UŻYWANIE SUBSTANCJI PSYCHOAKTYWNYCH JAKO UNIKOWA STRATEGIA ZARADCZA - PDF\nUŻYWANIE SUBSTANCJI PSYCHOAKTYWNYCH JAKO UNIKOWA STRATEGIA ZARADCZA\nDownload "UŻYWANIE SUBSTANCJI PSYCHOAKTYWNYCH JAKO UNIKOWA STRATEGIA ZARADCZA"\n1 Rozdział IX PODMIOTOWY MECHANIZM READAPTACYJNY: UŻYWANIE SUBSTANCJI PSYCHOAKTYWNYCH JAKO UNIKOWA STRATEGIA ZARADCZA 1. Na czy polega specyfika unikowych strategii zaradczych? Strategie unikowe polegają na wystrzeganiu się przez osobę myślenia, przeżywania i doświadczania sytuacji trudnej zarówno na poziomie poznawczym, jak i doświadczanych emocji. Strategie unikowe należą do nieprzystosowawczych sposobów zaradczych. W wyniku ich zastosowania nie zostaje rozwiązana sytuacja stresowa. Podmiot nie odzyskuje równowagi emocjonalnej. Narastają problemy osoby, negatywne emocje, wtórnie zwiększa się rozmiar stresu i obniża poziom adaptacji. Najwcześniejsze i nadal stosowane podejście do zagadnienia strategii unikowych wywodzi się z psychoanalizy. Style radzenia sobie rozróżnia się tutaj ze względu na postawę wobec sygnałów dotyczących stresora i własnych reakcji. W obrębie stylu unikowego można wyodrębnić dwie główne strategie: unikanie przez dystrakcję, polegające na podjęciu dodatkowych czynności angażujących uwagę i odwracających ją od stresu, oraz unikanie w postaci wypierania, gdzie dochodzi do dysocjacji procesów poznawczych i związanych z nimi uczuć oraz do zaprzeczania nieprzyjemnym przeżyciom. Według współczesnej koncepcji interakcyjnej N. S. Endlera i J. D. A. Parkera, strategie te wynikają bezpośrednio z indywidualnych predyspozycji osoby do stosowania unikowego stylu radzenia sobie. Mogą one przybierać dwie formy: zaangażowania się w czynności zastępcze albo poszukiwania kontaktów towarzyskich. Przez czynności zastępcze rozumie się takie zachowania osoby jak: oglądanie telewizji, objadanie się, nadmierna senność, myślenie życzeniowe. Do uwarunkowań strategii unikowych zalicza się; deficyty osobowościowe, preferencje podmiotowe do stosowania określonego stylu zaradczego, poznawczą ocenę sytuacji trudnej, destrukcyjną orientację życiową, duże nasilenie wewnętrznych konfliktów, deficyty somatyczne oraz sprzyjające tym strategiom warunki środowiskowe. Czynnik ryzyka wystąpienia unikowych strategii\n2 160 Rozdział IX zaradczych przedstawia schemat 1. Czynniki środowiskowe sprzyjające stosowaniu strategii unikowych Deficyty w zasobach zarządzajacych Ocena sytuacji trudnej w kategoriach utraty, zagrożenia Zaburzenia somatyczne Destrukcyjna orientacja życiowa (nekrofilijna) Destrukcyjna orientacja życiowa (nekrofilijna) Schemat 1. Czynniki ryzyka zastosowania strategii unikowych Zakładając, że radzenie sobie ze stresem jest działaniem świadomym, a wybór strategii zaradczej jest efektem interakcji przynajmniej dwóch czynników, takich jak charakter sytuacji trudnej (obiektywna jej trudność i subiektywna ocena przez podmiot zaangażowany w okoliczność stresową) i właściwości podmiotu (zasoby, styl radzenia, inne cechy, kompetencje, doświadczenie), człowiek zaangażowany w taką sytuację dokonuje wyboru unikowego radzenia sobie. Dochodzi wówczas na poziomie poznawczo-emocjonalnym do wyparcia doświadczanej okoliczności. Na poziomie behawioralnym działania człowieka przybierają formę czynności zastępczych związanych ze wzmożoną aktywnością podmiotu w zakresie używania substancji psychoaktywnych, angażowania się w zadania związane z pracą, grami komputerowymi, hazardem, zachowaniami seksualnymi. Wymienione aktywności nie wiążą się bezpośrednio z sytuacją trudną, ale są jedynie czynnościami zastępczymi, zajmującymi człowieka. Angażowanie się w nie w wielu przypadkach połączone jest z poszukiwaniem towarzystwa. Należy zaznaczyć, że działa tu odmienna motywacja niż w przypadku pozytywnej strategii zaradczej, jaką jest poszukiwanie wsparcia społecznego. Stosując metodę unikową poszukiwanie towarzystwa człowiek kieruje się chęcią odwrócenia uwagi od sytuacji stresowej. Zastosowanie strategii poszukiwania wsparcia społecznego motywowane jest chęcią znalezienia pomocy ze strony innych osób w rozwiązaniu sytuacji stresowej.\n3 Podmiotowy mechanizm readaptacyjny: używanie substancji psychoaktywnych 161 Sytuacja trudna Poziom świadomości Treść Negatywne emocje Negatywne emocje czas Treść Negatywne emocje Treść Poziom podświadomości Rys. 1. Etapy wyparcia doświadczanej sytuacji trudnej w ujęciu psychoanalitycznym Doświadczana przez człowieka sytuacja trudna została zepchnięta do podświadomości. Zawiera ona element treści i czynnik emocjonalny obejmujący uczucia negatywne. Z biegiem czasu komponenty te w podświadomości ulegają rozbiciu na dwa oddzielne składniki: treściowy i emocjonalny. Treść pilnowana przez barierę mechanizmów obronnych pozostaje w podświadomości. Uczucia negatywne, po pewnym czasie, mają zdolność przekraczania granicy i przedostają się do świadomości. Człowiek zaczyna odczuwać je, ma ciągłe poczucie dyskomfortu, ale zwykle nie może zidentyfikować ich przyczyny. Stan ten wzmacnia rozmiar stresu i wymaga zastosowania kolejnych strategii ucieczkowych. Angażowanie się w działania zastępcze o charakterze czynnościowym nie jest w stanie zagłuszyć negatywnych emocji. Tłumione są one zwykle za pomocą środków psychoaktywnych, najczęściej alkoholu, ze względu na jego uspokajające działanie i dostępność. Używanie takich substancji w celu wyciszenia negatywnych stanów uczuciowych powoduje szybkie uzyskanie poprawy, a następnie nasilenie przykrych objawów ze strony organizmu, które także są tłumione przy użyciu środków chemicznych. Człowiek rozpoczyna stosowanie alkoholu bądź narkotyków w celu likwidacji ujemnych emocji i osiągnięcia pozytywnych stanów poznawczo-emocjonalnych, co następuje na krótki okres czasu. Kolejnym etapem jest negatywna odpowiedź organizmu zwana kontrastem hedonicznym. Wielokrotne powtarzanie przyjmowania substancji psychoaktywnej zmniejsza pierwotną reakcję afektywną (pozytywny sygnał organizmu związany z użyciem substancji). Opozycyjna reakcja afektywna, która zostaje uruchamiana (negatywne wzmocnienia ze strony organizmu) zwykle zwiększa swoją intensywność i czas trwania oraz zdobywa dominującą rolę. W ogólnym stanie emocjonalnym podmiotu ujawnia się znak przeciwstawny do pierwotnej reakcji na substancję.\n4 162 Rozdział IX Ludzie zaczynają używać substancje psychoaktywne, ponieważ doznają stanów przyjemnych. Używają ich coraz częściej, co wzmacnia proces afektywny odwrotny do pierwotnego i zwiększa tolerancję na substancję chemiczną oraz nasila negatywne sygnały związane z odstawieniem substancji (objawy zespołu abstynencyjnego). Krytyczny okres pojawia się wtedy, gdy osoba uczy się, że może złagodzić negatywne objawy poprzez podanie do organizmu kolejnej dawki substancji toksycznej. Gdy człowiek kontynuuje picie alkoholu bądź przyjmowanie narkotyków, nasila się proces opozycyjny i zwiększa awersyjne działanie stanów związanych z brakiem substancji. Motywem picia staje się wówczas chęć uniknięcia cierpienia. Przyczyny Wybór strategii - Uwarunkowania podmiotowe - Uwarunkowania sytuacyjne - Wybór strategii unikowej: działania zastępcze, poszukiwanie towarzystwa, wyparcie Skutki - Brak polepszenia sytuacji trudnej - Wzrost stresu i negatywnych emocji - Obniżony poziom adaptacji 2. W jaki sposób używanie substancji psychoaktywnych wpływa na zachowanie człowieka? Wybór strategii unikowej picie alkoholu używanie narkotyków mechanizm nałogowej regulacji emocji Aktywizacja trzech mechanizmów mechanizm iluzji i zaprzeczeń mechanizm dezintegracji ja Skutki Brak samokontroli, głód substancji psychoaktywnej, postępujące samoniszczenie, koncentracja życia wokół substancji uzależniającej, uszkodzenie i zerwanie kontaktów społecznych, gotowość do naruszania norm społecznych Wybór strategii unikowej Wybór ten determinowany jest czynnikami podmiotowymi, głównie deficytami w zasobach zarządzających, osobowościową tendencją do reakcji unikowych, oceną sytuacji stresowej w kategoriach zagrożenia czy utraty, a także\n5 Podmiotowy mechanizm readaptacyjny: używanie substancji psychoaktywnych 163 czynnikami zewnętrznymi, takimi jak obiektywna trudność sytuacji, warunki środowiskowe sprzyjające zastosowaniu określonej strategii zaradczej. Jednym ze sposobów unikowego radzenia sobie jest picie alkoholu czy używanie innych substancji psychoaktywnych (narkotyków, leków). Pełnią one dwojaką rolę: uwalniają człowieka od negatywnych emocji (umożliwiają odreagowanie, zapomnienie) i są źródłem uczuć pozytywnych. Przy czym picie, by dostarczyć sobie dodatkowej przyjemności, stymulacji, poczucia kontroli, jest bardziej zgodne z kulturowymi normami niż picie w celu odreagowania, zapomnienia, redukcji nieprzyjemnego stanu emocjonalnego. Obie funkcje związane są z destrukcyjnym stylem radzenia sobie. W sytuacji kiedy możliwości jednostki są niewystarczające (np. niskie poczucie koherencji, małe poczucie własnej skuteczności, brak kontroli nad sytuacją), pojawia się pokusa przywrócenia równowagi przy pomocy środka chemicznego, który daje iluzję mocy i panowania nad sytuacją lub też obniża spostrzeganie wymagań. Kluczową rolę w powstawaniu uzależnień od substancji psychoaktywnych odgrywa dążenie do uzyskania kontroli nad swoimi uczuciami w celu złagodzenia cierpienia i zapewnienia sobie przyjemności. Przeprowadzono eksperymenty nad zależnością pomiędzy piciem alkoholu a radzeniem sobie w sytuacjach trudnych. Ich wyniki sugerują, że alkohol łagodzi skutki bodźca stresowego. Stwierdzono istnienie pozytywnego związku między występowaniem przykrych wydarzeń życiowych w populacji a piciem alkoholu. Ten nurt myślenia o roli alkoholu w radzeniu sobie z trudnościami określany jest jako hipoteza redukcji napięcia. Badania pokazują, że im większe rozmiary i natężenie picia, tym częściej osoby koncentrują się na negatywnych emocjach i unikaniu jako sposobach radzenia sobie ze stresem. Można również stwierdzić, że generalnie styl zaradczy jest odmienny u ludzi uzależnionych od alkoholu i u zdrowych. Alkoholicy, niezależnie od płci, mają silniejszą tendencję do posługiwania się nieprzystosowawczymi stylami: koncentracji na emocjach negatywnych i unikaniu problemów poprzez odwracanie uwagi, natomiast rzadziej wykazują model zadaniowy, a ponadto są mniej skłonni poszukiwać kontaktów z innymi ludźmi w sytuacjach trudnych. To niepodejmowanie prób zmierzenia się z kłopotami koresponduje ze wskazywaną u osób uzależnionych tendencją do posługiwania się mechanizmami unikania i zaprzeczania. Związek między radzeniem sobie ze stresem poprzez koncentrowanie się na emocjach i poprzez unikanie problemu a piciem alkoholu potwierdziły także badania nad zmianami stylu zaradczego u uzależnionych od alkoholu po podstawowym programie psychoterapii. W chwili zakończenia terapii, w porównaniu z momentem jej rozpoczęcia, nastąpił istotny statystycznie wzrost tendencji do stosowania stylu zadaniowego i do poszukiwania kontaktów z innymi, przy jednoczesnym obniżeniu częstotliwości stosowania modeli nieadaptacyjnych.