Małgorzata Köhler - (Małgorzata Gołąbek) urodziła się we Wrocławiu, później związana była z Kielcami, gdzie debiutowała w 1973 roku w „Przemianach”. Od 1985 przebywa na emigracji w Niemczech.\nOpublikowała dwa zbiory wierszy: „Zimne ognie” (1978) i „Zjedz ślimaka” (1982), powieść „Zabieg” (1980) oraz tom opowiadań „W drodze do szpitala” (1981). Po dłuższej przerwie, spowodowanej emigracją i wychowywaniem dzieci, wróciła do pisania. Napisała kolejne powieści: „Szczęśliwą stronę ulicy” i „Cena plażowego psa”. Wiersze publikuje na portalach literackich Rynsztok i Liternet.\nJest autorką sztuk teatralnych: „Do nieba”, „Wojna” oraz monodramów: „Faul” i „Ruda”.\nW Laboratorium Dramatu Małgorzata Kożuchowska czytała jej monodram „Pierwszy kamień” w reżyserii Marii Spiss.\nObcasiki - skąd pani ma czerwone\ni zmarszczkę między brwiami?\nJakby dopiero dostrzegła krawędź między dachami,\ngdy blacha rozgrzana gra metal.\nKtoś z rąk wypuścił, zniosło rozkołysaną\nw niebo nieswoje; za panią co-pilot, blady papier, anioł.\nLeci pani na cudzej pamięci,\nw zwężone oskrzela dym wciąga,\na on stół składa, pali, ołtarz -\nz uparcie zamkniętymi oczami spłonie pani,\nA pani nad tym stołem, nad domami, nade mną,\nKróla zjadł pies, pazia zjadł król,\nJestem hetero. Problem jednak w tym,\nże zmieniam skórę jednym błyskiem snu,\nbudząc się suką w uściskach królików\nlub kochającą równo niedopłatnie,\nczarne i białe, kurwą, 2-gi wybór;\nbez wstydu groupie – kiedy Paul de Bello,\npuszczając oczko do kobiet i mężczyzn,\njęczy na basie, nie patrz mi na rzęsy.\nO, umiem kochać na rybę i gładko,\nnie gardząc jednak dziurą wyobraźni;\nkiepsko mi idzie z rimbaud i otellem.\nlepiej odysem - tkać jednak nie umiem.\nWyznam: najbardziej chciałbym kochać proustem.\nTo niebezpieczne jest, wiem, bo widziałem\n- wiotką blondynką, w lewej Vouge i Times,\nw prawej aparat do cykania dżungli,\ni kątem oka - zwierzątko na piasku,\ngdy w kwarc, jak w bursztyn weszło i przycichło,\nlecz wrony czujną, czarną płachtą wzięły\nz niego do czysta,\ni nie pozostało ziarnko ni mucha.\nTak, jestem hetero –\n* nie ma w tym żadnej innej symboliki\nniż tylko banał – że wszystko jest skórką.\nPatrzyły na to obie, na tę ciemną rzecz,\nktórej połysk tłumiła noc,\nnoc moczyła płaszcze w czarnej farbie,\njej szynel, mój diesel, nasze twarze, tę rzecz,\nw niewyraźny mat;\nto miasto w zaciek kresów, w wojenne zaciemnienie\njedna z pogranicznych,\ndługich, lodowatych, w Görlitz,\ngdzie wbrew temu, co mówi Wolf, sople wzięły\nwięcej ofiar tej zimy, niż szeryf.\nRaczej czekolada, niż rekwizyt mordu.\nMetal był ciepły, przylegał i ważył.\nMyślałam - to nie ma w sobie nic męskiego.\nZależy od dłoni, zawiera. zapewnia,\no czymś bardzo niejasnym.\nOstrożnie! - powiedziała prędko ta bez twarzy,\n- przy skierowaniu broni w moją stronę,\nWidziałam jakoś przez nią. Jej za małą kuchnię,\nfaceta, który ją zostawił. tyje.\nszajs noc, to już trzecia. każda niepotrzebna.\nźle utlenione włosy. Jej fryzjer ma raka.\n- O, tak? - zapytałam, podciągając straszak.\nJej ręce drgnęły lekko, w górę, w stronę nieba.\nKto cię tak pociął, mała? - zaśmiał się. Pies – skłamałam,\nDotknął językiem nici i zadrżałam -\nocal chociaż angels share, zanim, znikając, krzyknę:\nczego dotknie, brudzi. Czego nie dotyka\notorbia się, zasypia. Jest coś w tej kobiecie\nze śmierci: naznaczenie, bezwzględna przyczepność\nCo puści, usycha, wyssane, niezdolne\nponownie się urodzić. Przestrzeń, gdy ją przetnie\nzamyka się niechętnie, zgwałcona.\nNie idzie, płynie. ręce ogarniają powietrze,\nchciwy oddech, ramiona kołyszą rytm. słyszy\nW środku to, co na skórze: mętnie, wir, gonitwa.\nrozstępuje sie woda, wzdraga. nie dotyka\nNie krzycz, że znowu hardcor. Nie może być miękko.\ntak brzmiał pod sceną tylko sufler, śmierć,\na one, wstępujące nie w pastel a w szkarłat,\ntrzymały się twardo.\nKtoś je wystylizował, napisał scenariusz\nodpowiedzi "na żywo", ktoś kupił tej jednej\nszary kostium chanela; druga, w stroju standard,\ntuliła bukiet, róże, do wpół nagiej piersi.\nFilmowa premiera, rzecz o prostytucji\nByło coś w tym filmie,\n(lotnisko, zakurzone, przez szybę, bezgłośne.\nTrzask sierści persa. Rozpinanie haftek.)\nz oglądania owadów lub zwierząt w terrarium\nwibracja pełnej sali, przez lustra i okna\nbadanie, muszloskopia. Poławiaczka, reżyser - młoda,\nprawie dziecko - odniosła sukces.\nCórka jednej z nich:\ngdy mówię w szkole, że mutti jest hure,\nschodzą na tolerancję i odwagę.\nKontrast pomaga światu.\nNic, czego się nabawia.\n(przestawianie przedmiotów. Powolne, z namysłem\nzawieszanie materii. Płynny ruch kamery\nprzez światlo, z Rembrandta. I jak się napina\nciało w objęciu pończoch. I jak trupio świeci\nw obskurnej klatce bloku. Przejście, skóra, mat.)\njakby kładł na płótnie coraz to nowe warstwy\nw bukiet ciemnych lilii.\n(Obłamała pręciki, żeby nie brudziły.)\nRachunek za wodę (tragedia)\nZabrała dywan, zatrzasnęła ściany,\npies nie zaszczekał, nie zatrząsł się dom.\nTylko dźwięk pusty, jak w kubku blaszanym.\nA wszystko wcześniej splotła i utkała.\nPodobno snuła plany, przepełniając wannę,\ngodzinami. Kochanie, czy mogę zakręcić?\nPłyń, Penelopo, niech cię diabeł pchnie\nw żagle dziurawe, okręt cisza wchłonie!\nprąd ci odłączą, skończysz w domu starców.\nMyślałem - spłynie. płaciłem za wodę.\nA o niej: katar, wysuszy się, przejdzie,\ngdy wróci - mokra, zawstydzona cipka.\nDziś nie dałbym dwóch penny.\nCoś w niej musiało namierzyć odległość,\ntę w latach gwiezdnych; uniosło w łuk brwi.\ncoś nisko w brzuchu, gdzie u kobiet śpi\nzwinięta w embrion wojna, wilk trojański.\nPłyń, Penelopo! niech cię diabeł pchnie\nPIE R W S Z Y K A M I E Ń\nScena jest ciemna, słychać tylko miarowe, mechaniczne skrzypienie. Powoli wchodzi światło pokazując podwójną huśtawkę, której puste krzesełka wahają się, skrzypiąc. Obok ławka i piaskownica, w której leżą zapomniane zabawki i ubranka. Ten obraz jest w tyle sceny.\nZ przodu, tuż przy publiczności, przy małym stoliku, przedzielonym w połowie symboliczną szybą, stoją dwa krzesła, jedno twarzą do publiczności, drugie tyłem. Przez oparcie drugiego wisi przewieszona torba reportera, za szybką leży stos gazet i wycinków gazetowych, stoi szklanka wody i mikrofon.\nPo chwili wchodzi kobieta. Siada za szybką.\n- Przyszłam, ale powiem pani, że długo się namyślałam. Bo to już właściwie nie ma sensu. Czego wy jeszcze ode mnie chcecie? Już myślałam, że daliście mi spokój. Już wszystko zostało powiedziane sto razy i sto razy przekręcone. Zarobiono na mnie dużo pieniędzy.\nNawet nie wiem, kto zarobił, coś mi obiecywano, ale co to mnie wtedy obchodziło, jakże ja bym, na dzieciach? Nawet nie wiem, co podpisywałam. Co chwilę coś podpisywałam. Zeznania, pełnomocnictwa, a wszystko machinalnie. Nic nie widziałam, przecież prawie cały czas płakałam. Może teraz się okaże, że jak ja z panią rozmawiam, to jest wbrew jakiemuś punktowi jakiejś umowy, kto to wie, co ja jeszcze wtedy podpisałam. Tylko, że teraz jest mi już wszystko jedno. Nie mam już więcej żadnych wspomnień do sprzedania.\nPo co to pani jeszcze teraz? Napisała pani, że nie wierzy w moją winę . Ale co mi to da? Co to pani da? Ja nie mam już niczego do powiedzenia. Powiedziałam im wszystko, tysiąc razy. Mówili, że brzmiało, jak wyuczone. To co, miałam się mylić, jak było? Ale nic nowego sobie nie przypomnę, bo nic nowego nie było. Przez te wszystkie lata grzebałam w pamięci, próbowałam poskładać te puzzle, wszystko na darmo. Nie mogę pamiętać czegoś, czego nie widziałam, nie mogę zrozumieć czegoś, co nie jest do zrozumienia. Traci pani tylko czas.\nNie mam nic nowego do sprzedania. Żadnych nowych wspomnień. Starych chciałabym się pozbyć. Ale tych nikt już nie chce. Modlę się. Chociaż rzadko. Modlę się, żeby zapomnieć. Żeby móc o tym wszystkim zapomnieć i normalnie żyć. Tylko, co to znaczy: normalnie? Ja już nie pamiętam normalnie. Czy przed tym było normalnie? Czy moje życie, zanim zamieniłam się w Annę B. Dzieciobójczynię, Potwora z piaskownicy, czy moje życie było przedtem normalne?\nPrzeciętna, mówili. Robiąca wrażenie normalnej, kochającej matki, pisali. Za tą przeciętną twarzą ukrywa się osobnowość niebezpieczna i wyrachowana, pisali. Średniego wzrostu, szczupła, niepozorna. To ja.\n(Bierze do ręki wycinek z gazety, czyta)\n- Anna B., kobieta szczupła i niepozorna, zadziwiała obecnych swoim spokojem i pokerową twarzą, na której trudno było dostrzec jakieś uczucia. Odpowiadała na pytania sądu głosem beznamiętnym, niezaangażowanym. Trudno jest uwierzyć, że może tak spokojnie mówić o swoich zamordowanych dzieciach. Obojętność tej kobiety jest przerażająca i nawet najbardziej zahartowani dziennikarze wychodzili z sali sądowej wstrząśnięci, gdy przyjęła wyrok bez mrugnięcia powiek.\n- Ja już tylko chciałam, żeby się to skończyło. Byłam na tabletkach, przez wiele miesięcy byłam na tabletkach. Jeśli ich nie brałam, płakałam bez przerwy. Ile można płakać, mówili ludzie. Otóż można, płakać można bez końca. Wydawałoby się, że organizm powinien to jakoś regulować, że łzy też się kiedyś kończą. Zapewniam panią, łzy nie kończą się nigdy. Tego jednego człowiekowi nigdy nie zabraknie.\nAle one nie płakały, kiedy.. Gdy je znalazłam, na ich buziach nie było śladów łez. W ogóle były takie..spokojne, jakby spały. I Daniel miał nóżkę tak podwiniętą, jak zawsze, kiedy spał. Tylko...ta cisza. Nie było ich oddechów.\nBo zawsze poznawałam po ich oddechach, kiedy usypiały. Bo ja je usypiałam co noc, zawsze, śpiewałam im piosenki, takie różne, kołysanki, takie prawdziwe i moje, wymyślone.Taka jedna, co ją wymyśliłam, zawsze je uspokajała, jak któreś się przewróciło i płakało, albo coś. I przed zaśnięciem też ją im często śpiewałam.\n(Nuci kołysankę, kiwając się lekko do przodu i do tyłu. Urywa nagle.)\n-I coraz ciszej śpiewałam, aż ich oddechy się uspokajały, i potem były już takie równe i takie ciche, takie ciche. A potem brałam je na ręce, i przenosiłam z mojego dużego łóżka, w którym leżeliśmy wszyscy troje, do ich małych łóżeczek, i tam już spały do rana. I Daniel tę nóżkę zawsze tak potem śmiesznie podwijał.\nI tylko buzię miał tak dziwnie otwartą...\nWięc wtedy.. Ja je też przeniosłam. Do samochodu je przeniosłam, bo gdzież miałam je przenieść, przeniosłam je do samochodu, bo podjechałam tam żeby być szybciej, i bo miałam kluczyki w ręce, jak spotkałam Henryka, i on z tą straszną, czerwoną twarzą tak się wykrzywiał i powiedział mi wtedy " Już mi niczego więcej nie zabierzesz, bo już nie mamy dzieci, już nie mamy naszych dzieci!", a ja wiedziałam, że to prawda, bo jak popatrzyłam na tę jego twarz to wiedziałam, że coś strasznego się stało, że on coś strasznego zrobił, i ja miałam te kluczyki w ręce, bo właśnie wysiadłam z samochodu, przed domem się spotkaliśmy, gdy on wracał z tego placu zabaw, gdy ja przyjechałam właśnie, za późno przyjechałam...\nNie było mnie wtedy. A może jednak byłam. W straszliwy sposób obecna w ich życiu małym i niedokończonym, życiu, którego miałyby może więcej, gdyby nie ja. Bo gdyby one się urodziły w jakiejś normalnej rodzinie, u jakiejś spokojnej kobiety, która zgadza się na swoje życie takie, jakie jest jej dane, jakie jej się przydarzyło, więc widocznie było jej przeznaczone, i ona przyjmuje to życie, i może nie jest często szczęśliwa, ale za to ma to, co się każdej rodzinie należy - święta przy choince, możliwość pakowania prezentów urodzinowych w kolorowy papier, gotowanie zupy i patrzenie, jak wszyscy jedzą, świadectwa ukończenia kolejnej klasy, nawet takie zwykłe, średnie świadectwa. Srednie życie właśnie. Więc niechby one chociaż dostały taką matkę i takie średnie życie.