zielone koktajle – Strona 2 – Kuchnia w formie\nRobot kuchenny Illumina firmy Russell Hobbs to urzÄ…dzenie wielofunkcyjne, ktÃ³re zastÄ…pi mikser, blender i tarki :) Potrafi bowiem siekaÄ‡, rozdrabniaÄ‡, kroiÄ‡, ubijaÄ‡ i Å›wietnie radzi sobie z kostkami lodu czy mroÅ¼onymi owocami. To mÃ³j kolejny pomocnik w kuchni firmy Russell HobbsÂ :) Jest banalnie prosty w obsÅ‚udze, jedno pokrÄ™tÅ‚o i kilka prÄ™dkoÅ›ci. PodÅ›wietlany pierÅ›cieÅ„ w blenderze Illumina zmienia kolor przy 4 rÃ³Å¼nych prÄ™dkoÅ›ciach pracy urzÄ…dzenia - kaÅ¼da prÄ™dkoÅ›Ä‡ sÅ‚uÅ¼y do przetwarzania innego rodzaju potraw: â€¢ PrÄ™dkoÅ›Ä‡ 1: Krojenie w plasterki / Szatkowanie / Åšcieranie - podÅ›wietlana na niebiesko â€¢ PrÄ™dkoÅ›Ä‡ 2: Ciasto / Åšmietana - podÅ›wietlana na fioletowo â€¢ PrÄ™dkoÅ›Ä‡ 3: Mieszanie, robienie koktajli (z wykorzystaniem dzbanka) - podÅ›wietlana na zielono â€¢ Praca pulsacyjna (P): Siekanie / Rozdrabnianie/ kruszenie kostek lodu (z wykorzystaniem dzbanka) - podÅ›wietlana na czerwono Robot kuchenny Illumina Russell Hobbs skÅ‚ada siÄ™ z 2,3 litrowej misy, 1,5 litrowego kielicha/dzbanka, ostrza z powÅ‚okÄ… tytanowÄ…, mieszadÅ‚a, ubijacza i zestawu tarek.\nZielony koktajl z awokado, kiwi i grejpfruta\n22 lut 2015 2 Komantarzy Agata\nPo urlopie dopadÅ‚o mnie przeziÄ™bienie i od kilku dni kurujÄ™ siÄ™ w Å‚Ã³Å¼ku. Na drugie Å›niadanie przygotowaÅ‚am koktajl - bombÄ™ witaminowÄ…, a dziÄ™ki awokado, rÃ³wnieÅ¼ przeciwzapalnÄ…. Nie wiem na ile to pomoÅ¼e, ale jest bardzo smaczne i poÅ¼ywne :) I co najwaÅ¼niejsze, nie powoduje wzrostu stÄ™Å¼enia glukozy we krwi.\nÅ‚udzÄ™ siÄ™ rÃ³wnieÅ¼, Å¼e kolorem przywoÅ‚am wiosnÄ™, bo nie ukrywam, Å¼e tÄ™skniÄ™ za sÅ‚oÅ„cem i ciepÅ‚em :) Kiwi (czÄ™sto okreÅ›lane jako najzdrowszy owoc Å›wiata) jest niskokaloryczne i wzmacnia odpornoÅ›Ä‡ organizmu. Ze wzglÄ™du na duÅ¼Ä… zawartoÅ›Ä‡ witaminy C (1 owoc zaspakaja dzienne zapotrzebowanie), E, witamin z grupy B, potasu, cynku magnezu Å›miaÅ‚o moÅ¼emy zaliczyÄ‡ do tzw. superfood :) Grejfrut, uwaÅ¼any za najzdrowszy cytrus, to bogate ÅºrÃ³dÅ‚o witamin z grupy B oraz C i E, a takÅ¼e soli mineralnych. SpoÅ¼ywanie grejfruta powoduje obniÅ¼anie poziomu glukozy we krwi (to coÅ› dla mnie!) :) Grejfruty pomagajÄ… teÅ¼ w zgubieniu zbÄ™dnych kilogramÃ³w - to dobra informacja dla osÃ³b odchudzajÄ…cych siÄ™. Awokado to kolejna skarbnica dobroci, o czym pisaÅ‚am tutaj.\nKoktajl z selera naciowego i pomaraÅ„czy\n18 lut 2015 7 Komantarzy Sylwia\nKoktajle wracajÄ… do Å‚ask. MiÅ‚oÅ›ciÄ… szczodrÄ… obdarowujÄ… je hipsterzy bÅ‚Ä…kajÄ…cy siÄ™ niestrudzenieÂ w poszukiwaniu straconego czasu.Â OdÅ¼ywczym napojom zapewniajÄ… darmowÄ… reklamÄ™. DzierÅ¼Ä… w rÄ™kach te przezroczyste kubki zÂ warzywno-owocowymi miksturami i aÅ¼ chce siÄ™ wierzyÄ‡, Å¼e to prawdziwy skarb. Nie wypada koktajlu nie robiÄ‡:) MÃ³j jestÂ zimowy. Na detoks, orzeÅºwienie, przebudzenie. Stawia na nogi i dodaje siÅ‚, by przetrwaÄ‡ ciÄ™Å¼ki dzieÅ„. Lista skÅ‚adnikÃ³w krÃ³tka, przygotowanie pÃ³jdzie bezboleÅ›nie, nawet tym, ktÃ³rzy, jak ja, nie lubiÄ… selera naciowego. Ten koktajl zmienia smakowe preferencje:)NapÃ³j moÅ¼na przelaÄ‡ do butelki, zakrÄ™ciÄ‡ i zabraÄ‡ do pracy czy szkoÅ‚y. Przyda siÄ™ wÂ porze drugiego Å›niadania. Przed uÅ¼yciem - wstrzÄ…snÄ…Ä‡, by wszystkie skÅ‚adniki znowu siÄ™ poÅ‚Ä…czyÅ‚y:)\nKoktajl pietruszkowo-pomaraÅ„czowy bez dodatku cukru i test blendera Russell Hobbs Mix&Go\n28 gru 2014 0 Komantarzy Agata\nAkcesoria kuchenne, Napoje, Przepisy, Przepisy wegaÅ„skie\nObudziÅ‚am siÄ™ rano, by pojechaÄ‡ na ulubiony pchli targ. MrÃ³z za oknem jednak wystarczajÄ…co mnie zniechÄ™ciÅ‚ do realizacji moich planÃ³w, wiÄ™c wrÃ³ciÅ‚am do Å‚Ã³Å¼ka i zakopaÅ‚am siÄ™ pod pierzynÄ™. ObudziÅ‚am siÄ™ dopiero po 10-ej (do mnie to niepodobne tyle spaÄ‡ :), zupeÅ‚nie bez Å¼ycia i energii. Nie wiem czy to efekt Å›wiÄ…tecznego obÅ¼arstwa czy wczorajszej imprezy ;) Na jedzenie rÃ³wnieÅ¼ nie miaÅ‚am ochoty (a to do mnie bardzo niepodobne ;) Niewiele myÅ›lÄ…c wyciÄ…gnÄ™Å‚am mÃ³j nowy blender Mix&Go firmy Russell Hobbs (pozazdroÅ›ciÅ‚am Sylwii i teÅ¼ juÅ¼ mam ;)) i zrobiÅ‚am pyszny energetyczny zielony koktajl bez dodatku cukru (sÅ‚odycz dostarcza tu pomaraÅ„cza i gruszka). Taka dawka witamin byÅ‚a mi dziÅ› potrzebna :) Do blendera Mix&Go Russell Hobbs wlaÅ‚am wodÄ™, daÅ‚am pomaraÅ„czÄ™ (z lenistwa nie wyciskaÅ‚am soku, tylko daÅ‚am czÄ…stki), gruszkÄ™, pietruszkÄ™ i siemiÄ™ lniane. Koktajl wyszedÅ‚ idealny :)\nZupowar Russell Hobbs – test produktu\n12 lis 2014 0 Komantarzy Agata\nZupowar Russell Hobbs, ktÃ³ry dostaÅ‚am do przetestowania, to poÅ‚Ä…czenie blendera i podgrzewacza. DziÄ™ki temu moÅ¼na ugotowaÄ‡ w nim zupÄ™, ktÃ³ra sama siÄ™ zmiksuje. Ale to nie wszystko, bowiem zupowar ma aÅ¼ 8 funkcji. UrzÄ…dzenie jest bardzo Å‚atwe w obsÅ‚udze, wystarczy przycisnÄ…Ä‡ jeden guzik, by wyczarowaÄ‡ pysznÄ… potrawÄ™. Zupowar Russell Hobbs ma pojemnoÅ›Ä‡ 1,75 litra. MoÅ¼na wymieszaÄ‡ tyle zimnych skÅ‚adnikÃ³w lub przygotowaÄ‡ 1,4 litra gorÄ…cej zupy. To wystarczajÄ…ce na przygotowanie zupy dla kilku osÃ³b. WewnÄ™trzna czÄ™Å›Ä‡ dzbanka ma miarkÄ™, dziÄ™ki czemu Å‚atwo przestrzegaÄ‡ zaleceÅ„, co do iloÅ›ci skÅ‚adnikÃ³w. Prostota w obsÅ‚udze to chyba znak rozpoznawczy Russell Hobbs, przekonaÅ‚yÅ›my siÄ™ juÅ¼ o tym stale uÅ¼ywajÄ…c parowar, blendera kielichowego, miksera rÄ™cznego oraz blendera mix&go.\nKoktajl z pietruszki i melona\n1 wrz 2014 0 Komantarzy Agata\nZielone koktajle to prawdziwa bomba witaminowa. Nie korzystam z gotowym przepisÃ³w, a z owocÃ³w i warzyw, ktÃ³re mam akurat pod rÄ™kÄ…. GÅ‚Ã³wnym skÅ‚adnikiem jest zawsze coÅ› zielonego (o idei zielonych koktajli pisaÅ‚am wiÄ™cej tu) i owoce. UdaÅ‚o mi siÄ™ zaraziÄ‡ tymi zdrowymi koktajlami kilku przyjaciÃ³Å‚ :) Przygotowanie trwa naprawdÄ™ chwilÄ™. Smak jest zadziwiajÄ…co dobry, maÅ‚o warzywny, wiÄ™c tym bardziej zachÄ™cam Was do sprÃ³bowania :) Tym razem wÂ skÅ‚adzie natka pietruszki (od pani z zioÅ‚ami z targu przy MÅ‚ynach koÅ‚o Korony we WrocÅ‚awiu), antonÃ³wka (moÅ¼ecie uÅ¼yÄ‡ innego winnego jabÅ‚ka), melon oraz sok z cytryny.\nZielony koktajl z pietruszki i roszponki\n12 maj 2014 2 Komantarzy Agata\nZielone koktajle robiÄ… ostatnio furorÄ™ nie tylko wÅ›rÃ³d hollywoodzkich gwiazd. Nic dziwnego, gdyÅ¼ sÄ… bardzo zdrowe, dostarczajÄ… duÅ¼Ä… dawkÄ™ mineraÅ‚Ã³w i warzyw i dodajÄ… wiele energii. I do tego sÄ… smaczne! :) Dodatek owocÃ³w (w tym przypadku jabÅ‚ko, banan i cytryna) sprawia, Å¼e koktajl w smaku jest bardziej owocowy niÅ¼ warzywny. ZarÃ³wno roszponka, jak i natka sÄ… bogate w Å¼elazo i witaminÄ™ C, ktÃ³ra pomaga go przyswoiÄ‡. Roszponka ponadto to cenne ÅºrÃ³dÅ‚o witamin z grupy B a takÅ¼e potasu, manganu, miedzi, cynku i wapnia. Roszponka jest niskokaloryczna i ma niski indeks glikemiczny (w przeciwieÅ„stwie do banana). Idea zielonych koktajli jest prosta: wystarczy zmiksowaÄ‡ zielone warzywa z owocami i wodÄ… (lub mlekiem roÅ›linnym). Warzywa do zielonych koktajli:\nogÃ³rek - zobacz smoothie ogÃ³rkowo-jagodowe\nOwoce do zielonych koktajli:\nDodatki do zielonych koktajli:\nPo dÅ‚ugim weekendowym kulinarnym szaleÅ„stwie czas na detoks:) Oczyszczenie miaÅ‚o byÄ‡ z pomocÄ… szpinaku, ale na sklepowej pÃ³Å‚ce zamiast niego tym razem tkwiÅ‚ jarmuÅ¼. No to wziÄ™Å‚am bez wahania. NajwaÅ¼niejsze, Å¼e byÅ‚ zielony, bo wizjÄ™ koktajlu o takim kolorze miaÅ‚am w gÅ‚owie.Â W koÅ„cu wiosna w rozkwicie, choÄ‡ pogoda zdaje siÄ™ o tym nie pamiÄ™taÄ‡:) Dalsze zakupy szÅ‚y juÅ¼ szybko, bo wedÅ‚ug prostego klucza - to, co zielone,Â trafiaÅ‚o do Â koktajlu. Efekt? Jest pysznie. OrzeÅºwiajÄ…co. EnergetyzujÄ…co. Tego mi byÅ‚o trzeba, by dobrze rozpoczÄ…Ä‡ tydzieÅ„:) JarmuÅ¼ po latach nieobecnoÅ›ci - wraca. I to z przytupem. Zalega dumnie w zwykÅ‚ych sklepach, tuÅ¼ obok saÅ‚aty czy innej kapusty. Bardzo dobrze, bo naÂ nasz organizm ma wpÅ‚yw niesamowity. TakÅ¼e kto nie prÃ³bowaÅ‚, niech przeÅ‚amie nieÅ›miaÅ‚oÅ›Ä‡ i posmakuje. Warto zaryzykowaÄ‡!\n12 lut 2014 5 Komantarzy Agata\nNawet w Å›rodku zimy moÅ¼na przywoÅ‚aÄ‡ wiosnÄ™ :) Mi wystarczy bukiet kwiatÃ³w i peÅ‚en witamin koktajl. Tak jak ten - zielony koktajl ze szpinaku, ananasa i pomaraÅ„czy. LubiÄ™ raz na jakiÅ› czas wypiÄ‡ takÄ… witaminowÄ… bombÄ™, zwÅ‚aszcza, Å¼e jestem przeciwnikiem wspomagania siÄ™ witaminami w tabletkach (ktÃ³re w wiÄ™kszoÅ›ci przypadkÃ³w wchÅ‚aniajÄ… siÄ™ tylko w ok. 10%). Poza tym ten koktajl jest pyszny - ananas dodaje sÅ‚odyczy, pomaraÅ„cza kwaskowatoÅ›ci i ciÄ™Å¼ko zgadnÄ…Ä‡, Å¼e jest tu szpinak :) Ananas (mÃ³wimy o Å›wieÅ¼ym, nie z puszki!) jest cennym naturalnym ÅºrÃ³dÅ‚em witamin i mineraÅ‚Ã³w. Zawiera witaminÄ™ A, C, B1, B2, B6 oraz PP, a takÅ¼e kwas foliowy, fosfor, cynk, miedÅº, Å¼elazo i mangan oraz bÅ‚onnik. Ananas jest bogaty rÃ³wnieÅ¼ w enzym bromelinÄ™, ktÃ³ry Å‚agodzi stany zapalne. DziaÅ‚a pomocniczo w leczeniu zaburzeÅ„ trawienia, niestrawnoÅ›ci, zgagi, zapalenia Å¼yÅ‚, kataru siennego, zapalenia zatok, kataru i kaszlu. Ananas to owoc zalecany osobom odchudzajÄ…cym siÄ™, gdyÅ¼ bromelina wspomaga trawienie biaÅ‚ek.Ponadto ananas zawiera biotynÄ™, ktÃ³ra z kolei wspomaga proces redukcji wÄ™glowodanÃ³w, zatem rÃ³wnieÅ¼ przeciwdziaÅ‚a tyciu. Szpinak z kolei zawiera sporo Å¼elaza (2,8 mg na 100g, choc nie jak omyÅ‚kowo sÄ…dzili kiedyÅ› naukowcy - 28 mg) i witaminy C, ktÃ³ra sprawia, Å¼e Å¼elazo jest Å‚atwo przyswajalne. Poza tym zawiera wapÅ„, potas, fosfor, magnez, cynk oraz duÅ¼o bÅ‚onnika. A do tego ma bardzo maÅ‚o kalorii (20kcal w 100g). OczywiÅ›cie nie moÅ¼na przesadziÄ‡ ze szpinakiem ze wzglÄ™du na kwas szczawiowy, ktÃ³ry moÅ¼e szkodziÄ‡ przede wszystkim osobom majÄ…cym chore nerki, wÄ…trobÄ™ oraz ze schorzeniami ukÅ‚adu pokarmowego. Szpinak jest jednym z warzyw o najsilniejszych wÅ‚aÅ›ciwoÅ›ciach przeciwnowotworowych\nKoktajl z jarmuÅ¼u\n7 sty 2014 5 Komantarzy Agata\nWÅ‚aÅ›ciwoÅ›ciami jarmuÅ¼u zachwycaÅ‚am siÄ™ juÅ¼ tutaj. MajÄ…c tego Å›wiadomoÅ›Ä‡, przypuszczalne byÅ‚o, Å¼e przygotujÄ™ kolejnÄ… bombÄ™ witaminowa w postaci koktajlu. BaÅ‚am siÄ™, Å¼e jarmuÅ¼ zdominuje smak, ale jak siÄ™ okazaÅ‚o - zupeÅ‚nie niesÅ‚usznie. Koktajl jest delikatny w smaku, orzeÅºwiajÄ…cy. KaÅ¼dy zasÅ‚uguje raz na jakiÅ› czas na takÄ… dawkÄ™ zdrowia w jednej porcji :) Nasz przepis na koktajl z jarmuÅ¼u znalazÅ‚ siÄ™ w rankingu 10 najlepszych koktajli roku 2014 :) JarmuÅ¼ nie doÅ›Ä‡, Å¼e jest bardzo smaczny, bardzo zdrowy, to jeszcze urodziwy ;) Chyba najÅ‚adniejsza roÅ›lina kapustowata, jakÄ… znam :)


