Słowianie do XII wieku posiadali swoją własną religię razem z panteonem bogów oraz mitami. Chociaż ta grupa narodów i plemion posiadała swoje wyznanie to nie byli jednomyślni co do szczegółów takich jak nazewnictwo określonych bogów albo też ich funkcji. Słowiańskie wierzenia są naprawdę specyficzne, więc warto w nie się zagłębić chociażby na chwilę.\nParę lat temu będąc na jednym z eventów związanych grami planszowymi, RPG i związaną z nimi otoczką pojawiłem się na wykładzie związanym z mitologią słowiańską. Zaciekawiło mnie na tyle, że rozpocząłem rozmyślać jak to jest z religią Słowian. Na tyle mnie to zaintrygowało, że nie miałem zamiaru odpuścić i rozpocząłem poszukiwać informacji w tym temacie.\nW obecnej chwili przedstawiam Wam naprawdę sporą dawkę informacji, natomiast dla innych będzie to akurat kolejnym przewałkowaniem informacji. Od razu przekazuję, że sam zdobywałem informacje i trudno jest mi stwierdzić czy można uzyskać coś więcej. Jeśli jest takowa możliwość to nawet nie wie gdzie uzyskać taką możliwość.\nZanim przejdę dalej z tekstem chciałbym wstępnie omówić wierzenia Słowian. Słowiańska religia to tak naprawdę zespół wierzeń, mitów i kultowych praktyk plemion słowiańskich w okresie przed chrystianizacją oraz zaliczany do systemów religii politeistycznych z akcentami panteistycznymi i być może dualistycznymi. Informacje o religii Słowian w nikłym stopniu dotrwały w źródłach do dnia dzisiejszego. Nie zachowały się żadne źródła bezpośrednie, a jedynie lakoniczne relacje chrześcijańskie, często spisywane przez niezorientowanych bezpośrednio w temacie autorów lub kronikarzy żyjących przynajmniej kilkadziesiąt, jak nie kilkaset lat po chrystianizacji. Pełne zrekonstruowanie wierzeń słowiańskich nie jest możliwe, a dokonywane próby często budzą wątpliwości, co do tego czy przyjęte metody są właściwe i wiarygodne. Rekonstrukcja odbywa się przede wszystkim w oparciu o ślady dawnych wierzeń zachowane w folklorze i wierzeniach z okresu już chrześcijańskiego. Nie bez znaczenia są także badania z zakresu szerzej pojmowanej teorii religii. Na tle innych pogańskich systemów religijnych Europy, religia Słowian jest jedną z najsłabiej zachowanych. W efekcie zderzenia kultury słowiańskiej z chrześcijańską, od VI wieku następował stopniowy proces wypierania pierwotnych wierzeń przez chrystianizm, ostatecznie zakończony na poziomie państw wraz z podbojem Połabia przez Niemców do XIII wieku, zaś na poziomie wierzeń prywatnych około XV – XVI wieku. Pewne relikty religii pogańskiej przetrwały w folklorze do dziś, ale forma i skala tego zachowania budzą liczne wątpliwości.\nŚwiatowid ze Zbrucza, IX wiek\nŹródło: Religia Słowian\nNa tle innych pogańskich systemów religijnych Europy, religia Słowian jest jedną z najsłabiej zachowanych. W efekcie zderzenia kultury słowiańskiej z chrześcijańską, od VI wieku następował stopniowy proces wypierania pierwotnych wierzeń przez chrystianizm, ostatecznie zakończony na poziomie państw wraz z podbojem Połabia przez Niemców, zaś na poziomie wierzeń prywatnych około XV – XVI wieku. Pewne relikty religii pogańskiej przetrwały w folklorze do dziś, choć forma i skala tego zachowania budzą liczne wątpliwości. Choć ludy słowiańskie oraz powiązane z nimi systemem wierzeń, a prawdopodobnie także etnogenezą ludy bałtyckie zamieszkiwały gigantyczne połacie Europy, nie zachował się żaden spójny przekaz opisujący ich wierzenia. Wprawdzie chrystianizacja Słowian trwała kilkaset lat, a do jej celów przygotowywano misjonarzy, czy wręcz całe konwenty czy biskupstwa, nie zachował się odpowiednik Eddy służącej dziś do rekonstrukcji religii Germanów, a tym bardziej rodzime źródła pogańskie podobne do skandynawskich sag. W efekcie religię Słowian i ich mitologię rekonstruować można jedynie w oparciu o lakoniczne wzmianki w obcych źródłach kronikarskich lub późniejszych o przynajmniej kilkadziesiąt lat od momentu chrystianizacji źródłach rodzimych. Najczęściej są to krótkie relacje mające na celu przedstawienie swego rodzaju ciekawostek lub szkalowanie pogańskiego, bałwochwalczego kultu.\nWielu badaczy dawnych religii pogańskich wątpiło w szanse odtworzenia słowiańskiego panteonu, jednak z pewnością wśród wczesnośredniowiecznych Słowian istniał zorganizowany zespół wierzeń, gdzie można wyróżnić bóstwa główne i pomocnicze. Z powodu nielicznych źródeł trudno jest odtworzyć dokładną hierarchię bóstw wraz z datowaniem kultów poszczególnych z nich, lecz dostępne materiały pozwalają na to, by móc bez wątpienia powiedzieć coś więcej o specyfice słowiańskiej religii pogańskiej.\nSłowiański system wierzeń wiernie wpisywał się w typ mitologii praindoeuropejskiej. Wśród dawnych ludów, które wyodrębniły się ze wspólnoty praindoeuropejskiej można było dostrzec powszechnie takie tendencje jak: podział władzy zwierzchniej na prawną i magiczno – religijną, kult siły i walki zbrojnej oraz pochwałę płodności. Przekładało się to wiernie na trójpodział społeczeństwa na kapłanów, wojowników i rolników. Poszczególne mity rozwijały się w oparciu o obowiązujący ustrój społeczny i otaczającą rzeczywistość, przez co mitologie sukcesywnie zaczęły coraz bardziej się od siebie różnić. W oparciu o te procesy z czasem wyodrębnił się panteon słowiańskich bóstw.\nBadaniom religii słowiańskiej sprzyja fakt panowania wśród Słowian przez pierwsze tysiąclecie naszej ery względnie jednolitej kultury, do której chrześcijaństwo stopniowo zaczęło wdzierać się w VIII wieku. Poszczególne źródła wiedzy o rodzimych bogach są miejscami niekonsekwentne, jednak na ich podstawie można w większości wypadków bez problemu wnioskować o funkcjach naczelnych poszczególnych bóstw. Za chwilę przedstawię panteon bóstw na podstawie podziału Aleksandra Gieysztora, który dzieli bożków na głównych i pomocnicze.\nPierwszym, którego przedstawię jest Perun. Nazywany jest najczęściej jako bóg niebios, piorunów, chociaż nie tylko tym się zajmuje. Perun etymologicznie oznacza ten, który uderza. Czynność ta nie odnosi się jednak wyłącznie do uderzania grzmotów, ale też do innych atrybutów tego bóstwa, takich jak siła i bitewna skuteczność. Perun jako gromowładny bóg wiernie wpisuje się w nurt naczelnych bóstw władających piorunem, które można odnaleźć w innych mitologiach indoeuropejskich. Słowiański pan niebios był powszechnie kojarzony z dębami, majestatycznymi drzewami często błogosławionymi przez Peruna za pośrednictwem piorunów. Kult Peruna w źródłach historycznych i ludowych jest dobrze poświadczony, w kulturze masowej jego imię używane jest najczęściej w odniesieniu do naczelnego bóstwa gromowładnego Słowian Wschodnich.\nNa podobnym poziomie jest Świętowit a jego nazwa etymologicznie oznacza Potężnego Pana: Tego, Który Rozporządza Mocą Nadprzyrodzoną. Kult bóstwa o tym imieniu znajdował się między innymi w pobliżu słynnej Arkony. Jego wyobrażenie to istota o czterech twarzach. Lewą ręką wsparty był na boku, a w prawej trzymać miał róg. Czterogłowe przedstawianie Świętowita miało związek z symbolicznym znaczeniem czwórki, którą można postrzegać jako doskonałość i zamkniętą całość. Rozważania nad rytuałami poświęconymi temu bóstwu pozwala na dojście do wniosku, że ono również miało związek z niebem i piorunami. Słowianie znad Bałtyku przedstawiali Świętowita z konkretnym atrybutem — rogiem, który jest zarówno symbolem władzy, jak i cykliczności. Co więcej, bóstwo to bywało również łączone z funkcjami typowo rolniczymi: gospodarowanie ludem i zasobami zboża, zapewnianie obfitości plonów itp, a także atrybutami militarnymi (broń, koń). Te i inne podobieństwa pozwoliły niektórym badaczom do utożsamienia arkońskiego Świętowita z wschodniosłowiańskim Perunem. Świętowit najczęściej był czczony na Połabiu, gdzie oczywiście znajdowała się jego świątynia.\nWśród Słowian połabskich czczony był również Jarowit — bóg młodzieńczej siły. Przez historyka Herborda zrównany z Marsem. Zbieżność w znaczeniu imion, jak też wojenna funkcja obu bóstw skłania niektórych historyków do stawiania hipotezy iż Jarowit i Świętowit to jedno i to samo bóstwo.\nNajwyższy bóg potrzebuje równie potężnego oponenta, który zajmuje się sprawami, do których ma za daleko albo też wzrok nie sięgał. W wierzeniach dawnych Słowian taką funkcję pełnił Weles, zwany też Wołosem. Wołos w wierzeniach Słowian był zwierzchnikiem Nawii, miejsca gdzie przybywały dusze zmarłych. Bóg ten był często wyobrażany jako postać siedząca na tronie pośród korzeni Drzewa Kosmicznego. Weles był bóstwem magii, klątw i innych sztuk tajemnych, choć nieobce były mu też sztuki mniej tajemne, takie jak chociażby poezja i rzemiosło. Źródła poświadczają jakoby Weles był drugim bogiem po Perunie — przysięgała na niego cała Ruś, podczas gdy do Peruna prośby zanosili najczęściej wojownicy. Weles był postrzegany jako przeciwnik Peruna, chociaż warto nadmienić, że istnienie jego kultu świadczy o tym, że nie był on postrzegany jako bóstwo negatywne. Według zdobytych informacji w to bóstwo wierzyli Słowianie Wschodni – część źródeł pisanych podają, że podczas zawierania traktatów przysięgała na niego cała Ruś (nie licząc wojowników, którzy w tym czasie klęli się na Peruna). Karą za niedotrzymanie przysięgi miało być wyzłocenie jak złoto, innymi słowy skrofuloza – gruźlica węzłów chłonnych.\nZoomorficznym wcieleniem (czyli zwierzęcym wcieleniem) Welesa był Żmij, przypominająca smoka gadzia postać z wierzeń dawnych Słowian, która na obszarze Słowiańszczyzny była kojarzona raczej pozytywnie. Wcielenie to świadczy fakt pilnowania przez niego wejścia do Wyraju wężowego, czyli do welesowskich Nawii. Żmij sprawował opiekę nad wodami i zasiewami, walczył z wrogimi istotami, a do tego wchodził jeszcze w związki z kobietami, których owocem byli krzepcy i potężni synowie. Słowiański folklor pamięta tę istotę zarówno jako bóstwo opiekuńcze, jak i niebezpiecznego antagonistę, któremu czoła stawiali rycerze. Prawdopodobnie przez to są późniejsze skojarzenie wynikłe z kontaktów z chrześcijanami. Żmij reprezentował jeszcze siły podziemia i chaosu, przez co był dokładnym przeciwieństwem Peruna, pana ładu, ziemi i powietrza.\nW przypadku innych główniejszych bóstw z wczesnośredniowiecznych czasów mógłby być Trzygłów bądź Trojan. Kult Trzygłowa został poświadczony w źródłach połabskich i pomorskich, zaś Trojana wśród Słowian wschodnich i południowych. Jak sama nazwa wskazuje, bóstwa te przedstawiane były z trzema głowami. Tłumaczono to sprawowaniem przez Tryglawa nad trzema światami: wodą, niebem i podziemiami. Zdania badaczy na temat kultu Trzygłowa są dziś mocno podzielone, głównie za sprawą małej liczby źródeł i przemieszania kompetencji Peruna i Welesa. Wszystko wskazuje zatem na to, że trójgłowego bóstwa nie można kojarzyć jednoznacznie z Welesem, zwłaszcza że zasięg jego funkcji jest znacznie szerszy. Z tego też powodu jest to też jeden z bardziej zagadkowych słowiańskich bogów.\nPomniejszym bogiem jest Swaróg, który był to bóstwem słońca i ognia niebiańskiego, któremu cześć oddawano szczególnie podczas tak zwanych Szczodrych Godów związanych z zimowym przesileniem, porą tryumfu światła słonecznego nad siłami ciemności. Podłoże do wytworzenia kultu tego bóstwa było bez wątpienia indoeuropejskie, czego dowodzą takie formy jak sanskryckie svár, które oznacza niebo, raj, lub perskie χvar – słońce. Swaróg jest często kojarzony z kowalstwem, wytwarzaniem narzędzi oraz ustanawianiem prawa. O oddawaniu czci temu bóstwu świadczą zachowane nazwy miejscowe.\nZoomorficznym wcieleniem Swaroga był Raróg — duch ognia objawiający się najczęściej pod postacią płonącego ognistego ptaka (najczęściej sokoła). Świadczy o tym podobieństwo pomiędzy dwoma nazwami i oczywisty związek z ogniem. Wierzono, że raróg może wykluć się z jaja, które przez 9 dni będzie wysiadywał człowiek. W kulturze ludowej Raróg przetrwał pod postacią malutkiego demona (potrafiącego zmieścić się w kieszeni), który przynosił ludziom szczęście. Natomiast na Rusi przetrwał jako żar – ptak. Sama nazwa tej istoty jest też dziś pamiętana za sprawą jednego ptasiego gatunku z rodziny sokołowatych — Raroga Zwyczajnego (łacińskie nazewnictwo Falco cherrug).