\nPisali: "Wykształcenie średnie. Przeciętna. Nigdy się niczym nie wyróżniała." Pisali: " Sprawiała wrażenie osoby, która chce być przeźroczysta". O, ja byłam wtedy przeźroczysta , wszystko przechodziło przeze mnie, jak przez szybę, nic nie zatrzymywało się, bo nic mnie już nie dotyczyło. Najpierw chciałam jeszcze, żeby mi uwierzono. Ale potem... Potem stało się to takie absurdalne. W pierwszym procesie opowiadano godzinami o tych nitkach ze sweterka. Badali wszystko i wszystko posyłali do analizy, widziałam te dowody, wszystkie w takich małych, plastikowych , dobrze zabezpieczonych torebeczkach. Tyle tych dowodów! Piasek z piaskownicy, piasek z bucików, nitki z ubranek. Tyle torebeczek! Kładziono je na stół sędziowski a ja wiedziałam, że gdzieś tam, w której z tych torebeczek, są kawałki moich dzieci, są ich paznokcie i włoski i co oni im tam jeszcze pobrali, wycięli, zanalizowali. Tłumaczono mi te dowody, długo tłumaczono, dlaczego jestem winna z powodu tych nitek ze sweterka. Ale nie musieli tego udawadniać. Bo przecież ja się przyznałam. Ja nie zaprzeczałam, że przeniosłam je do samochodu, i wtedy te nitki... Ale przecież ja miałam cały czas jakieś nitki na moim ubraniu. Ich włosy. A ta plamka z jagód? Dlaczego nikt nic nie mówił o tej plamce z jagód? A cóż ja innego miałam mieć na moim ubraniu, jak byłam z nimi od rana do wieczora, tylko te noce..\nBo pani sama wie - jak się urodzą dzieci, to matka obcina włosy, albo wiąże, bo jej włosy mogą wejść do buzi dziecku. I nosi wtedy takie ubranie, co się łatwo pierze, jakieś trykotowe, najlepiej z bawełny. Ja miałam ładne, długie włosy, zanim się urodziły oczywiście, nie takie gęste jak Laura, ale miękkie i bardzo długie, i obcięłam je, i pamiętam, jak jeden z chłopaków, taki, co się we mnie trochę podkochiwał przedtem, zanim wyszłam za mąż, powiedział "- Co się z tobą stało? Gdzie twoje włosy?", i ja się wtedy śmiałam, ale to bolało , trochę..\nWięc to ubranie.. Daniel ciągle zwracał, nawet, jak już miał dwa lata, chyba mleko mu jakoś nie służyło. Więc pani wie, co ja ciągle miałam na moim ubraniu.\nJa wtedy tę bluzkę włożyłam, nowa była, zielona. Na złość Henrykowi ją kupiłam, bo on bardzo nie lubił, jak sobie kupowałam nowe rzeczy, ale wtedy było mi już wszystko jedno, i tak się wszystko wydało i były stałe awantury, i w tych awanturach ja się zrobiłam taka twarda jakaś, i już się go nie bałam, bo byłam już wreszcie umówiona z adwokatką, i bo walczyłam o to, co było dla mnie najważniejsze . Tak się cieszyłam z tej bluzki i trochę się spieszyłam, bo byliśmy umówieni; on na mnie czekał, Mario na mnie czekał i to było smutne spotkanie, bo mieliśmy się pożegnać, bo go przenoszono służbowo, ale z drugiej strony nie na długo, bo ja wiedziałem, że do niego przyjadę, muszę pojechać, już prawie podjęłam tę decyzję, tylko nie wiedziałam jeszcze jak.\nBo zapyta pani, jak to tak, brałam ślub kościelny, i on, Henryk, nic złego mi nie robił, tylko tak, jak wszyscy mężowie - ciągle się czepiał, że za dużo wydaję, albo śmiał się ze mnie, że nie umiem parkować, albo coś o mojej matce. Albo, jak się postarzałam. Że nie nadaję się nawet do przybicia gwoździa. Że naprawdę jestem blondynką. Takie tam, nic poważnego, mścił się chyba jakoś podświadomie, bo na początku nie za bardzo chciałam za niego wyjść; kochałam się w takim jednym, całe lata byłam w nim zakochana. W nauczycielu, jeszcze ze szkoły. Ale nic z nim nie miałam, nie. Biologii uczył, i ja potem już zawsze lubiłam biologię. On nic o tym nie wiedział, na szczęście, niech pani nie pisze, bo chyba nie byłby szczęśliwy dowiadując się, że kochał się w nim potwór z piaskownicy.\nAle w Henryku też w końcu się zakochałam, chociaż wyjść za niego za mąż zdecydowałam się dopiero, jak już Laura była w drodze, i on czuł, że coś jest nie tak, i upił się na weselu, i płakał.\nTo nie był zły człowiek wtedy, ten Henryk.\nTylko, że ciągle się wtrącał do wszystkiego. Ledwo kupiłam jakąś koszulkę, już musiał powiedzieć, że widział w innym sklepie dwie za tę samą cenę. I jak dzieci rozpieszczam. I po co tyle zabawek. Ale był dobry dla nich i często kupował im sam coś nowego, chociaż na mnie wygadywał.\nTylko potem już się bałam zostawiać je z nim, po tym, jak się wszystko wydało i on się zrobił taki straszny, i tyle pił. Zawsze pił trochę za dużo, ale tylko trochę właśnie, tak - z kolegami, jak wszyscy. Miał swoją stałą knajpę i przesiadywał w niej, bo w domu było ciasno i bałagan, a na początku one dużo chorowały, więc tak się przyzwyczaił. Tylko, że nie znosiłam, jak wracał taki śmierdzący alkoholem. Nawet nie bywał często pijany. Tylko to piwo, pił dużo piwa i to mnie jakoś tak...brzydziło. Nie wiem właściwie, dlaczego. Dawniej sama lubiłam piwo.\nI coś się takiego ze mną stało, że nie wiadomo czemu, zaczęło mnie to coraz bardziej brzydzić, i potem już tylko leżałam w nocy i trzęsłam się, że on za chwilę przyjdzie, z tym zapachem, i powie to, co zawsze, jakieś takie głupie, " No, czekałaś na swojego męża, kurko domowa?", albo podobnie, i sięgnie po mnie, jak po swoje. Ale ja przecież byłam jego, więc chyba powinnam sobie to jakoś wytłumaczyć.\nI nie było przed nim ucieczki, bo nawet, jak przez jakiś czas próbowałam się kłaść do dzieci, bo chorowały, a potem już trochę naciągałam, to też potrafił przyleźś do łóżka, gdzie leżeliśmy we trójkę, i sięgać po mnie, i nic mu nie przeszkadzało, a Laura raz się obudziła i płakała, więc szybko przenosiłam je do ich łóżeczek, i zgadzałam się już potem na wszystko, żeby tylko był spokój.\nWięc takie było wtedy to moje normalne życie.\nNa początku próbowałam sobie tłumaczyć, że to dobry człowiek, i że mnie kocha, i że kiedyś przecież lubiłam z nim być, tak długo się całowaliśmy zawsze przed moim domem, jak mnie odprowadzał. Ale potem nie całowaliśmy się już w ogóle.\nI jak sobie tak tłumaczyłam, to nawet trochę pomagało, i mniej mnie od niego odrzucało. Ale potem wróciło to obrzydzenie, jak uderzył Daniela, gdy pchał mi się na kolana, a on właśnie powiedział, że ma iść do swojego pokoju. I wtedy zobaczyłam go nagle jako obcego, który bije moje dzieci, jako tego obcego, co przychodzi w nocy i bierze mnie jak rzecz, który ma do nas prawa, ale właściwie dlaczego? Bo czy w rodzinie ma się prawo do drugiego człowieka jak do półki w łazience, wieszaka w szafie?\nCzy mamy w ogóle jakieś prawo do rozporządzania drugim człowiekiem?\nI czy ja stałam się jego własnością na zawsze? Zawsze to jest piekielnie długo. Zawsze to jest nie mieć już żadnej nadziei. I ja nie miałam nadziei, nie miałam przyszłości, miałam tylko dzisiaj, i to szczęście małe takie i codzienne, ale jednak; pierwsze ząbki, rysunki, wycieczki za miasto albo do moich rodziców. Ale tylko dzisiaj właśnie.\nA potem coś się poplątało, coś stanęło na mojej drodze, ja tego wcale nie chciałam, broniłam się przed tym, ale krótko się broniłam, bo to mnie zaskoczyło i było silniejsze ode mnie, kiedy poznałam jego.\nZapyta pani, jaki on był , ten człowiek, dla którego poświęciłam wszystko?\nJaki był ten człowiek, przez którego musiały umrzeć moje dzieci?\nDuży był, nie bardzo duży, ale taki jakiś prosty, wyprostowany, znaczy się, i ramiona miał takie duże, grał trochę w tenisa, ale nie wiem, czy to od tego. Na nasze spotkania ubierał się ładnie, tak trochę po włosku, miał takie jasne marynarki, śmiałam się, że to dlatego, że jego jedna babka była Włoszką. Więc dlatego mówiłam do niego Mario, choć miał na imię Marian, bo ta babcia tak na niego wołała w dzieciństwie, i ja się z tego śmiałam. Ale włosy miał jasne, i takie...pachnące. Pachniał. Nie wiem, czym pachniał. To było takie coś, jak na łące w lecie. Jak na wakacjach.\nI ja się czułam, jak na wakacjach.\nI gdy się spotykaliśmy, i obejmował mnie na przywitanie, to zawsze musiałam najpierw w niego wtlulić nos, i poczuć ten jego zapach, jak pies. Tak mnie do niego ciągnęło. Jakby mnie zaczarowało.\n( Zamyka oczy, wciąga głęboko powiertze nosem.)\nNa początku się przed tym broniłam. Ale jakoś tak przysuwałam się coraz bliżej. Jakby mnie ten zapach właśnie przyciągał. Może człowiek jest bardziej zwierzęciem niż nam to kościół i prawo próbują wmówić? A może to tylko ja byłam taka... niewydarzona. Prymitywna. Suka, pisali. Wściekła suka, napisali na domu moich rodziców.\nJa wiem, to jest trudne do zrozumienia, tego nikt nie zrozumie, że można tak wszystko zniszczyć, zaprzepaścić z powodu jednego zapachu. Ale może to nie był tylko ten zapach. Tylko, że ja już dzisiaj nie wiem, co to było.\nMoże to był jego głos? Miał taki głęboki a jednocześnie miły i delikatny głos. I kiedy wymawiał moje imię, zdrobniale, to było w tym coś takiego ciepłego, że czułam się, jakbym wróciła do domu. Jakby babcia ożyła, bo ona mnie właśnie tak często wołała.\nA z drugiej strony znów nie wiem. Bo przecież ten jego głos był taki męski. Więc może to jednak nie ten głos.\nI że mówił do mnie zawsze tak łagodnie. Nie, że mam coś zrobić, albo coś zrobiłam. Albo, co on myśli. Tylko przeważnie pytał. Pytał, jaki był mój dzień, i czy chcę jajko na miękko czy na wpół miękko, i czy Laura się przestała drapać po tym nowym lekarstwie do smarowania, jak miała ospę wietrzną, i co słychać u moich braci, i co mi się śniło. I mówił o mnie. Już tak dawno nikt nie mówił o mnie. Z Henrykiem to było ciągle " zrób" i "trzeba" , i zakupy, kredyty, choroby, i "trzeba samochód wreszcie do myjni" i najwyżej telewizja, ciągle telewizja, jeśli nie szedł do knajpy to telewizja leciała na okrągło, mecze i jego krzyki , jak wbili bramkę.\nA on mówił o mnie. Brał moją rękę, miałam szorstkie ręce od zmywania i tych wszystkich środków, dopiero potem zaczęłam je smarować kremem na noc, bo się wstydziłam. Brał tę moją rękę, taką szorstką, i to mu nie przeszkadzało, tylko całował moje palce i zauważał, że są długie i delikatne. Masz takie delikatne dłonie, mówił. Zimna ręka śmierci, pisali potem w gazetach.To było o mnie.\n(Grzebie w wycinkach.)\n- Pisała pani, że nie wierzy pani w moją winę. Niech każdy wierzy sobie, w co chce. Ludzie zawsze w coś wierzą, co im się zgadza z tym, czego oczekują od świata. Pani ma dzieci, prawda? Więc nie może pani uwierzyć, że matka...Pani jest dobrą matką i chce, żeby wszystkie matki były dobre. A ja byłam dobrą matką. Tylko, do którego momentu? Kiedy przestałam być dobrą matką?\nPisali: " Już planując zbrodnię ręką, która nie zadrżała, zaplatała córeczce warkocze, wplatając w nie odświętne, kolorowe wstążki, jakby chciała ustroić ją na spotkanie śmierci".\nLaura prosiła o te wstążki, bo Isia, jej przyjaciółka, właśnie nosiła warkoczyki.\nWięc, czy ja, plotąc te warkoczyki, byłam jeszcze dobrą matką? Laura piszczała, bo ja się już spieszyłam, bo on czekał na mnie i byłam już spóźniona. I chyba ją szarpnęłam, chociaż Laura często piszczała przy czesaniu, tak się lubiła ze sobą pieścić, żeby na nią zwracać uwagę, a ja już myślałam o czym innym...\nLaura miała takie gęste, śliczne włosy, nie po mnie, bo ja mam takie raczej zwyczajne, a i nie po Henryku, bo on przecież już zaczynał łysieć, więc skąd u niej te piękne, grube warkocze? Ale Daniel to raczej po mnie, i włoski takie miękkie..\nWięc oni, że to potwór, a nie kochająca matka.\nPani wierzy, że ja te warkocze plotłam z miłości.\nPowtarzałam: niewinna. Do końca procesu tak mówiłam, tak mi kazał adwokat. Ale to nie jest prawda. Wszystko, cokolwiek się zdarzyło, cała ta historia od początku do końca, jest moją winą. Wszystko, co zrobiłam, i to co świadomie zaplanowałam, i to, co zdarzyło się przypadkiem, za wszystko to jestem odpowiedzialna ja. " Zabić sukę!", krzyknął ktoś przed ogłoszeniem wyroku. Nie mógł pogodzić się z bezmiarem mojej winy. Powtarzam sobie to często w myślach. Zabić sukę! Bo są dni, zdarzają się, choć rzadko, takie dni, że zapominam, kim jestem. Budzę się rano i myśli mam takie zwyczajne, że słońce, albo kawa, albo, że taki piękny śnieg. I że chciałabym pojechać na narty. Ale jakże tak, po prostu na narty? Więc chcę nie zapomnieć, kim jestem. I czy pani to pasuje, czy nie, nic innego już pani ode mnie nie usłyszy. To już musi pani sobie sama odpowiedzieć na te swoje pytania.\nNie powinnam była wyjść wtedy do niego, chociaż Henryk był na zwolnieniu lekarskim, bo skaleczył sobie rękę, wybijając w trakcie awantury szybę w drzwiach. Tylko, że Mario miał następnego dnia wcześnie wyjechać, a z drugiej zmniany miał przyjść późno, i już prawie nie mieliśmy czasu. Nie wychodziłam nigdy, dopóki dzieci nie usnęły, chyba że krótko, do lekarza albo coś takiego, i wtedy zawoziłam je do matki, bo Henryk nie zajmował się nigdy domem. Mógł z nimi pójść na spacer, owszem, albo oglądać razem bajki dla dzieci, ale żeby coś ugotował, to nie. Więc w dzień byłam zawsze z nimi. I na placu zabaw też nigdy nie zostawiałam ich samych, był dość daleko i często pusty, a w dodatku zupełnie zasłonięty żywopłotem; więc jeśli tam szliśmy, to brałam jakąś gazetę albo robótkę na drutach i siedziałam z nimi, i pilnowałam ich. Tyle się słyszało okropnych historii...