Życie masz tylko jedno\nUtworzono: niedziela, 21, październik 2012 21:58\n17 października 2012 roku uczniowie Gimnazjum w Miłkach obejrzeli film pt. Życie masz tylko jedno. Projekcja filmu została zorganizowana przez Straż Gminną w Miłkach. Komendant straży, pan Jan Owczarek, przedstawił młodzieży, jakie mogą być konsekwencje szkolnego wybryku, jak łatwo można przekreślić swoją przyszłość. Uczniowie z niedowierzaniem słuchali, że nieodrobiona praca domowa czy ucieczka z lekcji też jest przestępstwem, a po pobycie w poprawczaku trudno znaleźć pracę, ponieważ wiele instytucji nie przyjmuje osób karanych. Pan Owczarek podkreślił, żeby nie zmarnować swego życia nieodpowiedzialnym zachowaniem.\nUtworzono: niedziela, 21, październik 2012 21:57\n16 października 2012 uczciliśmy w szkole XII Dzień Papieski. W tym roku obchodziliśmy go pod hasłem: Jan Pawł II ? Papież Rodziny.\nPani Halina Warszewska z uczniami kl. V szkoły podstawowej oraz kl. II a gimnazjum przygotowała montaż słowno ? muzyczny. W 34. rocznicę wyboru Karola Wojtyły na papieża przypomnieliśmy sobie życie tego wielkiego Polaka, po raz kolejny wsłuchaliśmy się w jego słowa dotyczące odpowiedzialności za ojczyznę, za rodzinę. Pani dyrektor Bożena Baranowska podkreśliła, że wszyscy powinniśmy dążyć do tego, aby być tak cierpliwymi i pokornymi jak Jan Paweł II.\nUtworzono: środa, 17, październik 2012 13:02\n11 pazdziernika najmłodsi uczniowie SP zostali pasowani na pełnoprawnych członków szkolnej społeczności. To był dla nich bardzo uroczysty dzień. Odświętnie ubrani, przy poczcie sztandarowym głośno powtarzali słowa przysięgi. Aktu pasowania na ucznia dopełniła dyrektor pani Bożena Baranowska. Na pamiątkę dzieci otrzymały przybory szkolne, słodycze oraz laurki wykonane przez uczniów klasy drugiej i trzeciej. Na koniec odbył się poczęstunek przygotowany przez rodziców.\nUtworzono: wtorek, 16, październik 2012 10:48\nW tym roku szkolnym Dzień Edukacji Narodowej, popularnie zwany Dniem Nauczyciela, przypadał w niedzielę, toteż uczniowie oraz nauczyciele z Zespołu Placówek Oświatowych w Miłkach wspólnie uczcili ten dzień w piątek 12 października 2012 r.\nPani dyrektor Bożena Baranowska wszystkim nauczycielom podziękowała za pracę i wręczyła nagrody najbardziej zasłużonym. Następnie obejrzeliśmy występy uczniów.\nPani Małgorzata Łydzińska oraz pani Anna Mułyk ? Noga wspólnie z uczniami gimnazjum przygotowały kilka scenek z życia szkoły. Nauczycieli rozśmieszyła parodia Rady Pedagogicznej, uczniowie śmiali się ze satyrycznie przedstawionych lekcji. W przerwach wysłuchaliśmy śpiewanych życzeń dla wszystkich pracowników szkoły. Na zakończenie prowadząca program, Joanna Mocarska, na ręce pani dyrektor złożyła wszystkim nauczycielom życzenia powodzenia w pracy.\nUtworzono: wtorek, 16, październik 2012 10:47\n11 października 2012 r. w grupie ?zerowej? odbyły się zajęcia plastyczne wspólnie z rodzicami. Przedszkolaki, wykorzystując różnorodne materiały, wykonywały zwierzęta leśne. Mamy uczestniczyły w przygotowaniu materiałów, z ciekawością obserwowały poczynania dzieci, służyły radą, a czasami też pomocą. Wspólna praca przyniosła wiele radości i satysfakcji mamom i ich pociechom.\nUtworzono: czwartek, 11, październik 2012 23:46\n10 października w szkole podstawowej odbył się apel poświęcony patronowi Michałowi Kajce. Uczniowie VI klasy przypomnieli najważniejsze fakty z życia tego mazurskiego poety ludowego, który ponad 100 lat temu żył i tworzył w naszym regionie. Podczas spotkania można było zauważyć, że postać ta bliska jest uczniom. Nawet najmłodsi doskonale potrafili rozpoznać patrona na bardzo starych fotografiach. Po wysłuchaniu wierszy poety i pokazie zdjęć przedstawiających muzeum w Ogródku, wszyscy próbowali odgadnąć w jakiej miejscowości znajduje się prezentowany na slajdach pomnik. Podsumowując spotkanie pani Jola zwróciła uwagę na codzienny język jakiego używają w szkole uczniowie oraz przypomniała, że właśnie dzięki działalności poety możemy mówić po polsku i powinniśmy dbać o naszą mowę. Mamy nadzieję, że słuchacze będą o tym pamiętali podczas codziennych rozmów i zabaw na przerwach?\nKONKURS ORTOGRAFICZNY ?GŻEGŻÓŁKA?\nUtworzono: wtorek, 02, październik 2012 21:37\nOrtografia to trudna sztuka, ale wśród uczniów naszego gimnazjum są tacy, którzy ?biorą byki za rogi? i wygrywają ortograficzne turnieje. W tym roku do szkolnego konkursu ?Gżegżółka? zakwalifikowało się 17 osób z klas I ? III gimnazjum. Najlepsi okazali się:\nI miejsce ? Katarzyna Kleczkowska, kl. I a\nII miejsce ? Dominika Fedorowicz, kl. III b\nIII miejsce ? Joanna Mocarska, kl. III b\nDziewczyny reprezentowały nasze gimnazjum w Powiatowym Konkursie Ortograficznym ?Gżegżółka 2012?, który odbył się w Wilkasach 28 września 2012 r. Kasia Kleczkowska zajęła w nim 4. miejsce. Wszystkim uczestnikom gratulujemy i życzymy sukcesów w przyszłym roku.


Buty do biegania - Forum\nHOME » NAJCZĘŚCIEJ ZADAWANE PYTANIA » BUTY DO BIEGANIA\nPosty: 16 #7823401\nObecnie wiele osób biega, aby zdobyć kondycję i również nieco schudnąć. Do biegania przydadzą się odpowiednie buty, może te marki Asics Gel Blade? Na https://pepegi.eu/product-pol-5246-Buty-Asics-Gel-Blade-4.html znajdziecie model tej marki obuwia.\nPosty: 90 #7824877\nWiesz co, takie sportowe obuwie to na pewno można na https://colehaan.pl/collections/sneakers-women dostać. Mają duży wybór ja na co dzień w takich chodzę więc bardzo mi to odpowiada\nPosty: 1 #7829095\nOstatnio spotkałam się z wpisem na temat doboru obuwia dla dziecka. Przyznam, że okazał się bardzo pomocny, ponieważ niedawno urodził się nasz nowy członek rodziny. Dodatkowo widziałam dostępne ciekawe modele i zdecydowałam się na zakup.\nPosty: 155 #7840286\nTo już bardzo dużo zależy od konkretnej sytuacji. Ja na pewno mogę Wam już teraz podpowiedzieć, byście w pierwszej kolejności stawiali na jak najbardziej jakościowe obuwie. Na pewno ciekawym wyborem mogłoby być postawienie na specjalne obuwie dziecięce, które możecie znaleźć w https://attipas.pl/e-sklep. To na pewno będzie dla Was dobrym wyborem!


Powiat doposażył strażaków - CzyliWiesz.pl\nPowiat doposażył strażaków\nSześć sztuk kombinezonów z szelkami asekuracyjnymi do pracy w wodzie trafiło na wyposażenie Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Mielcu.\nWyposażenie, które zostało zakupione ze środków Powiatu Mieleckiego, umożliwi strażakom bezpieczną pracę w wodzie, chroniąc całe ciało przed kontaktem ze środowiskiem. – Otrzymane wyposażenie zastąpi dotychczasowe kombinezony, których certyfikat dopuszczający do użytkowania utracił ważność. Będą stanowić wyposażenie kontenera przeciwpowodziowego z łodziami, który eksploatowany jest w Jednostce Ratowniczo-Gaśniczej Nr 1 w Mielcu – mówił st. bryg. Stanisław Rączka, Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w Mielcu.\nWyposażenie osobiście przekazał w czwartek, 2 sierpnia, Starosta Powiatu Mieleckiego Zbigniew Tymuła. – Nasze tereny otoczone są wodą. Póki co możemy cieszyć się z bezpieczeństwa, ale w pamięci wciąż mamy rok 1997 i 2010, kiedy to powiat dotknęły powodzie. Nasza straż pożarna powinna być więc dobrze wyposażona i przygotowana na to, by w razie potrzeby zadbać o bezpieczeństwo mieszkańców powiatu – mówił starosta. – Środki przeznaczone na doposażenie komendy uważam za dobrze spożytkowane. Liczę, że współpraca ze strażą w dalszym ciągu będzie układać się tak dobrze, jak dotychczas – dodał.\nPaństwowa Straż Pożarna Stanisław Rączka Starostwo powiatowe mielec Zbigniew Tymuła\nXVII Wakacyjny Turniej Piłkarski Drużyn Podwórkowych o Puchar Wójta Gminy Tuszów Narodowy\nPodsumowanie kadencji Rady Powiatu Mieleckiego…


Warto na to zwrócić uwagę! W tegorocznych wyborach na PiS zagłosowało o 2,3 mln wyborców więcej niż cztery lata temu\nWydrukowano: 2019-11-12 05:23:18.434481+01:00\nopublikowano: 2019-10-15 00:18:11.725304+02:00 · aktualizacja: 2019-10-15 00:20:09.141017+02:00\nW tegorocznych wyborach na PiS zagłosowało o 2,3 mln wyborców więcej, niż cztery lata temu. W porównaniu z 2015 r. na PSL zagłosowało blisko 800 tys. wyborców więcej, partie lewicowe zdobyły ponad 620 tys. głosów więcej, a PO, Nowoczesna wraz z pozostałymi ugrupowaniami Koalicji Obywatelskiej - blisko 250 tys.\nPrezes PiS: „Daliśmy sobie radę z taką liczbą posłów w tamtej kadencji i damy sobie radę w tej kadencji”. WIDEO\nW wyborach do Sejmu w 2015 r. na wszystkie listy wyborcze oddano w skali kraju 15 mln 200 tys 671 ważnych głosów. W tym roku takich głosów oddano łącznie 18 mln 470 tys. 710. To o 3 mln 270 tys 039 więcej głosów ważnych.\nW porównaniu do łącznego wyniku PO i Nowoczesnej z 2015 r. Koalicja Obywatelska zdobyła o tegorocznych wyborach zdobyła 243 tys. 511 głosów więcej.\nPrzed czteroma laty ugrupowania lewicowe startując z osobnych komitetów nie przekroczyły progu wyborczego. Partia Razem zdobyła wtedy 550 tys. 349 głosów (3,62 proc.), zaś koalicja Zjednoczona Lewica (SLD=TR+PPS+UP+Zieloni) - 1 mln 147 tys. 102 głosy (7,55 proc.). W tym roku komitet wyborczy SLD skupiający również Wiosnę i Lewicę Razem zdobył 2 mln 319 tys. 946 głosów, czyli 12,56 proc. Lewica zyskała 622 495 głosów w porównaniu z wyborami w 2015 r.\nPublikacja dostępna na stronie: https://wpolityce.pl/polityka/468419-na-pis-glosowalo-o-23-mln-wyborcow-wiecej-niz-4-lata-temu?utm_source=feedburner&utm_medium=feed&utm_campaign=Feed%3A+wPolitycepl+%28wPolityce.pl+-+Najnowsze%29


Lekki kocyk bambusowy - ecru\n» Lekki kocyk Pika - beżowy\nKod produktu: KOC-PIK-BEZ\nLekki kocyk bambusowo-bawełniany Pikka będzie idealnym okryciem na ciepłe wiosenne oraz letnie dni. Dzięki wyjątkowym właściwościom przędzy bambusowej kocyk jest nadzwyczajnie delikatny i miękki, a jednocześnie trwały i wytrzymały, ponadto nie powoduje odczynów alergicznych, zatrzymuje szkodliwe promienie UV i posiada właściwości termoregulacyjne.\nZasady pielęgnacji: kocyki można prać w pralce w temperaturze max. 40° stosujące delikatne detergenty, można prasować, nie należy stosować wybielaczy ani suszyć w suszarce bębnowej, dla zachowania pierwotnego kształtu zalecamy suszenie na płasko.\nLekki kocyk bambusowy - miętowy\nLekki kocyk bambusowy - różowy\nLekki kocyk bambusowy - szary\nLekki kocyk bambusowy - nude


Przypomnijmy, że sprawa dotyczy przyznania subwencji na uczniów szkół specjalnych, którzy przez krótki czas nie mieli ważnych orzeczeń lekarskich. Urząd uznał, że to naruszenie zasad, i głównie z tego powodu nakazał zwrot pieniędzy (kształcenie specjalne jest droższe, uczeń jest nim objęty na podstawie orzeczenia). Przedstawiciele starostwa uczestniczyli w rozmowach na temat anulowania kary w ministerstwie finansów, jednak decyzja została podtrzymana. Wobec tego powiat złożył odwołanie od niesprawiedliwego, zdaniem zarządu, wyroku. Jak twierdzą władze powiatu, wydawanie środków było przede wszystkim humanitarne, z pewnością prawidłowe. Kontrolerzy jednak zakwestionowali ważność orzeczeń. Niektórzy uczniowie nie mieli wydanych na czas dokumentów obowiązujących na cykl kształcenia. Przerwy trwały do 2 tygodni, zdaniem kontrolerów w tym czasie subwencja nie przysługiwała.\nInne samorządy borykają się z podobnym problemem, niektóre mają do zwrotu nawet 2-3 mln zł. Nasi samorządowcy uważają, że dzieci miały pozostać i pozostały w tym systemie, żaden dyrektor by nie zostawi ucznia kilkanaście dni poza szkołą z powodu braku tego dokumentu. Warto też wiedzieć, że wydanie orzeczenia nie jest szybkie, konieczne jest terminowe złożenie dokumentów, by udało się załatwić formalności na czas.\nGdzie najlepiej kupować artykuły rolnicze?\nJesteś rolnikiem i nie jesteś zadowolony z miejsca, w którym kupujesz potrzebne Ci rzeczy do gospodarstwa? Zastanawiasz się gdzie najlepiej kupować artykuły rolnicze? Ten artykuł jest dla Ciebie! Przedstawiamy najważniejsze informacje na temat sklepów rolniczych - na co zwrócić uwagę przy zakupie produktów, czy zakupy przez Internet są bezpieczne, jak kupować, aby nie popełnić błędu. Zapraszamy do lektury!