Skarbówka pozwala na rozliczanie alkoholu w kosztach podatkowych - Podatek dochodowy - rp.pl\nAktualizacja: 04.02.2015, 06:30\nSkarbówka pozwala na rozliczanie alkoholu w kosztach podatkowych\nPrzełom w skarbówce: zaczęła akceptować faktury z wpisanymi wydatkami na alkohol\nLampka wina dla przypieczętowania kontraktu? To standard w biznesie. Fiskus w końcu to zrozumiał. Zgadza się już na rozliczanie w kosztach podatkowych faktur z restauracji, nawet gdy są na niej napoje wyskokowe.\n– To przełom, przez wiele lat bowiem skarbówka z góry kwestionowała wydatki na trunki – mówi Przemysław Bogusz, doradca podatkowy, właściciel kancelarii TuboTax. – A księgowi sami wyrzucali z kosztów podatkowych faktury na alkohol, bojąc się kłopotów z urzędami – dodaje.\n– Z ostatnich interpretacji skarbówki wynika jednak, że czasy sporów o toast z klientem się skończyły. Fiskus nie zabrania już rozliczania konsumpcji w kosztach – mówi Tomasz Napierała, doradca podatkowy, partner w ABC Tax.\nOto przykłady. Pozytywną interpretację dostał radca prawny prowadzący własną kancelarię. Jego klienci preferują spotkania na tzw. neutralnym polu, czyli w restauracji albo kawiarni. Towarzyszy temu posiłek okraszony czymś mocniejszym. – Nie ma przeszkód, aby cały wydatek rozliczyć w kosztach podatkowych – przyznała katowicka izba skarbowa.\nPodobnie było w sprawie wydawnictwa, które zaprasza na spotkania autorów, dystrybutorów i innych partnerów biznesowych. Jak argumentuje, niezaproponowanie im poczęstunku byłoby przejawem złych obyczajów. – W czasie posiłku można też podać alkohol, nie jest on wykluczony z kosztów – stwierdziła skarbówka.\n– Urzędy w końcu zrozumiały, że spotkania z klientami są niezbędnym elementem działalności gospodarczej – mówi Artur Nowak, radca prawny, partner w kancelarii Domański Zakrzewski Palinka. – Oczywiste jest, że dobry obiad i lampka wina pozytywnie wpływają na wzajemne relacje, co buduje przewagę nad konkurencją – twierdzi.\nKorzystne interpretacje fiskusa nie zwalniają jednak przedsiębiorców z obowiązku dokładnego dokumentowania spotkań z klientami. – Na fakturze z restauracji trzeba napisać, z kim i w jakim celu się spotkaliśmy, bowiem po paru latach, gdy przyjdą kontrolerzy, możemy już tego nie pamiętać – mówi Artur Nowak.\nEksperci przestrzegają też przed nadmierną konsumpcją. – Jeśli na fakturze jest dziesięć piw i orzeszki, lepiej jej nie wrzucać w koszty – mówi Przemysław Bogusz.\n– Generalnie nie odliczymy wydatków, które mają na celu tylko poprawę wizerunku firmy, czyli wyłączonej z kosztów reprezentacji – podsumowuje Tomasz Napierała. – Jeśli jednak przedsiębiorca omawia na spotkaniu w restauracji zasady współpracy z kontrahentem, nie powinno być problemów z rozliczeniem.\nJak ująć w księdze wydatki na obiad z klientem\nAlkohol w koszty: toast z klientem na koszt fiskusa


Kościół zawsze otwarty na młodych | Niedziela.pl\nEdycja małopolska 12/2018, str. VI\nW wychowaniu chodzi o konsekwencję, o stałość – mówi abp Marek Jędraszewski\nMaria Fortuna-Sudor: – Księże Arcybiskupie, ponad rok temu, w styczniu, uczestniczyłam w ingresie Ekscelencji…\nAbp Marek Jędraszewski: – I co pani z tego zapamiętała? (uśmiech).\n– Słuchając homilii i przyglądając się Ekscelencji, wsłuchując się w to, co wówczas mówiono, pomyślałam, że z Łodzi przypłynął do Krakowa mędrzec. A dziś mogę powiedzieć, że także człowiek bardzo konsekwentny w przekonaniach i w działaniu, aktywny, ciekawy ludzi, do których Pan go posyła.\n– Nie byłoby tej wielkiej, jak pani mówi, aktywności, gdyby mnie nie zapraszano...\n– Jakie spostrzeżenia płyną z tych wizyt?\n– Ta mnogość spotkań z wszystkimi ludźmi jest nacechowana, w znakomitej większości, wielką serdecznością i dobrocią. To się wyczuwa. To jest to, co wyrasta z ducha tego Kościoła. I to stanowi wielki skarb – szacunek, miłość do Kościoła, szacunek dla księży, również dla biskupa. To stanowi wartość, na której można budować. Trzeba niewątpliwie robić wszystko, aby na ten szacunek zasługiwać, należy także to poczucie Kościoła jako wspólnoty tutaj w Krakowie, w archidiecezji krakowskiej pogłębiać, żeby ono stało się istotną częścią tożsamości każdego z członków naszej archidiecezji. Jednakże, paradoksalnie, w tej ogromnej liczbie wydarzeń, spotkań można dostrzec pewne niebezpieczeństwo.\n– Gdy spotykam kolejne wspólnoty, gdy widzę radosne, pełne optymizmu twarze, serdeczne przyjęcia, to takie spostrzeżenia mogą prowadzić do przekonania, że wszystko jest świetne. A tymczasem są także problemy. I nie wolno ich nie widzieć...\n– Co szczególnie Ekscelencję niepokoi?\n– Młodzież. Nie za często ją widzę w kościele, zwłaszcza w Krakowie. Wiem, że niemała jej część wypisuje się z lekcji religii, zwłaszcza gdy kończy 18 lat. Młodzi tłumaczą, że już są dorośli. Niepokoi osłabiona więź wielu młodych z Kościołem i to już od szkoły podstawowej, zwłaszcza jeśli chodzi o więź sakramentalną. Tutaj otwiera się ogromne pole do zatroskania, do modlitwy i wspomagania, a także budowania właśnie tych zdrowych, pięknie żyjących małżeństw i rodzin. Wciąż powinniśmy przypominać, że trzeba się za wszelką cenę trzymać Chrystusa i Jego Ewangelii.\nJestem dość sceptyczny wobec różnych chwytliwych haseł, eventów, które może i stają się na chwilę popularne, znajdują poklask, zwłaszcza w mediach. Trzeba jednak pamiętać, że event to z definicji chwilowe wydarzenie. Cenne, ale nie najistotniejsze. W wychowywaniu chodzi o konsekwencję, o stałość, aby w młodych kształtować takie postawy i takie zachowania, by na przekór światu mieli w sobie poczucie czegoś trwałego – prawdziwego fundamentu.\n– W Niedzielę Palmową zostaną zorganizowane w diecezjach Dni Młodzieży. To dzieło św. Jana Pawła II. O czym trzeba dziś przypominać dzieciom, a czasem już wnukom pokolenia JPII?\n– Młodzi ludzie, zwłaszcza jeśli są z rodzin rozbitych, a takich niestety przybywa, są skrzywdzeni, poranieni. Trzeba im pokazać bardzo aktualne ideały; wartości ewangeliczne. Jeśli oni to odczuwają, np. w wyniku trudnych osobistych doświadczeń lub przeżyć osób im bliskich, to po pierwsze, potrzebują przebaczenia; sobie i innym. To istotne, aby potrafili przyznać, że w ich życiu były rzeczy złe, ale też aby chcieli wracać do czystości, do życia zgodnego z Ewangelią. Tutaj powraca możliwość spotkania z Janem Pawłem II, który jest wspaniałym mistrzem, nauczycielem. On pokazuje, jak żyć z Chrystusem na dobre i na złe.\n– Kto miałby to czynić?\n– Najpierw rodzina. Potem przychodzi czas na przetwarzanie grup rówieśniczych, animowanie ich przy parafii. Dokładnie to, co robiła w swoim środowisku śp. Helenka Kmieć. Dzieci i młodzież powinny wiedzieć, że w domu parafialnym mogą się spotykać, że tam jest ksiądz, który jest dla nich duchowym ojcem. Mają mieć świadomość, że kapłan czeka, że mogą na niego liczyć w różnych, nieraz również trudnych sprawach.\n– A czeka?\n– W wielu parafiach są ciekawe oferty dla młodych. Dużo dobrego się dzieje. Ale chciałbym powiedzieć, że to bardzo ważne, aby drzwi wszystkich probostw były zawsze otwarte. Jako biskup spotykam się z wieloma młodymi, którzy mówią, że po Światowych Dniach Młodzieży chcieliby kontynuować to, co się wcześniej zaczęło, ale słyszą od proboszcza, że on nie ma czasu… To jak potem wymagać, żeby młodzież była w kościele, jeżeli ktoś nie ma dla nich czasu, a jeszcze gorzej – brakuje mu dla tych młodych serca? Oczywiście, nie chcę uogólniać, bo to byłoby krzywdzące dla wielu duszpasterzy, ale powtórzę; to jest istotne, aby drzwi w parafiach były dla młodzieży otwarte.\n– „Jubileuszowa Nowenna” to kolejna inicjatywa, do której warto zaangażować młodzież...\n– „Jubileuszową Nowennę” przeżywamy także w parafiach, gdzie duszpasterze wraz z powierzoną im wspólnotą wybrali stały termin miesięcznych spotkań. To dobry czas, aby zaprosić młodzież do realizacji dzieł, także o charakterze kulturalnym, naukowym i społecznym, aby uświadomić młodym, dać dobry przykład, że za Ojczyznę trzeba się modlić. Z kolei święci i błogosławieni, za których Bogu dziękujemy, a którzy przyczyniali się do zachowania wiary w rodzinach i nieustannej odnowy ładu moralnego w życiu Polaków, są gotowymi, uniwersalnymi wzorcami, które mogą nie tylko młodych inspirować.