\nSiedziałam na tej ławce, ile ja godzin przesiedziałam na tej ławce. W dzień patrzyłam ciągle na moje dzieci, a właściwie patrzyłam przez nie, widziałam ich jasne główki, blisko siebie, pochylające się i przesuwające na tle żywopłotu, część krajobrazu po prostu, coś samo przez się zrozumiałego. To ja, a to moje dzieci, nie myślałam dużo o tym, były ze mną zawsze, więc jeśli myślałam, to odruchowo, takie codzienne myślenie - już pora zaraz kończyć, Daniel musi spać, albo, że dam im teraz obrane jabłko, bo do obiadu jeszcze sporo czasu, i że Laura już jest za długo na słońcu a ma taką jasną skórę. Takie tam, normalne myśli, ale nigdy, że to coś wyjątkowego, dar, prezent, magiczna chwila, którą trzeba uchwycić i przeżywać, i powtarzać w myślach, aż do szaleństwa, bo zniknie i nie powtórzy się już nigdy więcej. Wtedy myślałam często takie zdania jak: nie mam chustek jednorazowych, a Danielowi cieknie z nosa. Znowu zasypały sobie głowy piaskiem, trzeba będzie je wsadzić do wanny. Dlaczego nie myślałam wtedy, że to coś takiego cennego? Dlaczego o tym, że jesteśmy szczęśliwi, wiemy dopiero potem?\nPrzecież mogłam chociażby myśleć o tym, że one dorosną, i im będą większe, tym mniej mnie będą potrzebowały. Już nie będzie tego: Mamo, powiedz, który ogródek jest ładniejszy, mój, czy jego?, Mamo, pohuśtaj mnie, i mnie też, pomóż mi; będą coraz bardziej samodzielne a ja będę się z tego cieszyła, będę musiała się z tego cieszyć. Nie, tak nigdy nie pomyślałam.\nTeraz myślę sobie czasem: Laura byłaby już dorosła. Byłaby na pewno ładna, z tą porcelanową, jasną skórą i dużymi, szarymi oczami. Może zrobiłaby już prawo jazdy, zawsze była taka odważna i samodzielna. Ciekawe, czy dalej chciałaby być nauczycielką.\nDaniela nie umiem sobie wyobrazić, był taki malutki, nie mogę widzieć go jako młodego mężczyznę, z dużymi dłońmi, nogami, sypiącym się wąsem. Jest dla mnie ciągle jeszcze taki mały, z jasnymi loczkami, jak wtedy, w piaskownicy.\nA wtedy patrzyłam przez ich główki, gdzieś w przestrzeń, w przyszłość niepewną, w kółko rozptrywałam wszystkie możliwości i starałam się znaleźć jakieś rozwiązanie, choć wiedziałam, że nie ma żadnego dobrego rozwiązania. Sytuacja jeszcze nie dojrzała, nie nadszedł czas decyzji.\nChociaż nie było dobrej decyzji a ten czas nie miał nigdy nadejść.\nRozhuśtywałam im huśtawki i machinalnie śledziłam je wzrokiem: tak - nie, tak - nie, tak - nie... Byłam w apatii, jak sparaliżowana. Henryk groził, że zabierze mi dzieci przy rozwodzie. Nie, żeby je chciał, tylko, żeby mnie ukarać. Cóż miałby z nimi robić - nie nadawał się nigdy na niańkę i wolał czas spędzać z kuplami albo przed telewizorem, ale był zraniony i wygrażał, że nie dopuści do tego, żeby jego dzieci miały kontakt "z tym facetem". Nastawiał przeciwko mnie swoją matkę, z którą wcześniej dobrze żyłam, a nawet i moją rodzinę, opowiadał znajomym, jaką jestem wyrodną matka; suka, zaniedbuję dzieci, żeby się szlajać i takie inne.. Tak - nie, tak - nie...\nAlbo patrzyłam na nie, jak się huśtały i przypominałam sobie, jak kilka dni temu Mario rozhuśtał mnie na tej huśtawce, a potem kochaliśmy się szybko i zapamiętale tu na tej ławce, i myślałam o nim, przeważnie myślałam o nim. I o tym, jaki stał się dla mnie ważny. Patrzyłam na moje dzieci i myślałam, że ten mężczyzna, z którym przychodzę w nocy na tę ławkę, kiedy mnie czasem odprowadza, jest dla mnie taki ważny.\nNosiłam wiaderka i łopatki, nakładałam sweterki, wycierałam nosy, obierałam jabłka, ale byłam właściwie gdzie indziej.\nHenryk miał rację, zaniedbywałam moje dzieci.\nUważałam, że je kocham. To było dla mnie takie oczywiste, kocha się dzieci a ja moje kochałam od pierwszego krzyku, od kiedy zobaczyłam ich różowe, pomarszczone buzie, a nawet i wcześniej. Nie rozumiałam kobiet, które były sfrustrowane po porodzie, telefonowały długo, opowiadały jakieś głupstwa, że czują się nieważne, i że to wszystko je przerasta. Ja kochałam moje naturalnie i zwyczajnie. Ale dopiero teraz wiem, że kochałam je za mało. Bo jeśli dostało się ten dobry los, wyciągnęło dłuższą słomkę i wszystko jest w porządku, jest się szczęśliwym, to wie się o tym jedynie przez krótką chwilę, a potem się zapomina, i dopiero, kiedy się to straci, rozumie się, że było to coś wielkiego i niezasłużonego, co wypuściło się z rąk, wprawdzie tylko na chwilę, jak ja wtedy tę rączkę Daniela, ale jednak, i ta chwila wystarczyła, i przyszła ta fala, i zmyła wszystko. Wie się dopiero potem.\nA wtedy myślałam w kółko o nim. Czy mam prawo? Dlaczego mam prawa? Co wolno w życiu? Ile wolno brać? Wydawało mi się, że chcę tak niewiele. Żeby z kimś być, kto mnie akceptuje. Czekać na kogoś z radosnym niepokojem, znowu cieszyć się dawno zapomnianymi rzeczami; przytulać się pod parasolem w deszczu, kwiaty, dostawać kwiaty. To takie ważne przecież, tak mi się zdawało, dostawać kwiaty. Henryk niczego mi już nie kupował, poza okolicznościowymi, niezbędnymi prezentami, ale i wtedy często mówił, żebym sobie coś od niego kupiła, bo sama wiem najlepiej, czego potrzebuję. Nie wiem, dlaczego tak się porobiło. To jest strasznie skomplikowane, gdy ludzie przestają się kochać.\nMoże na początku była zazdrość i niedosyt - myślę o nim, o Henryku. Dzieci chorowały, bo małe dzieci zawsze chorują, matki śpią wtedy z dziećmi, to przecież nic takiego. To przychodziło powoli. Może zaczęło się, od kiedy Daniel płakał, często płakał w nocy, może miał złe sny, choć nic nie opowiadał, zresztą nie umiał jeszcze opowiedzieć, taki malutki, kiedy się to zaczęło. Trząsł się, zalany łzami, taka kupka nieszczęścia, trząsł się i wołał mnie, jakże mogłam nie przychodzić? Więc kładłam się wtedy przy nim, wstawiliśmy rozkładany fotel obok dziecięcego łóżeczka, specjalnie dlatego, żeby nie brać go do naszego łóżka, bo Henryk musiał się wyspać, żeby wstać rano do pracy. Brałam go do siebie i często już z nim tam zasypiałam do rana.\nI Henryka zacząło to drażnić. Miałam wrażenie, że lubi Daniela mniej, niż Laurę, ona była zresztą bardziej taka "tatusiowa córeczka". I czasem był szorstki w stosunku do chłopca. A on był przecież taki mały! I jakoś tak powoli zaczęło się wszystko psuć. Takie różne rzeczy się mówiło. Zarzuty, no, niby normalne, ale tak było jakoś nieprzyjemnie. - Bo ty rozpieszczasz dzieci. - Ktoś musi je rozpieszczać, jeśli ty je tak źle traktujesz. Bo twój ojciec, bo twoja matka. I tak dalej. Tylko, że część tych rzeczy zostawała, nie wyjaśniona, nie wybaczona. On zrobił się taki jakiś zrzędliwy i agresywny.\nMyślę, że był nieszczęśliwy. Nie miałam czasu się tym zajmować, miałam tyle pracy. I w głębi duszy uważałam, że był sam sobie winien. Był na uboczu, bo czekał tylko na dowody uznania a jeśli ich nie znajdował, to było to dla niego dowodem, że jestem przeciwko niemu, i że nastawiam przeciw niemu dzieci. A one jakby trochę zaczęły go omijać, był taki drażliwy. Ty i twoje dzieci, mówił często do mnie. Brzmiało to jak oskarżenie.\nMoże mogłam jeszcze wtedy coś zrobić, jakoś temu przeciwdziałać. Ale ranił mnie celnie takimi głupimi, drobnymi uwagami, stale krytykował, szukał ciągle potwierdzenie, że jest lepszy, że ma rację. Więc zacinałam się jakoś i jakby przez szybę obserwowałam, jak rozpada się moje małżeństwo. Jak po jednej stronie szyby jestem ja i moje dzieci. Po drugiej on, coraz częściej pijany. A potem skacowany, zły, rozdrażniony, nie cierpiący sprzeciwu, niecierpliwy. I coraz mniej mu wybaczałam, i on coraz bardziej się zacinał. W naszym domu przestało być miło. Kiedyś uderzył Daniela, o nic, o nieposprzątane odpowiednio szybko zabawki. Tylko, że tak brzydko go uderzył. W twarz, i Danielowi krwawiła warga. To było pierwszy raz, kiedy odczułam, że nie chcę już więcej być z tym człowiekiem.\nPotem było mu przykro, tłumaczył się, że Daniel nie słucha go zupełnie, bo reaguje głównie na mnie. A ja myślałam sobie, że jest sam sobie winien. Ale nic nie powiedziałam, już mu wtedy nic nie mówiłam.\nJeśli przestanie się kogoś kochać, to jest to strasznie smutne. Powstaje taka pustka. Mało rzeczy ma sens. Niewiele spraw cieszy. Jest wiosna, idziesz przez park , z dziećmi i one paplają tak ładnie, i słońce świeci, wszystko jest świeże i nowe, a ty myślisz tylko o tym, że teraz trzeba pójść do domu, który jest ponurym domem, pełnym zużytych przedmiotów; w którym w ponurej atmosferze padają od lat te same, nieprzyjemne uwagi na te same nieprzyjemne tematy, i wszystko aż krzyczy w tobie i protestuje, ale nie ma żadnego wyjścia. Musisz iść do domu, trzeba ugotować obiad, podać ten obiad i zjeść go wspólnie ale bez przyjemności, a potem pozmywać - pozmywać też po nim, a on będzie czytał gazetę przy jedzeniu, albo włączy telewizor, i jak zwykle będzie strofował dzieci, żeby były cicho, choć przecież dzieci nie potrafią być cicho, bo to są dzieci właśnie i mają prawo do tego, żeby mówić i paplać od rana do wieczora!\nJeśli przestanie się kogoś kochać, to nie ma nic w zamian. Gdy wyrwiesz ząb, pozbawiasz się bólu; jeśli zrobisz błąd uczysz się czegoś.Jeśli ktoś rzuci cię, to zawsze możesz protestować, rozpaczać, opowiadać o tym a potem odnajdywać się na nowo, zapomnieć go i żyć od nowa. Ale jeśli tylko przestaniesz kochać, to jest w tobie taka straszna pustka a nic się nie zmienia. Żyje się rutynowo z tym człowiekiem, patrzy na niego, na jego twarz, którą zna się tak dobrze, a to jest nagle ktoś zupełnie obcy. Siedzisz w pidżamie z obcym człowiekiem przy śniadaniu i wstydzisz się, że patrzysz zimno, jak on przeżuwa, że ma podarte kapcie, że słyszysz, jak spuszcza wodę w ubikacji. Zbyt wiele intymności z obcym człowiekiem żenuje i budzi chęć ucieczki.\nI seks z takim nieznajomym, przypadkowy i czasem wymuszony sprawia, że jest jeszcze gorzej. Odczuwasz tylko wstydkliwe zdziwienie. Nie ma już czułości a seks bez czułości jest katastrofą.\nJeśli przestanie się kochać, to prawie wszystko traci sens. Nie planujesz już niczego, a jeśli rozmowa zejdzie na przyszły urlop czy święta, to przechodzi cię dreszcz i myślisz tylko:\n"O Boże, mam nadzieję, że nie będzie już żadnego urlopu, żadnych wspólnych świąt" . Nie pożalisz się, jeśli boli cię głowa albo spotkały cię jakieś przykrości, bo nie chcesz żalić się obcemu a on zajmuje ci to miejsce w twoim życiu, które ma się zarezerwowane dla bliskich, którym właśnie można się pożalić, coś opowiedzieć, zaplanować. Nie dzwonisz już do rodziców, bo mogliby odkryć twoje przygnębienie, usłyszeć twoją pustkę, znają cię przecież tak dobrze. Na pytania przyjaciół odpowiadasz: "Dobrze, dzieci zdrowe, to najważniejsze." Nie mówisz nic nikomu. Opowiedzieć można o chorobie, o utracie pracy, zgubieniu portmonetki, nawet o tym, że zostało się zdradzonym, ale czyż ktokolwiek opowiada innym o utracie miłości?\nNikt cię nie okradł, nikt nie zabrał ci niczego ani cię nie skrzywdził, ale jesteś skrzywdzona i okradziona. Wszystko straciło sens, więc straciłaś wszystko.\nNa początku nie chcesz uwierzyć, nie nazywasz tego po imieniu. Ale ona jest, ta pustka. Po jakimś czasie nie możesz już jej ignorować. Gdy myślisz o swoim życiu, widzisz je nagle podzielone na dwa okresy - przed i po. To było jeszcze wtedy, kiedy go kochałam. Teraz jest po. Nie wiesz dokładnie, od kiedy. Nie rozumiesz tego i nie chcesz zrozumieć. Próbujesz zrzucić z siebie winę i znajdujesz w przeszłości te punkty, które mogły być rozstrzygające. To mogło zdarzyć się wtedy, kiedy on nie umył zębów, zanim przyszedł do łóżka. Lub, gdy czułaś w ustach jego pastę do zębów. Zapomniał o rocznicy ślubu. Zapomniał, że nie słodzę herbaty. Pamiętał, że nie miałam tej spódnicy. Pamięta zawsze. Jak można zawsze o wszystkim pamiętać? Oskarżenie nie brzmi przekonywująco. Kłamiesz i czujesz się podle.