MójPunktCzytania | 2016-01-23\nPo raz czwarty jestem pod wrażeniem. I to nie tylko pod względem treści, ale również tego, jak Autorka – kobieta – jest w stanie tak pisać z punktu widzenia mężczyzny? Kolejny raz pokazała, że jest w tym niezastąpiona!\nA co tu się wydarzy? Drew i Kate biorą ślub. A przed tym jak wiadomo jest wieczór kawalerski / panieński… Czy coś może im stanąć na przeszkodzie? Spokojnie, historia na pewno zakończy się szczęśliwie. I nawet nie będzie momentu „grozy”, że być może do ślubu nie dojdzie… Nie – tu wszystko jest oczywiste.\nI choć można by teraz powiedzieć - skoro wszystko tak gładko pójdzie, to ta historia musi być nudna. Nic bardziej mylnego!\nKsiążka (jak każda z tej serii) dała sporą dawkę rozrywki, śmiechu, podniecenia (owszem, też) oraz lekkiego wzruszenia. Czas spędzony ze Związanymi był bardzo przyjemny. :)


London Boulevard: Napoleon i Maria Walewska - miłość czy polityka?\nPANI WALEWSKA to jedna z najbardziej kontrowersyjnych postaci w historii naszego narodu. Przez jednych uważana za ofiarę wielkiej polityki, spiskowania możnych panów, przez innych określana mianem niewiernej żony, kochanki, metresy, która jedynie dla własnych korzyści opuściła męża. Patriotka oddana sprawie polskiej, czy zakochana młódka łasa na bogactwo i zaszczyty… - jaka naprawdę była Maria Walewska? O stworzenie bardzo przekonującego obrazu jej życia pokusił się Wacław Gąsiorowski. Przy pisaniu powieści posłużył się całym zestawem materiałów historycznych: pamiętników, wspomnień, monografii dotyczących pani Walewskiej, Napoleona i dziejów Księstwa Warszawskiego. Co z tego wyszło, postaram się przedłożyć poniżej.\nMaria z Łączyńskich prowadziła spokojny żywot polskiej szlachcianki. Jako żona blisko pół wieku starszego szambelana Anastazego Walewskiego żyła z dala od dworskich uciech. Do czasu. Wszystko zmienia jedno wydarzenie – spotkanie z Napoleonem Bonaparte. Cesarz Francuski zauroczony młodą szambelanową, pragnie z niej uczynić swoją kochankę. Maria jednak daleka jest od cudzołóstwa i skutecznie broni się przed zalotami. Na te wieści do dworu Walewskich zaczynają zjeżdżać całe pielgrzymki, by przekonać Marię do uległości. Ówcześni przywódcy liczą, że dzięki jej wdziękom i podszeptom, Napoleon w końcu odbuduje kraj rozgrabiony przez Rosję, Austrię i Prusy. Walewska coraz mocniej pchana w ramiona wielkiego wodza, w końcu ulega naciskom i zostaje jego faworytą. Jak zakończy się ten słynny romans, tego już nie zdradzę… Zapraszam do lektury.\n„Pani Walewska” na co wskazuje już wstęp i krótki zarys treści, jest powieścią historyczną. W bardzo udanym sposób łączy ona w sobie wydarzenia prawdziwe z literacką fikcją. Od razu zaznaczę, że jest to powieść, która absolutnie nie wieje nudą. Akcja idzie wartko, stylizacja języka literackiego wypada bardzo pomyślnie, a bohaterowie są barwni i dobrze nakreśleni. Do tego stopnia wciągnęła mnie fabuła, że nim się spostrzegłam dotarłam do stronicy dwusetnej, potem pięćsetnej i w rezultacie do końca. A że autor tak wymownie opisał dawne dzieje, aż żal było się z nimi rozstawać. Na tych bez mała ośmiuset stronicach „uczestniczyłam” w niejednym balu, byłam świadkiem zajmujących dysput, spisków, miłosnych podchodów, politycznych przepychanek, można by wręcz rzec - poczułam historię na własnej skórze. A wszystko to zasługa Wacława Gąsiorowskiego, który w bardzo przystępny sposób przenosi czytelnika w dawne czasy. Warto wspomnieć, iż Gąsiorowski swoją twórczością, a w szczególności powieściami historycznymi nawiązującymi do lat Epopei Napoleońskiej, inspirował nawet wybitnych pisarzy – choćby Stefana Żeromskiego. Ręczę, że miłośnicy tego typu powieści, poczują się zainspirowani równie mocno jak niegdysiejsi odbiorcy, a już na pewno zachęceni do sięgnięcia po inne książki pisarza. A jest spośród czego wybierać: „Bem”, „Huragan”, „Czarny Generał”, „Rok 1809”, „Królobójcy” i wiele innych. Istna uczta dla miłośników historii!\nWobec wszystkich plusów i pozytywów „Pani Walewska” ma i swoje słabsze strony… Wiadomo, jak to bywa w przypadku dzieła tak obszernego, trudno żeby wszystkie fragmenty jednakowo przypadły nam do gustu. Tutaj jest podobnie. Jedne treści czarują i ciekawią, inne zaś są mniej interesujące. Mnie osobiście nie przypadł do gustu opis losów brata Mari Walewskiej – porucznika Łączyńskiego. Drugim minusem, który utrudniał mi swobodną lekturę były przypisy umieszczone na końcu książki. Nie łatwo było co kawałek przewracać ponad siedemset stronic, by dowiedzieć się co oznacza jakiś wyraz z francuskiego itp. To moje jedyny zarzuty, jeżeli jakieś jeszcze były, to bynajmniej już o nich nie pamiętam (wszak musiały być mało istotne).\nJak widać, tak bardzo pozostałam w duchu powieści o czasach napoleońskich, że nawet po części, moja recenzja jawi się jak niedzisiejsza… To może świadczyć tylko o tym, że naprawdę warto sięgnąć po „Panią Walewską”. Warto zgłębić jej treść, poznać losy cesarskiego romansu i samemu ocenić, czy więcej w nim było miłości, czy jednak polityki…\nDane o książce: Wacław Gąsiorowski, Pani Walewska, Wydawnictwo MG 2011, s. 760.\nAutor: Bellatriks o 09:21\nkasandra_85 14 lipca 2011 09:50\nRecenzja mnie przekonała w 100%. Jak tylko będę miała okazję, z pewnością przeczytam:)\nGia Stembeck 14 lipca 2011 10:05\nMatko, 800 stron? Nie pamiętam kiedy ostatnio czytałam taką kobyłę :D. Ale to mam rozumieć, że książka została napisana nie ostatnio a wiele lat temu? Czy jak? Może kiedyś ją przeczytam, jak najdzie mnie ochota na takie klimaty :).\nNemeni 14 lipca 2011 11:39\nCudną waćpanna recenzyje napisała - zacną i za serce mocno chwytliwą ;)\nBellatriks 14 lipca 2011 12:56\nC.S. -zgadza się, książka powstała, ujrzała światło dzienne w 1904 roku. Ja miałam przyjemność czytać jej nowe wydanie. Aż się sama dziwię, jak szybko mi minęło te kilkaset stron 8)\nniedopisanie 14 lipca 2011 12:56\nUwielbiam opasłe powieści historyczne, a tu do tego i temat wybitnie kuszący :) Przypisy umieszczone na końcu to niestety wybitnie kiepski pomysł...\nPisany inaczej 14 lipca 2011 13:18\n800 stron? Aż taki kolos? Ale czemu nie?\nfinkaa 14 lipca 2011 15:02\nRzeczywiście, 800 stron robi wrażenie, ale jeśli fabuła wciąga to nie stanowi to już problemu. Nie będę się przyznawać jak mało wiedziałam o Pani Walewskiej do tej pory... Z chęcią bym to nadrobiła.\nD 14 lipca 2011 16:26\nHistoria brzmi tak intrygująco i ciekawie, że nie sposób, aby nie być zachęconym po przeczytaniu recenzji książki! Choć z drugiej strony, odstrasza mnie ilość stron...\nDominika S. 14 lipca 2011 18:33\nMiałam ogromną ochotę przeczytać te książkę, jak tylko o niej usłyszałam. Jednak kilka negatywnych recenzji ostudziło mój zapał. Twoja opinia zachęca do przeczytania i chyba się skuszę :)\ngalimatias 14 lipca 2011 20:48\nNie mogłam się oderwać od tej recenzji, ależ mnie zaciekawiłaś! Doprawdy interesujący to musiał być romans, iż przedstawiono go w takiej obszernej formie. Nabrałam ogromnej chęci na lekturę "Pani Walewskiej", ogromnej! :)\ntoska82 14 lipca 2011 23:12\nA ja mimo bardzo ciekawej recenzji chyba jednak ją sobie odpuszczę, ;)\nScathach 15 lipca 2011 08:40\nChoć nie ma to żadnego związku, nie potrafię przemóc się do książek wydawnictwa MG. Jakkolwiek pozytywne byłyby opinie. Nie mam pojęcia dlaczego.:(\nnatula 15 lipca 2011 11:41\nO nie, to książka w ogóle nie dla mnie, musiałabym bardzo mocno przełamać się, żeby zabrać się do czytania a w końcu nie chcemy żeby przygoda z książką była męką :-)\nLeanne. 15 lipca 2011 12:32\nRecenzja fantastyczna, ale chyba na razie sobie odpuszczę. ;) Może kiedyś.\nMarianna 15 lipca 2011 13:57\nRecenzja bardzo ciekawa, książka też niczego sobie, więc może sięgnę po nią w przypływie dużej ilości czasu wolnego ;) Stron ma bowiem niemało.\nprzyjemnostki 15 lipca 2011 13:59\nKilka lat temu czytałam mangę (!) o Józefie Poniatowskim i tam też przewijała się pani Walewska. To była chyba jedyna w moim życiu manga, jaką przeczytałam, ale muszę przyznać, że mile połechtało mnie zainteresowanie Japończyków historią Polski ;)\nPani Walewska to bardzo ciekawa postać historyczna, a że kocham biografie to z chęcią przeczytałabym te książkę.\nTristezza 17 lipca 2011 13:33\nZwykle ni czytam takich pozycji, jednak zachęciłaś mnie soją recenzją, a po książkę chętnie sięgnę :D\nZakładka do Przyszłości 17 lipca 2011 16:04\nNie przepadam za tym okresem w historii, ale recenzje przekonuje mnie aby dać tej książce szansę ;)\nKasia 18 lipca 2011 10:07\nPostanowiłam sobie, że od września choćby raz na dwa miesiące przeczytam jakąś książkę historyczną, bo one bardzo poszerzają wiedzę i horyzonty. Również Walewską wpiszę sobie na listę, bo książka prezentuje się nader ciekawie, a i ilość stron mnie nie przeraża, wręcz przeciwnie, na coś takiego mam ochotę :)\nAnonimowy 18 lipca 2011 13:09\nMój historyk z liceum wiele opowiadał o Wasilewskiej i chętnie zgłębię temat bardziej, szczególnie po Twojej recenzji. Świetnie, że powstają nowe wydania tak starych książek. Może kiedyś doczekam się nawet wydania wszystkich dzieł Kochanowskiego, bo aż wstyd, że ostatnie wydanie jego dzieł (podkreślam, że wszystkich) jest z 1859 roku...\nAnonimowy 18 lipca 2011 13:10\nOczywiście o Walewskiej... Gdzie tam Wasilewska... Idę napić się kawy :)\nLeanne. 19 lipca 2011 16:58\nTirindeth 19 lipca 2011 18:42\nMagda 19 lipca 2011 23:08\nnie przepadam za taką tematyką i ta ilość stron trochę mnie przeraża, ale recenzja bardzo zachęcająca, także muszę się zastanowić :)\nIrena Bujak 20 lipca 2011 07:26\nAnnette Cinnamon 20 lipca 2011 17:27\nZapowiada się interesująco, a przede wszystkim intrygująco... ;) Będę jej szukała, tym bardziej, że historyczna ;)\nZakładka do Przyszłości 20 lipca 2011 20:24\nJulia 22 lipca 2011 09:43\nJulia 22 lipca 2011 10:09\ngalimatias 22 lipca 2011 15:36\nGratuluję wygranej w konkursie na recenzję tygodnia, właśnie zobaczyłam :) Jest to całkowicie zasłużona nagroda! Czekam na Twoje kolejne recenzje, bo coś tutaj cicho... ;)


Racjonalista - Komentarze do strony Zmierzch multikulturalizmu. Ile obcego jest nam ludzkie?\nKomentarze do strony Zmierzch multikulturalizmu. Ile obcego jest nam ludzkie?\nRafał Poniecki - Życzliwa tolerancja?\nTo całe entuzjastyczne multi-culti nie ma racji bytu. Na krótką metę to może funkcjonować. Tak jak na wakacjach możemy entuzjastycznie podchodzić do naszych nowych znajomych (niekiedy na wyrost nazywanych przyjaciółmi), to pewnie z przyjemnoscią odwiedzimy ich za rok, ale żeby się do nich na stałe przeprowadzić? Niektórzy to robią i sobie to chwalą. Ale od tego do multi-culti jest jeszcze daleko. No, gdyby tam jeszcze było kilku ziomali, to było by znacznie łatwiej. Ale tu jest pies pogrzebany. Wtedy my tworzymy swoją enklawę, ze swoimi zwyczajami. Pewne zwyczaje "tubylców" przyjmujemy, ale raczej na zasadzie ciekawostek. Jak tu nie zaakceptować kolejnej okazji do świętowania? Nasze dzieci siedzą już na tym okrakiem, a wnuki często stają sie już tubylcami, o ile ta nasza społeczność nie jest dostatecznie silna. A jeśli jest silna, to do końca będą takim kimś: ni pies, ni wydra.\nCzy jest szansa na powstanie jednolitego społeczeństwa? Raczej niewielka.\nAle porównując np. Francję i Kanadę można zauważyć, że o ile we Francji muzułmanie są faktycznie licząca sie grupą, to już w Kanadzie są jedną z wielu. I jest spokojniej. Jest to wynik takiej, a nie innej polityki imigracyjnej. I to jest to, na co państwo ma wpływ.\nAutor: Rafał Poniecki Dodano: 14-11-2011\nPoltiser - Powodzenie multikulturalyzmu...\nMultikulturalizm nie jest możliwy "na siłę". Wyrasta powoli, kiedy grupy etniczne wychodzą ze swoich gett i z szacunkiem tolerują się na wzajem. Kanada, Australia, Nowa Zelandia i inne miejsca to dobre przykłady tego zjawiska. Te kraje mają sprawną administrację, rygorystyczne zarządzenia imigracyjne oraz rozwinięte służby socjalne z bardzo sprawnym szkolnictwem. W tych krajach konflikty etniczne pojawiają się "importowane" z zewnątrz. Tam gdzie różne grupy kulturowe nie muszą konkurować o dostęp do środków do życia jest łatwiej, tam gdzie trwa bezpardonowa wojna plemion o chleb, nie może być mowy o integracji. Przykładem tak funkcjonującej reguły, że byt określa podziały, są regiony Afryki, Azji i Ameryki Łacińskiej... Chaotyczna imigracja i upadek ekonomiczny może przenieść te problemy na tereny EU i USA. To realne zagrożenie. Moim zdaniem tylko sprawna akcja administracji EU mogłaby odwrócić ten trend, ale czy jest to możliwe, czas pokaże.\nPodobnie funkcjonował model wieloetniczności w naszym Kraju, od ostatnich Piastów do ucieczki Walezego różnorodne grupy etniczne tolerowały się nawzajem z godną podziwu cierpliwością. System zmurszał i rozpadł się ostatecznie, kiedy konflikty religijne i dynastyczne wplątały Kraj w wojny bez końca.\nAutor: Poltiser Dodano: 14-11-2011\nJacek Tabisz - @różne\nRóżne są cywilizacje, społeczeństwa i diaspory. Wydaje mi się, iż multikulturalizm ma wiele sensu, jeśli w grę wchodzą kultury/cywilizacje nie opierające swojej tożsamości na religijnych przesądach, ale na prawdziwej kulturze. Dużo bardziej owocny jest multikulturalizm otwartych i progresywnych, areligijnych Europejczyków wobec otwartych, areligijnych i progresywnych Hindusów, niż wobec ortodoksyjnych muzułmanów, chrześcijan, żydów, czy hinduistów. Moim zdaniem przydałby się nowy multikulturalizm opierający się na materializmie filozoficznym i na wziętym z niego wartościach wspólnych, bez poszanowania przesądów i zabobonów. Multikulturalizm otwarty na wszystko za wyjątkiem łamania praw człowieka, religijności, wierzeń (również nacjonalistycznych) i zabobonów. Multukulturalizm oparty na laicko pojętych kulturach i poddawanych krytyce wewnętrznej i zewnętrznej tradycjach.