Prawo autorskie po ACTA | Media | Dwutygodnik | Dwutygodnik\nfot. Andrea Esuli / Flickr CC\nALEK TARKOWSKI: Na dzisiejszą dyskusję udało nam się zaprosić przedstawicieli różnych stron zainteresowanych rozmową o prawie autorskim: Michał Komar z ZAiKS-u jest przedstawicielem twórców; Bogusław Pluta ze ZPAV-u – producentów; przedstawicielami twórców i użytkowników (te funkcje często się mieszają) są: Helena Rymar z Centrum Cyfrowego Projekt: Polska, Krzysztof Siewicz z Interdyscyplinarnego Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego na Uniwersytecie Warszawskim oraz Jarosław Lipszyc z Fundacji Nowoczesna Polska.\nPowodem zorganizowania tej debaty było poczucie, że po doświadczeniu z ACTA warto zacząć rozmawiać też o tematach, które nie są bezpośrednio z tą sprawą związane, ale zostały przez nią uruchomione. Premier Donald Tusk mówił też kilkukrotnie, że jest zainteresowany mówieniem o reformie, w szczególności prawa autorskiego. Przyjęliśmy to zaproszenie i wyzwanie. Centrum Cyfrowe razem z ICM – jako dwie instytucje partnerskie projektu Creative Commons Polska – przygotowały stanowisko, które tutaj potraktujemy jako punkt wyjścia dyskusji. Wykracza ono poza mandat projektu Creative Commons Polska, choć mamy poczucie, że proponowane przez nas reformy – o tym więcej powie pan Krzysztof Siewicz – powstały w podobnym duchu myślenia o prawie autorskim.\nKRZYSZTOF SIEWICZ: W kilku słowach streszczę kluczowe założenia naszego stanowiska. Tworząc je, staraliśmy się opierać na dwóch podstawowych zasadach. Po pierwsze, prawa autorskie są prawami wyłącznymi, które są przyznawane twórcy. O zakresie wyłączności decyduje ustawa. To, co znajduje się poza zakresem wyłączności to, w skrócie, domena publiczna. Czyli, mówiąc w największym skrócie, prawa autorskie nie są absolutne. Druga zasada polega na tym, że w zakresie, w którym wyłączność została przyznana twórcy, sam twórca powinien mieć swobodę decyzji, jak ze swojego prawa chce korzystać. Te zasady nie są obecnie honorowane. Z jednej strony następuje rozszerzanie praw wyłącznych, zawłaszczanie tego, co powinno znajdować się w domenie publicznej, a z drugiej – twórcy nie mogą korzystać ze swoich praw według własnych decyzji. Zmiany w prawie autorskim powinny zatem iść w kierunku przywrócenia tych dwóch zasad.\nKierując się tymi zasadami, formułowaliśmy w pierwszym rzędzie postulaty mniej kontrowersyjne – których wprowadzenie będzie służyć przywróceniu tych zasad oraz przywróceniu równowagi pomiędzy interesami różnych zainteresowanych – pod hasłem „ochrony domeny publicznej”, bądź „powiększania domeny publicznej”. W dalszej kolejności jednak chcielibyśmy podjąć dyskusję o tym, gdzie ten punkt równowagi powinien się znajdować w rzeczywistości cyfrowej. I tutaj potrzebna jest dyskusja na temat dozwolonego użytku jako instytucji, która ma wyznaczyć granicę pomiędzy interesem społecznym, publicznym, a interesem twórców, którzy na pewien zakres wyłączności na pewno zasługują.\nod lewej: Alek Tarkowski, Bogusław Pluta, Jarosław Lipszyc, Helena\nRymar, Krzysztof Siewicz, Michał Komar\n/ fot. Centrum Cyfrowe Projekt: Polska\nHELENA RYMAR: Niektóre postulaty są możliwe do przeprowadzenia stosunkowo łatwo i bez zbędnej dyskusji. Nikt nie ma wątpliwości, że poszerzenie domeny publicznej jest dobre. Jeśli Skarb Państwa dziedziczy prawa, to powinien je inwentaryzować i udostępniać publicznie, na wolnych licencjach. W tej drugiej kwestii wkładamy jednak kij w mrowisko, zahaczamy o tematy bardziej kontrowersyjne – jak granice dozwolonego użytku osobistego. Nazywamy to umownie niekomercyjnym użytkiem osobistym. Ale jeżeli wszyscy będziemy korzystać z utworów niekomercyjnie, to może biedni twórcy zginą z głodu. Dlatego to wymaga dyskusji. Postulujemy także skrócenie czasu działania praw autorskich – musimy sobie jednak zdawać sprawę, że dotyczą nas też ograniczenia międzynarodowe. Konwencja berneńska, TRIPS, a także prawo Unii Europejskiej. Polska powinna jednak mieć jakieś zdanie w tej dyskusji. Teraz na świecie przedłuża się raczej prawa autorskie, postulatów o ich skróceniu w ogóle się nie słyszy. Chociaż, być może, takie rozwiązanie pomogłoby uniknąć narastania ilości tzw. utworów osieroconych, które są kolejnym problemem. Zwracamy uwagę także na potrzebę uregulowania ich statusu prawnego. Proponujemy tutaj do debaty także rewizję pojęcia „utworu” – czy rzeczywiście wszystko, co tworzymy, powinno być chronione przez prawa autorskie?\nJAROSŁAW LIPSZYC: Pierwszą rzeczą, którą musimy zreformować, jest język. Nie wypracujemy żadnego sensownego rozwiązania, dopóki będziemy posługiwali się językiem konfliktu, przemocy, językiem wykluczenia. Z tą niechlubną tradycją trzeba aktywnie walczyć. W ciągu ostatnich 10 lat o prawie autorskim mówiło się wyłącznie takim językiem, jak w reklamówkach puszczanych w kinach przed filmami – ściąganie to kradzież, przestępstwo, piractwo, paserstwo. To są wszystko bardzo mocne słowa, które alienują. Także użytkowników kultury, obywateli. I obywatele wychodzą potem na ulicę, mówią co myślą – odrzucają ten język. Jeżeli mówi się im, że są złodziejami, przestępcami, piratami, to jedyną możliwą reakcją jest zanegowanie tego systemu wartości. A prawo autorskie od swego początku było umową społeczną. Społeczeństwo daje twórcy, na ściśle określonych warunkach, ograniczony czas na ograniczony zakres monopolu intelektualnego – i czyni to w określonym celu, aby odnosić jakieś korzyści. To język, którym możemy o tej regulacji rozmawiać sensownie. Na bazie tego języka jesteśmy w stanie budować scenariusze wyjścia z sytuacji bez wyjścia, że zacytuję klasyka.\nJęzyk własności, niezbywalnego prawa twórcy do kontroli wykorzystania dzieła, doprowadził nas do sytuacji, w której mamy regulację prawną obejmującą całość procesów komunikacyjnych społeczeństwa – ale nikt z nas nie jest w stanie jej przestrzegać. Nie sądzę, żeby na tej sali była choćby jedna osoba, która nie złamała praw autorskich, chociaż raz w życiu. Obieg komunikacji w mediach elektronicznych jest regulowany jednak nie tylko przez prawa autorskie, ale i przez prawo prasowe, prawo ochrony wizerunku itd. Komentarz Ministerstwa Kultury do ACTA wskazał 17 różnych aktów prawnych. Trudno oczekiwać od każdego obywatela, że będzie te wszystkie ustawy uznał, jak prawnik. Potrzebujemy systemu, który będzie prosty, efektywny i ludzki. Nie da się go zbudować na języku przemocy.\nJarosław Lipszyc, Helena Rymar\nPrzy czym rozsądne zmiany muszą być rzeczywiście wdrożone na poziomie globalnym, dlatego że wiążą nas umowy międzynarodowe. Te propozycje zmian to tylko wstępne akordy. To na dekadę, albo dwie. Musimy spokojnie przepracować ten system od samych podstaw. Opracowałem dwa testy na sprawność systemu: test Wikipedii i test Zosi. Utwory, które powstają w ramach administracji publicznej lub są finansowane ze środków publicznych, muszą być publikowane na zasadach, które przejdą test Wikipedii. Czyli będą mogły być zamieszczone w Wikipedii. To jedyny projekt globalny, który przyjął zestaw standardów otwartości informacji. To jedyny taki globalny dokument normatywny, który w centrum stawia prawa użytkownika i odnosi się do jego praw. Regulacje, które nie przejdą testu Wikipedii, można uznać za klęskę. Drugi test, czyli test Zosi – jest bardziej tricky, bo oparty na przykładzie. Zosia jest dziewczynką, która znajduje w sieci zdjęcie kotka i wrzuca na swojego blogaska. Czasami dopisuje podpis „paczałem w ACTA”, a czasem nie, i dzieli się tym zdjęciem ze swoimi przyjaciółkami. Zosia nie robi nic nowego, Zosia komunikuje się ze swoimi bliskimi. Kiedyś chowała to zdjęcie do pamiętniczka i pokazywała koleżankom. Teraz robi to samo, tylko używa publicznego medium komunikacji. I musimy umożliwić Zosi legalne niekomercyjne wykorzystanie tego zdjęcia. Zosia ma do tego prawo, nie zawsze wyraża siebie zdjęciem, które sama zrobiła, musi mieć prawo do wyrażania siebie zdjęciem, które zrobił ktoś inny. Zdjęciem, tekstem, piosenką. Dopiero system, który rozwiąże problem Zosi, zadziała. Wszystkie rozwiązania, które nie przejdą tego testu, będą powodowały nawarstwianie się konfliktów. I przedłużały sytuację, w której ludzie, którzy nie mogą legalnie realizować swoich potrzeb komunikacyjnych, odczuwają dyskomfort związany z łamaniem prawa. Ten problem musimy usunąć, jeżeli chcemy żyć w świecie, w którym chcielibyśmy żyć, a nie żyjemy.\nMICHAŁ KOMAR: Proszę się nie gniewać, ale z tego, co pan powiedział wynika, że jeżeli mnóstwo osób popełnia przestępstwa, to należy zlikwidować kodeks karny. Ale zgadzam się, że należy zmienić język, doprecyzować pojęcia, którymi się posługujemy. Na przykład w tekście państwa propozycji, który mam przed sobą, a który powinien przejść też przez test Wikipedii i test Zosi, jest sformułowanie dotyczące równowagi pomiędzy prawami dostawców i użytkowników – powinniśmy doprecyzować, kim jest dostawca, a kim użytkownik. Ja nie widzę tutaj, przy stole, przedstawiciela dostawców.\nGŁOS Z SALI 1: Przepraszam, ja stworzyłem kilka szablonów stron.\nMICHAŁ KOMAR: Korzysta pan z praw autorskich, czy je pan eksploatuje i udostępnia? Doprecyzujmy. Użytkownicy, którzy korzystają z praw moich kolegów twórców, niekiedy korzystają z nich bez ich zgody, zarabiając na tym znaczne sumy. Nie dzielą się tymi sumami z właścicielami praw autorskich, z autorami, z twórcami, dla których twórczość jest jedynym źródłem utrzymania. Reprezentując ZAiKS, mam obowiązek dbać o ich interesy. Zgadzamy się, że jak największa ilość użytkowników ostatecznych – nie tych, którzy grają naszymi prawami, ale tych ostatecznych – powinna mieć swobodny, darmowy lub bardzo tani dostęp do utworów. Leży to w interesie twórców. Ale prawa powinny być respektowane. Istnieje możliwość zbudowania przynajmniej paru modeli biznesowych, dzięki którym zarówno twórcy, jak i użytkownicy – czyli dwie strony tego łańcucha żywieniowego – będą usatysfakcjonowani.\nJeśli chodzi o proponowane przez państwa rozwiązania szczegółowe, to niewątpliwie sprawą istotną są utwory osierocone. To trzeba załatwić możliwie szybko. Ale nie w duchu rewolucji, tylko w duchu rozsądku. Niewątpliwie należy także znaleźć właściwe miejsce w zapisach prawnych dla nowych technologii. Oczywiście, trzeba będzie także wrócić do prawa własności przemysłowej. Bo i tam znajdują się przepisy związane z prawem autorskim. Zwrócono mi tu uwagę, że mówię o statusie twórcy. ZAiKS reprezentuje wyłącznie osoby fizyczne. Nie ma tam wydawców ani producentów. Wyłącznie osoby fizyczne, które zawodowo zajmują się uprawianiem twórczości. A to oznacza, że muszą budować własne warsztaty pracy. To nie są ludzie na etatach ani pracownicy zatrudnieni w instytucjach państwowych czy wyższych uczelniach. Wykonują ciężką pracę bez żadnych gwarancji ubezpieczeniowych. I należy im się respekt. A także ochrona. Od początku XX wieku – od kiedy państwa zdały sobie sprawę z wagi kultury – wprowadzono tę ochronę. Nieprzypadkowo ZAiKS trwa 95 lat. Po to został powołany, z pełną świadomością, przez twórców, był także wspierany przez władze Drugiej Rzeczypospolitej. Zdawano sobie sprawę, że państwo nie będzie mogło udźwignąć ciężaru ochrony kultury. I budowanie równowagi między użytkownikami, czyli internautami, obywatelami a twórcami będzie możliwe pod warunkiem, że to, co jest pomiędzy nimi, ten pośrednik, jeszcze się na to zgodzi. A czy się tym razem zgodzi, nie wiem. I jeszcze jedna sprawa. Jeżeli w ciągu 4 dni władze państwa mogą zmienić swój stosunek do dokumentu o 180 stopni, to jaką mamy gwarancję, że wypracowane przez nas założenia, dzisiaj akceptowane, nie spotkają się z odrzuceniem, też za 4 dni?\nAlek Tarkowski, Bogusław Pluta\nALEK TARKOWSKI: Wydaje mi się, że rozumie pan pojęcie twórcy inaczej niż Jarosław Lipszyc. Pytanie, które powinniśmy sobie zadać, żeby znaleźć wspólny język brzmi: kim są wikipedyści? To kwestia kluczowa, istnieją tu dwie skrajnie różne opinie.\nBOGUSŁAW PLUTA: Chciałbym się odnieść do słów pana Jarosława Lipszyca o języku. Twórców, producentów, czy artystów, czyli posiadaczy praw, jest mało. Oni są w mniejszości. Tych, którzy chcieliby z tych praw skorzystać, użytkowników, internautów, jest zdecydowanie więcej. Język agresji – nazywanie kogoś, kto coś ściągnie z internetu piratem – bierze się stąd, że nas jest zdecydowanie mniej. Jak się zagoni do kąta kota czy psa, to zaczyna gryźć, szczekać i warczeć – my też gryziemy, szczekamy i warczymy. Jeżeli to się zmieni, to zapewne nasz język też się zmieni. Po wysłuchaniu wypowiedzi moich przedmówców na temat projektu reformy prawa autorskiego, widzę, że są punkty, w których się zgadzamy, ale są też zasadnicze różnice. Otóż w naszej opinii prawo autorskie jest szczególną formą prawa własności. Jeżeli coś napisałem, namalowałem, nagrałem, to jest moje. I to, że moje dzieło jest stosunkowo łatwo powielalne, bo można je po prostu skopiować, nijak nie powinno wpływać na moje prawo własności. To jest pierwszy punkt w różnicy poglądów. Drugi dotyczy domeny publicznej. W naszej opinii w domenie publicznej mogą znajdować się tylko te rzeczy, które twórcy czy producenci zgodzili się tam umieścić. Ale jeżeli sobie tego nie życzą, to nie. Zgadzamy się też z tym, że utwory osierocone są wielkim problemem, który trzeba jak najszybciej rozwiązać, nasze firmy także nie mogą z tego repertuaru korzystać.\nKolejny problem to poruszona tu już kwestia mnogości ustaw, które dotyczą tej samej domeny. Jako ZPAV nie jesteśmy przeciwnikiem licencji Creative Commons. To jest ludzka twarz dla przepisów prawa autorskiego, pomysł na to, żeby przepisy przetłumaczyć tak, aby szary człowiek mógł je zrozumieć. Ale wydaje mi się, że ten przepis jest czasami źle rozumiany – Creative Commons nie powinno polegać na tym, że wszystko jest za darmo. Chciałem się odnieść także do testu Zosi. Otóż jeżeli Zosia może udostępnić każde fajne zdjęcie w internecie, to dlaczego nie miałaby mieć prawa do posiadania lalki Barbie, jeśli zobaczy ją w supermarkecie, oraz Milky Waya, którego zobaczy na półce? To oczywiście groteska, ale pokazuje główną linię sporu. My uważamy, że prawa autorskie, prawa producentów czy artystów, to są prawa własności.