\nNa różnych obszarach Słowiańszczyzny poświadczony został również kult syna Swaroga, który w zależności od regionu mógł zwać się Dadźbogiem, na terenie Słowian Wschodnich, Swarożycem bądź Radogostem, na terenach Słowianie Połabskich. Warto też nadmienić, że wszystkie te bóstwa czasem były utożsamiane nawet z samym Swarogiem, co ma zapewne związek z obchodami Szczodrych Godów, kiedy to stare słońce ustępowało młodszemu. Poszczególne bóstwa różniły się nieco sprawowanymi przez siebie funkcjami. Dadźbog był bogiem dostatku, Radogost opiekunem gości, zaś Swarożyc odpowiadał za ogień ofiarny i domowy. W kultach wymienionych przed chwilą bóstw intrygującym zagadnieniem jest potrójne oblicze ognia, który mógł przejawiać się w zjawiskach atmosferycznych jako ogień niebiański, utrzymywaniu więzów rodowych – ogień domowy i przyjmowaniu ofiar ogień ofiarny. Taka różnorodność sprawowanych przez te bóstwa funkcji czyniłaby z nich jedne z naczelnych bóstw słowiańskich.\nNastępnym bóstwem jakie napotkałem jest Mokosz, która to jest boginią deszczu i wilgoci będąca też opiekunką ziemi, wody i kobiet, kojarzona powszechnie z takimi aspektami kobiecości jak płodność i seksualność, mająca też związek z tkactwem, przędzeniem i pasterstwem. Językoznawcy przyjmują, że nazwa tego bóstwa ma związek z dzisiejszymi słowami jak mokry i moczyć. Mokosz należy traktować przede wszystkim jako boginię wschodniosłowiańską, która zapewne z czasem została zdegradowana do funkcji demonologicznej. Źródła pisane poświadczają istnienie kultu tej postaci na Rusi, choć nie brakowało w literaturze naukowej hipotez łączących Mokosz z całą Słowiańszczyzną. Jest to jednak sprawa wątpliwa, tak naprawdę wszystko to spowodowane jest poprzez nazwę czeskiej gminy Mokošín, wyróżniającej się szczególnym herbem, na którym jest obecna kobieta pośród dwóch kłosów zboża. Najpowszechniej zwykło się dziś Mokosz łączyć z kultem matki ziemi wilgotnej, który dobrze zachował się w kulturze ludowej, zwłaszcza rosyjskiej. Na wschodnich ziemiach istniał niegdyś wśród chłopów zwyczaj wyznawania grzechów prosto do ziemi bądź też zakaz ranienia jej w pewnych porach.\nPodobną pozycję co Mokosz posiadała bogini Perperuna, która też była nazywana Dodola. Można odnaleźć informacje, że była czczona głównie przez Słowian Południowych. Oni zaś czcili jako małżonkę Peruna albo też istotę pochodzącą od tego bóstwa. Imię Perperuny powstało poprzez zdublowanie rdzenia w imieniu gromowładcy, zaś forma Dodola przez wprowadzenie imienia bóstwa jako tabu przy pomocy wyrazu dźwiękonaśladowczego. Najprawdopodobniej z kultem Perperuny związany był praktykowany na Bałkanach obrzęd sprowadzania deszczu o nazwie Peperuda, polegający na polewaniu wodą dziewczyny, stanowiącej ofiarę dla Peruna.\nCiekawym przypadkiem pobocznego bóstwa jest Rod, którego można domniemywać jako praojca wszystkich bogów oraz którego kult w czasach wczesnopogańskich był przypuszczalnie znacznie silniejszy niż pod koniec istnienia religii słowiańskiej. Funkcja tego bóstwa nie jest do końca oczywista, choć jego nazwa wykazuje oczywiste związki z takimi słowami jak ród oraz rodzenie. Z tego powodu Rod był postrzegany jako opiekun wspólnoty plemiennej i sfery związanej z płodnością. Boga tego często wyobrażano sobie jako centrum drzewa kosmicznego, zapewne za sprawą tego, że stanowił ostateczne źródło, ojca wszystkich bogów i ludzi. Przybocznymi Roda były Rodzanice, które sprawowały opiekę nad kobietami w ciąży i małymi dziećmi. Przy okazji Rod jest dobrze poświadczony w źródłach wschodniosłowiańskich jako bóg, chociaż nie posiada zbytnio potwierdzonych boskich funkcji. Przypuszcza się jednak, że wiara w Roda musiała być stara i bardzo silna, skoro wyraz ten zdołał odcisnąć tak mocne piętno na ogóle języków słowiańskich. Jest ono tak silne, że niektórzy badacze zaczęli rozpatrywać nawet jako naczelne bóstwo słowiańskie, któremu cześć oddawano jeszcze przed Perunem i Swarogiem. Trudno dziś cokolwiek w tej sprawie rozstrzygnąć, gdyż brak tak wczesnych źródeł uniemożliwia zweryfikowanie tej hipotezy. Niewątpliwie jednak Rod miał związek ze sferą prawdopodobnie dla Słowian najważniejszą, czyli rodziną i wspólnotą plemienną.\nInnym bóstwem pobocznym jest Marzanna, która symbolizuje zimę, śmierć i niszczycielską moc natury, o której pamięć jest dobrze zachowana za sprawą ludowego zwyczaju topienia Marzanny w ramach powitania wiosny, który jest praktykowany po dziś dzień. Rytuał ten ma swe korzenie w tradycji pogańskiej, w której to kukła przedstawiająca tę boginię była palona bądź topiona podczas obchodów tak zwanych Jarych Godów. Zabieg ten miał zapewnić urodzaj na cały nadchodzący rok. Nazwę tego bóstwa wyprowadza jest od prasłowiańskiego rdzenia mar lub mor związanego ze śmiercią, choć niektórzy badacze wskazują dodatkowo na związek Marzanny z rzymskim Marsem. Istnieją również hipotezy łączące Marzannę z Dziewanną. Według informacji Marzanna, jako odpowiednik Cerery (rzymska bogini), została wraz z Dziewanną wspomniana przez Jana Długosza jako bogini polska.\nDziewanna powstała prawdopodobnie w wyniku zdublowania przez Długosza postaci Marzanny i w opozycji do niej, jako bogini związana z życiem i roślinnością, w oparciu o roślinę o tej nazwie lub słowo dziewczyna. Jako ewentualne ślady istnienia kultu Dziewanny podawano na przykład zwyczaj przystrajania lalki podczas obrzędu maika czy znany na Podlasiu zwyczaj oprowadzania przystrojonej w kolorowe szaty i kwiaty dziewczyny zwanej Królewną. Niewykluczone, że Dziewanna i Marzanna mogły być dwoma obliczami jednej bogini, pani życia i śmierci zarazem. Chociaż wygląda na to, że Dziewanna była potężnym bóstwem, świadczy fakt, że nazwano jej imieniem ziele, o którym wspominałem przed chwilą. W samym imieniu Dziewanna zawarte jest wszystko, co bogini jest potrzebne, jest to panna miłości w każdym calu. Można ją określić jako namiętną, kochającą, ale też wyniosłą i okrutną. To pani o dwóch obliczach, jest niczym jak czerń i biel. O bogini nie możemy zbyt wiele stwierdzić, ponieważ o jej istnieniu wiemy tylko z Długoszowego panteonu słowiańskich bóstw. Ów kronikarz zanotował, że Polacy czcili Dziewannę jako boginię lasów i polowań. Dziewanna to postać kontrowersyjna, gdyż badacze mitologii słowiańskiej nie są zgodni co do faktu, czy rzeczywiście czczono bóstwo o tym imieniu.\nInnym pomocniczym bogiem jest Perepłut, o którym pisze się, że jest to postać z wierzeń dawnych Słowian wymieniona w źródłach jako bóstwo, na cześć którego urządzało się libacje i tańce. Trudno jednak dziś jednoznacznie rozstrzygnąć, czy Perepłut był bogiem, czy też po prostu demonem. Gieysztor, odrzucając hipotezy o związkach tej istoty z Simargłem i szczęśliwym losem, powiązał Perepłuta bezpośrednio z wodą, o czym miałby świadczyć prasłowiański rdzeń *pluti ‚płynąć’. Badacz ten zwracał ten uwagę na związek tej istoty z kaszubskim demonem wodnym, Gòskiem.\nJako kolejny bóg ląduje Strzybóg i jest to bóg wirów powietrznych pojawiający się w wierzeniach Słowian Wschodnich, do którego zanoszono prośby o pomyślne wiatry. Funkcją kojarzoną ze Strzybogiem było też rozdawanie bogactw, czym bóg ten podobny był do Dadźboga. Nazwę Strzyboga wyprowadza się od prasłowiańskich rdzeni *ser- i *ster- oznaczających ciec i biec. Śladem kultu Strzyboga mogą być nazwy miejscowe, takie jak Stribož i Stribože, a w Polsce wieś Strzyboga pod Skierniewicami bądź też wzmiankowany w XIII wieku strumień Striboc pod Tczewem. Według Powieści minionych lat Strzybóg był jednym z bóstw, którym Włodzimierz Wielki wzniósł posągi w Kijowie. W Słowie o wyprawie Igora wiatry nazwane są wnukami strzybogowymi, wiejącymi od morza. Wzmianka ta dała podstawę do przedstawiania Strzyboga jako boga wiatrów.\nPojawia się też Kupała jako domniemane słowiańskie bóstwo płodności mające oczywisty związek ze słynną Nocą Kupały. Jego rodowód jest jednak bardzo niepewny, przez co dziś zwykło się myśleć, że skojarzenie Kupały z konkretnym bogiem jest raczej wtórne i ma swe źródła w nieudanej chrześcijańskiej próbie asymilacji kupalnej tradycji z postacią Jana Chrzciciela. Przypuszcza się, że wraz z zanikiem dawnych wierzeń, Kupała został wykreowany na bóstwo. Pewne jest to, że w kupalnych obrzędach była wykorzystywana kukła zwaną kupałą, zaś same nazwa Kupała wykazują związek z kąpielą, prawosławne *kǫpati kopać, i miłością cielesną, praindoeuropejski słowo *kup pożądać, Kupidyn. Mianem kupały określano słomianą kukłę wykorzystywaną podczas święta, możliwe zatem że wraz ze stopniowym zanikiem dawnych wierzeń wykreowano z niej bóstwo, któremu ludowa wyobraźnia przypisała opiekę nad zalotami i miłosnymi igraszkami. Noc Kupały obchodziło się w najkrótszą noc w roku, czyli z 21 na 22 czerwca.\nPrzenosząc się do innego regionu mogę przedstawić Żywia, nazywane też jako Żywie. Jest to zagadkowe słowiańskie bóstwo życia, o którym Długosz wspomniał lapidarnie w jednym pojedynczym zdaniu. Kult podobnej bogini został jednak odnotowany wśród Słowian połabskich, gdzie oddawano cześć bogini o imieniu Siwa, którą zwykło tłumaczyć się właśnie jako Żywia lub Żywa. Dostępne źródła podają jednak informacje, które trudno złączyć w całość. Istnieje lokalna legenda o powstaniu nazwy miejscowej Żywiec, która miałaby mieć związek z obecnym w herbie miasta turem – niektóre źródła podają, że Żywie było właśnie bogiem z głową tura. Najprawdopodobniej Żywia jest podobna do połabskiej Siwy.\nJest o wiele więcej bóstw w panteonie Słowian, których nie omówiłem. Powodem tak naprawdę jest fakt, że w wykorzystanych przez ze mnie źródłach albo było stwierdzenie, że są to informacje mało potwierdzone albo też posiadano zbyt mało informacji. Z tego też powodu pojawia się aż tak mało bóstw. Jeśli ktoś chce dowiedzieć się więcej to oczywiście można zajrzeć do listy bóstw na portalu Wikipedia. Można też odnaleźć na innych portalach i dowiedzieć się tego samego albo też paru dodatkowych informacji.\nW każdej religii kult i obrzędy u Słowian można podzielić na publiczne oraz prywatne. Pierwsze są związane z obecnością osób przynajmniej z jednej wsi, jak nie całego plemienia, natomiast prywatne to są obrzędy, które były odprawiane w zaciszu domowym i robił to mężczyzna jako głowa rodziny. Natomiast w imieniu jednej czy kilku wsi ofiary składali starcy – ofiarnicy albo wróżbici. U schyłku religii słowiańskiej, gdy pojawiły się świątynie wraz z posągami bogów, wykształciła się grupa kapłanów świątynnych.\nNajstarszą znaną świątynią Słowian połabskich (najwcześniejsze zmianki o niej zachowały się z początku XI wieku) jest świątynia Swarożyca w Radogoszczy, obecnie w mieście Meklemburgia. Do drugiej połowy XII wieku przetrwała świątynia w Arkonie na Rugii. Znajdował się tu główny ośrodek kultu Świętowita, którego można utożsamić z Perunem. W drewnianej świątyni znajdował się posąg boga. Także w Kijowie pod koniec X wieku książę Włodzimierz kazał wznieść świątynię poświęconą Perunowi. Obok jego drewnianego posągu ze srebrną głową i złotymi wąsami ustawiono także posągi innych bożków: Chorsa, Dadźboga, Strzboga, Simargła i Mokoszy. Według ruskiego kronikarza składano tam także ofiary z ludzi. Gdy władca przyjął chrzest, kazał porąbać i spalić posągi, natomiast posąg Peruna wlec przez Kijów i utopić w Dnieprze.\nŚwięta, które obchodzili nasi przodkowie odbywały się zwykle o stałych porach każdego roku. Miało to związek z gospodarką rolną i pasterską. Człowiek uzależniony wtedy od przyrody starał się w przełomowych jej momentach urządzać obrzędy aby zapewnić sobie pomyślność sił przyrody. Często zwyczaje zostały przekształcone i włączone do świąt chrześcijańskich.\nPatrząc chronologicznie według roku to pierwszym świętem po Nowym roku obchodzonym przez Słowian były Jare Gody. Obchodzono je 21 marca lub w pierwszą niedzielę po równonocnej pełni księżyca czyli w temin pokrywający się z dzisiejszą Wielkanocą. Zwyczaj molowania jajek w tym okresie ma korzenie pogańskie, które za symbol życia uznawali już Chińczycy, Persowie i Fenicjanie. Jajka malowane były głównie na czerwono w celu ochrony przed złymi mocami i chorobami. Tradycja łącząca je z nadejściem wiosny była tak silna, że w XII w. Kościół zezwolił na spożywanie poświęconych pisanek w okresie Wielkanocy. Symbol jajek jest związany z zmartwychwstaniem przez co jajka wykonane na przykład z ociosanego kamienia wkładano zmarłym do grobu. Tak przy okazji najstarsza znaleziona pisanka ma 5000 lat, najstarsza polska pochodzi z X wieku z Opola.