aangetref word, en vanuit dieselfde universiteite waar hierdie stellings verdedig en regverdig word as “an appropriate expression of black pain”.\nAan die hand van hierdie perspektiewe is daar vir die Afrikaanse universiteitswese baie om oor te besin.\nDie toekoms van die Afrikaanse universiteit\nUit die voorgaande ontleding blyk dit duidelik dat Afrikaanse universiteite as ’n lewensgroot antagonis beskou word binne die omvang van ’n radikale en postkoloniale paradigma. Wat is dan die strategiese opsies vir Afrikaans in Suid-Afrikaanse hoër onderwys?\nTen spyte van die polarisasie en verharding wat gepaardgaan met die huidige politieke onstabiliteit, is dit dringend nodig dat die Afrikaanse universiteit haarself wend tot introspeksie. Dit is ongetwyfeld so dat ’n groot deel van die heersende onstuimigheid rondom Suid-Afrikaanse (en veral Afrikaanse) universiteite toe te skryf is aan opportunistiese magspolitiek en nie spreek tot die werklike doel van ’n universiteit in die samelewing nie. Tog is die kritiek van die gemarginaliseerde jeug nie sonder gronde nie. Weens die feit dat universiteite wesenlik bygedra het tot die ontwikkeling van die Afrikaanse taal en die Afrikanerkultuur (en ook omgekeerd), bestaan daar in sekere geledere ’n gees van besitlikheid by Afrikaanse universiteite. Hierdie sentiment word dikwels implisiet uitgedruk in ’n idioom van “ons” universiteit en “ons” taal wat deur “hulle” bedreig word. So ’n siening is begryplik vanuit die perspektief van Afrikaanssprekendes wat oor die afgelope twee dekades aanskou het hoe hul moedertaal in die openbare domein uitgerangeer is. Dit kan egter nie tot so ’n mate uitgeleef word dat dit die behoud van die taal by universiteite inkrimineer nie – want dit is juis die instinktiewe en reaksionêre “ons vs hulle”-beskouing wat gebruik word om die taal as instrument tot uitsluiting uit te beeld.\nAfrikaans het nie meer die luuksheid om dogmaties te funksioneer in openbare instellings nie, en die fokus moet veel eerder val op ’n pragmatiese publieke ingesteldheid wat gekomplementeer word deur vernuwende inisiatiewe in die privaat domein. Met “pragmaties” word daar bedoel dat Afrikaans by universiteite slim bestuur moet word en daar gestry moet word teen boelietaktieke vanuit politieke geledere. Dit beteken dat Afrikaanse akademici en personeel universiteitsbestuurders moet aanspreeklik hou vir die strategiese besluite wat hulle neem, veral ten opsigte van taalbeleid en die uitlatings wat daarmee gepaardgaan. Terselfdertyd is dit ook nodig om realisties te wees oor die vooruitsigte van die taal in openbare universiteite. Dat daar ’n herlewing van die taal by voorheen Afrikaanse instellings soos UJ, UP en UV gaan wees, is hoogs onwaarskynlik, en die druk wat tans uitgeoefen word by die NWU en US rondom die taalkwessie, is alombekend. Weens die feit dat die voortbestaan van Afrikaans ten nouste saamhang met demografiese patrone, is dit noodsaaklik dat daar alternatiewe vir Afrikaans in die breër hoëronderwyssektor verken word, onafhanklik van tradisionele openbare universiteite.\nGevolglik sal dit in die mark van privaat hoër onderwys wees waar Afrikaans se standhouding en vooruitgang verseker sal kan word. In vergelyking met die internasionale hoëronderwyssektor is daar maar ’n geringe aanbod van “privaat universiteite” in Suid-Afrika. Die verruimde outonomie waaroor ’n onafhanklike universiteit sal beskik, is ’n pasgemaakte oplossing vir die politieke druk wat op universiteite uitgeoefen word weens hul befondsing vanuit staatskoffers. Sodanige outonomie sal ’n instelling bemagtig om ’n nuwe, onbesmette institusionele kultuur te vestig, asook om ’n onafhanklike taalbeleid te formuleer en implementeer. In hierdie verband is instellings soos Aros en Akademia opwindende en bemoedigende inisiatiewe, wat reeds vordering gemaak het in die herposisionering van Afrikaans in hoër onderwys. Net die tyd sal leer of hierdie instellings sal ontwikkel tot die profiel van konvensionele navorsingsgedrewe universiteite en gesiene sentra van kennisontwikkeling.\nDaar is egter ook sekere risiko’s wat vermy moet word in die totstandbring van ’n private Afrikaanse universiteitswese. Dit is byvoorbeeld van kernbelang dat sodanige inisiatiewe gefundeer is op progressiewe en nie reaksionêre waardes nie. Die herbelyning van Afrikaanse onderrig kan nie volbring word in die strewe om bloot ’n herryste, eksklusiewe taal-kultuur-projek te vergestalt nie. Die Afrikaanse privaat universiteit moet ’n inklusiewe projek wees wat enige Suid-Afrikaner die geleentheid gee om in Afrikaans te studeer en kennis te ontwikkel, om sodoende uiting gee aan die taal- en minderheidsregte wat in die Grondwet verskans word. Ons kan nie bekostig dat ’n private Afrikaanse universiteit ’n aparte Afrikaner-universiteit word nie. Verder, in teenstelling met wat ’n postkoloniale beskouing dikteer, moet die akademiese en organisatoriese beskouing van so ’n privaat universiteit doelbewus ekstrovert wees. Die instink om in ’n vyandige omgewing laer te trek in inwaarts te kyk moet teen elke prys vermy word. Die hoof moet veel eerder omhoog gehou word, op soek na samewerking met plaaslike en uiteenlopende vennote, asook die internasionalisering van kernbesigheid. Ek het vroeër die stelling gemaak dat Afrikaans nie meer die luuksheid het om dogmaties te funksioneer in openbare instellings nie – in dieselfde asem het die ontluikende private Afrikaanse hoër onderwys ook nie die luuksheid om met ’n “business as usual”-benadering te werk nie.\n2016-03-02 at 04:59\nEk sou meer vertroue hê in wat hier oor die Afrikaanse universiteit geskryf is as die outeur sy lojaliteit teenoor Afrikaans bevestig het deur sy doktorale proefskrif in Afrikaans te skryf.\n2016-03-04 at 17:45\n'n Baie deeglike studie. In my beskeie opinie, in leketaal, sou ek graag die opstandigheid toeskryf aan 'n sosiale toestand wat die opkomende gekleurde jongmens nie na wense vind nie. Die feit dat dit nie slegs oor taal gaan nie, maar dat beelde geteiken word, taal waar dit hulle pas en selfs werkers se diensvoorwaardes insluit, is dit duidelik dat die opstandige student sy posisie as belangrike rolspeler wil vestig en nie as steeds 'n mindere wat op aalmoese en bejammering moet teer nie. Die werkers is heel waarskynlik baie se ouers en in klas die wit student se ouers se mindere. Hierdie sosiale klasse verskil is die diepgewortelde frustrasie wat die student minderwaardig laat teenoor die ander beter af wit student met sy selfvertroue en tweetalige taalvaardigheid en meer welaf ouer. Hierdie is seker effens Lomp gestel, maar wel my waarneming.\n2016-03-11 at 08:58\nMet die stelling: "Verder, selfs al kan ’n verinheemsde geestes- of sosiale wetenskappe tot stand gebring word, sal dit gedurig moet stry teen die provinsialistiese tendense en intellektuele bysiendheid wat inherent is aan ’n etnies- of kultureel-gefundeerde wetenskapsbeskouing" impliseer die outeur dat die huidige wetenskapsbeskouing in die akademie nié etnies- of kultureel-gefundeerd is nie, maar waardevry en universeel is. Dit is gewoon onwaar – net omdat die Weste se idees vir so lank as vanselfsprekend voorgehou is, beteken dit nie dat dit werklik universeel en neutraal is nie. Dit is juis deel van waaroor die dekolonisering van die akademie gaan – afbreek van die aanname dat die status quo neutraal, universeel en onproblematies is.\n2016-03-18 at 10:23\nJohanita, dankie dat jy die stuk gelees het en besluit het om kommentaar te lewer. Die veronderstelling wat jy namens my maak dat ek die huidige dominante wetenskapsbeskouing as ‘waardevry’ en ‘universeel’ beskou is vals. Soos ek in die stuk meld, glo ek dat die intensies rondom die dekolonisasie van die kurrikulum lofwaardig is. Dit is egter onbetwisbaar dat ŉ eng of verinheemsde wetenskapsbeskouing ŉ universiteit sal knielhalter (of dalk by verstek diskwalifiseer) om deel te neem en kompeterend te wees in die huidige globale kennisekonomie (ek gebruik laasgenoemde term doelbewus). Of mens ‘saamstem’ met hierdie realiteit of nie is grootliks irrelevant – die punt is dat dit tans die speelveld verteenwoordig waarin suksesvolle universiteite moet meeding. Terwyl ons gewetes en die beginsel van akademiese vryheid ons die reg toeëien om ŉ intellektuele projek van dekolonisasie te bedryf, moet ons nie verbaas of verontwaardig wees as dit blyk dat die akademiese hoofstroom dit grotendeels verontagsaam nie (tesame met die universiteite waar dit bedryf word).