\nALEK TARKOWSKI: Wyznam państwu, że skonstruowanie tego panelu nie było proste, bo trzeba w tę dyskusję o prawie autorskim zaangażować bardzo wiele stron. Wymienia się zazwyczaj trzy do czterech, ale moim zdaniem jest ich o wiele więcej i cały czas kogoś nam do dyskusji brakowało. Więc zrobiliśmy pewien wykręt – doprosiliśmy szereg osób na widownię, chcieliśmy je poprosić o zdanie, żeby jeszcze ten obraz zróżnicować. Chciałbym o głos poprosić panią Barbarę Szczepańską, która w skali globalnej zajmuje się reformą prawa autorskiego z perspektywy bibliotekarskiej.\nBARBARA SZCZEPAŃSKA: Czytając stanowisko Centrum Cyfrowego, porównywałam je ze sformułowaną przez bibliotekarzy propozycją traktatu na rzecz wyjątków i ograniczeń prawa autorskiego, który jest na stole Światowej Organizacji Własności Intelektualnej. To dokument bardzo wstępny, dyskutowany na ostatnim posiedzeniu. Jest wiele punktów zbieżnych, w tym oczywiście dzieła osierocone. Państwo tu mówicie o dozwolonym użytku dla galerii, muzeów, o poszerzeniu prawa do dozwolonego użytku dla instytucji oświatowych. W projekcie traktatu odnosimy się do spraw podstawowych dla bibliotekarzy, które nie powinny być już problematyczne, ale po raporcie przygotowanym na zlecenie komitetu stałego do spraw praw autorskich WIPO okazało się, że wyjątki, które znamy jako wyjątki biblioteczne – czyli zachowanie prawa do kopiowania, egzemplarz obowiązkowy i wypożyczenia międzybiblioteczne oraz wyjątek od importu równoległego – nie są wcale rozpowszechnione na całym świecie. Jest zaledwie kilkanaście krajów, które mają wprowadzone wszystkie możliwe wyjątki na rzecz archiwów i bibliotek. Naszym celem jest wprowadzenie ich globalnie. Zwłaszcza w kontekście wymiany cyfrowej, która jest szybsza i transgraniczna.\nPrzede wszystkim jednak chcę państwu powiedzieć, że wcale nie jesteśmy na takim etapie, o jakim mówicie państwo w tej dyskusji. My jesteśmy ciągle jeszcze u podstaw. Miałam okazję uczestniczyć w dwóch posiedzeniach komitetu stałego w ubiegłym roku i wobec tego, co tam się dzieje, dzisiejsza dyskusja jest rewolucyjna. W Genewie dyskutuje się o tym, jaki tytuł ma mieć dokument na rzecz bibliotek, a nie o tym, żeby rozszerzać dozwolony użytek w internecie, żeby skracać czas obowiązywania praw autorskich. Ta dyskusja w gremiach, które decydują o kształcie umów międzynarodowych, w ogóle się nie toczy. Także nasi przedstawiciele rządowi, którzy jeżdżą na sesje WIPO, w ogóle nie dyskutują o takich tematach. One są wprowadzane raczej przez kraje rozwijające się. To, że mamy projekt traktatu na rzecz osób niewidomych i z upośledzeniem wzroku, że na następnej sesji będziemy mówili o tym, jak na świecie rozłożone są wyjątki na rzecz edukacji – to wynik agendy rozwoju, która kilka lat temu została zaproponowana właśnie przez kraje rozwijające się. Kraje rozwinięte zupełnie nie są zainteresowaną taką dyskusją. Wielkim oponentem traktatu na rzecz osób niewidomych jest Unia Europejska, która twierdzi, że ta sprawa jest załatwiona. I proponuje samoregulację, miękkie prawo. Jestem bardzo ciekawa dyskusji w Polsce, bo wiem, że ministerstwo przymierza się do reformy.\nAlek Tarkowski, Bogusław Pluta, Jarosław Lipszyc\nALEK TARKOWSKI: To bardzo ciekawa próba pozycjonowania Polski w tym globalnym rozkładzie. Wydaje mi się, że rząd nie ma z tego odrobionej lekcji. Na poziomie działań nie wpisujemy się w proreformatorskie kraje rozwijające się. Choć lubimy tak o sobie myśleć. Żeby pozostać w sferze instytucji publicznych, poprosiłbym o komentarz pana Jarosława Czubę z Narodowego Instytutu Audiowizualnego, NInA zajmuje się procesem digitalizacji, uruchamia masę mechanizmów, o których mówimy – dzieła osierocone, pola eksploatacji, domena publiczna. Czy z punktu widzenia pańskiej instytucji widzi pan potrzebę reform?\nJAROSŁAW CZUBA: Kilka lat temu uczestniczyłem w pracach teoretycznych nad ustawami, a od 3 lat bardzo blisko współpracuję z twórcami. Mój horyzont odbioru tych postulatów jest zatem dość szeroki. Rzeczywiście, Instytut od kilku lat prowadzi prace analityczne związane m.in. z przeglądem prawa. NInA udostępnia, ale jednocześnie bardzo blisko współpracuje z użytkownikami i twórcami. W tej dyskusji pośrednicy występują chyba jako ci źli, ale mam nadzieję, że zostaną trochę odczarowani.\nNie demonizowałbym także dzieł osieroconych. Rozmawiać trzeba raczej o „prawach osieroconych”. Czyli o tym, że pewne pola eksploatacji są bardzo trudne do wyczyszczenia, do zdobycia przez podmioty, które zamierzają udostępniać zbiory. Nie wszystkie pola eksploatacji w dobie cyfrowej są niezbędne. Ale niektóre – konieczne. I ze zdobyciem praw jest poważny problem. Często sami twórcy są nieświadomi, do czego się zobowiązują przy podpisywaniu umów – i później, kiedy dochodzi do eksploatacji tych utworów, starają się kwestionować poprzednie ustalenia. Rzeczywiście potrzebna jest szeroka edukacja w zakresie obecnego systemu prawnego i proponowanych modeli. Bo my operujemy pojęciami dla nas znanymi, powszechnie stosowanymi, ale twórcy nie zawsze potrafią się w nich odnaleźć.\nMICHAŁ KOMAR: Skoro o wolności twórcy mowa. Jestem współautorem bardzo dużego projektu internetowego, który jest realizowany przez NInA. Sprzedaliśmy Instytutowi ten projekt za złotówkę. I na tym polegała moja wolność. Nie chcę nawet tantiem. To proste zastosowanie zasady wolności.\nALEK TARKOWSKI: Istotna jest tu także perspektywa biznesowa. Poproszę o komentarz panią Agatę Wacławik-Wejman z Google Polska. Mają państwo szereg kluczowych platform, które pośredniczą w obiegu pomiędzy twórcami i odbiorcami. Czy widzą państwo potrzebę reformy prawa, czy coś państwa w obecnym prawie uwiera?\nAGATA WACŁAWIK-WEJMAN: Pomiędzy użytkownikiem a twórcą znajduje się cały szereg podmiotów, infrastruktur, platform udostępniających utwory. Rzeczywiście Google jest dostarczycielem rozwiązań technologicznych, poprzez które użytkownicy mogą udostępniać, wrzucać i uzyskiwać dostęp do różnego rodzaju treści. Internet daje nam w sumie cztery kategorie innowacji w dziedzinie kultury. Po pierwsze, możliwość utrwalania dziedzictwa kulturowego. Po drugie, możliwość dostępu do treści. Po trzecie, możliwość kreacyjną. I po czwarte, daje twórcom możliwość uzyskania wymiernych wartości finansowych. Nie ma takiego przemysłu kreatywnego, który by jakoś tracił na rozwoju internetu, raczej przychody rosną. Poza tym internet jest transgraniczny. Z definicji. To przynosi różne wyzwania, związane między innymi ze sposobem licencjonowania. Innowacje wymagają także pewnych norm regulacyjnych – i tu dochodzę do sedna sprawy. Te normy powinny gwarantować pewność prawa i być jednocześnie dostosowane do charakteru innowacji, czyli częściowo przynajmniej uwzględniać postęp.\nSpołeczeństwo informacyjne opiera się na prawie własności intelektualnej, na prawie autorskim. Dlatego nie może ono być zbyt skomplikowane, hermetyczne. Ta wiedza jest potrzebna indywidualnym osobom, przedsiębiorcom, instytucjom. Chciałam zwrócić uwagę na raport centrum SSRC – w zeszłym roku był głośny w różnych kręgach – który pokazuje, w jaki sposób w krajach rozwijających się, takich jak Brazylia, Rosja, Południowa Afryka, tworzy się zjawisko piractwa. Wynika z niego, że wzmacnianie mechanizmów egzekwowania prawa nie jest skuteczne, jeśli występują inne czynniki, które potęgują zjawisko piractwa, jak na przykład niedostępność danego utworu ze względu na słabo rozwinięty rynek lub cenę. Konkluzja dla nas – myślmy o reformach w ten sposób, żeby umożliwić rozwój różnego rodzaju rynków, tak, żeby użytkownik miał dostęp do produktu, którego potrzebuje. Za darmo lub nie.\nOstatnia uwaga – pojawiły się głosy, że należy pobudzać rozwój dyskusji europejskiej na temat zmian w prawie własności intelektualnej. Zgadzam się, ale to nie znaczy, że nie możemy mieć w tej kwestii pewnej ambicji także na gruncie polskim. Potrzebujemy modernizacji. Państwa, które chcą być silne jeśli chodzi o społeczeństwo informacyjne i gospodarkę opartą na innowacjach, nie czekają, co się wydarzy na poziomie UE, ale już w tej chwili intensywnie zastanawiają się, jak wzmacniać warunki innowacyjności. W Wielkiej Brytanii czy Irlandii własność intelektualna jest głównym obszarem, który rządy identyfikują jako pole do reform. Pojawiają się głosy w literaturze – na przykład w holenderskim raporcie Hugenholtza i Senftlebena – że już na gruncie obowiązującego prawa europejskiego możemy poszukiwać rozwiązań. Być może nie trzeba czekać na wielkie, trudne zmiany, ale wystarczy przyjrzeć się temu, co gwarantuje dyrektywa o społeczeństwie informacyjnym w zakresie całego katalogu wyjątków.\nALEK TARKOWSKI: Żeby pozostać jeszcze na styku prawa autorskiego i biznesu, chciałbym poprosić o głos Konrada Gliścińskiego. Konrad jest doktorantem prawa na Uniwersytecie Jagiellońskim. Poprosiliśmy go o przygotowanie szybkiej analizy, jej tytuł brzmi „Niech ZAiKS utworzy Chomika”. Czy duże zmiany są niezbędne, żeby ten nowy biznes mógł działać, czy wystarczą małe?\nKONRAD GLIŚCIŃSKI: Nie ulega wątpliwości, że autorzy wymagają ochrony. Ale pytanie brzmi, za pomocą jakiego modelu mamy ich chronić. Model ochrony za pomocą praw bezwzględnych, który został wytworzony w XIX wieku, a potem spetryfikowany za pomocą porozumienia TRIPS, oparty na modelu własnościowym, przystawał wtedy do modelu rzeczywistości. Tyle tylko, że stosowanie przepisów prawa własności do dóbr niematerialnych okazuje się być kompletną porażką. Słyszymy wiele anegdotycznych opowieści o tym, co by było, gdyby nie było prawa autorskiego. Ale badania – w tym raporty, o których mówiła moja przedmówczyni, a także raporty ONZ, WHO, Banku Światowego – wskazują, że system praw własności intelektualnej z definicji jest nieefektywny i niesprawiedliwy. Dlatego właśnie, że dobra materialne, z którymi w sposób naturalny wiąże się prawo własności, mają zupełnie inny charakter niż dobra niematerialne, które w teorii ekonomii nazywane są publicznymi. Badania nad dobrami publicznymi na poziomie teoretycznym i empirycznym prowadzone są mniej więcej od lat 60., dorobek jest spory i – mówię to jako osoba przygotowująca pracę doktorską na ten temat – naprawdę trudno jest znaleźć sensowne uzasadnienie tego systemu.\nPoza tym system własności intelektualnej jest tylko jednym z elementów systemu finansowania kultury. Mamy również system klasycznych finansowań publicznych, nagród i grantów – na przykład scenarzyści zrzeszeni w ZAiKS-ie bardzo lubią korzystać z grantów, które udostępnia Polski Instytut Sztuki Filmowej. Mamy również klasyczną ekonomię darów – Wikipedia jest przykładem, że to może sprawnie funkcjonować. Oraz cały szereg modeli biznesowych wypracowanych w internecie, opartych na zasadzie dostarczania dóbr do użytkowników za darmo i czerpania środków finansowych z zupełnie innych źródeł. W środowisku cyfrowym nigdy nie będzie tak, że na podstawie samego korzystania z utworów będziemy dostawali pieniądze. Megaupload to doskonały przykład, że taki model biznesowy może generować duże pieniądze. Ale problem z Megaupload był taki, że pieniądze zamiast trafiać do twórców, trafiały do pana, który to wymyślił. Stąd pomysł, żeby ZAiKS sobie założył taki Megaupload, takiego Chomika, może by się udało. Przestańmy opowiadać o tym, że prawa autorskie to jedyny mechanizm finansowania. To nieprawda. I wydaje mi się, że test Zosi to jest jeszcze za mało. Ja chciałbym pójść jeszcze o krok dalej.\nOBYWATELE KULTURY W SPRAWIE WOLNOŚCI\nJednym z postanowień „Paktu dla Kultury” jest poszerzenie domeny publicznej poprzez zakup dzieł o szczególnym znaczeniu dla kultury i edukacji ze środków planowanego funduszu domeny publicznej w celu bezpłatnego i powszechnego udostępniania ich w Internecie.\nObywatele Kultury uważają, że powszechne prawo do korzystania z dóbr kultury ma fundamentalne znaczenie dla rozwoju społecznego. Nie może jednak odbywać się z pogwałceniem prawa własności. Jesteśmy przekonani, że rozpoczęta właśnie debata publiczna pozwoli na wypracowanie rozwiązań prawnych pozwalających rozszerzyć dostęp do kultury i jednocześnie zachować zasady godziwego wynagrodzenia dla twórców i producentów dzieł.\nUważamy, że nie należy obciążać internautów korzystających na własny użytek z dóbr kultury w Internecie obowiązkiem dochodzenia legalności źródeł ich udostępniania. Należy tym samym usunąć przepisy prawa karnego, które wymierzone są przeciw prywatnym osobom korzystającym z Internetu. Z drugiej strony naganne jest przyzwolenie na praktyki komercyjne generujące zyski na cudzej własności. Modele biznesowe w Internecie powinny być budowane z uwzględnieniem praw twórców i producentów dóbr kultury.\nMICHAŁ KOMAR: Wie pan, do tej pory w historii były rzeczywiście dwa modele finansowania – jak już idziemy na ostre, to na ostre – przez prawa autorskie albo przez wyzucie autorów z praw. Pan wie, gdzie tak się stało?\nKONRAD GLIŚCIŃSKI: Nie będę komentował takich argumentów.\nMICHAŁ KOMAR: Dlaczego? Do dziś istnieje w Federacji Rosyjskiej gradacja: zasłużony artysta Republiki, bardzo zasłużony artysta Republiki. Wie pan, skąd się wzięły te tytuły? To są te dwa modele, które zostały wypracowane w XX wieku. Więc ja wolę pozostać przy tym opartym na prawie własności. Jeśli pańskim zamiarem jest wyzucie autorów z praw autorskich, to nie wiem, po co się spotykamy. Ta rewolucja w prawach autorskich nie przejdzie, zbyt dużo wielkich potęg jest zainteresowanych tym, aby się nie dokonała. A ponieważ uczestniczyłem w paru rewolucjach przegranych, to wiem, że nie ma co marnować energii. I nie pójdę z panem na barykady. Nie założę Chomika i nie będę zachęcał swoich kolegów. Bo moi koledzy nie chcą zakładać Chomika, tylko chcą, by ich prawa były respektowane. To wszystko.\nJAROSŁAW LIPSZYC: W dyskusjach internetowych pierwszy, który przyrówna adwersarza do faszysty, przegrywa, automatycznie. Myślę, że należy to rozszerzyć – kto pierwszy przyrówna adwersarza do komunisty, również przegrywa.