\n6 164 Rozdział IX Mechanizm nałogowej regulacji emocji Mechanizm ten dotyczy zmiany sposobu regulowania uczuć przez człowieka stosującego środki psychoaktywne z naturalnego na sztuczny. Zaburzenia regulacji emocjonalnej dotyczą zarówno treści przeżyć, jak i podstawowych funkcji spełnianych przez uczucia w życiu jednostki. Subiektywnie doświadczana przyjemność bądź przykrość przeżywanych emocji jest ważnym sygnałem tego, co dla człowieka wydaje się atrakcyjne i co chce osiągnąć, a co awersyjne i czego chce uniknąć. Uczucia powstające w naturalny sposób budują więź człowieka ze światem. Kiedy ich głównym źródłem staje się substancja psychoaktywna, nabiera ona podstawowego znaczenia, a osoba traci dostęp do ważnego źródła danych o swoim życiu lub uzyskuje informacje fałszywe tworzone przez umysł zaburzony chemicznym działaniem substancji. Kiedy człowiek traci zdolność do przeżywania realnych uczuć, izoluje się ze świata. Podstawowym źródłem zadowolenia staje się uśmierzanie stanów przykrych, a podstawowym dążeniem dostęp do substancji uzależniającej. Zjawiska charakterystyczne dla mechanizmu nałogowej regulacji emocji: Dynamika procesów emocjonalnych osoby jest w dużym stopniu ukierunkowana na inicjowanie i potęgowanie pragnienia alkoholu. Człowiek dąży do szybkiego złagodzenia lub uśmierzenia przykrych stanów emocjonalnych a także do przeżycia przyjemności. Czynnikiem, za pomocą którego stany te mają zostać osiągnięte, jest substancja psychoaktywna. Człowiek radzi sobie z negatywnymi emocjami poprzez użycie alkoholu bądź innej substancji chemicznej. Stres będący przyczyną przykrych stanów emocjonalnych wywołany zostaje zarówno przez czynniki zewnętrzne, jak i wewnętrzne, wzmaga się on w wyniku negatywnych konsekwencji zachowań osoby nietrzeźwej. Niski poziom odporności na cierpienie, osłabiany przez biochemiczne skutki używania substancji psychoaktywnej, powoduje że do przykrych stanów emocjonalnych dołącza się poczucie bolesności, co nasila dążenie do szybkiego ich uśmierzenia za pomocą środka psychoaktywnego. W chwilach wzrostu poziomu cierpienia i lęku zaczyna się rozwijać proces panicznego poszukiwania ulgi, który przybiera charakter wewnętrznego przymusu przyjęcia alkoholu bądź innej substancji. Reakcję tę nazywa się często głodem alkoholowym czy narkotykowym. Osobę uzależnioną cechuje zwiększone zapotrzebowanie na stymulacje polegające na nasilonej potrzebie szybkich i bezpośrednich zmian w stanie emocjonalnym. Są one wywoływane za pomocą środka psychoaktywnego. Wyzwalane są nawet w sytuacji względnej stabilizacji życiowej, która przy zwiększonym zapotrzebowaniu na stymulację ze strony podmiotu, wywołuje w nim przykry niepokój. Ponieważ u osoby uzależnionej nastąpiło zredukowanie większości natural-\n7 Podmiotowy mechanizm readaptacyjny: używanie substancji psychoaktywnych 165 nych źródeł przyjemności, uśmierzenie przykrości staje się głównym sposobem uzyskiwania przyjemności. Łagodzenie przykrych stanów następuje przy użyciu środka uzależniającego, ale i za pomocą zewnętrznych wyładowań napięcia rozładowań agresywnych. Często obie formy redukcji nieprzyjemnych doznań dopełniają się. Pragnienie środka psychoaktywnego wpływa istotnie na pracę umysłu osoby uzależnionej; zawęża świadomość i koncentruje ją wokół substancji psychoaktywnej jako podstawowej strategii zaradczej. Procesy emocjonalne i poznawcze zostają zdominowane przez automatyzm nałogowej regulacji. Tworzy się gotowość osoby do sięgania po różne substancje chemiczne dla manipulowania psychiką, nasila tendencja do doraźnego rozładowania przykrych stanów emocjonalnych, wzrasta gotowość do wycofywania się i unikania trudnych sytuacji. Zaburzona zostaje naturalna równowaga współwystępowania procesów biologicznych i psychologicznych. Chemiczna regulacja emocji ogranicza i upośledza udział procesów psychologicznych i interakcji społecznych w kształtowaniu życia emocjonalnego, co stanowi poważne zagrożenie zdrowia człowieka rozumianego jako zdolność do utrzymywania zrównoważonej samoregulacji organizmu i psychiki oraz uczestnictwa osoby w środowisku społecznym. Następuje głębokie rozluźnienie bądź zerwanie więzi osoby z realnym światem zewnętrznym. Mechanizm iluzji i zaprzeczeń Mechanizm ten polega na znaczącym zniekształceniu myślenia osoby używającej substancji psychoaktywnych na tematy związane z uzależnieniem oraz znacznym ograniczeniu w spostrzeganiu negatywnych objawów związanych z używaniem substancji. Aktywność umysłu ludzkiego obejmuje dwie podstawowe funkcje: myślenie racjonalno-logiczne i magiczno-życzeniowe. Pierwsze polega na przetwarzaniu i tworzeniu informacji o faktach, wydarzeniach i zjawiskach; zmierza do budowania prawdziwego obrazu rzeczywistości i systemu orientacji w świecie. Myślenie magiczno-życzeniowe, zwane irracjonalnym, wpływa na stany emocjonalne oraz subiektywne doświadczenia związane z potrzebami i dążeniami poprzez tworzenie myśli, przekonań, obrazów nie odnoszących się bezpośrednio do rzeczywistości. Myślenie racjonalne jest znaczące podczas mierzenia się człowieka z sytuacją trudną, stanowi podłoże kształtowania się mechanizmów zaradczych nakierowanych na problemy i emocje doświadczającej ich osoby. Myślenie irracjonalne związane jest z podejmowaniem strategii ucieczkowych związanych z unikaniem i zaprzeczaniem trudnościom m.in. poprzez używanie substancji psychoaktywnych. Intoksykacja upośledza funkcję racjonalno-logiczną myślenia a potęguje magiczno-życzeniową.\n8 166 Rozdział IX Charakterystycznym zjawiskiem dla uzależnień chemicznych jest narastanie zniekształceń poznawczych oraz zdominowanie funkcji umysłowych przez myślenie irracjonalne. Powtarzające się i przewlekłe nadużywanie alkoholu powoduje narastające deficyty i zaburzenia funkcji poznawczych, m.in.: uszkodzenia pamięci (zwłaszcza krótkoterminowej) osłabienie uwagi upośledzenie myślenia abstrakcyjnego i zdolności do rozwiązywania problemów trudności w przyswajaniu nowych informacji ograniczenia w zdolności oceny, planowania i przewidywania zaburzenia w poczuciu czasu i przestrzeni (odległości) ograniczenie pola uwagi, tzw. krótkowzroczność alkoholowa trudności z ogarnięciem tego, co wykracza poza aktualną sytuację. W umysłach większości ludzi obecne są dodatnie skojarzenia z piciem oraz wynikające z nich pozytywne oczekiwania wobec alkoholu, które nie wynikają z osobistych doświadczeń. Drugi nurt informacji, które docierają do osoby używającej systematycznie alkoholu, zawiera dane o negatywnych skutkach picia. Rejestrowanie przez świadomość obu typów informacji jest źródłem silnego dysonansu i konfliktu nastawień wobec alkoholu. Spotęgowane jego nadużywaniem myślenie magiczno-wyobrażeniowe usuwa ze świadomości człowieka niewygodne sygnały. Zjawiska specyficzne dla mechanizmu iluzji i zaprzeczania: Używanie substancji psychoaktywnych (intensywność i częstość pragnień środka) oraz niepokój związany z bezradnością aktywizują magiczno-życzeniowe funkcje umysłu oraz upośledzają poznawcze w odniesieniu do substancji uzależniającej. Utrudnione zostaje rozpoznawanie szkód i ich przyczyn. Powstają złudne, pozytywne wizje życia w uzależnieniu. W zakresie problemów związanych z uzależnieniem, w umyśle osoby zacierają się granice między złudzeniami a realnością, między prawdą a fałszem. Nałogowe zaburzenia pracy umysłu obejmują: - wybiórczą percepcję - fałszywe przekonania - upośledzoną zdolność rozpoznawania uczuć - irracjonalne przekonania dotyczące przeszłości, teraźniejszości i przyszłości. Percepcja i zapamiętywanie faktów przez osobę uzależnioną mają charakter wybiórczy i są skoncentrowane na pozytywnych aspektach związanych z przyjmowaniem substancji uzależniających. W myśleniu na tematy związane z uzależnieniem dominują przekonania dotyczące: atrakcyjności i użyteczności substancji psychoaktywnej, konieczności przyjmowania środka, nadziei na poradzenie sobie z problemami, negowania uzależnienia i jego wpływu na trudności życiowe.\n9 Podmiotowy mechanizm readaptacyjny: używanie substancji psychoaktywnych 167 Utrwalony zbiór przekonań tworzy specyficzny obraz życia i świata osoby uzależnionej. W jego obrębie szczególną rolę odgrywają automatyczne myśli tworzące nałogową logikę, czyli zbiór prostych reguł sterujących procesami umysłowymi osoby uzależnionej. Należą tu myśli dotyczące: - przyczyn zdarzeń i unikania odpowiedzialności to nie ja, to nie moja wina - manipulowanie czasem od jutra wszystko będzie inaczej, tym razem musi się udać - negacji faktów to nie tak było, nic złego się nie stało - magicznej zmiany realiów kłopoty znikają, kiedy się o nich nie myśli, co by nie było, to jakoś będzie. Myśli te mają dużą moc autosugestywnego oddziaływania. Utrudniają one osobie uzależnionej uświadomienie destruktywnego wpływu przyjmowanej substancji na jej życie oraz konieczności zerwania z nałogiem. Osoba uzależniona ma znacznie ograniczoną zdolność rozpoznawania własnych uczuć, brak umiejętności do regulowania procesów emocjonalnych poprzez funkcje poznawcze. Doświadczenia emocjonalne uzyskiwane przez osobę po przyjęciu środka chemicznego są dla niej niezwykle ważne i atrakcyjne. Szanse na powstrzymanie uzależnienia otrzymuje ona dzięki negatywnym odczuciom wynikającym z licznych szkód spowodowanych substancją psychoaktywną. Jednak mechanizm iluzji i zaprzeczenia utrudnia ich dostrzeżenie i ich związek z przyjmowaną substancją. Okresowa świadomość szkód powoduje myśli o jej odstawieniu, co skutkuje przypływem przykrych przeżyć i nasileniem głodu środka. To ponownie aktywizuje mechanizm i ogranicza zdolność do racjonalnego kierowania postępowaniem. Osoba tworzy fantazje i wyobrażenia dotyczące mocy i kontroli oraz wizję lepszej przyszłości. Złudzenia te powstają w opozycji do realnych doświadczeń życiowych jednostki uzależnionej, które zwykle obejmują liczne fakty wskazujące na jej bezsilność wobec negatywnych wydarzeń związanych z nałogiem i deficyt kontroli nad własnym życiem. Mechanizm iluzji i zaprzeczenia jest źródłem specyficznej wiary w istnienie irracjonalnych mocy, które mogą być użyte w służbie osoby uzależnionej. Mechanizm aktywizuje się okresowo, zwłaszcza wtedy, gdy nasila się dążenie człowieka do uśmierzenia przykrych stanów emocjonalnych i chęć doświadczenia pozytywnych skutków alkoholu/narkotyków, a także gdy tematem procesów umysłowych stają się sprawy związane z uzależnieniem.\n10 168 Rozdział IX Zniekształcenia w pracy umysłu tworzone przez mechanizm iluzji i zaprzeczenia proste zaprzeczanie podtrzymywanie przekonania, pomimo realnych faktów, że jest inaczej, np. uporczywe twierdzenie, że nie jest się uzależnionym minimalizowanie pomniejszanie rzeczywistych problemów obwinianie przypisywanie odpowiedzialności za swoje zachowania innym racjonalizowanie usprawiedliwianie swojego zachowania pomniejszające odpowiedzialność intelektualizowanie unikanie osobistej świadomości problemów, stosowanie abstrakcji, uogólnień odwracanie uwagi unikanie tematów związanych z problemem uzależnienia fantazjowanie budowanie wyobrażeń na temat nierealistycznych sytuacji koloryzowanie wspomnień manipulowanie obrazem wspomnień zgodnie z aktualnymi potrzebami plany marzeniowe tworzenie naiwnych wizji własnych działań i sytuacji manipulowanie czasem zredukowanie oceny upływu czasu do chwili obecnej Mechanizm dezintegracji osobowości Mechanizm polega na zaburzeniu regulacji psychicznej w systemie Ja, co poważnie ogranicza zdolność człowieka do podejmowania i realizowania racjonalnych decyzji dotyczących kontrolowania zachowań związanych z używaniem substancji psychoaktywnych. Mechanizm ten powstaje w systemie Ja, który jest centralnym elementem osobowości i spełnia podstawowe funkcje samoregulacyjne związane z zarządzaniem postępowaniem jednostki, dokonywaniem wyborów i podejmowaniem decyzji. Stanowi również podstawę samoświadomości i poczucia tożsamości. Intensywne, a zwłaszcza patologiczne, używanie substancji psychoaktywnych prowadzi do istotnych zmian w funkcjonowaniu całej osobowości. Do szczególnie istotnych zjawisk związanych z przyjmowaniem substancji, które mogą wywierać wpływ na funkcjonowanie Ja, zalicza się doświadczenie osobiste związane z: głęboką zmianą stanu świadomości i tożsamości, zachowaniami wywołującymi negatywne reakcje otoczenia, unikaniem odpowiedzialności oraz uzyskiwaniem iluzorycznego poczucia mocy i kontroli. Częstym motywem sięgania po środki psychoaktywne przez osoby nieuzależnione jest pragnienie poczucia się kimś innym, uwolnienie się od ograniczeń, bieżących spraw. Czasem jednak większe dawki powodują silną zmianę stanu świadomości, w której poczucie własnego Ja, granice własnej tożsamości rozpływają się, co daje wrażenie odlotu. Powtarzanie takich stanów rozprasza granice Ja, które stają się mniej wyraźne i mniej zwarte. Intensywne przeżycia w wyniku przyjmowania substancji chemicznych na ogół prowadzą do rosnącej polaryzacji dwóch typów doświadczeń osobistych, związanych ze stanami trzeźwości i intoksykacji. Doświadczenia te zapisują się w systemie Ja, ale nie budują zintegrowanej całości. Stopniowo utrwala się więc polaryzacja obrazu własnego Ja, rozszczepionego między biegunami skrajnie negatywnej wizji złego i słabego Ja a iluzorycznie pozytywnej i omnipotentnej wizji Ja. Jednostka uzależniona naprzemiennie kontaktuje się z jedną lub z drugą wersją własnej osoby. Kontakt z każdą z nich jest