Ruszy lawina zwolnień nauczycieli - Edukacja\nRuszy lawina zwolnień nauczycieli\nPAP/GK • 1 lipca 2012 - 09:20\nPonad 7,5 tysiąca nauczycieli straci pracę z końcem sierpnia tego roku. Najwięcej nauczycieli będzie zwolnionych w województwach: mazowieckim – około tysiąca, i w małopolskim – 850 osób.\nTak wynika z danych zebranych w okręgach ZNP, kuratoriach i w samorządach.\nSekcja Krajowa Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność” nie oszacowała zwolnień w skali kraju. „Z danych informacji podawanych przez koleżanki i kolegów z terenu wynika, że jest dużo zwolnień. Na przykład w moim okręgu w Bydgoszczy zwolniono około 100 osób, tyle samo w Toruniu, a we Włocławku – 120. A to tylko największe miasta w regionie” – powiedział rzecznik prasowy sekcji Wojciech Jaranowski.\nNajwięcej nauczycieli będzie zwolnionych w województwach: mazowieckim – około tysiąca, i w małopolskim – 850 osób. Na przykład w gminie Dwikozy w woj. świętokrzyskim samorząd – mimo negatywnej opinii kuratorium – zlikwidował pięć wiejskich podstawówek, w których było około 50 nauczycielskich etatów.\nWe wszystkich pięciu miejscowościach powstały jednak stowarzyszenia, które zamierzają poprowadzić szkoły. Według dyrektorki szkoły w Gierlachowie Barbary Bieleckiej, nauczyciele – 12 osób – otrzymali wypowiedzenia z dniem 31 sierpnia, ale stowarzyszenie obiecało im, że wszyscy zostaną zatrudnieni.\n„Dyrektorzy nie znając jeszcze wyników naborów do swych szkół 1 września, czasem asekuracyjnie wręczają wypowiedzenia nauczycielom. Gdy nabór okaże się większy niż przewidywania to dyrekcja zawsze może takie wypowiedzenie wycofać a nauczyciel zachowa pracę” – zastrzegł prezes okręgu warmińsko-mazurskiego ZNP Janusz Koziński.\n„W najtrudniejszej sytuacji znaleźli się nauczyciele biologii, chemii, fizyki, bo bardzo skurczyła się im siatka godzin. To oni najczęściej poszukują pracy. W mniejszym stopniu ten problem dotyczy także nauczycieli historii oraz innych przedmiotów; wśród nauczycieli do zwolnienia są także matematycy i poloniści” – powiedziała sekretarz Okręgu Śląskiego ZNP w Katowicach Grażyna Hołyś-Warmuz.\nDodała, że dyrektorzy szkół podejmują próby znalezienia godzin dla nauczycieli w innych szkołach, w tym celu często porozumiewają się między sobą. „Dyrektorzy próbują sami rozeznać sytuację na poziomie samorządu, my niestety nie prowadzimy banku informacji (o wolnych godzinach do przejęcia)” – powiedziała Hołyś-Warmuz.\nCzęść samorządów stara się pomóc zwalnianym nauczycielom. Prezydent Wałbrzycha Roman Szełemej powołał specjalny zespół, który ma „aktywnie reagować” w sytuacjach, kiedy nie będzie etatów dla nauczycieli z likwidowanych szkół. „W mieście powstaną trzy nowe żłobki i tu oferta zatrudnienia będzie kierowana do nauczycieli, którzy nie będą mieli etatów” – powiedziała rzeczniczka wałbrzyskiego magistratu Anna Żabska.\nTakimi danymi dysponuje mazowiecki okręg Związku Nauczycielstwa Polskiego, do którego spływają zawiadomienia o zamiarze zwolnień nauczycieli. Jak poinformował prezes okręgu Tomasz Korczak, w szkołach na Mazowszu planowana jest także redukcja ponad 470 etatów w administracji i obsłudze. Według niego liczba zwolnień w oświacie może się zmienić. Dokładne dane będą znane w drugiej połowie sierpnia.\nJak poinformowała z-ca rzecznika prasowego Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy Agnieszka Kłąb, większych zwolnień nauczycieli nie będzie w Warszawie. Według niej, liczba osób, która w tym roku odejdzie z pracy w szkołach, nie odbiega od lat poprzednich. „Są to naturalne ruchy kadrowe, związane z odejściem na emeryturę czy zmianą pracy” – stwierdziła wicerzeczniczka. W stolicy pracuje ok. 22 tys. nauczycieli.\nNajwiększe zwolnienia w oświacie szykują się w Radomiu. Jak wynika z danych radomskiego magistratu po wakacjach może w tym mieście stracić pracę 113 nauczycieli placówek oświatowo-wychowawczych, a 238 kolejnych – będzie mieć ograniczony etat. Redukcje dotyczą pedagogów wszystkich typów szkół, przedszkoli oraz Młodzieżowego Domu Kultury.\nW sumie w Radomiu pracuje 4100 nauczycieli. Władze Radomia tłumaczą konieczność redukcji etatów w oświacie niżem demograficznym. Według rzeczniczki prezydenta Radomia Katarzyny Piechoty-Kaim, liczba planowanych do zwolnienia nauczycieli może się jeszcze zmienić. Wszystko – jak zaznaczyła – wyjaśni się w połowie sierpnia, kiedy zakończony zostanie proces rekrutacji do szkół ponadgimnazjalnych.\nRzeczniczka zastrzegła, że dopiero pod koniec wakacji wiadomo będzie, ilu uczniów wybierze szkoły w Radomiu, i ilu będzie potrzebnych nauczycieli konkretnych przedmiotów. Według prezesa mazowieckiego okręgu ZNP, jest kilka przyczyn wprowadzania zmian organizacyjnych skutkujących redukcją etatów nauczycielskich w szkołach. Są to m.in. demografia, zmiany podstawy programowej w szkolnictwie ponadgminazjalnym oraz polityka oświatowa miasta.\nWydział oświaty Urzędu Miejskiego w Radomiu planuje np. tworzenie mniejszej liczby oddziałów klas pierwszych i zwiększanie liczby uczniów w klasach. Według rzeczniczki prezydenta, np. pierwsze klasy szkoły podstawowej mają od nowego roku szkolnego liczyć 30 uczniów, a czwarte – 34; zwykle w tych klasach uczyło się dwadzieścia parę osób.\nWedług rzeczniczki będzie się to wiązało z łączeniem klas i przenoszeniem uczniów z jednej klasy do drugiej. Z danych mazowieckiego oddziału ZNP wynika, że redukcje etatów w oświacie planowane są też w wielu innych miastach i gminach na Mazowszu, np. w Siedlcach planuje się zwolnienia blisko 60 nauczycieli, w Lipsku – 35, a w Mińsku Mazowieckim – 34.\nPonad pół tysiąca nauczycieli może stracić pracę w woj. łódzkim, a prawie tysiąc czeka ograniczenie etatu – wynika z danych uzyskanych przez w oddziale ZNP w Łodzi. Zdaniem związkowców głównym powodem zwolnień jest likwidowanie szkół.\nPrezes łódzkiego oddziału ZNP Marek Ćwiek zwrócił uwagę, że liczby jakimi dysponuje związek to efekt ankiety przeprowadzonej przez ZNP na terenie województwa, w której pytano miejscowe struktury związku o m.in. o planowane zwolnienia nauczycieli w szkołach i likwidację placówek.\nZastrzegł, że liczby jakimi dysponuje związek, zarówno jeśli chodzi o zwalnianych nauczycieli jak i tych, których może czekać ograniczenie etatu – nie są ostateczne. Jak mówił mogą się ona jeszcze zmienić tuż przed rozpoczęciem nowego roku szkolnego, bo trwa nabór do szkół ponadgimnazjalnych. Według ZNP, w Łódzkiem pracę może stracić 502 nauczycieli, w tym 140 w samej Łodzi. Ograniczenie etatu dotyczyć może 981 nauczycieli w tym 246 w Łodzi.\nZastępca dyrektora wydziału edukacji łódzkiego magistratu Ewa Wachowicz nie chce odnosić się do liczb podawanych przez związek, bo jak powiedziała „nie zna źródła ich pochodzenia”. Powiedziała natomiast, że według danych jakie posiada magistrat, pracę może stracić 96 nauczycieli. Wachowicz wyraźnie zaznaczyła, że dane te pochodzą z pierwszej dekady czerwca i dotyczą tylko likwidowanych szkół.\n„Nie zakończył się nabór do szkół ponadgimnazjalnych, napływają cały czas informacje o nauczycielach odchodzących na emeryturę i nauczycielach, którzy pójdą na urlopy zdrowotne, dlatego ta liczba może ulec zmianie” – mówiła. Zarówno przedstawiciele samorządu jak i związkowcy są zgodni, że jednym z głównych powodów zwolnień w szkołach jest ich likwidacja. Wachowicz dodaje jeszcze, że gdyby nawet nie było likwidowanych placówek, to ze względu na niż demograficzny byłyby zwolnienia.\nDyrektorzy szkół nie chcą oficjalnie rozmawiać na temat zwalnianych nauczycieli. Anonimowo mówią, że „nie jest to przyjemne zadanie”. Przyznają, że próbują różnych rozwiązań, aby zachować kadrę. Jednym ze sposobów jest np. ograniczenie etatu. „Aby nie zwalniać, zmniejszamy liczbę ich godzin pracy. Niektórzy pracują nawet na pół etatu” – powiedział jeden z dyrektorów szkoły w powiecie radomszczańskim.\nJak wynika z informacji przekazanej przez szefa struktur ZNP w powiecie radomszczańskim Adama Młynarskiego, pracę w tym regionie może stracić ok. 40 nauczycieli, a ponad 100 ma mieć ograniczone etaty. Przewodniczący przypomniał, że w powiecie działało kilka małych wiejskich szkół, z których część została zlikwidowana, część z klasami 1-3 stało się filiami większych placówek.\nDyrektorzy szkół zwrócili uwagę na jeszcze jeden problem. Choć to oni decydują o ewentualnym zwolnieniu nauczyciela, to zdarza się, że to wójt czy burmistrz „ma ostatnie słowo”. Jak mówią, „są z ich strony naciski, by kogoś zwolnić, a na jego miejsce zatrudnić inną osobę”.\nTe informacje potwierdzili związkowcy z ZNP. Młynarski przyznał, że często „organy prowadzące szkoły ingerują za daleko w ich reorganizację”. „To dyrektor jest pracodawcą dla pracownika i nie ma możliwości, aby w kwestie zatrudnienia ingerował wójt czy burmistrz” – powiedział.\nSamorządy próbują pomóc zwalnianym nauczycielom. Jak powiedziała dyr. Wachowicz, łódzki wydział edukacji „w pierwszej kolejności tych nauczycieli, którzy tracą pracę stara się im znaleźć miejsce w innych placówkach oświatowych”. Dodaje, że na bieżąco organizowane są w placówkach doskonalenia zawodowego dla nauczycieli kursy czy szkolenia.\nZ unijnych pieniędzy realizowany ma być projekt, który ma pomóc zwalnianym nauczycielom podjąć nową pracę.\nOpolskie skutki niżu demograficznego\nOkoło 250 nauczycieli z Opolszczyzny może stracić pracę, a ponad 300 będzie mieć od września ograniczony wymiar zatrudnienia, a więc i niższe zarobki – wynika z danych okręgu opolskiego Związku Nauczycielstwa Polskiego. Powodem zwolnień jest niż demograficzny.\nJak poinformowała prezes okręgu opolskiego Związku Nauczycielstwa Polskiego (ZNP) Wanda Sobiborowicz najwięcej nauczycieli ma stracić pracę w Kędzierzynie-Koźlu – 60 osób oraz Opolu – 50 osób. Kolejnych 26 straci pracę w Głubczycach, 18 w Nysie i po 14 w Kluczborku oraz Praszce.\nOgraniczony wymiar czasu pracy, czyli zmniejszona liczba zajęć – od 1 godziny tygodniowo do nawet utraty połowy etatu – najbardziej dotknie nauczycieli w Kluczborku, gdzie mniej godzin mieć będzie aż 101 zatrudnionych. W Kędzierzynie-Koźlu taka sytuacja dotyczyć ma między 40 a 50 osób, w Nysie 40 osób, a w Prudniku 44 osoby.\n„To są informacje jakie związek dostał od dyrekcji szkół, które mają obowiązek powiadamiać nas o zamiarze zwolnienia pracowników. Mamy nadzieję, że ostatecznie we wrześniu okaże się, iż zwolnionych faktycznie jest nieco mniej” – powiedziała Sobiborowicz.\nAsystent prezydenta miasta Kędzierzyna-Koźla ds. informacji publicznej Małgorzata Jasiulek zaznaczyła, że powodem zwolnień jest niż demograficzny. Mniejsza liczba dzieci w szkołach skutkuje ograniczaniem ilości godzin. Niż był też powodem likwidacji dwóch szkół w Kędzierzynie-Koźlu – szkoły podstawowej nr 13 i szkoły podstawowej nr 14.\n„Na szczęście nauczycielom z tych dwóch szkół udało się zaproponować pracę na takich samych lub podobnych warunkach w innych szkołach w mieście. Nie wszyscy jeszcze tę propozycję przyjęli” – wyjaśniła Jasiulek.\nDyrektor opolskiego Liceum Ogólnokształcącego nr VI im. Generała Leopolda Okulickiego „Niedźwiadka” Piotr Szafors wypowiedział do końca maja umowy dziewięciu pracownikom. Do zwolnień typowano w kierowanej przez niego placówce na podstawie ocen prowadzonych w szkole według przyjętych przez radę pedagogiczną „kryteriów ruchu kadrowego”.\nNa ich podstawie oceniano nauczycieli biorąc pod uwagę m.in. stopień wykształcenia, doświadczenie, jakość prowadzonych zajęć czy zaangażowanie. Jak zapewnił dyrektor Szafors dotychczas żadna ze zwolnionych na podstawie takiej oceny osób nie skierowała sprawy do sądu pracy.\nWedług informacji naczelnik wydziału oświaty Urzędu Miasta Opola Ireny Koszyk zwolnienia w mieście najbardziej dotkną właśnie nauczycieli szkół ponadgimnanzjalnych.\n„Łącznie zatrudnienie ma stracić 33 pedagogów. Sześciu z nich przechodzi na emeryturę” – skwitowała naczelniczka. Irena Koszyk zaznaczyła jednak, że nie są to ostateczne dane. „Wszystko zależy od naboru do szkół ponadgimnazjalnych. Jeśli będzie dobry, to przeznaczonych do zwolnienia nauczycieli zadysponuje się do innych jednostek” – skwitowała Koszyk.\nZdaniem naczelniczki nie ma przełożenia likwidacji szkół w opolskiem na zwolnienia. „Zwolnienia to wynik niżu. Nie ma dzieci, nie ma godzin, więc nie ma też oddziałów” – skwitowała.\nDo końca maja do Opolskiego Kuratorium Oświaty wpłynęło 116 uchwał intencyjnych w sprawie likwidacji palcówek oświatowych w województwie. W tej grupie znalazło się 9 przedszkoli, 17 szkół podstawowych, 4 gimnazja i 86 szkół ponadgimnazjalnych „Czy wszystkie one znikną dowiemy się dopiero po wakacjach” – stwierdziła Sobiborowicz.