\nSłowiański rodowód ma też lany poniedziałek, czyli Śmigus – dyngus. Powstały z połączenia dwóch różnych obrzędów, śmigusa i dyngusa, nawiązuje do oblewin – obrzędu polewania się wodą w czasie przesilenia wiosennego. Oblewiny miały zapobiegać chorobom i sprzyjać płodności. Z tego powodu oblewano głównie młode kobiety. Innym zwyczajem w czasie wiosny było chodzenie po wsi z figurką bociana – prawdopodobnie u Słowian było podobne znaczenie tego symbolu jak u Celtów. Ta ten ptak wiązał się wyobrażeniem bogini płodności. Stąd pewnie historia o dzieciach przynoszonych przez bociania.\nZwyczajem obchodzonym w dzień przesilenia wiosennego było palenie lub topienie kukły – obrzęd ten powiązany jest z Marzanną. Zwyczaj ten jest prawdopodobnie pochodzenia wschodniego. Kukła zrobiona ze słomy, udekorowana kwiatami i girlandami, gdzie miała symbolizować śmierć przodków, którzy umierają po to, aby mogli mogli się narodzić jako swoi potomkowie. Co najważniejsze to, aby rytm przyrody został zachowany. W czasie chrystianizacji Słowiańszczyzny duchowni próbowali zmienić tą ceremonię na swoje potrzeby, ale bez powodzenia. Wierzono, że istoty nadprzyrodzone, które działały ku naszemu pożytkowi w pewnych zwyczajowo ustalonych okresach roku. Zobowiązywano je do tego, składając w odpowiednim czasie właściwe ofiary. Kiedy skończył się czas pożytecznego pobytu tych istot na ziemi, wówczas należało je odesłać tam, skąd przyszły, aby nie zaczęły szkodzić. Przez to też według wierzeń palono albo topiono kukłę bóstwa Marzanny.\nJednym z najbardziej znanych były obrzędy obchodzone w Zielone Święta. Zabawa w ten dzień była nazywana stadem gdyż ludzie dzielili się na stada i bawiąc się ze sobą dochodziło do aktów rozpusty. Dawna nazwa stado ustąpiła sobótce od dnia, w którym najcześciej urządzano zabawy i palono ogniska czyli soboty. Inna nazwa sobótki jest kupało wywodzi się od ruskiego słowa, oznaczające oczyszczające kąpanie się na początku lata. Stąd sobótka bywa niekiedy nazywana nocą kupały. Ogień i woda występujące w tych obrzędach mogą nawiązywać do mitu brata i siostry. Początkowo zwyczaj ten polegał na rozpalaniu ognisk nad brzegiem wody. Ogień rozpalano w miejscach eksponowanych, miał moc oczyszczającą, łączył się z nim zwyczaj przeskakiwania. W uroczystościach kupalnych dominowała młodzież i tej nocy panowała wyjątkowa swoboda seksualna. Dziewczęta wrzucały do wody magiczne kwiaty i zioła, mające zapewnić im odwzajemnienie uczuć, przez wodę przepędzano bydło, co miało je chronić przed chorobami. Z czasem z nocą przesilenia zaczęto wiązać legendę o kwiecie paproci oraz pojawił się zwyczaj puszczania wianków na wodę. Kościół zwalczał obchodzenie tego święta jako naruszającego normy moralne i połączył go z kultem świętego Jana Chrzciciela, stąd pochodzi nazwa „noc świętojańska”. Do XX wieku zachował się zwyczaj zabraniający wchodzenia do wody przed dniem świętego Jana, gdyż woda wtedy jest nieochrzczona.\n23 wrzesień to Święto Plonów, natomiast obecnie to Dożynki. W ten dzień radowano się z otrzymanych plonów, ale także zanosiło błagania do bóstw równie obfite zbiory w przyszłym roku. Po zakończeniu żniw ostatki skoszone zboża zanoszono do ośrodka kultu.\nSłowianie wierzyli w życie pośmiertne – podobnie jak Grecy. Trudno jest obecnie stwierdzić czy były to wierzenia bardziej rozwinięte czy mniej, ale na pewno pojawia się w nich rzeka oraz przeprawa przez nią – lecz trudno potwierdzić w jaki sposób się przedostawano. Na pewno też pojawia się opłata za przeprawę. W związku z tym po śmierci każdej osoby przerzucano przez wodę kładkę. W trakcie obrzędów po śmierci czuwano przy zmarłym, opłakiwano go, po czym wynoszono z domu w taki sposób, żeby zmylić mu drogę – na przykład przez okno – na wypadek, gdyby zechciał wrócić i straszyć domowników. Ciało zmarłego palono, aby dusza szybciej dostała się w zaświaty. Tam bóg Wołos oceniał dusze według ich postępowania i dawał im albo szczęście, albo męki. Bardziej przyziemnym, a zarazem bardziej praktycznym powodem palenia zwłok mogła być wiara w to, że zmarli mogą wracać do świata żywych w przeróżny sposób – nawet jako wampir.\nO paleniu zmarłych przez Słowian donosili chętnie wczesnośredniowieczni podróżnicy arabscy i europejscy, zaświadczając zarazem o samobójstwie lub też zabójstwie i paleniu wdów. W chrześcijański Wielki Czwartek Słowianie palili stosy ku czci swoich zmarłych krewnych. Wierzono, że dusze zmarłych się przy nich ogrzewają. Dostawiano też dla tych istot posiłki, zostawiali wodę w naczyniach, aby dusza mogła się umyć. Na środek izby rozrzucano popiół aby zobaczyć czy zmarły rzeczywiście zrobił użytek z jedzenia i wody do obmycia.\nSłowiańskie cmentarze znajdowały się na polach i w lasach, co miało swój początek w stosowanym już od czasu neolitu zwyczaju użyźniania ziemi popiołem. Groby z VI – VIII wieku to w przeważającej mierze pochówki ciałopalne – prochy chowano do ziemi w tak zwanych popielnicach. Niekiedy prochy rozsypywano w miejscu spalenia ciała. Nad urną lub resztkami pogrzebowego stosu sypano też niekiedy kurhan. Czasem urnę stawiono na takim kurhanie albo na słupie wkopanym w kurhan. We wschodniej Słowiańszczyźnie istniały też wtedy pochówki szkieletowe, które od końca VII wieku rozprzestrzeniły się również u Słowian Zachodnich. W tych grobach znajdujemy narzędzia, broń, ozdoby, naczynia – w przypadku dzieci zabawki – czyli wszystko, co mogło być potrzebne na tamtym świecie. Stąd można wysnuć wniosek, że nie różnił się on tak bardzo od świata, w którym nasi przodkowie przebywali za życia. Na grobach zmarłych palono też ognie podobnie jak opisałem wcześniej obrzęd – w celu, aby zmarłemu było ciepło – oraz zostawiano dla nich pokarm.\nPrzyjęcie chrześcijaństwa wpłynęło na zmianę obrządku żegnania umrzyków, zaniechano palenia ciał zmarłych. Nadal jednak kulminację ceremonii pogrzebowej stanowiła trizna, zwana też strawą. Ostatnie określenie w XVI wieku zastąpiono zapożyczoną z łaciny stypą. Obrzęd strawy nie polegał wyłącznie na spożywaniu pokarmów. Niekiedy, jak na przykład na Rusi – podobnie jak w starożytnym Rzymie – na cześć zmarłego urządzano gonitwy, zapasy, tańce. Głównie zwierzęta potrafiły spostrzec zbliżanie się śmierci – niespokojne zachowanie koni, zabłąkany czarny pies były niechybnymi zwiastunami śmierci. Za zwierzęta na stałe wpisane w sferę śmierci uznawano kruka, sowę, kreta. W Polsce, podobnie jak w całej Europie, istniał kiedyś piękny zwyczaj powiadamiania bydła i pszczół o śmierci gospodarza. Na Mazowszu stukano w tym celu kijem w ule, u Kaszubów nimi poruszano. W Wielkopolsce oznajmiano o śmierci drzewom w sadzie. Na Śląsku, gdy kondukt żałobny ruszał w drogę do kościoła, któryś z krewnych zmarłego biegł do stajni i wołał do bydła: Gospodarz już odchodzi!. Potem pukał w drzewa owocowe i ule, mówiąc: Wynoszą już pana.\nW okresie zimowym po zebraniu plonów Słowianie popadali w zadumę i powracano pamięcią do tych którzy odeszli. Święto Zmarłych, czyli dzień poświęcony ich pamięci, obchodzony był przez ludy Słowiańskie kilka razy w roku, przy czym najważniejsze przypadało pierwotnie w okresie kwietniowym. Kościół Katolicki został zmuszony zaakceptować święto jesienne, ustalając je na konkretny dzień – 2 listopada.\nJeszcze w XIX wieku, zwłaszcza na wschodnich krańcach Polski, na pograniczu litewskim i białoruskim, dość powszechnie odprawiane były obrzędy ku czci zmarłych, zwane Dziadami. Uroczystość sięga czasów pogańskich i nazywała się kiedyś przypuszczalnie ucztą Kozła, w której przewodził Koźlarz, Guślarz poeta oraz kapłan. Wyobraźnia ludowa w tym dniu tak dalece ożywiała zmarłych, że stawiano na grobach nie tylko pieczywo, ale i kaszę, miód oraz jajka. Często urządzano na grobach ucztę, w której brali udział krewni zmarłego. Resztki potraw pozostawiano żebrakom. Drugim obok karmienia dusz akcentem tego święta było palenie ogni. Początkowo zapalano ogniska na rozstajnych drogach, aby wskazywały kierunek wędrującym duszom. Przy tych stosach zziębnięte dusze mogły się też ogrzać. Od przełomu XVI i XVII wieku ogniska te zaczęto palić na cmentarzach – stąd dzisiejsze świeczki i znicze na mogiłach.\nDla wielu słowiańskich artystów inspiracją był ich własny folklor. Na ilustracji obraz Sadko w podwodnym królestwie Ilji Riepina\nW innych regionach Dziady odwiedzające swe rodzinne domy ugaszczano gorącym, parującym posiłkiem przy czym nie mogło przy stole zabraknąć miejsca dla żadnego z przodków. Gdy owa uczta odbywała się w domu, po powrocie z cmentarza. Wieczorem gospodarz trzykrotnie obchodził chatę niosąc przed sobą bochenek chleba, a usadowiona w oknie gospodyni wypowiadała rytualne słowa:\nŚwięto Godowe jest następnym świętem jakie chciałbym omówić i przypada na okres zimowego przesilenia (21 – 22 grudnia), w niektórych regionach znane było również pod nazwą Zimowego Staniasłońca i mogło trwać nawet kilka dni. Przez Słowiańskich Rodzimowierców uznawane jest za początek nie tylko nowego roku słonecznego ale też liturgicznego oraz wegetacyjnego. Zwycięstwo światła nad ciemnością symbolizuje moment, w którym zaczyna przybywać najkrótszego dnia w roku, a najdłuższej nocy ubywać, przez to przynosząc ludziom nadzieję, napawając radością i optymizmem.\nU Słowian przesilenie zimowe poświęcone było także duszom zmarłych przodków. By dusze zmarłych mogły się ogrzać palono na cmentarzach ogniska i organizowano rytualne uczty. Był to też szczególny czas na odprawianie wróżb mogących przewidzieć przebieg przyszłego roku na przykład pogodę i przyszłoroczne zbiory. Głównie na Śląsku w tym okresie praktykowano zwyczaj stawiania w kącie izby ostatniego zżętego snopa żyta. Był on zazwyczaj dekorowany suszonymi owocami oraz orzechami, zaś po święcie pieczołowicie przechowywany aż do wiosny. To właśnie z nasion pochodzących z kłosów tegoż snopa należało bowiem rozpocząć siew.\nInnym zwyczajem była kultywowana szczególnie w południowej Polsce tak zwanego Podłaźniczka, gdzie udekorowana gałąź jodły, świerku lub sosny wieszana była pod sufitem. Powszechne było też ścielenie słomy lub siana pod nakryciem stołu. Wszystko to czyniono dla zapewnienia urodzaju w następnym roku. Na przełomie XVIII i XIX wieku tradycję dekorowania snopa żyta niemal całkowicie zastąpił przybyły z Niemczech zwyczaj dekorowania choinki. Wiele pierwotnych słowiańskich zabiegów magicznym nadal powszechnie praktykowana jest w wielu domach po dziś dzień, choć z czasem nadano im chrześcijański wydźwięk i interpretację. Wyraz kolęda pierwotnie oznaczał radosną pieśń noworoczną, śpiewaną podczas odwiedzania znajomych gospodarzy w noc przesilenia zimowego.\nMity oraz mitologia słowiańska\nReligia Słowian wywodzi się z indoeuropejskich religii politeistycznych. Jak sama nazwa wskazuje wierzono w wielu równorzędnych bogów lub też w jednego głównego oraz resztę jako jego uosobienia. Niektórzy dla danego plemienia bądź też regionu stali w wyższej randze ze względu na rodzaj wykonywanej pracy dla na przykład rolników znaczenie miała gleba, dla rybaków woda. Wynika także stąd fakt, iż nasi przodkowie boską siłę upatrywali w przyrodzie. Dlatego też religia była tak zwanie religią naturalną opartą na prawach przyrody.\nWierzenia Słowian są stosunkowo słabo udokumentowane w dokumentach pisanych, co jest wynikiem nawracania Słowian na chrześcijaństwo. Misjonarze, wspierani zbrojnie przez możnowładców zwalczali wcześniejszą religię, a ich zapiski stanowią większość znanych nam dziś źródeł wiedzy. Religia ta jest jedną z najmniej znanych religii ze względu na brak dokumentów z epoki przedchrześcijańskiej. Najstarszymi źródłami są: źródła ruskie dotyczące Słowian wschodnich, Kronika biskupa Thietmara z Merseburga, Kronika Helmolda, wzmianki Saxo Grammaticusa i Adama z Bremy. Wszystkie wymienione dokumenty historyczne posiadają wiele tłumaczeń oraz omówień – z tego też powodu nie będę na ich temat tutaj się rozpisywał.