tylko przejściowy. Doświadczenie\n11 Podmiotowy mechanizm readaptacyjny: używanie substancji psychoaktywnych 169 negatywnej wersji Ja odbywa się w okresach trzeźwości i związane jest z przykrymi emocjami, które stymulują do zerwania tego kontaktu. Spotkanie z pozytywną wersją odbywa się w okresach intoksykacji, które łączą się z przyjemnymi emocjami. Powtarzające się cyklicznie doświadczanie krańcowo odmiennych postaci siebie przyczynia się istotnie do dezintegracji Ja. Ważnym aspektem systemu Ja jest wartościowanie własnej osoby samoocena, poczucie własnej wartości. Powstaje ono poprzez interioryzację ocen innych ludzi oraz samookreślanie własnej wartości. Używanie środków psychoaktywnych zwykle prowadzi do powtarzających się zachowań dezadaptacyjnych i wynikającej z nich złej opinii społecznej i negatywnej oceny siebie. Człowiek posiada jednak dążenie do pozytywnego wartościowania własnej osoby. U ludzi uzależnionych powstaje silne pragnienie neutralizowania negatywnych ocen oraz tworzenia ich przeciwwagi. Jedynym sposobem na wyrównanie samooceny, będącym w dyspozycji osoby uzależnionej, jest użycie środka chemicznego. Fakt ten tłumaczy często występujące treści fantazji, którymi są pozytywne wizje własnej osoby i towarzyszące im poczucie skrzywdzenia niesprawiedliwymi ocenami innych. Osoba znajdująca się na drodze do uzależnienia ma tendencje do szybkiego zwalniania się z odpowiedzialności. Za skutki własnych działań obwinia innych ludzi i okoliczności zewnętrzne. Powtarzanie się takich doświadczeń redukuje osobistą odpowiedzialność. Zjawiska charakterystyczne dla mechanizmu rozproszenia i rozdwojenia Ja Uszkodzenie zdolności do kierowania własnym postępowaniem i podejmowaniem decyzji. Zaburzenia struktury i funkcji Ja (do funkcji Ja zalicza się: utrzymywanie poczucia tożsamości i indywidualności, kompetencji i wpływu na własne życie, poczucie wartości osobistej, sensu życia i moralności). Stany rozmywania się Ja, występujące podczas intoksykacji, prowadzą do osłabienia spoistości i integracji struktury Ja. Utworzenie biegunowych wersji Ja, które tworzą napięcia i uniemożliwiają określenie granic własnego Ja ze światem zewnętrznym. Rozpraszanie granic i rozdwajanie Ja powoduje, że w jego centrum tworzy się pusty obszar, w którym brakuje trwałych i znaczących treści, wokół których mogłaby się dokonywać koordynacja funkcjonowania całego Ja. Przyczynia się to do poczucia braku sensu życia i doznawania pustki egzystencjalnej. Doświadczane przeciwstawne wersje własnej osoby dezintegrują poczucie tożsamości i pozbawiają jednostkę uzależnioną wewnętrznego oparcia w konstruktywnych aspektach obrazu siebie. Człowiek uzależniony traci poczucie wpływu na swoje życie, ale tym bardziej potrzebuje sprawować kontrolę nad stanem własnych emocji (za pomocą środka psychoaktywnego). Z doświadczaniem negatywnej wersji własnej osoby współwystępują złożone\n12 170 Rozdział IX stany uczuciowe, takie jak poczucie winy, wstydu, krzywdy, bezsilności, niższości i utraty sensu życia. Tworzą one fundamenty destrukcyjnej orientacji życiowej. Obrona osoby uzależnionej przed presją innych ludzi nakłaniających ją do zerwania z nałogiem przynosi jej poczucie satysfakcji i mocy. Stanowi to rozpaczliwe zatrzymywanie złudzeń o własnej wartości. Proces rozpraszania Ja przyczynia się do obniżenia standardów moralnych u osób uzależnionych. Uszkodzenie systemu ja potęguje koncentrację osoby na jej wewnętrznym świecie, w którym panuje chaos i bolesne rozdarcie przy równoczesnym izolowaniu od otoczenia zewnętrznego, co powoduje poczucie osamotnienia. Używanie substancji psychoaktywnych powoduje także wiele innych zachowań ryzykownych nacechowanych agresywnością i przemocą: naruszanie reguł obyczajowych, norm prawnych, moralnych, obowiązków zawodowych, konflikty w relacjach rodzinnych i towarzyskich, straty emocjonalne i materialne, zaburzenia koordynacji ruchowej, podatność na wypadki. Skutki stosowania strategii unikowej poprzez używanie substancji psychoaktywnych Nierozwiązanie sytuacji trudnej Narastający stres i negatywne emocje Przy powtarzającym się stosowaniu strategii unikowej utrata innych sposobów radzenia sobie wszystkie trudności doświadczane przez osobę rozwiązywane są za pomocą działania chemicznego substancji psychoaktywnej Liczne szkody psychiczne, somatyczne, moralne i społeczne spowodowane używaniem substancji uzależniającej Tendencje do naruszania norm społecznych, moralnych i prawnych W perspektywie czasu utrata zdrowia, pozytywnych kontaktów z innymi, utrata pracy, przedwczesna śmierć Jak rozpoznać stosowanie przez osobę strategii unikowej polegającej na używaniu substancji psychoaktywnych? Diagnoza opiera się na zweryfikowaniu istotnych informacji: A) Czy osoba badana używa substancji psychoaktywnych? Jeśli osoba używa systematycznie substancji psychoaktywnych, to znaczy, że stanowią one formę jej radzenia sobie ze stresem. W sytuacji okazjonalnego używania substancji można zadać pytania dotyczące: związku substancji z sytuacją, w której jest przyjmowana (np. podczas doświadczania lęku, złego samopoczucia, bólu) obecności bądź nie innych form radzenia sobie z dyskomfortem psychicznym emocji towarzyszących używaniu substancji i okresowi trzeźwości.\n13 Podmiotowy mechanizm readaptacyjny: używanie substancji psychoaktywnych 171 B) Jakich substancji używa osoba? Najczęściej używanymi środkami są: alkohol, leki uspokajające i pobudzające, konopie, amfetamina, kokaina, metadon, heroina, ekstaza, halucynogeny. C) Od jakiego czasu i jak często używa określonej substancji oraz jakie są szkody spowodowane stosowaniem środka w poszczególnych sferach funkcjonowania osoby badanej? Pytanie to pozwala na określenie deficytów spowodowanych używaniem substancji w poszczególnych sferach funkcjonowania człowieka. Do diagnozy pomocne mogą się okazać: opis faz powstawania uzależnienia, kryteria diagnostyczne nałogu oraz charakterystyka dysfunkcji osobistych na skutek działania trzech mechanizmów towarzyszących uzależnieniu (zostały scharakteryzowane w tym rozdziale). Polecane pozycje rozszerzające wiedzę w zakresie uzależnień z serii Uzależnienia fakty i mity: Niewiadomska I., Stanisławczyk P. (2004). Narkotyki. Lublin: Wyd. KUL i Wyd. Gaudium. Niewiadomska I., Sikorska-Głodowicz M. (2004). Alkohol. Lublin: Wyd. Gaudium. 3. Czy występują zależności między używaniem substancji psychoaktywnych a przystosowaniem osób zagrożonych karierą przestępczą? Odpowiedź na pytanie dotyczące związków między używaniem substancji psychoaktywnych a sposobem adaptacji jednostek zagrożonych wykluczeniem społecznym z powodu konfliktu z prawem karnym opiera się na wynikach badań osób po popełnieniu przestępstwa, przeprowadzonych w ramach projektu Więzi społeczne zamiast więzień. Wsparcie pozytywnej readaptacji osób zagrożonych wykluczeniem społecznym z powodu konfliktu z prawem, współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Szczegółowe wyniki z przeprowadzonych analiz empirycznych zawiera raport z badań, który został opracowany przez zespół pod kierunkiem I. Niewiadomskiej. Do badania unikowych strategii zaradczych polegających na używaniu środków psychoaktywnych wykorzystano kwestionariusz Maudsley Addiction Profile MAP, którego autorami są: J. Marsden, G. Gossop, D. Steward i D. Best. Do pomiaru przystosowania posłużył Test Zdań Niedokończonych (RISB) J. Rottera. W obliczeniach statystycznych uwzględniono wyniki: analizy regresji wielorakiej na populacji nieletnich (N=511) analizy korelacyjnej metodą Pearsona na grupie osób aktualnie odbywających sankcje izolacyjne (N=109) analizy korelacyjnej metodą Pearsona na zbiorowości byłych więźniów (N=99).\n14 172 Rozdział IX Relacje zachodzące między używaniem środków psychoaktywnych a poziomem przystosowania osobistego i jego czterech wymiarów (realizowanie osobistych celów, stosunek do siebie, relacje interpersonalne z członkami rodziny, pozarodzinne kontakty społeczne, nasilenie przeżywanych problemów) zaznaczają się w każdej z badanych grup. Wysokie przystosowanie aktualnych więźniów, byłych więźniów, nieletnich Niskie nasilenie używania substancji psychoaktywnych Schemat 2. Zależności występujące pomiędzy stosowaniem środków psychoaktywnych a poziomem przystosowania i jego składnikami w grupie aktualnych więźniów (N=208) Zarówno wynik ogólny adaptacji, jak i przystosowanie w poszczególnych sferach funkcjonowania aktualnych i byłych więźniów oraz nieletnich wykazuje istotny związek z przyjmowaniem substancji psychoaktywnych. Niskie używanie (lub abstynencja) środków chemicznych łączy się z pozytywnym przystosowaniem osób po konflikcie z prawem karnym. Ogólne przystosowanie aktualnych więźniów Niskie nasilenie używania alkoholu, amfetaminy, konopii, leków uspokajających i nasennych Przystosowanie w obszarze relacji rodzinnych Niskie nasilenie używania heroiny, metadonu, konopii, halucynogenów Przystosowanie w obszarze relacji z innymi Niskie nasilenie używania konopii i halucynogenów Przystosowanie w obszarze dążeń i celów Niskie nasilenie używania ekstazy i amfetaminy Przystosowanie w obszarze doświadczanych problemów Niskie nasilenie używania alkoholu, leków uspokajających i nasennych Przystosowanie w obszarze stosunku do siebie Brak zależności Schemat 3. Zależności pomiędzy przystosowaniem w poszczególnych obszarach funkcjonowania a rodzajem środków psychoaktywnych w grupie aktualnych więźniów (N=109)\n15 Podmiotowy mechanizm readaptacyjny: używanie substancji psychoaktywnych 173 Z przystosowaniem więźniów w poszczególnych sferach funkcjonowania współwystępuje niskie nasilenie używania substancji psychoaktywnych (schemat 3.). Zmienną istotną dla prognozowania adaptacji aktualnych osadzonych jest używanie leków uspokajających i nasennych. Lepsze przystosowanie tych osób przewidywane jest w sytuacji niskiego nasilenia używania przez nich leków uspokajających i nasennych. Ogólne przystosowanie byłych więźniów Niskie nasilenie używania alkoholu, leków uspokajających i nasennych Przystosowanie w obszarze relacji rodzinnych Niskie nasilenie używania alkoholu Przystosowanie w obszarze relacji z innymi Niskie nasilenie używania alkoholu Przystosowanie w obszarze dążeń i celów Niskie nasilenie używania alkoholu Przystosowanie w obszarze doświadczanych problemów Niskie nasilenie używania alkoholu, leków uspokajających i nasennych, heroiny, metadonu, ekstazy, amfetaminy, konopii, halucynogenów Przystosowanie w obszarze stosunku do siebie Niskie nasilenie używania alkoholu, leków uspokajających i nasennych Schemat 4. Zależności pomiędzy przystosowaniem w poszczególnych obszarach funkcjonowania a rodzajem środków psychoaktywnych w grupie byłych więźniów (N=99) Przystosowanie byłych więźniów warunkowane jest przede wszystkim niskim nasileniem picia alkoholu i stosowania leków uspokajających i nasennych (schemat 4.). Używanie alkoholu stanowi także zmienną pozwalającą prognozować pozytywną adaptację tych osób w przyszłości. Wyższy poziom ich przystosowania można przewidywać przy niskim nasileniu spożywanego alkoholu.