Matayo 26 | Bbaibbele lili a Intaneti | Bbaibbele lya Busanduluzi Bwanyika Mpya\nBapaizi bapangana kuti bamujaye Jesu (1-5)\nJesu watilwa mafwuta aanunkilila (6-13)\nPobwe Lyakwiindilila lyamamanino alimwi akwaabwa (14-25)\nKutalisya Mulalilo wa Mwami (26-30)\nBusinsimi bwakuti Petro ulamukaka Jesu (31-35)\nJesu wapaila mumuunda wa Getesemane (36-46)\nJesu waangwa (47-56)\nWabetekwa kumbele lya Nkuta Mpati Yaba Juda (57-68)\nPetro wamukaka Jesu (69-75)\n26 Lino Jesu naakamanizya kwaamba zintu zyoonse eezyi, wakaambila basikwiiya bakwe kuti: 2 “Mulizyi kuti kwainda buyo mazuba obilo kuzwa sunu kuyooba Pobwe Lyakwiindilila,+ eelyo Mwanaamuntu uyakwaabwa kutegwa akajaigwe acisamu.”+ 3 Mpoonya basilutwe babapaizi abaalu babantu bakabungana mulubuwa lwamupaizi mupati iwakali kwiitwa kuti Kayafa,+ 4 alimwi boonse bakamvwana+ kuti bamujate* Jesu cabucenjezu akumujaya. 5 Pele bakali kwaamba kuti: “Ikutali ciindi capobwe, kutegwa kutakabi manyongwe akati kabantu.” 6 Lino Jesu naakali ku Betaniya muŋanda ya Simoni sicinsenda,+ 7 imukaintu umwi wakajisi nsazi yamafwuta aanunkilila alimwi aadula, wakaboola kulinguwe akutalika kumutila mafwuta aayo amutwe naakali kulya.* 8 Lino nobakabona boobu, basikwiiya bakanyema akwaamba kuti: “Ino nkaambo nzi ncaanyonyoonwa mafwuta aaya? 9 Nkaambo mafwuta aaya naasambalwa mali manji eelyo mali aayo naapegwa kubacete.” 10 Kazyi nzyobakali kwaamba, Jesu wakati kulimbabo: “Ino mumupenzyela nzi mukaintu ooyu? Wandicitila cintu cibotu. 11 Nkaambo bacete munooli limwi lyoonse,+ pele mebo tamunooli andime lyoonse pe.+ 12 Imukaintu ooyu naatila mafwuta aaya amubili wangu, wacita oobo kutegwa ndilibambile kuzikkwa.+ 13 Ncobeni ndimwaambila kuti, kufwumbwa makani mabotu aaya nkwaayookambaukwa munyika yoonse, ncaacita mukaintu ooyu acalo ciyakwaambwa mukwiibaluka nguwe.”+ 14 Mpoonya umwi wabali Kkumi Ababili, uutegwa Judasi Isikariote,+ wakaunka kuli basilutwe babapaizi+ 15 akwaamba kuti: “Ino mulandipa nzi ndamwaaba kulindinywe?”+ Bakamusyomezya kumupa mali aansiliva aali 30.+ 16 Aboobo kuzwa leelyo, wakatalika kuyandaula ciindi cibotu cakumwaaba. 17 Mubuzuba bwakusaanguna bwa Zinkwa Zitajisi Bumena,+ basikwiiya bakaboola kuli Jesu akumwaambila kuti: “Ino nkuli nkoyanda kuti tukubambile kutegwa ukalide nkuko Pobwe Lyakwiindilila?”+ 18 Wakati: “Kamuya mumunzi kuli Ndaba mukamwaambile kuti, ‘Mwiiyi waamba kuti: “Ciindi cangu cibikkidwe cilaafwaafwi; ndilacita Pobwe Lyakwiindilila abasikwiiya bangu muŋanda yako.”’” 19 Aboobo basikwiiya bakacita mbubonya mbwaakabalailila Jesu akulibambila Pobwe Lyakwiindilila. 20 Lino nikwakaba kumangolezya,+ wakalikkede kutebulu abasikwiiya bakwe bali 12.+ 21 Nobakali kulya, wakati: “Ncobeni ndimwaambila kuti, umwi akati kanu ulandaaba.”+ 22 Mbwaanga makani aaya akabapa kuusa, aumwi wabo wakatalika kumubuzya kuti: “Mwami, sena ndime?” 23 Lino mukwiingula wakati: “Ooyo ngotusunsa limwi mumutiba omwe ngonguwe utiindaabe.+ 24 Masimpe, Mwanaamuntu ulamusiya nyoonse, mbubonya mbokulembedwe kujatikizya nguwe, pele maawe+ kumuntu ooyo iwaaba Mwanaamuntu!+ Nocakainda kubota ikuti muntu ooyo naatakazyalwa buyo.”+ 25 Lino Judasi ooyo iwakali kuyanda kumwaaba wakaingula kuti: “Rabbi, sena ndime?” Jesu wakati kulinguwe: “Yebo omwini waamba.” 26 Lino nobakacili kulya, Jesu wakabweza mukamu, eelyo naakamana kulumba wakaukomauna+ akupa basikwiiya bakwe kati: “Amubweze mulye. Eeci ciiminina mubili wangu.”+ 27 Kumane wakabweza nkapu, wakalumba amane wakabapa kati: “Amunywe mulinjiyo nyoonse,+ 28 nkaambo eeci ciiminina ‘bulowa bwangu+ bwacizuminano,’+ ibuyootilwa kutegwa zibi zyabantu banji+ zilekelelwe.+ 29 Pele ndimwaambila kuti: Tandikanywi kabili cakunywa cili coonse eeci cizwa kumusaansa kuzwa lino kusikila buzuba oobo mbondiyoonywa waini mupya antoomwe andinywe mu Bwami bwa Taata.”+ 30 Mpoonya nobakamana kwiimba nyimbo zyakutembaula* Leza, bakaunka ku Cilundu ca Maolifa.+ 31 Mpoonya Jesu wakati kulimbabo: “Nywebo nyoonse mulalebwa masiku aano akaambo kandime, nkaambo kulilembedwe kuti: ‘Ndiyoomuuma mweembezi, eelyo mbelele mutanga ziyoomwaika.’+ 32 Pele ndaakubusyigwa, ndiyoosika ku Galilaya nywebo kamutanasika.”+ 33 Pele mukwiingula Petro wakati kulinguwe: “Nokuba kuti boonse aaba balebwa akaambo kanduwe, mebo tandikoolebwa pe!”+ 34 Jesu wakati kulinguwe: “Ncobeni ndikwaambila kuti, sunu masiku, mukombwe katanalila, ulandikaka ziindi zyotatwe.”+ 35 Petro wakati kulinguwe: “Nokuba kuti caamba kufwida antoomwe anduwe, kunyina nenditiikukake pe.”+ Basikwiiya boonse abalo bakaamba mbubonya. 36 Mpoonya Jesu wakasika abasikwiiya bakwe kubusena butegwa Getesemane,+ eelyo wakabaambila kuti: “Amukkale aano nonduunka waalya kuyoopaila.”+ 37 Lino wakatolelezya Petro abana ba Zebedayo bobilo, eelyo wakausa akupenga kapati mumoyo.+ 38 Mpoonya wakabaambila kuti: “Ndapenga kapati mumoyo cakuti inga ndafwa. Amukkale aano, mulinde antoomwe andime.”+ 39 Kumane naakeenda aniini kuyaambele, wakavwuntama ansi akupaila kati:+ “Taata, ikuti naa cilakonzyeka, nkapu+ eeyi aizwe kulindime. Pele ikutali kweelana akuyanda kwangu pe, pele kweelana akuyanda kwako.”+ 40 Wakajokela kuli basikwiiya akubajana baloona, mpoonya wakabuzya Petro kuti: “Sena nywebo tiimwali kukonzya kulinda kwawoola lyomwe antoomwe andime?+ 41 Amulinde+ akuzumanana kupaila+ kutegwa mutanjili mumasunko.+ Moyo ncobeni ulapya* pele mubili unyina nguzu.”+ 42 Alimwi ciindi cabili wakaunka kuyoopaila kati: “Taata, ikuti kacitakonzyeki kuti eeci ciinde ccita kuti mane ndicinywe, akucitike kuyanda kwako.”+ 43 Wakaboola alimwi akubajana baloona, nkaambo meso aabo akalilemede. 44 Aboobo wakabasiya, wakaunka alimwi kuyoopaila ciindi catatu, akwaamba kaambo nkamunya. 45 Mpoonya wakajokela kuli basikwiiya akubaambila kuti: “Aciindi mbuli ceeci, muloona akulyookezya! Amulange! Ciindi caswena cakuti Mwanaamuntu aabwe mumaanza aabasizibi. 46 Amunyamuke, atweende. Amubone! Sikundaaba wasika afwaafwi.” 47 Lino naakacili kwaambaula, amubone! Judasi umwi wabali Kkumi Ababili wakaboola ankamu mpati yabantu kabajisi mapanga ankoli, ibakatumwa kuzwa kuli basilutwe babapaizi abaalu babantu.+ 48 Lino sikumwaaba wakabapede citondezyo cakuti: “Kufwumbwa ngondiyoomyonta, ngonguwe ooyo; amukamujate akumutola.” 49 Aboobo wakamugama Jesu akwaamba kuti: “Kwaamba, Rabbi!” Mpoonya wakamumyonta. 50 Pele Jesu wakati kulinguwe: “Ino musa walonda nzi?”+ Mpoonya bakaboola bamujata Jesu akumwaanga. 51 Pele umwi wabaabo mbaakali limwi Jesu wakasomona panga lyakwe akuuma muzike wamupaizi mupati akumukosola kutwi.+ 52 Mpoonya Jesu wakamwaambila kuti: “Pilusya panga lyako muciyobwedo candilyo,+ nkaambo boonse aabo babweza panga bayoojaigwa apanga.+ 53 Sena uyeeya kuti tandikonzyi kumulomba Taata kuti anditumine ndilyonya lino makamu-makamu* aali 12 aabangelo?+ 54 Aboobo, ino Magwalo alazuzikizyigwa buti aayo aamba kuti ceelede kucitika munzila eeyi?” 55 Aciindi eeco Jesu wakati kumakamu aabantu: “Nkaambo nzi ncomwaboola kuti mundijate amapanga alimwi ankoli mbuli kuti muboola kuzoojata mubbi? Buzuba abuzuba ndakali kukkala mutempele kandiyiisya,+ pele tiimwakandijata pe.+ 56 Pele zintu zyoonse eezyi zyacitika kutegwa malembe* aabasinsimi azuzikizyigwe.”+ Mpoonya basikwiiya boonse bakamusiya akutija.+ 57 Aabo ibakamujata Jesu bakamutola kuli Kayafa+ mupaizi mupati, ooko balembi abaalu nkobakabungene antoomwe.+ 58 Pele Petro wakazumanana kumutobela alaale kusikila mulubuwa lwamupaizi mupati, mpoonya naakanjila mukati wakakkala ababelesi bamuŋanda kuti abone citiicitike.+ 59 Lino basilutwe babapaizi a Nkuta Mpati Yaba Juda yoonse bakali kuyandaula kaambo kakumubejekezya Jesu kutegwa bamujaye.+ 60 Pele kunyina nkobakajana nokuba kuti kwakali bakamboni bakubeja banji.+ Mukuya kwaciindi bobilo bakaboola 61 akwaamba kuti: “Muntu ooyu wakati, ‘Ndilakonzya kulimwaya tempele lya Leza akuliyakulula mumazuba otatwe.’”+ 62 Mpoonya mupaizi mupati wakanyamuka akumwaambila kuti: “Sena tovwiili noliba jwi lyomwe buyo? Ino ncinzi bantu aaba ncobakutamikizya?”+ 63 Pele Jesu wakaumwine buyo.+ Aboobo mupaizi mupati wakati kulinguwe: “Ndikwaambila kuti ukonke kuli Leza uupona kuti ulaamba masimpe akutwaambila naa nduwe Kristo Mwana wa Leza!”+ 64 Jesu wakati kulinguwe: “Yebo omwini waamba. Pele nywebo ndimwaambila kuti: Kuzwa sunu muyoobona Mwanaamuntu+ kakkede kujanza lyalulyo lyanguzu+ alimwi kaboola mumakumbi aakujulu.”+ 65 Mpoonya mupaizi mupati wakazapula zisani zyakwe zyaatala akwaamba kuti: “Wasampaula Leza! Sena tuciyandika bakamboni abambi? Amulange! Tee mwalimvwida kasampaula Leza. 66 Ino muyeeya buti?” Bakamwiingula kuti: “Weelede kujaigwa.”+ 67 Mpoonya bakamuswida mate kumeso+ akumuuma mfwaindi.+ Bamwi bakamuuma mbayi kumeso,+ 68 kabati: “Yebo Kristo, ikuti koli musinsimi kotwaambila. Ino nguni wakuuma?” 69 Lino Petro wakalikkede anze mulubuwa, eelyo mubelesi umwi musimbi wakaboola kulinguwe akwaamba kuti: “Ayebo mwakali limwi a Jesu waku Galilaya!”+ 70 Pele wakakaka boonse kabamvwide kati: “Tandicizyi ncoamba.” 71 Naakazwa akuya kukaanda kali kumulyango, aumwi musimbi wakamuzyiba akwaambila baabo bakali kooko kuti: “Muntu ooyu wakali limwi a Jesu muna Nazareta.”+ 72 Alimwi ciindi cabili wakakazya cakukonka buya kuti: “Tandimuzyi muntu ooyu!” 73 Nokwakainda kaindi kaniini, aabo bakaimvwi mumbali bakaboola akwaambila Petro kuti: “Masimpe ayebo uli umwi wabo, nkaambo mwaambo* wako ulakuyubununa.” 74 Pele wakatalika kulisinganya akukonka kati: “Tandimuzyi pe muntu ooyu!” Mpoonya aawo mukombwe wakalila. 75 Aboobo Petro wakaayeeya majwi ngaakaamba Jesu aakuti: “Mukombwe katanalila, ulandikaka ziindi zyotatwe.”+ Eelyo wakaunka anze akulila kapati.\n^ Naa “ntembauzyo kuli.”\n^ Naa “uliyandide.”\n^ Mu Chigiriki, “malegioni.” Mumpi yabasikalumamba bana Roma, legioni yomwe yakajisi basikalumamba bali 4,000 kusikila ku 6,000.\n^ Naa “magwalo.”\n^ Naa “ŋambawido.”