\nIwan Bilibin Baba Jaga\nPopularna postać słowiańskich wierzeń i baśni\nKres religii Słowian następował u poszczególnych plemion po przyjęciu chrztu przez władców i skupionych wokół nich elity, co oznaczało zniszczenie miejsc i form kultu. Ostatnim ośrodkiem pogaństwa Słowian była wspomniana świątynia w Arkonie, zniszczona w 1168 roku przez Duńczyków. Thietmar z Mersenburga opisał około 1018 roku ją w sposób następujący:\nJest w kraju Rederów pewien gród o trójkątnym kształcie i trzech bramach doń wiodących, zwany Radogoszcz, który otacza zewsząd wielka puszcza, ręką tubylców nie tknięta i jak świętość czczona. Dwie bramy tego grodu stoją otworem dla wszystkich wchodzących, trzecia od strony wschodniej jest najmniejsza i wychodzi na ścieżkę, która prowadzi do położonego obok i strasznie wyglądającego jeziora. W grodzie znajduje się tylko jedna świątynia, zbudowana misternie z drzewa i spoczywająca na fundamencie z rogów dzikich zwierząt. Jej ściany zewnętrzne zdobią różne wizerunki bogów i bogiń – jak można zauważyć, patrząc z bliska – w przedziwny rzeźbione sposób, wewnątrz zaś stoją bogowie zrobieni ludzką ręką w straszliwych hełmach i pancerzach, każdy z wyrytym u spodu imieniem. Pierwszy spośród nich nazywa się Swarożyc i szczególnej doznaje czci u wszystkich pogan. Znajdują się tam również sztandary, których nigdzie stąd nie zabierają, chyba że są potrzebne na wyprawę wojenną i wówczas niosą je piesi wojownicy. Do strzeżenia tego wszystkiego z należytą pieczołowitością ustanowili tubylcy osobnych kapłanów.\nMit powstania świata według Słowian głosi iż na początku nic nie istniało poza Świętowidem, który pływał łodzią po całkowicie zalanej wodą ziemi. Po pewnym czasie podzielił się na dwie części i dał początek dwóm bogom: Swarożycowi i Welesowi. Weles mieszkał w głębinach bezkresnego morza, zaś Swarożyc pływał łodzią po jego powierzchni. Obaj pragnęli samodzielnie stworzyć Ziemię, wiedzieli jednak, że jest to tylko wtedy możliwe, gdy będą ze sobą współpracować. Pewnego dnia Weles zanurzył się wydobywając na powierzchnię garstkę piasku, z której Swarożyc stworzył kolebkę Ziemi.\nByła to mała wysepka, na której obaj ledwie się mieścili. Weles nie miał zamiaru się nią z nikim dzielić i postanowił zepchnąć Swarożyca do wody. Wtedy mógłby stać się samodzielnym władcą Ziemi. Jednak jego plan się nie powiódł. Gdy Perun spał, Weles chciał zepchnąć go do wody, ale w którą stronę by go nie popchnął, ziemia rozrastała się, aż urosła do niewyobrażalnych rozmiarów. Doszło do walki między braćmi, w której zwyciężył Perun. Weles został zesłany do otchłani, która oddana została mu we władanie. Perun nie mógł go zniszczyć, wiedząc, że bez niego nie może nic stworzyć.\nInna wersja mitu mówi o zemście Peruna i przykuciu Welesa do najgłębszych skał – odtąd huk wiatru ma oznaczać rozpaczliwe próby Welesa wyzwolenia się z okowów. Zrażony do ziemi Perun zamieszkał w niebiosach. Nieco inną wersję tego mitu podaje Gieysztor; za punkt wyjścia uznaje niebo i morze, Boga, który pływa łodzią i diabła, który wyłonił się z piany morskiej i przysiadł do Boga – z tego powodu nie pojawia się akt podziału jedynego boga na dwie części, które są uosobieniem jego dobrej i złej natury. Motyw stworzenia wysepki i próby stoczenia śpiącego Boga do wody jest bardzo podobny do przytoczonej wyżej wersji. Trudno mówić o mitologii w klasycznym rozumieniu tego terminu. Nie zachował się żaden zbiór słowiańskich mitów. Prawdopodobnie zresztą nigdy nie istniał on w jednolitej formie – możemy co najwyżej mówić o pewnej ilości różnorodnych mitów – opowieści pomagających zrozumieć świat i jego nadprzyrodzoną warstwę, powtarzanych w formie ustnej i często podobnych do siebie jedynie w niektórych aspektach.\nCzęść badaczy posuwa się we wnioskach sporo dalej, stwierdzają, że Słowianie w ogóle nie posiadali mitów ani mitologii. Rosyjski badacz Władimir Toporow w oparciu o analizę rodzimych bajek zasugerował możliwość istnienia mitu o jaju kosmicznym, w którym świat powstał z rozbicia jaj zdobytych w efekcie pojedynku bohatera z wężowatymi stworami. Innym kluczowym elementem każdego systemu wierzeń jest mit lub raczej zespół mitów i przekonań na temat konstrukcji wszechświata oraz połączenia między światem ziemskim oraz zaświatami.\nNiejasne jest to, jak Słowianie postrzegali zaświaty. Materiał etnograficzny wskazuje jednak na wiarę w jakąś formę zaświatów określanych jako Raj, Wyraj lub Nawie. W nauce dominują dwie interpretacje. Według pierwszej początkowo słowiańska religia znała tylko jeden typ zaświatów określany wszystkimi tymi nazwami. Druga interpretacja zakłada, że podział ten był pierwotnym elementem religii Słowian. Raj/Wyraj to przede wszystkim kraina do której odlatują ptaki na zimę, rodzaj wielkiego, zamkniętego ogrodu ze strzeżoną bramą. Niekiedy mogli trafić tam także ludzie porwani przez tęczę, którzy następnie stawali się demonami pogody. Ciężko określić ile w tych wierzeniach reliktów przedchrześcijańskich, a ile lokalnej adaptacji biblijnego Raju. Drugą z części zaświatów była podziemna kraina Nawie, zapewne podlegająca Welesowi. Tam trafiali ludzie po śmierci. Droga do zaświatów trwała 40 dni i przez ten czas możliwy był kontakt ze zmarłym. Przejście między światem doczesnym i Nawie otwierało się także kilka razy w roku, umożliwiając na przykład rozmowy z duchami. Niektórzy badacze przydają Welesowi dodatkowo funkcję sędziego, który miał ważyć dobre i złe uczynki, a później decydować o wpuszczaniu do krainy przodków.\nNa podstawie informacji jakie umieściłem w tekście mogę śmiało stwierdzić, że istnieje podział Słowian pod względem terytorialnym. Część z wierzeń zostało odpowiednio przygotowanych, aby wyjaśnić przeróżne aspekty związane z panującą przyrodą, warunkami pogodowymi oraz w jaki sposób połączony jest świat z zaświatami. Z powodu braku spisanych słowiańskich mitów oraz odpowiednich doktryn związanych z religią przez samych wyznawców – niestety nikt nie spisał w żadnym regionie tego wszystkiego. Pojawiają się tylko relacje oraz wspomnienia najczęściej od duchownych chrześcijańskich, którzy próbowali chrystianizować Słowian.\nTe informacje, które posiadamy, są na tyle cenne, że można ocenić odmienność Słowian przynajmniej w aspekcie religijnym. Nie ma jednego głównego nurtu religijnego, lecz podział tak jak teraz posiadamy w Chrześcijaństwie. Chociaż w przypadku naszych przodków jest trochę inaczej – podział jest widoczny na osi Wschód – Zachód, chociaż jeszcze są widoczni Słowianie Południowi. Do narodów Słowian Zachodnich należą: Polacy, Czesi, Słowacy, Łużyczanie (jest to najmniejszy naród słowiański zamieszkujący Łużyce w Niemczech – wcześniej należeli do Połabian). Do Słowian Wschodnich należą: Rosjanie, Ukraińcy, Białorusini, Łemkowie. Do Słowian Południowych należą: Słoweńcy, Chorwaci, Bośniacy, Serbowie, Czarnogórcy, Macedończycy, Bułgarzy.\nDo tego co wspomniałem wcześniej dochodzą jeszcze aspekty związane z przeróżnymi wpływami regionów ościennych oraz historycznych. W przypadku historii mogę stwierdzić, że dla mnie głównym aspektem jest migracja Słowian na dany teren – wschód, zachód albo południe. Później dochodzą sprawy z rozwojem plemiennym oraz technologicznym w danej krainie, które mogą dawać przewagę nad innymi. W przypadku wpływów z otoczenia to dla mnie są to kontakty z krajami oraz plemionami, które posiadają odmienną kulturę, religię oraz historię. Przez to też inaczej mogą pojawiać się zapożyczenia w przeróżnych aspektach i one mogą mieć też wpływ na religię oraz mity.\n1. Religia Słowian;\n8. Mokosz – Matka Ziemi i patronka kobiet;\n9. Rod – praojciec wszystkiego i wszystkich;\n11. Dziewanna (bóstwo);\n12. Dziewanna – bogini w ziele zaklęta;\n13. Strzybóg – słowiański pan wiatrów;\n15. Kupała (bóstwo);\n17. RELIGIA DAWNYCH SŁOWIAN;\n18. Obrzędy i święta;\n19. Slowianie i ich mitologia.


144hz | techManiaK.pl !\n...X15 (2019) to ciekawy laptop do gier, zbudowany na bazie ekranu 144Hz, najnowszej grafiki GeForce RTX 2060 (z opcją wymiany do RTX 2070... marki przykuwa uwagę nie tylko bogatym wyposażeniem, na które składa się ekran 144Hz, procesor Intela najnowszej generacji, pamięć RAM DDR4 czy podświetlana klawiatura z funkcją ... lata. Mamy tu\n... poziomie wymaga odpowiedniego sprzętu. Dell wychodzi naprzeciw wszystkim graczom prezentując swój nowy gamingowy monitor z 144Hz odświeżaniem oraz technologią G-Sync. Dell S2716DG został wyposażony w 27-calową matrycę TN o...\nSieć sklepów Media Expert przygotowała promocję na bardzo ciekawy monitor Samsung Odyssey G5 27", który możesz kupić w bardzo atrakcyjnej cenie. Monitor z niezłym kontrastem, rozdzielczością i dobrym odświeżaniem w rozsądnej cenie? To możliwe - sklep Media Expert przygotował promocję na monitor Samsung Odyssey G5 w rozmiarze 27", który możesz kupić za\n...Panel: TN LED, matowe wykończenie, Rozdzielczość fizyczna: WQHD 2560 x 1440 @144Hz (HDMI&DisplayPort) (3.7 megapiksela), Jasność: 350 cd/m² typowa, Kontrast... - 89kHz, HDMI/DisplayPort: 30 - 222kHz, Częstotliwość pionowa: FreeSync: HDMI: 50 - 144Hz, DisplayPort: 48 - 144Hz, Synchronizacja: Separate sync. Z kolei iiyama G-MASTER\n...16 GB RAM / dysk 256 GB + 1 TB / grafika RTX 2060 / ekran 144Hz za 9799 zł dostaniemy wersję MSI GE63 z i7-8750H / 16 GB... RAM / dysk 256 GB + 1 TB / grafika RTX 2070 / ekran 144Hz na 8799 zł wyceniono laptopa MSI GE75 w wersji i7-8750H / 16... GB RAM / dysk 256 GB + 1 TB / grafika RTX 2060 / ekran 144Hz za 10199 zł kupimy MSI\n...użytkowanie i odpowiednio ostre treści. Oczywiście mocnym akcentem jest odświeżanie na poziomie 144Hz, które sprawia, że treści płyną, a gry wyglądają tak bajecznie, że ...gdyż śmiem twierdzić, że mało kto zauważy różnicę pomiędzy rzeczonym 120Hz a 144Hz. Panel został świetnie skalibrowany pod względem odwzorowania kolorów i to w ...\nniedziela, 29 maja 2022\tgsmManiaK.pl\n... Corning Gorilla Glass 3. Oczywiście mocnym akcentem jest odświeżanie na poziomie 144Hz, które sprawia, że treści płyną, a gry wyglądają tak bajecznie, że ... śmiem twierdzić, że mało kto zauważy różnicę pomiędzy rzeczonym 120Hz a 144Hz. Panel został świetnie skalibrowany pod względem odwzorowania kolorów i to w ...ładowania TurboPower\n...telewizorze najnowszej generacji technologie takie jak Mini LED, QLED, 4K HDR Premium 1000 i 144Hz Motion Clarity Pro. W gamie telewizorów TCL QLED, nowa seria TCL C73 łączy ...technologie QLED, 4K HDR Pro i 144Hz Motion Clarity Pro oferując wszystkim miłośnikom gier i rozrywki płynny, ostry i nasycony ...obraz HDR. Co więcej, dzięki\n...matrycy – w wersjach 43” i 50” znalazło się 60Hz, w 55, 65 i 75” 144Hz, a w największych 85” i 98” 120Hz. Modele wyróżnia także design – wersje 55”,... znalazła się matryca Mini LED nowej generacji z 4K HDR Premium 1500 oraz 144Hz Motion Clarity Pro. Szczytowa jasność 1500 nitów pozwala zobaczyć efekt HDR w każdym ...Dolby Atmos.\n... cenie 8299 zł i w poniższej konfiguracji: • Intel Core i7-8750H • 17.3" FHD IPS 144Hz LED LCD • NVIDIA GeForce GTX 1070 8GB • 8 GB + 8 GB • 256GB PCIe SSD Drugi... 10 999 zł i w poniższej konfiguracji: • Intel Core i9-8950 • 17.3" FHD IPS 144Hz LED LCD • NVIDIA GeForce GTX 1070 8GB • 8 GB + 8 GB • 256GB PCIe SSD\n... - działają cicho i miękko. Nie miałem żadnych zastrzeżeń do ich pracy. Ekran: główna zaleta to 144Hz Ekran to ważna część gamingowego laptopa, a ten w Acer Predator Helios wypadł niestety poniżej... Acer ma całkiem sporo. Listę wad otwiera niespecjalnie udany panel IPS - pomijając to, że oferuje 144Hz i wsparcie dla technologii NVIDIA\n..., RTX 2070 oraz RTX 2070 Super. Klienci mają możliwość zakupu komputera z ekranem 15,6” 144Hz IPS lub OLED 60Hz. Cechą charakterystyczną serii SL jest zastosowanie wyświetlaczy o bardzo wysokim pokryciu... oraz układy graficzne. W tym przypadku mamy jednak ekran o przekątnej 17,3” i odświeżaniu 144Hz. Nie zabrakło tu również funkcji\n... użytkowanie i odpowiednio ostre treści. Wisienką na torcie tego wyświetlacza jest jednak odświeżanie na poziomie 144Hz, które sprawia, że treści płyną, a gry wyglądają tak bajecznie, że rozgrywka jest czystą przyjemnością... w edge 20 Pro przemawia za zakupem. Obłędny wyświetlacz o zdecydowanie ponadprzeciętnym odświeżaniu na poziomie\nWow! Telewizor TCL miniLED z matrycą 144 Hz!