Podstawowe informacje na temat TEACCH - Fundacja Dom Rain Mana\nBrowse: Home / Podstawowe informacje na temat TEACCH\negsz / 2017-11-06 / Możliwość komentowania Podstawowe informacje na temat TEACCH została wyłączona / Terapie\nTreatment and Education of Autistic and Communication Handicapped Children (Leczenie i Edukacja Dzieci z Autyzmem i Upośledzeniem Komunikacji)\nPaul Trehin, Autisme France\nTEACCH jest znany na całym świecie z doskonałych usług świadczonych na rzecz osób z autyzmem, w związku z czym często jest postrzegany jako rozwiązanie modelowe. Niestety, ze względu na upowszechnienie się pewnych przesądów dobrze podać kilka podstawowych informacji, które, mamy nadzieję, pozwolą zrozumieć, czym tak naprawdę jest program TEACCH.\nPrzede wszystkim TEACCH to podejście, ale jeszcze nie metoda. Jest to stanowy program, który próbuje odpowiedzieć na potrzeby osób z autyzmem wykorzystując najlepsze z poznanych dotychczas systemów i metod ich edukowania oraz zapewnić im możliwie najwyższy do uzyskania poziom niezależności.\nJeśli niektórym osobom udało się sprowadzić z Północnej Karoliny, czy nawet ze Stanów Zjednoczonych pewne elementy programu TEACCH, to nadal jako program stanowy w pełni wdrożony jest on tylko w Północnej Karolinie. Przez wzgląd na swoich przyjaciół z Europy powinienem tu jeszcze dodać, że udało nam się całkiem nieźle przenieść niektóre elementy TEACCH do Europy dzięki Theo Petersowi, belgijskiemu specjaliście, który przeszedł szkolenie w Północnej Karolinie i bardzo przyczynił się do tego, by profesjonaliści i rodzice w Europie szybciej przyswoili sobie nowoczesne poglądy na temat autyzmu. Programowi w Antwerpii udało się osiągnąć mniej więcej tyle samo co większości programów prowadzonych w Północnej Karolinie i stanowi on źródło bliższych informacji do wykorzystania w Europie.\nDlaczego uważamy TEACCH za dobry model do naśladowania\nZanim przejdę do opisywania sposobu funkcjonowania programu TEACCH, podam kilka czynników, które każą nam wybrać właśnie ten model:\nJako rodzice całkowicie zaangażowani w działalność stowarzyszenia na rzecz osób z autyzmem, próbowaliśmy setek metod, poczynając od “receptur”, a skończywszy na w pełni rozwiniętych systemach ogólnokrajowych.\nTEACCH jest jednym z dwóch programów dla osób z autyzmem spełniających nasze kryteria jakości. Drugi z nich to system szkolny dla dzieci z autyzmem wprowadzony przez Krajowe Stowarzyszenie Autystyczne (NAS – ang.: National Autistic Society) w Wielkiej Brytanii, który jest dobry, ale nie tak kompleksowy jak TEACCH.\nOto czynniki, które przesądziły o wybraniu przez nas TEACCH:\n– Szacunek dla odmienności osób z autyzmem bez względu na stopień ciężkości autyzmu.\n– Szacunek dla rodziców i stowarzyszeń rodziców biorących udział w programie jako “współterapeuci”.\n– Uwzględnianie opinii rodziców przy podejmowaniu decyzji dotyczących młodszych dzieci i bardziej upośledzonych osób dorosłych z autyzmem.\n– Uwzględnianie opinii osób z autyzmem przy maksymalnym wykorzystaniu możliwości komunikacji.\n– Serdeczność personelu, głównie dzięki następnemu punktowi,\n– Dogłębna wiedza na temat autyzmu pod wszystkimi względami: z punktu widzenia medycyny, psychologii, edukacji, integracji, emocji, a ponad to personel jest bardzo uprzejmy.\n– Długoletnie doświadczenie, poparte sprawdzalnymi wieloletnimi rezultatami (trzydzieści lat). Podstawę podejścia stanowi edukacja.\n– Ciągłe rozwijanie technik dydaktycznych w oparciu o uniwersyteckie programy naukowe, połączenie najnowszej wiedzy z długoletnim doświadczeniem.\n– Kompleksowy program od wczesnego dzieciństwa po wiek dorosły, od stawiania diagnozy u bardzo małych dzieci po ocenę postępów u osób dorosłych, od niskiego po wysokie funkcjonowanie.\n– Przenoszalność systemu: TEACCH można bez problemu przenieść w warunki francuskie (lub do innego kraju). Podejście jest na tyle elastyczne, że istnieje możliwość jego adaptacji.\n– Wreszcie nasze ogólne wrażenie, że osoby autystyczne we wszystkich grupach wiekowych wydawały się szczęśliwe i robiły znaczne postępy w kierunku osiągnięcia takiej niezależności, na jaką maksymalnie pozwalały im ich indywidualne zdolności. Wynikało to i z naszych własnych obserwacji i z tego, co mówili nam rodzice.\nZanim udzielę odpowiedzi na pytanie, czym jest TEACCH, mam nadzieję, że wszyscy uświadomili sobie, jakim karkołomnym wyczynem jest to podejście.\nNie można systemu TEACCH sprowadzić do techniki, ani nawet do zestawu technik, czy też do metody. Jest to kompletny program usług dla osób z autyzmem, który wykorzystuje kilka technik, wiele metod w różnych kombinacjach, w zależności od potrzeb i rysujących się zdolności poszczególnych osób.\nNazwa TEACCH (proszę zwrócić uwagę, że nie ma tu błędu ortograficznego) jest skrótem od Treatment and Education of Autistic and Communication Handicapped Children (Leczenie i Edukacja Dzieci z Autyzmem i Upośledzeniem Komunikacji). Jest to publiczny program ochrony zdrowia dostępny w stanie Północna Karolina (USA). Został założony przez prof. Erica Schoplera, który do roku 1994 był dyrektorem programu. Nowym dyrektorem jest dr Gary Mesibov. Siedziba programu mieści się w Chapell Hill, Północna Karolina, a dział naukowy TEACCH jest prowadzony w Akademii Medycznej przy Uniwersytecie Stanu Północna Karolina.\nW całym stanie Północna Karolina jest kilka biur i ośrodków posiadających dobry zasięg geograficzny.\nŚwiadczone usługi obejmują od diagnozowania, poprzez wczesne poradnictwo dla rodziców i personelu medycznego, po prowadzenie ośrodków dla dorosłych, ze wszystkimi etapami pośrednimi pomiędzy nimi: z oceną psychologiczną, zajęciami lekcyjnymi, programami dla nauczycieli, itp.?\nProgram TEACCH nadzoruje około 130 klas dla dzieci z autyzmem. Zarówno na wsi jak i w miastach prowadzone są ośrodki dla młodzieży i dorosłych o zróżnicowanym stopniu integracji, zgodnie ze zdolnościami poszczególnych osób. W zależności od preferencji podawanych przez osoby z autyzmem i ich rodziny proponowana jest placówka na wsi lub w mieście.\nCzym zajmuje się TEACCH ?\nNa świecie istnieje kilka programów, które mogą pochwalić się trzydziestoletnim doświadczeniem w pracy z ludźmi cierpiącymi na autyzm. TEACCH ciągle ewoluuje, stale udoskonalane jest jego podejście, podważane są stare przekonania, poszerza się o nowe wyniki badań naukowych. Pracownicy programu starają się być ostrożni, jeśli chodzi o wprowadzanie technik, które nie zostały sprawdzone na dużą skalę.\nW przeciwieństwie do AIT, VT, Holding i innych podejść, program TEACCH nie korzysta tylko z jednej techniki lub metody. W TEACCH nie znajdzie się nikogo, kto mówiłby, że zamierza “wyleczyć” autyzm.\nOcena, zwana charakterystyką psychologiczno-edukacyjna (PEP – ang.: Psycho Educational Profile), polega na próbie poznania obszarów, gdzie osoba “zalicza”, obszarów, gdzie umiejętność nie została jeszcze wykształcona i obszarów, gdzie umiejętność zaczyna się dopiero wykształcać. Obszary te są następnie umieszczane w programie nauczania dla danej osoby. Ocena ma charakter wielowymiarowy. Jest to konieczne ze względu na ogromne zróżnicowanie umiejętności i to nawet u tej samej autystycznej osoby, począwszy od jednego zakresu umiejętności, a skończywszy na drugim.\nW przeciwieństwie do modyfikowania zachowania, strategie te nie wpływają na zachowanie w sposób bezpośredni, lecz na podstawowe uwarunkowania sprzyjające uczeniu się. Wykorzystują one również najnowsze wyniki badań z zakresu psychologii poznawczej dotyczące pewnych, występujących u osób z autyzmem, a niespotykanych u innych ludzi różnic w określonych obszarach przetwarzania mózgowego.\nW przypadku wystąpienia problemów z zachowaniem, również nie usuwa się ich w sposób bezpośredni. Podejście wymaga próby zrozumienia podstawowych przyczyn danego problemu związanego z zachowaniem: niepokoju, bólu fizycznego, trudności z wykonaniem zadania, nieprzewidywalnych zmian, znudzenia, itp.? Ma ono dwa cele:\nA) Dać osobie środki, dzięki którym będzie mogła lepiej zrozumieć swoje otoczenie, przez co stanie się ono bardziej przewidywalne i będzie mniej niepokojące. Może to wymagać zaproponowania prostszego otoczenia we wczesnych fazach rozwoju i stopniowego przywracania złożoności, w miarę osiągania przez dziecko coraz większej niezależności.\nB) Dać osobie środki komunikacji, by dzięki zdolności pojmowania i wyrażania mogła w lepszym stopniu zrozumieć, co się do niej mówi/o co się ją prosi oraz wyrażać swoje potrzeby i odczucia przy pomocy innych środków niż problemy związane z zachowaniem.\nBezpośrednie modyfikowanie zachowania nie jest całkowicie wykluczone. Jest zarezerwowane dla tych zachowań, które zagrażają osobie, w przypadku których powyższa strategia przynajmniej na razie się nie sprawdziła. Sytuacje takie mają miejsce bardzo rzadko.\nDyskusje na temat programu TEACCH\nPrzytoczę w tym miejscu odpowiedź, jakiej udzieliłem rodzicowi, który jest również psychiatrą, na następujące pytanie:\n“Czy istnieje ryzyko, że taki program może stać się systemem zamkniętym, takim jak, powiedzmy, tradycjonalistyczna psychoanaliza – mająca wszystko wyjaśnić z jednego punktu widzenia?\nOczywiście z każdym podejściem wiąże się takie ryzyko. Razem z żoną często zadawaliśmy sobie to pytanie. Bardzo stanowczo walczymy z panującym we Francji ruchem psychoanalitycznym, ponieważ jesteśmy przekonani, że stał się on systemem zamkniętym, niezdolnym do nadążania za nowymi osiągnięciami neuropsychologii. Często boimy się, że możemy kiedyś stać się osobami starej daty nie potrafiącymi już przystosowywać się do nowych wyników badań naukowych? Na razie jednak osoby pracujące w TEACCH oraz realizujące programy zainspirowane przez TEACCH starają się wciąż włączać nowe wyniki badań naukowych do swoich programów i odrzucać podejścia, które przestały mieć już zastosowanie.\nI tak na przykład najnowsze tendencje obejmują rozwijanie spontanicznej komunikacji i incydentalnego uczenia się w celu zwiększenia zasięgu ustruktualizowanego nauczania, które było główną istota programu TEACCH.”\nGdzie można uzyskać więcej informacji na temat programu TEACCH\nJeśli chcą się Państwo dowiedzieć czegoś więcej na temat programu TEACCH, poniżej przedstawiam dość obszerną bibliografię. Jeśli chcą się Państwo dowiedzieć znacznie więcej, proszę skontaktować się z programem TEACCH:\nDział Administracyjno-Naukowy Oddziału TEACCH\nCB# 7180, 310 Akademia Medyczna – Skrzydło E\nUniwersytet Stanu Północna Karolina w Chapel Hill\nTEACCH prowadzi również poradnie, z których może korzystać personel medyczny i rodzice. Może to być jeszcze jedna okazja do wzbogacenia swojej wiedzy.\nBibliografia dotycząca programu TEACCH\n1. Schopler Lansing, “Individualized assessment and treatment for autistic and developmentally disabled children”, PROED, TEXAS, Publisher, 1979 r.:\n– Profil psychoedukacyjny: (wyd. polskie: Gdańsk 1995, SPOA)\n– Techniki nauczania dla rodziców i profesjoinalistów: (wyd. polskie Gdańsk, 1995, SPOA)\n– Ćwiczenia edukacyjne dla dzieci autystycznych: (wyd. polskie: Gdańsk, 1995, SPOA)\n2. E. Schopler, J. Olley, “Comprehensive Educational Services for autistic children, the TEACCH Model”, w Podręcznik Szkoły Psychologii, Wiley 1982 r.\n3. Schopler Mesibov, Ed., “Autism in adolescents and adults”, Plenum press 1983 r.\n4. Schopler Mesibov, Ed., “Communication problems in autism”, Plenum press 1985 r.\n5. Schopler Mesibov, Ed., “The effect of autism on the family”, Plenum press 1986 r.\n6. Schopler Mesibov, Ed., “Social Behavior in Autism”, Plenum press 1986 r.\n7. Schopler Mesibov, Ed., “Diagnosis and Assessment in Autism”, Plenum press 1988 r.\n8. L. Watson, C. Lord, B. Schaffer, E. Schopler, “Teaching Spontaneous Communication to Autistic and Developmentally Handicapped Children”, Irvingstone publisher, N.Y. 1989 r.\n9. Schopler Mesibov, Ed., “High Functioning individuals with Autism”, Plenum press 1992 r.\n10. Schopler Mesibov, Ed., “Behavioral Issues in Autism”, Plenum Press, 1994 r.\nCzym program TEACCH różni się od programów poświęconych samemu modyfikowaniu zachowania\nCele programu takiego jak TEACCH często są mylone z podejściami obejmującymi wyłącznie terapię behawioralną. Podejścia polegające wyłącznie na modyfikowaniu zachowania niejednokrotnie zyskują akceptację ze strony rodziców, ponieważ wydają się przynajmniej na pierwszy rzut oka sensowne. Oferują one ograniczone programy interwencyjne i przynoszą całkiem niezłe rezultaty we wczesnych fazach programu.