Нанясенне фасаднай тынкоўкі - Блог пра рамонт\nАдным з самых старажытных спосабаў аздаблення фасадаў будынкаў з'яўляецца нанясенне фасаднай тынкоўкі. Гэты матэрыял вядомы з даўніх часоў і з'яўляецца адным з асноўных сярод усёй шматстатнасці прадстаўленых на рынку. Вядома, сённяшні матэрыял у значнай ступені адрозніваецца ад таго, які выкарыстоўвалі продкі. Існуе цэлы шэраг матэрыялаў, аб'яднаны для прастаты разумення адной назвай - фасадная тынкоўка.\nНа рынку можна знайсці некалькі відаў тынкоўкі для аздаблення фасадаў, якія будуць адрознівацца як па складзе, так і па сваіх характарыстыках і ўласцівасцям:\nТынкоўка на аснове акрылу. Выпускаецца ў выглядзе гатовага да ўжывання складу, які пасля нанясення забяспечвае магчымасць сцен "дыхаць". Гэта значыць, такім чынам будзе забяспечвацца натуральная вентыляцыя, і сцены не адсырэюць у выніку перападаў тэмпературы ўнутры і звонку памяшкання.\nТынкоўка на аснове сілікону. Варта адзначыць, што дадзены матэрыял з'яўляецца дастаткова дарагім, таму яго ўжыванне не заўсёды мэтазгодна з пункту гледжання эканоміі, але пры гэтым ён мае выдатныя паказчыкі трываласці пакрыцця.\nТынкоўка на аснове мінеральных матэрыялаў. Тут маецца на ўвазе выкарыстанне цэменту або вапны. Варта адзначыць, што дадзены тып тынкоўкі з'яўляецца найбольш даступным па цане і калі плануецца выконваць працы самастойна, то гэта лепшы варыянт.\nКалі выбар тынкоўкі зроблены, можна пераходзіць да яе нанясення на сцяну. Варта адзначыць, што гэты працэс не з'яўляецца асабліва складаным, аднак, патрабуе вызначаных навыкаў і досведу. А таксама трэба сказаць, што праводзіць яго неабходна ў некалькі этапаў.\nНа гэтым этапе неабходна падрыхтаваць сцены да нанясення на іх тынкоўкі. Для гэтага трэба дэмантаваць усе выступоўцы часткі. У выпадку, калі мае месца старое пакрыццё, то яго таксама прыбіраюць. Пры гэтым варта абавязкова ўлічваць, што сцены пасля ўсіх гэтых маніпуляцый павінны быць максімальна роўнымі.\nКалі маюць месца каверны, г.зн. паражніны няправільнай формы, ці наадварот, выпукласці, іх неабходна ліквідаваць пры дапамозе адмысловых матэрыялаў і фізічных высілкаў.\nДля лепшай счэпкі тынкоўкі з паверхняй сцен на іх неабходна зрабіць швы. Глыбіня іх павінна складаць некалькі міліметраў.\nПасля чаго трэба прыгатаваць саму тынкоўку. Пры гэтым неабходна ўлічваць яе выгляд. Гэта значыць, калі выкарыстоўваецца гатовы склад, то працэс падрыхтоўкі заключаецца ў адчыненні банкі, але калі ўжываецца тынкоўка, якая пастаўляецца ў продаж у выглядзе сухой сумесі, то працэс некалькі складаней. Патрабуецца ў строгай адпаведнасці з прыкладаемай інструкцыяй разбавіць сумесь вадой і змяшаць да адукацыі аднастайнай масы, якая па сваёй кансістэнцыі будзе нагадваць густую смятану ці кандытарскі крэм.\nАднак калі ёсць жаданне зэканоміць, то тынкоўку можна вырабіць і самастойна. Адной з найбольш простых і даступных камбінацый з'яўляецца сумесь цэменту і пяску ў суадносінах 1/3: адна частка цэменту да трох частках пяску. Што да маркі ўжывальнага цэменту, варта вылучыць М400. Такі склад добра наносіцца і валодае выдатнымі характарыстыкамі трываласці.\nТакім чынам, сумесь цэменту і пяску разводзяць вадой да патрабаванай кансістэнцыі. Пры мяшанні зручней за ўсё выкарыстоўваць электрычную дрыль з адмысловай асадкай-міксерам. Падчас падрыхтоўкі да нанясення складу на сцены вельмі карысна загадзя разлічыць прыкладны расход фасаднай тынкоўкі. Пры гэтым варта ўлічыць, што залежаць ён будзе большай часткай ад таўшчыні які наносіцца пласта.\nМожна прыгатаваць некаторы колькасць раствора, нанесці яго на сцяну, пасля чаго вымераць плошчу апрацаванай часткі. Далей, неабходна падзяліць агульную плошчу паверхні, меркаванай да пакрыцця, на плошчу атрыманай часткі. Вынік акругляецца ў большы бок і будзе азначаць, у колькі разоў большую колькасць спатрэбіцца для аздаблення ўсёй паверхні.\nЗвярніце ўвагу! Калі гаворка ідзе пра таўшчыню пакрыцця каля сантыметра, то на квадратны метр спатрэбіцца каля 1,5 кг цэменту.\nКалі падрыхтоўчыя працы будуць завершаны, можна будзе прыступаць да нанясення тынкоўкі на сцяну. Для гэтых мэтаў звычайна выкарыстоўваецца кельня. Неабходна накідваць тынкоўку на сцяну, прычым рабіць гэта неабходна такім чынам, каб яна не занадта распырсквалася.\nУ залежнасці ад жаданай тэкстуры пакрыцця паверхню альбо выраўноўваецца, альбо апрацоўваецца пры дапамозе адмысловых тэкстураваных валікаў. Такім чынам можна атрымаць рэльефную паверхню з тэкстурай, якая нагадвае кару дрэва.\nПасля нанясення тынкоўкі па ўсёй плошчы сцен, яе неабходна пакінуць да высыхання.\nПры правядзенні дадзенага тыпу работ, незалежна ад таго, якая тэхналогія нанясення фасаднай тынкоўкі ўжываецца, або які тып тынкоўкі выкарыстоўваецца, неабходна выконваць шэраг агульных правілаў:\nНельга тынкаваць толькі што збудаваныя сцены. Яны непазбежна будуць даваць ўсаджванне, а значыць, нанесеная тынкоўка парэпаецца, а можа і зусім адваліцца.\nРазгладжваць або тэкстураванай пласт трэба праз пэўны час пасля нанясення. Калі пачаць праводзіць гэтыя работы адразу пасля нанясення, тынкоўка, хутчэй за ўсё, будзе адставаць ад паверхні. Аднак калі чакаць доўга, то раствор стане занадта цвёрдым і непрыдатным для выкарыстання.\nКалі мяркуецца наносіць некалькі слаёў тынкоўкі, неабходна адзначыць, што таўшчыня аднаго пласта не павінна складаць больш чым 1,5-2 гл.\nСкладаючы вышэйсказанае, варта некалькі слоў сказаць пра тое, што працэс нанясення тынкоўкі можа быць некалькі складаным для пачаткоўца. У гэтым можна пераканацца, прагледзеўшы відэа з майстар-класамі прафесіяналаў. Таму для першага разу, у мэтах, перш за ўсё, эканоміі ўласных нерваў, варта звярнуцца да паслуг адмыслоўцаў.\nТынкоўка «Караед» - папулярнае фасаднае пакрыццё. Прапануем вам паглядзець, як яно наносіцца:\nПредыдущаяЯк зрабіць круглую дах\nСледующаяЯк зрабіць вентыляцыю дахі


Маратон Беларускай Атлянтыды: Гуманізм рускай літаратуры\n20 кастрычнік 2009, 19:39\nМаратон “Атлянтыдаў”, якія прагучалі на хвалях Свабоды ў сэрыі “Жыцьцё і сьмерць мітаў”. Штодня ад аўторка да суботы адмысловыя знаўцы разгадваюць тайны найноўшай беларускай міталёгіі. Тэма сёньняшняга выпуску — Гуманізм рускай літаратуры. Удзельнічае філёзаф Валянцін Акудовіч.\nПаўтор ад 23 ліпеня 2009 году.\nВячаслаў Ракіцкі: Расейскую літаратуру запачаткавала прыйсьце хрысьціянства на землі Русі. Першымі кніжнікамі былі грэкі, і пэўны час уся літаратура абмяжоўвалася перакладамі з грэцкай мовы. У пару Маскоўскай дзяржавы значную ролю ў мадэрнізацыі расейскай літаратуры адыгралі выхаванцы Кіева-Магілянскай акадэміі. Перадусім Сімяон Полацкі. Найбольшы росквіт рускай літаратуры прыпадае на 19 стагодзьдзе. Творчасьць Льва Талстога, Фёдара Дастаеўскага, Івана Тургенева, Мікалая Гогаля ды іншых зрабіла яе шырока вядомай ва усім сьвеце.\nВалянцін Акудовіч: Руская літаратура самапрэзэнтуе сябе як дыскурс высокай духоўнасьці і гуманізму У той жа час яна зьяўляецца магутным правадніком расейскай імпэрскай экспансіі на ўсю зямную кулю, і перадусім на суседнія краіны.\nВячаслаў Ракіцкі: Міт пра гуманізм рускай літаратуры быў сфармаваны ў самой Расеі, найперш самімі рускімі літаратарамі. Потым ён пашырыўся сярод многіх народаў. Натуральна, беларусы тут не былі выключэньнем. Наколькі гэты міт адпавядае сапраўднасьці рускай літаратуры, і ці быў істотным яго ўплыў на беларускую культуру?\nВалянцін Акудовіч: Мяркую, што нам вельмі важна зразумець сутнасьць гэтага міту, бо цягам апошніх стагодзьдзяў руская літаратура ўплывала на фармаваньне светапогляду беларусаў куды больш маштабна, чым якая яшчэ. У тым ліку і беларуская, якую нам Расейская імпэрыя дазволіла займець усяго стагодзьдзе назад. Да таго ж светапоглядна беларуская літаратура ўсё роўна толькі капіявала матрыцы рускай літаратуры. Таму будзе зусім ня лішнім зазірнуць у падыспод таго, што столькі часу арганізоўвала духоўны сьвет беларусаў. Асабіста я гэта вельмі востра адчуў, калі завяршыў рэдагаваньне кнігі амэрыканскай дасьледніцы Эвы Томсан “Імпэрыялізм рускай літаратуры”, якую на беларускую мову пераклала Тацяна Нядбай. Гэта -- акадэмічная манаграфія, якая сыстэмна і грунтоўна даводзіць, што ўся вялікая руская літаратура была (і застаецца) каляніяльнай па сваёй сутнасьці.\nІнакш кажучы, гэта тая ж імпэрская экспансія Расіі ва ўсе бакі сьвету, толькі сродкамі літаратуры.\nЦалкам чытаць перадачу ТУТ.\nГуманізм рускай літаратуры\nМаратон Беларускай Атлянтыды: Тарашкевіца\nМаратон Беларускай Атлянтыды: Вялікая Айчынная вайна\nМаратон Беларускай Атлянтыды: КДБ\nМаратон Беларускай Атлянтыды: Савецкі запаведнік\nМаратон Беларускай Атлянтыды: Homo soveticus


