Kronika akademicka FA 07-08/2009 | FA 07-08/2009 | Forum Akademickie - portal środowiska akademickiego i naukowego\nKronika akademicka FA 07-08/2009\nO wychodzeniu z komunizmu i energetyce\n21 maja odbyła się 112. sesja Zgromadzenia Ogólnego PAN. Obrady zapoczątkował panel naukowy Wychodzenie Polski z komunizmu – 20. rocznica wyborów czerwcowych 1989 roku. Uczestniczyli w nim: Lech Kaczyński, prezydent RP, Bronisław Komorowski, marszałek Sejmu RP, i Bogdan Borusewicz, marszałek Senatu RP. Referaty wygłosili profesorowie Andrzej Friszke i Andrzej Paczkowski z Instytutu Studiów Politycznych PAN. W wystąpieniach prezydenta i marszałków oprócz analizy dróg do wolności i źródeł późniejszych sporów politycznych znalazła się refleksja osobista mówców, którzy byli aktywnymi uczestnikami opozycji antykomunistycznej i wydarzeń sprzed 20 lat. Członkowie PAN przyjęli uchwałę, w której wyrażają wdzięczność wszystkim, którzy 20 lat temu odwrócili bieg historii i przywrócili Polsce suwerenność. „W pluralistycznym społeczeństwie i demokratycznym państ zwie spory o interpretację niedawnej przeszłości są zjawiskiem normalnym. Wśród tych sporów nie powinniśmy jednak zapominać, że jest to nasza wspólna przeszłość. (...) Potrzebujemy poczucia wspólnoty celów i więzi społecznej opartej na świadomości wspólnej historii”. W uchwale podkreślono fakt, że zmiana ustroju dokonała się bez rozlewu krwi, ale przemiany miały też swoją cenę.\nProf. Barbara Kudrycka, minister nauki i szkolnictwa wyższego, przedstawiła zamierzenia ustawodawcze resortu. Mówiła o przyszłości polskiej nauki i jej finansowaniu.\nPodczas sesji podsumowującej działalność naukową i organizacyjną PAN w roku 2008, o dorobku 40 lat działalności Komitetu Prognoz „Polska 2000 Plus” mówili: prof. Michał Kleiber, prezes PAN, obecny przewodniczący komitetu, i prof. Leszek Kuźnicki, przewodniczący komitetu w latach 1993−2006.\nZO PAN przyjęło uchwałę na temat strategii badań na rzecz rozwoju energetyki w Polsce. Debata poświęcona temu zagadnieniu odbyła się 12 maja. Naukowcy uważają, że węgiel pozostanie na długie lata podstawowym źródłem energii w Polsce, musimy jednak wprowadzać „czyste, »zeroemisyjne« technologie węglowe, tj. zaawansowane bloki energetyczne zintegrowane z wychwytem i składowaniem CO2, oraz gazyfikację i upłynnianie węgla”. Dostawy gazu ziemnego należy zdywersyfikować, korzystając m.in. z krajowych złóż oraz metanu z pokładów węgla. Ropa i gaz „wymagają optymalnej lokalizacji rurociągów dalekiego zasięgu”. Ważnym uzupełnieniem bilansu energetycznego będzie wykorzystanie odnawialnych źródeł energii, jak: biomasa, wiatr, woda, słońce, wody geotermalne.\nNajwiększe nadzieje naukowcy wiążą jednak z energią jądrową. „Wprowadzenie w Polsce od roku 2020 energetyki jądrowej – poprzedzone wyborem optymalnych konstrukcji reaktorów jądrowych i najkorzystniejszych lokalizacji elektrowni, pracami badawczo−rozwojowymi nad składowaniem odpadów radioaktywnych w strukturach geologicznych oraz wznowieniem i unowocześnieniem kształcenia specjalistów w zakresie energetyki jądrowej w uczelniach – stanie się istotnym elementem dywersyfikacji struktury wytwarzania energii elektrycznej, zapewniającym wzrost bezpieczeństwa energetycznego naszego kraju” – czytamy w uchwale.\nCzłonkowie PAN domagają się uruchomienia „kompleksowego, strategicznego projektu badawczego, który wypracowałby naukowe podstawy strategii rozwoju energetyki w Polsce i wzmocnił polskie stanowisko w kształtowaniu polityki energetycznej Unii Europejskiej”. Ze swej strony deklarują gotowość do realizacji programów badawczo−rozwojowych z zakresu energetyki niezbędnych do wdrożenia Polityki energetycznej Polski do 2030 roku, przedstawionej w marcu br. przez Ministerstwo Gospodarki.\nPlan strategiczny rektorów\nKRASP zawitała tym razem do Częstochowy, gdzie była przyjmowana w obchodzącej 60−lecie Politechnice Częstochowskiej. Dwudniowe posiedzenie (5−6 czerwca) otworzyły wystąpienia informacyjne zaproszonych gości. Minister Witold Jurek zapewnił, że została uruchomiona rezerwa na podwyżki płac w szkolnictwie wyższym, z której każda uczelnia dostanie po kilka milionów złotych. Pieniądze te nie muszą być przeznaczone na wzrost wynagrodzenia zasadniczego. Minister Zbigniew Marciniak (MEN) podziękował rektorom za poparcie idei powrotu matematyki na maturę, skrytykował dwuprzedmiotowość w kształceniu nauczycieli i optował za wprowadzeniem najlepszych kolegiów językowych w system szkolnictwa wyższego.\nOd lewej: I. Walarowska, prof. M. Nowicka−Skowron, prof. W. Jurek, prof. K. Chałasińska−Macukow, prof. A. Hamrol\nBogusław Smólski, dyrektor NCBiR, przedstawił prognozowany system finansowania badań z udziałem NCBiR (wg nowej ustawy centrum będzie mogło ogłaszać konkursy). Zaprezentował program „Lider” dla młodych badaczy, w ramach którego otrzymujący stypendium dobiera sobie 5 współpracowników i wybiera instytucję goszczącą.\nDuże natężenie wniosków o uruchomienie nowych kierunków odnotowuje PKA – poinformował jej przewodniczący Marek Rocki. Zwrócił także uwagę na to, że PKA coraz częściej wydaje pozytywne akredytacje na skrócony okres.\nOceniając proces boloński oczami studentów Bartłomiej Banaszak, przewodniczący Parlamentu Studentów RP, powiedział, że trudno wskazać uczelnię, która prawidłowo wdrażałaby model 3+2 i punkty ECTS. Często sztucznie dzieli się jednolite studia magisterskie na dwie części, a punkty ECTS nie zależą w praktyce od nakładu pracy. – Studenci polubiliby proces boloński, gdyby był dobrze realizowany – zakończył.\nRektor UJ Karol Musioł przedstawił ocenę programu „Study in Poland”, prowadzonego przez Fundację Edukacyjną „Perspektywy”. Oceny ankietowej dokonały uczelnie biorące udział w programie. Skrytykowano to, że ponosząc wysokie koszty, uczelnie nie mają wpływu na realizację projektu, a skuteczność targów edukacyjnych na Dalekim Wschodzie jest znikoma. – Jeśli przestaniemy uczestniczyć w targach, to znikniemy – podsumował rektor UJ, który przewodniczył komisji oceniającej program. Komentując wyniki oceny programu Waldemar Siwiński, prezes „Perspektyw”, zauważył, że konieczne jest zaangażowanie się państwa w program umiędzynarodowienia polskich studiów. Kultura, gospodarka i turystyka dysponują państwowymi agencjami do promocji za granicą, szkolnictwo wyższe nie.\nO Europejskiej Karcie Naukowca mówiła Anna Wiśniewska, wicedyrektor Krajowego Punktu Kontaktowego Programów Badawczych UE. Karta zapewnia mobilność uczonych poprzez powszechną dostępność miejsc pracy i grantów, ubezpieczenia społeczne, prawa emerytalne i inne udogodnienia dla uczonych szukających pracy poza własnym krajem. Konieczna byłaby jednak zmiana prawa w poszczególnych państwach, np. wyrównanie systemów emerytalnych.\nRektorzy gościli w Częstochowie panią minister Barbarę Kudrycką i Leszka Balcerowicza, który wystąpił z wykładem o uwarunkowaniach polityki finansowania szkolnictwa wyższego i nauki.\nKRASP przyjęła stanowisko w sprawie zmian w szkolnictwie wyższym w związku z pracami nad strategią jego rozwoju do roku 2020, prowadzonymi przez Fundację Rektorów Polskich. Rektorzy wypunktowali prorozwojowe inicjatywy KRASP i zapowiedzieli upublicznienie do końca 2009 roku planu strategicznego przyszłych reform.\nKNOW na początek\nW połowie czerwca MNiSW przedstawiło założenia reformy szkolnictwa wyższego i nauki. Z pewnością kontrowersje wzbudzi propozycja możliwości wyboru rektora uczelni publicznej w drodze konkursu, a nie w tradycyjny sposób – w demokratycznych wyborach prowadzonych w uczelni. Współpracownicy tak wybranego rektora też będą wybierani w inny od tradycyjnego sposób. Za tym idą kolejne poważne konsekwencje.\nMinisterstwo zapowiada ścisłe powiązanie finansowania uczelni z jej osiągnięciami dydaktycznymi i badawczymi. Algorytm dotacji dydaktycznej ma być ściślej powiązany z czynnikiem studenckim, a mniej – z pracowniczym. Dotacja stacjonarna i statutowa służyć ma tylko podtrzymaniu ciągłości funkcjonowania uczelni i będzie zależeć od jej oceny przez PKA oraz KEJN (o czym za chwilę). Pozostałe środki – na rozwój, badania itd. – muszą być pozyskane w drodze konkursu.\nUczelnie mają być podzielone wg kryterium badań i dydaktyki na uczelnie flagowe (badawcze), uczelnie wpisujące się w rozwój społeczno−gospodarczy regionu i uczelnie lokalne – te ostatnie to państwowe wyższe szkoły zawodowe, których część może być przekazana samorządom i nosić nazwę samorządowych publicznych szkół wyższych.\nDo osławionych uczelni flagowych jednak droga daleka. Na początek Komitet Ewaluacji Jednostek Naukowych (ma powstać) wybierze Krajowe Naukowe Ośrodki Wiodące. Począwszy od 2011 r. co 2 lata w drodze konkursu wyłaniane będą 3 KNOW−y. Jednorazowa dotacja dla KNOW wyniesie 10 mln zł na 5 lat, ponadto otrzymają dodatkowe finansowanie w wysokości trzykrotnej dotacji statutowej.\nPKA z państwowej ma się przekształcić w Polską Komisję Akredytacyjną i pełnić funkcję niezależnego od administracji rządowej urzędu o kompetencjach kontrolnych nad jakością kształcenia. Zmienić się mają zasady działalności Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytułów, a Rada Główna Szkolnictwa Wyższego stanie się Radą Główną Szkolnictwa Wyższego i Nauki. Udział w pracach wszelkich instytucji akademickich – w tym senatów uczelni – ma być ograniczony do dwóch kadencji.\nMinisterstwo proponuje uproszczenie procedur awansu naukowego. Mam nadzieję, że nikt nie zaprotestuje przeciwko możliwości przedkładania prac doktorskich w językach obcych. Umożliwienie składania doktoratów w przeróżnych formach i o różnym charakterze, w tym projektu inżynierskiego, to dość poważna zmiana. Daje szanse na zwiększenie liczby doktoratów, nie wiem, czy podniesie ich poziom (dziś mówi się o znacznym obniżeniu tego poziomu). Habilitacja ma być znacznie łatwiejsza, a kandydat sam wybierze radę wydziału, przed którą chce prowadzić przewód. W większości dziedzin nie będzie już ani kolokwium habilitacyjnego, ani obowiązkowej książki. Dyplomy doktorskie i habilitacyjne będą mogły, obok godła państwowego, być sygnowane godłami uczelni. Naukowiec będzie mógł wystąpić o tytuł profesora, gdy będzie się legitymował stopniem doktora habilitowanego lub statusem profesora wizytującego, jego prace znajdą szeroki oddźwięk (co to znaczy?), będzie miał doświadczenie w kierowaniu zespołami badawczymi i wykaże się skutecznością w zdobywaniu środków na badania. Tytuł profesora będzie się wiązał z przywilejami, np. dotyczącymi formy zatrudnienia w uczelni. Wprowadzenie statusu profesora w stanie spoczynku powinno poprawić sytuację materialną emerytowanych profesorów. Ma obowiązywać zasada jawnego, konkursowego zatrudniania naukowców na kontraktach.\nZapowiedziano wprowadzenie zasady bezpłatnych studiów na jednym kierunku. Mam wrażenie, że ta zasada nie bardzo koresponduje z ideami procesu bolońskiego i trzeba ją będzie doprecyzować. Zmiany w systemie stypendiów studenckich zmierzają do zwiększenia puli stypendiów socjalnych, kosztem naukowych. Ma to służyć wyrównywaniu szans edukacyjnych.\nPrzez media przelała się fala krytyki znakomitego pomysłu – aż dziwne, że pojawił się dopiero teraz – by tylko pierwszy kierunek studiów był bezpłatny. Pomijam fakt, że ministerstwo definiuje zakres kształcenia bezpłatnego za pomocą liczby punktów zaliczeniowych, co w świetle procesu bolońskiego brzmi racjonalnie. Na dodatek proponuje, żeby ok. 10 proc. najzdolniejszych studentów studiów bezpłatnych umożliwić kształcenie bezpłatne na innym kierunku. Nawiasem mówiąc, zapis ów uważam za zbędne zabezpieczenie przed krytyką – okazało się nieskuteczne. Racjonalnych uzasadnień w tej krytyce brak. Niektórzy próbują tłumaczyć, że zamyka to drogę do wszechstronnego kształcenia najzdolniejszym. To duża przesada. Najzdolniejsi od wielu już lat mają ogromne możliwości stypendialne i korzystają z nich obficie. Wszyscy piszą, ile to kierunków naraz ktoś tam studiował – przecież nawet dwa studiować solidnie jest bardzo trudno, a co dopiero więcej. Nikt nie napisał, z ilu źródeł równocześnie można pobierać stypendia za dobre wyniki kształcenia. A można z wielu: stypendia socjalne, naukowe, rządowe i samorządowe, od firm, fundacji itd. Zatem naprawdę zdolni, a tacy tylko są predysponowani do kształcenia na dwóch kierunkach, z pewnością dadzą sobie radę finansowo. Ci, którzy źle wybrali kierunek (np. nagle przestał im się podobać ten, który studiują lub zmieniły im się zainteresowania, co się zdarza), muszą się liczyć z konsekwencjami niewłaściwego, a być może nieodpowiedzialnego, wyboru. Także z konsekwencjami finansowymi.\nNie ma żadnego powodu, by podatnicy finansowali drugie czy kolejne studia osobie, która już kształci się na koszt podatników (to tacy zazwyczaj z różnych powodów podejmują drugie studia bezpłatne) w sytuacji, gdy połowa studentów płaci za pierwszy kierunek studiów z własnej kieszeni, jednocześnie podatkami sponsorując tych, którzy za kształcenie nie płacą. Zresztą, ci najzdolniejsi, którzy uzyskują stypendia samorządowe lub rządowe, też de facto będą drugi kierunek – o ile zechcą go wybrać – studiowali na koszt podatników, bo przecież wspomniane stypendia finansowane są z podatków.