\nI czujesz w sobie powoli narastającą ciemność. Jeszcze wczoraj twoje serce było czyste, miałaś zasady; pewnych rzeczy się nie robi, pewnych słów nie wolno nigdy powiedzieć, nie należy innych ranić niepotrzebnie. Jeszcze wczoraj. Ale dziś mówisz te słowa, mówią się same i gładko. W pewnym momencie, stawiając na stół talerz, zauważasz, że jest lekko brudny i myślisz z zimną zaciętością, że dobrze mu tak. Niech sobie umyje, albo je na brudnym. Na chwilę ogarnia cię przerażenie i łapiesz się na tym, że dziś nie obowiązują już żadne reguły gry. Dokąd można dojść w bezmiłości?\nBo ".. gdybym rozdał na jałmużnę całą majętność moją,\nTo z Hymnu o miłości Świętego Pawła, ksiądz czytał to na naszym ślubie.\n... gdybym miał dar prorokowania\nktóre się skończą,\nlub jak wiedza,\nDlaczego skończyła się więc moja miłość?\nNie znajdujesz tego punktu, w którym straciłaś miłość. Co nie zmienia faktu, że już jej nie ma i czasami myślisz, że może nie było jej nigdy. Ale to nie przynosi pocieszenia, czujesz się tylko gorzej, bo to znaczyłoby, że straciłaś ją od początku.\nTracąc miłość tracisz część swojego życia. Tracisz część siebie.\nTo wstydliwa rzecz, o tym nikomu się nie mówi, bo choć zaskoczyło cię to i dotknęło, to jakoś czujesz swoją winę, jakby chodziło o zaniechanie czegoś, o nieudzielenie pomocy. Ponosisz karę, jest ci źle, brakuje ci czegoś i masz nieczyste sumienie, ale czujesz, że to kara właśnie i dlatego milczysz wstydliwie, i nie żalisz się nikomu.\nWszystko jest nagle szare i smutne. Wszędzie słychać smutną muzykę, chorują ludzie, przeważnie jest zła pogoda, a jeśli nie, to tym bardziej ci smutno, bo gdy jest pięknie, samotność jest bardziej dotkliwa. Rano trudno ci się zmusić, żeby wstać, najprostsze czynności sprawiają trudność. To jest jak depresja, która przychodzi, bo utraciło się kogoś, a nie można było nawet po nim płakać.\nNa początku unikasz kontaktu z ludźmi, pogrążasz się w drobnych, niekończących się czynnościach, sprzątasz piwnicę, porządkujesz szafy, odwiedzasz dentystę. Próbujesz uchwycić swoje życie w jakieś ramy. Tłumisz w sobie wszelkie uczucia, bo zabraniasz sobie emocji, za karę właśnie. Starasz się nie odczuwać nienawiści, choć jesteś od niej tak blisko. Robisz uniki. Opuszczasz wspólne łóżko, znajdujesz sobie jakieś hobby lub wracasz do pracy. Normalnie.\nMoja praca nie była zbyt ambitna, ale brakowało mi jej, gdy urodziłam dzieci i zostałam w domu. Gdy Daniel skończył trzy lata i właśnie miał pójść do przedszkola, do którego chodziła już Laura, dostałam szansę powrotu na pół etatu do biblioteki, w której wcześniej pracowałam. To mnie uratowało, inaczej pewnie pogrążyłabym się w depresji. Wtedy po raz pierwszy ostro sprzeciwiłam się Henrykowi, któremu się to nie podobało. Ale to była moja decyzja i nie ustąpiłam, chociaż się wściekał i nie rozmawiał ze mną chyba ze dwa tygodnie. Nie wiem, dlaczego tak ostro zareagował, pewnie czuł, że wymykam mu się całkowicie spod kontroli. Jego argumenty, że dzieci będą zaniedbane, były po prostu śmieszne - obydwoje w przedszkolu, a poza tym w pobliżu były jeszcze obie babcie, które w razie potrzeby mogły pomóc.\nAle dzieci były zaniedbane. Zaniedbywaliśmy je obydwoje - Henryk, w swoim opuszczeniu i złości, i ja, kiedy poznałam Mariana i myślałam już tylko o nim.\nNadal miały zawsze w porę ugotowany obiad. Codziennie spacer, czytanie bajek, do łóżka o tej samej porze, punktualnie szczepienia i uroczyście wyprawiane urodziny. To, co trzeba właśnie. Tylko, że nie stanowiły już centrum naszego świata.\nAle nigdy, nigdy nie pomyślałam nawet przelotnie, żeby je oddać jemu. Zostawić je. Nie - nawet wtedy, kiedy ciągnęło mnie do Maria każdej nocy, a Henryk się wściekał i groził, kiedy czułam, że się duszę w tej klatce, i że nie mogę już na Henryka patrzeć a Mario proponował mi, żebyśmy wyjechali, gdzieś bardzo daleko, i zaczęli całkiem nowe życie - nie, nawet wtedy, nawet przez chwilę. Wiedziałam, że będę musiała wreszcie podjąć decyzję i złożyć pozew o rozwód, ale jeśli przegram dzieci przy rozwodzie, to ukradnę je chyba po prostu, jak jedna kobieta, o której czytałam, i która w ukryciu żyła już z małymi dziećmi od kilku lat. Płakałam wtedy, czytając ten artykuł i myślałam o niej często, i życzyłam jej jak najlepiej. To było straszne życie, w każdej chwili mogło się skończyć złapaniem ich i odebraniem jej dzieci, ale jakoś udawało jej się przez kilka lat , miała dużo szczęścia, może więcej matek modliło się za nią. Więc myślałam, że w razie czego uciekniemy. Ale nie mogłabym ich zostawić - nie, nigdy.\nIle szczęścia jest dozwolone? Jaka jest ta miara, którą się dostaje i trzeba ją smakować powoli, i cieszyć się nią, i nie żądać niczego więcej? Kiedy urywa się ucho od tego bezwstydnie przepełnionego dzbana?\nWtedy myślałam, że nie ma takiej granicy. Człowiek urodzony jest do szczęścia, nawet Bóg we wszystkich religiach chce, żeby ludzie byli szczęśliwi. Jeśli odczuwasz ten dreszcz przy spotkaniu kogoś, kogo jeszcze wczoraj nie było w twoim życiu, lub był, ale nie zauważony, a dzisiaj otacza go tajemnicza aura, patrzysz w jego oczy i widzisz, jak błyszczą, twoje źrenice rozszerzają się, oddychasz głębiej, żeby wciągnąć w nozdrza jego zapach, śmiejesz się za dużo, liczysz godziny od przypadkowego spotkania, planujesz przypadkowe spotkania, i znika bezpowrotnie twoja apatia - to masz wrażenie, że to jest coś boskiego, bo jest takie ożywiające, znowu żyjesz pełną piersią, znowu odnajdujesz w sobie dobre uczucia i dostrzegasz te wszystkie małe, cudowne szczegóły. Wtedy myślisz, że masz prawo.\nAle nie masz prawa. I czujesz to w głębi duszy lecz tłumisz to uczucie. Śmiejesz się teraz często i żyjesz szybko, nagle w jednym dniu jesteś w stanie zmieścić tyle spraw, dawniej potrzebowałaś tygodni, żeby pozałatwiać różne wizyty, terminy lekarskie, kursy języka, rzeczy do pralni, zaległe telefony. Zaczynasz utrzymywać kontakty z ludźmi, których adresy znajdujesz w starych notatnikach, odwiedzasz nawet zapomniane ciotki. Starasz się wywiązać ze wszystkiego, chcesz być dobra. Mówisz dużo o sobie i nie dopuszczasz do pytań. Wszystko idzie tak gładko. Organizujesz swój czas doskonale, teraz potrafisz poprosić o pomoc matkę i przyjaciółki, potrzebna ci jest ich pomoc, bo musisz mieć czas dla siebie, dla swoich kursów języka, indywidualnego rozwoju, terapii, relaxu. Wszystko zorganizowane jest perfekcyjnie i uczysz się sterować przypadkiem. Mówisz dzieciom ciągle, że je kochasz, ale coraz rzadziej odpowiadasz na ich pytania. Do twoich warg przylepiony jest uśmiech ale twój wzrok nie zatrzymuje się na tych, z którymi rozmawiasz. Jesteś ciągle gdzie indziej. Nie zatrzymujesz się ani na chwilę, bo wtedy musiałabyś usłyszeć ten niepokój swojego serca, odcyfrować sny, które rano spychasz jak najdalej w niepamięć, odczytać znaki zbliżającej się katastrofy.\nA ona zapowiada się powoli lecz wyraźnie; ktoś stłucze szklankę, ściskając ją mocno w ręce, ktoś budzi się ze snu, siadając nagle z przerażeniem na łóżku, z czołem oblanym potem i próbując zinterpretować bezsensowne ostatnie słowa snu, na progu leży martwa mysz - ach, to nic, przyniosła ją kotka, ale kotka ginie w poniedziałek pod samochodem a we wtorek sąsiad ma wypadek, w Azji straszne trzęsienie ziemi, w kwietniu umiera babcia, pęka opona, gdy jedziesz na jej pogrzeb, jesteś o włos od wypadku, ach, to życie teraz takie niebezpieczne. Okres urlopowy, spadają samoloty, to dobrze, że nie polecieliśmy do Egiptu, to takie straszne, z tymi terrorystami. Zawsze o włos. Zawsze dalej, choć na wyciągnięcie ręki.. Aż dotknie cię i odtąd nie ma już ucieczki.\nTo jest rysunek Laury.\n( Wyciąga i pokazuje duży, kolorowy rysunek dziecięcy.)\n- Laura była takim pogodnym dzieckiem a jej rysunki były zawsze pełne kolorów. Rysowała ptaki i kwiaty, jej świat był piękny. To też jest piękny rysunek, ale niech pani zwróci uwagę na to słońce w prawym dolnym rogu. Dlaczego słońce leży na ziemi? Zawsze rysowała je tam, dokąd ono należało, w niebie. Dlaczego spadło słońce Laury na kilka dni przed tym...?\nA może to leżące na ziemi słońce to ja? Prawy dolny róg w rysunkach dziecięcych zarezerwowany jest dla postaci matki. To słońce, krzywe trochę i na ziemi, czy to ja spadłam, przestałam świecić i ogrzewać moje dziecko?\nCzy ona tylko przeczuła, jak zwierzątko, to nadchodzące i straszne, tę katastrofę, ten koniec świata?\nLaura czuła to i bała się, pytała mnie często, czy ją kocham i śledziła mnie przeciągle swoimi spokojnymi, dużymi oczami, nie spuszczała ze mnie wzroku, Przychodziła do mnie do łazienki, patrzyła, jak się maluję przed wyjściem na spotkanie z nim, nie pytała, dokąd wychodzę. Pytała tylko, kiedy wrócę. Czy jak się obudzi, to już będę w domu. I ja zapewniałam ją, że tak, i że, gdy wrócę, wejdę do ich pokoju i pocałuję ją. I że przypomnę tatusiowi, żeby zostawił szparkę w drzwiach. Laura bała się ciemności.\nA ja wychodziłam w tę ciemność, lekka i radosna, czekałam, aż zapadnie wieczór, gdy one wreszcie zasną i kiedy będę mogła się uwolnić. Kiedy będą mogła wyjść, żeby żyć moim nowym, prawdziwym życiem.\nWychodziłam tylko wieczorem, dzieliłam moje życie na dwie części. Wypełniałam wszystkie moje obowiązki i wychodziłam, zostawiając dzieci dopiero, gdy usnęły, lub gdy Henryk wracał wyjątkowo wcześniej do domu, albo, gdy mama zabierała je do siebie. Nie zostawiałam ich nigdy w dzień bez opieki. Miałam czyste sumienie. Wychodząc nie patrzyłam w oczy Henryka. Miał brzydkie, ciągle przekrwione oczy i patrzył na mnie z nienawiścią. Było mi to już obojętne.\nNie powinnam wtedy wyjść do Maria, w dzień, czego do tej pory nie robiłam, i zostawić je ze skacowanym Henrykiem, który poprzedniej nocy zrobił po pijanemu straszną awanturę. Ale chciałam wyjść, żeby się z nim pożegnać, kochać się z nim po raz ostatni przed jego wyjazdem, musiałam go mieć, musiałam go spotkać i zostawiłam moje dzieci, i mój instynkt nic mi nie powiedział, nie ostrzegł mnie, lub ja nie chciałam go usłyszeć.\nI potem, kiedy zasnęłam u niego, dlaczego mogłam tak spokojnie spać?\nGdzie była wtedy moja miłość?\nMoja miłość musiała leżeć wtedy na podłodze obok łóżka, razem z kluczykami od samochodu i portfelem, w którym nosiłam ich stare zdjęcie z przedszkola, to na którym tak ładnie się obejmują. Razem z tą zieloną bluzką, na której Daniel zrobił mi plamę buzią ubrudzoną jagodami, ale to była malutka plama i pod pachą, i nic nie było widać, więc nie zmieniałam tej bluzki, bo już bardzo się spieszyłam. Tam była moja miłość, gdy przyszła na nie ta straszna próba! A może moja miłość spała razem ze mną, pod prześcieradłem cienkim, bo było gorące południe, a ja zdrzemnęłam się wtedy na chwilę, po tym, jak się kochaliśmy, bo wstałam wcześnie rano a w nocy jeszcze kłóciliśmy się z Henrykiem gdy wróciłam.. Ale chyba nie, chyba leżała gdzieś na podłodze, wśród rozrzuconej bielizny i obok popielniczki z petami, bo gdyby była wtedy ze mną, to przecież musiałaby mnie obudzić ta moja miłość, potrząsnąć mną, krzyczeć. Przecież nie mogłabym wtedy po prostu tak spokojnie spać!\nZasnęłam tak ciężko i nic mi się nie śniło, pustka. Jakbym wpadła do studni. Sen po miłości jest czasem taki.. oczyszczający. I czułam się wypoczęta, nie spałam długo, nie, może ze czterdzieści minut, ale jakbym odespała te wszystkie zarwane noce, kiedy biłam się do rana z myślami. I nic mi się nie śniło, nie wołały mnie, nie byłam przy nich.\nA miewałam przecież często sny, że gdzieś mi giną, takie koszmary, że aż zrywałam się w środku nocy, bo Daniela porywała fala; byliśmy na plaży i bawiliśmy się , skakaliśmy na falach i nagle jego już nie było, zniknął, bo ja tylko na chwilę puściłam jego rączkę, żeby złapać piłeczkę, która uciekała. To zdarzyło się naprawdę, jak byliśmy na urlopie nad morzem, i nie mogłam tego zapomnieć, choć wtedy trwało to tylko kilka sekund, zanim jego główka pokazała się w wodzie parę metrów ode mnie. Kilka przerażających sekund. I to potem często mi się śniło, albo, że je wołam i nic. Albo, że Laura jest chora, jak była chora, i przychodzi lekarz do domu, bo ona ma gorączkę i mówi jakimś dziwnym głosem, że teraz już jej nic nie zaszkodzi, że już wszystko jest dobrze, ale to "dobrze" jest jakieś takie straszne i ja wiem, że to nieprawda. Takie miałam okropne te sny.