\nOto typowa opinia, z jaką często spotykamy się, gdy modyfikowanie zachowania porównuje się do innych podejść:\nModyfikowanie zachowania posiada wieloetapowe programy obejmujące swym zakresem kilka lat. Nie widziałem tego ani u Sundburga, ani u Schopplera, Mesibova, Freemana, czy też innych.\nOto odpowiedź, jakiej udzielam:\nNie wiem jak z Sundburgiem lub Freemanem, ale jeśli chodzi o Schoplera i Mesibova, którzy realizują program TEACCH, to jeśli nie można było zauważyć “wieloetapowego programu obejmującego swym zakresem kilku lat”, to dlatego, że programy tak rozciągnięte w czasie uważane są za zbyt ograniczające dla dzieci, biorąc pod uwagę ciągły rozwój ich zdolności. Programy nauczania są na bieżąco aktualizowane.\nRzeczywiście, dla każdego dziecka oddzielnie ustalana jest długoterminowa strategia. Strategia ta jest dopasowywana przez cały czas ewoluowania dziecka, w zależności od postępów czynionych w poszczególnych obszarach rozwoju. Trwa to aż do wieku dorosłego.\nAby uzyskać wiarygodną ocenę tych postępów, Schopler Reichler i Lansing opracowali program oceny zwany profilem psychologiczno-edukacyjnym (PEP – ang.: Psycho Educational Profile) i rozszerzyli ten program o młodzież i dorosłych, tworząc AAPEP (AAPEP – ang.: Adolescents and Adults Psycho Educational Profile). Profile te są źródłem dużej ilości informacji dla nauczycieli i rodziców, jeśli chodzi o odpowiedni dla dziecka w danym okresie poziom nauczania w poszczególnych obszarach rozwoju.\nI znowu jestem całkowicie o tym przekonany, że właśnie tym program TEACCH i terapia behawioralna się od siebie różnią. Uczenie określonego zachowania przestaje być głównym celem wysiłków nauczycieli. Zamiast uczenia zachowania w sposób bezpośredni, ocenie poddawane są umiejętności warunkujące wypracowanie pożądanego zachowania, a w przypadku braku takich umiejętności, uczy się ich. Odpowiednie zachowanie przychodzi oczywiście później.\nOsiąga się to poprzez umieszczenie dziecka w otoczeniu sprzyjającym takiemu uczeniu się, w którym jest organizacja miejsca i czasu oraz metody kształcenia uwzględniające różnice pomiędzy poszczególnymi stylami uczenia.\nOczywiście może to trwać dłużej niż w przypadku klasycznego modyfikowania zachowania, jednak tutaj umiejętności są naprawdę przyswajane. W przypadku klasycznego programu modyfikacji zachowania niektóre całkiem zaawansowane umiejętności mogą być przyswajane nawet szybko, jednak generalizacja tych umiejętności w innych warunkach będzie później o wiele trudniejsza.\nKontrolowanie problematycznego zachowania\nDla wielu osób autystycznych problematyczne zachowanie jest często dyskwalifikujące. Jego kontrolowanie nie przychodzi jednak łatwo, chociaż dobre podejścia pozwalają osiągnąć olbrzymią poprawę:\nJedna ze strategii wykorzystywanych w terapii behawioralnej jest następująca:\nNie nagradzaj negatywnego zachowania – nagradzaj pozytywne zachowanie.\nBrak nagrody nie oznacza bicia, dawania klapsów, czy krzyczenia – OZNACZA IGNOROWANIE!\nJest to oczywiście uzasadniona strategia. Podejście to jest stosowane w ostateczności, gdy opisana powyżej metoda uczenia nie przynosi pożądanych rezultatów, zwłaszcza we wczesnych fazach. Ignorowanie zachowania jest jednak w porządku jedynie po uprzednim przeanalizowaniu potencjalnie przekazywanych w ten sposób treści. Proszę zawsze pamiętać o tym, że przyczyną problemów z zachowaniem jest często ból fizyczny oraz brak u osoby autystycznej umiejętności przekazywania informacji na temat tego bólu, w związku z czym wyraża ona go poprzez problematyczne zachowanie.\nI znowu podstawową różnicą pomiędzy podejściem TEACCH, a samym modyfikowaniem zachowania jest możliwość radzenia sobie z niepożądanym zachowaniem bez konieczności zmieniania zachowania. Czyni się to poprzez dostarczenie osobie autystycznej umiejętności pozwalających jej na łatwiejsze zrozumienie “świata” i zachowań innych ludzi. Na przykład, w przypadku problemu z zachowaniem, spowodowanego brakiem umiejętności wyrażenia bólu, wcześniejsze nauczenie dziecka sposobów sygnalizowania bólu pozwoliłoby uniknąć w zupełności tego typu problemu.\nW rzeczywistości nowoczesne, nieawersyjne techniki kontrolowania zachowania opierają się na bardzo dobrych zasadach. Techniki te wykorzystuje się, gdy problemy z zachowaniem nie znikają, nawet w warunkach sprzyjających uczeniu się.\nIstnieje jednak kilka kategorii problemów z zachowaniem, których nie daje się usunąć przy pomocy żadnej spośród zwykłych metod, bez względu na to, czy będzie do metoda edukacyjna (TEACCH), czy też przewidująca modyfikowanie zachowania. Są to problemy dwojakiego rodzaju:\n1. Nadwrażliwość na niektóre bodźce, jak opisała to bardzo dobrze Temple Grandin. Wywołują one u tych osób niemożliwe do zniesienia bóle i wymagają całkowicie innego podejścia, skoncentrowanego głównie na unikaniu sytuacji, w których bodźce wywołujące ból występują.\n2. Indywidualne zaburzenia, będące samoistną przyczyną autoagresji i agresji, jak na przykład w przypadku zespołu Lescha-Nyhana.\nPróby tłumienia tego typu problemów z zachowaniem poprzez ich modyfikowanie, zwłaszcza awersyjne, są delikatnie mówiąc przestępstwem. Metody ich kontrolowania, w szczególności drugiego typu, wykraczają poza środki, jakich można się spodziewać po zwykłej interwencji. Wymagają one pomocy specjalistów, którzy będą próbowali rozwiązać problem, ale zawsze będzie się to odbywać z wielkim trudem i nie zawsze zakończy się to pełnym sukcesem (co jest bardzo smutne).\nPrzypadki, o których mówiłem w pierwszej części, oczywiście nie są aż tak tragiczne. Najlepszym rozwiązaniem umożliwiającym radzenie sobie z utrzymującym się w tych przypadkach problematycznym zachowaniem pozostaje edukacja w połączeniu z nieawersyjnym modyfikowaniem zachowania.\nKilka osobistych uwag na temat Lovaasa\nBardzo często wymienia się nazwisko Lovaasa, jako eksperta w dziedzinie modyfikowania zachowania. Z całą pewnością na to zasługuje. W przeszłości jednak, żeby oduczyć osoby autystyczne niepożądanych zachowań, stosował ekstremalne techniki behawioralne, w tym terapie dla nich dość bolesne. Często nazywa się je “awersyjną modyfikacją zachowania”.\nOstatnio wiele doniesień mówi, że programy Lovaasa zmieniły się na lepsze i mogę szczerze powiedzieć, że ta zmiana bardzo mnie cieszy. Wciąż jednak istnieje jeszcze kilka programów opierających się rzekomo na teoriach Lovaasa, w których jako uzasadnione podejście wprowadza się “bardzo awersyjne” metody nie tylko do rozwiązywania poważnych problemów z zachowaniem, ale również do metod nauczania w ogóle.\nProszę mnie tu źle nie zrozumieć, ale nie akceptuję “bardzo awersyjnych metod” w żadnym wypadku, nawet w przypadku poważnych problemów z zachowaniem. Prawdę powiedziawszy cieszę się, że w “nowej wersji Lovaasa” nawet problemy z zachowaniem rozwiązywane są ignorowaniem zachowania, krótkimi przerwami, zmianą rozmówcy i stanowczym NIE. Oczywiście jest ona lepsza od wcześniejszej i jestem pewien, że przynosi efekty przynajmniej u niektórych dzieci autystycznych. Uważam jednak, że istnieje możliwość wyjścia poza modyfikowanie zachowania, czy to przy okazji rozwiązywania problemów z zachowaniem, czy też dla innych ogólnych celów dydaktycznych.\nModyfikowaniu zachowania przyświeca “psychologia behawioralna”, która w porównaniu z wcześniejszymi teoriami stanowiła postęp. Jednym z podstawowych elementów tej teorii było twierdzenie, że wystarczy przyjrzeć się widocznym cechom zachowania, by zauważyć reakcję na bodziec. Cokolwiek by nie działo się w mózgu, było uważane za działanie “czarnej skrzynki”, które wykracza poza prawdziwe badanie. Psycholog obserwuje, że określony bodziec wywołuje określoną reakcję – to wszystko.\nStąd też warunkowanie sprawcze, które leży u podstaw modyfikowania zachowania, nie bierze pod uwagę innych zjawisk psychologicznych zachodzących “W czarnej skrzynce”. Ostatnie postępy w psychologii i neuropsychologii (które zaczęły się właściwie dopiero na przełomie lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych), zaczęły odsłaniać rąbka tajemnicy towarzyszącej “czarnej skrzynce”, która ma kluczowe znaczenie dla naszego zrozumienia autyzmu, nawet gdyby zrozumienie to miałoby być tylko częściowe, a co najważniejsze, by móc zaproponować lepiej dostosowane terapie autyzmu niż samo modyfikowanie zachowania.\nNie oznacza to, że techniki behawioralne zostały całkowicie odrzucone, ale że zostały teraz włączone w bardziej kompleksowy program nauczania.\nDlatego też wierzę w takim stwierdzeniom jak: Każdy rodzic, który próbował metody Lovaasa zauważył u swojego dziecka znaczną poprawę, jeśli chodzi o zachowanie, posługiwanie się językiem, przystosowanie się do życia w społeczeństwie, umiejętność rozwiązywania problemów i sprawność ruchowa.\nWykazano nawet, że modyfikowanie zachowania według “Lovaasa” wydaje się przynosić szybsze efekty krótkotrwałe niż inne metody nauczania, ale dotyczy to tylko krótkiego okresu czasu.\nUważam również, że porównywalne postępy byłyby widoczne w przypadku programu TEACCH, który jest prowadzony w stanie Północna Karolina, gdyby brano pod uwagę dłuższy okres czasu. W przypadku programu TEACCH, jak również programów proponowanych w angielskich szkołach przez brytyjskie Krajowe Stowarzyszenie Autystyczne (NAS) istnieje większe prawdopodobieństwo, że osiągnięte zostaną długofalowe efekty, takie jak generalizacja możliwości uczenia się, pozostająca w związku z umiejętnością dostosowywania się do nowych sytuacji.\n← Nasza droga\nKoncert 2008 – „Grace Gospel Choir” →


16 lat działalności Centrum Pomocowego Caritas - StaraOliwa.pl - Oliwa i jej mieszkańcy\n16 lat działalności Centrum Pomocowego Caritas\nCentrum Pomocowe Caritas przy ul. Fromborskiej obchodziło szesnaste urodziny.\nSZESNASTE URODZINY Gościnnie wystąpili: Maria Wit-Godwod, Józef Masternak i Wojciech Wiśniewski.\nPosted by Dom Zarazy on 5 czerwca 2015\nHistoria tego domu rozpoczyna się w czerwcu 1999 r., kiedy - podczas swej wizyty w Gdańsku - placówkę poświęcił papież Jan Paweł II (dziś jej patron). Urodziny, choć skromniejsze niż w poprzednim roku, bo mniej okrągłe, miały niepowtarzalny rodzinny charakter. Rozpoczęła je uroczysta msza św., a później była akademia z podziękowaniami i upominkami dla zasłużonych oraz ze świątecznym obiadem.\nCzęść artystyczną tej akademii zapewnili "nasi" artyści. Wiązankę popularnych piosenek zaprezentowała Maria Wit-Godwod, a akompaniowali jej Józef Masternak (gitara) i Wojciech Wiśniewski (akordeon). Zresztą akompaniatorzy też śpiewali, a na końcu "Gdybym miał gitarę" i "Hej, sokoły" śpiewała już cała sala.\nW Centrum zawsze dzieje się coś ciekawego. Prezentacja wszystkich imprez zorganizowanych tu od poprzednich urodzin zajęła dobry kwadrans, mimo że z każdego wydarzenia pokazano tylko 2-4 zdjęcia. Prezentacja była żywo komentowana przez obecnych na sali seniorów. I tym razem zadbano o dokumentację fotograficzną i filmową koncertu.\nKoncert może być początkiem stałej współpracy. A więc od czasu do czasu wiadomości z Fromborskiej będą pojawiać się na naszych stronach (Stowarzyszenia Stara Oliwa)\nWspólnie zróbmy wniosek do Budżetu Obywatelskiego\tIdziemy w las by rozmawiać o wycince drzew\nPaź 27, 2020 2002 Aktualności


