: منتشر شده در 01/08/2020 - 15:45\nانور قرقاش، وزیر مشاور در امور خارجه امارات متحده عربی AP - Kamran Jebreili\nانور قرقاش، وزیر مشاور در امور خارجه امارات متحده عربی، روز شنبه، به ترکیه هشدار داد این کشور باید مداخله «در امور اعراب» را پایان دهد. این اظهارنظر قرقاش در واکنش به مواضع اخیر ترکیه درباره بحران لیبی مطرح شده است. حلوصی آکار، وزیر دفاع ترکیه روز جمعه اقدامات نظامی امارات متحده عربی در لیبی را، کشوری که هم ترکیه و امارات از گروه‌های رقیب حمایت می‌کنند، محکوم کرد.\nاما قرقاش در توییتر نوشت: «روابط به وسیله تهدیدات مدیریت نمی‌شوند و در این عصر و روزگار دیگر توهمات استعمارگرانه جایی ندارند.» وزیر مشاور در امور خارجه امارات افزود: «اظهارات تحریک‌آمیز خلوصی آکار، وزیر دفاع ترکیه سقوط جدید دیپلماسی این کشور است. جای منطق کاخ نشینان عثمانی و فرمان‌هایشان در بایگانی تاریخ است. بهتر است ترکیه از مداخله در امور جهان عربی و توهمات استعمارگری و تهدید دست بردارد.» آکار در مصاحبه با شبکه الجزیره قطر گفته بود که امارات اقدامات خرابکارانه‌ای در لیبی و سوریه انجام داده است. او تهدید کرد که ترکیه در زمان و مکان مناسب امارات را مجازات خواهد کرد.\nهمچنین رجب طیب اردوغان، رئیس جمهوری ترکیه، روز جمعه در پیامی به مناسبت فرا رسیدن عید قربان گفت: «به اقدامات خود برای دفاع از حقوق‌مان در دریای مدیترانه شرقی و اژه تا پایان ادامه خواهیم داد.» او تاکید کرد: «مصمم هستیم مبارزه‌ای که در عراق، سوریه و لیبی ادامه دارد را به نفع خود و برادرانمان با پیروزی به سرانجام برسانیم.»\nرقابت میان امارات متحده عربی و ترکیه در حالی است که به تازگی وزیر خارجه عربستان سعودی نسبت به مداخله‌های خارجی در لیبی ابراز نگرانی کرده و گفت که راه حل باید لیبیایی باشد و این باور و نظر تمام کشورهای عربی است.\nهمچنین سه قدرت آلمان، ایتالیا و فرانسه، اعلام کردند که آماده اعمال تحریم‌هایی علیه مداخله‌کنندگان خارجی در لیبی هستند که تحریم تسلیحاتی درباره این کشور را نقض می‌کنند. آنگلا مرکل، امانوئل ماکرون و جوزپه کونته، رهبران این سه کشور اروپایی، شامگاه شنبه ۲۸ تیر/ ۱۸ ژوئیه با انتشار بیانیه مشترکی در این باره نوشتند: «ما از همه عاملان خارجی می‌خواهیم به مداخلات خود پایان دهند و تحریم‌های اعمال‌شده از سوی شورا امنیت سازمان ملل متحد را رعایت کنند.»\nترکیه از دولت وفاق ملی لیبی که کنترل غرب این کشور را در دست دارد دفاع می‌کند و نیروهای ژنرال خلیفه حفتر که خود را ارتش ملی می‌خوانند و کنترل شرق لیبی را در دست دارند، از پشتیبانی مصر، اردن، روسیه و امارات متحده عربی، برخوردارند.\nلیبی از زمان سرنگونی معمر قذافی، دیکتاتور پیشین این کشور در سال ۲۰۱۱، به دو دولت موازی در شرق و غرب تقسیم شده است. دولت وفاق ملی، به نخست وزیری فایز السراج در طرابلس (غرب لیبی) مستقر است که در جهان و سازمان ملل متحد به رسمیت شناخته شده و دیگری دولت طبرق، در شرق لیبی که خلیفه حفتر ژنرال بازنشسته ارتش این کشور کنترل امور را در آن منطقه در دست گرفته است.\nچندی پیش ژنرال عبدالفتاح سیسی، رییس جمهوری مصر هشدار داد که هرگونه پیشروی از سوی نیروهای دولت وفاق ملی به سمت شهر استراتژیک "سرت"، در فاصله میان بنغازی و طرابلس، احتمالاً با مداخله "مستقیم" مصر مواجه خواهد شد.\nاز ابتدای ماه ژوئن تاکنون، نیروهای دولت وفاق ملی توانسته‌اند بخش مهمی از سرزمین‌های تحت تصرف مارشال خلیفه حفتر را در شمال غربی لیبی، از آن خود کنند. بر اساس گزارش سازمان ملل متحد، از زمان آغاز درگیری‌های اخیر لیبی، بیش از ۲۸۰غیرنظامی و حدود ۲هزار نظامی کشته و همچنین ۱۴۶هزار نفر آواره شده‌اند.


طراحی داخلی منزل مسکونی مدرن و خانه شیک |09121075978 - اخبار خارج\nدر طراحی داخل منزل باید نکات متعددی را مد نظر قرار داد تا به بهترین نتیجه رسید. بسیاری از افراد طراحی داخل منزل و دکوراسیون منزل را یکی می دانند و حتی به اشتباه به جای یکدیگر به کار می برند. در طراحی دکوراسیون داخلی منزل باید چه نکاتی را بدانیم؟ امروزه طراحی داخلی منزل مسکونی مدرن یا سنتی یک عامل مهم و موثر در رفتار هر یک از اعضای خانواده می باشد. 1: طراحی فضای داخلی تان با قرار دادن یک آشپزخانه ترکیبی و اتاقی نشیمن، اتاق خوابی مجزا همراه با حمامی در کنار آن و همچنین دکوراسیونی شامل مبل هایی کوچک و منقطع می تواند آن را به بالاترین درجه زیبایی در عین کوچکی فضا تبدیل کند. می باشد. در کنار طراحی داخلی یک منزل مسکونی باید به دکوراسیون نمای خارجی منزل مسکونی و طراحی محوطه منزل مسکونی نیز توجه نمود. برای یک اتاق سنتی در طراحی دکوراسیون منزل ایرانی، تمرکز بر روی طراحی متقارن اغلب کمک می کند. با مشخص شدن هر قسمت از خانه با کارایی خاص، برای مثال آشپزخانه، اتاق خواب و غیره، می توان کار طراحی دکوراسیون را آغاز نمود.\nطراحی داخلی منزل مسکونی را می توان از آنجایی یکی از فاکتور های بسیار مهم تلقی کرد که می تواند نقش بسیار مهمی در فراهم کردن یک فضای زیبا برای تفریح و نیز افزایش ارزش منزل مسکونی دارد. کارمندان و کارگران کارخانه ها دیگر به منزل خود به عنوان پایگاه امنی که در مناسبت های مختلف اعضای خانواده را دور هم جمع می کرد نگاه نمی کردند بلکه این منازل اغلب سازمانی و هم شکل فقط به عنوان یک خوابگاه مورد استفاده قرار می گرفتند. آشپزخانه ای که در عین سادگی نظم و ترتیب داشته باشد می تواند به محلی برای دور هم جمع شدن خانواده به بهانه صرف غذا، تبدیل شود. برای استفاده بهتر از فضای منزل مسکونی و باغ منزل مسکونی و بهبود کارکرد این ساختمان ها طراحی و دکوراسیون منزل مسکونی بهترین راهکار می باشد. دکوراسیون و طراحی داخلی منزل (دکوراسیون داخلی منزل) یکی از زمینه های بسیار مهمی است که نیاز به دانش و تخصص بالایی دارد.\nحال و پذیرایی منزل مسکونی بخش مهمی از فضای داخلی منزل مسکونی بوده و در معرض دید ساکنین و مهمانان قرار دارد. برای مثال تفاوت های زیادی در سبک طراحی مدرن و کلاسیک وجود دارد. اغلب از رنگ های تیره برای اتاق خواب افراد بزرگسال استفاده می شود. رنگ های اصلی در دکوراسیون داخلی کلاسیک در طیف رنگی، کرمی، خاکستری، طلایی، نقره ای، زیتونی و مرواریدی رنگ می باشند. به جرات می توان گفت مهمترین عاملی که گرما و صمیمیت را به خانه ما هدیه می دهد اعمال سلیقه شخصی و سبک زندگی خاص خودمان در دکوراسیون داخلی منزل ماست. تغییر سبک زندگی باعث شده که اکثر افراد در آپارتمان های نسبتا کوچک زندگی کنند ولی اگر دکوراسیون داخلی منزل مسکونی کوچک ما طبق اصول طراحی شده باشد خانواده هیچ کمبودی حس نخواهند کرد. بررسی نمونههای خوب موجود در سطح ملی و جهانی، به ما کمک میکند که در طراحی مجتمعهای مسکونی دیدگاهمان را ارتقا داده و بتوانیم با تحلیل موارد موجود، به سمت بهترینها قدم برداریم. بیشتر شرکتهای معتبر طراحی داخلی، از هنر جونز استفاده کردند. طراح داخلی میتواند در شرکتهای مشاوره طراحی کار کند. و شرکتهای کوچکتر حداقل یک متخصص در این زمینه دارند.\nاگر چه طراحی داخلی هنوز یک حرفه در حال توسعه است بدون تعریف دقیق از محدودیت های آن اما این گرایش می تواند در دو گروه مسکونی و غیر مسکونی طبقه بندی شود. طراحان زبده ابتدا با در نظر گرفتن مساحت منزل، به پارتیشن بندی و تقسیم فضا می پردازند. این مشاوران اغلب خود به تقسیم بندی فضا بر اساس مساحت می پردازند. در این صورت باید به نورپردازی اغلب مناطق خانه پرداخت. طراحی خانه های مدرن و لوکس از سبک های پرطرفدار می باشند. لذا طراحی داخلی را در محیط های کاری و مسکونی استفاده می نمایند. زمانی که نور محیط کم باشد فضا کوچک تر جلوه می کند بنابراین سعی کنید برای طراحی داخلی منزل خود از نورپردازی مناسبی استفاده کنید. اتاق خواب اگر بر اساس اصول روانشناختی و زیبایی شناسی طراحی شود می تواند علاوه بر محلی دنج برای استراحت محل کار یا تفریح هم باشد. که البته از آن جایی که طراحی داخلی دکوراسیون منزل افراد را از فضای سرد و بی روح خارج کرده و زیبایی و جلوه خاصی به آن می بخشد، بنابراین هزینه کردن برای انجام این کار بسیار به صرفه بوده و علاوه بر زیبا تر شدن خانه تاثیر زیادی در روحیه افراد خواهد داشت.\nاگر از نوشتن این مطلب لذت بردید و مطمئنا می توانید اطلاعات بیشتری در مورد طراحی داخلی مسکن مهر لطفا از صفحه ما بخواهید.


شرایط ادامه تحصیل رشته پرستاری در خارج از کشور\nامروزه ادامه تحصیل رشته پرستاری در خارج از کشور در بین داوطلبان ایرانی زیادی را به خود جذب کرده است. شغل و رشته‌ی پرستاری یکی از مهم‌ترین شاخه‌های تحصیلی بسیار موثر در تمامی طول دوران تاریخی در زندگی انسان‌ها بوده است. یک پرستار می‌تواند یکی از مهم‌ترین اعضای تیم پزشکی باشد که نقش بسیار بزرگی را در مراقبت، حمایت، درمان، هماهنگی، مدیریت تحقیقات و مشاوره با بیماران بر عهده بگیرد. شاید اغراق نباشد که بگوییم امروزه ارزش رشته‌ی پرستاری شاید به اندازه‌ی رشته‌ی پزشکی باشد. در برخی از کشورها می‌توانیم شاهد این باشیم که برخی از پرستارها توانسته‌اند به مقام مدیریت بیمارستان نیز دست پیدا کنند. در واقع باید گفت که علاوه بر داشتن وظیفه‌ی اصلی مراقبت از بیماران، وظایف مهم دیگری همچون کمک به پزشکان و سایر تیم‌های درمانی، تزریقات، خون گیری، تمیز کردن پانسمان زخم‌ها، استفاده از تجهیزات پزشکی، آرام کردن خانواده‌ی بیماران، آرام سازی و کنترل محیط پزشکی، کنترل نور، دما و سر و صدای اطراف، و غیره به عهده پرستار است.\nادامه تحصیل در رشته‌ی پرستاری\nمشکلات و مشقت‌های رشته پرستاری\nهمانطور که می‌دانید پرستاری یکی از مشاغل سخت جهان به شمار می‌آید. با داشتن ساعت‌های کاری طولانی و شیفت‌های شب و اغلب حقوق و مزایای نسبتاً متوسط یا کم نسبت به سایر کارمندان حیطه‌ی پزشکی، که همراه با بیماری‌ها و فشارهای روحی و جسمی بسیار زیادی در بیمارستان است، می‌توان گفت پرستاری یک شغل مقدس نیز محسوب می‌شود. اما از طرفی باید بگوییم در قبال تمام سختی‌هایی که متوجه شغل پرستاری است، این رشته می‌تواند از بازار کار خوبی هم برخوردار باشد. یک پرستار می‌تواند خیلی راحت و زود شغل پیدا کند و با توجه به محل استخدام، پست‌های بیمارستانی و ساعت شغلی و موقعیت جغرافیایی، می‌تواند حقوق متفاوتی داشته باشد. متاسفانه در مقایسه با کشورهای دیگر درآمد یک پرستار در ایران بسیار کمتر از درآمد معمولی سایر پرستاران در سایر کشورها است، که همین امر می‌تواند گاهی باعث مهاجرت پرستاران برای ادامه تحصیل رشته پرستاری در خارج از کشور شود.\nموقیت‌های شغلی پرستاری\nیک پرستار می‌تواند در جاهای مختلفی اعم از بیمارستان‌ها، خانه‌ها، درمانگاه‌ها، کلینیک‌ها، مراکز درمانی، و مراکز نگهداری سالمندان و کودکان دولتی یا خصوصی مشغول به کار شود. یک پرستار می‌تواند با ادامه تحصیل در یک دانشگاه خوب یا داشتن سابقه‌ی کاری مناسب، در پست‌های مهمی همچون پرستاری شیفت، سرپرستار، سوپروایزر کنترل عفونت، یا حتی سمت مدیر بخش پرستاران مشغول به کار شود. به یاد داشته باشید اگر دانشجوی پرستاری هستید راه شما تا گرفتن مقطع کارشناسی ارشد و دکترا و گاهی معادل‌سازی واحدهای این رشته با شاخه‌های رشته‌ی پزشکی امکان پذیر است.\nاز آنجایی که اغلب دانشجویان و داوطلبان دوست دارند در رشته‌ی پزشکی ادامه تحصیل بدهند، رشته‌ی پرستاری از محبوبیت بسیار زیادی در مقام مقایسه با سایر رشته‌های پزشکی برخوردار نیست. اما باید بدانید اغلب کسانی که وارد رشته‌ی پرستاری و ادامه تحصیل در رشته پرستاری در خارج از کشور می‌شوند، بعد از فارغ التحصیلی موقعیت‌های شغلی مناسب و درآمدهای بالایی در انتظار آنها است.\nالزامات ادامه تحصیل رشته پرستاری در خارج از کشور\nاز الزامات ادامه تحصیل رشته پرستاری در خارج از کشور آشنایی و مسلط بودن به زبان انگلیسی است. دانشجوی پرستاری باید در کشور مقصد مورد ارزیابی واقع شود و بعد از انجام ارزیابی‌های مختلف جسمی، روانی، و تحصیلی موفق به دریافت پذیرش ویزای تحصیل در این کشور شود. با توجه به نیازهای جامعه‌ی امروزی، امروزه کشورهای بی‌شماری هستند که درب‌های ورودی خود را برای جذب داوطلبان بین المللی و ادامه تحصیل در رشته پرستاری باز کرده‌اند، چرا که آنها نه تنها به آموزش این گروه فکر می‌کنند، بلکه به میزان نیاز کشور خود برای جذب شغل پرستاری نیز اهمیت می‌دهند.\nاگر به دنبال ادامه تحصیل رشته پرستاری در خارج از کشور هستید، باید به شما بگوییم که همانند سایر رشته‌های پزشکی، رشته‌ی پرستاری نیز می‌تواند شهریه‌های بالایی در کشورهای مختلف داشته باشد. به همین خاطر به شما پیشنهاد می‌شود از راه و روش‌های اخذ بورسیه‌ی تحصیلی در کشورهای مختلف با خبر شوید تا بتوانید از مزایای یک دوره‌ی تحصیل خوب با هزینه‌ی حداقل برخوردار گردید.\nیکی از کشورهای مهمی که می‌توانید رویای پرستار شدن خود را در آنجا به تحقق ببخشید، کشور کانادا است. کانادا در زمینه‌ی تحصیل در رشته‌های پزشکی و پیراپزشکی و همینطور رشته‌ی پرستاری دارای دانشگاه‌های قوی و سیستم آموزش‌عالی بسیار با کیفیتی است. اما به همین مقدار نیز هزینه‌های تحصیلی در این کشور می‌تواند سنگین باشد. خبر خوب این است که کشور کانادا دارای بورسیه‌های تحصیلی مختلفی در زمینه‌ی پرستاری است و امکانات تحصیلی خوبی در اختیار دانشجویان پرستاری قرار می دهد. اگر دارای رزومه‌ی تحصیلی بالا و همینطور استعداد زیادی در زمینه‌ی پرستاری هستید و صبر و حوصله‌ی بالایی دارید، باید به شما به عنوان یک پرستار موفق آینده تبریک گفت. اما به یاد داشته باشید در صورتی که شما مسلط به زبان کانادایی یا همان انگلیسی نباشید، از شانس برخورداری بورسیه‌ی تحصیلی در این کشور خوب محروم خواهید بود.\nکشور آمریکا نیز مانند کشور کانادا در حیطه‌ی پرستاری و رشته‌های پزشکی از رتبه‌های جهانی بالایی برخوردار است. همینطور باید بدانید که کشور آمریکا یکی از پردرآمدترین کشورها برای یک پرستار به حساب می‌آید. تمامی رشته‌های پزشکی اعم از پزشکی، دندانپزشکی و پرستاری در کشور آمریکا به صورت انگلیسی ارائه می‌شوند و شرط ورود به تحصیل در این رشته کسب نمره‌ی زبان انگلیسی بالایی در آزمون‌های آیلتس یا تافل است. به یاد داشته باشید کسانی که از آمریکا در رشته‌ی پرستاری فارغ التحصیل می‌شوند، می‌توانند با حقوق‌های بالا و همینطور ساعت‌های کاری مناسب در همین کشور جذب به کار شوند.\nکشور انگلستان به دلیل داشتن امکانات پزشکی و بهداشتی بسیار بالا و همینطور دارا بودن بهترین امکانات پزشکی و بیمه‌ی خوب، در جامعه‌ی بین‌المللی زبانزد همگان است. میانگین حقوقی رشته‌ی پرستاری به علت بالا بودن هزینه‌های زندگی در کشور انگلستان مبلغی حدود ۳۰ هزار دلار است که بنا به محل خدمت شما و شهری که در آن کار می‌کنید، می‌تواند متفاوت باشد. از طرفی باید در نظر داشته باشید که موفقیت در اخذ پذیرش و امکان تحصیل در رشته‌ی پرستاری در انگلستان یکی از کارهای سخت است. چرا که کشور انگلستان قوانین و شرایط خاصی برای پذیرش دانشجویان خارجی و بین المللی در رشته‌های خاص مانند پرستاری دارد.\nبا توجه به حجم بالای کالج‌ها و دانشگاه‌های پزشکی و پیراپزشکی در کشور ترکیه، وهمینطور نزدیک بودن این کشور به کشور خودمان هم از لحاظ جغرافیایی و هم از لحاظ فرهنگی و دینی، کشور ترکیه می‌تواند یک مقصد مناسب برای ادامه تحصیل رشته پرستاری در خارج از کشور باشد. دانشگاه‌های این کشور از رتبه بندی علمی جهانی مناسبی در تربیت و آموزش دانشجویان پزشکی و پیراپزشکی دارند. به یاد داشته باشید که مدارک اخذ شده از دانشگاه‌های کشور ترکیه در تمامی دانشگاه‌های معتبر و کشورهای مهم در جهان از جمله آمریکا، کانادا، انگلستان و سایر کشورهای اروپایی مورد تایید است. فراموش نکنید که به علت تعداد زیاد متقاضیان این رشته، دانشگاه‌های ترکیه سالانه تعداد محدودی از دانشجویان را برای ادامه تحصیل رشته پرستاری پذیرش می‌کنند. برای قبولی در رشته پرستاری شما نیاز به داشتن مدارک زبان ترکی استانبولی مانند YOS و SAT خواهید داشت. بهتر است بدانید شرایط پذیرش دانشجو در هر دانشگاه با دانشگاه دیگر متفاوت است و به منظور اخذ پذیرش تحصیل در دانشگاه مورد نظرتان باید مورد قبول آن دانشگاه را آماده کنید.\nتحصیل در رشته‌ی پرستاری\nمهم نیست کدام یک از کشورهای ذکر شده یا دیگر کشورهای جهان را برای ادامه تحصیل رشته پرستاری در خارج از کشور انتخاب خواهید کرد. آنچه مسلم است، این است که با وجود شرایط سخت کاری و ساعت‌های کاری طاقت فرسا و سخت بودن شغل رشته پرستاری، شما علاقه‌مند به این رشته هستید. پس خود را برای گذراندن یک دوره شیرین همراه با علاقه مندی زیاد و آینده‌ای پر از مسئولیت و کمک به مردم آماده کنید. تمام داوطلبانی که وارد رشته‌ی پرستاری می‌شوند، اطلاع دارند که رشته‌ی پرستاری با وجود سختی‌های فراوان و ارزشمند بودن به اندازه‌ی رشته‌های پزشکی، متاسفانه نمی‌توانند از درآمدی برابری با درآمد رشته‌های پزشکی و پیراپزشکی بهره‌مند شوند. اما علاقه مندی فرد در انتخاب رشته‌ی تحصیلی مورد نظر خود، مهم‌ترین نقش را در شکل گیری رضایت آینده‌ی او از شغل خود ایفا خواهد کرد.\nهمکاران ما در نکست ابرود آماده هستند، تا به شما در اخذ بورسیه تحصیلی پرستاری کمک کنند. در صورتی که نیاز به اخذ راهنمایی دارید، می‌توانید با همکاران ما در ارتباط باشید.\nآیا تا به حال تجربه اخذ پذیرش یا اقدام برای اخذ پذیرش برای پرستاری داشته‌اید؟ تجربیات خود را با خوانندگان ما نیز به اشتراک بگذارید.