\nAle wtedy nie. I obudziłam siię. Byłam spokojna, dziwnie spokojna, bo przecież nie powinnam być spokojna, bo tam za chwilę miały umrzeć moje dzieci, a tu ja ciągle nie znalazłam tej odpowiedzi, której szukałam od tak dawna: jak dalej? Więc dlaczego byłam taka spokojna?\nI dlaczego byłam taka spokojna, jeśli przed tym, zanim się kochaliśmy, kłóciliśmy się, i on krzyczał, pierwszy raz krzyczał na mnie, i drżał cały, nigdy go przedtem nie widziałam w takim stanie, bo był przecież łagodnym, spokojnym człowiekiem?\n- Tak długo czekałem, dałem ci tyle czasu a ty nie umiesz podjąć decyzji, zawsze tylko " daj mi jeszcze tydzień", " muszę się dobrze zastanowić", " adwokatka nie miała wolnego terminu", no pewnie, że nie miała wolnego terminu, jeśli dzwonisz tuż przed jej urlopem, " nie mogę opuścić moich dzieci" - a mnie możesz opuścić, opuszczasz mnie każdej nocy, jak długo można znosić sytuację nie do zniesienia, nie chcę, żeby on cię gwałcił, nie tylko ty masz uczucia, czy chcesz, żeby to skończyło się tragicznie, czy mam go zabić, żebyś zrozumiała, że cię kocham?\n- Nie było go, kiedy się obudziłam. Byłam sama, sama ze sobą i ze swoją decyzją. Zostawił mi kartkę na stole.\nMusiał wyjść, szedł na drugą zmianę, ale z drugiej strony ta kartka...\nWtedy, kiedy on tak drżał i krzyczał, ja nie mogłam tego znieść i cierpiałam razem z nim, bo był jak dziecko, jak moje dziecko, które potrzebuje pomocy, i chociaż mnie oskarżał, to widziałam jedynie jego chłopięcą, pełną płaczu twarz, i wzięłam go w ramiona, i trzymałam bardzo mocno, kołysząc się razem z nim lekko, długo go tak trzymałam, choć początkowo się opierał i był taki zdrętwiały, ale potem, powoli, zaczął kołysać się razem ze mną, tak pocieszaliśmy się nawzajem, bo moje oczy były mokre od łez, tak trzymaliśmy się długo w ramionach, a potem kochaliśmy się rozpaczliwie i półprzytomnie, i to było jednocześnie straszne i dobre, mieliśmy oboje łzy w oczach i patrzyliśmy sobie w te oczy pełne łez do końca, do samego końca.\nI to był ostatni raz, jak się kochaliśmy.\nTa kartka..Nic takiego. Napisał: " Pamiętaj, że już nie mogę dłużej!"\nI gdy wstałam i zaczęłam się ubierać, jeszcze cała mokra od niego i ciepła od snu, spokojna, to zobaczyłam tę kartkę i coś ścisnęło mi gardło, bo wiedziałam, że to wszystko znów zaczyna mnie dusić, że nic jeszcze nie jest rozwiązane i że nie mam już czasu, nie mam już czasu...\nA może już wtedy coś zaczęłam przeczuwać, bo jakżebym mogła, tak nic, do samego końca?\nAle gdy wysiadłam z samochodu i spotkałam Henryka, samego, i zobaczyłam jego twarz, to wtedy wiedziałam od razu; straszliwe przeczucie zdławiło mi gardło a moje serce tłukło się, nagle moje serce wiedziało wszystko.\nAle jeszcze starałam się nie uwierzyć, zaklinałam to straszne, jak małe dziecko: nie, to nieprawda, tylko nie to, to najgorsze, mogłeś mnie dopaść w inny sposób, ale nie to, błagam! Dygotałam wkładając kluczyki ale jakoś znalazłam się na tym placu zabaw.\nDaniel leżał w piaskownicy, buzią częściowo w piasku.\nPodniosłam go i próbowałam mu oczyścić tę lekko otwartą buzię.\nLaurę zobaczyłam później, leżała w krzakach.\n"Bogu dzięki, Bogu dzięki", myślałam, bo miała majteczki, normalnie.\nBo Laura chodziła sikać w te krzaki, gdy była dłużej na placu zabaw i nie chciało jej się iść do domu.\nRozumie pani? Myślałam :" Bogu dzięki", w takiej chcwili myślałam o takich rzeczach?\nA przecież zdarza się, często się zdarza, że małe dziewczynki chociaż zostaną zgwałcone - często przez tatusiów nawet albo dziadków; tak często gwałci się małe dziewczynki - więc że one potem, po jakiejś terapii, zapominają całkowicie o tym, i nie dręczą ich koszmary, i żyją te dziewczynki normalnie, dorastają i robią maturę, i prawo jazdy, wychodzą za mąż, i kochają mężczyzn, i mają same dzieci, i żyją, żyją po prostu!\nZarzucano mi potem, że nie wezwałam pogotowia, nie zawiozłam ich do szpitala, nie próbowałam ratować. Tak, gdy o tym myślę teraz, wszystko się we mnie kurczy i nie pojmę tego nigdy, bo nawet, jeśli był tylko jeden procent szansy, że one, któreś z nich, że jeszcze można było jakoś.... Ale wtedy wiedziałam, wiedziałam, że jest za późno, bo one, choć wyglądały, jakby spały, nie żyły tak wyraźnie, jak tylko dzieci mogą nie żyć. Wy wszyscy macie żywe dzieci, to wiecie, jak to jest, że one są żywe stale, nawet jak śpią, nawet, kiedy są takie maleńkie, po urodzeniu, gdy matka budzi się ciągle i nasłuchuje, czy to małe, niepojęte życie jeszcze trwa. Kiedy nie słychać prawie ich oddechów, ale jednak je słychać, jakoś w sercu je słychać, i wiemy, że one żyją, nasze dzieci...\nA moje dzieci były martwe, tak strasznie nieżywe, że nie miałam żadnej nadziei.\nI wzięłam je na ręce i przeniosłam do samochodu.\nNajpierw Laurę, żeby ją z tych krzaków..\nI to wszystko. Miałam je wtedy po raz ostatni przy sobie.\nW aktach napisali, że jeździłam z nimi przez trzy godziny i siedemnaście minut. Najpierw jeździłam w kółko, bez sensu, potem chciałam je położyć w pobliskim lesie, do którego jeździliśmy czasem na spacery i robiliśmy tam pikniki. Wyjęłam je z samochodu i położyłam na polance, i siedziałam przy nich długo. Chciałam je tam zostawić. Ale nie mogłam.\nZapyta pani - jak to? Jak mogłam chcieć zostawić moje dzieci? Jak mogłam w ogóle o tym pomyśleć?\nNa to nie ma żadnego wytłumaczenia.\nMój adwokat mówił - szok. Ale wszystkie matki, którym umierają dzieci, są w szoku, i żadna z nich nie porzuca swojego dziecka, żadna. Nawet zwierzęta... Pokazywano kiedyś małpkę, która swoje martwe małpiątko nosiła cały dzień w ramionach i nie pozwalała sobie odebrać.\nCzytałam, w takim artykule naukowym. ...Bo miałam przez te wszystkie lata dużo czasu na czytanie i myślenie. Więc jakiś profesor odkrył tę brakującą gałązkę ewolucji, która zrobiła z nas istoty ludzkie. I to była miłość matek. Zaczęło się, gdy jakiś gatunek małp z przyczyn bliżej nieznanych zaczął rodzić się z większym mózgiem, ale słabo owłosiony, bo i mózg i i skóra tworzą się u embriona z tego samego płatka zarodka. Ten gatunek był skazany na zagładę, bo żeby przeżyć, małpiątka potrzebują gęstego futra matki, w które mogą się wczepić i wtulić, i wtedy są bezpieczne.\nA matki - małpy nie mogły już chronić się na drzewa, bo z dołu niepokoił je płacz ich porzuconych dzieci. I tak powoli musiały rozwinąć inne zdolności - stawały prosto i rozglądały się, żeby z daleka zobaczyć wroga, nauczyły się nosić swoje dzieci i trzymać je za rękę. Ludzka miłość powstała, gdy utraciliśmy futro - taki był tytuł tego artykułu.\nI nie opuszczały dzieci nigdy na długo, te matki. Były zawsze w pobliżu i były czujne, stale nasłuchiwały i rozglądały się, i uspokajały swoje małe dźwiękami, które miały sygnalizować, że są niedaleko, i że czuwają; że wszystko jest w porządku. A to prowadziło do rozwoju komunikacji między matką a dzieckiem, i stało się fundamentem najważniejszej rzeczy w ludzkim rozwoju - zdolności do zaufania.\nI tylko ja - nie....\nNikt mi nie wierzył, kiedy mówiłam, że żal mi było Henryka. Ja już teraz sama w to czasem nie wierzę. Bo najpierw myślałam, że on je zabił. Ale myślałam też, że to ja je zabiłam, jego rękami. Że doprowadziłam go do tej strasznej desperacji, robiąc co chciałam i nie licząc się z nim już w ogóle, gdy nie patrzyłam na niego wychodząc z domu, gdy nie chciałam z nim rozmawiać, wracałam nad ranem, a on tylko czekał i czekał, i wariował od tego, aż oszalał naprawdę. Więc myślałam, że to ja...\nAle może rzeczywiście wtedy kłamałam. Może to nie był żal, tylko wstyd, straszny wstyd, że to się stało i że ja jestem za to odpowiedzialna. I strach, że do końca mojego życia będzie ciążyć na mnie to oskarżenie. Ale nie tylko na mnie i na Henryku. Jeszcze będzie ciążyć ta straszna wina na nim, na Marianie, a on przecież nic nie był winien temu, że nie umiałam normalnie zakończyć mojego małżeństwa, że zaszczuliśmy się nawzajem i znienawidzili z Henrykiem. Więc może też i Maria chciałam chronić wtedy, może i tę moją miłość.\nI kiedy tak jeździłam w koło z moimi zabitymi dziećmi , moje myśli też wirowały i nie wiedziałam co robię, co mam zrobić. Myślałam wprawdzie jakoś, jakbym to nie ja była, tylko jakiś głos we mnie: trzeba je wywieść gdzieś, żeby było podejrzenie na obcego, bo tylko obcy mógł to zrobić, coś tak straszliwego, tego nie mógł zrobić nigdy nikt, kto kiedykolwiek kochał dziecko. Więc obcy, więc trzeba gdzieś daleko, żeby już nikt nie miał wątpliwości, że to obcy.\nAle potem w śledztwie i tak wykluczono możliwość, że to był obcy. Obcy nie morduje bez przyczyny. I morduje brutalnie - a one zostały zabite delikatnie. Jedno po drugim, najpierw Laura, w krzakach. Daniel nic nie wiedział. A potem on. Delikatną ręką, pisali.\nZabiliśmy je my. Jakkolwiek by na to nie patrzeć - my. Zabiliśmy najpierw naszą miłość, a potem dzieci, w zastępstwie nas samych. Ktoś tak nawet napisał. To co - za mnie musiała umrzeć Laura? A Daniel - taki maleńki - za Henryka?\nZabiłam moje dzieci. Winna. Winna na zawsze.\nCzy wie pani, jak w więzieniu traktuje się dzieciobójczynie?\nNie, nikt mi nic nie zrobił. Nie było nic brutalnego. Tyle, że przez pierwsze lata nikt nie chciał mieć ze mną nic do czynienia. Patrzono na mnie jak na ścianę. Omijano mnie, jak kamień. Dzieciobójstwo jest czymś, co nie mieści sią ludziom w głowie. Krzywda wyrządzona dziecku zabija dziecko w samych ludziach, i odsuwają się z przerażeniem i wstrętem.\nPrzez kilka lat. Aż się do mnie, dzieciobójczyni, przyzwyczaiły, jak do ściany, jak do kamienia na drodze. I rozmawiałyśmy, przy pracy w pralni, albo w kantynie. Zawsze o niczym.\nRozmawiałam dużo z dziennikarzami. Za dużo. Ale czy można się dziwić? Człowiek musi przecież coś czasem komuś opowiedzieć, bo inaczej - to jakby go nie było. Jakby nie żył, ten człowiek. A ja przecież jeszcze żyłam.\nRozwiedliśmy się z Henrykiem. On złożył pozew o rozwód zaraz, jeszcze w czasie śledztwa.\nMario nie pisał do mnie. Odsunął się, już w pierwszym dniu procesu nie patrzył mi w oczy. Tak będzie lepiej dla nas, napisał, w jedynym liście. Dla nas? Lepiej? Do dziś nie wiem, co miał na myśli.\nPrzez chwilę myślałam...To było, gdy Henryk wyparł się wszystkiego, i gdy okazało się, że miał alibi – poszedł na chwilę na piwo z kolegą, zostawiając je same na tym placu zabaw, i ten kolega to potwierdził - więc miał alibi – i wtedy zostawał już tylko on, Marian.\nChoć to był dobry bardzo człowiek, Mario.\nBył prawy, on najmniej z nas mógł znieść taką nieczystą sytuację. I był młody, młodszy ode mnie. Więc jeszcze wierzył, że wszystko da się rozwiązać i naprawić.\nAle wtedy, przez jedną chwilę, małą chwilę, myślałam, że to może jednak on. Bo stanął mi w oczach taki film, który oglądałam o lwach, o ich życiu i o zwyczajach w stadzie. Jak młode lwy krążą w pobliżu i starają się przepędzić tego starego, jak walczą z nim czasem i zostają przeganiane, tak długo, jak on ma siłę, ten stary przywódca. Aż któregoś dnia wygrywa młody lew, i stary ucieka lub zostaje zabity, i ten młody obejmuje teraz władzę, i parzy się ze wszystkimi lwicami. I wie pani, co on robi zaraz na początku, ten nowy przywódca stada? Zabija wszystkie lwiątka, żeby już nic nie zostało po tym poprzednim. I żeby samice znowu mogły mieć ruję, bo dopóki karmią, jest to niemożliwe. A te matki, one patrzą na to i płaczą, ale dopuszczają do tego.\nPozwalają zabić swoje dzieci, te matki.\nWięc znowu ja. Ja i na zawsze winna, i nic mnie już nigdy od tego nie uwolni.\nBo ja dostałam dożywocie. I proszę pani, chociaż już jestem wolna i mogę sobie iść, gdzie chcę, to przecież dostałam dożywocie. Ono skończyło się formalnie po piętnastu latach, ale ja nie zostanę nigdy uwolniona. Dopóki żyję.\nW śledztwie sprawdzano naturalnie alibi Mariana. I on oczywiście był wtedy w pracy, na tej drugiej zmianie.\nWięc pozostałam tylko ja.\nA Henryk wtedy zawiadamił policję, i znaleziono mnie, gdy siedziałam z dziećmi w lesie, bo szukano nas już w całym mieście, bo on powiedział, że to ja zabiłam nasze dzieci.\nI uwierzono mu, i oderwano mnie od nich, i już ich więcej nie widziałam.\nI to jest cała historia. Ja już ją przecież tyle razy opowiadałam. Może dziennikarze mi wierzyli, a może nie, może tylko chcieli mieć ciekawsze story.