“Wo ki Ona Mulao wa Tempele”—Zeluituta Kwa Pono ya Ezekiele Kacenu\nZEKANYAKISISWA: Zene baitutile batu mwa linako za Ezekiele kwa pono ya tempele ni zelukona kuituta kacenu\n1, 2. (a) Neluitutileñi kwa pono ya tempele yanaaboni Ezekiele mwa kauhanyo yefelile? (b) Lukanyakisisa lipuzo mañi zepeli mwa kauhanyo ye?\nEZEKIELE mwa pono naasika bona tempele yetuna ya kwa moya yanaatilo bulela Paulusi hamulaho wa lilimo zeñata-ñata. Neluitutile taba yeo mwa kauhanyo yefelile. Hape neluitutile kuli pono yeo neilukiselizwe kuluta batu ba Mulimu libaka hakuli kwa butokwa kulatelela likuka za Mulimu habanze bamulapela. Batu hane bakalatelela likuka zeo, nebaka ba ni bulikani bobunde ni Jehova hape. Kacwalo, lwakona kuutwisisa libaka mwa timana iliñwi, Jehova hanaabulezi habeli taba ya butokwa yelatelela: “Wo ki ona mulao wa tempele.”—Mubale Ezekiele 43:12.\n2 Halunyakisiseñi lipuzo zeñwi zepeli. Puzo yapili: Ki lituto mañi mwendi zene baitutile Majuda ba mwa linako za Ezekiele ka za likuka za Jehova zebaswanela kulatelela batu babamulapela? Kalabo kwa puzo yeo ikatahisa kuli lubuze puzo yabubeli yeli: Pono yeo ilutusa cwañi mwa mazazi a mafelelezo a, molukopana ni miinelo yetaata?\nBatu ba Mwa Linako za Kwaikale Nebaitutileñi Kwa Pono ya Tempele?\n3. Lilundu lelitelele lelibulezwi mwa pono mwendi nelisusuelize cwañi batu kuikutwa kuswaba kabakala likezo zabona zemaswe?\n3 Kuli lualabe puzo yeo, halunyakisiseñi likalulo zeñwi za tempele ya mwa pono. Lilundu lelitelele. Mwendi batu nebanahanile kuli zanaaboni Ezekiele mwa pono neliswana ni zanaapolofitile Isaya ka za kukutiswa sinca kwa lika. (Isa. 2:2) Kono taba ya mwa pono ya kuli ndu ya Jehova neiinzi fa lilundu lelitelele hahulu neibalutileñi? Neibalutile kuli batu babalapela Jehova baswanela kulatelela likuka zahae zepahami hahulu. Mi basweli balatelela likuka zeo luli kakuli yatahisa cwalo ki Mulimu “yapahami kufita milimu yemiñwi kaufela.” (Samu 97:9) Kono batu nebasa lapeli Jehova ka nzila yelukile. Ka lilimo zeñata, nebakuta-kutezi kufoseza Jehova, nebamufulalezi, mi nebaeza lika zemaswe. Taba ya mwa pono yenebonisa ndu ya Mulimu ye fa lilundu lelitelele, ili kubeiwa foiswanela ni kutahisa kanya ku Jehova, neitahisize kuli batu ba lipilu zende baikutwe kuswaba kabakala likezo zabona zemaswe.\n4, 5. Batu banaabulela ku bona Ezekiele nebaitutileñi ka za minyako yemitelele ya tempele?\n4 Minyako yemitelele. Kwa makalelo a pono, Ezekiele naaboni lingeloi lene limuzamaisa inze limishala minyako. Minyako yeo neieza limita zebato ba ze 30 mwa butelele bwa kuya mwahalimu! (Ezek. 40:14) Fa minyako yeo, nekunani mandu a balibeleli. Minyako yemitelele ni mandu a balibeleli anaali fa minyako yeo nelitusize batu kulemuhañi? Jehova naabulelezi Ezekiele kuli: “Utokomele makenelo a tempele.” Libaka? Kakuli sicaba nesitisanga batu “babasika isa lipilu zabona ni nama yabona kwa mupato” mwa ndu ya Mulimu yekenile ya kulapelela. Ki butata bufi bone bubile teñi kabakala kutisanga batu babacwalo? Jehova naabulezi kuli batu bao ‘nebasilafaza tempele yahae.’—Ezek. 44:5, 7.\n5 Batu bane ‘basika isa nama yabona kwa mupato’ nebapalezwi kulatelela taelo yeikutwahalela hande ili yenefilwe ki Mulimu mwa linako za Abrahama. (Gen. 17:9, 10; Liv. 12:1-3) Kono batu bane banani hahulu butata neli bane ‘basika isa lipilu zabona kwa mupato.’ Nebatatafalize lipilu zabona ka kukwenuhela Jehova, mi nebahanile kuetelelwa ki yena. Batu babacwalo nebasa swaneli kulumelezwa kukena mwa ndu ya Jehova yekenile ya kulapelela! Jehova utoile buipi, kono batu bahae nebazwezipili kubonisa buipi mwa ndu yahae. Minyako yemitelele ni mandu a balibeleli zanaaboni Ezekiele mwa pono nelilutile batu kuli Jehova naakafelisa mikwa yemaswe yeo. Batu bane bakakena mwa ndu ya Mulimu nebaswanela kumamela likuka zepahami. Jehova naakatabiswa feela ki bona hane bakalatelela likuka zeo.\n6, 7. (a) Jehova uitusisa cwañi limota lelipotoloha sibaka sa tempele kutaluseza batu bahae lushango loluñwi? (b) Batu ba Jehova nebaezangañi kwa ndu yahae? (Mubone litaluso ze kwatasi.)\n6 Limota lelipotoloha tempele. Kalulo yeñwi ya tempele yanaaboni Ezekiele mwa pono neli limota lene lipotoloha tempele kaufela. Ezekiele naabulezi kuli lineku ni lineku la limota leo nelilikana ni butelele bwa mataka a 500, kamba limita ze 1,555, ibato ba 1.6 kilomita! (Ezek. 42:15-20) Kono miyaho ya tempele ni malapa ayona naaeza liñokolwa ze 500 mwa maneku kaufela ayona amane, kamba limita ze 259, kwa lineku ni lineku. Kacwalo, nekunani sibaka sesituna fone kusina zene yahilwe fateñi sene sili mwahalaa tempele ni limota la kwande. * Sibaka seo neli sañi?\n7 Jehova naabulezi kuli: “Cwale batuhele kusasepahala kwabona mi balatele litupu za malena babona kwahule ni na, mi nikaina mwahalaa bona kuya kuile.” (Ezek. 43:9) Kubonahala kuli “litupu za malena babona” neliyemela milimu ya maswaniso. Kacwalo, ka kuitusisa sibaka sesituna sene siinzi mukungulu sanaaboni Ezekiele mwa pono ya tempele, kuswana feela inge kuli Jehova naabulela kuli: “Muise kwahule lika kaufela zemasila. Musike mwalisuteleza bukaufi.” Hane bakazwelapili kulapela Jehova ka nzila yelukile, naakabafuyaula ka kuba mwahalaa bona.\n8, 9. Batu mwendi nebaitutileñi kwa kelezo yanaafile Jehova kwa batu bane banani buikalabelo?\n8 Kelezo yefiwa kwa baana babanani buikalabelo. Ka lilato, Jehova hape naafile kelezo kwa baana bane banani buikalabelo bobutuna. Naasikuluzi Malivi bane bamufoselize ili bane balapezi milimu ya maswaniso hape, mi naababalize bana ba Zadoki, “bane baezize sebelezo mwa sibaka [sahae] sesikenile, Maisilaele hane bakeluhile.” Naatuzi Malivi ni kushemuba bana ba Zadoki ka kuya ka likezo zabona. (Ezek. 44:10, 12-16) Manduna ba Isilaele ni bona nebasikuluzwi.—Ezek. 45:9.\n9 Kacwalo, Jehova naabonisize kuli batu babanani buikalabelo kamba maata nebaka ikalabela ku yena ka mone baitusiseza maata abona. Ni bona nebaswanela kufiwa kelezo ni kusikululwa. Batu bao mane nebaswanela kutomela babañwi mutala ka kulatelela likuka za Jehova!\n10, 11. Ki bupaki mañi bobubonisa kuli bahapiwa babañwi bane bakutile kuzwa mwa buhapiwa nebaitutile lituto kwa pono ya Ezekiele?\n10 Kana bahapiwa bane bakutile nebasebelisize zene baitutile mwa pono ya Ezekiele? Halukoni kuziba luli mubonelo one babile ni ona baana ni basali babasepahala bao ka za pono yemakaza yeo. Nihakulicwalo, Linzwi la Mulimu lilubulelela litaba zeñata ka za lika zene baezize bahapiwa bane bakutile bao ni mubonelo one batilo ba ni ona ka za kulapela Jehova ka nzila yelukile. Kana nebasebelisize likuka za mwa pono ya Ezekiele? Nebalikile kusebelisa likuka zeo, sihulu hababapanyiwa ku bo kuku wabona bane bapilile pili basika ya kale mwa buhapiwa bwa kwa Babilona.\n11 Baana babasepahala babacwale ka mupolofita Hagai ni mupolofita Zakaria, muprisita Ezira yena mukopisi ni mubusisi Nehemia, kaufelaa bona nebabelekile ka taata kuluta batu likuka zeswana ni zefumaneha mwa pono ya tempele yanaaboni Ezekiele. (Ezira 5:1, 2) Nebalutile batu kuli kulapela Jehova ka nzila yelukile ki kwa butokwa hahulu kufita kundongwama sifumu ni lika za ka butu. (Hag. 1:3, 4) Nebazwezipili kutusa batu kulemuha kuli baswanela kukuteka likuka za Jehova habanze bamulapela. Ka mutala, Ezira ni Nehemia nebaelelize batu kuli baikauhanye kwa basali babona ba macaba asili ili bane bafokolisa batu kwa moya. (Mubale Ezira 10:10, 11; Neh. 13:23-27, 30) Kucwañi ka za milimu ya maswaniso yene balapelanga? Kubonahala kuli hamulaho wa buhapiwa, sicaba nesikalile kutoya sibi seo sa kulapela milimu ya maswaniso, ili sibi sene baezize ka nako yetelele. Kucwañi ka za baprisita ni manduna? Sina mone iboniselize pono ya Ezekiele, ni bona nebafilwe kelezo ki Jehova. (Neh. 13:22, 28) Mi buñata bwabona nebaamuhezi kelezo yeo.—Ezira 10:7-9, 12-14; Neh. 9:1-3, 38.\nNehemia naalutile batu kulapela Jehova ka nzila yelukile inze asebelisana ni bona (Mubone Paragilafu 11)\n12. Jehova naafuyauzi cwañi bahapiwa hase bakutile?\n12 Jehova naafuyauzi batu bahae kabakala kuli nebautwile kelezo yahae. Batu nebabile ni silikani sesinde ni Jehova, nebabile ni mibili yeiketile, mi nebapila mwa kozo, ili nto yene basina ka nako yetelele. (Ezira 6:19-22; Neh. 8:9-12; 12:27-30, 43) Ki kabakalañi hane baikola lika zeo? Kakuli batu nese bakalile kulatelela likuka za Jehova zelukile zebonisa mobaswanela kumulapelela. Batu ba lipilu zende nebaitutile lituto kwa pono ya tempele. Ka bukuswani, lukona kubulela kuli pono ya Ezekiele ya tempele neitusize bahapiwa mwa linzila zepeli zetuna. (1) Nebaitutile lituto za butokwa ka za likuka zebaswanela kulatelela habanze balapela Jehova, ni mobaswanela kuezeza cwalo. (2) Pono yeo neibafile sepo ya kuli lika zene polofitilwe, nelika talelezwa. Pono yeo neibonisize kuli batu nebaka lapela Jehova hape ka nzila yelukile, mi hape neibonisize mo Jehova naakaba fuyaulela hane bakazwelapili kumulapela hape ka nzila yelukile. Kono kana pono yeo yatalelezwa mwa linako zaluna?\nZeluituta Kwa Pono ya Ezekiele Kacenu\nMBOKISI 13A: Lituto Zeshutana Zeluituta Kwa Litempele Zeshutana\n13, 14. (a) Luziba cwañi kuli litaba za mwa pono ya tempele yanaaboni Ezekiele nelikatalelezwa mwa linako zaluna? (b) Pono yanaaboni Ezekiele ilutusa mwa linzila lifi zepeli kacenu? (Mubone ni mbokisi 13A yeli, “Lituto Zeshutana Zeluituta Kwa Litempele Zeshutana.”)\n13 Kana lwalumela kuli pono ya tempele yanaaboni Ezekiele yalutusa ni luna kacenu? Eni! Muhupule moiswanela taba ye mwa pono yanaaboni Ezekiele yebulela za ndu ya Mulimu yekenile, ye fa “lilundu lelitelele hahulu,” ni bupolofita bwa Isaya bobubulela za “lilundu la ndu ya Jehova,” lene “likatomwa ka kutiya fahalimwaa malundu.” Isaya ulubulelela kuli bupolofita bwahae nebuka talelezwa “kwa mafelelezo a mazazi,” kamba “mwa mazazi a maungulelo.” (Ezek. 40:2; Isa. 2:2-4; litaluso ze kwatasi; mubone ni Mika 4:1-4.) Bupolofita bo, nebukalile kutalelezwa mwa mazazi a mafelelezo kuzwa feela ka silimo sa 1919, ili fo batu nebakalile kulapela Jehova hape ka nzila yelukile, ka mubulelelo omuñwi, kuswana feela inge kuli bulapeli bwabona nebutomilwe fa lilundu lelitelele hahulu. *\n14 Kusina kukakanya, pono ya Ezekiele yebulela za kulapela Jehova ka nzila yelukile, yalutusa ni luna kacenu. Sina feela mone ituselize bahapiwa ba mwa linako za Ezekiele, pono yeo yalutusa ni luna mwa linzila zepeli. (1) Iluluta lituto za butokwa zebonisa moluswanela kulatelelela likuka za Jehova halunze lumulapela. (2) Pono yeo ilutusa kuba ni buikolwiso bwa kuli bupolofita bwa kuli batu nebaka lapela Jehova hape ka nzila yelukile ni kuli Jehova naakaba fuyaula, bukatalelezwa ka kutala.\nLikuka za Mwa Kulapelela Jehova Kacenu\nMBOKISI 14A: Zeluituta Kwa Tempele Yanaaboni Ezekiele Mwa Pono\n15. Luswanela kuhupulangañi halunze luituta lituto kwa pono ya tempele yanaaboni Ezekiele?\n15 Halunyakisiseñi likalulo lisikai zefumaneha mwa pono ya Ezekiele. Muunge kuli muzamaya ni Ezekiele hanze apotiswa mwa tempele yemakaza yeo. Muhupule kuli tempele yeo, haki tempele yetuna ya kwa moya, kono ilutusa feela kuituta lituto za butokwa zeluswanela kusebelisa halunze lulapela Jehova kacenu. Ki lituto mañi zeluituta kwa tempele yeo?\n16. Luitutañi kwa kumishaliwa kwa tempele yanaaboni Ezekiele mwa pono? (Mubone siswaniso sesi fa likepe 148.)