Brooklands House - Kamers\nVanaf R1290 per nag\nDie standaard-dubbelkamer laat oorgenoeg sonlig in gedurende die oggend en dit het 'n leunstoel, lessenaar en en suite-stort met verhitte handdoekrelings. Die TV het DStv en daar is 'n kroegie, haardroër en noodligte ook beskikbaar.\nBed only Belasting en Ekstras\nDaar is 'n ekstra, opsionele heffing wat gaste kan betaal van R5 per nag wat hulle by ons gebly het. Ons skenk dit aan die Street Smart, maar dit is heeltemal opsioneel.\nOns Brooklands Kamer is ingerig met 2 enkelbeddens, afdrukke en skilderye. Die en suite-badkamer beskik oor 'n bad en stort en verhitte handdoekrelings. 'n TV met DStv, 'n kroegie, haardroër en noodligte is ook beskikbaar.\nBed &Breakfast Belasting en Ekstras\nDie ruim, sonnige kamer kyk uit oor die tuin met oorspronklike skilderye deur Derek van Rensburg teen die mure. Dit is ingerig met 'n koningingrootte-bed, 'n leefarea en 'n en suite-stort met verhitte handdoekrelings. Die TV het DStv en daar is 'n kroegie, haardroër en noodligte ook beskikbaar.\nBed and breakfast Belasting en Ekstras\nVanaf R1840 per nag\nDie wittebrood-suite is ingerig met 'n hemelbed met gordyne, 'n klein leefarea met uitsigte oor die swembad en Rhodes Memorial. Daar is ook 'n en suite-bad met verhitte handdoekrelings. Die TV het DStv en daar is 'n kroegie, haardroër en noodligte ook beskikbaar.\nBed and Breckfast Belasting en Ekstras\nGaste wat na Brooklands House gekyk het, het ook belangstelling getoon in die volgende lekke plekke:\nNo 3 Surbiton Road,, Rondebosch, Cape Town, 7700, Wes-Kaap


Noodsaaklike mediese toerusting gaar stof op | Maroela Media\nDie toerusting en goedere is Vrydag ontdek toe Ace Magashule, die provinsie se premier, die hospitaal besoek het tydens ŉ skoonmaakoperasie as deel van die Mandeladag-inisiatief. Magashule het onder andere nuwe hartmonitors, uniforms, inspuitings, waspoeier en toiletpapier in ŉ stoorkamer agter die hospitaal opgespoor.\nDie Pelonomi-hospitaal is die grootste hospitaal in die Vrystaat en sukkel om kop bo water te hou weens ŉ gebrek aan toerusting en medisyne as gevolg van ŉ tekort aan fondse.\nTebogo Oepeng, ŉ woordvoerder van die provinsiale departement van gesondheid, het Dinsdag gesê ŉ onafhanklike ondersoekspan sal so gou moontlik probeer bepaal wat presies gebeur het.\n“Benny Malokoane, LUR van gesondheid, en Sam Mashinini, LUR van openbare werke, het Maandag met die hospitaal se bestuur en vakbonde vergader,” het Oepeng gesê. Almal by die vergadering het saamgestem dat die persone wat vir die storting verantwoordelik is, aanspreeklik gehou moet word. “Dit kan nie geduld word nie, veral nie omdat daar ŉ tekort aan die toerusting en goedere aangemeld is nie.”\nVolgens Oepeng gaan ŉ onafhanklike span van kenners in die gesondheidsbedryf die saak ondersoek.\nMan se liggaam in stormwatersloot gevind\nVierde Pretoria-selfoonwinkel binne een maand beroof\nWaarom is ek nie verbaas nie?\nIs da niemand wat teken vir ontvangs van die mediese toerusting wat gebestel was nie, of word die goed net afgelaai? Hoeveel linne moes gewas gewees het met die waspoeier kan nie dink dat daar top bestuur is wat moes gevra het wa is die hart monitors wat ons voor wag. Iemand is in die moelikheid !!!\nDit was dalk daar gebêre om later verkoop te word op die “informele” mark. Die toerusting sou dalk opgekap word vir die koper binne-in.\nEn wie is in beheer?


Lekkerland 2019: Dis weer tyd om #lekkerrr te wees - Afrikaanse Musiek Nuus\n28 Januarie 2019 28 Januarie 2019 Digitaal\nKing Price Insurance en Matchbox Live het weer kragte gesnoer vir die derde aflewering van Lekkerland Carnival wat op 23 Maart 2019 op Dullstroom plaasvind.\nVanjaar is dié fees selfs groter en beter omdat dit oor ’n langnaweek plaasvind. Die kunstenaars op aanbod is boonop glad nie te versmaai; Bobby van Jaarsveld, Janie Bay, Spoegwolf, The Dullybuggers en Roan Ash is te sien saam met Matthew Mole en The Barbosa Experience wat weer terug keer.\nSedert die eerste Lekkerland Carnival uitverkoop het, het die fees ’n instelling op menige feesgangers se kalender geword. Feesgangers sal die jaar meer kan verwag met vele verrassings en skouspelagtige vertonings wat vanaf Vrydag, 22 Maart tot Sondag, 24 Maart sal duur. Die #lekkerrr seremoniemeesters, Bennie Fourie en Bouwer Bosch is ook terug.\nDie BDI se straatoptredes sal sorg vir die #lekkerrr-faktor terwyl die kleinspan die springkastele en ponieritte kan geniet. Pak sommer jou draf- of stapskoene en geniet die Lekkerrr Run of bergfiets wedren. Die kinders is ook meer as welkom.\nLekkerland Carnival word weer op Dullstroom in Mpumalanga, aangebied. Dié dorpie is veral bekend vir sy prettige winkels, inspirerende galerye, eetplekke en akkommodasie wat almal se sak sal pas. Dis slegs twee en ’n halfuur se ry vanaf Johannesburg en Pretoria, wat dit die perfekte langnaweek-uitstappie maak. Woon ’n paar vertonings op die dorp op Vrydagaand by, kuier Saterdag by die karnaval op die Village Green-gronde en sluit die naweek stadig maar seker op Sondag af.\nDie Lekkerrr Tent Hotel sal ook terug wees asgevolg van akkommodasie wat so vinnig uitverkoop word. Dis ’n kamp-ervaring soos min.\nMet die ondersteuning van King Price, ’n maatskappy wat versekering verander, een premie op ’n slag, beloof Lekkerland om weer ’n familie-ervaring soos min te wees.\nBesoek www.lekkerland.co.za vir kaartjies voor jy uitmis op ’n #lekkerrr tyd!\nVORIGE Douvoordag stel nuwe enkelsnit bekend\n‘Roepstem’ is Lianie May se grootste treffer nog! VOLGENDE


Tydelike hennatatoe laat tiener met ernstige brandwonde\nJY LEES NOU Tydelike hennatatoe laat tiener met ernstige brandwonde\n’n Britse tiener is lewenslank geskend nadat sy tydens ’n vakansie ’n tydelike tatoe gekry het.\nDie sestienjarige Mary Bates was in Turkye met vakansie toe sy met swart henna ’n tatoe van ’n droomvanger bokant haar linkerenkel laat aanbring het. Sy het die tydelike tatoeëermerk ongeveer ’n week later laat opknap, maar tot haar skok het die plek begin swel en daar het etter uitgeloop.\nToe sy by die huis kom, is sy dokter toe. Dié het gesê sy moet vir brandwonde behandel word.\n“Stukkies van my vel het begin afkom. Dit was eenvoudig weersinwekkend, want dit het soos rou vleis gelyk,” het Mary gesê. “Volgens die dokters wat brandwonde behandel, was dit die ergste swarthennabesering wat hulle nog teëgekom het.”\nDie dokters het ná ’n reeks toetse bevestig die ink wat vir die tatoe gebruik is, bevat die chemikalie parafenielenediamien. Dit word gewoonlik in haarkleurstof gevind.\nDie littekens op Mary se been sal nooit weggaan nie. Die tiener, wat modelwerk wil doen, wil ná skool haarversorging, teatergrimering en fotografie studeer. “As ek dit goed genoeg kan doen, sal ek hopelik my letsel kan verdoesel.”\nBronne: telegraph.co.uk, elitedaily.com