730 هزار نفر بیمه بیکاری گرفتند - پایگاه خبری شیرگاه نیوز\nبه گزارش پایگاه خبری شیرگاه نیوز، تهران (پانا) -به گفته معاون وزیر کارحدود 730 هزار نفر مورد حمایت بیمه بیکاری کرونا قرار گرفتند و همچنان محدودیتی برای تدوام این حمایت برای مشمولین قانون کار و تامین اجتماعی و بیمه بیکاری وجود ندارد.\nبه گزارش وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، حاتم شاکرمی در نشستی با تعدادی از مدیران و مسئولین واحدهای مشکل دار استان خراسان جنوبی گفت: عمده بحث ها در مورد ایجاد واحدهای جدید است در حالی که حفظ اشتغال موجود که سرمایه های کلانی در گذشته برای فراوری صرف شده نیز حائز اهمیت است. با همکاری سایر دستگاه های مربوطه اجازه نخواهیم داد فراوری یا اشتغال واحدهای فراوریی فعال یا نیمه فعال از بین برود.\nمعاون روابط کار وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی اضافه کرد: یکی از معضلات موجود این است که تعریف واحدی از مسائل واحدهای فراوریی در سطح استانی و ملی که مورد وثوق عمومی باشد نداشته ایم.\nشاکرمی توضیح داد: بعضی از مسائل واحدهای فراوریی در قالب اختیارات استانی قابل حل و فصل است و بعضی دیگر باید در سطح ملی پیگیری، آنالیز و برطرف مشکل گردد.\nوی عنوان نمود: عدم ارائه تعریف استانداردی از مسائل واحدها در سطح استانی و ملی از جمله موانع موجود در این زمینه است.\nمعاون روابط کار وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی توضیح داد: ابتدا باید تعریف واحدی از مسائل داشته باشیم و آن را با قوانین و مقررات تطبیق دهیم و با استفاده از اختیارات استانی و ملی اجازه ندهیم واحدهای فراوریی مشکل دار متوقف شوند.\nوی با اشاره به شیوع ویروس کرونا و مسائلی که در بخش های مختلف مالی در پی داشت گفت: برای حمایت از مشاغل آسیب دیده از کرونا وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی چند اقدام اساسی را در دستور کار قرار داد. در این زمینه 14 رسته مشاغل شناسایی شدند که مورد حمایت های بیمه ای و تسهیلات نهاده شدند.\nشاکرمی ادامه داد: در بخش بیمه بیکاری حدود 730 هزار نفر مورد حمایت نهاده شدند و همچنان محدودیتی برای تدوام این حمایت برای مشمولین قانون کار و تأمین اجتماعی و بیمه بیکاری وجود ندارد.\nمعاون روابط کار وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی گفت: همچنین تسهیلات با نرخ 12 درصدی در اختیار رسته های آسیب دیده از کرونا نهاده شد که در خراسان جنوبی 60 درصد اصناف از این تسهیلات استفاده کردند.\nوی به حمایت های معیشتی و رفاهی نیز اشاره و بیان نمود: تمامی حمایت های اجرا شده با توجه به توان دولت تنها برای جبران بخش محدودی از مسائل ایجاد شده بود و بدون شک جبران خسارت ها نیازمند حمایت بیشتری است.\nشاکرمی عنوان نمود: در این نشست تعدادی از واحدهای فراوریی به ارائه مسائل واحد پرداختند که درخواست داریم مستندات مربوطه ظرف یک هفته ارائه گردد تا بتوان موضوعات مربوط به سطح ملی را پیگیری و برطرف کرد.\nوی گفت: مواردی که ارائه خواهد شد باید حتماً مصوبات استانی را داشته باشد و سعی می کنیم شرایط واحدهای مشکل دار را پیگیری و به نتیجه برسانیم.\nانتشار: 19 اسفند 1399 بروزرسانی: 19 اسفند 1399 گردآورنده: shirgahnews.ir شناسه مطلب: 681\nبه "730 هزار نفر بیمه بیکاری گرفتند" امتیاز دهید\nدیدگاه های مرتبط با "730 هزار نفر بیمه بیکاری گرفتند"\nنمایندگان مجلس در مصوبه ای دستگاه های اجرائی را موظف کردند معافیت ها و تخفیفات مالیاتی و گمرکی قانونی را به صورت جمعی- خرجی در حسابهای مربوط به خود ثبت نمایند.\nوزیر راه: ترانزیت ریلی نسبت به سال 98 رشد 30 درصدی داشت ، سازمان برنامه: 98 بدترین سال ترانزیتی بود!\nوقتی در خصوص یکی از مهمترین مد های حمل و نقل بین المللی آن هم در کشوری همچون ایران صحبت می کنیم، اعلام افزایش 30 درصدی برای جابجایی بار 600 هزار تنی در سال بیشتر شبیه به شوخی است. ضمن اینکه ترانزیت ریلی در سال 99 نسبت به 98، 30 درصد افزایش داشته، اما نسبت به 97، 62 درصد کاهش داشته است. ...


دو همسفر | فیلسین\nشما اطلاعات دو همسفر را ویرایش کنید\nدو همسفر (1372)\nسوپر استارها: هما روستا ، جمشید اسماعیل‌خانی\nپسر جوان«خانم رادمنش»(هما روستا) به دلیل فعالیت سیاسی دستگیر می شود. خانم رادمنش در پی پیگیری موضوع با «فاضل مینایی»(جمشید اسماعیل‌خانی) آشنا می‌شود که او نیز شرایط مشابه دارد. فاضل که راننده ی کامیون است رفتاری لوده آمیز دارد و پسر خانم رادمنش را مسئول گرفتاری فرزندش می‌داند. کوشش‌های آن‌ها برای نجات پسراشان آن‌ها را همدل می کند.\nبازیگران فیلم دو همسفر\n(+ اضافه کردن بازیگر یا عوامل به فیلم دو همسفر)\nسایر اطلاعات فیلم دو همسفر\nاطلاعات بیشتری دارید؟ ما را در کامل کردن اطلاعات این اثر کمک کنید به روز رسانی اطلاعات، بازیگران و عوامل دو همسفر\nآخرین اخبار دو همسفر


مثل بنیانگذاران دیجی کالا! |هفته‌نامه شنبه\nزمانی که وودمن همراه دوستش به استرالیا رفت از موج‌سواری خود فیلم تهیه کرد. آنها یک دوربین ۳۵میلیمتری را با استفاده از بند کشی به دستانشان بستند و موج‌سواری را از فاصله‌ی کم فیلمبرداری کردند. اما ابزار مورد استفاده کیفیت مناسبی نداشت و…\nزنی که با نودل دو‌دقیقه‌ای، انقلاب کرد! شکل‌گیری هویت برند کارآفرینی روماکانی با معجزه طبیعت ۶ پیش‌بینی در حوزه اینترنت اشیا برای سال ۲۰۱۹ چگونه اینترنت اشیا تجربه طرفداران ورزش را متحول می‌کند؟ ۵ استارتاپ موفق در صنعت مد و فشن


ثبت شرکت - نحوه تکمیل پرونده پیمانکاری ساجات\n87. نحوه تکمیل پرونده پیمانکاری ساجات\nنحوه چیدمان پرونده پیمانکاری\n1- فرم 100 ومدارک پیوست:\n1-1) اصل یا برابراصل تصویراساسنامه شرکت.\n1-2) اصل یا برابراصل “اظهارنامه” و یا “شرکت نامه”ثبتی.\n1-3) اصل یا برابراصل روزنامه رسمی تاسیس شرکت.\n1-4) اصل یا برابراصل روزنامه رسمی تغییرات ثبتی شرکت بعد از تاسیس تاکنون.\n1-5) اصل یا برابراصل آخرین صورتجلسه مجمع عمومی شرکت بیانگرجدول 100 %سهام شرکت، که متناسب با آخرین تغییرات هیئت مدیره یاتغییر در سرمایه شرکت.\n1-6) نامه ثبتی یا اصل روزنامه رسمی آخرین تغییرات ثبتی شرکت.\nبرای – 1و 6 – 1و 5 – 1و 3 – 1و 2 – تذکر: چنانچه شرکت متقاضی، دارای سهامدارحقوقی (شرکت) باشد باید مدارک ردیفهای 1 سهامدار یا سهامداران حقوقی شرکت متقاضی نیز ارائه شود.\n2- فرم 200 ومدارک پیوست:\n2-1) برابراصل تصویرمدرک تحصیلی مدیرعامل. (حداقل لیسانس)\n2-2) برابراصل تصویرمدرک تحصیلی (اعضاءهیئت مدیره، سهامداران وکارکنان) فقط امتیازآور شرکت. (درغیراینصورت امتیازی تعلق نمیگیرد)\nنکته مهم: شرکتی که با آئین نامه قبلی اخذ رتبه پیمانکار رتبه بندی شده بود، درصورتی که مدیرعامل و اعضاء هیئت مدیره آن، از زمان رتبه بندی قبلی تاکنون درهیئت مدیره شرکت باشند، رعایت شرط مدرک تحصیلی طبق بند “ت”ماده 2آئین نامه تشخیص صلاحیت الزامی نیست. ذ2-3) تصویر واضح صفحه اول شناسنامه وکارت ملی (مدیرعامل، اعضاءهیئت مدیره، سهامداران) و (کارکنان امتیازآور) .\nتوضیح: درصورت داشتن توضیحات، تصویرصفحه توضیخات شناسنامه نیزارائه شود.\n2-4) تصویرکارت اعلام وضعیت خدمت افراد ذکور (که تاریخ فارغ التحصیلی آنها درطی سه سال اخیراست) .\n2-5) فرم 200 برای مدیرعامل، اعضاءهیئت مدیره، سهامداران الزاما وکارکنان صرفا امتیازآور تکمیل شود. درصورت نیازبه کسب\nامتیاز ازمدرک تحصیلی هرفرد، بایدتوسط خود شخص درردیف مربوط به نام خودامضاء شود.\nتذکر: مدیرعامل شرکت باید ازعدم استفاده از امتیازمدرک تحصیلی خود وسایرافرا د امتیازآور شرکت در دیگرشرکتها (پیمانکاری ویامشاوره ویاطرح وساخت) اطمینان حاصل کرده و سپس فرم 200 را تکمیل و مدارک تحصیلی افراد را ارائه نماید.\n3- فرم 300 ومدارک پیوست:\n3-1) اصل گواهی سوابق بیمه حداقل سه سال اخیر، سهامداران وکارکنانی که امتیازمدرک تحصیلی آنها بایدمحاسبه شود. (درغیراین صورت امتیازی درنظرگرفته نمی‌شود) .\n3-2) اصل گواهی بیمه اعضاء هیئت مدیره برای سوابق سالهایی که درشرکت متقاضی عضوهیئت مدیره نبوده‌اند و در فرم 300 قیدشده است. (درغیراینصورت برای سالهای مزبور امتیازی تعلق نمی‌گیرد) .\n3-3) تصویرحکم بازنشستگی کارکنان بازنشسته، بامشخص بودن تاریخ بازنشستگی (چنانچه فرد امتیازآور بازنشسته باشد) .\n3-4) اصل یا برابراصل تصویرقرارداد همکاری فرد بازنشسته با شرکت متقاضی (حداقل سه سال اخیر) .\n3-5) اصل‌ی ا برابراصل تصویر گواهی کار، بخش دولتی برای افرادی که درفرم 300 آنها، سوابق ذکرشده باشد (درغیراینصورت برای سالهای مزبور امتیازی تعلق نمی‌گیرد) .\n3-6) سوابق کاری ارائه شده باید مرتبط با رشته پیمانکاری مورد درخواست باشد.\n3-7) اصل یا برابراصل تصویر آخرین فهرست بیمه شرکت متقاضی که نام سهامداران امتیازآور و کارکنان امتیازآور درآن قیدشده است.\n4- فرم 400 ومدارک پیوست:\n4-1) تصویرپیمانهای حداقل 15 سال اخیرشرکت که درفرم 400 ذکرشده است.\n4-2) تصویرآخرین صورت وضعیت تائیدشده کارفرما (ضمیمه پیمان مربوطه) .\n4-3) تصویرآخرین تعدیل تائیدشده کارفرما (ضمیمه پیمان مربوطه) .\n4-4) تصویرآخرین مابه التفاوت تائیدشده کارفرما (ضمیمه پیمان مربوطه) .\n4-5) تصویرابلاغ صورتجلسه تحویل (موقت یا دائمی) توسط کارفرمابرای پیمانهایی که به اتمام رسیده باشد. (اختیاری وجهت آزادسازی ظرفیت کاری شرکت می‌باشد) .\nگواهی تاییداطلاعات مالی پیمانکار (فرم شماره 76) توسط سازمان امورمالیاتی کشور، به پیوست تصویر آخرین اظهارنامه مالیاتی تائید شده شرکت.\nاین فرم تعهدآور درشروع بررسی پرونده باید توسط صاحبان مجازامضاء اسنادتعهدآور، (طبق آخرین روزنامه رسمی) امضاء ومهر شود.\nشرکتهای نوع اول (100 %خصوصی) (بخش غیردولتی) ، که برای اولین بار تشخ یص صلاحیت می‌شوند بعداز بررسی در انجمن صنفی مربوطه، چنانچه واجدشرایط احراز پایه 5 یا 4 ویا 3 باش ند پرونده کتبا به واحدتشخیص صلاحیت استانداری، استان محل ثبت شرکت ارسال و اگر واجدشرایط پایه 1 ویا 2 باشند به واحدتشخیص صلاحیت معاونت برنامه ریزی ونظارت راهبردی ریاست جمهوری ارسال شده، تابررسی نهایی انجام واعلام پایه میشود.\nتشخیص صلاحیت شرکتهای نوع دوم (شرکتهای 100 درصد دولتی) ، برای همه پایه‌های 1 و 2 و 3 و 4 و 5 پیمانکاری، فقط در واحدتشخیص صلاحیت معاونت برنامه ریزی ونظارت راهبردی ریاست جمهوری، انجام می‌شود و پرونده مستقیما توسط خودشرکت دولتی بادرخواست کتبی به دفتر ارسال می‌شود.\nشرکتهایی که از استانداری‌ها رتبه اخذنموده‌اند جهت ارتقاء ازپایه 5 یا 4 یا 3 به 2 یا1، لازم است درخواست به واحد تشخیص صلاحیت شده قبلی، (استانی که شرکت درآنجا پایه 5یا 4یا 3 دریافت کرده است) ارسال شود تا همان پرونده تکمیل و توسط کارشناس تشخیص صلاحیت استانداری مربوطه بررسی و بامدارک مستندومستدل، درسیستم سامان اطلاعات وارد و امتیازبندی شده و بعداز احراز شرایط پایه 1 و یا 2 و کسب امتیاز نهایی پایه 1 ویا 2، پرونده به همراه پرینت فرمهای 100 و 200 و 300 و 400 و 500 و جدول نهایی امتیازرتبه بندی شرکت به واحدتشخیص صلاحیت معاونت فنی سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور ارسال گردد تا بررسی قطعی انجام ونتیجه اعلام شود.\nبهتر است مدیرعامل شرکت متقاضی، از کارکنان امتیازآور، تعهدی مبنی بر عدم استفاده از امتیازمدرک تحصیلی خود در شرکتهای دیگر پیمانکاری و مشاوره‌ای اخذ و نزدخود نگه دارد تا درصورت خلاف تعهد، مسئولیت با کارکنان امتیازآورباشد.\nگواهینامه تشخیص صلاحیت تازمانی که تغییراتی درهیئت مدیره، سهامداران وکارکنان امتیازآورشرکت نباشدحداکثرتا 4سال اعتبار دارد.\nرشته‌های تحصیلی غیرمرتبط بارشته پیمانکاری برای مقطع تحصیلی کاردانی (فوق دیپلم) امتیازی کسب نمیکند.\nمهراستفاده شده جهت فرمها ومدارک ارائه شده به واحدتشخیص صلاحیت، بایدطبق مهرتائیدشده ومتناسب باآخرین تغییرات ثبتی شرکت باشد.\nتذکرمهم: درصورت خروج هریک از افراد امتیازآور ازفهرست بیمه شرکت تشخیص صلاحیت شده، موضوع باید کتبا توسط شرکت به دفتراعلام، تا بررسی مجدد تشخیص صلاحیت پیمانکاری با شرایط جدید انجام شود.\nتوصیه: انجمن‌های صنفی برای شرکتهایی که دریکی ازاستانداری‌ها دارای پرونده وتشخیص صلاحیت شده می‌باشند، ازتشکیل پرونده جدید ومجزا جهت ارتقا ء به پایه 1ویا 2 خودداری کنند و شرکت بایدطبق تذکر 3 فوق الذکر درخواست ازاستانداری مربوطه نماید.\nمنبع : http://sabtesharkat.ir/View/%D9%86%D8%AD%D9%88%D9%87+%D8%AA%DA%A9%D9%85%DB%8C%D9%84+%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87+%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C+%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%AA/id/87


خرید عمده ساعت – مرجع خرید و فروش عمده انواع ساعت دیواری - بیردکو خرید عمده ساعت – مرجع خرید و فروش عمده انواع ساعت دیواری - بیردکو\nجهت خرید ساعت دیواری هارمونی فانتزی که معیارهایی را باید در نظر گرفت؟ آیا دسترسی به نمایندگی های فروش رسمی می تواند شرایط بهتری فراهم کند؟ در هر خرید مجموعه ای از مزیت های مد نظر خریداران بوده که باید مورد بررسی قرار گیرند. این شاخصه ها می توانند انتخاب را از میان هزاران مدل […]\nبه منظور خرید عمده ساعت دیواری زنگ دار مارال بهتر است از نمایندگی های رسمی این شرکت کمک بگیرید. زیرا می توانند در تامین عملکرد خوبی داشته باشند. یک محصول که به منظور فروش در بازار مناطق مختلف تولید می شود، معمولا توسط شرکت های مختلف عرضه شده و این کار سبب دسترسی بهتر خواهد […]