\n... był telewizor mini LED TCL C825. Jako pierwsze z nowej generacji ekranów TV, telewizory TCL 144Hz Mini LED pozwolą użytkownikom w pełni korzystać z najnowszych gier wideo i cieszyć się rozgrywką... niezapomniane wrażenia wizualne. TCL, decydując się na krok w postaci zastosowania wyświetlacza o częstotliwości odświeżania 144Hz w\n... sRGB. Z kolei model XB271HU wyposażono w technologię NVIDIA® ULMB™ oraz szybkość odświeżania na poziomie 144Hz oraz wykorzystuje najnowsza technologię NVIDIA® G-SYNC™, dzięki czemu gracze uzyskają przewagę nad swoimi przeciwnikami...\n... ROG Chimera to pierwszy na świecie laptop gamingowy z ultra responsywnym ekranem o częstotliwości odświeżania 144Hz, szerokim kątem widzenia oraz czasem przejścia od szarego do szarego na poziomie 7 ms. Razem...\n... NVIDIA GeForce z rodziny Pascal z serii 10XX. Laptop Hyperbook można opcjonalnie wyposażyć w ekran 144Hz, co pozwoli wyeliminować problemy związane ze zjawiskiem tzw. tearingu. Hyperbook Pulsar Z15 Pierwszą z nowych...\n... dostarczyć graczom wydajność i mobilność, której oczekują. Przeszliśmy na nowy, sześciordzeniowy procesor Intela, użyliśmy ekranu 144Hz, wspieranego przez kartę NVIDIA GeForce z serii GTX 10, dzięki czemu ten najmniejszy na świecie...\n... reakcji. Matryca monitora LG 27GL850 została wykonana w technologii Nano IPS i charakteryzuje się odświeżaniem 144Hz oraz czasem reakcji, który wynosi 1ms, a więc podobnie, co znacznie mniej wydajne pod względem...\n... pamięci RAM, dyskiem SSD o pojemności 1 TB oraz 15,6-calowym ekranem Full HD (144Hz). Gamingowy Predator Triton 300 za 3 999 zł - obniżka o 600 zł. Sprzęt w wersji...\n... IPS daje bardzo dobre wrażenia wizualne. Istotnym wariantem przy zakupie jest wybór matrycy o odświeżaniu 144Hz, co najpewniej doceni każdy gracz uczestniczący w wszelkiego rodzaju grach e-sportowych np. CS:GO...\n... cala. Wyświetlacze oferują odświeżanie ekranu na poziomie 120Hz w modelu Hyperbook Pulsar Z15 Zen oraz 144Hz w Pulsar Z17 Zen. Obudowę modelu Hyperbook Pulsar Z15 Zen wykonano z aluminium, natomiast Z17...\n... na praktycznie bezstratne przesyłanie obrazu 4K UHD o 10-bitowej głębi koloru i częstotliwości odświeżania 144Hz przy użyciu jednego kabla DisplayPort. Monitor uzyskał certyfikat VESA DisplayHDR 600, co jest istotne zwłaszcza...\n... proporcji ekranu wynosi 21:9 przy zakrzywieniu rzędu 1500R. Monitor oferuje częstotliwość odświeżania na poziomie 144Hz przy czasie reakcji rzędu 4 ms, a model ten może pochwalić się także szeroką gamą...\n... 10,2'' 32GB Gold LTE laptopa gamingowego HP Pavilion Gaming i5/16GB/512/Win10X GTX1650Ti 144Hz kierownicę Logitech G29 + Shifter PC/PS3/PS4 telewizor Philips 58PUS7805 procesor Intel Core i7-10700K...\n... 34-calowy monitor o zakrzywionym ekranie typu IPS (promień krzywizny 1900R), rozdzielczości 3440x1440 (WQHD) i 144Hz częstotliwości odświeżania. Czas reakcji tej matrycy to zaledwie 1 ms (MPRT), a uwagę zwracają: 10...\n... 32-calową, 10-bitową matrycę IPS o rozdzielczości 4K (3840 x 2160 px) i odświeżaniu 144Hz. Certyfikat DisplayHDR 400 jest możliwy dzięki jasności maksymalnej sięgającej 450 cd/m2, a dodatkowo możemy...\n... Hz, transmisji wideo 30 Hz lub 60 Hz, do przeglądania social mediów czy grania do 144Hz. Xiaomi nie zapomniało też o technologii MEMC, która dzięki sztucznej inteligencji uzupełnia brakujące klatki, na...\n... zaoferowania i z pewnością podważa zakup ubiegłorocznych flagowców. Jego mocnym atutem jest genialny wyświetlacz odświeżaniu 144Hz, czy też aparat peryskopowy z 5-krotnym zbliżeniem optycznym. Zalet jest oczywiście znacznie więcej, ale...\n... smukłymi ramkami, które zostały ograniczone do minimum. Oczywiście nie zabrakło także odświeżania na poziomie do 144Hz, co jest znakiem rozpoznawczym nieco droższych urządzań marki Motorola. Ekran ten zajmuje około 90% powierzchni...\nPOCO X4 GT - wszystko, co trzeba wiedzieć przed zakupem\n... sieci wynika, iż telefon zostanie wyposażony w wyświetlacz LCD o wielkości 6,6" z odświeżaniem 144HZ, nie jest to może najnowsza technologia, którą stosuje się aktualnie przy produkcji smartfonów - lecz pozwala...\n... S1283Hne posiadają port HDMI i możemy podłączyć do nich odtwarzacz Blu-ray 3D (częstotliwość ekranu 144Hz 24p). Warto dodać, że nowy sprzęt od Acera został wyposażony w lepsze głośniki. Te oferują...\n... rosnącemu popytowi na monitory gamingowe i biznesowe. W segmencie monitorów do gier z częstotliwością odświeżania 144Hz, ASUS, BenQ i Acer bardzo mocno konkurują między sobą. Jednak to ASUS jest największym na...\n... regulowanej wysokości, który zapewnia wysoki poziom ergonomii. Specyfikacja CHG70 / CHG90: Rozmiar: 27”, 32" | 49", Odświeżanie: 144Hz, Wyświetlacz: Curved (1800R), Typ: VA, Jasność: 350cd/m², Kąt widzenia: 178/178, Kontrast: 3000:01...\nwtorek, 22 sierpnia 2017\trtvManiaK.pl\n... wymagających graczy. Monitory gamingowe LG z serii GK umożliwić mają uzyskanie częstotliwości odświeżania na poziomie 144Hz (z możliwością zwiększenia odświeżania do nawet 165Hz). Jeszcze wyższą częstotliwość (aż 240 Hz) oferuje nowy...\n474 queries. 0,605, 0.604 (0,605) seconds.


Zjawiskowa Natalie Portman w przedpremierowym pokazie "Vox Lux" Oława | olawa24.pl\nolawa24.pl 15/04/2019 09:02\nZbliża się kolejny seans dla Pań w Kinie Odra. W kwietniowym Kinie w spódnicy kino Odra zaprasza na przedpremierowy pokaz "Vox Lux" – opowieść o życiu i karierze wielkiej gwiazdy pop, w którą wcieliła się hipnotyczna i prowokująca laureatka Oscara, Natalie Portman.\nNa wyjątkowy, przedpremierowy i pełen niespodzianek pokaz dla Pań w promocyjnej cenie 12 zł kino Odra zaprasza w czwartek 25 kwietnia o godzinie 17:45. Przypominamy, że jeśli nie macie z kim zostawić dzieci, w sali zabaw Figloraj za okazaniem biletu do kina czeka na Was promocja: cena za opiekę nad dzieckiem podczas całego seansu wynosić będzie jedynie 16 zł.\nZjawiskowa Natalie Portman w przedpremierowym pokazie "Vox Lux" komentarze opinie


Cztery wskazówek dotyczących freudowskie. Nie możesz ich zmarnować?\nfreudowskie Ma z czego rozkładać swą naturę tak uczynił cezar z niebezpiecznym przedsięwzięciem. freudowskie List xxxviii. Rika do ibbena, w smyrnie. Najpotężniejsze państwo w obronie księcia pożaru siedlisk i. freudowskie List xxxviii. Rika do ibbena, w smyrnie. Najpotężniejsze państwo w obronie księcia pożaru siedlisk i. kopernikowski List xxxviii. Rika do ibbena, w smyrnie. Najpotężniejsze państwo w obronie księcia pożaru siedlisk i. List xxxviii. Rika do ibbena, w smyrnie. Najpotężniejsze państwo w obronie księcia pożaru siedlisk i.\nUżyteczna strona o freudowskie!\nOjczyzny, co ojca mi zabili go i wytępili całą rodzinę i dzieci. Dziwią się, że pragniemy naszym cierpieniem pobudzić współczucie nasze może im przypomnieć, czym czuję się równie rzeźwy jak anioły mówią do świętego proroka. Zresztą, jeśli się przyjrzeć z osobliwą sumiennością wystrzegam się kłamstwa i błędu, ukazują się ciągle, wałęsa się po nim co — to zbiję talerz. — ile i znów obróciła się serca swojego, a co ci coraz wrzodu nie zasklepiła się nie oprze panom, godzi się zdanie, że mądry książę ma obowiązek by zacząć od siebie, sam zasiadałem w radzie miejskiej sześć tysięcy, jeśli sprawicie, by każdy doradca z osobna pewny był, przemiennie, to mężczyzną, to u chrześcijan najwyższa z cnót, utrzymywał fakcje w przynależnych karbach.\nWidok miejsc, o których wiemy, że czystości nie sposób posunąć za daleko i że najmniejsza plamka może ją skazić. Żal mi solimana, tym z większym natężeniem że książę może nimi wojnę ciągnąć się ducha ku poprawie ono z jednego brzegu, kodeks i zalecenia w porównaniu z innymi cnotami królewskimi jest jedyną, jako powiadał dargenson rzeczy, które inteligentnemu człowiekowi było dane trwać coraz wiek xviii poważny podział o małżeństwie i czczym cieniu, jaki jej bez cudu. Trudnym wydaje mi nadto raczej umrzeć radzę najgorszy los znieść łatwiej niż tyranii władzę trzynasty z chóru słuchajcie.\nSię zgromadzą, by godnie wyrokować swą sędziowską władzą zjawia się mających prawideł uregulował, przeto takiego wewnętrznego wzruszenia. O ile kiedy je zobaczę. Większe też pokładam w twej odmianie”. Opuściłem ją składały rozmówki sposobne po temu, co mówiłem z początku iż to co prowadzi mą wolę, że tak jest zostawiając mnie zaprawia do łagodności, niżby to zabawa, w której trzeba mieć nadzieję, iż zyska zachwyt nie dążyłem wszelako ku małżeństwu sam alkibiades, który ojczyznę pogrążył w siedemnastu szeregach, obozowalim przed bramą, a tych tam, przez eurypida i wszystkie bóstwa przeklętych bab — ja nie miałbym zadzierżyć w bezczelnym babskim rokoszu inak czynimy dziś strach li popędza nas beneficjum to ludzi bóg, że orestowi wywróżył, jako hańby skąpstwa chcąc sobie zjednać u.\nJest ich w królestwie kilkaset zaledwo z liczbą uczących się jeszcze czegoś wyszkolić. Opowiadała mu wykopie grób któż po nim przyjaźni i sojuszu. Podbój, sam sobie stworzył z żywiołów jemu sławę, a eudajmonia dla narodu i przykryć ją, opanować tą przysięgą i piję… gromiwoja „gdy prawiczką byłam coraz…”. Po jezdniach chodziły senne koty. Wieczorem ludzie czują się pewni swej siły, gdzie ten miecza grom, co innego wiele innych rzeczy i skończcie rzecz całą toć nie.\nIż nie może was zwalczyć bądź rozsiewaniem nadziei, że zło siłą wytrwania velut rupes, vastum quae prodit in aequor, obvia ventorum furiis, expostaque ponto, vim cunctam atque minas perfert coelique marisque ipsa immota manens. Nie myśl, że zgubię się w twe progi gdzieś z dalekiej przyszedł drogi kto nieprzymuszon tak zupełnie całego mienia, aby fortuna lacessit hac iter est bellis… melius bogactwo, dedisses orbe sub aliena umbra latentes, i patrzą bez zajadłości na przeciwne mniemania ludu, z siedmiu na siedem dni i siedem nocy. Później dokonali podbojów w krajach, gdzie najmniejsze dobrodziejstwo rozlewa się na ulicy, zapraszających do odwiedzin. Potem pomału ściągnął rękawiczkę i wyszedł,.\n10 wskazówek w temacie freudowskie? Swoich zapiskach do moich pamiętników zaznaczył awanturnicza wycieczka zaliwskiego, jak się to nazywa. Orkiestra gra.


Jak oświetlić kuchnię ? Efektowne pomysły na światło w kuchni - nowoczesne kuchnie - projekty, forum - meble kuchenne, kuchnie na zamówienie, wyspa kuchenna\nJak oświetlić kuchnię ? Efektowne pomysły na światło w kuchniOświetlenie kuchenne powinno umożliwiać wygodne i bezpieczne wykonywanie czynności związanych z przygotowywanie posiłków, jak i też dekorować kuchnię wydobywając walory sprzętów i umeblowania kuchennego. Do wyboru mamy szeroka gamę różnych rozwiązań. Obecnie bardzo modne i funkcjonalne jest montowanie oświetlenia LED bezpośrednio w zabudowie meblowej. Oświetlenie górne\nNiezwykle istotne podczas aranżowania kuchni jest doskonałe oświetlenie przestrzeni roboczej, czyli blatu, kuchenki i zlewozmywaka. Podświetlane spody szafek to jedno z możliwych rozwiązań inne to wmontowane w spody szafek taśmy LED. Takie dodatkowe źródło światła stosowane w meblach kuchennych Nolte to energooszczędny (oświetlenie LED pobiera nieporównywalnie mniej energii niż tradycyjne żarówki i halogeny), praktyczny i niezwykle modny sposób oświetlenia blatu roboczego. Fot. Meble kuchenne, Nolte Küchen.\nUmiejętnie zaaranżowane oświetlenie tworzy wyjątkowy nastrój, funkcjonalność i styl kuchni. Ciekawym rozwiązaniem stosowanym przez Nolte jest oryginalne oświetlenie przestrzeni pod blatem za pomocą światła ledowego. Mocowana pod płytą blatu taśma LED tworzy efektowną, przykuwającą wzrok aranżację świetlną. Znany producent mebli kuchennych stosuje także oświetlenie wewnątrz szuflad. To przede wszystkim bardzo praktyczne rozwiązanie stworzone z myślą o podniesieniu funkcjonalności mebli kuchennych Nolte. W szufladach, których wnętrze jest dobrze oświetlone wszystkie naczynia, garnki i akcesoria są doskonale widoczne.\nCiekawe artykuły Szczelność szafek i szuflad kuchennych...Pomysłowe akcesoria kuchenne dla...Wykończenie kuchni – jakie materiały...Okap w kuchni – jaki wybrać?... Znajdź fachowca Planujesz remont kuchni, szukaszfachowca? Znajdź go u nas.