\nDziś to nikogo już nie obchodzi. Tylko panią. Ale cóż ja pani mam powiedzieć? Jestem winna, winna na wieki, i Bóg mnie osądzi.. Wie pani, co oznacza imię Daniel? To z hebrajskiego, i oznacza: Bóg sądzi.\nWtedy, gdy go urodziłam, i gdy mi się to imię podobało, nie wiedziałam, co oznacza. Gdy był taki maleńki i niczego nie przeczuwał. I ja wtedy też nie przeczułam, tej katastrofy.\nBóg mnie osądzi, bo ludzie nie potrafią. Bo żeby osądzić, trzeba rozumieć, a ludzie nie potrafią zrozumieć. Ludzie chcą tylko prawdy, a cóż to jest w końcu prawda?\nCzy prawda to jest wynik śledztwa, to, co pisali w gazetach? Wyrok? Jaka jest prawda Henryka? Jak on z tą prawdą może teraz żyć?\nA pani prawda, jaka jest pani prawda?\nJak mam ja żyć dalej, z moją prawdą? Czyim ja życiem mam żyć dalej?\nBo czy ja je zabiłam czy nie, to i tak jestem winna, rozumie pani? Na zawsze jestem winna, i z tego mnie żaden sąd nie uwolni i żaden wyrok nie wyzwoli; bo czy ja je tymi rękami zabiłam, udusiłam na śmierć, aż charczały i buzie takie czerwone, i zabrałam im ten oddech na zawsze, aż musiały się poddać, aż przestały się szarpać, tak zwiędły, aż zasnęły - więc czy ja je tymi rękami - czy tylko ich nie obroniłam, nie pomogłam, nie było mnie, kiedy one tak walczyły, tak samotnie walczyły - gdzie byłam ja, matka, wtedy, ze swoją miłością?\n( Krzyczy: )\n-Gdzie była wtedy moja miłość?\nI zostawiłam te moje dzieci, i poszłam, daleko poszłam, żeby nie słyszeć tych dźwięków, które wydawały ze strachem, samotne, poza gniazdem, nasłuchując z takim zaufaniem, że ja odpowiem, że muszę być w pobliżu.\nAle mnie nie było.\nI nie dziwię się, że mnie skazano. W dawnach czasach dzieciobójczynie były kamieniowane.\nA tu tylko – zabić sukę, i te napisy na domu moich rodziców. Bo ludzie muszą się jakoś rozliczyć, sami ze sobą, gdy spotkają się z taką straszną zbrodnią. Muszą sobie powiedzieć – nie, ja bym tego nigdy...Odciąć się od zła. Zabić żmiję. Ukamieniować.\nA ja, proszę pani, chociaż jestem winna, a może właśnie dlatego - rzucam ten pierwszy kamień.\nDodane przez swewa 01/03/2012\n0 Komentarzy · 4131 Czytań ·\n6,865,232 Unikalnych wizyt


Auction 83. Local postage 1944-1945\n1944 Falenica - wydanie prowizoryczne, znaczek za 1,20 zł. z nadrukiem ręcznym stempelkiem gumowym dużej litery "F" o wymiarach 11x22,5 mm, właściwe są w kolorze czarnofioletowymu (fałszywe w kolorze czarnym), wysokie nominały są rzadkie - katalog Fischera ich nie odnotowuje, przeważnie są bez gumy, do obiegu nie doszły, bardzo rzadko spotyka się kasowane, bardzo ładny stan zachowania, gwarancja Krawczyk.\n1944 Falenica - wydanie prowizoryczne, kasowany na wycinku znaczek za 6 gr. z nadrukiem ręcznym stempelkiem gumowym dużej litery "F" o wymiarach 11x22,5 mm, właściwe są w kolorze czarnofioletowymu (fałszywe w kolorze czarnym), przeważnie są bez gumy, do obiegu nie doszły, bardzo rzadko spotyka się kasowane, bardzo ładny stan zachowania, gwarancja Krawczyk.\n1944 Zamość - marginesowy znaczek za 25 gr. + 1,75 zł./6 gr. wydania prowizorycznego z nadrukiem ręcznym stempelkiem gumowym "Orzeł" i wokół "POCZTA / POLSKA / Zamość / 25 VII 1944" oraz nominał (nakład 225 szt.), poza małym naturalnym lekkim zmatowieniem na gumie w pięknym stanie, gwarancja Krawczyk.\n1944 Leżajsk - wydanie prowizoryczne, znaczek za 8 gr. z nadrukiem stempelkiem metalowym typu I "Orzeł w kole / POLSKA / POCZTA" w kolorze czarnym, poza minimalnym śladem farby spodniego znaczka w dolnym narożniku na gumie zachowany w ładnym stanie, gwarancja Krawczyk.\n1944 Falenica - wydanie prowizoryczne, znaczek za 10 gr. z nadrukiem ręcznym stempelkiem gumowym dużej litery "F" o wymiarach 11x22,5 mm, właściwe są w kolorze czarnofioletowymu (fałszywe w kolorze czarnym), przeważnie są bez gumy, do obiegu nie doszły, bardzo rzadko spotyka się kasowane, poza fałdą w papierze bardzo ładny stan zachowania, gwarancja Krawczyk.\n1944 Falenica - wydanie prowizoryczne, czworoblok znaczków za 12 gr. z nadrukiem ręcznym stempelkiem gumowym dużej litery "F" o wymiarach 11x22,5 mm, właściwe są w kolorze czarnofioletowymu (fałszywe w kolorze czarnym), przeważnie są bez gumy, do obiegu nie doszły, bardzo rzadko spotyka się kasowane, bardzo ładny stan zachowania, gwarancja Krawczyk.\n1944 Rudnik - wydanie prowizoryczne, marginesowy znaczek za 10 gr. z nadrukiem stempelkiem metalowym typu III "POCZTA POLSKA / Orzeł / RUDNIK / n/Sanem" (nakład 434 szt.), poza lekkim śladem farby spodniego znaczka w dolnym narożniku na gumie zachowany w ładnym stanie, gwarancja Krawczyk.\n1944 Zamość - marginesowy znaczek za 25 gr. + 1,75 zł./12 gr. wydania prowizorycznego z nadrukiem ręcznym stempelkiem gumowym "Orzeł" i wokół "POCZTA / POLSKA / Zamość / 25 VII 1944" oraz nominał (nakład 920 szt.), piękny stan, gwarancja Krawczyk.\n1944 Niezabitów - wydanie prowizoryczne, znaczek za 25/12 gr. z nadrukiem stempelkiem metalowym "Poczta Polska / Orzeł / 25 GR. 25 / belki" (nakład 933 szt.), znaczki czyste bardzo rzadkie, przeważnie spotyka się kasowane, piękny stan, gwarancja Krawczyk.\n1944 Węgrów - wydanie prowizoryczne, znaczek za 1 zł./2 gr. z nadrukiem stempelkiem metalowym typu II o wymiarach 23x25 mm "POCZTA / POWIATOWA / WĘGRÓW / ZŁ 1 ZŁ (nakład 800 szt.), piękny stan zachowania, gwarancja Krawczyk.\n1944 Leżajsk - wydanie prowizoryczne, znaczek za 24 gr. z nadrukiem stempelkiem metalowym typu I "Orzeł w kole / POLSKA / POCZTA" w kolorze czarnym, bardzo ładny stan zachowania, gwarancja Krawczyk.\n1944 Węgrów - wydanie prowizoryczne, znaczek za 2 zł./12 gr. z podwójnym nadrukiem stempelkiem metalowym typu II o wymiarach 23x25 mm "POCZTA / POWIATOWA / WĘGRÓW / ZŁ 2 ZŁ (nakład znaczka podstawowego 200 szt.), na tej wartości nadruk podwójny nie był dotąd znany i nie jest odnotowany w katalogu Fischera, piękny stan zachowania, gwarancja Krawczyk.\n1944 Węgrów - wydanie prowizoryczne, znaczek za 2 zł./16 gr. z nadrukiem stempelkiem metalowym typu II o wymiarach 23x25 mm "POCZTA / POWIATOWA / WĘGRÓW / ZŁ 2 ZŁ (nakład 100 szt.), piękny stan zachowania, gwarancja Krawczyk.\n1944 Węgrów - wydanie prowizoryczne, znaczek za 3 zł./30 gr. z nadrukiem stempelkiem metalowym typu II o wymiarach 23x25 mm "POCZTA / POWIATOWA / WĘGRÓW / ZŁ 3 ZŁ (nakład 150 szt.), piękny stan zachowania, gwarancja Krawczyk.\n1944 Zamość - znaczek za 25 gr. + 1,75 zł./60 gr. wydania prowizorycznego z nadrukiem ręcznym stempelkiem gumowym "Orzeł" i wokół "POCZTA / POLSKA / Zamość / 25 VII 1944" oraz nominał (nakład 52 szt.) - UWAGA w katalogu Fischer mylnie podano nakład jako 2 szt. i wyceniono znaczek na 10000.-), piękny stan, gwarancja Krawczyk.\n1944 Węgrów - wydanie prowizoryczne, znaczek za 5 zł./60 gr. z nadrukiem stempelkiem metalowym typu II o wymiarach 23x25 mm "POCZTA / POWIATOWA / WĘGRÓW / ZŁ 5 ZŁ (nakład 150 szt.), piękny stan zachowania, gwarancja Krawczyk.\n1945 Końskie, znaczki wydania lokalnego stemplowane grzecznościowo na kopercie, na odwrocie stempel z Warszawy z datą 7.3.45 ze zbioru Danowskiego.


Przewóz osób busem do Holandii, Belgii i Niemiec z firmą Zorro Trans | Za chlebem\nopublikowane przez Redakcja · 15 stycznia 2016\nFirma Zorrtrans z Gorzowa Wielkopolskiego to licencjonowany przewoźnik osób w kraju i za granicą. Głównie specjalizujemy się w międzynarodowych przewozach osób do krajów Europy Zachodniej, takich jak: Holandia, Belgia i Niemcy.\nNasze usługi transportowe prowadzimy z największą uwagą na bezpieczeństwo naszych pasażerów. Dlatego na czas podróży każdy pasażer objęty jest ubezpieczeniem, a podwójna obsada kierowców gwarantuje bezpieczny dojazd do celu.\nDla naszych stałych pasażerów mamy promocję – co piąty przejazd 50% taniej! Ponadto dbamy o komfort i wygodę naszych klientów. Nasze nowe busy wyposażone są w wygodne fotele, ogrzewanie postojowe, klimatyzację oraz dla rozrywki można pooglądać dobry film z projektora DVD.\nPrzewóz osób na trasie Polska – Holandia, Polska – Belgia i Polska – Niemcy, to stałe trasy i stałe dni wyjazdów. Jeździmy terminowo, bezawaryjnie dzięki nowej flocie busów Renault Trafic. Obsługujemy województwa: lubuskie, wielkopolskie, zachodniopomorskie i kujawsko-pomorskie. Odbieramy naszych pasażerów z ich domów, a odstawiamy bezpiecznie u celu podróży, w Holandii, Belgii czy Niemczech.\nOprócz przewozu osób do Holandii, Belgii i Niemiec prowadzimy usługę przewozu paczek. Usługa ta działa jedynie po zaplanowanej trasie przejazdu. Paczka nie może ważyć więcej niż 30 kg. Zabieramy również rowery, dokumenty i pieniądze. Usługa przewozu paczek sprawdza się idealnie naszym klientom. Ponadto usługa jest zawsze terminowa i szybka.\nNasze usługi przewozu osób busem do Holandii, Belgii i Niemiec to bezpieczne poruszanie się po świecie. Zachęcamy wszystkich miłośników z Polski do podróżowania z naszą firmą do tak wspaniałych krajów jak Holandia czy Belgia. Czy to będzie wyjazd do pracy, czy wyjazd turystyczny, zawsze dowieziemy Was bezpiecznie na miejsce.\nWszelkie pytania i rezerwacje dokonywać można na kilka sposób:\nprzez stronę internetową: http://www.zorrotrans.pl/contact.php?lang=pl\nprzez media spolecznościowe: fb – https://www.facebook.com/pages/Busy-do-holandii-niemiec-polski-ZorroTrans/497386640308131 oraz Google+: https://plus.google.com/117364702370490984371\ntelefonicznie pod numerami telefonów tel. +48 539 255 255 (Polska), tel. +31 683 314 456 (Holandia) w godzinach od 8.00 do 22.00.\nSerdecznie zapraszamy na podróż z firmą Zorro Trans.\nPrzyjemnej i bezpiecznej podróży!\nHasła: BelgiaHolandiaNiemcyprzewóz osóbusługi transportoweZorro TransZorrotrans\nNastępny artykuł Jak dostać dodatek do czynszu w Holandii?\nPoprzedni artykuł Wypoczynek wakacyjny w Kołobrzegu


DOM.PL™ - Projekt domu PJK Ka36 CE - DOM GW1-44 - gotowy koszt budowy\nPJK Ka36 CE\nPJK Ka36 CE to gotowy projekt domu nowoczesnego o powierzchni użytkowej blisko 125 m2. Wykonanie w technologii murowanej gwarantuje trwałość i stabilność konstrukcji na wiele lat. Jego wyjątkowy charakter został podkreślony tynkiem cienkowarstwowym, okładziną kamienna oraz stalowymi detalami. Ponadto w bryle budynku zaprojektowany został jednostanowiskowy garaż. Gotowy projekt domu nowoczesnego został podzielony na dwie strefy tj. dzienną zlokalizowaną na parterze oraz nocną na piętrze, zapewniając domownikom zachowanie maksymalnego komfortu i prywatności. Strefa dzienna w gotowy projekt domu nowoczesnego składa się z przestronnego aneksu kuchennego połączonego z salonem oraz jadalnią. Dodatkowym atutem jest łazienka dla gości oraz wiatrołap, który uchroni nas przed stratami ciepła zimą. Strefa nocna w gotowy projekt domu nowoczesnego składa się z dużej sypialni dla gospodarzy z prywatną garderobą oraz przestronnego balkonu. Dodatkowo znajdziemy w niej 2 sypialnie, które również zostały wyposażone w garderobę. Ponadto gotowy projekt domu nowoczesnego zakłada wykonanie dużej łazienki dla mieszkańców.\nProjekt domu PJK Ka36 CE\n- stan surowy zamknięty 223 704 zł\nPow. użytkowa (m2):(?)124,28\nPow. całkowita (m2):151,26\nID projektuDOM GW1-44\nPowierzchnia dachu (m2):96,67\nWysokość parteru (m):2,85\nBudowa DOM GW1-44\n- stan surowy zamknięty(?) 223 704 zł\nZamów rysunki szczegółowe PJK Ka36 CE