\nW Opolu jedną ze szkół które znikną będzie gimnazjum nr 2 włączane do gimnazjum nr 4. Z ponad 200 dziećmi trafić ma do opolskiej „czwórki” 19 nauczycieli. Czy trafi – nie wiadomo.\nJak powiedziała dyrektor Publicznego Gimnazjum nr 4 Małgorzata Gawryś-Gnatowicz zależy to od kilku czynników, m.in. woli rodziców uczniów z gimnazjum nr 2, którzy mogą zdecydować o posłaniu dziecka do innej szkoły niż „czwórka”, a także od woli samych nauczycieli.\nJak będzie ostatecznie wyglądać zatrudnienie w nowym roku szkolnym – tego dyrektorka PG 4 jeszcze nie wie. Dowie się na początku września, gdy zakończy się nabór do klas pierwszych i ustali sytuacja dotycząca młodzieży z włączanego gimnazjum nr 2.\n„Planowane zwolnienia w szkołach Lubelszczyzny dotyczą około 500 osób. Kolejne tysiąc osób ma pracować w zmniejszonym wymiarze godzin, w różnym stopniu” – powiedział prezes okręgu lubelskiego ZNP Janusz Różycki.\nRedukcje zatrudnienia nauczycieli związane są z niżem demograficznym i trwają od kilku lat. „Zmiany w zatrudnieniu nauczycieli każdego roku były bardzo duże, bo dotyczyły setek nauczycieli” – powiedział kurator oświaty w Lublinie Krzysztof Babisz.\nW tym samym czasie od 2006 do 2011 r. liczba uczniów szkół podstawowych na Lubelszczyźnie zmalała o 18,5 tys., a liczba tych szkół o 105. W 2006 r. w podstawówkach na pełnych etatach zatrudnionych było 12,2 tys. nauczycieli, w roku 2010 – prawie 8,5 tys. a w 2011 r. ta liczba zmalała o kolejne 700 osób.\nW gimnazjach w roku 2011 uczyło się ok 5,5 tys. uczniów mniej niż w roku 2010. Na pełnym etacie w tych szkołach w roku 2011 pracowało prawie 400 nauczycieli mniej niż w roku 2010, a w niepełnym wymiarze godzin – blisko 450 osób mniej.\n„O tym ilu nauczycieli faktycznie straciło pracę w tym roku, będziemy wiedzieli na koniec września” – powiedział Babisz. W Lublinie w szkołach prowadzonych przez miasto pracę straci 59 nauczycieli. „Stanowi to niewiele ponad 1 proc. ogółu zatrudnionych nauczycieli” – powiedział Karol Kieliszek z biura prasowego urzędu miasta.\nW gminie Łęczna (liczącej ok. 20 tys. mieszkańców) zwolnionych zostanie 22 nauczycieli, co stanowi 6 proc. ogółu zatrudnionych nauczycieli. Jak tłumaczy kierownik zespołu obsługi szkół i przedszkoli w Łęcznej Stefan Mitura, redukcje wynikają z niżu demograficznego. „Od 1 września nastąpi zmniejszenie o 150 uczniów” – powiedział. Koszty utrzymania szkół w Łęcznej w 2012 r. mają wynieść ponad 21 mln zł, a subwencja oświatowa to niecałe 14 mln zł.\nDyrektorzy szkół na ogół starając się utrzymać miejsca pracy dla nauczycieli, proponują im zmniejszenie wymiaru godzin. Tak jest m.in. w zespole szkół (podstawówka i gimnazjum) w Werbkowicach. Jak powiedziała dyrektor placówki Maria Kaliszczuk, sytuacja jest bardzo trudna i problem zatrudnienia nauczycieli będzie wracał.\nJej zdaniem na terenach wiejskich do problemu niżu demograficznego dochodzi proces wyludniania się tych terenów. „Wiele osób wyjeżdża w poszukiwaniu pracy często za granicę, i zabierają dzieci, które tam będą chodzić do szkół” – dodała.\nTakże według kuratora, w najbliższych latach liczba uczniów nadal będzie spadać. Jak podał Babisz, w klasie III gimnazjum w Lubelskiem w tym roku uczyło się 24,7 tys. uczniów, w klasie VI w szkoły podstawowej – 21,7 tys., a w klasach pierwszych (razem z 6-latkami) tych uczniów było 20,8 tys. „Każdego roku uczniów jest mniej” – zaznaczył.\nW tym roku samorządy na Lubelszczyźnie zgłosiły zamiar likwidacji 50 szkół podstawowych i czterech gimnazjów. 24 małe szkoły – liczące do 70 uczniów – przekazano do prowadzenia stowarzyszeniom.\nKurator podkreślił, że wprowadzana nowa podstawa programowa nie jest główną przyczyną zwolnień nauczycieli. Jego zdaniem może ona mieć znaczenie w przyszłym roku, kiedy uczniowie będą wybierać przedmioty maturalne. „Wtedy się okaże. Jeżeli będą wybierać np. geografię to może być więcej godzin tego przedmiotu, a mniej innego” – dodał Babisz.\nPonad 300 nauczycieli może stracić pracę, a ponad 450 osób może mieć zmienione warunki zatrudnienia – wynika z informacji Zachodniopomorskiego Związku Nauczycielstwa Polskiego. Według związku łącznie zmiany mogą dotknąć nawet tysiąca pracowników szkół w województwie.\nŁącznie z pracownikami niepedagogicznymi zwolnienia w województwie zachodniopomorskim mogą objąć 355 osób a zmiany w warunkach zatrudnienia 512 osób.\nJak powiedział w środę Adam Zygmunt prezes ZNP w Szczecinie, dane dotyczące zwolnień i zmian są szacunkowe. „Te informacje, które udało nam się zebrać dotyczą około 75 proc. szkół w Zachodniopomorskiem. Liczba dotkniętych zmianami na pewno się zwiększy, może być większa nawet o jedną trzecią. W sumie objętych może być nimi około tysiąc osób pracujących w szkołach” – zastrzegł.\nZygmunt dodał, że nie zna planów dotyczących pomocy nauczycielom, którzy będą zwalniani. Według magistratu, przyczyną redukcji zatrudnienia pracowników pedagogicznych jest pogłębiający się niż demograficzny oraz zmiany w ramowych planach nauczania we wszystkich typach szkół.\nNajwiększe zmiany dotyczyć będą szkolnictwa ponadgimnazjalnego. Jednak w związku z trwającą do 6 lipca br. rekrutacją, obecne dane dotyczące zatrudnienia pracowników pedagogicznych są jedynie szacunkowe.\nWprowadzane od roku szkolnego 2012/2013 nowe ramowe plany nauczania w szkołach ponadgimnazjalnych znacznie ograniczą liczbę godzin obowiązkowych zajęć.\nMiasto Szczecin zamierza dofinansować nauczycielom studia podyplomowe prowadzące do zdobycia kwalifikacji do nauczania drugiego przedmiotu w szkołach.Ponad 100 pracowników szkół obejmą także zwolnienia i zmiany warunków zatrudnienia w szkołach powiatu stargardzkiego, 20 z nich ma stracić pracę.\nW gminie wiejskiej Darłowo, gdzie likwidowane są dwie szkoły podstawowe w Dobiesławiu i Słowinie, według ZNP pracę straci 13 nauczycieli. W obu miejscowościach – jak poinformowano w Urzędzie Gminy – powstaną szkoły społeczne, ale obecnie trudno powiedzieć, ilu nauczycieli zatrudnią te placówki.\nW gmina wiejskiej Sławno, gdzie również likwidowane są dwie szkoły – w Boleszewie i Gwiazdowie – problem ze znalezieniem pracy może mieć 6 nauczycieli. Z zestawienia ZNP wynika, że zwolnionych w tej gminie ma być dziewięciu pedagogów. Jak powiedział wójt Ryszard Stachowiak, trzech nauczycieli ma jednak etaty w innych placówkach, więc cały czas będą pracować w szkolnictwie.\nJak dodał, gmina chce utworzyć na bazie likwidowanej szkoły w Gwiadzowie przedszkole oraz oddział przedszkolny w Sławsku, co ma się przełożyć na cztery nowe etaty. Niewykluczone jest zatem, że pracę znajdą tam pedagodzy z likwidowanych placówek.\nLubuskie narzeka na subwencję\nOd 50 do 70 nauczycieli ma być zwolnionych od września w woj. lubuskim głównie ze względu na niż demograficzny – podaje lubuski ZNP w Zielonej Górze.\n„Początkowo liczba ta mogła być większa, ale już od stycznia prowadziliśmy z dyrektorami szkół rozmowy, by zaradzić tej sytuacji. Zabiegaliśmy o pracę dla każdego nauczyciela, choćby na pół etatu. Część z nich zostanie zatrudniona w niepełnym wymiarze czasu pracy” – powiedziała prezes lubuskiego ZNP Bożena Mania.\nJak dodała, do braku etatów dla nauczycieli przyczyniła się także reforma programowa szkół ponadgimnazjalnych oraz to, że wielu sześciolatków nie pójdzie jeszcze do szkoły. „Liczba nauczycieli, którym wypowiedziano pracę może się zmniejszyć we wrześniu ze względu na to, że nabór do szkół będzie większy niż się przewiduje. Wtedy pedagodzy mogą zostać przywróceni do pracy” – podkreśliła prezes.\nJak dodała, w Gorzowie kwestia zwolnień dotyczy 18 osób, w tym filologów, biologów, fizyków, a w Zielonej Górze siedmiu. W gminie Szprotawa wypowiedzenia dotyczą siedmiu nauczycieli. „Dzieje się tak, ponieważ maleje liczba uczniów, a co za tym idzie także subwencja oświatowa. Ta sytuacja zmusza dyrektorów do drastycznych kroków, jakimi są zwolnienia” – powiedział zastępca burmistrza Szprotawy Paweł Chylak.\nSubwencja oświatowa w tym roku w Szprotawie wynosi w tym roku 14 mln zł, a koszt utrzymania szkół samorządowych to 20 mln zł. „Gminy robią co mogą, ale brakuje im pieniędzy na utrzymanie szkół. Trudno się jednak dziwić nauczycielom, że obawiają się o utratę pracy, w końcu to ich chleb” – powiedziała Urszula Matuszak, która uczy muzyki i religii w Szprotawie.\nZwolnień nie przewiduje się natomiast m.in. w Międzyrzeczu, Krośnie Odrzańskim, we Wschowie. Dokładne dane dotyczące zwolnień nauczycieli w regionie chce poznać Kuratorium Oświaty w Gorzowie Wielkopolskim, które w najbliższym tygodniu będzie wysyłać do samorządów specjalne ankiety.\n„Ze względu na niż demograficzny problem zwolnień nauczycieli staje się coraz bardziej widoczny. Chcemy poznać, jak te statystyki kształtują się w skali regionu” – powiedział wicekurator oświaty Radosław Wróblewski.\n576 nauczycieli z województwa kujawsko-pomorskiego mogą dotyczyć zwolnienia z pracy, a zmniejszenie wymiaru czasu pracy dalszych 1028 osób – wynika z danych Zarządu Okręgu Związku Nauczycielstwa Polskiego w Bydgoszczy.\n„Sytuacja jest tragiczna. Pracę tracą często nauczyciele z dużym stażem, nauczyciele dyplomowani. Część samorządów i dyrektorów szkół, decyduje się na zatrudnianie nauczycieli w niepełnym wymiarze czasu pracy, zamiast przeprowadzać redukcję zatrudnienia” – powiedział prezes kujawsko-pomorskiego ZNP Ryszard Kowalik.\nZdaniem Kowalika wypowiedzenia wynikają nie tylko z sytuacji demograficznej – zmniejszania się liczby uczniów, ale też z polityki samorządów, które chcą oszczędzać na oświacie. Wpływ na zwolnienia miały też zmiany w programach nauczania, które skutkowały zmniejszeniem liczby lekcji z niektórych przedmiotów.\nPrezes przyznał, że faktycznie nie wszystkie osoby, które otrzymały zwolnienia muszą stracić pracę. Możliwe jest cofnięcie części wypowiedzeń w przypadku, gdy na przykład do szkół zgłosi się więcej uczniów niż planowano czy okaże się, że jest potrzebny nauczyciel do prowadzenia nauczania indywidualnego.\nZ danych ZNP wynika, że w województwie kujawsko-pomorski pracę straci też 133 pracowników administracji i obsługi.\nW największym mieście regionu, w Bydgoszczy wypowiedzenia otrzymało 146 nauczycieli. Zastępca dyrektora Wydziału Oświaty Urzędu Miasta Jadwiga Zagert poinformowała, że w gonie zwolnionych są 43 osoby, które miały uprawnienia do emerytury lub świadczeń pomostowych. Zaznaczyła, że liczba zwolnionych może się zmniejszyć.\nWe Włocławku, który ma trzy razy mniej mieszkańców niż Bydgoszczy wypowiedzenia otrzymało 120 nauczycieli. Dyrektor Wydziału Urzędu Miasta Torunia Janusz Pleskot poinformował, że podległych szkołach wypowiedzenia otrzymało 108 nauczycieli, z których 40 nabyło już prawa emerytalne. Jest to największa redukcja zatrudnienia w ostatnich latach. W zeszłym roku pracę straciło 19 osób, a dwa lata temu – 19.\nZdaniem Pleskota faktycznie zwolnionych zostanie mniej nauczycieli. Część zwolnień w szkołach, zwłaszcza ponadgimnazjalnych może zostać cofnięta, gdy nabór uczniów będzie odpowiednio duży. Niektóre etaty nauczycielskie mogą zwolnić się po zakończeniu konkursów na dyrektorów szkół, których w mieście ogłoszono 27.\nInformacje zebrane przez ZNP wskazują, że w części miejscowości i powiatów nie było zwolnień nauczycieli lub były nieduże, ale niektórym osobom zmniejszono wymiar czasu pracy.\nW powiecie radziejowskim nie zwolniono nikogo, ale 50 osobom zmniejszono wymiar czasu pracy. W powiecie nakielskim, podobnie jak i w powiecie sępoleńskim, zwolnionego jednego nauczyciela i 14 okrojono etat, w powiecie golubsko-dobrzyńskim – odpowiednio 13 i 46, a w Grudziądzu – 15 i 60.\nWarmińsko – mazurskie kłopoty\nW nowym roku szkolnym w warmińsko-mazurskiem nawet 300 nauczycieli może stracić pracę – podał prezes okręgu warmińsko-mazurskiego ZNP Janusz Koziński. Powodem jest niż demograficzny, a przez to niewystarczający nabór uczniów do szkół. Jak powiedział prezes Koziński liczba nauczycieli, którzy od 1 września mogą stracić pracę, to dane szacunkowe. Na Warmii i Mazurach pracuje 17 tys. nauczycieli.\n„Aby skutecznie zwolnić od 1 września nauczyciela, należy mu wręczyć wypowiedzenie do 31 maja. Dyrektorzy nie znając jeszcze wyników naborów do swych szkół 1 września, czasem asekuracyjnie wręczają wypowiedzenia nauczycielom. Gdy nabór okaże się większy niż przewidywania to dyrekcja zawsze może takie wypowiedzenie wycofać a nauczyciel zachowa pracę” – zastrzegł Koziński.