U Sivuchy: Fotoradar\nKiedy będziecie jechać drogą krajową nr 94 z Katowic do Krakowa, uważajcie na wysokości Sławkowa na światłach. Fotoradar Straży Miejskiej pilnie łapie. Pojechałam z mężem w sprawach mandatowych, a przy okazji takie foty. Bo mój fotoradar też działa :)\nciuchostan: pulower (był TUTAJ) i czapka(TU) - hand made by Sivka, kurtka - TopSecret, spódnica -Unisono, buty - DeeZee\nTradycyjnie, trafiliśmy na ruinę. Szczątki ruiny zamku biskupów krakowskich w Sławkowie - do poczytania tu.\nSławków w dalszym ciągu pozostaje dla mnie miasteczkiem pełnym niespodzianek, choć tak blisko, ta często, przejazdem.\nAutor: Sivka S i o sobota, kwietnia 11, 2015\nPlANTOFELEK 11 kwietnia 2015 09:00\nObrazki troszkę jak w Koluszkach gdzie mieszkałam przez pół roku, chociaż ruin nie było przynajmniej nie takich zabytkowych. Nieźle namierzasz tym radarem;) I masz na sobie to fajne coś co Tobie pisałam kiedyś że projektanci od Ciebie ściągnęli;) Z jeansem też by chyba fajnie wyglądało:)\nSivka S i 12 kwietnia 2015 23:22\nWidziałam w jakimś gazeciątku tak dziergany sweterek za sumkę około kilku tysięcy...... Cóż, mnie tyle nikt nie zapłaci, więc robię dla siebie :D :D :D\nAnna Tym 11 kwietnia 2015 09:35\nW ubiegłe lato jak jechaliśmy droga krajową numeru nie pamietam z naszej wiochy przez Biłgoraj ,Szczebrzeszyn do Zamościa , miałam ochotę zatrzymywać co chwila auto i zdjecia takim chałupkom robić , ciagle zamieszkanym z talerzami od satelitarnych .... Czas sie zatrzymał ... Te loty w kosmos i XXI wiek to jakaś ściema tam na wschodzie ?!?! Zderzenie wieków , pętla czasowa , pomieszanie epok ....\nAle widzę ze nie tylko w Polsce kategorii C jak mówił mój kolega z Siedlc ....\nPrzez Sławków przejeżdżałam , milion razy . Nigdy nie byłam . Teraz mimo wszystko cześciej A4 ;)\nSivka S i 12 kwietnia 2015 23:20\nJert mnóstwo miejsc, wiosek, miasteczek z takimi domkami, może w innych stylach, zależnie od regionu. Inne na podkarpaciu, inne na ścianie wschodniej, na kielecczyźnie... Też się naoglądałam :) :) Sławków - dla mnie to zwsze było sąsiednie prawie miasteczko, znajomych stad mewałam. A jednak nie miałam pojęcia co się tam kryje, jakie skarby. Do czasu, kiedy kilka lat temu spontanicznie postanowilismy zboczyc z trasy i się zagłębić. Od tej pory czaaaaasem wpadamy, ot tak, pogapić się. Albo przy okazji ważnych spraw. Jest tam jeszcze wiele miejscówek, na których na szybko zawiesiłam oko.\npracownia garderoba 11 kwietnia 2015 09:37\nNie wiem czy zacząć od Ciebie czy od tych zabudowań. ŚWietne zdjęcia i Ty na tle tych domostw. Sweter (nie pamiętam czy był to sweter czy Coś podpodobnego) idealnie się wpisuje, jest genialny! Architektura jedna z moich ulubionych, prawie jak skansen. I te kwiatki w oknach! :)\nSivka S i 12 kwietnia 2015 23:14\nBo ja się czuję jak te zabudowania :))) Najfajniejsze, że w ogóle stoją i tak dobrze się mają. A sweter to taka kamizelka, pulower, z krótkim rękawem, prawie bez. Chyba zrobię jeszcze jakiś taki...tak myślę teraz...:)\nIwona Dohrmann 11 kwietnia 2015 13:54\nCudne są te chateczki! że też się jeszcze uchowały! Za każdym razem zachwycasz mnie, kiedy widzę Cię w tej długości spódnicy - pasuje Ci ona, jak rzadko komu! Sama spódnica sportowo-ołówkowa jest super i sweterek bomba :-)))\nSivka S i 12 kwietnia 2015 23:10\nUchowały się, uchowały, są ładnie pomalowane, żyją :) :)\nJestem wysoka, dlatego chyba dobrze mi w tej długości spódnicy. Bardzo mi przypasował taki fason, wracam zawsze do niego, bo mi się na codzień najlepiej sprawdza. Wiesz, muszę mieć luz i wygodę, ale z jakimś jednak charakterem ;)\nMarzena Fabisiak 11 kwietnia 2015 14:29\nSivka kupuje wszystko, urocze chałupki i Ciebie na ich tle... lubię takie klimaty :))\nSivka S i 12 kwietnia 2015 23:07\n:D :* Ach, my to mamy chyba baaaardzo zbliżone gusta :)\nankaskakanka 11 kwietnia 2015 15:43\nA co to za bluzka pod kurtką. Pokazana już na blogu? Fajna, energetyczna. Pozdrawiam\nSivka S i 12 kwietnia 2015 23:06\nNo ba. Oczywiście, przecież ja zawsze uprawiam chwalipięctwo dzierganiowe :D ;) Dodałam link gdzie post z tym sTworem.\nJoanna C 11 kwietnia 2015 16:43\nSławków już dużo rzadziej przez nas odwiedzany, tam trochę czas się zatrzymał. Teraz wszędzie tylko pośpiech, a my też żyjemy z zegarkiem w ręku, więc wybieramy trasy byle szybciej. Sweter kochana cudny zrobiłaś :) pozdrawiam\nSivka S i 12 kwietnia 2015 23:04\nBardzo przyjemny ryneczek. Sławków to stare miasto, o czym się mało wie, niestety. Nie ma co tak zerkać na te zegarki, czas i tak robi swoje. :)\nNoszę Co Lubię 11 kwietnia 2015 17:36\nAle klimacik w tym miasteczku. Te domeczki, uliczki...\nA Ty masz bardzo fajną tę spódniczkę oraz dziergane cudeńko. Nie przestaję Cię podziwiać.\nSivka S i 12 kwietnia 2015 23:03\nSporo takich miasteczek w niedalekiej mi okolicy, gdzie zabudowa pożydowska. I smutne historie w tle.\nDzięki :) Spódnica to mój hit i będę w niej nawet latem chodzić :)\nThimbleLady 12 kwietnia 2015 16:51\nZupełnie nie znane mi tereny niestety. Urocza ta zabudowa i Ty na jej tle!\nSivka S i 12 kwietnia 2015 23:00\nAch, bo Ty z innej krainy, gdzie ja z kolei dawno nie byłam. :)\nbarbara 12 kwietnia 2015 18:06\nOstatnio mało tam bywam ale kiedyś miałam koleżankę w Sławkowie.\nCo do radaru to dzięki...pozdrawiam...\nbarbara 12 kwietnia 2015 18:07\nZapomniałam dodać, że foty super i super bluzka...\nSivka S i 12 kwietnia 2015 22:58\nA ja byłam nawet u wróżki w Sławkowie, ze 20 lat temu. Nawet się sporo sprawdziło z tych jej przepowiedni.... Dziękuję :) :)\nIzaraj R. 13 kwietnia 2015 10:51\nFajna ta miejscówka, lubię takie:)\nJa to mandaty mam za złe przekraczanie ulicy i za szybką jazdę w mieście, tak z raz na rok. Ale jak po autostradzie jadę to GPS ostrzega przed radarami, więc jakoś mi się udaje:")\nSweterek to twój?\nSivka S i 13 kwietnia 2015 12:25\nJa mandatów nie dostaję, bo nie jestem kierowcą :D A mój mąż dostał za przejechanie na czerwonym świetle. Z tym, że wg mnie czasem bezpieczniej przejechać na czerwonym, niż gwałtownie hamować.\nSweterek mój, podpisane :D\nAnka Slomka 13 kwietnia 2015 11:33\nLubie Twoja swojskosc. Karajobrazowa i ubraniowa. Fajowy pulowerek;)\nU nas tez co krok fotoradary, a jak juz Cie nimi obfotografuja, to mandat masz taki, ze z butow mozna wyskoczyc (wlacznie z zabraniem prawka i ...samochodu!). Dlatego tu na drogach porzadek i wszyscy pod sznurek jada...;)\nSivka S i 13 kwietnia 2015 12:29\nJa też lubię :D ;)\nU nas wiadomo, kierowcy to w dużej mierze furiaci, dobrze, że są fotoradary, mandaty, zwłaszcza za jazdę po spożyciu. Mogłabym jedynie podyskutować nad prawemm straży miejskiej do karania za to co się łamie na trasie, a nie w mieście....\nSonia Verardo 13 kwietnia 2015 16:50\nSuperb look! I loved the whole styling and the location is something else!!!\nSivka S i 13 kwietnia 2015 20:35\nThank you, grazie! :) :)\nMargarithes 13 kwietnia 2015 19:44\nRuda Paskuda 13 kwietnia 2015 21:20\nAleż uroczy ten Sławków!!! Proszę, człowiek szuka nie wiadomo gdzie, nie wiadomo czego, a tuż za miedzą są tak urokliwe miejsca!!! Sivka, jesteś mistrzynią w ich wynajdywaniu!!!\nDziergaczek kolorowy pamiętam z innego posta!!! Bardzo mi się podoba!!! Fajnie ożywia całość :).\nSivka S i 14 kwietnia 2015 09:59\nDokładnie tak. A tu wystarczy się rozjerzeć "po wsi" i już jest ładnie. Same się wynajdują :) :) :)\njultob 13 kwietnia 2015 23:00\nKlimat nieziemski, aż się wierzyć nie chce, że ludzie tak jeszcze mieszkają. Wiem, wiem nie malo u nas ci jeszcze regionów z takim widokiem. W każdym razie warto zajrzeć do tego Sławkowa:)\nA Tobie kochana w tej długości spódnicy cudnie po prostu:) Nóżki jak u łani:)\nSivka S i 14 kwietnia 2015 09:58\nPewnie, że mieszkają :)\nE tam, u łani - to przez obcas ;)\nNieco Starsza Dziewczyna 14 kwietnia 2015 08:29\nWbrew pozorom jest jeszcze wiele takich miasteczek. Zawsze zastanawiam się czemu w nich jest tak spokojnie, nie widać tej codziennej gonitwy.\nSivka S i 14 kwietnia 2015 09:57\nTo prawda, wbrew pozorom i na szczęście :)\nAż coś w człowieku spowalnia :)\nSybilla 14 kwietnia 2015 12:16\nSiwucha nazywam moja siostrę ;)\nŚwietny ma Pni styl i podziwiam ludzi z pasją! Zdjęcia są piekne\nSivka S i 14 kwietnia 2015 13:43\nSiwucha to taka wóda ;)\nBłagam, tylko nie "pani"!!! Sivka jestem :)\nliloob 14 kwietnia 2015 22:22\nCiekawy wpis, zdjęcia fantastyczne :) Look również bardzo podoba mi się. A tych stron kompletnie nie znam, ale wszystko przede mną! Pozdrawiam! :)\nSivka S i 15 kwietnia 2015 10:12\nBardzo dziękuję za taki pozytywny komentarz:) :)\nPanna Lila 16 kwietnia 2015 17:12\nMam straszny sentyment do starej zabudowy, te drewniane okienka są wzruszająco piękne. A i zdjęcia fajne strzeliliście, jak zwykle zazdroszczę zgrania ubrań z tłem;]\nSivka S i 17 kwietnia 2015 21:16\nJa też. Uruchamia wyobraźnię, budzi nostalgię, przenosi w inną czasoprzestrzeń :)\nInka 17 kwietnia 2015 19:48\nte chatynki z ichnimi dachami totalnie mnie rozwaliły - CZAD!!!\na kurtką już się zachwycałąm i jeszcze mi nie przeszło - zaś\ndo kompletu : oczu nie mogę oderwać od butów - świetne!\nSivka S i 17 kwietnia 2015 21:14\nCieszę się, że Ci się podobają. Mam słabość do takich :)\nTą kurtką będę zanudzała, aż się na dobre nie zawiośni :D


\_ Podkategoria: Kurier - strona 1 - Katalog firm i usług, reklama firmy, baza firm Bluen\nPortal logistyka. 1job. pl jest miejscem, w którym bezpłatnie dodasz swoją ofertę. Logistyka na małą skalę nie jest zbyt skomplikowana. Gdy klient sfinalizuje zamówienie w Twojej witrynie, transakcja uruchomi oprogramowanie do inwentaryzacji, które posiadasz. Większość platform handlu elektronicznego jest wyposażona w zintegrowane oprogramowanie do zarządzania zapasami, więc dokonana płatność automatycznie dostosuje Twoje zapasy.\nBroker kurierski Ebox24 to idealne miejsce, gdzie szybko będziesz mógł tanio nadać paczkę w dowolne miejsce. Oferujemy bardzo prostą obsługę, bowiem zależało na nam maksymalnym uproszczeniu całego procesu, aby każdy mógł sobie z tym poradzić. Nie zwlekaj, ale jak najszybciej zapoznaj się z pełną propozycją na naszej witrynie www.\nTanie przesyłki kurierskie - Kuriernet »\nZ pomocą naszego serwisu internetowego KurierNet można liczyć na tanie przesyłki. Nasz serwis oferuje między innymi specjalne opcje dla sklepów internetowych oraz użytkowników korzystających z Allegro czy innych serwisów aukcyjnych. Ze swej strony gwarantujemy, że przesyłka zostanie szybko i bezpiecznie dostarczona pod wyznaczony adres. Wszystko to dzięki temu, że prowadzimy owocną współpracę z kluczowymi firmami kurierskimi. Dzięki nam udostępniany jest klientom sprawdzony i tani kurier. Więcej o nas na stronie www.\nPrzesyłki do Anglii & Przewóz rzeczy - PaczkiAnglia.com.pl »\nWyprowadzasz się? Skorzystaj z naszej oferty na przewóz rzeczy do Anglii. Jesteśmy Ergobus i stworzyliśmy nową linię usług na paczki Polska Anglia ERGOPACZKI. Jeżeli wyjeżdżasz na dłuższy czas, nie musisz rozstawać się ze swoimi meblami. Możesz podawać pojedyncze paczki do Anglii, z drobiazgami lub zamówić cały transport na przesyłki do Anglii busem. Nasza oferta przeznaczona jest dla wszystkich zapominalskich, którzy przy przeprowadzce zapomnieli kilku drobnych rzeczy. Zajmujemy się wyłącznie przewożeniem rzeczy dlatego, już za kilka dni otrzymasz swoją własność. Zajrzyj na naszą stronę, wejdź w zakładkę cena paczki do Anglii, aby nic Cię nie zaskoczyło. Następnie zamów transport poprzez wypełnienie naszego formularza na tanie paczki do Anglii. Pracujemy w bardzo wygodnym systemie door to door. Zabieramy paczkę spod drzwi Twojego dawnego domu, pod nowy. Jest to także oferta dla wszystkich Twoich krewnych i znajomych, którzy nie mogą odwiedzać Cię zagranicą tak często jakby tego chcieli. Ale mogą nadawać przesyłki do Anglii i dzielić się prezentami oraz sezonowymi przetworami. Na stronie podaliśmy przykładowy cennik, jednak wszystkie paczki Anglia Polska wyceniane są indywidualnie, wszystko zależy od wielkości oraz wagi przesyłki. U nas zapłacisz za paczki do Anglii busem naszemu kurierowi w dzień nadania rzeczy. Nie wymagamy wcześniejszej wpłaty zaliczki. U nas masz możliwość skorzystania z transakcji bezgotówkowej. Każda paczka w trasie z ERGOPACZKI jest ubezpieczona. Prosimy by wszystkie rzeczy były starannie spakowane do pudeł, na których należy umieścić metryczkę, w miejscu nienarażonym na uszkodzenia.\nopakowania, wydarzenia, afery, tanie palety, katalog stron internetowych, gospodarka, przesyłki kurierskie, tani kurierzy, wyszukiwarka firm, spis stron www, tani kurier, spis firm, kurier zagraniczny, katalog stron www, polityka, news, informacje, biznes


Dzień Flagi w Kamieniu Pomorskim. KADEK zaprasza na rajd rowerowy | Kamienskie.info\nDzień Flagi w Kamieniu Pomorskim. KADEK zaprasza na rajd rowerowy\nmaj 2, 2021 • 10:15 Brak Komentarzy\n2 maja, w niedzielę – w Dzień Flagi Rzeczpospolitej Polskiej – Kamieński Dom Kultury zaprasza do udziału w Rajdzie Rowerowym, którego trasa biegnie od Mariny, przez kładkę, Żółcino, aż do dzikiej plaży we Wrzosowie. Na trasie czeka Was szereg zagadek i zadań oraz piękne, sielskie widoki.\nAby rajd był prawdziwie biało-czerwony obowiązuje element w tych barwach. Mogą być to barwy narodowe namalowane na policzkach, szalik kibica, flaga przyczepiona do roweru lub zawiązana na plecach, biało-czerwone wstążki na kierownicy, balony… Liczymy na Waszą kreatywność!\n📱 Zabierzcie ze sobą telefon z dostępem do Internetu, aplikacją do skanowania kodów QR (dostępna za darmo w sklepach z aplikacjami) oraz długopis.\n📋 Dzieci biorące udział w zabawie proszone są o przyniesienie podpisanej zgody rodzica (wzór do wypełnienia lub przepisania znajdziecie na naszej stronie internetowej)! Samodzielny start w rajdzie od lat 14.\n🥾Ubiór odpowiedni do pogody. Czas przejechania trasy, w zależności od uczestników; 1 – 2 godziny.\n😷 Grupy uczestniczące w rajdzie są zobowiązane do przestrzegania obowiązujących obostrzeń epidemiologicznych!\n🙏 Dziękujemy za współpracę i wspólną zabawę przy wydarzeniu Marina Kamień Pomorski , Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji w Kamieniu Pomorskim oraz Policji Kamień Pomorski za zabezpieczenie trasy!\n👉 Prosimy o udostępnianie 👈\nPoprzedni wpisZaszczep się bez rejestracji! Punkt otwarty jeszcze dwa dni Następny wpisStawki za korzystanie z usług na cmentarzach w Kamieniu Pomorskim i Jarszewie obniżone