\nDużo czasu poświęciliśmy dostępowi „do”, płaceniu „za” i zarabianiu „z”. Problem jednak nie leży ani w dostępie, ani w płaceniu, ani w zarabianiu. Problem leży w kontroli – ponieważ mówimy o regulowaniu komunikacji międzyludzkiej. Musimy zdecydować, czy budujemy system kontroli obiegu informacji, czy nie. Cała reszta jest wyłącznie pochodną.\nPadła tutaj teza, że należy ludzi uczyć tego bigosu, który przez ostatnie kilkadziesiąt lat został nawarzony w prawie autorskim. Przepraszam, to niemożliwe. Dopóki system nie będzie tak prosty jak prawo o ruchu drogowym, gdzie znak nakazu skrętu w prawo oznacza nakaz skrętu w prawo, a nie „skonsultuj się z prawnikiem”, dopóty nie ma co tego uczyć. Nauka systemu, który jest niesprawiedliwy, to nie nauka, tylko propaganda. Zanim rzucimy się na tę edukację, można sporo rzeczy naprawić na własnym podwórku. Bo bardzo wiele jest instytucji publicznych, które zajmują się otwartością, ale nie przechodzą testu Wikipedii. W żadnym z projektów, które realizują. Warto się skupić na tym, żeby zasoby tworzone z funduszy publicznych były naprawdę wolne. I to jest do zrobienia na gruncie krajowym, do tego nie potrzebujemy UE.\nHELENA RYMAR: Po pierwsze, zgadzamy się co do tego, że trzeba zrobić porządek z językiem. Po drugie, padły głosy, że można by tę dyskusję przenieść na poziom międzynarodowy, że przydałby się być może bardziej rewolucyjny głos ze strony polskiej. Po trzecie, wszyscy zgadzamy się, że trzeba poszerzać domenę publiczną i że nie powinno z tym być większego problemu. Jeśli chodzi o propozycję rozszerzenia wyjątków pod dyrektywą o społeczeństwie informacyjnym, to wydaje mi się, że w Polsce wprowadzono już wszystkie wyjątki. Niektóre nawet za bardzo. Nie ma na przykład u nas tzw. public lending right i za książki wypożyczane z biblioteki się nie płaci. A jeśli chodzi o żywą dyskusję pomiędzy rewolucjonistą Konradem, który przyszedł w czerwonych spodniach, a panem Komarem, to chciałam powiedzieć, że nikt nie chce odebrać twórcom ich praw, tylko widzimy, że wraz z internetem, który jest innowacyjny, powstają nowe modele biznesowe, na których twórcy mogliby zarabiać. Nie chcemy pozbawiać twórców ich praw, ale pomóc odnaleźć im drogę w nowym społeczeństwie informacyjnym.\nBOGUSŁAW PLUTA: Problem sprowadza się do różnicy zdań na temat tego, czy prawo autorskie jest prawem własności, czy nie. I dopóki tego nie rozwiążemy, to możemy sobie dyskutować i dyskutować.\nALEK TARKOWSKI: Ale kiwał pan głową, że z tą domeną publiczną to nie jest takie proste. Czy może pan to rozwinąć?\nBOGUSŁAW PLUTA: Poszerzanie domeny publicznej w wersji, którą tutaj przeczytałem, postrzegamy jako próbę zabrania nam czegoś i rozdawania tego za darmo.\nKRZYSZTOF SIEWICZ: Po pierwsze, mówimy o ewentualnym rozszerzeniu rozumienia materiałów i dokumentów urzędowych, co może rzeczywiście poszerzyć domenę publiczną. Po drugie, mówimy o zaistnieniu prawnej możliwości zrzeczenia się praw, czyli przekazania do domeny publicznej. Po trzecie, mówimy – i tu może jest sedno sporu – o skróceniu okresu ochrony praw autorskich, za którymi poszłyby też prawa producenckie. Co dokładnie pana, czy pana środowisko boli? Gdzie jest to zabieranie?\nBOGUSŁAW PLUTA: Nie boli nas zmuszanie urzędów do przekazywania do domeny publicznej wszystkiego, co zostało zrobione za publiczne pieniądze. Ale według tego projektu w domenie publicznej powinno być wszystko poza tym, co jest wyłącznym prawem twórcy. Natomiast moim zdaniem w domenie publicznej powinno być tylko to, co twórca do niej przekazał. Czyli co innego jest bazą, a co innego jest odejmowane. Tu tkwi główna różnica.\nKRZYSZTOF SIEWICZ: Chciałbym się odnieść jeszcze do pryncypiów prawa autorskiego. Ostatnio czytałem książkę o powstaniu na Węgrzech w 1956 roku – w ramach przeobrażeń po śmierci Stalina Nikita Chruszczow ogłosił, że należy zaprowadzić socjalistyczną praworządność. I wydaje mi się, że różnica między własnością i własnością intelektualną jest trochę taka, jak między praworządnością i praworządnością socjalistyczną.\nJeżeli rzeczywiście prawa autorskie to prawa własności, to po co nam osobna ustawa o prawach autorskich, które dają podmiotom o wiele większy zakres praw niż prawo własności? Na gruncie kodeksu cywilnego można pozbyć się własności, nawet własności nieruchomości, ale nie można pozbyć się własności utworu. Można nieruchomość zasiedzieć, ale nie można zasiedzieć prawa autorskiego. Kiedy zacząłem się uczyć o prawie autorskim, to w pierwszym podręczniku przeczytałem, że jest podstawowa ekonomiczna różnica pomiędzy dobrami materialnymi a dobrami niematerialnymi – te pierwsze wykazują wiele cech dóbr prywatnych, a te drugie – publicznych. Dla prawnika to są odmienne stany faktyczne. I powinny mieć osobne regulacje. To jeszcze nie oznacza, że dobra niematerialne nie mogą być objęte prawami wyłącznymi. Przyznajemy je między innymi ze względu na tzw. ekonomiczną zachętę. Uważa się, że niektórzy nie zainwestowaliby w produkcję dóbr niematerialnych, gdyby nie mogli liczyć na tę ochronę wyłączną. Ale to się sprawdza tylko w niektórych przypadkach. Niektórzy inwestują w produkcję dóbr niematerialnych, godząc się nawet z tym, że te dobra będą później dla wszystkich dostępne bez ograniczeń. I co najmniej dwie osoby reprezentują tu podmioty, które to świadomie robią – Google i Novell – te firmy płacą pracownikom za robienie czegoś, co jest później dostępne dla wszystkich bez ograniczeń. To model, który funkcjonuje w oparciu o inną logikę korzystania z praw.\nŻeby znaleźć wspólny język, powinniśmy zacząć rozmawiać o tym, co jest zasadą, a co wyjątkiem. Dla mnie jako prawnika wydawało się oczywiste, że prawa dotyczące dóbr niematerialnych są pewnym wyjątkiem od ogólnej zasady. Z mojego punktu widzenia to domena publiczna jest zasadą, a prawa autorskie wyjątkiem. Prawa autorskie przyznają twórcy szeroki zakres wyłączności, i tu z kolei mamy wyjątki od tego zakresu. Kiedy słyszę, że twórcy traktują rozszerzanie domeny publicznej jak zabieranie im czegoś, to zastanawiam się, z czego wywodzą swoje prawa. Uważają, że to jest jakieś prawo natury, dane od Boga? A może właśnie jest odwrotnie: to państwo, czyli my wszyscy, decydujemy, że przyznajemy twórcy jakiś określony zakres praw. Obie te teorie, naturalistyczna i pozytywistyczna, są obecne w dyskusji o prawie autorskim.\nALEK TARKOWSKI: Problem nie polega może na tym, żeby język zmienić, tylko na tym, jak te dwa języki mogą współistnieć. Pewien profesor prawa na Harvardzie – Charlie Nesson, uważany za ekscentryka, założyciel Centrum Berkmana – uwielbia pokazywać na slajdach czarnobiały obrazek, na którym – w zależności jak się spojrzy – widać albo białą wazę na czarnym tle, albo czarne profile twarzy z białą przestrzenią pośrodku. Pokazuje to jako zagadkę, jak konstruować prawo. Kiedy w naszym projekcie piszemy o umowie społecznej, odwołujemy się do pewnej tradycji myślenia o prawie autorskim, trochę nie z naszego gruntu. Ale jak uznać prawa autorskie za umowę społeczną w sytuacji, kiedy prawo autorskie uznaje się za prawo naturalne?\nGŁOS Z SALI 2 (Maciej Gawroński, Bird & Bird): Modele biznesowe, o których mówimy, to myślenie magiczne. Reprezentuję firmę, która zajmuje się doradztwem w kwestii własności intelektualnej w Europie i w Azji. I w dużej mierze patrzę na te regulacje pod kontem finansowych i majątkowych interesów stron. Mówienie o tym, że twórca powinien otworzyć portal, w którym będzie sprzedawał muzykę, to uciekanie od problemu. A główny problem z prawem autorskim jest taki, że mamy do czynienia z wielką armatą, która z mniejszą lub większą precyzją wali do wszystkich i wielu ludzi dostaje rykoszetem. Ta regulacja, jak powiedziała Agata Wacławik-Wejman, ma bardzo rygorystyczne skutki i ciężko ją zmienić. Zgadzam się też, że jest różnica pomiędzy dobrami materialnymi a niematerialnymi. Można ją łatwo zobrazować, wyrywając spod kogoś z państwa krzesło. Natomiast jeśli autor oddaje swoje dzieło cyfrowe komuś innemu, to w dalszym ciągu je ma. Ta możliwość multiplikowania powoduje, że trzeba na to spojrzeć z innej perspektywy niż na przedmiot fizyczny.\nGŁOS Z SALI 3 (Krzysztof Lewandowski, ZAiKS): Prawo autorskie nie odnosi się tylko do sfery ekonomicznej. Podstawowy przepis prawa karnego w ustawie o prawie autorskim, 116, dotyczy rozpowszechniania twórczości. Najważniejsze dla autora jest to, gdzie i kto rozpowszechnia jego utwór. Dalej w prawie autorskim znajdziemy swobodę twórcy, który może decydować o tym, czy chce wynagrodzenie za konkretne rozpowszechnianie, czy nie. Ale to on powinien zdecydować, czy marsz przez niego napisany jest wykonywany w filharmonii, czy do tego marsza defiluje oddział faszystowski. To jest pierwsza przesłanka – ochrona praw osobistych. O to ubiegali się twórcy już w starożytności. Tego domagał się Cyceron, później Leonardo da Vinci – żeby nie kombinować na jego dziełach, szanować autorstwo. Nawet ustawodawca posłużył się poetyckim sformułowaniem „więź twórcy z utworem”. I tę więź należy uwzględnić.\nPrawnicy znają dozwolone w prawie używki dotyczące dóbr osobistych. Być może ta edukacja, o której tu mówimy, dostarczy wiedzy pozostałym państwu. Prawo autorskie nie jest skomplikowane. Po prostu twórca ma prawo zadecydować, co zrobić ze swoim utworem. Ale uważam, że za skutki łamania prawa powinien odpowiadać ten, kto udostępnia utwór, a nie ten, kto po niego sięga. Prawo powinno być tak skonstruowane, aby ostateczny odbiorca, którego czasem nazywamy użytkownikiem kultury, miał pewność, że sięga po utwór legalny.\nPrzy czym nie możemy mówić o prawie autorskim, nie używając wypracowanych do tego celu pojęć. Socjologowie, kulturoznawcy, filozofowie, którzy chcą o prawie autorskim mówić, muszą się nauczyć tego języka prawniczego. Zawsze w historii, kiedy pojawiały się nowe pola eksploatacji, znajdowała się jakaś metoda uregulowania – albo w prawie, albo w faktach. Przykładem są organizacje zbiorowego zarządzania, które powołali twórcy, nie mając żadnych podstaw regulacyjnych. Do dziś pozostają najlepszym sposobem legalizowania twórczości. Podsumowując – dyskusja nad kształtem prawa ma sens, ale musi być bardziej konkretna.\nI na koniec – nie byłoby tego całego contentu, nie byłoby pośredników, użytkowników, jeśli na początku nie byłoby twórcy. Prawo autorskie jest prawem naturalnym – dlatego, że ma ochronić twórcę przed tymi, którzy hasają na jego dobrach i chcieliby z nich korzystać, nie płacąc ani centa.\nALEK TARKOWSKI: Kiedy mówi pan o centach, to przypomina mi się, że Stany Zjednoczone do 1994 roku nie uznawały zagranicznych praw autorskich. I właśnie zakończył się proces, w którym szanowany kompozytor pytał, dlaczego ma płacić za wykonania Prokofiewa, i nazywał to rozbojem w biały dzień.\nMICHAŁ KOMAR: A widzi pan, ZAiKS-owi Amerykanie zapłacili za cały okres eksploatacji utworów na terenie USA.\nGŁOS Z SALI 4 (Wojciech Dziomdziora): Pracuję dla Telekomunikacji, ale jestem też członkiem komisji prawa autorskiego. Zacznę od pewnej opowieści a propos testu Zosi. Zostałem kiedyś zaproszony do jury konkursu na najlepszą stronę internetową o Warszawie organizowanego przez periodyk „Stolica”. Żadna z tych stron nie była robiona dla celów komercyjnych. Prowadzili je pasjonaci, taki był też był wymóg konkursu. I 10 na 10 finalistów tego konkursu jechało na nielegalu. Wszystkie strony w sposób ewidentny łamały ustawę o prawach autorskich. To jest sytuacja, która wskazuje, że rzeczywiście system wymaga zmiany.\nNatomiast upierałbym się, że prawa autorskie są zakorzenione w prawie własności. Chociaż bardzo mi się podobał głos dyrektora ZAIKS-u, bo tak naprawdę 90% naszej dyskusji dotyczyło nie prawa autorskiego, tylko prawa do kopiowania. Mówiliśmy o ekonomicznych aspektach, mówiliśmy o copyright, a nie prawie autorskim. Prawo autorskie nigdy nie będzie łatwe. Nie ma takiej możliwości w dzisiejszym skomplikowanym świecie.\nGŁOS Z SALI 5 (Marcin Maruta): Jeśli chciałbym podnieść atmosferę, mógłbym teraz użyć ostrych słów, i zacząłbym od pańskiej przerażającej wypowiedzi o własności jako prawie naturalnym. Muszę państwa uspokoić – z punktu widzenia prawa jest to pogląd skrajnie mniejszościowy. Możemy przyjmować słowo „własność”, ale nie ma mowy o własności jako takiej w prawie autorskim. Własność jest prawem rzeczowym, tu mamy prawa majątkowe.\nPrzeraża mnie atmosfera wokół prawa autorskiego. Niektóre organizacje mają czelność nazywania nas piratami, kiedy większość prawników mówi nam, że wolno ściągać z internetu na użytek osobisty. ZAiKS twierdzi, że naruszamy prawo, ale ani słowem się nie zająknie, że na podstawie artykułu 20 organizacje zbiorowego zarządzania od każdego nośnika biorą potężne pieniądze. Czyli powinno nam być wolno ściągać to, co jest na nich rozpowszechniane. Twórca powinien mieć kontrolę nad samym rozpowszechnianiem, a jak już coś wypuścił, ma przekichane, koniec, poszło. Ma prawo do kontroli zwielokrotniania i rozpowszechniania, ale nie ma prawa do kontroli użytkownika. Jeżeli pan chce takich szerokich praw autorskich, to ciekaw jestem, czy u któregoś ze swoich znajomych kiedykolwiek dotknął pan książki? Jakim prawem? Przecież twórca mógł sobie nie życzyć, żeby pan przeglądał sobie jego książkę. Jak rozszerzymy prawa autorskie, to oszalejemy. Dlaczego mamy chronić utwory, a pomysły nie? Opatentujmy powieści kryminalne i każdy, kto napisze powieść kryminalną bez zezwolenia, będzie przestępcą.\nI nie jest tak, że jak wszyscy kradną, to należy zlikwidować kodeks karny. Jednak mniejszość kradnie. A zdecydowana większość, zwłaszcza jeżeli mówimy o młodych ludziach, narusza prawa autorskie w sieci. I ten odsetek będzie rósł. Nie możemy powiedzieć uczniom, którzy robią gazetkę szkolną i wykorzystają zdjęcie, że są przestępcami. Musimy ruszyć te zasady, to święte prawo własności, święte prawo kontroli. Przemysł lamp gazowych też był kiedyś bardzo mocny. Przemysł karoc był genialnie rozpropagowany. Ileż tam było afer o to, że wjadą w to pociągi, samochody i zniszczą. Niestety, pewne rzeczy się kończą i zaczynają się nowe. Nie wiem, czy cytat z „Wiedźmina” by nie naruszył praw autorskich Sapkowskiego, więc go tutaj nie zacytuję. Choć dla rozbawienia publiczności powiem, że prawo cytatów nie obejmuje.