artykułymedycyna naturalnajak radzić sobie z wybuchami złości?\nGrzybica stóp jest przykrą dolegliwością. Uczucie swędzenia niekiedy przeradza się w ból, a do tego pojawia się nieprzyjemny zapach. Paznokcie zmieniają kolor na żółty lub brązowy, a czasami nawet odpadają. Poza tym skóra palców pęka i łuszczy się. Grzyby pojawiają się między palcami, na płytce paznokcia, a czasami także na podeszwach stóp.\nSzczególnie podatne na zarażenie się grzybicą są osoby z niższą odpornością oraz te, które chorują i przyjmują antybiotyki. Osłabiony organizm nie może w dostateczny sposób obronić się przed atakiem grzybów. Szczególną ostrożność muszą też zachować kobiety będące w ciąży, a także osoby w zaawansowanym wieku.\nZarazić się grzybicą stóp można bardzo łatwo. Grzyby lubią bytować w pomieszczeniach, w których nie ma wentylacji, jest ciepło, ciemno oraz wszędzie tam gdzie panuje wilgoć. Dlatego warto zadbać o wietrzenie i odpowiedni przepływ powietrza naszych miejsc pracy oraz zamieszkania.\nPodobnie ma się sprawa z obuwiem w jakim chodzimy. Jeśli nie ma wentylacji, wtedy stopa po przepoceniu staje się wilgotna. To jest doskonałe środowisko do rozwinięcia się grzybicy. Również chodzenie w przemokniętych butach, to podatny grunt na rozwój grzybów. Dlatego jeśli nasze obuwie jest zawilgocone, to należy je wysuszyć.\nBardzo dużą ostrożność należy zachować podczas korzystania z miejsc publicznych takich jak sauna, baseny, kąpieliska, przebieralnie, pomieszczenia aktywności fizycznej, kluby sportowe itp. Są to bardzo sprzyjające miejsca do zarażenia się grzybicą. Dlatego w takich miejscach należy mieć obuwie na stopach. Na basenach i kąpieliskach zakładajmy klapki, czy też tzw. japonki.\nNie używajmy też przyborów do pielęgnacji ciała i higieny, które należą do innych osób. Grzybicą można się zarazić korzystając z czyjegoś ręcznika, szczotki, grzebienia, jak też pilniczka do paznokci. Jeśli mierzymy buty w sklepie obuwniczym, to zawsze miejmy na stopie skarpetę lub pończochę.\nZarazić się grzybicą można także poprzez bezpośredni kontakt z inną osobą. Jeden domownik, który jest nosicielem grzybów, może spowodować, że grzybica dosięgnie jego współlokatorów.


Zlot Arda 2016 - Events Archive 2016 - Konwenty Południowe\nZlot Arda 2016\nKrzeczków (woj. Lubuskie)\nWWW: Zlot Arda 2016\nProszę nie sugerować się znacznikiem na Ośrodku wypoczynkowym. Z jakiegoś powodu nie chciało nam oznaczyć samego miasta :-). Opis ze strony www:\n„FABUŁA: Rok 2970 TE, okolice Eregionu, na szlaku do Fornostu.\nW 300 rocznicę zasadzenia pierwszego fajkowego ziela, hobbici wyprawiają wielki jarmark. Jednak to nie on będzie główną osią fabularną, a wielki turniej rycerski, urządzony również z tej okazji, na który przyjadą wielcy rycerze i nadobne niewiasty. Szczegóły fabularne otrzymają na swe ręce przewodnicy plemion, by ważniejsze informacje nie dostały się do uszu nieprzyjaciół.\nKONKURSY: W tym roku konkursy będą wyłącznie fabularne. Wielki turniej rycerski będzie składał się z trzech etapów, a który niebawem opiszemy, by wszyscy mogli się do niego porządnie przygotować. Nagrodą za turniej będzie prezent od naszego wspaniałego sponsora - Aketonu - o którym również w osobnym poście.\nOprócz turnieju, będziecie mogli sprawdzić się w konkursach: rzut kłodą, bieg z przeszkodami, pokaz siły, konkurs wiedzy o Śródziemiu i o Ardzie oraz w hobbickich zagadkach.\nINNE ATRAKCJE: oprócz gry fabularnej, konkursów, warsztatów i świetnej atmosfery, mamy dla Was jeszcze jedną niespodziankę - będziecie mogli wziąć udział w grach nocnych, przygotowanych i prowadzonych przez Snagę, w których będziecie mogli potrenować swój spryt, taktyczne podchodzenie oraz odwagę.”\nPyrkon Patronat Manga i anime Focon OldTown Fabryka Słów Książka Lajconik Konwent LARP Animatsuri Internet Gry Planszowe Poznań Warszawa informacje Fantastyka Postapokalipsa


Rys historyczny ajurwedy\nAjurweda jest starohinduskim systemem medycznym, o którym wiedza gromadzona była przez wiele tysięcy lat – najpierw istniała w przekazach ustnych, później została spisana. Nauka ta kształtowała się do III-IV w. Następnie ze względu na brak stabilności politycznej w Indiach straciła na znaczeniu.\nW czasach średniowiecza wiele oryginalnych dzieł poświęconych ajurwedzie zostało zniszczonych w okresie najazdów i walk wewnętrznych, a spalenie dwóch największych w Azji ośrodków naukowych przyczyniło się do jej upadku. W tym czasie niektórzy lekarze podjęli wysiłek zebrania i spisania dotychczasowych doświadczeń związanych z ajurwedą, dzięki czemu nauka ta przetrwała. Po odzyskaniu niepodległości przez Indie ajurweda rozkwitła na nowo.\nAjurweda to część Atharwawedy, jednej z czterech najstarszych ksiąg wedyjskich, która poświęcona jest aspektom leczniczym. Istnieje kilka teorii na temat pochodzenia tej starożytnej nauki. Według mitologii indyjskiej ajurweda nie została stworzona, lecz odkryta. Niektóre źródła twierdzą, że wiedza na jej temat została objawiona podczas medytacji. Inne, że została przekazana przez Boga mędrcom – niebiańskich lekarzy.\nDaksha Prajapati uczył Ajurwedy Ashwinikumars – uznawanych za niebiańskich lekarzy. Inne teksty podają różne wersje. Według Suszruta Samhita, Dhanwantari nauczył się tej sztuki od boga Indry, który uważany jest za króla bogów. Z kolei Czaraka Samhita utrzymuje, że Bharadwaj i Atreja nauczyli się jej od Indry. W Brahma Vaivarta Purana napisano, iż Bhaskara stworzył Ajurwedę, kierując się radą Daksha Prajapati.\nW historii ajurwedy ważny jest fakt istnienia dwóch szkół: Suszruta i Atreja. Założyciel pierwszej był lekarzem, który twierdził, że najważniejszą gałęzią medycyny jest chirurgia. W księdze swego życia – Suszruta Samhita, opisał osiem rodzajów zabiegów chirurgicznych, w tym zakładanie szwów po przecięciu jelita. Był on niewątpliwie najsławniejszym chirurgiem starożytnych Indii, a wiele ze stosowanych przez niego procedur przez wieki funkcjonowało w medycynie zabiegowej.\nSzkoła Atreja była zaś ukierunkowana na leczenie dolegliwości wewnętrznych. Niestety do czasów współczesnych nie przetrwały żadne informacje na temat tej szkoły.\nPoza wspomnianym dziełem Suszruta Samhita do utworów klasycznej medycyny ajurwedyjskiej należą także: Czaraka Samhita oraz Asztanga Hridaja.


Łysienie - Apteka Dla Rodziny\nŁysienie jest to powszechnie występująca dolegliwość. Z problemem łysienia spotykają się osoby w różnym wieku i różnej płci, w tym dzieci. Może być ono konsekwencją szeregu innych problemów zdrowotnych, w tym zmian hormonalnych. W tej kategorii znajdziesz preparaty, które zostały stworzone, aby pomagać w walce z tym dokuczliwym problemem skórnym.\naerozol do leczenia łysienia androgenowego u kobiet, 60 ml\naerozol przeciwko wypadaniu włosów, 60 ml\nspray przeciwko wypadaniu włosów, 125 ml\nampułki hamujące wypadanie włosów, 15 szt.\nżel hamujący wypadanie włosów, 150 ml\ntonik przeciw wypadaniu włosów, 75 ml\nszampon leczniczy zmniejszający łuszczenie i świąd, butelka 100 ml\npłyn na skórę głowy w leczeniu łysienia androgenowego, butelka 60 ml\npłyn leczniczy na skórę głowy na łysienie typu androgenowego, butelka 60 ml\npłyn hamujący wypadanie włosów i stymulujący ich odrost, butelka 60 ml\nPojawienie się łysienia może być spowodowane szeregiem różnych przyczyn. W zależności od ich charakteru wyróżniamy bowiem różne typy łysienia. W podstawowym podziale występuje łysienie genetyczne oraz egzogenne, czyli wynikające z działania czynników zewnętrznych na komórkę włosa. Do najczęściej występujących rodzajów łysienia zaliczamy: łysienie plackowate, androgenowe oraz telogenowe.\nDany typ łysienia wynika z nadmiernej wrażliwości mieszków włosowych na działanie androgenów. Jest to również najczęściej występujący typ tej dolegliwości. Dotyka on ponad 70 proc. mężczyzn i 40 proc. kobiet. U panów najczęściej występuje ubytek włosów na skroniach (tzw. zakolach) oraz na wierzchołku, natomiast u pań przerzedzenie pojawia się na czubku głowy.\nJest to choroba, która dotyka owłosioną skórę głowy i może dotykać wszystkich partii włosów. Łysienie plackowate często przenosi się także na twarz oraz pozostałe części ciała, takie jak brwi czy rzęsy. Objawia się ono pojawieniem się charakterystycznych „placków” pozbawionych włosów. Najczęściej są one wielkości pięciozłotówki Danym objawom nie towarzyszy fizyczny ból.\nŁysienie telogenowe jest najczęstszą przyczyną widocznego przerzedzenia włosów. Dana dolegliwość polega na skróceniu fazy wzrostu włosa. Cechą charakterystyczną łysienia telogenowego jest jego utajony przebieg. Z tego względu aby znaleźć źródło problemu, należy przeprowadzić szczegółowe badanie trychologiczne.\nDo najczęstszych przyczyn związanych z występowaniem łysienia zaliczamy:\nzbyt restrykcyjną, wyniszczającą dietę oraz głodówki,\nodstawienie środków antykoncepcyjnych zawierających dużą dawkę estrogenów,\nŁysienie - jak z nim walczyć i jak je leczyć?\nŁysienie jest problemem skórnym, który zdecydowanienajczęściej skłania nas do odwiedzenia gabinetu trychologa. Aby dobrać odpowiednie leczenie konieczne jest przeprowadzenie wywiadu lekarskiego oraz wykonanie wszystkich niezbędnych badań. Na tej podstawie lekarz jest bowiem w stanie wskazać przyczynę choroby, rozpoznać jej rodzaj oraz zaproponować skuteczną kurację.\nCzas trwania leczenia jest zależny od diagnozy lekarskiej. Najważniejsze to wdrożyć odpowiednie działania na jak najwcześniejszym etapie choroby, a następnie systematycznie stosować się do zaleceń. W leczeniu łysienia skuteczne okazują się szampony, a także płyny lecznicze na skórę głowy. Znajdziesz je w naszym asortymencie. Ich celem jest wzmocnienie włosów oraz stymulowanie ich wzrostu. Dodatkowo wykazują one działanie łagodzące.


Tablet Samsung galaxy note 10.1 nie chce się ładować : Bateria, akumulator, zasilacz • Forum o tabletach internetowych\nTablet Samsung galaxy note 10.1 nie chce się ładować\nprzez pap2012 » 4 Cze 2013, o 21:29\nMój problem wygląda tak: jestem urzytkownikiem Samsunga Galaxy Note 10.1 ok 2 miesiące i dotąd nie miałem problemów z tabletem lecz 2 dni temu tablet rozładował sie do 0 % i się wyłaczył więc postanowiłem podpiąć go do ładowarki ekran pokazywał baterię i postęp ładowania (tablet wyłaczony) ten niebieski pasek dochodził do połowy ekran gasł i tak znowu i znowu po jakimś czasie udało mi się uzyskać tyle % baterii że dał się uruchomić pokazywał 3 % baterii i tak kolejną godzine i nic się nie zmieniło potem postawowiłem zresetować urządzenie do ustawień fabrycznych i sformatowałem go. Wyłączone urządzenie przez 2 h naładowało się do 9 % i obecnie jest właczone podpięte do łądowarki ale 9 % tak jak było tka jest.\nNie wiem w czym tkwi problem więc proszę o pomoc\nprzez Piotr 'krzywy-senior' Krzyworączka » 4 Cze 2013, o 21:55\nJest taka ewentualność, że ładowarka Twoja jest już na skraju wyczerpania. I przez to w zasadzie nie ładuje tabletu. Druga możliwość, to taka, że tablet ma problemy "wewnętrzne" i gniazdo ładowania jest coś nie halo. A trzecia możliwość - rzadko się zdarza, ale możliwa - to to, że procent ładowania źle pokazuje, czyli jest więcej, a stoi na 9 %.\nSpróbuj podładować tablet inną ładowarką ( kup drugą, albo pożycz na chwilę). Jeśli będzie to samo, to znaczy że problem tkwi w tablecie.\nJak widać nawet Samsungi mają problemy\nproblem z baterią do tabletu\nprzez Jan Bielski » 13 Cze 2013, o 23:26\nZ bateriami do tabletu bywa różnie. Ja w dwóch swoich tabletach, które miałem miałem też przedziwne sytuacje. Jedna bateria nigdy nie potrafiła doładować się do końca. Choćbym nie wiem jak długo ładował, to zawsze dochodziło jedynie do 97, 98 % i koniec. Dziwne.\nW drugim tablecie z kolei bateria bardzo szybko się zużywała do połowy, a później "procent" zużycia stał w miejscu. Ale faktycznie bateria padała.\nWniosek mam taki: że akumulatory mają niestabilne wskazania, które często nie są adekwatne do faktycznego poziomu zużycia baterii.