دمکراسى: تعابير و واقعيات – تریبون چپ\nخانه:دیدگاه:دمکراسى: تعابير و واقعيات\nمنصور حکمت می 11, 2015 دیدگاه\nمنصور حکمت: اتفاقا بنظر ميرسد بحث پيروزى دموکراسى اين اواخر فروکش کرده باشد. دو سه سال پيش در اوج اين بحث استنباط خودم را گفتم. “عصر سقوط ديکتاتورى ها” همان موقع هم فرمول توهم آميزى بود که ورد زبان سياستمداران ليبرال و روشنفکران ناراضى کشورهاى عقب مانده و بلوک شرق بود. اين گواه دلخوشى هايى بود که اينها نسبت به گرفتن پاداشى به مناسبت پيروزى غرب بر شرق داشتند. خيلى زود معلوم شد که از اين خبرها نيست. اگر يادتان باشد براى مثال جمهوريخواهان ايرانى حتى کفش و کلاه کرده بودند که به تهران بروند و آغاز اين عصر را در رکاب “پرزيدنت رفسنجانى” جشن بگيرند. امروز دارند تلفاتشان را ميشمارند. بهرحال با اين فرمول اين تيپ اجتماعى و به دنبال آنها بخشى از مردم محروم چه در غرب و شرق و چه به اصطلاح در جنوب، پشت آلترناتيوهاى دست راستى جديد و دورنماى نظم نوين جهانى آمريکا و غرب به خط شدند. اين توهمات امروز بشدت تضعيف شده. معلوم شد که پايان جنگ سرد با گسترش آزادى ها و حقوق انسانى و يا صلح و صفاى اجتماعى مترادف نيست. برعکس همه دنيا دارد از رويدادهاى هولناک سه سال اخير و ناامنى سياسى و اجتماعى در سطح بين المللى حرف ميزند.\nمنصور حکمت: فکر نميکنم منظورتان اين باشد که من تعبيرى از دموکراسى “واقعى” و “اصيل” بدهم. دموکراسى مقوله اى کليدى در سيستم فکرى من بعنوان يک سوسياليست و مارکسيست نيست. ما از آزادى حرف ميزنيم و اين يک مقوله محورى براى ماست. اما دموکراسى، همانطور که قبلا هم گفته ام، تبيين طبقاتى خاص و يک درک تاريخى – مشخص از مفهوم وسيع تر آزادى است. دموکراسى مقوله اى است که بخش معينى از جامعه بشرى در بخش معينى از تاريخ از مجراى آن مفهوم وسيع تر آزادى را تجسم کرده است. بنابراين تعبير من از دموکراسى فقط ميتواند يک تعبير ابژکتيو و تاريخى باشد. يک ليبرال يا دموکرات، کسى که دموکراسى يک ايده آل و آرمانش را تشکيل ميدهد، ميتواند تعبيرى “داخلى” و سوبژکتيو از اين مقوله بدهد، ميتواند بگويد که از نظر او دموکراسى واقعى چه هست و چه نيست. اما يک مارکسيست، بنظر من، بايد معنى تاريخى و پراتيکى دموکراسى و عملکرد اجتماعى آن را بحث کند. دموکراسى، نه بعنوان يک لغت در اين يا آن رساله قديم بلکه بعنوان واقعيتى که مردمان جامعه معاصر با آن مواجه شده اند، محصول عروج سرمايه دارى است. دموکراسى نگرش بورژوا به امر آزادى است. منظورم ابدا اين نيست که تنها يک روايت از دموکراسى وجود دارد و تاريخا تنها بورژوازى دموکراسى خواسته و يا آن را تبيين کرده است. اتفاقا، بخصوص در طول زندگى دو نسل گذشته، دموکراسى در موارد زيادى خواست طبقات و اقشار فرودست بوده و توسط متفکران و جنبشهاى اين طبقات و اقشار به اشکال مختلف تفسير و تبيين شده. اما اين نه غير بورژوايى بودن اين مفهوم، بلکه برعکس سلطه ايدئولوژى و ترمينولوژى بورژوايى بر مبارزه براى آزادى و رهايى را نشان ميدهد. جامعه بورژوايى موفق شده مقوله دموکراسى را جاى آزادى و آزاديخواهى بنشاند و به اين اعتبار حد نهايى تعرض آزايخواهانه طبقات فرودست و شکل نهايى پيروزى آنها را از پيش تعريف کند. شما براى آزادى ميجنگيد و پس از “پيروزى”، پارلمان و “پلوراليسم” تحويل ميگيريد.\nانترناسيونال: به اين تفاوتها بر ميگرديم. بخصوص بد نيست بيشتر درباره دموکراسى غربى و پارلمانى و ليبرالى صحبت کنيم. اما اول بهتر است به “جوهر مشترک و ابژکتيوى” که گفتيد بهرحال پشت همه روايات از دموکراسى وجود دارد بپردازيم. اين را چطور تعريف ميکنيد؟\nمنصور حکمت: به چند مولفه ميشود اينجا اشاره کرد. طبعا بحث مفصل تر اينجا مقدور نيست. دموکراسى به معنى حکومت مردم تعبيرى بود که در قرن ١٨ و ١٩ در برابر سلطنتهاى مطلقه و استبدادهاى مبتنى به سلطنت و کليساى مسيحيت ميدان پيدا کرد. در مقابل حکومتهاى موجود که از نظر ايدئولوژيکى مشروعيت و منشاء قدرت خود را از منبعى ماوراء مردم و جامعه ميگرفتند، بورژوازى رو به رشد، توده مردم و مصلحين اجتماعى دولتهايى خواستند که منبعث از مردم باشند. البته خود اين خواست، همانطور که مبارزات دو قرن بعد تا همين امروز به روشنى نشان داده است خيلى مبهم است. اولا، فرم عملى دخالت مردم در قدرت سياسى و دولت چه بايد باشد، و ثانيا، مقوله “مردم” شامل چه کسانى هست. تا همين نسل ما، بخشهاى زياد و در مواردى حتى اکثريت آدمها، مانند زنان، سياهان، مهاجرين، و غيره در اين يا آن دموکراسى جزو “مردم” به حساب نيامده اند. خيلى وقت نيست که آدم مزدبگير از نظر پروسه دموکراتيک جزو مردم تعريف شده است. هر دوى اين عرصه ها، يعنى ساختار حکومت و رابطه عملى مردم با قدرت دولتى، و دامنه شمول دموکراسى به اقشار مختلف مردم، عرصه هاى جدى مبارزه سياسى بوده اند و نتايج اين مبارزات چهره عملى دموکراسى را در خود جامعه اروپايى و آمريکايى تا حد زيادى تغيير داده است. اما بهرحال يک واقعيت ابژکتيو در مفهوم دموکراسى وجود دارد و آن رد حاکميتى است که منشاء قدرت در آن ماوراء جامعه و يا غير قابل توضيح باشد. نه فقط زور شمشير و خون اشرافى يا نبوت و امامت و امثالهم از نقطه نظر دموکراسى و تفکر دموکراتيک بعنوان منشاء قدرت سياسى نامشروع است، بلکه قدرت غيرقابل پس گيرى بطور کلى، حتى اگر در منشاء اوليه خود انتخابى بوده باشد، غير دموکراتيک محسوب ميشود. بعبارت ديگر تفکر دموکراتيک و رژيم دموکراتيک، در هر شکل، قدرت دولتى را منبعث از مردم، جوابگو به مردم و به نحوى از انحاء قابل تغيير توسط مردم اعلام ميکند. حال اين ادعا در اين يا آن مکتب و اين يا آن کشور چقدر توخالى و يا واقعى است، امر ديگرى است. هر تعبير از دموکراسى بهرحال خواهان نوعى مراجعه به آراء مردم در امر تعيين دولت است. دوم و مهمتر اينکه، دموکراسى و دموکراسى خواهى به خودى خود در قبال ساختار اجتماعى و روابط اقتصادى کور است. بعبارت ديگر وضع موجود اقتصادى، نقش دولت، موقعيت انسانها در توليد و روابط ملکى، تقسيم مردم به اقشار و طبقات مختلف و نظير اينها، نهادهاى سياسى و ادارى موجود، از نظر دموکراسى و دموکراتيسم فرض گرفته ميشود. تلاش براى لغو شرط مالکيت در انتخابات پارلمان، براى مثال، يک حرکت دمکراتيک است، نفس مالکيت و رابطه بخشهاى مختلف مردم در رابطه با مالکيت مورد سوال نيست. از زاويه دموکراتيک ميشود خواهان شرکت زنان در ارتش اعزامى آمريکا به خليج شد و به نقش و جايگاه اين ارتش و اين عمليات کارى نداشت. و يا به سازمان سيا اعتراض کرد چرا به اندازه کافى سرخپوست در مقامات بالاى آن وجود ندارد. تقسيم کردن مردم به شيعه و سنى و مسيحى و بعد براى مثال خواستار دولتى در لبنان شدن که اين “اقشار” همه در آن سهمى داشته باشند، هرچند حال آدم را بهم ميزند، اما موضعى دموکراتيک است. مطالبه دموکراسى صنعتى، براى مثال، به نوبه خود در ازاى اختياراتى که براى اتحاديه کارگرى مطالبه ميکند تقسيم مردم به کارگر و کارفرما را فرض ميگيرد و در سيستم خودش ابدى ميکند.\nبه اين ترتيب روشن است که کور بودن در قبال روابط اقتصادى و طبقه بندى مردم در جامعه به اين معنى نيست که دموکراسى به قلمرو سياسى محدود ميماند و دموکراسى طلبى امرى صرفا سياسى است. بلکه، برعکس، به اين معنى است که کل بنياد اقتصادى جامعه موجود، يعنى مالکيت بورژوايى و توليد کاپيتاليستى با همه ابعاد اجتماعى و طبقاتى اش، توسط اين تفکر و اين جنبشها اخذ شده و به مبناى اجتماعى دموکراسى تبديل ميشود. دموکراسى يک رژيم سياسى، و يا مطالبه کردن يک رژيم سياسى، برمبناى وجود اقتصادى – اجتماعى کاپيتاليسم است. چه از نظر تئوريک و چه در واقعيت تاريخى، خواست دموکراسى معادل مطالبه کردن “کاپيتاليسم دموکراتيک” است.\nمنصور حکمت: تعميم پايه حقوقى و فرمال قدرت سياسى، يعنى آنچه که من گفتم، با “شرکت اقشار هرچه وسيعترى در قدرت” و يا “اختيار فرد در دخالت در امور جامعه و آزادى فردى” ابدا يکى نيست. اتفاقا آنچه که به دموکراسى نه فقط مشروعيت داده است بلکه آنرا به يک کلام مقدس در فرهنگ سياسى مردم و جامعه امروز تبديل کرده همين است که تعميم حقوقى و فرمال اجازه شرکت در قدرت به اقشار مختلف جامعه، با آزادى فردى و اختيار فرد در دخالت واقعى در امور جامعه يکى تصور ميشود. اينها يکى نيستند. در مورد اينکه دموکراسى با تعريفى که شما در انتهاى سوال از آن بدست داديد، که در واقع تصويرى از دموکراسى ليبرالى است، “چه ايرادى دارد” بعدا صحبت ميکنم.\nنکته اصلى مورد بحث محدوده کاپيتاليسم براى شرکت يافتن اقشار اجتماعى در پروسه حقوقى شکل گيرى دولت و قدرت سياسى نيست. دموکراسى به اين معنى حتى هنوز مبين يک نظام و آئين نامه سياسى خاص براى جامعه نيست. معادل خواستن يا دادن آزادى بيشتر به فرد يا به “مردم” نيست. تمام کشورهاى دنيا، بجز معدودى، مستقل از دامنه آزادى هاى مدنى در آنها، خود را دموکراتيک ميخوانند زيرا ميتوانند يک پروسه فرمال و حقوقى که طى آن “مردم” در تعيين دولت شرکت ميکنند را نشان بدهند. با تعبير دموکراسى ليبرالى خيلى از اين کشورها، از جمله حکومتهاى سيويل و پارلمانى طرفدار غرب در آمريکاى لاتين و آسياى جنوب شرقى دموکراتيک نيستند و نبوده اند. با تعبير دموکراسى خلقى، خود دموکراسى ليبرالى دموکراتيک نيست. اما اين تفاوت تعبيرهاى ليبرالى، جنگ سردى، خلقى، آنارشيستى، سوسيال دموکراتيک، تکنوکراتيک و غيره از دموکراسى را نشان ميدهد و نه “واقعى” نبودن دموکراسى در اين يا آن کشور را.\nو بالاخره تاکيد من اين بود که ما، بعنوان سوسياليست، قبل از اينکه هنوز اين پيشوند و پسوندها را وارد بحث کنيم، با جوهر مشترک پشت سر همه اين روايات، يعنى پذيرش بنياد اقتصادى موجود و تنزل دادن مساله رهايى سياسى به شرکت فرد يا “اقشار” در پروسه فرمال و حقوقى تشکيل دولت، فاصله جدى داريم. دموکراسى در اشکال و تبيين هاى مختلف تاکنونى آن مکانيسم مشروعيت مردمى بخشيدن به حکومت طبقاتى و ماهيتا مافوق مردمى بورژوازى بوده است.\nيادآورى ميکنم که اولا، پيروزى دموکراسى بر حکومتهاى مطلقه در اروپا ابدا قدرت را، به همان معنى فرمال هم، در دسترس “فرد” قرار نداد. تا دهها سال شهروند صاحب حق انتخابات در دموکراسى هاى اروپا مرد سفيد پوست “آزاد” و صاحب زمين يا سرمايه است. حق راى کارگران، زنان، رنگين پوستان و قس عليهذا جزو ارگانيک تعريف دموکراسى نيست و همراه آن زائيده نشده، بلکه حاصل مبارزه حق طلبانه طبقات و اقشار مختلف در جامعه دموکراتيک موجود بوده است. مبارزاتى که تحت پرچم فکرى و سياسى جنبشهاى ديگر نظير جنبش سوسياليستى، جنبش برابرى زنان، جنبش ضد تبعيض نژادى و قومى و غيره) و عمدتا به شيوه غير دموکراتيک و غير قانونى پيش رفته. ثانيا، خود عبارت دموکراسى به معنى اخص کلمه، درست نظير استقلال يا خودمختارى، لزوما مترادف با گسترش عدالت اجتماعى و برابرى و يا حتى آزادى فردى بيشتر نيست. دموکراسى، استقلال و غيره قالبهاى سياسى و ادارى معينى هستند که ميتوانند محتواهاى متفاوتى را در خود جا بدهند. از پيش معلوم نيست که استقلال بنگلادش يا ليتوانى و تاجيکستان و يا باسک لزوما به معنى گسترش حقوق بشر و رفاه و برابرى اجتماعى در اين کشورها بوده و يا باشد. از پيش معلوم نيست که وقتى “خود” کرواتها و صرب ها و بوسنى ها در خطه هاى مربوطه حکومت کنند آدم متوسط زندگى بهتر يا بدترى در جغرافيايى که قبلا يوگوسلاوى نام داشت خواهد داشت. واقعيت اينست که در موارد زيادى در تاريخ معاصر، و از جمله در همين دوره خود ما، مردم همان نيمچه حقوق سابق خود را هم تحت لواى استقلال و خودمختارى و “حکومت خودمان” از دست داده اند. در مورد دموکراسى به معنى اخص کلمه، يعنى دموکراسى بى پيشوند و پسوند، هم همين نکته صادق است. امروز در بخش اعظم کشورهاى اسلام زده، هر پارلمان منتخب اکثريت و هر رفراندم توده اى به احتمال قريب به يقين موقعيت زن را بعنوان شهروند درجه ٢، و حتى بدتر از آن، در قانون تثبيت ميکند. آراء عمومى و مجالس نمايندگى آمريکا و انگلستان و در واقع تمام اروپاى دموکراتيک به لشگرکشى و آدم کشى در خليج راى دادند. نود و چند درصد از مردم ايران در يک رفراندم عمومى به برقرارى جمهورى اسلامى در ايران راى داد و در الجزاير هم داشت همين اتفاق ميافتاد که در محل جلويش را گرفتند. پارلمانهاى آزاد در اروپا، و هر رفراندم توده اى در اين کشورها، امروز بسادگى به نقض حق پايه اى مردم جهان به نقل مکان و اسکان در هر جا که بخواهند راى خواهند داد. اينگونه تصميمات ناقض بشر دوستى، آزاديخواهى، برابرى طلبى و حرمت انسانى هست، اما ناقض دموکراسى و پروسه دموکراتيک نيست. دموکراسى قالب حقوقى اى براى پروسه تصميم گيرى است، نه الگو و معيارى براى محتواى خود تصميمات.\nمنصور حکمت: مساله اينست که تبيينى از دموکراسى، مستقل از جنبش و مکتبى که دارد از دموکراسى حرف ميزند، نداريم. اصول طلايى دموکراسى مستقل از مکاتب سياسى جايى نوشته نشده. روى کاغذ، تعبير مکتب ليبراليسم از دموکراسى تعبير رايج و مسلط بوده است. ميگويم روى کاغذ، زيرا در واقعيت امر در بخش اعظم قرن بيستم، تا همين اواخر، دو تعبير ديگر از دموکراسى زندگى اکثريت عظيم کره ارض را عملا تحت تاثير قرار داده، يکى تعبير جنگ سردى (“دمکراسى غربى”)، که عليرغم خويشاوندى نزديکش با تعبير ليبرالى ابدا نبايد با آن يکى گرفته شود، و دوم، تعبير خلقى (“دموکراسى خلق”)، يعنى روايتى که تلقى تودههاى وسيع مردم کشورهاى تحت سلطه و عقب مانده را از مفهوم دموکراسى شکل داده است. مفاهيم اين مکاتب در مورد قدرت سياسى و حقوق مدنى و آزادى فردى بسيار با هم فرق ميکند. در بخش اعظم دوران پس از جنگ دوم در حالى که دموکراسى غربى و دموکراسى خلق در اقصى نقاط دنيا سر معنى عملى اين کلمات براى مردم با هم شمشير ميزدند، دموکراسى ليبرالى در محيط هاى فرهنگى و سازمانهاى خيريه و حقوق بشرى خطاهاى طرفين را در دفاتر خود ثبت ميکرده است.\nسد هر تصميمى که اکثريت مردم در طى پروسه دمکراتيک، براى مثال از طريق نمايندگان شان در پارلمان بگيرند، از نقطه نظر مفهوم دمکراسى مشروعيت دارد. حال آنکه ليبراليسم ارزشهاى سياسى و مدنى از پيشى اى دارد که آنها را حقوق طبيعى و يا حقوق مدنى غير قابل نقض آحاد بشر اعلام ميکند. بعبارت ديگر از نقطه نظر ليبراليسم، دامنه عمل دموکراسى و حاکميت مردم بايد کنترل و محدود بشود. تصميم دموکراتيکى که حقوق طبيعى مورد نظر ليبراليسم را ملغى اعلام کند و يا خدشه دار کند، از نظر اين مکتب مشروعيت و اصالت ندارد. ليبراليسم نه به عنوان محتواى حکومت دموکراتيک، بلکه بعنوان شرط کنترل کننده و محدود کننده آن عمل ميکند. موضوع ليبراليسم تعريف حقوق فرد و حفاظت از آنها در مقابل حاکم، دولت و يا بعبارتى “جامعه” است. ليبراليسم حکومت پارلمانى و يا به هرحال منتخب را از اين لحاظ مورد استقبال قرار ميدهد که بقول جان استوارت ميل فرض ميکند حکومت “خود مردم” به حقوق مدنى مردم دست اندازى نمى کند. براى ليبراليسم کلاسيک اين حقوق اصل و فرم حکومت ثانوى است. اما اين فرض ليبرالى هم در تئورى و هم در دنياى واقعى چندان قابل اتکاء نيست و دو رکنى بودن سيستم، التقاط و تناقض درونى در خود تئورى دموکراسى ليبرالى ببار مياورد و در سير حرکت دموکراسى هاى ليبرالى کشمکشهاى سياسى مهمى را باعث ميشود.