Зміцер Паліенка: Я свайго дамогся! - Хартыя'97 :: Навіны з Беларусі - Беларускія навіны - Рэспубліка Беларусь - Мінск\nХартыя_ 26 лiстапада 2020, Чацвер, 0:48\nЗміцер Паліенка: Я свайго дамогся!\nЗМІЦЕР ПАЛІЕНКА РЭЖА ВЕНЫ Ў СУДЗЕ\nМоцны жэст актывіста перавярнуў увесь сцэнар у судзе.\nКроў, пралітая ў зале суда над Змітром Паліенкам, прынесла вынік: суд адкрылі для грамадства, а большасць абвінавачванняў знялі. Працэс за «асабліва злоснае хуліганства» ў Менскім гарадскім судзе прадоўжыцца сёння а 10-й раніцы, паведамляе «Белсат».\nСпроба ўскрыць вены была пратэстам анархіста Змітра Паліенкі супраць таго, што працэс над ім зрабілі закрытым. Праз гадзіну Змітра вярнулі ў залу Менгарсуда, і ён заявіў: «Суд зрабілі адкрытым, я свайго дамогся!»\n«Гэта быў жэст моцны Змітра, якога дастаткова было, каб адкрыць суд і зняць большую частку абвінавачванняў. Акрамя “злоснага хуліганства”, з яго знялі ўсе абвінавачванні. Я так разумею, цяпер паспрабуюць збіць “палітычнасць” працэсу», – тлумачыць Вячаслаў Касінераў, анархіст.\nМаксім Вінярскі, адзін з каардынатараў грамадзянскай кампаніі «Еўрапейская Беларусь», заявіў, каментуючы сітуацыю з Змітром Паліенкам:\n«Яго садзяць за тое, што ён не скарыўся, не зламаўся, не падпарадкаваўся ім. І кожны актывіст, кожны палітык і праваабаронца павінен сёння стаяць тут у тым ці іншым выглядзе і падтрымліваць яго. Грамадства можа змагацца з міліцэйскім бязмежжам толькі разам».\n22.11 Апазнаная большасць удзельнікаў банды Эйсмант-Баскава 122,537\n20.11 Расшыфроўка размоў бандытаў з атачэння Лукашэнкі 113,622\n21.11 «Пачалася барацьба за выжыванне»: тры версіі тэлефонных зліваў ад адстаўнога палкоўніка КДБ Валерыя Косткі 97,056\n22.11 Десятки тысяч белорусов вышли на воскресный Марш по всей стране 95,090\n23.11 Праваслаўны арцыбіскуп адлучыў Лукашэнку ад царквы і аддаў яго анафеме 92,618\n20.11 Выкрыццё АЗГ Лукашэнкі: Эйсмант і Баскаў абмяркоўваюць праз тэлефон напад на беларусаў 76,632\n21.11 «Ъ»: Перад Лаўровым пастаўленая задача вярнуць да розуму Лукашэнку 72,105


02 верасень 2008, 23:00\nа. Ян Матусевіч і папа Ян Павал ІІ\nСёння ў 17 гадзін на вернікі й сьвятары Беларускай грэка-каталіцкай царквы сабраліся на Кальварыйскіх могілках, каб ушанаваць памяць Яна Матусевіча.\nЯн Матусевіч памёр 10 гадоў таму. Ён быў адным з тых. хто адраджаў Беларускую Грэка-Каталіцкую Царкву і быў першым яе дэканам.\nА.Андрэй Абламейка: «З айцом Янам быў прысутны Хрыстос»\nСёньня дзесяць гадоў, як ня стала сьвятара Яна Матусэвіча. Зь ягоным імем зьвязанае адраджэньне ў Беларусі грэка-каталіцкай царквы. Ягоную высокую мажную постаць можна было бачыць на ўсіх грамадзка-культурных імпрэзах канца 80-х пачатку 90-х гадоў. Ён выхаваў цэлую кагорту беларускіх уніяцкіх сьвятароў. Адзін зь іх — протапрэзьбітар парафіі сьвятога Язэпа Андрэй Абламейка прыгадвае пра свайго духоўнага бацьку Яна Матусэвіча:\n«Айцец Ян Матусэвіч для мяне быў маім духоўным айцом. Ён запомніўся мне такім вельмі дабрадушным, вясёлым чалавекам, заўсёды гатовым выслухаць цябе, памагчы, нешта табе падараваць. Першая Біблія, якую я меў у сваім жыцьці, — гэта была Біблія, якую ён мне падараваў. І для мяне асабіста ён быў вельмі блізкі.\nСёньня ў нашай традыцыі чытаецца Эвангельле ад Марка, адзінаццаты разьдзел. Гэта апавяданьне пра тое, як Ісус ішоў у Ерусалім і, захацеўшы есьці, падышоў да смакоўніцы. Убачыўшы, што на ёй няма пладоў, ён яе пракляў. Пасьля, калі ўжо вярталіся яны назад з апосталамі зь Ерусаліму, то ўбачылі, што смакоўніца засохла. Смакоўніца павінна была даць Хрысту плод. І расьліна, і кожны чалавек прыходзяць у гэты сьвет, каб даць нейкі плод, споўніць сваю мэту.\nСёньня была паніхіда на могілках. Я стаяў, глядзеў і думаў, што амаль усіх сьвятароў, якія былі там, айцец Ян хрысьціў. Доктарку багаслоўся Ірыну Дубянецкую таксама хрысьціў айцец Ян. Маю жонку Сьвятлану, сына Багдана і яшчэ шмат людзей, якія стаялі там, грэка-католікі, усіх іх айцец Ян хрысьціў. Ад кагосьці ён прымаў першую споведзь. І проста быў сапраўды духоўным бацькам адраджэньня нашай царквы.\nГэта якраз тыя плады, пра якія я казаў. Вось мы ўсе — жывыя плады айца Яна, плады ягонага жыцьця, ягонай працы.\nЯ сёньня над магілкай у яго згадваў словы, якія айцец Аляксандар Надсан сказаў на пахаваньні — што айцец Ян Матусэвіч ня мог ня быць сьвятаром. У любой сытуацыі, дзе б ён ні быў, што б ён ні рабіў, ён заўсёды заставаўся сьвятаром. І гэта было вельмі важна — прысутнасьць сьвятара на шматлікіх грамадзкіх акцыях, на нейкіх грамадзкіх сустрэчах, проста ў жыцьці людзей. Гэта было вельмі важна тады, у канцы 80-х і на пачатку 90-х.\nЗ айцом Янам быў прысутны Хрыстос. Я яго такім запомніў і такі ён для мяне сёньня ёсьць».


Peugeot зрабіла "матацыклетны" RCZ R\nThread: Peugeot зрабіла "матацыклетны" RCZ R\nPeugeot аб'яднала намаганні з вядомай ў матацыклетным свеце італьянскай Bimota для стварэння новай спецверсіі гарачага RCZ R. Прэм'ера асаблівай двухдверки з багатым наборам апгрэйдаў адбылася на мотошоу ў Вероне.\nУ Пежо называюць навінку PB104. Літары тут сімвалізуюць назвы кампаній, тады як адзінка і 04 — нумар праекта і чатыры колы адпаведна. Як бы тое ні было, куды больш цікавыя лічбы ўтрымліваюцца ў ТТХ — 1,6-літровы турбомотор RCZ R, у сцёку які выдае крыху больш за 270 л. с., абзавёўся новымі мазгамі і выхлапной сістэмай. У выніку бензінавая чацвёрка выдае 304 сілы, аднак па дынаміцы інфармацыі, на жаль, няма.\nКасаемо іншых навін адзначым 380-міліметровыя тармазныя дыскі спераду і 4-поршневыя суппорты, прыніжаную на 10 мм падвеску, трохкаляровы афарбоўка ў стылі Bimota разам з адмысловымі коламі, а таксама аздобленыя алькантарой сидушки і іншыя касметычныя рыскі ў салоне.\nАсобнай увагі заслугоўвае спецбокс для шлемаў замест задніх крэслаў, мультымедыя TomTom Bridge з 7-цалевым дысплеем і дзве камеры GoPro ў камплекце. З гэтымі і іншымі фішкамі запрашаем у пазнаёміцца нашу галерэю. Як вам такі Peugeot?\nAudi зрабіла "шоферскую" A8\nZagato зрабіла "Монстра"\n"Беспілотнік" Google выедзе на звычайныя дарогі ўжо гэтым летам\n"КАМАЗ-Майстар" разграміў сваіх супернікаў на "Дакары"\nЛеанід Навіцкі: "Дакар" - гэта сур'езна і надоўга!"


„Белавія” ўкараняе паслугу папярэдняга выбару месцаў | БЕЛАРУСКАЕ РАДЫЁ РАЦЫЯ\nЗ 3 кастрычніка “Белавія” прапануе пасажырам скарыстацца паслугай папярэдняга выбару месца ў салоне самалёта на сайце авіякампаніі падчас або пасля куплі білета.\nУ тэставым рэжыме паслуга будзе даступная на рэгулярных рэйсах у/з Алматы, Нур-Султан, Ашхабад, Баку, Барселону, Батумі, Ерэван, Жэневу, Ларнаку, Лондан, Парыж, Тбілісі.\n«Сэрвіс папярэдняга выбару месцаў, які выкарыстоўвае большасць замежных авіякампаній, дазволіць пасажырам загадзя забраніраваць месцы з павялічанай адлегласцю паміж радамі крэслаў (напрыклад, рады каля аварыйных выхадаў і першыя рады эканом класа), якія раней не былі даступныя для анлайн-браніравання. Новая паслуга будзе прадастаўляцца дадаткова да ўжо наяўнай магчымасці бясплатнага выбару месца ў працэсе анлайн-рэгістрацыі на сайце авіякампаніі.\nПакуль дадатковая паслуга запушчана ў тэставым рэжыме, аднак ужо ў хуткім часе пасажыры змогуць выбіраць месца на ўсіх рэйсах авіякампаніі, , – пракаментаваў генеральны дырэктар ААТ «Авіякампанія «Белавія» Анатоль Гусараў.\nКошт дадатковай паслугі вар’іруецца ад размяшчэння ў салоне самалёта ад 5 да 30 еўра. Для ўдзельнікаў праграмы “Белавія Лідар” залатога ўзроўню і пасажыраў бізнэс-класа паслуга бясплатная. У выпадку тэхнічнай немагчымасці прадаставіць месца аплочанай катэгорыі, авіякампанія пакрые поўны кошт паслугі. Падрабязныя ўмовы яе аказання размешчаны на сайце авіякампаніі.\nПаслуга выбару месца будзе актыўная да 24 гадзін да вылету рэйса. Пасля пазначанага часу ўсе месцы, што засталісь, становяцца даступнымі для рэгістрацыі бясплатна, за выключэннем месцаў з павялічаным адлегласцю паміж радамі крэслаў, а таксама месцаў у пачатку салона эканамічнага класа. Для такіх месцаў магчымасць скарыстацца платным выбарам застаецца да трох гадзін да вылету рэйса. Непрададзеныя месцы названых катэгорый будуць даступныя для рэгістрацыі на стойцы ў аэрапорце бясплатна.\nАвіякампанія “Белавія” вядзе ўкараненне новых дадатковых паслуг у супрацоўніцтве з Sabre Corporation, вядучым пастаўшчыком тэхналогій для сусветнай індустрыі турызму і падарожжаў. Новая паслуга па папярэднім выбары месцаў укаранёная ў рамках рэалізацыі планаў па паступовым пераходзе да тарыфных брэндаў, што дазволіць прапанаваць пасажырам больш нізкія роўні тарыфаў за кошт рознага набору паслуг, якія прадастаўляюцца.\nФота прэс-службы „Белавія”


Аўтар Уладзіслаў Гарбацкі (старонка 2) | Новы Час\nГрамадскае аб'яднанне беларусаў Літвы Dapamoga зладзіла 20 верасня ў Вільні ля Прэзідэнтуры акцыю "Дзень Салідарнасці з Беларуссю". У маніфестацыі прынялі ўдзел каля 100 чалавек.\nЧарговы пікет супраць інтэграцыі Беларусі з Расіяй зладзілі беларусы Вільні. Па ініцыятыве арганізатараў акцыі Вікторыі Андруковіч і Кірылы Крывіцкага пікетоўцы сабраліся 19 снежня каля беларускага пасольства пад ужо старым і сталым усім вядомым слjганам «Беларусь — гэта не Расія!»\nУ пікеце прынялі ўдзел беларусы і прадстаўнікі іншых краін, салідарныя з Беларуссю.