\nWszechstronne wykształcenie można zdobyć samodzielnie, można je uzyskać w sposób nieformalny, można w końcu za nie zapłacić, o ile daje tak wielkie perspektywy dobrej pracy, czyli zarabiania dużych pieniędzy w przyszłości. To się nazywa inwestowaniem w siebie, we własny rozwój. Skądinąd, uczelnie powinny zapewniać dobre wykształcenie w ramach normalnych, pierwszych studiów: wszechstronne, jeśli takie jest potrzebne, lub ściśle ukierunkowane, jeśli na takie jest zapotrzebowanie na rynku pracy.\nBoginią jest nauka polska\nPopiersie Karoliny Lanckorońskiej odsłonił prof. Andrzej Białas, prezes PAU.\n„Moją ziemską boginią jest nauka polska” – mówiła w 1991 roku Karolina Lanckorońska, wielka patriotka i uczona. I taki napis widnieje na cokole jej popiersia, jakie odsłonięto w holu siedziby Polskiej Akademii Umiejętności. Autorem i fundatorem posągu jest prof. Witold Cęckiewicz.\nK. Lanckorońska była członkiem PAU od 1990. Naukowo zajmowała się historią sztuki, była docentem Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, a po wojnie kontynuowała swe badania w ramach działalności Polskiego Instytutu Historycznego w Rzymie, którego była współtwórczynią i dyrektorem. Założyła Fundację Lanckorońskich z Brzezia, która wspierała polskie instytucje kulturalne i naukowe w kraju i na emigracji. Jedną z obdarowanych przez nią instytucji była PAU. Doktoraty honorowe przyznały jej m.in.: Uniwersytet Jagielloński, Polski Uniwersytet na Obczyźnie w Londynie i Uniwersytet Wrocławski.\nOdsłonięciem popiersia Lanckorońskiej rozpoczęło się 20 czerwca uroczyste posiedzenie PAU, w czasie którego wręczono nagrody im. Mariana Mięsowicza. Otrzymali je Wojciech Broniowski i Wojciech Florkowski z Instytutu Fizyki Jądrowej w Krakowie za pracę: Description of the RHIC p−Spectra in a Thermal Model with Expansion opublikowaną w Physical Review Letters 87 (2001) 272302−1. Komisja PAU do Oceny Podręczników Szkolnych wyróżniła w tym roku trzytomowy cykl podręczników do chemii autorstwa Michała M. Późniczka i Zofii Kluz Wybieram chemię. Pełny zakres treści kształcenia do matury na poziomie rozszerzonym, opublikowany przez Wydawnictwo Zamkor.\nPrzede wszystkim jednak wybrano władze PAU na kolejną kadencję. Prezesem został ponownie prof. Andrzej Białas, wiceprezesami profesorowie Andrzej Szczeklik i Andrzej K. Wróblewski, a sekretarzem generalnym prof. Jerzy Wyrozumski. Na delegata Walnego Zgromadzenia PAU wybrano prof. Stefana Witolda Alexandrowicza. W komisji rewizyjnej zasiądą profesorowie: Stanisław Grodziski, Ryszard Nycz i Leszek Starkel. Powołano także nowych członków PAU, wśród nich w Wydziale Twórczości Artystycznej znaleźli się Ewa Lipska, Adam Myjak i Zbigniew Zapasiewicz. Uroczyste posiedzenie członków PAU zakończył wykład prof. Stanisława Mossakowskiego Orbis Polonus. Dzieło architektury jako alegoria, traktujący o idei i dziejach zamku Krzyżtopór.\nW przeddzień spotkania odbyła się sesja poświęcona prof. Zenonowi Klemensiewiczowi (w 40. rocznicę śmierci), a w Archiwum Nauki przy ul. św. Jana 26 otwarto wystawę Romantyk i pozytywista, poświęconą życiu i dorobkowi uczonego. Klemensiewicz to wybitny filolog polski i językoznawca, związany przede wszystkim z Uniwersytetem Jagiellońskim, ale również Pracownią Słownika Polskiego XVI Wieku Instytutu Badań Literackich PAN, Pracownią Słownika Staropolskiego PAN, Zakładem Językoznawstwa PAN w Krakowie i Ośrodkiem Badań Prasoznawczych w Krakowie. W 1946 r. został członkiem PAU, a potem także PAN.\nO organizacji nauki i ewolucji\nW dniach 29−31 maja Klub Stypendystów Zagranicznych FNP spotkał się na dorocznej konferencji. W pierwszej części dyskutowano nad przemianami w polskiej nauce, akcentując oczekiwania młodych naukowców: jak największa samodzielność po doktoracie, w tym możliwość udziału w konkursach o granty i stypendia (okazuje się, że bywa on utrudniany!); powiązanie sprzętu badawczego z osobą, a nie jednostką (jako ważny czynnik zwiększenia mobilności); przepływ pieniędzy sterowany osiągnięciami i jakością pracy – niektórzy wręcz domagali się likwidacji dotacji statutowej; stworzenie „uniwersytetów badawczych”; traktowanie grup badawczych jak podstawowych jednostek uczelni.\nSesja naukowa poświęcona była ewolucji biologicznej, a temat wybrano z okazji Roku Darwinowskiego 2009. Prof. Jerzy Dzik z Instytutu Zoologii UW i Instytutu Paleobiologii PAN opowiadał o eksplozji kambryjskiej na podstawie badań tzw. małych skamieniałości. Wszystko, co się stało w ewolucji, miało miejsce na etapie jednokomórkowości. Niestety, wciąż nie możemy przedstawić wiarygodnego scenariusza początków życia na Ziemi. Prof. Paweł Koteja z Instytutu Biologii UJ zastanawiał się, czy można skonstruować eksperyment, który udowodni zachodzenie ewolucji. Jednym z ograniczeń, konstatował, jest niemożność zdobycia grantów na okres co najmniej 7 lat.\nCały cykl wystąpień dotyczył badań nad ptakami, w których istotnym elementem było poznanie ich zachowań seksualnych. Prof. Jacek Radwan (UJ) mówił, że cechy zwiększające atrakcyjność płciową zmniejszają szanse przeżycia. Dr Joanna Rutkowska dowodziła, że w ptasim świecie samica odpowiada za płeć potomstwa i więcej inwestuje w jego wychowanie. Dlatego to samce konkurują o względy samic, a nie odwrotnie. Prof. Tomasz Osiejuk (UAM) opowiadał o tym, jak samce ortolanów uczą się nowych fraz śpiewu, podróżując w poszukiwaniu partnerek. Prof. Piotr Tryjanowski (UAM) przekonywał, że samczyk dzierzby srokosza jest gotów do większych poświęceń dla przygodnej „kochanki” niż dla stałej partnerki – „kochanka dostaje złoto, a żona sztuczną biżuterię”.\nOdbyła się debata na temat przyszłości programu FNP KOLUMB. Przedstawiciele Fundacji dowodzili, że jego rezultaty są znacznie skromniejsze niż oczekiwano. Beneficjenci bronili projektu. Tomasz Perkowski, wiceprezes FNP, powiedział wprost: – Dziś istnieją już inne programy, które realizują podobne cele. Nie wiemy, czy warto realizować ten program. Przyznał też, że od jego beneficjentów oczekiwano, iż poznawszy zachodnie standardy organizacji i prowadzenia badań, zrewolucjonizują polską naukę. Niestety, tak się nie stało. Co więcej, zdarzały się przypadki zahamowania kariery osób powracających ze stypendium FNP. Laureaci przyznawali: nasi przełożeni w uczelniach nasz pobyt za granicą traktowali jako urlop. Zamiast stawiać przed powracającymi naukowcami poważne wyzwania, pozwalać im realizować pomysły, które przywieźli z Zachodu, odsyłano ich do żmudnej pracy administracyjnej.\nPrzyznano też Nagrody im. Artura Rojszczaka. Zwycięzcą tegorocznego konkursu został dr Błażej Błażejowski, paleobiolog z Instytutu Paleobiologii PAN. Wśród nominowanych znaleźli się też dr Magdalena Szubielska z KUL i dr Marcin Kilanowski z UMK (wszyscy na fot.; więcej we wrześniowym numerze „FA”).\n90 lat państwowej służby geologicznej\nPaństwowy Instytut Geologiczny został powołany w 1919 r. przez Sejm Ustawodawczy Rzeczypospolitej Polskiej. Jest jedną z instytucji badawczych utworzonych równocześnie z odrodzeniem państwa polskiego. Niedawno uzyskał status państwowego instytutu badawczego. PIG jest ustawowym wykonawcą zadań państwowej służby geologicznej oraz państwowej służby hydrogeologicznej na podstawie Prawa geologicznego i górniczego oraz Prawa wodnego.\nInstytut należy do europejskich organizacji łączących państwowe służby geologiczne: FOREGS (forum dyrektorów europejskich służb geologicznych) oraz EuroGeoSurveys (organizacja europejskich służb geologicznych).\nPIG ma siedzibę w Warszawie. W jego strukturze znajduje się też 7 jednostek regionalnych. Są to oddziały: Dolnośląski we Wrocławiu, Geologii Morza w Gdańsku−Oliwie, Górnośląski w Sosnowcu, Karpacki w Krakowie i Świętokrzyski w Kielcach oraz Zakład Regionalny Geologii Pomorza w Szczecinie i Samodzielna Pracownia Geologii Regionu Lubelskiego. Prowadzone przez instytut Centralne Archiwum Geologiczne jest głównym krajowym zbiorem dokumentów geologiczno−środowiskowych i próbek geologicznych stanowiących własność skarbu państwa. Muzeum Geologiczne PIG w Warszawie i jego oddziałach prowadzi działalność edukacyjną.\nInstytut zatrudnia 726 osób, w tym 620 pracowników działalności podstawowej oraz 85 pracowników administracji i 21 pracowników obsługi; 10 uczonych to profesorowie tytularni, 25 ma stopień doktora habilitowanego, a 115 – doktora. W okresie ostatnich pięciu lat 5 pracowników PIG uzyskało tytuł naukowy profesora, 11 – stopień naukowy doktora habilitowanego, a 26 obroniło doktoraty.\nWe wszystkich dotychczasowych ocenach parametrycznych, Państwowy Instytut Geologiczny zaliczany był zawsze do najwyższej kategorii. Rada Naukowa PIG posiada uprawnienia do nadawania stopni naukowych doktora i doktora habilitowanego oraz do wystąpień o nadanie tytułu naukowego profesora.\nPracownicy instytutu każdego roku realizują 650−750 projektów badawczych. Kilkadziesiąt z nich to projekty międzynarodowe.\nDo najważniejszych osiągnięć PIG należą odkrycia wielu złóż kopalin użytecznych: miedzi, siarki rodzimej, węgla kamiennego, węgla brunatnego, soli kamiennej, soli potasowych, rud żelaza oraz rud cynku i ołowiu. Geolodzy PIG odkryli też złoża: glin ogniotrwałych, kaolinów, fosforytów oraz wielu surowców budowlanych. Inny ważny sukces to badanie struktur solnych pod kątem ich wykorzystania jako podziemnych magazynów ropy naftowej i gazu ziemnego oraz składowisk trudnych do utylizacji odpadów, w tym radioaktywnych.\nAktualnie największy ciężar gatunkowy mają prace konsorcjum ds. składowania CO2 w strukturach geologicznych – PIG jest liderem tego konsorcjum. Ważny społecznie jest długoletni program osłony przeciwosuwiskowej SOPO. Istotne są wieloletnie programy kartograficzne – geologiczne i hydrogeologiczne, zwłaszcza bliski ukończenia program publikacji Szczegółowej Mapy Geologicznej Polski w skali 1:50 000. – Ponad tysiąc arkuszy tej mapy stanowi fundament polskiej geologii – mówi Mirosław Rutkowski, rzecznik PIG. Niewiele krajów europejskich dysponuje tak szczegółową mapą geologiczną. Na tej mapie oparte są prawie wszystkie publikacje pochodne, np. mapa hydrogeologiczna Polski, mapy geologiczno−gospodarcze i geośrodowiskowe.\nPIG tworzy bazy danych, m.in.: Centralną Bazę Danych Geologicznych, MIDAS (system informacji o kopalinach), Bank HYDRO (informacja o wodach podziemnych). – Chodzi o udostępnienie ogromnych zasobów informacji geologicznych, tak by mogli z nich korzystać nie tylko geolodzy, ale również zwykli obywatele – tłumaczy M. Rutkowski. Część tych prac prowadzona jest w ramach dyrektywy unijnej INSPIRE, która zmierza do stworzenia wspólnej, wielodziedzinowej platformy informacji o środowisku.\nInstytut wydaje 13 czasopism, w tym „Geological Quarterly”, który znajduje się na liście filadelfijskiej.\nKonferencja Rektorów Uczelni Przyrodniczych i Rolniczych\nO dydaktyce i akredytacji rolniczej\n20 maja rektorzy oraz prorektorzy ds. kształcenia uczelni przyrodniczych i rolniczych spotkali się, by dyskutować na temat akredytacji środowiskowej i o problemach kształcenia. Organizatorem spotkania była Akademia Podlaska w Siedlcach.\nPowołana niegdyś komisja akredytacyjna uczelni rolniczych od paru lat nie prowadzi działalności. Uczestnicy konferencji zastanawiali się, czy warto ją wznowić. Komisja środowiskowa mogłaby w większym stopniu niż Państwowa Komisja Akredytacyjna uwzględniać elementy jakościowe w ocenie. Zdaniem uczestników spotkania, PKA ocenia głównie to, czy programy kształcenia spełniają wytyczne wynikające z minimów programowych, a elementy kontroli dominują nad dbałością o jakość kształcenia. Równocześnie rektorzy mieli wątpliwości, jakie korzyści miałyby odnieść uczelnie z akredytacji środowiskowej, której koszty same musiałyby ponosić. Rozstrzygnięcie pozostawiono do spotkania wiosennego.\nNajważniejszym tematem debaty była koncepcja kształcenia w uczelniach przyrodniczych i rolniczych. Trwa kryzys naboru na tradycyjne kierunki rolnicze, tymczasem to one są w tych uczelniach najsilniejsze kadrowo. Równocześnie zauważono, że o ile liczba kandydatów na kierunki rolnicze w uczelniach publicznych spada, to rośnie w uczelniach niepublicznych, które takie kierunki (np. architekturę krajobrazu czy leśnictwo) otwierają. Zastanawiano się, czy decydują o tym kwestie organizacyjne, czy też związane z jakością programów. Wiadomo, że kadrę uczelni niepublicznych tworzą naukowcy ze szkół państwowych. Pojawiła się zatem kwestia nieuczciwej konkurencji. Zdaniem uczestników spotkania, problem jednoetatowości należałoby postawić znacznie silniej albo w ustawie, albo pozostawiając rektorowi prawo zgody na podjęcie przez pracowników drugiego etatu.