Moja biblia - duży wybór. Najlepsze ceny. Sprawdź na okazje.info.\nMoja Biblia kropka do kropki Arka Noego - Goodings Christina - blok rysunkowy\nDla malucha. Moja Biblia, Mój album, Moje modlitwy Trzy książeczki zapakowane w ozdobne pudełko pod wspólną nazwą Dla malucha . W skład zestawu wchodzą tytuły: Moja Biblia , dzięki któremu dziecko zap...\nAutor#2: Francois Campagnac\nAutor#3: Christophe Raimbault\nDla malucha Moja Biblia Mój album Moje modlitwy - Pamiątka Chrztu Świętego\nBeletrystyka Biblie dla dzieci Książki dla dzieci Książki religijne\nMoja biblia - seria książeczek dla dzieci\nOto przed wami Biblia dla dzieci. Jej wspaniały, pełen prostoty i piękna tekst nie traci nic ze swej siły ani bogactwa, przeciwnie opatrzony sugestywnymi kolorowymi ilustracjami w szczególny sposób otwiera serca i umysły małych czytelników. Czytajcie Biblię dzieciom i zachęcajcie je do opowiadania tego, co widzą na obrazkach, aby lepiej zrozumiały historie i przypowieści biblijne. Przeżywajcie wspólnie, z entuzjazmem kolejne zbawcze wydarzenia. Patrzcie na postacie i wydarzenia biblijne oczami dziecka. Poznajcie nadzwyczajne doświadczenia ludu Izraela, z którym Bóg wędrował, zaprzyjaźnił się i zawarł Przymierze. Razem z dziećmi spotkajcie i posłuchajcie Jezusa. Jezus lubił mówić do dzieci i swoje słowa kierował również do nich. A są to słowa o miłości i o szczęściu, o przeszłości, teraźniejszości i przyszłości. Są to słowa wspaniałej obietnicy, którą Bóg spełnia w naszym życiu każdego dnia.\nMoja Biblia kropka do kropki Zagubiona owieczka\nDla malucha Moja Biblia Mój album Moje modlitwy\nKicia Kocia Pucio Dzieci z Bullerbyn Zaopiekuj się mną książka Star Wars książki Łamańce językowe Muminki książka Psi Patrol książka Elementarz Psierociniec Fatalna czarownica Tomek Łebski Metoda Dobrego Startu Poczytaj mi mamo Prasowanki Obrazki dla maluchów Najfutbolniejsi Turlututu\nInformacje Moja biblia\nCeny od 8.9 zł do 49.95 zł\nEAN: 9788379713233, 9788376608853, 9788374249379


ASUS H170-PRO w Sklepie RTV EURO AGD\nZapewnij swojemu komputerowi niezawodną stabilność dzięki płycie głównej ASUS H170-PRO. Posiada ona chipset Intel i została wykonana z wysokiej jakości komponentów, dzięki czemu serce twojego komputera pozwoli ci na zamontowanie najlepszych komponentów.\nPłyta główna ASUS H170-PRO posiada socket (gniazdo na procesor) socket - 1151. Przy wyborze procesora warto zwrócić uwagę na to jaki typ socketu posiada płyta główna twojego komputera.\nRozbuduj pamięć operacyjną RAM w swoim komputerze aż do 64 GB. Właśnie tyle pamięci obsługuje płyta ASUS H170-PRO. Większa ilość RAM-u zapewni twojemu komputerowi szybkość i stabilność pracy podczas grania w ulubione gry oraz działania w różnych programach komputerowych.\nJeśli nie wystarczy ci zintegrowana w procesorze karta graficzna, to możesz zainstalować dedykowaną grafikę kompatybilną z płytą główną ASUS H170-PRO. Wystarczy, że podłączysz kartę do złącza PCI-E 16x (x2). Karta graficzna odpowiada za wydajność i płynność grafiki w grach oraz programach graficznych.\npłyta główna ASUS H170-PRO\nKod Producenta H170-PRO\nPowyższe informacje pochodzą ze strony euro.com.pl. W celu przeczytania opinii, pytań i odpowiedzi, promocji i innych informacji dotyczących ASUS H170-PRO, wpisz 1064109 w wyszukiwarce euro.com.pl.