У Воршы павесілі расьцяжку “Свабоду Адяксандру Казуліну!”\n06 ліпень 2006, 18:00\nРадыё Свабода Невядомыя аршанскія прыхільнікі палітыка, якога сёньня судзяць у Менску, вырашылі падтрымаць яго. Расьцяжка зьявілася а пятай раніцы на парэнчах чыгуначнага моста над вуліцай Міру, у раёне заводу плаўленых сыроў.\nУбачыць надпіс “Свабоду Аляксандру Казуліну” змаглі сотні аршанцаў, якія зранку ехалі на працу або на кірмаш у цэнтар гораду. Расьцяжка правісела каля трох гадзінаў, затым яе зьнялі мясцовыя міліцыянты.\nГэта ўжо другі выпадак праявы салідарнасьці аршанцаў з Аляксандрам Казуліным праз транспарант: месяц таму, 8 чэрвеня, расьцяжка са словамі “Свабоду Аляксандру Казуліну!” зьявілася на парэнчах моста цераз Дняпро, непадалёк ад заводу “Чырвоны барацьбіт”. Лёс абодвух палітычных плякатаў аднолькавы — іх забралі ў пастарунак як рэчавыя доказы. Арганізатараў ды ўдзельнікаў акцый салідарнасьці супрацоўнікі міліцыі пакуль не знайшлі.


У чым сапраўды розніца паміж сатырай і фаўнам? 2020\nУ чым сапраўды розніца паміж сатырай і фаўнам?\nСайтр: адзін з класа юрлівых, п'яных лясных багоў, намаляваны як чалавек з конскімі вушамі і хвастом альбо казіным хвастом, бакамі, капытамі і рагамі. Яны паслядоўнікі Дыяніса, і іх асноўная дзейнасць - пітво, танцы і паляванне на німфаў. Вядомы сатыр - гэта Пан, бог прыроды. Яны грэцкага паходжання.\nФаўн: адзін з класа юрлівых вясковых багоў, намаляваны як чалавек з казінымі рагамі, вушамі, нагамі і хвастом. У іх таксама маленькія рогі. Іх суправаджае бог Фаўн, якога таксама называюць Луперкус. Ён бог дзікай прыроды, урадлівасці і аракула. Яны рымскага паходжання.\nУ асноўным яны практычна аднолькавыя і маюць аднолькавыя мэты ў міфалогіі. Звычайна абодва фанаты і казцы адлюстроўваюцца як людзі, сыны духаў прыроды, якія блукаюць і ганяюцца за іншымі духамі прыроды.\nАбодва імёны часта выкарыстоўваюцца ўзаемазаменна ў нашы дні, але сатыры і фауны на самай справе маюць зусім іншае паходжанне і першапачаткова моцна адрозніваліся адзін ад аднаго. У грэчаскіх мастацкіх і літаратурных творах архаікі (каля 800 - каля 510 да н.э.) і класічнай (каля 510 - 323 да н.э.) сатыры - гэта клас п’яных і юрлівых мужчынскіх духаў прыроды з доўгімі вострымі вушамі, доўгія, доўгія конскія хвосцікі і велізарныя, пастаянна вертыкальныя фаліі (гэта значыць пенісы). Лічыцца, што яны жывуць у раёнах пустыні, аддаленых ад чалавечай цывілізацыі, такіх як лясы, горы, лясы і даліны.\nЯны адлюстроўваюцца як камічна агідныя, з усімі рысамі, якія грэкі палічылі фізічна непрывабнымі, такімі як пырскі нос, цыбульныя вочы і дзікія, мутныя валасы і бароды. Часам яны лысыя і амаль заўсёды выяўляюцца голымі. У вазавых карцінах яны часта адлюстраваны ў распусным і нецэнзурным паводзінах. Яе хамства і любоў да віна, жанчын і фізічныя задавальнення - гэта асноўныя характарыстыкі яе паводзін.\nВось некалькі даволі тыповых класічных грэчаскіх прадстаўленняў сатыраў:\nСатыры, напэўна, найбольш вядомыя па вынаходству хораў для жанру старажытнагрэчаскай драматургіі, вядомага як "сатырныя гульні". Гэта былі кароткія творы, выкананыя пасля трылогіі трагедый, каб палегчыць настрой. Гэтыя «сатырычныя гульні» часта пародыруюць трагедыі, таму што яны ўсталёўваюцца ў эпоху гераізму, традыцыйную сцэну трагедый, але з той крытычнай розніцай, што сатыры гулялі на сцэне рознага кшталту камічных ідыётаў.\nНа працягу архаічнага і класічнага перыяду сатыры практычна заўсёды дэманстраваліся з конскімі рысамі, але ў больш позні эліністычны перыяд (прыблізна 323 - прыблізна 31 год да н.э.) яны часам былі прадстаўлены козепадобнымі рысамі. Гэтая новая тэндэнцыя, верагодна, была вынікам зліцця з патэльнямі, множнымі формамі бога Пана, у якога былі ногі і рогі козы.\nФаўны - гэта лясныя духі рымскай міфалогіі, якія былі намаляваны ножкамі і рагамі коз з самага пачатку. Яны, верагодна, паўсталі ў форме множнага ліку бога Фаўна, які, магчыма, паходзіў з * Péh2usōn, рэканструяванага праіндаеўрапейскага бога, які, як лічыцца, родапачынальнік Пана, а таксама ведычны бог сонца Пушан. З самага пачатку фавонам увогуле не хапала адкрытай рыбалкі сатыраў. Замест гэтага яны былі сарамлівымі, адзінокімі істотамі аддаленай пустыні, якія ў асноўным трымаліся перад сабою.\nПадвяргаючыся грэчаскай культуры, рымляне сінхранізавалі ўласнае карэннае боства з грэчаскімі, захавалі ўласныя імёны, але прынялі характарыстыкі і характарыстыкі грэчаскіх бостваў. Рымляне прыйшлі да першага стагоддзя да нашай эры, каб цесна звязаць фаны і сатыры. Да канца першага стагоддзя нашай эры фаўны і сатыры практычна не адрозніваліся адзін ад аднаго, і гэтыя дзве назвы выкарыстоўваліся ўзаемазаменна.\nЗ часоў эпохі Адраджэння сатыры і фаўны былі намаляваны амаль аднолькава практычна паўсюдна, з нагамі і рагамі коз. Вось некалькі рэпрэзентатыўных уяўленняў пра паслярэнесансных сатыраў / фаўнаў.\nГэта карціна "Сатыр і німфа", напісаная ў 1623 годзе галандскім мастаком Жэрарам ван Хонтхорстам:\nГэта карціна Німфа, выкрадзеная фаўнам і намаляваная французскім акадэмічным мастаком Аляксандрам Кабанелем у 1860 годзе:\nГэтая карціна, якая, напэўна, адно з самых вядомых сучасных уяўленняў пра сатыру, - німфы і сатыры, напісаная ў 1873 г. французскім акадэмічным мастаком Уільямам-Адольфам Буге:\nКалі хто хоча даведацца больш, я галоўны аўтар сёлетняй рэдакцыі артыкула Вікіпедыі "Сатыр", у якім я прывожу значна больш інфармацыі пра сатыраў, чым я даў тут. Калі вы хочаце атрымаць дадатковую інфармацыю па гэтай тэме, настойліва рэкамендую прачытаць гэты артыкул і працягваць з гэтага. Я пералічыў некалькі выдатных крыніц у бібліяграфіі.\nРымская міфалогія - гэта па сутнасці вузкае пераасэнсаванне грэчаскай веры; Рымляне літаральна абагаўлялі старажытных грэкаў і спрабавалі пераймаць іх ва ўсіх сферах, якія маглі. Таму мае сэнс, што рымляне прынялі грэчаскую рэлігію і міфалогію як уласную.\nЗразумела, мовы вельмі розныя, і таму такім чынам богам і іншым міфалагічным дзеячам пры перасадцы ў Рым прысвойвалі новыя імёны. Напрыклад, грэчаскі бог падземнага свету Хадэс стаў рымскім богам смерці Плутон (пры невялікай дапамозе этрускага міфа, але гэта гісторыя яшчэ на адзін дзень). Грэчаскі сатыр таксама стаў называцца Фаўн у Рыме.\nТак, доўга адказвайце на сваё пытанне, але яны па сутнасці адно і тое ж стварэнне; Адзінае адрозненне складаецца ў тым, што ваша сістэма адліку з'яўляецца грэчаскай ці рымскай.