\nJednym z pomysłów na brak kandydatów może być tworzenie makrokierunków. Mogą one dotyczyć np. zagospodarowania obszarów wiejskich, które często pozostając niezurbanizowane, nie są już dominowane przez rolnictwo.\nKształcenie w naszym kraju oparte jest na tradycyjnych przedmiotach i godzinach pensum kadry, które zależy od stanu etatów. Należy inaczej podejść do kryterium pensum i etatyzacji. Rektorzy zastanawiają się nad zgłoszeniem zmian w algorytmie przydziału środków finansowych przez MNiSW.\nUczelnie przyrodnicze i rolnicze kontynuują ideę współdziałania w zakresie tworzenia nowych programów dydaktycznych, co ma im dać lepszą pozycję w staraniach o środki unijne. SGGW koordynuje program dotyczący nowoczesnego zarządzania procesem dydaktycznym, w którym uczestniczą wszystkie publiczne uczelnie. Kolejnym pomysłem jest e−learning, którego koordynatorem będzie zapewne Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu.\nRada Główna Jednostek Badawczo−Rozwojowych\nPo reformie zostaną najlepsi\nW dniach 28−29 maja odbyło się XVIII Forum Jednostek Badawczo−Rozwojowych. Celem spotkania Instytuty badawcze – źródło innowacyjnej wiedzy była debata na temat skutków obecnej reformy polskiej nauki dla instytutów badawczych, ich zadań, wewnętrznej struktury i metod finansowania.\nObecnie do kategorii jednostek badawczo−rozwojowych należy 128 podmiotów; 17 znajduje się w stanie zmian organizacyjnych, głównie konsolidacji. – Skierowałem do ministra gospodarki wniosek w sprawie prywatyzacji trzech niedużych ośrodków badawczo−rozwojowych, które samodzielnie funkcjonują na rynku – mówi prof. Leszek Rafalski, przewodniczący Rady Głównej JBR, dyrektor Instytutu Badawczego Dróg i Mostów. – Reforma ma zlikwidować bariery, które utrudniają JBR−om osiąganie najlepszych wyników – powiedziała podczas obrad prof. Maria Elżbieta Orłowska, sekretarz stanu w MNiSW.\nObrady odbywały się w trzech panelach dyskusyjnych: Reforma nauki w Polsce – oczekiwania i przewidywane skutki, Reforma nauki w Polsce – instytuty badawcze miejscem twórczej pracy i Europejski Rok Kreatywności i Innowacji 2009 oraz Porozumienie na rzecz Innowacyjności.\n– Z natury rzeczy, skupiliśmy się na projekcie nowej ustawy o jednostkach badawczo−rozwojowych, bo to dla nas sprawa najważniejsza – mówi L. Rafalski. Uczestnicy forum uznali, że zapis dotyczący rozdzielenia działalności badawczej od gospodarczej nie jest jednoznaczny i należy go doprecyzować. Zgłosili zastrzeżenia do wymogów stawianych kandydatom na dyrektorów instytutów. W projekcie ustawy wymaga się jedynie wykształcenia wyższego, doświadczeń menedżerskich i znajomości jednego z języków UE. Uznano, że dyrektor instytutu powinien się legitymować stopniem doktora i znajomością języka angielskiego, niemieckiego lub francuskiego. W projekcie ustawy zaproponowano, by JBR−y kategorii 1 zostały automatycznie instytutami kategorii A, pozostałe zaś zostały poddane 30−miesięcznej ocenie, która zadecyduje, czy przyznać jednostce status instytutu, czy też skierować ją na drogę zmian statusu formalnoprawnego. Tymczasem przedstawiciele JBR−ów są zdania, że jednostki kategorii 1 (obecnie 50 instytutów) powinny otrzymać kategorię A, a jednostki kat. 2 i 3 zostać instytutami. Dopiero jednostki kat. 4 i 5 powinny zostać poddane dodatkowej ocenie, która zadecyduje o ich losie.\nDuże dyskusje wzbudził zapis dotyczący ograniczenia sposobu wydatkowania dotacji statutowej. Zdaniem przedstawicieli JBR−ów, nie powinna ona być przeznaczona jedynie na podtrzymanie gotowości do pełnienia zadań badawczych. Powinna istnieć możliwość wykorzystania części tej dotacji na realizację badań wyprzedzających, czyli przygotowujących do właściwych projektów naukowych, celowych itd.\nDrugi dzień poświęcono na Forum sprawozdawcze elektorów JBR, podczas którego udzielono absolutorium urzędującym władzom Rady Głównej JBR. Przeprowadzono też uzupełniające wybory do RG JBR. Na miejsce dr. inż. Andrzeja Medera, byłego dyrektora Instytutu Techniki Górniczej KOMAG, została wybrana mgr inż. Urszula Wyrzykowska z Instytutu Przemysłu Organicznego.\nUczelnia w plebiscycie\nRedakcje ogólnopolskich tytułów prasowych od kilkunastu lat publikują rankingi szkół wyższych. Każdy z nich pozycjonuje uczelnie „w pionie” według określonej kategoryzacji (uczelnie publiczne i niepubliczne, uniwersytety, akademie, techniczne). Zasadniczy spór o rankingi z reguły dotyczy liczby i istotności kryteriów wyboru – czy ważniejsza jest liczba studentów, kierunków, publikacji badaczy, współpraca międzynarodowa, opinie środowiska naukowego, pracodawców, czy dostęp do parkingu. Opracowanie rankingu to jednak przede wszystkim działalność analityczna, badawcza. Obecnie niemal wyłączny wpływ na ten proces ma wydawca. Redakcje są częścią silnych grup kapitałowych i mogą pokryć koszty zatrudnienia wykwalifikowanej kadry. Te zwracają się zresztą już po wykupieniu dużej, półrocznej reklamy w internetowym serwisie edukacyjnym przez przynajmniej dwie uczelnie. Wstępny warunek zaufania do wydawcy można więc uznać za spełniony.\nOstatnia ankieta rankingu szkół wyższych tygodnika „Wprost”, przesłana na uczelnie, wywołała pytania innego rodzaju – czy dane o uczelniach pozostające w dyspozycji redakcji są rzetelne, porównywalne, wiarygodne, a kryteria ocen – czytelne i zrozumiałe? Po długich dyskusjach w ramach Stowarzyszenia PR i Promocji Uczelni Polskich („PRom”) w kwietniu rzecznicy prasowi oraz pracownicy informacji i promocji kilkunastu uczelni ocenili ją negatywnie. Z powodu błędów merytorycznych, wieloznacznych sformułowań, niezdefiniowanych pojęć, licznych wątpliwości interpretacyjnych, tajemniczości kryteriów ocen i braku odpowiedzi na pytania, w projekcie tygodnika postanowiły nie uczestniczyć, po raz pierwszy razem, m.in. Uniwersytet Warszawski, Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Wrocławski, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Politechnika Warszawska, Uniwersytet Zielonogórski, Uniwersytet Rolniczy w Krakowie, Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu i Akademia Górniczo−Hutnicza. Jak wykazać liczbę „przedmiotów o charakterze międzynarodowym” bez wskazówek interpretacyjnych? Czy wymienić te z nazwą „międzynarodowy”, czy wszystkie istniejące, ponieważ właśnie mamy taką sposobność? To tylko jeden aspekt sprawy, w którym powinni rozstrzygać logika i autor ankiety, a nie zdrowy rozsądek i osobista odpowiedzialność pracowników szkół wyższych. Na pytania nieprawidłowo napisanej ankiety nie da się właściwie odpowiedzieć, jej wyników nie da się trafnie analizować i nie można ich traktować jako miarodajne. Temat można potraktować lekko, ze wzruszeniem ramion, w tym jednak wypadku oprotestowany ranking się nie ukazał.\nW dniach 3−6 września nad Zalewem Zegrzyńskim przewidywana jest 13. tematyczna konferencja Stowarzyszenia „PRom”, na której, miejmy nadzieję, zostaną podjęte decyzje o wzmocnieniu współpracy środowisk uczelnianych w przedmiocie rankingów. Być może uda się również przekonać wszystkie redakcje, że ich publikowanie nie jest tylko wygodnym pretekstem do pozyskiwania pieniędzy z uczelnianych budżetów promocyjnych, ale przede wszystkim poddaje ocenie ważną część rzeczywistości społecznej, jaką stanowią nauka i edukacja na poziomie wyższym. Tworzenie rankingów to zadanie poważne, „gdyż są one w swojej istocie z założenia niezależnymi czynnościami ewaluacyjnymi procesu kształcenia w szkołach wyższych” (Radosław Oryszczyszyn, Instytut Socjologii Uniwersytetu w Białymstoku). Ich wyniki aspirują do rangi obiektywnych, są powszechnie dostępne i wiele osób jest przekonanych o prawidłowości ich rezultatu. Z pewnością natomiast wymagają innego warsztatu badawczego niż wybór 100 najbogatszych Polaków i w oczywisty sposób różnią się od plebiscytów na najładniejszą aktorkę komediową.\nAutor jest członkiem Stowarzyszenia PR i Promocji Uczelni Polskich.\nW dniach 2−5 czerwca odbyła się w Bydgoszczy XV Konferencja SWSW, zorganizowana przez Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego. Piotr Dobrołęcki, wiceprezes Polskiej Izby Książki, redaktor „Magazynu Literackiego Książki”, wieloletni rzecznik prasowy targów ATENA i przyjaciel wydawców akademickich, otrzymał tytuł honorowego członka Stowarzyszenia Wydawców Szkół Wyższych.\nSesja poświęcona publikacjom elektronicznym wzbudziła wielkie zainteresowanie i dyskusje. Aleksandra Wołoszczuk z PWN omówiła projekt ibuk. Od 2 lat działa on jako elektroniczna czytelnia on line. Obecnie udostępnia prawie 1000 tytułów 10 wydawców. Istnieją dwie wersje ibuka: dla odbiorcy indywidualnego i instytucji. Głównym klientem czytelni jest środowisko akademickie. 70 uczelni miało szansę bezpłatnie przetestować ibuka, a pierwszą uczelnią, która kupiła dostęp on line, była Politechnika Wrocławska. Obecnie korzysta z tej usługi 25 uczelni i jedna biblioteka publiczna. Wielu wydawców wydawało się być zainteresowanych ofertą PWN, dopytując o cenę i warunki udziału w projekcie, w tym o warunki korzystania z książek przez czytelników. Podnoszono m.in. kwestie robienia notatek na marginesach, kopiowania fragmentów czy całości prac.\nNastępnym tematem było publikowanie w systemie Open Access. Pierwsze tego rodzaju elektroniczne repozytorium tekstów naukowych powstało w 1992 r. w Los Alamos (USA). Obecnie na świecie działa ok. 1,1 tys. repozytoriów, oferujących prawie 22 mln tekstów. W 2008 r. w USA przyjęto tzw. Health Act, który stanowi, że każde badania prowadzone za publiczne pieniądze muszą po 12 miesiącach być dostępne w sieci – podatnik nie może dwa razy płacić za to samo. Wydawcy ze szkół wyższych natychmiast zwrócili uwagę, że publikacje występujące jedynie w wersji elektronicznej nie są uwzględniane w ocenie parametrycznej (ustawy nie nadążają za życiem...). Może jednak funkcjonować model hybrydowy, tj. publikacja tradycyjna, której towarzyszy wersja elektroniczna w otwartym dostępie. W ten sposób w Politechnice Łódzkiej publikowane są skrypty. Studenci uczelni na podstawie swojego IP mają do nich bezpłatny dostęp on line. Publikacja czasopisma w wolnym dostępie daje większą liczbę cytowań i wpływa na jego lepszą ocenę. Padło pytanie, czy biblioteki nie stoją po innej stronie niż wydawcy? Zastanawiano się, czy nie jest zagrożony zawód edytora. Zdaniem Kazimierza Orzechowskiego, dyrektora Wydawnictwa Uniwersytetu Gdańskiego, edytorstwo nie upadnie, bo dotyczy publikacji w dowolnych formach.\nWażnym punktem programu był Raport o wydawnictwach szkół wyższych, który zdecydowała się wykonać „Biblioteka Analiz”. Niestety, na 65 rozesłanych ankiet (dlaczego tak mało?), odpowiedziało tylko 14 wydawców. Część tych, którzy nie odpowiedzieli, przyznała, że zrobiła to z premedytacją. Wydawcy ze szkół wyższych nie chcą ujawniać informacji o swej działalności (nakładach, kosztach, zatrudnieniu itp.), bo traktują je jako dane wrażliwe bądź obawiają się konfrontacji tych danych z informacjami, które prezentują wydawcy prywatni. Piotr Dobrołęcki miał problem z wysnuciem wniosków z otrzymanych ankiet. Zauważył małą aktywność wydawniczą uczelni prywatnych. Stwierdził, że ceny publikacji uczelnianych są o połowę niższe niż wydawnictw komercyjnych. Przyznał, że uzyskane z ankiety dane nie są reprezentatywne i namawiał wydawców do wypełnienia kwestionariuszy. Ten sam apel powtórzył Henryk Podolski, prezes SWSW. – Tylko w ten sposób dowiemy się, czym dysponujemy i jacy jesteśmy – przekonywał. Rozpętała się ostra dyskusja, jak należy ankietować wydawców akademickich, jak potem oceniać wyniki kwestionariuszy, czy to w ogóle ma sens. Z tymi wszystkimi problemami, w tym problemem przedstawiania wyników pracy wydawnictw szkół wyższych, spotykałem się niejednokrotnie, przygotowując cykl artykułów na ich temat.\nPiotr Dobrołęcki poruszył problem jednolitej ceny książek na rynku. Komisja Europejska uważa to za naruszenie zasad konkurencji. Organizacje wydawców uważają, że to jedyny sposób obrony niezależnego księgarstwa, które stanowi ważną tkankę naszej kultury, a nie daje sobie rady w warunkach narzucanych przez supermarkety. – Cel tej ustawy ma charakter kulturowy – podkreślał Dobrołęcki.\nRektor po raz pierwszy\n25 maja po raz pierwszy wręczono Nagrody Rektora PŁ za osiągnięcia naukowe.\nZa najwyższą liczbę cytowań rektor PŁ nagrodził prof. inż. Tomasza Kapitaniaka, którego publikacja Continuous control and synchronization in chaotic system była cytowana przez innych autorów 15 razy. Za najbardziej wartościowe prace wdrożeniowe przyznano dwie nagrody ex aequo: zespołowi z Wydziału Mechanicznego (na fot.) w składzie: dr hab. inż. Krzysztof Jóźwik, prof. PŁ, mgr inż. Maciej Karczewski, dr hab. inż. Władysław Kryłłowicz, prof. Pł, prof. dr hab. inż. Jan Krysiński, dr inż. Marcin Martyna, dr inż. Damian Obidowski, dr inż. Krzysztof Sobczyk za zastosowania numerycznej mechaniki płynów do obliczeń aerodynamicznych pojazdów lotniczych oraz prof. inż. Januszowi Zabrockiemu i dr. inż. Krzysztofowi Kaczmarkowi z Wydziału Chemicznego za prace nad zastosowaniem peptydów w dermatologii i transplantologii. Nagroda dla najmłodszego pierwszego autora publikacji naukowej trafiła do dr inż. Anny Fabijańskiej z Wydziału Elektrotechniki, Elektroniki, Informatyki i Automatyki, której praca uzyskała 20 punktów w wykazie MNiSW. Za autora najlepszych publikacji naukowych uznano dr. inż. Rafała Kruszyńskiego z Wydziału Chemicznego, który uzyskał 390 punktów za 19 publikacji wydanych w ub.r., znajdujących się w wykazie MNiSW.