\nمنصور حکمت: هر دو و هيچکدام. از نظر تئورى حکومت بورژوايى در سرمايه دارى مدرن، هر دو، و از نظر عمل سياسى طبقه بورژوا و دولت او، هيچکدام. از نظر تئوريک هر دو رکن حياتى هستند. يک ديکتاتورى “مردمى و دلسوز” هر قدر هم پايبند به حقوق فردى و مدنى باشد، نميتواند آزاد تلقى بشود چون حق اوليه فرد مبنى بر دخالت در امر دولت و اصل حکومت منبعث از مردم را نقض ميکند. و اين اولين داعيه تفکر دموکراتيک در مورد آزادى سياسى است که قدرت در رژيم دموکراتيک در دست مردم قرار ميگيرد. از طرف ديگر، هيچ تضمينى نيست که اکثريت مردم در پروسه دموکراتيک تصميمات ناقض حقوق طبيعى و اوليه بشر، آنطور که ليبراليسم تعريشان ميکند، نگيرند. “استبداد اکثريت” مفهومى است که مناديان مکتب ليبرالى، نظير ميل، در مورد آن هشدار ميدهند. بنابراين از نظر تئوريکى هر دو اين اجزاء براى دموکراسى ليبرالى حياتى اند و همانطور که گفتم ايدئولوژى رسمى اينها را در تلفيق با هم بعنوان مبناى فکرى نظام سياسى سرمايه دارى امروز در اروپا و آمريکا ارائه ميکند. اين حقيقت که اين يک التقاط است تا امروز در تبليغات رسمى بورژوازى در مورد ارکان و محسنات نظام سياسى حاکم در غرب مشکلى بوجود نياورده است. اما از نظر عملى به زعم بورژوازى هيچکدام اينها قرار نيست منشاء و ضامن آزادى مردم باشد. بلکه قرار است حکومت طبقاتى بورژوا، يعنى ديکتاتورى يک اقليت، را بنام مردم و بنام آزادى مشروعيت بدهد. اگر مردم بنا باشد ادعاهاى آزادى خواهانه هر يک از اين دو جزء را جدى بگيرند، آنوقت بورژوازى معنى واقعى اينها را با تحکم به آنها خاطر نشان خواهد کرد. اينجاست که دو رکنى بودن دموکراسى ليبرالى خاصيت عملى خود را آشکار ميکند. هرجا اين خطر وجود داشته است که مردم، يا يک نسل راديکال، براى مثال از همان پارلمان نيم بند بورژوائى سنگرى براى کسب برخى حقوق درست کنند، بورژوازى محدوديت اختيارات پارلمان و تقدس احکام از پيشياى که تحت لواى حقوق فردى و مدنى امتيازات طبقاتى بورژوازى را حراست ميکند را يادشان انداخته است. و هرجا حاکميت فضاى دست راستى بر جامعه امکان داده است که مرتجع ترين جناحهاى بورژوازى پارلمان ها را پر کنند، کوچکترين اعتبارى براى آزادى هاى مدنى باقى نگذاشته اند و تحت لواى “راى مردم” و “حکومت مردم” ابتدايى ترين حقوق پذيرفته شده انسانها را در مقياس ميليونى نقض کرده اند. اهميت و خاصيت دموکراسى و ليبراليسم در کارکرد عملى حکومت بورژوايى نه در محتواى آزاديخواهانه اين مفاهيم، بلکه برعکس در جدايى اين مفاهيم از آزادى واقعى و نسبى بودن و طبقاتى بودن تعبير هردوى آنها از مقوله آزادى است.\nانترناسيونال: احکام پايه اى ليبراليسم و حقوق “طبيعى” مورد نظر اين مکتب در خطوط اصلى چيست؟ چگونه ليبراليسم در تعريف اين حقوق امتيازات بورژوازى را حراست ميکند؟\nاما مساله نه به اينجا ختم ميشود و نه اينگونه حقوق جوهر اصلى ليبراليسم را تشکيل ميدهند. آزاديهاى مورد بحث مکتب ليبرالى در قلمرو سياست و دولت، در واقع انعکاس و اشتقاقى است از اصولى که اين مکتب در زمينه اقتصادى و طبقاتى اعلام ميکند. ليبراليسم بعنوان ايدئولوژى سرمايه دارى و اصالت بازار در مقابل نظام اقتصادى فئودالى به ميدان آمد. تقدس مالکيت خصوصى بورژوايى و آزادى فرد، بعنوان تجسم انسانى مالکيت خصوصى و يک اتم اقتصادى، در عرصه فعل و انفعال اقتصادى در بازار، بنياد ليبراليسم است. جانبدارى از آزادى هاى فردى و مدنى در تئورى سياسى ليبراليسم، انعکاس دفاع اين مکتب از آزادى عمل اقتصادى و سياسى فرد بورژوا در جهان واقعى بازار است. واضح است که اين بنياد صريحا طبقاتى، که آشکارا از اقتصاد سياسى سرمايه دارى دفاع ميکند، نه فقط دامنه جانبدارى اين جريان از آزاديها و حقوق سياسى را محدود و مشروط ميکند، بلکه معنى و تفسير خاصى هم به آنچه در خصوص آزادى هاى سياسى گفته ميشود ميبخشد. آنچه در ميان همه احکام ليبراليسم مقدس و خدشه ناپذير است، آنچه که تعبير و تفسير برنميدارد، مالکيت خصوصى بورژوايى است. مقدس ترين و “طبيعى ترين” حق فرد براى ليبراليسم حق مالکيت است. وقتى به اين فکر کنيم که مالکيتى که بدينسان تقديس ميشود، از يک طرف مبتنى بر نقد و رد نوع ديگرى از مالکيت، يعنى مالکيت اشرافى و فئودالى، است و از سوى ديگر وابسته به وجود يک طبقه عظيم فاقد مالکيت در جامعه جديد مورد نظر ليبراليسم است، روشن ميشود که چگونه موضوع بحث اين مکتب در واقع توجيه و تقديس موقعيت و قدرت بورژوازى و ترسيم يک روبناى سياسى متناسب با کاپيتاليسم است. روشن ميشود که چگونه “جامعه مدنى” مورد دفاع ليبراليسم چيزى بيش از انعکاس حقوقى بازار نيست و چگونه حقوق “طبيعى” مورد نظر ليبراليسم حقوق بورژوايى فرد و در تحليل نهايى امتيازات فرد بورژواست. ليبراليسم، در نسخه اوليه و انگليسى آن، مبتنى بر آنچيزى است که اصطلاحا، و بنظر من با تفسيرى مکانيکى، “آزادى منفى” نام گرفته است. يعنى آزادى از موانع و قيود (و از جمله قوانين و مقررات) خارجى که ميتواند حرکت آزادانه فرد را مانع شود. ليبراليسم نقطه عزيمت خود را حراست از اختيار و آزادى عمل فردى در برابر دست اندازى حکام، دولت و “جامعه” تعريف ميکند. از اين مجرا آزادى هاى فردى و حقوق مدنى معنى جديد و البته جالبى پيدا ميکنند. اصالت فرد و آزادى فردى در مورد طبقه بورژوا به نبود قوانين و نهادهايى تعبير ميشود که مانع آزادى عمل سرمايه و فرد سرمايه دار در فعل و انفعالات اقتصادى باشند. از طرف ديگر، در قبال طبقه کارگر، آنجا که خبرى از مالکيت و اختيار داشتن فرد بر وسائل توليدش نيست، اصالت فرد به ضرورت انفراد و اتميزاسيون فرد کارگر در برابر سرمايه ترجمه ميشود. ليبراليسم کلاسيک در رابطه با سرمايه، خصوصى گرا و مخالف دخالت دولت در اقتصاد است. مخالف تابع کردن سرمايه خصوصى و فرد بورژوا به هر نوع قانون و مقررات ماوراء قوانين بازار است. از طرف ديگر در قبال کارگران، ليبراليسم مخالف ابراز وجود دسته جمعى و مخالف تابع شدن فرد کارگر به سياست اتحاديه و تشکل کارگرى است. من و شما ممکن است خيال کنيم اتحاديه داشتن به امر تحقق بخشى از حقوق “طبيعى” و مدنى کارگران کمک ميکند. ليبراليسم کلاسيک، اما، اين را ناقض آزادى فرد کارگر براى تصميم گيرى در مورد نحوه فروش و استفاده از نيروى کارش ميداند. اين وجه آشکارا ارتجاعى ليبراليسم و اين تفسير دست راستى از آزادى فردى، که تحت لواى ارج گذاشتن به اختيار فرد و تلاش و ابتکار فردى، مسئوليت مطلق هر فرد در قبال سهم و سرنوشت اش در دنيا و رها شدنش به تقلاى فردى را تبليع ميکند، در مکتب ليبرتاريانيسم، که با تاچريسم و گل کردن مکتب اقتصادى مانتاريسم به جريان مسلط در دهه ٨٠ تبديل شد، به کمال ميرسد. ليبرالهاى به اصطلاح متمدن تر و انسان تر در اروپا و آمريکا که جناح مرکز در سياست در اين کشورها را تشکيل ميدهند، آنهايى هستند که بخشا تحت فشار سوسياليسم و سوسيال دموکراسى، که سنت هاى سياسى اصلى اروپاى قاره در تمايز با انگلستان بودند، مقوله آزادى منفى را تا نتيجه نهايى و افراطى آن دنبال نميکنند. در اين مکاتب ديگر، آزادى نه فقط به عدم وجود موانع بيرونى و مقررات محدود کننده، بلکه به وجود امکان مادى و معنوى براى انتخاب فردى ربط پيدا ميکند. همه ما در اين دنيا اجازه داريم خيلى کارها را بکنيم که هرگز امکان مادى و يا شناخت و اطلاعات کافى براى دست زدن به آنها را پيدا نميکنيم. اين وجه مقوله آزادى، يا اصطلاحا “آزادى مثبت”، يعنى برخوردارى از امکان انتخاب آزادانه، جزو سيستم فکرى ليبراليسم نيست و اساسا ميراث سنت هاى جامعه گرا و سوسياليستى است. عروج سوسيال دموکراسى و دولت رفاه بخشا اين جنبه را در فرهنگ سياسى جوامع پيشرفته غربى براى دوره اى تقويت کرد. اين قرار بود مبناى سرمايه دارى “با چهره انسانى” باشد. شايد براى خيلى از تحصيل کردگان و روشنفکران جوامع عقب مانده اين آن وجهى بوده است که به نظام سياسى در اروپاى غربى، و به اين اعتبار به مقوله دموکراسى که فى نفسه ربط مستقيمى به اين “چهره انسانى” ندارد جذابيت ميداد. ليبرتاريانيسم به رهبرى جريان تاچر، بر متن معضلات اقتصادى سرمايه دارى رفاه در دهه هشتاد، پايه اين سيستم را، دقيقا با استناد به مقوله “حکومت مردم” و با گرفتن راى مردم، به لرزه انداخت.\nمنصور حکمت: همانطور که قبلا گفتم بنظر من نفس اين تفکيک بعنوان يک تعريف پايه اى در شناخت مقوله آزادى اعتبار چندانى ندارد. در تحليل نهايى، و همينطور در عمل سياسى جامعه تاکنونى، سنت ليبراليسم انگليسى و سنت سوسيال دموکراتيک اروپا، هر دو نشان داده اند که به يکسان ميتوانند آزادى واقعى انسانها را تحريف کنند، به يکسان ميتوانند تحت لواى ايجاد رژيم سياسى آزاد يک انقياد بنيادى تر طبقاتى در جامعه و يک بيحقوقى سياسى مشهود در سطح عمومى را سازمان بدهند. آزادى مثبت و منفى هر دو در چهارچوب يک درک بورژوايى از انسان و آزادى انسان و بر متن يک جامعه تقسيم شده به طبقات تعريف ميشوند. نبود موانع سياسى و حقوقى براى اعمال اراده آزاد فرد جايى که اقتصاد سياسى جامعه قبلا انسانها را به دو طبقه حاکم و فرودست تبديل کرده معنايى جز آزادى بى مهار طبقه حاکم در تاخت و تاز عليه طبقه کارگر و اتميزه بودن و دست و پا بسته بودن مطلق افراد طبقه فرودست در مقابل شرايط اجتماعى و اقتصادى اى که تغييرشان کاملا از حيطه اراده آنها خارج بنظر ميرسد، ندارد. آزادى منفى ليبراليسم به اين ترتيب، حال هر نقشى در برابر سلطنتهاى مطلقه قرون گذشته داشته است، در دنياى امروز با هر ملاک آزاديخواهانه جدى مقوله اى مخدوش و بى اعتبار است. “آزادى مثبت”، از طرف ديگر، ايجاب ميکند که يک نهاد و يک مرجع اجتماعى وجود داشته باشد که نيازهاى مادى و معنوى انسانها را براى داشتن شانس انتخاب آزادانه در قلمرو سياسى و مدنى تفسير کند. چقدر سواد و چه نوع سوادى لازم است تا انسان بتواند در يک انتخابات تصميم واقعا آزادانه خود را بگيرد؟ چقدر اطلاعات و چه نوع اطلاعاتى لازم است تا آدم بتواند آزادانه تشخيص بدهد در قبال فلان سياست دولت، از اعلام جنگ تا سياست مالى، کجا ميايستد؟ طول و عرض مسکنى که اجازه ميدهد آدم در محدوده آن حق “طبيعى” خود مبنى بر داشتن يک حريم شخصى غير قابل تعرض را جامه عمل بپوشاند، چيست؟ چه بخشى از روز فرد ميتواند به کار اختصاص يابد بدون آنکه خدشه اى بر حق طبيعى هر فرد در پرداختن به نيازهاى معنوى و عاطفى اش وارد بشود؟ مقوله آزادى مثبت، و سوسياليسم بورژوايى، سنتا پاى دولت را بعنوان مسئول تامين اين حداقل ها، و لاجرم مرجع تشخيص اندازه ها و حد نصابها، به ميدان کشيده است. اما فراموش نکنيد که جامعه فى الحال طبقاتى است و دولت دولت بورژوازى است. بنابراين همه چيز در اين خلاصه ميشود که محدوديتهاى بورژوايى بر حقوق و آزاديهاى مردم اينبار نه توسط قوانين کور بازار، بلکه توسط نهاد دولت اعمال ميشود. تحت پوشش مصون داشتن فرد از بى حقوقى ناشى از عملکرد خودبخودى سرمايه دارى و بازار، اينجا قالب زدن رسمى نحوه زندگى و طرز تفکر و انتخاب انسانها توسط نهادهاى سياسى و فرهنگى جامعه بورژوا در پيش گرفته ميشود.\nبعلاوه، بخاطر بياوريم که چگونه، بخصوص با انقلاب انفورماتيک و الکترونيک چند دهه اخير، رسانه هاى جمعى و ژورناليسم رسمى بار اصلى تحميق و تهديد مردم را، که قبلا کار کليسا و ارتش و پليس بود، به اشکال مدرن تر و “بدون دخالت دست” بر عهده گرفته اند. تحت لواى دسترسى به اطلاعات براى تصميم گيرى آزادانه و صحيح، که يک شرط در تعريف آزادى مثبت است، رسما سوء اطلاعات را به جزء لايتجزاى زندگى مردم تبديل کرده اند. صفحه تلويزيون تان هرچه بزرگتر، اختيار و اراده سياسى تان به همان درجه دست سازتر و توخالى تر. محصول عملى اين مکاتب در قبال امر آزادى کمتر از مدل ليبرالى خالص ترسناک نيست. در کشورهايى که سوسياليسم بورژوايى در اشکال مختلف دست بالا داشته، شوروى سابق يا اروپاى شمالى براى مثال، فرد ايمن تر و مطمئن تر است، اما به همان درجه به دولت بورژوايى وابسته تر و در زندگى خود از آن متاثرتر است. اختيارات حقوقى دولت بورژوايى در دست بردن به پارامترهاى اقتصادى و سياسى و فرهنگى زندگى مردم وسيع تر است. دولت رابطه اى قيم مآب با توده کارکن جامعه برقرار ميکند که به آن امکان ميدهد بدرجه زيادى حرکت آنها را در مبارزه طبقاتى مشروط کند. در اين جوامع فرد بى چهره تر و قالب زده شده تر است. بشدت در مقابل “حقايقى” که از بالا صادر ميشوند، روش زندگى اى که بنامش رقم زده ميشود و سناريوهاى سياسى و اقتصادى اى که جلويش گذاشته ميشود بى دفاع و تسليم است. مادام که جامعه طبقاتى است، مادام که دولت و ايدئولوژى حاکم بورژوايى و ابزار سيادت طبقه بورژواست، مکاتب بورژوايى هر تعريفى از آزادى بدهند جزئى از مکانيسم و دم و دستگاه محدود کردن آزادى توده مردم کارکن در جامعه اند. نميتوان طبقه حاکمه داشت و آزادى سياسى واقعى هم داشت. جامعه طبقاتى نميتواند جامعه اى آزاد باشد. در اين شک نيست که در سيستمهاى پارلمانى، فرد با انتخابهاى سياسى روبرو ميشود و يا مخير است به اين يا آن شکل در حيات سياسى جامعه دخالت کند. و باز ترديد نيست که فرد مخير است که در محدوده انتخابهايى که در مقابلش قرار ميگيرد آزادانه آنچه را مايل است انتخاب کند. مشکل اينجاست که در جامعه طبقاتى خود انتخابهاى سياسى اى که جلوى افراد قرار ميگيرد، خود مجراهايى که براى دخالتگرى سياسى جلوى او باز ميشود، با ملاک آزادى واقعى انسان، قلابى و بى اعتبار است. بدوا من و شما را بعنوان صرب و کروات و عرب و کرد و مسلمان و مسيحى و سفيد پوست و سياه پوست، زن و مرد، شاغل و يا بيکار و غيره تعريف ميکنند، بدوا خودآگاهى و هويت هر يک از ما را بعنوان يکى از آحاد يک قوم، نژاد، مذهب و کشور معين و يا عضوى از يک گروه اجتماعى معين تعريف ميکنند، بعد اين انتخاب “آزاد” را جلوى ما، يعنى اين مخلوقين زبان بسته ايدئولوژى حاکم، ميگذارند که حال بعنوان يک عده انسان متعصب و تحريک شده و ترسيده ميخواهيم با ملت و يا نژاد بغل دستى دشمن خونى باشيم يا صرفا رقيب اقتصادى. بدوا صحنه سياسى جامعه را بصورت مسابقه پارلمانى احزاب چپ و راست بورژوايى، زير سايه سنگين رسانه ها و دستگاه هاى عقيده سازى طبقه حاکم، ميچينند و بعد از ما ميخواهند، آنهم نه با اصرار، که هر چند صباح به يکى از آنها راى بدهيم. وجود رفراندوم استقلال ليتوانى، رفراندم رد و قبول پيمان ماستريخت، انتخابات الجزاير و امثالهم البته نشان وجود دموکراسى و اختيار فردى است. اما نفس انتخابهايى که جلوى مردم قرار ميگيرد اسارت آور است.