Як рабілі рэформу адукацыі ў Славаччыне. Частка 2 | Інфармацыйна-метадычны партал для настаўнікаў\nМарцін Крыж: Пра падводныя камяні, памылкі і перспектывы рэформы адукацыі\nМарцін Крыж (Martin Kríž) – славацкі эксперт у рэформе адукацыі. З 1995 года працаваў як настаўнік, змяніў 5 школ: дзве базавыя, дзве гімназіі, адну спецыяльную прафесійную школу. Чатыры гады працаваў у Нацыянальным педагагічным інстытуце, які распрацоўвае рэформы і законы. З 2005 г. супрацоўнічае са школамі як дарадца, вядзе праграмы, трэнінгі. Сфера інтарэсаў: змест адукацыі, грамадзянскае выхаванне.\nАсноўныя моманты, якія паказваюць, што посткамуністычная рэформа завершаная, гэта:\nаўтаномія школ і настаўнікаў у выбары зместу і методык;\nарыентацыя на каштоўнасны складнік адукацыі.\nАле ў славакаў няма ўпэўненасці, што гэты працэс закончаны.\nПлюралізм: магчымасць існавання прыватных і царкоўных школ нароўні з дзяржаўнымі\nПлюралізм і выбар школ існуе. Грошы з бюджэту ў Славаччыны ідуць за кожным вучнем. Таму з фінансавага гледзішча адкрыць прыватную школу стала не так складана, але недзяржаўных школ не ўзнікла адразу шмат. Працэс заняў 3 гады. На гэтую тэму не было грамадскай дыскусіі: яны ўзніклі, і людзі прызвычаіліся, што яны ёсць. Прыватныя і царкоўныя школы павінны прытрымлівацца дзяржаўнага зместу адукацыі, яны могуць мяняць толькі методыкі.\nАўтаномія школ і свабода настаўнікаў\nПаводле закону, славацкая дзяржава толькі задае арыенцір, чаму вучыць – рамкавую праграму, а кожная школа можа стварыць праграму самастойна. Але насамрэч гэтыя праграмы існуюць толькі на паперы.\nВялікая праблема ў неэфектыўнай сістэме павышэння кваліфікацыі настаўнікаў. У кожныя 7 год славацкі настаўнік павінен прайсці перакваліфікацыю і набраць пэўную колькасць “крэдытаў” (кваліфікацыйных балаў). І хаця існуе каля 170 акрэдытаваных (прызнаных дзяржаваю) праграм і курсаў, манаполію на навучанне настаўнікаў трымае адна ўстанова – Метадычна-педагагічны цэнтр, які фінансуецца дзяржавай і прысвойвае кваліфікацыйныя катэгорыі. Настаўнік не можа з выдзеленых дзяржаваю сродкаў аплаціць сваё навучанне, калі захоча атрымаць “крэдыт” у іншым месцы – напрыклад, у педагагічным універсітэце ці грамадскай адукацыйнай арганізацыі. Толькі за свае грошы. У няроўных умовах няма канкурэнцыі. Метадычна-педагагічны цэнтр як манапаліст не мае матываў рабіць якасныя метадычныя распрацоўкі.\nВыснова – недастаткова даць свабоду. Трэба стварыць канкурэнтную атмасферу, якая прымушае адукацыю развівацца.\nСлавакі вырашылі, што школа можа сама выбіраць сабе профіль. Аўтаномія школ у выбары кірункаў навучання вырашае шмат праблемаў, але ёсць і мінусы: вучні атрымліваюць атэстаты, аднолькавыя адзнакі ў якіх не адпавядаюць аднолькавым ведам. Але з гэтым можна справіцца.\nДругая праблема – у якім-небудзь мястэчку бывае ўсяго адна школа, і дзеці не маюць выбару профілю. Калі ж вучань мяняе школу, то не заўсёды зможа знайсці іншую з падобнымі праграмай і кірункам. Вырашэнне гэтай праблемы патрабуе фінансаў. Новая школа зможа падцягнуць вучня, калі будзе мець грошы. Дэмакратыя патрабуе фінансавай падтрымкі.\nСёння існуюць школы, якія прытрымліваюцца розных педагагічных канцэпцый, у настаўніка з’явілася свабода ў выбары зместу і методык – гэта пазітыўныя змены. Аднак без належнай падтрымкі, без наладжанага супрацоўніцтва ў школах і паміж імі шмат настаўнікаў сутыкаюцца з прафесійным выгараннем, яны не заўважаюць пазітыўных зменаў. Часта такія дэматываваныя настаўнікі чакаюць толькі пенсіі, нікому не кажуць пра свае праблемы, пра іхны стан могуць ведаць толькі бацькі дзяцей ці вельмі блізкія людзі. Ахвотныя актыўныя настаўнікі ёсць, але калі іх не падтрымаць, то яны далучацца да тых, якія згарэлі, стаміліся псіхалагічна. Інспекцыя, якая кантралюе школы, можа знайсці памылку ў паперах. Яе не цікавіць, што гэты настаўнік можа добра вучыць. Гэта вельмі дэматывуе.\nШто робім, каб настаўнік не выгараў псіхалагічна? Рыхтуем праграмы, якія не толькі навучаюць настаўнікаў, але і падтрымліваюць іх. Бывае дастаткова арганізаваць форум для настаўнікаў, дзе школы могуць падзяліцца досведам, абмяняцца матэрыяламі.\nАрыентацыя на каштоўнасны складнік адукацыі: якіх людзей мы выхоўваем\nСамы галоўны вынік адукацыі – людзі, якіх мы выхоўваем. Якія каштоўнасці падзяляюць, якія маюць якасці выпускнікі? Ці яны ўмеюць толькі выконваць інструкцыі настаўніка – ці крытычна мысляць, асэнсоўваюць, прымаюць усвядомленыя рашэнні? Ці ўспрымаюць яны свабоду і ці нясуць за яе адказнасць? Тут Славаччына знаходзіцца толькі ў самым пачатку сапраўдных рэформаў.\nРэформа будзе паспяховай, калі настаўнікі ўсвядомяць мэты адукацыі. Каля 15 год цягнуцца дыскусіі, што змяніць, каб выпускнікі школаў былі не толькі адукаванымі, але і паспяховымі ў сучасным свеце, што немагчыма без актыўнай каштоўнаснай пазіцыі.\nЭксперты прыйшлі да трох асноўных думак, як палепшыць адукацыю: трэба менш даваць завучваць на памяць, трэба даць школам свабоду ў выбары канцэпцый і профіляў навучання, трэба ўводзіць у школы інфармацыйныя тэхналогіі.\nАле калі меней вучыць на памяць, то чаго трэба болей?\nПершы кірунак – гуманістычны: навучанне праз гульню, забавы, экскурсіі, камунікацыю. Такі падыход настаўнікі найбольш выкарыстоўваюць, але і найбольш крытыкуюць. Не ўсе настаўнікі ўмеюць з гэтымі метадамі працаваць, каб адначасова даць дастаткова кагнітыўных ведаў.\nДругі кірунак – акадэмічны: менш матэрыялу, але большы акцэнт на развіццё крытычнага мыслення, выкананне творчых заданняў, даследаванняў, праектаў.\nТрэці – развіццё практычных уменняў. Але тут таксама ўзнікаюць дыскусіі: чалавек можа лягчэй сябе рэалізаваць у працы, але ці будзе яму хапаць культурнага развіцця?\nДа канца так і не вызначана: калі адысці ад схаластычнага навучання, то чым яго замяніць?\nНа ўвядзенне ў школы інфармацыйных тэхналогій і тэхнічных сродкаў навучання ў Славаччыне былі затрачаны вялікія грошы, але настаўнікі выкарыстоўваюць толькі 80% магчымасцяў тэхнікі. Вучні ведаюць ІКТ лепш, чым настаўнікі.\nУ гэты момант не існуе адзінага меркавання пра перавагу таго ці іншага кірунку.\nСёння патрэба не ў новых папяровых законах, а ў тым, каб запрацавалі тыя, якія ўжо фармальна дзейнічаюць. Рэформа ідзе нялёгка. Апошнія тры гады вядуцца размовы, што трэба вярнуць усё назад. Але настаўнікі і дзеці ўжо прызвычаіліся да большай свабоды і не пагодзяцца працаваць па-старому.\nЗрэшты, у 2016 годзе да ўлады можа прыйсці новая партыя і ўсё памяняецца.\nШто я параіў бы беларускім настаўнікам\nНемагчыма параўнаць, наколькі свабодны настаўнік у Славаччыны і ў Беларусі. Славацкіх настаўнікаў не прымушаюць фальсіфікаваць выбары або рабіць рамонт школы.\nНапэўна, і ў Беларусі, і ў Славаччыне патрэбная большая свабода для настаўнікаў, школ, прызнанне дзяржаваю статусу і ролі грамадскіх арганізацый. Самае галоўнае – атмасфера супрацоўніцтва, а не стварэнне ворагаў. Каб усе, хто маюць поспехі, не хавалі іх, а дзяліліся, каб не баяліся адкрыта прызнаваць праблемы. Толькі тады рэформа будзе ісці паспяхова.\n4. Рэформа адукацыі ў Славаччыне: высновы для Беларусі


Міхась Касцевіч. Частка 1. Баброўня - астравок культурнага адраджэння ў Заходняй Беларусі. - harodnia.com - гісторыя і архітэктура Гродна\nЗа сваю няпростую службу асочнікам у часы Вялікага Княства жылося вальней, чым звычайным прыгонным сялянам. Нават у тыя часы, калі перастала існаваць Рэч Паспалітая, і на змену каралеўскаму эканому прыйшоў расейскі бюракрат, і калі перавялі іх у разрад казённых прыгонных, пушчанскіх жыхароў стараліся асабліва не чапаць. Былыя асочнікі сплаўлялі па Котры да Нёмана лес, выконвалі сякія-такія іншыя павіннасці, але працягвалі лічыць сябе вольнымі. Пасля рэформы 1861 года хутка ўзняліся на ногі, дакупілі зямлі ў закладзеных-перазакладзеных панскіх маёнтках і пачалі паднімаць сваіх дзяцей, даючы ім прызваітую, не абы-якую адукацыю.\nКалі ж пачалася ваенная завіруха і, як велікан на гліняных нагах, абрынулася Расейская Імперыя, нашчадкі пушчанскіх асочнікаў, былыя народныя настаўнікі, а зараз афіцэры таксама ўжо былога царскага войска, былі ў шэрагу першых, хто ўзняў сцяг барацьбы за Незалежную Беларусь. Сярод іх былі і ўраджэнцы Баброўні – маленькай лясной вёсачкі з-пад Скідзеля – паэты Макар Краўцоў і Міхась Васілёк.