\nTego samego dnia wręczono inne nagrody naukowe. Bayer Technology Services nagrodził najlepszą pracę doktorską na Wydziale Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska. Otrzymała ją dr inż. Anna Antecka, autorka pracy Model kinetyczny procesu biosyntezy laktozy przez CERRENA−UNICOLOR oraz zastosowanie tego enzymu do degradacji wybranych struktur aromatycznych. Nagrodę Stowarzyszenia Wychowanków PŁ dla najlepszego absolwenta uczelni otrzymał mgr inż. Michał Kryczka z Wydziału Elektrotechniki, Elektroniki, Informatyki i Automatyki, a wyróżnienie mgr sztuki Przemysław Faryś z Wydziału Technologii Materiałowych i Wzornictwa Tekstyliów. Nagrodę im. Currana−Wernera dla najlepszego absolwenta Wydziału Mechanicznego przyznano mgr. inż. Bartoszowi Jóźwikowi, autorowi pracy Theoretical and technological aspects of laser welding of thin walled structures. Nagrodę Crawforda za najlepszą pracę dyplomową w PŁ napisaną w języku angielskim otrzymał mgr inż. Henryk Błasiński za Development, implementation and evaluation of power consumption of an iris segmentation algorithm an FPGAs. Nagroda KLUBU 500−Łódź za najlepszą pracę dyplomową na Wydziale Organizacji i Zarządzania przypadła mgr. inż. Jakubowi Matusiakowi za pracę Koncepcja systemu zarządzania zapasami w przedsiębiorstwie GO−TRAKT. Nagroda im. Profesora Serwińskiego za najlepszą pracę dyplomową na Wydziale Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska trafiła do mgr inż. Kamili Lewandowskiej za Wpływ koagulantów na frakcję zanieczyszczeń ścieków i aktywność oddechową osadu czynnego.\nCentrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych, PAU, UJ\nEwolucja wszechświata i życia\n200. rocznica urodzin Karola Darwina i 150. rocznica wydania O powstawaniu gatunków stały się okazją do ustanowienia roku 2009 Rokiem Darwinowskim. Dla uczczenia 400. rocznicy użycia przez Galileusza lunety do oglądania nieba, rok 2009 ogłoszono też Rokiem Astronomii. XIII Krakowska Konferencja Metodologiczna, zorganizowana w dniach 18−19 maja przez CKBI, PAU i UJ, wyróżniała się tym, że te dwa wątki rocznicowe były ściśle zespolone. Nie byłoby ewolucji życia bez ewolucji wszechświata – i nie miałby kto zgłębiać ewolucji wszechświata, gdyby nie powstało życie. Ale sens połączenia tych dwóch wątków na tegorocznej konferencji był głębszy.\nWspomnienie o Galileuszu przy okazji Roku Darwinowskiego nieuchronnie wywołuje pytanie o konflikt między poznaniem naukowym a religią, a przynajmniej pomiędzy uczonymi a instytucjami kościelnymi. Czy Kościół musi z nieufnością traktować teorie naukowe, a uczeni postrzegać rozwój nauki jako bezdyskusyjną przesłankę do odrzucenia wiary i religii? Przesłaniem krakowskiej konferencji była myśl, że takiej konieczności nie ma. Kładzenie pomostów między nauką a wiarą jest motorem działania dwóch wybitnych uczonych, którzy spotkali się w Krakowie: ks. prof. Michała Hellera, kosmologa i laureata Nagrody Templetona przyznawanej właśnie za taką działalność, oraz prof. Francisco Ayali, biologa ewolucyjnego, członka komitetu doradczego przyznającego tę nagrodę i doktora honoris causa Uniwersytetu Warszawskiego.\nAbp Józef Życiński we wprowadzeniu do obrad spojrzał na teorię ewolucji oczami filozofa, ukazując ją w perspektywie strukturalnie rozumianej przyczynowości. Spotkanie nauki z filozofią i teologią byłoby jednak jałowe, gdyby wszystkie trzy nie stały twardo na gruncie właściwych im metodologii. Nie jest dobrą podstawą do położenia solidnego mostu próba rozmycia istniejących krawędzi, wręcz odwrotnie, trzeba klarownie przedstawić swój obraz świata. Biolodzy mówili o pochodzeniu gatunków (J.M. Szymura, UJ), pochodzeniu człowieka (K. Kaszycka, UAM), ewolucyjnych przyczynach i skutkach istnienia płci (J. Radwan, UJ) oraz o powstaniu życia i samoświadomości (B. Korzeniewski, UJ). Czym dla biologii ewolucyjnej jest zapis kopalny (J. Dzik, Instytut Paleobiologii PAN), tym dla kosmologii są relikty, takie jak promieniowanie tła i obraz galaktyk z odległej przeszłości (A. Woszczyna, UJ). Gdy w wątpliwość podaje się metodologiczną wartość teorii ewolucji, pojawia się pytanie, czy teorię ewolucji można zmatematyzować (J. Kozłowski, UJ), ale trzeba zauważyć, że matematyka też ewoluuje (R. Duda, UWr.), a pojęciu „ewolucja” można nadawać różne znaczenia (M. Tempczyk, UMK). Darwinowska teoria ewolucji nie budziłaby takich kontrowersji, gdyby jej zasięg nie obejmował człowieka. W nauce takie ograniczenie jest nie do zaakceptowania, ale jak w takim razie, jeśli to w ogóle możliwe, można na gruncie teorii ewolucji mówić o pojęciach takich, jak „godność człowieka” (E. Kałuszyńska, UWM)? Z drugiej strony, natura człowieka, a raczej nawet osobliwości charakteru i przekonań poszczególnych ludzi, wywierają potężny wpływ na rozwój nauki, jak w przypadku Galileusza i Keplera (J. Włodarczyk, Instytut Historii Nauki PAN) i co pewnie nie było też obojętne w kształtowaniu reakcji Kościoła na teorię ewolucji (M. Heller, P. Polak, CKBI).\nZwieńczeniem konferencji była dyskusja panelowa, która pozostawiła jednak pewien niedosyt. Słabo zaznaczono różnicę między ewolucją życia a ewolucją wszechświata. Można wręcz odnieść wrażenie, że fundamentalne znaczenie, jakie dla ewolucji życia ma mechanizm doboru naturalnego, dla którego nie ma chyba dobrego odpowiednika w ewolucji kosmologicznej, nie jest do końca przez niebiologów rozpoznawane. Warto, by ten wątek stał się myślą przewodnią następnego spotkania. Z drugiej strony, zgodność opinii w kwestii współistnienia światów nauki i religii była wśród dyskutantów zbyt wyraźna, by wzbudzić większe emocje. Ale może spór nauki z religią to tylko fakt medialny kreowany przez widowiskowe starcia fundamentalistów wojujących po obu stronach i nie warto mu więcej uwagi poświęcać?\nMedale za profilaktykę\nChoroby układu krążenia są najczęstszą przyczyną zgonów. W dużym stopniu odpowiada za nie zły model żywienia, który prowadzi do wzrostu wskaźników lipidowych krwi, czyli trójglicerydów, cholesterolu całkowitego i cholesterolu LDL. W profilaktyce i leczeniu tych chorób mogą pomóc niektóre aktywne biologicznie związki wpływające na gospodarkę lipidową krwi, uzyskiwane z produktów naturalnych. Pracują nad nimi naukowcy z wrocławskiego UP.\nZespół pod kierunkiem prof. Bożeny Patkowskiej−Sokoły (na fot.) opracował kompozycję naturalnego bioaktywnego kompleksu lipidowego (N−BKL), zawierającego olej rybi wzbogacony do ok. 70 proc. w bioaktywne kwasy EPA i DHA oraz tłuszcz mleczny wzbogacony do ok. 25 proc. w bioaktywne kwasy tłuszczowe (CLA i VA) lub izomery kwasu linolowego (CLA) pozyskane z olejów roślinnych. Spożywanie kompleksu N−BKL spowodowało spadek zawartości trójglicerydów we krwi o ok. 40 proc., cholesterolu całkowitego o 25 proc., natomiast cholesterolu LDL o 44 proc. Kompleks N−BKL, w stosunku do jego składników zastosowanych indywidualnie, wykazał działanie o 30 – 50 proc. silniejsze ze względu na synergizm działania poszczególnych komponentów. Naturalny bioaktywny kompleks lipidowy (N−BKL), bogaty w kwasy tłuszczowe: omega 3 (EPA i DHA), izomery kwasu linolowego (CLA), który wykorzystywany jest w prewencji chorób układu krążenia, otrzymał srebrny medal podczas 37. Międzynarodowej Wystawy Wynalazczości w Genewie wiosną 2009.\nDrugi srebrny medal w Genewie przyznano zespołowi prof. Patkowskiej−Sokoły za dodatek paszowy bogaty w bioaktywne izomery kwasu linolowego (CLA), który zmniejsza otłuszczenie zwierząt hodowlanych. Zmniejszenie otłuszczenia zwierząt oraz korzystna modyfikacja składu kwasów tłuszczowych są ważne w profilaktyce chorób układu krążenia, miażdżycy i nowotworów u osób, które spożywają mięso tych zwierząt.\nBadania nad oboma wynalazkami prowadzono w ramach grantów ministerialnych. – Zakończyły się wielkim sukcesem, którego się nie spodziewaliśmy, bo konkurencja była ogromna. Już zgłaszają się pierwsi potencjalni producenci nagrodzonych preparatów – mówi prof. B. Patkowska−Sokoła. Kierowany przez nią Zakład Hodowli Owiec i Zwierząt Futerkowych w Instytucie Hodowli Zwierząt UP prowadzi badania nad zawartością skoniugowanej formy kwasu linolowego SKL w tłuszczu śródmięśniowym, tłuszczu mleka i sera, izolowaniem tego związku i testowaniem jego działania przeciwnowotworowego in vitro i in vivo. Zajmuje się też zawartością karnityny w mięsie i mleku przeżuwaczy.\nZespół prof. Patkowskiej−Sokoły w 2002 roku na Światowej Wystawie Innowacji, Badań i Nowych Technologii „Eureka” w Brukseli otrzymał złoty medal za badania nad wykorzystaniem tłuszczu mleka owczego wzbogaconego w sprzężone dieny kwasu linolowego (CLA) w prewencji chorób nowotworowych. Ostatnio na III Międzynarodowej Wystawie Wynalazków i Innowacji IWIS 2009 w Warszawie otrzymał złoty medal za badania nad bioaktywnym kompleksem CLA + kwasy omega−3 oraz srebrny za badania nad CLA u zwierząt.\nW dniach 21−22 maja w Uniwersytecie Ekonomicznym odbyła się międzynarodowa konferencja naukowa Kontrowersje wokół akcesji Polski do Unii Gospodarczej i Walutowej. Z referatów wynika, że wejście Polski do strefy euro musi się wiązać z utratą suwerenności w dziedzinie możliwości kreowania przez NBP polityki pieniężnej i kursowej. Z dotychczasowego przebiegu kryzysu finansowego wynika zaś, że kraje spoza strefy euro – m.in. Polska, kraje skandynawskie, Wielka Brytania – zdają się znacznie lepiej znosić negatywne szoki asymetryczne, dzięki czemu skutecznie ograniczały skutki recesji gospodarczej.\nProf. Zbigniew Mikołajewicz (WSZiA w Opolu) stwierdził, że w świetle wcześniejszych zobowiązań prawnomiędzynarodowych, przystąpienie Polski do strefy euro jest przesądzone i jest tylko kwestią czasu. Dyskusja winna się zatem koncentrować na warunkach i optymalnym terminie przyjęcia europejskiej waluty. W warunkach międzynarodowego kryzysu finansowego niepewność budzi możliwość spełnienia przez Polskę kryteriów konwergencji, zarówno nominalnej, jak i realnej (w tym prawnej). Fakt, że kryteria z Maastricht służyć mają lepszej konwergencji gospodarek, a nie są celem samym w sobie, podkreślał także prof. Jerzy Żyżyński (UW).\nKluczowym problemem związanym z przyjęciem przez Polskę euro będzie poziom kursu złotego w stosunku do tej waluty w momencie przystąpienia do Unii Gospodarczej i Walutowej oraz wynikające z tego stanu rzeczy następstwa gospodarcze dla kraju. Prof. Kazimierz Meredyk (UwB) widzi w przyjęciu euro zasadniczą „makroinnowację”, która zmusi gospodarkę polską do osiągnięcia większej konkurencyjności. Natomiast dr Eryk Łon (UE w Poznaniu) zaprezentował się jako zdecydowany zwolennik zachowania waluty narodowej, a tym samym pozostawienia we własnych rękach bardzo ważnego instrumentu ekonomicznego, jakim jest zależna od krajowych władz polityka monetarna realizowana przez NBP. Na poparcie swojej tezy przytoczył wyniki analizy potencjalnych korzyści wynikających z wprowadzenia euro. Są to: wzmocnienie pozycji gospodarczej przez zapewnienie gospodarce większej przewidywalności i stabilności oraz możliwość przyspieszenia i zdynamizowania wzrostu gospodarczego. Dr Łon przeciwstawił korzyści wynikające z zachowania waluty narodowej w postaci atrybutu suwerenności oraz możliwości szybszego i bezpośredniego reagowania na sytuacje kryzysowe w gospodarce. Prof. Henryk Wnorowski (UwB) stwierdził, że nie można propagować przystąpienia do strefy jako panaceum na współczesne problemy gospodarcze, ponieważ nie daje ono wystarczającego zabezpieczenia przed ryzykiem finansowym i nie gwarantuje stabilnego wzrostu gospodarczego. Wywieranie presji politycznej na wstąpienie do strefy euro nie znajduje wystarczającego uzasadnienia na gruncie nauki ekonomii. Wątpliwa wydaje się rozpowszechniana opinia, że opóźnianie przystąpienia do strefy spowoduje, że ominą nas jakieś korzyści.\nProf. Marian Noga (UE we Wrocławiu, Rada Polityki Pieniężnej) podkreślał znaczenie różnicy pomiędzy kryteriami konwergencji nominalnej i realnej, jak również to, że sprawą najistotniejszą w ostatecznym rozrachunku jest kurs wymiany złotego w stosunku do euro, z jakim przyjdzie nam przystąpić do UGiW. Natomiast dążenie do jak najszybszego wejścia do strefy euro jest ważne, aby mogła być realizowana konwergencja realna. Za najbliższy możliwy termin przyjęcia przez Polskę europejskiej waluty prof. Noga uważa rok 2014.