\nمنصور حکمت: برخلاف دموکراسى ليبرالى يا ليبراليسم و پارلمانتاريسم و غيره، “دموکراسى غربى” مقوله اى است فاقد يک نقطه رجوع فلسفى و تئوريک. اين مقوله محصول يک کشمکش سياسى مشخص در تاريخ معاصر يعنى رقابت بلوکهاى غرب و شرق و وجود جنگ سرد ميان آنهاست. مقوله دموکراسى غربى در درجه اول نه به يک نظام، بلکه به يک بلوک سياسى اشاره ميکند. اين عبارت را ماشين ايدئولوژيکى غرب، و در درجه اول سياستمداران غربى، در رقابت عليه شرق و سيستم اقتصادى و سياسى حاکم در بلوک شرق بکار برده اند. قبلا اين را بگويم که در اين چند سال اخير با بالا گرفتن تب هويت غربى و هويت اروپايى و بخصوص با سقوط شرق مقوله دموکراسى غربى تاحدودى از نظر محتوايى تدقيق شده است. پيش از اين، تعلق يک کشور به اردوى دموکراسى غربى، که قبلا جهان آزاد اطلاق ميشد، لزوما نه به معنى اروپايى و آمريکايى بودن کشور مربوطه بود و نه پارلمان داشتن و قانونى بودن حکومت آن. نفس تعلق به اردوى غرب با درجه اى اغماض براى اطلاق اين عنوان به يک کشور کافى بنظر ميرسيد. دموکراسى غربى يک پراتيک سياسى معين نبود، بلکه اعلام جانبدارى از يک سلسله معيارها و ارزشهاى بنيادى سياسى و فرهنگى، و از آن مهمتر اقتصادى، بود که آمريکا و اروپاى غربى سمبل ها و مدافعان اصلى آن بودند. محور اساسى اين مفهوم به اين ترتيب تقدس مالکيت خصوصى و تعلق به اردوى غرب در جنگ سرد تا حد تعلق به يکى از پيمانهاى نظامى وابسته به آمريکا بود. واضح است که مدلهاى سياسى آمريکا و اروپاى غربى پارلمانى بود و از ليبراليسم تاثير پذيرفته بود. اما راجع به اسرائيل و ايران سلطنتى و فيليپين و ژاپن و شيلى و يونان و ترکيه و امثالهم، يعنى اعضاء افتخارى و يا على البدل دنياى دموکراسى غربى، با همين اطمينان خاطر اين حرف را نميشد زد. خلاصه حرفم اينست که مقوله دموکراسى غربى بيشتر ابزارى در جدال سياسى و ايدئولوژيکى ميان دو بلوک بود تا مفهومى در حقوق و تئورى سياسى.\nاما همانطور که گفتم امروز اين مفهوم دارد محتواى تئوريک ترى پيدا ميکند. البته هنوز هم اين مقوله بيش از آنکه اشکال و ساختارها و نرم هاى سياسى اى را توصيف کند، نوع مشخصى از “تمدن” و سطح زندگى و “فرهنگ” را تداعى ميکند. دموکراسى غربى معرف نوع مشخصى از زندگى است و نه صرفا يا لزوما يک رژيم سياسى خاص. بنظر ميرسد که امروز مفسرين سياسى غربى عمدتا مقوله دموکراسى غربى را براى سرمايه دارى هاى پيشرفته صنعتى با سطح بالاى مصرف، کشورهايى که در آن سنتهاى عقب مانده قومى و ملى و مذهبى تابع فرهنگ فردگرايانه و رقابتى سرمايه دارى صنعتى قرار گرفته است، و بخصوص ايدئولوژى بورژوايى به آنچنان نيروى مادى اى تبديل شده باشد که بتواند تلاطم هاى سياسى و فرهنگى حاد در اين کشورها را کنترل کند، بکار ميبرند. هندوستان هر قدر هم پارلمانش پارلمان باشد و انتخاباتش کم تقلب، با اين سر و وضع مردمش و جدالهاى قومى و مذهبى که سراپايش را گرفته است نمونه “دموکراسى غربى” محسوب نميشود. اما ژاپن، حتى اگر تمام سياستمدارانش نوچه گانگسترها و جيره خوار کمپانى ها باشند، يک جزيره دموکراسى غربى در شرق دنيا محسوب ميشود. تايوان و کره جنوبى هم احتمالا به همين ترتيب. بنظر من مقوله دموکراسى غربى از اين نظر جالب است که به ما نشان ميدهد که “بالا” از دموکراسى چه ميخواهد و به اسم دموکراسى چه ميسازد. اين مقوله خيلى جدى تر و واقعى تر از اسطوره دموکراسى است که روشنفکران ليبرال جامعه، چه در عالم سياست و چه در آکادمى ها، بخورد مردم ميدهند.\nمنصور حکمت: بعدا در مورد مقوله آزادى قدرى اثباتى تر چند کلمه اى ميگويم. اما در مورد مدل دموکراسى ليبرالى اولين نکته اى که بايد مورد توجه قرار بگيرد اينست که عليرغم اينکه ليبراليسم و انديشه دموکراسى پارلمانى مانند همه اشکال ايدئولوژى و تئورى اجتماعى بورژوايى ميکوشد پايه و بار طبقاتى خود را پنهان کند و بعنوان اصول و حقايقى عام و “بشرى” ظاهر بشود، محتواى طبقاتى و جايگاه آن در سازماندهى حاکميت بورژوايى به سهولت قابل مشاهده است. همانطور که گفتم، ليبراليسم يک ايدئولوژى مشتق از مالکيت بورژوايى و مدافع مالکيت بورژوايى است. ليبراليسم ترجمه مکانيسم بازار و ملزومات آن به زبان تئورى سياسى و حقوق است. دموکراسى ليبرالى با پارلمان و انتخابات و غيره آن، يک نظام و روبناى سياسى جامعه اى است که مشخصات بنيادى آن از نظر رابطه بخشهاى مختلف جامعه با قدرت سياسى در سطح پايه اى ترى تعيين شده است. ايدئولوژى حاکم، ماهيت قدرت سياسى را تعيين نميکند بلکه از آن مايه ميگيرد و آن را توجيه ميکندـّدموکراسى ليبرالى بهمردم در امر دولت و قدرت سياسى نيست، بلکه توجيه و پوششى براى اعمال قدرت يک طبقه، يک اقليت، بر جامعه است. ضامن مصونيت حقوق بنيادى انسانها، چه جمعى و چه فردى، در برابر دست اندازى ها و خودکامگى هاى صاحبان قدرت نيست، بلکه مقررات و موازينى براى نحوه مشروع انکار و يا سلب اين حقوق است. دموکراسى مفهومى است مربوط به مشروعيت دولت، و نه استقرار آن و يا تعيين کارآکتر سياسى آن. دولت دموکراتيک دولتى است که مشروعيت و قانونيت اش را از راى مردم ميگيرد. اما نفس وجود دولت، قدرت آن، منافعى که دنبال ميکند و طبقه اى که آن را در دست دارد از طريق راى و پارلمان تعيين نميشود و از طريق پارلمان محفوظ داشته نميشود. اين ديگر خارج پروسه دموکراتيک در متن مبارزه وسيع تر طبقاتى و با ابزارهاى متفاوتى انجام ميشود.\nتا آنجا که به حقوق پايه مردم مربوط ميشود، دوام و بقاء اينها ربط مستقيم با فراغ خاطر و تحمل اقتصادى و سياسى بورژوازى دارد. هيچ دموکراسى اى در دنيا نيست که مفهوم “وضعيت فوق العاده ” و حکومت نظامى و لغو حقوق مدنى در قوانين و يا سنت حقوقى آن تعبيه نشده باشد. هيچکس نبايد يک لحظه هم در اين ترديد کند که حتى در صورتيکه براى مثال در يک انتخابات معمولى در کشورى مثل انگلستان جناح چپ خود حزب کار (کارگر) سرکار بيايد، شمارش معکوس براى دخالت ارتش و پليس مخفى براى سرنگونى قهرى و ماوراء قانونى دولت مربوطه از همان لحظه پايان انتخابات شروع ميشود. خاصيت اين پادشاه ها و ملکه هايى که در کاخهاى دموکراسى غربى به هزينه گزاف ترشى انداخته شده اند اينست که در روز مبادا بعنوان سمبل هاى غايى کشور و ميهن و ارتش عليه “سوء استفاده چپ ” از دموکراسى به ميدان بيايند. منظورم اينست که مورد مصرف دموکراسى ليبرالى حتى بعنوان يک قالب فرمال حقوقى براى حاکميت بورژوايى و يا ضامن حقوق فردى و مدنى ، محدود به دوره هاى متعارف و غير بحرانى است. در دوره بحرانى، در دوره اى که کشمکش طبقاتى حاد ميشود و پيروزى سوسياليستى طبقه کارگر حتى بصورت يک تهديد بالقوه براى طبقه حاکم مطرح ميگردد، اين بساط يک شبه جمع ميشود.\nنظام پارلمانى بهرحال يک مکانيسم غير مستقيم دخيل شدن مردم است. نه مردم، بلکه کسانى به نمايندگى آنها قرار است در حاکميت دخيل شوند. اين نماينده ها در نظام پارلمانى “نماينده مقيد” نيستند، به اين معنى که موظف به انعکاس تمايل انتخاب کنندگان خود در مورد موضوعات مختلف نيستند، بلکه نظر و راى خود را در پارلمانها و مجامع مقننه و غيره اعلام ميکنند. بعبارت ديگر، مردم آنها را نه به نمايندگى و سخنگويى خود بلکه بعنوان جانشين خود در امر حاکميت انتخاب ميکنند. پروسه انتخابات به اين ترتيب به معنى پروسه مشروعيت گرفتن دولت است و نه دخالت مردم در سياست. و اين، همانطور که قبلا گفتم، موضوع اساسى دموکراسى است: يعنى برقرارى حکومتى که از نظر فرمال منبعث از مردم باشد.انتخابات اين را براى طبقه حاکم تامين ميکند. چند سال يکبار اين مهر تائيد را ميگيرند و پى کار خودشان ميروند. راى دهنده، همانطور که قبلا در بحث ديگرى توضيح داده ام، نه بعنوان آدم معين با نظر معين، که در فاصله دو انتخابات همچنان زنده است و حرف دارد، بلکه بعنوان يک واحد قابل شمارش در اين سرشمارى متناوب حضور بهم ميرساند. نه کسى حرفش را ميپرسد و ميشنود، نه دست ايشان به جايى بند است و نه در مورد قوانينى که نمايندگان مربوطه در مورد زندگى او تصويب ميکنند تا چهار سال بعد که دوباره راى ناقابلش را در يک نوبت به صندوق بياندازد کارى از دستش بر ميآيد. البته ميتواند در اين فاصله اعتراض کند، مشروط بر اينکه شهر را شلوغ نکند و اعتراض او مخل امور متعارف جامعه نشود و مزاحمت جدى اى براى بورژواى سياستمدار و بورژواى کاسب درست نکند. وگرنه، مانند معدنچى انگليسى، صلاحيت خود را براى برخوردارى از حقوق مدنى از دست ميدهد.\nمنصور حکمت: مبحث آزادى از نقطه نظر مارکسيستى کلا در صفحه متفاوتى جريان پيدا ميکند. موضوع دموکراسى “دولت مشروع” است. اما آزادى مقوله اى مربوط به فرم حکومت و رابطه فرد و دولت نيست، بلکه مربوط به نفس حکومت و وجود و عدم وجود دولت است. مفهوم گرهى در مبحث آزادى، طبقه و استثمار و سرکوب طبقاتى است. اين منشاء دولت است. شرط آزادى واقعى انسان محو تقسيم طبقاتى، پايان استثمار بخشى از جامعه توسط بخشى ديگر، از ميان رفتن مبناى سرکوب و سلب آزادى و در نتيجه زوال دولت بعنوان ابزار تحميل منافع و حفظ برترى طبقاتى است. نظام پارلمانى نه فقط سرسوزنى به اين مفاهيم نزديک نميشود، بلکه خود يکى از موانعى است که جامعه انسانى در مسير آزادى کامل و واقعى بايد از آن عبور کند. مفهوم آزادى در مارکسيسم تجزيه پذير به قلمرو سياست و اقتصاد و يا به جامعه و ذهن نيست. رهايى، يک رهايى کامل است. بيرونى و درونى. همان پروسه اى موانع بيرونى اى را که اراده آزاد انسانها را مانع ميشوند از بين ميبرد، از خود بيگانگى انسان و تمام آن منافع مادى و معنويات واژگونه اى را که انسانها را به پذيرش اخلاقى نابرابرى و انقياد و قبول نقش سرکوبگر و سرکوب شونده سوق ميدهد از ميان ميبرد. قوانين و نياز به قوانين با هم از ميان ميروند. همان پروسه اى که برابرى ايجاد ميکند، نوعدوستى و احترام عميق به سعادت و آزادى يکديگر را بوجود مياورد. نميتوان مزد بده دنبال سود و مزد بگير مجبور به کار داشت و در قلمرو سياسى آزاد بود. نميتوان طبقات فرادست و فرودست داشت و تعصب و جهالت و ستمگرى و جنايت نداشت. آزادى واقعى تنها حاصل دگرگونى سوسياليستى جامعه و خروج انسان از دوران توحش طبقاتى اش است. آزادى واقعى مفهومى اجتماعى و فراگير است و نه صرفا حقوقى و ادارى. به اين اعتبار آزادى واقعى موضوع دموکراسى نيست زيرا دموکراسى و ليبراليسم با فرض بنياد اجتماعى و اقتصادى بورژوايى، با فرض وجود سرمايه و سود و مزد و بازار و مالکيت خصوصى، به مشخصات روبناى سياسى و ادارى جامعه ميپردازد.\nمنصور حکمت: به هر دو جنبه. بنظر من از اين لحاظ انتقاد ما به ليبراليسم و دموکراسى از نوع انتقاد ما به خود شيوه توليد سرمايه دارى است. وقتى توليد کننده از وابستگى به زمين و از کنترل ارباب فئودال خارج ميشود و به يک ” کارگر آزاد” تبديل ميشود که ميتواند نيروى کارش را آزادانه بفروشد، اين يک پيشرفت تاريخى است. اما هيچکس مفهوم ” کارگر آزاد” را، که در واقع به معنى انسان فاقد مالکيتى است که ناگزير به فروش نيروى کار خويش است، با آزادى واقعى انسانها در قلمرو اقتصادى اشتباه نميگيرد. پيدايش دموکراسى و برقرارى حقوق مدنى اى در راستاى اصول ليبرالى، و پيدايش مقوله فرد و شهروند بعنوان مبناى فرمال کسب مشروعيت حکومت، يک پيشرفت تاريخى در برابر حکومتهاى مطلقه بود، اما اين در قياس با آزادى واقعى، و تصويرى که جنبش سوسياليستى، با همه توهمات و ناروشنى هايش، همزمان با آن از آزادى واقعى ميدهد، عقب مانده است. سوسياليسم و دموکراسى ايده هايى بوده اند که در طول تاريخ سرمايه دارى دوشادوش هم وجود داشته اند و رشد کرده اند. دو جنبش در کنار هم و رقيب با هم و البته در بسيارى موارد در امتراج با هم. به اين اعتبار انتقاد سوسياليستى از دموکراسى و آلترناتيو سوسياليستى به دموکراسى به اندازه خود دموکراسى قدمت دارد. انتقادات محتوايى سوسياليسم به دموکراسى، که در واقع انتقاد به تلقى و تعريف بورژوايى از آزادى و از دولت و روبناى سياسى در سرمايه دارى است، صد و پنجاه سال قبل همانقدر موضوعيت داشت که امروز. اين تصور که برقرارى دمکراسى، با تعبيرى که من در اين بحث از آن دارم، در برخى جوامع امروز هنوز ميتواند محملى براى گسترش آزادى انسانها باشد، بنظر من خام انديشانه و غير انتقادى است. به اين معنى که آزاديخواهى در اين کشورها را دنبال نخود سياه ميفرستد. دموکراسى امروز يک سلسله حکم راجع به آزادى مطبوعات و عقيده و خوشرفتارى با اقليت ها نيست (حتى اگر روزى اين بوده باشد)، مدلى نيست که بتوان آن را دلبخواهى هرجا پياده کردـ بلکه عنوانى است براى رژيم سياسى بورژوازى امروز. نميشود دموکراسى را بعنوان يک نهاد و يک روبناى سياسى استوار خواست و حکومت بورژوازى را نخواست. و لذا اين بورژوازى و منافع اوست که معنى عملى دموکراسى و سهم اتباع جامعه از آزادى را در هر مورد و در هر دوره تعيين ميکند. اگر جايى بورژوازى مستبد باشد و به حقوق فردى و مدنى بى اعتنا، که در انتهاى قرن بيستم اين کم کم يعنى همه دنيا، آنوقت گسترش آزادى را از دموکراسى انتظار داشتن گول زدن خود و مردم است. دموکراسى امروز ديگر خود را بعنوان آنتى تز فئوداليسم و سلطنت مطلقه و حکومت مذهبى تعريف نميکند، بلکه صاف و ساده سد دفاعى بورژوازى در برابر آزادى خواهى کارگرى و انتظارات آزاديخواهانه ملهم از سوسياليسم در جهان امروز است.