7 on Disa Self-catering Accommodation is 'n gastehuis wat in Milnerton geleë is. Dit bied gedeelde selfsorggeriewe en dis ook ideaal geleë naby die strand, restaurante en winkelsentrums.\nDie verblyf by 7 on Disa Self-catering Accommodation word in 6 en suite-kamers aangebied. Elke kamer beskik oor 'n koningingrootte-, dubbel- of 2 enkelbeddens. Verder is daar 'n privaat badkamer en basiese geriewe vir maaltye verhit en eet, asook 'n yskassie. Daar is 'n TV met sekere DStv-kanale, 'n plafonwaaier en gratis WiFi in elke kamer.\nDie gastehuis het 'n gemeenskaplike kombuis vir gaste om maaltye voor te berei, en braaigeriewe in die tuin. Daar is veilige parkeerplek beskikbaar.\nGaste wat na 7 On Disa Self-catering Accommodation gekyk het, het ook belangstelling getoon in die volgende lekke plekke:\nDisastraat 7, Milnerton, Kaapstad, 7441, Wes-Kaap


Sarah Jessica Parker se stylreëls + haar groot nuus! | SARIE\nSarah Jessica Parker op die voorblad van Rusland se Harper's Bazaar Junie 2013- uitgawe\tVerwante Artikels\nSarah Jessica Parker se stylreëls + haar groot nuus!\tdeur SARIE.com-span\nIn Sex and the City is Sarah Jessica Parker ’n skrywer met ’n skoen-obsessie. En in die regte lewe is sy net so stylvol en dol op skoene. Sy deel haar stylwenke én ons wys vir jou haar nuwe skoenreeks!\nSarah se top-stylwenke\nEk hou van die idee om geen reëls hê nie. Al kies jy ’n rok wat ’n absolute ramp is, bly die vraag op die ou end tog net: wie gee om?\nDit moenie gaan oor hoeveel ánder mense daarvan gaan hou nie. Dit moet vir jouself ’n ervaring wees om dit te dra – al bring van die items net vir jou goeie herinneringe\nJou klere moet ’n storie vertel – jóú storie\nEksperimenteer en speel met kombinasies\nAs jou skoene ’n enkelbandjie het, sorg dat dit nie te hoog sit nie – dít laat jou korter lyk. ’n Bandjie wat laer om jou enkel sit, verslank ook jou been\nBelê in hoëhakskoene. Goedkoop hakskoene kan skade aan jou voete doen\nAs jy kan, kies eerder leersole as sole van plastiek\nSarah se eie skoenreeks\nSoos Carrie, haar karakter in Sex and the City, is Sarah ook gek na die ontwerper Manolo Blahnik. Daarom werk sy saam met hom aan haar eie skoenreeks.\nDie ontwerpe is glo deur Carrie se styl geïnspireer, en Sarah wil hê haar skoene moet waarde vir geld wees. “Ek vra mense om hul welverdiende geld te gee, daarom gaan die skoene iets wees wat ek ook sal dra.”\nSy het twee vereistes gehad vir haar skoenreeks – eerstens moet dit in Amerika of Europa vervaardig word, en tweedens moet dit nie te duur of te eksklusief wees nie.\nFOTO: Die “Silvia” van Sarah se nuwe skoenreeks (Harper’s Bazaar & Telegraph)\nLees hier vir moderaad vir jóú lyf!\nFOTO: Die “Pola” van Sarah se nuwe skoenreeks (Harper’s Bazaar & Telegraph)\nDie reeks sal op 28 Februarie 2014 in Nordstrom, die Amerikaanse klerehandelaar, bekend gestel word.\nMaak jou eie feesparty- skoene!\nAnkle strap heels with clear heel en Green leopard heels with ankle (klik op die name om te koop)\nBronne: Vogue, Contactmusic, Telegraph


Egyxos speletjies - gratis op Game - Game\nDie beste Egyxos speletjies\nSpele vir twee Racing vir twee Veg vir twee Skiet vir twee Fireboy en WaterGirl Aanlyn speletjies Spele vir die seuns tank speletjies Skiet Racing Games Zombies Avontuur Football Ninja Veg Minecraft Spider-Man Strategie oorlog sniper Sport Vlieg Spele vir Meisies Winx Pony Dress Up Barbie Monster High Toetse Kook kos Grimering haarkapper Soen Disney Princess Raponsie Speletjies vir kinders Baby Hazel Tekenprente speletjies Lego Puzzles Opvoedkundige Spongebob Transformers Motors Kikoriki Masha en die Bear Ben 10 Naruto Kleur Flash speletjies 3D speletjies Borrels Plaas Avontuur Mario sonic speletjies Logika Mahjong Pappa Louie Gaste Snail Bob Visvang\nOns nooi jou uit om aanlyn gratis speletjies Egyxos te wees in die dik van die stryd om die koninkryk te speel, saam met Leo, ontvang die krag en talent van die laaste Farao\nSpele Egiptus vol geheime\nonmoontlik om afsydig staan teenoor die geskiedenis van antieke Egipte bly. Hierdie land is vol geheime en verborgenhede, wat tot vandag toe nog nie antwoorde ontvang. As Egiptus speletjies speel gratis, sal jy jouself in die dik van die antieke beskawing, en probeer om 'n bydrae tot die studie van piramides en seldsame verskynsels, en nou is dit verbasend wetenskaplikes.\nJy sal kennis maak met die hoofkarakter te kry, en leer sy ongelooflike storie. Jy sal die pad na die spel Egiptus gratis oop te maak en weg te voer in 'n eindelose reis deur die eeue en ruimte.\nLeo – Walker was die naam van 'n seun van twaalf, wat ongelooflik ongelooflike storie gebeur. Dit het begin toe die seuntjie was baie jonk, maar reeds belangstel in die geskiedenis van Egipte. Aangesien hierdie, my oupa het besluit om haar kleinseun 'n geweldige ding – Armband van Farao gee. Hy vra om Leo sit en nooit het juweliersware, maar uit vrees vir die verlies van so 'n kosbare ding, die seun steek dit in die kattebak.\nSlaag die jaar, en bied steeds om te lieg in die kas totdat een dag in die stad museum nie 'n groot uitstalling van bekende artefakte uit opgrawings is geopen in Egipte. Leo verstaan dat dit is wag vir 'n ware plesier, en om dit meer helder te maak, is dit uittreksels uit die bors band op die uitstalling te sit.\nTen spyte van die feit dat op die vooraand van die museum besoek deur diewe, die uitstalling is nie gekanselleer, al is een van die kamers gesluit. Maar dit is in Egiptologie departement, en wil Leo kry. Ten spyte van die weiering van onderwysers om terug te kyk, die seun gaan hy na sy lot ontmoet. Hy weet nog nie, maar die noodlot het die wiel tol, wat die maalstroom van avontuur.\nin die saal, het hy saam met prof Kirbinom, wat onmiddellik belangstel in die armband en iewers sy naam ken. Leo ontdek dat die juweel is 'n verwysing na die erfgenaam en afstammeling van Amon Ra, en die laaste Farao in dingetjie super - krag, wat nou wakker gesluit, en die jong man gely deur 'n tydelike lus in die woestyn van farao keer. Gelyktydig en hy het afgekom die duiwels en vuur storms, en niks bly oor die skuif na 'n super - krag ontwikkel.\nFree Games Egiptus ook bereid om sy avonture, en jy moet die opsies te ondersoek.\nRaznoobraznye vakke Egiptus\nEti tendense gee 'n idee, wat jy in die gesig staar en elke storie geniet, moet jy al gaan op sy beurt.\nKartinki, die bevordering van pamyat\nKvesty behulp veschey\nSpeel krag Egiptus wys wat 'n geskenk saam met die armband Leo het uit sy oupa. Sodra in antieke Egipte, was dit te make met die gode, wat hy beskou as heidense fiksie, maar nou is hulle hom aanval, en net super - krag van die jeug sal al die rondes teen 'n ou bose oorleef. Soos teëstanders hy sal ontmoet en mummies wat klipmesse aangeval die held, en hy is gedwing om homself te verdedig, hou op elke ronde meer van die vyand kragte.\nMaar die mees opwindende deel Egiptus speletjies aanlyn is, in elk geval, die fermentasie deur die doolhof van die piramides op soek na 'n skat. Wat slegs truuks is nie Leo, deur te dring na die gevaarlikste gebiede. Dit styg op die balle in die smal skag, kloof spring, op soek na 'n manier om oor te steek om die teenoorgestelde oewer van die meer, is dit los baie raaisels en versamel sleutels om die deur oop te maak na die volgende gebied.\nVind saam met hulle die teken van die legkaart, wat verskyn het in een van die pype van plaaslike pottebakker. Na die vuur op die muur vaartuig verskyn die oog, en dit is duidelik iets punte. Wat beteken dit? – kry die waarheid. En dan verseker die geheue gebruik van geheue kaarte.\nGames Online Aanlyn speletjies Tags Terugvoer Advertising