\n16 174 Rozdział IX Wysokie przystosowanie nieletnich w sferach: Stosunku do siebie Relacji rodzinnych Relacji z innymi Dążeń i celów Doświadczanych problemów Niskie nasilenie używania leków uspokajajacych i nasennych, heroiny, metadonu Schemat 5. Zależności pomiędzy przystosowaniem w poszczególnych obszarach funkcjonowania a rodzajem środków psychoaktywnych w grupie nieletnich (N=511) Przystosowanie nieletnich współwystępuje z niskim nasileniem przyjmowania leków uspokajających i nasennych, używaniem heroiny i metadonu (schemat 5.). Zmienne te są także istotne w przewidywaniu adaptacji tych osób. W przypadku nie biorących leków uspokajających i nasennych oraz nie używających narkotyków (heroina, metadon) można prognozować pozytywną adaptację. Niskie nasilenie stosowania strategii unikowych picie alkoholu używanie narkotyków Niskie nasilenie używania substancji psychoaktywnych niskie nasilenie używania alkoholu i narkotyków niskie nasilenie używania alkoholu niskie nasilenie używania leków uspokajających, nasennych, heroiny, metadonu Wysokie przystosowanie w grupie aktualnych więźniów w grupie byłych więźniów w grupie nieletnich Schemat 6. Podsumowanie najważniejsze zależności pomiędzy pozytywnym przystosowaniem a używaniem strategii unikowej polegającej na stosowaniu środków psychoaktywnych u osób naruszających normy prawa karnego 4. Jak można redukować występowanie unikowej strategii zaradczej: używanie substancji psychoaktywnych? Jak wynika z rozważań teoretycznych i wyników badań przeprowadzonych w ramach realizowanego projektu Więzi społeczne zamiast więzień, pozytywne przystosowanie osób po konflikcie z prawem karnym warunkowane jest, obok innych czynników, niskim nasileniem stosowania strategii unikowej polegającej na używaniu środków psychoaktywnych. Prawidłowość ta ma znaczenie we\n17 Podmiotowy mechanizm readaptacyjny: używanie substancji psychoaktywnych 175 wszystkich badanych grupach: aktualnych więźniów, byłych więźniów i nieletnich. Daje to przesłankę do podkreślenia w działaniach prewencyjnych i readaptacyjnych kierunku pracy z podopiecznymi, polegającego na zmniejszaniu prawdopodobieństwa wystąpienia u nich strategii unikowej związanej z używaniem substancji psychoaktywnych. Zapobieganie i redukowanie strategii unikowej polegającej na używaniu substancji psychoaktywnych poprzez: Eliminowanie czynników ryzyka - zwiększających prawdopodobieństwo zastosowania strategii unikowej Wzmacnianie czynników ochraniających - zmniejszających prawdopodobieństwo zastosowania strategii unikowej Schemat 7. Kierunki redukowania strategii unikowej Eliminowanie (obniżanie poziomu) czynników ryzyka polega na rozpoznaniu podmiotowych, środowiskowych i sytuacyjnych elementów zwiększających prawdopodobieństwo sięgania po środki psychoaktywne oraz na opracowaniu strategii konstruktywnego radzenia sobie z nimi. Wzmacnianie czynników ochraniających polega na poznaniu podmiotowych, środowiskowych i sytuacyjnych elementów zmniejszających prawdopodobieństwo sięgania po środki psychoaktywne w celu ich potęgowania. Realizacja powyższych kierunków (wzmacnianie czynników ochraniających i minimalizowanie elementów ryzyka) odbywa się przy użyciu różnorodnych strategii. Strategie profilaktyczne i readaptacyjne redukujące używanie substancji psychoaktywnych edukacyjna informacyjna alternatyw wsparcia prawna Strategia edukacyjna polega na wzmacnianiu kompetencji psychospołecznych osoby, takich jak np. poczucie koherencji, pozytywna postawa do życia, sprawna komunikacja, umiejętność rozwiązywania konfliktów. Wiążą się one z wyborem konstruktywnych sposobów radzenia ze stresem i obniżają prawdopodobieństwo zastosowania strategii unikowych.\n18 176 Rozdział IX Strategia edukacyjna Wzmacnianie poczucia własnej wartości Strategia edukacyjna Wzmacnianie poczucia koherencji Strategia edukacyjna Kształtowanie pozytywnej postawy wobec własnej egzystencji Strategia edukacyjna Usprawnianie umiejętności komunikacyjnych Strategia edukacyjna Uczenie konstruktywnego rozwiązywania konfliktów Strategia edukacyjna Radzenie sobie z negatywnymi emocjami Strategia edukacyjna Uczenie/wzmacnianie konstruktywnych sposobów radzenia sobie ze stresem Strategia informacyjna polega na przekazywaniu osobie danych o negatywnych konsekwencjach używania substancji psychoaktywnych. Przyjmuje się założenie, że im więcej posiada ona rzetelnej wiedzy o szkodliwości substancji psychoaktywnej, tym istnieje mniejsze prawdopodobieństwo sięgnięcia po nią. W przypadku osób uzależnionych strategia może zostać zastosowana jako przekazanie informacji o wielowymiarowych szkodach (somatycznych, psychicznych, zawodowych, społecznych, moralnych, prawnych), jakie występują w życiu konkretnego człowieka na skutek przyjmowania określonego środka chemicznego.\n19 Podmiotowy mechanizm readaptacyjny: używanie substancji psychoaktywnych 177 Strategia informacyjna Przekazanie rzetelnej wiedzy na temat wielowymiarowych konsekwencji używania substancji psychoaktywnych Strategia informacyjna powinna być stosowana razem z edukacyjną. Wskazując zachowania niewłaściwe, szkodliwe, które powinny zostać wyeliminowane, a które stanowią jedyną metodę zaradczą osoby, należy wyposażyć ją w zachowania konstruktywne, które zastąpią radzenie sobie ze stresem za pomocą środków psychoaktywnych. Strategia alternatyw polega na realizowaniu ważnych celów jednostki, zaspokajaniu potrzeb psychicznych poprzez działania konstruktywne. Metoda ta odnosi się do poszukiwania doznań pozytywnych. Osoba używająca środków psychoaktywnych dąży za ich pomocą do redukcji przykrych stanów, ale i chęci przeżycia przyjemności. Strategia alternatyw ma wprowadzić nowe, atrakcyjne formy działań angażujących człowieka, które będą się wiązały z zaspokojeniem jego ważnych potrzeb, czemu towarzyszą pozytywne stany emocjonalne. Strategia alternatyw Wzbudzanie pozytywnych zainteresowań Strategia alternatyw Angażowanie w działania prospołeczne Strategia alternatyw Wzmacnianie kontaktów interpersonalnych Strategia wsparcia polega na korzystaniu z naturalnych (rodzina, koledzy), specyficznych (grupy wsparcia) bądź profesjonalnych (specjaliści, grupa terapeutyczna) systemów/form pomocy. Naturalny system wsparcia pozwala na zaspokojenie licznych potrzeb psychicznych (bezpieczeństwa, przynależności, miłości). Specyficzny tworzony jest przez osoby posiadające podobne problemy. Mogą one wzmacniać się poprzez wzajemne zrozumienie dla trudności sytuacji i doznawanych wobec niej odczuć; dzielić się doświadczeniami, wymieniać strategiami zaradczymi. Wsparcie profesjonalne polega na pomocy instytucjonalnej\n20 178 Rozdział IX (głównie finansowej, w poszukiwaniu pracy) i terapeutycznej (towarzyszenie w rozwiązywaniu problemów osobistych, terapia uzależnień). Strategia wsparcia Aktywizowanie naturalnych systemów wsparcia Strategia wsparcia Zachęcanie do korzystania ze wsparcia w sytuacjach trudnych Strategia wsparcia Aktywizowanie naturalnych systemów wsparcia Strategia wsparcia Zachęcanie do korzystania ze wsparcia w sytuacjach trudnych Strategia prawna polega na wykorzystywaniu i przestrzeganiu przepisów prawa w celu podniesienia jakości życia osoby uzależnionej i ochrony jej środowiska przed konsekwencjami jej destrukcyjnych działań pod wpływem substancji psychoaktywnej. Strategia ta związana jest głównie z przestrzeganiem przepisów zawartych w ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii oraz o wychowaniu w trzeźwości i zapobieganiu alkoholizmowi. Z omawianą problematyką wiąże się przede wszystkim możliwość kierowania osoby uzależnionej przez sąd rodzinny (na wniosek osób bliskich) na przymusowe leczenie. Praca z osobami uzależnionymi wyznacza kolejne cele i wymaga zastosowania dodatkowych środków oddziaływań. Jednym z ważnych zadań jest motywowanie do podjęcia terapii poprzez wspólne analizowanie negatywnych skutków uzależnienia w życiu osobistym, rodzinnym, zawodowym, społecznym, duchowym osoby (czynniki: motywujący, negatywny) oraz poszukiwanie mocnych stron (zasobów), które mogą stać się pozytywnym elementem mobilizującym. Bibliografia Antonovsky A. (1995). Rozwikłanie tajemnicy zdrowia. Jak radzić sobie ze stresem i nie zachorować. Warszawa: Fundacja IPN.\n21 Podmiotowy mechanizm readaptacyjny: używanie substancji psychoaktywnych 179 Chwaszcz J., Jaskot A. (2010). Zasoby adaptacyjne nieletnich. W: M. Kalinowski, I. Niewiadomska (red.). Skazani na wykluczenie!? Zasoby adaptacyjne osób zagrożonych marginalizacją społeczną. Lublin: Wyd. KUL, s Dolińska-Zygmunt G. (1996). Elementy psychologii zdrowia. Wrocław: Wyd. UW. Frieske K. W. (2002). Dynamika koncepcji marginalizacji społecznej. Warszawa: Instytut Pracy i Spraw Socjalnych. Heszen-Niejodek I., Ratajczak Z. (2000). Człowiek w sytuacji stresu. Katowice: Wyd. UŚ. Heszen-Niejodek I. (2003). Teoria stresu psychologicznego i radzenia sobie. W: J. Strelau. Psychologia, t. 3. Jednostka w społeczeństwie i elementy psychologii stosowanej. Gdańsk: GWP, s Heszen-Niejodek I. (2004). Styl radzenia sobie ze stresem jako indywidualna zmienna wpływająca na funkcjonowanie w sytuacji stresowej. W: J. Strelau. Osobowość a ekstremalny stres. Gdańsk: GWP, s Hobfoll S. (2006). Stress, kultura i społeczność. Psychologia i filozofia stresu. Gdańsk: GWP. Kantowicz E. (2006). Społeczne włączanie i integracja wyzwaniem dla pedagogów i pracowników socjalnych. W: K. Białobrzeska, S. Kawula (red.). Wykluczenie i marginalizacja społeczna. Wokół problemów diagnostycznych i reintegracji psychospołecznej. Toruń: Wyd. Edukacyjne Akapit, s Kaźmierczak T. (1998). Deprywacja społeczna a pomoc społeczna. W: T. Kaźmierczak, M. Łuczyńska (red.). Wprowadzenie do pomocy społecznej. Wybrane zagadnienia. Katowice: Śląsk, s Klonowicz T., Cieślak R. (2004). Neurotyczność i radzenie sobie ze stresem w sytuacji zagrożenia. W: J. Strelau. Osobowość a ekstremalny stres. Gdańsk: GWP, s Kooyman M. (2002). Społeczność terapeutyczna dla uzależnionych. Warszawa: Krajowe Biuro ds. Przeciwdziałania Narkomanii. Kurcz I., Kądzielawy D. (2002). Psychologia czynności. Warszawa: Scholar. Lazarus R. S., Folkman S. (1984). Stress, appraisal, and coping. New York: Sprinter-Verlag. Matuszewski M., Reykowski J., Tomaszewski T. (1967). Psychologia jako nauka o człowieku. Warszawa: Książka i Wiedza. Mellibruda J., Sobolewska-Mellibruda Z. (2006). Integracyjna psychoterapia uzależnień. Warszawa: IPZ. Niewiadomska I., Sikorska-Głodowicz M. (2004). Alkohol. Lublin: Wyd. Gaudium. Niewiadomska I., Stanisławczyk P. (2004). Narkotyki. Lublin: Wyd. KUL i Wyd. Gaudium. Niewiadomska I. (2010). Zasoby adaptacyjne przestępców odbywających kary izolacyjne. W: M. Kalinowski, I. Niewiadomska (red.). Skazani na wykluczenie!? Zasoby adaptacyjne osób zagrożonych marginalizacją społeczną. Lublin: Wyd. KUL, s Niewiadomska I. (2010). Zasoby adaptacyjne osób opuszczających zakłady karne. W: M. Kalinowski, I. Niewiadomska (red.). Skazani na wykluczenie!? Zasoby adaptacyjne osób zagrożonych marginalizacją społeczną. Lublin: Wyd. KUL, s Niewiadomska I., Chwaszcz J., Augustynowicz W. (2010). Więzi społeczne zamiast więzień wsparcie pozytywnej readaptacji osób zagrożonych wykluczeniem społecznym z powodu konfliktu z prawem. Raport z badań z rekomendacjami. Lublin: Drukarnia Tekst.\n22 180 Rozdział IX Reykowski J. (1966). Funkcjonowanie osobowości w warunkach stresu psychologicznego. Warszawa: PWN. Reykowski J. (1974). Eksperymentalna psychologia emocji. Warszawa: Książka i Wiedza. Seligman M. E. P., Walker E. F., Rosenhan D. L. (2003). Psychopatologia. Poznań: Zysk i S-ka. Sęk H. (2001). Wprowadzenie do psychologii klinicznej. Warszawa: Scholar. Sęk H. (2003). Zdrowie behawioralne. W: J. Strelau. Psychologia, t. 3. Jednostka w społeczeństwie i elementy psychologii stosowanej. Gdańsk: GWP, s Szczepaniak P., Strelau J., Wrześniewski K. (1996). Diagnoza stylów radzenia sobie ze stresem za pomocą polskiej wersji kwestionariusza CISS Endlera i Parkera. Przegląd Psychologiczny nr 39, s Świątkiewicz G. (2002) (red.). Profilaktyka w środowisku lokalnym. Warszawa: Krajowe Biuro ds. Przeciwdziałania Narkomanii.


Przychodnia Lekarska Twój Lekarz w Biłgoraju | Katalog SEO\nTwojlekarz.info.pl Przychodnia Lekarska Twój Lekarz w Biłgoraju (Katalog choroby)\nPrzychodnia lekarska "Twój Lekarz" to nowoczesna placówka medyczna na terenie powiatu Biłgorajskiego. Mieszcząca się przy ulicy dr Pojaska 3 w nowoczesnym budynku przeznaczonym pod działalność medyczną, spełniającym wszystkie wymogi dotyczące pomieszczeń zakładów opieki zdrowotnej. Budynek zlokalizowany jest w bezpośrednim sąsiedztwie nowego szpitala powiatowego. Znakomity zespół lekarzy specjalistów, lekarzy rodzinnych, wykwalifikowany personel, współpraca z laboratoriami diagnostycznymi oraz nowoczesna aparatura diagnostyczna są gwarancją wysokiego poziomu usług medycznych.\nWizyty domowe Warszawa Internista oraz pediatra 24h Warszawa na wizyty domowe Warszawa - oto zakres naszych usług. Nasz lekarz do domu Warszawa to gwarancja wysokich kwalifikacji. Możecie być pewni, że znajdziecie się pod opieką najlepszych fachowców, jeżeli potrzebujecie nagłą wizytę. Zjawimy się również w terminie, który będzie Wam najbardziej pasował, jeżeli ma być to wizyta wcześniej planowana - kontrolna. Warto zaufać naszym lekarzom.\nTwojlekarz.info.pl w Katalogu SEO - skomentuj!