\nZaznaczył, że według ocen ZNP pracę na Warmii i Mazurach od 1 września może stracić od 200 do 300 nauczycieli. Faktyczna liczba zwolnionych będzie znana pod koniec sierpnia. Zastępca dyrektora wydziału edukacji urzędu miasta w Olsztynie Teresa Wiśniewska powiedziała, że w Olsztynie zwolnienia dotkną 60 nauczycieli, w tym 50 straci pracę w szkołach ponadgimnazjalnych.\nW liceach ogólnokształcących zwolnionych zostanie 11 nauczycieli a w szkołach zawodowych 39. Powodem – jak podkreśliła Wiśniewska – jest niż demograficzny i małe zainteresowanie szkołami zawodowymi. Według niej w pierwszym rzędzie zwolnienia dotkną nauczycieli, którzy mogą odejść na emeryturę.\nPytana czy zwalniani nauczyciele będą kierowani przez samorząd na kursy przekwalifikowujące odpowiedziała, że specjalnych szkoleń nie będzie. Przy kuratorium działa natomiast bank ofert pracy. W Olsztynie jest 2,5 tys. nauczycieli.\nW Ełku samorząd nie zlikwiduje w tym nowym roku szkolnym żadnej ze szkół, nie przekaże także ani jednej placówki stowarzyszeniom i co się z tym wiąże nie będzie zwalniał nauczycieli.\nJak powiedział prezydent Ełku Tomasz Andrukiewicz pracę stracą wyłącznie cztery osoby mające umowy na czas określony, bo nie będą miały ich przedłużonych. Natomiast żaden nauczyciel zatrudniony na czas nieokreślony nie zostanie zwolniony. Według prezydenta sposobem na to, by nauczyciele utrzymali pracę jest prowadzona od 7 lat w Ełku analiza demografii i dostosowanie zatrudnienia do potrzeb.\n„Chodzi o to, że robimy wszystko, by uatrakcyjnić ofertę szkół i zapewnić nabór do nich. Uruchomiliśmy w Ełku zespół szkół sportowych w skład, których wchodzi podstawówka, gimnazjum i liceum. Już w 2006 roku zmniejszyliśmy liczbę dzieci w klasach do 25 uczniów. Nauczyciele, którzy nabyli uprawnienia emerytalne przechodzą na emeryturę i nie blokują miejsc młodym nauczycielom” – powiedział Andrukiewicz.\nW Ełku jest 19 placówek oświatowych: przedszkoli, szkół podstawowych i gimnazjów w których pracuje 560 nauczycieli.\nOkoło 250 nauczycieli straci pracę w wyniku restrukturyzacji szkół w Krakowie. Nie ma danych dotyczących całej Małopolski. Według szacunków Związku Nauczycielstwa Polskiego – w regionie zwolnionych może być ok. 850 osób. W Małopolsce we wszystkich typach szkół zatrudnionych jest 71 tys. 181 nauczycieli, uczniów jest ponad 484 tys., a ich liczba w porównaniu z 2010 r. zmalała o 8,2 tys.\nSamorządy, które decydują się na likwidację i połączenia szkół, a co się z tym wiąże na zwalnianie nauczycieli podają dwa powody takich decyzji: spadek liczby uczniów i zbyt mała subwencja oświatowa, która nie wystarcza na pokrycie kosztów utrzymania placówek.\nW Krakowie w wyniku restrukturyzacji pracę ma stracić około 250 z ponad 12,5 tys. nauczycieli oraz około 600 osób zatrudnionych w administracji i obsłudze placówek oświatowych (spośród ponad 5,4 tys. wszystkich). 300 pracowników kuchni prawdopodobnie zacznie ponownie pracować w dawnych miejscach, jako prowadzący stołówki lub pracownicy firm, które przejmą prowadzenie stołówek.\nWedług Związku Nauczycielstwa Polskiego liczby te nie uwzględniają jednak nauczycieli, którym nie przedłużono umów o pracę zawartych na czas określony – może to być kolejne 200 osób, a kolejne 453 osoby będą pracowały w zmniejszonym wymiarze godzin.\n„Musimy dostosować liczbę nauczycieli do spadającej liczby uczniów” – tłumaczy konieczność zmian zastępca prezydenta Krakowa ds. edukacji i spraw społecznych Anna Okońska-Walkowicz. Dodała, że w zarządzeniu prezydenta zaproponowano minimalną, optymalną i maksymalną liczebność klas, co ma wyeliminować przypadki tworzenia bardzo małych, kilkuosobowych klas.\n„Dopłacamy do wydatków bieżących na edukację najwięcej spośród dużych miast” – dodała Okońska-Walkowicz.\nKraków na oświatę wydaje obecnie ponad 1,1 mld zł, z czego ok. 400 mln zł dokłada z własnego budżetu. Od 2006 r. liczba uczniów spadła w Krakowie o 16 tys., a liczba etatów nauczycielskich zmniejszyła się w ciągu ostatnich trzech lat o 1 proc. Według władz miasta po restrukturyzacji jakość oświaty się nie pogorszy, chodzi o racjonalizację i sieci szkół i wydatków.\nW Tarnowie zwolnienia mają dotyczyć ok. 130 spośród 3 tys. nauczycieli – podała rzeczniczka tarnowskiego magistratu Dorota Kunc – Pławecka (według ZNP zwolnienia obejmą 169 osób, a ograniczenie wymiaru pracy 79 osób). W Nowym Sączu zagrożonych utratą pracy jest ok. 30 nauczycieli.\nZwiązek Nauczycielstwa Polskiego przeprowadził w swoich oddziałach w Małopolsce ankiety dotyczące zwolnień. Odpowiedzi nadesłało 47 ze 118 oddziałów. „Są wśród nich nasze największe oddziały. Według informacji, jakie otrzymaliśmy pracę straci 708 nauczycieli, a 1470 osób będzie pracowało w ograniczonym wymiarze” – powiedziała wiceprezes Zarządu Okręgu Małopolskiego ZNP Barbara Bohosiewicz.\nWedług statyk ZNP zwolnienia w szkolnictwie będą najbardziej dotkliwe w Wojniczu, gdzie zwolnionych ma być 42 z 221 nauczycieli (czyli 19 proc.), Radłowie – 27 zwolnionych z 141 zatrudnionych (19 proc.) i Borzęcinie – 10 osób ze 102 zatrudnionych (niemal 10 proc.).\nZwiązkowcy szacują, że w całym regionie może zostać zwolnionych ok. 850 nauczycieli, a ok. 1,6 tys. nauczycieli będzie zatrudnionych w mniejszym niż obecnie wymiarze godzin. Zdaniem prezes Zarządu Okręgu Małopolskiego ZNP Grażyny Ralskiej niekorzystna sytuacja demograficzna, którą samorządy uzasadniają restrukturyzację szkół powinna być wykorzystana do ograniczenia liczby uczniów w klasach.\n„To dałoby warunki do lepszego funkcjonowania zarówno ucznia jak i nauczyciela” – powiedziała Ralska. Dodała, że niektórzy z dyrektorów pod presją samorządu podejmują decyzję o zwolnieniach kadry. „Skutek jest taki, że zagraża to bezpieczeństwu dzieci.\nTo nauczyciel i pośrednio dyrektor, a nie prezydent miasta, odpowiada, gdy w szkole wydarzy się wypadek. I nie ma się co dziwić obawom rodziców przed posłaniem dzieci do szkół, które mają bardzo liczne oddziały” – dodała.\nJak podkreślają i samorządowcy i przedstawiciele ZNP faktyczna skala zwolnień będzie znana we wrześniu, bo dopiero po zakończeniu rekrutacji do szkół ponadgimnazjalnych oraz po zakończeniu procesu łącznia szkół, który niektóre gminy podjęły w ostatnim momencie, będzie wiadomo, ilu nauczycieli ma pracę.\n„Niektóre z wypowiedzeń mogą być cofnięte” – mówi wiceprezes Zarządu Okręgu Małopolskiego ZNP Barbara Bohosiewicz.\nDla osób, które wiedzą, że ich etat zostanie zlikwidowany w Małopolsce przygotowany został program wsparcia ONyKS, który będzie realizowany do końca lipca 2014 r. Będzie mogło wziąć w nim udział 380 osób.\nPrzedsięwzięcie jest dofinansowywane z funduszy unijnych. Jak tłumaczył dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Krakowie Andrzej Martynuska to oferta dla osób, które są na wypowiedzeniach, aby nie czekały do ostatniej chwili, lecz rozpoczęły aktywne poszukiwanie nowych miejsc pracy.\nW ramach projektu pracownicy oświaty mają otrzymywać wszechstronne wsparcie w poszukiwaniu nowego miejsca zatrudnienia, porady psychologiczne i dotyczące przedsiębiorczości. Przewidziano też cykliczne giełdy pracy.\n700 nauczycieli z województwa podlaskiego straci pracę od przyszłego roku szkolnego – wynika z danych Kuratorium Oświaty w Białymstoku. W regionie pracuje 24,8 tys. nauczycieli, zwolnienia będą dotyczyć niecałych 3 proc. zatrudnionych.\nJak poinformowała rzeczniczka kuratorium Małgorzata Palanis, w porównaniu z ubiegłym rokiem szkolnym, liczba zwalnianych nauczycieli w tym roku jest większa. Wtedy straciło pracę 653 nauczycieli, obecnie 700.\nPozostałe zwolnienia dotyczą osób, które w tym roku przechodzą na emeryturę, nauczycieli, którzy przechodzą w tzw. stan nieczynny (czyli, kiedy nie mają zajęć lekcyjnych, ale pobierają wynagrodzenie zasadnicze i inne świadczenia pracownicze) oraz nauczycieli, u których rozwiązanie umowy nastąpiło za porozumieniem stron.\nKrystyna Wasiluk-Richter z oświatowej „Solidarności” w Białymstoku powiedziała, że 700 nauczycieli to „pokaźna liczba ludzi”. W jej ocenie, są to znaczne zwolnienia w oświacie, a osoby te niekoniecznie znajdą pracę w innych miejscach. Według niej, problemem jest też brak możliwości przekwalifikowania się, bo w regionie nie ma żadnej większej fabryki, która obecnie prowadziłaby nabór.\nJak powiedziała prezes okręgu Podlaskiego Związku Nauczycielstwa Polskiego Iraida Tarasiewicz, nie jest to ostateczna liczba zwolnień, bo np. wciąż trwają sprawy w sądach pracy. Powiedziała, że jakiś czas temu mówiło się o ponad 1 tys. nauczycieli, którzy mieli nie wrócić do pracy po wakacjach. Jednak, jej zdaniem, nawet 700 osób to dużo i jest to bardzo niekorzystne z punktu widzenia szkół, bo nakłada większe obciążenia na pozostałych nauczycieli.\nW gminie Siemiatycze, na terenie której działają cztery szkoły podstawowe i gimnazjum zwolnienia nie będą drastyczne – powiedziała odpowiedzialna za oświatę w urzędzie w Siemiatyczach Teresa Karolczuk. Zatrudnionych jest 75 nauczycieli, a zwolnienia dotyczą osób, które miały umowę na czas określony i nie zostanie im ona przedłużona. To ośmiu nauczycieli.\nZwolnień nauczycieli nie przewiduje się w gminie Korycin. Dyrektorka jedynego tam zespołu szkół, Ewa Bojarzyńska powiedziała, że w zespole pracuje obecnie 33 nauczycieli, tylu też będzie uczyło od września.\nPonad 280 pracowników oświaty może stracić pracę po likwidacji i łączeniu szkół na Dolnym Śląsku. Kolejne 400 osób musi się liczyć ze zmniejszeniem wymiaru godzin pracy – poinformowała prezes dolnośląskiego Związku Nauczycielstwa Polskiego Mirosława Chodubska.\nInformacje o planowanych zwolnieniach dolnośląski okręg Związku Nauczycielstwa Polskiego zebrał z 45 gmin w regionie. „Według tych danych pracę może stracić 281 pracowników oświaty. W większości zwolnienia dotyczą nauczycieli, ale wśród tej grupy są również pracownicy administracji i obsługi szkół” – powiedziała Chodubska.\nZ kolei zmniejszenie wymiaru godzin pracy może dotknąć kolejnych 400 osób. Etaty mają być zamieniane na połówki bądź trzy czwarte.\nWedług Chodubskiej dla większości osób, które stracą pracę nie są przygotowywane żadne zastępcze etaty. „Na przykład po likwidacji jednej ze szkół w gminie Wińsko zatrudnienie straci 12 osób i nie ma dla nich pracy na terenie gminy” – mówiła prezes.\nW Wałbrzychu, gdzie zlikwidowane mają zostać trzy szkoły podstawowe oraz połączone jedno gimnazjum z podstawówką, władze miasta zakładają, że nie będzie zwolnień nauczycieli. „Uda się uniknąć zwolniej, jeżeli po likwidacji szkół klasy w całości przejdą do innych placówek. To jednak okaże się pod koniec sierpnia” – powiedziała rzeczniczka wałbrzyskiego magistratu Anna Żabska.\nDodała, że prezydent Wałbrzycha Roman Szełemej powołał specjalny zespół, który ma „aktywnie reagować” w sytuacjach, kiedy nie będzie etatów dla nauczycieli z likwidowanych szkół. „W mieście powstaną trzy nowe żłobki i tu oferta zatrudnienia będzie kierowana do nauczycieli, którzy nie będą mieli etatów” – tłumaczyła rzeczniczka.\nZdaniem wójta gminy Przeworno Aleksandra Beka ograniczenie etatów nauczycielskich w zawiązku z likwidacją dwóch szkół podstawowych w gminie to najpoważniejszy problem związany z reorganizacją placówek oświatowych. „Nas dotknie to jednak za rok, ponieważ nasze szkoły zostaną zlikwidowane we wrześniu 2013 r. Jest jeszcze zatem czas, aby znaleźć na to jakieś rozwiązanie” – powiedział wójt.\nW marcu do Dolnośląskiego Kuratorium Oświaty wpłynęło około 180 uchwał intencyjnych ws. likwidacji, przekształceń i łączenie przedszkoli, szkół podstawowych, gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych. Z tego samej likwidacji dotyczy ok. 80 takich uchwał. Ponad 30 proc. z uchwał intencyjnych ws. likwidacji szkół, dotyczyło placówek oświatowych, w których w ostatnich latach nie było naboru.\nJak powiedziała rzeczniczka Dolnośląskiego Kuratora Oświaty, Janina Jakubowska, ostateczna liczba zlikwidowanych w tym roku szkół w regionie będzie znana we wrześniu. „Wówczas też będziemy mieli informacje nt. liczby etatów nauczycielskich na Dolnym Śląsku” – powiedział Jakubowska.\nWedług szacunków oświatowej pomorskiej „S” z końcem tego roku szkolnego pracę może stracić kilkuset nauczycieli w regionie. Samorządy i dyrektorzy szkół starają się pomóc pedagogom m.in. szukając dla nich zajęcia czy rezygnując z zatrudniania emerytów.