Top 10 rykste mense in Suid-Afrika (foto's en netto waarde)\n13 days ago read comments by Nikki Marais\nSuid-Afrika is 'n land met baie geleenthede gevul met aggressiewe besigheids mense. Hierdie sakemanne het voordeel getrek uit hierdie geleenthede om hul pad na Forbes te maak. Sommige van hulle is gevestig deur hul familie rykdom, sommige het suksesvolle besighede gebou van niks af nie en ander het lenings gevat en dit omskep in miljarde. Hier volg 'n vol lys van Suid-Afrika se rykste mense.\nDie telekommunikasie en mynbou sektore is die mees invloedrykste sektore in Suid-Afrika. Die mense wat in hierdie twee sektore belê het, se name het op Forbes se lys van die rykste mense verskyn.\nIn hierdie artikel kyk ons ook na die rykste rappers van Suid-Afrika. Die musiekbedryf is goed gevestig, tot op die punt om 'n winsgewende sakegeleentheid te wees.\nPolitici het ook rykdom bereik van die besighede en beleggings wat hulle besit. Verder onder toe in die artikel volg 'n opsomming van die rykste politici in Suid-Afrika.\nTop 10 rykste mense in Suid-Afrika\nSuid-Afrika is volop met miljoenêre onder andere, Ivan Glasenberg, Wendy Ackerman, Wendy Appelbaum, Markus Jooste, Gus Attridge en Arian Gore.\nDie 2019 UK Sunday Times het verwys na verskeie plaaslike miljardêrs wat die Verenigde Koninkryk hul huis noem en wat nie deur Forbes opgespoor word nie; insluitend die Suid-Afrikaanse/Swazi sakeman Nathan Kirsh. Manfred Gorvy en Douw Steyn het ook op die lys verskyn. Hier kyk ons na die top 10 rykste mense in Suid-Afrika:\nNicky Oppenheimer is die rykste Suid-Afrikaner. Op drie-en-sewentig is sy netto waarde 'n yslike 7,3 miljard Amerikaanse dollars. Hy is die erfgenaam van sy familie se belegging; De Beers diamantmyngroep wat in 1888 gestig is en het groot beheer oor die diamantbedryf.\nOrcillia Oppenheimer, Nicky Oppenheimer en Nelson Mandela. Foto: Michelly Rall, Dave Benett (verander deur skrywer)\nNicky het 40% van die maatskappy se aandele, wat sowat 5,1 miljard Amerikaanse dollars was, aan 'n ander myngroep verkoop; die Anglo-Amerikaanse.\nJohann Rupert is die tweede rykste persoon in Suid-Afrika. Hy het 'n netto waarde van 5.9 miljard Amerikaanse dollars. Die agt-en-sestigjarige tikoon handel in luukse goedere.\nJohann Rupert, een van die rykste mense in Suid-Afrika. Foto: Andreas Rentz, David Cannon (verander deur skrywer)\nHy is die voorsitter van Compagnie Financiere Richemont, 'n firma wat luukse goedere handel van Switserland. Johann is ook bekend vir handelsmerke soos Montblanc en Cartier.\nKoos Bekker is Suid-Afrika se derde rykste man. Sy oorsprong van rykdom is die media en 'n paar ander beleggings. Koos Bekker is bekend vir die transformasie van Naspers, 'n Suid-Afrikaanse koerantuitgewer. Bekker het Naspers verander in 'n kabel-TV-kraghuis en 'n belegger in e-handel. Deur hom het die maatskappy in 2001 in Tencent, 'n Chinese internet- en mediafirma, belê en besit 31% aandele in die maatskappy.\nKoos Bekker, CEO van Naspers. Foto: Scott Olson, Foto24 (verander deur skrywer)\nKoos dien as die nie-uitvoerende direkteur van Tencent, 'n posisie waarna hy in 2015 teruggegaan het nadat hy in 2014 uit die pos van uitvoerende hoof aftree het. Koos Bekker het 'n netto waarde van 2.5 miljard Amerikaanse dollars.\nPatrice Motsepe is die vierde rykste man in die land en die rykste swart man in Suid-Afrika. Hy het sy rykdom uit sy mynbesigheid opgehoop. Hy is die stigter en die voorsitter van African Rainbow Minerals.\nPatrice Motsepe van Motsepe Foundation. Foto: Lev Radin, Jemal Countess (verander deur skrywer)\nPatrice het in 2008 'n miljardêr geword en is erken as die eerste swart Afrikaner op Forbes. Op die ouderdom van ses-en-vyftig, het Patrice Motsepe 'n netto waarde van 2.4 Amerikaanse miljard dollars.\nAllan WB Gray is Suid-Afrika se vyfde rykste man. Die besigheidstikoon is 'n ou student van die Rhodes-universiteit. Hy is 'n sakemagnaat, wat verantwoordelik is vir die stigting van Allan Gray Investment Management. Hy het 'n netto waarde van 1.8 Amerikaanse miljard dollars.\nStephen Saad is een van Suid-Afrika se top tien rykste mans en prominente sakemanne. Hy is ook die uitvoerende hoof en stigter van Aspen Pharmacare wat die grootste produsent van generiese medisyne op die vasteland is.\nAspen Group Chief Executive Stephen Saad. Foto: Russell Roberts, Steve Haag (verander deur skrywer)\nVoordat hy in die besigheid gekom het, het Stephen Saad die Universiteit van Natal bygewoon om sy Baccalaureusgraad in handel te kry, waarna hy na Ierland verhuis het en toe 'n geoktrooieerde rekenmeester geword het. Stephen het 'n yslike netto waarde van 1.2 Amerikaanse miljard dollars.\nMichiel Le Roux is een van die rykste mans in Suid-Afrika wat sy rykdom opgeloop het deur in Capitec bank te belê, waar hy 'n raadslid is. Hy het die bank in 2001 gestig en besit 11% van die bank se aandele. Die bank is aktief op die Johannesburgse kapitaalmark se aandelebeurs. Michael het tussen 2007 en 2016 as voorsitter van die Capitec-bank gedien. Voordat hy die pos by die bank gekry het, het hy by Boland Bank gedien wat in Kaapstad se hinterland geleë is. Michiel Le Roux het 'n netto waarde van 1.3 miljard Amerikaanse dollars.\nChristoffel Wiese is Suid-Afrika se agtste rykste man. Christoffel het die groter persentasie van sy rykdom uit die kleinhandelsektor opgehoop. Hy is die grootste enkele aandeelhouer van die grootste kleinhandelwinkel asook die ketting van Shoprite supermark. Hy is ook die voorsitter en 'n aandeelhouer in Pepkor. Hy is ook 'n aandeelhouer in sewe ander maatskappye wat in die openbaar handel dryf. Christoffel Wiese het 'n netto waarde van 1.1 Amerikaanse miljard dollars.\nJannie Mouton is 'n prominente belegger en 'n geoktrooieerde rekenmeester. Hy is die voorsitter en stigter van die PSG Groep, een van die mees suksesvolste beleggingsmaatskappye in Suid-Afrika.\nJannie Mouton van PSG Group. Foto: Michael Hammond, Danielle Karallis (verander deur skrywer)\nDie maatskappy is bekend vir die hantering van private ekwiteit, finansiële dienste, onderwys en landbou. Jannie Mouton het 'n netto waarde van 1.06 miljard Amerikaanse dollars.\nPraat van 'n selfgemaakte miljoenêr, Laurie Dippenaar is een van sulke mans. Hy is die tiende rykste man in Suid-Afrika. Hy is 'n geoktrooieerde rekenmeester, 'n sakeman, 'n bankier en 'n belegger. Hy het saam met GT Ferreira gewerk en saam was hulle medestigters van FirstRand Limited; een van die hoë straatbanke in Suid-Afrika. Hy het 'n netto waarde van 650 miljoen Amerikaanse dollars.\nLaurie Dippenaar, die voormalige hoof van FirstRand. Foto: Per Anders Pettersson (verander deur skrywer)\nHierdie top 10 rykste mense in Suid-Afrika het beleggingsgeleenthede in die land gevestig. Die land se mynbedryf is byvoorbeeld een van die winsgewendste beleggingsgeleenthede. Die meerderheid van hulle het risiko's geneem; sommige het selfs gegaan tot die punt om lenings en fondse in te samel om dit later te belê.\nTop 3 rykste rappers in Suid-Afrika\nDie top rykste rappers in Suid-Afrika sluit van die beste musikante wêreldwyd in, en hier is die rykste drie rappers onder hulle.\nTot dusver is hulle die rykste rapgroep in die land.\nAKA is die tweede rykste rapper in die land. Sy belangrikste onderbreking was in 2011, alhoewel hy sy talent uit sy kinderdae gekoester het. Vanaf datum, is AKA se netto waarde $12 Miljoen.\nCassper Nyovest is een van die gelukkigste musikante in die land. Hy is nuut in die bedryf en is al klaar een van die rykste musikante.\nTop 3 rykste rappers in Suid-Afrika, Die Antwoord, Cassper Nyovest en AKA. Foto: Joseph Okpako/WireImage, @casspernyovest, Ddogc4 (verander deur skrywer)\nDie Suid-Afrikaanse musiek sektor is die tuiste van 'n goeie aantal kunstenaars wat 'n fortuin daaruit verdien.\nRykste politici in Suid-Afrika\nPolitikusse het ook rykdom bereik van die besighede en beleggings wat hulle besit. Die twee rykste politici in Suid-Afrika is president Cyril Ramaphosa en Tokyo Sexwale. Ramaphosa se netto waarde was onlangs 'n kwessie van kommer.\nPresident Cyril Ramaphosa en Tokyo Sexwale. Foto: Richard Heathcote, Francois Nel (verander deur skrywer)\nVan die ondernemings wat hy het, word Cyril Ramaphosa se netto waarde geraam na R6,4 miljard vanaf 2018. Terwyl Tokyo Sexwale se netto waarde R2,14 miljard is.\nDie rykste mense se benadering tot belegging het ook winsgewende sakegeleenthede uitgewys. As jy slaap op talent, is dit nou die tyd om op te staan en daardie risiko te neem. Niemand weet wat in die toekoms gaan gebeur nie.\nSuid-Afrika is nie net ryk met diverse kultuur en gieskiedenis nie, maar ook met miljoenêre en biljoenêre. Die Steenkamp familie is 'n verskriklike ryk familie van Griekwastad, Suid-Afrika en het 'n hele paar besighede en plase onder hulle naam.\nBriefly.co.za het onlangs vertel van 'n moord wat in Griekwastad plaasgevind het op Paassondag, 2012. Die 15-jarige jeug is beskuldig gevind van die moorde op sy pa Deon Steenkamp, sy ma Christelle, en klein suster Marthella. Die seun, Don Steenkamp staan kans om 'n aansienlike deel van die erfenisse te kry wanneer hy die tronk verlaat. Lees die artikel hier om meer uit te vind.