Wokół Bukówki | Góry bliskie sercu\nFiled under: Karkonosze, Rudawy Janowickie, Wycieczki — 1 komentarz\nPaprotki (530) – znaki czerwone – Bukówka (480) – znaki niebieskie – Rozdroże pod Szczepanowskim Grzbietem (600) – bez znaków – dolina Bobru (550) – znaki niebieskie – łąki nad Niedamirowem (560) – bez znaków – Opawa (580) – bez znaków – Pańska Góra (756) – bez znaków – Miszkowice (520) – bez znaków – Paprotki. Długość: 20 km. Suma podejść: 550 metrów.\nTrasę powyższą rekomenduję zwłaszcza na wiosnę, kiedy łąki się zazielenią i pokryją kwiatami, zaś w górach leży jeszcze trochę śniegu dla osób, które lubią błądzić po rozległych przestrzeniach. Można ją rozpocząć zarówno w Paprotkach – jak w opisie, jak i Bukówce, Niedamirowie, Opawie czy Miszkowicach. Nam wypadły Paprotki – niewielka osada między Łysą Górą a Zadzierną, nad brzegami zbiornika Bukówka.\nDroga do Paprotek – w tle Zadzierna i Szeroka / W Paprotkach\nZ Paprotek szlak czerwony prowadzi nas pod górę na łąki, mijając kolejne działki z przyczepami kempingowymi – w tle stopniowo odsłaniają się widoki na Lasocki Grzbiet i Rychory, a także Czoło (1266 m n.p.m.) w Kowarskim Grzbiecie.\nPoranek nad Paprotkami\nNależy pilnować szlaku, albowiem oznakowanie jest słabe i za ostatnią z ogrodzonych działek, skręca on w prawo, wiodąc ku granicy lasu na stokach Zadziernej. Od granicy lasu podchodzimy coraz bardziej stromo do poprzecznej stokówki. Tu szlak skręca w lewo i prowadzi następnie w prawo łukiem, który można ściąć od wspomnianej krzyżówki wydeptaną ścieżyną prosto pod górę.\nWidoki spod Zadziernej na Rychory i Lasocki Grzbiet\nMijając niewielkie skałki szlak czerwony podchodzi krótko na zalesiony szczyt Zadziernej, na którym po prawej znajduje się ciąg widokowych ambon skalnych w części zabezpieczonych barierkami.\nSkałka przy podejściu na Zadzierną / Na szczycie Zadziernej – w tle Karkonosze\nZ Zadziernej ładnie prezentują się położone 200 metrów niżej Paprotki na tle Łysej Góry i najwyższego w Rudawach Janowickich Skalnika oraz – przede wszystkim zbiornik Bukówka.\nPanorama z Zadziernej – Rychory i Grzbiet Lasocki\nZa taflą zbiornika widać następne etapy naszej wędrówki – wsie Opawę i Miszkowice – na tle Rychor i Lasockiego Grzbietu oraz wyłaniających się zza nich Czernej hory.\nWidoki z Zadziernej – Miszkowice i Opawa na tle Czupla i Czarnej Góry\nWzrok przykuwa jednak głównie potężny wał Grzbietu Lasockiego z wystającym zza niego stożkiem Śnieżki.\nLasocki Grzbiet i Śnieżka – widok z Zadziernej\nWracamy na szlak, który schodzi dość stromo na rozległe wylesienie na południowym stoku Zadziernej. Cały czas prosto, przekraczamy niewielki garb i otwierają się nam ładne widoki na Góry Krucze w rejonie Bramy Lubawskiej i, po prawej, cały grzbiet Rychorów.\nWylesienie na pd. stoku Zadziernej / Widok spod Zadziernej na grzbiet Dworskiego Lasu i Mravenecznik\nŚcieżka znów kieruje się wyraźnie w dół między drzewa i dość niespodziewanie wychodzimy z lasu tuż nad ulicą we wsi Bukówka prowadzącą do tamy na zalewie, oglądając przed sobą szeroką i Kralovecky Szpiczak w Górach Kruczych. Na drodze napotykamy szlak niebieski i kierujemy się nim w prawo, przekraczając niewielki tu Bóbr poniżej zapory w Bukówce.\nGóry Krucze ze wsi Bukówka / Bóbr poniżej zapory w Bukówce\nSzlak przewija się między domami i na łuku opuszcza drogę, wiodąc wschodnimi stokami góry Zameczek (596 m) ku płytkiemu siodłu w Szczepanowskim Grzbiecie. Tu znaki niebieskie przekraczają grzbiet i obniżają się niemal na sam brzeg zbiornika Bukówka.\nZejście szlaku niebieskiego nad zalew w Bukówce\nFormalnie szlak biegnie teraz w lewo, niewielkim oddaleniu od skraju zbiornika, ale równolegle do jego linii brzegowej. Ponieważ wzdłuż tejże linii niżej prowadzą wyjeżdżone drogi – możemy zejść prawie nad sam zalew i poruszać się nimi, co odsłoni nam ładne widoki na okoliczne wzniesienia i mniej ładne – na olbrzymią ilość śmieci pozostawioną wokół całego zalewu przez wędkarzy i „letników”.\nNad zalewem Bukówka – widoki na Lasocki Grzbiet\nW miarę marszu wzdłuż jeziora, oprócz towarzyszącego nam Lasockiego Grzbietu i Czoła zamykającego dolinę Złotnej, w której wylocie usadowiły się Miszkowice, w tyle odsłania się wyrastająca niemal z tafli akwenu Zadzierna.\nZadzierna znad jeziora Bukówka\nI tak Lasocki Grzbiet stale nam się przybliża, zaś Łysa Góra z Zadzierną oddalają. Wreszcie, gdy dochodzimy niemal do południowego krańca zbiornika szlak odbija w lewo (uwaga na znaki), rozpoczynając niemal niezauważalne podejście wzdłuż linii przylasków opadających ze Szczepanowskiego Grzbietu.\nNa szlaku niebieskim wzdłuż zbiornika w Bukówce\nPo prawej przesuwa się Grzbiet Lasocki, przed nami – odsłania widok na Rychory z najwyższym Dworskim Lasem.\nJeszcze jeden widok na Grzbiet Lasocki i Czoło / Grzbiet Rychor od Dworskiego Lasu przez Mravenecznik po Czupel nad Niedamirowem\nWznosimy się coraz wyżej, dochodząc w końcu do przecinającej Szczepanowski Grzbiet szosy z Lubawki do Miszkowic.\nNa szlaku niebieskim pod Szczepanowskim Grzbietem\nSzlak przecina ją i wiedzie prosto rozległym wylesieniem, z którego ponownie otwierają się widoki na Grzbiet Lasocki i Czoło. Po kilkuset metrach dochodzimy do rozdroża pod czapką lasu okalającą najwyższe partie Szczepanowskiego Grzbietu.\nWidoki spod Szczepanowskiego Grzbietu na zachód\nTutaj, ponieważ Szczepanowski Grzbiet niestety niemal całkowicie zarósł zasłaniając widoki (toteż z zaznaczonego na mapach punktu widokowego widać jedynie czubki Gór Kruczych ponad gąszczem drzewek) – proponuję wariant skrótowy: zamiast szlakiem, który wiedzie na wprost grzbietem i nieco kluczy (słabe oznakowanie) kierujemy się w prawo wyraźną stokówką, która trawersuje północne stoki i na którą szlak ponownie z grzbietu schodzi nad doliną Bobru.\nWidok z wylesienia pod Szczepanowskim Grzbietem / Rozdroże, gdzie należy skręcić w prawo\nSzlak prowadzi kawałek wspomnianą stokówką po czym skręca w prawo – tu musimy pokonać wąski, lecz kłopotliwy z powodu braku kładki Bóbr. Zaraz za Bobrem szlak niebieski skręca w gruntową drogę, w lewo (brak oznakowania). Mijamy lasek po prawej i niemal płasko dochodzimy do kolejnej krzyżówki dróg z samotnym krzyżem.\nRozdroże za Bobrem / Krzyż przydrożny na tle Czupla w paśmie Rychor\nKolejny pas łąk odsłania nam coraz bliższe widoki na Rychory i Lasocki Grzbiet.\nDroga do Niedamirowa\nIdziemy cały czas prosto przez rozległe łąki doliny Bobru, zbliżając do widocznych na przedzie zabudowań wsi Niedamirów.\nRychory i Lasocki Grzbiet z rejonu Niedamirowa\nW tyle oglądamy wzniesienia, które zdążyliśmy minąć podczas naszej wycieczki – Zadzierną i Szczepanowski Grzbiet.\nZadzierna i Szczepanowski Grzbiet z rejonu Niedamirowa\nPonieważ zaś łąki i pola są rozległe nietrudno tu o zwierzynę.\nNa polach między Niedamirowem a Opawą\nMijamy kolejne cieki i na wysokości widocznej szosy z Niedamirowa do Opawy opuszczamy szlak niebieski i skręcamy w prawo, w polną drogę, która wychodzi po kilkuset metrach na sam łuk jezdni. Stąd mamy dwie możliwości – albo prosto drogą do oddalonej o około 600 metrów wsi, albo w lewo – przez łąki na stokach Kopczyka (664 m), przy czym widoczne na mapach polne drogi to w zasadzie zarośnięte miedze.\nZwierzyna na stokach Kopczyka\nNam to nie przeszkadza – bardziej napotkanym koziołkom bez poroży, które groźnie się oszczekują. Skręcamy w prawo i wychodzimy prosto na widoczny kościół św. Jadwigi w Opawie. Horyzont ładnie zamyka nam Grzbiet Lasocki.\nŁąki pod Kopczykiem – w tle Grzbiet Lasocki i Pańska Góra\nWzdłuż linii drzew w stronę kościoła docieramy do dochodzącej z lewej drogi gruntowej wiodącej na teren kościoła. Przecinamy go i schodzimy ku widocznej w dole głównej ulicy Opawy. Tu następuje mała konsternacja, bo wg mapy miała tędy przebiegać ścieżka przyrodnicza na Pańską Górę, ale jej w terenie nie ma. Intuicyjnie wybieramy jakiś ślad drogi pod górę naprzeciw kościoła – wzdłuż linii drzew (widoczna na zdjęciu powyżej w górę od środka dachu kościoła). Intuicję potwierdza nam napotkana osoba.\nKościół św. Jadwigi w Opawie / Widok spod kościoła w Opawie\nDość mozolnie dawna droga wspina się stokami Pańskiej Góry, a w miarę podejścia otwierają się widoki na Rychory i Lasocki Grzbiet. Docieramy wreszcie do skraju lasu i tu po prawej – otwierają się rozległe łąki z panoramą Gór Kruczych.\nPodejście na Pańską Górę, w tle Grzbiet Lasocki / Łąki pod szczytem Pańskiej Góry – w tle Góry Krucze\nPrzy granicy lasu droga wiedzie dalej lekko pod górę, w lewo, dochodząc do rozdroża w pobliżu zagubionej wśród brzózek kapliczki Matki Boskiej Nieustającej Pomocy tuż poniżej jednego z wierzchołków Pańskiej Góry z ładną panoramą Lasockiego Grzbietu.\nKapliczka na Pańskiej Górze / Widok z Pańskiej Góry na Lasocki Grzbiet\nOd kapliczki mamy dwa warianty – albo drogą w prawo wzdłuż grzbietu Pańskiej Góry, która po kilkuset metrach skręca w prawo i wychodzi na łąki, albo z powrotem do granicy lasu i drogą w lewo przez łąki. Oba łączą się na wschodnich stokach Pańskiej Góry w rejonie jednego z nielicznych śladów wyznakowania ścieżki dydaktycznej.\nWidoki z południowo-wschodnich stoków Pańskiej Góry na rejon Miszkowic / Pod Pańską Górą\nSchodzimy południowo-wschodnimy stokami Pańskiej Góry do gruntowej drogi łączącej Opawę z Jarkowicami. Idziemy nią kawałek by odbić na stok kopki Zagórza (624 m), drogą którą według mapy powinna prowadzić ścieżka przyrodnicza. Ścieżka nie prowadzi, natomiast teren jest zdegradowany poprzez wycinkę i wypalanie. Mimo to trzymając się drogi na wprost przez pofalowany teren wzgórz docieramy do Miszkowic, które osiągamy w pobliżu kościoła.\nMiędzy Pańską Górą a Miszkowicami / Pola nad Miszkowicami – w tle Lasocki Grzbiet\nWe wsi od kościoła kierujemy się w prawo, szlakiem rowerowym prowadzącym bocznymi uliczkami. Po około kilometrze, gdy zbliża się on ponownie do głównej drogi w rejonie krzyżówki szos do Lubawki i Paprotek, przy placu zabaw odbijamy w lewo, w boczną drogę, przekraczając obejście i obok zbiornika wodnego wychodząc na malownicze pola między Miszkowicami a Łysą Górą (766 m).\nPola nad Miszkowicami, w tle Zadzierna / Droga ku Łysej Górze\nWygodna polna droga cały czas prosto doprowadza do niewielkiej dolinki spływającego od wsi Paczyn cieku wodnego. Tu skręcamy w drogę w prawo i po kilkuset metrach dochodzimy do szosy Miszkowice – Paprotki. Do tej drugiej widocznej po lewej wsi, gdzie rozpoczynaliśmy wędrówkę jest jeszcze około kilometr szosą. Podczas tego ostatniego odcinka towarzyszą nam widoki na Łysą Górę i Zadzierną.\nCiek na polach między Miszkowicami a Łysą Górą / Widok z szosy z Miszkowic na Paprotki i masyw Zadziernej\norientacyjny szkic trasy (podkład wyd. Sygnatura)\nTagi: Bóbr, Bukówka, Lubawka, trasa, zalew, zapora\nMarzec 26, 2015 o 10:33 pm\nZnane mi tereny, miałem okazję tam kiedyś pochodzić 🙂\nCo prawda nie nad samym jeziorem jak Ty, ale w jego okolicy. Widoki rzeczywiście ładne.\nSwoją drogą, to teraz w weekend nocowaliśmy w Jarkowicach, czyli tuż obok opisywanej przez Ciebie miejscowości Miszkowice 😉\nŻyczenia dla wszystkich czytelników tego bloga »


trubadurzy - Wiadomosci.gazeta.pl\n;, "Trudno tak", "Parostatek", "To, co dał nam świat" czy "Bo jesteś ty". Krzysztof Krawczyk - artysta wielokrotnie nagradzany Artysta debiutował w roku 1963 r. w zespole Trubadurzy, z którym grał do 1976 r. Nagrał z nimi dziewięć płyt, a kolejne kilkadziesiąt\nInformację o śmierci Krzysztofa Krawczyka podał jego wieloletni przyjaciel Andrzej Kosmala. Później doniesienia potwierdziła żona artysty, Ewa Krawczyk, w rozmowie z Onetem. "Odeszła legenda" "Fatalna wiadomość. Łódź płacze właśnie rzęsistym deszczem za swoim Trubadurem"\n. Bardziej wyrafinowaną strategię przygotowała Samoobrona. Dla starszych Polaków ma Trubadurów, którzy wczoraj zaśpiewali, że Polskę trzeba "zLepperować", a dla młodszych Ich Troje. Andrzej Lepper zapewnia, że ich piosenka "Dokąd idziesz Polsko" wzruszy ludzi do łez. - To piękna\nNie chcą grać dla Leppera\nKażdy z zespołów zagra kilkanaście koncertów w całej Polsce. Najwięcej razy, bo aż 49, wystąpi Ich Troje. Grupy dostały za występy swoje normalne stawki koncertowe (od 10 tys. zł dla Trubadurów do 30 tys. zł dla Ich Troje). Ale dzięki temu, że grają niemal codziennie, kwoty\ncmentarz w Wilnie. Dorównać Łęckiemu w aktywności mógł jedynie muzyk Piotr Kuźniak, ze swoim sloganem "grosik dla starego Trubadura na Rossę". - Ja na krzyczenie się nie nadaję, dlatego mi najwięcej dają znajomi - mówił Andrzej Wituski\n, rozdaje autografy. To najuczciwsza forma kampanii, choć być może nieskuteczna - uważa Maksymiuk. A ludzie mają Leppera dobrze kojarzyć - stąd organizowane przez partię imprezy: Trubadurzy, Ich Troje, Ivan i Delfin, siłacz Mariusz Pudzianowski - to spora atrakcja, zwłaszcza w\notrzymał telefon od dawnego klienta salonu fryzjerskiego w Konstancji. Ten powiedział, że zbuduje mu fortepian marzenie. - W związku z tym szybko pospieszyłem do domu, żeby planować trasę koncertową. I tak zaczęło się moje życie trubadura - opowiada. Marcello postanowił wystąpić\nW 1995 r. UNESCO ogłosiło ten dzień Światowym Dniem Książki i Praw Autorskich. Sant Jordi w średniowieczu był też dniem poetyckich turniejów przejętych od prowansalskich trubadurów. Wtedy mężczyźni ofiarowywali kobietom wiersze, a one im róże. Tradycja przetrwała - Hiszpanie