\nWładze pomorskiego ZNP nie podjęły się oszacowania, ilu nauczycieli może zostać zwolnionych w regionie w tym roku. „Staramy się zbierać takie dane od naszych struktur w terenie, ale pozyskanie tych informacji nie jest proste” – powiedziała sekretarz pomorskiego ZNP Ewa Pawłowska.\nTakże kuratorium oświaty nie jest w stanie podać nawet przybliżonej liczby pedagogów, którzy mogą stracić prace. „Takie dane będziemy mieli we wrześniu” – powiedziała Grażyna Westerska z Wydziału Organizacji i Pragmatyki Zawodowej pomorskiego kuratorium.\nZdaniem Wojciecha Książka przewodniczącego sekcji oświaty i wychowania NSZZ „S” Regionu Gdańskiego, w województwie pomorskim, w którego szkołach pracuje ok. 35 tysięcy nauczycieli, zagrożonych utratą pracy może być kilkuset pedagogów. Jak wyjaśnił Książek, swoje szacunki opiera on na danych z Gdańska, gdzie jego zdaniem zwolnionych zostać może około 150 spośród ponad 5 tysięcy zatrudnionych przez samorząd nauczycieli.\nLiczby tej nie potwierdza jednak wydział edukacji Urzędu Miejskiego w Gdańsku, w którym to mieście w tym roku zamkniętych zostanie kilka szkół, głównie ponadgimnazjalnych. „Szacujemy, że w Gdańsku pracę stracić może 50-70 osób. Byłoby ich więcej, gdyby nie działania, jakie podjęliśmy” – powiedział zastępca dyrektora gdańskiego wydziału edukacji Jerzy Jasiński.\nJak wyjaśnił Jasiński, aby zapobiec bezrobociu wśród pedagogów, wydział zalecił dyrektorom gdańskich placówek, aby nie zatrudniali emerytowanych nauczycieli. „Zwróciliśmy też uwagę na to, by starano się nie zatrudniać nauczycieli na przykład na 1,5 etatu, a proponować godziny ponad etat innemu pedagogowi” – powiedział Jasiński.\nDyrektor gdańskiego VI Liceum Ogólnokształcącego Tomasz Zbierski zwolnił z końcem tego roku szkolnego trzech spośród niemal 70 pracujących w tej placówce pedagogów. „Nauczyciele chemii i polskiego otrzymali wypowiedzenia, natomiast informatyk z całego etatu przeszedł na pół” – powiedział. Dyrektor dodał, że w jego szkole już od kilku lat nie pracują emerytowani nauczyciele, a około 80 procent pedagogów ma tzw. „gołe etaty”.\nJak powiedział Zbierski, obok działań podejmowanych przez samorząd, w Gdańsku także sami dyrektorzy szkół chcąc pomóc swoim pracownikom wymieniają między sobą informacje o ewentualnych wolnych godzinach dla nauczycieli poszczególnych przedmiotów.\n„Jeśli np. jakiś nauczyciel ma w danej szkole 16/18 etatu, to staramy się znaleźć dla niego w innej placówce dwie brakujące godziny do pełnego etatu” – wyjaśnił Zbierski.\nJak zgodnie podkreślają wszystkie instytucje zajmujące się oświatą, szacunki dotyczące zwolnień są trudne m.in. dlatego, że rekrutacja w szkołach ponadgimnazjalnych zostanie zakończona dopiero w lipcu. „Wtedy dopiero będziemy wiedzieć, ilu uczniów chce się uczyć w danej szkole, a co za tym idzie – ile klas powstanie i ilu nauczycieli w jakim wymiarze będzie mogło w niej pracować” – powiedziała wiceprezydent Gdyni Ewa Łowkiel.\nŁowkiel poinformowała, że z końcem tego roku szkolnego w Gdyni pracę może stracić ok. 20 pedagogów. „12 osób zostało zwolnionych, a 7 kolejnych zostało przeniesionych w stan nieczynny, co oznacza, że – np. w razie dobrego naboru do danej szkoły, osoby te będą mogły wrócić do pracy” – wyjaśniła dodając, że w tym roku w Gdyni pracę straciło też prawie 200 nauczycieli, którym skończyły się umowy.\nByli to głównie nauczyciele przyjmowani na zastępstwo – na czas urlopów macierzyńskich czy dla poratowania zdrowia.\nAby pomóc zagrożonym zwolnieniem nauczycielom, gdyński wydział edukacji poprosił dyrektorów szkół o przesyłanie informacji dotyczących z jednej strony ewentualnych wakatów, z drugiej – nauczycieli, którym na przykład brakuje kilku godzin do pełnego etatu. „W ten sposób jesteśmy w stanie pomóc dopełnić etaty tym nauczycielom, którym brakuje godzin w ich macierzystej placówce” – powiedziała Łowkiel.\nZwolnienia w pomorskich szkołach dotyczyć będą przede wszystkim nauczycieli zatrudnionych w szkołach ponadgimnazjalnych, w tym liceach profilowanych oraz technikach i liceach uzupełniające, których likwidację przewiduje nowelizacja ustawy o systemie oświaty. Z mapy oświatowej Pomorza ma zniknąć w tym roku ok. 75 szkół, w tym 57 ponadgimnazjanych. Zamknięcie części z nich wiąże się także z niżem demograficznym.\nPonad 570 nauczycieli przewidziano na razie do zwolnienia wg sondażu prowadzonego przez Okręg Śląski Związku Nauczycielstwa Polskiego. Jednak dane pochodzą zaledwie z jednej czwartej oddziałów ZNP znajdujących się na terenie województwa śląskiego.\nOd ponad trzech tygodni w 129 oddziałach terenowych Okręgu Śląskiego ZNP prowadzony jest sondaż wśród nauczycieli, w celu wychwycenia osób, które 31 maja otrzymały wypowiedzenia lub zostały powiadomione o zamiarze ograniczenia wymiaru zatrudnienia.\n„Z naszych informacji zebranych w jednej czwartej oddziałów wynika, że jak dotąd wypowiedzenia otrzymało 572 nauczycieli a 940 zostało poinformowanych o zmniejszeniu liczby godzin od września” – powiedziała sekretarz Okręgu Śląskiego ZNP w Katowicach Grażyna Hołyś-Warmuz.\nDane pochodzą m.in. z takich miast jak Siemianowice Śląskie, Katowice, Mikołów, Tychy, Wodzisław Śląski, Dąbrowa Górnicza.\n„W najtrudniejszej sytuacji znaleźli się nauczyciele biologii, chemii, fizyki, bo bardzo skurczyła się im siatka godzin. To oni najczęściej poszukują pracy. W mniejszym stopniu ten problem dotyczy także nauczycieli historii oraz innych przedmiotów; wśród nauczycieli do zwolnienia są także matematycy i poloniści” – powiedziała Hołyś-Warmuz.\nDodała, że dyrektorzy szkół podejmują próby znalezienia godzin dla nauczycieli w innych szkołach, w tym celu często porozumiewają się między sobą. „Dyrektorzy próbują sami rozeznać sytuację na poziomie samorządu, my niestety nie prowadzimy banku informacji (o wolnych godzinach do przejęcia)” – powiedziała sekretarz śląskiego ZNP.\nGrażyna Burek z wydziału edukacji w katowickim Urzędzie Miasta powiedziała, że sytuacja jest bardzo dynamiczna, dlatego nie można w tej chwili określić, ilu nauczycieli nie będzie miało pracy bądź jakiej grupie zmniejszy się liczba godzin od września. Z danych ZNP wynika, że w Katowicach wypowiedzenia otrzymało ponad 50 nauczycieli, a ok. 40 poinformowano o ograniczeniu liczby godzin.\nBurek wyjaśniła, że jeśli w wydziale edukacji pojawiają się informacje w sprawie wolnych etatów lub godzin do przejęcia, np. w sytuacji gdy ktoś zwalnia się na własną prośbę, wybiera się na urlop dla poratowania zdrowia, to automatycznie łączy się je z osobami, które mogą stracić pracę.\n„Jeżeli w szkole macierzystej nauczyciel ma co najmniej pół etatu, wówczas jako organ prowadzący szkołę możemy wskazać placówkę, w której będzie uzupełniał etat, i robimy to na bieżąco” – powiedziała Burek.\nZ danych ZNP wynika, że szkołach województwa śląskiego pracuje ok. 62 tys. nauczycieli.\nW związku z likwidacją szkół z końcem sierpnia 421 nauczycieli straci pracę w województwie świętokrzyskim – wynika z danych Związku Nauczycielstwa Polskiego. Według Kuratorium Oświaty w Kielcach świętokrzyskie gminy zlikwidują 36 szkół.\nWedług danych zarządu Okręgu Świętokrzyskiego Związku Nauczycielstwa Polskiego w regionie zwolnionych zostanie 421 nauczycieli, a 1381 zmieniono warunki pracy – będą pracowali na niepełny etat. Prezes ZNP Wanda Kołtunowicz zastrzegła, że nie są to pełne dane, gdyż pochodzą z 80 proc. szkół.\nZ danych ZNP wynika, że najwięcej – 94 osoby – dostały wypowiedzenia w powiecie sandomierskim. 57 nauczycieli straci pracę w powiecie kieleckim, a 49 w Kielcach. Nikt nie został zwolniony w powiecie kazimierskim, a w pińczowskim – jeden nauczyciel. Jednak liczba zwolnionych nauczycieli może być mniejsza, gdy w szkołach okaże się, iż nabór uczniów pozwala na utworzenie klas.\nWedług danych, jakie na początku roku samorządy przekazały kuratorium, od września zlikwidowanych zostanie 36 szkół, a kilkanaście zostanie przekształconych w niepubliczne. Według danych ZNP zlikwidowanych lub przekazanych stowarzyszeniom zostanie w sumie 57 szkół.\nW gminie Dwikozy w powiecie sandomierskim samorząd – mimo negatywnej opinii kuratorium – zlikwidował pięć wiejskich podstawówek, w których było około 50 nauczycielskich etatów. We wszystkich pięciu miejscowościach powstały jednak stowarzyszenia, które zamierzają poprowadzić szkoły.\nWedług dyrektorki szkoły w Gierlachowie Barbary Bieleckiej, nauczyciele – 12 osób – otrzymali wypowiedzenia z dniem 31 sierpnia, ale stowarzyszenie obiecało im, że wszyscy zostaną zatrudnieni. W gminie Nowa Słupia w powiecie kieleckim przekształcono pięć szkół.\nJak powiedziała kierująca Zespołem Obsługi Oświaty Agnieszka Lewandowska, siedmiu nauczycieli nie wyraziło chęci pracy w szkole prowadzonej przez stowarzyszenie i zdecydowało się odejść na emeryturę. Nikt nie dostał wypowiedzenia. 11 osobom wygasają umowy o pracę na czas określony, część z nich zostanie zatrudniona.\nJak poinformował dyrektor Zespołu Obsługi Ekonomiczno-Administracyjnej Publicznych Szkół i Placówek w Kazimierzy Wielkiej Henryk Chałuda, samorząd planował zwolnienie trzech nauczycieli z dwóch szkół podstawowych, ale zamiast tego będą oni pracowali na niepełne etaty.\nRzecznik Miejskiego Urzędu Pracy w Kielcach Rafał Szwed powiedział, że w tej chwili w mieście zarejestrowanych jest ok. 480 bezrobotnych nauczycieli, a ofert pracy w regionie dla osób z tym zawodem nie ma. Z danych Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Kielcach wynika, że na koniec 2011 roku zarejestrowanych było w regionie 2084 bezrobotnych specjalistów nauczania i wychowania, w tym ponad 700 nauczycieli gimnazjów i szkół średnich oraz ponad 200 nauczycieli szkół podstawowych.\nPonad pięciuset nauczycieli straci pracę, a ponad tysiąc będzie miało niepełny etat od nowego roku szkolnego wynika z szacunków samorządowców i związkowców nauczycielskich. Dla tych, którzy tracą pracę nie ma specjalnych programów pomagających w znalezieniu innego zatrudnienia. Nauczyciele tracą pracę ze względu na likwidację szkół spowodowaną mniejszą liczbą uczniów wynikającą z niżu demograficznego.\nWedług szacunków Związku Nauczycielstwa Polskiego w Wielkopolsce pracę straci w nowym roku szkolnym 537 nauczycieli i 142 pracowników niepedagogicznych, kolejnych 1042 nauczycieli będzie pracowało na niepełnym etacie. Podobne szacunki – sięgające 550 osób – ma nauczycielska Solidarność w regionie wielkopolskim.\n„Nie są to jednak pełne dane. Tych, co stracą pracę może być więcej. Nie mamy też żadnych informacji na temat zorganizowanej pomocy doradczej dla zwalnianych nauczycieli, tak, aby mogli znaleźć inna pracę” – powiedziała Joanna Wąsala prezes okręgu wielkopolskiego ZNP. Według danych Kuratorium Oświaty w Poznaniu w Wielkopolsce zatrudnionych jest 59 374 nauczycieli pracujących w 3561 placówkach edukacyjnych.\nNajwięcej nauczycieli straci pracę w Poznaniu. Z danych Wydziału Oświaty Urzędu miasta wynika, że dyrektorzy szkół zwolnią w mieście 220 osób pracujących na pełnym etacie i około 80 na etatach częściowych. Wobec kolejnych 470 osób dyrektorzy mogą nie przedłużyć okresowych umów o prace – poinformował Maciej Milewicz z biura prasowego Prezydenta Poznania.\nMiasto nie przewiduje programu pomocy dla nauczycieli, którzy stracili pracę. „Pamiętajmy, że to nie miasto zwalnia nauczycieli tylko dyrektorzy poszczególnych szkół” – dodał Milewicz.\nMniejsza liczba uczniów w szkołach powiatu ostrowskiego będzie dla 67 nauczycieli oznaczać pracę w niepełnym wymiarze godzin. 35 osób odejdzie z oświaty z powodu przejścia na emerytury i renty lub braku przedłużenia umowy o pracę.\nW powiecie pleszewskim ze szkół odejdzie 38 nauczycieli, w tym kilku na emerytury. „Części pedagogów zostanie obniżony wymiar etatu” – poinformował naczelnik wydziału oświaty Sławomir Sobczyk. Starosta pleszewski Michał Karalus powiedział, że odejdą najczęściej młodzi nauczyciele na stażu i na kontraktach. Dodał, że w szkołach nie będzie nadgodzin.\nWedług dyrektora miejscowego Powiatowego Urzędu Pracy Leszka Bierły, na liście zarejestrowanych jest obecnie 60 bezrobotnych nauczycieli, z których zdecydowana większość nie pracowała po ukończeniu studiów i do tej pory nie może znaleźć zatrudnienia.\nAby ustrzec się przed zwolnieniami, w powiecie kępińskim planuje się przenoszenie nauczycieli do różnych szkół. Będą musiały odejść jedynie trzy osoby. Likwidacja szkoły w Liskowie (powiat kaliski) spowoduje zwolnienia, ale nie wiadomo jeszcze ile to będzie osób. W powiecie ostrzeszowskim nie są planowane zwolnienia, ale osobom zatrudnionym na czas określony nie zostaną przedłużone umowy.