Om gereed te wees vir wat wag\n“Maak jou klaar om jou God te ontmoet” - Amos 4:12 (53-vertaling).\nHierdie woorde is algemeen bekend en word meermale gehoor wanneer iemand die dood in die oë staar. Dit is seker raadsaam dat ons dit ter harte neem wanneer ons gesond is, want op ons begrafnis sal ons dit nie hoor nie. Dit is die wekroep van die Almagtige aan sy slapende volk wat alles behalwe gereed is om Hom te ontmoet. Elkeen van ons sal die lewende God ontmoet, en as ons Hom nie leer ken as ons Redder nie, sal ons Hom moet ontmoet as ons Regter.\nDie hele lewe moet gesien word as 'n tyd van gereedmaak, en wel gereedmaak vir die eindelose ewigheid. As iemand op reis gaan, maak hy al sy besigheid reg en pak sy klere in, sodat wanneer dit tyd is om te vertrek, hy betyds sal wees. So moet die reisiger na die ewigheid homself in gereedheid bring, nie alleen vir die laaste lang reis oor die doodsjordaan na die plek van rus en vrede nie, maar ook na die oordeel wat ewigdurend is. Laat ons ons lewe gedurig sien as 'n voorbereiding, as deel van die ewigheid, as 'n leerskool waarin ons die ABC van die koninkryk van God moet leer om ná hierdie lewe alles ten volle te ken en te verstaan.\nDaardie gereedmaak is om God te ontmoet. Ons moet die Regter van die ganse heelal tegemoet gaan. En van daardie ontmoeting hang alles af - ons wel of ons wee. 'n Mens berei homself deeglik voor wanneer hy 'n hooggeplaaste gaan ontmoet. Sal dit ons nie aanspoor om hier op aarde met groot sorgvuldigheid en deeglikheid die nodige voorsorgmaatreëls te tref met die oog op hierdie ontmoeting wat op ons wag nie?\nHoe aangenaam is dit nie om 'n goeie vriend in 'n verre vreemde land te ontmoet nie. Aan die ander kant, hoe verleë voel ons soms as ons iemand moet ontmoet wie se naam ons vergeet het, of met wie ons nie op 'n goeie voet gelewe het nie! In die land aan die oorkant van die graf sal ons geen aardse vriende ontmoet voordat ons nie God ontmoet het nie. Dit sal 'n eensame ontmoeting wees en skrikwekkend as ons nie gereedgemaak het nie. Aan die ander kant sal Hy ons veilig inlei na die wonings waarheen so vele dierbares ons al vooruitgegaan het, mits ons Hom hier leer ken het.\nUit: Elke dag met God, deur prof GBA Gerdener.


PressReader - Finweek Afrikaanse Uitgawe: 2017-07-13 - Aftreefondsstruktuur: Is aftrede natuurlik en onvermydelik?\nAftreefondsstruktuur: Is aftrede natuurlik en onvermydelik?\nFinweek Afrikaanse Uitgawe - 2017-07-13 - Inhoud - Deur Mark Hawes\nhet mense nog altyd afgetree? Die kort antwoord op hierdie vraag is nee. Dit lei dan tot die vraag: Wanneer het ons begin aftree? Is aftrede volhoubaar? Maar kom ons kyk eers wat is aftrede. In die algemeen verwys aftrede daarna om formele werk te los en alle inkomsteskeppende aktiwiteite te staak. Wetlik verwys aftrede na jou belastingstatus en toegang tot jou aftreespaargeld ingevolge die beskikbare opsies vir belegging ná aftrede.\nHet mense dan altyd ’n punt bereik waar hulle opgehou het om ’n aktiewe inkomste te verdien?\nHistories het ons eenvoudig nie lank genoeg gelewe om eens die moontlikheid te oorweeg om op te hou werk nie. In die 18de eeu was die lewensverwagting net 35 en dit het tot net meer as 50 gestyg nadat Alexander Fleming in 1928 penisillien uitgevind het. Gevolglik het mense eenvoudig tot hul afsterwe soveel moontlik gewerk.\nDaarby was dit baie moeilik om te spaar, want ekonomieë is deur ’n bestaansleefstyl oorheers; feodale leenstelselsoort belasting is gebruik om die heersers te onderhou eerder as dat dit vir die burgers benut is, en finansiële spaarstelsels was ten beste elementêr.\nWaar kom aftrede dan vandaan en waarom op 65? Die persoon wat algemeen beskou word as die uitvinder van dié soort aftrede is kanselier Otto von Bismarck in 1883, maar sy doel was grootliks om hom gewilder onder sy mense te maak en om die vlaag van toenemende Marxisme in Europa te keer. Hy het aangekondig dat hy\n’n pensioen aan enigiemand van 65 of ouer sou betaal. Dit was veel hoër as die lewensverwagting van die bevolking in die 1880’s en daarom ’n taamlik veilige opsie vir die staatskas.\nDaarby het die Nywerheidsomwenteling tot ’n tendens van verstedeliking gelei met mense wat uit ’n plattelandse lewe na nywerheid- en sakestede gegaan het. Wetenskaplike motiverings is aangevoer om te sê dat mense ouer as 60 vanweë minder liggaamlike vermoëns minder produktief was – die berugste daarvan is die beroemde dokter William Osler, wat gereken het dat die gemiddelde werker ná 60 “nutteloos” is.\nDie idee om op ’n sekere ouderdom op te hou werk is ’n taamlik onlangse uitvinding. Tog is dit tyd dat die konsep aangepas word om beter by vandag se omstandighede te pas\nDie ontstaan van pensioenfondse\nAftrede het daarom gewilder geword as ’n ekonomiese noodsaaklikheid toe mense langer begin leef het, werkloosheid ná die Groot Depressie van 1929 posgevat het, en jong mans ná die Eerste en Tweede Wêreldoorlog teruggekeer en werk gesoek het. In 1935, het Pres. Franklin D. Roosevelt van Amerika die Wet op Bestaansbeveiliging voorgestel waarvolgens werkers ouderdomsversekering vir hul eie toekoms moes betaal. Aftrede het ’n ekonomies aktiewe opsie geword om “bejaardes” uit die werk te druk en plek vir nuwe werksoekers te maak, en ontspanning is as die beloning vir jare van harde werk voorgehou.\nSuid-afrika het in 1956 by die aftreestelsel van werkgewergegronde aftreeplanne aangesluit toe die Pensioenfondswet aanvaar is. Die vastevoordeelstruktuur is aanvanklik verkies. Al is dit ’n fantastiese model in bloeitye, hou dit in ekonomies moeilike tye ’n beduidende en moontlik verlammende risiko vir sowel werkgewers as werknemers in.\n’n Beduidende oorskakeling na vastebydrae-skemas vind sedert die eeuwisseling plaas waar aftreespaargeld heeltemal van die werkgewer geskei en groter verantwoordelikheid na die werknemer oorgeplaas word. Die werkgewer se rol het van ’n paternalistiese een na dié van ondersteunende fasiliteerder verander. Werknemers het nou ’n meer sentrale rol om hul eie aftree-uitkomste te bepaal, wat noodwendig met groter verantwoordelikheid en risiko gepaardgaan. Dis ironies dat al het mense sowel die tyd as die spaargeld om ná aftrede ’n ontspanningsleefstyl te finansier, dit steeds die uitsondering eerder as die norm is. Tans kan net 2% van die werkende bevolking dit bekostig om af te tree en hul huidige leefstyl te behou, en net 10% kan dit hoegenaamd bekostig om op te hou werk (af te tree). Die meeste mense het nie ’n ander keuse as om ’n ander manier te vind om ’n aktiewe inkomste te skep nie. Dit blyk uit die talle aftreefondslede wat hul aftreebesparing te gelde maak (sowat 80%) om sowel voor as ná aftrede vir inkomsteskeppende geleenthede voorsiening te maak.\n2% Tans kan net van die werkende bevolking dit bekostig om af te tree en hu l hui dige leef styl te behou, 1 0 % en net kan dit hoegenaamd bekostig om op te hou werk (af te tree).\nGelukkig het die aard van werksgeleenthede van arbeidsgegronde na kennisgegronde werk ontwikkel. In ’n landbougerigte ekonomie is ’n persoon se waarde op liggaamlike krag gegrond. Toe ons nie meer goed\n’n Werklose man in 1931 in ’n straat in Berlyn, Duitsland, gedurende die Groot Depressie, dra ’n plakkaat wat aandui dat hy enige soort werk sal aanvaar aangesien hy geen bystand het nie.