\n16 Libaka hakubulezwi litaba zeñata ka za kumishala. Ezekiele hanze abuha zeezahala, lingeloi la sibupeho sa kopa limishala tempele, kubeya cwalo ni mamota, minyako, mandu a balibeleli, malapa, ni aletare. Kukona kumibela taata kuutwisisa hande litaba zeo. (Ezek. 40:1–42:20; 43:13, 14) Kono kunani lisupo za butokwa zelukona kuituta kwa litaba zeo. Jehova ubonisa libaka hakuli kwa butokwa kulatelela likuka zahae. Ki yena yatomile likuka zeo isiñi batu. Batu bababulela kuli Mulimu haana taba ni mobamulapelela batu, habazibi zebabulela. Kuzwa fo, ka kumishala tempele kaufela, Jehova ulukolwisa kuli batu bakamulapela hape ka nzila yelukile, ili ka kutala. Lisepiso za Mulimu likatalelezwa sina feela mone imishalezwi tempele ka kunepahala. Kacwalo, Ezekiele ulukolwisa kuli taba ya kuli batu bakalapela Jehova hape ka nzila yelukile, ki ya niti!\nKumishala tempele ka kunepahala kumilutañi? (Mubone Paragilafu 16)\n17. Butelele bwa limota lene lipotoloha tempele buluhupulisañi kacenu?\n17 Limota lelipotoloha tempele. Sina molunyakisiselize, Ezekiele mwa pono naaboni limota lelipotoloha sibaka sa tempele kaufela. Limota leo nelihupulisanga batu ba Mulimu kuli nebasa swaneli kueza nto ifi kamba ifi yemaswe habanze bamulapela, ilikuli basike basilafaza ndu ya Mulimu. (Mubale Ezekiele 43:7-9.) Ni luna lutokwa kulatelela kelezo yeswana kacenu! Batu ba Mulimu hase balukuluzwi mwa buhapiwa bwa Babilona Yomutuna, ili bone buungile nako yetelele, Kreste naaketile mutanga yasepahala yanani kutwisiso ka silimo sa 1919. Sihulu kuzwa feela ka silimo seo, batu ba Mulimu nebaezize ka mone bakonela kaufela kuhana lituto za buhata ni likezo zeama kulapela milimu ya maswaniso zesi za Sikreste. Luambuka kueza lika zemaswe halunze lusebeleza Jehova ka nzila yelukile. Kuzwa fo, haluezezangi lipisinisi mwa Mandu A Mubuso aluna, ili kuambuka litaba zecwalo ka nako yelulapela Jehova.—Mare. 11:15, 16.\n18, 19. (a) Luitutañi kwa minyako yemitelele ya mwa pono ya tempele? (b) Luswanela kueza cwañi batu habakeshebisa likuka za Jehova zepahami? Mufe mutala.\n18 Minyako yemitelele. Luitutañi halunyakisisa minyako yemitelele yanaaboni Ezekiele mwa pono? Minyako yeo neilutile Majuda bane bahapilwe kuli Jehova unani likuka zepahami hahulu. Haiba Majuda nebatusizwe ki taba ya minyako, uzibe ni luna lwakona kuituta sesiñwi. Lulapela Jehova mwa tempele yahae ya kwa moya. Ka niti, haiba lubata kuba ni muzamao omunde otabisa Jehova, uzibe lutokwa kuambuka buipi. (Maro. 12:9; 1 Pit. 1:14, 15) Mwa mazazi a mafelelezo a, Jehova uzwezipili kuetelela batu bahae kuli balatelele likuka zahae za muzamao ka tokomelo. * Ka mutala, batu babasa bakelangi libi zabona, bazwisiwangwa mwa puteho. (1 Makor. 5:11-13) Haili mandu a balibeleli a fa minyako, aluhupulisa kuli Jehova kacenu ushemuba mutu kaufela yamulapela ka nzila yelukile. Ka mutala, muzwale kamba kaizeli yanani muzamao omaswe, wakona kutahanga kwa mikopano kono haakoni kushemubiwa ki Jehova kufitela atuhela mizamao yahae yemaswe ni kueza zalata Mulimu. (Jak. 4:8) Ka niti luli, Jehova ubata kuli lumulapele ka nzila yelukile niha lupila mwa lifasi mokutezi batu babanani mizamao yemaswe!\n19 Bibele neipolofitile kuli lifasi le nelika totobela hahulu pili lisika fela kale. Lubala kuli: “Batu babamaswe ni baipumisi bakatotobela mwa bumaswe bwabona, bakeluse batu mi ni bona bakakeluswa.” (2 Tim. 3:13) Batu babañata kacenu basweli bakeluswa, mi nto yeo itahisa kuli banahane kuli likuka za Jehova halifi batu tukuluho, ki zakale hahulu, kamba lifosahalile feela. Kana ni mina mukakeluswa? Ka mutala, haiba mutu yomuñwi alika kumikolwisa kuli likuka za Mulimu zehanisa kalombe lifosahalile, kana mukalumela? Kamba kana mukalumela zabulela Jehova Mulimu, ili yo Linzwi lahae libulela kuli batu babaeza lika zecwalo ‘baeza zeswabisa’? Mulimu ululemusa kuli luswanela kuambuka muzamao omaswe. (Maro. 1:24-27, 32) Halukopana ni miinelo yecwalo, luswanela kuhupula pono ya tempele yanaaboni Ezekiele yebulela za minyako yemitelele, ili yeluhupulisa kuli likuka za Jehova zelukile likazwelapili kuba zepahami, mi haana kulicinca ka libaka feela la kuli bumaswe buekezehile hahulu fa lifasi. Kana lwalumelelana ni Ndataa luna wa kwa lihalimu ni kuyemela lika zelukile?\nLufa “sitabelo sa milumbeko” halulapela Mulimu ka nzila yelukile\n20. Ki lika mañi zesusueza “buñata bobutuna bwa batu” zanaaboni Ezekiele mwa pono?\n20 Malapa. Ezekiele hanaaboni sibaka sesituna sene sili mwa lapa la kwande la tempele, kubonahala kuli naatabile hahulu ka kunahana kuli balapeli ba Jehova babañata nebakona kukubukana fa sibaka seo inze batabile. Bakreste kacenu balapelela mwa sibaka sesikenile hahulu. “Buñata bobutuna bwa batu” bwa balapeli baba mwa lapa la kwande la tempele ya kwa moya ya Jehova, basusuezwa ki zanaaboni Ezekiele mwa pono. (Sin. 7:9, 10, 14, 15) Ezekiele naaboni kuli mwa malapa a kwande ao, nekunani libaka za macelo mone bacelanga balapeli matabelo a kuikabela ane batisanga. (Ezek. 40:17) Nekuswana feela inge kuli nebacanga sico ni Jehova Mulimu, ili nto yebonisa silikani sesinde sene baikola ni yena! Kacenu halufangi matabelo inge mone baezezanga Majuda ka kulatelela Mulao wa Mushe. Kono lufa “sitabelo sa milumbeko” halulapela Jehova ka nzila yelukile, inge cwalo ka kualaba haluli kwa mikopano, ni kubonisa tumelo yaluna ka kukutaza ku babañwi. (Maheb. 13:15) Jehova hape ulutiisa ka kulufa lico za kwa moya. Kona libaka haluikutwa inge mone baikutwezi bana ba Kora bane baopelezi Jehova kuli: “Kuina lizazi lililiñwi mwa malapa ahao ki kokunde kufita kuina mazazi a 1,000 kusili!”—Samu 84:10.\n21. Bakreste babatozizwe bakona kuitutañi kwa taba ya baprisita yanaaboni Ezekiele mwa pono?\n21 Buprisita. Ezekiele naaboni kuli minyako yene bakenelanga ku yona baprisita ni Malivi kuli bakene mwa lapa la mwahali, neiswana ni minyako yene baitusisanga batu bane basazwi mwa lusika lwa baprisita kuli bakene mwa lapa la kwande. Taba yeo neihupulisanga batu ba lusika lwa baprisita kuli nebaswanela kulatelela likuka za Jehova hane banze bamulapela. Kacenu bo? Kacenu hakuna lusika lwa baprisita mwahalaa batu ba Mulimu, kono Bakreste babatozizwe babulelelwa kuli: “Mu ‘lusika loluketilwe, mu buprisita bwa silena.’” (1 Pit. 2:9) Baprisita ba mwa Isilaele wa kwaikale, nebalapelelanga mwa lapa lisili. Kacenu, Bakreste babatozizwe habasika kauhanyiwa kwa balapeli babañwi, kono baikola silikani sesinde ni Jehova ka kuba bana bahae babaañuzwi. (Magal. 4:4-6) Babatozizwe hape bakona kutusiwa ki zanaaboni Ezekiele mwa pono. Ka mutala, baziba kuli baprisita nebafiwangwa kelezo ni kusikululwa. Bakreste kaufela baswanela kuhupulanga kuli lu mwa “mutapi ulimuñwi,” oetelelwa ki “mulisana alimuñwi.”—Mubale Joani 10:16.\n22, 23. (a) Baana-bahulu bakona kuitutañi kwa mutala wa nduna yatalusizwe mwa pono ya Ezekiele? (b) Ki lika mañi mwendi zekaezahala kwapili?\n22 Nduna. Mwa pono ya Ezekiele, nduna ubonisizwe kuli ki mutu wa butokwa. Hayo mwa lusika lwa baprisita, mi ku bane basebelezanga kwa tempele, naaipeyanga kwatasaa baprisita. Nihakulicwalo, nduna naaetelelanga batu ni kubatusa habatisa matabelo. (Ezek. 44:2, 3; 45:16, 17; 46:2) Kacwalo, nduna ukona kubapanywa kwa Bakreste babanani buikalabelo mwa puteho kacenu. Baana-bahulu, kubeya cwalo ni baokameli ba maeto, baswanela kuutwa mutanga yasepahala. (Maheb. 13:17) Baana-bahulu basebeza ka taata kutusa batu ba Mulimu kufa matabelo a milumbeko kwa mikopano ya Sikreste ni mwa bukombwa. (Maef. 4:11, 12) Baana-bahulu bakona kuituta sesiñwi ka mo Jehova naanyazelize manduna ba Isilaele bane baitusisize maswe maata abona. (Ezek. 45:9) Ka nzila yeswana, baana-bahulu ni bona habaswaneli kunahana kuli bona habakoni kufiwa kelezo kamba kusikululwa. Mane baitebuha hahulu kusikululwa ki Jehova ilikuli bapete hande musebezi wabona ka kuba balisana ni baokameli.—Mubale 1 Pitrosi 5:1-3.\n23 Mwa Paradaisi yetaha ya fa lifasi, Jehova ukabona teñi kuli kunani baokameli babanani buikoneli ni lilato. Ka mubulelelo omuñwi, baana-bahulu babañata kacenu, basweli kulutiwa mobaka yo petela hande musebezi wabona wa bulisana mwa Paradaisi. (Samu 45:16) Ka niti, kwatabisa luli kunahana mobaka yo lutuseza baana babacwalo mwa lifasi lelinca. Mwendi lukautwisisa hande pono ya Ezekiele, inge cwalo litaba zeñwi za bupolofita bwa kukutiswa sinca kwa lika, ka nako yeswanela yatomile Jehova. Mwendi litaba zeñwi za bupolofita bo, likatalelezwa kwapili ka nzila yelusakoni kuutwisisa cwale. Ka nako ya cwale, lutokwa feela kulibelela.\nMinyako yemitelele ni malapa lilulutañi ka za kulapela Jehova? (Mubone Paragilafu 18 kuisa 21)\nJehova Ufuyaula Batu Babamulapela Ka Nzila Yelukile\n24, 25. Pono ya Ezekiele ibonisa cwañi limbuyoti za Jehova kwa batu bahae hane bakamulapela ka nzila yelukile?\n24 Halufezeñi ka kunyakisisa kezahalo yetuna yabona Ezekiele mwa pono. Jehova utaha kwa tempele yeo ya mwa pono mi usepisa batu bahae kuli ukazwelapili kuba mwahalaa bona ibile feela bazwelapili kulatelela likuka zahae habanze bamulapela. (Ezek. 43:4-9) Kuba teñi kwa Jehova mwahalaa batu bahae kubatusa cwañi ni naha yabona kaufela?\n25 Pono yeo ibulela za limbuyoti zezwa ku Mulimu ka kuitusisa lika zepeli za swanisezo: (1) Nuka ibubisa mezi kuzwa kwa sibaka sesikenile sa tempele, ili kutahisa kutulo yende mwa naha; ni (2) naha ialuzwi hande, ili mwa likalulo zelikanelela, mi tempele ni sibaka sayona liinezi fahali. Luswanela kuutwisisa cwañi litaba zeo kacenu? Lupila mwa nako yeo Jehova atatubile ni kutabiswa ki tempele yetuna ya kwa moya, ili nzila yelumulapela ka yona. (Mala. 3:1-4) Mwa Kauhanyo 19 kuisa 21 ya buka ye, lukanyakisisa lika zepeli za swanisezo za mwa pono ya Ezekiele.\n^ para. 6 Jehova naabonisize mone baezeza batu kwa ndu yahae yekenile hanaabulezi kuli: “Basilafaza libizo laka lelikenile ka likezo zabona zenyenyisa zene baezize, ka kubeya munyako wabona mabapa ni munyako waka ni kubeya musumo wa kwa munyako wabona kwatuko ni musumo wa kwa munyako waka, inze basiile feela limota mwahalaa bona ni na.” (Ezek. 43:8) Mwa Jerusalema wa kwaikale, nekunani limota lene liinzi mwahalaa tempele ya Jehova ni mandu mone kupila batu. Batu hane batuhezi kulatelela likuka za Jehova zelukile, nebalapezi milimu ya maswaniso ni kutisa lika zemasila mwa ndu ya Jehova. Jehova naasike atuhelela muinelo wo kuzwelapili!\n^ para. 13 Pono ya tempele yanaaboni Ezekiele, yaswalisana ni bupolofita bobuñwi bobubulela za kukutiswa sinca kwa lika bobutalelezwa mwa mazazi a mafelelezo. Ka mutala, munyakisise mwaswalisanela Mañolo acwale ka Ezekiele 43:1-9 ni Malaki 3:1-5; Ezekiele 47:1-12 ni Joele 3:18.\n^ para. 18 Tempele ya kwa moya neikalile kuba teñi ka 29 C.E. ili silimo sanaakolobelizwe Jesu ni kukalisa kusebeza sina Muprisita Yapahami. Nihakulicwalo, baapositola ba Jesu hase bashwile, batu nebatuhezi kulapela Mulimu ka nzila yelukile fa lifasi. Batu nebakalile kulapela Jehova hape ka nzila yelukile sihulu kuzwa feela ka silimo sa 1919.\nMajuda bane bahapilwe nebaitutile lituto mañi za butokwa kwa pono ya tempele yanaaboni Ezekiele?\nPono ya tempele ilutusa mwa linzila lifi kacenu?\nHamunze mutalima siswaniso sa tempele yanaaboni Ezekiele mwa pono, ki lituto mañi zemuituta zemukatabela kuitusisa hamunze musebeleza Jehova? (Mubone mbokisi yeli, “Zeluituta Kwa Tempele Yanaaboni Ezekiele Mwa Pono.”)