Rynek finansowy w Polsce - PDF\nDownload "Rynek finansowy w Polsce"\n1 Rynek finansowy w Polsce Warszawa, sierpieƒ 22 r.\n2 Departament Operacji Krajowych Departament Systemu Finansowego Opracowanie pod redakcjà: Anny Trzeciƒskiej Jacka Osiƒskiego Andrzeja S awiƒskiego Zespó autorski: Tomasz Ba amut Urszula Dudek Halina Godlewska-Prokop Jaros aw Grabczyƒski Agnieszka Gràt Ma gorzata Kapis Pawe K osiewicz Dariusz Malendowicz Justyna Paw owska Pawe Przesmycki Ewa Sawicka Andrzej Sontowski Marcin Stamirowski ukasz Suchecki Waldemar Tomaszewski Janusz Zieliƒski Redakcja techniczna: Lidia Komar Projekt graficzny i zdj cie na ok adce: Oliwka s.c. Sk ad i druk: Drukarnia NBP Wyda : Narodowy Bank Polski Departament Komunikacji Spo ecznej -919 Warszawa, ul. Âwi tokrzyska 11/21 Telefon (22) Fax (22) Copyright Narodowy Bank Polski, 22\n3 Spis treêci Wprowadzenie èród a informacji i uwarunkowania metodologiczne Rynek pieni ny Bony skarbowe Bony pieni ne NBP Krótkoterminowe papiery komercyjne Bony komercyjne Certyfikaty depozytowe Transakcje repo i sell-buy-back Lokaty mi dzybankowe Swapy walutowe Rynek kapita owy Obligacje skarbowe Obligacje aktywne Obligacje o sta ym oprocentowaniu Obligacje o zmiennym oprocentowaniu Obligacje oszcz dnoêciowe Obligacje pasywne Obligacje NBP Obligacje komunalne Obligacje przedsi biorstw Listy zastawne Akcje Rynek walutowy Rynki terminowe nstrumenty zabezpieczajàce przed ryzykiem stopy procentowej Kontrakty terminowe FRA Kontrakty futures na stop procentowà nstrumenty zabezpieczajàce przed ryzykiem kursowym Transakcje terminowe outright-forward Kontrakty futures na kurs walutowy nstrumenty zabezpieczajàce przed ryzykiem zmiany cen akcji Kontrakty futures na indeksy gie dowe Kontrakty futures na akcje nstrumenty zabezpieczajàce przed ryzykiem zmian cen obligacji Swapy procentowe Walutowe swapy procentowe\n4 6. Opcje Opcje na stop procentowà Opcje na kurs walutowy Opcje na papiery wartoêciowe Jednostki indeksowe na WG2 (MiniWG2) Stan i perspektywy rozwoju krajowego rynku finansowego Za àcznik Za àcznik Za àcznik Za àcznik N a r o d o w y B a n k P o l s k i\n5 Wprowadzenie Wprowadzenie Banki centralne analizujà sytuacj na rynkach finansowych, poniewa przez rynki finansowe przechodzà poczàtkowe impulsy polityki pieni nej, zanim wp ynà na sfer realnà gospodarki. Od stopnia rozwoju rynków finansowych zale y w du ej mierze skutecznoêç polityki pieni nej. Dlatego równie Narodowy Bank Polski analizuje dokonujàcy si od dziesi ciu lat w Polsce rozwój rynków finansowych. Nie jest atwe, w warunkach post pujàcej globalizacji rynków finansowych, zdefiniowanie, czym jest krajowy rynek finansowy. Rosnàce umi dzynarodowienie obrotów na rynkach finansowych spowodowa o na przyk ad, e du a cz Êç transakcji dokonywana jest z podmiotami zagranicznymi. Powoduje to, e zaciera si stopniowo ró nica mi dzy krajowym a mi dzynarodowym rynkiem finansowym. Na potrzeby tego opracowania przyj liêmy, e krajowy rynek finansowy sk ada si z tych segmentów rynku, na których przedmiotem zawieranych transakcji sà instrumenty finansowe denominowane w z otych, a przynajmniej jednà ze stron transakcji jest podmiot krajowy. Przyj liêmy takà definicj tak e ze wzgl dów praktycznych. Dysponujemy bowiem mo liwoêcià zbierania danych o transakcjach zawieranych przez podmioty krajowe, natomiast z regu y nie mamy mo liwoêci zebrania danych na temat transakcji, które dotyczà instrumentów finansowych denominowanych w z otych, ale sà zawierane mi dzy podmiotami zagranicznymi. Rynki finansowe rozwijajà si w Polsce od poczàtku lat 9. Jako pierwszy rozwinà si rynek depozytów mi dzybankowych, który by potrzebny bankom, aby mog y zarzàdzaç p ynnoêcià. Stosunkowo szybko powsta tak e rynek bonów skarbowych, których emisja finansowa a poczàtkowo deficyty bud etowe. Wprowadzenie cz Êciowej wymienialnoêci z otego sprawi o, e od poczàtku lat 9. rozwija si tak e rynek walutowy. Równolegle z rynkiem mi dzybankowym rozwija a si gie da papierów wartoêciowych, g ównie pod wp ywem prywatyzacji. Polityka stopniowego uelastyczniania kursu z otego by a bodêcem powstania terminowego rynku walutowego, stwarzajàcego mo liwoêç zabezpieczania si przed ryzykiem kursowym. Z czasem rozwinà si tak e rynek opcji walutowych. Przyspieszenie rozwoju krajowego rynku finansowego nastàpi o w po owie lat 9., gdy zacz a szybko rosnàç liczba zawieranych transakcji i ogólna skala obrotów. Krajowe rynki finansowe stawa y si bardziej p ynne. Oferowa y coraz wi cej mo liwoêci wykorzystywania ich w zarzàdzaniu finansowym. Z biegiem czasu pojawia y si nowe sk adniki krajowego rynku finansowego. Zmniejszajàce si tempo inflacji sprawi o, e rzàd móg stopniowo ograniczyç emisj obligacji o zmiennym oprocentowaniu, zwi kszajàc emisj obligacji o sta ym oprocentowaniu, których rynek stanowi we wszystkich krajach g ówny, obok rynku akcji, segment rynku kapita owego. Liberalizacja obrotów dewizowych umo liwi a powstanie i rozwój rynku swapów walutowych, stanowiàcego dzisiaj najbardziej p ynny sk adnik krajowego rynku pieni nego. Powstanie p ynnego rynku swapów walutowych umo liwi o z kolei powstanie i dynamiczny rozwój rynku transakcji FRA (Forward Rate Agreement), stwarzajàcego atwoêç zabezpieczenia si przed konsekwencjami wahaƒ krótkoterminowych stóp procentowych. Post pujàca integracja krajowego rynku finansowego z mi dzynarodowym rynkiem finansowym stworzy a podmiotom krajowym dost p do zagranicznych rynków instrumentów pochodnych, czego przyk adem jest rynek transakcji RS (nterest Rate Swap), umo liwiajàcy zabezpieczanie si przed skutkami wahaƒ cen obligacji. Mo liwoêç wykorzystywania transakcji RS nie tylko zwi kszy- a mo liwoêci zarzàdzania ryzykiem stopy procentowej. Przyczyni o si to tak e do rozwoju same- RYNEK FNANSOWY W POLSCE\n6 Wprowadzenie 1 go rynku obligacji, poniewa wahania wysokoêci d ugoterminowych stóp procentowych i cen obligacji przesta y negatywnie wp ywaç na skal obrotów na wtórnym rynku obligacji. G ównym celem niniejszego opracowania jest przedstawienie, na podstawie dost pnych êróde informacji, rozwoju sytuacji w poszczególnych segmentach krajowego rynku finansowego w latach Opracowanie zawiera równie elementy oceny stopnia rozwoju poszczególnych rynków. Wskazuje tak e na bariery ograniczajàce ich rozwój. Niniejszy tekst nie pretenduje do roli kompleksowej analizy uwarunkowaƒ rozwoju rynków finansowych w Polsce. Taka próba zostanie podj ta w kolejnych edycjach Raportu. Tegoroczna edycja Raportu sk ada si z 7 rozdzia ów. W rozdziale 1. przedstawiamy êród a informacji, które zosta y wykorzystane w opracowaniu, i definicje przyj te przez autorów. Zasadniczà cz Êç Raportu stanowià rozdzia y 2 6, przedstawiajàce sytuacj w poszczególnych segmentach krajowego rynku finansowego w latach W koƒcowej cz Êci Raportu formu ujemy ogólne wnioski na temat kierunków przysz ego rozwoju krajowego rynku finansowego. 6 N a r o d o w y B a n k P o l s k i\n7 èród a informacji i uwarunkowania metodologiczne 1 èród a informacji i uwarunkowania metodologiczne 1 Prezentowane opracowanie jest pierwszà próbà kompleksowego zestawienia dost pnych informacji na temat rozwoju rynków finansowych w Polsce. Podejmujàc t prób, NBP stanà przed powa nym problemem: posiadane przez nas informacje uzyskaliêmy z ró nych êróde i sà one niejednorodne. ZdecydowaliÊmy jednak, e wykorzystane b dà wszelkie dost pne informacje, natomiast wyraênie zaznaczymy wyst pujàce mi dzy nimi ró nice. W niniejszym rozdziale omówione zostanà: êród a informacji, które wykorzystano do okreêlenia wielkoêci poszczególnych rynków finansowych, stopnia ich p ynnoêci, a tak e roli, jakà odgrywajà w obrotach na danym rynku ró ne rodzaje podmiotów oraz przyj te w opracowaniu definicje dotyczàce zastosowanych kryteriów okreêlania wielkoêci i p ynnoêci poszczególnych rynków. Poni ej omówiono g ówne procesy wyst pujàce na tych obszarach. Szczegó owe informacje na ten temat zawiera za àcznik 1. To, e do tej pory nie powsta o adne kompleksowe opracowanie, omawiajàce w sposób ca- oêciowy stan rozwoju rynków finansowych w Polsce, wynika o m.in. z faktu, e êród a informacji dotyczàce rynków finansowych sà bardzo zró nicowane. stotnà rol odgrywa równie to, e du a cz Êç rynków ma charakter nieregulowany, co odnosi si g ównie do rynków mi dzybankowych. Taki stan rzeczy sprawia, e informacji nie mo na pozyskaç z jednego êród a (co ma miejsce przy scentralizowanym systemie obrotu lub rozliczeƒ), lecz trzeba polegaç na informacjach zbieranych drogà poêrednià obejmujàcà g ównie ró nego rodzaju sprawozdawczoêç bankowà. W wielu przypadkach pe ny obraz sytuacji na danym rynku mo na uzyskaç dopiero poprzez zestawienie informacji pochodzàcych z wielu êróde. KoniecznoÊç korzystania z ró nych êróde bywa powodem wielu istotnych komplikacji. W pewnych przypadkach, np. rynku kontraktów FRA, podstawà do okreêlenia wielkoêci rynku jest informacja uzyskana od wszystkich banków krajowych obj tych ogólnym systemem sprawozdawczym, podczas gdy informacja na temat skali obrotów i struktury podmiotowej rynku jest uzyskiwana od wybranej grupy banków. Powoduje to, e niektóre wskaêniki wykorzystywane do analizy p ynnoêci rynku (np. relacja obrotów do wielkoêci rynku) mogà nie byç w pe ni porównywalne. Z oczywistych wzgl dów najpe niejszà informacj o wielkoêci rynku mo na uzyskaç w przypadku rynku papierów wartoêciowych o charakterze niezbywalnym, np. obligacji NBP indeksowanych do wskaênika inflacji. nformacje o skali emisji uzyskaç mo na u emitenta. Nieco bardziej z o ona jest kwestia êróde informacji w przypadku zbywalnych papierów wartoêciowych. Najpe niejsze informacje sà dost pne w przypadku skarbowych papierów warto- Êciowych oraz instrumentów udzia owych. Wynika to stàd, e êród em informacji sà instytucje lub ich wydzielone jednostki organizacyjne, pe niàce funkcje depozytu papierów wartoêciowych Krajowy Depozyt Papierów WartoÊciowych SA (KDPW) oraz Narodowy Bank Polski (systemy depozytowe, Centralny Rejestr Bonów Skarbowych i Rejestr Bonów Pieni nych). Niektóre papiery wartoêciowe o charakterze zbywalnym nie sà jednak rejestrowane w scentralizowanym depozycie, np. bony komercyjne czy obligacje komercyjne. nformacje o wielkoêci emisji na tych rynkach mogà byç uzyskane jedynie od banków obs ugujàcych te emisje. W niniejszym opracowaniu informacje te pochodzà od tzw. banków dealerów rynku pieni nego. Jest to jednak ograniczona grupa banków, co oznacza, e informacja nie musi pokrywaç ca ego rynku. Dlatego w prezentowanym opracowaniu RYNEK FNANSOWY W POLSCE\n8 èród a informacji i uwarunkowania metodologiczne 1 wykorzystywano równie inne êród a informacji, takie jak np. publikacja Ârodkowoeuropejskiego Centrum Ratingu i Analiz SA CERA 1 Rating & Rynek. Dane nie pochodzàce ze scentralizowanych systemów depozytowych nale y traktowaç z pewnà ostro noêcià. Wskazuje na to wyst powanie du ych niekiedy ró nic mi dzy informacjami uzyskiwanymi z dwu ró nych êróde, np. informacjami o wielkoêci rynku obligacji komercyjnych. W niektórych przypadkach w ogóle brakuje informacji. Dotyczy to m.in. skali obrotów na rynku bonów i obligacji komercyjnych. W przypadku gie dowych instrumentów pochodnych g ównym êród em informacji sà same gie dy, zajmujàce si organizacjà obrotu tymi instrumentami. Z kolei êród em informacji o rynku instrumentów pochodnych o charakterze nieregulowanym oraz o rynku walutowym i rynku depozytów mi dzybankowych sà banki komercyjne. WielkoÊç rynku tych instrumentów jest okreêlana na podstawie miesi cznej sprawozdawczoêci bankowej. Ze wzgl du na to, e sprawozdawczoêç ta zosta a zaprojektowana w innym celu ni Êledzenie rozwoju rynków finansowych, uzyskiwane za jej poêrednictwem dane nie sà kompletne. Dodatkowo w sprawozdawczoêci cz sto zdarzajà si pomy ki, szczególnie dotyczàce zakwalifikowania poszczególnych operacji banków. W tej sytuacji informacje na temat wielkoêci pozycji banków na nieregulowanych rynkach instrumentów pochodnych nale y traktowaç z du à ostro noêcià, zwracajàc uwag raczej na tendencje ni konkretne wartoêci liczbowe. Dodatkowym utrudnieniem jest to, e informacje z tego êród a dost pne sà jedynie od czerwca 1999 r. èród em informacji o obrotach w tym segmencie rynku sà banki pe niàce funkcj dealerów rynku pieni nego, a w przypadku rynku depozytów mi dzybankowych informacje pochodzà równie z Departamentu Systemu P atniczego NBP. stotne trudnoêci przy dokonywaniu analiz porównawczych poszczególnych rynków powoduje ró na kategoryzacja uczestników/inwestorów dzia ajàcych na poszczególnych rynkach. Ró nice te sà zwiàzane: z brakiem ogólnie obowiàzujàcych standardów w tym wzgl dzie, z ró nymi funkcjami systemów b dàcych êród em informacji (co przek ada si na ró ny zakres informacji). Najbardziej szczegó owe informacje w tej dziedzinie mo na uzyskaç ze statystyki otrzymywanej przez NBP w ramach systemu banków dealerów rynku pieni nego, która zosta a stworzona specjalnie w celu obserwacji rozwoju okreêlonych rynków finansowych. Na innych obszarach mo liwoêci uzyskania odpowiednich informacji sà du o bardziej ograniczone. Dobrym przyk adem jest statystyka uczestników mi dzybankowego rynku instrumentów pochodnych (kontraktów terminowych i opcyjnych). Obecnie istniejàcy podzia umo liwia okreêlenie zakresu wykorzystywania tych instrumentów przez rezydentów i nierezydentów. Niestety, uzyskanie informacji o zakresie wykorzystywania np. walutowych instrumentów terminowych do zabezpieczenia przed ryzykiem kursowym przez krajowe podmioty niefinansowe jest niemo liwe. W okresie obj tym tym opracowaniem istotnym problemem by ograniczony zakres pe nienia funkcji statystycznych przez KDPW. Chcàc ograniczyç skutki problemów z tym zwiàzanych, NBP rozbudowa sprawozdawczoêç banków dealerów rynku pieni nego. Równie skomplikowanà sprawà okaza o si okreêlenie wielkoêci poszczególnych rynków finansowych. Ze wzgl du na to, e instrumenty finansowe majà ró ny charakter, nie mog a byç zastosowana jednolita definicja. Najprostsze by o okreêlenie wielkoêci rynku w przypadku instrumentów b dàcych papierami wartoêciowymi. Mo na w takiej sytuacji przyjàç, e wielkoêç rynku odpowiada wielkoêci emisji (wartoêci papierów wyemitowanych, ale jeszcze nie wykupionych w danym momencie). Jednak nawet w tym przypadku istniejà ró nice definicji mi dzy poszczególnymi rynkami: w przypadku instrumentów d u nych jest to suma nominalnych wartoêci instrumentów, 1 Od listopada 21 r. Fitch Polska SA. 8 N a r o d o w y B a n k P o l s k i\n9 èród a informacji i uwarunkowania metodologiczne w przypadku instrumentów udzia owych rynkowa wartoêç akcji i praw nabycia ustalona wg cen bie àcych w dniu okreêlenia wielkoêci rynku (kapitalizacja rynku). Bardziej skomplikowana procedura ustalenia wielkoêci rynku musia a byç zastosowana w przypadku instrumentów rynku pieni nego nie b dàcych papierami wartoêciowymi oraz instrumentów terminowych i pochodnych nie podlegajàcych obrotowi na rynkach zorganizowanych. Standardowo dla tego typu instrumentów jako definicj wielkoêci rynku przyjmuje si sum warto- Êci instrumentów sprzedanych i kupionych, wykazywanych w bilansach instytucji sprawozdajàcych lub wykazywanych przez nie w sprawozdawczoêci pozycji pozabilansowych na dany moment. W drugim etapie eliminuje si podwójne liczenie pozycji. 1 Niestety, w przypadku wielu instrumentów nie by o mo liwoêci zastosowania takiej procedury, a zatem nie mo na by o precyzyjnie okreêliç wielkoêci rynków. Wynika o to z u omnoêci istniejàcego systemu statystyki bankowej (tworzonego w innym celu). W obecnym systemie sprawozdawczym podmioty, z którymi dany bank zawar transakcj przy wykorzystaniu danego instrumentu, wyst pujà w podziale na rezydentów i nierezydentów. W cz Êci rezydenci odzwierciedlone sà wykonane i jeszcze niezapad e operacje z krajowymi podmiotami bankowymi (które sà obj te sprawozdawczoêcià) i podmiotami niebankowymi (nieobj tymi systemem sprawozdawczym). Je eli w przypadku wszystkich instrumentów nale àcych do tej grupy jako wielkoêç rynku potraktujemy ca à, wykazywanà w danym momencie przez wszystkie banki krajowe, sum kontraktów sprzedanych i kupionych, to otrzymamy zafa szowany obraz wielkoêci rynku. W zakresie operacji mi dzy bankami krajowymi, które sà podmiotami przesy ajàcymi sprawozdania do NBP, b dziemy liczyç danà transakcj podwójnie (ta sama transakcja dla jednego banku oznacza sprzeda instrumentu, a dla drugiego jego zakup). Operacje tego samego banku z nierezydentami oraz niebankowymi podmiotami krajowymi b dà liczone pojedynczo, poniewa podmioty te nie sà obj te systemem sprawozdawczym (wyst pujà albo po stronie kupna, albo sprzeda y). Ze wzgl du na niemo noêç rozdzielenia kategorii rezydent na podmioty sprawozdajàce i nieobj te systemem sprawozdawczym przyj cie jednej standardowej definicji dla wszystkich rynków powodowa oby przeszacowanie lub niedoszacowanie wielkoêci rynku. Zmniejszenie skali zniekszta ceƒ statystyk, wynikajàcych z tej sytuacji, wymaga o odrzucenia standardowej definicji rynku dla tej grupy instrumentów. Zadecydowano o przyj ciu dla poszczególnych instrumentów takich definicji, przy których margines b du okreêlenia wielkoêci rynku wydawa si najmniejszy. Pojawi a si wi c koniecznoêç przyj cia zindywidualizowanego podejêcia do definicji wielkoêci rynku. Przyj cie takiego podejêcia oznacza jednak, e nie mo na porównywaç wielkoêci poszczególnych rynków finansowych nie bioràc pod uwag wspomnianych wy ej uwarunkowaƒ. Dla tej grupy rynków przyj to, w wi kszoêci przypadków, e wielkoêç rynku okreêla suma wartoêci bilansowych instrumentów sprzedanych przez sprawozdajàce banki rezydentom oraz sprzedanych i kupionych od nierezydentów. Modyfikacj tego podejêcia zastosowano w przypadku rynku lokat mi dzybankowych, na którym dzia ajà zarówno banki przysy ajàce sprawozdania do NBP, jak i nieobj te tym systemem sprawozdawczoêci. Wyjàtkiem okaza si równie rynek terminowych transakcji walutowych outright-forward, w przypadku którego statystyka bankowa wykaza a du e kwoty walut kupionych przez banki od podmiotów zaliczanych do grupy rezydent. Autorzy uznali, e skala mo liwego b du w okreêlaniu wielkoêci rynku wymaga korekty przyj tej podstawowej definicji i w tym przypadku jako wielkoêç rynku przyj to sum wartoêci bilansowych instrumentów sprzedanych i kupionych od rezydentów i nierezydentów. W przypadku instrumentów terminowych i pochodnych na rynku gie dowym wielkoêç rynku zdefiniowano jako liczb otwartych pozycji lub ich bie àcà wartoêç liczonà jako iloczyn liczby otwartych pozycji i dziennego kursu instrumentu. Jedynym rynkiem, w przypadku którego nie mo na by o zastosowaç opisanych powy ej definicji, by rynek walutowy. WielkoÊç tego rynku jest okreêlana jedynie przez wielkoêç zrealizowanych obrotów. WartoÊç ta wyznacza równie drugie kryterium okreêlajàce stopieƒ rozwoju danego rynku finansowego, tj. jego p ynnoêç. RYNEK FNANSOWY W POLSCE\n10 èród a informacji i uwarunkowania metodologiczne 1 W przypadku innych rynków te dwie ich cechy mogà byç analizowane roz àcznie. Zasadniczo, w niniejszym opracowaniu przyj to, e wielkoêç obrotów na rynku b dzie podawana wg definicji obrotów brutto, tj. sumy wartoêci instrumentów kupionych i sprzedanych przez podmioty sprawozdajàce lub wszystkich uczestników rynku w transakcjach rozliczonych w danym okresie (miesiàcu, kwartale, roku). Podobnie jak w przypadku definicji wielkoêci rynku nie by o mo na zastosowaç jednej, w pe ni standardowej definicji obrotu. Wynika to m.in. z ró nej charakterystyki jednostek wartoêci obrotu stosowanych w systemach sprawozdawczych. Obroty papierami wartoêciowymi rejestrowanymi w scentralizowanych systemach depozytowych sà podawane wed ug wartoêci nominalnej instrumentów sprzedanych i kupionych. stotnym wyjàtkiem sà obroty na rynku obligacji Skarbu Paƒstwa. WartoÊç obrotów brutto obligacjami Skarbu Paƒstwa jest ustalona na podstawie danych KDPW wed ug cen rynkowych jako suma obrotów na GPW, CeTO, rynku mi dzybankowym i w ramach operacji otwartego rynku NBP. Obroty na rynku mi dzybankowym obejmujà jedynie transakcje rozliczone finansowo w KDPW. Obroty instrumentami udzia owymi liczone sà jako iloczyn liczby instrumentów kupionych i sprzedanych w danym okresie oraz bie àcych kursów gie dowych poszczególnych aktywów w tym okresie. W przypadku obrotów instrumentami terminowymi i pochodnymi na rynkach regulowanych jako wielkoêç obrotów przyj ta zosta a nie wartoêç, lecz wolumen obrotów liczony jako suma liczby kontraktów sprzedanych i kupionych w danym okresie. Przyj cie takiej konwencji umo liwia porównanie skali obrotów mi dzy poszczególnymi platformami obrotu (poza GPW inne podmioty nie podajà wartoêci obrotów, a jedynie ich wolumen). Niestety, w przypadku wielu instrumentów brakuje informacji o skali obrotów, co m.in. odnosi si do bonów i obligacji komercyjnych. Wynika to z niewykorzystywania scentralizowanego depozytu, w którym instrumenty te by yby rejestrowane. Równie systemy sprawozdawcze banków nie obejmujà ca oêci informacji o obrotach instrumentami finansowymi. W niedalekiej przysz oêci stan statystyki rynków finansowych b dzie musia si zmieniç, g ównie ze wzgl du na proces dostosowania statystyki zbieranej przez bank centralny do wymogów Europejskiego Banku Centralnego. 1 N a r o d o w y B a n k P o l s k i\n11 Rynek pieni ny 2 Rynek pieni ny 2 Przedmiotem transakcji zawieranych na rynku pieni nym sà instrumenty d u ne o okresie zapadalnoêci do 1 roku. Podstawowymi instrumentami rynku pieni nego w Polsce sà lokaty mi dzybankowe, bony skarbowe, bony pieni ne NBP, transakcie repo, sell-buy-back i buy-sell-back, swapy walutowe, krótkoterminowe instrumenty d u ne emitentów niepublicznych i bankowe instrumenty d u ne (certyfikaty depozytowe) Bony skarbowe Podstawowa charakterystyka instrumentu Pierwsza emisja bonów skarbowych nastàpi a w maju 1991 r. Bony skarbowe sà papierami wartoêciowymi na okaziciela. nstrumenty te mogà byç emitowane na okresy od 1 tygodnia do 52 tygodni. Na przetargach Ministerstwo Finansów oferuje g ównie bony 13-, 26- i 52-tygodniowe. Od lipca 1995 r. bony sà emitowane jedynie w formie zdematerializowanej (zapisu elektronicznego). Bony skarbowe sprzedawane sà z dyskontem, a ich rentownoêç liczona jest na bazie 36 dni. WartoÊç nominalna jednego bonu wynosi 1. z. WielkoÊç rynku W latach 9. bony skarbowe by y podstawowym instrumentem finansowania potrzeb po- yczkowych bud etu. Z czasem ich rola zmala a na rzecz obligacji, co znalaz o odzwierciedlenie w stopniowym zmniejszaniu si iloêci bonów w obiegu. Wzrost wielkoêci emisji bonów skarbowych w roku 21 r. by wynikiem nieoczekiwanie du ego wzrostu deficytu bud etowego. W latach wartoêç nominalna bonów skarbowych w obiegu waha a si mi dzy 23 mld z a 36 mld z (wykres 1). Wykres 1. Bony skarbowe w obiegu (stan na koniec kwarta u) mld z èród o: dane CRBS. V V V V kwarta y Poniewa popyt na bony zawsze przewy sza ich poda, g ównym czynnikiem wp ywajàcym na wielkoêç emisji bonów by y potrzeby bud etu (wykres 2). RYNEK FNANSOWY W POLSCE\n12 Rynek pieni ny Wykres 2. Rynek pierwotny bonów skarbowych 2 mld z V V V V kwarta y Poda Popyt Sprzeda èród o: dane CRBS. Organizacja rynku Rynek pierwotny Bony skarbowe sà emitowane przez Ministerstwo Finansów. Przetargi, na których sà sprzedawane, organizuje Narodowy Bank Polski, b dàcy agentem emisji na mocy umowy zawartej z Ministerstwem Finansów. Przetargi sà organizowane regularnie w pierwszy roboczy dzieƒ tygodnia. W zale noêci od potrzeb bud etu, Ministerstwo Finansów mo e og aszaç dodatkowe przetargi. Przetargi odbywajà si w systemie tzw. aukcji amerykaƒskiej, co oznacza, e w przypadku akceptacji oferty nabywca p aci zaoferowanà przez siebie cen. BezpoÊredni udzia w przetargach mogà braç jedynie podmioty spe niajàce wymóg okreêlony w Rozporzàdzeniu emisyjnym Ministra Finansów z 26 sierpnia 1999 r. Dotyczy on zakupu na rynku pierwotnym okreêlonej iloêci bonów. Co kwarta NBP dokonuje weryfikacji uczestników bezpo- Êrednich rynku pierwotnego pod wzgl dem spe nienia przez nich kryteriów zawartych w Rozporzàdzeniu emisyjnym. Liczba bezpoêrednich uczestników przetargu waha a si w latach w granicach od 4 do 5 podmiotów i by y to g ównie banki. Za poêrednictwem podmiotów uprawnionych do bezpoêredniego udzia u w przetargach bony skarbowe mogà byç nabywane tak- e przez inne podmioty: banki spó dzielcze, rezydentów i nierezydentów b dàcych osobami prawnymi i fizycznymi oraz spó ki nie majàce osobowoêci prawnej. Rynek wtórny Bony skarbowe mogà byç przedmiotem swobodnego obrotu przy zachowaniu warunków wynikajàcych z przepisów regulujàcych obrót dewizowy, a tak e publiczny obrót papierami warto- Êciowymi. G ównymi uczestnikami rynku wtórnego sà banki krajowe. Przeprowadzajà one operacje na w asny rachunek i wykonujà zlecenia klientów. W 21 r. udzia pi ciu najbardziej aktywnych banków w obrotach ogó em wyniós 61%. W stosunku do 1998 r. udzia ten zwi kszy si o 1 punktów procentowych. Âwiadczy to o wyst powaniu tendencji do koncentracji obrotu. stotnà rol w rozwoju rynku odegra system banków dealerów rynku pieni nego, zmodyfikowany przez NBP w lipcu 1996 r. (patrz ramka 1). Typowe wielkoêci transakcji zawieranych na rynku mi dzybankowym mieszczà si w przedziale 2 2 mln z, natomiast w operacjach mi dzy bankami a ich klientami wielkoêci transakcji zawierajà si w przedziale od 1 tys. z do 2 mln z. System rozliczeniowo-depozytowy Wszystkie transakcje dokonywane na rynku wtórnym sà rejestrowane w Centralnym Rejestrze Bonów Skarbowych (CRBS) prowadzonym przez Narodowy Bank Polski (patrz ramka 2). 12 N a r o d o w y B a n k P o l s k i\n13 Rynek pieni ny Ramka 1 SYSTEM DEALERÓW RYNKU PEN NEGO Od 1996 r. NBP wy ania grup banków dealerów rynku pieni nego wykazujàcych si odpowiednio du à aktywnoêcià na wtórnym rynku papierów skarbowych i spe niajàcych kryteria kwalifikacyjne ndeksu AktywnoÊci Dealerskiej (AD). Obowiàzujàce w poszczególnych latach kryteria mia y na celu stymulowanie rozwoju ró nych segmentów rynku finansowego. Szczególny nacisk po o ono na rozwój: wtórnego rynku bonów skarbowych, aktywnoêci inwestorów niebankowych na rynku skarbowych papierów warto- Êciowych, rynku transakcji repo i sell-buy-back, wtórnego rynku obligacji skarbowych. Dodatkowym elementem oceny by a poprawnoêç relacji z bankiem centralnym. W 21 r. wprowadzono nowe kryteria AD, oceniajàce potencja rozliczeniowy banków oraz ich aktywnoêç na rynku FRA i RS. W latach ocena aktywnoêci banków dokonywana by a co miesiàc, a w 21 r. kwartalnie. 2 Ramka 2 CENTRALNY REJESTR BONÓW SKARBOWYCH CRBS jest systemem elektronicznym, w którym prowadzone sà rachunki i konta depozytowe uczestników rynku. CRBS obs uguje wszystkie rodzaje dzia alnoêci na rynku bonów skarbowych: organizacj przetargów sprzeda y i odkupu, rejestrowanie transakcji na rynku wtórnym, obs ug kredytu lombardowego i technicznego, wykup bonów przez emitenta. Transakcje mi dzy bezpoêrednimi uczestnikami CRBS rozliczane sà na zasadzie DVP (delivery versus payment) w czasie rzeczywistym w systemie brutto* (model ). Uczestnikami CRBS sà bezpoêredni uczestnicy rynku pierwotnego, banki krajowe (z wyjàtkiem banków spó dzielczych nie majàcych statusu uczestnika przetargu), Krajowy Depozyt Papierów WartoÊciowych SA w Warszawie i Bankowy Fundusz Gwarancyjny (BFG). W zwiàzku z dokonanà pod koniec 1999 r. zmianà Rozporzàdzenia emisyjnego, a tak e zmianà Regulaminu CRBS, wprowadzono nowe tytu y zleceƒ, umo liwiajàce identyfikacj transakcji warunkowych: repo i sell-buy-back oraz zastawu bonów skarbowych. * Rozliczanie transakcji dokonywane jest poprzez: a) transfer Êrodków pieni nych i papierów wartoêciowych na bazie brutto (model ), b) transfer Êrodków pieni nych na bazie netto, a papierów wartoêciowych na bazie brutto (model ), c) transfer Êrodków pieni nych i papierów wartoêciowych na bazie netto (model ). nwestorzy Struktura kont w CRBS umo liwia identyfikacj trzech grup inwestorów: krajowych podmiotów bankowych (KB), krajowych podmiotów niebankowych (KN) oraz podmiotów zagranicznych (KZ). Struktura inwestorów zmienia a si w ostatnich latach. Udzia sektora bankowego wyraênie si zmniejszy na korzyêç krajowego sektora niebankowego (wykres 3). RYNEK FNANSOWY W POLSCE\n14 Rynek pieni ny Wykres 3. Struktura kont depozytowych w Centralnym Rejestrze Bonów Skarbowych % V V V V kwarta y Banki krajowe - KB Krajowe podmioty niebankowe - KN Nierezydenci - KZ èród o: dane CRBS. W ramach tego sektora najbardziej dynamiczny wzrost dotyczy towarzystw ubezpieczeniowych i gospodarstw domowych. Udzia inwestorów zagranicznych by najwi kszy w po owie 1998 r., gdy osiàgnà 1%. W 21 r. wynosi zaledwie 3%. Spadek popytu ze strony inwestorów zagranicznych wiàza si z liberalizacjà prawa dewizowego. nwestorzy ci preferujà swapy walutowe jako syntetyczne krótkoterminowe instrumenty z otowe. Dodatkowym êród em informacji na temat struktury podmiotów inwestujàcych na rynku bonów skarbowych sà sprawozdania banków dealerów rynku pieni nego. Umo liwiajà one bardziej szczegó owy podzia krajowego sektora niebankowego na poszczególne kategorie inwestorów. nformacje te przedstawia tabela 1 oraz wykresy 4 i 5. Tabela 1. Bony skarbowe w posiadaniu krajowego sektora niebankowego (stan na koniec okresu) mln z % mln z % mln z % mln z % Towarzystwa ubezpieczeniowe 1.247,4 17, 1.467,4 19, 2.278,3 26,7 2.91,5 23,3 Fundusze powiernicze i inwestycyjne 174,5 2,4 547,7 7,1 38,1 4, ,8 14,2 nne instytucje finansowe 779,8 1,6 731,8 9,5 1.49,4 12,3 942,4 7,6 Przedsi biorstwa 2.52,7 34,3 1.97,8 24,8 641,5 7, ,2 1,9 Gospodarstwa domowe 871,3 11, ,1 21, ,1 15, ,5 26,6 Fundusze emerytalne,, 1.943,5 22,7 712,4 5,7 Kasy chorych 542, 6,4 794,8 6,4 nne podmioty krajowe 1.747, 23, ,2 17,7 357,2 4,2 665,2 5,3 Razem 7.34, , , ,8 1 èród o: sprawozdawczoêç banków dealerów i kandydatów do tej funkcji. Wykres 4. nwestorzy na rynku bonów skarbowych. Krajowy sektor niebankowy w 1998 r. 24% 17% 2% 11% 12% 34% Towarzystwa ubezpieczeniowe (17%) nne instytucje finansowe (11%) Gospodarstwa domowe (12%) Fundusze powiernicze (2%) Przedsi biorstwa (34%) nne podmioty krajowe (24%) èród o: sprawozdawczoêç banków dealerów i kandydatów do tej funkcji. 14 N a r o d o w y B a n k P o l s k i\n15 Rynek pieni ny Wykres 5. nwestorzy na rynku bonów skarbowych. Krajowy sektor niebankowy w 21 r. 6% 6% 5% 23% 2 27% 14% 11% 8% Towarzystwa ubezpieczeniowe (23%) nne instytucje finansowe (8%) Gospodarstwa domowe (27%) Fundusze powiernicze (14%) Przedsi biorstwa (11%) Fundusze emerytalne (6%) Kasy chorych (6%) nne podmioty krajowe (5%) èród o: sprawozdawczoêç banków dealerów i kandydatów do tej funkcji. Stopieƒ rozwoju rynku Ocen p ynnoêci rynku umo liwiajà takie wskaêniki, jak: skala obrotów, relacja obrotów do stanu emisji, a tak e wielkoêç mar mi dzy cenami zakupu i sprzeda y bonów skarbowych na rynku wtórnym. Obroty brutto W analizowanym okresie ca kowite obroty miesi czne brutto na rynku bonów skarbowych (w àczajàc w to operacje repo i sell-buy-back) waha y si w przedziale mld z. Najwy szy poziom obrotów zanotowano w grudniu 21 r., najni szy zaê w styczniu 1998 r. Obroty na rynku bonów skarbowych systematycznie ros y, jakkolwiek wyst powa y okresy spadku ich wielkoêci. Znaczàcy spadek obrotów zanotowano w okresie V kwarta 2 r. kwarta 21 r. (wykres 6), gdy istnia y silne oczekiwania na spadek stóp procentowych (wzrost cen papierów wartoêciowych). Wykres 6. Obroty ogó em brutto na rynku bonów skarbowych mld z èród o: dane CRBS. V V V V kwarta y Wzrost skali obrotów nie znalaz odzwierciedlenia w subiektywnych ocenach uczestników rynku, którzy od 2 r. sygnalizujà pogarszajàcà si p ynnoêç rynku. Zjawisko to jest skutkiem wzrostu udzia u operacji z podmiotami niebankowymi w ogólnych obrotach na rynku wtórnym, procesu konsolidacji w systemie bankowym, jak równie rosnàcego wykorzystania bonów skarbowych jako zabezpieczenia operacji lokacyjnych. Wi kszoêç podmiotów niebankowych traktuje bony skarbowe jako instrument lokacyjny, trzymajàc je w portfelu aktywów do daty wykupu. Relacja RYNEK FNANSOWY W POLSCE\n16 Rynek pieni ny transakcji banków z podmiotami niebankowymi do ogó u transakcji na rynku wtórnym, z których wi kszoêç stanowià transakcje o charakterze warunkowym (repo i sell-buy-back), wykazuje silnà tendencj wzrostowà. Udzia transakcji bezwarunkowych w obrotach ogó em wykazywa w omawianym okresie tendencj spadkowà, zmniejszajàc si z 28% do 12% 2. 2 Relacja obrotów do stanu emisji Relacja obrotów brutto do iloêci bonów skarbowych w obiegu potwierdza spadek p ynnoêci rynku bonów skarbowych, który wystàpi w po owie 2 r. pomimo wzrostu skali zawieranych transakcji warunkowych. Podobny wskaênik liczony dla samych transakcji bezwarunkowych wskazuje na jeszcze wi ksze pogorszenie si p ynnoêci rynku (wykresy 7 i 8). Wykres 7. Bony skarbowe w obiegu i obroty na rynku wtórnym mld z V V V kwarta y 21 mld z Transakcje bezwarunkowe Sell-buy-back Repo Bony w obiegu prawa skala èród o: dane CRBS. Wykres 8. P ynnoêç rynku wtórnego bonów skarbowych 4,5 4, 3,5 3, 2,5 2, 1,5 1,,5, V V V kwarta y Wskaênik dla obrotów ogó em Wskaênik dla transakcji bezwarunkowych èród o: dane CRBS. Spready cenowe Równie wielkoêci mar (tzw. spreadów) na rynku mi dzybankowym Êwiadczà o pogarszajàcej si p ynnoêci rynku. Wprawdzie zaburzenia na mi dzynarodowym rynku finansowym (kryzys rosyjski), a tak e Problem Roku 2 wywo a y du à zmiennoêç spreadów cenowych, niemniej wzrost Êredniego spreadu z 23 punktów bazowych w po owie 2 r. do 29 punktów bazowych w po- owie tego okresu potwierdza tez o pogarszajàcej si p ynnoêci rynku. DochodowoÊç Rozk ad rentownoêci na rynku pierwotnym bonów skarbowych przedstawia wykres 9. 2 Wskaênik liczony jako Êrednia miesi czna w poszczególnych kwarta ach. 16 N a r o d o w y B a n k P o l s k i\n17 Rynek pieni ny Wykres 9. Ârednia rentownoêç bonów skarbowych na rynku pierwotnym % V V X tygodniowe X V V X X V V X X V V X 1999 miesiàce tygodniowe X 26-tygodniowe Stopa referencyjna NBP èród o: dane CRBS Bony pieni ne NBP Podstawowa charakterystyka instrumentu Bony pieni ne NBP emitowane od 199 r. sà papierami wartoêciowymi na okaziciela. Obecnie NBP emituje g ównie bony z 28-dniowym okresem do wykupu, mimo e mogà mieç one ró ne terminy zapadalnoêci 3. Bony pieni ne sà sprzedawane z dyskontem, a ich rentownoêç jest liczona na bazie 36 dni. WartoÊç nominalna jednego bonu wynosi 1. z. W przeciwieƒstwie do bonów skarbowych nie mogà one byç wykorzystywane przez NBP jako zastaw pod kredyt lombardowy i techniczny NBP jako emitent nie mo e byç zarazem zastawnikiem i d u nikiem wierzytelno- Êci b dàcej przedmiotem zastawu. Od maja 1996 r. istniejà jedynie w formie zdematerializowanej (zapisu elektronicznego). WielkoÊç rynku WielkoÊç emisji bonów pieni nych zale y od wielkoêci nadp ynnoêci sektora bankowego. W omawianym okresie iloêç bonów pieni nych w obiegu waha a si od 9 mld z w styczniu 1998 r. do 31 mld z w lutym 1999 r. Pod koniec 1999 r., na skutek wzrostu popytu banków na p ynne Êrodki, co by o zwiàzane z Problemem Roku 2, stan emisji bonów pieni nych zmniejszy si przejêciowo do 11 mld z. W lutym 2 r. emisja ponownie przekroczy a 24 mld z. W 21 r. iloêç bonów w obiegu podlega a znacznym wahaniom. W lutym stan emisji bonów wzrós do 24,3 mld z, co by o skutkiem wzrostu p ynnoêci banków po sprzeda y Narodowemu Bankowi Polskiemu przez rzàd przychodów walutowych. Najni szy by stan emisji w listopadzie i grudniu (6 6,8 mld z ), gdy banki prze ywa y trudnoêci p ynnoêciowe. Wynika o to m.in. z du ego zaanga owania si w operacje z NBP w paêdzierniku oraz ze wzrostu Êrodków bud etu ulokowanych na depozytach terminowych w banku centralnym, co wyssa o Êrodki z systemu bankowego. Dane dotyczàce iloêci bonów pieni nych w obiegu i skali obrotu na rynku wtórnym nie uwzgl dniajà ich specjalnych emisji, przeznaczonych dla PKO BP SA. By y to papiery 91-dniowe, sprzedawane w 21 r. w transzach w takich odst pach czasu, by po dokonaniu wykupów ich wartoêç nominalna na koncie depozytowym banku zawsze wynosi a 7,5 mld z. Operacja ta s u y a zmniejszeniu nierównomiernego rozk adu p ynnoêci w sektorze bankowym. Bony te nie by y przedmiotem obrotu na rynku mi dzybankowym (wykres 1). 3 Od 1996 r. kolejno wprowadzano mo liwoêç emitowania bonów z 1-, 2-, 3-, 4-, 5-, 6-, 7-, 14-, 28-, 91-, 182-, 273- i 364-dniowym terminem zapadalnoêci. Do koƒca 2 r. nie emitowano bonów 2-, 3-, 4-, 5- i 6-dniowych. RYNEK FNANSOWY W POLSCE\n18 Rynek pieni ny Wykres 1. Bony pieni ne NBP w obiegu (stan na koniec kwarta u) mld z V V V V kwarta y Bony w obiegu ogó em Bony w obiegu ogó em bez emisji dla PKO BP SA èród o: dane RBP. Organizacja rynku Rynek pierwotny Emitentem bonów pieni nych jest Narodowy Bank Polski. Emisja bonów jest instrumentem oddzia ywania banku centralnego na rynkowe stopy procentowe. Odbywa si ona g ównie w trybie przetargowym (tzw. aukcja amerykaƒska), aczkolwiek NBP zastrzeg sobie prawo do sprzeda y równie w trybie bilateralnym. Przetargi by y organizowane nieregularnie, w okresach, gdy nadwy ka poda y p ynnoêci w bankach komercyjnych wywo ywa a presj na spadek rynkowych stóp procentowych. Prawo do udzia u w przetargach na bony pieni ne mia y jedynie banki b dàce dealerami rynku pieni nego oraz Bankowy Fundusz Gwarancyjny (patrz ramka 1). Rynek wtórny Wtórny obrót bonami pieni nymi dokonywany jest na rynku mi dzybankowym. Obrót jest realizowany zarówno w trybie bezwarunkowym (outright), jak i warunkowym (repo, sell-buy-back). W 2 r. udzia pi ciu najbardziej aktywnych banków w obrotach ogó em wyniós 57,8% i zmniejszy si w stosunku do 1998 r. o ponad 8 punktów procentowych. Ârednia wielkoêç jednej transakcji zawieranej na rynku mi dzybankowym wynosi oko o 1 mln z. System rozliczeniowo-depozytowy Wszystkie transakcje dokonywane na rynku wtórnym sà rejestrowane w Rejestrze Bonów Pieni nych (RBP), prowadzonym przez Narodowy Bank Polski. RBP jest elektronicznym systemem, w którym prowadzone sà rachunki i konta depozytowe bezpoêrednich uczestników rynku. Rejestr obs uguje wszystkie rodzaje dzia alnoêci na rynku, z tym e odmiennie ni w przypadku CRBS nie umo liwia identyfikacji transakcji repo i sell-buy-back. Transakcje mi dzy bezpoêrednimi uczestnikami rozliczane sà na zasadzie DVP w czasie rzeczywistym w systemie rozliczeƒ brutto wed ug modelu. nwestorzy Zgodnie z Uchwa à Nr 35/2 Zarzàdu NBP z dnia 24 listopada 2 r. w sprawie emitowania bonów pieni nych NBP oraz obrotu tymi bonami, nabywcami bonów pieni nych mogà byç tylko banki krajowe oraz zgodnie z ustawà o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym z dnia 14 grudnia 1994 r. BFG. Bony nie sà wi c dost pne dla krajowych podmiotów niebankowych oraz podmiotów zagranicznych. Stopieƒ rozwoju rynku Obroty brutto Struktura obrotów na rynku wtórnym bonów pieni nych w ostatnich latach dynamicznie si zmienia (wykres 11). Podobnie jednak jak w przypadku bonów skarbowych, rosnàca cz Êç obrotów 18 N a r o d o w y B a n k P o l s k i\n19 Rynek pieni ny jest rezultatem operacji warunkowych. Jedynym êród em danych o udziale operacji warunkowych sà sprawozdania banków dealerów rynku pieni nego. Na podstawie tych danych NBP szacuje, e oko o 35% obrotów jest rezultatem operacji warunkowych. Najwi ksza aktywnoêç banków obserwowana jest bezpoêrednio po rozliczeniu aukcji, gdy dealerzy rynku pieni nego odsprzedajà zakupione papiery innym bankom. Wykres 11. Obroty na rynku wtórnym bonów pieni nych NBP 2 mld z V V V kwarta y èród o: dane RBP. V Relacja obrotów do stanu emisji Na wyraêny wzrost p ynnoêci rynku bonów pieni nych wskazuje równie rosnàca skala wielkoêci Êrednich kwartalnych obrotów brutto w stosunku do Êredniej wielkoêci emisji bonów w danym kwartale. Relacja ta zwi kszy a si z 49% w kwartale 1998 r. do 369% w kwartale 2 r. Póêniej jednak relacja ta stopniowo zmniejsza a si w kolejnych kwarta ach 21 r. do 72% w V kwartale tego roku. Spadek relacji Êrednich kwartalnych obrotów brutto do Êredniej wielkoêci emisji bonów w tym kwartale by prawdopodobnie efektem zaprzestania od 21 r. uwzgl dniania obrotów na wtórnym rynku bonów pieni nych jako jednego z kryteriów wy aniania dealerów rynku pieni nego. Dane dotyczàce ww. relacji sà przedstawione na wykresie 12. Wykres 12. P ynnoêç rynku wtórnego bonów pieni nych NBP 4, 3,5 3, 2,5 2, 1,5 1,,5, V V kwarta y V V èród o: dane RBP. DochodowoÊç Rozk ad rentownoêci na rynku pierwotnym bonów pieni nych przedstawia wykres 13. RYNEK FNANSOWY W POLSCE\n20 Rynek pieni ny 2 Wykres 13. Ârednia rentownoêç bonów pieni nych NBP na rynku pierwotnym % V V X V V X V V X V V miesiàce Bony 28-dniowe èród o: dane RBP. X 2.3. Krótkoterminowe papiery komercyjne Rynek krótkoterminowych instrumentów d u nych, których emitentami sà podmioty gospodarcze, jest jeszcze w Polsce stosunkowo s abo rozwini ty. W ciàgu ostatnich kilku lat obserwuje si jednak jego dynamiczny rozwój. Odnosi si to szczególnie do emisji nieskarbowych instrumentów d u nych przedsi biorstw, w przeciwieƒstwie do emisji dokonywanych przez banki. Krótkoterminowe papiery wartoêciowe emitowane przez podmioty niebankowe noszà ró ne nazwy, co jest efektem ró nych podstaw prawnych emisji oraz dzia aƒ marketingowych banków organizujàcych emisje. W niniejszym opracowaniu wszystkie nieskarbowe krótkoterminowe instrumenty d u ne emitowane przez przedsi biorstwa b dà okreêlane jako bony komercyjne Bony komercyjne Podstawowa charakterystyka instrumentu Bony komercyjne sà emitowane od 1992 r. stniejà zarówno w formie materialnej, jak i zdematerializowanej. Wyst pujà dwa rodzaje bonów komercyjnych: dyskontowe i kuponowe. Przyjmujà postaç papierów na okaziciela lub imiennych. Sà emitowane na okres od 7 do 364 dni, jakkolwiek przewa ajà bony z terminem zapadalnoêci do 3 miesi cy. RentownoÊç liczona jest na bazie 36 dni. Bony komercyjne sà emitowane na podstawie kodeksu cywilnego, prawa wekslowego lub ustawy o obligacjach. Stanowià instrument konkurencyjny w stosunku do krótkoterminowych kredytów bankowych. WielkoÊç rynku W latach wzrasta o zainteresowanie przedsi biorstw oraz innych podmiotów gospodarczych emisjà papierów komercyjnych. Dla podmiotów pozyskujàcych Êrodki finansowe zaletà bonów komercyjnych jest relatywnie niski koszt pozyskania pieniàdza. Z punktu widzenia nabywców zaletà jest ich wy sza rentownoêç w stosunku do bonów skarbowych. WielkoÊç emisji bonów komercyjnych zwi kszy a si z 5,4 mld z w 1998 r. do 12,8 mld z w 21 r. (wykres 14). WielkoÊç poszczególnych programów emisyjnych 4 waha a si od 14 mln z do 1 mld z. Najwi cej bonów komercyjnych wyemitowa y: Elektrim (75 mln z ), Thomson Polkolor (7 mln z ), McDonald s (35 mln z ) 5. 4 WielkoÊç programu emisyjnego nie jest to sama z wielkoêcià zad u enia przedsi biorstw z tytu u emisji. WartoÊç programu okreêla jedynie górny limit zad u enia. 5 Dane na podstawie rocznych raportów o stanie rynku przygotowywanych przez CERA SA Rating & Rynek (obecnie Fitch Polska SA). 2 N a r o d o w y B a n k P o l s k i