\ndr Danuta Kabat\nNowa podstawa programowa wchodzi w przyszłym roku szkolnym do pierwszej klasy gimnazjum, a w 2013 roku do szkół podstawowych i ponadgimnazjalnych. Stara podstawa programowa zakładała powtarzalność pewnych treści w gimnazjum i w szkole średniej. Teraz czas nauki na obu poziomach kształcenia (gimnazjum i szkoła ponadgimnazjalna) jest spójny programowo – stanowi sześcio−, a w przypadku technikum siedmioletni cykl nauki (np. gimnazjalny kurs historii skończy się na I wojnie światowej, a kurs historii najnowszej znajdzie się w szkole ponadgimnazjalnej). Podstawa programowa z języka polskiego jest budowana wokół trzech problemów: odbiór wypowiedzi i wykorzystywanie zawartych w nich informacji, analiza i interpretacja tekstów kultury oraz tworzenie wypowiedzi. W „kanonie” lektur pojawiła się klauzula „nauczyciel nie może pominąć”, ale to on otrzymuje prawo ostatecznego wyboru lektury według przyjętego kryterium pragmatycznego, estetycznego i poznawczego.\nW dniach 1−2 czerwca, podczas konferencji naukowo−dydaktycznej Nowa podstawa programowa – proces dydaktyczny – egzamin, zorganizowanej przez Katedrę Dydaktyki Języka i Literatury Polskiej Wydziału Filologicznego UŚ, naukowcy debatowali nad zaletami i wadami nowej podstawy programowej. W środowisku akademickim wystąpiły ostre podziały.\nDo orędowników zmian należą: prof. Ewa Jaskółowa (UŚ), prof. Sławomir J. Żurek (KUL), dr Witold Bobiński (UJ), dr Adam Kalbarczyk (UMCS). Dostrzegają oni w dokumencie szansę na uporządkowanie programowe oświatowego systemu prawnego oraz podkreślają konkretność zapisów w dokumencie.\nKrytykami nowości dydaktycznych pozostają dr Stanisław Bortnowski (UJ) i prof. Dariusz Rott (UŚ), którzy widzą w nich zagrożenie dla poziomu nauczania i możliwość wypracowania swoistego rodzaju „kluczy” interpretacyjnych, które doprowadzą do zaniku podmiotowości czytania i interpretowania tekstu literackiego.\nPotrzebę zmian w polskim systemie edukacji dostrzegają: dr Marek Pieniążek (UP), dr Anna Ślósarz (UP), dr hab. Jerzy Kaniewski (UAM) i dr Piotr Marciuszuk (PIK), ale jednocześnie zauważają, że nowa podstawa programowa zaprzepaściła szansę na zmiany prowadzące szkołę ku nowoczesnej dydaktyce. Najważniejszym zarzutem formułowanym pod adresem nowej podstawy programowej i systemu egzaminowania był brak wypracowania metodologii badania tekstu w szkolnej rzeczywistości, a tym samym brak nowoczesnego języka, którym można by opisać współczesny świat.\nInteresujące okazały się wystąpienie panelowe mgr Małgorzaty Burzyńskiej (CKE w Warszawie) i referat dr Marii Romanowskiej (OKE w Jaworznie). Sposób przełożenia podstawy na konkretne umiejętności ucznia i zadania egzaminacyjne to ważna perspektywa „czytania” ministerialnego dokumentu. Wskazując na spójność zapisów w podstawie programowej z wymaganiami egzaminacyjnymi udowodniono czytelną strukturę dokumentu i egzaminów po kolejnym etapie kształcenia. Zwrócono uwagę na podział procesu uczenia języka polskiego na dwa poziomy: podstawowy i rozszerzony, co przekłada się na stopień trudności zadań maturalnych. W związku z tym trudno się zgodzić z zarzutami groźby obniżenia poziomu nauczania. To ważny merytoryczny argument broniący nowej podstawy programowej i formuły „nowej” matury.\nKażdy dzień obrad był zakończony warsztatami skierowanymi do nauczycieli polonistów, którzy mogli się zapoznać ze strukturą nowej podstawy programowej i dostrzec zależności pomiędzy poszczególnymi etapami kształcenia, poziomami analizy i interpretacji tekstu literackiego.\nBolońskie zagrożenia dla pedagogiki\nW dniach 1−3 czerwca w Supraślu, podczas konferencji Teoretyczne i praktyczne problemy tożsamości pedagogiki, zorganizowanej przez Wydział Pedagogiki i Psychologii UwB, władze wydziałów pedagogicznych publicznych szkół wyższych wypracowały stanowisko wobec aktualnych problemów kształcenia na kierunku pedagogika w Polsce.\nWyrażono niepokój dotyczący reformy nauki i szkolnictwa wyższego, podstawą której jest proces boloński. Prowadzi to bowiem do marginalizowania nauk humanistycznych, w tym pedagogiki. W ramach Unii Europejskiej podkreślano zasadę dobrowolności. Celem procesu bolońskiego nie była standaryzacja, lecz wypracowanie zasad współdziałania, z uwzględnieniem zróżnicowania i autonomii poszczególnych państw i uczelni. Mimo to, w naszym kraju obowiązkowo wprowadzono studia dwustopniowe, które stają się dominującym systemem kształcenia. Należy umożliwić uczelniom kształcenie w ramach jednolitych studiów magisterskich, bądź pozwolić im na podjęcie samodzielnej decyzji, czy prowadzić studia jednolite, czy dwustopniowe, a może równolegle jedne i drugie. Powrót do jednolitych studiów magisterskich jest też uzasadniony ze względu na nikłe możliwości zatrudnienia absolwentów z dyplomem licencjata.\nElastyczność w rozumieniu MEN polega na tym, że te same kwalifikacje (a niekoniecznie kompetencje) można uzyskać różnymi drogami. Teoretycznie uzyskuje je osoba, która skończyła: studia pierwszego stopnia (1800 h: 6 semestrów – 180 ECTS) lub studia drugiego stopnia (800 h: 4 semestry – 120 ECTS), lub studia podyplomowe (350 h: 3 semestry – brak ECTS), albo jedynie kurs kwalifikacyjny. Konsekwencją tego jest obniżenie kwalifikacji nauczycieli.\nW budżecie MNiSW na 2009 rok dotacja na naukę wynosi 9 153 449 tys. zł, czyli zaledwie o 2,06 proc więcej niż w 2008. Nie wyrównuje to nawet skutków inflacyjnych. Na działalność dydaktyczną zaplanowano kwotę o 3,4 proc. większą. Niepokojąca jest także wewnętrzna repartycja budżetu, zmniejszenie środków na badania własne o 53,51 proc. w stosunku do roku 2008, znaczące zwiększenie funduszy na projekty badawcze i celowe w dziedzinie nauk przyrodniczych (o 11,08 proc.) i zasadniczo żadne na projekty badawcze celowe w dziedzinie nauk społecznych, humanistycznych i ścisłych (0,34 proc.). Tak nieproporcjonalna repartycja środków na naukę może spowodować całkowitą marginalizację nauk humanistycznych, społecznych i prawnych w Polsce.\nFakt, iż osiągnięcia naukowe humanistów nie są wykorzystywane, nie oznacza ich nieistotności społecznej. Humanistyka bowiem rozwija się według „odrębnych reguł”, być może nie wprost zgodnie z potrzebami gospodarki, ale zgodnie z potrzebami społeczeństwa obywatelskiego. Konieczne jest zróżnicowanie kryteriów oceny badań naukowych – odrębne dla nauk przyrodniczych i humanistycznych.\nStudia pedagogiczne, na których kształci się największa w Polsce liczba studentów, nie mają swoich przedstawicieli ani w Radzie Głównej Szkolnictwa Wyższego, ani wśród tzw. ekspertów bolońskich. Tym samym, pedagogika pozbawiona jest realnego wpływu na podejmowane decyzje.\nRezydencje z paralotni\nPałac i park Krzyżtopór\nPo raz czwarty w maju odbyła się konferencja Interdyscyplinarne badania założeń rezydencjonalnych i obronnych. Tegoroczna edycja zorganizowana została przez Ośrodek Badań nad Antykiem Europy Południowo−Wschodniej oraz Instytut Archeologii UW w ramach obchodów 90−lecia archeologii w UW (1919−2009).\nObrady poświęcono formom, funkcjom i przemianom założeń obronnych oraz zespołów rezydencjonalnych od antyku po wiek XIX. Prof. Piotr Dyczek podkreślił na wstępie znaczenie projektów interdyscyplinarnych i rolę współpracy między przedstawicielami różnych specjalizacji w osiąganiu pogłębionych wyników badań. Wystąpienie prof. Iwony Modrzewskiej−Pianetti stanowiło wprowadzenie do bloku tematycznego poświęconego głównie archeologii okresu rzymskiego. W części obrad prowadzonej przez prof. Andrzeja Buko dominowała problematyka architektury obronno−rezydencjonalnej dojrzałego i późnego średniowiecza. Ostatnia część sesji, którą poprowadzili prof. Juliusz Chrościcki i dr Tomasz Dziubecki, poświęcona była programom ideowym i artystycznym architektury pałacowej XVII−XIX w.\nW „Galerii Korytarz” w Szkole Głównej zaprezentowano wystawę Zdjęcia lotnicze założeń rezydencjonalnych i obronnych, przygotowaną przez Krystiana Trelę, studenta Instytutu Archeologii UW. Fotografie są wynikiem udziału autora w projektach badawczych, prowadzonych w latach 2006−09. Obejmowały one udział w wykopaliskach archeologicznych, inwentaryzację i dokumentację zespołów zabytkowych, badania powierzchniowe oraz prospekcję lotniczą. Archeologia lotnicza, zwana też „archeologią zdjęć lotniczych”, jako metoda badawcza pojawiła się w naszym kraju już w okresie dwudziestolecia międzywojennego. Pierwotnie do celów lotniczej prospekcji stanowisk archeologicznych używano balonów, następnie zdjęcia robiono z pokładów aeroplanów. Te, które zaprezentowano na wystawie, zostały wykonane z użyciem paralotni. Dzięki niewielkim kosztom utrzymania i dużej uniwersalności zdaje się być ona idealnym rozwiązaniem dla tego typu metod badawczych. Archeologia lotnicza może być wykorzystywana zarówno do poszukiwania nieznanych dotąd stanowisk archeologicznych, jak i do dokumentowania i lepszego poznania obiektów już znanych. Obserwacja z góry pozwala zauważyć niewidoczne przy badaniach z powierzchni ziemi takie zjawiska, jak zróżnicowanie morfologii terenu czy odmienność roślinności porastającej stanowiska archeologiczne. Metody prospekcji lotniczej przydatne są nie tylko archeologom, ale także np. historykom sztuki i architektury oraz architektom krajobrazu.\nKrystian Trela wyeksponował bogaty materiał zdjęciowy, prezentujący różnego typu obiekty, które pozostają w sferze zainteresowań badaczy. Widzowie przyglądali się zarówno reliktom grodzisk, których ogrom i wspaniałość można dziś w pełni pokazać jedynie dzięki zdjęciom z powietrza (np. grodzisko Bałupiany, grodzisko w Wiślicy, grodzisko w Podebłociu, grodzisko Jeziorko), jak też stanowiskom badawczym z terenów Libanu (Jyieh) i Krymu (Fort Funa). Na szczególną uwagę zasługiwały zdjęcia średniowiecznych i nowożytnych założeń obronno−rezydencjonalnych, doskonale ukazujące imponującą skalę tych budowli (zamek w Besiekierach, zamek i katedra w Kwidzynie). Nie zabrakło także dokumentacji zdjęciowej nowożytnych założeń pałacowo−parkowych (Wilanów, Łazienki Królewskie w Warszawie, Królikarnia, Natolin, Krzyżtopór). Interesującym uzupełnieniem wystawy były zdjęcia przedstawiające wraki dawnych statków, spoczywające na dnie Bałtyku w okolicach Barth (Niemcy).\nSztafeta na 100−lecie\n22 maja, kilka minut po godzinie 2000, do wypełnionej ludźmi dużej auli Politechniki Warszawskiej wbiega 6 mężczyzn, uczestników „Sztafety przez Polskę”. Podbiegają do prof. Marka Rockiego, prezesa Akademickiego Związku Sportowego i wręczają mu flagę AZS z podpisami zebranymi w ośrodkach, przez które przebiegli przez 11 dni. Tak rozpoczyna się gala 100−lecia związku. Dziewięcioro sportowców rozpoczęło trasę 12 maja ze szczytu Babiej Góry. Miejsce nie jest przypadkowe. Babia Góra była celem wycieczek Walerego Goetla, Wacława Majewskiego i Szymona Pawlicy i tam zrodziła się idea powołania AZS, urzeczywistniona 15 maja 1909. Sztafetę zorganizowano z inicjatywy Tomasza Wróbla (AZS Politechniki Opolskiej) i Marcina Strządały (AZS UŚ Cieszyn). Młodzi sportowcy z kilku klubów AZS przebiegli, przejechali rowerami i przepłynęli motorówką przez niemal całą Polskę, m.in.: Kraków, Katowice, Opole, Wrocław, Poznań, Gdańsk, Bydgoszcz i Łódź, by uczcić 100−lecie powstania swej organizacji.\nPo odebraniu sztandaru prof. Rocki podziękował uczestnikom sztafety i przypomniał o jubileuszu AZS oraz historii związku. – Patrząc na miniony czas, możemy odetchnąć z ulgą – udało się! Mimo dwóch wojen światowych i wielu trudnych momentów, idea i organizacja przetrwały do dziś. Przesłanie założycieli AZS o „rozbudzanie wśród młodzieży zamiłowania do sportu i dawanie członkom materialnej możliwości do wspólnej pracy w kierunku rozwijania sił fizycznych za pomocą wszelkich zdrowych a odpowiednich sportów, zabaw i gier ruchowych” jest nadal aktualne – mówił.\nProf. Barbara Kudrycka, minister nauki i szkolnictwa wyższego, stwierdziła, że najlepszym podsumowaniem dorobku i znaczenia organizacji jest fakt zdobycia w Pekinie wszystkich medali olimpijskich dla Polski przez sportowców AZS. Minister wręczyła działaczom związku odznaczenia państwowe. Wśród uhonorowanych Złotym Krzyżem Zasługi znalazła się Halina Hanusz, korespondentka „Forum Akademickiego”, sekretarz redakcji „Akademickiego Przeglądu Sportowego”.\nGala w PW była jedną z kilku uroczystości w trakcie roku jubileuszowego 2008/2009. Pierwszym jubileuszowym wydarzeniem było zorganizowane przez Zarząd Główny AZS w Krakowie w lipcu 2008 IX Forum Międzynarodowej Federacji Sportu Uniwersyteckiego (FISU). W obradach w Collegium Novum UJ uczestniczyli prezydent FISU George Killian i delegaci z ponad 50 państw. We wrześniu odbył się I Zjazd Klubów Seniora AZS. W Gdańsku, w dniach 17−19 października, zainaugurowano jubileuszowy rok akademicki 2008/ 2009. Zakończeniem wydarzeń rocznicowych będzie październikowe spotkanie w Krakowie.\nPosiedzenie Senackiej Komisji Nauki, Edukacji i Sportu 16 czerwca także poświęcone było stuleciu AZS. Prof. Marek Rocki, senator RP i prezes AZS, przedstawił historię organizacji. Okazało się, że wśród senatorów jest kilka osób związanych ze sportem akademickim, m.in.: Zbigniew Szaleniec (absolwent AWF Katowice), Andrzej Szewiński (były zawodnik i dyrektor klubu AZS Częstochowa), Kazimierz Wiatr (profesor AGH), Adam Massalski (profesor Akademii Świętokrzyskiej w Kielcach, były prezes AZS UJ), Antoni Piechniczek (absolwent AWF Warszawa).