\nاين درست است که کلمه دموکراسى مجموعا در ادبيات کمونيستى تاکنونى بار مثبتى داشته است و يک کلمه کليدى در مبارزه سياسى و در امر تاکتيک بشمار ميرفته است. اما بنظر من اين بايد تغيير کند، چرا که وضعيت عينى و معنى عملى دموکراسى و همينطور برداشت ذهنى جامعه امروز از دموکراسى تغيير کرده است. اين را هم بگويم که خود برخورد متفکرين کمونيست به مقوله دموکراسى از نوشته هاى اوليه مارکس و انگلس (٤٧-١٨٤٣) در مورد روندهاى فکرى و تحولات سياسى اروپا تا شيوه برخورد لنين در متن انقلاب روسيه و در رابطه با جنبشهاى توده اى در اوائل دهه بيست قرن حاضر، دستخوش تغييراتى شده که خود بيانگر درجه اى تدقيق تئوريک از يک طرف و از آن مهم تر تکوين کنکرت دموکراسى و دموکراتيسم در جهان عينى است. در نوشته هاى مارکسيستى پيشين تفکيک برجسته ترى، به نسبت آنچه که من امروز ميگويم، ميان اصل دموکراسى به معنى حکومت مردم يا حکومت مردمى با ليبراليسم و پارلمانتاريسم بعنوان محتواى عملى دموکراتيسم بورژوايى وجود دارد. در حاليکه ليبراليسم و دموکراسى بورژوايى به روشنى به مالکيت خصوصى و بازار و سرمايه ربط داده ميشوند، دموکراسى به معنى عام بعنوان “جمهورى خواهى” و ختم سلطنتهاى مطلقه، بعنوان خواست تبديل مردم به منشاء قدرت و ايجاد جامعه مدنى متکى به قانون و معطوف به سعادت شهروندان و غيره گرفته ميشود. در آن مقطع دموکراسى کلمه روز است. در اذهان عموم معادل بيدارى مردم به حقوقشان و تمايلشان به بدست گرفتن امور خود است. اينجاست که مارکس و انگلس به دفعات از “دموکراسى کمونيستى”، از “ما دموکراتها”، از “دموکراسى واقعى”، از تمايز دموکراسى کارگران با دموکراسى بورژواها و نجبا، از سعادت و رفاه بشر بعنوان هدف دموکراسى و نظير اينها صحبت ميکنند. اين بنظر من طبيعى است. چرا که نبرد اجتماعى براى معنى کردن کلمه دموکراسى در جريان است و اينگونه فرمولبندى ها خود بخشى از تلاش کمونيستها و کارگران سوسياليست براى گذاشتن سوسياليسم در دستور عملى جامعه اى است که ترقى اجتماعى را در تقابل با استبداد، ” دموکراسى ” مينامد. بعدها، البته، تفکيک بسيار روشن ترى ميان کمونيستها و سوسياليستها با دموکراتها و دموکراسى در آثار مارکس و انگلس به عمل ميايد و دموکراسى به کلمه اى تبديل ميشود که بيشتر در متن صحبت در مورد راديکاليسم بورژوايى و تحرک خرده بورژوازى به ميان ميايد. بهرحال در اوائل کار، مارکس و انگلس تا حدودى حتى سوسياليسم را به عنوان هدف و محتواى عملى پيروزى دموکراسى، بعنوان تحقق دموکراسى واقعى، بحث ميکنند. دوره لنين دوره متفاوتى است. دموکراسى عملا با تفسير بورژوا – ليبرالى خود به کرسى نشسته است و کمتر آن معنى عام و بيشکل “جمهورى خواهى” سابق را دارد. لنين حتى تلاش کرده است مبانى دوام درجه اى تحمل سياسى و آزادى هاى مدنى در کشورهاى سرمايه دارى پيشرفته را بر مبناى وجود يک نظام جهانى و امپرياليستى و تقسيم بين المللى آزادى و اختناق توضيح بدهد. لنين خيلى بيشتر از رهبران قبلى کمونيسم خود را موظف ميبيند که با دموکراسى واقعا موجود، با ليبراليسم و نظام پارلمانى و انتخاباتى اش ، جدل کند و تصوير کنکرت ترى از دموکراسى کارگرى متکى به ديکتاتورى پرولتاريا و شوراها بدهد. اما خصلت نمايى حکومت کارگرى بعنوان “دموکراسى” کارگرى براى لنين بيشتر جنبه تدافعى دارد و اساسا در پلميک با کسانى مطرح ميشود که آزادى سياسى تحت حکومت کارگرى را از موضع پيشداورى هاى ليبرالى و نظام پارلمانى زير سوال ميبرند. خود مفهوم دموکراسى براى لنين ديگر بيش از پيش در متن پراتيک سياسى بورژوازى جا ميگيرد. “دموکراسى انقلابى”، عبارتى که لنين دوست دارد در مورد راديکاليسم تهيدستان غير پرولتر بکار ببرد، در آثار او در حوالى انقلاب اکتبر و بويژه بعد از آن ديگر کاملا بعنوان تمايل و جنبشى غير پرولترى و متمايز از سوسياليسم کارگرى بکار گرفته ميشود. راديکاليسم و آزاديخواهى کارگرى با سوسيالسيم و راديکاليسم غير کارگرى با “دموکراسى انقلابى” توصيف ميشوند.\nدر سير تحريف مارکسيسم در شوروى دوره استالين و بعد و در تجربه چين و و عروج مائوئيسم، رابطه مقوله دموکراسى با حق و آزادى هاى مدنى از يک طرف و با اعمال اراده از پائين اقشار فرودست کاملا گسيخته ميشود. از يک طرف دموکراسى به اسم مستعار اقشار اجتماعى خاصى تبديل ميشود که مستقل از سياست و اهداف اجتماعى و سياسى شان به اعتبار جايگاه اقتصادى شان “دموکرات” محسوب ميشوند، و از طرف ديگر خود اين اقشار، چه در تبيين سياسى و چه در دنياى واقعى با نيروهاى سياسى و دولتهايى که “نماينده” طبقاتى آنها هستند جايگزين ميشوند. خيلى ساده وضعيت دموکراتيک، که در اين مکاتب دموکراسى خلق يا توده اى ناميده ميشود، وضعيتى است که در آن احزاب “خلقى” قدرت را در دست دارند. در اين نوع دموکراسى ها، که فرم حکومتى اصلى کشورهاى مختلف در بلوک شوروى و چين و اقمار سياسى دور نزديک آنها بود، فرض خلقى بودن دولت است که توجيه دموکراتيک خوانده شدن رژيم به حساب ميايد و نه وجود آزاديهاى فردى و سياسى و مدنى و يا نهادهاى محلى تصميم گيرى توده اى و غيره. اين تبيين دولتى – خلقى اساس درک چپ ضد امپرياليست جهان سومى از دموکراسى بود. شايد يادتان باشد که وقتى در اول انقلاب ٥٧ ما از آزادى هاى بى قيد و شرط سياسى نظير آزادى بيان و مطبوعات و غيره صحبت کرديم، حتى راديکال ترين بخش چپ آن روز، خط ٣ و حواشى آن، شوکه شدند. ما را به اين متهم ميکردند که ميخواهيم نشريه ميزان را باز نگهداريم! در مکتب آنها، يا بهرحال در تعابير شبه سوسياليستى اى که خواه ناخواه از استالين و مائو ارث برده بودند، دموکراسى خلق به معنى بقدرت رسيدن جبهه واحد احزاب خلقى بود. اينکه حقوق فرد در اين نظام چيست و تکليف آزادى بيان و آزادى اعتصاب مردم چه ميشود از نظر آنها يکسره به قلمرو ليبراليسم تعلق داشت.\nاين نگرش دولتگرايانه و خلقى به دموکراسى هم زمينه هاى اجتماعى خود را داشت. اين چيزى جز ناسيونال رفرميسم ضد امپرياليستى خرده بورژوازى و روشنفکران ناراضى از عقب ماندگى اقتصادى در اينگونه کشورها نبود. دموکراسى خلق قرار بود رژيم سياسى معطوف به رشد اقتصادى و صنعتى، قطع وابستگى به غرب، کسب “استقلال” اقتصادى و ارتقاء حيثيت سياسى کشور باشد. زيرا توسعه اقتصادى و استقلال سياسى تمايلات مشخص کننده خلق و اقشار خلقى به حساب ميامد. در مقابل، آزادى فردى، گشايش فرهنگى، بالا رفتن سطح و تنوع مصرف، اينها تمايلات بورژوايى و مغاير با منافع خلق محسوب ميشدند. پشت همه اينها ميشد تلاش بخشى از بورژوازى جهان سوم و کشورهاى عقب مانده را ديد که ميخواست با سازمان دادن يک دولت مقتدر و ملى، بر مبناى يک بسيج ايدئولوژيکى توده کارگر و زحمتکش جامعه براى پذيرش عسرت اقتصادى و محدوديت سياسى، توسعه و صنعتى شدن اقتصاد ملى را جامه عمل بپوشاند. دموکراسى، دموکراسى خلق، ابزار سياسى و ايدئولوژيکى يک چنين دولت بورژوايى بود. بنظر من با پيدايش و بعد ورشکستگى مقوله دموکراسى خلق دوران ور رفتن کارگر و سوسياليسم با مقوله دموکراسى ديگر رسما تمام ميشود. چرا که در دموکراسى خلقى، درست مانند دموکراسى ليبرالى، مقوله دموکراسى بار ديگر رسما به ابزار مشروعيت بخشيدن به دولت طبقاتى بورژوازى حاکم تبديل ميشود.\nاين واقعيت که دور جديد محبوبيت دموکراسى که در اين چند ساله شاهد آن بوده ايم، رسما در متن تقدس بازار و تمجيد کاپيتاليسم شکل ميگيرد، خود گواه اين است که دوران راديکاليزه کردن و “اصيل” کردن و کارگرى کردن مقوله دموکراسى توسط سوسياليستها ديگر بسر رسيده است. دموکراسى در هر دوره يک محصول مشخص تاريخى است و تا هر جا مفسرين آن بخواهند کش نميايد. ما ديگر نه در دوره مارکس و چشم گشودن کارگر به حقوق سياسى و مدنى هستيم و نه در دوره لنين و اولين انقلابات کارگرى براى کسب قدرت. اين دوره جديدى است. گند کار سرمايه دارى و اقتصاد و سياستش درآمده است. هر کس مختار است هر کلمه اى منظورش را بيان ميکند بکار ببرد. اما بنظر من، براى کمونيسم کارگرى مفهوم و مقوله دموکراسى راهگشا نيست. بيش از آنکه آگاهى ببار بياورد توهم ايجاد ميکند، بيش از آنکه صف آزاديخواهى دنياى امروز را تعريف کند، آن را با خيل عظيمى از بدترين دشمنان آزادى انسان مخدوش ميکند، بيش از آنکه نظام اجتماعى شايسته زندگى بشر را تعريف کند، به نظامهاى فاسد و سرکوبگر موجود مهر تائيد ميزند. بنظر من ما بايد اين کلمه را کنار بگذاريم و در اين خيمه شب بازى اواخر قرن بيست، ولو ناخواسته، شرکت نکنيم. ما دموکرات نيستيم، ما آزادى خواهيم، ما سوسياليستيم، ما مدافع انسان و حقوق و حرمت او، اعم از فردى و جمعى، در برابر نظام طبقاتى حاکم هستيم. هدف تاريخى ما دموکراتيزه کردن دولت نيست، از ميان بردن پايه وجودى آن است. ما از آزادى هاى فردى و مدنى انسانها در مقابل تعديات دولتها و احزاب اعم از دموکراتيک و غير دموکراتيک، پارلمانى و غير پارلمانى، قاطعانه دفاع ميکنيم و معتقديم تنها انقلاب سوسياليستى کارگر و انسانهايى که حول پرچم اين انقلاب بسيج ميشوند، ميتواند جامعه اى به معنى واقعى کلمه آزاد ايجاد کند.\nمنصور حکمت: بنظر من اين نوع منتقدين دو دسته اند، يک عده منظورشان از دموکراسى همين معناى مشخص بورژوا – ليبرالى آن است و بحث واقعى شان اينست که نه فقط تئورى سياسى مارکسيسم، بلکه مبانى اقتصادى آن بايد مورد تجديد نظر قرار بگيرد و هم بازار و هم دموکراسى به معنى پراتيک پارلمانى و غربى آن، بايد به اين نگرش اضافه شود و با آن امتزاج پيدا کند. پوچى و بورژوايى بودن چنين تلاشى از نقطه نظر کمونيستى که اساسا منتقد اقتصاد بورژوايى و روبناى سياسى جامعه بورژواست و مارکسيسم را در اين ظرفيت شناخته و پذيرفته است نيازى به توضيح ندارد. جلوى کسى که ميخواهد با امتزاج مارکسيسم و بازار و مارکسيسم و ليبراليسم مکتب ثالثى بسازد را نميشود گرفت. اما چنين مکتب پيوندى اى بهرحال نه ربطى به رهايى از سرمايه دارى پيدا ميکند و نه به آزادى بشر و نه در نتيجه توسط جنبش سوسياليستى کارگرى بدست گرفته ميشود. اما بحث آنها که معتقدند مقوله فرد و آزادى فردى به معنايى کلى تر در کمونيسم و مارکسيسم کمرنگ بوده است، بايد مشخص تر جواب بگيرد. اينجا طبعا جاى بحث تفصيلى در اين مورد نيست. من فقط به ذکر اين نکته اکتفا ميکنم که اين انتقادات خواه ناخواه تحت تاثير پراتيک بستر رسمى کمونيسم در شوروى و چين و اقمار آنها هستند و خواه ناخواه اين پراتيک را کلا يا بخشا پاى مارکسيسم مينويسند. در غير اينصورت بنظر من خيلى ساده است که انسان با مراجعه به آرمانها و تحليلهاى مارکسيستى، با مراجعه به تاريخ کمونيسم قبل از تغيير ريل شوروى، نشان بدهد که چگونه نه فقط مارکسيسم نيازى به اصلاحات آزاديخواهانه ندارد، بلکه چه از نظر تحليلى و چه در تاريخ واقعى جهان اين جريان اساسا به دليل آزاديخواهى افراطى و بدون تخفيفش همواره مورد حمله متفکرين و سياستمداران بورژوايى بوده است. اگر تلقى جامعه از مقوله آزادى و ارزش و حرمت انسان در طول دو قرن اخير تعميق شده باشد اين اساسا مديون مارکسيسم و کمونيسم بوده است. مارکسيسم چنان تلقى ماکزيماليستى اى از آزادى انسان دارد و جلوه هاى انقياد انسانها را در چنان ظرائفى بيرون ميکشد که بنظر من خنده آور است کسى با الهام از تجربه دموکراسى غربى قصد آزاد انديشانه ترکردن آن را داشته باشد. کسى که انسانها را به صرف وابسته نبودن به زمين و داشتن حق معامله مال و کارشان در بازار و راى داشتن در انتخابات مجلس، آزاد ميپندارد مشکل بتواند به ديدگاهى که حتى در آزاد ترين دموکراسى ها حقارت انسانها را در برابر قدرت همه جانبه سرمايه افشاء ميکند چيز بدرد بخورى اضافه کند. بهرحال شک نيست که تبيين مارکسيستى آزادى بنظر من عرصه اى است که ما، اگر واقعا ميخواهيم جلوى عوامفريبى هاى ضد سوسياليستى جارى بايستيم، بايد جدا به آن بپردازيم. ّدر مورد شوروى البته بحث چيز ديگرى است. روشن است که در شوروى دمکراسى ليبرالى حاکم نبود. اين ابدا به اين معنى نيست که شهروند اتحاد شوروى حتى در عرصه سياسى لزوما حقوق کمترى از يک شهروند کشورهاى غربى داشت. در موارد متعددى، براى مثال در عرصه قوانين مربوط به برابرى زن و مرد، حق شهروندان به آموزش و بهداشت، حق دخالت در مقررات و موازين محيط کار و زندگى، اين بلوک شرق بود که آزادى بيشترى براى افراد قائل بود. آنچه تفاوت ميکرد نهايتا مکانيسم هاى بيحقوق کردن عملى مردم در هر يک از اين دو قطب بود. اين امر در نظام پارلمانى با ظرافت بيشتر و به شيوه غير مستقيم ترى انجام ميشود. اما بهررو سقوط بلوک شرق ناشى از فقدان دموکراسى ليبرالى نبود. اساس مساله، همانطور که قبلا بحث کرده ايم، در بن بست اقتصادى مدل شوروى و ناتوانى اش از پيش آمدن در تحولات تکنيکى دو دهه اخير و پاسخگويى به نيازهاى يک جامعه صنعتى پيشرفته بود. شوروى در انتهاى دهه ٥٠ ميلادى به همين اندازه غير ليبرالى بود و در عين حال رشد اقتصادى بالايى داشت و نشانى هم از فروپاشى در آن نبود. در چين امروز استبداد حاکم است و در همان حال نرخ رشدش مايه غبطه غرب شده. اگر بشود درباره رابطه دموکراسى با فروپاشى شوروى چيزى گفت اينست که چه بسا، آنطور که گارد قديمى حزب کمونيست شوروى سابق امروز معتقد است، اگر تسليم به بازار بدون چراغ سبز به حقوق ليبرالى انجام شده بود (کارى که چين دارد ميکند)، يعنى “پرسترويکا بدون گلاسنوست”، فروپاشى شوروى اينچنين کامل و دراماتيک صورت نميگرفت.\nانترناسيونال: چند و چون و ملزومات برقرارى دموکراسى در ايران يکى از مباحثات مهمى بود که در انقلاب ٥٧ در درون چپ ايران جريان داشت. در آن مقطع شما، و اتحاد مبارزان کمونيست ، در نوشته هايى مانند ” اسطوره بورژوازى ملى و مترقى” و ساير متونى که بعدا مبانى برنامه اى حزب کمونيست ايران را ساخت، کلا وجود زمينه عينى براى برقرارى دموکراسى ليبرالى در ايران را با ارجاع به مشخصات اقتصاد سياسى چنين کشورى مورد سوال قرار داديد. امروز، در پرتو تحولات مهم بين المللى سالهاى اخير و همينطور مباحثاتى که در مورد دموکراسى در جهان امروز مطرح ميکنيد، در قبال اين مساله چه ميگوئيد؟\nمنصور حکمت: بحث ما در انقلاب ٥٧ و از جمله در نوشته هايى که به آن اشاره کرديد چهارچوب روشن و قابل درکى داشت. مردم عليه رژيم استبداد سلطنتى انقلاب ميکردند و آزادى ميخواستند و بخش اعظم چپ، عملا در پامنبرى احزاب اصلى بورژوازى و خرده بورژوازى، به اين توهم مردم دامن ميزد که گويا ايجاد يک رژيم سياسى غير سرکوبگر، و به تعبير عامه دموکراتيک، بدون خلع يد از بورژوازى بطور کلى، بدون زدن ريشه سرمايه دارى در ايران ممکن است. حال يکى حکومت دمکراتيک را حکومت مخلوقات اساطيرى اى مانند بورژوازى ملى و يا خرده بورژوازى ضد – امپرياليست ميديد و ديگرى خودش و يا طبقه کارگر را عامل اجرايى اين تحول دمکراتيک تلقى ميکرد. يکى احتمالا مدلش را از اروپا و غرب ميگرفت و يکى از انقلابات خلقى در جهان سوم. يکى ليبرال بود و ديگرى دولت گرا و خلقى. بخشى از اين جريانات يکسره منکر حاکميت سرمايه دارى در ايران بودند و معتقد بودند که وظيفه انقلاب تازه تحقق حاکميت سرمايه دارى، البته از نوع “خودى و خوب و مستقل”، در برابر فئوداليسم استعمارى است که به زعم آنها بر کشور حاکم بود و مبناى استبداد سياسى را هم تشکيل ميداد. وجه مشترک اينها، بهرحال، اين بود که سرمايه دارى غير سرکوبگر در ايران را نه فقط يک امکان واقعى، بلکه هدف مبارزه انقلابى جارى قلمداد ميکردند. همه به نحوى از انحاء استبداد را از حاکميت سرمايه در ايران جدا ميکردند و منشاء آن را خارج آن قرار ميدادند. براى يکى منشاء استبداد فئوداليسم و استعمار بود، براى ديگرى امپرياليسم و “وابستگى” و براى يکى ديگر غير صنعتى بودن و ناکافى بودن رشد سرمايه دارى در ايران، يا عدم رشد فرهنگ مدرن بورژوايى. در مقابل اينها ما استدلال کرديم که بى حقوقى سياسى مردم و توحش دولتى و سرکوب در ايران معاصر نه تصادفى است، نه توطئه اجنبى است و نه ناشى از فرهنگ عقب مانده مردم و نه کمبود کارخانه و سرمايه دار خودساخته وطنى. ريشه اين اختناق نيازهاى کليت رژيم سرمايه دارى در ايران است. ما استدلال کرديم که وجود آزادى هاى مدنى که با دموکراسى تداعى ميشود، نظير آزادى بيان و تشکل و اعتصاب در همان حد غربى اش، با نياز حياتى سرمايه در ايران (مانند طيف وسيعى از کشورهاى جهان) به کار ارزان و کارگر خاموش تناقض دارد. اختناق در ايران نه ابزار خفه کردن بورژواها توسط فئودالهاست و نه زدن بورژواهاى “ميهنى” توسط بورژواهاى “وابسته”. اين رژيمى است که کل بورژوازى در برابر طبقه کارگر ايران علم کرده و در سايه اش دارد انباشت سرمايه ميکند. هر کس و با هر نيتى، با هر رنگ پرچمى و با هر مدل اقتصادى اى، بخواهد در جهان امروز سرمايه دارى ايران را بچرخاند قبل از هر چيز بناگزير پايه اين اختناق را محکم ميکند.