\nАўтар прапанаванай ніжэй чытачу працы – Міхась Платонавіч Касцевіч не дажыў да таго моманту, калі яна ўбачыць свет. Ён памёр напрыканцы 2003 года маючы ўсяго 60 год. Міхась Платонавіч быў сынам знакамітага ў свой час на Скідзельшчыне грамадскага дзеяча талстоўца Платона Касцевіча, пляменніка знакамітага беларускага паэта Макара Краўцова. Міхась Платонавіч нарадзіўся 12 лістапада 1943 года ў Баброўні. Спачатку вучыўся ў школе ў вёсцы Бандары, пасля яе закрыцця скончыў сем класаў у Галавацкай школе. Потым крыху папрацаваў памочнікам камбайнёра ў калгасе “Перамога”. У 1962-1965 гг. адслужыў у войску, вучыўся ў гродзенскім політэхнічным і хіміка-тэхналагічным тэхнікумах і усю рэшту жыцця прапрацаваў у розных будаўнічых арганізацыях Гродна. Аднак прага да літаратурнай працы пакрысе перамагала (сказвалася, мабыць, генетыка Касцевічаў-Краўцовых) і Міхась Платонавіч пачаў пакрысе пісаць. З 1996 друкаваўся года ў газетах “Сельская Навіна”, “Пагоня”, “Гродзенская праўда”, “Народная Воля”. Выйшаўшы ў 2000 годзе на пенсію Міхась Платонавіч пачаў рэалізоўваць задумку свайго жыцця – пачаў пісаць невялікую кнігу пра гісторыю роднай Баброўні. Кніга ў цэлым была закончана, але раптоўная смерць аўтара перарвала гэтую працу.\nМіхась Платонавіч не быў прафесійным гісторыкам ды, уласна кажучы, і не імкнуўся напісаць аб сваёй роднай вёсцы навуковую манаграфію. Менавіта таму ёсць у яго працы некаторыя моманты, асабліва цікавыя чытачу, якія варта было б раскрыць больш поўна і дакладна. Гэта тычыцца найперш радаводаў двух знакамітых беларусаў-ураджэнцаў Баброўні – паэтаў і грамадскіх дзеячаў Макара Касцевіча (Макара Краўцова) і Міхася Касцевіча (Міхася Васілька). Прыведзеная ніжэй інфармацыя грунтуецца на архіўных звестках, сабраных Міхасём Платонавічам і гродзенскім гісторыкам Сяргеем Токцем.\nМіхал Платонавіч Касцевіч.\nУласна як вёска Баброўня з’явілася недзе паміж 1851 і 1858 гадамі. Стварылі яе чатыры сям’і казённых сялян: Курылы, Будзькі і дзве сям’і Касцевічаў. Абедзве сям’і Касцевічаў перасяліліся ў Баброўню з Берштаў, паколькі ў рэвізскай казцы 1851 г. яны яшчэ згадваюцца ў Берштах, а ў казцы 1858 г. ужо ў Баброўні. Ніякага блізкага сваяцтва паміж гэтымі сем’ямі не было, хаця, безумоўна, Касцевічы мелі нейкага аднаго продка, які жыў, напэўна, у XVI ці XVII стагоддзях.\nПершы з Касцевічаў – Фёдар Юр’ев (Юр’евіч), меў у 1858 годзе 54 гады (хутчэй за ўсё яму было на тры–чатыры гады болей). Яго сын Антон (каля 1818 г.н., магчыма крыху пазней) меў малодшага сына, якога таксама звалі Антон (каля 1854 г.н.). Пад час усерасійскага перапісу, які праводзіўся ў 1896 годзе, старэйшаму Антону было ўжо 80 гадоў, малодшаму прыкладна 40. Антон Антонавіч Касцевіч меў сына Осіпа, якому ў 1896 г. быў 21 год і які ў гэты час жыў з сям’ёй у старожцы каля возера Можнева. Менавіта ў Восіпа Касцевіча ў 1905 г. нарадзіўся сын Міхась – будучы знакаміты беларускі паэт Міхась Васілёк.\nТакім чынам галава адной з сем’яў Касцевічаў, што заснавала Баброўню – Фёдар Юр’евіч быў прапрадзедам Міхася Васілька.\nГалаву другой сям’і звалі Фёдар Гаўрылаў Касцевіч (каля 1825 г.н.) і ў 1858 годзе ён таксама ўжо жыў у Баброўні. У Берштах у гэты ж час жыў Венедзікт Гаўрылаў Касцевіч (каля 1820 г.н.), напэўна, брат Фёдара Гаўрылавіча, які меў аднагадовага сына Матвея (Мацея). Са студзеня 1883 года Матвей Венедзіктавіч Касцевіч (было яму каля 26 гадоў) быў прыпісаны да сям’і свайго дзядзькі Фёдара Гаўрылавіча, магчыма таму, што апошні меў толькі аднаго сына, які рана памёр.\nМатвей Касцевіч і яго жонка Марыя мелі шэсць сыноў і адну дачку: Хведара (1872 г.н.), Габрыэля (1874 г.н.), Антона (1876 г.н.), Сымона (каля 1881 г.н.), Макара (1891 г.н.) – будучага паэта Макара Краўцова, Бенядзікта (каля 1894 г.н.) і дачку Агаф’ю (каля 1883 г.н.).\nТакім чынам Макар Краўцоў быў сынам Матвея (Мацея) Венедзіктавіча Касцевіча, які перасяліўся ў Баброўню да свайго дзядзькі ў 1883 годзе. Атрымоўваецца, што блізкімі сваякамі беларускія паэты не з’яўляліся, што, аднак, не перашкаджала ім супольна працаваць на ніве беларускага нацыянальнага адраджэння.\nСёння імёны Міхася Васілька і Макара Краўцова бадай ніяк не ўшаноўваюцца на афіцыйным узроўні. Не перавыдаюцца іх творы, вершы не вывучаюцца ў школе. Дык няхай жа гэтая праца будзе маленькай цаглінкай у будучы помнік не толькі абодвум паэтам, але і самому Міхасю Платонавічу і ўсім іх землякам – жыхарам зараз амаль апусцелай Баброўні.\nБаброўня - астравок культурнага адраджэння ў Заходняй Беларусі.\n1. Дзе нашы карані\nКожнаму з нас цікава заглянуць у мінулае, знайсці звесткі пра сваіх продкаў, успомніць усе тыя звычаі, абрады і нават дыялекты, гаворкі даўно мінуўшых часоў. Для мяне — апошняга з роду Краўцовых, даўно хацелася заняцца пошукамі. Край наш здаўна ўваходзіў у Гродзенскую (Стрыеўска-Бярштанскую), па другіх крыніцах, пушчу. Вёска Бершты ў часы Рэчы Паспалітай была як значным адміністрацыйным цэнтрам, так і вотчынай каралеўскай знаці. Сюды на забавы, адпачынак і асабліва паляванне з'язджаліся многія вяльможныя асобы. Нават Магдэбурскае права аб самакіраванні для горада Гродна падпісана было ў Берштах.\nВёска Бершты ў тыя даўнія часы складалася з двух вёсак: Бераставіца і Косцевічы. З часам абедзьве вёскі зліліся ў адну. Калі ў разросшайся вёсцы стала не хапаць ворыўнай зямлі і сенажаццяў, людзі сталі сяліцца, з дазволу ўлад, на прывабных месцах казённых лясоў. Мясцовасць Баброўня была адной з найлепшых. Вялікая колькасць заліўных лугоў па абодва бакі Котры і лепшыя па якасці, у параўнанні з Берштаўскімі, ворыўныя землі канчаткова пераканалі ў гэтым першых каланістаў. Нават першапачатковая назва вёскі была Баброўня-Калонія. Баброўня відаць атрымала назву ад вялікай колькасці баброў, што вадзіліся на Котры. Нават сёння іх столькі, што на падворку суседа Сцяпана Чэпіка, які сам жыве ў Скідзелі, яны павалілі некалькі ўжо не маладых яблынь.\nПершымі каланістамі былі жыхары берштаўскіх Косцевічаў і магчыма Бераставіцы. Прозвішчы Косцевіч і Будзько гавораць аб гэтым. Трохі пазней сюды ж пераехалі з вёскі Сухары тры браты Іван, Мікалай і Мацей Курыла.\nВельмі цікава, што ў тыя даўнія часы часта першыя паселішчы і людзі, якія іх займалі, называліся па роду сваіх заняткаў. Стральцы ці стралкі, служачыя на ахове лесу, асочнікі — людзі, што збіралі сок з хвояў ці смалу жывіцу (насамрэч “асочнікамі” называлі сялян, якія ахоўвалі ўваходы ў вялікакняжацкую пушчу, “асочвалі” яе – заўв. рэд.), бортнікі, якія займаліся развядзеннем пчол на вялікіх дрэвах - борцях, рыбакі, асноўным заняткам якіх была лоўля рыбы. Вёскі з такімі назвамі знаходзім вельмі часта. Стральцы 1-ыя, Стральцы 2-ія, Асочнікі ля Сапоцкіна і старая назва вёскі Карашава, Рыбакі на беразе Котры ў Шчучынскім раёне. Абруб ля Астрыны азначае "отруб" кавалку лесу для аховы яго стралку.\nБадай што першыя звесткі пра Баброўню знаходзім у рапарце чыноўніка па асобых даручэннях Філеўскага на імя гродзенскага губернатара Бабяцінскага ад 14 верасня 1826 году, дзе між іншым чытаем: "Казённые земли И луга зделались известными под именами фольварковыми. В таковом положении застигла ИХ первая по присоединении Литвы к России Люстрация, производимая в 1795 году, а в 1798 утвержденная и с того времени восприявшая свое действие.\nПо сей Люстрации, Гродненское лесничество разделено на четыре части... Бобровскую, Стриевскую, Берштанскую и Мотыльскую, в КОИХ прежде ЖИЛИ подлесничие, а теперь места СИИ обращены в фольварки, как равно заведены таковые ж в Пальнице и Крапивнице".\nАдсюль вынікае, што як фальварак Баброўня існавала яшчэ пры Рэчы Паспалітай. Пра першыя гады існавання фальварка ў царскай Расеі чытаем у тым жа дакладзе на старонцы 45: "Некаторые из крестьян 18-ти деревень в имении господина Вице Губернатора Русоте разстоянием от 1 до 11 миль с упряжью и пешие, ближайшие отбывали там барщину и прочие повинности, быв занимаемы всякими работами, другие возили в Русоту из фольварка к лесничеству принадлежащему Бобровни из леса доски, а назад в Бобровню картофель и хлеб на винокурню — перевозили строения из фольварка Крыничной и прочее — иные отрабатывали в Русоте долг, в число которого за дни в оном выслуженные, засчитывалось пешим по 15-ть [капеек], а с упряжкою по 30 [капеек], с прибавлением каждому за летние дни по 2,5 [капейкі] серебром.\nКрестьяне Мостовской части вообще были употребляемы по их согласию, в имениях отстоящих от 1-ой до 4-х верст как то: Каменке, Старжинках, Цыдзиковщине и Стефанишках.\nК тому первые ежегодно зимою с облавных дней приготовляли лес, свозили его на своем скоте к реке Котре и сплавляли его в Гродно к Г-ну Вице Губернатору.\nТем ощутимее для крестьян лесничества сии повинности; что они большею частию имеют усадебной земли весьма мало, во всех же вообще она неплодородна и из числа деревень его составляющих у семнадцати пространств от 5/48 до 1/5 на хозяина уволоки, а из них у двух Щенце и Новосёлках по 1-ой уволоке на хозяина, и от того столь малого количества земель, отобрано таковых от деревни Щенца к фольварку лесничества Бобровне, назад тому 25 лет, сенокосов по 10 моргов. Отошло при разграничении к имению Скидлю княгини Четвертинской, пахотной земли 6 ¼ уволок... Также отошло к ней же княгине Четвертинской сенокосов на 136 возов и в лесу 130. Бортей "34" с пчёлами за кои хозяева оных Михайло Козун, Ян Хоха и Ян Козун не получили никаково вознаграждения.