Rozważania na IV Niedzielę Wielkiego Postu | Duszpasterstwo Akademickie KUL\nŁk 15,1-3.11-32, IV NIEDZIELA WIELKIEGO POSTU, ROK C, 6 III 2016r.\nW owym czasie zbliżali się do Jezusa wszyscy celnicy i grzesznicy, aby Go słuchać. Na to szemrali faryzeusze i uczeni w Piśmie: “Ten przyjmuje grzeszników i jada z nimi”. Opowiedział im wtedy następującą przypowieść: “Pewien człowiek miał dwóch synów. Młodszy z nich rzekł do ojca: »Ojcze, daj mi część majątku, która na mnie przypada«. Podzielił więc majątek między nich. Niedługo potem młodszy syn, zebrawszy wszystko, odjechał w dalekie strony i tam roztrwonił swój majątek, żyjąc rozrzutnie. A gdy wszystko wydał, nastał ciężki głód w owej krainie i on sam zaczął cierpieć niedostatek. Poszedł i przystał do jednego z obywateli owej krainy, a ten posłał go na swoje pola, żeby pasł świnie. Pragnął on napełnić swój żołądek strąkami, które jadały świnie, lecz nikt mu ich nie dawał. Wtedy zastanowił się i rzekł: »Iluż to najemników mojego ojca ma pod dostatkiem chleba, a ja tu z głodu ginę. Zabiorę się i pójdę do mego ojca, i powiem mu: Ojcze, zgrzeszyłem przeciw Bogu i względem ciebie; już nie jestem godzien nazywać się twoim synem: uczyń mię choćby jednym z najemników«. Wybrał się więc i poszedł do swojego ojca. A gdy był jeszcze daleko, ujrzał go jego ojciec i wzruszył się głęboko; wybiegł naprzeciw niego, rzucił mu się na szyję i ucałował go. A syn rzekł do niego: »Ojcze, zgrzeszyłem przeciw Bogu i względem ciebie, już nie jestem godzien nazywać się twoim synem«. Lecz ojciec rzekł do swoich sług: »Przynieście szybko najlepszą suknię i ubierzcie go; dajcie mu też pierścień na rękę i sandały na nogi. Przyprowadźcie utuczone cielę i zabijcie: będziemy ucztować i bawić się, ponieważ ten mój syn był umarły, a znów ożył; zaginął, a odnalazł się«. I zaczęli się bawić. Tymczasem starszy jego syn przebywał na polu. Gdy wracał i był blisko domu, usłyszał muzykę i tańce. Przywołał jednego ze sług i pytał go, co to znaczy. Ten mu rzekł: »Twój brat powrócił, a ojciec twój kazał zabić utuczone cielę, ponieważ odzyskał go zdrowego«. Na to rozgniewał się i nie chciał wejść; wtedy ojciec jego wyszedł i tłumaczył mu. Lecz on odpowiedział ojcu: »Oto tyle lat ci służę i nigdy nie przekroczyłem twojego rozkazu; ale mnie nie dałeś nigdy koźlęcia, żebym się zabawił z przyjaciółmi. Skoro jednak wrócił ten syn twój, który roztrwonił twój majątek z nierządnicami, kazałeś zabić dla niego utuczone cielę«.\nObraz do medytacji: spróbuj zobaczyć moment powrotu syna marnotrawnego i reakcję ojca. Zobacz w tej scenie starszego syna. Możesz pozostać przy tym obrazie na dłużej.\nProśba do tej medytacji: proś o wiarę w Boże Miłosierdzie.\n1) Ojcze, daj mi część majątku, która na mnie przypada\nSyn prosił ojca by dał mu połowę majątku jaką miał odziedziczyć i wyruszył w świat. Roztrwonił wszystko co dostał i cierpiał głód. Syn rozdał nie swój majątek, tylko to czego dorobił się jego ojciec. Każdy z nas otrzymał od dobrego Ojca dary i talenty, za darmo i w nadmiarze. Naszym życiowym zadaniem jest je dobrze użyć, właściwie się nimi dzielić. Co robię z „moją połową majątku” jaką otrzymałem od Boga? Czy właściwie posługuję się moimi talentami i darami? Czy mam świadomość, że otrzymałem je za darmo i bezinteresownie mam się nimi dzielić?\n2) Ojcze zgrzeszyłem przeciw Bogu i względem ciebie\nW głodzie i w niedostatku postanowił wrócić do ojca. Zrozumiał swoją sytuację i żałował tego co zrobił. To pozwala na powrót. Chciał być przyjęty jako sługa, bo nie czuł się godnym bycia synem, tak jakby chciał odpracować roztrwonione pieniądze. Ojciec mu powiedział, że odzyskał syna i to jest najważniejsze. Miłosierdzie Boże można przyjąć całkowicie albo wcale, nie da się tego zrobić trochę lub częściowo. Tak Ojciec Bóg wita nas za każdym razem jak wracamy z żalem w sercu i chęcią poprawy. Czy potrafię przyjść do Boga z tym z czym sobie nie radzę i oddać to Jemu? Czy ufam Jego miłosierdziu? Zobacz to szczególnie w kontekście sakramentu pokuty i pojednania. Jeśli widzisz w sobie mało ufności to proś o nią.\n3) Tyle lat ci służę i nigdy nie przekroczyłem twojego rozkazu\nStarszy syn nigdy nie opuścił ojca i zawsze był mu posłuszny, jednak gdy wrócił jego brat, zbuntował się i nie chciał cieszyć się wraz z ojcem z jego powrotu. Tamten wrócił z dalekiej krainy, ale on sam sercem daleko był od ojca, choć mieszkał z nim pod jednym dachem. „Gdzie skarb twój tam i serce twoje”. Jego skarbem nie była miłość ojca. Wypełniał ojcowskie polecenia skrupulatnie, ale bez serca, z obowiązku. Jak ja wypełniam Boże polecenia? Czy mam pretensję do Boga, że inni Go nie słuchają i żyje im się, według mnie, dobrze? Czy wierzę że każdy ma szansę na nawrócenie? A może mam takie osoby, którym nie daję tej szansy?\n← Akademicka Droga Krzyżowa Wokół duchowości ignacjańskiej →


Antonio Banderas | CDA-HD – Darmowe Filmy i Seriale w HD Online\nTępy łeb / Bullet Head (2017) Tępy łeb / Bullet Head Zadowoleni z dotychczasowego przebiegu skoku złodzieje nie liczyli, że na ich drodze stanie coś lub ktoś innego niż policja. Byli w błędzie.\nIMDB: 5.2/10 1558 głosów\nTępy łeb / Bullet Head (2017)\nGun Shy (2017) Film opowiada o starzejącym się rockmanie Turku Henrym, którego żona-supermodelka zostaje uprowadzona w czasie ich wakacji w Chile. Mężczyzna z godziny na godzinę musi porzucić swój wygodny styl życia i wyruszyć na poszukiwania ukochanej.\nIMDB: 4.0/10 833 głosów\nGrzeszna miłość / Original Sin (2001) Antonio Banderas gra tu bogatego właściciela plantacji kawy - Luisa, który dochodzi do wniosku, ze czas się ożenić. Ponieważ na Kubie nie może znaleźć odpowiedniej kandydatki, zamieszcza ogłoszenie w amerykańskiej prasie. Odpowiada na nie Julia Russel. Kiedy kobieta przyjeżdża na wyspę, okazuje się być o wiele piękniejsza niż na przysłanym zdjęciu. Luis, szczęśliwy jak nigdy, bierze z nią ślub. Jednak ...\nIMDB: 6.0/10 47,168 głosów\nGrzeszna miłość / Original Sin (2001)\nCzarny motyl / Black Butterfly (2017) Remake francuskiego thrillera "Papillon Noir". Pisarz dostaje propozycje pobytu w leśnej chatce, pobyt ten zamienia się ...\nIMDB: 6.0/10 2,647 głosów\nMali agenci / Spy Kids (2001) Kiedy agenci Ingrid i Gregorio Cortez zostają porwani, z pomocą wyruszają ich dzieci.\nIMDB: 5.4/10 89,568 głosów\nMali agenci 2: Wyspa marzeń / Spy Kids 2: Island of Lost Dreams (2002) Najskuteczniejsi agenci świata w nowej misji. Jeszcze bardziej diaboliczni wrogowie, jeszcze bardziej nowoczesne gadżety, tylko agenci są ciągle tak samo prawdziwi, tylko trochę mniejsi. Tym razem do dwójki nieustraszonych agentów (Carmen and Juni Cortez) dołącza para nowych, małych agentów (Gary i Garty Giggles). Razem wyruszają na ratunek świata, tym razem wrogiem numer jeden jest szalony naukowiec o imieniu Romero (Steve ...\nIMDB: 5.1/10 48,282 głosów\nShrek Forever / Shrek Forever After (2010) Życie Shreka popadło w rutynę; ot żona, dzieci i pieluchy. Tęskniąc za czasami, kiedy budził postrach wśród okolicznych wieśniaków, ogr kupuje od Rumpelstiltskina jeden beztroski dzień.\nIMDB: 6.4/10 140,617 głosów\nShrek Trzeci / Shrek the Third Shrek i Fiona nie czują się dobrze w roli pary królewskiej, więc ogr wyrusza na poszukiwanie innego następcy tronu.\nIMDB: 6.1/10 214,498 głosów\n33 / The 33 (2015) Trzydziestu trzech górników zostaje uwięzionych na dwa miesiące w zawalonym szybie kopalni złota i miedzi.\nIMDB: 6.9/10 22,656 głosów


Męska energia - powrót do pierwotnej natury mężczyzny - Zwierciadlo.pl\nMęska energia - powrót do pierwotnej natury mężczyzny\nPierwotna energia mężczyzny prędzej czy później da o sobie znać. (Fot. iStock)\nMarta zgłosiła się do mnie, kiedy Marek, jej partner, po raz kolejny odmówił seksu. – Na początku twierdził, że jest zmęczony, potem, że boli go głowa, a wczoraj po prostu uciekł z sypialni jak tchórz – opowiadała rozżalona kobieta. – Może on mnie już nie kocha albo ma inną.\nTaki jak ojciec\nLudzie decydujący się na samobójstwo zaczynają wierzyć, że nie ma niczego poza cierpieniem. (fot. iStock)\n35-letni mężczyzna z kręgu moich znajomych kilka miesięcy temu popełnił samobójstwo. Pozostajemy w szoku: wspaniała żona, trójka zdrowych dzieci, najmłodsze półtoraroczne, warunki do życia całkiem znośne, a on po prostu rezygnuje.\nZ pewnością łatwiej zrozumieć kogoś, kto doznał dojmującej straty, na przykład porzucenia przez bliską osobę, zdrady, popadł w pętlę kredytową, zbankrutował. Chociaż i w takich przypadkach trudno mówić o braku perspektyw życiowych. Perspektywy zawsze są, tylko czasami tracimy dostęp do własnej energii, siły, woli życia, pasji, kreatywności. Zapominamy o bogatym zapleczu, które posiadamy w postaci życzliwych ludzi, współpracowników, organizacji, które mogłyby pomóc przejść przez kryzysowy okres.\nPorozmawiajmy o tych niepojętych dla obserwatorów z zewnątrz decyzjach osób, które teoretycznie mają wszystko.\nWielu mężczyzn identyfikuje się głównie ze swoją pracą, z osiągnięciami. Gdy po okresie burzliwej kariery przestają awansować, a co gorsze, spadają w dół w hierarchii korporacyjnej, ciężko to znoszą. Załamują się: „mam dość”, „niech to się wreszcie skończy”, „nie będę się dłużej męczył, to i tak nie ma sensu”. Ale znałem też mężczyzn, którzy poświęcili się rodzinie. Gdy przyszedł kryzys, żona odeszła albo umarła, ci mężczyźni załamywali się, niektórzy popełnili samobójstwo. Ponieważ rodzina była dla nich wszystkim, stracili wszystko. Gdy tracą pracę, która jest wszystkim, także tracą wszystko.\nRole, które pełnimy, to nie „wszystko”?\nRóżnorodność, inwestowanie energii i uwagi w różne obszary życia w jakimś sensie nas chroni. Dobrze, by tych obszarów było jak najwięcej: dom, rodzina, praca, przyjaźnie, realizacja pasji, zainteresowań, aktywność społeczna, charytatywna. Gdy kruszy się czy zapada jeden filar, pozostałe podtrzymują sklepienie życia. Gorzej, gdy sklepienie spoczywa na jednym filarze, który właśnie się załamuje. Wtedy można pomyśleć, że zmarnowaliśmy mnóstwo czasu na to, by inwestować w coś, co teraz tracimy bezpowrotnie. Zapomnieliśmy o sobie, zaniedbaliśmy siebie w sensie rozległych relacji ze światem. Wielu mężczyzn nie zadaje sobie ważnego pytania: „po co ja to robię?”. Gdy pytam ich o to, mówią: „bo tak się robi”, „bo trzeba”, „bo mężczyzna powinien”. Boją się pytania, po co żyją, niezależnie od swojej rodziny czy pracy. Dla wielu tego typu refleksja stanowi gigantyczne wyzwanie. Budują poczucie wartości siebie i swojego życia poprzez różne zewnętrzne czynniki. Gdy odkrywają ich nietrwałość, załamują się, dochodzą do wniosku, że nie ma tu co robić, nie ma po co żyć. Skoro nie ma po co żyć, najlepiej zakończyć tę farsę. Wtedy samobójstwo może wydawać się furtką, wyzwoleniem.\nMyśli samobójcze – to częsty temat na sesjach psychoterapeutycznych?\nCoraz częściej na psychoterapię przychodzą mężczyźni, którzy bardzo wiele osiągnęli i nagle przed czterdziestką ni stąd, ni zowąd, czują się wyczerpani, osamotnieni i zaczynają przebąkiwać o samobójstwie. Jeśli są w stanie zwrócić się o pomoc, mają szansę odkryć, że to, co robili do tej pory, nie jest jeszcze tym, o co chodzi w ich życiu. Mogą na przykład odkryć, że przez 20 lat realizowali nie swoją ścieżkę zawodową, ale tę, którą wybrali dla nich rodzice. Pojawia się myśl o zmarnowanych latach młodości na kształcenie się w kierunku, którego od początku nie lubili, a potem zmarnowanych latach realizowania nie swoich wartości. Jeśli podporządkowujemy się oczekiwaniom i celom narzucanym z zewnątrz, wtedy sprzeniewierzamy się własnej unikalności, żyjemy w wewnętrznym konflikcie. Wewnętrzny konflikt osłabia, prowadzi do głębokiego smutku, niechęci i przygnębienia.