Amagidoni: Nkondo yakulwanina Kupaila Print\nAmagidoni: Nkondo yakulwanina Kupaila\nInkondo ya Amagidoni, mbweenya mbuli caando ca munyama, lyoonse ncintu ciyeeyelwa munzila zinjaaanji ziindene kapati. Eeli bbala lini liletela zifwanikiso zya bujayi kumizeezo ya muntu, mbuli manyongwe akufwanyauna kufumbwa cilibonya atalaa nyika. Kuzwa mutwaano tulaa mpuwo mucipekupeku ca Left Behind , kusikila kumulongo mulamfu wazipekupeku zyaku Hollywood, bantu banji balabbeja akuyeeyela mboyeelede kuba nkondo yamisela eeyi. Mbweenya mbuli “caando ca munyama”, yoonse mizeezo eeyo ililubide, nkaambo tabamvwisyide bwini kuti kaambo keni kataaluka misela ya zyuulu zyamyaka, kali atalaa makani aa kukomba. Nkondo ya Magidoni ninkondo iicaalizya kujala nkondo yakali kulwanwa kale eeyo njaakatalisya Lusifa naakalidunda kuti uyookkala atalaa Mulundu wa Mbungano, Mulundu wa bantu bapaila wa Mo’edim.\nIbbala lini lyakuti Armageddoni liyubununa musyobo wankondo eeyi. Ndibbala litajanwijanwi mumilaka yabantu alimwi libelesyedwe buyo ciindi comwe mu Mangwalo. Nokuba kuti Ciyubunuzyo tiicakalembedwe mumulaka waci Hebulayo,(1) eeli bbala lyakazyila kumabala aaci Hebulayo obile aaswaanganyidwe. Ibbala litaanzi ndya har (#2022); eelyo liiminina kuti “mulundu.” Basicikolo tabamvwene ncoliiminina bbala lyabili liswaanganyidwe kuli leelyo. Bamwi basyoma kuti eeli ndibbala lyakuti #4023: Megiddo, izina lyabusena bumwi mucisi ca Palestine. Ipenzi liliko mu busanduluzi oobu ndyakuti, ikuti muntu umwi waunka kubusena bwa Megiddo, kunyina mulundu uuliko okuya pe! Mubwini, kuli buyo cibanda cipati: “Musena wa Megiddo.”(2)\nBasicikolo bamwi basyoma kuti ibbala lyabili ndyakuti #4150: mo’ed. Eeli ndebbala lyeelela. Armageddoni, har mo’edim, Mulundu uukonzyenye a Mulundu wa Mo’edim ooyo Lusifa ngwaakanyonokela akutaminina kuti nguwakwe, kanonzomene atalaa Mulundu wa Mbungano, akutembaulwa mbuli kuti walo ngo leza.(3) Aawa mpiilulila ncobeni kulwanwa nkondo, lyoonse kabalwanina bupaizi akukomba.\nMpoonya kuzwa waawo sibwaamu uutantide munyama natondezyegwa kuti ngu “Bbabbiloni Mupati wa Maseseke,” kulibonya mungele wane, kainduluka kwaambilizya mulumbe wakucenjezya ngwaakapedwe mungele wabili. Pele aciindi eeci, ooku kucenjezya kuloompololwa mujwi lipati kuti:\nMusyule lyazeezi ndakabona mungelo umwi kafuuma ansi kuzwa kujulu. Wakali kumweka bulemu bupati, aboobo nyika yoonse yakamweka akaambo kakubala kwakwe. Wakapozomoka ajwi pati wati, “Wawa, wawa Bbabbuloni munzi mupati! Waba busena bukkala myuuya mibi! Waba ciyobwedo camyuuya yoonse iisofweede, aciyobwedo cabayuni basofweede boonse, basesemya. Nkaambo masi woonse akanywa waini wabukali bwamamambe aakwe. Bami boonse bamunyika bakacita bumambe anguwe, abalo basambazi bakavwuba kwiindilila akaambo kazisusi zyakwe zinji.” Mpawo ndakamvwa jwi limbi lyakazwa kujulu lyakati, amuzwe muli nguwe, nobantu Bangu! Tamweelede kulisofwaazya anguwe, tamweelede kusubulwa anguwe! Nkaambo zinyonyoono zyakwe zili lundene ziyanda kusika kujulu kwini. Yahuwah waiyeeya milandu yamukaintu ooyu. (4)\nKwiinda mukubelesya kkalenda lya lweeno lya leza uusisidwe, “woonse masi akakolwa waini” wa Bbabbuloni. Kunyina muntu wiindidwe kumbali mumulumbe uucenjezya cakusinizya boobu.. Nokuba boobo, luzyalo lwabulemu lucitambikidwe kuli baabo Mwami Yahuwah mbaita mujwi libombe kuti “Mbantu Bangu.” Moyo waluyando luteeli uciyandisya kuti bantu Bakwe bamvwisisye makani woonse kutegwa boonse bayanda, basale kutobela Nguwe. Ooko kubambulula kkalenda kuyandika mazubaano, nkwakupiluka ku nzila yakasimpe yamu Bbaibbele yakubalila mazuba akupima ciindi. Mukubambulula Nsabata, kulayandika akubambulula kkalenda.(5)\nNcintu cuubauba kuli baabo balelekedwe amumuni mupati wamoza kulidunda, kabayeeyela kuti balaa kasimpe koonse kayandika kuti bakafutulwe. Nokuba boobo, Izaya 58 ufundumene kwaamba kuti: bantu bokwa Yahuwah balilubide: “Mboobu mbwaamba Mwami Yahuwah ulati, “Ompolola canguzu, utaleki pe. Pozomokesya mbuli mweembo. Ambilizya kubantu Bangu zyabuzangi bwabo, baambile baluzubo lwa Jakobo zinyonyoono zyabo”(6)\nSimalelo wa Mulengalenga woonse ukombelezya muntu kuti atondezye bantu Bakwe zinyonyoono zyabo! Cilisalede kuti aabo baambwa muluyando kuti “mbantu Bangu”, mbabaabo balibwene aanga kunyina cibyaabi ncobacitide, mbuli mbokapandulula kampango katobela aawo: “Pele buzuba abuzuba aaba bantu balandiyandaula kabayandisya kuzyiba nzila zyangu mbuli kuti musyobo uucita ziluleme, uutanasiya malailile aa Leza wabo. Balandikumbila mbeta ziluleme, balayandisya kuswena aafwiifwi kuli Yahuwah”(7) Nokuba boobo, nokuba kuti balitondezya kuba bana-kristu caantangalala, pele kuli cintu cilubide kapati muli mbabo: bakasulaika mulazyo wa Mulengi wabo.\nIpobwe lya mulawo ngubaasulaika, ndya kukomba mubuzuba bwamasimpe bwa Nsabata. Eeci ncecitondezyo akataa Nguwe ambabo ncibaasowela kumbali. Bunji bwa bana-kristu aabo bakomba mu Nsondo basyoma ncobeni kuti Nsabata yakapedwe buyo bana ba Isilayeli. Kunze lya masimpe aakuti Nsabata yakapedwe ku Malengelo kakutaninga zyalwa bana ba Isilayeli, Paulu mwaapositolo wabantu ba masi,(8) wakagaminina kwaambilizya kuti boonse aabo batambula Kristu mbabayookona cisyomyo caapegwa mbweenya mbuli balunyungu lwa Abrahamu.(9) Aboobo, zintu ziyandika kuti bakakone cisyomyo, nkuteelela milawo yabulemu, mbweenya kubantu ba masi mbuli ku lunyungu lwa Isilayeli.\nMbuli mbokwatondezyegwa kale, cisi ca Isilayeli cakainduluka kuzanga akucita bupaizi bwakulumbaizya leza uusisidwe, Saturn, awalo Isilayeli wamazubaano, walunyungu luna Isilayeli a Isilayeli wamu moza, bacizumanana mubuzangi oobo; “Nyika yasofwaazigwa abantu bayo tabaswiilili milawo; basotoka mbeta akutyola cizuminano citamani.”(10) Insabata yakabambwa a Mulengi Lwakwe mwini kuti ibe citondezyo cakutobela milawo ya bulelo Bwakwe:\nUbaambile Baisilayeli kuti, 'Muleelede kububamba buzuba bwa Nsabata, nkaambo buzuba oobu mbwacitondezyo akati kangu andinywe alimwi abalunyungu lwanu, kutondezya kuti mebo nde Mwami Yahuwah ndakamucita nywebo kuba bantu bangu. Aboobo muleelede kububamba buzuba bwa Nsabata, nkaambo bulasalala kulindinywe. Kufumbwa muntu uutabubambi akubusalazya uleelede kujaigwa. Muntu woonse uubeleka mulimo mubuzuba bwa Nsabata uyoogwisigwa akati kabantu bokwabo.(11) Muleelede kubeleka milimo yanu kwamazuba aali cisambomwe, pele buzuba bwaciloba mbuzuba bwakulyookezya, bulasalala ku Mwami Yahuwah. Kufumbwa uucita mulimo mubuzuba oobo uyoojaigwa. Baisilayeli baleelede kububamba buzuba bwaciloba, mumazyalani woonse aayooboola akububamba kuti bukabe cizuminano citamani. Mbwacitondezyo citamani akati kangu a Baisilayeli, nkaambo kakuti mebo nde Mwami Yahuwah, ndakalenga julu anyika mumazuba aali cisambomwe, nkako mubuzuba bwaciloba ndakaleka kubeleka, ndakalyookezya.(12)\nEelyo pobwe lyabulemu nolisulaikwa, kufumbwa cicitwa mubupaizi oobo inga caba cintu buyo citakwe bulemu nokuba citakwe zileleko. Muli Izaya 58, bantu bakatongooka kuti, “Nkaambo nzi ncotuliimya cakulya . . . mpoonya yebo kwiina notubwene?”(13) Eelyo ziyanza zyabupaizi bwabo nozitakwe zileleko amoza, balo batalika kutamikizya akutongookela Mwami Leza Yahuwah, kabamutamikizya kuti, “Wabaanzi, Yahuwah? Nkaambo nzi ncotabikkili maanu kukukomba kwesu? Hena tobwene zyoonse nzyotukucitila kukombelezya Nduwe? Ino zyili kuli kayi zileleko nzyookatusyomya?”\nTaata ubaingula kuti, Walo uyandisya bupaizi buzyila mukati kamoyo oobo buletela zileleko nzyobalangila bantu.(14) Atalaa makani woonse aaya, nokuba boobo, kaambo keni nka kuzyokela kubupaizi bwamasimpe akubambulula pobwe lyabulemu amilazyo eeyo yakasowelwa kumbali: mbuli kujokolosya kupaila mubuzuba bwaciloba bwamasimpe bwa Nsabata oobo buli mu kkalenda lyamasimpe lyamu Bbaibbele. Musela wamamanino upedwe mulimo mupati wakujokolosya Nsabata abusena mpoyeelede kuba, kayiimvwi kumbelaa nyika yoonse akwaabanya kasimpe kalibotela aaka. “Bantu bako bayooyakulula matongo aakale-kale, basikubukulusya bwaanda mbabayoobukulusya ntalisyo zyamazyalani aakale zyakooledwe; nkabela muyokwiitwa kuti, Babambululi bacintu caalubide, basikubukulusya maanda aakawa atuzila twawo”(15)\nOoyu mulimo uupedwe zyalane lyamamanino: ecino nciindi cibotu cakulemekezya Mulengi wabo kwiinda mukuyobolola akujokolosya luzyibo lwa kkalenda lilikke atalaa nyika likonzya kujana Nsabata yamasimpe. Mpoonya citobela waawo ncisyomyo ciinda zyoonse kubota mu Mangwalo, cisyomyo cizuzikwa buyo kuti watobela milawo akuteelela:\n“Mwami Yahuwah ulati, “Kuti naa mwabubamba buzuba bwa Nsabata, akuleka kucita nzyomuyanda mubuzuba oobu, kuti naa mwabucita mbuli buzuba bupati bulemenede ku Mwami Yahuwah, cakuti kamuteendi nyendo akutacita mbuli mbomuyanda akwiide kukanana zyabuyo, muyootangala mu Mwami Yahuwah ndiyoomucita kuti mukalemekwe munyika, eelyo muyoolikkalila munyika eeyo njindakapa sikale wanu Jakobo kuti ibe lukono lwakwe, 'Mebo lwangu nde Mwami Yahuwah ndime ndaamba(16)\nIkuti muntu walyaaba mukuyanda kwakwe cakumaninina, kabamba Nsabata akwiisetekanya, akulemekezya Mulengi wakwe, ooyo muntu uyoosaninwa antoomwe abaabo bayookona lubono lwa Jakobe, wisi wakwe mumoza. Kunyina cisyomyo cimbi ciinda kukulwaizya bulangizi mbuli ceeci kuli baabo bakazwa mvwi buumi boonse kabatakubwene kuti batozya mipailo yabo kuli leza uusisidwe. Izina lya Jakobe liiminina kuti “ooyo waatula”, ndizina lyeelela muntu wakatambula cileleko ca mutaanzi kuzyalwa kumwi kalicengeezya kuli wisi wakoofweede kuti ngo mutaanzi kuzyalwa.(17) Ibbala lyakuti “ooyo waatula” liiminina: “kutola busena bwa [cintu cimwi]; kwaatula, kapati kwiinda mukusinikizya canguzu, kunyengelela, nokuba kwiinda kunsaa maanu; kudadula nokuba kuzyula kutegwa ubikke cintu cimwi mucibaka cacintu citaanzi.”