\nW powiecie słupeckim planowane jest dzielenie jednego etatu na pracę w dwóch szkołach. „Nie ma tendencji do zwolnień, bo nie ma radykalnego spadku liczby uczniów” – powiedziała naczelnik wydziału oświaty Elżbieta Kordylewska.\nW powiecie konińskim będą jedynie pojedyncze przypadki dobrowolnych odejść na emerytury. W powiecie jarocińskim pracę uratowało nauczycielom podzielenie nadgodzin i przesunięcie uczniów między sąsiednimi powiatami. Pracę mogą stracić jedynie dwie osoby.\nŻadnych zwolnień nie planuje się m.in. w szkołach Czajkowa, Stawiszyna, Doruchowa. W Dobrzycy szkoły podlegające samorządowi zostaną przekazane od 1 października stowarzyszeniom i nie wiadomo, czy będą wtedy jakiekolwiek zwolnienia. Podobna sytuacja jest w szkole podstawowej w Kuczkowie.\nOchraniać nauczycieli przed zwolnieniami w powiecie ostrowskim ma zmniejszanie liczby uczniów w oddziałach oraz w grupach językowych i na zajęciach z wychowania fizycznego. „Dzięki temu skutki spadku liczby uczniów nie będą tak dotkliwe dla nauczycieli” – powiedział asystent starosty Janusz Grzesiak.\nWedług danych ZNP w Rzeszowie do zwolnienia przewidzianych jest 667 nauczycieli, a ponad 2 tys. będzie miało zmniejszoną liczbę godzin. Dane te jednak nie są ostateczne, bo zebrano je na podstawie informacji z 72 proc. placówek regionu.\n„Spodziewamy się, gdy spłyną informacje ze wszystkich placówek, to okaże się, że zwolnień może być około 800. Nie mamy np. danych choćby z samego Rzeszowa. Natomiast ograniczenie liczby godzin może się zmienić na plus” – poinformował prezes ZNP w Rzeszowie Stanisław Kłak.\nPowodem redukcji etatów jest niż demograficzny powodujący łączenie klas i likwidację małych szkół. W szkołach ponadgimnazjalnych dodatkowym czynnikiem sprzyjającym zmniejszeniu liczby etatów jest jeszcze reforma programowa. Zdaniem Kłaka część etatów udałoby się uratować zachowując mniejsze oddziały szkolne lub dzieląc duże klasy na mniejsze.\nW Przemyślu – według danych ZNP – pracę może stracić około 30 nauczycieli, a 26 będzie zatrudnionych w mniejszym wymiarze. Natomiast według wydziału edukacji urzędu miasta w Przemyślu do zwolnienia przewidzianych jest 25 osób, a 64 będzie miało zmniejszoną liczbę godzin.\nDyrektor I LO w Przemyślu Tomasz Dziumak w rozmowie z PAP poinformował, że w jego szkole w przyszłym roku szkolnym ubędzie ponad 5 etatów nauczycieli w stosunku do roku obecnego, co spowoduje zwolnienie od 2 do 3 osób i ograniczenia liczby godzin u kilku innych.\n„Jest to pierwsza taka sytuacja od wielu lat. Zawsze te redukcje etatów nauczycieli uderzały najpierw w mniejsze szkoły, a licea jakoś omijały” – powiedział Dziumak.\nZapewnił jednocześnie, że dyrektorzy szkół kierują się obiektywnymi kryteriami przy podejmowaniu decyzji o zwolnieniu nauczycieli. Biorą pod uwagę kwalifikacje nauczyciela, stopień zawodowy, ocenę pracy, przydatność dla szkoły. Znaczenie może mieć też np. sytuacja rodzinna nauczyciela.\n„Lista tych kryteriów jest długa, ale zawsze te decyzje są trudne i powodują poczucie skrzywdzenia u zwolnionych. Nie może być jednak mowy o typowaniu do zwolnienia według jakichś osobistych sympatii czy antypatii” – podkreślił dyrektor.\nRenata Kochanowicz z przemyskiego magistratu zapytana, czy samorząd planuje jakieś kursy czy warsztaty dla zwolnionych nauczycieli w celu zdobycia przez nich nowych umiejętności odpowiedziała, że w budżecie miasta nie ma na cel środków.\nPomoc dla zwalnianych nauczycieli zaoferował natomiast Cieszanów, gdzie od nowego roku szkolnego działać będą nowe placówki oświatowe (2 przedszkola, 6 szkół podstawowych, 3 gimnazja) i zatrudnienie znajdzie w nich – według szacunków – około 60 nauczycieli. Z danych ZNP wynika, że do zwolnienia przewidziano w Cieszanowie 42 nauczycieli, tymczasem wg urzędu miasta i gminy – 10.\nZastępca burmistrza Cieszanowa Janusz Mazurek zauważył, że różnica może wynikać właśnie z tego, że wielu z nich zdecydowało się na pracę w nowych placówkach i już ich nie uwzględniono w statystykach. Ponadto na pracę w nowych placówkach może liczyć też wielu nauczycieli, zagrożonych redukcją liczby godzin.\nInna sytuacja jest w gminie Jasło, gdzie mimo niżu demograficznego, nie zlikwidowano szkół ani oddziałów klasowych. Zastępca wójta Jan Lazar powiedział, że zmniejszyła się jedynie liczebność w oddziałach klasowych, ale nie spowodowało to konieczności zwolnień nauczycieli.\nJak dodał, od nowego roku zlikwidowane zostanie gimnazjum w jednym z pięciu zespołów szkół w gminie. Jednak nauczyciele nie zostaną zwolnieni, ale znajdą zatrudnienie w gimnazjum społecznym, które powstanie w miejsce zlikwidowanego.\nMK, 2012-08-06 10:49:27\nKtoś tu pisze,że nie żal mu nauczycieli,wezmą odprawy i WYJADAĄ ZA PRACĄ ZAGRANICĘ.Super pomysł.Najinteligentniejsi ludzie w tym kraju go opuszczą,zostaną matoły i patologia.O to chodzi,głupki nie podskakują władzy.\nFUNDACJA AZP, 2012-07-09 08:29:20\nAbsencja wynikająca z schorzeń przykręgosłupowych jest duża w środowisku szkół ,nastolatków. To one stają się potem nie tylko początkiem zmian zwyrodnieniowych stawów, kręgów, ale również przyczyną bardzo bolesnych niewydolności, mających niezwykle poważne konsekwencje w wieku dorosłym. Wzrastający ...z roku na rok procent dzieci z wadami postawy zmusza nas do głębszego i szerszego zainteresowania się problematyką profilaktyki wad postawy.Uważamy ,że tym należałoby sie zając poważnie i przyuczyć nauczycieli do tego by skutecznie temu zapobiegali. FUNDACJA "Akademii Zdrowych Pleców" przygotowała program szkoleniowy dla Nauczycieli i przesłała do wszystkich organów samorządowych z informacją o możliwości skierowania na Kurs praktycznego zastosowania urządzeń korektywy prowadzonego pod kier. Prof.hab.n.med. Janusza Nowotnegio autora 200 publikacji naukowych -znawcy tematu i zagadnień. rozwiń\njan, 2012-07-04 08:13:45\nTam gdzie trzeba uczyć młodzież w szkołach podstawowych to zwalniają nauczycieli a głupie kierunki na studiach otwierają. Ciekawe , że młodzież po studiach zatrudnia się na zachodzie do prac fizycznych a studia to tylko papierek i po co się wydaje pieniądze społeczne na takie kierunki. To jest tylko... marnotrawstwo społecznych pieniędzy i strata czasu młodzieży, bo po paru latach , te studia są bez wartości. rozwiń


José Nazar – Wikipedia, wolna encyklopedia\nPełne imię i nazwisko José Salomon Nazar Ordoñez\nCD Universitario Broncos\nJosé Salomon Nazar (ur. 17 września 1953) - piłkarz, były reprezentant Hondurasu grający podczas kariery na pozycji bramkarza.\nJosé Nazar podczas piłkarskiej kariery występował w klubie CD Universitario Broncos.\nJosé Nazar występował w reprezentacji Hondurasu w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych. W 1973 wystąpił w przegranych eliminacjach Mistrzostw Świata 1974. W 1982 uczestniczył na Mundialu w Hiszpanii. Na Mundialu był rezerwowym i nie wystąpił w żadnym meczu grupowym Hondurasu.


zagadki detektywistyczne (EPUB, MOBI, PDF) — kup taniej e-booka. Porównaj ceny e-booków w księgarniach (EPUB, MOBI, PDF) — kup taniej e-booka. Porównaj ceny e-booków w księgarniach\nTemat: zagadki detektywistyczne\nZnaleziono: 786 e-booków\n-35% Cormoran Strike prowadzi śledztwo (#4). Zabójcza biel\nod 25.95 zł zobacz oferty z 10 księgarni - premiera: 2018-11-28\n-35% Cormoran Strike prowadzi śledztwo. Żniwa zła\nod 20.74 zł zobacz oferty z 9 księgarni - premiera: 2016-01-13\n-24% Siedem śmierci Evelyn Hardcastle\nod 27.36 zł zobacz oferty z 15 księgarni - premiera: 2019-02-27\nod 24.41 zł zobacz oferty z 10 księgarni - premiera: 2017-05-24\n-35% Wołanie kukułki\nod 20.74 zł zobacz oferty z 9 księgarni - premiera: 2013-12-03\n-28% Człowiek nietoperz\nod 19.37 zł zobacz oferty z 10 księgarni - premiera: 2016-02-24\n-40% W kręgach władzy. Tom 2: Większość bezwzględna\nPrzedsprzedaż! Kup już dziś, a pełnego e-booka dostaniesz w dniu premiery, czyli 8 listopada2017 roku.W kręgach władzy trwa kryzys. Po skandalu z udziałem premiera, parlament nie zdołał uchwalić wotum nieufności, a polityk, który miał... (więcej)\nod 23.49 zł zobacz oferty z 10 księgarni - premiera: 2018-05-03\nod 19.99 zł zobacz oferty z 10 księgarni - premiera: 2014-03-04\n-31% Czarne narcyzy\nod 20.99 zł zobacz oferty z 10 księgarni - premiera: 2017-06-20\nod 27.93 zł zobacz oferty z 14 księgarni - premiera: 2018-05-30\n-45% Seria o komisarzu Williamie Wistingu (Tom 4). Jedna jedyna\nod 15.35 zł zobacz oferty z 10 księgarni - premiera: 2018-04-18\n-50% Sześć Cztery\nod 19.95 zł zobacz oferty z 11 księgarni - premiera: 2018-05-23


2 ppLeg. - AK Okręg Kielce\n2 Dywizji piechoty\nPoznaj wcześniejsze dzieje 2 ppLeg. - akcja Zemsta (marsz na pomoc Warszawie).\nBitwa o Grodzisko - 2 września 1944 r.\nOstentacyjne odejście oddziałów Korpusu Kieleckiego spod Kielc, a następnie ich ulokowanie w bezpiecznym lesistym terenie dawało szansę na odpoczynek i reorganizację. Niestety Niemcy nie wiedząc o zmianie pobytu oddziałów AK postanowili rozpoznać okolice Radoszyc.\nNic nie wiedząc o obecności w okolicy Radoszyc poważnych sił AK Niemcy postanowili rozpoznać teren. Chodziło o wyznaczenie przyszłych stanowisk dla artylerii (zapewne w związku z działaniami frontowymi), a przy okazji siły bezpieczeństwa chciały rozpoznać teren w związku z ewentualną pacyfikacją.\nEkspedycją dowodził ppłk. von Vultejus. Formalnie dowodził on Erkundstab V, będącego formacją zwiadu armii. Jego zadaniem było rozpoznanie przedpola w okolicy Łopuszno – Radoszyce. Do sił von Vultejusa dołączyły siły policji bezpieczeństwa (Sipo) z Włoszczowy i Końskich. Do tego należy doliczyć asystę Wehrmachtu i żandarmerii. Łącznie ekspedycja liczyła 48 ludzi.\nwachmistrz Edward Goetzendorf-Grabowski „Zbiświcz”\nDwa osobowe samochody niemieckiej ekspedycji (ubezpieczenie przednie) dotarły do Radoszyc około południa nadjeżdżając od strony Grodziska. Samochody zatrzymały się przy rynku u wylotu ulicy Krakowskiej, przed restauracją pani Zielińskiej.\nW tym czasie w miasteczku przebywały dwa patrole aprowizacyjne. Jeden wywodzący się z 3 ppLeg. zaopatrzony w dwa wozy pobierał chleb z miejscowej piekarni (po przeciwnej stronie rynku niż restauracja).\nDrugi, wywodzący się z NSZ, kupował medykamenty (część materiałów podaje odwrotny cel wizyty, ale wydaje się, że podawany przez nas cel jest poprawny). W skład patrolu NSZ wchodził kpt. Tadeusz Rzepecki „Stefan Białynia” – kwatermistrz 202 pp NSZ, którego eskortowała drużyna dowodzona przez sierż. Aleksandra Wilczyńskiego „Wilk”.\nTo on właśnie pierwszy starł się z wjeżdżającymi na dwóch samochodach Niemcami zadając im straty. Do walki włączył się także pierwszy patrol i wspólnie rozbito intruzów. Poległo: dwóch oficerów, dwóch podoficerów i jeden szeregowiec. Drugi samochód wyrwał się jednak z ostrzału i umknął w kierunku Grodziska.\nPo pewnym czasie Niemcy sprowadzeni przez obsadę tego auta nadjechali od strony Włoszczowej na dwóch samochodach ciężarowych. Rozproszyły one w Grodzisku patrol furażowy pod dowództwem wachmistrza Edwarda Goetzendorf-Grabowskiego „Zbiświcz” ze zwiadu konnego II. batalionu 2 ppLeg. W wyniku starcia konni wycofali się w kierunku zachodnim do wsi Wisy. Siły niemieckie podzieliły się na dwie części jedna rozpoczęła palić zabudowania w Grodzisku, a druga w samych Radoszycach.\nInformacje o sytuacji w Radoszycach docierając do oddziałów AK spowodowały natychmiastową reakcję. Sytuację ułatwiał fakt, że dowódcy pułków oraz wybrani oficerowie przebywali na odprawie u dowódcy 2 Dywizji Piechoty AK. Wydając polecenia byli zorientowani co do działań innych pułków.\nDowódca 2 pp Leg. płk Antoni Wiktorowski "Kruk" po otrzymaniu wiadomości o zaistniałej sytuacji natychmiast rozkazał stojącemu najbliżej II batalionowi przeprowadzenie rozpoznania oraz wsparcia patroli AK o ile jeszcze toczą walkę. Jednocześnie resztę pułku postawiono w stan gotowości, a wozy z chorymi i rannymi oraz tabory przygotowano do ewakuacji. Na dalekie rozpoznanie wysłano również patrole ze zwiadu konnego.\nMapa okolic Radoszyc\nDowódca II batalionu Tadeusz Pytlakowski "Tarnina" rozkazał 4 kompanii "Jędrusie" rozpoznanie w kierunku Grodziska, natomiast 5 kompanii w kierunku Radoszyc. Patrole 5 kompanii po dotarciu na miejsce zobaczyły tylko płonące zabudowania pozostały więc na pozycjach oczekując następnych rozkazów, co było zgodne z założeniami bowiem dowódca pułku wiedział o działaniach innych swoich oddziałów.