\nاين حرفها را ما وقتى ميگفتيم که هنوز مسلمين در ايران سر کار نيامده بودند، تا چه رسد به اينکه ٣٠ خردادى فرا رسيده باشد. دوره اى که اعطاى آزادى و دموکراسى حداقل انتظار چپ راديکال سنتى از بورژواها و خرده بورژواهاى “مترقى و ضد امپرياليست” شان بود که داشتند به قدرت ميرسيدند. ١٥ سال و دهها هزار قربانى از آن زمان ميگذرد. فکر ميکنم حقانيت آن بحثها و آن هشدارها براى هر کس که آزادى سياسى، ولو با تعبير ليبرالى و دموکراتيک، درد واقعى اش باشد قابل مشاهده است. اگر تتمه چپ راديکال بنظر ميرسد باز دارد، اينبار حتى به شکل ساده لوحانه ترى ، وعده يک ايران بورژوايى دموکراتيک را به مردم ميدهد از آن روست که حتى دموکراسى امر واقعى اش نيست. ناسيوناليسم و آرمان توسعه صنعتى رگه اصلى در تعريف هويت سياسى اينهاست. دموکراسى براى اينها به معنى “دولت قابل تحمل” است و برقرارى اين به زعم خيلى هايشان از عهده جناحهايى از حکومت موجود و يا شاخه هايى از اپوزيسيون بورژوايى برميايد. بنظر من تحولات سياسى در صحنه بين المللى، چه در عروج تاچريسم در دهه ٨٠ و چه در تحولات تاريخى و به مراتب مهم تر سالهاى اخير، سقوط بلوک شرق و پايان جنگ سرد و عواقب پردامنه آن، بر حقانيت اساس نگرش ما در مورد ربط مستقيم دموکراسى با موقعيت اقتصادى بورژوازى در قبال طبقه کارگر صحه گذاشته است. انگلستان مهد ليبراليسم و دموکراسى بوده است. اما وقتى طبقه بورژوا عرصه را از نظر اقتصادى به خود تنگ مييابد و تاچريسم را به ايدئولوژى رسمى خود تبديل ميکند، ابتدايى ترين حقوق سنديکايى کارگران و حقوق مدنى توده مردم لغو ميشود. در سير تحولات بلوک شرق نه تنها مشخص شد که دموکراسى اسم رمز بازار و رقابت و تعدد سرمايه هاست، بلکه اينهم معلوم شد که گسترش کاپيتاليسم خصوصى و انباشت سرمايه در کشورهايى با بنيادهاى تکنولوژيک ضعيف جز با کاهش شديد سطح زندگى کارگر و سهم او از توليد اجتماعى مقدور نيست. اين مساله فورا تعبير متناسب خود از مقوله دموکراسى را هم ببار آورد. تعبيرى که رسانه ها و ژورناليسم بيشرم دهه نود هر روز به مردم ميخورانند. اينجا ديگر دموکراسى حتى در سطح فرمال معنايى معکوس پيدا ميکند. اينجا “دموکرات” به نيروهاى مورد اعتماد دول غربى ميگويند که آماده اند قيمتها را آزاد کنند و سطح معيشت مردم را بشدت پائين ببرند، و در مقابل موج نارضايتى مردم وضعيت فوق العاده اعلام کنند، حقوق مدنى را معلق کنند، استبداد فردى راه بياندازند و اعتصاب و تحزب را ممنوع اعلام کنند. دموکراسى اسم مستعار دوستان دست راستى و ديکتاتور مآب بانک جهانى در اين کشورهاست. بهرحال معلوم شده که نظام پارلمانى که بورژوازى غرب در ويترين آويزان کرده بود با موقعيت اقتصادى بورژوازى کشورهاى شرق و با نياز اين طبقه به سرکوب خشن هر ابراز وجود جدى کارگر در اين کشورها تناسب ندارد.\nمنصور حکمت: مساله بر سر امکان و عدم امکان “پيدايش” چنين وضعيتى نيست، بلکه بر سر امکان بازتوليد آن بعنوان يک روبناى سياسى در جامعه است. دموکراسى ليبرالى در ايران از حکومت آخوندى دور از ذهن تر و ناممکن تر نيست. سوال، همچنانکه در مورد رژيم اسلامى هم طرح ميشود، اينست که تا چه حد چنين رژيم سياسى اى ميتواند يک روبناى بازتوليد شونده براى جامعه و ظرف و ساختار پابرجاى فعل و انفعال سياسى در کشور باشد. رژيم اسلامى يکبار بنا به شرايط سياسى مشخص و در پاسخ به ضرورتهاى تاريخى معينى پيدا شده است. اما هرگز، حتى بعد از گذشت کمابيش يک و نيم دهـه به ساختار سياسى پذيرفته شده و روتين کاپيتاليسم در ايران تبديل نشده است. جمهورى اسلامى براى هر روز ماندنش بايد از نو خون بريزد، سرکوب کند و طرح داشته باشد. پارلمان و قانون اساسى ليبرالى هم ممکن است تحت شرايط تاريخى ديگرى بعنوان يک واقعه و يک تصادف سياسى در ايران ظهور کند. ممکن است زور نسل معينى از پارلمانتاريستها، بى آلترناتيوى اپوزيسيونها، مداخله نظامى حاميان بين المللى هيات حاکمه وقت و دهها فاکتور غير قابل پيش بينى ديگر حتى اجازه بدهد که اين پارلمان و موازين ليبرالى چند صباحى هم بر قرار بماند. اما واقعيتى که در اين ميان نبايد فراموش شود اينست که اين نظام پارلمانى در اقتصاد سياسى جامعه و مشخصا در روش ابراز وجود سياسى بورژازى ايران و نحوه مواجهه سياسى طبقه حاکم با کارگر ريشه ندارد و در متن آن از نو ساخته نميشود. اين پارلمان را هم بايد کسانى بزور، و عليرغم ميل بدنه اصلى طبقه بورژوا که در قلمرو اقتصاد فعال است، سرپا نگهدارند و گرنه از چپ يا راست چيز ديگرى جايش را ميگيرد. مشکل بعدى، اما اينجاست که نفس پيدايش نظام پارلمانى و ليبرالى ولو بعنوان يک تصادف تاريخى بهرحال احتياج به وجود احزاب ليبرال و سنت مبارزه ليبرالى دارد، و اين در جامعه ايران ناموجود است. نظام ليبرالى بهرحال به چندتايى آدم ليبرال احتياج دارد! کسانى که امروز در اپوزيسيون ايران سهوا به آنها ليبرال اطلاق ميشود، در واقع جمهوريخواهان ناسيوناليست و مکلا (و نه حتى لزوما سکولار و غير مذهبى) هستند که تا امروز کوچکترين تعلق خاطرى به موازين و اصول ليبراليسم، حال هر ارزشى که دارد، از خود نشان نداده اند. وقتى اينها از پارلمان و پلوراليسم حرف ميزنند منظورشان چيزى شبيه کره جنوبى يا ترکيه است. بنابراين خلاصه حرف من در پاسخ به اين سوال اينست که دموکراسى و سيستم پارلمانى ليبرال نه با نيازهاى اقتصادى سرمايه و بورژوازى ايران خوانايى دارد، نه به هيچ معنى جدى کلمه توسط بخشى از اين طبقه مطالبه ميشود. همه اينها يعنى احتمال پيدايش آن کم و احتمال بقاء آن بعنوان واقعيتى پابرجا و بازتوليد شونده در حيات سياسى جامعه صفر است.\nمنصور حکمت: در پاسخ به بخش اول سوال، نه فقط چنين ايستگاههايى قابل تصورند، بلکه در سير تاريخ مشخص ايران بارها پيش آمده اند و خواهند آمد. بحث بر سر اين نيست که آيا نفى استبداد عريان بورژوايى در کشورى مانند ايران عملى است يا نه، بلکه اينست که تا چه حد چنين وضعيتى ميتواند يک فرم حکومتى ارگانيک و پايدار براى سرمايه دارى و حاکميت بورژوايى در کشور باشد. درباره اين مبحث طى چهارده پانزده سال گذشته زياد نوشته ايم. فرق هست بين آزادى سياسى دوفاکتو و تحميلى اى که حاصل تناسب قوا و تلاقى تاريخى مشخصى است و براى دوره معينى در يک کشور دوام مياورد، با روبناى سياسى بورژوا – دموکراتيکى که با کارکرد متعارف سرمايه دارى ايران سازگار و خوانا باشد. اولى واقعى و اجتناب ناپذير و دومى توهم و يا فريبکارى آگاهانه است. اين يک مساله آکادميک نيست و مستقيما به زندگى و جان انسانهاى زياد مربوط ميشود. از اين مقاطع “دموکراتيک” در زندگى همين نسل طبقه کارگر ايران پيش خواهد آمد. در چنان مقطعى تشخيص اين واقعيت براى طبقه کارگر حياتى خواهد شد. طبقه کارگرى که فرجه ها و حقوق بدست آمده را حاصل کشمکش و تناسب قواى سياسى دوره اى در جامعه ببيند و خصلت گذرا و انتقالى وضعيت را بشناسد، مکانيسم حفظ آنچه بدست آمده و بسط و فراتر رفتن از آن و ديناميسم نفى انقلابى و ارتجاعى اين وضعيت را ميفهمد. رفتار سياسى بورژوايى و کودتاها و توطئه ها و جنگ داخلى هايى که بورژوازى برايش تدارک ميبيند را درک ميکند، ارزش هر لحظه تداوم شرايط آزادى نسبى را براى کسب آمادگى براى نبردهاى سياسى جدى تر در آينده را ميفهمد و در صحنه سياسى ميماند. در مقابل، طبقه کارگرى که آنروز بپندارد که بله، دموکراسى شده و ايران به جرگه کشورهاى “متمدن” سرمايه دارى پيوسته، بايد خود را براى يکى دوسال اضافه کارى و عسرت به افتخار دموکراسى و تعداد زيادى زندانى و اعدامى از سال سوم به بعد آماده کند.اما در مورد بخش دوم و سوم سوال، تحقق حقوق اجتماعى و فردى انسان به معنى واقعى و عميق کلمه و سلب ناپذير کردن آنها بيشک فقط ميتواند کار انقلاب کمونيستى کارگرى باشد. انسان قرن بيستم انتها و نهايت گسترش آزادى تحت نظام سرمايه دارى را تجربه کرده است. هرچه هست همين است که ميبينيم. قرار نيست معجزه جديدى رخ بدهد. تازه اگر حرفى بشود زد اينست که روند پسرفت در تلقيات عمومى از آزادى و موازين حقوقى جامعه بورژوائى مدتى است بطور جدى شروع شده است. اما همانطور که گفتم نفى استبداد بورژوايى در عمل، فلج کردن قدرت سرکوب دولتها و احزاب بورژوايى براى دوره معين و تحميل شرايطى که در آن سلب آزادى دوفاکتوى مردم بشدت براى طبقه حاکم دشوار باشد نه فقط عملى است بلکه يک محور تاکتيکهاى ماست. سرنگونى جمهورى اسلامى، مسلح شدن توده کارگر و زحمتکش و حراست از حقوق سياسى و مدنى مردم نه فقط ممکن بلکه حياتى است. اما سر کار گذاشتن يک نظام پارلمانى در تهران که همه بورژواها از آن پس مطابق مقررات آن بازى کنند و حرفشان را آنجا بزنند و فکر تصرف قهرآميز قدرت و ممنوع کردن احزاب و نهادهاى کارگرى و سر بريدن آزادى هاى کسب شده مردم را از سرشان بيرون کنند، اين يک توهم است. واژگونى استبداد و برقرارى آزادى هاى مدنى يک پيش شرط سياسى گرد آمدن آنچنان نيرويى که ضربه نهايى طبقه کارگر به نظام سرمايه دارى را ممکن کند هست، اما تمام بحث ما در اين سالها اين بوده که اين پيش شرط را بايد کارگر به نيروى خود و در مواجهه با مقاومت جدى بورژازى تامين کند.\nاز نظر عملى شرکت در انتخابات پارلمانى و غيره کاملا بستگى به زمان و مکان دارد. شخصا فکر ميکنم کمونيسم در اروپا بيش از حد معطوف به پارلمان و مبارزه پارلمانى است. در آمريکاى امروز بنظر من تحريم مجالس مقننه و انتخابات رياست جمهورى بعنوان يک اصل که تنها در شرايط ويژه اى ميتواند استثناء بردار باشد، تاکتيک اصولى ترى براى کمونيسم کارگرى است. در بخش اعظم کشورهاى عقب افتاده، و بويژه ايران و ديگر کشورهاى خاورميانه، که در آن پارلمان يا دکور است و يا رسما و عملا ورود نماينده منتخب مردم به آنها غير ممکن است بنظر من اصل بر تحريم است. حزب کمونيست کارگرى بنظر من بايد دائما پارلمان و پارلمانتاريسم را در راستاى همان خطوطى که در همين بحثها هم طرح شد افشاء کند. اما از نظر تاکتيکى فعاليت انتخاباتى و پارلمانى حزب ابدا منتفى نيست. منتها بنظر من اين برعهده حزب خواهد بود که در هر مورد ضرورت شرکت در پارلمان را بر مبناى تحليل موقعيت سياسى و منافع جنبش سوسياليستى طبقه کارگر نشان بدهد. البته ميتوان از پيش اصول و مبانى اى را بعنوان پيش شرط هاى مجاز شدن شرکت حزب در پروسه پارلمانى بر شمرد. اما در نهايت، تحليل مشخص حزب از موقعيت تاريخى – مشخص هر دوره است که بايد جواب اين مساله را بدهد.\nمنصور حکمت: بنظر من اين ملاحظات جدى هستند و در پاسخ به آنها به چند نکته اشاره ميکنم. در اين شک نيست که امروز برقرارى هر رژيم سوسياليستى کارگرى در هر گوشه دنيا فورا بورژوازى بين المللى و در راس آنها آمريکا و ائتلاف سياسى – نظامى موسوم به غرب را به رافت دخالت و اعاده حاکميت بورژوازى مياندازد. اينکه آيا چنين دخالتى اولا ميتواند عملا صورت بگيرد و ثانيا، آيا قادر به درهم کوبيدن حکومت سوسياليستى فرضى ما خواهد بود يا خير امر ديگرى است. اتفاقا تجربه دخالتهاى نظامى چند سال اخير، از جنگ خليخ تا سومالى و بوسنيا، که چه به اسم غرب و آمريکا و چه بطور روزافزونى تحت نام سازمان ملل صورت ميگيرد، اين واقعيت را نشان داد که ظرفيت هاى عملى اينها در لشکر کشى و سرکوب حدى دارد و اگرچه از نظر تکنولوژيکى قدرت تخريب آنها بسيار وسيع است، از نظر اقتصادى و از نظر پشت جبهه اجتماعى شان، درگير شدنشان در نبردهاى وسيع با انقلابات و جنبشهاى توده اى ساده نخواهد بود. بنظر من تجسم اينکه اينها نتوانند حتى در صورت دخالت مستقيم نظامى نهايتا يک حکومت سوسياليست کارگرى در يک کشور متوسط الحال، از نظر اقتصادى و جغرافيايى و جمعيتى، را ساقط کنند سخت نيست. اين بنظر من يک واقعيت است. منتهى بخودى خود نه جواب کافى اى براى سوال شماست و نه ميتواند براى نسلى از يک جامعه انقلاب کرده که قرار است در جريان خنثى کردن تهاجم نظامى بورژوازى جهانى به انقلاب سوسياليستى شان فدا شوند و يا زندگى حرامشان شود، مايه دلخوشى باشد. زير نشريه يکى از شاخه هاى فدايى شعارى با اين مضمون نوشته ميشود که “خلق مسلح متحد در شوراها شکست ناپذير است”. گيريم اينطور باشد و اين متافيزيک يک قانون مادى جهان باشد. اما پروسه اثبات اين شکست ناپذيرى يک روند دردناک است که در آن انسانها و زندگى و موجوديت و عواطف شان در خون غرق ميشود. جنبه انسانى مساله يک تنها يک بعد مساله است، جنبه دراز مدت تر و و سياسى – تاريخى تر مساله و عواقب اين پروسه براى آن انقلاب سوسياليستى کمتر از جنبه انسانى اش هولناک نيست. نفس اين تعرض معنى مادى انقلاب سوسياليستى را براى توده مردمى که قرار است از اين طريق رها شوند عوض ميکند. سوسياليسم، انقلابى براى خوشبختى و پايان محروميت بشر است. انقلابى است عليه خشونتى که خميره اصلى جامعه تاکنونى را تشکيل داده است، انقلابى است براى آزادى، شادى و خلاقيت انسانها. اما تعرض نظامى بورژوازى جهانى به اين رويداد خون ميپاشد، آن را با محروميت و فقر و انزوا، با فداکارى و تحمل درد و غم و محروميت بيشتر مترادف ميکند. حتى پيروزى نهايى انقلاب تا سالها نميتواند اين رنگ را از مقطع پيدايش جامعه نوين پاک کند. اين فشار ها و محروميت ها عواقب مادى براى انقلاب و مسير آن دارد. گرايشات عقب مانده، که ناسيوناليسم و قوم پرستى و مذهب و مرد سالارى تنها نمونه هاى درشت و برجسته آن هستند را دامن ميزند، احترام و ارزش جان و آسايش انسانها را براى خود آنها پائين مياورد. سوسياليسم را به تقسيم فقر تنزل ميدهد و غيره و غيره. بنابراين سوال بر سر شکست ناپذيرى ما نيست. اگر چنين جنگى را به ما تحميل کنند آنگاه موظفيم پيروز شويم. اما راه حل واقعى بنظر من منتفى کردن اين خطر است. و اين ما را به توجه به يک رکن اساسى انقلاب کارگرى، يعنى خصلت بين المللى طبقه کارگر و سوسياليسم کارگرى رهنمون ميشود.