\nALEK TARKOWSKI: Muszę powiedzieć, że jak na taką dyskusję, to i tak udaje nam się zachować wysoki poziom wzajemnej sympatii i humoru.\nGŁOS Z SALI 6 (Adam Nowak, UW): Mnogość problemów mnie przytłacza. Przede wszystkim mnogość punktów spornych, które są niemożliwe do uregulowania, bo każda z czterech stron, które uczestniczą w tej biesiadzie prawa autorskiego, ma inne interesy. Mamy autorów i pośredników. Mamy użytkowników oraz jeszcze jeden podmiot, o którym bardzo mało się mówi, czyli administrację – do niej należy ostatnie słowo, bo to tam wykuwają się te wszystkie regulacje prawne, które później wszystkich nas dotykają. Mnie bardzo niepokoi fakt, że te nasze dyskusje – choćby nie wiem jak owocne – nie mają żadnego sensu, jeżeli ci, którzy później będą coś modyfikować, nie będą brali tego pod uwagę. Nieszczęsny kopista pliku cyfrowego – który nie jest złodziejem, nie odejmuje nikomu niczego, ale powiela – faktycznie podlega trzem regulacjom: karnej, cywilnej i specjalnej ustawie o prawie autorskim. Każda z nich narzuca nowe kary na tego nieszczęsnego użytkownika. 15 milionów ludzi, którzy złamali prawa autorskie, według wszystkich tych trzech regulacji powinno pójść do więzienia i zapłacić wysoką karę. W 1994 roku, kiedy powstała ta ustawa, założono nam kaganiec, kajdanki i pętlę na szyję. Ostatnio ktoś w internecie mi przysłał taki rysuneczek – w więzieniu siedzi dwóch ludzi, wielki zwalisty chłop i mały, wychudzony okularnik. Za co siedzisz, pyta się ten duży, bo ja zabiłem kolegę. A ja skopiowałem obrazek – ten odpowiada.\nGŁOS Z SALI 7 (Zdzisław Kaleta): Powinniśmy wypracować pomysł na działanie na teraz. Tekst waszego projektu jest niezwykle delikatny, łagodny, próbuje za wszelką cenę nie zaogniać sytuacji. Wydaje mi się to niewłaściwym kierunkiem, co pokazała dyskusja o ACTA. Trzeba znaleźć dwa czy trzy tematy, które się spotkają z poparciem mas. Wtedy dopiero rząd zmieni stanowisko. Te tematy to skrócenie okresu obowiązywania praw autorskich, uzależnienie ich od tego, jak te utwory są wydawane i rozpowszechnianie przez tych, którzy prawa kupili; oraz wprowadzenie regulacji, że każdy, kto wydaje publiczne pieniądze na powstanie utworu, ma psi obowiązek zapewnić, że on szybko i sprawnie przejdzie do domeny publicznej. Jeżeli ktoś nie chce być w domenie publicznej, niech to robi za własne pieniądze. Prawo autorskie jest bardzo proste. Jak ktoś ukradnie czyjś utwór i powie, że to jest jego, to jest karany za plagiat. Czym innym są majątkowe prawa autorskie. Powstały nie po to, żeby chronić autora, ale po to, żeby chronić egzemplarzowe rozpowszechnianie utworu i materialny wyraz zaistnienia tego utworu – by można było go dać, przekazać, sprzedać, wynająć. Problem polega na tym, że prawo nie lubi pustki, i jak powstał internet, to usiłowano interpretację rozciągnąć na publikacje w internecie – a tego się nie da zrobić, na to muszą być zupełnie inne przepisy.\nGŁOS Z SALI 8 (Bogdan Mizerski): Byłem świadkiem, jak uczy się studentów prawa autorskiego – to obowiązkowe na pierwszym roku. Może z 10% studentów pojęło, jaka jest różnica pomiędzy prawem majątkowym a prawem autorskim. Albo źle uczymy, albo to prawo jest dziwne. Druga sprawa – była tu mowa o rewolucyjnym głosie Polski na arenie międzynarodowej. Widziałem publicznie dostępne instrukcje dla naszej delegacji negocjującej układ ACTA. To jest żenada. Ostatnia sprawa – także jestem twórcą, i chciałbym móc legalnie wykorzystywać to, co mam. Kupiłem na przykład tło na strony, ilustracje, używam tego, i potem chcę spokojnie, bezpiecznie sprzedawać moje produkty – i żeby nikt nie mógł prawem kaduka położyć łapy na moim serwerze, żebym nie musiał prowadzać się po sądach, udowadniając, że nie jestem wielbłądem.\nGŁOS Z SALI 9 (Zbigniew Łukasiak, programista): Nie zgadzam się z panem Lipszycem, że używanie słowa pirat jest jakieś deprecjonujące. Nie bójmy się być piratami.\nZbigniew Łukasiak / fot. Centrum Cyfrowe Projekt: Polska\nALEK TARKOWSKI: Proszę panelistów o podsumowania.\nMICHAŁ KOMAR: Rozmawiać trzeba. Trzeba przygotować porządny opis rynku, o którym mówimy. I zastanowić się, co z tym zrobić. Uzgodnić terminologię, opisać rynek, zbadać kierunki strumienia pieniądza, zastanowić się, bez pośpiechu. I nie plątać w to polityków, którzy i tak się już wplątali.\nKRZYSZTOF SIEWICZ: Chciałem podziękować mecenasowi Kalecie. Zgadzam się, że nasze stanowisko nie jest zbyt rewolucyjne, ale myślę, że to jest jego mocną stroną. Żeby mieć sensowny, dostosowany do rzeczywistości system prawa autorskiego, wcale nie musimy robić rewolucji, musimy tylko go przybliżyć do podstawowych zasad, na których jest oparty. Profesor Lewandowski mówił, że to twórca powinien decydować, jak są wykorzystywane jego prawa – zgadzam się. Ale też uważam, że od tej zasady powinny być wyjątki. Bo albo będziemy mieli system totalnej kontroli, albo będziemy mieli system ludzki, taki, który nie będzie każdego inwigilował.\nHELENA RYMAR: Powiem górnolotnie, wszyscy dzisiaj uczestniczymy w historycznym wydarzeniu, tworzymy prawo. Jeśli coś z tego wyjdzie, jeżeli się zmieni choć kilka przepisów, to możemy mieć satysfakcję.\nJAROSŁAW LIPSZYC: Ja już mam takie doświadczenie, angażowałem się w proces, który spowodował zmianę kilku przepisów – nie czuję się z tego powodu lepiej, a czasami czuję się znacznie gorzej. Wygląda na to, że jestem na tej sali jedynym pesymistą, takim marudą ze smerfów, który chodzi i mówi, że się nie uda. Bo ja nie wierzę, że jesteśmy w stanie w perspektywie najbliższego czasu wprowadzić sensowną zmianę. Nie jesteśmy w stanie zrobić nic, co uczyniłoby jakąś różnicę, co przeszłoby przez test Zosi. To moment krytyczny. Musimy zatem uczyć, edukować – nie tego, na czym polega prawo cytatu, bo kiedyś byłem na dwugodzinnym szkoleniu z prawa cytatu i wiem, że to zajęcie wysokiego ryzyka – w jaki sposób ten niesprawiedliwy system traktować, żeby nie wpakować się w kłopoty. Musimy pracować nad stanem świadomości społecznej. Tylko szerokie zrozumienie problematyki i szerokie poparcie społeczne na rzecz zmian może w długiej perspektywie wygenerować dającą się zauważyć zmianę. To nie znaczy, że nie należy próbować także zrobić tego w krótkim terminie. Będę próbował, jak wszyscy.\nBOGUSŁAW PLUTA: Poziom populizmu w naszych wypowiedziach – to również mnie dotyczy – wskazuje na ogromne emocjonalne zaangażowanie w problem i podkreśla jego wagę. To dobrze. Wydaje mi się jednak, że są takie dziedziny, w których obie strony widzą potrzebę zmian i może nimi się zajmijmy. Drobne problemy często generują dużo dolegliwości. I żeby przekuć to w czyn, chciałem zadeklarować, że jesteśmy gotowi na współpracę z Creative Commons, żeby opracować taki tekst i taką procedurę obsługi tej licencji, żeby nie dochodziło do konfliktów na linii między producentami a korzystającymi z niej.\nALEK TARKOWSKI: Rozkręciliśmy się. Mam nadzieję, że – choć niektórzy w różnych momentach się łapali za głowę – doceniamy tę wymianę zdań. Podobno jak jest rewolucja, to pojawiają się potoki słów, może to jest dobra miara – coś się zmienia, bo wiele mamy do powiedzenia.\nJako Centrum Cyfrowe chcemy rozpocząć także bardziej ekspercką dyskusję, proponujemy potraktowanie naszych postulatów jako punktu wyjścia. To dyskusja i dla prawników, i dla nie-prawników, jeśli można tak świat podzielić. Udostępniliśmy nasze stanowisko w wersji, którą można komentować. Na naszej stronie jest link do systemu Substance.io, który bardzo umila komentowanie dokumentów. Zapraszamy do umieszczania refleksji dotyczących konkretnych zapisów. Poza tym chcielibyśmy zorganizować dwa lub trzy eksperckie, robocze seminaria. Postaramy się zaproponować tematy na podstawie wniosków z tej dyskusji. Wreszcie, bardzo liczę na to, że uda się zorganizować naprawdę duże wydarzenie, na którym w pełni udałoby się przedyskutować prawa autorskie. Zapraszam do kontynuowania rozmów – w realu i w wirtualu.\nZapis debaty jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie Autorstwa 3.0 Polska. Pewne prawa zastrzeżone na rzecz uczestników debaty.\ninternet, prawo autorskie, prawo


Zapraszamy do udziału w XV edycji ogólnopolskiego Konkursu Papieskiego. W tym roku hasło przewodnie brzmi „Dar na stulecie”. Organizatorem Konkursu jest Fundacja Instytut Tertio Millennio.\nFundacja Instytut Tertio Millennio została założona w 1995 roku przez dominikanina o. Macieja Ziębę. Co roku organizuje Konkurs Papieski.\nTematyka tegorocznego, piętnastego już konkursu jest zachętą dla młodych ludzi, aby już teraz zaczęli przygotowania do 100. rocznicy urodzin Jana Pawła II. Wprawdzie to wydarzenie będzie miało miejsce dopiero w 2020 roku, jednak już teraz powinniśmy pomyśleć, jak możemy zmieniać siebie, swoje środowisko, Polskę i świat, aby panowały w nim wartości bliskie papieżowi Polakowi. Wzięcie udziału jest dla młodych ludzi bodźcem do poznania osoby Jana Pawła II, a przede wszystkim jego nauki i orędzia jakie nam pozostawił.\nFinał – obrona esejów.\nNagrodą główną jest wspólny wyjazd do Rzymu dla 9 zwycięzców konkursu. Pierwszy etap rozpocznie się już 25 lutego i potrwa do 24 marca. Cały konkurs zakończy się galą finałową, która odbędzie się 18 maja 2019 roku w Krakowie.\nWszelkie informacje na temat konkursu dostępne są na TEJ stronie. Portal Aleteia.pl objął konkurs patronatem medialnym.


▷ Kolka u dzieci - przeczytaj jakie są przyczyny i sposoby leczenia apo-discounter.pl\nStrona główna > Artykuły o zdrowiu > Rodzina i dziecko > Kolki u noworodka\nKolka u małych dzieci - przyczyny i sposoby leczenia\nKolka u małych dzieci pojawia się dosyć często i spędza sen z powiek wielu rodzicom. Jest to przypadłość stosunkowo niegroźna, ale dosyć uciążliwa - zarówno dla malucha, jak i dla jego opiekunów. Pojawia się zazwyczaj w pierwszych tygodniach życia i w większości przypadków trwa nie dłużej niż do szóstego miesiąca. I chociaż trudno wskazać jeden skuteczny sposób na atak kolki, to jednak rodzice nie są zupełnie bezradni - mogą łagodzić nieprzyjemne dolegliwości i podejmować działania, które pomogą maluchowi przetrwać te trudne chwile. Najważniejsze jest zachowanie spokoju, gdyż zdenerwowanie rodzica sprawi, iż dziecko będzie płakać jeszcze głośniej.\nMówiąc najogólniej kolka u małych dzieci to nic innego jak nagły i bolesny skurcz jelit, który zazwyczaj występuje o stałych porach (po południu lub wieczorem) i trwa od kilkunastu minut do nawet kilku godzin. Jej objawy są bardzo charakterystyczne, dlatego trudno pomylić ją z jakąkolwiek inną dolegliwością. Atak kolki objawia się przede wszystkim nagłym i rozpaczliwym płaczem dziecka, które nie daje się uspokoić nawet po przytuleniu. Pozostałe objawy tej dolegliwości to: - zaczerwieniona twarz, - napięty i wzdęty brzuszek, - naprężanie się, - podkurczanie nóżek. W przypadku ostrego ataku dodatkowo może dojść do ulewania, głośnego oddawania gazów oraz wymiotów. Jednocześnie należy pamiętać, iż nie każdy ból brzuszka jest związany z atakiem kolki - o tej przypadłości nie można mówić wtedy, gdy napięcie brzuszka występuje tylko podczas płaczu, a sam maluch uspokaja się po wzięciu go na ręce.\nPodstawowe przyczyny kolki u dzieci\nChociaż kolka dotyka niemal 40% maluchów, to lekarze nadal nie odkryli jej jednoznacznych przyczyn. Jedyne co zdołano ustalić, to pewne sytuacje, które mogą sprzyjać atakom tej nieprzyjemnej dolegliwości. Do najbardziej prawdopodobnych przyczyn kolki zalicza się:\nbłędy dietetyczne kobiety karmiącej piersią,\nniedojrzałość przewodu pokarmowego malucha,\nalergia na białko zawarte w mleku krowim,\nzła technika karmienia,\nzbyt duża ilość połykanego powietrza.\nDosyć popularną teorią mówiącą o ewentualnych przyczynach kolki u małych dzieci jest odwoływanie się do psychologii. Według specjalistów badających psychikę niemowląt do prawdopodobnych powodów występowania skurczu jelit można zaliczyć ogólny dyskomfort malucha - zmęczenie oraz zbyt dużą ilość bodźców. Na poparcie tej tezy można wskazać fakt, iż ataki kolki najczęściej mają miejsce w godzinach popołudniowych i wieczornych.\nCo robić w przypadku pojawienia się kolki\nAtak kolki u malucha na pewno wywołuje stres i zdenerwowanie opiekunów. Jednak podstawą jest zachowanie spokoju - należy pamiętać o tym, iż negatywne emocje rodziców wpływają na zachowanie dziecka, które odczuwa coraz większe zdenerwowanie. Dlatego podstawową czynnością podczas ataku kolki jest próba uspokojenia malucha - przytulenie go, noszenie na rękach bądź przystawienie do piersi. Warto też wypróbować jeden z domowych sposobów, czyli:\npołożenie maluszka na brzuszku i pomasowanie mu pleców,\nwykonanie delikatnego masażu brzuszka,\nogrzanie brzuszka ciepłym okładem,\nwłożenie malucha do wanienki z ciepłą wodą.\nDodatkowo warto nosić niemowlę w taki sposób, aby główka znajdowała się powyżej reszty ciała, a brzuszek dotykał ciała rodzica - pozycja taka nie tylko pomaga odprowadzać gazy, ale dodatkowo przynosi maluchowi poczucie bezpieczeństwa, który czuje ciepło rodzica.\nW niektórych przypadkach warto sięgnąć po preparaty apteczne, które są na bazie kopru włoskiego oraz rumianku i wykazują działanie wiatropędne i rozkurczowe. Najbardziej popularne są herbatki, które dziecko powinno pić systematycznie, a nie tylko doraźnie. Dodatkowo warto sięgnąć po krople Sab Simplex (które pomagają pozbyć się z organizmu dziecka pęcherzyków powietrza oraz gazów) i maść Windsalbe (która używana podczas masażu brzuszka skutecznie uspokaja przewód pokarmowy i zapobiega wzdęciom). Ważne jest także to, aby zminimalizować ryzyko wystąpienia czynników wywołujących kolkę.\nPZN 02563842 (CP*: zł 67.98/100 ml)\nPrzy silnych nawracających wzdęciach, uczuciu pełności\nNiweluje wzdęcia i poczucie przejedzenia.\nŚrodek przygotowawczy do badań klinicznych żołądka.\nŁagodzi zatrucia środkami chemicznymi.