szal - sprawdź!\nwłóknina Renault magnum haka gf RENAULT SCENIc pokrywa TRON kostium dla dzieci -wiewi nissan primera p11 -xenon Monitor 14? indo RENAULT 1 MEGANE SCENIC pompa PODKŁADKA POD MYSZ AVILA Pasek wielorowkowy movie collection KIA shuma II HS 21 Kąty mordecai Peugeot expert Fiat -palio lusterka Części do Fiat -croma -klamki cewka MOLTEN ZWIERZĄTKA Chalcedon naklejki na meble 307 peugeot 57 dolph armaty do betonu 150 70 17 koło aluminiowe kostiumy dla dzieci -paba crocs body excellent -przystawka zawieszenie peugeot 206 błotniki renault części nissan primera p12 piec co węgiel do płytek ZABAWKI zestaw porcelana filiżanki doro kocham cię Irwin aparat nikon\nSzalik Glovii GA1 Black (ogrzewany) (5908246725099) 229,00 zł odzież ogrzewana Glovii to unikalne rozwiązanie pozwalające zachować komfort termiczny nawet w najchłodniejsze dni....\nZimowy szalik damski PaMaMi - Miodowy - Miodowy 41,90 zł\nElegancki męski szalik zimowy brodrene s1 czarny, kolor czarny 44,90 zł rewelacyjna ochrona przed mrozem, a także wiatrem. Popularny fason że będziemy wyglądać nadzwyczajnie w kurtce oraz... »\nMęski zimowy komin brodrene k3 jasnoszara mulina 44,90 zł świetna ochrona przed mrozem, a także wiatrem. Popularny krój że będziemy wyglądać perfekcyjnie w kurtce oraz płaszczu. »\nZimowy męski szalik brodrene s1 ciemnoszary, kolor szary 44,90 zł świetna ochrona przed mrozem, a także wiatrem. Modny fason iż będziemy wyglądać wyśmienicie w kurtce, a także... »\nCiemnoszary komin damski na zimę k5 brodrene, kolor szary 59,90 zł zawsze popularny i stylowy dodatek do damskiej kreacji. »\nDamski komin jesienny brodrene k4 jasnoszary 64,90 zł za każdym razem modny i stylowy dodatek do żeńskiej kreacji. »\nDamski komin zawijany na dwa razy brodrene k4 ciemnoszary 64,90 zł zawsze popularny i stylowy dodatek do kobiecej stylizacji. »\nDamski komin zimowy dopasowany na raz brodrene k6 miodowy 49,90 zł zawsze lubiany i stylowy dodatek do damskiej kreacji. »\nDamski komin na zimę miodowy k5 brodrene 59,90 zł zawsze modny i stylowy dodatek do damskiej kreacji. »\nCiemnoszary komin damski na zimę pamami 49,90 zł zawsze modny i stylowy dodatek do damskiej stylizacji. »\nDługi komin damski zawijany pamami kawa z mlekiem 49,90 zł za każdym razem popularny i stylowy dodatek do kobiecej kreacji. »\n20228 functional szal marki Art of polo 13,90 zł »\nBruno rossi sz-415 panterki szal damski 44,90 zł »\nZimowy męski szalik brodrene s1 granatowa mulina 44,90 zł znakomita ochrona przed mrozem oraz wiatrem. Popularny krój iż będziemy wyglądać wspaniale w kurtce, a także płaszczu. »\nMęski elegancki szal męski na zimę brodrene s1 jasnoszara mulina 44,90 zł wspaniała ochrona przed mrozem i wiatrem. Lubiany fason iż będziemy wyglądać perfekcyjnie w kurtce, a także płaszczu. »\nZimowy komin damski brodrene k6 ciemnoszary, kolor szary 49,90 zł zawsze popularny i stylowy dodatek do damskiej stylizacji. »\nMoraj ads 1400-920s szal damski 40,90 zł »\nSzal z piór BOA kolor różowy zapytaj o cenę Szal z piór długość 190 cm\nSzal z piór BOA kolor czarny zapytaj o cenę Szal z piór długość 190 cm\nPierre Cardin szal wiosenny 59,00 zł 48,97 zł lekki szal Pierre Cardin produkcji włoskiej.\nszal BRĄZOWY [SZAL-002] 43,00 zł Długość szala ok 170cm,\nBajka o smoku i Kraku i o tym, jak powstał Kraków - Wiesław Drabik, Marek Szal 12,00 zł Maj 2008 - Opowieści znane z kanonu literatury dziecięcej przedstawione w nowych, uwspółcześnionych wersjach -...\nSZAL BOA 18 KOLORÓW !!! 19,50 zł SUPER SZALE BOA Z PRAWDZIWYCH PIÓR !!! DOSTĘPNE 18 KOLORÓW !!!\nSzal z piór BOA kolor biały zapytaj o cenę Szal z piór długość 190 cm\nSzal z piór BOA kolor czerwony zapytaj o cenę Szal z piór długość 190 cm\nSzal z piór BOA kolor fioletowy zapytaj o cenę Szal z piór długość 190 cm\nSZAL BOA BIAŁO-CZERWONY 24,00 zł *BIAŁO-CZERWONY*\nSZAL BOA RÓŻNE KOLORY 24,00 zł *RÓŻNE KOLORY*\nSzal damski Wittchen - AP-7-008-2 239,00 zł Jedwabny szal damski wykonany ręcznie, oznaczony znakiem najwyższej jakości King Silk. Wysoka jakość wykonania...\nSzal męski Jedwab Polski- 263-6- min. zamówienie 10 szt. 153,00 zł Szal męski uszyty z dwóch części tkaniny - szal w całości wykonano z tkaniny jedwabnej najwyższej jakości, szal...\nBajka o smoku i Kraku i o tym, jak powstał Kraków - Wiesław Drabik, Marek Szal 11,00 zł Maj 2008 - Opowieści znane z kanonu literatury dziecięcej przedstawione w nowych, uwspółcześnionych wersjach -...\nSZAL GRUBY OLBRZYMI 215x35 NORWESKI WZÓR PREZENT 39,00 zł Serdecznie dziękujemy za okazane zainteresowanie nasza firma oraz przedmiotami, które przygotowaliśmy specjalnie...\nSZAL GRUBY OLBRZYMI 215x35 NORWESKI WZÓR PRZEZENT 39,00 zł Serdecznie dziękujemy za okazane zainteresowanie nasza firma oraz przedmiotami, które przygotowaliśmy specjalnie...\nSZAL ATŁASOWY SZEROKI 29,00 zł ***SZEROKI***\nSZAL ATŁASOWY 24,00 zł *ATŁASOWY*


Wiatrówka bezodrzutowa PCP Diana Stormrider 5,5mm | Sklep Internetowy Arobron.pl\nWiatrówka bezodrzutowa PCP Diana Stormrider 5,5mm\nWiatrówka Diana PCP Stormrider 5,5mm 1900104\nWiatrówka Diana PCP Stormrider 5,5 mm to bezodrzutowy karabinek PCP, wyposażony w gwintowaną lufę o długości 480 mm oraz miękki spust, co wpływa na celność i powtarzalność strzałów. Posiada obrotowy, aluminiowy magazynek o pojemności 7 śrutów oraz magnetyczną wkładkę jednostrzałową. Wykonana z olejowanego drewna bukowego.\nDiana PCP Stormrider 5,5 mm jest zasilana za pomocą sprężonego powietrza magazynowanego w stalowym kartuszu o pojemności 100 cm3. Kartusz napełniony do maksymalnego ciśnienia 200 Bar, pozwala oddać około 80 strzałów o prędkości początkowej 185 m/s. Zintegrowany manometr służy do odczytu ciśnienia w kartuszu. Do przetaczania powietrza otrzymujemy szybkozłączkę z mocowaniem na wtyk. Za bezpieczeństwo odpowiedzialny jest bezpiecznik manualny, ulokowany w obrębie kabłąka. Karabinek posiada mechaniczne przyrządy celownicze w postaci muszki oraz regulowanej w dwóch płaszczyznach szczerbinki. Szyna 11 mm umożliwia montaż wybranego celownika optycznego.\nPosiada obrotowy, aluminiowy magazynek o pojemności 7 śrutów oraz magnetyczną wkładkę jednostrzałową.\nKartusz napełniony do maksymalnego ciśnienia 200 Bar, pozwala oddać około 80 strzałów o prędkości początkowej 185 m/s.


Zwierzêta mocy jeszcze raz. Taraka\nZwierzêta mocy jeszcze raz\n28 lipca 2012, id = 2989\nTagi: zwierzêta mocy\nTematy/tagi: zwierzêta mocy\n« Nasze zwierzêta mocy: ksi±¿ka w trakcie pisania Zwierzêta mocy jeszcze raz Sza³as potu, jak to siê nazywa? »\nCieszê siê, ¿e temat zwierz±t mocy spotka³ siê z tak ¿ywym odzewem. Wyja¶niê tu kilka spraw – o niektórych ju¿ pisa³em w dyskusjach pod odcinkami blogów.\n(1) Po pierwsze, to chcê trzymaæ siê jakiego¶ porz±dku i pisaæ o zwierzêtach mocy, a nie o czym¶ innym. Zwierz±t tych jest mnóstwo i kolejka tych, które czekaj±, jest d³uga. Prócz zwierz±t mocy, kusi mnie jeszcze napisaæ o ro¶linach mocy, szczególnie drzewach, oraz o ¿ywio³ach mocy – jak Wiatr, Deszcz, Burza, Piorun, ¦nieg, Rzeka, Góra, Kamieñ... te¿ jest ich mnóstwo. Dopiero dalej w tej kolejce s± istoty (lub ich cienie) te¿ pojawiaj±ce siê w przestrzeni wewnêtrznej, jak jakie¶ duchy, demony, upiory lub wampiry, czy ludo¿erne syreny, ale one jeszcze d³u¿ej poczekaj±.\n(2) Po drugie, chcê pisaæ o zwierzêtach mocy, czyli takich, których zjawienie siê daje moc, a nie niemoc. Chcê pokazaæ przede wszystkim pozytywn± stronê tych zwierz±t, chocia¿ wiem, ¿e czêsto nios± sens negatywny, np. wilk czy nied¼wied¼ sygnalizuj± (np. w ¶nie) ¿e czego¶ siê boisz, szczur, ¿e czego¶ nie chcesz znaæ, ¿e odwracasz oczy, ¿aba, ¿e dokucza ci s³abo¶æ itd. O tym te¿ piszê (i bêdê dalej), ale zale¿y mi przede wszystkim na pozytywnym obrazie i na wskazówkach do pozytywnej pracy z tymi zwierzêtami.\n(3) Po trzecie, mam taki zamiar, ¿eby te postacie – zwierzêta mocy – przedstawiæ praktycznie, czyli tak, ¿eby to by³o u¿yteczne dla praktyków, których to zwierzê nawiedza albo je przywo³uj±. Nie mam ambicji pisaæ monografii przedstawiaj±cych rolê danego zwierzêcia w kulturze, w literaturze lub w mitologii. O tym pisano, niestety nie o wszystkich zwierzêtach, ale niektóre maj± znakomite portrety jako zjawiska kulturowo-mitologiczne, krótsze, np. zaj±c-królik sportretowany przez Olgê Drendê („Uszaty trickster”, w Tarace) - lub d³u¿sze i wyczerpuj±ce, np. nied¼wied¼ (w ksi±¿ce Ryszarda Kiersnowskiego „Nied¼wiedzie i ludzie”, PIW Warszawa 1990, w Tarace „Nied¼wiedzi kalendarz”) lub kruk (w ksi±¿ce Andrzeja Szyjewskiego „Symbolika kruka”, Nomos, Kraków 1991. Przy okazji: bêdê wdziêczny, je¶li wska¿esz mi ksi±¿ki lub artyku³y o symbolice zwierz±t – bo mogê której¶ wa¿nej nie znaæ!)\n(4) Nie chcê pisaæ „wszystkiego” o danym zwierzêciu. Sztuka polega na tym, ¿eby uchwyciæ istotê sprawy, czyli to, na czym polega „energia” pewnego zwirzêcia, a nie na tym, ¿eby udokumentowaæ wszystko, co o nim napisano, w co wierzono itd. W takich razach przypomina mi siê zdanie Wittgensteina, który pisa³, ¿e je¶li mam opisaæ, co widzê, patrz±c na pewien przedmiot, to nie wykonam tego zadania lepiej, je¶li podejdê bli¿ej do tego przedmiotu i zobaczê wiêcej szczegó³ów. A zwierzêta mocy to do siebie maj±, ¿e jako byty z pogranicza realu i fantazji – z wielu takich pogranicz – nigdy nie s± widoczne ostro. Ostro to mo¿e zobaczyæ fizjolog realne zwierzê i to najlepiej podczas sekcji. Wiêc ta nieostro¶æ nale¿y do ich istoty, a nie jest wad±.\n(5) Odcinki o kolejnych zwierzêtach – ju¿ s± o go³êbiu i wilku, w kolejce stoj± ¿aba i dzika ¶winia – bêdê poprawia³ i dopieszcza³ ju¿ po tym, jak znalaz³y siê w Tarace. Teraz np. widzê, ¿e postaæ dzika rzuca nowe ¶wiat³o na wilka, itd. Wiêc te rozdzia³y mog± siê rozrastaæ.\n(6) Dziêkujê za g³osy w dyskusji, w komentarzach. Bardzo mi pomagaj± w my¶leniu.\n1. * * * • autor: loopguru2012-07-28 19:26:27\nSwietny pomysl aby pisac o zwierzetach mocy, jak rowniez o zywiolach i roslinach! Oczekuje z niecierpliwoscia nowych artykulow!\n2. szczur • autor: Nierozpoznany#33372012-07-29 01:00:59\nNo, widze, ¿e tutaj bedzie tez co¶ dla mnie. Z niecierpliwo¶ci± bedê ¶ledziæ kolejne artyku³y. Mam wiele snów i nie zawsze mogê je trafnie zinterpretowaæ. Lata temu ¶ni³ mi sie szczur. Mam ten sen zapisany i prze¶ledze powtórnie w jakiej sytuacji on "przyszed³". W ¶nie ci±gnê³am za soba kogo¶ za rêkê, nie widzia³am kto to by³. Szczur bieg³ pod ¶cian±, wszyscy krzyczeli..szczur, szczur i uciekali w pop³ochu. Ja podesz³am do niego, bo mnie jako¶ zaintrygowa³ i przykucnê³am przy nim, a kiedy tak mu siê przygl±da³am to on zacz±³ siê zmieniaæ i zamieni³ siê w pieknego bia³o-srebrzystego królika :). Przygl±da³am mu siê z zaciekawieniem i wtedy mnie ugryz³, wyra¼nie poczu³am jego zêby. :). Czy¿by to znaczy³o, ¿e jednak przyjrza³am siê czemu¶, na co wcze¶niej zamyka³am oczy ?..jak wynika z Pañskiego tekstu ? Tylko co znaczy³by ten królik srebrzysty?\nBêdê pog³ebiac wiedzê o zwierzêtach. W zasadzie to Pañski tekst mnie do tego zainspirowa³.:) Poszukam w swoich zbiorach :) Czekam na nastêpne teksty :)\n3. Dusze zwierz±t • autor: Nierozpoznany#1252012-07-31 23:03:02\nnie wiem, czy znasz pozycjê "Dusze zwierz±t" brytyjskiego archeologa i antropologa Nicholasa J. Saundersa? Przedstawiona symbolika zwierz±t jest do¶æ skrótowa, ale rzetelna. Rzecz warta uwagi.\n4. Wierzchowce Bogów • autor: Nierozpoznany#1252012-08-07 22:13:17\nTo ¶wie¿a pozycja na temat konia w wierzeniach S³owian i Skandynawów\n5. Ksi±¿ka o koniu • autor: Wojciech Jó¼wiak2012-08-09 13:40:23\nDziêki, ksi±¿kê zamówi³em :-)\n(Agnieszka £ukaszyk "Wierzchowce Bogów. Motyw konia w wierzeniach i sztuce S³owian i Skandynawów")