Bardzo dziwny sposób na wytwarzanie prądu | Gadżetomania.pl\nBardzo dziwny sposób na wytwarzanie prądu\nWyobraźcie sobie wytwórnię prądu, która działa poprzez przekładanie ruchu fal morskich na zmianę ciśnienia powietrza, a to z kolei napędza turbiny wiatrowe, których obrót wytwarza prąd. Tak w skrócie wygląda działanie dziwnej elektrowni, która powstaje właśnie u wybrzeży Australii.\nCzy mówi Wam coś nazwa Oceanlinx?\nTo międzynarodowa firma zajmująca się czystymi technologiami wykorzystywanymi do wytwarzania prądu elektrycznego. Szczególną uwagę skupia na oceanie, traktując go jak niewykorzystany na razie rezerwuar energii dostępnej praktycznie od ręki.\nSłuszniej byłoby chyba napisać: od fali, bo elektrownia, która powstaje niedaleko australijskich brzegów, na pierwszy rzut oka wygląda jak jedna z tradycyjnych platform wiertniczych. Innowacja polega na tym, że ogromna konstrukcja jest przymocowana sztywno do dna oceanicznego: stoi na metalowych nogach — kolosach. Całość stabilizowana jest dodatkowo linami cumowniczymi, również przytwierdzonymi do morskiego dna. Pomiędzy podporami znajduje się tzw. kolumna wodna, prosta — pusta w środku konstrukcja, cylinder, w którym zmiana poziomu wody oceanicznej działa jak tłok. Kiedy pod nieruchomą platformę wpływa fala, podnoszący się poziom wody ściska powietrze znajdujące się w kolumnie wodnej. Wzrastające ciśnienie wpycha powietrze do przewodu, którym przedostaje się ono w kierunku turbiny wiatrowej i powoduje jej obrót. Wirowanie turbiny generuje zaś prąd elektryczny.\nCo ciekawe, turbina obraca się również (a tym samym wytwarza prąd elektryczny) na skutek "wychodzenia" fali spod kolumny wodnej — obniżający się poziom wody wytwarza podciśnienie, a to z kolei powoduje zassanie powietrza z przewodu łączącego kolumnę wodną z turbiną wiatrową i wprawia wiatrak w ruch.\nOceanlinx dwa lata temu udowodnił, że ta dziwna, wodno — powietrzna elektrownia naprawdę działa. Dlatego teraz powstaje nie platforma demo, ale elektrownia z prawdziwego zdarzenia. Tutaj możecie zobaczyć film z krotką prezentacją samej platformy.\nNieodparcie nasuwa mi się myśl, że ludzkie kombinowanie też ma swoje zalety. Ocean falować będzie po kres swego istnienia, a turbinę znacznie łatwiej jest wprawić w ruch na powietrzu niż w wodzie.\nSanie eko-nowoczesnego Świętego Mikołaja Nowojorski świniopies, Trunko, Caddy i inne potwory – prozaiczne historie, które działają na wyobraźnię Koncepcyjny Nissan iV to powiew z przyszłości czy przedsmak porażki? Bakterie pomagają wykrywać miny Hybrydowa Gwiazda Dawida w wymiarach nano Efekt Halo, czyli to co o tobie mogą sądzić inni Naukowcy wiedzą już, dlaczego łysiejemy i jak to powstrzymać Asteroidą w globalne ocieplenie! Radykalny pomysł na walkę ze zmianami klimatu Chińskie roboty, które potrafią grać w ping-ponga 10 największych rzeczy we Wszechświecie Pies.TV - czworonogi z parciem na szkło Polimery ninja pomogą zabijać bakterie odporne na antybiotyki


Seat altea - Recenzje najlepszych samochodów\nSEAT Altea 1 9 TDI Referencja Przeglądarka MPV 5dr Diesel i wirtualny test wideo\nDebiut Seat Altei odbył się wiosną 2004 roku na Geneva International Motor Show. W Volkswagen Group tylko jeden SEAT odważył się na nadzwyczajne projekty. Przynajmniej Altea jest najjaśniejszą nowością w tej sprawie. Seat zdecydował się na praktyczne kampufowanie w duchu sportowym.\nKonstrukcja Seat Altea to solidne emocje - zaokrąglona, ale bardzo agresywna sylwetka z gładko opadającą linią tylnych słupków, duże przednie "reflektory" z okrągłymi lekkimi elementami, spiczastym kapturem i linią taliową, która zaczyna się od przedniego koła, przebiega płynnie wzdłuż drzwi i schodzi do tylnego koła. Aby zachować styl awangardowy i plecy, projektanci dopasowali tylne światła w kształcie kwiatu i jak oryginalne wyglądają szczotki, które w bezczynności chowają się w specjalnych niszach na przednich kolumnach! Działają one wobec siebie, oczyszczając obszar przedniej szyby w postaci motyla rozpostartego na skrzydłach. Wygląd samochodu okazał się wyrazisty i łatwo rozpoznawalny. Można poczuć rękę wielkiego mistrza - Waltera De Silva we wszystkim, to on zaprojektował projekt Seat Altea.\nAltea to samochód dla aktywnych, rodzinnych osób, które chcą mieć zarówno praktyczny, jak i sportowy charakter w jednym samochodzie.\nAltea ma klasę C, ale ma jednolitą bryłę i większość ekspertów nazywa ją kompaktową furgonetką. Inżynierowie stacji dzwonią do Altei - MSV (Multi Sports Vehicle). Przy takiej nazwie wyraźnie podkreślają, że Altea, będąc monoką- tem, ma sportowy charakter, jak "gorący" hatchback Ibizy czy Leona.\nPrzednie fotele mają dobry profil i opracowane wsparcie boczne. Dostępne są wystarczające zakresy regulacji dla pasażerów o dowolnej wysokości. Ponadto oba siedzenia mają regulowaną wysokość. Sportowa kierownica, obszyta skórą, ma regulację w dwóch płaszczyznach. Ergonomia jest doskonała, wszystko jest pod ręką, możesz dotrzeć do wszystkich elementów sterujących bez odrywania się od siedzenia. Wnętrza harmonijnie łączą praktyczność i sportowe cechy. Instrumenty w "studniach", tachometr w miejscu honorowym - pośrodku, czerwone podświetlenie, na przednim panelu ozdobiony jest teksturowany plastik. Idealnie pasuje do ogólnego otoczenia "kokpitu" znajdującego się w dwóch małych poręczach znajdujących się pod konsolą środkową.\nPasażerowie z tyłu SEAT Altea będą mile zaskoczeni przestronnością. Szerokość tylnej kanapy wystarcza na trzy. Wnętrze samochodu zapewnia wiele możliwości transformacji kabiny. Tylne siedzenia nie tylko opierają się w proporcji 60:40, ale także dają możliwość ustawienia kąta oparcia. Obok siedzeń znajdują się kieszenie na drobne rzeczy, a pod siedzeniem pasażera jest dość pojemne pudełko.\nPodstawowe wyposażenie obejmuje: elektromechaniczne wspomaganie kierownicy, ABS, dwie przednie, boczne poduszki powietrzne i nadmuchiwane zasłony - jest ich sześć, klimatyzacja, zdalnie sterowany zamek centralny, przyciemniane szyby, przednie elektryczne szyby, odtwarzacz CD i sześć głośników. Ponadto elementy takie jak podłokietniki, oddzielnie składane tylne siedzenie, regulacja kierownicy, siedzenie kierowcy itp. w samochodzie już w standardzie.\nW wersji Sport zawieszenie ma inne ustawienia, wnętrze jest wykończone w sportowym stylu, a kierownica i dźwignia zmiany biegów są w skórze, z zewnątrz można je rozpoznać po aluminiowych felgach.\nW konfiguracji Koła Stylance już z siedmioma ramionami, klimatyzacją z oddzielnymi strefami, elektrycznie sterowanymi lusterkami zewnętrznymi, światłami przeciwmgielnymi, komputerem pokładowym, tempomatem.\nBierne bezpieczeństwo SEAT-a zbliżyło się bardzo dokładnie. Altea już w podstawowej konfiguracji ma sześć poduszek powietrznych, sztywną ramę wokół kabiny i odkształcalne podczas strefy uderzenia. Przednie poduszki powietrzne są kontrolowane przez zaawansowaną elektronikę, która ocenia siłę uderzenia, a dopiero potem wydaje polecenie aktywacji ochrony. Jest oczywiste, że tu pasy bezpieczeństwa z napinaczami, adaptacja do montażu fotelików dziecięcych Isofix, układ kierowniczy bezpieczeństwa.\nBagażnik w objętości samochodu 409 litrów. Tutaj dokładnie doszło do formowania się przestrzeni bagażowej. Pod półką, tradycyjną dla hatchbacków, umieszczono jeszcze jedną półkę, na której narzędzie łatwo się mieści. W takim przypadku nie trzeba demontować całego bagażnika. Zwiększ ilość bagażu, otwierając klapkę, składając tylne siedzenia i tak dalej do 1320 litrów. Altea jest wyposażona w następujące silniki: gama silników benzynowych jest reprezentowana przez 150 KM (110 kV) 2,0 FSi z bezpośrednim wtryskiem i 102 KM (75 kV) 1,6, podczas gdy wiele silników wysokoprężnych jest reprezentowanych przez 140 KM (103 kV) 2.0 16V TDi i 105-mocne (77 kV) wersje 1.9 TDi.\nSilniki benzynowe są sparowane z 5-stopniową "mechaniką", opcjonalnie oferowaną 6-biegową Tiptronic. 2,0-litrowy turbodiesel można zamówić za pomocą 6-biegowej półautomatycznej skrzyni biegów DSG.\nDo ruchu w miejskim tłoku silnika 1.6 wystarczy. Ale dla dynamicznej jazdy poza miastem byłyby mocniejsze wersje. Przy niskich obrotach SEAT Altea 1.6 wykazuje dość powolne przyspieszenie i tylko wtedy, gdy igła tachometru przekracza 3000 obr / min, następuje odbiór. Pięciobiegowa przekładnia charakteryzuje się wyraźną zmianą biegów. W sporcie, ostre sterowanie pozwala wyraźnie utrzymać trajektorię i skorygować ją tak szybko, jak to możliwe.\nProgramiści byli w stanie znaleźć dobry kompromis między komfortem a obsługą. Układarki tramwajowe i małe nierówności są dobrze połknięte, ale lepiej omijać dziury. Wysoki poziom komfortu w rzeczywistości nie wpłynął na obsługę. SEAT Altea chętnie zmienia kolejność przy minimalnej liczbie obrotów. Bardzo przejrzysta i przejrzysta obsługa. Hamulce są skuteczne. Dzięki informacyjnemu pedałowi wysiłek dozowania nie jest trudny.\nDe Silva stworzył wspaniały samochód w jasny, dynamiczny sposób, a inżynierowie firmy Seat nadali mu sportowy charakter i wysoki komfort. Co jeszcze jest potrzebne dla aktywnych kierowców rodzinnych?


Strona 117 z 468\nPokaż wyniki od 1,161 do 1,170 z 4679\nWiem, że odpowiednią suplementacja i leczenie stabilizuje sytuację, ale już nie będę mogła oddawać krwi\nJa biorę kompleks witamin + Wit. D i żelazo dodatkowo. Pogadam z ginem na najbliższej wizycie, ale mam nadzieję, że jak już mam Euthyrox to szybko mi się wszystko ureguluje endokrynolog powiedział, że do następnej owulacji będzie już dobrze...\nA czy stosowała któraś duphaston?\nBo ja miałam teraz przez dwa cykle w drugiej połowie brałam aż do pojawienia się miesiączki.\nW pierwszym cyklu brania duphastonu było ok. A teraz okres wydłużył mi się o 5 dni, poza tym duphaston też działa na podwyższenie progesteronu - czyli wzmaga objawy jak w ciąży. Człowiek się nakręca jak diabli przy tym. Chyba następny cykl sobie odpuszczam duphaston i nie wybiorę się do lekarza. Może odpuszczę trochę i się uda Odpowiedz z cytatem\nNatknęłam się ostatnio na książkę: "Równowaga twoich hormonów, równowaga twojego życia" autorka Welch Claudia. Nie polecam, bo nie czytałam, ale jestem ciekawa czy jest coś tam przydatnego Odpowiedz z cytatem\nNessi przykro mi z powodu straty. Duphaston bierze się albo w ciąży żeby podnieść naturalny progesteron i utrzymać ciążę a przed ciążą bierze się po to aby wspomóc zajście w ciążę. I on nie wydłuża cykli. Powinno się przestać go brać bo inaczej miesiączka sie właśnie przesuwa. Niewiem jak lekarz kazał Ci go brać ale przed miesiączka powinno się go przestac brać żeby przyszedł okres normalnie. Myślę że "odpuszczenie starań" na pewno pomoże. Przynajmniej psychicznie. A może akurat "zalapie"\nOstatnio edytowane przez Kasia_88 ; 25-04-17 o 17:32\nLekarz kazał brać po owulacji do momentu miesiączki właśnie na zwiększenie szansy zajścia w ciążę. Ale w drugim cyklu wydłużył mi się cykl i myślę, żeby lepiej je odstawić. W końcu to hormon, może w pierwszym cyklu progesteron mi się sam wyregulował i w drugim było go aż nadto I tak chyba zrobię - odstawiam i będzie co będzie więc czekam do owulacji Odpowiedz z cytatem\nWitaj Nessi, nie chce negować zaleceń Twojego lekarza, ale jesli możesz sobie pozwolić na taki luZ, to to zrób organizm jesli jest zdrowy to sam daje sobie rade z regulacja Szafirek wiem, w poprzedniej ciąży miałam dokładnie tak samo, piersi tez robią sie obiecujące. Ale wszystko to moze sie okazać mocnym pmsem po ubiegłym msc , w ktorym zasadzie moi organizm olał cos takiego jak cykl Wiec czekam spokójnie Odpowiedz z cytatem\nZamieszczone przez Nessi\nLekarz kazał brać po owulacji do momentu miesiączki właśnie na zwiększenie szansy zajścia w ciążę. Ale w drugim cyklu wydłużył mi się cykl i myślę, żeby lepiej je odstawić. W końcu to hormon, może w pierwszym cyklu progesteron mi się sam wyregulował i w drugim było go aż nadto I tak chyba zrobię - odstawiam i będzie co będzie więc czekam do owulacji W drugim cyklu wydluzyla Ci się miesiączka bo nadmiar progesteronu blokował ją. Dupka bierze sie tylko jakiś czas po owu. Jakieś 10dpo robi się betę i jezeli jest negatywna to wtedy dupka się odstawia. Inaczej dzieją sie takie rzeczy. Zaburza to cykl. I wydłuża. Jeżeli masz taką możliwość to faktycznie na razi odpuść sobie chodzenie do gina. Postaw na luz a na pewno Ci się uda.\nAnkula, jednym slowem sie zgadzamy, bo dzieci sa, ale niestety nie kazdy jest w stanie ogarnac wszystko. U nas w osrodku nie mozna miec zyczen wiekowych, najnizsza kwalifikacja to 0-3lata wiec duzy rozstrzal. Trochre sie tego balam, ale juz sie oswoilam. A alkohol jest w wiekszosci rodzin wiec trzeba miec to na uwadze praktycznie zawsze.\nKloniki, tak, zdrecydowalismy sie Odpowiedz z cytatem\nMoi przyjaciele adoptować dwójkę dzieci. Starsza jest z nimi już z 6 lat. Są przeszczesliwi, a dzieci cudowne\nBurzujko obiecuję wszem i wobec że przebadam się teraz wzdłuż i wszerz. Nie przepuszcze żadnych badań. Chodziłam równocześnie do dwóch lekarzy żaden nie zauważył że mam macicę dwurożną? dopiero gdy już było za późno lekarz to zauważył. Nie mam pojęcia czemu życie jednych tak mocno doświadcza i kopie w tyłek a innym wszystko przychodzi ot tak... Zaglądałam do was często i kibicowała m i nadal mocno kibicuje każdej bo dziecko to skarb.