\nUniwersytet Rzeszowski, PWSZ Krosno, AZS\nWF – obowiązek czy przyjemność?\nW dniach 4−6 czerwca odbyła się w Rzeszowie i w Krośnie ogólnopolska konferencja naukowa Kultura fizyczna studentów na przełomie stuleci – stan i perspektywa zmian. Jej organizatorami były: Wydział Wychowania Fizycznego URz., PWSZ w Krośnie, Podkarpackie Towarzystwo Naukowe Kultury Fizycznej w Rzeszowie oraz Zarząd Główny Akademickiego Związku Sportowego.\nW inauguracyjnym wystąpieniu prof. Kazimierz Obodyński (URz.) przedstawił rolę AZS w kształtowaniu kultury fizycznej w szkołach wyższych. Dr hab. Stanisław Zaborniak, prof. WSBiP w Ostrowcu Św., mówił o sportowych organizacjach studenckich Lwowa i Krakowa, działających przed formalną rejestracją AZS. Halina Hanusz przedstawiła referat Polska w światowym systemie współzawodnictwa sportu studenckiego w latach 1924−2007, kreśląc rolę Polski w międzynarodowym studenckim ruchu sportowym. Postulat dotyczący rozgrywania akademickich mistrzostw świata został zgłoszony przez Polaków na Kongresie Międzynarodowej Konfederacji Sportu (CIE). Pierwsze międzynarodowe mistrzostwa studenckie odbyły się w Warszawie w 1924 r. Dały one początek światowej rywalizacji studentów−sportowców. Siedzibą władz Komisariatu Sportowego CIE w latach 1924−25 była Warszawa. Impreza rozgrywana w latach 20. była protoplastą dzisiejszych uniwersjad, w które Polacy są mocno zaangażowani. Autorka przedstawiła też międzynarodowe osiągnięcia medalowe polskich sportowców−studentów.\nDr Zbigniew Barabasz (URz.) w referacie Kultura fizyczna studentów w europejskich szkołach wyższych zaproponował wprowadzenie w polskich szkołach wyższych modelu z uczelni europejskich, w których nie ma obligatoryjnych zajęć z wf., a zajęcia prowadzone są przez studentów działających w centrach sportowych. Oferta sportowa jest częściowo odpłatna i realizowana zgodnie z zainteresowaniami i upodobaniami studenta. Przeciw temu pomysłowi wystąpiła dr Iwona Tabaczek−Bejster (URz.), która uważa, że największe znaczenie w procesie wychowania ma dobry pedagog. To jego wiedza, umiejętności i postawa decydują o roli, którą spełnia sport w pełnej edukacji studenta. Prof. Mestwin Stanisław Kostka i Sebastian Humbla (Wyższa Szkoła Finansów i Zarządzania, Białystok), wysunęli postulat, by traktować sport akademicki w kategoriach dobra społecznego. „A dobrem społecznym się nie handluje, ani się go nie komercjalizuje”.\nBartłomiej Korpak, sekretarz generalny AZS, uważa, że minima wychowania fizycznego w wymiarze 60 godzin nie spełniają żadnej funkcji. Tylko co dziesiąty polski student uczestniczy systematycznie w jakichkolwiek formach aktywności fizycznej. Obowiązkowe zajęcia z wychowania fizycznego rozliczane są według kryterium obowiązkowości, a nie umiejętności. Referent uważa, że należy to zmienić. Jednak dr hab. Andrzej Nowakowski, prof. URz., zauważył, iż nie ma pewności, czy wychowanie fizyczne w wyższych uczelniach w ogóle zostanie utrzymane w grupie podmiotów o charakterze obligatoryjnym, czy też zostanie przesunięte do grupy zajęć fakultatywnych.\nGrande−Oficial da Ordem do Mérito\nNajwyższe odznaczenie przyznawane przez prezydenta Republiki Portugalskiej osobom cywilnym za zasługi dla Portugalii – Order Wielki Zasługi (Grande−Oficial da Ordem do Mérito) – otrzymali profesorowie Karol Musioł i Franciszek Ziejka z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prof. Ziejka w trakcie swego pobytu w Uniwersytecie w Lizbonie w latach 1979−80 doprowadził do utworzenia pierwszego w tym kraju lektoratu języka polskiego i sam był pierwszym lektorem. Zainicjował utworzenie w UJ studiów portugalskich, m.in. sprowadził tzw. bibliotekę pilotującą portugalistyki i przyczynił się do uruchomienia lektoratu j. portugalskiego. Rektor Musioł wspiera rozwijanie studiów nad językiem portugalskim w UJ i współpracę z uczelniami portugalskimi, której owocem jest uruchomienie w Uniwersytecie w Lizbonie pierwszych w Portugalii studiów slawistycznych i wprowadzenie do ich programu wykładów o literaturze polskiej.\nProf. Bogdan Szlachta, dziekan Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego, został odznaczony przez Vygaudasa Ušackasa, ministra spraw zagranicznych Republiki Litewskiej, Odznaką Honorową Ministerstwa Spraw Zagranicznych Republiki Litewskiej – Gwiazdą Tysiąclecia Litwy za zasługi dla państwa litewskiego oraz dla polityki zagranicznej Litwy. Prof. Szlachta jest historykiem myśli politycznej. Pisał m.in. o konserwatyzmie polskim oraz angielskiej i francuskiej myśli politycznej.\nDr hab. inż. Paweł Kabacik z Instytutu Telekomunikacji, Teleinformatyki i Akustyki na Wydziale Elektroniki Politechniki Wrocławskiej przewodzi 25−osobowemu zespołowi studentów i doktorantów, który obecnie zajmuje się 3 różnymi projektami kosmicznymi dla Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA). W ramach tzw. projektu edukacyjno−badawczego uczeni z PWr. pracują nad stworzeniem kompletnego podsystemu telekomunikacyjnego (COMM_PL) dla studenckiego satelity ESEO (European Student Earth Orbiter), który za pomocą aktualnie opracowywanej europejskiej rakiety VEGA zostanie wyniesiony na orbitę okołoziemską w 2013 roku. Drugim zagadnieniem edukacyjno−badawczym jest ESMO (European Student Moon Orbiter) – księżycowy orbiter europejskich studentów. Grupa dr. Kabacika jest odpowiedzialna za komunikację pomiędzy Ziemią a orbiterem. Zadaniem ESMO będzie osiągnięcie orbity księżycowej i wykonanie stamtąd szeregu badań. Zespół pracuje też nad pokładową aparaturą elektroniczną dla Międzynarodowej Stacji Kosmicznej oraz załogowymi i transportowymi pojazdami typu re−entry, czyli umożliwiającymi powrót astronautom z kosmosu na Ziemię lub lądowanie na Marsie.\nDoktorat h.c. – prof. A. Szczeklik\n12 maja tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego otrzymał prof. Andrzej Szczeklik. Prof. Szczeklik jest najczęściej cytowanym w ostatnim dziesięcioleciu polskim naukowcem w zakresie medycyny i biologii. Opublikował ponad 600 prac naukowych. Kieruje II Katedrą i Kliniką Chorób Wewnętrznych Collegium Medicum UJ, jest ordynatorem Oddziału Klinicznego Kliniki Alergii i Immunologii Szpitala Uniwersyteckiego. W latach 1990−93 pełnił funkcję rektora Akademii Medycznej w Krakowie i wspólnie z rektorem UJ, prof. Andrzejem Pelczarem, doprowadził do połączenia obu uczelni i powrotu wydziałów lekarskich do uniwersytetu. W 1980 r. A. Szczeklik był współzałożycielem i wiceprzewodniczącym NSZZ „Solidarność” Akademii Medycznej. Prof. Szczeklik jest doktorem honorowym akademii medycznych w Warszawie, Wrocławiu, Katowicach i Łodzi.\nKortowo to kampus Uniwersytetu Warmińsko−Mazurskiego z jeziorem i lasem. Studenci architektury krajobrazu oraz geodezji i gospodarki przestrzennej UWM uczestniczyli w konkursie na koncepcję zagospodarowania głównej ul. Oczapowskiego, bramy do Kortowa i sposób uhonorowania noblistów. Zaprojektowali ciągi spacerowe, zieleńce, tzw. małą architekturę – ławki, latarnie, most na Kortówce, a nawet kosze na śmieci. W najbardziej śmiałym projekcie ul. Oczapowskiego biegnie częściowo podziemnym tunelem, a na górze ruchomy chodnik dowozi pieszych pod Bibliotekę Uniwersytecką. Zapomniany wewnętrzny dziedziniec przy dziekanacie Wydziału Kształtowania Środowiska i Rolnictwa zamienia się w atrium z ławkami i rzeźbą kormorana. Projektanci pomyśleli także o infrastrukturze rowerowej. Na ławkach siedzą postaci noblistów naturalnej wielkości z brązu (na fot.). Niestety, projekty studenckie pozostaną na papierze, przynajmniej na razie.\nMistrzostwo Polski za „Zielony koszyk”\n15 maja w Poznaniu drużyna Uniwersytetu Gdańskiego po raz 8. zdobyła mistrzostwo Polski w międzynarodowym konkursie SIFE – Studenci dla Przedsiębiorczości. Zespół z UG będzie reprezentować Polskę w finałach SIFE World Cup w październiku br. w Berlinie. Gdańscy studenci zaprezentowali cztery autorskie projekty: Odpowiedzialny menedżer – biznesowy konkurs dla licealistów z Trójmiasta; Start Me Up – projekt consultingowy, którego celem było udzielenie wsparcia przy zakładaniu firmy szkoleniowej; Zielony koszyk – inicjatywa proekologiczna skierowana do sopockich sklepikarzy; Przyszłość w twoich rękach – program aktywizacji zawodowej więźniów.\nReprezentacja Katedry Biochemii Lekarskiej Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego wygrała w klasyfikacji drużynowej VI Ogólnopolski Konkurs Wiedzy Biochemicznej dla Studentów Uczelni Medycznych „Superhelisa 2009”. Drugie miejsce zdobyła drużyna z Katedry i Zakładu Biochemii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, a trzecie zespół z Katedry i Zakładu Biochemii i Biologii Molekularnej Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu. W klasyfikacji indywidualnej pierwsze miejsce zdobyła Anna Pietrzak z Katedry i Zakładu Biochemii i Biologii Molekularnej UMKM w Poznaniu, drugie miejsce Michał Kowara z Katedry i Zakładu Biochemii WUM, a trzecie Kamil Chudziński z WUM. Konkurs, w którym uczestniczyli studenci wszystkich polskich uczelni medycznych rozegrano w Krakowie w dniach 15−16 maja.\nDoktorat h.c. – prof. K. Musioł\n16 maja prof. Karol Musioł, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, otrzymał godność doktora honoris causa Waszyngtońskiego Uniwersytetu Katolickiego. UJ od wielu lat współpracuje z the Catholic University of America. W ramach tej współpracy funkcjonuje Szkoła Prawa Amerykańskiego UJ – „JU−CUA American Law Program”, a także organizowana jest co roku szkoła letnia International Business and Trade Summer Law Program. Prof. Musioł pracuje w Zakładzie Fotoniki Instytutu Fizyki UJ. Aktualnie prowadzi badania nad własnościami atomów i jonów oraz diagnostyką plazmy przy zastosowaniu laserów oraz metod optyki nieliniowej, głównie mieszania czterech fal. Jest członkiem Komitetu Polsko−Francuskiego do Badań nad Plazmą oraz członkiem Polskiego Towarzystwa Fizycznego. W październiku 2002 roku otrzymał godność doktora honoris causa Uniwersytetu w Orleanie.\nNanotechnologia i środowisko\nW dniach 18−19 maja odbyła się XIV Międzynarodowa konferencja naukowa Jony metali i inne czynniki abiotyczne w środowisku, zorganizowana przez Katedrę Ochrony Środowiska Rolniczego Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie. Obrady dotyczyły pozytywnych i negatywnych aspektów zastosowania nanotechnologii w środowisku, wpływu wybranych czynników fizycznych i chemicznych na mikroorganizmy, rośliny i zwierzęta, wpływu zanieczyszczenia środowiska na rośliny oraz towarzyszące im zwierzęta roślinożerne i drapieżne. Obok prezentacji wyników badań odbyło się seminarium naukowe dla uczestników i studentów ostatnich lat studiów kierunków ochrona środowiska i rolnictwo (agrobiologia, agroekonomia, agroturystyka).\nZamawiane – więcej uczelni i pieniędzy\n19 maja rozstrzygnięto konkurs na realizację programu „kierunków zamawianych”, czyli zwiększenie liczby absolwentów kierunków o kluczowym znaczeniu dla gospodarki opartej na wiedzy. Do realizacji zostanie skierowanych 59 projektów na 42 uczelniach. W stosunku do ubiegłego roku MNiSW trzykrotnie zwiększyło budżet konkursu – w tym roku pula środków wynosi 370 mln zł. Program „kierunków zamawianych” uruchomiony został pilotażowo w październiku 2008 roku. Łączny budżet do 2013 r. wynosi 1,5 mld zł. Celem programu jest wykształcenie dodatkowo kilkudziesięciu tysięcy absolwentów kierunków technicznych, informatycznych i matematycznych, na które jest zapotrzebowanie na rynku pracy. Najlepsi studenci, nawet 50 procent na roku, mogą otrzymywać stypendium miesięczne w wysokości 1000 zł.\nZiemia na pole wzlotów\nNa mocy aktu notarialnego, podpisanego 19 maja, Politechnika Rzeszowska stała się właścicielem nieruchomości o powierzchni 38 ha, położonej w Jasionce. Działka zakupiona od Zarządu Województwa Podkarpackiego za 146 tys. zł (1 proc. wartości) posłuży rozbudowie Ośrodka Kształcenia Lotniczego Politechniki Rzeszowskiej. Uczelnia uzyskała na ten cel środki w ramach PO Rozwój Polski Wschodniej 2007−13. Nowy teren niemal w całości zostanie przeznaczony na rozbudowę lotniska użytkowanego do szkolenia pilotów, zwłaszcza na tzw. pole wzlotów. PRz. jest jedną z dwóch (obok PWSZ w Chełmie) uczelni kształcących pilotów. Ośrodek szkolenia lotniczego PRz. powstał w 1976 r.