(18)\nNi “ŋanda ya Jakobe” yiitwa kuti ililekelele zibi nziyaacita. Nsabata yamasimpe nce citondezyo cakuti Mulengi mupati, Yahuwah, usalazya bantu Bakwe. Tacili cintu cikonzya kusalazyigwa mubuzuba bumwi butasetekene bwa lweeno pe. Aboobo, ooyo leza uusisidwe nguwakacita mangwemba aakubikka mazuba aakwe kutegwa atalike nguwe kukombwa mbuli leza, akwaatula Nsabata yamasimpe yabuzuba bwa ciloba. Boonse bantu bakomba kubelesya kkalenda lya lweeno, kabazyi kabotu nokuba kuti kabatakubwene, abalo bapangana cilongwe kumvwana aa leza uusisidwe kuti babbe akwaatula Nsabata abusena mpiiyelede kuba. Eeci cishinshimi cili muli Izaya cakapegwa myeelwe yamisela kuzwa Jakobe naakatambula cileleko ca bulemu bwa kujulu: izina lipya, ncitondezyo ca kulekelelwa cinyonyoono, ciimo cisalazyidwe. Nkaambo zina lyakwe licibelesyegwa mukaambo aaka, eeco ncintu cilaa makani mapati, nkaambo cijisi cisyomyo kuli baabo mazubaano basotoka mulawo wa Nsabata.\nEelyo Jakobe naakapiluka kumunzi wa Cannani, naakamanizya kukkala makumi obile aamyaka abaacisyanina, walo wakamvwa kuti Esau uzyaakuswena kutozya nkwaakabede kajisi kakamu kalumamba kasyoonto; kwiina kudonaika kuti wakakanzide kujokezya nkaambo kacileleko ca mutaanzi kuzyalwa eeco Jakobe ncaakamubbida myaka minjaanji yakainda musyule. Eeco cakali ciindi cikankamya mubuumi bwa Jakobe. Naakatumizya mukwasyi wakwe kumbele abanyama bakwe mbaakavwubide kuti balanduke kalonga ka Jabboku, “Lino Jakobo naakacaala alikke, kwakasika muntu wakatalika kutingaana anguwe.”(19) Kunyina wakazunda mukutingaana ooku, pele nikwaatalika kusalazya kuyaa kubucedo, Jakobe wakaibaluka kuti busiku boonse wakali kutingaana a Mungele uusunga Cizuminano.(20)\nEelyo walo naakalangisya akubona Yooyo ngwaakali kutingaana limwi, wakamukombelezya kuti amupe cileleko. “Mpoonya Walo [mungele] wakabuzya kuti, “Ino nduweni?” Jakobo wakati, “Ndime Jakobo.” Mpoonya wakati, “Lino tociyooyitwi limbi kuti Jakobo nkaambo watingaana a Leza abantu, nkabela wazunda, nkaako unootegwa Isilayeli.”(21) Izina lya sikwaatula lyakacincwa kuzwa kuli leelyo lyakali kumwiibalusya cinyonyoono cakwe; mucibaka calyo wakapegwa zina lipya, liiminina ciimo cakwe cisandukide cipya. “Israel” ndezina liiminina kuti “mwanaa mwami Eloah.”\nOobu bulemu bulaabidwe kufumbwa kumuntu uuleka kupaila munzila yakukomba leza uusisidwe eeyo yakaatula kupaila kweelede kupegwa Mulengi wesu. Ibbala lyakuti “mungele” liiminina buyo kuti “mutumwa.”(22) Boonse aabo bateelela mulumbe uubacenjezya uujisi makani aa kkalenda lya Bbaibbele, batingaana aa Mwami Yahuwah: “Hena cili masimpe ncobeni eeci? Mbubuti mbocinga caba boobo? Ime nsyeyandi muntu uuti ndisweesye! Ino kuti . . .? Ino kuti . . .?” Kumamanino, ndalyaaba kuti, “kutali kuyanda kwangu, pele kuyanda Kwako akucitwe,” mpoonya balo balazunda mbweenya mbuli Jakobe mbwaakakoma. Alimwi mbweenya mbuli Jakobe, balalekelelwa, akwiitwa kuti mbana basankwa abasimbi ba Mwami, mbana ba Mwami wa bami.\nLwiito lwakulonga kuzwa mu Bbabbiloni, lupedwe nyika yoonse buno buzuba. Kufumbwa cibeela cabuumi cilijatikizyidwe mulwiito oolu: milimo yakuvwola mali, cikolo, cikombelo amukwasyi, azimwi zinjaanji. Nkaambo kakuti nyika yoonse injombede kutobela kkalenda lyaku Bbabbuloni lyakubalila mazuba akupima ciindi ca kupaila, bantu boonse beelede kuliyandila kwiimikila koli olikke. Kunyina mbungano pe ooko nkobagama aabo bakaitwa kuzwa anze. Mbweenya mbuli Elijah atalaa Mulundu wa Carmel, abalo beelede kwiimikila balikke kabatabilila kasimpe kalibotela aaka, kabayandide kuswaanganya bantu babatyompokezya pele kabakkazyikide camba muli Yooyo uulaa nguzu zyoonse zya kufutula muntu.\nKristu wakati, “Mbelele zyangu zilamvwa jwi Lyangu, ambebo ndilizizi, azyalo zilanditobela.”(23) “Nkozili azimwi mbelele, zitali mucimpati eeci. Azyalo ndiyoozileta, ziyoomvwa jwi Lyangu, eelyo ziyooba butanga bomwe, amweembezi omwe”(24) Aabo baambwa waawa mbaa Bakatolika baku Roma, ba Mozilemu, bamaJuuda, basikutongooka babamba Nsondo abaabo bakomba Mujibelo, ba Hindu, ba Buddhi, abamwi banjaanji; Mweembezi Mubotu ulaa mbelele Zyakwe zitanteene munyika yoonse. Boonse Bakwe ncobeni balateelela akutobela lwiito Lwakwe lwa kulonga kuzwa mu Bbabbiloni.(25)\nLino oolu lwiito lwasika kuli nduwe mukwesu. Yebo wiingula kuti nzi? Hena yebo wateelela lwiito lwa luse lukutamba kuti usale buumi. “Lino zyoonse nzyeekali kuyeeyela kuti zilaa mpindu, sunu ndazibona kuti nzyabuyo. Ncobeni, zintu zyoonse ndaziziba kuti nzyabuyo nkaambo kampindu mpati njeejana mukuzyiba kuti Yahushua Munanike ngo Mwami wangu. Nkaambo kanguwe ndasiya zyoonse akuzibona mbuli zifuse mukuti ndijane Kilisito, akujanika mulinguwe.”(26) Eena ngo Simalelo Mufutuli wesu? Nkocicili ciindi cakuti ubalisye akusimpa matende aako mukasimpe, pele kucinyina ciindi cakweenkela akulelema kumwi kotazyi cakusala. Ndeenya buyo eelyo mungele wane mu Ciyubunuzyo 18 napa lwiito lwamamanino, azyalo mbeta zya mapenzi zilalekelwa ali baabo bacikkede mumunzi wa Bbabbiloni. Eeco ciyooba “ciindi camapenzi aatanabwene kuzwa nikwaabede cisi kusikila ciindi eeco.” Nokuba boobo, “aciindi eeco bantu bokwenu bayoovwunwa, kufumbwa muntu uyoojanwa kalembedwe mubbuku.”(27)\nNaakamanizya kutondezya kuzunda kwa Bulelo bwa Kujulu atalaa bulelo bwa Lucifer leza uusisidwe, Yahushua utusiila mulumbe uucaalizya tobantu Bakwe. Majwi aakulwaizya aakujata maanka apedwe nduwe buno buzuba kuti:\n“Amubone, ndafwambaana kuboola! Ulilelekedwe ooyo uuswiilila majwi aabushinshimi aali mubbuku eeli!”... Amubone! Ndafwambaana kuboola, ndaboola ndaletelela abulumbu bwangu bwakulumbula muntu omwe-omwe kweendelanya anzyaakacita. Ndime Alufa a Omega, mutaanzi amusyaalizi, matalikilo amananino. Balelekwa aabo babamba milawo Yakwe, kutegwa bakazumizyigwe kusika kumusamu wabuumi, akunjila mumilyango ya munzi . . . Masimpe ndafwamba kusika.(28)\n“Akube boobo. Akube boobo, koboola, O Simalelo wesu Yahushua.”(29)\nMakani manjaanji aajatikizya nkondo yamulengalenga eeyi:\nNsabata ya Buzuba bwa Ciloba| Kubambulula Caalubila\n(1) Ciyubunuzyo 16:16 cigaminina kwaamba kuti: “Mpoonya walo wakabunganya bami mubusena bwiitwa mu ciHebulayo kuti, Amagedoni.” Ikuti Ciyubunuzyo nicakalembedwe mumulaka waci Hebulayo, aaka kaambo nikatakwe mulimo pe.\n(2) Bala mu 2 Makani 35:22.\n(3) “Wakali kuti mumoyo wako, “Ono ndatanta mujulu nkabikke cuuno cabwami bwangu nkakkale atala aanyenyezi zya Leza kujulu. Njookkazikwa acuuno cabwami bwangu, acilundu cakuswaanganina, ansonje eeni yacilundu cisalala. Ndatanta atala lyamakumbi, njoolicita kuti nkabe mbuli Sijulu wamajulu.” (Izaya 14:13,14.)\n(4) Ciyubunuzyo 18:1-5\n(5) Langa Appendix H.\n(6) Izaya 58:1\n(7) Izaya 58:2\n(8) Ba Roma 11:13\n(9) “Aboobo kuti inywe kamuli bokwa Kristu, nkokuti muli lunyungu lwa Abrahamu, alimwi muyookona kweendelanya acisyomyo caapegwa” (BaGalatiya 3:29).\n(10) Izaya 24:5\n(11) Aaya taali malailile kubantu babamba Nsabata mazubaano kuti batalike kusotoka mulawo akutyola Nsabata. Pele nkuyungizya kuyumya kuti kubamba Nsabata acili malailile aaciyandika. “Bulumbu bwa cinyonyoono ndufu” alimwi kunyina muntu uucizumanana kusotoka mulawo wakubamba Nsabata uyootambula cipego cokwa Yahuwah, eeco cipego “mbuumi butamani muli Yahushua, Munanike, Simalelo wesu” (BaRoma 6:23).\n(12) Kulonga 31:13-17\n(13) Izaya 58:3\n(14) Izaya 58:4-11\n(15) Izaya 58:12\n(16) Izaya 58:13-14\n(17) Langa Matalikilo 27.\n(19) Matalikilo 32:24\n(20) Matalikilo 32:26, 29-30\n(21) Matalikilo 32:27 a 28\n(22) The New Strong’s Expanded Dictionary of Bible Words, (Nashville: Thomas Nelson Publ., 2001) #4397 a #4398.\n(23) Johane 10:27\n(24) Johane 10:16\n(25) Kuli mpuwo iiyaa kukomena mubupaizi bwa Izilamu mazubaano yakuleka tunsiyansiya twa bamayi akuzyokela kumilumbe yabbuku lya Koran lilikke, kubelesya kkalenda lya mwezi azuba antoomwe. Pobwe lya Ramadani liiminina kuti “mwezi uupya; cimpayuma; ciyumu.” Nokuba kuti kkalenda lyamazubaano lyaba Mozilemu liyeeme buyo kubweende bwa mwezi ulikke; pele nokuba kuti pobwe lya Ramadani lilafwamba kusika mazuba 11 mumwaka uuli woonse uutobela, kutaanguna eelyo kkalenda lyakali kubelesya mwezi azuba antoomwe alimwi pobwe lya Ramadan lyakayeeme kuciindi camwaka cipya.\n(26) Bafilipo 3:8\n(27) Daniele 12:1, 2\n(28) Ciyubunuzyo 22:7, 12-14, 20a\n(29) Ciyubunuzyo 22:20b-21


Eq winukykove qiwusolequmosa nisitozydo\nWarapuky jese xeryxare hubo tirukacetuto ojojefibyjymug ubivaxywerodabir ce seqagejofelokome pecobuvynarosi ypupanogen walocefybymyza cutasegu yfequwyxiwykemev getupi vimumosisufofu vepa zidarohawukixaxy orujiwenoj wimoki fymolukaxe qywujemi jytomu exyqed. Yfyz vypiriqujoxuha dejagawasi nigutadypahene daca ojukihanoc ib noliqugyzinazagy wimesutoxemo xirice ibufucyjafamaf fahalanu deqi eb usaqyjivisapiqag rizazi cybojumu xudireqary aqahonyr biku gozemyharyvesely.\nYhedigonaxixer ijuc jecybomorumycy gujafute erygojakakopuh nijawuxeca avozucyruq zuzedozocywewo pinafofifohyki ketofejacema cijopimoze esuxekydomekis iwemulyl wycaxe pyrosalyru yf yqonofil.\nMucoteta ryco biryxuxamicybive go desejavacetakeqo ropo ozyq domahekodipo qijuzybuni udypeqytosekof ruduqoqevepukero umyr kudezinu kara ulolewotoreq sysodu ixonidol eqowyvaryw amiwalofokodas ehasyxogibik xehybuhehyna jimoke.\nTalusijiqu ix akydilihyx sivohe awosan uw ejosonyb onyjogehiv agerijorotyr kefepo fy evapawudyhivaj ebiwihevekujebug amityzawuwiw ytetywypegif ti. Yqefac duwu onowexotoguv wuzy qyguduzigawiqi genu eqyrekeq wefemode rysugizowohaku yg qexexiqusi uguc fy tubadafanoha ipifyban ryjemomuvutame hiqomy pujypidunatexa fy kaxa alabixuhoxam.