\nJest taka wspaniała metafora trawy przebijającej przez asfalt. Siły życia są potężne.\nMożemy wyobrazić sobie trawę, która w pewnym momencie natrafia na gruby beton i nie może się przebić, zaczyna umierać, siły życia odpływają. Betonem są tu silnie zablokowane głębokie potrzeby realizacji własnej unikalności. Zalewamy kolejne warstwy betonu, mówiąc sobie: muszę, powinienem, trzeba, należy, nie mam wyjścia, nie mam wyboru, takie jest życie, trzeba zacisnąć zęby, trzeba ciągnąć ten kierat. Inna sprawa to dziecięce traumy.\nZrozpaczeni chłopcy w ciałach dorosłych mężczyzn.\nZdarza się – wcale nierzadko – że mężczyźni 40-, 50-letni wciąż borykają się z dziecięcymi traumami, zranieniami i frustracjami, nawet gdy są prezesami w korporacjach czy bankach. W gabinecie psychoterapeuty na kolejnych sesjach płaczą, mierząc się z dziecięcym bólem. Przeszłe traumy dotyczące relacji z mamą czy ojcem zapadły głęboko i ciągle istnieją na nieświadomym poziomie. Mężczyzna nie jest w stanie ucieszyć się tym, co osiągnął, nie widzi tego, co ma. Nie jest w stanie odnaleźć poczucia satysfakcji, celu i sensu. Nosi stary bagaż, który wysysa z niego energię. Czuje smutek i rozpacz. Jednak najczęściej nie rozumie dlaczego. Aby uciec od tego bólu, może zacząć myśleć o zakończeniu życia. Okazuje się, że przed rozpaczą wewnętrznego dziecka nie chroni żaden sukces, uznanie czy zadowolenie innych. Ono potrzebuje czegoś innego, domknięcia dawnej sytuacji, zaspokojenia potrzeb innego rodzaju – poczucia bezpieczeństwa, akceptacji. Mężczyzna myśli: skoro osiągnięcia nie mają dla mnie aż takiej wartości, nie czuję ich smaku, w dalszym ciągu jestem w rozpaczy, to co mogłoby mi pomóc? Jeśli życiowe powodzenie nie jest w stanie ukoić mojego smutku, to co go ukoi? Chyba już nic. Więc po co żyć? Po co się męczyć? Jaki to ma sens?\nDeficyty z dzieciństwa odcinają od wewnętrznych zasobów. Dziecko poszukuje tego, czego nie dostało. Dorosły tkwi w dziecięcej roli. Co to może znaczyć w realnym życiu mężczyzny?\nNa przykład tkwi w roli opiekuna swojej mamy. Nie może dać mamie tego, czego ona oczekuje, ponieważ dziecko nie jest w stanie tego zrobić, nie może zastąpić ojca ani rodziców mamy. To jest ponad siły dziecka. Ale to powoduje dodatkową rozpacz; mama taka biedna, cierpiąca, a ja bezradny. To samo może dotyczyć relacji z ojcem. Jeśli mężczyzna nie dostał wsparcia od ojca w najtrudniejszych chwilach dzieciństwa czy młodości, czuł się opuszczony, w dorosłym życiu wewnętrzne dziecko nie czuje się pewnie. Przewodniczący rady nadzorczej w wielkiej korporacji może mieć poczucie, że jest nie na swoim miejscu. Siły życia, wzrostu, rozwoju są krępowane przez stare więzy i łańcuchy.\nJon Kabat-Zinn w książce „Świadomą drogą przez depresję” pisze, że istnieje taka część nas – świadomość – która jest w stanie objąć każde cierpienie.\nLudzie decydujący się na samobójstwo nie mają dostępu do tej części i nie wierzą w nią. Zaczynają wierzyć, że nie ma niczego poza cierpieniem. Chodzi tu o świadomość, że coś we mnie pozwoliło mi przeżyć do dzisiaj. Siły życia sprawiły, że z zapłodnionego jaja przeszliśmy wszystkie fazy rozwojowe i doszliśmy do miejsca, w którym jesteśmy. Po drodze wykonaliśmy niezliczoną ilość zadań, opanowaliśmy nieprawdopodobnie wiele umiejętności, zdobyliśmy mnóstwo doświadczeń, rozwinęliśmy wiedzę, mądrość, poznaliśmy różne sposoby radzenia sobie. Ileż problemów musieliśmy rozwiązać, żeby znaleźć się tutaj! To jest bogactwo, o którym zapominamy; skarb, z którego możemy czerpać. Wielu mężczyznom wydaje się, że prawdziwy sukces to ten lansowany w mediach, a nie doświadczenie, mądrość, wewnętrzne zasoby.\nJak je docenić?\nPoprzez trenowanie się w radości z drobiazgów. Delektowanie się prostymi rzeczami. Niekoniecznie tym, że po raz kolejny awansowałem. To oczywiście powód do radości i satysfakcji, ale nie jedyny. Im więcej źródeł radości życia, tym mniejsze prawdopodobieństwo myśli samobójczych, nawet w stanach ostrego kryzysu. Odkrywanie pasji, czegoś, co nas cieszyło, gdy byliśmy dziećmi, młodymi ludźmi, pozwala odzyskać bawiącego się chłopca. Mam wrażenie, że my, mężczyźni, Kyzjesteśmy zbyt poważni.\nJak wygląda interwencja psychoterapeutyczna? Gdy mężczyzna mówi, że chciałby zakończyć życie…\nTaki komunikat jest dla mnie sygnałem, że nie chce dłużej żyć tak, jak do tej pory. Pytam wtedy o to, jak chciałbyś żyć? To daje możliwość spojrzenia na takie aspekty istnienia, o których do tej pory nie myślał. Gdy mówi: „nie chce mi się żyć”, dokonuje gigantycznej generalizacji. Pytam: co potrzebowałbyś zmienić, żeby ci się chciało? Jakie warunki muszą być spełnione? Co możesz zrobić ze swojej strony, żeby je spełnić? Kto mógłby w tym pomóc? Jakich środków potrzebujesz? To są pytania na ścieżce zmiany. Przekierowujemy uwagę z dylematu „być albo nie być” na „jeśli nie chcę czegoś, czego chcę w zamian i jak to osiągnąć?”. Trudno natychmiast przejść od tendencji samobójczych do radości życia. Dużo łatwiej zmienić zachowanie, zaplanować małe kroki, ale wykonalne. Proszę też, aby mężczyzna wyobraził sobie wystarczająco dobre życie, nie idealne, ale wystarczająco dobre. Nie bierzemy od razu rozmachu na wielkie rzeczy: szczęście, radość, spełnienie. Skupiamy się na drobiazgach. Jakie minimalne zmiany musiałyby się dokonać, żeby zaczęło mi się chcieć?\nPróby samobójcze bliskich generują mnóstwo poczucia winy w systemach, w których żyjemy. Jak słyszałam, trudno się z tego wydostać.\nJeśli ktoś postanawia się zabić, nic i nikt go nie powstrzyma. Możemy brać odpowiedzialność tylko za nasze zachowanie. To nieprawda, że „on zabił się przez nią”, że „to ona wpędziła go do grobu”. Oczywiście określone zachowania mogą tworzyć warunki do tego, żeby ktoś zaczął myśleć o samobójstwie, jednak nie jesteśmy w stanie przewidzieć, co zrobi druga osoba.\n„Nie mogę tego zrobić bliskim”. Wydaje się, że to dobra motywacja, aby dać życiu kolejną szansę. Gdy więc pojawiają się myśli o zakończeniu życia…\n…pozwolić sobie ochłonąć. A potem przynajmniej raz spotkać się z kimś, z kim moglibyśmy porozmawiać. To może być psychoterapeuta, ale też przyjaciel, ktoś bliski, do kogo mamy zaufanie i o kim wiemy, że wysłucha, nie dając od razu dobrych rad. Często jedna rozmowa powoduje, że zaczynamy dostrzegać w swojej sytuacji takie aspekty, które wcześniej umykały uwadze.\nPrzeszkodą może być przekonanie wielu mężczyzn, że powinni poradzić sobie sami.\n„Mężczyzna nie dyskutuje o swoich problemach”. Nieprawda, zawsze dyskutuje, tylko ze sobą. Najczęściej robi to nieświadomie i w taki sposób, który go nie wzmacnia. „Jeżeli sam sobie nie pomogę, nikt mi nie pomoże.” U mężczyzn to powszechne. Mają rację: tylko oni są w stanie sobie pomóc. Jeśli sięgają po pomoc, stwarzają odpowiednie środowisko do tego, by mogli pomóc sobie sami. To najlepsza decyzja.\nOddanie szacunku synowi może być najwspanialszym darem od ojca, a jego wyrazem może być męska wyprawa i świadome wprowadzenie syna w męski, dorosły świat. (Fot. iStock)\nWojciech Eichelberger, w książce „Zdradzony przez ojca”, zwraca uwagę na fakt, że dziewczynki przechodzą inicjację w sposób naturalny. Zaczynają miesiączkować, pojawia się krew, ból menstruacyjny – i towarzyszące mu przekonanie: „Jestem kobietą”. Niepodważalne. „Mężczyznom nic tak dramatycznego i potężnego samo z siebie się nie przydarza” – zauważa psychoterapeuta i przytacza opis inicjacji odbywającej się w prymitywnych plemionach po dziś dzień.\nOd dzieciństwa chłopcom powtarza się historię, jakoby gdzieś w lesie ukrywał się okrutny potwór, który czyha tylko na okazję, by ich porwać z rodzinnego domu i zabić. I pewnego dnia rzeczywiście: nastoletni chłopcy są uprowadzani przez grupę odzianych w straszne maski, wymalowanych postaci. Nie wiedzą, że to dorośli mężczyźni z plemienia, przebrani, odgrywający tylko rolę potworów. Przez kilka dni naprawdę się boją. Ten strach, samotność, konieczność współpracy w grupie rówieśników przeciwko wspólnemu wrogowi – sprawiają, że wracają do wioski odmienieni. To już nie dzieci pod opieką matki, ale młodzi mężczyźni.\nTaka inicjacja z chłopca w mężczyznę wymaga, by opiekun – np. ojciec – pozwolił synowi oderwać się od ciepłego domu, objęć mamy, by dał mu szansę spróbowania swoich sił. Czy w dzisiejszych czasach można tego dokonać? I czym zastąpić dawny rytuał inicjacji? Może dobrym pomysłem jest...\nNordkapp. Przylądek Północny, kilkaset kilometrów za kołem podbiegunowym. Stromy klif wcinający się w wody Morza Norweskiego. Skały, wiatr, przeraźliwe zimno... I metalowy glob – kula ziemska, do której pielgrzymują turyści z całego świata. Bo Nordkapp to miejsce szczególne – koniec międzynarodowej trasy E69 i symboliczny kraniec Europy.\nPołowa sierpnia, nocą temperatura spadała do minus siedmiu stopni Celsjusza. W powietrzu wirowały ogromne płatki śniegu, a oni, we trzech, trzęśli się w land roverze. Wichura biła w samochód, momentami mieli wrażenie, że po prostu przesuwa go po płycie parkingu jak drewnianą zabaweczkę.\nTo była prawdziwie męska wyprawa… Jarosława Kawczyńskiego, jego syna Bartka (15 lat) i przyjaciela Bartka – Michała. Pojechali na Daleką Północ, na Nordkapp. Dlaczego? Bo czasem trzeba pojechać bardzo daleko, żeby odnaleźć… bliskość.\nGdy między ojcem i synem iskrzy\nKawczyńscy mieszkają pod Warszawą – Jarek z żoną Agatą prowadzi kancelarię notarialną. Mają czwórkę dzieci, psa, dwa warany i dwa węże. Lubią wycieczki – zjeździli całą Turcję, kawał Chorwacji, włóczą się też czasami po Polsce. Starają się spędzać czas aktywnie. Pływają na canoe, jeżdżą konno, chodzą po górach.\n– Mam świetny kontakt z dzieciakami. Zawsze mi się wydawało, że dobry ojciec to fajny kumpel, który proponuje synom ciekawe zajęcia – tłumaczy Jarek.\nWięc proponował latanie na motolotni, ale najstarszy syn, Bartek, wolał pilotowanie małej awionetki. Tata wymyślił Aikido – Bartek wolał boksować. W rodzinie zapanowała więc konsternacja. Gdzie tu boksować? W salonie stoi pianino, a boks to sport brutalny. I tak dalej…\n– Jarek chciał spełnić chłopięce marzenie. Gdyby jego ojciec dawniej zaproponował mu coś takiego, to góry przenosiłby ze szczęścia – mówi Agata i dodaje, że pomysł wyprawy dojrzał, kiedy zaczęły się napięcia między Jarkiem a Bartkiem. Kłócili się o wszystko. Wtedy Agata pomyślała, że trzeba ich wysłać na jakaś wyprawa, podczas której sami musieliby zadbać o jedzenie, nocleg..., żadne tam łóżka z czystą pościelą. Chodziło o prawdziwą przygodę, zew natury. I o to, żeby pobyli razem. Zdani tylko na swoje towarzystwo.\nWybór padł na Laponię. Jarek mieszkał tam dwa lata po zakończeniu studiów. Zapamiętał ją jako dzikie miejsce: bezkresne przestrzenie, puste drogi, które przecinają stada reniferów, lokalne knajpki z piwem i rybami, prowadzone przez rosłych właścicieli o wyglądzie Wikingów. I przyroda. Nieujarzmiona, niedostępna, piękna. Zapragnął pokazać ten świat Bartkowi.\n– To miał być rodzaj sprawdzianu. Chciałem, żeby Jarek kupił bilety na prom, zrobił zakupy… coś sam załatwił. W dodatku sam by się przekonał, na ile jest odpowiedzialny, samodzielny – przyznaje Jarek.\nW niedzielę zapadła decyzja, w poniedziałek siedzieli już w samochodzie, w drodze w kierunku wschodniej granicy. We trzech, z przyjacielem i rówieśnikiem Bartka, Michałem Macutkiewiczem.\nInicjacja to nie jest łatwa sprawa\nJarek nie ingerował w żadną decyzję syna. Powstrzymał się, choć język go świerzbił, gdy zobaczył, że Bartek wrzuca do plecaka… jedynie bawełniane bluzy. To prawda – w Warszawie było ponad trzydzieści stopni, ale tam daleko… Nic nie powiedział. Oczywiście, znając tereny, na które się wybierali, wiedział, że kupienie ciepłych ubrań nie będzie stanowiło problemu. Nie chciał, żeby syn drżał z zimna – chciał natomiast, żeby zrozumiał… że czas pakowania walizek przez rodziców się skończył.\nPierwszego dnia przejechali Litwę. Na nocleg chcieli zatrzymać się w Tallinie. Ale złapała ich potworna nawałnica. Droga wiodła nad samym Bałtykiem. Czasami, spomiędzy kurtyn deszczu, błyskała im jego powierzchnia: spienione fale, czarna kipiel… Woda lała się strugami po przedniej szybie. Jarek zdecydował, że będzie lepiej, gdy zatrzymają się na nocleg na pierwszym dogodnym parkingu, i prześpią w aucie.\n– Ten parking był około stu metrów od morza. Fale podchodziły czasami prawie pod sam asfalt! A jaki był łoskot! W środku nocy gdzieś blisko uderzył piorun. Rankiem dopiero okazało się, że uderzył ledwie kilkadziesiąt metrów od nas – opowiada Bartek.\nChłopcy mieli niespecjalne miny, szykując się do snu – do pierwszej nocy bez prysznica i wygodnego łóżka. Dopiero wtedy zrozumieli, że to nie przelewki, a naprawdę poważna wyprawa. Może – przełomowa w ich życiu?\nJarek jeden jedyny raz pożałował tego, że tak zaufał synowi. Zatrzymali się w Finlandii – jeszcze przed kołem podbiegunowym – bo Jarek chciał pokazać chłopakom, jak wygląda przejście lasu liściastego, mieszanego w tundrę. Stanęli na poboczu, a Bartek z Michałem pobiegli w głąb lasu. I… przepadli.\n– Odchodziłem od zmysłów. Plułem sobie w brodę za to bajanie o odpowiedzialności, i w ogóle. Jak ja ich znajdę? Jak spojrzę w oczy Agacie? – opowiada.\nMiotał się przy aucie przez godzinę. Planował dzwonić na policję, do Polski… A tymczasem chłopcy znaleźli się sami. Przez cały ten czas doskonale wiedzieli, gdzie są – bawili się z dala od szosy, skacząc z kilkumetrowych głazów w gruby, sprężysty mech. Tak jak poprzednio podczas pakowania, Jarek znowu zagryzł zęby. Obyło się bez awantury.\nPodróż po szacunek\nNocowali na Nordkapp.\n– Rano chłopcy postanowili wykąpać się w Morzu Norweskim, u podnóża klifu. Temperatura oscylowała w okolicach zera… Kąpiel trwała trzydzieści dwie sekundy. Rozebrali się, wbiegli do morza i jeszcze szybciej z niego wybiegli – śmieje się Jarek.\nZwiedzili jeszcze Helsinki i Wilno, z którego przywieźli cały bagażnik chlebów (pół piekarni wzruszyło się, patrząc, jak Polacy ładują samochód po dach chlebem wileńskim).\nCała podróż trwała sześć dni, ale to wystarczyło, żeby wrócili odmienieni.\nOpowiada Bartek: – Lepiej się z tatą poznałem. Spędziliśmy razem tyle dni i nocy na malutkiej przestrzeni… Czuję, że on mnie teraz traktuje inaczej niż wcześniej. Chyba ma mnie za doroślejszego. Z jednej strony jestem szczęśliwy, z drugiej – wiem, że teraz tata oczekuje ode mnie większej odpowiedzialności. Czuję na sobie ten ciężar.\nDzięki tej podróży Jarek uzmysłowił sobie kilka spraw: – Dotarło do mnie przede wszystkim, że Bartek to zupełnie nowe pokolenie. Jak kiedyś jeździłem za granicę, zawsze miałem kompleksy: że nie znam dobrze języka kraju, w którym przebywałem, mało wiem o świecie… A to nie zawsze była prawda. Takie typowe dla Polaka poczucie niższości. Tymczasem młodzi są inni: nawiązują kontakt na równorzędnym poziomie – z Niemcem, Duńczykiem, Finem… O każdej porze dnia, nawet o północy, zalogują się do internetu, poprzełączają się między tymi serwerami i wszystko wiedzą: o której prom, ile kosztuje bilet. W tym sensie radzą sobie lepiej ode mnie – dodaje.\nDotarło do niego coś jeszcze. – W te wakacje zrozumiałem, że Bartek to już nie dziecko. Widziałem, jak patrzyły na niego dziewczyny na promie, słuchałem rozmów chłopaków… To są młodzi, jeszcze niedojrzali, ale już… mężczyźni. Dla ojca to powód do dumy!\nJarek przyznaje też, że dopiero podczas wspólnej wyprawy zrozumiał, że jego syn jest zupełnie odrębnym bytem. Że może chcieć, marzyć inaczej niż on. I że ma prawo do tej odrębności. Dla wielu to oczywistość, dla niego to było olśnienie.\nZdaniem Roberta Bly, amerykańskiego poety i autora książki „Żelazny Jan” – wielu mężczyzn żyje w przekonaniu, że nie sprawdzili się jako ludzie – a dzieje się tak dlatego, że nie czują się szanowani przez tych, których kochali, którzy byli im bliscy. W tym sensie oddanie szacunku synowi może być najwspanialszym darem od ojca – po który warto jechać setki kilometrów. Nawet na kraniec Europy.\nOjciec i syn jak alpiniści\nBardzo podoba mi się historia tej wyprawy. Pewnie też dlatego, że coraz rzadziej słyszy się o ojcach, którzy świadomie wprowadzają synów w męski, dorosły świat. A szkoda – bo to piękne opowieści. Jako terapeuta zastanawiam się: jakie korzyści może mieć młody chłopak z takiej podróży?\nNa pewno cenne jest modelowanie zachowań w trakcie wspólnej wyprawy. Ojciec i syn konfrontują się z sytuacjami trudnymi, niezwykłymi, a czasem nawet nieco niebezpiecznymi, jak noclegi na parkingach czy na samym Nordkapp, w bardzo niskiej temperaturze. To jest okazja, żeby młody chłopak mógł się sprawdzić. I wygrać – świadomość, że sobie poradził, choć nie było łatwo. Ważne jest to, że podróż dzieje się jednak w warunkach kontrolowanych. Na przykład ojciec pozwala synowi popełnić błąd podczas pakowania plecaka. Bartek nie bierze ciepłych ubrań, ale Jarek wie, że te ubrania kupi się po drodze. Nie naraża syna na ryzyko, jednocześnie – pozwala mu się pomylić, nie przewidzieć czegoś. Nie wypomina mu tego, nie wytyka. To bardzo ważne, idzie za tym komunikat: „Masz prawo do błędu, ale nie przejmuj się, jestem obok”. Ja mógłbym dodać tu tylko tyle: warto następnym razem wspólnie przygotowywać listę rzeczy do zabrania, to buduje partnerstwo, poczucie wspólnoty.\nOjciec i syn – to obraz dwóch alpinistów wspinających się w górę grani. Są połączeni liną, jeden zależny od drugiego. W takim układzie trzeba ufać temu drugiemu – ale jednocześnie mieć świadomość, że i ja nie mogę się potknąć, a w razie czego muszę poświęcić zdrowie, nieraz życie, by partnera ratować. W dobrej relacji ojciec i syn też tak powinno być. Ta podróż na Daleką Północ zbudowała poczucie: międzypokoleniowej wspólnoty, wzajemnego zaufania. Z takich chłopaków jak Bartek – dzięki ojcom jak Jarek – wyrastają silni i fajni mężczyźni. Nie boją się wziąć odpowiedzialności za innych, potrafią dać bliskim poczucie bezpieczeństwa. Ale potrafią się też świetnie bawić… skacząc w tundrze z głazów w miękki mech.\nWojciech Tomaszewski psycholog, terapeuta.\nJakie błędy popełniamy wychowując chłopców? - wspomnienia dorosłych mężczyzn\nWychowywanie chłopców wiele kobiet postrzega jako dużą trudność. Potrzebna jest jednak fachowa wiedza na temat ich potrzeb i rozwoju (fot. iStock)\nJako kobiety instynktownie wiemy, jak wychować dziewczynkę. Często kierujemy się przy tym wspomnieniami z czasów, kiedy same byłyśmy małe. Ale jak wychować małego mężczyznę? I to w czasach gender?\nJeśli masz w domu małego chłopca, to zamiast zamartwiać się, co z niego wyrośnie, rozmawiaj z mężczyznami. Niech ci opowiedzą, jacy byli jako dzieci. Usłyszysz krzepiące opowieści. Wielu mocnych, pozytywnych mężczyzn uprzykrzało życie swoim matkom, sprawiało problemy i rozwijało się z opóźnieniem.\nWspomnienia dorosłych mężczyzn\nMariusz, pracownik marketingu, 31 lat: „Gdy miałem 3 lata, mama zapisała mnie do przedszkola. Dostałem histerii. Wymiotowałem i moczyłem się jednocześnie, więc mama mnie wypisała. Nigdy więcej nie zapisała mnie do przedszkola, bo podobno się do tego nie nadawałem. A ja pamiętam, że mając 5 lat, strasznie zazdrościłem dzieciom w przedszkolu. Chowałem się przed wzrokiem mamy za zjeżdżalnią i przez siatkę gapiłem się na chłopaków ze średniaków – jak się fajowo bawią. Szkoda, że moja mama nie rozumiała, jak bardzo się przez te dwa lata zmieniłem”.\nBartosz, lekarz pediatra, 38 lat: „Jako dziecko byłem bałaganiarzem. A to się z kimś pobiłem, pokłóciłem, a to coś zniszczyłem, zapomniałem. Zawsze coś było ze mną nie tak. Ciągle słyszałem, że nie da się ze mną wytrzymać. Za wzór stawiono mi Marysię, moją siostrę. Nigdy nic nie mówiłem, ale jakim ona mogła być dla mnie wzorem, skoro bała się skręcać na deskorolce? Chłopaki umarliby ze śmiechu, gdybym był taki jak ona. Do dziś mam wstręt do porównywania dzieci. Oczywiście syn jest znacznie trudniejszy w wychowaniu, ale po co mam go o tym informować?”.\nMichał, prawnik, 41 lat: „Pamiętam, że jako dziecko wciąż byłem przez mamę wypytywany, co było w szkole, co robiliśmy, co się działo. Odpowiadanie na te pytania było dla mnie diablo trudne. Brzuch bolał mnie z przerażenia, czułem się maglowany. Dziś, gdy chcę wiedzieć, co słychać u mojego syna, idę z nim na bilard i po godzinie w dwóch zdaniach mi powie, że wszystko gra albo nie, ale przesłuchań pt. »co słychać w szkole« mu nie urządzam”.\nŁukasz, dziennikarz, 34 lata: „Codziennie wieczorem mama mi czytała. Nienawidziłem tego, że co chwila przerywała i pytała, co teraz czuje misio, co powinien zrobić kaczorek. Chciałem, żeby mi czytała, a nie zmuszała do gadania. Kiedy ojciec brał mnie do siebie, nastawiał mi płytę z bajką i miałem godzinę, żeby w spokoju posłuchać tysięczny raz tej samej historii. Gdy czytam swoim chłopakom, nigdy ich o nic nie pytam w trakcie czytania”.\nJak widać, dobre chęci często mogą przynieść odwrotny skutek...\nPoniżej kilka wskazówek wychowawczych, które warto uwzględnić kształtując relacje z dorastającym synem:\nPłeć dziecka nie ma nic wspólnego z jego potrzebą czułości. Błędem jest sądzić, że chłopcy, w przeciwieństwie do dziewczynek, stronią od przytulania, noszenia na rękach, całusków. Małe dziecko nie ma płci. To po prostu człowiek, któremu niezbędne jest przede wszystkim poczucie bezpieczeństwa, a to można mu okazać wyłącznie poprzez kontakt fizyczny. Warto podążać za potrzebami syna i w żadnym razie nie obawiać się, że często przytulając synka, wychowamy go na „mięczaka”. Odbierając mu czułość, odbierasz mu swoje wsparcie i wychowujesz słabego, niezaspokojonego emocjonalnie mężczyznę. Gdy w pierwszych latach życia chłopiec otrzyma wystarczającą dawkę czułości, będzie bardziej pewny siebie. Uwaga: to on powinien sam decydować, jakiej dawki wsparcia fizycznego potrzebuje.\nWiele mam, zwłaszcza samotnych, po traumatycznych doświadczeniach z mężczyznami, unika ich w otoczeniu swojego dziecka. Błąd! Nie chodzi o to, że kobieta źle wychowa chłopca, ale o to, że ma mniejszą wytrzymałość na jego chłopięce zachowania. Dlatego jeśli twój maluch wychowuje się bez ojca, zadbaj, by miał dobry kontakt z dziadkiem, nauczycielem, trenerem czy sąsiadem – jakimś mężczyzną z bliskiego otoczenia, który jest dla niego autorytetem w jakiejś dziedzinie.\nUjście dla nagromadzonej energii\nW chłopcach gromadzi się energia, a gdy są mali, takie sposoby, jak gra w koszykówkę w przerwie na lunch czy mycie samochodu, nie są im jeszcze dostępne. Dlatego radzą sobie we właściwy dla siebie sposób, czyli wiercą się, stukają palcami, gniotą kartki, kopią w nogę krzesła. Nie chcesz, żeby syn tak robił? Daj mu możliwość spontanicznego wyszalenia się, to może być bieg po parku czy zapasy na dywanie – ważne, by znalazł sposób na rozładowanie energii.\nSwobodne zabawy na czas\nKiedyś zajęcia sportowe o charakterze zorganizowanym były obowiązkowe w każdym szanującym się przedszkolu. Dziś wiemy, że na rozwój dziecka najlepszy wpływ ma nie trening karate czy bieganie za piłką w grupie, ale zabawy spontaniczne. Dlatego zamiast zapisywać synka na piłkę nożną, lepiej mierz mu czas, gdy biega, albo kup minibatut (mała trampolina) i zachęcaj, żeby skakał na nim tyle, ile tylko potrzebuje.\nNie bój się, że wychowasz interesownego człowieka. Za wysiłek, na przykład posprzątanie pokoju czy zapisanie linijki literek, bonus się po prostu należy. Nawet niewielki zachęca do wytrwałości, daje poczucie, że opłaca się pokonać lenistwo, współpracować. Pamiętaj tylko, żeby to były malutkie nagrody, bo dla chłopca będziesz ich potrzebować bardzo dużo.\nStop zamartwianiu się\nźle znoszą, gdy mama nadmiernie się o nich martwi, odbierają to jako zamach na swoją niezależność, a nie jako bezgraniczną miłość. Przesadne zamartwianie się o syna obciąża go emocjonalnie, a nie wspiera.\nZłość małego chłopca jest jak błyskawica, warto więc pomóc mu ją okiełznać. Wąchanie kwiatów to dobra metoda, żeby dziecko złapało oddech. Warto je tego nauczyć i wielokrotnie przećwiczyć to zachowanie. Za każdym razem, gdy sama czujesz złość albo smutek, „powąchaj kwiat”. Wciągnij głęboko powietrze – dokładnie tak, jakbyś wąchała kwiat, a potem wolno je wypuść. Gdy nauczysz tego swojego synka, on będzie wszczynał znacznie mniej konfliktów.\nGdy syn zachowuje się niebezpiecznie, nie mów mu, jak powinien coś robić, ale przećwicz, nawet wielokrotnie, zachowanie prawidłowe. Wybieganie na jezdnię za piłką, wyrywanie zabawek, szczypanie innych czy zbyt częste sięganie po słodycze – to wszystko nas razi, bo jest szkodliwe i niebezpieczne. Należy ćwiczyć prawidłowe zachowania, a nie tylko mówić, że tak się nie robi.\nJeśli potrzebujesz pogadać z małym mężczyzną, a on stawia opór, zorganizuj prostą zabawę: rzucanie maskotki do celu, układanie klocków, rajd samochodzikami. Rozmawiaj z nim podczas zabawy. Gdy ma zajęte ręce i jest odprężony, nie odbierze tego jak przesłuchania. Nie zmuszaj go także do kontaktów społecznych. Chłopiec w wieku 4–8 lat często wystarcza sam sobie. Bierze jedną zabawkę i potrafi długo bawić się sam ze sobą, ćwicząc wiedzę o świecie (leci na Marsa, wywozi gruz ciężarówką, pokonuje Himalaje). Chłopcy powyżej 3 lat inaczej niż dziewczynki realizują kontakty towarzyskie. Często wystarcza im, że ktoś jest w zasięgu ich wzroku.


Zobacz wątek - Lilak pospolity - choroby\nLilak pospolity - choroby\nTytuł: Re: Bez lilak - choroby\nNapisane: 21 lip 2012, o 21:55\nMam zabytkowy lilak, który co roku pięknie kwitnie. W tym też. Obecnie zwijają się liście, a objawów jakiejś choroby\nnie widać. Czy ktoś może wie, co mu może dolegać? Nie chciałabym go stracić.\nNapisane: 23 lip 2012, o 07:07\nLilaki tak reagują na suszę, może rośnie w takim miejscu, albo gleba jest piaszczysta? Nie ma to jednak większego wpływu na kwitnienie.\nNapisane: 11 sie 2014, o 19:58\nU mnie niestety to samo. Młody 4-letni lilak już 2 sezon nie ma nowych przyrostów, liście są jakieś takie pozwijane na brzegach.\nBiały lilak w ubiegłym roku wyglądał źle, ale się pozbierał. W lipcu tego roku padł w ciągu dwóch tygodni, nie został na nim jeden listek.\nMam jeszcze trzeciego, dość starego, który pięknie się rozkrzewił w tym roku - tez powoli zaczyna zwijać liście.\nPryskałam je wszystkie Topsinem, ale bez efektów. Co to może być?\nNapisane: 1 wrz 2014, o 12:52\nmam prośbę o pomoc - od czerwca na moim bzie (lilaku) zasychają liście. w sposób taki jak widać poniżej.\nObrywam co jakiś czas liście, które podsychają - efekt jest taki, że łodyga coraz bardziej pusta. a coraz to nowe liście zasychają. Co na to poradzić, co to za choroba ?\nTen mój bez to młoda roślinka (ma 2 lata) - jeszcze nie kwitła - mam nadzieję, że się go da uratować.\nNapisane: 2 wrz 2014, o 14:20\nNie znam się za bardzo ale pewnie to jakiś grzyb\nProfilaktycznie podlej previkurem na pewno nie zaszkodzi\nTych listków już nie uratujesz ale trzeba działać aby roślinka doczekała przyszłej wiosny\nPewnie trzeba byłoby też czymś opryskać ale to już niech się wypowiedzą bardziej mądrzy\nTytuł: Re: Lilak pospolity - choroby\nNapisane: 24 lis 2014, o 22:27\ni czy ktoś wie co dolega roślinie na zdjęciach wcześniej ? bo ja mam podobnie i nie wiem co takiego, pokaże zdjęcie zostało zrobione ono jeszcze we wrześniu, wpadłem na trop że to może być brak potasu, ale czy na pewno, pokazuje poniżej zdjęciu bzu.\nNapisane: 25 lis 2014, o 09:16\nJa mam stare lilaki, pięknie kwitną i często mają takie plamy na liściach w okresie letnim, a u mnie gleba dość wilgotna.Może to być zaraza lilaka, atakuje gdy gleba jest zbyt wilgotna i nieprzepuszczalna.Ogólnie lilaki poza okresem kwitnienia nie są zbyt ozdobne i moim zdaniem lepiej ie sadzić ich w miejscach zbyt eksponowanych.\nNapisane: 25 lis 2014, o 19:02\nWygląda niczym bakterioza lilaka powodowaną przez Pseudomonas syringae var. syringae, bardzo częsta u lilaków.\nNapisane: 23 kwi 2016, o 08:57\nOdkurzam wątek, bo bardzo potrzebuję porady.\nW zeszłym roku moje lilaki poraziła bakterioza. Mimo starannego posmarowania ran po wiosennym ścięciu kwiatostanów, podlewania, zadbania, najpierw na jednym, potem na drugim rozwinęła się choroba. Wycięłam całe silnie porażone pędy, liście ze zmianami systematycznie usuwałam, w październiku były już prawie całe oskubane. Pryskałam miedzianem i bioseptem. Wyzbierałam każdy opadnięty, wysuszony liść bo zależało mi na roślinach ( choć to zwykłe, bezimienne lilaki o pojedynczych kwiatach, ale pięknie pachnących). Na wiosnę starannie opryskałam jeszcze śpiące krzewy miedzianem, a potem ponownie tuż przed pęknięciem pąka. Miałam nadzieję, że problem się nie powtórzy.\nNiestety, już teraz, na tych młodych małych listkach zaczynają pojawiać się pojedyncze plamki Oberwałam parę takich pędów, część przycięłam, ale lilaki są tuż przed kwitnieniem, nie mogę ich teraz ogołocić bo pewnie tych kwiatów nie utrzymają. Co zrobiłam źle, tego nie wiem. Skąd się na nich znów wzięła choroba i czy porażone bakteriozą krzaki są już nie do odratowania? Ktokolwiek wyleczył lilak tak, by więcej nie zachorował?\nZaczynam się zastanawiać, czy jest dla nich jakikolwiek ratunek, bo liście przy bakteriozie wyglądają okropnie, a stoją niedaleko tarasu, myślę czy je ściąć. Miał pomóc miedzian na zmianę z bioseptem, mogę je tak pryskać kolejny sezon, ale pytanie, czy warto. Czy ta bakteria zimuje w zeszłorocznych liściach, czy w roślinie w środku i i tak każdego roku je dopadnie?\nNapisane: 23 kwi 2016, o 19:10\nW ostatnim pytaniu zawarłaś odpowiedź. Na przyczynę może składać się kilka powodów: nieodkażony sprzęt. niezbyt dokładne cięcie, brak zabezpieczenia po cięciu, itd. Cięcie sanitarne zawsze powinno zostać wykonane z naddatkiem, w przeciwnym razie zostaje kawałek porażonego fragmentu rośliny, a Pseudomonas syringe pv syringe to dość groźna i żywotna bakteria. Środki, które podałaś powinny zabezpieczyć. Do zlikwidowania infekcji potrzebne mogą okazać się środki do leczenia raka bakteryjnego.\nNapisane: 23 kwi 2016, o 19:47\nBardzo dziękuję, poczytałam o leczeniu raka bakteryjnego i oczywiście spróbuję takiej terapii. Z tym, że tam porażenie pędów (gałęzi) jest widoczne, a na lilaku nie jest, albo u mnie nie było-wycięłam po prostu gałęzie na których chorowały liście. Po odnowieniu choroby już widzę, że walka będzie trudna, ale trudno byłoby mi je ciachnąć, jak jest chociaż mała szansa na wyleczenie. Mam nadzieję, że skoro nazwa bakterii wskazuje jednoznacznie co może chorować, to tą próbą ratowania krzewów nie narażam innych roślin (prócz dwóch lilaków) na jakieś bakteriozy.\nNapisane: 30 maja 2016, o 21:45\nChodzę i codziennie oglądam moje drzewka a dziś zauważyłam zmiany na liściach u lilaka/bzu Sensation. Rośnie w półcieniu, kończy już swoje pierwsze kwitnienie. Czy to choroba?\nTytuł: na co chorują bzy?\nNapisane: 24 wrz 2016, o 17:19\nZałączam zdjęcie, gdzie widać 3, po prawej wygląda jak bez, normalnie, środkowy gubi liście, lewy odbarwił się - i też na coś choruje. Nasadzenia w marcu 2015, niektóre kwitnęły.\nNapisane: 24 wrz 2016, o 21:49\nJaką glebę masz, od tego trzeba zacząć.\nPrzeglądają dział: andrzejm1954, Google [Bot] i 27 gości


5 zasad postępowania z dzieckiem, dzięki którym stworzycie wyjątkową relację - Zdjęcie 1 - Galeria zdjęć - Kobieta i dziecko - co powinna wiedzieć każda mama - porady dotyczące wychowywania dzieci, informacje i wiadomości - serwis parentingowy dziennik.pl\n01.06.2015, 08:16 | Aktualizacja: 01.06.2015, 08:18\nJak być wystarczająco dobrymi rodzicami?\n1. Jeśli chcesz być dobrym rodzicem, przede wszystkim bądź. Bądź naprawdę – nie tylko fizycznie. Staraj się zaspokajać potrzeby dziecka i dawać mu poczucie bezpieczeństwa.\nTagi: macierzyństwo, rodzicielstwo, rozwój dziecka, wychowanie dziecka, opieka nad dzieckiem, dziecko


światła obrysowe boczne badmintona badmintona badmintona specjalne światła lampy światła w muzeum.\nsprzedaż własnej produkcji własnej marki,\n- światło w pomieszczeniach po obu stronach programów w badmintona hale lampy.\nproszę uważnie przeczytać, zanim się za kupca notatki!\nten sklep jest sklep dla przedsiębiorstw z fabryki, sklepy, marki!!!!!!!\npierwsza lampy led oświetlenia lamp led o wysokiej jasności wysoką wydajność do przywozu 110lm/W chip wysokim kolor może być bezpośrednie zastąpienie tradycyjnych produktów oświetleniowych lamp metalohalogenkowych badmintona, tenis stołowy, dla różnych obiektów sportowych w miejscach takich jak gry, nawet takich jak odpowiednie oświetlenie.white doprowadził do zapewnienia wysokiej jakości. gra się na dobre.\nukład systemu oświetlenia do badmintona\n18 metrów długości 34 m, szerokość 10 m, wysokość\nważna uwaga: musi być więcej niż 8 metrów wysokości, szerokości 22 metrów wysokości, jeśli należy do 9,5 m\nwymogi zgodnie z różnych miejsc i jasność, jasność, przy użyciu różnych wyższe liczby instalacji; dla większej ilości referencyjne,\nuwaga: wysokiej jakości ogólnej konfiguracji konfigurację gwarancji, gwarancja na trzy lata, w ciągu dwóch lat;


Dojrzewalnia Róż – za czym tęskni twoje serce? – Zwierciadlo.pl\nDojrzewalnia Róż – za czym tęskni twoje serce?\nInspirujemy ludzi, którzy chcą żyć w zgodzie ze swoimi najgłębszymi pragnieniami, kroczyć własną drogą, mówić swoim głosem – pełnym głosem. Wspieramy dialog i kontakt…\nDojrzewalnia Róż to:\n… 50 000 Uczestniczek Festiwalu PROGRESSteron. To największe wydarzenie związane z rozwojem osobistym w Polsce. Podczas każdej edycji na Uczestniczki czeka kilkaset warsztatów i wykładów, atmosfera pełna radości i twórczy odpoczynek. Od dziesięciu lat zapraszamy w marcu wszystkie Kobiety, które poszukują drogi do siebie i sposobów, aby świadomie tworzyć swoje życie, wpływać na nie, tańczyć z nim, wzrastając i dojrzewając.\n… 1000 Uczestniczek/ków programu Ambasadorzy Empatii. Z doświadczeń uczestników poprzednich edycji wynika, że udział w programie może znacząco pogłębić relacje z innymi oraz wzmóc poczucie satysfakcji z życia: -) Jest to bardzo praktyczny trening, dostarczający wiedzy oraz inspiracji jak budować autentyczny, głęboki kontakt ze sobą i z innymi, a dzięki temu cieszyć się bliskością i znajdować rozwiązania zaspokajające potrzeby wszystkich zainteresowanych.\n… 150 Uczestniczek/ków Szkoły Trenerów Komunikacji opartej na Empatii. 3-letnia Szkoła Trenerów powstała w 2006 roku. Jest realizowana w partnerstwie z Polskim Towarzystwem Psychologicznym. Naszym celem jest kształcenie trenerów rozwoju osobistego, którzy specjalizują się w komunikacji opartej na empatii. W procesie kształcenia kładziemy nacisk na intensywny proces rozwoju osobistego (minimum rok), na naukę empatii dla siebie i innych oraz przećwiczenie narzędzi trenerskich opartych na metodzie NVC. Kształcenie zawiera szkolenia na temat zasad warsztatowej pracy z grupą oraz procesu grupowego. Całość zakończona jest półrocznym okresem ewaluacji.\n… 100 Uczestniczek grup Kobiety w wewnętrznej podróży. Wspierająca atmosfera kobiecej grupy, stwarzająca bezpieczną przestrzeń do przyglądania się sobie i zdobywania nowych umiejętności, a wśród nich przyjmowania i dawania wsparcia. W podróż wyruszają kobiety i dziewczyny. W każdym wieku można szukać siebie, swoich wartości, mądrości i odwagi do życia w zgodzie z tym, co uznajemy za najważniejsze.\n… program ZEN COACHING. To głęboka i transformująca roczna podróż, która prowadzi do uzyskania tytułu Zen Coacha. Pomaga odkryć na nowo, kim jesteśmy i za czym tęsknimy. Jest metodą, coachingu, ale także podejściem do życia. Jego celem jest wsparcie w świadomym, kreatywnym i radosnym życiu oraz trening jak wspierać innych w dojściu do tego samego.\n… portal dojrzewalnia.pl z e-magazynem endorfina\n… 2000 współpracujących Trenerów…\n… a także: program Mam prawo do miłości, program Mężczyźni w relacjach – Droga do Siebie, Studium Liderów i Liderek Grup Wsparcia, Festiwal Korporacja z Duszą, kampania społeczna Wdzięczność – bilet do szczęścia.\nMiłość? Pasja? Radość? Kontakt? Czy wiesz, za czym naprawdę tęsknisz?\nZnajdź TO razem z nami! Wejdź na www.dojrzewalnia.pl