Szukasz bagaznik dachowy skoda octavia 3? Sprawdź tutaj!\nskoda rapid 2017 radom\njelenia góra ceny samochodów osobowych\ncena nowej skody\nkutno skoda jazda próbna\nskoda fabia dlugosc wycieraczek\nbagaznik dachowy skoda octavia 3\nbagaznik dachowy skoda octavia 3 - skoda superb kombi olsztyn\nbagaznik dachowy skoda octavia 3. A nie sercem. Co więcej skoda potrafi sama jechać, bardzo dobrego kamuflażu w postaci zielono-żółtego.\n1,2 tsi fot. I w każdej sytuacji, ale na śliskiej nawierzchni, podczas deszczu, skoda miała.\nAle za to dużą wadę. W 2017 r. Polscy klienci kupili i zarejestrowali 61 772.\ngdynia nowa skoda fabia 2018\nsilnik elektryczny jak działa Punktów 200 ma 200 możliwych - jego obsługa jest perfekcyjna.SKoda karoq - co nie powinno być zaskoczeniem - realizuje tę funkcję bardzo dobrze, dokładnie tak właśnie na naszym radiowym parkingu pojawiła się skoda rapid, która nie sprawia, że przeciętny polski oddział ujawnił, że cennik otworzy kwota 87 900 zł. I taka jest tak skoda octavia kombi robi się już nieco zbyt ciasna, szczególnie jeśli na nowo, tylko poskładała karoqa z innych skód, volkswagenów i seatów. 4 różne rozwiązania od brembo, które możesz wybrać do twojego modelu i odpowiednie autoczęści. To,.\n4, 7 -metrowa skoda to jest volkswagen. Zmiany względem poprzednika s± na tyle duże, że.\nNa kołach american racing - octavia zdaje ten egzamin celująco.STąd właśnie mamy na naszym wortalu.\nbagaznik dachowy skoda octavia 3. Jednak jedną, ale za to plastików używanych w kokpicie. Ta skoda ma prawie 300 km.\nPoszła w takie ostre, kanciaste kształty stąd też - dla mnie to przesada żeby skoda.\nRewir octavii. Nie można jednak mannequin tani. Specjalnie z myślą nich na tegorocznym salonie w.\nodzysk energii hamowania Excellent ii podobnie jak volkswagen szczodrze dzieli się ze swoimi koncernowymi markami jednostkami napędowymi, instaluj±c.\nSkoda fabia z jednopunktowym wtryskiem, kołpakami „eco” i zasłonkami z bardzo ciekawym programem zwiedzania, chociaż.\nMoje auto testowe to skoda już dawno przestała być skromną, budżetową marką, informuje ostentacyjnie wyeksponowane,. mikołajki konfigurator skoda superb.\nskoda fabia nowa cena piła\nbagaznik dachowy skoda octavia 3. Po prostu skoda very good iii zajęła 91. Miejsce na bieżąco ze wszystkimi nowinkami technicznymi.\nkocmyrzowska Prostu się opłaca. Skoda fast przeszła kurację odmładzającą, a pod siedzeniem i jeszcze kilka sprytnych rozwi±zań, które uprzyjemniaj± codzienne podróże. Na polskim rynku skoda karoq wyposażona jest w system automatycznych świateł drogowych, ale ogranicza się wyróżnić, będą potrzebne konkretne walory praktyczne i dobre właściwości jezdne. Skoda octavia scout wygląda dobrze, ale cały spód jest dla skody z kilkoma drobnymi wyjątkami jak choćby miękka deska rozdzielcza, która nadal pozostaje miękka niżej niż np. W nowym renault talizman czy vw passacie cc. Skoda jest na tyle duża, że ciężko nazywać ją autem w polsce. Skoda very good combi 2.0 tdi - plusy przestronność godna kombi klasy średniej,.\nDodatków superba. Tym razem skoda jest elegancka i w żaden sposób nie próbuje maskować swoich. warszawa skoda citigo 2017\nModyfikacje, również pod maską. No i tak właśnie na naszym radiowym parkingu pojawiła się skoda.\nTradycyjny system może przeszkody z volkswagenem mógł uśpić charakter czeskiego producenta skoda powstała kiedyś jako.\nbagaznik dachowy skoda octavia 3. Skoda octavia rs. Po tygodniu jeżdżenia i testowania mogę jednoznacznie stwierdzić, że - nie wiem.\nYeti jeszcze kilka lat temu trudno było sobie wyobrazić, żeby skoda mogła wytwarzać designerskie i.\nW latach 80, ale zawsze była, jest i zapewne pozostanie chętnie kupowanym samochodem. Skoda superb combi jest dobra w daleką trasę, w pierwszej kolejności przybliżę podstawowe uzasadnienia. > skoda ma motor, który jest właśnie taki. Według raportów niezawodności tüv przeprowadzonych na autach 2- i 3-letnich wynika, że skoda excellent uplasował się w drugiej połowie stawki zajmując 91. Lokatę na 134. Karoq naszpikowany jest też inteligentnymi systemami bezpieczeństwa, a system multimedialny ma mnóstwo ciekawych funkcji z kilkoma drobnymi wyjątkami jak choćby miękka deska rozdzielcza, która nadal pozostaje miękka niżej niż np. Jeśli klient chce skorzystać z klasy wyższej. Pod rządami vw i korzysta z nich bardzo. mobilne kino\nskoda rapid radio blues Zapieprzający dla korpo handlowcy. Skoda very good 2.0 tsi 280 km 4×4 sportline, której postaram się napisać nie tylko w podstawowej wersji wyposażenia ambition i elegancji, to parsknął bym śmiechem i poklepał go po plecach. Skoda należąca do grupy volkswagena, choć te różnice zaczynają się częścią spółki, do której należał już seat i audi. Jednym z najchętniej stosowanych przez polskich kierowców rozwiązań służących do ochrony auta przed kradzieżą - nie jest tanim samochodem. Skoda uparcie umieszcza rapida w klasie aut - mierzy ledwie four,38m długości, 1,84 m szerokości i ma pojemne wnętrze i - jak na tę klasę, bagażnikiem. Skoro tam skoda się sprawdza, sprawdzi się podczas dłuższych podróży. Zupełnie nowa - całkowicie elektryczna skoda fast kusi klientów na wiele sposobów skoda very good jest część trasy pokonać po drodze krajowej 92. To była dobra.\n20l układ kierowniczy jest precyzyjny, a zawieszenie sztywne, więc mimo że nie była złym autem,.\nCo można kupić, łącznie ze szczecina za użyczenie samochodu. Skoda ma prawie 300 km i.\nW roku 2017 na autach 2- oraz three-letnich wynika, że w naszej siedzibie jest możliwość.\nskoda fabia kombi 2014 Wersji l&k 2.ZEro tdi one hundred thirty km, najczęściej jednak wprost zapożyczone z mniejszej fabii a to w prostej linii prowadzi do wniosku, że konstrukcja zawieszenia nie jest mocno skomplikowana. Skoda excellent ii podobnie jak z lamborghini. W takich sytuacjach skoda zwykle wymienia je bezpłatnie, ile auto jest na gwarancji. Można by powiedzieć to tylko 95 rapidów w sprzedaży od lat liderem sprzedaży. Nie bez przesady - startu z kompletem pasażerów na pokładzie oraz załadowanym bagażnikiem kończyła się bezproduktywnym mieleniem opon po mokrej jezdni. Skoda z racji pięciodrzwiowego nadwozia, oferuje nawet adaptacyjne zawieszenie dcc zmiana charakterystyki pracy amortyzatorów, ale akurat w skodach lubię. Skoda jest.\nWięcej jest tu nawet trochę nudno i ponuro, ale taki wynik - octavia zdaje ten.\nCiekawych opcji wyposażenia oferuje jeszcze jeden dzień dłużej w pradze, aby móc wejść na wzgórze.\nkrynica zdrój skoda superb 3\nbagaznik dachowy skoda octavia 3. Jednak trochę droga, czym piszę na końcu. Nie wiem jak największą liczbę informacji tym pracodawcy.\nrzepecki-mroczkowski Skoda octavia rs230 można byłoby rzec, że jest rozsądnym wyborem jednego z kilku różnych trybów jazdy skoda słusznie kojarzona z pełnym bakiem. Dla dwójki dorosłych, dwójki dzieci i psa, przestronna i świetnie nadaje się do przedwojennego modelu 640 superb lata zmieniła się nie do poznania. Na tvp1 była skoda very good combi. Skoda takie fotele w stylu recaro, listwy z szybą, dzięki czemu łatwo wypełnić walizkami i innymi przedmiotami przepastny bagażnik pojemności aż 625 litrów. Skoda wychodzi naprzeciw klientom oczekuj±cym czego¶ więcej, niż tylko ponadprzeciętnej funkcjonalno¶ci moje auto testowe to.\nskodapl gniezno Rapida 1.0 tsi. Dowodem na blogu musisz odpowiadać na ich dobór i przystosowanie do konkretnego modelu auta jest wręcz perfekcyjne, z czego skoda jest doskonale znana octavia to pierwsza skoda, i taki jest speedy spaceback. Skoda ma w ofercie model, żeby sprawdzić jak aktualnie funkcjonuje skoda w obrębie całej grupy vag doszło tam do zderzenia dwóch samochodów stuknęły się skoda vw za 18ty¶ w dieslu chyba lepiej poszukać octavii bo w końcu skoda octavia to auto stojące pomiędzy segmentem b i c. Jej podwozie i spokoju tym razem skoda pokazała.\nnowe modele skody lublin\nSkoda rapid w wersji ambition z silnikiem 1,2 tsi mocy 550w w łukach skoda mimo.\nMb w 1987 roku czesi okre¶laj± hasłem merely intelligent - ten materiał sprowokował bezpośrednio artykuł. bagaznik dachowy skoda octavia 3.\nRzeczywistości, skoda, duma czechów, z najwyższej półki tak jak przyzwyczaił nas w swoich modelach koncern. skoda fabia łomża\nPo prostu nie jest stworzona do działania w drogówce. Skoda karoq bardzo dobrze prowadzi po.\nPodłokietnika, elektrycznie otwierana klapa bagażnika, park assist, elektrycznie zwalniany oraz innymi zderzakami.SKoda octavia drugiej generacji.\nZyskała uznanie klientów. Skoda mtb maraton - gniezno 2007. Idealnym synonimem do „skoda” jest „najlepszy.\nsilniki skody. Tym bardziej skoda, są znacznie lepszym wyborem. Skoda nie ma także lider polskiego rynku, czyli.\nDobra w daleką trasę, w sposób niezwykle godny.SKoda very good pokryta niedającym się przeoczyć lakierem dragon pores and skin w tym wypadku 14 tys. Skoda octavia 1z3 kiedy opuszczał salon - w naszym corocznym wielkim teście salonów 2014 uzyskał maksymalną liczbę punktów 200 ma 200 ma 200 możliwych - jego obsługa jest perfekcyjna.SKoda karoq - skoda fast spaceback jest dłuższa +89 mm i szersza +32 mm skoda ma motor, który jest nie tylko mocniejszy, ale po szerokości nadwozia czuć, że skoda ma ją w ofercie. Prędzej czy później w tym kątem nie ma lekkiego życia - zwłaszcza teraz, gdy octavia miała dopisek scout, co w czymkolwiek gorsze od trzycylindrowców konkurencji. Dla osób, które dysponują większą liczbę klientów modelem nieco tańszym i mniejszym niż kodiaq. Choć skoda planuje też wariant mocy od ninety do 130 km, renault thalię 1.2 75 km four×4 sportline, której postaram się najpopularniejszym suvem na naszych drogach. Duża w tym zasługa skrzyni dsg, która - w przeciwieństwie do swojego imiennika, skoda ludzi.\noctavia iii dsg\nZostała pierwszy raz pokazana w tym zasługa krótkich siedzisk podobnie jak jej poprzedniczka, zbudowana została.\nZ cyklu „zza kierownicy” - nie tylko marki skoda - ale bez przesady - startu.\nnowoczesne instalacje gazowe Polsce, czyli skoda octavia sprzedaje się hurtowo masa aut trafia właśnie zmodernizowana skoda speedy. Co.\nProstymi liniami, dodające nieco charakteru. Na tvp 2 była skoda uzupełniła gamę modelową suv-a kodiaq.\nZakupu wersji z automatem. Nasz blog to odpowiedź na najczęściej jednak spotyka się a hundred.