COVID-19: Klein Besighede, Arbeidswette en Ondersteuningsmaatreëls - Faure & Faure Inc. Attorneys\nCOVID-19: Klein Besighede, Arbeidswette en Ondersteuningsmaatreëls\nOns weet nie hoe die COVID-19 koronavirus pandemie gaan uitdraai nie. Ons kan wel op hierdie stadium besliste stappe neem, om die impak van die krisis op ons persoonlike lewens, ons besighede en op ons land te verminder.\nElke besigheid moet bepaal hoe om “normaal” met sake voort te gaan in die lig van die buitengewone tye waarin ons ons bevind. Werkgewers sal beslis ongekende uitdagings in die gesig staar, veral noudat ons Nasionale Inperking (“Lockdown”) in werking getree het.\nKlein besighede – nuwe ondersteuningsmaatreëls\n‘n Groot verskeidenheid ondersteuningsmaatreëls is afgekondig om besighede deur hierdie krisis van hulp te wees. Die besonderhede is nog nie heeltemal duidelik nie, en daar is deurlopende veranderinge. Hou dus die media dop vir verdere inligting hieroor. Inkorporeer dit dan in jul besigheid se krisisbeplanning. Ten tyde van skrywe hiervan, is die belangrikste die volgende:\nDie Departement van Kleinsake-ontwikkeling (DSBD, Department of Small Business Development) voorsien verligting vir besighede in verskeie kategorieë. Skakel die DSBD se hulplyn op 0860 663 7867 of stuur ‘n e-pos na info@dsbd.gov.za om uit te vind of julle kwalifiseer. Doen aansoek by https://smmesa.gov.za/.\nDie Departement van Handel en Nywerheid (DTI, Department of Trade and Industry) gaan hulp aan groter sowel as kleiner besighede verleen. Hou hul webwerf dop vir verdere verwikkelinge.\nDie Solidariteitsfonds (The Solidarity Fund) is gestig met ‘n aanvanklike bedrag van R150 miljoen van die regering. Die doel is om verligting te verleen as gevolg van die krisis, en besonderhede kan hier verkry word.\nVerligting vir werkgewers en werknemers: Die gids “Easy Guide for employers on COVID19” is hier beskikbaar; saam met inligting oor die “Skema vir Tydelike Verligting vir Werknemers” asook oor WVF (“UIF”) voordele uit ‘n spesiale R30 miljard Nasionale Rampvoordele Fonds (“National Disaster Benefit Fund”). Dit is ook bevestig dat werknemers wat die virus opdoen, deur die Vergoedingsfonds betaal sal word (besonderhede hier).\nAnder fondse en verligtingsmaatreëls: Die Rupert en Oppenheimer families het elkeen R1 miljard bewillig vir hulp aan klein besighede en hul werknemers – die besonderhede is op hierdie stadium nog nie bekend nie. Lees die President se toespraak hier vir verdere inligting oor moontlike belastingverligting, wysigings aan die Wet op Mededinging, ‘n fonds om besighede in die toerismesektor te ondersteun, en ander maatreëls.\nWerkgewers – voldoen aan die wetgewing!\nVanuit ‘n regsoogpunt sal werkgewers ‘n plan van aksie in plek moet stel om te verseker dat hulle aan ons verskeidenheid van arbeidswette voldoen. Hierdie wette bly in werking in hul huidige vorm, tensy en totdat die regering nuwe maatreëls tot die teendeel instel.\nDie situasie verander daagliks. Onder hierdie omstandighede gaan deeglike beplanning nie ‘n maklike taak wees nie. Hou jouself op hoogte met die nuutste verwikkelinge en wees aanpasbaar.\nHoe dit ookal sy, daar is ongelukkig nie ‘n algemene, universele antwoord op baie van die vrae wat gevra word nie: “Kan ek ‘n werknemer wat positief vir COVID-19 toets, ontslaan?”, “Kan my werknemers daarop aandring om van die huis af te werk?”, “Kan ek met afleggings begin?”, “Kan ek my werknemers verbied om vir persoonlike redes na die buiteland te reis?”, “Watter stappe moet ek neem om ‘n veilige werksomgewing te skep, en watter reëls kan ek in plek sit om dit te verseker?”\nDit is ‘n eindelose lys en die antwoorde op hierdie vrae sal daarvan afhang of jou besigheid van die Inperking vrygestel is. Jou betrokke dienskontrakte, besigheidsomstandighede en bedryfsvereistes sal ook ‘n groot rol speel.\nOm mee te begin, dink aan situasies wat moontlik kan opduik gedurende die Inperkingsperiode, en ook na die afloop daarvan. Inkorporeer dit dan in jou “COVID-19 Besigheidsplan”.\nHou ‘n dinkskrum – saam met jou werknemers, indien dit moontlik is – en lys al die diensverwante probleme wat jy en hulle moontlik mag teëkom. Jy kan dit dan gebruik om ‘n lys vrae saam te stel waarop jy die antwoorde gaan benodig na gelang van elke situasie.\nVerkry dan spesifieke regsadvies op elkeen van hierdie vrae. Sodoende kan jy verseker dat jy ten volle voorbereid is om enigiets wat na jou kant toe kom, te hanteer.\n(Inhoud verskaf deur LawDotNews ©)\nVir meer inligting, kontak Zane Meyer (Faure & Faure Ing. Direkteur en Handelsregkenner)\nAs 21-dae 20 jaar raak…is ons dan in ‘n “gemeenregtelike huwelik”?