\nZa najlepszą ilustrację\n21 maja doc. dr hab. Halina Bednarek−Ochyra z Instytutu Botaniki PAN im. Władysława Szafera otrzymała The Jill Smythies Award for Botanical Illustration, przyznaną przez The Linnean Society of London. Towarzystwo Linneuszowskie doceniło ilustracje polskiej uczonej zamieszczone w wydanej niedawno monografii mchów obszarów antarktycznych The Illustrated Moss Flora of Antarctica, autorstwa prof. Ryszarda Ochyry (IB PAN). Opublikowana przez Cambridge University Press monografia jest wynikiem wieloletnich badań prowadzonych przez prof. Ochyrę. Oparta jest m.in. na wynikach badań wszystkich dostępnych materiałów zielnikowych. Zawiera też mapy rozmieszczenia geograficznego każdego gatunku. Doc. Halina Bednarek−Ochyra wykonała do niej przeszło 500 ilustracji, przedstawiających każdy gatunek z detalami, pozwalającymi go zidentyfikować w naturze.\nCzłowiek i informacja\nW dniach 21−22 maja w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej im. Jana Pawła II odbyła się trzecia edycja konferencji Technologie informacyjne w zastosowaniach, zorganizowana przez Instytut Informatyki bialskopodlaskiej PWSZ. Debatowano o zmianach, przed jakimi staje człowiek w świecie, gdzie informacja traktowana jest jako dobro niematerialne i jest ściśle związana z rozwojem technologii informacyjno−komunikacyjnych. Posiadanie umiejętności tworzenia, wykorzystywania i przetwarzania informacji oraz posługiwanie się technikami informacyjnymi czy multimedialnymi ma podstawowe znaczenie dla funkcjonowania w społeczeństwie.\nW poszukiwaniu rozwoju zrównoważonego\nW dniach 21–23 maja odbyła się konferencja „Homo naturalis” – przyrodnicze, społeczne i ekonomiczne aspekty rozwoju zrównoważonego, zorganizowana przez koła naukowe: Psychologii Jakości Życia „Meritum” (Wydz. Pedagogiki i Psychologii UŚ), Zrównoważonego Rozwoju „Widmo” (Wydz. Biologii i Ochrony Środowiska UŚ) oraz Polityki Lokalnej i Regionalnej (Wydz. Nauk Społecznych UŚ). Zaprezentowano na niej m.in. projekt ekomiasteczka Siewierz, charakteryzujący się energooszczędnością budynków, wykorzystaniem odnawialnych źródeł energii, infrastrukturą drogową i teleinformatyczną, umożliwiającą ograniczenie jazdy samochodem. W konkursie na najlepsze wystąpienie wygrała prezentacja Rola multimedialnych form przekazu w edukacji ekologicznej Dawida Piegzy, Michała Słoty i Krzysztofa Sokoła (Wydz. Biologii i Ochrony Środowiska UŚ). Kolejne dwa miejsca zajęły referaty mgr. inż. Piotra Kani z PWr. (Osiedle XXI wieku – współczesna potrzeba kształtowania zespołów mieszkaniowych w myśl zasad rozwoju zrównoważonego) oraz Natalii Bryndak i Andrija Noha z Ukrainy (Wpływ antropogeniczny na Masyw Czarnohory w ukraińskich Karpatach).\nGMO – szanse i zagrożenia\n22 maja odbyła się konferencja Organizmy modyfikowane genetycznie – szanse i zagrożenia, zorganizowana przez Katedrę Higieny Żywności Zwierzęcego Pochodzenia Wydziału Medycyny Weterynaryjnej Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie we współpracy z Lubelskim Towarzystwem Naukowym. Podstawowe wiadomości na temat GMO przedstawiła Anna Linkiewicz z Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin w Radzikowie. Pokazano zyski i obawy związane z wprowadzaniem upraw roślin transgenicznych (zwiększone plony, ale wysoka energochłonność upraw) oraz zastosowaniem ich w żywieniu zwierząt (duże korzyści bez skutków ubocznych). Mówiono o systemie kontroli GMO w łańcuchu żywieniowym – nasze prawo należy do najsurowszych na świecie.\nZłoto za K20/K30\nWydział Fizyki UW oraz firma Creotech otrzymały wspólnie Złoty Medal Międzynarodowych Targów Poznańskich w kategorii „Transfer wyników badań naukowych do praktyki gospodarczej” za Kamerę specjalistyczną K20/K30 oraz wdrożone układy oparte na zastosowanych w niej rozwiązaniach – Armputer i Armcamera. Aparatura (na fot.) wykorzystywana jest w projekcie Pi of the Sky, prowadzonym od 2004 r. w Las Campanas Observatory w Chile. Dzięki nowoczesnym kamerom zespół może obserwować w świetle widzialnym bardzo duży fragment nieba w poszukiwaniu szybkozmiennych procesów astrofizycznych, w szczególności poświat optycznych stowarzyszonych z błyskami gamma. W badaniach biorą udział naukowcy z Instytutu Problemów Jądrowych im. Andrzeja Sołtana, Politechniki Warszawskiej, Polskiej Akademii Nauk oraz 7−osobowy zespół pracowników i doktorantów z Instytutu Fizyki Doświadczalnej Wydziału Fizyki UW. Na targach uniwersytetowi towarzyszyła firma Creotech, która wdraża w praktyce opracowane przez naukowców technologie.\n5 lat ze śpiewem\n22 maja odbył się koncert z okazji 5−lecia działalności Chóru Uniwersytetu Rolniczego. Pomysł stworzenia zespołu narodził się podczas obozu naukowego w Czarnohorze. W 2004 r. odbył się pierwszy koncert kolęd. W ciągu 5 lat działalności Chór UR zaśpiewał ponad 100 koncertów, w tym kilka poza granicami Polski, zbudował repertuar liczący niemal 100 utworów, wziął udział w 8 konkursach, zdobywając kolejno: dwukrotnie II miejsce w 2005 i 2008 r. na Myślenickim Festiwalu Pieśni Chóralnej – Kolędy i Pastorałki, „Złotą Strunę” w 2005 r. oraz „Srebrną Strunę” w 2008 r. na Małopolskim Konkursie Chórów w Niepołomicach, I nagrodę na ogólnopolskim VIII Festiwalu Chóralnym w Łodzi Canto Lodziensis 2005, a także II nagrodę w 2007 r. i I nagrodę w 2008 r. na Ogólnopolskim Festiwalu Kolęd i Pastorałek w Będzinie.\nDoktorat h.c. – prof. H. Heimgartner\nProf. Heinz Heimgartner, wybitny chemik, emerytowany profesor Uniwersytetu w Zurychu, otrzymał 25 maja doktorat honoris causa Uniwersytetu Łódzkiego. Dorobek naukowy profesora, zgromadzony w latach 1970−2008, obejmuje 382 publikacje oryginalne oraz 30 prac przeglądowych. Przykładem uznania osiągnięć naukowych profesora jest przyznanie mu w 2005 r. Nagrody Kametani (Japonia) za wybitne osiągnięcia w zakresie syntezy i badań strukturalnych nad związkami heterocyklicznymi.\nFellow z UMK\nProf. Adam Jakubowski z Wydziału Matematyki i Informatyki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika otrzymał tytuł Fellow of the Institute of Mathematical Statistics. Jest to specjalne wyróżnienie w gronie światowych probabilistów i statystyków. W tym roku IMS Fellowship nadano 17 osobom, w tym 4 z Europy. Nikt z pracujących obecnie w Polsce probabilistów i statystyków nie należy do tego grona. Institute of Mathematical Statistics powstał w 1935 roku w USA. Wspiera rozwój oraz rozpowszechnia teorię i zastosowania statystyki i prawdopodobieństwa. Obecnie skupia ponad 4,5 tys. specjalistów z całego świata, wydaje wiele czasopism w tej specjalności oraz organizuje lub współorganizuje najważniejsze wydarzenia naukowe w tej dziedzinie.\nZ historii polskiej matematyki\nW dniach 25−29 maja odbyła się XIII konferencja Polskiego Towarzystwa Matematycznego Matematyka i matematycy okresu zaborów, zorganizowana przez Komisję Historii Matematyki PTM i Instytut Matematyki Uniwersytetu Rzeszowskiego. Pierwsza sesja, przeznaczona dla pedagogów, dotyczyła roli historii matematyki w nauczaniu, znaczenia Komisji Edukacji Narodowej w utrzymaniu i utrwaleniu świadomości narodowej, zmian w nauczaniu matematyki w gimnazjum. Będzie także wykład na temat wyboru współczesnych podręczników matematyki, a także nauczaniu matematyki na ziemiach polskich na przestrzeni stuleci, wraz z omówieniem prawie 30 polskich czasopism matematycznych, które zaczęły się ukazywać od początku XIX wieku. W trakcie kolejnych sesji mówiono o osiągnięciach polskich matematyków: Stefana Banacha, Stefana Kwietniewskiego, Władysława Folkierskiego, Władysława Gosiewskiego, Wawrzyńca Żmurko, Kazimierza Żorawskiego, Juliusza Schaudera, Franciszka Mertensa, Włodzimierza Mlaka, Andrzeja Plisia.\nProfesor honorowy – Jean−Denis Mouton\n28 maja prof. Jean−Denis Mouton, jeden z najwybitniejszych specjalistów w dziedzinie międzynarodowego prawa publicznego oraz publicznego prawa wspólnotowego, otrzymał tytuł honorowego profesora Uniwersytetu Marii Curie−Skłodowskiej. Senat uczelni docenił w ten sposób współpracę francuskiego uczonego z Wydziałem Prawa i Administracji UMCS, a w szczególności z Katedrą Prawa Wspólnot Europejskich, w zakresie wspierania i rozwoju badań nad europejskim prawem wspólnotowym, kształcenia młodej kadry naukowej oraz unowocześniania, dostosowanego do standardów europejskich, procesu dydaktycznego. Prof. Mouton wykłada na Wydziale Prawa Uniwersytetu Nancy 2 oraz w Centre Européen Universitaire (CEU), pełni funkcję professeur associé Uniwersytetu w Luksemburgu, jest także wykładowcą w l’Institut d’Etudes Politiques de Paris.\n29 maja rozstrzygnięto III edycję konkursu Studencki Nobel, organizowanego przez Niezależne Zrzeszenie Studentów. Laureatką Studenckiego Nobla 2009 została Agnieszka Kaszkowiak, studentka V roku informatyki i ekonometrii Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu oraz III roku matematyki Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu. Celem konkursu jest promowanie najzdolniejszych polskich studentów. A. Kaszkowiak jest autorką 19 publikacji oraz 36 referatów. Jest prezesem Studenckiego Koła Naukowego Młodych Statystyków i Demografów oraz wiceprezesem Studenckiego Koła Naukowego Inżynierii Finansowej w UE i wiceprezesem Koła Naukowego Matematyków UAM. Działa w samorządzie studenckim, jest członkiem grupy McKinsey Club. Do tegorocznej edycji konkursu zgłoszono 1048 studentów. 16 finalistów konkursów regionalnych przedstawiało swoje osiągnięcia podczas warszawskiego finału. Laureatka otrzymała 10 tys. zł.\nKoza chroni przyrodę\nZ inicjatywy Katedry Hodowli Owiec i Kóz Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie oraz Lubelskiego Koła Polskiego Towarzystwa Zootechnicznego 29 maja odbyła się konferencja naukowa Małe przeżuwacze elementem ekosystemu lądowego. Mówiono na niej m.in. o roli owiec i kóz w czynnej ochronie przyrody oraz korzystnych własnościach żywności pochodzącej od tych zwierząt. Przy okazji nadano imię prof. Tadeusza Efnera Dydaktyczno−Badawczej Stacji Doświadczalnej Małych Przeżuwaczy w Bezku. Odsłonięto kamień pamiątkowy z napisem „Pamięci profesora dr. hab. Tadeusza Efnera”, a obok posadzono klon czerwonolistny, nadając mu symbolicznie imię „Tadeusz”.\n1 czerwca w Politechnice Warszawskiej po raz 12. wręczono stypendia FIATA. Za pracę doktorską stypendium otrzymał Tomasz Dziewoński z Wydziału Mechanicznego Energetyki i Lotnictwa (Analiza skuteczności poduszek gazowych chroniących kierowcę w małych samochodach). Za prace magisterskie stypendia otrzymali: Tomasz Pietrzak z Wydziału Fizyki (Wpływ nanokrystalizacji na właściwości elektryczne szkieł V2O5 – P2O5); Katarzyna Służewska z Wydziału Chemicznego (Synteza i charakterystyka pochodnych boroorganicznych jako dodatków do elektrolitów polimerowych); Michał Szmidt z Wydziału Samochodów i Maszyn Roboczych (Analiza drgań płyty prostokątnej z naklejonymi elementami piezoelektrycznymi metodą analityczną); Dominik Wójcicki z Wydziału Elektrycznego (Napęd falownikowy z silnikiem indukcyjnym klatkowym pracujący w szerokim zakresie prędkości z osłabieniem strumienia). Podpisana w 1997 r. umowa pomiędzy PW a Centrum Badawczym Fiata w Turynie obejmuje też badania nad opracowaniem samochodu o napędzie hybrydowym, spajaniem nowych materiałów przeznaczonych do produkcji samochodów oraz szybkim prototypowaniem części i podzespołów.\n1 czerwca zakończyła się 19. edycja konkursu „Teraz Polska”. W kategorii „Najlepsze Produkty i Usługi” laureatem został tachograf do pojazdów szynowych typ T−130P z serii T−XXXP opracowany w Przemysłowym Instytucie Automatyki i Pomiarów PIAP (W−wa). Wśród nominowanych w kategorii „Przedsięwzięcia Innowacyjne” znalazły się: laboratoryjno−technologiczny analizator jakości węgla GAMMA NATURA opracowany w Centrum Elektryfikacji i Automatyzacji Górnictwa EMAG (Katowice); nowa generacja sterowników energetycznych z analizatorem jakości energii, która powstała w Instytucie Tele− i Radiotechnicznym oraz internetowy serwis pogodowy www.pogodynka.pl opracowany w Instytucie Meteorologii i Gospodarki Wodnej (W−wa); system do pomiarów i analiz topografii powierzchni TOPO−01 zgłoszony przez Instytut Zaawansowanych Technologii Wytwarzania (Kraków); uniwersalny wielofunkcyjny zestaw aparatury do kompleksowych badań właściwości ciekłych metali i stopów w wysokiej temperaturze opracowany w Instytucie Odlewnictwa (Gliwice); bezprzewodowy system monitoringu zapylenia powietrza opracowany w Instytucie Chemii i Technologii Jądrowej (Warszawa).\n3 czerwca rozstrzygnięto XVI edycję konkursu „Karole”, który promuje biznesplany wykonane przez studentów Wydziału Zarządzania i Ekonomii Politechniki Gdańskiej. Zwyciężyły: Aneta Łosko i Monika Kulon (Plan marketingowy dla Ogólnokształcącego Liceum Programów Indywidualnych i Gimnazjum Programów Indywidualnych w Oliwie; Monika Konkol, Karolina Jastrzębska i Maja Lesiak (Projekt wprowadzenia nowego produktu w przedsiębiorstwie Cisowianka); Joanna Ferek, Barbara Marocka i Anna Miler (Plan nawiązania współpracy KHAuto z firmą Toyota); Joanna Nikodemska i Katarzyna Tomaszewicz (Raport z badań rynkowych i marketingowych, czy zestaw kuleczek „Alien – świecący brzuszek” znajdzie nabywców wśród studentów Politechniki Gdańskiej); Agnieszka Ślifierz (Projekt innowacyjny kabiny sanitarnej wykonanej z aluminium przeznaczonej dla domku letniskowego).