\nПоверенные написали: что в 1809 году сельский магазин взят для войск, в 1810 получены за него деньги, на кои в оном же всё количе¬ство забранного хлеба откуплено. В 1811 годе яко не плодородном, крестьяне весь таковой в фольварке Бобровне разобрали так, что ко¬гда к 1812 году, когда французы пришли, ни зерна не оставалось.\nКасательно хлеба должно заметить, что сами поверенные в 1-ом пункте объясняли разобрание в 1811 году сельских запасов, нынеш¬ний же магазин начали ссыпать с 1822 года, следовательно в проме¬жутке сих лет сельского магазина не существовало, а затем неотколь было получать вспомоществования в хлебе."\nВайсковая кніжка Платона Касцевіча.\nЗ усяго сказанага вынікае, што у тыя часы Баброўня ўяўляла сабой добра сфарміраваўшуюся вёску, у якой знаходзіўся таксама фальварак казённага лясніцтва з вінакурняй ці, папросту, спіртзаводам.\nДобрае ўяўленне аб стане жыцця у тыя часы дае даклад Гродзенскаму губернатару аб арэндзе лясніцтва Віцэ Губернатарам Максімовічам. "Крестьяне помянутого лесничества приходят видимо в бедное состояние по причине худой почвы земли, обремененные большим числом работ дворовому начальству по инвентарю, ибо до составления нового инвентаря работали они в неделю по два дни барщины — когда же принял в арендное владение Максимович с 1847 года, отбывали уже по три дня в неделю, поверх того по 12-ть дней гвалту и облавы, с платежом при том по 12 злотых и 10 грошей в год от всякого крестьянина. Те же деревни которые в отделённости от фольварков как то: Яскелевичи, Езёрни, Верхполье, Собольцы, Ста¬рая Руда, Кобели, Якубовичи, Зуброво, Замостяны, Дудки, Шум, Чаневиче и Ставровцы уплачивали владельцу по 12-ть рублей серебром в год, а прежде сего в 1832 году администратору Равлушкевичу платили только по 6 рублей серебром.\nВ противность правил заключенного контракта, установлены в деревнях по крестьянским домам шинки, что есть отягощением крестьян — таковые шинки существуют в деревнях Лестнице, Зелёной, Стриевке, в Надтобольской Будке, Пиловне и близ фольварка Бобровни, из коих владелица получает дохода в год по 180 рублей серебром — каковы шинки по инвентарю не положены напоследок.\nГродненское лесничество заторговано на 12 лет княгинею Колетою Четвертинской с платежом в год аренды по 3.310 рублей и винокуренной пошлины с душ, в имениях состоящих, от каждой по 2 рубля. Во владение вступила она с 12 апреля 1832 года."\nЯк бачым вельмі цяжкае становішча было ў другіх вёсках, дзе не хапала сельскагаспадарчых угоддзяў. Становішча ў Баброўні было значна лепшым, да таго ж, як відаць з таго дакладу, Баброўні яшчэ прырэзалі 10 маргоў сенажаццяў. Дзякуючы такому раскладу ў землякарыстанні Баброўня ўжо тады была багацейшай за суседнія вёскі. Можа таму, што ў Баброўні знаходзіўся двор фальварку нават тады, калі ўсё лясніцтва было перадана ў арэнду княгіні Чацвярцінскай, прыцясненняў з яе боку вяскоўцы не адчувалі. Аднак жыхары вёскі Шчанец цярпелі самаўладства княгіні Чацвярцінскай і нават падалі скаргу-прашэнне Гродзенскаму губернатару. У запісцы гродзенскай казённай палаты ад 19 чэрвеня 1823 году чытаем:\n"Гродненского лесничества казённой деревни Щенца крестьяне Михаил Хоха, Михаил Скрета, Степан Рожко и прочие в числе тридцать человек поданным к Вашему Превосходительству прошением жаловались на княгиню Четвертинскую о поборе ею земель находившихся от вечных времен во владении просителей, а именно сено¬косных лугов на 109 возов и пахотных земель 9 уволок, а так же об отобрании у них сто ульев пчел и хотя с возвратом им всего забранного, подавали прошение в сию Палату и Нижний Земский Суд, но таковые якобы не получили должного удовлетворения и потому просят начальствующего распоряжения по сему предмету." (арх. ф. 1 вопісь1 справа 1354 ліст 60)\nЯк выглядаў фальварак Баброўня ў тыя часы, звесткі знаходзім у інвентарным апісанні лясніцтва за 1844 год.\nОписание экономичеких строений.\n1. Дом экономический деревянный в трех частях дранью, а в четвертой соломою крытый с двумя кирпичными трубами на крышу выведенными, кухня с кирпича с трубою на крышу выведена. Комнат разных величиною 8, окошек с оковкою 5, без оковки с побитыми стеклами 5 и без стекла, кирпичом заделанных 2, дверей на петлях и крюках 14, печей изразцовых голландских с въюшками и дверцами 3, хлебная 1, полы и потолки из досок, длина дома 37 аршин, ширина 10 аршин.\n2. Варивня деревянная, крыша соломовая, в ней окошко со стеклом 1, дверей на крюках и петлях 1 и на бегунах 1, печь хлебная из кирпича, длина дома 12 аршин, а ширина 9 аршин.\n3. Амбар деревянный, крыша соломою крытая, полы и потолки из досок, закрома дощатые, дверей на крюках и петлях с замками 2, длина сего амбара 19 аршин, а ширина 8 аршин.\n4. Свирник из кольев в брёвна заложенных на 4-х столбах устроенный, соломою крытый, под овин устроен из плетня, двери с оковкою.\n5. Хлев 1 деревянный в 1836 году построенный, соломою крытый, в нем ворота на бегунах, длина 27, а ширина 12 аршин.\n5. Хлев 2 деревянный, соломою крытый, ворота на бегунах, длина сего строения 20, а ширина 9 аршин.\n6. Птичник возле описанного второго хлева с двумя перегородками стеновыми, соломою крытый, в нем ворота 3, длина сего строения 14, а ширина 4 ½ аршина.\n7. Клуня деревянная, соломою крытая, ворот простых 4, в том числе одни на петлях и крюках с защелкою, а остальные на бегунах, длина сей клуни 57 аршин, а ширина 21 аршин.\n8. Сарай для скота деревянный в 1842 году построен, поставлен только сруб без крыши и ворот, на окончание которого приготовлено материала 24 штуки стропил, а так же дерева осталось 19 штук. Сие строение длиною 20 аршин, а шириною 10.\nОгородов варивных 2, которые вокруг вхожены с его фольварковыми строениями плетнем огорожены.\nОписание строений оброчных статьей\n1. Корчма при фольварке Бобровни деревянная соломою крытая, в ней сени. Изба шинковая 1, комор 2, окошек простых 4, двери на бегунах дощатые 1, печь хлебная с трубою на крышу выведенная, потолок из досок, пол земляной. При ней стодола из бревен соломою крыта, в коей ворота 1, длина сей корчмы 24 аршина, а ширина 11 аршин.\n2-ая корчма в деревне Щенцах\n3-ий шинок в деревне Сухарах\n4-ый шинок в деревне Ставровцах\n5-ый шинок в деревне Сороках\n6-ой шинок в деревне Новосёлках\nОпись дворовым угодьям фольварка Бобровня\nПод строениями огородами фольварковыми 3 ½\nПахотных земель в 3-х милях\nВ первом полюшку за мостом 60\nВо втором урочище под выдиром 60\nот границы головацкой 60\nПод лугами и сенокосами\nВ урочище Позаржа (пожар) 5\nЗа рекою Котрою 13\nПод Феньковом 8\nВозле двора 7 ½\nВ урочище Ствиртах 10\nПод зарослями и лугов 120\nК фольварку Бобровня принадлежит 9 деревень\n1. Деревня Щенец в 8 верстах от двора\n2. Деревня Ставровцы в 14 верстах\n3. Деревня Сухари в 14 верстах\n4. Деревня Новоселки в 50 верстах\n5. Деревня Микелевщизна в 42 верстах\n6. Деревня Стефанишки в 42 верстах\n7. Деревня Голынка в 21 версте\n8. Деревня Сороки в 18 верстах\n9. Деревня Грамовичи в 17 верстах\nдеревня Стефанишки состоит из деревень Стефанишки Великие и Стефанишки Малые.”\nЗвесткі аб лясах вакол Баброўні знаходзім у інвентарным апісанні ад 30 лістапада 1870 году за № 11.\n"Бобровницкая дача — 61 десятина 100 кв. саженей, характери¬стика насаждений дачи: 7 десятин 1700 кв. саженей под прогалинами, бывшими пашнями, остальное пространство занимает 6/10 сосны, 3/10 березы и 1/10 осины с ольхою 12-25 лет возраста. Сплавная река Котра в 1 версте, отпуск леса не производился."\n2. Пасля паншчыны\nЗ адменай прыгоннага права ў 1861 годзе значных перамен адразу не адбылося. Увядзенне "временнообязанных" стасункаў адцягвала атрыманне свабоды аж на дзевяць гадоў. Але ўсе жыхары Баброўні належалі не да прыгонных, а да казённых дзяржаўных сялян. Яны, многія будучы на дзяржаўнай службе, мелі цвёрды заробак і к гэтаму часу ўжо валодалі некаторымі зберажэннямі. Неўзабаве пракацілася паўстанне 1863 года, але відаць ніхто з маіх вяскоўцаў удзелу ў ім не прымаў, можа таму, што ўсе былі праваслаўнага веравызнання і наогул іх, людзей працавітых, земляробаў, тыя палітычныя падзеі не турбавалі.\nУ гэты час ужо пачалося надзяленне сялян замлёй, і значная частка вяскоўцаў яе атрымала з фальварковых зямель лясніцтва. Значна пазней па палажэнню Камітэта Міністраў ад 14 чэрвеня 1868 году і распараджэнню генерал-губернатара ад 17 лютага 1870 году за № 428 пачынаецца продаж зямель у валоданне сялян памешчыкамі і другімі ўласнікамі.\nМае аднавяскоўцы купляюць зямлю, сенажаці і лес у памешчыка Аўгуста Цітова Чачота.\nЗ архіўных крыніц вядома, што жыхары Баброўні Мікалай Фёдаравіч Курыла, ураджэнец вёскі Сухары, і Варфаламей Мацвеевіч Будзько, ураджэнец вёскі Бершты, купляюць 11 ліпеня 1879 году з публічных таргоў 61 дзесяціну 77 сажняў квадратных зямлі, належачых да казённай лясной дачы Баброўня.