\nDowódca 4 kompanii po dotarciu w okolice Grodziska wysłał patrol pod dowództwem Zbigniewa Kabata "Bobo" w skład którego wchodziła drużyna strzelecka, drużyna ckm-ów, a także sekcja "Piat" na rozpoznanie drogi od strony Włoszczowy. Pod przysiółkiem Cieśniów oddział ten natrafił na kompanie z 3 pułku.\nRównolegle z informacjami jakie dotarły do dowództwa dywizji także do 3 pułku dotarł łącznik z Placówki Radoszyce. Dowódca pułku był na naradzie. Dowodzący II batalionem Antoni Heda „Szary” rozpoczął przygotowania do ataku na Radoszyce. O wszystkim jednak powiadomił przez swojego adiutanta (Marian Świderski „Marian”) dowódcę pułku majora Stanisława Poredę „Świętek” który zatwierdził zamiar odpowiadając: „Rozpoznać nieprzyjaciela i niszczyć według powziętej decyzji, przedstawionej ustnie przez „Mariana””.\n„Szary” wyznaczył swoim oddziałom następujące zadnia:\n-1 kompania Henryka Wojciechowskiego „Sęk” miała zablokować drogę Radoszyce - Końskie zajmując stanowiska w oparciu o skraj lasu. Zadaniem kompanii było ubezpieczenie akcji od strony Końskich i jednocześnie zniszczenie wypieranych z Radoszyc jednostek niemieckich.\n-2 kompania Ludwika Wiechuły „Jeleń” („Szary” podaje, że dodatkowo przydzielono jej pluton z 3 kompanii, ale nie znajduje to potwierdzenia w innych materiałach tym bardziej, że 3 kompania wsparcia nie była podzielona na plutony była bowiem w tym czasie nieliczna) miała opanować szosę Radoszyce – Włoszczowa na wysokości Jakimowic. Zadaniem kompanii było zabezpieczenie akcji od strony Włoszczowy oraz natarcie na Radoszyce i wyparcie Niemców na stanowiska kompanii „Sęka”.\n-kompania wsparcia (dowódca Władysław Lasota „Rawicz”) miała ubezpieczać miejsce postoju batalionu.\nLudwik Wiechuła „Jeleń”\nKompania por. „Jelenia" zamierzała przeciąć drogę z Radoszyc do Włoszczowy na wysokości Jakimowic, aby następnie przez wieś Grodzisko zaatakować Radoszyce. Po osiągnięciu wis Momocicha dowódca natarł plutonem Stefana Stawińskiego „Lis”, w kierunku wzgórza 249,9, aby uchwycić szosę na północ od Jakimowic. Pluton ten napotkał w Cieśniowie wspominany już patrol „Boba” i wraz z nim wykonał atak. Nacisk sił polskich wypłoszył z południowej części Grodziska część sił niemieckich, które wykorzystując parkujące tam samochody uciekły w kierunku Włoszczowej. Udało się to zanim droga została zajęta przez żołnierzy AK. W tym czasie reszta kompanii pod dowództwem „Szarego” opanowała bez walki Grodzisko i nie napotykając nieprzyjaciela zaczęła pomagać mieszkańcom w gaszeniu pożarów.\nPo zakończeniu akcji „Szary” zamierzał sprawdzić sytuację w Radoszycach i dopiero wtedy powrócić do obozowiska. W tym czasie do Grodziska dotarł patrol konny pod dowództwem „Zbyświcza” (rozproszony w pierwszej fazie walki) który przyprowadził oddział NSZ, być może była to biorąca udział w pierwszym starciu na Rynku drużyna "Wilka").\nOddziały przygotowane już do marszu na skraju Grodziska (od strony Radoszyc) zostały ostrzelane przez nierozpoznany oddział niemiecki. Okazało się, że w Radoszycach pozostała część niemieckiej ekspedycji, która teraz wycofywała się właśnie do Grodziska gdzie pierwotnie stały auta którymi przyjechała. Niemcy początkowo usadowili się po obu stronach drogi w oparciu o mostek nad rzeczką, ale szybkie posunięcia partyzanckich plutonów zmusiły ich do wycofania. Po lewej stronie drogi nacierał I pluton Stefan Stawiński „Lis”, po prawej stronie II pluton Mieczysława Zasady „Wrzos” („Szary” podaje, że plutonem dowodził „Samson”, ale to mało prawdopodobne bowiem Józef Szczepanik „Samson” był w tym czasie szefem kompanii). Także po prawej stronie drogi nacierał III pluton którym dowodził Wacław Borowiec „Niegolewski”.\nTyły walczących zabezpieczała drużyna „Bobo”, patrol „Zbyświcza” oraz przybyły z nim oddział NSZ.\nMiejsce walki na portalu mapapamieci.net\nstrzelec Kazimierz Proskurnicki „Korwin”\nNiemcy widząc przeważające siły partyzantów które w sprawny sposób okrążają ich stanowiska wycofali się na wzgórze 241 na którym znajdowała się przydrożna figurka. Mając dogodne stanowisko utrudniali partyzantom poruszanie się i zapewne kontynuowali by wycofywanie (wzgórze dawało im zasłonę) gdyby do miejsca walki nie dotarł jeden z plutonów z 1 kompanii „Sęka”. Kompania oczekiwała z drugiej strony Radoszyc na wyparcie Niemców, ale nie mogąc się ich doczekać, a jednocześnie słysząc odgłosy walki, dowódca wysłał na rozpoznanie jeden z plutonów. „Szary” podaje, że dowodził nim podchorąży „Kruk”, ale problem w tym, że w tym czasie nikt o takim stopniu i pseudonimie nie dowodził w kompanii plutonem. Niezależnie od kwestii dowodzenia pluton ten zamknął pierścień okrążenia uniemożliwiając Niemcom wycofanie.\nNieprzyjaciel został otoczony na wzgórzu, ale prowadził twardą obronę. Szala zwycięstwa przechyliła się na stronę żołnierzy AK gdy Niemcom zaczęło brakować amunicji, a partyzanci zaczęli obrzucać ich stanowiska granatami. Ostatecznie pozycje okupanta zostały zdobyte w szturmie z użyciem bagnetów.\nPolegli, ranni i jeńcy\nZwycięstwo zostało okupione śmiercią dwóch żołnierzy: strzelec Kazimierz Proskurnicki „Korwin” (lat 21) i strzelec Edmund Rożnowski „Zenek” (lat 17). Ranny był jeden żołnierz.\nPodczas walki na wzgórzu poległo 22 nieprzyjaciół, a dwóch dostało się do niewoli. Polegli okupanci wywodzili się głównie z formacji wschodnich („ostlegionerzy, ale było wśród nich także kilku żandarmów. Spośród tych ostatnich zidentyfikowani zostali: SS-sturmfuhrer Kopitzke – szef Sipo z placówki Włoszczowa, SS-scharfuhrer Isert z placówki Sipo we Włoszczowej oraz zastępca szefa Gestapo na powiat Końskie.\nDo niewoli zostali wzięci jeden gestapowiec i jeden żandarm, ale zanim oddziały opuściły miejsce walki jeden z partyzantów, pomimo straży, dopadł do jeńców i zabił ich bagnetem. Jak sam tłumaczył zrobił to w napadzie szału na wspomnienie swojej zamordowanej rodziny. Tak więc Niemcy tego dnia stracili łącznie: 5 żołnierzy poległych w Radoszycach, 22 zabitych na wzgórzu i dwóch zabitych jeńców. Łącznie 29.\nPo zakończeniu walki zebrano z pola walki: 2 –lkm-y, 2-rkm-y, 5 pistoletów maszynowych oraz kilkanaście karabinów i pistoletów. Oddziały pozostały w Grodzisku do godziny 23 zabezpieczając teren po czym przez Radoszyce odeszły do swoich kwater. „Szary” do Węgrzynowa, a oddział „Boba” do Mularzowa bądź Kapałowa gdzie kwatery zajmował II batalion 2 pp Leg. AK.\nBitwa pod Chotowem – 30 października 1944 r.\n29 października zgrupowanie 74 pp oraz I batalion 2 ppLeg. stoczyły wielogodzinny bój z Niemcami. Główny ciężar walki wziął na siebie batalion „Nurta”. Był to kres wspólnego działania bowiem zgrupowanie 74 pp opuściło teren bez powiadomienia walczących. Batalion „Nurta” przetrwał, a po nocnym przemarszu dowódca i żołnierze mieli nadzieję na odpoczynek. Nie wiedzieli, że pierścień okrążenia wokół nich zaciska 603 Dywizja do Zadań Specjalnych Wehrmachtu.\nNocą z 29/30 października 1944 r. batalion „Nurta” postanowił oderwać się od nieprzyjaciela z którym od trzech dni prowadził walki. Dowódca liczył, że w nowym miejscu uda mu się dać czas na wypoczynek żołnierzy.\nBatalion Eugeniusza Kaszyńskiego „Nurt” forsownym marszem przekroczył linię kolejową Kielce - Częstochowa i bezdrożami pokonał odległość około 15 kilometrów. Około północy batalion dotarł do wsi Chotów. Tam nastąpił krótki postój, ale już o świcie oddział odskoczył na zachód z zamiarem biwakowania w lesie w okolicy gajówki Kuźnica. Miejsce było korzystne dla obrony, gdyż znajdowało się w wysokopiennym lesie, osłoniętym z trzech stron rzeką i stawami. Żołnierze mieli odpoczywać, a ubezpieczenie wystawiła 3 kompania Tomasza Wagi "Szort”.\nKuźnica - lokalizacja punktu na mapie pamięci\nWstawał pochmurny, dżdżysty dzień i kapitan „Nurt” liczył że zwolni to tempo niemieckiej obławy i batalion bezpiecznie doczeka w ukryciu do zmroku. Niestety jego nadzieje były płonne. Duże siły niemieckie gromadziły się w okolicznych miejscowościach chcąc pierścieniem obławy przeczesać lasy w kwartale: Włoszczowa – Krasocin – Oleszno – Kluczewsko – Włoszczowa. W kompleksie tym znajdował się batalion „Nurta”.\nNiemiecki pierścień obławy\nTrudno jest z całą pewnością określić siły niemieckie jakie zostały zaangażowane w obławę prowadzoną 30 października 1944 r. Według oceny wywiadu AK teren ograniczony drogami Włoszczowa – Krasocin – Oleszno – Kluczewsko – Włoszczowa otoczony został przez około 5 tysięcy żołnierzy i policjantów niemieckich, którzy szykowali się do metodycznego przeczesania terenu. Wiemy, że gros sił stanowili żołnierze z 603. Dywizji Strzelców Krajowych (603. Dywizja do Zadań Specjalnych) Wehrmachtu.\nOd świtu oddziały niemieckie posuwały się śladem przemarszu oddziału AK. „Szczęście” im dopisało oto bowiem w przydrożnej kopie siana odkryli jednego z partyzantów. Żołnierz o pseudonimie „Stach” z kompanii por. Jerzego Stefanowskiego „Habdank” był tak zmęczony, że podczas jednego z postojów zasnął w przydrożnej kopie siana. Niestety nikt z kolegów nie zorientował się, że brakuje jednego z towarzyszy walki. To wszystko świadczy o olbrzymim zmęczeniu żołnierzy. „Stach” po przesłuchaniu został przez Niemców powieszony. Z pewnością nie powiedział nic, bo wiedzieć nic o planach marszu oddziału nie mógł, ale sama jego obecność nakazała Niemcom podjąć kolejne działania.\nWczesnym rankiem, około godz. 7, z Krasocina wyjechała do Chotowa niemiecka kolumna dziewięciu aut. To rozpoznanie miało znaleźć ślad polskiego oddziału. W samym Chotowie Niemcy aresztowali sześciu mężczyzn. Rozpoczęło się przesłuchanie. Grożąc aresztowanym rozstrzelaniem próbowano dowiedzieć się w jakim kierunku odeszli partyzanci. Nie wiemy jaki był efekt przesłuchań, ale wiemy jaki był los aresztowanych. Czterej z nich zostali zwolnieni, ale dwóch pozostałych Niemcy postanowili zabrać ze sobą. Byli to liczący 45 lat Franciszek Lis (rolnik z Chotowa) oraz nauczyciel z Oleszna Jan Kawałek, żołnierz AK pseudonim „Wilk”.\nNiemiecka kolumna podzieliła się. Część samochodów zabierając aresztowanych pojechała do Oleszna. Tam po kolejnym przesłuchaniu Franciszek Lis został zwolniony, ale po „Wilku” wszelki ślad zaginął. Niemcy podczas przesłuchania prawdopodobnie zamordowali go, a ciało zakopali w nieznanym miejscu. Druga część (trzy terenowe samochody) otrzymała zadanie rozpoznania terenu na zachód od Chotowa.\nStarcie pod Kuźnicą\nNa schodach pałacu w Lasocinie plutonowy Stanisław Skorupka "Smrek" - zdjęcie z jesieni 1944 r.\nJak już wspominaliśmy nad bezpieczeństwem batalionu „Nurta” czuwała kompania „Szorta”. Ok. 100 metrów od biwaku wystawione zostało ubezpieczenie w sile drużyny, którą dowodził Roman Świtakowski „Tryb”, która miała strzec jedynej drogi prowadzącej do partyzanckiego obozowiska. Żołnierze zaminowali dróżkę i sami zajęli stanowiska trzydzieści metrów dalej. Słyszeli nadjeżdżające trzy auta, ale zgodnie z rozkazem „Tryba” czekali aż samochody wpadną na założone ładunki. To zaufanie niestety się na nich zemściło. Jak się później okazało jadące szybko auta podskakiwały na korzeniach i „przeskoczyły” grzybki min. Dopiero gdy samochody znalazły się 15 metrów od partyzanckiej placówki padł rozkaz otwarcia ognia. Nieszczęścia chodzą jednak parami: partyzancki lkm Bergman rozpoczął ogień, ale zaciął się już po pierwszym strzale.\nPierwszy z niemieckich samochodów przejechał przez partyzanckie pozycje i zatrzymał się dopiero na drzewie za linią obrony. Co gorsze niemieckie strzały były bardzo celne i raniły dowódcę drużyny kaprala „Tryba” oraz żołnierzy z obsługi zaciętego karabinu maszynowego. Byli to: st. strzelec Zdzisław Jerka „Jerzy”, strz. Romuald Mytkowski „Maks” i strz. NN „Jur”. Mimo strat pozostali żołnierze drużyny rozpoczęli walkę.\nStrzały zaalarmowały pełniącą służbę kompanię „Szorta”, która natychmiast przyszła z pomocą żołnierzom z placówki ubezpieczającej. W krótkiej walce ginie jeden z Niemców i zniszczone zostają samochody. Pozostali okupanci salwują się ucieczką.\nLasocin, pośrodku plutonowy Stanisław Skorupka "Smrek" pozostali NN - zdjęcie z jesieni 1944 r.\nPotyczka zdradziła Niemcom miejsce postoju oddziału. Sam „Nurt” ocenił swoje położenie jako niekorzystne. Nie chciał jednak przyjmować walki w terenie już przez Niemców rozpoznanym dlatego zdecydował się na zastosowanie śmiałego fortelu. Dowodzony przez niego oddział docelowo miał przedostać się w kierunku lasów na tzw. Grzędzie Małogoskiej, ale tak dużej odległości nie mógł pokonać w ciągu jednego dnia, do tego pokonując obstawione przez Niemców drogi. Kapitan „Nurt” zamierzał po przekroczeniu szosy Włoszczowa – Oleszno zatoczyć w lesie duże koło i praktycznie powrócić w okolice porannej walki. Liczył, że ten teren nie będzie przez obławę kontrolowany.