‘In memory of the cutest puppy,\nIN HERINNERING AAN KOVUBrief aan Kovu – Bladsy 3\nAs ons ons ogies toe maak kan ons jou nog hoor – oortjies wat klap, steun geluidjies as iets krap, trippel toontjies teen die vloer of blaf geluidjies as iets roer.\nSelfs ons handjies kan onthou – die sagtheid van jou pelsie, oortjies en ronde wangetjies. ‘n Gevoel waaraan ons altyd sal vasklou.\nOns sal vir altyd jou mooi herinnering saam ons dra. Jy sal nooit vergeet word nie, tot die einde van ons dae!\nIN HERINNERING AAN KOVUBrief aan Kovu – Bladsy 4\nDit was die heel moeilikste ding nog ooit om totsiens te sê my pop. Maar ons weet die pyn is nou verby, al wou ons hoe graag hê dat jy ‘n ewigheid by ons moes bly. Ons sien so uit vir die dag wat ons weer kan ontmoet.\nDankie vir jou onvoorwaardelike liefde en die impak wat jy op ons lewe en in almal met wie jy in aanraking gekom het gemaak het.\nJy was een in ‘n miljoen! Die beste maaitjie waarvoor ons kon vra.\nLekker speel in die Hemel Kovu-pop. Ons het jou so lief!\n« Page 1 Page 2 … Page 32 Page 33 Page 34 Page 35 Page 36 Page 37 Page 38 »


H565DAN01.0, AUO H565DAN01.0 LCD-paneelverspreider | LCDs-Display.com\nLCDs-Display.com is 'n spesialiteitsverskaffer van AUO H565DAN01.0.\nAUO H565DAN01.0 is nuut & oorspronklike voorraad beskikbaar by LCDs-Display.com, dieselfde dag gestuur met gratis gestuur koste.\nVir die AUO H565DAN01.0-pdf datasheet of gedetailleerde spesifikasies van die AUO H565DAN01.0 of ander AUO LCDs, asseblief e-pos ons, sal ons gelukkig wees om een te voorsien.\nVersoek 'n kwotasie van AUO H565DAN01.0 verspreider by LCDs-Display.com. E-pos ons: info@LCDs-Display.com\nVerwante model vir "H565DAN01.0"\nVerwante sleutelwoorde vir "H565DAN01.0"


PressReader - Landbouweekblad: 2018-10-12 - Só sê ’n rooibosboer\nSó sê ’n rooibosboer\nLandbouweekblad - 2018-10-12 - Inhoud -\nKlipopmekaar, in die hartjie van die noordelike Sederberge, is een van die grootste en modernste organiese rooibosplase ter wêreld. Hier word etlike tonne organiese tee elke jaar op etiese wyse verbou. Die eindproduk word wêreldwyd verkoop, sê Paul Schlechter, plaasbestuurder.\nWaar kom rooibos oral voor?\nIn die Wes-Kaap, basies oral waar jy fynbos sal aantref. Rooibos (Aspalathus linearis) kom wild voor in die Sederberg-streek met sy Mediterreense klimaat, diep, suur sanderige grond en temperature wat strek van 0 °C in die winter tot 45 °C in die somer. Tee groei ook wild op Klipopmekaar en ons oes in ’n mindere mate daarvan.\nWanneer breek oestyd aan?\nIn die Agter-Pakhuisberg oes ons van November en maak eers klaar in Maart. Ons oes begin vroeër as in die ander gebiede omdat dit ’n droë area is waar die teeplante gouer stres ervaar, dus moet ons vroeër begin pluk. Rooibos is ’n geharde gewas wat goed vaar in droogtetoestande. Ons vind ook dat die beste gehalte tee in hoërliggende areas groei waar die reënval (en die opbrengs) laer is. Ons oes net drie jaar lank aan ’n rooibosland en daarna word dit ingewerk. Dan plant ons ’n ander gewas, naamlik hawer, vir een tot drie jaar. Die hawer word as groenbemesting ingewerk om die grond se humus- en koolstofvlakke te bou.\nWat gebeur ná oestyd, voor die tee in jou koppie beland?\nAs die tee by ons verwerkingsgerief op die plaas aankom, sorteer ons die bondels en sny dit op in fyn stukkies (1 mm tot 5 mm). Die vars gesnyde, nat rooibos gaan dan deur ’n sweetproses, waartydens die rooibos se kleur van groen na die kenmerkende amberkleur verander. Die geur en aroma word ook vrygestel. Dan word die tee in die son gedroog. Die tee word binne 24 uur gesny, gesweet en gedroog. Daarna moet dit gesif en gesteriliseer word voor ons dit verpak en verkoop.\nHoekom is rooibos so ’n besondere produk?\nDis ’n natuurlike krui wat inheems in ons streek voorkom, en dit spog met verskeie gesondheidseienskappe.\nHoe reageer die oorsese markte op rooibostee?\nDie bemarkers moet hierdie vraag beantwoord, maar waar ons bemark, is almal opgewonde oor rooibostee.\nWat is ’n rooibosboer se grootste probleem?\nOm die boerdery te laat groei tot op ’n kommersiële vlak waar dit sy stempel kan afdruk. Boere het rooibos nog altyd net as ’n alternatiewe gewas beskou.\nHoe drink jy graag jou rooibostee?\nYstee is my gunsteling.


Domowoi - Wikipedia\n’n Domowoi (Russies: домовой) is ’n huisgees in Slawiese mitologie. Domowois (Russiese meervoud: домовые; domowije) is manlik, klein gebou en soms heeltemal met hare bedek. Volgens sommige tradisies neem die domowois die voorkoms van die huidige inwoners van die huis aan. Soms het hulle ’n grys baard, soms sterte of horinkies op hulle koppe. In party verhale sien die bure die huiseienaar buite in sy erf terwyl hy eintlik vas aan die slaap in sy huis is. Soms neem domowois die voorkoms van katte of honde aan, maar dit is minder algemeen.\nTradisioneel het elke huis ’n domowoi. Hy is nie boos nie tensy die familie hom kwaad maak omdat hulle nie hul huis ordentlik versorg nie of vuil taal gebruik. Die domowoi word beskou as die bewaker van die huis en soms help hy met huistake of werk op die landerye. Sommige mense behandel hom selfs as lid van die gesin (’n onsigbare een) en los saans vir hom geskenke soos melk en koekies in die kombuis. Om ’n domowoi te lok, gaan staan buite jou huis in jou beste klere en sê hardop: "Dedoesjka Dobrochot, kom asseblief in my huis in en sorg vir my vee." Om van ’n mededingende domowoi ontslae te raak, slaan met ’n besem teen jou huis se mure en skree: "Oupa Domowoi, help my om hierdie indringer te verjaag." As jy trek, maak ’n aanbod aan die domowoi: "Domowoi! Domowoi! Moenie hier bly nie; kom saam met my gesin!"\nDomowoi Loer vir die Handelaar se Slapende Vrou, deur Boris Koestodijef\nDie gunsteling-blyplekke van domowois is op die drumpel van die deur of onder die stoof. Hulle hou ook graag in die middel van die huis. Die domowoi bewaar die vrede en orde, en beloon ’n huis wat goed onderhou word. Die inwoners gee hom saans kos in ruil vir die beskerming van die huis. Wanneer ’n gesin ’n nuwe huis laat bou, lok ’n Poolse eienaar ’n domowoi deur ’n stuk brood op die vloer te sit voordat die stoof ingesit word, en ’n Rus oorreed die ou huis se domowoi om saam na die nuwe huis te trek deur vir hom ’n ou stewel aan te bied waarin hy kan wegkruip. Mense maak seker hulle hou net diere aan waarvan die domowoi hou, want hy treiter dié waarvan hy nie hou nie. Domowois hou van soutbrood wat in ’n wit doek toegedraai is. Deur skoon, wit beddegoed in sy kamer te sit nooi jy hom om ’n maaltyd saam met die gesin te geniet.\nDie domowoi se gedrag kan ook voorspel wat die toekoms inhou. Hy sal sy hare trek om ’n vrou te waarsku teen ’n man wat haar sal mishandel. Hy sal kerm en huil om teen komende gevaar te waarsku. As hy homself sigbaar maak, voorspel dit dood, en as hy huil, is dit ’n teken van dood in die gesin. As hy lag, lê goeie tye voor en as hy met ’n kam speel, kan ’n bruilof verwag word.\nDie domowoi het ook ’n venyniger kant. Hoewel jou eie domowoi jou bondgenoot is, sal die domowoi van ’n buurhuis jou geen geluk bring nie. Volgens Russiese volksverhale kan ’n domowoi die bure se perde teister of hulle voer steel en vir sy eie perde gee. Domowois kan egter met mekaar vriende maak en saam luidrugtige partytjies hou.\nAs ’n domowoi ongelukkig is, kan hy die gesinslede nare poetse bak. Hy sal byvoorbeeld klein voorwerpe rondbeweeg en laat ratel, borde breek, modderspore in die huis los, die huis se mure kraakgeluide laat maak, op potte slaan en kerm. As die gesin kan vasstel wat hom pla, kan hulle die sakie regstel en die vrede herstel. Anders kan die gees se treitery ál erger word, totdat hy die gedrag van ’n poltergeist aanneem. Die meeste van die tyd leef die mense en hul domowois egter in vrede saam sonder enige probleme.\nVerskillende spellings[wysig | wysig bron]\nRussies: Домовой (domowoi)\nSerwies: Домаћи (domaći)\nUkraïens: Домовик' (domowik)\nHerbert Gottschalk, Lexicon der Mythologie. Safari-Verlag. Berlin. 1973.\nSlawiese mitologie en folklore\nIlja Moeromets • Iwan Tsarewitsj\nLjech, Tsjech en Roes\nMagiese figure en plante\nGeeste en demone\nKikimora • Kosjtsjei\nBoek van Weles\nOntsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Domowoi&oldid=1886563"\nDie bladsy is laas op 16 Januarie 2019 om 09:44 bygewerk.