بنظر من خصلت بين المللى طبقه کارگر و جوهر انترناسيوناليستى کمونيسم کارگرى آن عاملى است که سوسياليسم را در دنياى امروز به يک آلترناتيو مادى و قابل تحقق تبديل ميکند. بنظر انقلاب کارگرى در کشورى مثل ايران بايد به کمک نيروى طبقه کارگرى بين المللى و بخصوص طبقه کارگر کشورهايى که ميليتاريسم بورژوايى در سطح بين المللى را رهبرى ميکنند، از تعرض و فشار نظامى و اقتصادى بين المللى مصون داشته شود. اين يک امکان واقعى است. بنظر من کارگر در ايران بايد به اين فکر کند که کداميک از اينها واقعى و کداميک اتوپى است: اينکه پارلمان در ايران مستقر شود و آزادى اعتصاب و تشکل و فعاليت کارگرى و کمونيستى قانونيت پيدا کند و سرمايه دار داخلى و خارجى و ارتش بورژوايى و گانگسترهاى سياسى مسلح، از جريانات پان اسلامى حزب الله تا ناسيونال اسلامى ها و سلطنت طلب ها و فاشيستها و عظمت طلبها اين وضعيت جديد را قبول کنند و اسلحه شان را تحويل بدهند و اودکلن بزنند و به مجلس بيايند، يا اينکه کارگر قدرت را بدست بگيرد و به کمک کارگر آلمانى و فرانسوى و آمريکايى از درگيرى از موضع ضعف در يک جنگ ناخواسته اجتناب کند؟ بنظر من وضعيت امروز اين را اثبات ميکند که انترناسيوناليسم کارگرى تنها يک اصل، يک باور، يا يک اعتقاد و يک احساس يگانگى طبقاتى نيست،ـ بلکه يک اسلحه برنده و واقعى در نبرد طبقاتى است. بايد اين اسلحه را به ميدان آورد و به کار انداخت. استراتژى ما براى اجتناب از تراژدى اى که بورژوازى بين المللى خواهد کوشيد به انقلاب کارگرى در کشورى چون ايران تحميل کند، تلاش براى ايجاد يک صف بين المللى کارگرى است که از چنين انقلاباتى محافظت کند. ممکن است ترسى که آمريکا و غرب ميکوشند در دل توده زحمتکش جهان بياندازند، آنها را نسبت به مواعيد شبه دموکراتيک اپوزيسيون بورژوايى در اين کشورها متمايل تر کند. “ما شکست ناپذيريم” هرقدر باورى انقلابى و صميمانه باشد، جواب اين مساله را نميدهد. پاسخ واقعى سازماندهى مادى انترناسيوناليسم کارگرى در سطوح مختلف است.\nمجموعه آثار منصور حکمت جلد هشتم صفحات ٦٩ تا ١١٥ – انتشارات حزب کمونيست کارگرى ايران، چاپ اول نوامبر ١٩٩٧ سوئد ISBN 91-630-5761-1\nانتخاب نویسندهمنصور یاقوتیجان لنونﯾﺎﻧﯿﺲ ﺭﯾتسوساشرف علیخانیمینو همیلیمیخائیل شولوخوفپل ماتیککمپل جونسفرزاد کمانگرگونتر گراسمنیژه صادقیکوروش مدرسییوسف صدیق ( گیلراد)نادر بکتاشعزیز نسینولادیمیر لنینبهرام رحمانیلوئیجی پیراندلوامیل زولامحمدرضا سوداگرپیتر سیموندزجان ریدسید علی صالحیلیلا قرايیکار ارزان ، کارگر خاموشصادق هدایتکاوه زلمیگابریل گارسیا مارکزکریم منیریسیاوش دانشورفواد عبدالهیسارا قاضیشاهرخ زمانیفرنگیس بختیاریغاده السمانلویی آراگونخالد حاج محمدیشاهین نجفیشھاب برھاناسد گلچینیآرام نوبختلئون تروتسکیهنری جورجفردریش انگلسفریدون گیلانیویرجینا وولففروغ فرخزادسوسن بهارماکسیم گورکیپُل لافارگپروین حبیبنوام چامسکیفروغ اسدپورسودابه اردوانخسرو بوکانیفرج سرکوهیهوشی مینوینسنت کولواکبر معصوم بیگیترزا ویلم مونتآلکس کالینیکوسویکتور خاراوودی گاتریآلبرت انشتینایرج فرزادهاینریش بلسابیر هاکاشادیار عمرانیایتالو کالوینوغزاله علیزادهحبیب سالطانزادهمحمد فتاحیهال دریپریان رمانچارلی چاپلینپریسا عبیدیمینا زرینامیلیانو ساپاتا ثریا شهابیپاول دہکسنپابلو نرودامصطفی یونسیگزارش، مصاحبهٔ تریبون چپنعيمه دوستدارسمیر امیناسلاومیر مروژکنادیا انجمناوژن پواتیهناظم حکمتمظفر محمدیمصلح ریبوارکارل مارکساحمد محمودابراهیم گلستاننسرین پروازسلمان رشدیسلیمان قاسمیانیاحمد کایاولاديمير ماياكوفسكيامین قضائیایرج جنتی عطائیبرانیسلاو نوشیچناهید وفائیلنگستون هیوزارنست فیشربیل فن آوکنحمید تقوائیسلام زیجیآلکساندرا کولونتایاریش فرومعباس سماکارالنور مارکس تد گرانتصمد بهرنگیاکتاویو پازبرتولت برشتثابت رحمانشیرکو بیکساو هنری محمود قزوینیجعفر رسامنصور حکمتمحمد مختاریجمشید هادیاننوال سعداویستفانی لووسابراهیم علیزادهمحمد قراگوزلوجمال چراخ ویسیرزا لوکزامبورگارنست ماندل برتراند راسلعلی‌اشرف درویشیانمحمود درویشآذر ماجدیژان پل سارترژاک پره وروودی آلناحمد شاملوولفگانگ هیلده شایماآذر مدرسیژوزف کیشورارنستو چگواراهانیآلبر کاموسعید آرمانجورج لوکاچپیر پائولو پازولینیآلن بادیوکارلو مونگایاحسن معارفی پورجرج اورولشکیب مصدقجان بلامی فاسترآنتونیو گرامشیترسی چاپمنچنگیز ایتماتوڤخورخه لوئیس بورخسآنتوان چخوفخسرو غلامیحسین دانشآگوست ببلسعید سلطانپورفرشید شکریتونی کلیفپیمان شجیراتییوسف رسولیمحمد غزنویانلئون تولستویپل الوار چنور مکیتوماس کراوسآدام شاتزپیتر سیگربنفشه کمالیمحمد مهدی پورهرناندو هرتزگارسیا فدریکولاورنس کِرادِرتراب حق شناستریبون چپجک لندنغلامحسین ساعدیحسین مرادبیگی (حمه سور)ستفان هرملین مهدی اصلانیسیاوش مدرسیالیاس علویمینا اسدیگئورگی پْـلِخانفناصح مردوخ آرش دوست حسین


سیدکاظم موسوی‌بجنوردی، رییس مرکز دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی در مراسم رونمایی از «دانشنامه فرهنگی مردم» این اثر را گامی مهم برای دانشنامه‌نویسی در ایران دانست و گفت: رونق دانشنامه‌نویسی در ایران به شناساندن فرهنگ ایرانی اسلامی می‌انجامد.\nمراسم رونمایی از «دانشنامه فرهنگی مردم» ظهر روز 11 اردیبهشت در سرای اهل قلم بیست‌وششمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران برگزار شد.\nسیدکاظم موسوی‌بجنوردی، رییس مرکز دایرةالمعارف اسلامی به همراه سید صادق سجادی و علی بهرامیان از پژوهشگران مرکز دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی و نویسندگان برخی مداخل این اثر در این نشست سخنرانی کردند.\nبجنوردی گفت: درباره جهان اسلام و ایران همواره از ترجمه دانشنامه‌ها استفاده می‌کردیم و دانشنامه‌نویسی رونق چندانی میان ایرانیان به ویژه در دهه‌های اخیر نداشت تا این‌که مراکزی مانند مرکز دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی برای تالیف دانشنامه‌های علمی و متقن تاسیس شدند. مرکز دایرة‌المعارف اسلامی آغازگر حرکت مهمی است که به شناساندن فرهنگ ایرانی اسلامی می‌انجامد و تاکنون تا جایی که در توانش بوده از عهده این امر برآمده است.\nبجنوردی با اشاره به بررسی زندگانی سه امام معصوم(ع) در این اثر گفت: در بخشی از این دانشنامه اصطلاحات و تعابیر اسلامی مختلفی وجود دارند که از بین آن‌ها می‌توان به حج، حجاب و حسن و قبح اشاره کرد. زحمت بسیاری برای نوشتن مداخل این اثر کشیده شده است و برای نوشتن هر مدخل اصرار داشتیم که از متخصصان آن حوزه که از چهره‌های شناخته شده در آن عرصه قلمداد می‌شوند کمک بگیریم.\nوی افزود: این اثر فرهنگ عامه مردم مناطق مختلف ایران را در 20 کد طبقه‌بندی می‌کند که باورها و اعتقادات، آداب و رسوم، خوراک، پوشاک، موسیقی، ادبیات عامه، طب عامیانه، شخصیت‌ها و همچنین متن‌های فولکلوریک از موضوع‌های این کدها به‌شمار می‌روند.\nسپس سجادی با تاکید بر دقت علمی به کار رفته در این دانشنامه گفت: اصطلاحات و مداخل مختلفی از این دانشنامه به رجال ایرانی اختصاص پیدا کرده است. از تاکیدات ما در این اثر نوشته شدن مداخل توسط نویسندگان و پژوهشگران داخلی بود. شاهد بودیم که با رسیدن این اثر به شهرت جهانی برخی کشورها اقدام به ارتباط‌گیری وسیع با ایران در حوزه‌های فرهنگی کردند.\nاین پژوهشگر مرکز دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی ادامه داد: در واقع ما با نوشتن این آثار عظیم علمی بر اعتبار علمی خود می‌افزاییم و وجهه خود را در این حوزه در عرصه جهانی بهبود می‌بخشیم. این دانشنامه بیش از 400 مدخل دارد و حدود 100 نویسنده در نگارش آن ما را یاری کرده‌اند.\nعلی بهرامیان از دیگر پژوهشگران مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی گفت: این اثر جزو آثاری است که می‌تواند از حیثیت علمی ایران به ویژه در بخش نگارش دایره‌المعارف‌ها دفاع کند.\nوی با اشاره به محیط خوب علمی مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی گفت: من در عرصه پژوهش به هر جایی رسیدم به لطف این مرکز بوده است. این مکان به همگان تعلق دارد و علاقه‌مندان به علم و فرهنگ می‌توانند به این مکان بیایند و به ویژه از کتابخانه آن استفاده کنند.\nبهرامیان با اشاره به اهمیت فرهنگ ایران در جهان گفت: در حال حاضر رشته‌های ایرانشناسی در بسیاری از دانشگاه‌های جهان وجود دارد، هرچند فعالیت آن‌ها در دهه‌های اخیر کمرنگ شده است. ایران و فرهنگ آن همواره در جهان مورد توجه بوده است . چه بهتر که ایران را از طریق آثار علمی استانداردی که در ایران نوشته می‌شوند بشناسند و ایران آیینه شناخت ایران باشد.\nسپس موسوی بجنوردی درباره دانشنامه «تاریخ جامع ایران» توضیحاتی ارایه کرد و گفت: نزدیک 10 سال است که مشغول نوشتن این دانشنامه هستیم. این اثر از نظر موضوعی به دو بخش ایران پیش و پس از اسلام تقسیم می‌شود. بخش نخست از دوره ماقبل مهاجرت آریایی‌ها به ایران تا پایان دوره ساسانی را شامل می‌شود که پنج جلد است.\nوی در ادامه افزود: بخش دوم که مربوط به دوران پس از اسلام است، 10 جلد را دربر می‌گیرد. حدود 220 استاد برجسته در تدوین این اثر شرکت داشتند. این مژده را هم بدهم که نگارش این اثر بزرگ به پایان رسیده است.\nموسوی‌بجنوردی یادآوری کرد: تصمیم گرفتیم این اثر را با شمارگان اندک منتشر کنیم، زیرا ممکن است نقدهایی به اثر وارد شود یا بخش‌هایی نانوشته بماند که در این صورت به چاپ بعدی کتاب افزوده خواهند شد.


امیرحسین اسلامی نژاد, نویسنده در وی جی سی پرو - مرکز بازی ویدیویی\nperson_pinهمه مطالب :\n۰ ۴, خرداد , ۱۳۹۷ امیرحسین اسلامی نژاد\nقرار است چند DLC برای بازی Far Cry 5 عرضه شود. مریخ، ویتنام و آخرالزمانی پر از زامبی‌ها مقصد این DLCها خواهد بود؛ محیطی متفاوت از مونتانایی که بازی اصلی در آن رخ می‌دهد.\nبه دنبال تریلری که دیروز منتشر شد، «الکترونیک آرتز» (Electronic Arts) و «دایس» (Dice) اولین سری از اسکرین‌شات‌های بازی Battlefield V را که قرار است برای رایانه ها‌ی شخصی، پلی استیشن ۴ و ایکس باکس وان عرضه کردند.\n۱ ۴, خرداد , ۱۳۹۷ امیرحسین اسلامی نژاد\n«الکترونیک آرتز» (Electronic Arts) به طور رسمی نخستین تریلر بازی Battlefield V را منتشر کرد. این تریلر در جریان پخش زنده برنامه‌ای که مجری‌گری آن به «ترور نوآه» (Trevor Noah)، کمدین معروف، محول شده بود به نمایش درآمد.\nکاورهای جدیدی برای نسخه سوییچ بازی Wolfenstein II: The New Colossus منتشر شد\n۰ ۳, خرداد , ۱۳۹۷ امیرحسین اسلامی نژاد\nکمپانی «بتسدا» (Bethseda) تصاویری از کاورهای نسخه سوییچ بازی Wolfenstein II: The New Colossus منتشر کرد.\nکوجیما تصویر جدیدی از بازی Death stranding منتشر کرد\n۰ ۲, خرداد , ۱۳۹۷ امیرحسین اسلامی نژاد\n«هیدئو کوجیما» (Hideo Kojima) تصویر جدیدی از بازی Death Stranding نمایش داده که در آن منظره‌ای پر از خزه دیده می‌شود.\nبازی God of War برای پنجمین هفته در صدر جدول فروش بریتانیا\nپنج هفته از عرضه بازی God of War به صورت انحصاری بر روی پلی استیشن ۴ می‌گذرد و کماکان «کریتوس» (Kratos) بر قلمروی بازار بازی‌های ویدئویی در بریتانیا حکمفرمایی می‌کند.\nاحتمال وجود نقشه Nuketown در بازی Call of Duty: Black Ops 4\nبالاخره خبری که همه منتظرش بودند منتشر شد: به احتمال خیلی زیاد شاهد چهارمین نسخه از نقشه Nuketown در بازی Call of Duty: Black Ops 4 خواهیم بود.\nتیزر کوتاهی از بازی Battlefield V منتشر شد\n۰ ۱, خرداد , ۱۳۹۷ امیرحسین اسلامی نژاد\nصبح امروز همه با سورپرایز بزرگی روبرو شدند: از بازی Battlefield V رونمایی شد! همچنین قرار است اطلاعات بیشتری از این بازی فردا چهارشنبه، ۲۳ می، منتشر شود.\nتماشا کنید: ویدئوی توضیحات کارگردان بازی Shadow of Tomb Raider\nویدئوی جدیدی از بازی Shadow of Tomb Raider منتشر شده است. در این ویدئو «دنیل بیسون» (Daniel Bisson)، کارگردان ارشد این بازی، درباره کلیت داستان این بازی و انتخاب‌های لارا توضیحاتی را ارائه می‌کند.\nتماشا کنید: تریلر نقشه جدید بازی Overwatch\n۰ ۳۰, اردیبهشت , ۱۳۹۷ امیرحسین اسلامی نژاد\nدر جدیدترین تریلری که از بازی Overwatch منتشر شده است این بازی به اردن می‌رود. در این تریلر از نقشه جدید این بازی که Petra نام دارد برای پلتفرم‌های رایانه‌های شخصی، ایکس باکس وان و پلی استیشن ۴ رونمایی شده…\nبتسدا تصویر متحرکی از محتوای الحاقی جدید بازی Prey منتشر کرد\nبه گزارش وی جی سی پرو و به نقل از Game Informer بتسدا تصویر متحرکی از محتوای الحاقی جدید برای Prey منتشر کرد.\nبرنامه‌ای برای عرضه بازی call of Duty: Black Ops 4 بر روی سوییچ وجود ندارد\nبه گزارش وی جی سی پرو و به نقل از Gameinformer، چند روز پیش بازی Call of Duty: Black Ops 4 برای پلتفرم‌هایی که انتظارش می‌رفت رونمایی شد. با این حال دارندگان کنسول سوییچ منتظر بودند که خبری مبنی بر…


بیشترین میزان بارش در نهاوند/ بارش ۶۲ میلی متری در همدان - عصر همدان\n۷ اسفند ۱۳۹۸ ۱۳:۲۱\nروح الله زاهدی با بیان اینکه شهرستان نهاوند با ۱۲۲ میلی متر بیشترین وضعیت بارش را به خود اختصاص داده است، گفت: البته بارش در اسدآباد هم ۷۹ میلی متر بوده است.\nکارشناس هواشناسی استان همدان در گفت‌وگو با خبرنگار عصر همدان؛ با اشاره به وضعیت بارش اخیر در استان همدان، اظهار کرد: در ۴۸ ساعت گذشته در شهرستان اسدآباد ۷۹ میلی متر بارش باران را داشتیم که نسبت به شهرستان‌های جنوب استان کمتر و تقریبا میانه بوده است.\nوی با بیان اینکه شهرستان نهاوند با ۱۲۲ میلیمتر بیشترین وضعیت بارش را به خود اختصاص داده است، افزود: بعد از نهاوند، شهرستان تویسرکان با ۱۱۴ میلی متر، اسدآباد با ۷۹ میلی متر، همدان ۶۲ میلی متر و دیگر شهرستان‌ها کمتر از این میزان بارش را داشتند.\nزاهدی با اشاره به وضعیت بارش‌ها در ساعات آینده، گفت: امروز بارش‌ها قطع می‌شود و در ۲۴ ساعت آینده دیگر بارشی نخواهیم داشت اما وزش باد آغاز می‌شود.\nوی با بیان اینکه روز جمعه هوا قسمتی ابری است و به صورت موقتی است اما بارش نداریم، افزود: پدیده مهم دیگر این است که از فردا هوا کمی سرد خواهد شد و مجددا افزایش دما را خواهیم داشت.\nرئيس ستاد مرکزی آیت الله رئیسی در شهرستان اسدآباد: