160/160 - Zachęta Narodowa Galeria Sztuki\nPierwszą laureatką stypendium im. Ludwiki Góreckiej zostaje Katarzyna Górna\nRoczne stypendium im. Ludwiki Góreckiej w wysokości 60 tysięcy złotych otrzymuje Katarzyna Górna. Przyznanie stypendium jest możliwe dzięki darczyńcy — firmie Polfa Tarchomin S.A. W skład kapituły przyznającej wyróżnienie weszły przedstawicielki Zachęty — Narodowej Galerii Sztuki, Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych i firmy Polfa Tarchomin S.A.\nWieloletnią działalność społeczną Katarzyny Górnej, pierwszej laureatki tego stypendium, uważamy za tożsamą — w sposób odpowiadający współczesności — z tym, co robiła przed laty Ludwika z Lindów Górecka, która zapewniła artystkom i artystom przestrzeń i miejsce do prezentacji dzieł, czyniąc to bez rozgłosu, a często także bez właściwego uznania. Katarzyna Górna poza własną pracą artystyczną zajmuje się od wielu lat działaniem na rzecz poprawy warunków bytowych szerokiego środowiska sztuk wizualnych, w ramach Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej i poza nim. Inicjuje koalicje między pracownikami sektora kultury i artystami różnych dziedzin na rzecz godnego wynagradzania artystów i artystek również przez instytucje publiczne, buduje wspólnotę środowiskową oraz uświadamia konieczność włączenia artystów w system ubezpieczeń społecznych kolejnym rządom, środowisku i społeczeństwu. Była inicjatorką i współredaktorką Czarnej księgi polskich artystów — szeroko cytowanej przez wiele organizacji i inicjatyw publikacji poświęconej współczesnej kondycji artystów i artystek w Polsce. Po latach walki, właśnie dzisiaj, w dobie pandemii te postulaty i konieczności wybrzmiewają szczególnie mocno. Środowisko twórcze w dalszym ciągu potrzebuje silnej reprezentacji i motywacji do działania, dlatego aktywność społeczna na tym polu zasługuje na wyjątkowe wsparcie i docenienie.\nLudwika z Lindów Górecka 120 lat temu podarowała działkę pod rozbudowę gmachu Zachęty oraz kamienicę przy ul. Królewskiej, z której przychody przez niemal 40 lat — do czasów II wojny światowej — wspomagały działalność Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych. Osoba donatorki wkrótce została zapomniana, jej samej nie zależało na oficjalnym uznaniu, większość jej działań i darów była dokonywana anonimowo. 17 grudnia 2021 roku w Zachęcie — Narodowej Galerii Sztuki odsłonięto tablicę upamiętniającą filantropkę. Przywróceniem pamięci o jej wizji, wrażliwości społecznej i wkładzie w rozwój polskiej humanistyki i sztuki jest także ufundowanie rocznego stypendium im. Ludwiki Góreckiej. Ma ono na celu uwidocznienie „niewidzialnej pracy kobiet” i jest przeznaczone dla artystek i pracowniczek kultury, których aktywność, często wykraczająca poza ramy działalności artystycznej i zawodowej, łączy się ze szczególną wrażliwością na aktualne problemy społeczne.\nKatarzyna Górna (ur. 1968) — jedna z najważniejszych przedstawicielek sztuki krytycznej, nurtu komentującego polską rzeczywistość transformacyjną lat 90. XX wieku oraz symboliczny porządek społeczny i polityczny z punktu widzenia kobiet. Absolwentka Kowalni — słynnej pracowni profesora Grzegorza Kowalskiego w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Laureatka Nagrody Artystycznej im. Marii Anto i Elsy von Freytag. W 2019 roku otrzymała tytuł doktory sztuki (Akademia Sztuki w Szczecinie, Wydział Malarstwa i Nowych Mediów).\nPunktem wyjścia praktyk artystycznych Katarzyny Górnej jest perspektywa kobieca wobec rzeczywistości społecznej oraz symbolicznych form funkcjonowania obrazu kobiety w kulturze. W jej dorobku artystycznym, o wyraźnym rysie feministycznym, łatwo zauważyć ewolucję myśli, przejście od badania obszaru tworzenia kulturowych symboli do postawy bardziej zdecydowanej, walczącej, postulatywnej. „Spojrzenie kobiece” staje się tu nie tylko źródłem refleksji nad pozycją własnej płci, ale także narzędziem dekonstrukcji dominującego patriarchalnego porządku.\nOd ponad 10 lat Górna prowadzi działalność aktywistyczną, skupia się zwłaszcza na walce o poprawę kondycji materialnej i socjalnej twórczyń i twórców. W 2009 roku wzięła udział w powstaniu Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej (OFSW). W 2011 roku została wybrana do tzw. sekretariatu Forum. W tym samym roku razem z Karolem Sienkiewiczem zmieniła założenia działalności OFSW, które od tego momentu silniej angażowało się w problemy związane zarówno z sytuacją ekonomiczną i socjalną artystek i artystów, jak ich świadomością zawodową. W 2012 roku współorganizowała strajk artystów i artystek pod hasłem Dzień bez Sztuki, w ramach którego instytucje wystawiennicze z całej Polski zamknęły się na jeden dzień na znak solidarności z artystami. Głównym postulatem strajku było włączenie twórczyń i twórców do systemu ubezpieczeń społecznych oraz zagwarantowanie im wynagrodzenia za pracę. Od tej pory (z niewielkimi przerwami) Katarzyna Górna uczestniczy w oficjalnych (rządowych) pracach nad tzw. statutem artysty/artystki. W 2013 roku Forum (m.in. Górna, Artur Żmijewski, Karol Sienkiewicz, Zuzanna Janin, Mikołaj Iwański) przeprowadziło bezprecedensową akcję, której rezultatem było podpisanie porozumień z częścią instytucji sztuki w sprawie honorariów za udział w wydarzeniach artystycznych. Górna była również inicjatorką powołania związku zawodowego twórców i twórczyń. W styczniu 2014 roku odbył się zjazd założycielski, na którym podjęto uchwałę o powstaniu Komisji Pracowników Sztuki w ramach związku zawodowego Inicjatywa Pracownicza. W 2015 została opublikowana Czarna księga polskich artystów (wyd. Krytyka Polityczna) — pionierskie opracowanie na temat współczesnej kondycji artystów i artystek w Polsce, którego inicjatorką i współredaktorką była Katarzyna Górna.\nInicjatywa możliwa jest dzięki wsparciu:\nPROGRAM DLA ARTYSTEK I ARTYSTÓW Z KOLEKCJI ZACHĘTY\nRocznica założenia Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych przypadła w roku, który dla wszystkich okazał się wyjątkowym wyzwaniem. W odpowiedzi na kryzys, jaki dotknął środowisko artystyczne w czasie pandemii, Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych wspólnie z Zachętą zainicjowały projekt 160 stypendiów na 160 lat TZSP. Jego celem jest wsparcie artystek i artystów związanych z kolekcją Zachęty, a jednocześnie praca nad pamięcią i historią zbiorów.\nPrzewidziane na kilka lat działania będą jednocześnie wymianą wspomnień i doświadczeń z tymi artystkami i artystami, którzy kształtują kolekcję Zachęty. Co miesiąc nominowani twórcy proszeni są o wykonanie gestu wobec zbiorów, historii czy budynku, które zebrane razem mają uzupełnić kolekcję o świadectwo dzisiejszych czasów. Od czerwca tego roku już kilkudziesięciu z nich otrzymało wsparcie finansowe na pracę twórczą. Naszym celem jest ufundowanie 160 stypendiów i zebranie na nie 800 000 złotych. Staną się one wymierną pomocą dla artystów, którzy stają dziś przed ogromnym wyzwaniem jak kontynuować swoją twórczość.\nA ponieważ Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych to wspólne działanie miłośników sztuki, co trzy miesiące do komisji przyznającej stypendia będzie zaproszony inny członek Towarzystwa.\nkomisja 2021: Joanna Kordjak, Marta Miś, Maria Świerżewska, Adam Szewczyk (styczeń–marzec).\nkomisja 2020: Zofia Dubowska-Grynberg, Joanna Kordjak, Maria Świerżewska, Helena Czernecka (czerwiec-sierpień), Agnieszce Jarosz (wrzesień-grudzień).\nUr. w 1938 roku w Murzynowie koło Płocka. Studiował w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie w pracowni prof. Artura Nacht Samborskiego. Dyplom otrzymał w r. 1964.W pracach malarskich odwołuje się do polskich symbolistów, przede wszystkim do Jacka Malczewskiego, Tadeusza Axentowicza i Wojciecha Weissa. U Lewandowskiego postaci chłopów, boginek i czarownic przeciwstawione zostają krajobrazowi wiejskich pól malowanych barwami szarości, złocieni, różu, brązów i czerni. Całość tworzy wrażenie niesamowitości i tajemniczego snu, podobnie jak osiągali to mistrzowie Lewandowskiego z przełomu XIX i XX w.\nUr. w 1979 r. w Łodzi, tam też mieszka i pracuje. Obroniła dyplom magisterski w 2004 r na Wydziale Grafiki i Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych im. Wł. Strzemińskiego w Łodzi i doktorat w 2015 na Wydziale Komunikacji Multimedialnej Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu. Stypendystka programu “Młoda Polska” (2010) oraz programów Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (2008 i 2006 ), otrzymała wyróżnienie w konkursie “Spojrzenia” (2005), finalistka konkursu Fundacji Vordemberge-Gildewart współorganizowanego przez MOCAK w Krakowie (2009), nagrodzona Grand Prix na festiwalu Sztuki Młodych “Przeciąg” w Szczecinie (2009). Tworzy wielkoformatowe, pełne szczegółów fotografie i aranżacje przestrzenne, w których elementy z życia codziennego zderza z zaskakującymi znaczeniami, czasem dodatkowo dodając do nich dźwięk. W jej fotografiach, instalacjach i pracach widać poszukiwanie nietypowych elementów w rzeczywistości i budowanie na ich podstawie wrażenia silnego niepokoju, często poprzez modyfikację przedmiotów codziennego użytku. Artystka dotyka również problemu komunikacji, jej jakości oraz tego, na ile może ona zastąpić bezpośredni kontakt.\nUr. w 1983 roku w Prudniku, mieszka i pracuje w Warszawie. W latach 2003-2008 studiowała na Wydziale Rzeźby ASP w Warszawie, gdzie obroniła dyplom w pracowni prof. Grzegorza Kowalskiego. Dwukrotnie znalazła się wśród zwycięzców konkursu „Samsung Art Master” – w 2003 roku otrzymała wyróżnienie, a w 2004 roku – II nagrodę. W 2009 roku została nominowana do Nagrody Deutsche Banku „Spojrzenia”. Była najmłodszą uczestniczką V Biennale Sztuki w Berlinie. Współpracuje z Fundacją Galerii Foksal w Warszawie. W swoich pracach odwołuje się przede wszystkim do tradycji z czasów modernizmu i PRL-u. Artystka nie podejmuje jednej problematyki w swojej twórczości. W jej działaniach wideo przewija się wiele zagadnień, m.in. relacji ciała człowieka i obiektów geometrycznych, a także kwestie społeczno-polityczne.\nUr w 1979 r. Artystka wizualna, autorka, animatorka kultury. Laureatka nagrody Katarzyny Kobro w 2017 r i autorka blogów www.afazja.blogspot.com i www.poezjawizualna.blogspot.com. W latach 2001–2010 tworzyła razem z Aleksandrą Kubiak duet performerski Grupa Sędzia Główny. W sierpniu 2009 r. w wyniku pęknięcia tętniaka i dwóch udarów nastąpił całkowity zwrot w karierze artystki. Wydarzenia z 2009 roku okazały się dla Wiktor początkiem nowego etapu w jej twórczości artystycznej – tego związanego z neuroatypowością, alternatywnym postrzeganiem, kontestowaniem binarnych opozycji między tym co zdrowe i sprawne a chore i niedomagające. Przemyślenia te zwarła m.in. w książce Wołgą przez Afazję, w postaci tekstów konstruowanych według autonomicznych zasad (np. swobodne traktowanie interpunkcji) i rysunków. Była pomysłodawczynią i kuratorką konferencji "Kultura i neuronauka" poświęconej różnym aspektom funkcjonowania mózgu, której obie edycje (w roku 2014 i 2016) odbyły się w Zachęcie. W 2019 roku ukazała się jej kolejna książka Pusto-stan nienawiści.\nUr. w 1971 roku w Gdańsku, tam mieszka i pracuje w Gdańsku. Autorka akcji i performansów, obiektów i filmów wideo. W latach 1991-1997 studiowała na Wydziale Rzeźby Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku. Tematem i środkiem wyrazu jej prac są codzienne i banalne czynności, będące najczęściej domeną kobiet. Czynności te artystka „podnosi” do rangi sztuki, a może raczej odwrotnie – zwraca uwagę na otaczające nas działania i rozpoczyna dyskusję o stereotypach. Było to szczególnie widoczne w jej pracach z początku lat 2000. – Marzenie prowincjonalnej dziewczyny (2000), Mój ogród (2000), a zwłaszcza w otoczonej medialną burzą akcji Obieranie ziemniaków (2001). Artystka bardzo konsekwentnie rozwija swoją twórczość, wykorzystując do tego tradycyjne czynności, a także tradycyjne, niezwykle precyzyjne, jednak coraz bardziej zapomniane i niemodne techniki, jak np. szydełkowanie. W jej pracach bardzo wyraźnie rysuje się zaangażowanie społeczne, często jednak towarzyszy mu poczucie humoru. W 2013 otrzymała "Paszport Polityki" za rok 2012, Royal Scottish Academy Award oraz Sztorm 2012 – nagrodę "Gazety Wyborczej Trójmiasto". Rok później otrzymała nagrodę kulturalną gazety "Co Jest Grane" – Wdechy 2013 (w kategorii Miejsce Roku) za Tęczę na pl. Zbawiciela w Warszawie. Praca ta stała się jednym z najgłośniejszych działań artystki, uznana została za symbol walki o emancypację mniejszości seksulanych i spotkała się z wielokrotną dewastacją (seria podpaleń).\nUr. 1979 roku w Poznaniu. Studiował w poznańskiej Akademii Sztuk Pięknych, gdzie uzyskał dyplom w Pracowni Audiosfery Leszka Knaflewskiego oraz w Pracowni Filmu Animowanego Hieronima Neumanna. Reżyser filmów animowanych, grafik, autor audioperformance'ów i muzyki alternatywnej. Wraz z Piotrem Bosackim, Radosławem Szlagą, Tomaszem Mrozem, Magdaleną Starską i Konradem Smoleńskim współtworzył grupę artystyczną Penerstwo. Po studiach Bąkowski realizował krótkie animacje i wizualizacje do muzyki swoich zespołów, w których już wtedy widoczna była jego charakterystyczna post punkowo-penerska estetyka. Projekty Bąkowskiego, realizowane w stylu neo-camerowym opowiadają o świecie prymitywnym i wulgarnym, który, mimo że ukrywany, stanowi znaczącą część rzeczywistości. To jest świat, po którym oprowadza widza artysta - świat zwyrodniały i odpychający, ale jednocześnie frapujący i bogaty w emocje. Artysta osiąga ten efekt poprzez użycie rozedrganych, ekspresyjnie tworzonych animacji, często uzupełnionych głosem autora wydobywającym się z offu. Dzięki temu wciąga widza w swój własny świat, wspomnienia i odczucia, a jednocześnie zmusza do głębszej i szerszej refleksji nad nad otaczającą człowieka rzeczywistością.\nUr. 1941 r. w Millerowie koło Rostowa. Obroniła dyplom z malarstwa architektonicznego w 1966 roku we wrocławskiej PWSSP. W latach 60., 70. i na początku 80. tworzyła obrazy określane przez krytyków jako wchodzące w skład "nowej figuracji" lub "realizmu magicznego". W tym okresie w jej twórczości przeważają portrety i autoportrety. Świadomie niezręcznie malowane obrazy Żelechower-Aleksiun przez długi czas ukazywały świat brzydkich kobiet i mężczyzn, świat bez żadnych - także kolorystycznych - upiększeń. Wiele kompozycji akcentowało poczucie bólu, cierpienia. Przede wszystkim zaś samotności, obcości wśród ludzi. Po podróży do Izraela od lat 80 widoczne jest w jej pracach zwrócenie się w stronę motywów religijnych. Artystka brała czynny udział w ruchu kultury niezależnej w latach stanu wojennego jako współorganizatorka wrocławskiego Biennale Młodych "Droga i Prawda". Obecnie prowadzi aktywną działalność pozaartystyczną, głównie na rzecz pojednania chrześcijan i Żydów.\nUr. 1966 we Wrocławiu. Studiowała w Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku, gdzie w latach 1994-96 współtworzyła Galerię Delikatesy Awangardy. Wczesna sztuka Anny Baumgart była refleksją nad otaczającym nas światem naturalnym oraz nad niszczycielską próbą okiełznania natury przez ludzi. Jej późniejsze prace odnosiły się do kwestii seksualności, w szczególności do percepcji kobiecości. Tematyką Ekstatyczki, histeryczki i inne święte (2004) są autodestrukcyjne tendencje kobiet jako nieodłączny aspekt kobiecości – jest to problem jednocześnie marginalizowany we współczesnych narracjach, jak i uwarunkowany przez stereotypy płciowe, brak akceptacji i samotność.\nAlicja Karska – ur. w 1978 roku w Malborku, Aleksandra Went – ur. w 1976 roku w Gdańsku, mieszkają i pracują w Gdańsku. Fotografki, autorki instalacji i wideo, współpracują od 2002 roku. Obie studiowały w gdańskiej ASP w latach 1998-2003. Karska uzyskała dyplom w pracowni prof. Zdzisława Pidka, Went – w pracowni prof. Sławoja Ostrowskiego. W ich projektach przewija się refleksja nad przestrzenią miejską, nad jej przemijaniem, nad utopijnością urbanistycznych założeń, nad zapomnianymi miejscami „bez znaczenia”. Poruszają problemy znajdujące się na marginesie zagadnień architektonicznych, te najczęściej wypierane przez społeczną świadomość.\nUr. 1977 w Poznaniu, studia ukończył w poznańskiej ASP. Tworzy sztukę interdyscyplinarną, łącząc muzykę, sztuki wizualne, animacje oraz literaturę. Jako kompozytor (Mały zwój, Duży zwój 2005), napisał utwory muzyczne za pomocą systemów geometrycznych. Bosacki w swoich pracach studiuje naturę rzeczy powszechnych: sznurków, gumek, gwoździ, doszukując się w nich poetyckości (Film o Kostuchu, 2008). W filmach Drakula (2011) oraz Umiłowanie życia (2011), Bosacki tłumaczy mechanikę świata poprzez filozoficzną analizę otaczającej nas rzeczywistości oraz sztukę poznania przez zmysły. W 2009, ukazał się Traumtagembuch czyli dziennik refleksji Bosackiego nad życiem i światem.\nUr. 1949 w Zabrzu. Studiowała Grafikę na PWSSP w Poznaniu oraz w Grafikskolan Forum w Malmö w Szwecji. Jest autorką wielu portretów, które funkcjonują jako medium do rozważań na temat pamięci i przemijania. Od 2005 jest kuratorką projektu „Ulica Próżna”, który odbywa się co roku w opuszczonych kamienicach pozostałych po warszawskim getcie. Tożsamość Piotrowskiej i pamięć po nieistniejącej już diasporze żydowskiej, inspirują jej współczesne prace. Często odnosi się do znaczenia włosów w kulturze żydowskiej (Dywan, 2013) oraz symboliki warkoczy (instalacje Dybuk, 2010 oraz Złote Włosy Małgorzaty, 2011). Jest również autorką filmu Dokument podróży (2008), który porusza tematykę emigracji z Polski.\nUr. 1950 w Krakowie. Studiował historię sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim. Od 1979 jest członkiem grupy Łódź Kaliska. Podczas studiów stworzył serię fotografii Żywe obrazy (1978). Prace z 1979 roku, czyli serię fotografii Stany rzeczywistości wizualnej (1979) i Kąty widzenia (1979) oraz liczne autoportrety kwestionowały obiektywność wizualnej reprezentacji (również w kontekście oficjalnych mediów). W latach 80., Rzepecki nawiązywał do sztuki dadaistów, w szczególności do Marcela Duchampa, tworząc Matkę Boską z wąsami (1983), I know DADA, please go out! (1983) oraz Powitanie z Marcelem Duchampem (1986), w której artysta sika do słynnej Fontanny Duchampa na wystawie w Sztokholmie. Jest autorem słynnych „deklaracji”, m.in. Od dzisiaj udaję artystę (1981) i U ciebie nie muszę udawać artysty (1982).\nUr. 1949, ukończyła Wydział Malarstwa w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Inspiruje się krajobrazem, pracując z tworzywami naturalnymi i kreując w ten sposób sztukę ziemi. Jej głównym medium jest rzeżucha, która po kiełkowaniu tworzy nową, własną strukturę i zarazem symbolizuje przemianę. Ten proces jest często głównym elementem sztuki Murak. Dzieła artystki odnoszą się do harmonii duchowej i ucieleśniają głęboki szacunek dla natury. Jest autorką cyklu Rzeźb dla Ziemi oraz Ścierki Wizytek, a także dzieł eksplorujących tematykę obrzędów religijnych, m.in. Procesja (1974) i Wielkanocny dywan (1974).\nUr. 1930 w Wilnie, studiowała w Akademii Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Jest znana z czarno-białych linorytów w satyrycznym wydaniu (Pracujący w przemyśle, 1978 i Wołanie o pokój z cyklu czas w którym żyjemy, 1986) inspirowanych życiem codziennym podczas PRL-u. Wiele grafik Teresy Jakubowskiej powstały w wyniku podróży do zagranicznych miast – w kolekcji Zachęty znajdują się m.in. Rzym (1968), Wenecja (1969) i Moskwa (1980). Jej grafiki prezentowane były na ponad 180 wystawach, a obecnie są eksponowane m.in. w Muzeum Sztuki i Historii w Genewie oraz w Muzeum w Lozannie.\nUr. w 1938 roku, Warpechowski ukończył architekturę na Politechnice Krakowskiej. Jest pionierem sztuki performance w Polsce i za granicą. Nazywa siebie „awangardowym konserwatystą” definiując w ten sposób swoją postawę wobec współczesnej kultury konsumpcyjnej, dominacji mediów i postmodernizmu. Traktuje sztukę performance jako „realność poetycką” – jego pierwszą akcją był Kwadrans poetycki (1967). W 1973 wykonał swój słynny performance Dialog z rybą, w którym czule przemawiał do umierającej ryby. W 2014 w Galerii Zachęta odbyła się największa wystawa Zbigniewa Warpechowskiego zatytułowana To. Jest autorem książek: Podręcznik (1990), Zasobnik (1998), Podnośnik (2001), Statecznik (2004), Podręcznik bis (2006) oraz Konserwatyzm awangardowy (2014).\nUr. 1959 w Pabianicach. Autor obiektów, instalacji, filmów wideo, fotografii, prekursor sztuki krytycznej. Swoją twórczość rozpoczął w latach 80. W 1981 roku projektował druki będące reakcją na wydarzenia w kopalni Wujek oraz ulotki dla Solidarności, za co pod koniec 1982 roku został aresztowany i skazany na półtora roku więzienia. W latach 1983-1986 działał w środowisku łódzkiej Kultury Zrzuty i galerii Strych. W latach 90. powstały jego najsłynniejsze prace - fikcyjne, zmodyfikowane zabawki dla dzieci, wykonane z niezwykłą starannością, aby do złudzenia przypominały fabryczne serie. Artysta w niezwykle sugestywny i momentami drastyczny sposób odnosił się do schematów utrwalanych u małych dzieci i bezkrytycznego oszołomienia materialistyczną popkulturą, jakie zapanowało po upadku PRL. Powstały: najgłośniejsza z „zabawek” - Lego. Obóz koncentracyjny (1994) oraz Ciotka Kena (1994), You Can Shave the Baby (1995), Eroica (1997) i The Doll You Love to Undress (1998). Równocześnie tworzył obiekty i instalacje, także z wykorzystaniem wideo. Krytyczna analiza popkultury, konsumpcjonizmu, kultu ciała była przez artystę rozwijana w kolejnych pracach. Naturalną ewolucją stało się analizowanie przez artystę kwestii wizerunku i obrazu obecnego w rozwijającej się lawinowo kulturze wizualnej.\nUr. 1970, ukończyła Akademię Sztuk Pięknych we Wrocławiu. W 2007 roku została laureatką stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Sztuka Mierzejewskiej jest buntem przeciw opresyjności rynku sztuki, manifestacją prawa artystów do twórczej wolności i bezkompromisowości. Poddaje krytyce sposób, w który obcujemy ze sztuką (wystawa Dobry malarz to sławny malarz, 2013) oraz kulturą (wystawa Pierwszy milion trzeba kupić, 2018 oraz cykl obrazów Liczy się, 2014). Inspiruje się otaczającymi nas rzeczami, poświęcając ich tematyce cały cykl obrazów m.in. Chcecie kwiaty, macie kwiaty (2007) i to bee or not to bee (2016).\nUrodziła się w 1960 w Wałbrzychu, Studiowała w PWSSP (obecnie ASP) we Wrocławiu, W 1984 roku uzyskła dyplom w pracowni malarstwa u prof. Konrada Jarodzkiego; aneks w pracowni wiedzy wizualnej u prof. Leszka Kaćmy. Od powstania w 1982 do dzisiaj związana jest z grupą LUXUS. Równolegle od 1984 roku wystawia indywidualnie i podejmuje inne przedsięwzięcia artystyczne i ekologiczne, akcje plenerowe, happeningi społecznie zaangażowane i murale. M.in. współpracowała przy wydawaniu krakowskiego magazynu „Piątek Wieczorem” i uczestniczyła w dziejących się wokół niego wydarzeniach artystycznych; w dwuosobowym zespole Niebieskie Pantery (Panterras Azzurras) współtworzyła Lotny Festiwal poza Murami w Krakowie; od 1997 r. współpracuje przy międzynarodowym projekcie „VOLANS -współczesna sztuka w 1000 sztuk”. Od 13 lat do swojej praktyki artystycznej włącza plywanie drewnianą łodzią po rzekach, a szczególnie rzece Wiśle: od 2008 r. rokrocznie, w maju, spływa z Krakowa do Gdańska, w ramach Królewskiego Flisu na Wiśle, podczas tego czterotygodniowego flisu podejmuje wieloaspektowe działania plenerowe i warsztatowe. W 2015 podczas trzymiesięcznej podróży odkrytą łodzią z Krakowa do Orleanu we Francji zainicjowała międzynarodowy program rezydentur na łodzi. Od pięciu lat rokrocznie kontynuuje ten projekt pod nazwą FLOW/Przepływ.\nUrodzona w 1966 w Łodzi, Czekalska kształciła się w Akademii Sztuk Pięknych im. Władysława Strzemińskiego na wydziale Projektowania Ubioru. Jest pionierką sztuki zaangażowanej ekologicznie – jej pierwszy cykl fotografii Endless Vegetables przedstawiał sensualność i estetyczność warzyw, następnie zrealizowała serię „portretów” kotów pod tytułem Musmus. Od 1996 działa w duecie Czekalska + Golec, w którym pogłębia zainteresowanie religijnym synkretyzmem oraz harmonią z naturą, jednocześnie krytykując kolonizatorską postawę człowieka wobec innych form życia.\nUrodziła się w 1959 roku we Wrocławiu. W 1984 uzyskała dyplom na Wydziale Malarstwa, Grafiki i Rzeźby wrocławskiej PWSSP w pracowni malarstwa Konrada Jarodzkiego (obecnie ASP). Podczas studiów wraz z przyjaciółmi z pracowni współtworzyła grupę LUXUS- jedną z ważniejszych grup lat 80-tych, z którą współpracuje i wystawia od początku jej działalności do tej pory i końca nie widać. Twórczość grupy odnosi się do potocznej rzeczywistości i każde jej wystąpienie związane jest z aktualnymi wydarzeniami.\nArtyści LUXUSU czerpią z kultury masowej, preferują dowolność, pastisz i dadaistyczne kolaże, jednak równie często posługują się tekstem, obiektami, klasycznym malarstwem oraz instalacją. Przygotowują wystawy, wydają nieregularny "Magazyn Luxus", wdają się w dyskusje i wspólnie jeżdżą na wakacje.\nW indywidualnej twórczości Bożeny Grzyb-Jarodzkiej przeważa malarstwo i dominują portrety. We wcześniejszym okresie inspiracją były ludzkie uczucia, emocje i marzenia w ostatnich latach tematycznie przeważają sprawy kobiet.\nUrodzona w 1961, Zuzanna Janin ukończyła Akademię Sztuk Pięknych w Warszawie. Jest stypendystką Ministerstwa Kultury i Sztuki RP, Pollock-Krasner Foundation w Nowym Jorku i Kultur-Kontakt w Wiedniu. Jej dzieła były pokazywane m.in. w Tate Modern w Londynie, na Frieze w Nowym Jorku i Royal Scottish Academy w Edynburgu. Jej prace, inspirowane własnymi wspomnieniami i przeżyciami, są eksploracją życia, człowieczeństwa, przemijania i śmierci jako procesy, zmiany, stany przejściowe. W ten sposób artystka uniwersalizuje swoje doświadczenia.\nJest autorką słynnych video instalacji Walka (2001), Widziałam Swoją Śmierć (2003) jak i również rzeźb: Słodka Dziewczyna, Słodki Chłopak, Virtual Sex (1997-2001), Rzeźby Antropocenu (2014-2020). Od 2005 współpracuje z galerią lokal_30 w Warszawie.\nZorka Wollny urodziła się w 1980 w Krakowie, gdzie ukończyła Akademię Sztuk Pięknych. Jest autorką wielu filmów wideo i performansów. Dzieła Zorki Wollny łączą sztukę teatralną ze sztuką wizualną, skupiając się na architekturze i jej implikacjach. Są one przepełnione oniryzmem, poetyckimi medytacjami nad dźwiękiem i przestrzenią. Wspólnie z kompozytorką Anną Szwajgier (ur. 1979) stworzyła cykl koncertów performatywnych, które odbywały się w przestrzeniach instytucjonalnych: Koncert na wysokie obcasy (2004) odbył się na klatce schodowej Collegium Novum w Krakowie, Chodzony na kolekcję sztuki XX i XXI wieku (2006) w Muzeum Sztuki w Łodzi, a Ballada na Gmach Zachęty (2009) w hallu głównym Zachęty. Najważniejszym instrumentem tych koncertów był ruch, który zwielokrotniony przez aktorów i odbijany echem, kreował szkic przestrzeni przesiąknięty kulturalną i estetyczną esencją danego miejsca.\nUr. w 1962 w Krakowie, mieszka i pracuje w Paryżu i w Krakowie. Artystka sztuk wizualnych. Ukończyła studia w École des Beaux-Art w Aix-en-Provence (1983–1988). Wczesne parce artystki to przede wszystkim malarstwo abstrakcyjne, później jej twórczość zdominowały fotografia i wideo. W latach 90. często pojawiał się w jej pracach temat dzieci: Dziewczynki komety (1995),\nHuman clear (1996), Nie do dotykania (1995).\nUr. w 1980 roku w Głogowie, mieszka i pracuje w Krakowie. Autor filmów wideo, fotograf. W latach 2001-2006 studiował na Wydziale Malarstwa krakowskiej ASP, gdzie uzyskał dyplom w pracowni interdyscyplinarnej Zbigniewa Sałaja i Grzegorza Sztwiertni. W 2007 roku został laureatem Konkursu im. Gepperta. W 2009 roku był nominowany do Nagrody Deutsche Banku „Spojrzenia”. Początkowo skupiał się na tych rejonach kultury wizualnej, które są najczęściej wypierane przez społeczeństwo, np. rejestrował w nietypowych sytuacjach zapraszanych do pracowni bezdomnych. Posługuje się formułą dokumentu lub paradokumentu. Kręcone przez artystę obrazy są z reguły silnie estetyzowane, co kontrastuje z poruszaną tematyką, jak w przypadku filmu Raspberry Days, gdzie sielankowe ujęcia na plantację malin tak naprawdę opowiadają o ciężkiej pracy fizycznej na emigracji. Zainteresowania Doroszuka oscylują wokół kilku sfer: porusza problemy wykluczenia, fikcyjności i iluzji, które otaczają człowieka, kwestie komunikacji i języka, a także choroby i śmierci.\nUrodziła się w 1938 roku w Warszawie. Studiowała w latach 1958 – 1964, początkowo w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Gdańsku pod kierunkiem Krystyny Łady-Studnickiej, następnie w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie w pracowni Artura Nacht-Samborskiego. Uprawia malarstwo – olej, gwasz, pastel. W latach 1981 – 1989 uczestniczyła w wystawach sztuki niezależnej.\nUrodziła się 23 sierpnia 1963 roku w Warszawie. Mieszka i pracuje w Warszawie. Studiowała w latach 1983-1988 na Wydziale Malarstwa warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych. Dyplom obroniła w pracowni prof. Tadeusza Dominika, aneks u prof. Ryszarda Winiarskiego. W 1992 roku otrzymała prywatne stypendium Carla Catellani w Modenia, a w 1996 roku stypendium Arts Links w Nowym Jorku. Należy do grona tych artystów lat 90., którzy kształtowali obraz sztuki polskiej okresu transformacji. W pierwszej połowie dekady zaczęła podejmować w swoich pracach temat modeli współczesnej konsumpcji. Początki jej twórczości to malarstwo, porzuciła je jednak w 1994 roku na rzecz kolorowej fotografii.\nAnna Witkowska: ur. 1978 w Bydgoszczy. Mieszka i pracuje w Gdańsku. W latach 1999–2003 studiowała na Wydziale Grafiki Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku. Tworzy instalacje i wideo, zajmuje się także projektowaniem graficznym.\nAdam Witkowski: ur. 1978 w Bydgoszczy. Mieszka i pracuje w Gdańsku. W latach 1998–2004 studiował na Wydziale Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku (obronił pracę doktorską w 2011). Od 2007 wykłada w Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku w Pracowni Grafiki Multimedialnej. Zajmuje się malarstwem, grafiką, tworzy instalacje z użyciem wideo oraz dźwięku i muzyki, a także projekty radiowe, muzykę teatralną, filmową.\n(ur. 1978) — zajmuje się performansem, filmem oraz fotografią. W 2004 obroniła dyplom na Wydziale Artystycznym Uniwersytetu Zielonogórskiego w Instytucie Sztuk Wizualnych, następnie gdzie wykładała. W latach 2001–2013 tworzyła razem z Karoliną Wiktor Grupę Sędzia Główny.\nGraficzka i rysowniczka. Studiowała w warszawskiej ASP, gdzie otrzymała dyplom w 1954 roku na Wydziale Grafiki w pracowni prof. T. Kulisiewicza. Była stypendystką rządu włoskiego w 1967 roku i rządu meksykańskiego w latach 1974-1975. Parokrotnie jako juror uczestniczyła przy wyborze prac do wystaw ogólnopolskich i międzynarodowego Biennale Grafiki w Krakowie (1976). Będąc komisarzem Współczesnej Grafiki Polskiej, organizowała wystawy za granicą w Algierze (1966), Tunisie (1968) i Luksemburgu (1973). Przez 10 lat jako członek komisji rzeczoznawców brała udział w jej obradach w Ministerstwie Kultury i Sztuki. Uczestniczyła w licznych wystawach indywidualnych oraz zbiorowych w kraju i za granicą. Jest laureatką: II nagrody w Ogólnopolskim Konkursie na Grafikę w Łodzi (1969), Nagrody Zakupu na Międzynarodowej Wystawie Grafiki Europahaus w Wiedniu (1969), Złotego Medalu na II Międzynarodowym Biennale Grafiki we Florencji (1970), nagrody Ministra Kultury i Sztuki na V Ogólnopolskiej Wystawie Grafiki w Poznaniu (1971), I nagrody na Ogólnopolskiej Wystawie Ilustracji do Współczesnej Poezji w Warszawie (1972), nagrody zespołowej na XII Międzynarodowej Wystawie Sztuki Kobiet UFACSI we francuskim Clermont-Ferrand (1978), nagrody i medalu na Ogólnopolskiej Wystawie w Sopocie (1981), nagrody specjalnej na II Międzynarodowym Festiwalu Grafiki w Menton we Francji (1989).\nchoreograf i tancerz. Absolwent Instytutu Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego oraz studiów magisterskich w London Contemporary Dance School w zakresie performansu i choreografii. Od kilku lat pracuje z artystami i kuratorami w Warszawie, Londynie i Berlinie. Stypendysta Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, rezydent w berlińskim Uferstudios, uczestnik programu rezydencyjnego Instytutu Muzyki i Tańca oraz Alternatywnej Akademii Tańca Art Stations Foundation by Grażyna Kulczyk. Współpracował z Teatrem im. Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu, Teatrem Powszechnym w Warszawie, Teatrem Dramatycznym im. Jerzego Szaniawskiego w Wałbrzychu, Teatrem Polskim w Poznaniu. Nominowany do paszportów Polityki (2016).\nUr. 1953 w Szczecinie. W latach 1973-1978 studiowała w Katedrze Grafiki Wydziału Malarstwa, Grafiki i Rzeźby w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych (obecnie Akademia Sztuk Pięknych) we Wrocławiu. W latach 80. brała udział m.in. w festiwalach Nieme Kino na łódzkim Strychu oraz w Biennale Nowej Sztuki w Zielonej Górze. Występowała w spotkaniach performance, takich jak Europejski Festiwal Sztuki Performance w Centrum Sztuki Współczesnej w Warszawie, Międzynarodowy Festiwal Sztuki Akcji w Piotrkowie Trybunalskim, Festiwal Sztuki Efemerycznej „Konteksty” w Sokołowsku, Performance Platform w Lublinie. We wrocławskiej Akademii Sztuk Pięknych prowadzi Warsztat Performance. Jest artystką o rodowodzie konceptualnym. Zajmuje się przede wszystkim performansem mówionym, ale również rysunkiem i instalacjami.\nStudiowała na Wydziale Grafiki w warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych. Swoje prace prezentowała na wystawach indywidualnych, m. in. w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie (2008, 2010) i PinchukArtCentre w Kijowie (2012). Prace Zawadzki (rzeźby i murale) znajdują się w kolekcji Muzeum Sztuki w Łodzi oraz Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie. Równolegle artystka angażuje się w projekty niezależne. Ważną częścią jej pracy jest również grafika użytkowa.\nmalarka, studiowała w Toruniu na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie w pracowni profesora Czesława Rzepińskiego, a następnie w warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych w pracowni profesora Kazimierza Tomorowicza, gdzie w 1958 roku uzyskała dyplom z wyróżnieniem. Była członkinią-założycielką powstałej w roku 1963 warszawskiej grupy artystycznej Rekonesans. Laureatka nagrody Ministra Kultury Sztuki za całokształt pracy twórczej (1987), Nagrody im. Cypriana Kamila Norwida oraz Nagrody im. Jana Cybisa Warszawskiego Okręgu Związku Polskich Artystów Plastyków (2003). Uczestniczyła w wielu wystawach malarstwa, w tym w 30 wystawach indywidualnych. Oceniana przez krytyków jako wybitna abstrakcjonistka, „dla obrazów Jachtomy charakterystyczne jest wrażenie głębi, przestrzeni duchowej i bogactwa koloru”.\nUr. w 1968 roku w Bydgoszczy, mieszka w Warszawie. Malarka, graficzka, fotografka, autorka akcji i interwencji w przestrzeni. Studiowała na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, uzyskała dyplom w 1989 roku. Ma w swoim dorobku wystawy m.in. w Zachęcie Narodowej Galerii Sztuki w Warszawie, Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie, Galerii Arsenał w Białymstoku, Galerii Łaźnia w Gdańsku, pobyty studyjne w Finlandii, Francji, Włoszech, Korei Południowej, Japonii.\nautorka instalacji, fotografii, działań performatywnych i akcji artystycznych. Studiowała na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu (1990–1995). Od 1996 pracuje w Zakładzie Rysunku tej uczelni. W jej dorobku znajdują się działania oparte na współpracy z instytucjami kultury i publicznością, projekty aktywizujące różne środowiska oraz próby kuratorskie. Była zwyciężczynią pierwszej edycji konkursu Spojrzenia 2003 — Nagroda Fundacji Deutsche Bank.\nperformer, twórca prac wideo, fotografii, instalacji i obiektów. W 1996 ukończył malarstwo na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, gdzie wraz z Radosławem Nowakowskim i Wojciechem Kiwi Jaruszewskim tworzyli w latach 90. XX wieku grupę Tu Performance, będącą pod wpływem twórczości Zbigniewa Warpechowskiego. W 2001 roku razem wraz z Igorem Krenzem, Wojciechem Niedzielko i Łukaszem Skąpskim założył Supergrupę Azorro, która istniała do 2010 roku. Od 1994 roku występuje jako performer, od 1995 w charakterystycznej błękitnej, brokatowej marynarce. W 2010 roku stał się bohaterem częściowo fikcyjnej książki W połowie puste. Życie i twórczość Oskara Dawickiego autorstwa Łukasza Gorczycy i Łukasza Rondudy, na podstawie której w 2014 powstał pełnometrażowy film fabularny Performer, gdzie artysta zagrał samego siebie. W swojej twórczości posługuje się językiem ironii, będącej często punktem wyjścia dla autorefleksji. Brał udział w bardzo wielu wystawach, jego prace i działania wielokrotnie były pokazywane w Zachęcie.\nUr. 1987, autor performansów, wideo, instalacji. Ukończył Wydział Intermediów Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, obecnie jest doktorantem Interdyscyplinarnych Studiów Doktoranckich Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu. W swoich pracach łączy wątki biograficzne z symbolami. Interesuje go przekraczanie barier, jakie wyznacza ciało, kultura i mechanizmy społecznego funkcjonowania. Brał udział m.in. w festiwalu Embodied Action w Hongkongu (2016), GUYU ACTION Performance Art Festival w Xi’an (Chiny, 2016), Polish Performance Night, Le Lieu Gallery w Quebecu (2014). Jest laureatem II nagrody w konkursie Spojrzenia 2017. W 2013 roku był stypendystą Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, w 2015 został laureatem nagrody Fundacji Grey House Szara Kamienica. Był rezydentem Meet Factory w Pradze (2016), Sesama w Dżakarcie (2017) oraz Terra Foudation for American Art w Giverny (2017). Mieszka i pracuje w Jarosławiu.\nW grudniu tego roku mija 160 lat od powstania Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych. Stowarzyszenie, będące inicjatywą grupy przyjaciół, dało przed laty początek dzisiejszej Zachęcie – Narodowej Galerii Sztuki. Dzisiaj Towarzystwo nadal istnieje i realizuje te same założenia w zupełnie nowej rzeczywistości. Zainicjowane wokół rocznicy działania rozpoczęły się już w trakcie pierwszego lockdownu i będą kontynuowane w następnych miesiącach.\n160 lat temu grupa przyjaciół, spotykających się w pracowni przy ul. Miodowej w Warszawie, postanowiła założyć stowarzyszenie, które miało otoczyć opieką polską sztukę i artystów. Polski nie było wtedy na mapie, nie istniały żadne publiczne muzea i galerie prezentujące sztukę rodzimych twórców, nie działało polskie szkolnictwo artystyczne ani instytucje zrzeszające środowisko. Wspólna inicjatywa artystów i miłośników sztuki była aktem protestu, szansą ocalenia polskiej sztuki poprzez budowę kolekcji, wsparcie rodzimych twórców i edukację społeczeństwa. Dzięki determinacji swoich członków w następnych latach stowarzyszenie doprowadziło m.in. do budowy gmachu dzisiejszej Zachęty i stworzenia publicznej kolekcji dzieł. Ocalałe podczas wojny prace stanowią obecnie trzon zbiorów sztuki polskiej Muzeum Narodowego w Warszawie.\nOdpowiadając na kryzys, który w wyniku pandemii dotknął środowisko artystyczne, TZSP wspólnie z Zachętą rozpoczęło akcję „160/160”, której celem jest zebranie 800 tys. złotych na stypendia dla polskich twórców związanych z kolekcją galerii. Od czerwca tego roku już kilkudziesięciu z nich otrzymało dofinansowanie na pracę twórczą.\nNa początku listopada, dzięki wspólnej inicjatywie artystki Joanny Piotrowskiej i Towarzystwa w zaledwie 24 godziny udało się zebrać 50 tys. złotych na walkę z przemocą wobec kobiet. Artystka zdecydowała się przekazać limitowaną edycję swoich fotografii dla osób, które wesprą Fundację Feminoteka. W zeszłym roku, dzięki wsparciu TZSP, po blisko 30 latach przed gmach Zachęty wróciła Prosta tęcza Marka Sobczyka.\nZbiory Zachęty od zawsze były odzwierciedleniem swoich czasów. Ich różnorodność można śledzić podczas rocznego cyklu pokazów dzieł z kolekcji. Pierwszy z nich, pod hasłem Żywe magazyny: Artibus, odnosi się do historii gmachu i towarzyszy większemu wydarzeniu w życiu galerii — rewitalizacji magazynu zbiorów.\nW 2020 roku Towarzystwo pełni już nie tylko rolę opiekuna polskiej sztuki, ale jest też organizacją pożytku publicznego, a to oznacza, że poprzez działania artystyczne chce odpowiadać na wyzwania, które niesie dzisiaj rzeczywistość – wyjaśnia rolę TZSP dyrektorka Zachęty – Narodowej Galerii Sztuki, Hanna Wróblewska. Jak podkreślają członkowie, Stowarzyszenie jest otwarte na wszystkich twórców i miłośników sztuki. – W ostatnich latach obserwujemy, że dołącza do nas coraz więcej młodych ludzi, którzy w odpowiedzi na to, co dzieje się na świecie, czują potrzebę działania. Tworzy się świetna międzypokoleniowa wspólnota osób, które razem chcą i mogą coś zmienić – mówi prezeska Towarzystwa, Natalia Hojny.\nTowarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych – organizacja skupiająca artystów i miłośników sztuki, działająca przy Zachęcie – Narodowej Galerii Sztuki. Dzięki wsparciu TZSP i Centrum Cyfrowego Zachęta uzyskała 6,5 mln zł. wsparcia na digitalizację i dalsze udostępnianie publiczności dzieł znajdujących się w jej kolekcji. Ponadto Towarzystwo było jednym z głównych fundatorów akcji Buduj z nami kolekcję Zachęty oraz przeprowadziło 9 edycji szkoleń Alfabet sztuki — warsztatów o sztuce współczesnej dla nauczycieli z małych miejscowości.\nSzczegółowe informacje o obchodach rocznicy, działalności Towarzystwa i warunkach członkostwa można znaleźć pod adresem: tzsp.art.pl.\nOlga Gawerska, , tel. 22 556 96 55, 603 510 112\nJoanna Andruszko,, tel. 693 974 686\nLogotyp Zachęty (zip)\nPartnerzy programu 160/160\nPatroni medialni jubileuszu 160-lecia TZSP\nPrace nominowanych artystów w kolekcji Zachęty\nJak Buba Bobu tak Boba Bubie Adam Rzepecki1983\nMaszyna - betoniarka Anna Mierzejewska2005\nWenecja Teresa Jakubowska1969\nTo jest Klara, a to ja jestem, Pico Marta Deskur1998\nPocałunek Anna Witkowska2008\nBeznadziejnik. Rozdział 0. Furie Sędzia Główny 2007\n1.12.1977 Maria Łuszczkiewicz-Jastrzębska1977\nKiedy wiele lat temu po raz pierwszy przyjechałam do Wrocławia Ewa Zarzycka1999\nTablica do nauki alfabetu romskiego, z serii Tablice do nauki alfabetów Dorota Podlaska2013\nEkstatyczki, histeryczki i inne święte Anna Baumgart2004\nBez tytułu Przemek Branas2017\nProjektowanie i organizacja przestrzeni Alicja Karska, Aleksandra Went2002\nMagazyn LUXUS. O chorobach LUXUS2013\nBez tytułu (Głowa) Zuzanna Janin1995\nMotyw A.I Ryszard Gieryszewski1987\nDo widzenia I Marek Chlanda1995


Doskonała pamiątka na każdą okazję. W świecie przepełnionym takimi samymi przedmiotami liczy się oryginalność. Prezent na każdą okazję, ale niebanalny i dobrej ...\nDekoracje świąteczne, a w szczególności bombki choinkowe ręcznie malowane są dostępne bezpośrednio przed Bożym Narodzeniem. Można je jednak kupić cały rok w skl...\nFirma SMX Design świadczy usługi z zakresu produkcji i projektowania drewnianych elementów dekoracyjnych wnętrz stacjonarnie dla klientów z okolic Tarnowa, Olku...\nOferujemy ręcznie tworzone dekoracje ścienne, wykonywane z gotowych wzorów lub na specjalne zamówienie. Do każdego projektu podchodzimy indywidualnie, wychodząc...\nSklep Vintage Posteria\nLubisz klasyczne pomieszczenia? Jesteś wielbicielem stylu vintage? Przygotowaliśmy coś pięknego dla Ciebie - nietypowe plakaty, którymi możesz ozdobić każde pom...\nSklep Cetia oferuje szeroki asortyment produktów oraz darmową dostawę. Propozycja supermarketu obejmuje zarówno odzież, jak i obuwie, biżuterię, zabawki, czy te...\nOsłonki na doniczki, designerskie donice do salonu, świeczki ozdobne na prezenty, świeczniki – to tylko niektóre z produktów, które możesz kupić już teraz dzięk...


Wspaniały dorobek wielu zwycięstw w wyścigach Mistrzosdtw Świata w klasie MX2 oraz 250 tytułów Supercross w USA - YZ250F to po prostu urodzony zwycięzca. Zmniejszona masa nieresorowana i dopracowane zawieszenie sprawiają, że ta zaawansowana technologicznie maszyna jest ostrzejsza, szybsza i płynniejsza, czyli gotowa na podium.\nZmieniaj ustawienia. Rywalizuj. Zwyciężaj.\nKluczową cechą modelu YZ250F jest zaawansowany technologicznie silnik o pojemności 250 cm3 z odwróconą głowicą. Wlot skierowany do przodu wtłacza świeże powietrze do wtryskiwacza paliwa, by zapewnić przyspieszenie na sprincie do pierwszego zakrętu i natychmiastową moc, kiedy tylko jej potrzebujesz. Kompaktowy układ silnika zapewnia dużo wyższą zwinność motocykla poprzez centralizację masy.\nKiedy zmienia się pogoda lub nawierzchnia toru, aplikacja Power Tuner pozwala odpowiednio dostosować ustawienia silnika YZ250F, by zapewnić przewagę nad resztą stawki. Przedni widelec SSS (Speed Sensitive System) i sprawdzone w wyścigach tylne zawieszenie dysponują nową charakterystyką tłumienia przy niskich prędkościach, a świetnie wyważone aluminiowe podwozie daje kierowcy znakomite wyczucie motocykla. Szybki, zwinny i inteligentny YZ250F został stworzony z myślą o najwyższych osiągach w każdych warunkach.\nSilnik na miarę zwycięstw w MX2\nMotocross to jeden z najtrudniejszych sportów, a żeby osiągnąć w nim sukces, musisz wykorzystywać każdą okazję, by poprawiać swoje wyniki. Każda sekunda jest na wagę złota. Silnik motocykla YZ250F z odwróconą głowicą zapewnia znakomite przyspieszenie w czasie sprintu od startu do pierwszego zakrętu i dostępną natychmiast moc, dzięki której możesz wyprzedzać rywali.


Regulamin - Torba Smaku\ncateringu dietetycznego torba smaku\nREGULAMIN CATERINGU DIETETYCZNEGO TORBASMAKU.PL\nDefinicje, które zostały użyte w niniejszym regulaminie oznaczają:\nSprzedawca lub Torbasmaku.pl – Gastro Serwis Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Łodzi (kod pocztowy 92-338) przy ul. Stanisława Przybyszewskiego 255/267, wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi XX Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS: 0000032501, NIP: 9471842631, REGON: 472272359, o kapitale zakładowym równym 1.100.000 zł.\nKlient – osoba fizyczna (osoba pełnoletnia, posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych), osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, która korzysta z produktów lub usług Torbasmaku.Pl\nProdukt – zestaw 3 lub 5 posiłków o łącznej kaloryczności od 1200 do 3000 kcal dostarczany klientowi codziennie, dieta na weekend dostarczana jest jednocześnie na dwa dni.\nSerwis internetowy – serwis internetowy Torbasmaku.pl dostępny pod adresem internetowym https://torbasmaku.pl wraz jego subdomenami\nFormularz internetowy – formularz dostępny w Serwisie internetowym umożliwiającym dokonanie rejestracji\nFormularz zamówienia – formularz dostępny w Serwisie internetowym umożliwiającym dokonanie zamówienia\nUmowa – umowa sprzedaży lub świadczenia usług w rozumieniu ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny Produktu, zawierana pomiędzy Klientem, a Torbasmaku.pl z wykorzystaniem środków porozumiewania na odległość\nCennik – cennik Produktów / Usług dostępny na stronie Serwisu internetowego\nZamówienie – oświadczenie woli Klienta składane za pomocą Serwisu internetowego (Formularza zamówienia), poczty elektronicznej lub telefonicznie i zmierzające bezpośrednio do zawarcia Umowy\nUsługa – usługa przygotowania i dostarczania posiłków wskazanych szczegółowo na stronie Serwisu internetowego w ramach cateringu dietetycznego, realizowana przez Torbasmaku.pl na warunkach określonych w Regulaminie oraz Umowie zawartej zgodnie z Regulaminem.\nStrefa dowozu – obszar dostawy Usługi wskazany w zakładce informacyjnej dostępnej na stronie Serwisu internetowego obejmujący wskazane miasta główne oraz okoliczne miejscowości. Możliwość dostawy pod adres wskazany przez Klienta w trakcie składania Zamówienia potwierdzana jest przez Sprzedawcę podczas przyjęcia Zamówienia do realizacji. Dodatkowo w sytuacji braku możliwości realizacji dostawy pod podany adres, Klient zostanie o tym poinformowany.\nPodmiot zewnętrzny – firmy współpracujące ze Sprzedawcą w celu realizacji warunków Umowy zawartej pomiędzy Sprzedawcą a Klientem. Firmy te przetwarzają dane osobowe jedynie w celach wynikających z Umowy.\nDzień roboczy – dzień przypadający od poniedziałku do piątku, inny aniżeli ustawowo dzień wolny od pracy.\nWłaścicielem serwisu internetowego pod adresem www.torbasmaku.pl (zwany dalej „Sprzedawcą”) jest firma Gastro Serwis Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Łodzi (kod pocztowy 92-338) przy ul. Stanisława Przybyszewskiego 255/267, wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi XX Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS: 0000032501, NIP: 9471842631, REGON: 472272359, o kapitale zakładowym równym 1.100.000 zł.\nRegulamin Serwisu internetowego określa rodzaje i zakres świadczenia usług drogą elektroniczną, zasady zawierania umów za pomocą Serwisu internetowego oraz poczty e-mail, a także przez telefon, zasady wykonywania tych umów, prawa i obowiązki Klienta i Torbasmaku.pl oraz kwestie odstąpienia od umowy i postępowania reklamacyjnego.\nTorbasmaku.pl zobowiązuje się do świadczenia Usług dotyczących Produktów na rzecz Klienta w zakresie i na warunkach określonych w Regulaminie.\nTorbasmaku.pl informuje, że okresowo może zachodzić konieczność przeprowadzania prac konserwacyjnych systemów telefonicznych, w trakcie których mogą występować czasowe utrudnienia w dostępie do usług świadczonych drogą elektroniczną w ramach serwisu internetowego. Torbasmaku.pl dołoży wszelkich starań, by utrudnienia występowały jak najrzadziej i jak najkrócej.\nTorbasmaku.pl z uwagi na wykorzystywanie do świadczenia usług sieci Internet, informuje o możliwym ryzyku dotyczącym ingerencji osób trzecich w transmisjach danych przesyłanych drogą elektroniczną pomiędzy Torbasmaku.pl a Klientem.\nTorbasmaku.pl nie ponosi odpowiedzialności za wpływ Produktów lub Usług na stan zdrowia Klienta wynikającego z niepoprawnego stosowania diety lub stosowania diety niedostosowanej do stanu zdrowia Klienta.\nTorbasmaku.pl nie ponosi odpowiedzialności za przerwę w świadczeniu Usług dotyczących Produktów na rzecz Klienta wywołaną zdarzeniem zewnętrznym, niemożliwym do przewidzenia, którego skutkom nie można było zapobiec (tzw. siła wyższa), w tym w szczególności uniemożliwieniem świadczenia takich Usług na skutek wystąpienia w Polsce COVID-19 oraz zdarzeń z tego wynikających a dotyczących Torbasmaku.pl. W takim wypadku Torbasmaku.pl przystąpi do dostarczania produktów i świadczenia usług w sposób niezwłoczny po ustaniu ww. przyczyn.\nWymagania techniczne korzystania z serwisu internetowego\nKorzystanie z Serwisu internetowego wiąże się z następującymi wymaganiami technicznymi po stronie Klienta:\nPrzeglądarka internetowa Internet Explore, Firefox, Chrome, Opera, Safari\nZasady zamawiania produktu\nW celu skorzystania z usług oferowanych w ramach Serwisu internetowego, należy dokonać rejestracji. Rejestracja odbywa się poprzez prawidłowe wypełnienie i przesłanie Torbasmaku.pl Formularza rejestracji. W trakcie rejestracji Klient podaje adres poczty elektronicznej (e-mail) służący do kontaktu z Torbasmaku.pl oraz ustala hasło umożliwiające dostęp do konta Klienta, w przypadku osób fizycznych Klient potwierdza swoją pełnoletność oraz pełną zdolność do czynności prawnych. Klient może posiadać tylko jedno konto i może korzystać tylko z własnego konta. Podane przez Klienta dane muszą być prawdziwe i aktualne. Klient zobowiązany jest do aktualizacji swoich danych każdorazowo w przypadku zmiany, poprzez Panel Klienta po zalogowaniu się na stronie Torbasmaku.pl , lub wysyłając aktualizację danych na adres mail bok@torbasmaku.pl Odpowiedzialność za ewentualne negatywne następstwa braku aktualizacji danych ponosi Klient.\nKlient zobowiązany jest chronić poufność informacji umożliwiających dostęp do jego konta w Serwisie internetowym, w szczególności poprzez nieujawnienie tych informacji osobom trzecim. Klient ponosi wyłączną odpowiedzialność za szkody spowodowane udostępnieniem osobom trzecim informacji umożliwiającym zalogowanie się do jego konta w Serwisie internetowym lub pozostawieniem zalogowanym do swego konta w Serwisie internetowym mimo, że nie będzie z niego korzystał w danym momencie.\nKlient zobowiązuje się do korzystania z Serwisu internetowego zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i zasadami współżycia społecznego oraz do przestrzegania niniejszego Regulaminu.\nTorbasmaku.pl umożliwia złożenie zamówienia za pośrednictwem Serwisu internetowego Torbasmaku.pl (Formularz zamówień), poczty elektronicznej na adres bok@torbasmaku.pl lub telefonicznie pod numerem +48 783 073 073. Zamówienia za pośrednictwem Serwisu internetowego lub poczty elektronicznej można składać przez 7 dni w tygodniu, 24 godziny na dobę. Zamówienia telefoniczne przyjmowane są pod numerem telefonu +48 783 073 073, w dni robocze w godzinach od 7:00 do 16:00, w sobotę i w niedziele zamówienia nie są przyjmowane .\nProces zamówienia przez serwis internetowy zaczyna się z chwilą rozpoczęcia wypełnienia przez Klienta Formularza zamówienia znajdującego się w zakładce „Zamów”. Klient wybiera:\n-ilość dostarczonych zestawów,\n-dane niezbędne do realizacji zamówienia, tj. dane personalne oraz adres dostawy\nTorbasmaku.pl nie ponosi odpowiedzialności za szkody powstałe w przypadku przekazania przez Klienta niepełnych lub nieprawidłowych, nieprawdziwych informacji.\nPo wyborze powyższych, Klient potwierdza zapoznanie się z treścią regulaminu oraz wyraża zgodę na przetwarzanie jego danych osobowych oraz na zawarcie Umowy poprzez potwierdzenie zamówienia oraz zobowiązuje się do zapłaty wskazanej w zamówieniu kwoty.\nProces zamówienia przez pocztę elektroniczną polega na ustaleniu w drodze mailowej:\n-ilości dostarczonych zestawów,\ndane niezbędne do realizacji zamówienia, tj. dane personalne orz adres dostawy\nTorbasmaku.pl zastrzega sobie prawo do dodatkowej weryfikacji danych Klienta, np. w drodze kontaktu telefonicznego.\nProces zamówienia przez telefon polega na ustaleniu w drodze telefonicznej\nKlient nie ma możliwość wykluczenia danego produktu żywnościowego.\nAktualna oferta znajduje się na stronie www.torbasmaku.pl.\nW przypadku gdy Klient chce otrzymać fakturę VAT winien zgłosić taką chęć w momencie składania zamówienia informując o tym Torbasmaku.pl przy składaniu zamówienia drogą mailową lub telefoniczną lub zaznaczyć taką opcję przy składaniu zamówienia przez serwis internetowy.\nW przypadku zamówień złożonych i opłaconych do godziny 12:00 przed południem, realizacja zamówienia nastąpi od drugiego dnia roboczego następującego po dacie złożenia zamówienia, a w innych wypadkach realizacja zamówienia nastąpi do trzeciego dnia roboczego.\nDostawy realizowane są od poniedziałku do soboty w godzinach od 2:00 do 7:00, z tym, że w sobotę dostarczane są Produkty na dwa dni (sobotę i niedzielę), jeśli okres abonamentu obejmuje te dni. Sprzedawca ma prawo do zmiany godzin dostawy w trakcie trwania zamówienia.\nIdentyfikacja Klienta odbywa się za pomocą spersonalizowanego numeru Klienta, który umieszczany jest na etykiecie adresowej na torbie.\nPo otrzymaniu zamówienia Torbasmaku.pl wysyła Klientowi drogą elektroniczną oświadczenie o przyjęciu Zamówienia, które stanowi jego potwierdzenie albo w przeciągu 12 godzin od chwili otrzymania zamówienia przekazuje zastrzeżenia co do treści Zamówienia. Zamówienie zostaje potwierdzone, jeżeli zawiera dane pozwalające na identyfikację zamówienia, tj. imię, nazwisko, adres, zamówiony Produkt, okres abonamentowy, a Klient udzielił wszystkich wymaganych zgód.\nUmowa zostaje zawarta z chwilą złożenia Klientowi oświadczenia o przyjęciu Zamówienia.\nUmowa jest zawierana na czas określony i ulega wygaśnięciu z upływem okresu na jaki została zawiązana.\nTorbasmaku.pl zastrzega sobie prawo do wstrzymania lub odmowy realizacji zamówienia w przypadku:\n-złożenia Zamówienia w sposób nieprawidłowy, uniemożliwiający jego realizację,\n-bezskuteczności uzgodnienia z Klientem miejsca i terminu dostawy Produktu,\n-braku dokonania płatności za zakupiony produkt.\n-rażącego naruszenia przez Klienta postanowień niniejszego Regulaminu.\nMożliwe są następując formy dokonania płatności:\n-przelew internetowy – drogą online przez dostawcę płatności internetowych\n-bezpośrednio na rachunek bankowy Torbasmaku.pl: Santander Bank Polska\nWpłatę za zamówiony Produkt należy dokonać w pełnej kwocie w terminie 3 dni od dnia dokonania potwierdzenia zamówienia, lecz nie później niż na 2 dni robocze poprzedzające pierwszy dzień realizacji zamówienia. Brak wpłaty we wskazanym terminie skutkuje anulowaniem zamówienia.\nW przypadku płatności przelewem tradycyjnym Klient zobowiązany jest przekazać Torbasmaku.pl potwierdzenie wykonania przelewu w terminie 3 dni od dnia złożenia zamówienia lecz nie później niż do 2 dni roboczych poprzedzające pierwszy dzień realizacji zamówienia.\nW przypadku akcji promocyjnej zamówienia muszą zostać opłacone w ciągu 24h od momentu złożenia zamówienia. Brak wpłaty we wskazanym terminie skutkuje anulowaniem zamówienia.\nZa dzień płatności uznaje się dzień zaksięgowania wpłaty na koncie Torbasmaku.pl albo dzień przesłania potwierdzenia przelewu elektronicznego w formie pliku PDF pocztą elektroniczną na adres bok@torbasmaku.pl.\nJeżeli wpłata dokonana przez konsumenta na rachunku bankowym Torbasmaku.pl będzie zaksięgowana po godzinie 14.00, paragon fiskalny zostanie wystawiony z tego tytułu następnego dnia roboczego.\nKonkursy, regulaminy lub rabaty\nTorbasmaku.pl może organizować konkursy, promocje oraz może udzielać rabatów na Produkty lub Usługi, przy czym za każdym razem będzie to realizowane w oparciu o odrębne regulaminy.\nJeżeli inaczej w regulaminie, o którym mowa w ust. 1, nie zastrzeżono promocje, rabaty lub kody rabatowe nie łączą się ze sobą.\nTorbasmaku.pl może zablokować konto Klienta w Serwisie internetowym w przypadku, gdy Klient pomimo upomnienia narusza postanowienia Regulaminu.\nZablokowanie przez Torbasmaku.pl konta Klienta w Serwisie internetowym, zgodnie z Regulaminem, spowoduje czasową utratę przez Klienta możliwość korzystania z Usług. Przy czym, zablokowanie przez Torbasmaku.pl konta Klienta w Serwisie internetowym, zgodnie z Regulaminem, nie powoduje przerwania realizacji bieżącego zamówienia.\nKlient może w każdym czasie zwrócić się za pośrednictwem poczty elektronicznej z prośbą o usunięcie własnego konta w Serwisie internetowego. Torbasmaku.pl zobowiązuje się do usunięcia konta w ciągu dwóch dni roboczych od zarejestrowania prośby.\nTorbasmaku.pl może także usunąć konto Klienta z serwisu internetowego w przypadku, gdy Klient:\n– pomimo upomnienia, rażąco narusza Regulamin;\n– Klient nie korzystał z Serwisu internetowego w okresie ostatnich 3 trzech lat, z tym jednak zastrzeżeniem, iż nie posiada w danym momencie ważnego zamówienia.\nUsunięcie konta Klienta z Serwisu internetowego powoduje bezpowrotną utratę wszelkich informacji zgromadzonych tam przez Klienta.\nReklamacje związane z działem Serwisu internetowego oraz ze świadczeniem Usług Klienta można złożyć: za pośrednictwem poczty elektronicznej na adres: bok@torbasmaku.pl\nReklamacje związane z realizacją umowy, Klient zobowiązany jest do zgłoszenia nieprawidłowości w ciągu 24 godzin od dnia otrzymania dostawy. Wyjątkiem są reklamacje dotyczące niezrealizowanej dostawy, w takim przypadku reklamację należy złożyć do godz. 12:00 w dniu, w którym miała zostać zrealizowana dostawa. Zgłoszenie dokonane przez Klienta po upływie w/w terminu będzie pozostawione bez rozpatrzenia.\nReklamacja powinna zawierać imię, nazwisko i adres Klienta składającego reklamację, numer telefonu, numer zamówienia, którego dotyczy oraz datę dostawy, o ile reklamacja dotyczy konkretnej dostawy, a także zwięzły opis zdarzenia będącego powodem reklamacji, ewentualnie dołączyć dokumentację fotograficzną.\nTorbasmaku.pl rozpatrzy reklamację w terminie do 14 dni kalendarzowych od dnia wpływu reklamacji.\nAdministratorem danych osobowych jest Torbasmaku.pl\nSzczegółowe informacje dotyczące przetwarzania danych osobowych, w tym celów, zakresu, podstaw i zasad ich przetwarzania wskazane są w Polityce Prywatności dostępnej na stronie serwisu internetowego.\nSerwis internetowy i jego poszczególne elementy podlegają ochronie na mocy ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych.\nKlient nie jest uprawniony do kopiowania Serwisu internetowego, z wyjątkiem przypadków, w których zachowanie takie jest dopuszczalne na mocy przepisów bezwzględnie obowiązujących.\nTorbasmaku.pl jest uprawniony do dokonywania zmian w Regulaminie, w tym zmian związanych z wystąpieniem: zmiany przepisów prawa; zmiany sposobu dostaw lub płatności; dodania nowych usług elektronicznych – w zakresie, w jakim te zmiany wpływają na realizację postanowień niniejszego Regulaminu.\nZmiany w Regulaminie są wiążące dla Klienta, jeżeli został on prawidłowo powiadomiony o dokonanych zmianach i nie wypowiedział umowy w terminie 14 dni kalendarzowych od dnia powiadomienia.\nKlientowi przysługuje prawo rozwiązania umowy bez okresu wypowiedzenia od Umowy w razie wprowadzenia zmian do Regulaminu w zakresie powstania nowych opłat lub zwiększenia się już istniejących. Oświadczenie te powinno być przesłane dla swej ważności za pośrednictwem poczty elektronicznej na adres bok@torbasmaku.pl lub pisemnie na adres: Gastro Serwis Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Łodzi (kod pocztowy 92-338) przy ul. Stanisława Przybyszewskiego 255/267 Łódź, w terminie 7 dni od dnia powiadomienia Klienta o wprowadzeniu zmian do regulaminu w zakresie powstania nowych opłat lub zwiększenia się już istniejących.\nW sprawach nieuregulowanych niniejszym regulaminem mają zastosowanie powszechnie obowiązujące przepisy prawa polskiego, w szczególności: ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeksu cywilnego; ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną; ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta.


Spinoza a koniec kosmosu – Machina Myśli\nSpinoza a koniec kosmosu\nCelem niniejszego tekstu jest zobrazowanie dynamiki zmian w myśleniu oraz sposobu w jaki przekształcenia w poszczególnych dziedzinach pociągają za sobą modyfikacje w innych. Wyjdę od średniowiecznej kosmologii, zaprezentuję popularne w późnych wiekach średnich koncepcje polityczne i antropologiczne. Następnie zajmę się rewolucyjnymi zmianami, które Alexandre Koyre nazywa przejściem od zamkniętego świata do nieskończonego wszechświata. Na koniec przyjrzę się myśli Barucha Spinozy, będącej poniekąd pokłosiem owych zmian.\n– KOSMOLOGIA –\nStosując pewne uogólnienie, chciałbym przedstawić wyłożony przez Edwarda Granta popularny „światopogląd” późnego średniowiecza. Kosmos jest tam rozumiany jako ogromna, niepowtarzalna i skończona sfera, wypełniona całkowicie materią (ergo: próżnia nie istnieje). Składa się on z wielu podsfer. Główny podział opiera się na rozróżnieniu na sferę niebieską i ziemską. Niebieska rozpoczyna się od sfery księżycowej i wznosi się aż do sfery gwiazd stałych, a nawet jeszcze wyżej, do empireum, najbardziej oddalonej sfery świata gdzie niejako błogosławieni mają żyć w świetlistym blasku. Obszar niebieski wypełniony jest niezniszczalnym i doskonałym eterem, którego doskonałość przejawia się w tym, że porusza się ruchem jednostajnym po okręgu. Sfera ziemska, podksiężycowa, jest areną nieustannych zmian. Tym niemniej, jest uporządkowana. Składa się z 4 elementów, z czego każdy ma swoje miejsce naturalne w zależności od jego ciężaru naturalnego.\nWłaściwe jest, żeby byt bardziej doskonały oddziaływał na mniej doskonały, ale nie odwrotnie. Sfera niebieska jest bardziej doskonała niż ziemska, bo nie zachodzą w niej zmiany i jest niezniszczalna. Stąd sfera niebieska może wpływać na ziemską, a odbywa się to przez nieustanne promieniowanie.\n– PAŃSTWO I PRAWO –\nGeneza państwa wg św. Tomasza zasadzała się na przeświadczeniu, że człowiek jest animal civile, stworzeniem politycznym (nie zwierzęciem, jak zwykło się tłumaczyć) i ma naturalną skłonność do życia w państwie. Popycha go do tego rozum, będący odbiciem mądrości bożej i jej planów. Slogan „wszelka władza pochodzi od Boga”, w związku czym należy się jej bezwzględne posłuszeństwo, funkcjonował powszechnie raczej jako wytrych. Niejednokrotnie na ten znany cytat ze św. Pawła odpowiadano zbiorem innych, również pochodzenia biblijnego. Niech za ilustrację posłuży tu kuszenie Jezusa na pustyni, opisane przez św. Łukasza: „Wówczas wyprowadził Go w górę, pokazał Mu w jednej chwili wszystkie królestwa świata i rzekł diabeł do Niego: >>Tobie dam potęgę i wspaniałość tego wszystkiego, bo mnie są poddane i mogę je odstąpić, komu zechcę<<” (Biblia Tysiąclecia, Łk, 4, 5-7).\nPodobne myślenie można zauważyć w kwestii prawa. Św. Tomasz twierdził, że istniej prawo wieczne (lex aeterna) istniejące samo przez się (per se). Jest to prawo określające wieczny porządek świata. Natomiast prawo naturalne to owoc tego, że człowiek uczestniczy w prawie wiecznym, jest elementem porządku świata. Spoglądać w stronę prawa wiecznego może dzięki rozumowi, który ma być mocodawcą prawa naturalnego.\nJak utrzymuje Baszkiewicz, nawet świeccy juryści, bazujący na tradycji rzymskiej nie mogli bez zastrzeżeń przyjmować zasady „co podoba się monarsze, ma moc prawa” (Baszkiewicz, Myśl polityczna wieków średnich, s. 17-179). Także oni powoływali się na wyższe instancje.\n– ANTROPOLOGIA –\nU św. Tomasza, w Traktacie o człowieku z Summy można znaleźć taki passus: „Intelekt ludzki jest najmniej doskonały wśród intelektów i najbardziej odległy od doskonałości intelektu bożego” (Tomasz z Akwinu, Traktat o człowieku, s. 288). Podobnie dusza ludzka będąca formą ciała jest zasadniczo „niższa” od formy duchowej anioła, która jest formą czystą.\nKolejny wyraźny przykład: „Dusza jest doskonalsza od wszelkich form materialnych, to znaczy takich, których żadna działalność nie jest jedynie funkcją formy” (Swieżawski, Dzieje europejskiej filozofii klasycznej, s. 673-675). Przywołuję ten, wydaje się oderwany, fragment, żeby wskazać na bardzo istotny przymiot, który odgrywał w średniowieczu rolę argumentu. Mam na myśli doskonałość. Dążenie do teorii harmonicznych, hierarchicznych, traktowanie doskonałości i wzniosłości jako argumentów, implikowało, jak się wydaje, pewne konkretne rozwiązania. Widzimy tutaj znów, podobnie jak w przypadku oddziaływania sfery niebieskiej na ziemską, myślenie oparte na sylogizmie zasadzonym na doskonałości.\nWnioskowanie średniowieczne było często oparte na silnej wierze w dedukcyjność. Do dedukcji niezbędne są aksjomaty. Ich rolę spełniały florilegia, czyli wypisy głownie z ojców kościoła i Arystotelesa, z których następnie – na zasadzie sylogizmów – wyciągano wnioski.\n– REWOLUCJA –\nDość spójny, zwłaszcza w ujęciu metodologicznym, światopogląd średniowieczny zaczął się chwiać. Inicjujące dla tego faktu mogło być przetłumaczenie De rerum natura Lukrecjusza oraz wprowadzenie przez biskupa Paryża w roku 1277 wykazu tez zakazanych. Było ich wiele, jednak można z nich wyczytać przede wszystkim krytykę determinizmu, opartą na twierdzeniu, że Bóg nie może być ograniczony żadnymi prawami. Gdyby chciał, mógłby stworzyć próżnię, zatrzymać planety itp. Zakazy te spowodowały wysyp teorii spekulatywnych, pozwalających znacząco wykroczyć poza tezy Arystotelesa.\nW roku 1543 wychodzi drukiem dzieło Kopernika De revolutionibus, czyli O obrotach. Praca Kopernika opierała się na zmianie usytuowania planet, wybicia Ziemi z centrum wszechświata i wprawienia jej w ruch, co było nie lada wydarzeniem jeśli pamięta się, że w ujęciu scholastycznym Ziemia była umieszczona w centrum ze względu na swoją ważność i wyjątkowość. Ponadto świat kopernikański powiększył się. Jego średnica miała być co najmniej 2000 razy większa w porównaniu do miniatur pozostawionych przez Waltera Raleigha. Kosmos jednak dalej był ograniczony pasmem gwiazd stałych. Co ważne, w świecie Kopernika nie ma miejsca na Raj ani inne teologicznie uzasadnione sfery.\nDrugi krok to nowa fizyka ruchu planet opisana przez Keplera. Przy czym Kepler wyrażał radykalny sprzeciw wobec nieskończoności wszechświata, gdyż w takowym gwiazdy musiałyby być rozmieszczone równomiernie, a temu przeczy doświadczenie. Sidereus nuncius, czyli Posłaniec gwiazd Galileusza to kolejny głos w sprawie końca starego świata. Dzięki użyciu teleskopu, dostrzeżono góry na Księżycu (dotychczas utrzymywano, że księżyc jest gładki i wypolerowany), nowe planety na niebie, nowe gwiazdy stałe w wielkich odległościach. Czyli ludzkie oko uzbrojone w przyrząd techniczny było w stanie zobaczyć coś, czego nikt inny nigdy przedtem nie widział i o czym miał zupełnie inne mniemanie. Tym niemniej, sam Galileusz nie zabiera jasnego stanowiska w kwestii kształtu firmamentu i możliwej nieskończoności wszechświata. O ile podważał możliwość istnienia jakiegokolwiek centrum (czy to skalibrowanego na Ziemię czy na Słońce), o tyle może doświadczenia Bruna i Kopernika przestrzegają go przed zdecydowanym wyrażeniem poglądu na nieskończoność.\nOstatni rewolucjonista, o którym chciałbym tu wspomnieć to Kartezjusz. Ze względu na oszczędność miejsca wspomnę tylko o dwóch rozwiązaniach. To co stworzone nie wyraża Boga. Nie ma imagines et vestigia Dei in mundo, obrazów i śladów Boga w świecie. Jedyny wyjątek stanowi dusza ludzka. Druga rzecz to utożsamienie materii i rozciągłości. W konsekwencji świat nie może mieć żadnych granic. Nie da się w systemie geometrii euklidesowej postawić granicy, jednocześnie jej nie przekraczając. Co prawda, Descartes będzie mówił o nieograniczoności wszechświata. Nieskończoność jest przymiotem zarezerwowanym dla Boga. Dalsza konsekwencja to zupełne ujednolicenie świata. W Zasadach filozofii czytamy „Jedna i ta sama jest też materia nieba i ziemi. I nie może być wiele światów”.\n– SPINOZA –\nWybrałem Spinozę m. in. dlatego, że wydaje się być instruktywny. Nie jest oczywiście samorodkiem, który przecina węzły gordyjskie i obronną ręką przepływa między Scyllą i Charybdą. W kwestii prawodawstwa wyprzedził go Marsyliusz z Padwy, kocepcję przestrzeni, co mam nadzieję udało mi się przedstawić, zaczerpnął od m. in. od Kartezjusza. Przy tym jego myśl wydaje się być na tyle koherentna i szeroka, że doskonale nadaje się do pracy porównawczej. Co istotne, w swoich pracach Spinoza korzysta z nowoczesnej naukowej metody oraz wyprowadza polityczne wnioski z koncepcji ontologicznej. Na pierwszy rzut oka widać dwa przejawy nowoczesności w myśleniu Spinozy. Z jednej strony jest to odrzucenie autorytetu Pisma Świętego. We wstępie do Traktatu teologiczno-politycznego czytamy „objawione słowo boże to nie pewna jakaś liczba ksiąg, lecz proste pojęcie objawionego Prorokom ducha bożego, a treścią tego pojęcia jest: być posłusznym Bogu z całej duszy oraz uprawiać sprawiedliwości i miłosierdzie. […] Przy tym, Pismo św. Naucza w sposób odpowiadający pojętności i poglądom tych, z którymi Prorocy i Apostołowie mieli do czynienia” (Spinoza, Traktat teologiczno-polityczny, s. 80-81). A zaraz potem „przedmiotem wiedzy objawionej nie jest nic innego, jak posłuszeństwo, a dlatego wiedza ta różni się całkowicie od wiedzy naturalnej zarówno co do przedmiotu, jak co do podstaw i środków; nie mają one ze sobą nic wspólnego, każda posiada swoją odrębną dziedzinę, jedna się drugiej nie sprzeciwia i żadna nie musi drugiej przysługiwać.” (tamże). Wątek odrzucenie Pisma, a mówiąc słowami Spinozy, „nauk proroków” jako irrelewantnych dla filozofii jest jasno widoczny i nie najważniejszy dla mojej prezentacji.\nDruga kwestia, to metoda. Dzieło życia Spinoza nazwał Ethica Ordine Geometrico Demonstrata, czyli Etyka w Porządku Geometrycznym Dowiedziona. Pomysł, żeby wykładać i badać poglądy „na wzór geometrii”, more geometrico, jest kartezjański. Jednak z dzisiejszego punktu widzenia ciężko zgodzić się, z tym, że można ściśle zastosować euklidesowskie operacje do pracy na pojęciach. Plotka głosi, że jakieś 10 lat temu na KULu powstało seminarium, które za cel postawiło sobie przepisanie Etyki na język teorii mnogości. Nie będzie dla nikogo zaskoczeniem, że grupa została rozwiązana po trzech spotkaniach. Tym niemniej, gdy Spinoza pisze, że chce „badać jak w matematyce” (Spinoza, Traktat polityczny, s. 336), idzie mu przynajmniej o dwie rzeczy. Jedna to oczywiście metoda aksjomatyczna, ale z drugiej strony, dla mnie kluczowej, takie stwierdzenie wskazuje na jednolitość obowiązujących praw.\n– ONTOLOGIA – JEDNOŚĆ ŚWIATA –\nMonizm Spinozy można najklarowniej unaocznić przyglądając się XIV paragrafowi pierwszej części Etyki. Argumentacja wygląda następująco: skoro substancja boska istnieje koniecznie i nie można jej odmówić żadnego atrybutu, to gdyby istniała inna substancja, musiałaby posiadać jakiś atrybut substancji boskiej. Istniałyby więc dwie substancje, posiadające ten sam atrybut, co jest na gruncie metafizyki Spinozy bezsensowne, gdyż byłyby tą samą substancją.\nKonstytutywne dla dalszych rozważań są trzy tezy, które Spinoza wyprowadza z monizmu substancjalnego. Po pierwsze: wszystko co jest wywodzi się z jednego i tego samego tworzywa substancjalnego. Po drugie: myślenie jest cechą uniwersalną, człowiek ma w niej po prostu najwyższy udział. Po trzecie: cokolwiek istnieje jest rządzone jedną i tą samą prawidłowością i istnieje w sposób, który wyklucza możliwość innego istnienia. W konsekwencji prowadzi to do stwierdzenia, że człowiek nie jest bytem ontologicznie wyróżnionym oraz że podlega prawom jak wszystko co istnieje w przyrodzie. Często można się natknąć u Spinozy na zdanie „człowiek nie jest państwem w państwie” i to chyba dobitnie ilustruje to o co nam idzie.\nW Traktacie Krótkim czytamy: „żadnych rzeczy przygodnych nie ma: niepodobna, by istniało coś, co nie ma przyczyny istnienia” (Spinoza, Traktat krótki o Bogu, człowieku i jego szczęśliwości, s. 242). To, co przygodne, nie ma przyczyny. W Etyce uzupełnia to stanowisko: „wolną nazywa się taką rzecz, która istnieje jedynie z konieczności swej natury i sama siebie wyznacza do działania; konieczną zaś, albo raczej przymuszoną, ta, którą inna wyznacza do istnienia i do oddziaływania w sposób stały i wyznaczony” (Spinoza, Etyka, s. 466). I z takim inwentarzem możemy przejść do antropologii.\nMetafizyka jest podstawą projektu antropologicznego, stanowi jego fundament i jedyne rzetelne źródło. Aby właściwie poznać naturę człowieka, trzeba poznać naturę świata. Stąd dzieło ontologiczne nosi tytuł Etyka. Przy czym chciałbym zwrócić uwagę na cytat z Traktatu o uzdrowieniu rozumu: „teraz każdy zdoła dostrzec, że pragnę wszystkie nauki skierować ku jednemu celowi, mianowicie, jako się rzekło, ku osiągnięciu najwyższej doskonałości ludzkiej” (Spinoza, Traktatu o uzdrowieniu rozumu, s. 347).\nTeraz chciałbym przejść do wątku wolnej woli. Spinoza rozprawa się z nią poprzez eliminację twierdzeń jakoby po pierwsze: ludzkie działanie było wynikiem niezdeterminowanej woli. Jest to niemożliwe, gdyż nie ma niczego niezdeterminowanego; po drugie: ludzkie działanie było zdeterminowane przez ponadnaturalny cel. Co jest niemożliwe, bo nie ma niczego ponadnaturalnego.\nPrzemysław Gut wydobywa 3 zasadnicze argumenty Spinozy przeciwko wolnej woli. Po pierwsze, wolna wola jest niespójna z wieloma ustaleniami metafizycznymi na temat przyrody. Po drugie, doświadczenie wewnętrzne nie dostarcza wiarygodnych racji na rzecz istnienia wolnej woli (w kontrze do Kartezjusza). Po trzecie, wydanie sądu nie jest szczególnym przypadkiem aktu wolnej woli. Tezy te poparte są następującym rozumowaniem. W kwestii ustaleń metafizyki: nie ma żadnego clinamen, wychylenia, zboczenia, jak u Epikura. Wszystko co istnieje, istnieje w ramach jednolitego systemu, nie ma miejsc wyróżnionych. W związku z czym nie ma także w człowieku miejsca na władzę zdolną do zaczynania czegoś bez przyczyny. Mimo to, załóżmy, że istnieje wolna wola, która wymyka się przyczynowości. W takim razie musiałaby ona mieć swoje źródło w przypadku. Rozumiemy przypadek jako rzecz w całości lub częściowo niemająca przyczyny sprawczej. Jeśli tak, przypadek nie może być kategorią odnoszącą się do rzeczywistości. Ergo: gdyby wolna wola miałaby być racją zaistnienia działania, trzeba by za rację działania uznać nicość, co w tej siatce pojęciowej jest nieakceptowalne. Co więcej, istnienie wolnej woli zakłada istnienie w umyśle ogólnych zdolności, które miałyby być czymś istniejącym niezależnie od poszczególnych chęci. Ale tak jak nie ma w umyśle bezwzględnego rozumienia czy bezwzględnego miłowania, tak też nie ma w nim bezwzględnej zdolności woli. Wola ujęta sama przez się jest jedynie fantazją, w sensie ideą.\nW odniesieniu do Kartezjusza, Spinoza utrzymywał, że wewnętrzne doświadczenie nie może być dowodem na istnienie dyspozycji umysłu, gdyż umysł ludzki nie jest świadomy (jasno i wyraźnie) wszystkich przyczyn, które mają wpływ na zachowanie człowieka. Idąc krok dalej, trzeba stwierdzić, że z tego, że ludzie znają bezpośrednio podejmowane przez siebie decyzje, nie wynika, że znają ich przyczyny.\nWreszcie, wydanie sądu nie jest arbitralne, tj. nie można wydać sądu niezależnie od poznania czy afektów.\nSądy niezależnie od tego, czy oparte na jasnym i wyraźnym poznaniu, czy też nie, są zawsze skutkiem determinującej mocy poznania (idei). Nikt bowiem nie może wydać dowolnego sądu, który chce wydać, lecz zawsze wydaje go ze względu na jakąś rację, która z natury określa i ukierunkowuje sąd. (Gut, Spinoza o naturze ludzkiej, s. 194)\nJak ujmuje to Curley w eseju Descartes, Spinoza and the Ethics of Belief: „publicznie powiedzieć, że P różni się od wydania sądu, że P jest prawdziwe; natomiast (prywatnie) powiedzieć, że P jest równoznaczne z wydaniem sądu, że P jest prawdziwe.” (Curley, Descartes, Spinoza and the Ethics of Relief, s. 177) Idzie przede wszystkim o to, że akty uznania i odrzucenia są składnikami myśli, czymś zatopionym w myśleniu, czego nie można wyłączyć z aktywności formowania idei (sądu).\nPodstawowym i stałym motywem w działaniu jest dążność (conatus) do pozostania w swoim istnieniu. Wynika to z tezy metafizycznej, głoszącej jakoby naturalnym dążeniem każdej rzeczy było dążenia do zachowania siebie w istnieniu, do zachowania swego bytu (Spinoza, Etyka, s. 544). Nie jest to tożsame z pozornie podobnymi darwinowskimi tezami.\nWszystkim rzeczom właściwa jest dążność do samozachowania. Dzieje się tak, gdyż ogół rzeczy jak i każda pojedyncza rzecz jest w zależności do substancji w aspekcie istnienia i istoty. Ergo: każda rzecz zawiera w sobie część ogólnej dążności przynależnej do substancji. To doskonały przykład tego jak perspektywa całości rzutuje na szczegółowy wątek antropologiczny.\nAle dlaczego akurat tak? W przyrodzie nie mogą istnieć rzeczy będące przyczyną swojego zniszczenia, więc rzecz może przestać istnieć jedynie na skutek przyczyn zewnętrznych (gdyż jedna rzez nie może zawierać fundamentalne sprzeczności, na poziomie ontologicznym). Co z samobójstwem? Wydaje się, że Spinoza odróżnia aktualny stan danej rzeczy od jej istoty. W konsekwencji możemy mówić o rzeczy, która ze względu na swój stan usuwa swoje istnienie, o ile ten stan nie jest częścią jego istoty.\nDążność w przypadku człowieka nie ogranicza się jedynie do samozachowania, w sensie przeżycia, ale rozciąga się także na samorozwój (jako powiększenie i wzmocnienie swojej agendi potentia – mocy działania). Każdy człowiek usiłuje zwiększyć swoją moc powodowania skutków niezależnie od przyczyn zewnętrznych, ale mocą przyczyn wewnętrznych. Unaocznia się tutaj pozorna niespójność. Skoro nie ma wolnej woli, to jak możemy mówić o sprawstwie? Taki proceder może mieć miejsce tylko za sprawą czynników poznawczych.\nŹródłem autonomiczności człowieka, jego aktywności jest nie tyle wola, co rozum, który ujmuje idee adekwatne. Człowiek, który kieruje się rozumem, sam staje się swoim panem. Nie na mocy arbitralnej, opartej na woli decyzji, ale na mocy izomorficzności własnego poznania i prawdy wiecznej zawartej w substancji. „Moc umysłu określona jest wyłącznie przez wiedzę” (tamże, s. 649).\nWydaje mi się, że na tej podstawie można już bez wewnętrznego sprzeciwu zaprezentować samą etykę. Proponowany przez Spinozę, a wydobyty przez Przemysława Guta model człowieka można opisać w następujący sposób. Człowiek modelowy żyje zgodnie z rozumem, kieruje się adekwatnym zrozumieniem siebie samego, swojej natury i działa w sposób odpowiedni do tego rozumienia (w przeciwieństwie do człowieka, który kieruje się wyobraźnią i opiera się na tym, co podsuwa mu doświadczenie), stara się żyć cnotliwie, czyli kieruje się miłością i szlachetnością (w przeciwieństwie do człowieka, który kieruje się nienawiścią, złością i pogardą) jest wolny, to znaczy działa według przyczyn wewnętrznych a nie zewnętrznych.\n– POLITYKA –\nJest to dział bardzo chętnie w literaturze okołospinozjańskiej podejmowany i bardzo różnorodnie interpretowany. Książka i Prasa, wydawnictwo związane z Le Monde Diplomatique, wydało książkę Frederica Lordona Kapitalizm, niewola i pragnienie. Marks i Spinoza. W 2011 w ha!arcie ukazała się Sprawa Spinozy autorstwa Michała Kozłowskiego. Tym niemniej, nie czuję się na siłach żeby mierzyć się z Deleuzem czy Balibardem. Przedstawię tylko kilka najmniej dyskusyjnych wątków.\nNa pewno nie można zarzucić Spinozie, że był przeciwnikiem wolności, choć deterministom łatwo takie stanowisko zarzucać. W Traktacie teologiczno-politycznym czytamy:\n[…] biorę za punkt wyjścia prawo naturalne każdego człowieka i utrzymuję, że rozciąga się ono tak daleko, jak daleko sięga pożądanie i moc każdego i że prawo natury nikogo nie przymusza do prowadzenia życia według poglądów kogoś innego, lecz każdy jest panem swojej wolności.\nJak wcześniej prosiłem o niekojarzenie Spinozy z Dawkinsem i Darwinem, tak teraz proszę o nie utożsamianie go ze współczesnym neoliberalizmem.\nW Traktacie politycznym Spinoza pisze o racjonalności prawa i o tym, jak powinien się zachować człowiek kierujący się rozumem, gdy zobowiązany jest do przestrzegania prawa, które uznaje za sprzeczne z rozumem. Ma być posłuszny, bo nawet odstępstwo od zasad rozumu „wyrównuje mu dalece dobro, które czerpie ze stanu społecznego; wszak jest to prawem rozumu, że wybiera on z dwojga złego mniejsze” (Spinoza, Traktat polityczny, s. 348).\nJednakże prawo publiczne może w swoim zakresie mieć tylko to, do czego skłonić można przez nagrody i kary. Dlatego też prawo publiczne nie może wymagać, aby ktoś ustąpił ze swojej władzy myślenia, kochał tego, kogo nienawidzi, nienawidził tego, kogo kocha etc. „Gdybyśmy chcieli powiedzieć, że państwo posiada takie prawo, czyli moc nakazywania takich rzeczy, to dało by się o tym pomyśleć w takim sensie, w jakim można powiedzieć, że człowiek może prawnie zwariować i oszaleć. Czymże bowiem byłoby takie prawo, do którego nikt nie może być zobowiązany, jeśli nie obłędem?” (tamże, s. 349).\nPrzy czym, najistotniejszym, centralnym i niepodważalnym dla spinozjańskiej polityki jest wątek wolności myśli. Państwo rzeczywiście może narzucać obywatelom co mają robić, ale nigdy co mają myśleć. Wynika z tego po pierwsze wolność religijna i brak czegoś takiego sojusz władzy z kościołem. Można nawet mówić o absolutnej świeckiej suwerenności. Po drugie zaś absolutna, niczym nieskrępowana wolność słowa i filozofowania, na którą państwo ma nie tyle pozwalać, co aktywnie ją wspierać.\nNa koniec chciałbym jeszcze przytoczyć cytat, będący podtytułem Traktatu teologiczno-politycznego, który mam nadzieję okaże się pokrzepiający. „Nie tylko można dopuścić wolność filozofowania bez niebezpieczeństwa dla moralności i spokoju publicznego, lecz zniesienie jej pociąga za sobą zakłócenie spokoju publicznego”.\nBaszkiewicz J., Myśl polityczna wieków średnich, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1998\nGrant E., Średniowieczne podstawy nauki nowożytnej, tłum. T. Szafrański, Pruszyński i S-ka, Warszawa 2005\nGut P., Spinoza o naturze ludzkiej, Wydawnictwo KUL, Lublin 2011\nKoyre A., Od zamkniętego świata do nieskończonego wszechświata, tłum. O. Kubińska, W. Kubiński, słowo/obraz terytoria, Gdańsk 1998\nSpinoza B., Pisma wczesne, tłum. L. Kołakowski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2009\nSpinoza B., Traktaty, tłum. I. Halpern-Myślicki, Wydawnictwo Antyk, Kęty 2000\nSwieżawski S., Dzieje europejskiej filozofii klasycznej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa-Wrocław 2000\nTomasz z Akwinu, Traktat o człowieku, tłum. S. Swieżawski, Wydawnictwo Antyk, Kęty 1998\nAlexandre Koyreantropologiafilozofia nowożytnaGalileuszKeplerKopernikkosmologiametafizykanauka nowożytnapolitykaSpinozaśredniowieczeświat zamkniętyświatopoglądTomasz z Akwinuwszechświat\nPrzemiana typu filozofa według Friedricha Nietzschego\nMichel Foucault „Rządzenie żywymi” – recenzja\nPrzybliżenia (4): Nietzsche\nWalka o różnicę: wprowadzenie do Derridy\nPrzybliżenia (2): Hegel i marginesy


Aktualności » 29 września 2020, godz. 17:53 » list do redakcji » komentarzy: 0\nList do redakcji. - Z punktu widzenia konserwatorskiego budowa windy zewnętrznej na elewacji w frontowej w bezpośrednim sąsiedztwie sgraffita Mariana Zawisły, nie jest w naszej opinii korzystna dla zabytkowego budynku – wynika z korespondencji Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Plany władz miasta krytykuje prof. Irma Kozina z katowickiej ASP.\nStrony Partnerskie » PWSZ Racibórz » 12 września 2020, godz. 08:52 » PWSZ Racibórz, fot. K. Kubik » komentarzy: 0\nRozpocznij studia na kierunku Architektura w Instytucie Architektury PWSZ w Raciborzu. To jedyne studia architektoniczne na Śląsku o profilu praktycznym. Egzamin całkowicie w trybie online już 14 września 2020!\nStrony Partnerskie » PWSZ Racibórz » 27 czerwca 2020, godz. 13:19 » PWSZ Racibórz » komentarzy: 0\nAktualności » 03 czerwca 2020, godz. 16:32 » UG Krzyżanowice » komentarzy: 0\nRuszył finalny etap ogólnopolskiego konkursu „Modernizacja Roku i Budowa XXI w.” W finale znalazł się również obiekt z naszego regionu. Chodzi o Ośrodek Integracji i Aktywności Społecznej w Rudyszwałdzie. Od 1 czerwca o godzinie 12.00 rozpoczął się plebiscyt internetowy dla obiektów startujących w Finale Konkursu na Modernizację Roku i Budowę XXI w. Zachęcamy do codziennego oddawania głosu na gminny obiekt.


Znaleziono zwłoki młodej kobiety i jej dwóch córeczek. Policja nie szuka sprawcy | Popularne\nZnaleziono zwłoki młodej kobiety i jej dwóch córeczek. Policja nie szuka sprawcy\nZnaleziono martwą Brytyjkę i jej dwie malutkie córeczki. Śledczy badają sprawę i proszą o kontakt każdego, kto mógłby mieć jakiekolwiek informacje dotyczące tej tragedii.\nMakabryczne odkrycie w jednym z brytyjskich domów\nW domu w Little Lever (Bolton), znaleziono zwłoki dwóch dziewczynek: trzyletniej Caisie, prawie rocznej Darcie oraz ich mamy, Tiffany Stevens, która miała tylko 20 lat.\nSąsiedzi dzwonili na policję\nSąsiadka Annmarie Crossland powiedziała, że pierwszy raz zaalarmowała służby, gdy usłyszała, że na tyłach domu kłócą się dwaj mężczyźni. Byli to brat nieżyjącej kobiety i jej były chłopak. Krzyczeli i wrzeszczeli na siebie.\nPóźniej inny sąsiad zadzwonił na policję, w obawie o dobro Stevens.\nPani Crossland opisywała Tiffany jako „genialną mamę”. Powiedziała, że dziewczynki były wspaniałe i miłe. Kobieta często zabierała je do parku i do miasta.\nWprowadzili się do tego domu około dwa lata temu i zawsze byli przyjaźni. Wszystkie dzieci Annmarie bawiły się z córeczkami Stevens.\nTrwa śledztwo w sprawie śmierci trzech osób\nZ oświadczenia Ricka Jacksona z policji w Greater Manchester wynika, że krótko przed godziną 15.50 w poniedziałek 21 stycznia 2019 r., zostali wezwani funkcjonariusze policji do posiadłości przy ulicy Arthur Street, ponieważ sąsiad obawiał się o mieszkankę tego domu.\nOficerowie, którzy przybyli na miejsce, znaleźli martwą kobietę i dwoje dzieci. W związku z tym wszczęto śledztwo, aby zbadać okoliczności śmierci tych osób.\nTo niewyobrażalnie dramatyczne zdarzenie, ale mamy specjalistów, którzy wspierają rodzinę w tym bardzo trudnym czasie\nNie szukają sprawcy\nJak dodaje, nie szukają nikogo innego w związku ze sprawą.\nZachowujemy otwarty umysł na temat tego, co stało się z kobietą i jej dziećmi. Dochodzenie prawdopodobnie zajmie sporo czasu. Jednak na podstawie tego, co już wiemy, nie prowadzimy poszukiwań osób trzecich w związku z tym zdarzeniem\nKażda informacja może być ważna\nPolicjanci apelują, aby każdy, kto cokolwiek wie na ten temat, skontaktował się z nimi w trybie pilnym. Takie, z pozoru nieistotne, informacje mogą mieć kluczowe znaczenie dla śledztwa.\nW mediach społecznościowych oddano hołd nieżyjącej 20-latce i jej córeczkom.\nCarrieanne Ainsworth napisała, że jest w szoku i nie może uwierzyć w to, co się stało. Jednak nic nie zabierze jej wspomnień związanych z Tiffany, także tych z czasów szkolnych.\nNie potrafię uwierzyć w te smutne wieści, spoczywajcie w pokoju. Pamięć o Was nie zaginie – pisała z kolei Georgina Head\nRochelle Molyneux była bardziej wylewna:\nŚp. Tiffany Stevens, nie wierzę, że piszę ten wpis. Mam tyle wspomnień związanych z Tobą i Twoimi pięknymi aniołkami. Byłaś taką wesołą i szczęśliwą dziewczyną. Zawsze, gdy Cię widziałam, miałaś uśmiech na twarzy… Będę za Tobą bardzo tęsknić!\nTagi: Anglia | Bolton | matka z córkami | śmierć\nZginął na wieczorze kawalerskim na Krupówkach. Nowe fakty są wstrząsające\n15 znanych osób, które zmarły bardzo młodo. Większość z nich nie skończyła nawet 30 lat\nTragiczny wieczór kawalerski na Krupówkach. Nie żyje 25-latek\nTragiczne zakończenie „baby shower”. Zastrzelono 31-latkę w 8. miesiącu ciąży


POPOŁUDNIOWY SPACER WŚRÓD PEŁNIKÓW, STOPLAMKÓW I ŻARNOWCA - Zielnik-Karpacki.pl\nCiekawostki > O roślinach > Popołudniowy spacer wśród pełników, stoplamków i żarnowca\nBeskid Wyspowy - Wysokie - 4 czerwca 2021\nJuż kilka lat nie miałam czasu zajrzeć na pełnikową łąkę, znalezioną przez przypadek, która zrobiła na mnie niesamowite wrażenie, bo tyle pełników europejskich w jednym miejscu widziałam tylko raz na Słowacji, pod szczytem Wielkiego Chocza. Zwłaszcza, że mam ją na wyciągnięcie ręki. Poza pełnikami na łące kwitły też obficie storczyki szerokolistne, a powyżej, wzdłuż drogi mnóstwo krzaków żarnowca. I znalazłam tam dwa kolejne, nowe dla mnie gatunki - co prawda tylko turzyc, ale zawsze. To był bardzo przyjemny spacer.


Koniec aktualizacji Windows Vista | e-SCONTO\nMicrosoft będzie wspierał, swój niegdyś okrzyknięty najbardziej rewolucyjnym systemem, czyli Vistę tylko do 11 kwietnia 2017 roku. Jedyne co można zrobić to zakupić nowy system (raczej nieopłacalne bo nowy system może być droższy aniżeli komputer) lub zakupić komputer z nowym oprogramowaniem. Warto wspomnieć, że aż do sierpnia 2011 można było kupić komputer z tym systemem.\nPamiętajcie, że wraz z zakończeniem wsparcia dla Visty nie otrzymacie aktualizacji Zapory Systemu Windows więc będziecie musieli zapewnić sobie inny program do ochrony komputera przed wirusami. Podobnie postąpi Google – ze starym systemem nie otrzymacie aktualizacji przeglądarki Google Chrome.


Pomoc Dla Usunięciem SONAR.SuspBeh!gen697 z Windows 8 | Czyste Spyware\nPomoc Dla Usunięciem SONAR.SuspBeh!gen697 z Windows 8\nUsunięciem SONAR.SuspBeh!gen697 W prostych kliknięć\nPrzyjrzeć różnych zakażeń związanych z SONAR.SuspBeh!gen697\nAdware Adhelper, VBAd, MyWay.p, Adware.Webalta, WinTaskAd, Deals Plugin Ads, BabylonObjectInstaller, WhenU.SaveNow, AdAgent, Not-a-virus:AdWare.Win32.AdMoke.cqj, Gibmed, Agent.ibc\nBrowser Hijacker Antivirdial.com, 9z8j5a0y4z51.com, Protection-soft24.com, Goofler Toolbar, Utilitiesdiscounts.com, Greatsearchsystem.com, IWantSearch\nRansomware Phoenix Ransomware, wuciwug File Extension Ransomware, Ransom32 Ransomware, Policia Federal Mexico Ransomware, Black Virus Lockscreen, RarVault Ransomware, APT Ransomware\nTrojan I-Worm.Music.d, TR/Gendal.1207654.trojan, Trojan:JS/BlacoleRef.CM, Autorun.YF, Trojan Horse Crypt.AQLW, SecureMYpc, TROJ_FLOCK.I, Trojan.Downloader.Agent-BN, Herpes, Trojan.Spy.Banker.AGW, Idly Trojan\nSpyware Email Spy Monitor 2009, WinSecure Antivirus, AntiSpySpider, Chily EmployeeActivityMonitor, Not-a-virus:Server-FTP.Win32.Serv-U.gmh, Spy4PC, Email-Worm.Agent.l, LympexPCSpy, CasinoOnNet, Trojan.Win32.Sasfis.bbnf, SemErros\nSztuczki: Easy Guide Odinstaluj SONAR.SuspBeh!gen697 z Kompromised Windows Ustrój\nSONAR.SuspBeh!gen697 – analiza zagrożeń\nPodczas analizy głębokości natknęliśmy się, że SONAR.SuspBeh!gen697 jest nowo wypuszczonym wirusem, który jest rozwijany przez doświadczonych punków cybernetycznych, jest zgodny z Windows 7. Gdy wirus System operacyjny zostanie dotknięty wirusem, zauważysz tak wiele dziwnych czynności na swoim System operacyjny. Komputer może się zatrzymać i ponownie uruchomić kilka razy automatycznie. Ponieważ wirus tworzy tak wiele niechcianych reguł i harmonogramów zadań w menedżerze zadań systemu Windows, przydatne aplikacje mogą zająć więcej czasu lub mogą nie odpowiadać i wyświetlać błędy, takie jak CPU wyczerpane pamięci lub nie można uruchomić aplikacji. Co gorsza, firma SONAR.SuspBeh!gen697 może znacząco zmienić swoją Chrome i wymusić kliknięcia oszustw. Creepy reklamy komercyjne mogą pojawić się na stronach internetowych podczas surfowania online. W jakiś sposób wirus może również zaszyfrować pliki, jeśli nie pozbędziesz się go natychmiast.\nSONAR.SuspBeh!gen697: zauważalne symptomy\nKiedy zwracasz szczególną uwagę, możesz zauważyć, że kilka dziwnych czynności Twojego System operacyjny w przypadku, gdy Twój System operacyjny jest zagrożony przez SONAR.SuspBeh!gen697. W większości przypadków szkodliwe oprogramowanie tworzy dziesiątki złośliwych plików i wpisów rejestru, które można sprawdzić przez folder utworzony na lokalnym dysku. Nawet można znaleźć uszkodzone pliki zawierające podejrzane sufiksy. Nawet wirus może poprosić o zapłatę okupu dla anonimowych hakerów. Co najważniejsze, program antywirusowy może wyświetlać jakiś błąd na ekranie komputera. Nawet szkodliwe oprogramowanie będzie próbowało zablokować niezbędny proces oprogramowania antywirusowego.\nSONAR.SuspBeh!gen697: Jak rozprzestrzenia się?\nTo złośliwe oprogramowanie jest przede wszystkim rozpowszechniane za pomocą załączonego oprogramowania i załączników do wiadomości e-mail z spamem. Właściwie hakerzy używają kampanii spamowych, aby zwabić niedoświadczonych użytkowników System operacyjny do instalowania systemu SONAR.SuspBeh!gen697 w ich System operacyjny. Witryny Torrent i witryny dla dorosłych pomagają także promować taki rodzaj złośliwego oprogramowania jako przydatną aplikację. Nawet podczas surfowania po internecie może pojawić się sugestia zainstalowania aktualizacji programu Adobe Flash Player lub aktualizacji Java, jeśli zainstalujesz je, System operacyjny staną się ofiarą złośliwego oprogramowania. W ten sposób złośliwe oprogramowanie trafia do Windows 7.\nWreszcie, masz wszystkie potrzebne informacje. Teraz należy postępować zgodnie z instrukcjami firmy SONAR.SuspBeh!gen697 Deinstalacja.\nBezpłatne: kliknij tutaj, aby pobrać skaner SONAR.SuspBeh!gen697\nPodręcznik Deinstalacja Przewodnik po Odinstaluj SONAR.SuspBeh!gen697 Z System operacyjny\nRozwiązanie 1: zrePoczątekuj system System operacyjny do “Tryb awaryjny z siecią” do Odinstaluj SONAR.SuspBeh!gen697 Bez ryzyka\nRozwiązanie 2: Odinstaluj Podejrzane procesy SONAR.SuspBeh!gen697 z Menedżera zadań w System operacyjny\nRozwiązanie 3: Skutecznie Odinstaluj SONAR.SuspBeh!gen697 z Płytau sterowania w systemie Windows\nRozwiązanie 4: Pozbyć się Rejestry wpisów Malevolent utworzone przez firmę SONAR.SuspBeh!gen697 z systemu Windows\nRozwiązanie 5: Odinstaluj SONAR.SuspBeh!gen697 z głównych przeglądarek internetowych / resetuj przeglądarki\nKrok 6. Następnie naciśnij przycisk ‘F5’, aby włączyć opcję Tryb awaryjny z siecią, aby kontynuować usuwanie SONAR.SuspBeh!gen697 z Twojego System operacyjny.\nKrok 3. Następnie pojawi się jadłospis Zaawansowane rozruchu na ekranie komputera. Wybierz tryb awaryjny z siecią, aby kontynuować usuwanie SONAR.SuspBeh!gen697 z Twojego System operacyjny.\nKrok 4. W ten sposób można rozwiązać złośliwe procesy związane z SONAR.SuspBeh!gen697 w systemie, którego dotyczy problem.\nRozwiązanie 3: Skutecznie Pozbyć się SONAR.SuspBeh!gen697 z Płytau sterowania w systemie Windows\nPozbyć się SONAR.SuspBeh!gen697 Z systemu Windows 10\nKrok 3. Następnie musisz kliknąć opcję Aplikacje i funkcje, aby znaleźć i Pozbyć się SONAR.SuspBeh!gen697\nKrok 4. Na końcu widać listę wszystkich zainstalowanych programów, w tym złośliwych programów, wybierz opcję SONAR.SuspBeh!gen697 i kliknij przycisk Odinstaluj.\nPozbyć się SONAR.SuspBeh!gen697 Z systemu Windows 8.1\nKrok 4. Teraz musisz znaleźć SONAR.SuspBeh!gen697 lub inne podejrzane programy, zaznacz je i Pozbyć się jeden po drugim, klikając opcję “Odinstaluj”.\nOdinstaluj SONAR.SuspBeh!gen697 Z systemu Windows 7\nKrok 4. Na koniec znajdziesz się w miejscu, w którym możesz znaleźć i Pozbyć się SONAR.SuspBeh!gen697 i inne złośliwe oprogramowanie z Twojego systemu System operacyjny z łatwością.\nOdinstaluj SONAR.SuspBeh!gen697 Z systemu Windows XP\nKrok 3. Znajdź SONAR.SuspBeh!gen697 i inne podejrzane programy i Pozbyć się je natychmiast.\nRozwiązanie 4: Odinstaluj Rejestr Malevolent utworzony przez SONAR.SuspBeh!gen697 z systemu Windows\nKrok 3. Następny rejestr systemu Windows zostanie otwarty na ekranie System operacyjny. Znajdź i Pozbyć się wszystkie wpisy rejestru powiązane z SONAR.SuspBeh!gen697.\nRozwiązanie 5: Odinstaluj SONAR.SuspBeh!gen697 z dotkniętych przegląarek\nOdinstaluj SONAR.SuspBeh!gen697 Z IE 8:8.00.6001.18372\nKrok 3. następnie znajdź SONAR.SuspBeh!gen697 i kliknij Pozbyć się.\nOdinstaluj SONAR.SuspBeh!gen697 Od Mozilla Firefox:38.4.0\nKrok 3. Wybierz dodatkowy SONAR.SuspBeh!gen697, który będzie wyłużony, a następnie kliknij przycisk “Wyłącz”, a następnie Uruchom ponownie Mozilla Firefox:38.4.0.\nEasy Guide Zresetuj przeglądarkę Mozilla Firefox:38.4.0\nOdinstaluj SONAR.SuspBeh!gen697 Z Microsoft Edge\nKrok 4. Kliknij prawym przyciskiem myszy rozszerzenie – SONAR.SuspBeh!gen697 i wybierz Pozbyć się lub wybierz dodatek i przycisk Pozbyć się.\nOdinstaluj SONAR.SuspBeh!gen697 Od Chrome 57.0.2987\nKrok 2. Następnie, w lewym Płytau kliknij przycisk Rozszerzenia, znajdź rozszerzenie SONAR.SuspBeh!gen697 lub inne niepotrzebne rozszerzenia wirusy, a następnie Pozbyć się je natychmiast, kość Pozbyć się.\nThis entry was posted in Virus and tagged Jak usunąć SONAR.SuspBeh!gen697, Kroki aby pozbyć SONAR.SuspBeh!gen697, Odinstaluj SONAR.SuspBeh!gen697 z Chrome, Pozbyć SONAR.SuspBeh!gen697, Usuń SONAR.SuspBeh!gen697 z programu Internet Explorer on August 23, 2019 by admin.\n← Pozbyć się Mega Music Search Natychmiast Proste kroki, aby Odinstaluj SONAR.SuspDelete!g1 →