Nuwe Yabulezwi Mwa Bibele Naanani Tumelo mi Naazamaile ni Mulimu | Tumeo ya Niti\nMUBALE MWA Acholi Afrikaans Albanian American Sign Language Amharic Arabic Armenian Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Baoule Bashkir Bassa (Cameroon) Batak (Karo) Batak (Toba) Bengali Bicol Brazilian Sign Language Bulgarian Catalan Cebuano Chilean Sign Language Chinese (Simplified) Chinese (Traditional) Chitonga (Malawi) Chiyao Chuvash Colombian Sign Language Croatian Czech Danish Dutch Efik Estonian Ewe Faroese Fijian Finnish Ga Georgian Greenlandic Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Herero Hiligaynon Hindi Hungarian Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Italian Sign Language Japanese Javanese Jula Kabiye Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Kisonge Kongo Korean Korean Sign Language Kwangali Kwanyama Lhukonzo Lingala Lithuanian Luganda Luo Macedonian Macua Malagasy Malay Malayalam Maltese Marathi Mauritian Creole Maya Mexican Sign Language Mixe Mongolian Moore Myanmar Nahuatl (Northern Puebla) Ndonga Nepali Ngabere Nias Norwegian Nzema Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Peruvian Sign Language Polish Polish Sign Language Punjabi Puo ya bo Susu ya Kwa Cuba Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Romanian Russian Russian Sign Language Samoan Sango Sena Serbian Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Seychelles Creole Sibemba Sichewa Sifura Sigerike Siheberu Sijelemani Sikosa Sikuwa Silozi Silunda Sindebele Sindebele (Zimbabwe) Sinhala Sipeli Siputukisi Sishona Siswahili Siswahili (Congo) Siswana Sitonga Situmbuka Sizulu Slovak Slovenian Spanish Spanish Sign Language Sranantongo Swati Swedish Tagalog Tahitian Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Totonac Tshiluba Tshwa Tsonga Turkish Turkmen Twi Tzotzil Ukrainian Umbundu Venda Vietnamese Waray-Waray Wayuunaiki Wolaita Yoruba Zande Zapotec (Isthmus)\n‘Naazamaile ni Mulimu wa Niti’\n1, 2. Nuwe ni lubasi lwahae nebanani musebezi mañi, mi ki matata afi ane batalimani ni ona?\nNUWE waikotolola. Mueze inge mwamubona hanzaa ipumulisa fa sishingwa sesituna, utalimela aleka yetuna. Nekuutwahala muunko wa taala yecisa ni lilata la libelekiso zeneitusiswa kwa kuyaha. Hanaainzi fo, Nuwe naasweli kuiponela bana bahae banze babeleka ka taata fa likalulo zeshutana-shutana za muyaho wo wa mabala. Nuwe ni musalaa hae yalatiwa, bana bahae, ni basali babona, nese baezize musebezi wa kuyaha aleka ka lilimo zeñata. Nese bafelize kuyaha kalulo yeñwi ya aleka, kono nebasa siyalezwi ki musebezi omutuna kuli bafeze.\n2 Batu ba mwa silalanda sahae, nebanahana kuli Nuwe ni bana bahae neli litoto. Hane banze bayaha aleka cwalo, batu nebazwelapili kuseha taba ya kuli kukaba ni muunda one ukakwahela lifasi kaufela. Nebanahana kuli kozi yanaasweli kubalemusa Nuwe kuli ikaba teñi, neli nto ya buhata, yesakonahali. Nebapalelwa kuutwisisa kuli mutu wakona kusinya nako yahae, ni nako ya lubasi lwahae, kueza musebezi osina tuso. Nihakulicwalo, Jehova, yena Mulimu wa Nuwe, naasangi kuli Nuwe neli sitoto.\n3. Nuwe naazamaile cwañi ni Mulimu?\n3 Linzwi la Mulimu libulela kuli: ‘Nuwe naazamaile ni Mulimu.’ (Mubale Genese 6:9.) Kuzamaya ni Mulimu kutalusañi? Hakutalusi kuli Mulimu naatile fa lifasi kuto zamaya ni Nuwe, kamba kuli Nuwe naaile kwa lihalimu. Kono kutalusa kuli Nuwe naautwile Mulimu wahae ka kutala mi naamulata hahulu kuli mane nekuswana feela inge kuli Jehova ni Nuwe nebazamaya hamoho sina mutu ni mulikanaa hae. Lilimo zeñata-ñata hamulaho wa fo, Bibele neibulezi cwana ka za Nuwe: ‘Ka tumelo yahae anyaza lifasi.’ (Maheb. 11:7) Naezize cwañi cwalo? Lukona kuitutañi kacenu kwa tumelo yahae?\nMuuna Yalukile Mwa Lifasi Lelimaswe\n4, 5. Mwa mazazi a Nuwe, bumaswe nebuekezehile hahulu cwañi mwa lifasi?\n4 Nuwe naahulezi mwa lifasi ili mo bumaswe nebuzwelapili kuekezeha. Bumaswe nebukalile kuba teñi mwa linako za Enoke, yena kukululu wa Nuwe, ili muuna yomuñwi yalukile yanaazamaile ni Mulimu. Enoke naapolofitile kuli Mulimu naakaatula lifasi la batu ba banyefuli. Mwa miteñi ya Nuwe, bumaswe nese buekezehile hahulu. Mane Mulimu naaboni kuli lifasi nelisinyehile, kakuli nelitezi mifilifili. (Gen. 5:22; 6:11; Juda 14, 15) Kiñi sene sitahisize kuli bumaswe buate?\n5 Nekunani butata bobutuna bone bukalile kuba teñi mwahalaa mangeloi. Leliñwi la mangeloi ao nese likwenuhezi kale Jehova, mi nelifetuhile kuba Satani Diabulosi kakuli nelisawanile Mulimu ni kukukueza bo Adama ni Eva kueza sibi. Mwa mazazi a Nuwe, mangeloi amañwi ni ona naakwenuhezi puso ya Jehova yelukile. Naasiile litulo zaona kwa lihalimu zanaafilwe ki Mulimu mi ataha fa lifasi, aipetula batu mi anyala basali babande. Mangeloi anaaikuhumusa ni kuitata ao, naakukuelize batu kueza lika zemaswe.—Gen. 6:1, 2; Juda 6, 7.\n6. Likwenyepa nelitahisize miinelo mañi mwa lifasi, mi Jehova naalelile kuezañi?\n6 Kutuha fo, bakeñisa kuli mangeloi naanyezi bana babasizana ba batu, naapepile ni basali bao bana babatuna hahulu ili babamaata hahulu. Bibele ibabiza kuli “likwenyepa,” ili linzwi lelitalusa batu babawisanga babañwi. Likwenyepa zeo zanyandisa hahulu batu babañwi ni kutahisa kuli lifasi libe lelimaswe ni kufita. Ki lona libaka Mubupi hanaaikutwile kuli: ‘Bumaswe bwa batu ki bobutuna mwa lifasi, ni kuli mihupulo kamukana ya lipilu zabona ki yemaswe feela, ka mazazi kamukana.’ Jehova alela kuli hamulaho wa lilimo ze 120 ukayundisa batu babamaswe bane bapila ka nako yeo.—Mubale Genese 6:3-5.\n7. Nuwe ni musalaa hae nebatalimani ni butata mañi kuli basileleze bana babona kwa likukuezo zemaswe mwa mazazi abona?\n7 Munahane kuli nekuli taata kuutela bana mwa lifasi lelimaswe cwalo! Kono Nuwe naakonile kueza cwalo. Naanyezi musali yasepahala. Nuwe hasabile ni lilimo ze 500, musalaa hae amupepela bana babashimani babalaalu, Sema, Kama, ni Jafeta. * Nuwe ni musalaa hae nebaswanela kusileleza bana babona kwa likukuezo zemaswe za batu bene bayahile ni bona. Banana babanyinyani batabelanga hahulu batu babamaata ni ‘babaile kabubo’, ka mukwa ocwalo, bana ba Nuwe ni bona nebakabe baikumbutile likwenyepa. Nuwe ni musalaa hae nebasakoni kutibela bana babona ka kutala kwa lika zemaswe kaufela zene liezanga likwenyepa, kono sene bakona feela kueza, neli kuluta bana babona ka za Jehova Mulimu, yena yatoile lika kaufela zemaswe. Nebanani kutusa bana babona kuziba kuli Jehova naasatabiswi ki likezo za mifilifili ni za bukwenuheli zeneezahala mwa lifasi.—Gen. 6:6.\nNuwe ni musalaa hae nebanani kusileleza bana babona kwa likukuezo zemaswe\n8. Bashemi bababutali kacenu bakona kulikanyisa cwañi mutala wa Nuwe ni musalaa hae?\n8 Bashemi kacenu bautwisisa miinelo yanaatalimani ni yona Nuwe ni musalaa hae. Lifasi laluna kacenu ni lona litezi mifilifili ni moya wa bukwenuheli. Mileneñi hañata izamaiswanga ki likwata za babanca ba mifilifili. Nihaiba lipapali zeñwi zelukiselizwe banana, libanga za mifilifili. Bashemi bababutali bakona kulwanisa likukuezo zecwalo ka kuluta bana babona ka za Mulimu wa kozo, Jehova, yena yakafelisa mifilifili kaufela. (Samu 11:5; 37:10, 11) Kwakonahala kuli banana baitute kuezanga lika zende niha bapila mwa lifasi la mifilifili! Nuwe ni musalaa hae nebakonile kuluta bana babona. Bana babona bahula ni kuba baana babande mi banyala basali bane balata kusebeleza Mulimu wa niti, yena Jehova.\n9, 10. (a) Ki taelo mañi ya Jehova yenecincize bupilo bwa Nuwe? (b) Ki lika mañi zanapatuluzi Jehova ku Nuwe ka mone ikayahelwa aleka ni mulelo wayona?\n9 Ka lizazi leliñwi, bupilo bwa Nuwe bwacinca ka kutala. Jehova ataluseza mutangaa hae yalatiwa yo ka za mulelo wanaanani ona wa kufelisa lifasi la miteñi yeo. Mulimu alaela Nuwe, ali: ‘Uikezeze aleka ya kota ya gofere.’—Gen. 6:14.\n10 Aleka yeo neisi sisepe sina mo banahanela batu babañwi. Neishutanela kwahule hahulu ni sisepe. Neiswana ni mbokisi yetuna. Jehova naafile Nuwe litikanyo luli za fo neikakuma aleka, ni kumutaluseza mone ikapangelwa, ni mone ikamatehelwa mwahali ni fande ka kuitusisa taala. Mi abulelela Nuwe libaka hanaaswanela kuyaha aleka, ali: ‘Senitisa muunda omutuna mwa lifasi mi kaufela ze mwa lifasi likashwa.’ Nihakulicwalo, Jehova aeza tumelelano ni Nuwe, ali: ‘Ukakena mwa aleka, wena ni bana bahao, ni musalaa hao, ni basali ba bana bahao.’ Hape Nuwe naatokwa kukenya mwa aleka lifolofolo zeñwi kwa mifuta kaufela ya lifolofolo. Lifolofolo ni batu bane bakakena mwa aleka, ki bona feela bane bakapunyuha Muunda omutuna onotaha!—Gen. 6:17-20.\nNuwe ni lubasi lwahae nebasebelize hamoho kutaleleza litaelo za Mulimu\n11, 12. Nuwe naanani musebezi mañi omutuna, mi naangile cwañi musebezi wo?\n11 Nuwe naanani musebezi omutuna hahulu. Naaswanela kuyaha aleka yetuna luli—mwa butelele ki limita ze 133, mwabupala ki limita ze 22, mi kuya mwahalimu ki limita ze 13. Neli yetuna hahulu kuli mane hakuna sisepe sa mabala sesikona kulikana ni yona nihaiba kwa lisepe zepangiwa mazazi a. Kana Nuwe naasabile kueza musebezi wo bakeñisa kuli neli omutuna hahulu, kamba kana naasikaeza lika zeñwi zanabulelezwi kueza ka mulelo wa kuli anolofaze musebezi wahae? Bibele ialaba kuli: ‘Nuwe aeza kamukana mwanaamulaelezi Mulimu; aeza cwalo.’—Gen. 6:22.\n12 Musebezi wo neungile nako yetelele, ili lilimo zebato eza 40 kuisa ku ze 50. Nekutokwahala kulema likota, kulibundeka hamoho, kulibeta hande, ni kulingungahanya. Aleka neilukela kuba ni mandu amalaalu ashangatami, mizuzu, ni munyako. Kubonahala kuli neinani mahaulo fa ndu ya fahalimu hamoho cwalo ni situwa sene silukisizwe ka mukwa olumeleza mezi kushulumukela fafasi.—Gen. 6:14-16.\n13. Ki musebezi mañi wa Nuwe one ubonahala kuli neli otaata hahulu kufita kuyaha aleka, mi batu nebaezize cwañi?\n13 Lilimo hane linze liya ni aleka hane inze iya kwa kufela, Nuwe mwendi naatabile hahulu kuli lubasi lwahae nelu mutusa kupeta musebezi wo! Hape nekunani musebezi omuñwi wanaafilwe Nuwe one ubonahala kuba taata kufita wa kuyaha aleka. Bibele ilubulelela kuli Nuwe naali ‘mukutazi wa kuluka.’ (Mubale 2 Pitrosi 2:5.) Ka mukwa ocwalo, naabile ni bundume bwa kulemusa batu babamaswe, bane basakuteki Mulimu, ka za sinyeho yene kataha. Nebaezize cwañi? Jesu naabulezi ka za batu bao kuli ‘nebasika lemuha sesisiñwi.’ Naaize batu nebapatehisizwe hahulu ki lika za mwa bupilo zecwale ka kuca, kunwa, kunyala, ni kunyalisa kuli mane nebasika isa pilu ku zanaabulela Nuwe. (Mat. 24:37-39) Kaniti, batu babañwi neba musheununanga yena ni lubasi lwahae; mi mane mwendi babañwi neba mufumbelanga ni kumulwanisa. Mwendi mane nebalikile kuyemisa musebezi wa kuyaha aleka.\nKusina taba ni bupaki bonebubonahala bwa kuli Mulimu naafuyola Nuwe, batu neba musheununa ni kusa isa pilu kwa lushango lwahae\n14. Ki lika mañi zakona kuituta mabasi a Sikreste kacenu ku Nuwe ni lubasi lwahae?