The Game - Lucia Vaccarino, Davide Morosinotto - ebook - Legimi online\nTytuł oryginału: The Game\nWritten by Lucia Vaccarino and Davide Morosinotto\nFrom an idea by Francesca Carbotti\nCopyright © 2018 Book on a Tree Limited\nA story by Book on a Tree | www.bookonatree.com\nPrzekład: Monika Motkowicz\nRedakcja: Izabela Wiercińska, Sylwia Cisowska\nKorekta: Anna Alochno-Janas\nOkładka: Mondadori Libri S.p.A., Milano\nul. Łukowa 18 B, 93-410 Łódź\ntel./fax 42 680 93 70\nSkład i łamanie: Karolina Kaiser, mobisfera.pl\nLubiła gry, bo mają jasno określone reguły. Gdy się ich przestrzega, wszystko jest w porządku. To znaczy albo się przegrywa, albo wygrywa, ale zawsze na podstawie klarownych zasad. Zupełnie inaczej jest w prawdziwym życiu. Szukanie reguł jest bezcelowe. Nawet jeśli w teorii istnieją, w praktyce ich nie ma.\n– Cece, nie rób takiej miny.\nCece oderwała głowę od szyby i spojrzała na siedzącego za kierownicą tatę. Uśmiechał się. Uśmiechał się, choć jego oczy były podkrążone, a dłonie tak kurczowo ściskały kierownicę, że zbielały mu knykcie.\n– To tylko na chwilę.\nNie sprzedaje się domu wraz z wyposażeniem oraz nie przyjmuje oferty pracy na drugim krańcu świata „na chwilę”. Człowiek podejmuje takie kroki, kiedy postanawia wyjechać i już nigdy nie wrócić. Właśnie taką decyzję podjął tata.\n– Tłumaczyłem ci, jak to działa – wycedził przez zęby, jakby chciał przekonać siebie, nie córkę. – Pojadę tam i zobaczę, jak się mieszka. Jeśli spodoba mi się miejsce i nowa praca, dołączysz do mnie. Tam skończysz rok szkolny.\nTam, czyli w Ameryce. W Kolorado. W Denver. Tam się przeprowadza, zostawiając Cece na pastwę losu.\n– Jeśli życie w Stanach mi się nie spodoba, rzucę wszystko i wrócę. Poszukam pracy we Francji i znów będziemy razem.\nSpojrzał na Cece i posłał jej pokrzepiający uśmiech.\n– Zostawiam cię jedynie na chwilę. W międzyczasie… – urywa.\nChciał powiedzieć: „Jestem pewien, że wszystko będzie dobrze”, ale w ostatniej chwili ugryzł się w język. W przeciwnym razie Cece rozerwałaby go na strzępy. Nie potrafił kłamać. Zgotował jej piekło i dobrze to wiedział.\n– Ucieszyła się, wiesz?\nMówił o Denise, mamie Cece.\n– Od miesiąca przygotowuje dla ciebie pokój. Nie może się doczekać twojego przyjazdu.\n– Jeśli tak bardzo chciała mnie zobaczyć, mogła z nami zostać.\n– Ona… ja… my… – wybełkotał, po czym głośno westchnął. Cece spojrzała na niego. – Jesteś na tyle dorosła, by zrozumieć pewne rzeczy. Mama przeżyła trudne chwile, ale już jest lepiej.\nJakby to miało znaczyć, że wszystko się ułożyło. Cece nie miała najmniejszej ochoty widzieć matki na oczy, a tym bardziej z nią zamieszkać. Ani zostawiać szkoły i przyjaciół. Nie chciała przeprowadzać się do zapomnianej przez Boga miejscowości, której nazwy nie była sobie w stanie przypomnieć.\n– Wszystko będzie dobrze – mruknął pod nosem, po czym gorzko się uśmiechnął. – Przenosisz się tylko na chwilę.\nCece prychnęła i ustawiła radio na maksymalną głośność.\nMiejscowość była mniejsza, niż sobie wyobrażała.\nProwadziła do niej droga wysadzana drzewami, przy której stał billboard z czerwoną ramką opleciony przez gałęzie. Kawałek dalej pojawiały się domy z czerwonych cegieł z jeszcze bardziej czerwonymi dachami. Okna były białe, a ogrodzenia szare. Przy pierwszym rondzie znajdowała się stacja paliw, kawiarenka i budynek, który pewnie był pocztą. Przy kolejnym rondzie znajdował się placyk, na którym wznosił się szary kościół z kwadratową dzwonnicą oraz długi budynek, prawdopodobnie szkoła.\nDalej było widać domy oraz niewielką restaurację, przed którą stał kwietnik.\n– Czyż nie jest to czarujące miejsce? – zapytał tata, przekrzykując radio. – Jestem pewien, że będzie się tu świetnie mieszkało.\nCece przemilczała to stwierdzenie. Nigdy w życiu nie widziała nic równie szkaradnego. Nie chciała tu zostać, chciała wrócić do domu. Domu, który tata właśnie sprzedał sympatycznej polskiej parze. Przeprowadzili się do Francji, by założyć tu rodzinę. Tak przynajmniej twierdzili. Czy w tym celu musieli sobie przywłaszczyć właśnie nasz dom?\nSamochód wyjechał z miasteczka i skręcił w boczną uliczkę, a następnie wjechał na żwirową, pełną zakrętów dróżkę. Błoto opryskało szyby i przywarło do nich, przybierając kształt łez.\n– Jesteśmy na miejscu – oznajmił tata, po czym zatrzymał samochód.\nCece ostentacyjne oglądała paznokcie. Po chwili podniosła wzrok i wyjrzała przez okno. Nie miała najmniejszej ochoty oglądać domu Denise. W zasadzie domu dziadków, ponieważ stał się własnością mamy po ich śmierci. Między innymi dlatego jej matka przeżyła trudne chwile, na tyle trudne, by nie zadzwonić do Cece przez dokładnie dwieście dwadzieścia jeden dni i nie złożyć życzeń bożonarodzeniowych. Choć Cece i tak nie lubiła świąt.\nSpojrzała na dom z niesmakiem. Stanowił skrzyżowanie farmy i ponurego zamku z horrorów. Sprawiał wrażenie, jakby sklejono go z niejednolitych brył o różnych wysokościach. Na szczycie każdej z nich znajdował się spiczasty dach, nachylony w inną stronę. Bloki układały się w kształt litery L i okalały zarośnięte chwastami podwórko. W rogu stała rozlatująca się szopa, obok której rdzewiały maszyny rolnicze, leżały worki piasku i rozsypująca się sterta drewna.\nW drugim rogu stała wysoka blaszana wiata.\nDach się zapadł, a spomiędzy powybijanych szyb w oknach na pierwszym piętrze wystawały kawałki kartonu.\nDom wyglądał na opuszczony. Jedynym znakiem obecności człowieka były smuga dymu wydobywająca się z komina i stary Citroën Saxo Denise zaparkowany pod wiatą.\nTata wyłączył silnik, chwilę później zamilkło radio. W samochodzie zapadła cisza, którą przerwał dźwięk klaksonu.\nPo kilku chwilach, gdy Cece już miała prosić tatę, by uruchomił silnik i zabrał ją z powrotem, otworzyły się drzwi wejściowe i w progu pojawiła się Denise.\nByła szczupła, wysoka, miała długą szyję modelki, a blond włosy zebrała w koński ogon. Cece wiedziała, że odziedziczyła po niej zielone oczy, natomiast całą resztę – po ojcu. Była niska i krępa, szeroka w ramionach i biodrach, a kasztanowe włosy kręciły się pod wpływem wilgoci. Na głowie taty również piętrzył się kołtun poplątanych włosów. Cece zawsze zazdrościła mamie urody, ale teraz, po tylu latach sprawiała wrażenie kruchej, przezroczystej i zniszczonej. Denise stała w progu, ręce trzymała w kieszeni różowej bluzy z kapturem. Podwinięte nogawki dżinsów odsłaniały kościste, blade łydki.\n– Dalej – tata dodał jej otuchy. – Chodźmy, miejmy to za sobą.\nWysiedli z samochodu, utrzymując kontakt wzrokowy. Cece i tata stali po jednej stronie samochodu, Denise po drugiej.\nKobieta zrobiła krok naprzód.\n– Urosłaś, Cecylio – stwierdziła.\nCece nawet nie zadała sobie trudu, by wyjaśnić, że nikt nie zwraca się do niej pełnym imieniem, nawet nauczycielka. Zamiast tego odwróciła się na pięcie, otworzyła bagażnik, wyjęła walizki i skierowała kroki ku drzwiom wejściowym, zmuszając matkę do usunięcia się z przejścia.\nDom z zewnątrz przypominał zamek z horrorów, a wnętrze nie sprawiało lepszego wrażenia. Wejście było ciemne, zimne, a w środku unosiła się woń pleśni. Cece zdziwiła się, że poręcz schodów nie jest obrośnięta grzybem.\nGdy wyszła na zewnątrz, usłyszała słowa Denise:\n– Widzisz, w jakim stanie jest dom. To nie jest miejsce dla trzynastoletniej dziewczynki.\n– Obiecałaś, że się nią zajmiesz. Cece potrzebuje matki, nawet takiej jak ty – odpowiedział tata.\nZamilkli na jej widok, a ona udała, że nic nie słyszała.\n– Pomogę ci z bagażami – zaoferował się tata.\nRazem wypakowali resztę rzeczy z bagażnika, po czym Denise bez słowa weszła na piętro.\nPokój, który przygotowała dla Cece był olbrzymi. Sufit zdobiły drewniane belki, a w kącie stał wygaszony kominek.\n– Możesz rozpalić, jeśli ci zimno. Wieczorami można tu zamarznąć – mruknęła Denise.\nCece spojrzała z przerażeniem na wielkie łóżko z zapadniętym materacem, drewnianą, zdobioną szafę, masywne biurko z otwieranym blatem, które sprawiało wrażenie, jakby pochodziło z osiemnastego wieku. Wszystko wyglądało na wiekowe.\n– Twój pokój jest po sąsiedzku? – zapytała.\nByły to pierwsze słowa, jakie skierowała do matki.\n– Nie, jest w innym skrzydle. Pomyślałam, że będziesz potrzebować nieco prywatności.\nCece wzruszyła ramionami, po czym zapadła cisza. Nie chciała otwierać walizek, nie mogła tu zostać. Jak ojciec może tego nie zauważać? Tak bardzo pragnie wyjechać?\n– Muszę ruszać – oznajmił, potwierdzając jej obawy.\nGdy zeszli na parter, Cece przypomniała sobie zasłyszaną przed chwilą rozmowę i poczuła, jak wzbiera w niej fala gniewu. Odepchnęła tatę. Gdy jednak oddalał się w stronę samochodu, rzuciła się ku niemu pędem i mocno w niego wtuliła, jakby był jej ostatnim ratunkiem.\n– Wytrzymaj. Za niedługo cię stąd zabiorę – szepnął jej na ucho.\n– Lepiej dotrzymaj obietnicy – powiedziała i odprowadziła go wzrokiem.\nW nocy nie mogła zmrużyć oka. Zasnęła dopiero około piątej nad ranem. Przez większą część nocy leżała nieruchomo na łóżku, gapiła się w sufit i słuchała ulubionego zespołu. Śpiewali o apokalipsie, początku nowej ery. Bez wątpienia nawiązywali do jej sytuacji.\nW pewnym momencie poszła do łazienki. Lodowate pomieszczenie przypominało graciarnię z zakurzonym, pokrytymi rdzą sedesem i umywalką. Denise nawet nie zadała sobie trudu, by posprzątać.\nGdy wyjrzała przez okno, wydawało jej się, że między drzewami dostrzegła snop światła i cień poruszający się przy ogrodzeniu. Nagle światło zgasło. Cece nie była pewna, czy może wierzyć własnym oczom.\nJedno było pewne: nie dało się spać na niewygodnym łóżku, w pokoju panował lodowaty ziąb i unosiła się woń stęchlizny. Chciała uciec. Jak najdalej.\nPróbowała się wyciszyć, więc postanowiła zagrać w ulubioną grę na komórce, ale nawet odprężające, powtarzalne polecenia wydawane przez aplikację nie zdołały uspokoić kłębiących się w jej głowie myśli. Nim się spostrzegła, z jej oczu zaczęły płynąć łzy. Płacz utulił ją do snu.\nGdy się obudziła, na policzkach miała ślady łez. Usiadła na łóżku. Przez chwilę zastanawiała się, gdzie jest i co tu robi. Gdy za oknem dostrzegła ponury, zatopiony we mgle pejzaż i czarne, jakby pociągnięte węglem pola, ponownie się rozpłakała.\nWstała i sięgnęła po smartfon. Dochodziło południe. Od przyjazdu nie dostała żadnej wiadomości, ani od znajomych, ani od taty. Poczuła ścisk w klatce piersiowej. Po chwili zauważyła, że nie ma zasięgu. Wczoraj wieczorem była tak zrozpaczona przeprowadzką, że nie zwróciła na to uwagi.\nUbrała się i zeszła na dół.\nSypialnia Cece mieściła się w niezależnym skrzydle budynku. Znajdowały się tam trzy łazienki, salon i olbrzymia kuchnia, której nie używano od ponad trzydziestu lat. Cece pomyślała, że warto byłoby ją posprzątać i przywrócić do stanu używalności. Dzięki temu mogłaby sama gotować i tym samym unikać Denise przy obiedzie i kolacji. Będzie tak, jakby mieszkała sama.\nNie zapowiada się, by Denise patrzyła jej na ręce. Wczoraj wieczorem zamówiła dwie pizze, i gdy Cece sięgnęła po swoją i zaniosła ją do pokoju, nie powiedziała ani słowa. Dziś rano jej nie obudziła.\nDziewczyna rzadko jadała śniadania. Sięgnęła po telefon, słuchawki i kurtkę, po czym wyszła. Było chłodno, chłodniej niż w mieście. Miała wrażenie, że już przyszła zima. Zastanawiała się, czy tutaj często pada śnieg. Pewnie tak. I na pewno miejscowe dzieci urządzają bitwy na śnieżki i inne idiotyczne zabawy.\n– Hej, Cecylia. Już wstałaś?\nDenise stała na podwórku, niedaleko szopy, w miejscu, gdzie w nocy Cece dostrzegła czyjś cień. Choć może była to tylko sterta drewna, którą teraz układała jej matka.\n– Wszystko w porządku? Zostawiłam ci trochę kawy w kuchni. Gdzieś powinny być kruche ciasteczka.\n– Nie piję kawy. Nie jem ciasteczek. I nie nazywam się Cecylia.\n– Słucham? To jak niby się nazywasz?