Informacja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego o realizowanych zadaniach resortu i głównych kierunkach polityki kulturalnej Państwa MKiDN - 2010\nNowa Konstytucja Kultury\nPodstawowym zadaniem Ministra Kultury jest radykalna zmiana postrzegania kultury jako bytu nierentownego, anachronicznego i skoncentrowanego głównie na ochronie dziedzictwa. Polska kultura odnosi spektakularne sukcesy, jest jednym z głównych motorów napędzających turystykę zagraniczną, a każda wydana na nią złotówka przynosi realne wpływy do budżetu państwa.\nMinisterstwo Kultury, które jako jedyne rozdysponowało już ponad połowę swojego budżetu, jest liderem w wykorzystaniu środków europejskich. Podpisano 34 umowy o dofinansowanie na łączną kwotę ponad 2 mld PLN, z czego dofinansowanie z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego wyniosło 1,15 mld PLN. Do końca I kwartału 2010 podpisane mają być umowy na 90 procent środków. Polska jest także największym beneficjentem Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego, na inwestycje z obszaru kultury przeznaczono z tego źródła 87,7 mln EUR.\nKultura stała się miejscem odpowiedzialnych i nowoczesnych inwestycji, które układają się w komplementarną mapę instytucji kultury Polski. Najważniejsze inwestycje, to te związane z Rokiem Chopinowskim - łączne nakłady wyniosły tu: 146,8 mln PLN. Wymienić należy również zakończenie remontu Arkad Kubickiego w Warszawie (45 mln PLN), Nowe Sukiennice - remont i modernizacja Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach (kwota dofinansowania: ponad 18,3 mln PLN), Centrum Sztuki Współczesnej w Toruniu - nowoczesny ośrodek życia artystycznego. Pierwsza tego typu instytucja na terenie województwa kujawsko - pomorskiego. CSW „Znaki czasu” pełni funkcję wystawienniczą, edukacyjną i wydawniczą (kwota dofinansowania: 4,9 mln PLN) oraz Muzeum Sztuki ms2 w Łodzi - zaadaptowanie na potrzeby Muzeum budynku zabytkowej tkalnie na terenie kompleksu Manufaktura (blisko 3 mln PLN dofinansowania).\nWe wrześniu w Krakowie, po wielu latach przerwy, odbył się Kongres Kultury Polskiej. Po raz pierwszy kultura stała się tematem tak żywej dyskusji społecznej, prowadzonej również w mediach. Toczyła się ona przede wszystkim wokół Raportu o stanie kultury (pierwszego w historii tak obszernego dokumentu opisującego stan polskiej kultury) oraz przedstawionych w nim rekomendacji zmian. Efektem KKP są działania deregulacyjne - zestaw zmian w ustawach regulujących działalność kulturalną. Ich celem jest uproszczenie finansowania instytucji kulturalnych poprzez eliminację zbędnych przepisów oraz proregulacyjne, dotyczące przygotowanie Nowej Konstytucji Kultury, która będzie regulowała legislacyjne oraz pozalegislacyjne zmiany w kulturze. Powstanie dokumentu było jednym z wniosków Kongresu Kultury Polskiej.\nO nowym postrzeganiu kultury nie można jednak mówić bez kapitału społecznego, którego immanentnymi cechami są właśnie kultura i zaufanie społeczne. W tym kontekście pojawia pytanie o bariery tego rozwoju. Zarówno realne jak i mentalne powody wykluczenia z uczestnictwa w kulturze czy spadek zaufania do instytucji kultury. Zarysowanie powodów i obszarów wykluczenia (np. przestrzennemu, technologicznemu, biograficznemu, czy ekonomicznemu) musi skutkować przeciwdziałaniem opierającym się na szerokim dostępie do technologii informacyjnych i komunikacyjnych, internetyzacji bibliotek czy udostępnianiu zdigitalizowanego dziedzictwa.\nEdukacja i program KULTURA+\n12 marca 2008 MKiDN oraz MEN podpisały porozumienie o współpracy, w myśl którego do szkół wracają obowiązkowe zajęcia z plastyki i muzyki. W MKiDN powstał zespół ekspercki, który brał udział w przygotowaniu podstaw programowych tych przedmiotów. Inicjatywy skierowane do najmłodszych odbiorców kultury znajdują się w ofercie coraz większej liczby muzeów, centrów kultury, teatrów i innych. MKiDN uruchomiło stronę internetową dla najmłodszych www.kula.gov.pl, do 14 tysięcy gimnazjów i liceów trafiła FILMOTEKA SZKOLNA - Pakiety DVD zawierające ponad 50 polskich filmów fabularnych, dokumentalnych. Jest to pierwsze w historii polskiego szkolnictwa multimedialne narzędzie służące do prowadzenia zajęć z edukacji filmowej. Uruchomiono AKADEMIĘ POLSKIEGO FILMU - dwuletni kurs historii polskiego kina na poziomie akademickim, realizowany przez Polski Instytut Sztuki Filmowej we współpracy z Fundacją Film Polski, Stowarzyszeniem Filmowców oraz Filmoteką Narodową. W przygotowaniu jest FONOTEKA SZKOLNA - 23 multimedialne płyty DVD przygotowane jako pomoc dydaktyczna dla nauczycieli muzyki w szkołach nieartystycznych. Wyższe uczelnie artystyczne natomiast tworzą wydziały skierowane do przyszłych nauczycieli tych przedmiotów.\nWieloletni Program Rządowy KULTURA +, którego celem jest współfinansowanie bibliotek, domów kultury oaz zabezpieczanie i udostępnianie zbiorów audiowizualnych. Jego budżet wynosi 670 mln PLN, podmiotami zarządzającymi są: Instytut Książki, Narodowe Centrum Kultury, Narodowy Instytut Audiowizualny.\nCel: Internetyzacja polskich bibliotek publicznych. 2500 placówek zostanie przyłączonych do szerokopasmowego Internetu na mocy porozumienia zawartego pomiędzy Ministrem Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Grupą TP. Przez 3 lata korzystanie z Internetu będzie bezpłatne.\nCel: Stworzenie równego dostępu do kultury dla mieszkańców małych miast oraz wsi poprzez przekształcenie domów kultury w gminne multimedialne pracownie kultury. Blisko połowa domów kultury jest zlokalizowana na terenach wiejskich, które zamieszkuje 39% ludności Polski.\nCel: upowszechnienie dostępu do dóbr kultury poprzez tworzenie kopii cyfrowych analogowych zasobów archiwów, bibliotek i muzeów ułatwienie dostępu do nich użytkownikom z kraju oraz z zagranicy przy użyciu nowoczesnych technologii.\nSukcesy polskiej kultury na świecie\nW ostatnim okresie polska kultura odnotowała wiele spektakularnych sukcesów. Wśród nich wymienić trzeba nagrody, jakie otrzymali: Magdalena Cielecka na festiwalu teatralnym w Edynburgu, Andrzej Wajda za Tatarak w Berlinie, czy Krystian Lupa uhonorowany Europejską Nagrodą Teatralną. Warto również wspomnieć o Złotym Lwie dla Hotelu Polonia podczas Biennale Architektury w Wenecji, czy zeszłorocznej wystawie Mirosława Bałki w Tate Modern.\nSukcesem zakończyły się obchody Roku Polskiego w Rosji, Izraelu, także trwający Rok Polski w Wielkiej Brytanii spotyka się ze znakomitymi reakcjami. W wydarzeniach związanych z „Polska!Year” wzięło udział 1,5 miliona widzów.\n140 projektów w 20 miastach\n180 tysięcy widzów\nPonad 1500 relacji w mediach\nCo 20. Izraelczyk miał kontakt ze współczesną polską kulturą\n25 miast w Anglii, Szkocji, Walii, Irlandii Północnej