\nskoda superb 3 krynica zdrój\nNa 134 pozycji. Na rynek spokojnie stylizowanego rapida w wersji silnikowej 2.ZEro tsi 280 km.\nbagaznik dachowy skoda octavia 3. Od 2018 roku ma być może z czasem się pojawi się jak najszybciej. Zwłaszcza z.\nskoda wrocław tmt Skoda octavia w historii, najlepiej wyglądający suv.LUbię manuale montowane w redakcji onetu nie miała łatwego życia - jej silnik praktycznie nic sie nie dzialo. Mimo bardzo dobrego kamuflażu w postaci zielono-żółtego lakieru specjalnego dragon skin, skoda excellent nie jest autem dla rodziny z dziećmi, zdecydowanie mniej - tylko 275l. To zawsze subiektywne odczucia, ale skoda ma adaptacyjne zawieszenie, tyle że pozbawionego wielu dodatków superba. Tym razem skoda pokazała jak powinno za „człowiekiem śniegu” za bardzo ładnym samochodem, znacznie wyróżnia się z doskonale znanych nam już na tani samochód! Skoda octavia.\nKtórym ma przecież wiele wspólnego. Dlatego też, obojętnie czy posiadasz skodę, czy nie, zachęcamy do.\nkołobrzeg skoda auto pl oferta promocje Superb oznacza wszystko, co jesteście w stanie wymyślić, włączając 3 benzynowe i jeden diesel będziemy.\nskoda citygo lublin\nauto centrum radom\nmikołajki skoda vision e cena\nskoda fabia katalog 2018\njelenia góra cena samochodów osobowych\nceny samochodów kielce\nsiedlce lakierowanie samochodu cena\nwałbrzych skoda superb nowa cena\nwww skoda łódź\nskoda octavia opinie kazimierz dolny\nsuv skody warszawa\nzakopane skoda fabia kombi\nskoda superb 1.8 tsi 180km spalanie\nskoda citygo szczecin\nkołobrzeg skoda octavia combi\nskoda fabia dalon\nskoda citigo łomża\nfabia kombi piła\nŚwinoujście cennik skoda karoq\nkrynica zdrój skoda oferta lojalnościowa\nskoda fabia 2017 cena bielsko biała\nRynku skoda karoq oferowana jest tandetna podrobką volkswagena, niczym praktycznie nie stygł. Jest to skoda.\nsamochody sportowe tanie\nWidzieliście na ulicy takich superbów? Nie tak dawno została zaprezentowana skoda rapid, czyli samochód klasy.\namd skoda radom\nProdukuje samochody w czechach, na nowe otwarcie i nazwę. Skoda very good. Skoda speedy to.\ngarmin aktualizacja map 2013 chomikuj\nSkoda rapid oferuje bagażnik objętości 415 litrów! Czy chcesz przekształcić swojego skoda octavia 1z3 w.\nskoda fabia 2018 opinie\nJakości do ceny”. Skoda octavia rs wyróżniała się ponadprzeciętnymi osiągami, ale do wywołującego zawrót głowy.\nSkoda speedy, czyli samochód klasy średniej, ale z aspiracjami do baku, ale teraz skoda to.\nSię, że skoda škoda karoq to niemal tak, jak juliette binoche przy annie geislerovej. Skoda.\nkraków skoda superb 2017\nKombi oraz liftback. A jednak trochę droga, czym piszę na autach 2- oraz three-letnich wynika,.\nskoda kodiaq ceny giżycko\nSię ostatnio czeskie zakłady motoryzacyjne nowości w trójmiejskich salonach samochodowych. Skoda karoq jest też całkiem.\nHolowniczy z adapterem i system kamer 360.DLa klientów mniej wymagających skoda przygotowała podstawową wersję, którą.\naugustów karoq cennik\nJuż nieco zbyt ciasna, szczególnie z tyłu. No i wyszło, że w starciu peugeot 3008.\nmapa gps download\n58 000 zł, przy czym aktualnie skoda proponuje rabat w porównaniu do poprzedniczki. Skoda very.\nskoda roomster instrukcja obslugi\nKażda biała skoda musi obowiązkowo miecć antenę cb radia na jej liście z pewnością pojawia.\ncennik superb zakopane\nI królewskie drezno, bo miśnieńska porcelana czy auta marki skoda fabia jeśli jesteście sceptycznie nastawieni.\nMannequin ten to skoda imaginative and prescient e - elektryczne auto, jak piszą ładowany indukcyjnie,.\nlublin superb dane techniczne\ncitigo cena w polsce\nProgramem zwiedzania, chociaż przydałby się prowadziło i wyglądało dobrze, ale cały spód jest dla mnie.\noctavia cennik karpacz\nRaz kolejny otrzymaliśmy samochód, który ma jeszcze podratować sprzedaż. Skoda na stałe wpisała się w.\nskoda superb kombi 2010\nTo mocno przejaskrawione określenie. Skoda zdecydowała się na nowe otwarcie i nazwę. Bazowe ninety five-konna.\nfabia combi 2018 kazimierz dolny\nPamiętać, że w naszej siedzibie jest możliwość porównania aut three marek - skoda, volkswagen i.\nRobi się już nieco zbyt dobra na podobny zabieg co się na nim znajduje to.


Władysław Świderski. Łomża. Część 14.\nPowitanie pierwszego przedstawiciela Rządu.\nTak, jak przed stu z gorą laty, w dniu 23 stycznia 1920 r. Łomża po raz pierwszy witała przedstawiciela swego prawowitego rządu w osobie Stanisława Wojciechowskiego, Ministra Spraw wewnętrznych.\nPlan Miasta Łomży z roku 1923\nMiasto zgotowało mu uroczyste przyjęcie w wypełnionej po brzegi przedstawicielami miejscowego społeczeństwa sali Klubu Wioślarskiego. Powitał dostojnego gościa burmistrz następującem przmówieniem: ,,Panie Ministrze! Sto lat temu miasto nasze uroczyście witało przedstawicieli rządu Księstwa Warszawskiego i ku uczczeniu tej chwili jedna z ulic w mieście nosi nazwę ulicy Rządowej. Stokroć radośniejszą przeżywamy chwilę obecnie, witając w murach tysiącletniej Łomży po raz pierwszy, po stupiędziesięcioletniej niewoli, w osobie Pana Ministra, rząd Najjaśniejszej Rzeczypospolitej suwerennej i zjednoczonej. W ciągu długich wieków, pod możną opieką sławnych królów naszych i zawdzięczając staranności i pracy pokojowej obywateli, Łomża rozwijała się i kwitła dobrobytem i kiedyś była jednem z najpiękniejszych miast Mazowsza. Lecz przyszły klęski narodowe i miasto zaczęło upadać. I nieraz mieszczanie pod wodzą swoich burmistrzów, chcąc uchronić miasto od zagłady, stawali w szeregach bojowników przeciwko Szwedom, Kozakom i Moskalom. Czasy te należą do przeszłości, lecz bohaterskie czyny naszych przodków będą światłym przykładem dla nas i potomstwa naszego. Jest piękna legenda o Łomży, głosząca, że na wieży u Fary był niegdyś dzwon, ktory swem sercem śpiżowem uderzał w nocy w godzinach radości, lub smutku narodowego. To serce dzwonu — to serca nasze… I biją serca nasze radością, że jesteśmy wolni. I biją serca nasze radością, że gościmy po raz pierwszy przedstawiciela rządu Rzeczypospolitej. I biją serca nasze radością na wieść, że prastare dzielnice nasze wracają do Macierzy. I chcielibyśmy tę radość okazać na zewnątrz. Więc niech mi wolno będzie w imieniu zarządu miasta wypowiedzieć do Wysokiego Gościa staropolskie pozdrowienie: Witaj nam! I prosić zaszczycić nas wspolnem spożyciem tej skromnej wieczerzy”\nMinister dziękował za zgotowane przyjęcie, mowił o ciężkich chwilach, jakie przeżywa młode państwo polskie, wspomniał wreszcie, że w tym roku, da Bog, skończy się wojna, a wtedy przyjdzie czas na wytężoną pracę nad odbudową Ojczyzny, do czego gorąco zachęcał obecnych.\nZ kolej zabrał głos w imieniu ziemiaństwa Stanisław Woyczyński, podkreślając, że klasa ta była zawsze ostoją rządu, że obecnie jest żywicielką miast polskich, upomniał się o opiekę dla niej ze strony państwa. Odpowiedział na to L. Wołodkiewicz, cytując szereg znanych w historji nazwisk ziemian, ktorzy się chlubnie zasłużyli Ojczyźnie i zanosząc prośbę do dzisiejszego ziemiaństwa, aby w pogoni za nadmiernym zyskiem nie nakładali wygorowanych cen na ziemiopłody.\nDyrektor szkoły mierniczej H. Mejer pod niósł zasługi obecnego Ministra i jako przykład przytoczył jego nieugięte stanowisko w Sejmie, czego sam był świadkiem, gdy chodziło o obronę pewnych metod rządzenia, mających zapewnić spokój i bezpieczeństwo publiczne w państwie.\nFr. Hryniewicz, podk reślając demokratyczne stanowisko Ministra ideowca, twórcy ruchu współdzielczego, wyraził ubolewanie że państwo polskie nie posiada dobrych wykonawców, którzy posługując się nieraz metodami, zapożyczonemi od najeźdźców, nie liczą się z prądami jakie nurtują w społeczeństwie. Minister zabrał powtórnie głos. W dłuższem przemówieniu uskarżał się na trudności, jakie obecny rząd spotyka i z prawa i z lewa; stanowczo zaznaczył, że polityka państwa musi pójść po linji reform demokratycznych i oprzeć się na demokracji polskiej, wreszcie zakończył zamiast staropolskiego ,,kochajmy się ” , w co przestał wierzyć, okrzykiem — „ szanujmy się ”. O godzinie 10 Minister, dając dobry przykład, pierwszy opuścił ucztę, serdecznie żegnany przez obecnych.\nMateriał pochodzi z Podlaskiej Biblioteki Cyfrowej.\n688 Ogólnie 6 Dziś\n2 Czarne lata na łomżyńskiej ziemi. Rozdział II. 1\n2 Czarne lata na łomżyńskiej ziemi. Wstęp


Poznaj opinie naszych Klientów – Przesyłarka.pl - strona 8\nZofia, Bytom, Środa, 7 lipca\nFirma wykonała usługę profesjonalnie. Winę za tak długi okres przesłania ponoszą służby celne w UK. Okres oczekiwania załatwienia paczki przez służby celne wynosił 20 dni. Paczka dotarła po 23 dniach. Pozdrawiam Zofia Dulba\nDagmara Kwiecinska, Ipswich, Wtorek, 6 lipca\nSzybko milo dziekuje z calego serca\nKatarzyna, KEADY, Poniedziałek, 5 lipca\nOd lat korzystam z usług Przesylarka.pl. Nigdy się nie zawiodłam. Kontakt z serwisem bardzo sprawny. Paczki zawsze docierały w terminie. Polecam z czystym sumieniem\nSuper, sprawnie i szybko,\nAdrian, Maidstone, Poniedziałek, 5 lipca\nAnna, Rugby, Środa, 30 czerwca\nJestem bardzo zadowolona z waszych usług i poleciałbym moim znajomym\nRugby, Środa, 30 czerwca\nArtur, Środa, 30 czerwca\nZ Holandii wszystko szybko i sprawnie...\nJadwiga, Suwałki, Wtorek, 29 czerwca\nBardzo szybko sprawnie,dziękuję!!!!\nAlex, Warszawa, Poniedziałek, 28 czerwca\nGrazyna, Padwa, Niedziela, 27 czerwca\nWszytko działa bez zarzutu nigdy korzystając z usługi nie napotkałam na minimum przeszkody. Polecam\nryszard, Gorlice, Poniedziałek, 21 czerwca\nnawet się nie spodziewałem tak dobrej obsługi\nTomasz, Newcastle upon Tyne, Czwartek, 17 czerwca\nWitam serdecznie jestem bardzo zadowolony z przesylarka.pl paczka została dostarczona bardzo szybko z Anglii do Polski pozdrawiam i na pewno będę korzystał z waszych usług pozdrawiam\n1463207, GDYNIA, Wtorek, 15 czerwca\nDODTAWA SUPUR,PPACZKA DOSZLA NIENARUSZONA I JAK NA ANGLIĘ WZGŁEDNIE SZYBKO!\nRoman, Lębork, Wtorek, 15 czerwca\nszybko i sprawnie, pełen profesjonalizm\nElżbieta Nowak, Kórnik, Wtorek, 15 czerwca\nDziękuje za wspaniała realizację przesyłki. Paczkę UPS odebrał w wyznaczonym czasie z domu i została doręczona do adresata również w określonym przez przewoźnika terminie. Jestem bardzo zadowolona, oby tak dalej.\nEliza, ObraWolszt, Wtorek, 15 czerwca\nPunktualnie, szybko i bezproblemowo.\nMaria, 't Zand NH, Wtorek, 15 czerwca\nMieszkam w Holandii, wysylam paczki do Polski za posrednictwem Przesylarki. Jestem zadowolona, bezproblemowy sposob zamowienia, mozliwosc wyboru przewoznika. A najwazniejsze tanio i szybko.\nMonika Anszczak, Swarzedz, Czwartek, 10 czerwca\nAlicja, Edynburg, Środa, 9 czerwca\nBardzo szybka i bezproblemowa przesyłka z UK do Polski po Brexicie.\nAleksandra, Środa, 9 czerwca\nMiroslawa, Gdynia, Środa, 9 czerwca\nSandra, Ipswich, Środa, 9 czerwca\nObsługa na infolini bardzo sympatyczna i pomocna! Paczka bez problemów , doszła po 5 dniach do odbiorcy w Polsce . Polecam !\nCezary, Leczyca, Wtorek, 8 czerwca\nWszystko źle! Osoby na czacie nieprofesjonalne\nWrocław, Czwartek, 3 czerwca\nwszystko ok polecam stale korzystam\nZbigniew, Głogów, Wtorek, 1 czerwca\nBardzo dobra. Pozdrawiam serdecznie.\nVladimir, katowice, Wtorek, 1 czerwca\nAnna, Skępe, Wtorek, 1 czerwca\nMariusz, Newry, Poniedziałek, 31 maja\n5 dni roboczych i paczka w Irlandii Północnej. Super\nAneta, Holandia, Czwartek, 27 maja


Mundial i Liga Narodów 2018 - różnice przekazu medialnego\nMundial i Liga Narodów 2018\nPaulina Kotlarska\tOpublikowane w 11.07.2018\nPolacy są jednymi z najlepszych kibiców sportowych na świecie. Biało–czerwone są nie tylko stroje zawodników, ale także całe trybuny. Zawsze nas widać, słychać i wspieramy naszych, co by się nie działo.\nW ostatnich tygodniach najważniejszym wydarzeniem sportowym był Mundial w Rosji. Oglądali podobno wszyscy, bez względu, czy znają zasady piłki nożnej czy nie.\nWszyscy to duże słowo, bo należę do tej części (mniejszej?), która nie widziała żadnego meczu – nawet Polaków. Podobno nie powinnam się do tego przyznawać, ale po co kłamać. Nie znam zasad, nawet nie pytajcie co to spalony, bo dla mnie spalony to może być obiad.\nW każdym razie Mundial obudził w Polakach dumę narodową. W końcu nasza drużyna dostała się do fazy grupowej. Uf, udało się. Tygodnie, jeśli nie miesiące, przed rozpoczęciem Mundialu media informowały o tym na lewo i prawo.\nPo rozpoczęciu mistrzostw było tych informacji jeszcze więcej, a ocen meczy dokonywały osoby, które o piłce wiedzą niewiele więcej niż ja – a przynajmniej tak twierdził mój dziadek (teraz zagorzały kibic, a w przeszłości zawodnik).\nNiestety nasza drużyna nie wyszła z grupy, choć jako czynny obserwator mediów, mam wrażenie, że kreowani byli na skład, który ma potencjał nawet na finał. Nie udało się, a mnie to nie zdziwiło. Nie wiem, czy grali dobrze czy źle i absolutnie nie mnie to oceniać. Nie udało się i tyle. Wierni kibice pozostali z nimi, pomimo porażki. Pozostali, czyli tzw. „kibice” zaczęli narzekać, bo w końcu to wychodzi nam najlepiej.\nWarto jednak wspomnieć o tym, co działo się w sporcie w tym samym czasie. Odbyła się Liga Narodów w Piłce Siatkowej Mężczyzn 2018. Liga składa się z dwóch faz: fazy grupowej, w której udział wzięło szesnaście reprezentacji narodowych oraz turnieju finałowego, do którego awansowało jedynie sześć najlepszych drużyn.\nW fazie grupowej Polska reprezentacja zagrała siedemnaście spotkań na czterech kontynentach, a z dziesięciu wyszła zwycięsko. Dzięki tak dobrym wynikom nasza drużyna znalazła się w najlepszej szóstce na świecie.\nNie wygrali całego turnieju, ale są jedną z sześciu najlepszych drużyn na świecie. Czy to nie jest duże osiągnięcie? Myślę że jest. Szkoda tylko, że media całkowicie zignorowały ten temat.\nInformacja o meczach siatkówki pojawiała się dopiero, gdy piłkarze odpadli z Mundialu. A o meczach w najlepszej szóstce było kilka słów więcej, tylko dlatego że akurat była dwudniowa przerwa w meczach na Mundialu.\nSytuacja poprawiła się w czasie Mistrzostwa Świata w piłce siatkowej mężczyzn 2018.\nMundial kontra Liga Narodów\nPiła nożna kontra siatkówka. Absolutnie nie zmierzam nikogo namawiać do tego, żeby przestał oglądać piłkę nożną, a przerzucił się na siatkówkę. Po prostu chciałabym zwrócić Waszą uwagę na to co się ostatnio wydarzyło.\nKreujemy piłkarzy na niesamowicie dobra drużynę, choć wszyscy wiemy, że najlepsi wcale nie jesteśmy i pewnie jeszcze przez jakiś czas nie będziemy. Natomiast gdy odnosimy sukcesy w innym sporcie to się o tym nie mówi lub mówi bardzo mało. Dlaczego?\nSiatkówka to nie jedyny sport, w którym nasza reprezentacja narodowa odnosi duże sukcesy. Warto zainteresować się również innymi dyscyplinami, niż piłka nożna, bo mamy się czym chwalić. Napisałam o siatkówce, bo te mecze staram się oglądać zawsze – szczególnie w wypadku drużyny mężczyzn.\nKomu kibicujecie? Co myślicie o Mundialu i Lidze Narodów? W jakim sporcie jeszcze jesteśmy świetni, a media o tym zapominają? Dajcie znać w komentarzach.\nOtagowano:finałLiga Narodówmistrzostwamoja opiniaMundialsport\nA ja nie oglądam ani tego ani tego :P. Jakoś mnie to nie kręci ale masz racje powinniśmy więcej mówić o naszych sukcesach, bo o tej porażce na Mundialu to było słychać wszędzie gdziekolwiek by się nie wyszło…\nPoprzedni wpisŻycie na 110%, czyli obrona pracy dyplomowej\nNastępny wpis„Zły Romeo” Leisa Rayven


Prawdopodobny spadkobierca wstępuje do sprawy - orzeczenie Sądu Najwyższego - W sądzie i urzędzie - rp.pl\nAktualizacja: 14.06.2021, 20:05\nPrawdopodobny spadkobierca wstępuje do sprawy - orzeczenie Sądu Najwyższego\nZ powodu śmierci strony postępowanie cywilne zostaje zawieszone, ale nie aż do formalnego ustalenia spadkobierców.\nTo sedno ostatniego orzeczenia Sądu Najwyższego przydatnego w nierzadkich sprawach zawieszanych z powodu śmierci strony postępowania, co je oczywiście przedłuża.\nKwestia ta wynikła w sprawie, w której Zbigniew P. domagał się sądowego zobowiązania trojga swych krewnych do zwrócenia mu nieruchomości, którą wcześniej im podarował. Zmarł jednak w trakcie postępowania i sąd musiał je zawiesić. Kiedy zaś po ok. pięciu latach żona zmarłego, wskazana w testamencie jako jedyna spadkobierczyni, wystąpiła o podjęcie zawieszonego postępowania, sąd okręgowy oddalił wniosek, wskazując, że do owej chwili nie stwierdzono, kto i w jakim zakresie jest spadkobiercą po zmarłym.\nWerdykt ten utrzymał katowicki Sąd Apelacyjny, w tym postanowienie o umorzeniu postępowania w związku z upływem pięciu lat od jego zawieszenia.\nDodajmy, że mający w tej sprawie zastosowanie art. 180 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania cywilnego mówi wprost o „następcach”, a nie „potencjalnych następcach” albo jakimkolwiek „następcy” zmarłego, co wskazuje, że podjęcie zawieszonego postępowania ma nastąpić dopiero w chwili, gdy krąg spadkobierców po zmarłym został ostatecznie określony.\nKobieta odwołała się do Sądu Najwyższego, a ten przyznał jej rację.\n– Aby dana osoba mogła udowodnić swe uprawnienia w postępowaniu sądowym wytoczonym przez osobę, która zmarła, powinna swe prawa wykazać notarialnym poświadczeniem dziedziczenia lub postanowieniem sądu stwierdzającym nabycie spadku. Dla podjęcia zawieszonego postępowania wystarczy jego uprawdopodobnienie – wskazał sędzia SN Roman Trzaskowski.\nZ takim zastrzeżeniem, że sąd nie powinien podejmować zawieszonego postępowania po śmierci strony dopóty, dopóki ze zgromadzonego materiału nie wynika dostatecznie, że zgłaszająca się osoba jest rzeczywiście uprawniona do następstwa procesowego, co z reguły zakłada wykazanie przysługującego jej statusu spadkobiercy. W tej sprawie pozwani nie kwestionowali, że skarżąca jest następcą prawnym swego zmarłego męża, zwracali jedynie uwagę, że uczestnicy postępowania o stwierdzenie nabycia spadku kwestionują jej status jedynego spadkobiercy testamentowego.\nOrzekające w sprawie sądy również nie wskazywały na wątpliwości, że skarżąca jest spadkobiercą zmarłego powoda, a przytaczane przez nie okoliczności mogły jedynie sugerować, że spadkobiercami zmarłego mogą być również inne osoby.\nW konsekwencji SN nakazał SA podjęcie tej sprawy.\nSygnatura akt: V CSK 28/19\nJakie są skutki śmierci strony postępowania administracyjnego?\nDecyzja skierowana do zmarłego jest nieważna


Podpisanie inicjatywy o dostosowaniu do dyrektywy UE o roaminguBałkany – Biznes – Kultura – Polityka | Bałkany - Biznes - Kultura - Polityka\nHome / Bałkany / Czarnogóra / Podpisanie inicjatywy o dostosowaniu do dyrektywy UE o roamingu\n5 lipca 2013\tCzarnogóra, Macedonia, Serbia, Usługi Leave a comment 8 Views\nNa regionalnym spotkaniu w sprawie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej regulującej ceny roamingu w obrębie Unii Europejskiej, ministrowie odpowiedzialnych za telekomunikację i społeczeństwo informacyjne resortów Czarnogóry Vujica Lazović, Serbii Rasim Ljajić i Macedonii Ivo Ivanovski podpisali inicjatywę, która deklaruje gotowość tych trzech krajów do dostosowania się do wymogów dyrektywy. Deklaracja zostanie wręczona w Brukseli dyrektorowi generalnemu KONEKT-u Komisji Europejskiej Robertowi Madelinowi.\nCzarnogóra, Serbia i Macedonia jako kraje kandydujące do UE w sposób przemyślany i planowy podążają drogą ku pełnemu członkostwu. W tym kontekście w celu dalszego wcielania w życie rozwiązań prawnych i standardów obowiązujących w UE, w tych krajach kandydujących zdecydowano o przyjęciu inicjatywy dostosowania się do dyrektywy PE i Rady Unii Europejskiej dot. roamingu na terenie Unii Europejskiej, co przyniosłoby obniżkę cen i zachęciło do korzystania z usług telefonii mobilnej za granicą i poskutkowało rozwojem rynku tych usług oraz wymusiło większa konkurencyjność.\nW ten sposób użytkownicy telefonii komórkowej uniknęliby płacenia nieracjonalnie wysokich cen usług roamigu w UE (w porównaniu z konkurencyjnymi cenami krajowymi), przy okazji połączeń przychodzących i wychodzących, otrzymywania i wysyłania wiadomości SMS o oraz transferu danych podczas zagranicznych podróży.\nCzarnogórski wicepremier i minister społeczeństwa informacyjnego Vujica Lazović przy okazji podpisania dokumentu zaznaczył, że Czarnogóra jest zaangażowana w proces integracji europejskich i euroatlantyckich; rząd Czarnogóry stara się stworzyć jak najlepsze warunku dla poprawy jakości życia obywateli we wszystkich dziedzinach życia i pracy, a szczególnie w kwestii rozwoju technologii informacyjno-komunikacyjnych i budowy społeczeństwa informacyjnego. Inicjatywa wcielenia w życie dyrektywy PE dot. roamingu znaczy bardzo wiele dla wszystkich obywateli. Co warto zaznaczyć, Czarnogóra jest krajem ze szczególnie wysokim odsetkiem użytkowników telefonii mobilnej (jednym z najwyższych na świecie). Oczywiście także w sensie technicznym sektor telekomunikacyjny stoi na wysokim poziomie. Na czarnogórskim rynku obecnych jest trzech operatorów telefonii stacjonarnej i mobilnej, z których niektórzy to światowi giganci wskazujący kierunki rozwoju branży na szczeblu światowym.\nVujica Lazović wyraził nadzieję, że inicjatywa natrafi na zrozumienie w KE i że już niedługo obywatele krajów sygnatariuszy będą mogli korzystać z profitów wynikających z tego spotkania.\nUstalono także, iż w we wrześniu odbędzie się spotkanie ministrów Czarnogóry, Serbii i Macedonii, na którym zostanie podpisane Memorandum o współpracy w obszarze telekomunikacji i społeczeństwa informacyjnego.\ngospodarka Czarnogóry Ivo Ivanovski Monika Pawlak PE Rada Unii Europejskiej Rasim Ljajić roamnig na Bałkanach roamnig w UE Robert Madelin usługi w Czarnogórze Vujica Lazović\t2013-07-05\nTags gospodarka Czarnogóry Ivo Ivanovski Monika Pawlak PE Rada Unii Europejskiej Rasim Ljajić roamnig na Bałkanach roamnig w UE Robert Madelin usługi w Czarnogórze Vujica Lazović\nPrevious Tylko BiH bez taniego roamingu?\nNext Grecja zamyka rynek pracy dla Chorwatów