\nУ студзені 1880 году, вышаўшы ў адстаўку старшы ўнтэр афіцэр Лейб гвардыі Паўлаўскага палка Сямён Якаўлевіч Будзько купляе ўчастак зямлі з-пад вырубанага лесу 15 дзесяцін 601 сажэнь квадратную, размешчаныя ў 2-м гродзенскім лясніцтве Баброўскай лясной дачы ад калежскага сакратара Казьміна Міхаіла Апалонавіча, якую той раней набыў ва ўпраўленні дзяржаўнай маёмасцю з публічных таргоў.\n30 лістапада 1883 году Мікалай Фёдаравіч Курыла да набытай раней зямлі прыкупляе яшчэ 7 дзесяцін 942 сажэні квадратныя зямлі ад памешчыка Аўгуста Цітова Чачота, маёнтак якога знаходзіўся ў вёсцы Галавачы. Назаўтра, 1 снежня, яго брат Мацей Фёдаравіч купіў ў памешчыка такі самы памерам кусок зямлі ва ўрочышчах Крывулькі і Пагарэлкі.\n8 снежня 1883 году Марыя Іванаўна і Агаф’я Міхайлаўна (маці Міхася Васілька) Касцевічовыя набываюць 4 дзесяціны ворнай зямлі ва ўрочышчы Засценкі ў памешчыка Чачота.\nТолькі адзін пералік гэтых здзелак па набыццю ворыўнай зямлі гаворыць аб тым, што людзі жылі не бедна і мелі, мяркуючы па памерах тых набытых участкаў, адпаведныя грошы, і не малыя. З набыццём дадатковых зямель і сенажаццяў павялічваліся і хатнія гаспадаркі. Як расказваў бацька, з успамінаў яго бацькоў, у тыя часы вялікія сем'і ў 10-12 чалавек былі звычайнай з'явай. У маіх продкаў была самая вялікая ў вёсцы, з аздобленымі акяніцамі і такім жа прыгожым шчытом і ганкам, хата. Сам мой далёкі продак апрача працы на зямлі яшчэ быў краўцом, шыў вяскоўцам кажухі. Вясковая мянушка “Краўцовыя” засталася і потым перадавалася з пакалення ў пакаленне. У заможнай краўцоўскай сям'і ў тыя часы звычайна трымалі дзевяць дойных кароў, пару коней, а таксама пару валоў, на якіх апрацоўвалі зямлю, авечак, свіней і іншую жыўнасць. Не менш было і ў другіх заможных сем'ях, як Мацея Курылы ці Захара Будзько. Людзі багатыя маглі і сваім дзецям даць адмысловую адукацыю. Звесткі аб гэтым знаходзім у матэрыялах першага ўсеагульнага перапісу насельніцтва Расейскай імперыі ў 1895 годзе.\nУ сям'і маіх продкаў толькі жонка гаспадара Марыя Сямёнаўна (вулічная мянушка Марьянка) была не граматная. Сам гаспадар Мацей Бенядзіктавіч, як і ўсе яго сыны, скончыў народнае вучылішча, нават дачка Агата, якой было 13 год, навучалася грамаце. Ужо потым сыны прадаўжалі вучобу далей. У Пецярбурзе скончыў настаўніцкія курсы Бенядзікт, свіслацкую настаўніцкую семінарыю, а потым гродзенскае рэальнае вучылішча закончыў Макар, у Пецярбурзе прадоўжылі навучанне Габрыель, Антон і Хведар.\nГабрыель Касцевіч брат Макара Краўцова, 1910-я гг.\nУ Баброўні ў 1895 годзе была пачатковая школа, настаўнікам у ёй быў Цімафей Вікенцевіч Гардзей з вёскі Навасёлкі Берштаўкай воласці. Па перапісу 1895 году ў Баброўні было 98 душ жыхароў, з іх 33 былі граматнымі. Гэты паказчык яскрава адлюстроўвае, што вёска была не толькі самай багатай, але і самай адукаванай сярод другіх.\nМногія выхадцы з яе атрымалі адукацыю ў Пецярбурзе, як ужо згаданыя Касцевічы, так і Макар Будзько, які скончыў ваенна-медыцынскую акадэмію, а яго брат Іван — віцебскі педагагічны інстытут.\nХведар Касцевіч брат Макара Краўцова, 1910-я гг.\nТрэба адзначыць, што ў той час у сем'ях было многа дзяцей. У майго прадзеда па матцы, які жыў у Канюхах, Марціна Емяльянавіча Жука сям'я ў 1887 годзе складалася з 21 чалавека. Але рэкорд бадай што належыць да сям'і Казіміра Сямёнавіча Касцевіча з урочышча Белае, у хаце якога па перапісу 1895 году адначасова жылі 29 чалавек і адзін чалавек — наёмны рабочы.\nНават вялікія сем'і не давалі дастатковай колькасці рабочых рук для апрацоўкі зямлі. У многіх дзеці вучыліся. Прыходзілася трымаць наёмных работнікаў, у асноўным з суседніх вёсак з малазямельных сем'яў, дзе ўсім пракарміцца было цяжка. У майго прадзеда былі два такіх наёмных памочнікі: дваццацігадовы хлопец і васемнаццацігадовая дзяўчына. У суседа Мацея Курылы — 25-цігадовы хлопец, яго 18-цігадовая сястра і 13-цігадовы пастух. Амаль у кожнай сям'і былі наёмныя рабочыя, бо справіцца з вялікай гаспадаркай было цяжка.\nСвайго найбольшага ўздыму вёска дасягнула ў 1910-1913 гады. Сельскагаспадарчую прадукцыю: збожжа, мяса, масла, яйкі - мае вяскоўцы збывалі на кірмашы ў Скідзелі і нават у Гродна. Заехаць на кірмаш у Гродна коньмі за 45 вёрст і вярнуцца назад было нялёгка, але атрыманыя грошы таго каштавалі.\nБенедыкт Касцевіч брат Макара Краўцова.\n3. У часы першай сусьветнай\nВайна, распачатая ў 1914 годзе, паступова рухалася на ўсход. Жыхары заходняй часткі Беларусі ў вялікай колькасці рушылі ў бежанства. Царскі ўрад арганізоўваў перасяленне бежанцаў планамерна, калі час да прыходу немцаў яшчэ заставаўся. Многія вяскоўцы з сем'ямі рушылі на ўсход, з усёй вёскі толькі дзве сям'і, сыны таго Івана Курылы і яго пляменніка Мікалая, засталіся. Малодшы ж брат Мікалая Мацей Іванавіч, які павінен быў быць мабілізаваны ў войска, завербаваўся і з'ехаў на заробкі ў далёкую Амерыку. Але і тыя, што засталіся, з Баброўні выехалі і ў час вайны жылі ў вёсках Сухары і Бабіна, дзе ў іх былі родзічы.\nМнога вяскоўцаў было мабілізавана ў царскае войска. Захар Будзько, Аляксандр Сямёнавіч Будзько і яго брат Пятро, Аляксандр Мацвеявіч Будзько. З Краўцовых-Касцевічаў, бо былі і другія сем'і Касцевічаў, былі мабілізаваны Макар, Бенядзікт, а жыўшыя к гэтаму часу ў Пецярбурзе Габрыель і дзесьці ў Расеі Антон і Хведар таксама прызваны ў войска. Мой дзед Сымон з сям'ёю, выехаўшы ў Казанскую губерню, быў мабілізаваны ўжо адтуль, але па стану здароўя з войска быў адпушчаны.\nДзедаў брат Макар служыў у войску з 1909 году, і ў 1913 годзе беластоцкім воінскім начальнікам быў зволены ў запас. Пасля звальнення з войска працаваў настаўнікам.\nАб службе яго ў царскім войску ў час імперыялістычнай вайны даведваемся з паслужнога спісу, у якім чытаем:\n“Призван на службу по мобилизации Гродненским воинским начальником с назначением в 386 пешую Гродненскую дружину государственного ополчения — 9 июля 1914 года.\nПрибыл в дружину рядовым — 1 августа 1914 г.\nНаходился в походе против Германии и Австро-Венгрии в 1914-1915 гг.\nКомандирован в штаб 96-й бригады государственного ополчения для письменных занятий — 9 апреля 1915 года.\nПереведен на службу в штаб бригады — 29 апреля 1915 г.\nИсключен из списков дружины — 3 мая 1915 г.\nПереведен в 386-ю пешую Гродненскую дружину государственного ополчения и зачислен в списки — 20 декабря 1915 г.\nКомандирован в Псковскую школу прапорщиков для прохождения курса — 12 февраля 1916 г.\nПрибыл и зачислен обучающимся в школу прапорщиков ополчения Западного фронта рядовым — 15 февраля 1916 г.\nПроизведен в младшие унтер-офицеры — 17 апреля 1916 г.\nПереименован в юнкера с переводом в 1-й разряд — 6 июня 1916 г.\nПриказом главнокомандующего армиями Западного фронта № 3968 произведен в прапорщики армейской пехоты с назначением в 386-ю пешую Гродненскую дружину государственного ополчения — 1 июля 1916 г.\nИсключен из списков юнкеров школы — 5 июля 1916 г.\nПо распоряжению главнокомандующего армиями Западного фронта уволен в отпуск с 5 по 19 июля 1916 г.\nНа момент составления послужного списка холост, орденов и знаков отличия не имеет.”\nБацька апавядаў, што ў той адпачынак Макар прыязджаў да бацькоў і старэйшага брата Сымона ў Казанскую губерню ў сяло Сямікеева.\nМакар Краўцоў у войску.\nУ наступныя гады ў Расеі адбыліся вялікія змены, цар адрокся ад прастолу, да ўлады прыйшоў Часовы Урад, ішла рэвалюцыя. Вайскоўцы беларусы, што служылі ў 44-м армейскім корпусе Заходняга фронту абіраюць Макара Касцевіча старшынёй карпуснога камітэту партыі сацыялістаў-рэвалюцыянераў. У хуткім часе яны дэлегуюць яго на Усебеларускі з'езд, які праходзіў у Мінску ў снежні 1917 году. Свае ўспаміны аб гэтым з'езде ён упершыню надрукаваў у часопісе "Шлях моладзі" у нумары 46 за 1938 год.\nКалі ў пачатку верасня 1915 году кайзераўскія войскі авалодалі горадам Гродна, рускія войскі, адступіўшы на ўсход, працягвалі весці баі спачатку на рубяжы Жыдомля — Завадзічы, потым крыху адступіўшы, на рубяжы Лакно — Радута — Канявічы — Залясяны. Асабліва жорсткія баі былі за вёскай Лазы. У Баброўні ў той час быў арганізаваны ваенна-палявы шпіталь рускіх войск. Мясціўся ён у адрыне Захара Будзькі на беразе Котры. Ад атрыманых раненняў у тым шпіталі памерла каля дзесяці рускіх воінаў. Пахавалі іх недалёка ад шпіталя, на ўзгорку пад дубамі. Тая мясцовасць і сёння завецца Могілкі, але магіл там ужо няма. У 1929 годзе польскія ўлады правялі перазахаванне парэшткаў на вясковых могілках у Скідзелі.\n4. Вяртанне з бежанства\nРазруха і грамадзянская вайна ў Расеі бежанцам беларусам прынясла гора значна больш, чым расіянам. Людзі, не абжыўшыся як след і да таго ж не маючы ніякіх зберажэнняў, жылі ўпрогаладзь. Мой бацька (тады яму было чатырнаццаць гадоў) аб тым часе апавядаў так: “Рэвалюцыя вынішчыла кулакоў як клас, але ад гэтага бедната не пабагацела. Камсамольцы і актывісты памешчыцкія сядзібы папалілі і амаль штодзень хадзілі з чырвонымі сцягамі, збіралі мітынгі ды прызывалі будаваць міравую камуну. Дэвіз іх дзеянняў быў вельмі просты: "Грабь награбленное". Заводы і фабрыкі амаль не працавалі, палеткі апрацоўваліся менш чым на палову. Да таго ж надарылася эпідэмія тыфу, якая вынішчала цэлыя сем'і і вуліцы. Сям'я майго дзеда ўжо завяла карову і збіралася там і жыць. Калі пачалася разруха і голад, тую карову з хлява ўкралі. Заробку не было ніякога.”