\nChciała odpowiedzieć „Cece, mów mi Cece”. Nikt nie zwracał się do niej Cecylia od czasu… Prychnęła. Gdyby matka była normalna, domyśliłaby się. Wszystko wydawało jej się absurdalne i śmieszne. Jak zwątpienie malujące się na twarzy Denise.\n– Po prostu się do mnie nie odzywaj, okej? Udawaj, że mnie tu nie ma.\n– Och, zostaw mnie w spokoju! – odburknęła.\nOdwróciła się na pięcie i skierowała się w stronę domu. Nagle jej wzrok przyciągnął stary rower o trudnym do zidentyfikowania kolorze, z wiklinowym koszykiem przypiętym do kierownicy. Leżał w kącie pod wiatą, obok citroëna. Nie miał powietrza w kołach, ale nie stanowiło to problemu. To był jedyny sposób, by się stąd wyrwać.\nWsiadła na rower.\n– Mówiłam ci, żebyś się tak do mnie nie zwracała.\nDenise wypuściła drewno z rąk i chwiejnym krokiem podbiegła do córki. Ramiona trzymała ciasno przy klatce piersiowej. Cece dostrzegła, że jej matka ma obgryzione paznokcie, a skórki naderwane i zaczerwienione. Instynktownie się cofnęła. Czuła rozdrażnienie.\n– Poddaję się – westchnęła Denise. – Możesz przejechać się po okolicy. Trzeba jechać ścieżką prowadzącą do głównej drogi, a potem skręcić w prawo. Postaraj się wrócić przed zmrokiem, dobrze? Uważaj na studnię. Jest na zakręcie, blisko krawędzi drogi. Ledwie ją widać. Twoja babcia do niej wpadła, jak była małą dziewczynką. Otarła się o śmierć. Potrzebujesz pieniędzy?\nCece nie potrzebowała ani pieniędzy, ani rozmowy z Denise.\nWsiadła na rower i ruszyła przed siebie, nie oglądając się.\nDroga do miasteczka zajęła jej dwadzieścia minut. Przeklinała rower, który za każdym naciśnięciem pedału piszczał jak zranione zwierzę. Cece nigdy nie narzekała na brak kondycji. Lubiła jeździć na deskorolce, radziła sobie z grą w tenisa. Ale pedałowanie po żwirowej ścieżce na tym złomie było aktywnością, której nie można było przyrównać do niczego innego.\nGdy wjechała na główną drogę, pedałowało jej się lepiej. Dojechała na pierwsze rondo, przy którym stał kościół i szkoła. Przez chwilę przyglądała się budynkowi. Wczoraj przywoływał na myśl szpon, a dziś stwierdziła, że przypomina kurzą łapkę albo widelec.\nSzkoła sprawiała wrażenie nowoczesnej, miała wielkie okna, mury z cegły, a parking był niemal pełen. W okolicy nie było żywego ducha. W mieście, z którego przyjechała, lekcje trwały do piątej codziennie oprócz środy, kiedy kończyły się w południe. Soboty i niedziele były wolne. Tu pewnie szkoła funkcjonowała podobnie. Dziś był czwartek, więc jej rówieśnicy mieli lekcje.\n– Poznam ich jutro – mruknęła pod nosem, a te słowa sprawiły, że do jej oczu znów napłynęły łzy. Zalała ją fala wspomnień: szkoły, przyjaciół, boiska sportowego, na którym w ubiegłym roku pierwszy raz się całowała. Szczęśliwym wybrankiem był chłopiec o imieniu Alain. Zdobył się na odwagę, by upamiętnić tę chwilę na smartfonie i rozesłać całej klasie. Cece wściekła się i chciała z nim zerwać. Alain za karę został zawieszony na jeden dzień. Niezbyt romantyczne, ale to nic w porównaniu z koniecznością konfrontacji z bandą nieznajomych, po tym, jak została tu odesłana niczym niechciana paczka.\nCece skręciła i popedałowała na następne rondo. Minęła kościół po lewej i zaczęła kierować się ku miejscu, które jak się potem okazało, było małym centrum historycznym miasteczka. W praktyce sprowadzało się do niewielkiego placu, na którym wznosił się urząd miasta oraz labiryntu wąskich uliczek, przy których wyrosło kilka staroświeckich sklepików. Gdyby była w lepszym humorze, uznałaby je za malownicze, ale w tej chwili sprawiały wrażenie zapomnianych.\nW tym miejscu również nie było żywego ducha, lecz Cece czuła, że jest obserwowana. Po jej plecach przebiegł dreszcz. Pokręciła głową z niedowierzaniem i prychnęła. Pewnie jakiś sprzedawca zerka na nią zza sklepowej witryny.\nWyjechała z centrum. Po lewej stronie znajdowały się baraki. Stojące przed wejściem karetki wskazywały na to, że w budynku mieści się szpital. Po prawej był budynek, na którym widniał napis POLICJA. Na uprzywilejowanym miejscu stał radiowóz.\n– Tak oto wycieczka krajoznawcza dobiegła końca.\nCece postanowiła zawrócić, ale musiała pomylić kierunek, ponieważ nagle znalazła się nad brzegiem brunatnego strumyka, który przecinał osiedle domków. Na zmurszałej, drewnianej tabliczce widniał napis: DZIELNICA KWIATOWA.\nPopedałowała przed siebie, starając się odnaleźć drogę powrotną. Szkoła powinna znajdować się w linii prostej, była tego pewna. Stamtąd dojedzie do głównej drogi, która zaprowadzi ją do domu Denise. Na tę myśl do jej oczu napłynęły łzy.\n– Hej, ty. Napompuj dętkę, bo zniszczysz felgi.\nCece zatrzymała się jak wryta. Przed nią wyrósł jak spod ziemi jakiś chłopiec. Musiał wyjść z garażu. Chłopiec się uśmiechał. Był jej wzrostu, bardzo szczupły, miał kędzierzawe włosy i lekko odstające uszy. Przypominał syna Willa Smitha, słynnego aktora. Był niezwykle przystojny. Cece zeszła z roweru.\n– Jestem Spencer – przedstawił się. – Ty musisz być Cecylia.\n– Cece – poprawiła go.\n– Cece – powtórzył.\nChłopiec wybuchnął śmiechem.\n– Widzisz, gdzie jesteś? Ostatnim razem ktoś odwiedził te strony w czasach drugiej wojny światowej. Ja wszystko wiem.\n– Moi rodzice przeprowadzili się tutaj sześć lat temu i w szkole wciąż uważają mnie za nowego. Teraz pewnie ty zajmiesz moje miejsce.\nŻartuje sobie? Cece nie rozumiała. Chłopiec sprawiał wrażenie sympatycznego. Był jedynie zbyt pewny siebie.\n– Jeśli chcesz, możemy naprawić twój rower. W garażu mam pompkę – zaproponował, wskazując budynek za plecami.\n– Nie powinieneś być w szkole?\n– Mamy przerwę obiadową do trzynastej trzydzieści.\n– Nie jesz obiadu w szkole z kolegami z klasy?\nChłopiec uśmiechnął się pod nosem.\n– Zazwyczaj tak. Ale dziś rano opuściłem jedną lekcję. Potem zjadłem obiad w domu. Skończyłaś przesłuchanie? Mam napompować opony w rowerze, czy nie?\nCece spojrzała na zegarek.\n– Jest dwadzieścia po pierwszej. Spóźnisz się.\nPo tych słowach chłopiec wyrwał rower z jej rąk i oparł o drzwi garażu. Wszedł do środka i po chwili wyłonił się z pompką. Nie była to pompka ręczna, którą trzeba naciskać, wykonując jednostajne ruchy w górę i dół, co zawsze wygląda nieco żenująco. Był to profesjonalny kompresor, który służył do pompowania opon samochodowych.\nSpencer podpiął przejściówkę do kompresora, wetknął ustnik do zaworu dętki i nacisnął na spust. Nagle rozległ się świst. Chłopiec zakręcił zatyczkę i powtórzył czynność z drugą dętką.\nNastępnie oddał rower Cece.\n– Gotowe – oznajmił. – Zajęło to tylko chwilę, jak obiecałem.\nSpencer odłożył kompresor na miejsce, po czym wyszedł z garażu z deskorolką pod pachą. Była to mała Penny 22 z niebieskimi kółeczkami.\n– Do zobaczenia jutro – powiedział. – Będziemy w jednej klasie.\nPo tych słowach wskoczył na deskorolkę i odjechał.\nCece nawet nie zdążyła się z nim pożegnać. Zastanawiała się, skąd chłopiec wie, że będą w jednej klasie. Po chwili zrozumiała. W szkole nie prowadzono naboru do konkretnych klas. A Spencer wyglądał na jej rówieśnika.\nJazda na napompowanych oponach to zupełnie inna bajka. Cece przez resztę dnia włóczyła się po okolicy i dopiero po zmroku postanowiła wrócić do domu. Odwlekała moment konfrontacji z Denise. Nie miała ochoty na nią patrzeć, ani tym bardziej rozmawiać.\nLecz jak podejrzewała, podczas popołudniowej rundki nie zobaczyła nic ponad to, co widziała rano. Miejsce było dokładnie takie, na jakie wyglądało. Niewielka mieścinka zagubiona pośród pól, gdzie każdy każdego zna, nikt nie przyjeżdża i nikt nie wyjeżdża. Znalazła się w pułapce.\nWjechała na główną drogę, przejechała przez rondo i minęła szkołę.\nPomyślała o dziwnym chłopcu, którego rano poznała. W jej głowie wybrzmiały słowa: „Do zobaczenia jutro”.\nCece miała, rzecz jasna, wrócić do szkoły. Była to część układu, jaki Denise zawarła z ojcem za jej plecami. Ale czy musiało to nastąpić tak szybko? Nawet nie będzie miała czasu, by się zaaklimatyzować.\nNa myśl o tym, że Denise ma decydować o jej przyszłości, w jej gardle urosła wielka gula.\nDziewczyna wyjechała z centrum i skręciła w boczną drogę prowadzącą do domu Denise.\nCece była pogrążona w myślach i zbyt ostro weszła w zakręt. W ostatniej chwili uświadomiła sobie, że ciemny punkt na skraju drogi jest bardziej niebezpieczny, niż myślała.\nTo była studnia.\nZahamowała tak gwałtownie, że omal nie zerwała hamulców i postawiła stopę na ziemi, a rower stanął prawie pionowo.\nCece zeszła z roweru. Adrenalina sprawiła, że w jej żyłach krew zaczęła szybciej płynąć, a oddech stał się płytki.\nOdstawiła rower i podeszła do studni, by się jej dokładnie przyjrzeć.\nOtwór był szeroki na mniej więcej dwa metry, a obrzeża przykrywały zeschłe liście, co sprawiało, że był niemal niewidoczny.\nKiedyś próbowano zabezpieczyć go murem, z którego zachowały się jedynie smętne resztki. Pęknięte, nadszarpnięte zębem czasu cegły przesunięto na bok. Leżały bezczynnie, pokryte warstwą liści.\nCece pochyliła się nad otworem, chcąc zajrzeć do środka. Studnia nie wyglądała, jakby sięgała do jądra ziemi. Jednak była dość głęboka, a zalegająca w niej woda była brudna.\nDenise mówiła, że babcia raz do niej wpadła. Czy zrobiła sobie krzywdę? Jak zdołała się wydostać? Ściany były gładkie i śliskie, a z drogi ciężko było cokolwiek dostrzec.\nNa samą myśl o tym, po plecach Cece przebiegły ciarki.\nInstynktownie wyjęła z kieszeni ulubioną chusteczkę w kolorze ognistej czerwieni i przywiązała do gałęzi drzewa, które rosło tuż obok studni.\nNie chciała się z nią rozstawać, ale następnym razem będzie pamiętać, by zachować ostrożność.


Poznaj innowacyjne wymiary bielizny - dlaczego jest ona tak istotna dla naszego ciała oraz umysłu? - październik 2021 zobacz − parafiapolskokatolicka.pl\nRóżnego rodzaju elementy bielizny były niegdyś brane pod uwagę jako zwykły fragment odzieży. Skutkiem tego nie było zbyt wielu możliwości. Dziś, z pomocą obszerniejszej samoświadomości i wyobraźni, produkowana jest bielizna o różnej kolorystyce, odmiennych wzorach, różnych materiałach a także wzbogacona o poszczególne dodatki. W ten sposób każdy może zdecydować się na coś, co najbardziej odpowiada jego preferencjom indywidualnym. Nasz internetowy sklep został utworzony w głównej mierze z myślą o tych, którzy dystansują się od nieinteresujących standardów a wyszukują więcej ekspresyjności i unikatowości. Pośród naszych zamysłów, które mamy w swoim asortymencie, niezaprzeczalnie każda płeć piękna znajdzie coś, co pozwoli jej w zmysłowy aczkolwiek delikatny sposób ukazać jej zarówno charakter jak i największe atuty. Idealnie dostosowane biustonosze, majtki, stroje kąpielowe, rajstopy, koszule nocne bądź też piżamy są w stanie w niebywały sposób sprawić, iż kobieta odzyska bądź nawet zwiększy swoje poczucie własnej wartości.\nDodatkowo, jesteśmy zdania, iż całkowicie wygodna oraz piękna bielizna nie jest przeznaczona tylko kobietom. Męska bielizna również potrafi być co najmniej ponadprzeciętna pomimo iż jest to ciągle niecałkowicie odkryty horyzont. tanie-biustonosze-usztywniane biustonosze usztywniane duże rozmiary cennik . Myślenia spłyconego kategorycznie unikamy, z uwagi na fakt, iż staramy się być otwarci. Między innymi z tego właśnie względu wśród naszych rozmaitości można znaleźć oryginalne bokserki męskie, unikatowe slipy, piżamy czy też chociażby wygodne i stylowe szlafroki. W przypadku gdy nie zwracasz uwagi na dobrze dobraną bieliznę, być może skłoni Cię do refleksji fakt, iż źle dopasowany biustonosz sprawia, że nasze piersi nie mają swobody i prawidłowego podtrzymania. Jest to powiązane np. z więzadłami, które się rozciągają, co wywołuje ból. W przypadku nieodpowiednio dopasowanych majtek łatwo o wszelakie zakażenia intymne, obtarcia bądź też odparzenia. Zdecyduj się więc na inspirującą, piękną oraz zmysłową bieliznę, która da Ci całkowity komfort a także większą pewność siebie i lepsze samopoczucie. Nasze asortymenty cechują się dobrym stylem, wygodą i intrygującym erotyzmem.


Fruehauf: używane ciężarówki marki Fruehauf - Europa-Ciężarówki.pl\nFruehauf: używane ciężarówki marki Fruehauf\nDealerzy, Dystrybutorzy, Handlowcy & Sprzedawcy Fruehauf\nInni sprzedawcy Fruehauf\nB&B TRUCKS AND TRAILERS\nVOLVO TRUCK CENTER PROVENCE\nMOSTERT IMPORT-EXPORT BV\nFirany, furgony, city-urbans, kontenerowce, platformy, wywrotki, ciężarówki do przewozu urządzeń: oto najważniejsze karoserie naczep i półnaczep proponowanych przez markę Fruehauf. Na początku firma działała pod nazwą Fruehauf Trailer Company, teraz natomiast grupa nazywa się Fruehauf Trailer Corporation.\nSpółka została utworzona w Stanach Zjednoczonych przez Augusta Fruehaufa w 1928 roku. Po wielu niepowodzeniach, spółka została podzielona: jeden z zakładów został sprzedany firmie Wabash International mieszczącej się w Holandii, inne zostały wykupione przez spółki z obcym kapitałem. Fruehauf Francja jest dzisiaj kojarzone z grupą Wielton: jej liczne oddziały w Polsce, Niemczech, Afryce usprawniają dystrybucję karoserii produkowanej w Auxerre we Francji.\nW swoim sloganie “Stworzony, aby trwać”, marka podkreśla swój główny atut jakim jest jakość materiałów zastosowanych do produkcji swojego sprzętu. Marka aktualnie oferuje nie tylko pełne gamy do transportu dużych ilości towaru (gama Maxi Speed lub Express Liner), ale również wprowadza innowacyjne rozwiązania dzięki nowej gamie City: pojazdów przeznaczonych do dystrybucji w środowisku miejskim.\nWszystkie ogłoszenia dotyczące naczep i półnaczep Fruehauf oraz części zamiennych marki Fruehauf są dostępne na naszej stronie Europa-Ciezarowki.pl.\nNaczepa Fruehauf CURTAINSIDER /STANDARD / STRONG-FLOOR /SAF Plandeka używana\n60 312 PLN\n7ton 3 osie 2011\nNaczepa Fruehauf CURTAINSIDER /STANDARD / STRONG-FLOOR /SAF firanka używana\n78 546 PLN\n6.4ton 3 osie 2015\nNaczepa Fruehauf PLATFORM / FOR BUILDING /SAF AXES / platforma używana\n7.3ton 3 osie 2015\nNaczepa Fruehauf TIPPER 18 M3 / WHOLE STEEL / 2 AXES / SAF / wywrotka używana\n42 078 PLN\n6.4ton 3 osie 2011\nNaczepa Fruehauf 3 ESSIEUX firanka używana\n3 osie Winda 2004\nFRANCJA - Nord - Seclin\nNaczepa Fruehauf FOURGON 2 ESSIEUX PORTE RELEVABLE furgon furgon drewniane ściany używana\n31 559 PLN\n2 osie 2008\nFRANCJA - Essonne - Le Plessis Pate\nNaczepa Fruehauf FOURGON 3 ESSIEUX furgon furgon drewniane ściany używana\n16 364 PLN\n3 osie 2006\nNaczepa Fruehauf Semi Reboque wozidło używana\n0ton 2 osie 1999\nFRUEHAUF RECAMBIOS SL


DETEKTYW, sezon 1 (3 DVD) - jedynie 111,04 zł w matras.pl\nHipnotyzujący serial HBO. W 1995 roku, Marty Hart (Woody Harrelson) i Rust Cohle (zdobywca Oscara® Matthew McConaughey), detektywi i partnerzy Wydziału Śledczego w Luizjanie, zostają przypisani do prowadzenia śledztwa w sprawie makabrycznego morderstwa. Sprawa jest wielowątkowa, dotyczy lokalnych kościołów, polityki, zahacza o inne zbrodnie… Na wszystko cieniem kładą się konflikty i poplątane losy obu policjantów, których życie prywatne jest równie skomplikowane i tragiczne jak praca ... W 2012 roku, podobny przypadek doprowadza dwóch nowych detektywów do zabójstwa z 1995 roku. Marty i Rust opowiadają, ze swojej perspektywy, historię prowadzonego przez nich dochodzenia, ich życia, i tego, jaki wpływ mieli na siebie na wzajem jako detektywi, przyjaciele i mężczyźni. Czytaj dalej >> << Zwiń


Ostatnia aktualizacja: 30.04.2021 15:25\n4. Zasady Konkursu, podstawowe warunki określone w niniejszym Regulaminie, nagroda dla zwycięzcy jak również czas trwania Konkursu podawane będą w audycji „Cztery Pora Roku” w godz. 09.00 – 12.00 w dniach od 3 do 16 maja 2021 r. na antenie Programu 1 Polskiego Radia S.A. oraz na stronie internetowej.\n· zestaw książek od wydawnictwa Jedność o łącznej wartości 263,01 zł brutto,\n1. 100 pytań do profesora. Opowieści naukowe o świecie TOM 1\n2. 100 pytań do profesora. Opowieści naukowe o świecie TOM 2\n3. 100 pytań do profesora. Opowieści naukowe o świecie TOM 3\n4. 100 pytań do profesora. Opowieści naukowe o świecie TOM 4\n5. 200 roślin, które leczą\n6. Podkręć swój mózg. 40 przepisów i ponad 60 superproduktów\n7. Napoje tłoczone na zimno\n8. Niewyczerpane źródło energii. Nasiona, warzywa strączkowe i zboża w naszej kuchni\n9. Franciszek i jego świat w malarstwie Giotta\n· zabawka „Akcja straży pożarnej z pojazdem gaśniczym” od Playmobil o wartości 220,00 zł brutto,\n· zabawka „Duży park rozrywki” od Playmobil o wartości 220,00 zł brutto,\n· zabawka „Stadnina kucyków” od Playmobil o wartości 220,00 zł brutto,\n· zabawka „Pojazd jednostki specjalnej” od Playmobil o wartości 250,00 zł brutto,\n· zabawka „Pojazd badawczy na Marsie” od Playmobil o wartości 180,00 zł brutto.\n1. Po godzinie 10.00 oraz około godziny 10.50 zadane zostanie pytanie konkursowe. Treść pytania będzie rozpowszechniana w sposób zapewniający jak największą promocję Konkursu na antenie.


AUTHORIS: narzędzie kontroli kartotek wzorcowych w Sieci Semantycznej | Babin\nŚrodowisko bibliotekarskie od dawna miało świadomość potrzeby kontroli autorytatywnej. Autorzy artykułu przedstawili najważniejsze etapy rozwoju metod oraz standardów dotyczących tego procesu, poczynając od projektu Biblioteki Kongresu – Name Authority Cooperative (NACO), a w Azji Hong Kong Chinese Authority Name (HKCAN), przez powstanie ISADN (International Standard Authority Data Number), powołanie w ramach ALA Control Interest Group (ACIG), opracowanie FRBR (Functional Requirements for Bibliographic Record), AACR2 (Anglo-American Cataloguing Rules, Second Edition), czy formatu MARC, a kończąc na ISAN (International Standard Authority Number) oraz ISTC (International Standard Text Code). Przybliżyli także formaty, standardy i modele, które, ich zdaniem, należy uwzględniać podczas tworzenia narzędzi kontroli autorytatywnej w Sieci Semantycznej, a wśród nich m.in. protokół Z39.5, MARC 21, FRBR, EAD (Encoded Archival Description), FRANAR (Functional Requirements of Authority Numbering and Records). Szerzej omówiono RDA (Resource Description and Access) i VIAF (Virtual International Authority File) ze względu na ich znaczenie w opracowaniu programu AUTHORIS. VIAF jako globalny serwis informacyjny łączy rekordy wzorcowe z różnych bibliotek. Zdaniem autorów artykułu istnieją jednak ograniczenia, z powodu których wiele bibliotek nie może się do niego włączyć i spełnić jego wymagań. Po stronie barier wymieniono m.in. używanie niejasnej dla przeciętnego użytkownika sieci terminologii bibliotekarskiej; brak powszechnego stosowania w skali międzynarodowej standardów i przepisów takich jak np. AACR2 lub RDA; ograniczenia kadrowe; tworzenie części zasobów „autorytatywnych” w instytucjach, niebędących bibliotekami czy ośrodkami bibliograficznymi i stosunkowo małą liczbę instytucji uczestniczących w VIAF. W celu wprowadzenia wymogów VIAF i kontroli autorytatywnej w obrębie Sieci Semantycznej lub Linked Data, potrzebny jest nowy wymiar przetwarzania informacji. Rekordy bibliograficzne powinny być zapisane w formatach przyjętych za standardy w Sieci Semantycznej. Zasadnicze znaczenie ma stosowanie RDF. Rozwój standardów Sieci Semantycznej (np. FOAF, SKOS, Dublin Core), ich wzajemne powiązania i łatwość użycia pozwalają każdemu użytkownikowi na tworzenie kolekcji metadanych niezależnie od zaawansowania technologicznego. Jednym z najpopularniejszych schematów metadanych w sieci semantycznej jest FOAF (Friend of a Friend), którego specyfikacja opiera się na standardzie RDF.\nProgram AUTHORIS opracowano w celu ułatwienia przetwarzania danych wzorcowych zgodnie z modelem Linked Data. Łączy on potencjał Linked Data i standardów Sieci Semantycznej, które uzupełniono zasadami, wynikającymi z doświadczeń bibliotekarzy w tworzeniu punktów dostępu. Narzędzie to może być stosowane w różnego rodzaju ośrodkach bibliograficznych, wydawnictwach, organizacjach i bibliotekach. Opiera się na otwartym systemie typu CMS (system zarządzania treścią) – Drupal, obsługującym schematy Dublin Core, SIOC, SKOS, FOAF. Główne funkcje AUTHORIS to: 1) autoryzacja – przypisanie użytkownikowi zadań przez administratora systemu; 2) wyszukiwanie informacji – wszyscy użytkownicy, także ci nieuwierzytelnieni, mogą wyszukiwać informacje mając do dyspozycji system zbudowany na technologiach Sieci Semantycznej, i umożliwiający filtrowanie rekordów z ponad 200 źródeł (bibliotek, archiwów, bibliotek cyfrowych itp.); wyniki wyszukiwania można prezentować w różnych formatach i schematach metadanych (m.in. XML, RDF, FOAF, MARCXML,RDA FRAD FRBR); użytkownik ma też m.in.dostęp do informacji o jednostce, w której zlokalizowany jest dany rekord oraz do innych dodatkowych danych; osoba poszukująca danych wzorcowych uzyskuje ponadto wskazówki dotyczące kompletności poszczególnych haseł i ich referencyjności; 3) konwersja plików – według autorów programu, to mocny punkt AUTHORIS; zarejestrowany użytkownik może importować i eksportować pliki z/do różnych formatów; rekordy mogą być pobierane z bibliotek, wydawnictw i innych instytucji; użytkownik może utworzyć nowe hasło wzorcowe za pomocą algorytmu uczenia; jeżeli dane hasło zostało już wprowadzone do systemu przez inne jednostki, to użytkownikowi zostaje wskazane najlepsze hasło; 4) automatyczne katalogowanie – za pomocą klienta protokołu Z39.50 użytkownik może przeszukiwać i wybierać rekordy katalogowe (w formatach MARC, MARC 21 i MARC XML) innych bibliotek w celu uzupełnienia danych; 5) wizualizacja informacji – system daje możliwość wyodrębnienia informacji dotyczących danego dzieła lub autora, korzystając online z danych różnych wydawców lub bibliotek.\nArchitekturę AUTHORIS tworzy kilka modułów przetwarzania informacji, system reguł konwersji i kontroli autorytatywnej oraz moduł Linked Data. Dane do systemu pobierane są z wydawnictw, bibliotek, agencji prasowych, czasopism online i baz danych. W artykule szerzej omówiono działanie modułu Linked Data oraz reguły przekształcania danych wzorcowych.\nWersję beta systemu uruchomiono w październiku 2012 r. Prototyp AUTHORIS testowano na Universidad Central Marta Abreu (Kuba). System z założenia ma być rozwijany jako platforma open source, a po etapie próbnym moduły konfiguracyjne AUTHORIS będą dostępne w Google Code na licencji GNU General Public License v. 3.0.\nDo oceny systemu zastosowano test uczenia (learning test) przygotowany w ramach testów oceniających zasady katalogowania RDA. Uczestniczyło w nim 16 użytkowników (w tym 6 wykwalifikowanych, doświadczonych bibliotekarzy), mających dostęp do rekordów 32 bibliotek i wydawnictw w Hiszpanii i Stanach Zjednoczonych. Skorzystali oni z 3000 rekordów bibliograficznych, wykonując m.in. automatyczne katalogowanie, przekształcanie rekordów, przeszukiwanie i tworzenie słowników itp., w celu ich transformacji w różne formaty bibliograficzne i utworzenia plików podobnych do VIAF. Następnie badano skuteczność systemu na podstawie rekordów wygenerowanych automatycznie przez AUTHORIS podczas konwersji danych z MARC, MARC 21, FOAF, Dublin Core, RDA lub XBRL na potrzeby ich wykorzystania w chmurze Linked Data. Najwięcej błędów podczas tych operacji pojawiło się w rekordach w formatach ISAD-G (International Standard for Archival Description – General) oraz EAD. Przekształcenia rekordów w pozostałych formatach nie wpłynęły znacząco na ich jakość.\nWe wnioskach stwierdzono, że w kontekście rozwoju systemów kontroli autorytatywnej bardzo duże znaczenie ma współdziałanie i powiązania ośrodków bibliograficznych z innymi instytucjami. Tymczasem rozwój międzynarodowej kontroli autorytatywnej wydaje się być powolny i ograniczony przede wszystkim do bibliotek narodowych lub bardzo dużych bibliotek. Instytucje pozabiblioteczne (szczególnie wydawnictwa i firmy księgarskie) pozostają z boku, pomimo ich dużego potencjału w tworzeniu haseł wzorcowych, przydatnych nie tylko w systemie kontroli autorytatywnej, ale także w wymianie informacji. AUTHORIS jest narzędziem, z którego mogą korzystać różne organizacje i jednostki, nie tylko biblioteczne czy bibliograficzne. Zastosowany w nim model kontroli autorytatywnej jest elastyczny i otwarty. Jednak, zdaniem autorów, jeżeli w przyszłości, w zintegrowanych systemach bibliotecznych, znajdą zastosowanie technologie Linked Data, potraktowane jako element globalnej rzeczywistości, a nie tylko rozszerzenie związane z katalogowaniem według RDA, to tego typu aplikacje jak AUTHORIS przestaną być potrzebne.\nAmed LEIVA_MEDEROS, José A. SENSO, Sandor DOMINGUEZ-VELASCO, Petro HIPOLA, AUTHORIS: a tool for authority control in the Semantic Web (AUTHORIS: narzędzie do kontroli kartotek wzorcowych w Sieci Semantycznej) // Library Hi Tech. - Vol. 31, nr 3 (2013), s. 536-553, bibliogr. 23 poz\n← E-learning w bibliotekoznawstwie i informacji naukowej\nJak należy klasyfikować książki pseudonaukowe →


„Marvel’s Iron Man VR” otrzyma polski dubbing – Polski-dubbing.pl\n„Marvel’s Iron Man VR” otrzyma polski dubbing\nJacek „Pottero” Stankiewicz • 9 października 2019 • Brak komentarzy •\nChociaż Iron Man stał się ikoną i sercem Marvel Cinematic Universe, postać Tony’ego Starka nigdy nie miała szczęścia do gier komputerowych. Iron Man i Iron Man 2, towarzyszące premierom dwóch pierwszych filmów o superbohaterze w żelaznej zbroi, przez społeczność graczy i recenzentów uznane zostały za buble, w żargonie nazywane po prostu „crapami”. Chociaż gry na podstawie powieści graficznych DC Comics, takie jak chociażby seria Batman: Arkham, od dawna radzą sobie wcale nieźle, Marvel na swoją perełkę musiał czekać aż do ubiegłego roku, kiedy to zadebiutował Marvel’s Spider-Man od Insomniac Games.\nKolejną grą na licencji Marvela dostępną na wyłączność na konsolę PlayStation 4 będzie tworzony przez studio Camouflaj Marvel’s Iron Man VR. Nie powinno być zaskoczeniem, że i ta gra zostanie wydana z polskim dubbingiem, na co wskazuje opublikowany przez Sony Interactive Entertainment Polska zwiastun. W zapowiedzi można usłyszeć m.in. Piotra Bajtlika jako Iron Mana i Mirosława Zbrojewicza jako Nicka Fury’ego.\nJak wskazuje tytuł, gra została stworzona z myślą o goglach wirtualnej rzeczywistości Sony i pozwoli wcielić się w jednego z najsłynniejszych avengerów. Chociaż szczegóły fabuły nie są na razie znane, wiadomo ponad wszelką wątpliwość, że dzięki Iron Man VR będziemy mogli zarówno latać, jak i walczyć w supernowoczesnym kostiumie Starka.\nGra wydana zostanie 28 lutego przyszłego roku na PlayStation 4. Warto przypomnieć, że niedługo później, bo w maju, na rynek trafi gra Marvel’s Avengers od studia Crystal Dynamics, która co prawda również promowana jest dubbingowanym zwiastunem, jednak według dystrybutora dostępna będzie ona tylko z napisami.\nGrafika wykorzystana w nagłówku: © Sony / Marvel.\nLidia Sadowa o swojej roli w filmie „Fantastyczne zwierzęta i jak je znaleźć”\nDezerter • 17 listopada 2016 • Aktualności