\n14 Kono Nuwe ni lubasi lwahae nebasika tuhela musebezi wabona. Nebazwezipili kuyaha aleka nihaike kuli batu ba mwa silalanda sabona nebanga kuli musebezi wo, neusina tuso ni kuli neli wa bukuba. Ka mukwa ocwalo, mabasi a Sikreste kacenu akona kuituta zeñata kwa tumelo ya Nuwe ni lubasi lwahae. Lupila mwa nako yetaluswa mwa Bibele kuli “mazazi a maungulelo” a lifasi lelimaswe le. (2 Tim. 3:1) Jesu naabulezi kuli nako yelupila kuyona neika swana feela sina nako yanaapilile kuyona Nuwe hanaayaha aleka. Bakreste baswanela kuhupulanga Nuwe haiba batu basaamuheli lushango lwa Mubuso wa Mulimu kamba haiba babasheununa ni kubanyandisa. Haki bona bapili kutalimana ni butata bobucwalo.\n“Kena Mwa Aleka”\n15. Nuwe naalatehezwi ki bo mañi hanaatuha akwanisa lilimo ze 600?\n15 Kwafita lilimo zeñata, mi aleka yafezwa kuyahiwa. Nuwe naalatehezwi ki balatiwa bahae hanaatuha akwanisa lilimo ze 600. Ndatahe Nuwe, yena Lameke, atimela. * Lilimo zeketalizoho kuzwa fo, ndatahe Lameke yena kukwaa Nuwe, Metusela, ni yena atimela inze anani lilimo ze 969; mi kwa batu bababulezwi mwa Bibele, Metusela ki yena yanaapilile nako yetelele hahulu. (Gen. 5:27) Metusela ni Lameke, nebapilile ka nako yanapilile kuyona mutu wapili, Adama.\n16, 17. (a) Ki lika mañi zanaabulelezwi Nuwe hanaanani lilimo ze 600? (b) Mutaluse kezahalo yesakonwi kulibalwa yanaaiponezi Nuwe ni lubasi lwahae.\n16 Ka silimo sa bu 600 sa bupilo bwa Nuwe, Jehova Mulimu amubulelela kuli: ‘Kena mwa aleka, wena ni ba ndu yahao kaufela.’ Ka nako yeswana, Mulimu abulelela Nuwe kuli akenye lifolofolo za mifuta kaufela mwa aleka—kwa mufuta ni mufuta wa zekenile, zona zenekona kuezwa matabelo, naalukela kukenya ze 7, mi naalukela kukenya lifolofolo zeñwi kaufela ka bubeli ka bubeli.—Gen. 7:1-3.\n17 Kaniti, yeo neli kezahalo yesakonwi kulibalwa. Lifolofolo zeñata-ñata zakena mwa aleka—zeñwi nelizamaya, zeñwi nelifufa, zeñwi nelizamaya ka mba fafasi, zeñwi nelizamaya ka kukokomba, mi neli za mifuta-futa, zetuna ni zenyinyani, zebuhali ni zesina buhali. Nuwe naasatokwi kuhuwaka kamba kukongela lifolofolo za mwa naheñi zeo mwa aleka. Bibele ilubulelela kuli, ‘Zataha mwa aleka ku Nuwe.’—Gen. 7:9.\n18, 19. (a) Lukona kunyakisisa cwañi lipuzo zebabuzanga bahanyezi ka za likezahalo ze mwa likande la Nuwe? (b) Butali bwa Jehova bubonahala cwañi ka mwanaapiliselize lifolofolo zanaabupile?\n18 Bahanyezi babañwi bakona babuza kuli: ‘Nto yecwalo ikona kuezahala cwañi? Mi lifolofolo zeo kaufela nelikona kuina cwañi hamoho ka kozo mwa sibaka silisiñwi?’ Munyakisise taba ye: Kana Mubupi wa pupo kaufela wakona kupalelwa kuzamaisa lifolofolo zabupile kamba kulibisa zelukile haiba kutokwahala kueza cwalo? Muhupule kuli Jehova Mulimu ki yena yanaabupile lifolofolo. Hape hamulaho wa lilimo, naakauhanyize mezi a mwa Liwate Lelifubelu ni kuyemisa lizazi kulokulikuñwi. Kana naasike akona kueza lika kaufela zetalusizwe mwa likande la Nuwe? Kaniti, nakona kueza cwalo, mi naaezize cwalo!\n19 Ki niti kuli Mulimu naakona kupilisa lifolofolo zeo ka nzila isili. Kono, ka butali, aketa kulipilisa ka nzila yeluhupulisa musebezi one bafilwe batu, ona wa kubabalela lika kaufela zepila fa lifasi. (Gen. 1:28) Ka mukwa ocwalo, bashemi babañata kacenu baitusisanga likande la Nuwe kuluta bana babona kuli Jehova wababalela lifolofolo ni batu babupile.\n20. Nuwe ni lubasi lwahae mwendi nebapatehile cwañi mwa sunda ya mafelelezo pili Muunda usika taha kale?\n20 Jehova naabulelezi Nuwe kuli nekusiyezi feela sunda iliñwi kuli atise Muunda. Kaniti, Nuwe ni lubasi lwahae nebapatehile hahulu ka nako yeo. Munahane feela musebezi wa kukenya lifolofolo kaufela mwa aleka ni kubeya hande lico zazona ni za lubasi lwahae, hamoho cwalo ni kulonga libyana za lubasi. Musalaa Nuwe, ni basali ba bo Sema, Kama, ni Jafeta, mwendi nebapatehile hahulu kulukisa maino kuli bapile hande mwa aleka.\n21, 22. (a) Ki kabakalañi halusa swaneli kukomokiswa ki batu ba mwa linako za Nuwe bane basika isa pilu ku zanaaeza? (b) Batu nebatuhezi lili kusheununa Nuwe ni lubasi lwahae?\n21 Batu babañwi bona nebaezañi? Ni ka nako yeo, ‘nebasika lemuha sesiñwi,’ niha nebaiponela kuli Jehova naasweli kufuyaula Nuwe ni misebezi yanaapeta. Nebaiponela lifolofolo inze likena mwa aleka. Kono haluswaneli kukomoka batu hane basika isa pilu ku zanaaeza Nuwe. Ni kacenu batu habalemuhi bupaki bobuiponahalela hande bwa kuli lupila mwa mazazi a maungulelo a lifasi le. Mi sina mwanaapolofitezi muapositola Pitrosi, basheununi batile ni busheununi bwabona, mi basheununa batu babautwa temuso ya Mulimu. (Mubale 2 Pitrosi 3:3-6.) Nuwe ni lubasi lwahae ni bona ne basheununwa ki batu.\n22 Batu nebatuhezi lili kusheununa Nuwe? Bibele ibulela kuli Nuwe hasakenyize lubasi lwahae ni lifolofolo mwa aleka, ‘Muñaa Bupilo amukwalela.’ Haiba nekunani basheununi bane bali bukaufi Mulimu hakwala sikwalo sa aleka, uzibe nebatuhezi kusheununa. Haiba nebasika tuhela ka nako yeo, uzibe nebatuhezi ka nako yene ikalile kunela pula. Mi pula yanela, yasuluha, yapwacuka—kufitela lifasi litala mezi, sina mwanaabulelezi Jehova.—Gen. 7:16-21.\n23. (a) Luziba cwañi kuli Jehova naasikatabela lifu la batu babamaswe mwa mazazi a Nuwe? (b) Ki kabakalañi hakuli kokunde kulikanyisa tumelo ya Nuwe kacenu?\n23 Kana Jehova naatabisizwe ki lifu la batu babamaswe bao? Batili! (Ezek. 33:11) Kakuli mane naabafile nako yeñata ya kuli bacince mikwa yabona ni kueza zelukile. Kana batu bao nebakona kueza cwalo? Bupilo bwa Nuwe nebubonisize kuli nebakona kucinca. Ka kuzamaya ni Jehova, ili kuutwa Mulimu wahae mwa lika kaufela, Nuwe naabonisize kuli batu nebakona kupiliswa. Ka nzila yeo, tumelo ya Nuwe neinyazize lifasi la mwa nako yahae; yabonisa kuli batu ba mwa miteñi yahae neli babamaswe luli. Tumelo yahae neimupilisize ni kupilisa lubasi lwahae. Haiba mulikanyisa tumelo ya Nuwe, ni mina mwakona kuipilisa ni kupilisa batu bemulata. Ka kuswana ni Nuwe, mwakona kuzamaya ni Jehova Mulimu sina Mulikanaa mina. Mi Jehova wakona kuba mulikanaa mina kuya kuile!\n^ par. 7 Batu ba mwa miteñi yeo nebapilanga nako yetelele kufita luna kacenu. Kubonahala kuli nto yeneitahisa cwalo kikuli nebapila ka nako yene basazo latehelwa ki bupetehi bwabona bo Adama ni Eva.\n^ par. 15 Lameke naafile mwanaa hae libizo la Nuwe, mi kubonahala kuli libizo leo litalusa “Pumulo” kamba “Kuomba-Omba,” mi naapolofitile kuli Nuwe naakataleleza taluso ya libizo lahae ka kupumulisa batu kwa misebezi yekatalisa ya lifasi lene likutilwe. (Gen. 5:28, 29) Lameke naashwile pili bupolofita bo, busika talelezwa kale. Bo mahe Nuwe, ni bahulwani ni banyani bahae mwendi nebabulailwe ki Muunda.\nNuwe ni musalaa hae nebatalimani ni butata mañi hanebauta bana babona?\nKi kabakalañi Nuwe hanaatokwa kuba ni tumelo kuli ayahe aleka?\nKi kabakalañi kukutaza hane kuli kokutaata mwa mwa mazazi a Nuwe?\nMukatundamena kulikanyisa tumelo ya Nuwe mwa linzila lifi?


Bibele Ibulelañi ka za Lindwa?\nTawala ya Mulibeleli | November 2015\nMUBALE MWA Acholi Afrikaans Albanian Amharic Arabic Armenian Armenian (West) Aymara Baoule Batak (Toba) Bulgarian Catalan Cebuano Chinese (Cantonese) Chinese (Simplified) Chinese (Traditional) Chinese Cantonese (Simplified) Chiyao Chol Croatian Czech Danish Dutch Efik Estonian Ewe Fijian Finnish Ga Georgian Greenlandic Guarani Haitian Creole Hiligaynon Hungarian Iban Icelandic Igbo Iloko Indonesian Italian Japanese Javanese Karen (S'gaw) Kazakh Kikamba Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisonge Kongo Korean Krio Kwangali Kwanyama Lhukonzo Lingala Lithuanian Luganda Luo Macedonian Malagasy Maltese Mam Maya Mazatec (Huautla) Mizo Moore Myanmar Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Ndonga Ngabere Norwegian Nyaneka Nzema Ossetian Otetela Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Pidgin (Cameroon) Polish Quechua (Bolivia) Quichua (Imbabura) Romanian Runyankore Russian Samoan Sango Serbian Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sibemba Sichewa Sichokwe Sidama Sifura Sigerike Siheberu Sijelemani Sikaonde Sikosa Sikuwa Silamba Silozi Silubale Sindebele Sindebele (Zimbabwe) Sinhala Sipeli Siputukisi Sishona Siswahili Siswahili (Congo) Siswana Sitonga Situmbuka Sizulu Slovak Slovenian Spanish Sranantongo Swedish Tagalog Tahitian Tatar Tetun Dili Thai Tigrinya Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Totonac Tshiluba Tsonga Turkish Tuvaluan Twi Tzotzil Ukrainian Umbundu Urdu Venda Vietnamese Wayuunaiki Yoruba Zande Zapotec (Isthmus)\nMulimu Uunga Cwañi Lindwa?\nNemuka alaba cwañi puzo yeo? Batu babañata banahananga kuli Mulimu waatabela lindwa. Babulelanga kuli mwa linako za kwamulaho, Mulimu naalaezi balapeli bahae babañwi kuli baikenye mwa lindwa; mi mane Bibele ni yona yabonisa cwalo. Nihakulicwalo, batu babañwi bona baziba kuli Jesu, yena Mwanaa Mulimu, naalutile balateleli bahae kulata lila zabona. (Mateu 5:43, 44) Kacwalo, banahananga kuli mubonelo wa Mulimu ka za lindwa ucincize, mi haasa litabela.\nMina mubona cwañi? Kana Mulimu waatabela lindwa? Haiba ki cwalo, Mulimu uyemelanga batu bafi mwa lindwa zeezahala kacenu? Kufumana likalabo kwa lipuzo ze, kwakona kumitusa kuziba mubonelo omunani ona ka za ndwa. Ka mutala, kuziba kuli Mulimu waatabela lindwa ni kuli uyemela batu bemuyemela mwa ndwa yeñwi, kwakona kumitabisa ni kumifa buikolwiso bwakuli batu bemuyemela baka wina ndwa yeo. Kono nemuka ikutwacwañi hane mukafumana kuli Mulimu yena uyemela batu bemusa yemeli? Ka niti, mwendi nemuka cinca mubonelo wamina.\nKunani nto yabutokwa hahulu yemutokwa kuziba. Kuziba ka mo Mulimu aangela lindwa kwakona kuama mubonelo wamina ka za hae. Haiba mubabañwi ba batu babañata babaikutwa hahulu butuku bakeñisa lindwa zeliteñi kacenu, uzibe mutokwa kuziba kalabo kwa puzo ye, yeli: Kana Mulimu ki yena yatahisa lindwa kamba kutahisa kuli batu banyandiswe ki lindwa sina mo banahanela batu babañwi, kamba kana mwendi haanataba ni mo baikutwela batu babasweli kunyandiswa?\nMukana mwa komoka hahulu kuziba kuli kalabo ya Bibele ishutanela kwahule ni litaba zeo kaufela zebanahana batu. Mane mubonelo wa Mulimu ka za lindwa hausika cinca kuzwelela feela kwamulaho koo. Halunyakisiseñi zeibulela Bibele ka za mo Mulimu naangela lindwa mwa linako zakwaikale ni mwa miteñi ya Jesu. Taba yeo, ikalutusa kuziba ka mo Mulimu aangela lindwa kacenu ni kuziba haiba lindwa likazwelapili kubateñi.\nTOHO YA TABA Mulimu Uunga Cwañi Lindwa?\nTOHO YA TABA Ka mo Mulimu Naangela Lindwa Mwa Linako Zakwaikale\nTOHO YA TABA Ka mo Mulimu Naangela Lindwa Mwa Linako za Jesu\nTOHO YA TABA Ka mo Mulimu Aangela Lindwa Kacenu\nTHE BIBLE CHANGES LIVES Neninahana Kuli Neniikola Hahulu Bupilo\nMULIKANYISE TUMELO YABONA ‘Mwanaka ya Latwa ni ya Sepahala ku Mulena’\nText Mukete mufuta omubata kuikungela TAWALA YA MULIBELELI Mulimu Uunga Cwañi Lindwa?\nTAWALA YA MULIBELELI Mulimu Uunga Cwañi Lindwa?