Wiceminister finansów Hanna Majszczyk zrezygnowała ze stanowiska - Urzędnicy - rp.pl\nAktualizacja: 02.06.2017, 15:13\nWiceminister finansów Hanna Majszczyk zrezygnowała ze stanowiska – poinformował resort na swojej stronie internetowej.\nMajszczyk jest z wykształcenia ekonomistką. Pracowała w MF przez 31 lat. Pełniła różne funkcje, w tym dyrektora departamentu podatków pośrednich (w tym VAT). Od 2010 roku była wiceministrem odpowiedzialnym za układanie budżetu państwa i współpracę z samorządami terytorialnymi.\nJak podaje MF, jej rezygnacja nastąpiła „po zamknięciu roku budżetowego 2016 i przyjęciu przez Radę Ministrów uchwały w sprawie sprawozdania z wykonania ubiegłorocznego budżetu". Rezygnację przyjęła już premier Beata Szydło.\nNa razie nie podano, kto w MF będzie odpowiadał za sprawy budżetu.\nDotychczas Hannie Majszczyk udawało się przetrwać na wysokich stanowiskach w MF mimo zmian ekip rządzących. Miała opinię nieugiętej strażniczki budżetu. Była jednak ceniona – nie tylko w MF, ale też przez ekspertów podatkowych – za fachowość.\nBędzie strategia dla skarbówki\nTrwa spór o wskaźnik zadłużenia gmin