\nŚmiały plan miał szanse powodzenia tylko wtedy gdy oddział pozbędzie się niepotrzebnego obciążenia. Zlikwidowano więc tabor kołowy najpotrzebniejszy sprzęt i amunicję ładując na juczne konie. Rannych odesłano do pobliskiej wsi Kotowa (było to prawdopodobnie trzech rannych z boju stoczonego pod Lipnem dzień wcześniej i czterech rannych w ostatniej potyczce). Pozostała przy nich sanitariuszka Anna Ostachowska „Ewa” („Nurt” podaje, że z rannymi zostały dwie sanitariuszki).\nAby opóźnić poruszanie się oddziałów niemieckich podążających zapewne śladem batalionu AK kompania por. Jerzego Stefanowskiego „Habdank” otrzymała rozkaz zniszczenia mostków w kierunku wsi Kotowa i Biadaszek.\nRozbicie niemieckiej kompanii\nPo ukończeniu przygotowań batalion odmaszerował. Za przewodników służyło mu dwóch miejscowych gajowych. Jednym z nich był st. strzelec Józef Tkaczyk „Kaczor”, który pozostał już w oddziale, a drugim sierżant Eugeniusz Owczarek „Wiarus”. Batalion prowadzony leśnymi ostępami poruszał się wolno bowiem w chwilach kiedy nadlatywał niemiecki samolot rozpoznawczy żołnierze zapadali w ukryciu co trwało do czasu aż samolot oddali się. Ostatecznie , zataczając w lasach wielkie koło, batalion podszedł około południa w rejon niewielkiego wzgórza (kota 349) koło wsi Biadaszek. Znajdowali się około kilometr od miejsca porannej potyczki.\nIdąca jako ubezpieczenie przednie 1drużyna (dowódca plutonowy Jan Wojtasiewicz „Janusz”) I plutonu kompanii „Dzika” napotkała w lesie niemiecką kompanię. O sytuacji natychmiast poinformowano kapitana „Nurta”. Kaszyński zdał sobie sprawę, że dalszy marsz batalionu jest niemożliwy bowiem Niemcy zamknęli zapewne pierścień okrążenia. Nie wiedział jedynie jakie siły zostały przez okupanta zaangażowane do przeprowadzenia operacji przeciwko niemu. O skali przygotowań nich świadczy fakt, że tylko przez Oleszno przejechało, zgodnie z meldunkiem wywiadu AK, 137 niemieckich pojazdów przewożących siły użyte do obławy.\nSpotkanie niemieckiej kompanii uświadomiło „Nurtowi”, że dalsza droga jest niemożliwa. Dowódca uznał, że musi przyjąć walkę w tym terenie. Sam udał się do batalionu aby przygotować miejsce do obrony okrężne, a „Dzik” otrzymał rozkaz ostrzelania wroga.\nNiemiecka kompania szykowała się zapewne do rozpoczęcia przeczesywania lasu. Partyzanci zastali Niemców w trakcie odprawy. Wykorzystując sytuację „Dzik” podciągnął wszystkich swoich żołnierzy na dogodne stanowiska i ogniem z bliskiej odległości rozbił oddział. Kompania „Dzika” posiadała na stanie dwa ręczne karabiny maszynowe, kilka pistoletów maszynowych i karabiny. Ostrzał był krótki, ale ogień prowadzony z bliskiej odległości musiał zadać okupantom wielkie straty.\nNiestety zapewne obecność w najbliższej okolicy innych niemieckich oddziałów nie pozwoliła żołnierzom AK zabrać zdobyczy z pobojowiska ani policzyć niemieckich strat. Tuż po starciu Niemcy, wystrzeliwując rakiety z trzech stron batalionu, określili swoje pozycje, oznaczając jednocześnie linię dla ostrzału własnej artylerii.\n„Nurt” postanowił przyjąć walkę w miejscu najbardziej do tego odpowiednim czyli na pobliskim wzgórzu - kota 349. Batalion niezwłocznie zajął tu pozycje obronne w formie rozległego czworoboku. Kompania „Dzika”, po wykonaniu ataku na Niemców, zajęła stanowiska frontem w kierunku Biadaszka, kompania „Habdanka” na kierunku tzw. Zwiercińskiego Ługu, a kompania „Szorta” na kierunku wsi Chotów. Tyły zgrupowania osłaniała kompania por. Władysława Czerwonki „Jurkek”. Dowódca batalionu zajął stanowisko na tyłach kompanii „Szorta”. W małej niecce za wzgórzem ustawiono moździerz i ukryto juczne konie. Obok znajdowały się także konie zwiadu konnego, który pozostawał w odwodzie.\nSiły polskie nie miały żadnych szans na wymknięcie się z kotła w ciągu dnia i z zadowoleniem przyjmowały opóźnianie się niemieckiego szturmu. Niemcy, którzy w operację zaangażowali około 5 tysięcy wojska i sił policyjnych szykowali się metodycznie do zniszczenia oddziału. Naturalnie tylko część tych sił miała uderzyć na batalion „Nurta”, zdecydowana większość była użyta do obstawienia wszelkich dróg, którymi oddział mógłby próbować się wyrwać.\nNiemiecka grupa uderzeniowa skoncentrowana była rejonie Biadaszka i rozwinięta wzdłuż dróg do Oleszna i Sukowa. Na wzgórzach koło Chotowa, a więc na tyłach zgrupowania AK ustawione były dwie baterie artylerii i stanowiska moździerzy. Zamiar niemiecki był jednoznaczny: zniszczyć kompletnie osaczone polskie zgrupowanie.\nOkoło godziny 14 niemieckie przygotowania zostały zakończone. Jednocześnie Niemcy rozpoczęli ostrzał artyleryjski pozycji partyzanckich. Początkowo był on niecelny, ale niebawem pociski zaczęły spadać na pozycje zajmowane przez kompanię „Dzika”. Padli pierwsi zabici. Skupieni wokół jednego rkm padli rozerwani jedną eksplozją: kapral Edmund Walocha „Tadek”, kapral Jan Orłowski „Urban” i strzelec Mieczysław Bąderski „Sobieski”.\nLasocin, pośrodku w okularach pchor. Stanisław Skotnicki "Bogoria" - zdjęcie z jesieni 1944 r.\nPo zakończeniu ostrzału artyleryjskiego ruszyła niemiecka piechota, prawdopodobnie w sile dwóch kompanii. Natarcie prowadzone było ostrożnie i miało charakter rozpoznania bojem. Atak skierowany był na stanowiska kompanii „Dzika”. Kiedy niemieccy żołnierze znaleźli się w zasięgu skutecznego ognia dowódca kompanii dał rozkaz otwarcia ognia. Niemiecki szturm załamał się, a Niemcy wycofali się aby dokonać przegrupowania.\nPierwsza walka pozwoliła niemieckiemu dowództwu rozpoznać usytuowanie polskiej linii obrony. Jednocześnie wycofanie atakujących kompanii umożliwiło wznowienie ostrzału artyleryjskiego. W późniejszym czasie ogień artylerii przeniósł się na stanowiska zajmowane przez kompanię „Szorta”. Kompania ta ponosiła też straty od broni maszynowej bowiem prowadzony on był wzdłuż jej linii obrony.\nRuszył drugi atak. Tylko na kierunku kompanii „Dzika” atakują trzy niemieckie kompanie. Biorąc pod uwagę liczebność sił atakujących nie odniosły one sukcesu, ale sprawiły, że wyczerpały się skromne zapasy amunicji. W tej części walki ciężkie rany odnieśli strzelcy: Czesław Lubowicki „Bill” i Aleksander Zienkiewicz „Zając” obsługujący jeden z ręcznych karabinów maszynowych. Nawet dostarczanie na pierwszą linię amunicji było utrudnione, a nacisk niemiecki był coraz większy. Kompania w zorganizowany sposób wycofała się więcok. 30 metrów do tyłu gdzie oczekiwała podrzucona amunicja. Jej ładowaniem do magazynków zajmowali się żołnierze z kompanii które nie brały udziału w walce.\nW tym samym czasie dowództwo niemieckie postanowiło przeprowadzić pomocnicze uderzenie na pozycje kompanii chor. „Szorta”. W najtrudniejszej sytuacji znalazła się drużyna Zdzisława Rachtana „Halny”, która znajdowała się na styku obu kompanii. Obłożona silnym ogniem straciła kolejnych żołnierzy. Ciężko ranny został kapral Bolesław Domański „Bolek", celowniczy rkm browning wz. 28, i jego amunicyjny strzelec Tadeusz Szlifierski „Węgorz”. Ranna zostaje także obsługa drugiego rkm: celowniczy - kapral Jerzy Dworczyński . „Drzewicz” i amunicyjny - kapral Stanisław Alkiewicz „Kniaź”. Z walki, przez uszkodzenie, wyeliminowany został także rkm obsługiwany przez plutonowego Czesława Spytkowskiego „Bat”. Mimo strat drużyna wykonała rozkaz dowódcy kompanii i zagięła skrzydło utrzymując łączność z wycofaną kompanią „Dzika”. Uniemożliwiło to Niemcom wbicie klina pomiędzy kompanie „Dzika” i „Szorta”.\nW odparciu drugiego szturmu, na obu odcinkach, swój udział miał także ogień prowadzony przez jedyny partyzancki moździerz. Pozbawiony przyrządów celowniczych i tabel okazał się doskonałą bronią w sprawnych rękach obsługującego go porucznika Stanisława Pałaca „Mariański”, któremu pomagał żołnierz zwiadu konnego: ogniomistrz Marian Łyżwa „Żbik”. Czterdzieści kilka wystrzelonych pocisków nie zostało zmarnowanych i uczyniło duże straty w szeregach atakujących.\nUkład drużyn w linii obronnej do dołączeniu wzmocnień\nMimo że Niemcy nie szturmowali to dwie partyzanckie kompanie prowadziły walkę pozycyjną. „Nurt” zdając sobie sprawę z możliwości zwiększenia niemieckiego nacisku wprowadził do walki siły stojące dotąd na innych odcinkach. Było to ważne bowiem prawdopodobnie w tym czasie skończyła się amunicja do moździerza, a co gorsza zaczęło brakować amunicji znajdującej się w zapasach batalionu.\nLinia obrony kompanii „Dzika” została wzmocniona drużynami ze składu kompanii „Habdanka”. Z całą pewnością była to drużyna plutonowego Mariana Kotkowskiego. „Marek” która wsparła drużynę plutonowego Jana Wojtasiewicza „Janusz” oraz drużyna kaprala Wacława Długosza „Mikołaj”.\nLinia kompanii „Szorta” została natomiast wzmocniona przez spieszonych kawalerzystów konnego zwiadu ppor. Stanisława Skotnickiego „Bogoria”.\nTrwała walka pozycyjna podczas której zdarzył się humorystyczny epizod. Niemcy licząc, że skrwawione polskie oddziały nie mają już ochoty do dalszej walki zaczęli krzyczeć:\n- „Banditten, waffen abgeben!” („Bandyci, poddajcie się”).\nI wówczas z polskiej linii dał się słyszeć donośny głos porucznika Stanisława Pałaca. „Mariański” krzyknął: Pocałujcie nas w dupę!.\nBój trwał już trzy godziny, ale do zmroku pozostała jeszcze godzina. Linia walki ustabilizowała się. „Nurt” zdawał sobie jednak sprawę, że to cisza przed burzą. Nieprzyjaciel szykował się do ostatecznego szturmu. Pod osłoną zapadającego zmroku oddziały niemieckie podciągnęły do pierwszej linii walki. Ten atak mógł się zakończyć dla batalionu AK klęską bowiem wielu żołnierzy miało już resztki amunicji.\n„Nurt” postanowił więc wykonać natarcie uprzedzające. Oddziały niemieckie miały zostać zaatakowane w chwili gdy same będą zajmowały się przygotowaniami do szturmu. Najpierw linia niemieckich oddziałów została obrzucona granatami, a następnie do przeciwnatarcia ruszyła kompania „Jurka”. Uderzyła przez kompanię „Szorta” porywając ją za sobą (część relacji podaje, że w ataku wzięli także udział żołnierze z kompanii „Dzika”).\nLiteratura przedstawia ten szturm jako „formalność”, jako operację podczas której Niemcy zaczynają uciekać już po pierwszych strzałach. Niestety zanim tak się stało wyszkolone jednostki okupanta zadały atakującym poważne straty. W pierwszej fazie natarcia zginął kanonier Stanisław Gajek „Wicher”. Ranni zostali: starszy strzelec Bernard Zalisz „Bem”, strzelec Stefan Jakubowski „Kampel”. Wszyscy z kompani „Jurka”. Ranni zostali także żołnierze z kompanii „Szorta” jak ppor. Andrzej Gawroński „Andrzej”.\nMimo wszystko brawurowe partyzanckie natarcie złamało niemiecką linię i przeciwnik rzucił się do ucieczki. Niemców ścigano na przestrzeni ok. 1 kilometra. Pościg zakończył się z chwilą zapadnięcia zmroku. W walce zdobyto obfity łup w postaci broni, amunicji i wyposażenia, co pozwoliło batalionowi przetrwać następne, trudne dni.\nPomnik w Chotowie upamiętniający bitwę, niedaleko od miejsca gdzie poległ "Żbik"\nDesperacki szturm partyzantów uratował batalion, ale nie zapewniał mu bezpieczeństwa. Tuż po zakończeniu walki sanitariuszki i lekarze zajęli się rannymi. Żołnierze z kompanii „Habdanka” wykopali kopią groby i zajęli się pochówkiem poległych pięciu żołnierzy (tak podają „Dzik” i „Nurt”). Według relacji Mariana Świderskiego „Dzik” do każdego z grobów włożona została butelka, w której na kartce umieszczony jest pseudonim pogrzebanego. „Dzik” tak opisuje ostatnie pożegnanie: „Kapelan batalionowy intonuje żałobny psalm, a my w skupieniu odmawiamy Wieczny odpoczynek…” Kapelanem który do końca pozostał przy walczących był ksiądz Zygmunt Głowacki „Jaskólski” (przed reorganizacją kapelan 2 Dywizji Piechoty AK).\nRannych było łącznie 16 lub 17 żołnierzy. Do ewakuacji ciężko rannych użyty został wóz Jakuba Marcinkowskiego z Oleszna, który przyjechał do lasu po drzewo i dostał się niespodziewanie w pierścień obławy (zapewne część z rannych było niesionych przez kolegów).\n„Nurt” zdawał sobie sprawę, że musi jak najszybciej opuścić zagrożony teren, ale z drugiej strony wie, że jego żołnierze są u kresu wytrzymałości i musi im dać chwilę wytchnienia. Jeszcze w czasie gdy oddziały przebywały na wzgórzu do pobliskiego Chotowa wysłany został trzyosobowy patrol kawaleryjski pod dowództwem ogniomistrza Mariana Łyżwy „Żbik”. Szczęśliwie wioska była wolna od Niemców, którzy na noc wycofali się z zagrożonego terenu. Meldunek o tym błyskawicznie otrzymał „Nurt”, który skierował batalion do wioski - na krótki odpoczynek.