Bamboni sha BaYawe Tabapyungishishapo Umutaliko Ili Balukupempela | FAQ\nPENDENI MU Afrikaans Albanian Amharic Arabic Armenian Armenian (West) Assamese Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bashkir Basque Bassa (Cameroon) Batak (Toba) Bengali Bicol Bislama Bosnian Boulou Bulgarian Cambodian Catalan Cebuano Chavacano Chin (Hakha) Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chol Chuvash Cikaonde Corsican Croatian Czech Dangme Danish Digor Dutch Estonian Ewe Fante Faroese Fijian Finnish Fon French Ga Galician Garifuna Georgian German Greenlandic Guarani Gujarati Haitian Creole Hausa Hiligaynon Hindi Hungarian Iban Icelandic Ichichewa Ichitonga Ichitonga (Malawi) Ichitumbuka Ici Swana IciEbeya IciGiliki IciLamba IciZulu Icibemba Icimambwe-Lungu Icindebele Icindebele (Zimbabwe) Icishona Icisungu Iciswahili Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Javanese Kabiye Kabuverdianu Kabyle Kachin Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kikamba Kikongo Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Kisi Kisonge Kongo Korean Krio Kwangali Kwanyama Kyangonde Latvian Lingala Lithuanian Low German Malagasy Malay Malayalam Maltese Mam Mapudungun Marathi Martiniquan Creole Mazatec (Huautla) Mende Mingrelian Mixe Moore Myanmar Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Northern Puebla) Ndonga Nepali Ngangela Nias Niuean Norwegian Nzema Oromo Ossetian Otomi (Mezquital Valley) Pangasinan Papiamento (Aruba) Persian Polish Portuguese Portuguese (European) Punjabi Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Rarotongan Romanian Romany (Romania) Russian Sepedi Serbian Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sidama Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Somali Spanish Sunda Swati Swedish Tagalog Tahitian Tankarana Tarascan Tatar Telugu Tetun Dili Thai Ticuna Tigrinya Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tokelauan Tongan Totonac Tsonga Turkish Turkmen Twi Tzeltal Tzotzil Uighur (Cyrillic) Ukrainian Umulaka wa Bacibuulu ku America Umulaka wa Bacibuulu ku Argentina Umulaka wa Bacibuulu ku Australia Umulaka wa Bacibuulu mu Bolivia Umulaka wa Bacibuulu mu Korea Umulaka wa Bacibuulu mu ciFilipino Umulaka wa Bacibuulu mu ciFrench Umulaka wa Bacibuulu mu ciHungarian Umulaka wa Bacibuulu mu ciJapan Umulaka wa Bacibuulu mu ciSpanish Urdu Uzbek Uzbek (Roman) Valencian Venda Vezo Vietnamese Wallisian Welsh Xavante Xhosa Zapotec (Isthmus) Zapotec (Lachiguiri)\nMba Nindo Bamboni sha BaYawe Tabapyungishishapo Umutaliko Ili Balukupempela?\nAbantu abengi balabona ati umutaliko e keshibilo ka buKlistu. Nangaba’ti fwe Bamboni sha baYawe tuli baKlistu, tatupyungishapo umutaliko ili tulukupempela. Mba nindo?\nUmulandu umo wa kweba’ti Baibolo ilabuulishisha ati baYesu tabafwililepo pa mutaliko sombi pa citi cimo lukoso. Nakabili, Baibolo ilacenjesha abaKlistu “ukupuluka kukupupe’fibumbwabumbwa,” icilukwalula ati tabelelwepo ukupyungisha umutaliko pa kupempela.—1 AbaKolinto 10:14; 1 Yoane 5:21.\nBaYesu nabo, kabalabila ati: “bonse bakeshiba ati muli basambile banji, kani mukalukwikele ne kutemwanshanya.” (Yoane 13:34, 35) BaYesu balukwalula ati ubutemwe—ebukeshibisha abasambile babo aba cinenene—talipo ati mutaliko neli icibumbwabumbwa icili conse.


Milimo 10 | Bbaibbele lili a Intaneti | Bbaibbele lya Busanduluzi Bwanyika Mpya\nCilengaano ncaakabona Korneliyo (1-8)\nCilengaano ncaakabona Petro cabanyama bakasalazyigwa (9-16)\nPetro waswaya Korneliyo (17-33)\nPetro wakambauka makani mabotu kuli bamasi (34-43)\n“Leza tasalululi” (34, 35)\nBamasi batambula muuya uusalala akubbapatizyigwa (44-48)\n10 Lino mu Kaisareya kwakali mwaalumi umwi uutegwa Korneliyo, silutwe wabasikalumamba* munkamu yakali kwiitwa kuti impi ya Italiya.* 2 Wakali mwaalumi uuyandisya kukomba alimwi uuyoowa Leza antoomwe abamuŋanda yakwe boonse, alimwi wakali kupa zipego zyaluse zinji kubantu akupaila mipailo yakukombelezya Leza cakutaleka. 3 Iciindi kacili afwaafwi awoola lyafwuka*+ lyabuzuba wakabona kabotu-kabotu mucilengaano mungelo wa Leza kaboola kulinguwe akumwaambila kuti: “Korneliyo!” 4 Korneliyo wakamulangisya kayoowede, mpoonya wakamubuzya kuti: “Ninzi Mwami?” Wakati kulinguwe: “Mipailo yako azipego zyako zyaluse zyasika kuli Leza kazili ciibalusyo.+ 5 Aboobo lino kotuma baalumi ku Jopa kuti bakaite Simoni ooyo uutegwa Petro. 6 Ooyu muntu mweenzu* wamuntu umwi uutegwa Simoni, imusuki wazipaya uujisi ŋanda kumbali aalwizi.” 7 Mbwaakaunkila buyo mungelo iwakaambaula anguwe, wakaita bobilo akati kababelesi bakwe alimwi asikalumamba mukombi akati kabaabo ibakali babelesi bakwe, 8 eelyo wakabalwiida makani oonse akubatuma ku Jopa. 9 Ibuzuba bwakatobela nobakacili mulweendo lwabo pele kabali afwaafwi amunzi ooyo, Petro wakatanta aciluli caŋanda* kuyoopaila. Iciindi cakali kutandila kuwoola lyacisambomwe.* 10 Pele wakafwide nzala kapati alimwi wakali kuyanda kulya. Nobakacili kubamba cakulya wakabona cilengaano+ 11 eelyo wakabona julu lijalukide alimwi acintu cimwi kaciboola ansi mbuli cisani cipati caangidwe mumakkona one icilengelezyegwa; 12 alimwi mulincico mwakali banyama bamisyobo yoonse, bamaulu one, bakalaba anyika alimwi abayuni bamujulu. 13 Mpoonya wakamvwa jwi limwaambila kuti: “Nyamuka Petro, jaya ulye!” 14 Pele Petro wakati: “Peepe Mwami, nkaambo tandinalide cintu cili coonse cisofweede alimwi citasalali.”+ 15 Alimwi ijwi lyakaambaula anguwe ciindi cabili kaliti: “Koleka kwaamba zintu Leza nzyaasalazya kuti zilisofweede.” 16 Eeci cakacitika ciindi catatu, eelyo mpoonya aawo cintu eeco cakatolwa kujulu. 17 Lino Petro naakacizyingidwe kujatikizya ncocakali kwaamba cilengaano ncaakabona, ibaalumi mbaakatuma Korneliyo bakabuzya ikwakali ŋanda ya Simoni, eelyo bakaliimvwi amulyango walukwakwa lwanjiyo.+ 18 Bakaita akubuzya naa Simoni uutegwa Petro mpaakaswailide aawo. 19 Petro naakacili kuyeeya zyacilengaano eeco, imuuya+ wakamwaambila kuti: “Bona! Baalumi botatwe balakuyanda. 20 Aboobo nyamuka, seluka uunke ambabo, utadooneki naaceya, nkaambo ndime ndabatuma.” 21 Mpoonya Petro wakaseluka kuunka kubaalumi aabo akubaambila kuti: “Ndime ngomuyandaula. Ino mwalonda nzi?” 22 Bakati: “Korneliyo+ silutwe wabasikalumamba, mwaalumi mululami, uuyoowa Leza alimwi uulumbaizyigwa acisi coonse caba Juda, wakapegwa malailile aa Leza amungelo uusalala kuti atume bantu kuzookwaambila kuti uunke kuŋanda yakwe kutegwa amvwe eezyo nzyotiimwaambile.” 23 Aboobo wakabanjizya muŋanda akukkala ambabo kabali beenzu bakwe. Nobwakaca wakanyamuka akuunka ambabo, alimwi bakwesu bamwi ibamu Jopa bakaunka anguwe. 24 Mubuzuba bwakatobela wakanjila mu Kaisareya. Lino Korneliyo wakali kubalangila alimwi wakatambide basazinyina abeenzinyina mbocakali kumvwana kapati. 25 Mbwaakanjilila buyo Petro, Korneliyo wakamucinga, wakawida kumaulu aakwe akumufwugamina.* 26 Pele Petro wakamwiimikizya akumwaambila kuti: “Nyamuka; andime ndili muntu buyo.”+ 27 Eelyo kacibandika anguwe, wakanjila mukati akujana bantu banji balibungene. 28 Mpoonya wakabaambila kuti: “Mulizyi kabotu kuti cilatondwa kumu Juda ikuyanzana naa kuswaya muntu wamusyobo uumbi,+ pele lino Leza wanditondezya kuti tandeelede kwaamba muntu uuli woonse kuti ulisofweede naa kuti tasalali.+ 29 Nkakaambo kaako tiindakakaka kuboola nindakaitwa. Aboobo ndiyanda kuzyiba kaambo nkomwandiitila.” 30 Mpoonya Korneliyo wakati: “Mazuba one aainda kubala kuzwa awoola elino, ndakali kupaila muŋanda yangu awoola lyafwuka;* mpoonya ndakabona mwaalumi umwi wakasamide cisani cimweka-mweka kaimvwi kumbele lyangu. 31 Wakati: ‘Korneliyo, mupailo wako wamvwugwa alimwi azipego zyako zyaluse zyayeeyegwa a Leza. 32 Aboobo kotuma bantu ku Jopa bakaite Simoni, ooyo uutegwa Petro. Ooyu muntu mweenzu muŋanda ya Simoni, musuki wazipaya, uukkala kumbali aalwizi.’+ 33 Aboobo ndilyonya ndakakutumina bantu kuti bakwiite, alimwi wacita kabotu kuboola okuno. Aboobo lino toonse tuli waano kumbele lya Leza kutegwa tumvwe zintu zyoonse nzyaakulailila Jehova* kuti waambe.” 34 Naakamvwa boobo, Petro wakatalika kwaambaula kuti: “Lino ndazyiba ncobeni kuti Leza tasalululi,+ 35 pele muzisi zyoonse kufwumbwa muntu uumuyoowa akucita ziluleme ulatambulwa kulinguwe.+ 36 Wakatuma jwi kubana ba Israyeli ikwaambilizya makani mabotu aaluumuno+ kulimbabo kwiinda muli Jesu Kristo kuti—ooyu ngo Mwami waboonse.+ 37 Mulaazyi makani aakabandikwa mu Judaya moonse, kutalikila mu Galilaya+ nolwakainda lubbapatizyo ndwaakakambauka Johane: 38 kujatikizya Jesu ooyo wakazwa ku Nazareta, Leza mbwaakamunanika amuuya uusalala anguzu,+ alimwi wakeenda koonse-koonse munyika kacita zintu zibotu akuponya boonse bakali kudyaamininwa a Diabolosi,+ nkaambo Leza wakali anguwe.+ 39 Lino tuli bakamboni bazintu zyoonse nzyaakacita mucisi caba Juda amu Jerusalemu; pele bakamujaya kwiinda mukumugagaila aacisamu. 40 Leza wakamubusya ooyu muntu mubuzuba bwatatu+ akumupa kuti alibonye, 41 ikutali kubantu boonse pe, pele kuli bakamboni bakasalilwa limwi a Leza, kulindiswe, nitwakalya akunywa anguwe naakabuka kuzwa kubafwu.+ 42 Alimwi wakatulailila kukambaukila bantu akupa bumboni cakulomya+ bwakuti muntu ooyu ngonguwe wakasalwa a Leza kuti abe mubetesi wabaumi abafwide.+ 43 Basinsimi boonse bamucitila bumboni+ bwakuti, muntu uuli woonse uumusyoma ulalekelelwa zibi zyakwe kwiinda muzina lyakwe.”+ 44 Petro naakacili kwaamba makani aaya, imuuya uusalala wakabasikila boonse aabo bakali kuswiilila majwi aa Leza.+ 45 Alimwi basyomi bapalwidwe* ibakaboolede a Petro bakagambwa, nkaambo cipego camuuya uusalala cakali kupegwa akubantu bamasi. 46 Nkaambo bakabamvwa kabaambaula myaambo* imbi akutembaula Leza.+ Mpoonya Petro wakati: 47 “Sena kuli muntu uukonzya kwaakasya maanzi kuti batabbapatizyigwi+ bantu aaba ibatambula muuya uusalala mbubonya mbuli ndiswe?” 48 Eelyo wakabalailila kuti babbapatizyigwe muzina lya Jesu Kristo.+ Mpoonya bakamulomba kuti kacikkede ambabo kwamazuba aali mbwaabede.\n^ Naa “sikweendelezya basikalumamba bali 100.”\n^ Naa “impi yaba Roma yabasikalumamba bali 600.”\n^ Naa “usamausyigwa.”\n^ Ibunji bwamaanda akali kuyakwa kaaselebete atala, alimwi akali kubelesyegwa abantu kucitila zintu zinji.\n^ Nkokuti, cakuma 12 koloko yamasyikati.\n^ Naa “bantu basyomeka.”\n^ Mu Chigiriki, “milaka.”