Książki do bibliotek szkolnych | Alternatywna Szkoła Podstawowa w Cieszynie\nUdzielono nam wsparcie finansowe na zakup książek do bibliotek szkolnych lub bibliotek pedagogicznych w ramach programu wieloletniego – „Narodowy Program Rozwoju Czytelnictwa” – Priorytet 3\nBiblioteka posiada ponad 200 pozycji książkowych. Głównie są to lektury, słowniki, encyklopedie, albumy. Książki są w pomieszczeniu ogólnodostępnym, w sąsiedztwie świetlicy szkolnej. Uczniowie w każdej chwili mogą z nich korzystać. Muszą jedynie zaznaczyć zakładką miejsce wypożyczonej książki, a po przeczytaniu odłożyć na miejsce. Kąciki biblioteczne znajdują się również na każdym piętrze szkoły.\nIch zawartość dostosowana jest wiekowo i tematycznie do poszczególnych klas.\nNaszym głównym celem jest uatrakcyjnienie księgozbioru biblioteki szkolnej, przez zakup nowości wydawniczych.\nNa rynku pojawia się wiele nowości, o które pytają uczniowie. Posiadanie ich w szkolnych zbiorach przyczyni się do wzmocnienia zainteresowań i aktywności czytelniczej. Nowości wydawnicze, przystające do dzisiejszej rzeczywistości, są bliższe młodemu czytelnikowi, przez co chętniej sięga po takie pozycje. Przed zakupem książek, zasięgniemy opinii wśród naszych uczniów. Przeprowadzimy sondę/ ankietę na temat najpopularniejszych tytułów. Ankieta pokaże nam preferencje czytelnicze naszych uczniów, które uwzględnimy podczas zakupów.\nCzy warto inwestować w propagowanie czytelnictwa wśród dzieci i młodzieży? Oczywiście, że tak. Niech puentą będzie wypowiedź uczennicy klasy czwartej ASP\n,, Mam na imię Zosia. Chodzę do czwartej klasy i mam prawie dziesięć lat. Moją pasją jest czytanie i gdy czytam, jestem w zupełnie innym świecie. Nawet jak ktoś mnie woła, to ja i tak nie słyszę. Jak będę dorosła, chcę zrobić cały pokój w półkach z książkami”.\nMarzy nam się taka szkolna biblioteka.\n1. Bardzo aktywnie i owocnie współpracujemy z BIBLIOTEKĄ MIEJSKĄ W CIESZYNIE;\n– uczniowie regularnie uczestniczą w tematycznych lekcjach bibliotecznych -korzystają zarówno z tradycyjnych księgozbiorów, jak i nowoczesnej biblioteki.\n– uczestniczą w konkursach i spotkaniach autorskich.\n2. Projekt Nakręceni na czytanie, realizowany z Biblioteką Miejską w Cieszynie\n3. Czytam sobie w bibliotece – udział w programie Fundacji Centrum Edukacji Obywatelskiej.\n4. Czytam wszędzie – wolnelektury.pl\n5. Międzyszkolny Przegląd ,, Bawimy się słowami”\n6. Udział w międzyszkolnych konkursach czytelniczych.\n7. Akcja “Zabierz książkę na wakacje”\n8. Targi książka z książkę\nUdzielone wsparcie: 2 480,00 zł\nWkład własny: 620 zł\nOgólny budżet projektu: 3100 zł


Dlaczego PiS nie potrafi budzić współczucia? - Plus Minus - rp.pl\nAktualizacja: 19.11.2010, 19:00\nDlaczego PiS nie potrafi budzić współczucia?\nPrzeczytałem „Politykę” i się wzruszyłem. Polały się łzy me rzewne, po policzkach brykały, po brodzie spływały. Nareszcie. Wyblakłe nieco wąsate sumienie polskiego dziennikarstwa i niedoszły dziennikarz XX-lecia wspólnie znaleźli dla mnie miejsce w „Gazecie Wyborczej”. Bóg zapłać. Poniżej dalsza część artykułu\nNiezwykła to zaiste sytuacja. Z jednej strony Jarosław Kaczyński w czambuł wyklina i od hiperoportunistów wyzywa – pardon, zapomniałem, że w ustach prezesa PiS na wyzwiska miejsca nie ma, sama prawda i rzeczywistość z nich spływa; z drugiej Michnik z Żakowskim rozgrzeszenia udzielają. A wszystko z jednego powodu: z mojego braku wiary w to, że pod Smoleńskiem doszło do zamachu. Sceptycyzm ów, szczery, prawdziwy, niewymuszony, a jeśli ktoś trud by sobie zadał, konsekwentny, w takie dziwne mnie tarapaty, widzę, zaplątał.\nAd rem przeto. Do tej pory nie potrafiłem się dowiedzieć, jaki interes miałaby Rosja w przeprowadzeniu zamachu. Odpowiedź główna to zemsta i chęć zastraszenia. Rosjanie, nie mogąc znieść suwerennościowej polityki śp. Lecha Kaczyńskiego, postanowili go za karę zabić, jednocześnie terroryzując cały region. Po co? Rosjanie zawsze tacy byli. Nigdy nie odpuszczali wrogom, a kto im w oczy piaskiem sypał, tego w końcu usuwali.\nNic nie poradzę, że tak myślę.\nSejm przyjął nowelizację ustawy o ochronie zwierząt\nLiga Europy. Piast bez Fornalika awansował do trzeciej rundy\nSejm przyjął tarczę dla turystyki wyjazdowej


Pyszna chrupiąca cebulka jako przekąska lub dodatek – Kuchnia Elexis\nZrobienie tej cebulki zajmuje moment, a znakomicie wzbogaca walory smakowe dania. Można dodać ją do domowego fast fooda lub zwykłej potrawy. Można też ją jeść samą – jako przekąskę np. w trakcie oglądania telewizji (idealna na mecz). My jedliśmy z przypiekanymi ziemniaczkami i jajkiem sadzonym i było naprawdę nieziemsko:)\ncebulę – ilość wedle uznania. U mnie 1,5 na dwie osoby\nCebulę kroimy na pół i w plasterki. Maczamy ją w roztrzepanym jajku i następnie obtaczamy w bułce tartej. Na patelni rozgrzewamy olej i smażymy cebulę, tak, żeby „pływała” w oleju (wiem, wiem, – mało to odchudzające, ale gdy będzie Wam dokuczać zgaga, znam świetny sposób na pozbycie się jej). Gdy już zrobi się chrupiąca – wyjmujemy ją na ręcznik papierowy, tak aby wsiąkł w niego tłuszcz. Gotowe. Smacznego!\nchrupiąca cebulkaprażona cebulkaprzekąski


Zakwestionowali 1,2 mln zł dotacji | www.przegladpiaseczynski.pl\nStrona główna Aktualności Zakwestionowali 1,2 mln zł dotacji\nGmina czeka na wyjaśnienia Przedszkola Bajka, dotyczące ponad 1,2 mln złotych wydanych z dotacji.\nW maju gmina rozpoczęła systemową kontrolę wykorzystania udzielonych w latach ubiegłych dotacji w placówkach oświatowych, prowadzonych przez osoby fizyczne lub inne niż gmina osoby prawne. Kontrolę przeprowadzają dwu- lub trzyosobowe komisje, upoważnione przez Burmistrza Miasta i Gminy Piaseczno. Zgodnie z nowymi przepisami o finansowaniu zadań oświatowych z października 2017 r., organ dotujący może kontrolować prawidłowość pobrania i wykorzystania dotacji udzielonych placówkom oświatowym za okres ostatnich 5 lat. Zgodnie z nowymi zasadami skontrolowano już 7 przedszkoli: Leśne, Delfinek, ABC, Kleks 2, Bajka, Światełko i Fantazja (w dwóch ostatnich procedury jeszcze trwają).\n– Termin kontroli jest ustalany z organem prowadzącym przedszkole i dyrektorem tak, byśmy nie zakłócali pracy z dziećmi – podkreśla naczelnik Wydziału Oświaty Mariusz Sekuła i dodaje, że w większości przypadków współpraca układała się bezproblemowo. – Wątpliwości były wyjaśniane na bieżąco, co skutkowało szybkim zakończeniem kontroli. W przypadku 3 przedszkoli kontrolujący zakwestionowali rozliczenie dotacji i wskazali dotację do zwrotu. W przedszkolu Leśnym chodziło o kwotę 3,48 zł (odsetki), w Delfinku było to już ponad 2 tys. zł (nieobecność dzieci) a w Kleksie 2 kwota do zwrotu wniosła 1 275,52 zł (pomyłkowa faktura z innego roku). We wszystkich tych przypadkach właściciele uznali roszczenia gminy i zwrócili pieniądze.\nInaczej sytuacja wygląda w przedszkolu Bajka. W odróżnieniu od pozostałych przedszkoli, gdzie kontrola dotyczyła tylko roku 2017, w Bajce sprawdzano dokumenty z lat 2015-2017 i niejasności dotyczą kwoty około 1 250 000 zł. W tym czasie przedszkole otrzymało od gminy blisko 9 mln złotych dotacji. W tej placówce kontrolerzy dostrzegli pewne nieprawidłowości w rozliczaniu dotacji i ujęli to w protokole, do którego placówka w ciągu 14 dni ma prawo złożyć zastrzeżenia oraz wyjaśnienia. Po ich złożeniu kwota może ulec zmianie.\n– Jest nam bardzo niezręcznie o tym mówić, bo narażamy się oczywiście na atak, że kontrola to złośliwość wynikająca z faktu, że jesteśmy z właścicielką przedszkola w sporze sądowym – mówi wiceburmistrz Hanna Kułakowska-Michalak. Przyznaje jednak, że kontrole są konieczne i będą kontynuowane.\n– Nie mamy innego wyjścia, to są ogromne pieniądze podatników i nie chciałbym się narazić na zarzut nie dość wnikliwie prowadzonej kontroli wydawania pieniędzy publicznych – podkreśla Sekuła.\nZastrzeżenia dotyczyły między innymi niektórych faktur dotyczących zakupu towarów czy usług.\n– Każda faktura powinna być dokładnie opisana, a tak niestety w przypadku tego przedszkola nie jest, stąd problemy i prośba kontrolujących o wyjaśnienia – wyjaśnia Sekuła. Gmina zgłosiła też uwagi dotyczące wysokości wynagrodzenia organu prowadzącego. Krystyna Otręba przyznawała sobie miesięcznie wynagrodzenie na poziomie 20-25 tys. złotych.\n– Przepisy oświatowe obowiązujące w kontrolowanym okresie nie wskazywały limitu wynagrodzenia dla dyrektora placówki, ale przyjętą praktyką jest, że wynagrodzenia dyrektorów utrzymywane są na podobnym poziomie w całej gminie. W gminnych przedszkolach jest to około 8-8,5 tys. zł brutto, więc przyjmujemy, że w prywatnych i upublicznionych placówkach będzie to kwota do 10 tys. złotych – mówi naczelnik Wydziału Oświaty.\nZa spory z gminą zapłaci… gmina\nKolejny punkt sporny to finansowanie kosztów obsługi prawnej z dotacji. W latach 2016-2017 Bajka wydała na ten cel ponad 59 tys. złotych.\n– To nie powinno być finansowane z dotacji, bowiem pieniądze powinny być przeznaczane na kształcenie, wychowanie i opiekę, w tym profilaktykę społeczną, a nie dla organu prowadzącego przedszkole – zauważa Mariusz Sekuła. Warto zauważyć, że obsługa prawna obejmuje również działania związane ze sporami ( w tym sądowymi) z gminą w sprawie… wysokości dotacji.\nWątpliwości budzą też koszty wynajmu nieruchomości przy ul. 11-go Listopada. W 2015 r. przedszkole musiało zapłacić właścicielowi (jest nim syn właścicielki i dyrektora Bajki) 420 tys. zł, podczas, gdy rok później już tylko 150 tys. zł, a w 2017 r. – 200 tys. zł.\n– Skąd tak duże różnice? Należy również zwrócić uwagę, że opłaty za wynajem nie są comiesięczne, ale zapłata następuje za cały rok w grudniu danego roku, gdzie do 31 grudnia konieczne jest wykorzystanie i wydatkowanie pobranej dotacji – zwraca uwagę Sekuła.\nPorozumienie raczej wątpliwe\nProtokół z kontroli, ze wszystkimi uwagami i wątpliwościami, trafił w ubiegłym tygodniu w ręce właścicielki Bajki (gmina wysłała go 14 września). Potwierdza, że prawnicy przygotują odpowiedź w wyznaczonym terminie.\n– Liczymy na wyjaśnienia, które będziemy mogli rozstrzygnąć na korzyść kontrolowanej placówki i na uzyskanie porozumienia – podkreśla wiceburmistrz Michalak. – Naszym celem jest dobra współpraca z przedszkolami, co przynosi korzyść obu stronom, a przede wszystkim służy naszym mieszkańcom.\nPrzez blisko trzy godziny rozmawialiśmy z właścicielką przedszkola „Bajka”. Odnosiła się do konkretnych uwag ze strony gminy. Przy autoryzacji wypowiedzi zdecydowała, że mamy je usunąć, a jedynie zacytować jej oświadczenie.\n„Z protokołu, który otrzymałam nie wynika żadna suma do zwrotu. Kontrolujący zakwestionowali faktury, bo rzekomo nie okazano im danych przedmiotów i nie mogli potwierdzić, że zostały zakupione na potrzeby przedszkola. Dla przykładu zakwestionowali kostkę brukową, po której wchodzili do przedszkola i chodzili po niej po całym terenie. Kontrolujący dwa razy zrobili lustrację całego przedszkola i widzieli, gdzie znajduje się kwestionowany telewizor czy jak wygląda wyposażenie kuchni. Kontrolujący mieli okazję zobaczyć położony tartan na placu zabaw w przedszkolu i mają chyba orientację, ile kosztuje 1 m² takiego tartanu. Koszty wynajmu za nieruchomość na 11-go Listopada są płacone zgodnie z umową i kontrolujący nie mogą tego kwestionować.\nKoszty obsługi prawnej pokryte są z dotacji, ponieważ dopuszcza to prawo i przedszkole w sytuacji ciągłego atakowania ze strony Gminy i niewłaściwego płacenia dotacji nie byłoby w stanie funkcjonować.\nOświadczam, że przedszkole jest przedszkolem publicznym, nie pobiera czesnego od rodziców i utrzymuje się tyko z dotacji, która jest na ten cel przeznaczona.\nW ocenie organu prowadzącego sposób przeprowadzenia postępowania kontrolnego, jak też treść doręczonego protokołu świadczą jednoznacznie o tym, że nie jest to ocena obiektywna pracy placówki lecz sposób na odwrócenie uwagi od sporów sądowych prowadzonych przeciwko Miastu Piaseczno o zapłatę dotacji.” – napisała Krystyna Otręba-Kurasiewicz.\nPoprzedni artykułA opony wciąż leżą…


publikacja 02.04.2012 00:32\nJapończycy są mistrzami origami.\n– Prawie każdy Japończyk – opowiada ksiądz Długosz – potrafi z kawałka papieru wyczarować fantastyczny świat zwierząt i innych postaci czy przedmiotów. Pod zręcznymi palcami ożywają, przybierając realne kształty. To, co można wydobyć z kawałka papieru, zależy właściwie od fantazji i znajomości reguł składania. Każdy, kto zdaje egzamin do wyższej szkoły artystycznej, musi mieć opanowaną sztukę origami. Podobnej wiedzy i umiejętności wymaga się od dziewcząt, które chcą pracować jako... stewardessy.\nJapończycy mają sumienie w... brzuchu.\nWedług nich, brzuch to centrum życia. To właśnie dlatego, kiedy samuraj popełniał samobójstwo- -seppuku, przebijał sobie brzuch. Samuraje byli rycerzami, wojownikami. Honor i posłuszeństwo swym panom stawiali wyżej niż przyjaźń i rodzinę. Za swego pana samuraj nie wahał się oddać życia. Musiał być doskonały we wszystkim. Umiał pisać, znał się na poezji i tańcach. Potrafił strzelać z łuku i walczyć na miecze. Był doskonałym jeźdźcem. Kiedy czuł, że zachował się niegodnie, popełniał samobójstwo. Po jakimś czasie, gdy samuraje nie mieli już o co walczyć, stali się rzemieślnikami, nauczycielami, biznesmenami albo urzędnikami rządowymi. Do dzisiaj, jeśli Japończyk nie daje sobie rady, popełnia samobójstwo. – Trzeba jednak pamiętać – tłumaczy ksiądz Albin – że Japończycy samobójstwa nie uważają za grzech. Dla nich to honorowe wyjście z sytuacji.\nJapończycy nie mówią o wierze.\n– Nikt w Japonii nie zapyta cię, w co wierzysz – mówi ksiądz Albin. Od niedawna stało się modne noszenie różańców. Nie ma to jednak nic wspólnego z modlitwą. Młodzi noszą różańce jako naszyjniki. Wyłącznie dla ozdoby. – Wykorzystujemy to i zaczynamy z nimi rozmawiać na ten temat na ulicy – mówi ksiądz Długosz. Japończycy niby nie wyznają żadnej religii, ale większość z nich przestrzega ceremoniałów różnych religii. Narodziny dziecka świętują w świątyni szintoistycznej – to ich narodowa religia, ślub w kościele katolickim, a pogrzeb w świątyni buddyjskiej. – Katolików jest tu bardzo mało – wyjaśnia misjonarz. – Ale jeśli ktoś już się nawróci, staje się gorliwym chrześcijaninem. Nie ma możliwości, żeby Japończyk się pomylił. To też pozostałość po samurajach.\nKSIĄDZ ALBIN DŁUGOSZ