\nProf. Henryk Koroniak z Wydziału Chemii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza został na 2 lata prezydentem European Chemistry Thematic Network (ECTNA). Organizacja ta powstała jako kontynuacja konsorcjum Europejska Sieć Tematyczna Chemii, które opracowywało standardy kształcenia chemicznego w ramach programu Erasmus. ECTNA skupia ok. 160 jednostek (wydziałów chemii, instytutów, przedsiębiorstw, stowarzyszeń chemicznych) z całej Europy. Zajmuje się m.in. opracowywaniem testów kompetencyjnych z chemii. Ma prawo do nadawania „znaku jakości” w postaci Chemistry Eurobachelor i Chemistry Euromaster.\nDoktorat h.c. – W. Bartoszewski\n3 czerwca nadano tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Warmińsko−Mazurskiego prof. Władysławowi Bartoszewskiemu. Uhonorowano go za wierność wartościom uniwersalnym, wyrażającą się w służbie drugiemu człowiekowi oraz wspaniałe świadectwo miłości ojczyzny i pielęgnowanie narodowego sumienia, za dokumentowanie martyrologii i postaw heroicznych okresu II wojny światowej, a w szczególności bohaterstwa i cierpienia Warszawy, za promowanie i urzeczywistnianie pojednania oraz dialogu międzynarodowego, międzykonfesyjnego i międzykulturowego, zwłaszcza między Polakami, Żydami i Niemcami.\nUczelnia z konwentem\n4 czerwca odbyło się inauguracyjne posiedzenie Konwentu Politechniki Łódzkiej. Do udziału w jego pracach zaproszono osoby szczególnie aktywne w życiu gospodarczym i doświadczone w działalności samorządowej oraz politycznej. – Będziemy inicjować oraz wspierać inicjatywy, które uczelnia podejmuje w odniesieniu do bieżących potrzeb gospodarki, ale przede wszystkim te, które wiążą się z przyszłością – mówiła Jolanta Chełmińska, wojewoda łódzki, wybrana na posiedzeniu na przewodniczącą Konwentu PŁ. Konwent ma być ciałem inicjującym i doradzającym w tworzeniu długoterminowych planów rozwoju uczelni, ale także w zakresie współpracy z przemysłem, organami państwowymi, organizacjami samorządowymi i społecznymi.\nZdrowie marynarzy i podróżników\nW dniach 4−6 czerwca odbył się I Międzynarodowy kongres medycyny morskiej, tropikalnej i hiperbarycznej, zorganizowany przez Międzywydziałowy Instytut Medycyny Morskiej i Tropikalnej. Debatowano o problemach zdrowotnych związanych z podejmowaniem podróży do egzotycznych krajów, podróży morskich i lotniczych. Oprócz turystów, stale zagrożeni chorobami związanymi z przebywaniem podróży i obcym środowisku są marynarze – ich zdrowiu też poświęcono wiele czasu. W związku z ociepleniem klimatu coraz bardziej realne staje się zagrożenie malarią w krajach południa Europy. Uczestnicy podkreślali, że większości zagrożeń można uniknąć dzięki prewencji. Kongres był związany z 70−leciem istnienia IMMiT.\nUniwersytet Ernst & Young\n5 czerwca odbyły się finały V edycji ogólnopolskiego konkursu dla studentów Uniwersytet Ernst & Young. Wzięły w nim udział zespoły z 9 uczelni, łącznie ok. 400 studentów. W 2008 roku E&Y przygotował dla MSWiA Strategię rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce do 2013 r. Zadaniem studentów było zaktualizowanie założeń do strategii, zaproponowanie projektów i przedsięwzięć, które rząd powinien zrealizować w ramach tworzenia e−Europe – społeczeństwa informacyjnego dla wszystkich oraz opracowanie budżetów poszczególnych projektów i harmonogramu działań. Zwycięski zespół z Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu rozbudował strategię o analizę SWOT, PEST oraz analizę europejskich „najlepszych praktyk” w tym obszarze. Zespół tworzą studenci IV roku specjalności elektroniczny biznes w składzie: Bartłomiej Jagodziński, Konrad Kapeluch, Michał Paulsk, Filip Szymański.\n5 czerwca prof. Jan Węglarz otrzymał doktorat honorowy Uniwersytetu Zielonogórskiego. Jest on dyrektorem Instytutu Informatyki Politechniki Poznańskiej, kieruje Zakładem Badań Operacyjnych i Sztucznej Inteligencji, jest pełnomocnikiem dyrektora Instytutu Chemii Bioorganicznej PAN ds. Poznańskiego Centrum Superkomputerowo−Sieciowego, do którego powstania się przyczynił. Badania prof. Węglarza obejmują m.in. szeregowanie zadań i rozdział zasobów, o które współubiegają się zadania. Spośród wypromowanych przez niego doktorów 9 uzyskało habilitacje, 6 tytuł profesora, a 2 jest członkami PAN. Prof. Węglarz jest członkiem–założycielem i członkiem honorowym Polskiego Towarzystwa Informatycznego, członkiem Polskiej Akademii Nauk, American Mathematical Society i Operations Research Society of America. Jest laureatem Nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej, Nagrody Naukowej m. Poznania, Złotego Medalu University of Missouri−Columbia oraz Złotego Medalu EURO (Stowarzyszenie Europejskich Towarzystw Badań Operacyjnych).\nWciąż tańczą i śpiewają\n6 czerwca w Centrum Nauki i Edukacji Muzycznej SYMFONIA Akademii Muzycznej im. K. Szymanowskiego odbył się uroczysty koncert z okazji 40−lecia działalności artystycznej Studenckiego Zespołu Pieśni i Tańca „Katowice” Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Zespół powstał w roku 1969 z inicjatywy grupy studentów UŚ. Nazwa oraz dobór repertuaru świadczą o związku zespołu z regionem. Największy sukces artystyczny „Katowic” to zdobycie „Zvolenskiej Fujary” podczas festiwalu na Słowacji. Jednym z założycieli SZPiT UŚ „Katowice” był znany choreograf Józef Zielina, dziś zespołem kieruje Barbara Uracz. Autorem kompozycji oraz aranżacji muzycznych pieśni, melodii ludowych czy tańców jest Władysław Byszewski. Polski folklor w wykonaniu zespołu mogła podziwiać publiczność: Hiszpanii, Niemiec, Rosji, Litwy, Portugalii, Syrii, Tunezji, Cypru, Francji, Białorusi, Mołdawii, Węgier, Brazylii, Algierii, Zjednoczonych Emiratów Arabskich, Meksyku, Stanów Zjednoczonych i Czech.\nDoktorat h.c. – Marek Edelman\n8 czerwca nadano godność doktora honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego Markowi Edelmanowi, ostatniemu dowódcy powstania w getcie warszawskim. Senat UJ uhonorował go najwyższą godnością akademicką za obronę nieprzemijających wartości, dobra, prawdy, wolności i przywracanie wiary w możliwości i siłę człowieka; umiejętność przekonywania do pokoju, dla którego każda przemoc jest zaprzeczeniem człowieczeństwa i zasługuje na odrzucenie oraz pogardę; osiągnięcia w dorobku naukowym dotyczące badań przesiewowych nowotworów piersi i kardiologii oraz w uznaniu jego autorytetu moralnego i za promowanie postawy szacunku i zrozumienia dla osób o odmiennym światopoglądzie i poglądach religijnych.\nNowi rektorzy w PWSZ...\nTej wiosny, choć to nie jest typowy rok wyborczy w uczelniach państwowych, wybrano nowych rektorów w 6 państwowych wyższych szkołach zawodowych. Rektorem elektem w PWSZ im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej został prof. Mieczysław Adamowicz. W głogowskiej PWSZ od września funkcję rektora obejmie prof. Stanisław Czaja. W Państwowej Wyższej Szkole Informatyki i Przedsiębiorczości w Łomży rektorski stolec obejmie prof. Robert Charmas. Prof. Adam Marcinkowski został rektorem elektem PWSZ im. Stanisława Staszica w Pile, a w Wałczu funkcję rektora obejmie jedyna kobieta w gronie tegorocznych elektów – prof. Jolanta Witek. Wybory odbyły się także w PWSZ w Gnieźnie, gdzie na drugą kadencję rektorską wybrano prof. Józefa Garbarczyka. Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie planuje na razie żadnych posunięć w celu wyrównania kadencji rektorskich w PWSZ.\n...i w Akademii Obrony Narodowej\nTymczasem minister obrony narodowej odwołał z funkcji rektora Akademii Obrony Narodowej gen. prof. Janusza Kręcikija. Sposób zmiany na stanowisku rektora został oprotestowany przez środowisko akademickie AON. Zmiany rektora AON przed upływem kadencji to już tradycja: prof. Kręcikij jest trzecim z kolei rektorem uczelni, który w ciągu ostatnich kilku lat przestał pełnić funkcję wskutek odwołania przez ministra obrony. Min. Bogdan Klich na stanowisko rektora AON mianował gen. dr. inż. Romualda Ratajczaka, absolwenta Wojskowej Akademii Technicznej, podyplomowych studiów w Europejskim Centrum Studiów Bezpieczeństwa w Garmisch Partenkirchen (Niemcy) oraz studiów w zakresie strategii polityki obronnej w Royal College of Defence Studies w Londynie. Nowy rektor brał udział w misjach poza granicami kraju oraz pracował w Stałym Przedstawicielstwie RP przy NATO.\nDo dyspozycji mieli format A1, czyli 594×841 mm papieru. Młoda architekt, doktorantka z Politechniki Gdańskiej Izabela Burda oraz studenci Leszek Lieder i Eryk Novokunskij zajęli II miejsce w międzynarodowym konkursie Arturbain.Fr, w którym udział wzięło 149 zespołów z całego świata. 9 czerwca w Paryżu odebrali nagrodę za pracę Connexion par voie maritime Puck−Władysławowo, wykonaną zgodnie z hasłem „komponować przestrzeń zgodnie z naturą”. – Regulamin konkursu zakładał podział planszy A4 na dwie części, aby na każdej z nich przedstawić odpowiednio stan rzeczywisty przestrzeni, którą pragniemy zaaranżować na nowo oraz naszą propozycję zmian – mówi I. Burda. Zespół z PG zaproponował ożywienie drogi morskiej Puck−Władysławowo. Praca jest odpowiedzią na to, czego w tym rejonie brakuje – tramwajów wodnych, przystani, infrastruktury przybrzeżnej, czyli zorganizowanego systemu obsługi przybrzeżnej.\n11 czerwca w Brukseli dr hab. Krzysztof Jóźwik, prof. Politechniki Łódzkiej, prorektor ds. kształcenia tej uczelni, odebrał statuetkę i certyfikat ECTS Label. Konkurs zorganizowany został przez Komisję Europejską po raz trzeci. W tej edycji o ECTS Label aplikowało 36 szkół wyższych, w tym 2 z Polski. Certyfikat ważny do roku 1013 (w tym roku kończy się program LLL−Erasmus) otrzymały 22 uczelnie, a wśród nich Politechnika Łódzka, która jest jedyną polską uczelnią w tym gronie. ECTS Label potwierdza, że uczelnia prawidłowo stosuje system transferu i akumulacji punktów zaliczeniowych. W pierwszej edycji konkursu, ECST Label (na lata 2004/05−2006/07) uzyskał Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu.\nIdee z Polski!\nWyniki konkursu European Research Council – ERC−2009−StG (wnioski złożone jesienią 2008) nie zostały jeszcze ogłoszone, ale wiadomo już o sukcesie dwojga polskich naukowców. Autorami zwycięskich projektów są: dr Natalia Letki z Collegium Civitas i dr hab. Mikołaj Bojańczyk z Wydziału Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytetu Warszawskiego. Projekt dr Letki Public Goods through Private Eyes: Exploring Citizens Attitudes and Behaviour towards Public Goods and the State przewiduje badania porównawcze w 15 krajach Europy Środkowowschodniej, koncentrujące się na czynnikach determinujących stosunek obywateli do dóbr publicznych i w tym kontekście – do państwa. Dr hab. Bojańczyk zrealizuje projekt Expressive Power of Tree Logics, obejmujący opracowywanie zrozumiałych dla komputera języków logicznych oraz dowodzenie twierdzeń na temat zastosowań logiki w informatyce. Pełne wyniki konkursu będą znane zapewne w lipcu.\nInżynieria biomedyczna ma wydział\nSenat Politechniki Śląskiej podjął decyzję o utworzeniu Wydziału Inżynierii Biomedycznej. Jest to 13. wydział w strukturze uczelni. Będzie się on składał najprawdopodobniej z 4 katedr: Katedry Biomechaniki i Inżynierii Rehabilitacji, Katedry Informatyki i Aparatury Medycznej, Katedry Biomateriałów i Inżynierii Wyrobów Medycznych oraz Katedry Biosensorów, Aparatury Medycznej i Przetwarzania Sygnałów Biomedycznych. Od 1999 r. funkcjonuje międzyuczelniane Centrum Inżynierii Biomedycznej, skupiające naukowców ze Śląskiego Uniwersytetu Medycznego, Uniwersytetu Śląskiego oraz PŚ. Od 2007 r. PŚ prowadzi kierunek inżynieria biomedyczna. Pierwszy nabór studentów planowany jest w roku akademickim 2010/2011.\nNagroda Siemensa 2008\n15 czerwca w Politechnice Warszawskiej wręczono Nagrody Siemensa za rok 2008. Nagrodę Badawczą przyznano prof. Andrzejowi Mycielskiemu (na fot.) za Opracowanie metody oczyszczania i otrzymywania w skali produkcyjnej superczystych (6N) pierwiastków: manganu (Mn) i magnezu (Mg) oraz wybranych związków półprzewodnikowych dla celów wysokich technologii i zastosowań. Nagrodę Promocyjną otrzymał dr Bartosz Firlik za pracę doktorską Wpływ stanu zużycia profili szyn oraz geometrii toru na bezpieczeństwo jazdy lekkiego pojazdu szynowego. Nagroda przyznawana jest na podstawie porozumienia między PW i Siemensem. W tym roku firma przeznaczyła na nią 70 tys. zł.\nWspółpraca: Biała Podlaska – Dorota Karwacka, Gdańsk – Beata Czechowska−Derkacz, Ewa Kuczkowska, Marek Witkowski, Katarzyna Żelazek, Gliwice – Paweł Doś, Katowice – Michał Brol, Magdalena Ochwat, Kraków – Katarzyna Pilitowska, Leszek Śliwa, Monika Zębala, Lublin – Monika Jaskowiak, Joanna Reszko−Zygmunt, Łódź – Tomasz Boruszczak, Ewa Chojnacka, Agnieszka Michałowska−Dutkiewicz, Małgorzata Trocha, Olsztyn – Lech Kryształowicz, Poznań – Agnieszka Hała, Rzeszów – Anna Worosz, Toruń – Andrzej Romański, Warszawa – Marta Chrostowska−Walenta, Ewa Chybińska, Katarzyna Łukaszewska, Wiesław Studencki, Wrocław – Andrzej Charytoniuk, Zielona Góra – Ewa Sapeńko.