29.06->Wielkie Rozpoczęcie Wakacji 2013 – ModernaClub.pl\n29.06->Wielkie Rozpoczęcie Wakacji 2013\nRozpoczęcie Wakacji to jedna z tych imprez w roku, która jest hucznie celebrowana przez nas wszystkich. W tym roku ta impreza wypada tydzień przed Najwiekszym Wydarzeniem Muycznym od wielu lat, czyli 8 Urodzinami klubu Moderna, podczas których na żywo wystąpi formacja FUN FACTORY w legedarnych oryginalnym skladzie. W najbliższą sobotę tradycyjnie nasi rezydenci zagrają sety z największymi wakacyjnymi przebojami ostatnich lat, ale także przypomną letnie hity lat 90’tych. To będzie prawdziwa rozgrzewka przed wyjątkowym klimatem , który zaskoczy Was podczas urodzin klubu. Nie zapomnijcie,że wenątrz klubu gramy na dwóch parkietach (Club I Tropical Arena) , a na zewnątrz możecie poszaleć na imprezie plenerowej w klimacie disco, dance i retro.\nKASA i Darmowe wejściówki do wygrania:https://www.facebook.com/events/184114935066683/\nRezerwacja loży: http://rezerwacja.modernaclub.pl/?d=2013-06-29\nNajwiększe Wydarzenie Ostatnich Lat już 6 lipca! » « 21.06-> Hawaii Party – Gorączka Licealnj Nocy


Nasi biegacze ponownie w Jakuszycach na „Biegu Piastów” | Warka24.pl\nRedakcja Instytucje, KS START Pułaski, Organizacje, Sport, Wiadomości\t5 kwietnia 2021\nZa naszymi biegaczami kolejny Bieg Piastów w Jakuszycach, który był rozgrywany po raz 45, ale pierwszy raz w formule indywidualnych startów w okresie 16 dni.\nBiegacz sam decydował kiedy wyrusza na trasę. Śniegu w Jakuszycach nigdy zazwyczaj w tym okresie nie brakuje i nartostrady były przygotowane bardzo przyzwoicie, ale trzeba było je dzielić z turystami, co często sprawiało że wyścig zamieniał się w slalom, a pozbawiony bezpośredniej rywalizacji mógł zamieniać się zarówno w biegową irytację, jak i przygodę. Sportową przygodę z pięknymi widokami w tle.\nZ Warki i okolic na start wybrało się dziewięć osób, które zdecydowały się jak zwykle na najdłuższą 50-kilometrową trasę, a jeden z nich – Grzegorz Gabler, tradycyjnie już, nazajutrz, pokonał także dystans 25 kilometrów.\nZarówno rok temu, jak i w bieżącym starcie najlepszy był Wacław Curyło – nauczyciel wychowania fizycznego z SP nr 1 w Warce. Pozostali nasi narciarze w dobrej kondycji pokonali planowany dystans, zgodnie podkreślając że „było ciężko, zwłaszcza na wąskich zjazdach, ale dla tych widoków i satysfakcji na mecie warto było tutaj być”. I jak zwykle pada deklaracja – „wracamy za rok!”.\nWyniki (50 km):\nWacław Curyło – 4:16:34\nGrzegorz Gabler – 4:40:07\nJacek Winiarczyk – 5:06:36\nMaciej Rudnicki – 5:30:12\nArtur Wojciechowski – 5:31:39\nRobert Wiśniewski – 5:46:22\nPiotr Tulo – 5:48:48\nAnna Marcinkiewicz – 5:56:45\nDariusz Bobrowski – 6:06:34\nGrzegorz Gabler w wyścigu na 25km uzyskał czas 2:10:40\nTagi: Aktualnościbieg piastówbiegi narciarskiejakuszycestart pułaski warka\n← Upamiętnijmy zwycięską "Bitwę pod Warką"! Ekstremalna Droga Krzyżowa w Warce →


Najlepsze zmiękczacze wody - Światowe Marki\nWoda jest niezbędna do życia. Wodę powinno pić się codziennie i powinny to być minimum dwa litry wody. Często zamiast po wodę, ludzie sięgają po niezdrowe, słodkie napoje i soki sklepowe, które nie gaszą pragnienia tak skutecznie jak woda. Woda najczęściej znajduje się w plastikowych butelkach. Plastik ma negatywny wpływ na środowisko oraz na zdrowie człowieka.\nSkuteczne zmiękczacze do wody\nNie powinno pić się wody bezpośrednio z kranu. Taka woda zawiera w sobie kamień oraz inne niebezpieczne dla zdrowia substancje. Często woda jest twarda i nie nadaje się do bezpośredniego wypicia. Jednak jest sposób na to, żeby woda z kranu była zdatna do picia. Najlepiej zastosować zmiękczacze wody, które niwelują twardość wody. Woda jest zazwyczaj twarda, dlatego że zawiera zbyt dużą ilość związków węglanu wapnia w sobie. Dlatego najlepiej pić wodę przefiltrowaną lub przegotowaną. Zmiękczacze do wody można z powodzeniem zainstalować w domu. Dzięki zmiękczaczowi, woda nadaje się do bezpośredniego wypicia z kranu i nie jest szkodliwa dla zdrowia człowieka, bo nie zawiera w sobie kamienia oraz innych szkodliwych substancji. Dzięki zainstalowaniu zmiękczacza, można również zaoszczędzić pieniądze. Nie trzeba wtedy kupować wody w sklepach, która najczęściej znajduje się w plastikowych butelkach. Plastik jest szkodliwy dla zdrowia człowieka oraz dla środowiska naturalnego, dlatego warto go ograniczać.\nWodę należy pić codziennie. Picie wody wpływa korzystnie na zdrowie człowieka oraz nawadnia organizm. Warto zrezygnować z niezdrowych soków i napojów sklepowych i spożywać jedynie wodę, żeby ugasić pragnienie. Można spożywać wodę również z kranu, pod warunkiem, że jest ona wcześniej przefiltrowana. Tylko wtedy nadaje się do wypicia i nie szkodzi zdrowiu.\nListwy przypodłogowe – sposób na urozmaicenie wnętrza\nKiedy kupić ławę podnoszoną?


Charlotta Rilley – panna niebrzydka i niegłupia, lecz pozbawiona posagu – skazana jest na mieszkanie kątem u krewnych albo… zamążpójście. I nie ma większych szans, by było to małżeństwo z miłości. Dziewczyna nie zamierza czekać, aż ktoś inny podejmie za nią życiową...\nAnka Skakanka odbiera świat trochę inaczej. Ale tak samo jak wszystkie dzieci wraz z 8-letnią siostrą Bożenką kocha zwierzaki i na zabój przyjaźni się z Frankiem Zezikiem. Nie posiada się ze szczęścia, gdy pod jej nogami ląduje piszcząca kulka… Nowy cykl, nowa...\nMistrzowskie połączenie powieści obyczajowej i thrillera intryguje nieprzewidywalną fabułą i porywa brawurowymi zwrotami akcji. Końcówka 2018 roku. Pensjonat prowadzony przez Jerzego Zawiślaka i jego wybrankę przygotowuje się do zimowego sezonu, który powinien dać...\nŚmiertelna pułapka i szansa na ocalenie. Podziemna wojna, o której nie miałeś pojęcia. Zejścia do kanału boją się wszyscy. Polacy nie mają wyboru, znajdują w sobie odwagę. Niemcy nie odważą się na to nigdy. Będą wieszać granaty przy włazach i wrzucać je do środka....\nDzisiejsza liczba odwiedzin: 292\nWizyty przez ostatnie 7 dni: 3 687\nWizyty przez ostatnie 30 dni: 15 747\nWizyty przez ostatnie 365 dni: 98 111\nRazem odwiedzin: 98 111


2009-07-14 12:20 Anna Jaworska, lekarz rodzinny\nZałożenie karty ciąży to bardzo ważna chwila dla przyszłej mamy. Ten dokument zaświadcza, że jesteś w ciąży. Nic więc dziwnego, że czujesz się stuprocentową ciężarną. Karta ciąży jest niewielkich rozmiarów, a mimo to zawiera wiele cennych informacji dotyczących ciebie i dziecka. Wystarczy rzut oka, aby od razu prześledzić przebieg ciąży. Dzięki temu każdy lekarz, do którego się zgłosisz, szybko zorientuje się w twojej zdrowotnej sytuacji: przebiegu ciąży, wynikach badań czy zażywanych lekach. Kartę bez problemu zmieścisz w torebce. Powinny być w niej odnotowane wszystkie badania i konsultacje lekarskie (także np. okulisty), które miałaś w czasie ciąży. Nie zapomnĳ jej wziąć ze sobą, gdy wyjeżdżasz na wakacje!\nKarta ciąży: o twoim stanie zdrowia\nNa pierwszej stronie znajduje się zawsze imię i nazwisko ciężarnej, data urodzenia, adres, a także data ostatniej miesiączki oznaczona skrótem OM oraz przewidywany termin porodu (TP). Lekarz ginekolog na podstawie oryginalnego pisemnego wyniku badania (a nie wyłącznie słownej informacji uzyskanej od ciężarnej) powinien wpisać także grupę krwi mamy, a czasem także ojca dziecka. Dane dotyczące grupy krwi oznaczone są jedną z liter: A, B lub cyfrą 0. Czynnik Rh (to on decyduje najczęściej o tzw. konflikcie serologicznym) lekarz wpisuje słownie, a nie tylko symbolem „+” lub „–”, aby uniknąć pomyłek. Gdyby karta ciąży wylądowała w rękach niezbyt mądrego dowcipnisia, który przerobiłby minus na plus, mogłoby to mieć poważne konsekwencje.\nKarta ciąży: informacje o porodach\nKarta ciąży: informacje na temat płodu\nW karcie jest także miejsce na wpisanie informacji o dziecku, np. w którym tygodniu poczułaś pierwsze ruchy, jakie dane uzyskano podczas badań USG. Skróty medyczne z USG przypominają niewtajemniczonym hieroglify. Ale rozszyfrowanie ich nie jest takie trudne, jak się wydaje (patrz ramka).\nBPD – wymiar główki\nCRL – długość dziecka od czubka główki do pupy, czyli długość ciemieniowo-siedzeniowa\nNajważniejsze lekarskie skróty:\nOdczyn WR – badanie wykrywające kiłę\nHBs antygen – badanie wykrywające nosicielstwo wirusowego zapalenia wątroby typu B\nTest OGTT – test obciążeniowy z 75 g glukozy\nTNW – termin następnej wizyty.\nE lub RBC – liczba czerwonych krwinek, czyli erytrocytów\nHt, HCT – hematokryt\nHb – stężenie hemoglobiny, barwnika krwinek czerwonych\nL lub WBC – liczba krwinek białych\ngluk. – obecność cukru\nL – obecność białych ciałek krwi.\nKarta ciąży: regularne wpisy\nWyniki badań krwi i moczu. Umożliwiają wykrycie nieprawidłowości, które mogą mieć wpływ na przebieg ciąży, np. cukrzycy, anemii, zakażenia układu moczowego (skróty znajdziesz w ramce).\nU mnie chyba wcześniej widac, ale ja byłam szczupla.\nczy u was w 13 tygodniu tez jeszcze nie było widac brzuszka mam sie tym martwic czy nie?\nJeśli na początku ciąży udzieliła zgodę na dzielenie się takimi informacjami to powinni podać ale jeśli nie podawała Pana danych to nie powinni. Ja osobiście nie upoważniałam ojca dziecka do informacji o moim stanie zdrowia co się tyczy także dziecka. Pozdrawiam\ndane ojca nie musa byc w karcie ciazy\nczy jesli ciezarna matka zerwie kontakt z przyszłym ojcem, czy lekarz udzieli mu przez telefon informacji jak przebiega ciąża?\nczy, w karcie ciąży muszą być dane przyszłego ojca? Może mogą być a przyszła matka nie chce ? Odpowiedzcie mi proszę.


Autor Wątek: Hydrocotyle leucocephala (Przeczytany 5441 razy)\n« dnia: Grudzień 23, 2011, 09:02:59 09:02 »\nWąkrotka białogłowa (Hydrocotyle leucocephala) znana poza akwarystami jako wąkrota\nWysokość rośliny w zbiorniku: roślina zasadzona w podłożu osiąga powierzchnię wody po czym pływa tuż pod powierzchnią (długość pędów do 1 m). Zwykle jest pływającą, ale ładnie prezentuje się też zasadzona.\nWymagane oświetlenie: małe i średnie. Z uwagi, że pływa tuż pod powierzchnią ma więcej światła niż rośliny zasadzone.\nPodłoże: bez znaczenia\nPodobno poprawna jej nazwa to wąkrota. Tak jest u botaników. W akwarystyce mówi się najczęściej wąkrotka i pewnie nic tego nie zmieni. Roślinka śliczna, zero wymagań co do wody (u mnie rośnie przy twardości > 20). Temperatura 20-28. Nawożenie w akwariach z rybkami niepotrzebne. Wymagania świetlne niewyszukane. Przy roślinach pływających może być bardzo małe, przy roślinach zakorzenionych nieco większe, ale wszędzie wystarczy 0,3 W/l. Oczywiście przy lepszym świetle i nawożeniu liście są większe.\nZakorzeniona na dnie pnie się w górę. Pływająca zarasta wszelkie dziury na powierzchni wody. Roślina potrafi też wyleźć z akwarium i zwisać na szybach (fajnie to wygląda). Te wiszące fragmenty są odporne na wysychanie w standardowym mieszkaniu.\nPlątanina liści i korzeni tworzy świetne warunki do życia żyworódek - duża część narybku dzięki temu przeżywa. Roślina rośnie bardzo szybko więc usuwa nadmiar zbędnych nawozów. Rozmnażanie przez urwanie węzełka (lub kilku) z liśćmi. Szybko pojawiają się szczepki. Nawet bez obcinania roślina szybko się rozgałęzia.\n- pływająca (raczej zabiedzony egzemplarz):\n- to już przesada....