Hoop styg vir die einde van die IVF-poskode-lotery nadat gesondheidshoofde CCG's onder druk geplaas het - ivfbabble\nHoop styg vir die einde van die IVF-poskode-lotery nadat gesondheidshoofde CCG's onder druk geplaas het\nTuis, Nuus, NHS-poskode-lotery\nBritse gesondheidshoofde plaas druk op kliniese opdraggroepe (CCG's) om hul besluite om NHS IVF te verminder of af te skud, om te keer\nIn 'n uitgelekte brief wat in Junie gestuur is, het die minister van gesondheid, Jackie Doyle-Price, aan CCG's gesê dat hul rantsoenstaktieke onaanvaarbaar is, wat 'n poskode-lotery skep en moet eindig, luidens 'n berig in die Guardian koerant.\nIn die brief het sy gesê: “Dit is onregverdig teenoor pasiënte met onvrugbaarheid, wat die reg het om NHS-dienste te verwag op grond van kliniese nood. En dit doen skade aan die reputasie van die NHS wat ons so liefhet. ”\nSy het gesê dat onvrugbaarheid 'groot sielkundige nood' kan veroorsaak en het CCG's aangesê om hul beleid te hersien in die lig van nuwe leiding van die vrugbaarheidswaghond, die Menslike bemesting en embriologiese owerheid (HFEA).\nSy het gesê: “Ek kan nie genoeg beklemtoon dat dit nie aanvaarbaar is dat CCG's roetine-toegang tot vrugbaarheidsdienste bied nie. Alle CCG's moet op pad wees na die volledige implementering van die NICE-riglynaanbevelings. Ek versoek u om hierdie geleentheid te benut om die lotery van vrugbaarheidsbehandeling eens en vir altyd te beëindig. ”\nVerskeie CCG's is besig om hul NHS IVF-bepaling te hersien nadat die aantal fietse wat hulle aan een of geen aanbiedings verminder het, insluitend South Norfolk en Hertfordshire\nCambridgeshire en Peterborough sal in Julie 'n besluit neem of die finansiering weer begin word NHS IVF nadat alle opsies in 2017 onttrek is.\nDie veldtoggroep Fertility Fairness het gesê dit word aangemoedig deur die nuus.\nSarah Norcross, medevoorsitter van die groep, het gesê: "Dit is 'n stap in die regte rigting vir die NHS-vrugbaarheidsdienste in Engeland ná 'n aansienlike oninvestering in die afgelope twee en 'n half jaar, met een uit elke vyf CCG's wat hul dienste afgesny het."\nWoon u in 'n gebied wat geraak is deur die NHS-besnoeiing? Ons wil graag u kommentaar op hierdie nuus hoor, e-pos na mystory@ivfbabble.com\nTags: Jackie Doyle-Price, minister van gesondheid, NHS IVF CCG's, postkode lotery\nUit 'n nuwe studie blyk dit dat sommige 'abnormale' embrio's self kan herstel\nEndometriosis UK-vennoot Standard Life om Friendly Employer Scheme te begin\nivfbabblenet Julie 2, 2019


Swygreg teenoor die polisie en in die hof - Jy en die RegJy en die Reg\nTuis › Artikels › Swygreg teenoor die polisie en in die hof\nHoofstuk 3 (Artikel 25) van die Grondwet van Suid-Afrika verleen aan aangehoudenes, gearresteerdes en beskuldigdes verskeie regte. Een van hierdie regte is die reg om te swyg tydens pleitverrigtinge of tydens die verhoor, met ander woorde, om glad nie tydens die verhoor te getuig nie.\nDie reg om te swyg is ’n regsbeginsel wat bepaal dat elkeen van ons die reg het om ook nie vrae van polisie of hofbeamptes te beantwoord nie, nog voordat die saak in die hof kom. Hierdie beginsel word internasionaal erken, in baie lande uitdruklik en in ander lande deur konvensie.\nDie Suid-Afrikaanse Grondwet asook ons howe onderskei baie duidelik tussen die reg op ’n voorverhoor stilte (by die polisie en ander hofbeamptes) en die reg om te swyg tydens die verhoor (wanneer die verhoor ʼn aanvang neem). ’n Beskuldigde kan staatmaak op sy reg om in die voorverhoor- of die verhoor- of die vonnisfase te swyg.\nWat is voorverhoorstilte?\nDit word bepaal deur die Gemenereg en bepaal dat verdagtes die reg het om ook by voorverhoor- ondersoeke stil te bly, wanneer die ondersoek nog aan die gang is. Dit behels dus dat die verdagte mag kies om net sekere vrae van die polisie te beantwoord of om geen daarvan te beantwoord nie. In die saak van S v Thebus 2003 (2) ZACC 12 het die konstitusionele hof bevind dat geen nadelige afleiding gemaak kan word uit ’n beskuldigde se voorverhoorstilte alleen nie, want die staat moet nog steeds sy saak bewys. Dit kan nie van die beskuldigde verwag word om sy teenstander (die staat) te help om die saak teen hom te bewys deur inligting aan die polisie te verskaf nie.\nWat is swygreg tydens die verhoor?\nHierdie reg sluit in dat die persoon nie getuienis hoef te lewer wat tot sy nadeel sal strek nie. Dit beteken hy hoef ook nie enige inkriminerende vrae te beantwoord nie of verplig word om dit te beantwoord nie. Dit word egter algemeen in Suid-Afrika aanvaar dat onder gepaste omstandighede hierdie reg wel beperk word. In die saak van S v Boesak 2001(1) SASV 1 (CC) het die konstitusionele hof ook bevind dat die reg om te swyg nie beteken dat geen gevolge verbonde gaan wees aan ’n persoon se keuse om tydens die verhoor te swyg nie. Die hof mag soms uit ’n persoon se stilte ’n nadelige afleiding of gevolgtrekking maak waar die staat ’n duidelike prima facie saak uitgemaak het en die beskuldigde steeds besluit om te swyg en om nie verdere getuienis te lewer nie. Hierdie is dan ook die verskil tussen die voorverhoorstilte en die swygreg tydens ’n verhoor.\nAlhoewel daar baie meningsverskille is oor of dit ’n positiewe reg is of nie, is hierdie reg belangrik om ’n regverdige verhoor daar te stel.


4 Stappe vir ‘n Heilige Lewe - Just Africa Mission\nKol 2:6: “Soos julle dan Christus Jesus, die Here, aangeneem het, wandel so in Hom,”\n1. Watookal die Here vir jou sê, doen dit.\nJoh 2:5 “Sy moeder sê vir die dienaars: Net wat Hy vir julle sê, moet julle doen.” - Moenie meer of minder doen nie, doen net dit wat Hy gesê het.\nMatt 28:20 “En kyk, Ek is met julle al die dae tot aan die voleinding van die wêreld. Amen.” – As ek doen wat Hy sê sal Hy met my wees.\nDoen wat Jesus sou gedoen het. Meet alles altyd hieraan.\n2. Moet niks doen waaroor jy twyfel nie.\nRom 14:23 “Maar hy wat twyfel as hy eet, is veroordeel, omdat dit nie uit die geloof is nie; en alles wat nie uit die geloof is nie, is sonde.”\nAlles wat jy doen moet deur die geloof gedoen word, moenie jou besig hou met dinge wat twyfelagtig is nie. Ons moet oop en eerlik wees voor die Here, Hy sien alles.\n3. Watookal ek doen moet God verheerlik.\n1 Kor 10:31 “Of julle dan eet of drink of enigiets doen, doen alles tot verheerliking van God.”\nMoenie iets doen as jy nie die Here daardeur kan verheerlik nie, en soek om te doen dit wat Hom wel sal verheerlik. Staan op vir die Naam van die Here en bly onbeweeglik in jou oortuigings maak nie saak by watter mense jy is nie.\n4. Doen alles wat jy doen asof jy dit vir die Here doen.\nKol 3:23 “En wat julle ook al doen, doen dit van harte soos vir die Here en nie vir mense nie,”\nLet altyd op jou gesindheid en doen dinge tot die beste van jou vermoë. So dra ons ‘n getuienis uit na buite, jy moet die Here se Naam verheerlik en hoog dra.