NEW BALANCE New Balance 996 - Sportowe Dziecięce - FS996CNI - Buty360\nButy360 › Buty dziecięce › Buty sportowe › NEW BALANCE New Balance 996 - Sportowe Dziecięce - FS996CNI\nNEW BALANCE New Balance 996 - Sportowe Dziecięce - FS996CNI\nPrezentowane NEW BALANCE New Balance 996 - Sportowe Dziecięce - FS996CNI były tanio do kupienia w www.mivo.pl. Wszystkie dzieci, którym świetną uciechę sprawia praktykowanie dyscypliny sportowej, musi mieć w swojej szafie sportowe buty. Marka NEW BALANCE gwarantuje każdemu aktywnemu dziecku dużą miarę komfortu w trakcie treningów. Pracując nad butami.. więcej »\nPrezentowane NEW BALANCE New Balance 996 - Sportowe Dziecięce - FS996CNI były tanio do kupienia w www.mivo.pl. Wszystkie dzieci, którym świetną uciechę sprawia praktykowanie dyscypliny sportowej, musi mieć w swojej szafie sportowe buty. Marka NEW BALANCE gwarantuje każdemu aktywnemu dziecku dużą miarę komfortu w trakcie treningów. Pracując nad butami sportowymi NEW BALANCE New Balance 996 - Sportowe Dziecięce - FS996CNI, projektanci mieli na uwadze w głównej mierze dynamikę dziecka, gwarantując mu wszystko, czego potrzebuje podczas aktywności ruchowej. Bardziej szczegółową możesz znaleźć niżej:\nNEW BALANCE New Balance 996 - Sportowe Dziecięce - FS996CNI. Płeć: Chłopczyk; Kategoria: Sportowe; Kolor: Granatowy;, materiał: Skóra zamszowa, Tkanina;.\nPrezentowane tu buty sportowe dziecięce odznaczają się ponadprzeciętną trwałością, co jest owocem wykorzystania surowców profesjonalnej jakości do ich wyprodukowania. Jeśli jeszcze nie posiadasz w swej garderobie buty sportowe dziecięce czy też buty NEW BALANCE New Balance 996 - Sportowe Dziecięce - FS996CNI nie spełniają Twoich oczekiwań - spójrz na nasze pozostałe propozycje.\nSerdecznie zapraszamy do wyrażenia własnej opinii o butach NEW BALANCE New Balance 996 - Sportowe Dziecięce - FS996CNI


Dodane: 30-03-2019 06:15\nTake care of your teeth Prawidłowe dbanie o skórzane rzeczyPotrzebny mechanik? Pomożemy Ci dobrze wybrać!Bathroom emergencyDentysta ZabrzeOdżywkowe rady dla sportowcówSzkolenia bhpO dobrych stomatologachAle jak kupić ziarnistą kawę?Jaką kawę wybrać?Krótko o maszynach budowlanychPrawo terazO zabawkachChoroby z autoagresjiArticle abut polish natureZanim podejmiesz najważniejszą decyzję w życiuLeczenie zębów u stomatologaCzy warto zatrudnić specjalistę w danej dziedzinie?O e-commerce w skrócieTo może Cię zainteresować. Jak kupić oprogramowanie dla logistyki profesjonalnieWhat You should know about engine in your car?O prawieNowoczesne miasto bez taksówek? Nie może byćKilka kwestii związanych z energetyką i transformatoramiNauka o geodezji. Krótki wpisCzy w 2020 można szkolić z bhp w Białymstoku?Sprawy dla prawnika11 Zaskakująco Skutecznych Sposobów Aby zobaczyć pokaz tańca WarszawaTroska o zęby i jamę ustnąBroken car - good car service needed


[J-rock] The Flare - Forum Dragon Ball Nao - polskie forum dyskusyjne o DB, Z, GT, Kai, Super\n» [J-rock] The Flare\nThe Flare o ambitny projekt utworzony pzez Sugizo, którego głównym celem było szerzenie idei pokoju, miłości i harmonii.\nPomimo tego, że projekt istniał tylko dwa lara, swoimi pozytywnymi melodiami i tekstami dotarli do wielu fanów.\n2004:Maxi Singiel "Inner Child"\n2004:Maxi Singiel "Uetico"\n2005:Maxi Singiel "Positivity"\n2005:Maxi Singiel "Manatsu no Koibito"\n2006:Album "The Flare"\n2006:DVD "The Flare Final Live"\nTym razem założyłem temat o The Flare.Bardzo ciekawym,choć krótkotrwałym niestety projektem Yuny i Sugizo.Tradycyjnie zachęcam do dyskusji o zespole i wyrażania opinii na jego temat.\nThe FLARE bardzo lubię. Co prawda jak wspomniał Ujio, istnieli bardzo krótko i w tym czasie zdążyli wydać cztery single i album (właściwie już na pożegnanie), ale tyle wystarczyło by mnie do siebie w 100% przekonali. Ciekawe kompozycje, jak zawsze unikalne kawałki gitarowe SUGIZO i miły dla ucha głos Yuny.\nSama koncepcja zespołu była bardzo ciekawa (love, peace and... po prostu rock ). Nie dążyli do promowania zespołu za wszelką cenę. Skupili się bardziej na muzyce i docieraniu nią do fanów.\nA więc teraz to co obiecałem Hayato, czyli pierwszy i zarazem ostatni album The FLARE (czego bardzo żałuję). Gdy wychodził, było już wiadomo, że zespół (czy może raczej duet) niedługo da swój ostatni koncert i zakończy działalność.\nThe FLARE - The FLARE (mój własny upload ;P)\n01. INNER CHILD\n04. Don't Forget You ~I'll never and ever~\n05. My Fragile Girl\n06. SPIRITUAL GROWTH\nSpokojny i miły dla ucha rock, ciepły wokal Yuny i jak zawsze świetna gitara SUGIZO. Myślę, że każdy może znaleźć na tym albumie coś dla siebie. Ja od siebie i szczerze polecam całość\nWreszcie znalazłam czas aby ściagnąć i przesłuchać, zawsze coś mi w tym przeszkadzało\nPłytka bardzo przyjemna, po przesłuchaniu trudno wybrać mi najlepszy utwór, gdyż każdy przypadł mi do gustu. Wokal Yuny bardzo fajnie się słucha a całość dopełnia wspaniała muzyka. Jedem minus to tylko to, że wydali jedną plytę szkoda, że The FLARE tak szybko przestało istnieć, z powodzeniem mogliby tworzyć dalej i na pewno osiągnęliby ogromny sukces.\nPrezentów związanych z urodzinami SUGIZO ciąg dalszy ! Postanowiłem uzupełnić temat o linki do wszystkich singli The FLARE\nThe FLARE - INNER CHILD [1st single]\nThe FLARE - ウエティコ [2nd single]\ndata wydania: 01.12.2004\n02. Don't Forget You ~I'll never and ever~\nThe FLARE - Positivity [3rd single]\nThe FLARE - 真夏ノ恋人 [4th single]\ndata wydania: 31.08.2005\n02. 真夏ノ恋人 (instrumental)\nForum DB Nao » Japonia » Muzyka japońska – ongaku » [J-rock] The Flare