\nKaszyński wie, że nie może długo kwaterować w Chotowie bowiem w dalszym ciągu znajduje się w niemieckim okrążeniu. Postój miał dać tylko ludziom możliwość wytchnienia. Nie zaniedbano jednak wystawienia posterunków które miały informować o niemieckich ruchach. Jako pierwsza służbę rozpoczęła skrwawiona w walce drużyna Zdzisława Rachtana „Halnego” z kompanii „Szorta” – ale do tak odpowiedzialnych zadań - zależało od tego bezpieczeństwo całego oddziału - wystawiano najlepsze jednostki.\nDziś z perspektywy lat wiemy, że „Nurt” planował przebijanie się z okrążenia na zachód w lasy nad Pilicą (zmienił swój wcześniejszy zamiar). W tym celu wysłany został konny patrol kawalerzystów z ogniomistrzem Marianem Łyżwą „Żbik” jako dowódcą (w składzie Jan Szczepanik "Werbel " i Leon Skowron "Huragan"). Mieli podjechać tylko do drogi Włoszczowa - Oleszno aby stwierdzić czy jest zajęta przez Niemców. Około godziny 22 wyminęli drużynę „Halnego”, ale nie ujechali daleko. Padła seria z niemieckiego karabinu maszynowego od której zginął Marian Łyżwa „Żbik”. Droga była obstawiona przez Niemców.\nRanny partyzant ze zgrupowania "Nurta" - zdjęcie wykonane po bitwie pod Chotowem 30 X 1944,\nStrzały zaalarmowały utrudzony batalion. Dowódca zdawał sobie sprawę, że musi natychmiast opuścić Chotów. Wiedząc, że droga Włoszczowa – Oleszno jest obstawiona przez Niemców batalion musiał pomaszerować w kierunku przeciwnym. Na kwaterze został dogorywający Tadeusz Szlifierski „Węgorz" (jego stan był bardzo ciężki, a nocna jazda na podwodzie przedłużyłaby męczarnie). W ostatniej chwili ppor. Zdzisław Witebski „Poraj" wynosi na plecach z jednej z chałup zapomnianego rannego - ppor. Andrzeja Gawrońskiego „Andrzej" i kładzie na odjeżdżający wóz.\nZmęczeni żołnierze pokonali nocą 12 kilometrów. Po przejściu ufortyfikowanych wzgórz Grzędy Małogoskiej nad ranem batalion stanął we wsi Ewelinów. Wszyscy mieli nadzieję, że dzień 31 października, będzie dniem upragnionego odpoczynku. Zanim drużyny rozkwaterowały się w domach ubezpieczenie przekazało informację, że od strony Lasocina zbliża się kolumna niemieckiego wojska z czołgami. Przemęczenie żołnierzy, brak amunicji oraz obawa o konsekwencje jakie mogą spaść na wioskę sprawiły że batalion odmaszerował do lasu. Dzięki miejscowym przewodnikom oddział został przeprowadzony do jednego z suchych wzniesień wśród bagien uroczyska Karolinów (lasy świdzińskie nad rzeką Czarna Pilczycka).\nNiemiecka obława przez cały dzień przeczesywała lasy świdzińskie, ale bez przewodników Niemcy nie odważyli się zapuścić na bagna uroczyska Karolinów. Ograniczyli się jedynie do ostrzelania terenu. Partyzancki batalion nie odpowiedział ogniem . Wszystkie kompanie batalionu „Nurta” zachowywały całkowitą ciszę. W takiej ciszy zmarł na jednej z podwód strzelec Stanisław Alkiewicz „Kniaź” (pochowany na miejscu).\nWieczorem kapitan Kaszyński z batalionem udał się do Lasocina gdzie pozostawił ciężej rannych. Po krótkim odpoczynku batalion ruszył dalej i ostatecznie wyrwał się z kleszczy niemieckiej obławy. W Lasocinie kilka dni później (7 listopada) zmarł z ran strzelec Stefan Jakubowski „Kampel” – ostatnia ofiara bitwy pod Chotowem.\nTrudno jest określić z całą pewnością wysokość strat niemieckich. W meldunku Komendanta Okręgu Kielce do sztabu Naczelnego Wodza znajduje się zapis, że w bitwie pod Chotowem okupant stracił 300 ludzi.\nNie jest to do końca zgodne z innymi relacjami które podają, że takie straty Niemcy ponieśli w ciągu dwóch dni walk: pod Lipnem i pod Chotowem. Pod Lipnem Niemcy stracili około 80-100 ludzi więc na Chotów przypada ok. 200 zabitych i rannych okupantów – co jest prawdopodobne.\nDo niemieckich strat należy też doliczyć trzy rozbite pod Chotowem samochody i dużą ilość zdobytej broni.\nBitwa pod Chotowem była ostatnim fragmentem w czterodniowych walkach z Niemcami, prowadzonymi w ostatnich dniach października na terenie Obwodu Włoszczowa AK. Batalion „Nurta” pokazał, że determinacja żołnierzy i odważne decyzje dowódcy mogą wyprowadzić oddział z matni. Mało tego przy stosunkowo małych stratach własnych można było zadać nieprzyjacielowi dotkliwe straty.\nW meldunku Komendanta Okręgu Kielce do sztabu Naczelnego Wodza czytamy: „ W czasie odskoku 2 ppLeg. w rejonie Oleszna został otoczony. Odległość od nieprzyjaciela dochodziła czasem do 30 metrów, brakło amunicji do moździerza i karabinów maszynowych. Dzięki brawurze dowódcy i żołnierzy, szturmem przerwano pierścień, zadając dotkliwe straty nieprzyjacielowi, wynoszące do 300 ludzi. Straty własne 8 zabitych i 6 rannych”\nMeldunek jest mylący bowiem do zabitych wlicza tylko część zmarłych z ran. Straty w rannych podawane są na 6 gdy tymczasem było ich prawie 20.\nW każdej historii znajdują się elementy niejasne. Tak też dzieje się w przypadku bitwy pod Chotowem. Po uzgodnieniach z doktorem Markiem Jedynakiem (specjalizującym się w historii Zgrupowania Jana Piwnika „Ponury” i batalionu „Nurta”) przedstawiamy najbardziej prawdopodobną listę strat batalionu jakie poniósł on 30 października 1944 r.\nCmentarz w Olesznie - kwatera poległych pod Chotowem\nPolegli podczas bitwy:\n- strzelec. Mieczysław Bąderski „Sobieski",\n- kanonier Stanisław Gajek „Wicher",\n- starszy strzelec Tadeusz Jan Łyżwa „Ryś",\n- kapral Jan Orłowski „Urban",\n- kapral. Edmund Walocha „Tadek",\n- kapral. Zaleski „Ben".\nPoza główną bitwą poległ 30 października w Chotowie - ogniomistrz Marian Łyżwa „Żbik”.\nSpośród rannych w bitwie zmarli:\n- kapral Alkiewicz Stanisław „Kniaź”, ranny - zmarł na uroczysku Karolinów 31 października 1944 r.,\n- kapral Bolesław Domański „Bolek" – zmarł na początku listopada,\n-strzelec Szlifierski Tadeusz „Węgorz” (z innych źródeł wynika, że nazywał się Zygmunt Wiśniewski) ranny – zmarł w Chotowie 30.10.1944 r.,\n- strzelec Jakubowski Stefan „Kampel”. – zmarł w Lasocinie 7 listopada 1944 r.\nWiększość poległych pod Chotowem pochowanych jest na cmentarzu w Olesznie (Gmina Krasocin) i znajduje się pod stałą opieką władz samorządowych i miejscowej szkoły.\nTak więc w wyniku walk pod Chotowem poległo łącznie 11 żołnierzy batalionu kapitana Eugeniusza Kaszyńskiego „Nurt”.\nZ perspektywy lat nie ma problemu z umiejscowieniem czasu bitwy pod Chotowem. Miała ona miejsce 30 października 1944 r. Niestety przez wiele powojennych lat władający Polską komuniści robili wszystko aby wymazać z kart historii dokonania Armii Krajowej. Sukcesem było uzyskanie zezwolenia na upamiętnienie walk oddziałów AK. Taki trud podjęli Eugeniusz Owczarek „Wiarus” i Józef Tkaczyk „Kaczor” (podczas wydarzeń 30 października służyli batalionowi „Nurta” za przewodników) z których inicjatywy mieszkańcy Chotowa ufundowali pomnik przypominający o bitwie pod Chotowem.\nPomnik upamiętniający bitwę - lokalizacja na mapie pamięci\nPamięć ludzka jest jednak zawodna. Podczas przygotowań do odsłonięcia obelisku (w rocznicę bitwy w 1962 roku) umieszczono na nim złą datę dzienną. Tak już zostało co nie zmienia faktu, że miejscowa społeczność bardzo dobrze znała faktyczną datę.\nWiele lat później podczas renowacji pomnika umieszczono na nim nową tablicę z poprawną datą. Stara został przykryta i niech złe duchy komuny nigdy nie wychodzą na światło dzienne.\nOstatnie dni batalionu "Nurta"\nNastająca jesień, kwaterujące w wielu wioskach niemieckie oddziały frontowe bądź pomocnicze, trudności z zaopatrzeniem żołnierzy nie napajały optymistycznie dowódcy batalionu. Rozwiązanie tych problemów nie było łatwe.\nZmęczeni walką żołnierze pokonali nocą 12 kilometrów. Po przejściu ufortyfikowanych wzgórz Grzędy Małogoskiej, nad ranem, batalion stanął we wsi Ewelinów. Wszyscy mieli nadzieję, że nadchodzący dzień, będzie dniem upragnionego odpoczynku. Zanim drużyny rozkwaterowały się w domach ubezpieczenie przekazało informację, że od strony Lasocina zbliża się kolumna niemieckiego wojska z czołgami. Przemęczenie żołnierzy, brak amunicji oraz obawa o konsekwencje jakie mogą spaść na wioskę sprawiły że batalion odmaszerował do lasu. Dzięki miejscowym przewodnikom oddział został przeprowadzony do jednego z suchych wzniesień wśród bagien uroczyska Karolinów (lasy świdzińskie nad rzeką Czarna Pilczycka).\nWieczorem kapitan Kaszyński z batalionem udał się do Lasocina gdzie pozostawił ciężej rannych. Po krótkim odpoczynku batalion ruszył dalej. Należy tu dodać, że 31 października siły niemieckie prowadziły tego dnia także obławę w lasach świdzińskich, na północny zachód od Chotowa, jak również w lasach Kurzelowskich – 1 batalion 74 – co świadczyło że Niemcy nie mieli rozeznania gdzie przeniósł się batalion „Nurta”. Sam dowódca oceniając sytuację postanowił pozorować odskok w kierunku wschodnim – w rejon lasów koło Dobrzeszowa. W tym celu po odpoczynku w Lasochowie oddział wymaszerował w kierunku Radoszyc aby następnie powrócić na teren poprzedniego swego biwaku na uroczysku Karolinów.\n1 listopada 1944 r.\nPrzysypani śniegiem. Od lewej: Mieczysław Cebula "Baca", Julian Materek "Szach" (tyłem), por. Jerzy O. Stefanowski "Habdank", por. Marian Świderski "Dzik" i kpt. Eugeniusz G. Kaszyński "Nurt"\nDowództwo niemieckie dało się wyprowadzić w pole i przeniosło obławę w lasy koło Radoszyc. W tym czasie batalion wszedł do Ewelinowa i żołnierze mogli wreszcie odpocząć w cieple domów. Był to jednak jeden z ostatnich momentów kiedy oddział liczący jeszcze ponad 200 żołnierzy może pozostać we wsi. Odtąd, w terenie nasyconym jednostkami frontowymi, zdarzało się to bardzo rzadko. „Nurt” zdawał sobie sprawę, że batalion musi zostać rozformowany, ale problemem było zapewnienie bezpiecznych schronień dla żołnierzy, a większość z nich pochodziła spoza terenu włoszczowskiego czy koneckiego.\nW celu poszukiwania znośnych warunków egzystencji zgrupowanie przeszło w rejon Radoszyc i biwakowało w rejonie Lipy, a następnie przesunęło się w lasy koneckie zajmując wsie Adamek i Jan Dziadek. Według relacji dowódców oddział nie zajmował całych wsi, ale oddalone od głównego skupiska przysiółki i wolne chaty.\n5-6 listopada 1944 r.\n10-11 listopada 1914 r.\nOddział, na leśnym obozowisku niedaleko od gajówki Rosochy, został przysypany pierwszym śniegiem. Zgodnie z meldunkiem „Nurta” zgrupowanie liczyło jeszcze 242 żołnierzy.\n11 listopada 1944 r.\nDzień święta narodowego zapisał się we wspomnieniach żołnierzy zabiciem ostatniej batalionowej klaczy. Mięso było ledwo opieczone na ogniu, szybko je zgaszono, aby nie zdradziło miejsca kwaterowania.\n12-13 listopada 1944 r.\nOddział, który szykował się do opuszczenia kompleksu leśnego został objęty niemiecką obławą (była to prawdopodobnie akcja skierowana przeciwko resztkom oddziałów AL. Oraz grupie sowieckiej ST. Lejtnanta Riaszczenki). Batalion nie został odkryty przez Niemców, ale sama sytuacja skłoniła „Nurta” do podjęcia ostatecznej decyzji rozwiązania batalionu.\n13 listopada 1944 r.\nOd lewej: por. Stanisław Pałac „Mariański", kpt. Eugeniusz G. Kaszyński "Nurt", ks. Zygmunt Głowacki "Jaskólski" i por. Marian Świderski "Dzik"\nW miejscu swojego stacjonowania, wieczorem, E.Kaszyński rozwiązał swoje zgrupowanie dzieląc je na dwa pododdziały, które odeszły w wyznaczone rejony.\n-pododdział pod dowództwem „Nurta”, ok. 80 żołnierzy, przeszedł ponownie na teren Obwodu Włoszczowa gdzie żołnierze zostali rozmieszczeni na kwaterach,\n-pododdział dowodzony przez Mariana Świderskiego „Dzik” przeszedł w rejon wsi Belno koło Zagnańska. Odłączył się tam pluton Mieczysława Młudzika „Szczytniak”, jego ludzie pochodzili z okolic Kielc, który przeszedł w rodzinne tereny i zdemobilizował się. „Dzik” na czele pozostałych żołnierzy jeszcze tej samej nocy przekrpczył szosę Kielce - Skarżysko. Stało się to we wsi Występa, a oddział stoczył kalkę z niemieckimi siłami i osiągnął lasy na Bukowej Górze.\n14 listopada 1944 r.\nOddział zatrzymał się na południe od wsi Łączna-Zagórze w Paśmie Klonowskim, ale pluton „Lisa” już o wschodzie słońca wyruszył na patrol w rejon wsi Wilków. W tym samym czasie Niemcy zaalarmowani wcześniejszą potyczką rozpoczęli obławę w tzw. Dolinnie Wilkowskiej. Nie wykryła on partyzantów, ale Niemcy aresztowali kilka osób (np. Stefana Fąfarę „Dan”)\n14-15 listopada 1944 r.\n„Dzik” z powierzonymi mu ludźmi przechodzi na wschodni skraj lasów, w rejon wsi Wilków i Psary, gdzie przy pomocy komendy Podobwodu AK Bodzentyn nastąpiła jego całkowita demobilizacja.