Morderca z lotniskowca „Nimitz” | Przegląd\nAutor: Marek Karolkiewicz\t| Kwiecień 25, 2000\nSzalony amerykański marynarz w każdym porcie zabijał dziewczynę\n„Ten facet siał terror na całym globie. John Armstrong to seryjny morderca. To chory człowiek”, powiedział wstrząśnięty szef policji w Detroit, Benny Napoleon.\nJohn Eric Armstrong przez siedem lat pływał na amerykańskim lotniskowcu atomowym “Nimitz”, jednym z największych okrętów wojennych świata. W ramach wyznaczonych przez Pentagon zadań strategicznych USS “Nimitz” krążył od Pacyfiku po Zatokę Perską, zawijając do portów na wszystkich kontynentach. John Armstrong wychodził na ląd, odłączał się od kolegów, by znaleźć sobie sprzedajną dziewczynę. Nie chodziło mu jednak tylko o seksualną rozkosz. „Powiedział nam, że zabił lub usiłował zabić każdą prostytutkę, z którą uprawiał seks” – powiedział rzecznik policji w Detroit. Marvin Winkler. Marynarz zazwyczaj dusił swe ofiary i bił je metalową rurką, krzycząc:\n”Nienawidzę wszystkich dziwek!”\nCiała ukrywał w odludnych miejscach. Jak pisze dziennik „Detroit News”, niekiedy powracał po kilku godzinach, by zbezcześcić zwłoki. „Był on nie tylko zabójcą, ale także nekrofilem”, powiedział pewien funkcjonariusz policji z hrabstwa Wayne.\nPrzez długi czas Armstrong pozostawał bezkarny, bowiem lotniskowiec znów wypływał w morze. W ten sposób sprawca opuszczał miejsce zbrodni. Lokalne organy ścigania umarzały śledztwo. 26-letni obecnie John Armstrong przyznał się do zgładzenia l7 kobiet i jednego transwestyty. Mordował w Hongkongu, w Singapurze i w Tajlandii, w Izraelu i w Japonii, w Honolulu, na Hawajach, w Detroit, w Norfolk i w Seattle. Policja przypuszcza że marynarz z “Nimitza” może mieć na sumieniu życie 30 osób. Jeżeli jego zeznania zostaną potwierdzone, John Armstrong z Dearborn Heights pod Detroit w stanie Michigan, szczęśliwy mąż i ojciec l4-miesięcznego dziecka, trafi do dziejów kryminalistyki jako pierwszy ”globalny seryjny morderca”. Na razie intensywne dochodzenie prowadzi policja hrabstwa Wayne i służba bezpieczeństwa marynarki wojennej USA. Do śledztwa przyłączyły się również organy ścigania z Tel Awiwu, Singapuru oraz innych miast, do których zawijał “Nimitz”. Funkcjonariusze badają wszystkie przypadki nie wyjaśnionych morderstw, popełnionych w czasie, kiedy lotniskowiec stał w porcie.\nJohn Eric Armstrong urodził się w New Bern w Północnej Karolinie. Jego domem była mieszkalna przyczepa na końcu wąskiej, piaszczystej drogi, wytyczonej przez porośnięte zielskiem, zardzewiałe wraki ciężarówek. Ojciec, John Armstrong, bił matkę i zamiast zarabiać na życie, wolał przesiadywać w barach z kolesiami. Kiedy chłopiec miał 5 lat, przeżył rodzinną tragedię. Jego brat Mikey zmarł nagle w wieku zaledwie 2 miesięcy. W kilka tygodni później ojciec odszedł zimą kobieta, nie zostawiwszy nawet pieniędzy na nagrobek dla dziecka. Linda Pringle, matka marynarza, opowiada: “To był dla mojego wielki szok. Zawsze powtarzał, że chce być ze swoim braciszkiem. Zaczął też nienawidzić ojca, odrzucił mię “John”. Mówił, że nazywa się Eric”.\nW szkole Eric Armstrong był niezłym uczniem. Jak\nprzeciętny amerykański chłopiec\ngrał w koszykówkę, łowił ryby, uwielbiał elektroniczne zabawki i marzył o karierze policjanta. Nie przejawiał żadnych objawów agresji. ”Był bardzo spokojny i nie miał wielu przyjaciół. Był raczej introwertykiem”, opowiada jego były kolega z New Bern High School, Sami Marsh.\nJako nastolatek Eric zakochał się w dziewczynie imieniem Kelly. Związek ten nie trwał długo, gdyż Kelly wolała chodzić z innym kolegą, który obsypał ją prezentami. Po latach Armstrong zezna podczas przesłuchania w Detroit: “Uznałem, że ta dziewczyna nie jest lepsza od zwykłej dziwki. Dała się skusić kilkoma błyskotkami. Od tej pory zacząłem nienawidzić prostytutek”.\nPo ukończeniu szkoły w 1992 r. Armstrong zaskoczył rodzinę, wstępując do marynarki wojennej. Po przeszkoleniu w Orlando został skierowany do służby na pokładzie USS “Nimitz”. Ten lotniskowiec to prawdziwe pływające miasto o wyporności 90tys. ton i długości prawie 333 m, z załogą liczącą 6290 marynarzy i członków personelu lotniczego. Armstronga jednak szybko poznali prawie wszyscy. Eric bowiem nie tylko tankował samoloty, lecz był też okrętowym fryzjerem. Przełożeni chwalili jego pilność i zdyscyplinowanie. Chłopak z New Bem został dwukrotnie wyróżniony medalem za wzorową służbę, awansował na podoficera. Pilnie uczestniczył w kursach dotyczących bezpieczeństwa, podczas których marynarzy z naciskiem ostrzegano: “Nie popełniajcie żadnych aktów przemocy wobec prostytutek, a najlepiej nie zadawajcie się z nimi”. Fryzjer z “Nimitza” potakiwał i skrupulatnie notował. Nikt nie podejrzewał, ze ten wzorowy żołnierz w każdym porcie\nzmienia się w potwora.\nWe wrześniu l998 r. Eric, ubrany w biały frak, wziął za żonę Katie Randoske, śliczną, wysportowana funkcjonariuszkę Straży Przybrzeżnej. „Oboje wyglądali jak para sympatycznych, młodych ludzi. Katie wyrosła w naszej parafii. Nie sądzę, aby cokolwiek wiedziała o mrocznym hobby swego męża”, twierdzi pastor Fred Zimmerman z South Redford Christian Church, który udzielał ślubu. Katie rychło została matką. Młoda kobieta, która znów jest w ciąży, po aresztowaniu męża odmówiła składania zeznań.\nSąsiedzi zwracali uwagę, że w mieszkaniu wynajmowanym przez Armstrongów a 600 dolarów miesięcznie często panowała niesamowita cisa, ale przecież Eric. jak typowy Amerykanin, lubił oglądać w telewizji mecze i zapraszał sąsiadów na pizze. W kwietniu 1999 r. Armstrong po dwóch czteroletnich okresach wzorowej służby wystąpił z armii i zamieszkał wraz z żoną w uroczym domku pod Detroit. Bawił się z synkiem Austinem na hamaku, sprawiał wrażenie przeciętnego tatusia z przedmieścia “Wyglądał jak facet. który mieszka na twojej ulicy, spłaca raty za samochód, ma posadę, żonę i dzieciaki. A jednak w jego duszy kryła się bestia”- powiedziała Paula Bridges, zastępca szefa policji w Detroit. Fenomen ten wyjaśnia profesor James Allen Fox z Bostonu: “Wielu seryjnych morderców ma rodziny, żonę i dzieci. Dzielą oni świat na dwie grupy. Jedna to ludzie, których kochają i o których się troszczą. Cała reszta tworzy druga grupę, której można wyrządzić krzywdę”.\nJohn Eric Armstrong nie zaprzestał swego ponurego procederu. Krążył czarnym pojazdem terenowym marki Jeep Wrangler po ulicach Deanborn Heights, poszukując kolejnych ofiar. Na przedzie pojazdu umieścił tablice z napisem Baby Doll Lalunia. A jednak były marynarz nie mógł znieść wyrzutów sumienia. Prawdopodobnie podświadomie pragnął, by go schwytano. Podjął pracę jako ochroniarz w szpitalu Health Care Centers-Novi, lecz po kilku tygodniach zadzwonił na policję, mówiąc, że usiłował zatrzymać włamywacza i w szamotaninie został ranny. Po krótkim przesłuchaniu przyznał się jednak, że sam zadał sobie rany na rękach chirurgicznym skalpelem. W wyniku tego wydarzenia utracił pracę, znalazł jednak nowe zajęcie przy tankowaniu samolotów na lotnisku w Detroit.\nW pierwszy dzień 2000 r. nad ranem Eric wyjechał samotnie swym czarnym dżipem. Następnego dnia zadzwonił na policję, informując, że zauważył ciało kobiety w lodowatych wodach Rouge River. „Powiedział, że źle się poczuł. Przechylił się więc przez barierkę mostu, by zwymiotować i wtedy zauważył zwłoki. Ta historia od początku wydawała nam się bardzo dziwna”, relacjonuje porucznik policji Gary Tomkiewicz. Zmarłą zidentyfikowano jako 39-letnią prostytutkę Wendy Jordan. Były marynarz stał się pierwszym podejrzanym. Już 10 lutego analizy laboratoryjne dowiodły, że włókna znalezione w samochodzie Armstronga pochodzą z ubrania Wendy. Na początku marca winę byłego marynarza potwierdziły wstępne wyniki badań DNA ze spermy znalezionej w ciele ofiary. Prokuratura hrabstwa Wayne odmówiła jednak wydania nakazu aresztowania, dopóki nie będą znane ostateczne wyniki testów genetycznych. Armstrong zyskał więc nieco więcej czasu i zdążył zabić jeszcze trzy kobiety. 10 kwietnia pasażer pociągu przejeżdżającego w pobliżu Military Street w Detroit dostrzegł z okna coś, co przypominało ludzkie ciała. We wskazanym miejscu policja znalazła zwłoki 34-letniej Kelly Hood, 32-letniej Rose Felt i 20-letniej Robbin Brown z Chicago, która najwyraźniej zginęła zaledwie kilka godzin wcześniej. Policja dysponowała już rysopisem sprawcy, bowiem 2 kwietnia Wilhelminia Drane z Detroit zdołała uciec mordercy. Późnym wieczorem czekała na autobus, kiedy na przystanku zatrzymał się czarny samochód terenowy. „Kierowca\nwyglądał na porządnego faceta.\nZgodziłam się więc, kiedy zaproponował, że mnie podwiezie. Mówił mało, to ja podtrzymywałam rozmowę. Nagle zmienił kierunek jazdy i zatrzymał się w bocznej ulicy. Zrozumiałam, że jest źle. Chwycił mnie za gardło i zaczął dusić. Na szczęście, miałam szal, który uratował mi życie. Palce mordercy zacisnęły się na szalu, nie na krtani. Broniłam się jak szalona. Zerwałam mu okulary z twarzy, sięgnęłam po pojemnik z gazem łzawiącym i trysnęłam mu prosto w oczy. Krzyknął, a ja uciekłam z samochodu”, opowiadała Wilhelminia.\n12 kwietnia John Eric Armstrong został aresztowany w swoim czarnym dżipie. Nie chciał adwokata, lecz od razu przyznał się do pasma swoich zbrodni, budząc przerażenie funkcjonariuszy. Mówił przez wiele godzin, nie chciał nawet przerw na posiłki. „Płakał jak dziecko. Szlochał: „Potrzebuję pomocy! Pomóżcie mi!”, opowiadał detektyw Don Jahnson z Detroit. Kiedy marynarza prowadzono do sądu, zbiegli się reporterzy. „Czy chcesz coś powiedzieć?”, krzyczeli. „Przepraszam”, rzekł cichym głosem zabójca z „Nimitza”.\nJeśli Eric Armstrong zostanie uznany za winnego, spędzi resztę życia za kratami. Publicyści, oficerowie z lotniskowca, a także krewni marynarza zastanawiają się, jak to się stało, że miły, uczynny, cichy chłopak zamienił się w bezlitosnego zabójcę.\nJames Fox. profesor kryminologii z Bostonu. o seryjnych mordercach: “Tacy zbrodniarze zabijają wiele osób w ciągu dłuższego czasu, w odróżnieniu od masowych morderców. uśmiercających jednocześnie wielu ludzi. Seryjni mordercy to inteligentne maszyny do zabijania. Zazwyczaj działają z pobudek seksualnych, upokarzają, gwałcą i duszą ofiary, by zaspokoić swe erotyczne fantazje. Prostytutki są łatwym łupem, bo już za kilka dolarów wchodzą do samochodu”.


Przy okazji wypadku podczas Grand Prix Bahrajnu jeszcze raz siê okaza³o, ¿e kierowcy s¹ dobrze chronieni. Francuz Romain Grosjean wyszed³ z p³on¹cego bolidu Haas z niewielkimi obra¿eniami.\nZgodnie z procedurami realizatorzy transmisji telewizyjnej nie pokazywali powtórek ani ujêæ z miejsca wypadku, dopóki nie otrzymali informacji, ¿e ani kierowcy, ani ¿adnej z przebywaj¹cych w pobli¿u osób nic powa¿nego siê nie sta³o.\nSamochód Grosjeana po ostrej przepychance na pocz¹tku wyœcigu wypad³ z toru na prostym odcinku, gdzie nikt siê tego nie spodziewa³. Pobocze w tym miejscu jest w¹skie, zatem jest mniej miejsca na wytracenie prêdkoœci i nie ma dodatkowych zabezpieczeñ w postaci stosów opon czy energoch³onnych barier TecPro. Bolid wbi³ siê w nieos³oniêt¹, stalow¹ barierê pod k¹tem oko³o 45 stopni. Natychmiast odpad³a ca³a tylna czêœæ – silnik i uk³ad przeniesienia napêdu – i zap³onê³a benzyna wyciekaj¹ca z rozerwanego uk³adu paliwowego.\nG³ówny zbiornik prawdopodobnie pozosta³ nienaruszony, bo eksplozja ponad 100 kilogramów znajduj¹cego siê tam paliwa mia³yby znacznie groŸniejsze skutki. Zapali³y siê za to inne elementy, jak baterie z systemu odzyskiwania energii. Oderwany przód bolidu z kierowc¹ wklinowa³ siê pomiêdzy rozerwane elementy bariery.\nCo uratowa³o Grosjeana? Stosowany w F1 od 2018 roku pa³¹k chroni¹cy kokpit os³oni³ g³owê zawodnika przed uderzeniem o barierê. Podtrzymuj¹cy g³owê i kark system HANS pomóg³ wytrzymaæ przeci¹¿enie. Niepalny kombinezon i bielizna oraz kask wytrzymuj¹cy 800 stopni Celsjusza zabezpieczy³y kierowcê przed p³omieniami. Konstrukcja kad³uba, zwanego komor¹ przetrwania, te¿ spe³ni³a swoje zadanie.\nWokó³ niej wszystko mo¿e zostaæ zgniecione, ale otulaj¹cy cia³o zawodnika kokon musi go chroniæ przed energi¹ uderzenia i p³omieniami. Grosjean nie straci³ przytomnoœci, uda³o mu siê rozpi¹æ pasy i wydostaæ siê z kokpitu (to wytrenowany element, zgodnie z przepisami kierowca musi potrafiæ uciec z samochodu w 7 sekund). Francuz spêdzi³ w p³omieniach 28 sekund, ale poza oparzeniami obu d³oni nie odniós³ ¿adnych obra¿eñ.\n10 sekund po uderzeniu przy miejscu kraksy zatrzyma³ siê samochód medyczny, który pokonuje za plecami ca³ej stawki przynajmniej czêœæ pierwszego okr¹¿enia. Jego za³oga razem z obecnymi na miejscu wypadku porz¹dkowymi pomog³a Grosjeanowi wydostaæ siê z piek³a. Ludzie dorównali technice – rzadko musz¹ wkraczaæ do takich akcji, ale gdy ju¿ pojawi³a siê koniecznoœæ, zareagowali wzorowo.\nKa¿dy aspekt wypadku zostanie przeanalizowany. Tym razem wnioski mo¿na wyci¹gaæ bez p³acenia najwy¿szej ceny – a nie zawsze tak bywa³o. Samochód medyczny wprowadzono po karambolu na starcie do GP W³och 1978, po którym zmar³ Ronnie Peterson. Po œmiertelnych wypadkach Rolanda Ratzenbergera i Ayrtona Senny (Imola 1994) poprawiono ochronê kierowcy w kokpicie (wy¿sze œcianki, testy zderzeniowe) i warunki na torach (szersze pobocza, lepsze bariery). Po tragediach spowodowanych uderzeniem kierowcy w g³owê oderwanym ko³em czy czêœciami innego bolidu wprowadzono pa³¹k chroni¹cy kokpit.\nSystem HANS, który uratowa³ Roberta Kubicê po kraksie w GP Kanady 2007, zosta³ ch³odno przyjêty przez kierowców, podobnie by³o z pa³¹kiem, narzekano na estetykê i zerwanie z tradycj¹ ods³oniêtych kokpitów.\nJednym z przeciwników by³ Grosjean, który po wypadku przyzna³, ¿e gdyby nie ochrona kokpitu, to nie wyszed³by ca³o z wypadku. Francuz opuœci co najmniej jeden wyœcig, byæ mo¿e nie wróci na fina³ sezonu za dwa tygodnie w Abu Zabi, ale prze¿y³ kraksê, która jeszcze trzy lata temu mog³a skoñczyæ siê œmierci¹.