\nРашылі вяртацца на Радзіму ў Баброўню. Але к гэтаму часу Заходняя Беларусь ужо была ў складзе панскай Польшчы. Прышлося звяртацца ў польскае пасольства ў Маскве, і ў хуткім часе дазвол на вяртанне быў атрыманы. Выехалі цягніком у Маскву, ды па дарозе захварэлі на тыф, і ў Маскве ўся сям'я была шпіталізавана. Дзед Сымон і трое дзяцей ад хваробы памерлі. Бабуля Ганна сабрала параскіданых па розных шпіталях застаўшыхся ў жывых майго бацьку і малодшую дачку Любу і з імі вярнулася ў Баброўню. Калі ехалі ў бежанства сям'я налічвала дзевяць чалавек. У час галадоўкі ў Сямікееве памерлі Мацвей і Маря’нка, дадому вярнуліся толькі ўтраіх.\nАднавяскоўцы пачалі вяртацца ў Баброўню з усіх бакоў, куды параскідала іх вайна. Восіп Касцевіч (бацька Міхася Васілька) вярнуўся з горада Казлова — цяперашні Мічурынск, дзе пахаваў жонку Агаф’ю Міхайлаўну. З Іжэўска вярнулася сям'я Аляксандра Мацвеевіча Будзькі, там ён спачатку разам з жонкай працаваў на ваенным заводзе, потым ваяваў на фронце. За адвагу і мужнасць быў узнагароджаны Георгіеўскім крыжам. Браты майго дзеда Бенядзікт і Макар абодва ваявалі на Паўночна-Заходнім фронце афіцэрамі. Бенядзікт вярнуўся ў Баброўню ў 1921 годзе, а Макар з гэтага ж часу стала жыў у Вільні. Для Захара Будзькі шлях да дому быў поўны прыгод і цяжкасцей. Ваяваў на Валыні, як апавядаў потым, па здрадзе вайсковага начальства папаў у нямецкі палон, быў вывезены ў Нямеччыну і там з лагера ваеннапалонных уцёк і перабраўся ў Францыю. Працаваў докерам у порце ў Марсэлі, зарабіўшы грошы на дарогу, перабраўся ў Бельгію. I ўжо адтуль вярнуўся дахаты. За час сваіх блуканняў па свеце нават вывучыў трохі нямецкую і французкую мовы.\nАле самым галоўным для ўсіх вярнуўшыхся была адна радасць, што ўсе хаты, хлявы і другія будынкі захаваліся. Згарэла толькі адна хата Мацея Фларыянавіча Будзькі. Да таго ж усе зямельныя надзелы, якімі яны валодалі пры цару, новыя польскія ўлады сялянам вярнулі. Людзі працавітыя, улюбёныя ў зямлю-карміліцу, добра разумелі, што свой далейшы дабрабыт яны здабудуць толькі сваімі мазолістымі рукамі.\nБадай што пазней усіх, у 1923 годзе, вярнуўся ў Баброўню Габрыель Касцевіч. Атрымаўшы прыстойнае навучанне ў Пецярбурзе, ён там і ўладкаваўся на дзяржаўную службу. Працаваў судовым прыставам у Пецярбургу. Перад самай рэвалюцыяй яго пераводзяць у Варонеж, дзе ён і далей працаваў па ведамству Міністэрства Унутраных Спраў. Потым разам з адступаючай белай арміяй уцёк у Сербію. Адтуль пачаў слаць лісты стрыечнаму брату Бенядзікту ў Баброўню, распытваючы, ці можна сюды вярнуцца. Вядома, што вяртацца ў лапы ВЧК у Расею яму было нельга. Там пасля палажылі свае голавы ў сталінскіх чыстках выхадцы з Баброўні Будзько і браты Габрыеля Антон і Хвёдар. Тут у панскай Польшчы Габрыель адчуваў сябе спакойна. Чалавек прадбачлівы, ён захаваў свае сродкі ў залатых імперыялах і ў адрозненні ад другіх заможных вяскоўцаў, якія трымалі грошы ў папяровых купюрах, быў цяпер кум каралю.\nСпачатку ўсе Краўцовыя: Бенядзікт, Габрыель, мая бабуля Ганна з сынам Платонам і дачкой Любай жылі ў краўцоўскай хаце. У хуткім часе Габрыель пабудаваў сваю хату. Ажаніўся Бенядзікт, але прадаўжаў жыць у бацькоўскай хаце аж да 1936 году, пакуль не паставіў сваю хату. Мая бабуля Ганна выйшла другі раз замуж за вярнуўшагася з заробкаў з Амерыкі суседа Мацвея Курыла. Дачку Любу яна забрала з сабою, і мой бацька застаўся адзіным гаспадаром старой краўцоўскай хаты.\n5. За палякамі\nУ гады памешчыцкай Польшчы адразу ж пачалося праводзіцца апалячванне насельніцтва. Навучанне ў школах і ўсё справаводства ў дзяржаўных установах вялося на польскай мове. З'явіліся новыя гаспадары ў ацалелых памешчыцкіх маёнтках. Уводзіліся новыя падаткі.\nКалі ў свой час царызм усімі намаганнямі праводзіў ціснуў на каталіцкую рэлігію, насаджаючы праваслаўе, то цяпер усё адбывалася наадварот. Разам з тым улады сталі праводзіць мерапрыемствы па аздараўленню эканомікі, так званую санацыю. Мерапрыемствы гэтыя зачапілі і простых сялян-земляробаў, ці, як іх называлі ў Польшчы, рольнікаў. Была ліквідівана церазпалосіца, замест яе праведезна парцэляцыя, надзяленне гаспадарак зямлёю ў адным месцы — парцэлямі, і, калі гаспадар даваў згоду сяліцца на гэтым абшары зямлі — хутары, то яму зніжаліся падаткі. Такім чынам было праведзена землеўпарадкаванне, аб якім у свой час марыў былы гродзенскі губернатар Сталыпін. У тыя часы вялікая колькасць гаспадароў пакінула вёскі і пасялілася па хутарах. Так планамерна ішло замацаванне сялян земляробаў за зямлёй. Узрасла ўраджайнасць палеткаў, цяпер зямля была пад бокам, зменшыліся выдаткі на яе апрацоўку. Дзяржава прапаноўвала новыя сарты насення, але каштавалі яны дорага, і не кожны мог сабе іх купіць.\nПрадпрымальныя гаспадары пачалі разводзідь ягаднікі, асабліва клубніцы, павялічылася колькасць садоў. Цвёрдыя цэны на збожжа, малако і мяса прыносілі неблагія прыбыткі. Ужо праз дзесяць гадоў у 1932-1933 гадах улады пачалі праводзіць меліярацыю, і яна таксама рабілася за грошы сялян-землекарыстальнікаў. Да гэтага часу ў Баброўні не было ніводнай сям'і, у каго б ні было каня. Найбольш заможныя мелі па дзве пары коней, як у Захара Будзькі ці Уладзіміра Курылы. Манеж, сячкарня, плугі, вазы былі ў кожнага гаспадара. Праз пару гадоў з'явіліся першыя малатарні і арфы для апрацоўкі зерня. Цікавы выпадак успамінаюць старажылы, калі заможны Уладзімір Курыла паехаў на кірмаш у Скідзель і па дарозе на сваім возе абагнаў панскую брычку суседскага памешчыка са Спушы. Калі той стаў абурацца за знявагу пана, наш вясковец ухмыляючыся адказаў, што ён не вінаваты, што ў пана такі слабы конь.\nТады ў суседніх вёсках пайшла прымаўка — “Баброўня другім ня роўня” і словы гэтыя гаварылі самі за сябе. Не толькі матэрыяльны дабрабыт панаваў у кожнай хаце. Заможныя людзі маглі сваім дзецям даць прыстойнае навучанне. У маленькай Баброўні з пятнаццаці хатаў у той час налічвалася сем чалавек настаўнікаў. Сапраўды другім не роўня. Вялікая колькасць адукаваных людзей рабіла свой адбітак на жыцці вёскі. Сённяшнія старажылы ўспамінаюць, што, калі на святы на танцы прыходзілі хлопцы і дзяўчаты з другіх вёсак, кідалася ў вочы адсутнасць добрых манераў у тых. Кавалер мог не падаць руку даме, а некаторыя таньчылі ў шапках, асабліва кінуўшы лішні кілішак гарэлкі. Вяскоўцамі ўсе гэта ўспрымалася як недахопы ў культурным развіцці. Намаганнямі мясцовай інтэлігенцыі пры актыўным удзеле Макара Краўцова, Міхася Васілька, Габрыеля Касцевіча і яго дзяцей сына Грышы і дачкі Веры ў Баброўні ствараецца драматычны гурток. Нават самая вялікая ў вёсцы краўцоўская хата не магла ўмясціць усіх гледачоў. Прыходзілі на спектаклі жыхары бліжэйшых вёсак Бандары, Вострава, Карашава і нават запрашалі сяброў Таварыства Беларускай Школы са Скідзеля. "Паўлінка", "Пінская шляхта", "Чорт і баба", "Мікітаў лапаць" — няпоўны пералік спектакляў, што ставіліся ў Баброўні. Самыя малодшыя з тых самадзейных артыстаў — Уладзімір Будзько і Яўген Курыла — выканаўца ролі прыстава Кручкова ў "Пінскай шляхце" ўспамінаюць, як зачытваліся вяскоўцы ў тыя даваенныя гады часопісам "Маланка". Для жыхароў маленькай Баброўні было прыемна ўсведамляць, што тую "Маланку" дзесьці ў Вільні разам з другімі ствараюць і іх аднавяскоўцы Макар ды Міхась Касцевічы. Макар Касцевіч свае творы ў віленскіх выданнях падпісваў псеўданімамі "Звончык" і "Рікоlо". На жаль ніводзін з тых нумароў "Маланкі" не захаваўся. Ужо ў 1940 годзе, калі запалоханыя новай савецкай уладай вяскоўцы здымалі з покуцяў абразы і на іх месца вешалі партрэты правадыроў, дык разам з тымі абразамі як крамолу павыкідалі і падшыўкі "Маланкі", бо было ўжо не да літаратуры.\nТрэба адзначыць, што ў тыя часы народ, яшчэ не разбэшчаны савецкай прапагандай, вёў сапраўды цвярозы лад жыцця. Калі на якое-небудзь свята хлопцы маглі сабе дазволіць выпіць кручок (250 грам) манаполькі на траіх, то толькі на свята, бо па працоўных днях такога не магло быць увогуле. Што трэба сказаць добрае аб гаспадаранні панскай Польшчы, дык гэта тое, што самагонаварэнне, як з'яву, яны выкаранілі начыста.\nПершае па вяртанні з Расеі ўражанне на вяскоўцаў зрабіла тое, што ў пакінутай хаце Восіпа Касцевіча заезжыя жыды гналі самагонку. Аб гэтым часта ўспамінала сястра Міхася Васілька Глафіра. Самагоншчыкі хату аддалі і аднавілі стары царскі бровар-вінакурню, што стаяў на беразе Котры. Сюды, як апавядаў бацька, яны прывозілі цэлы абоз з шасці фурманак мукі, і той бровар працаваў дзень і ноч. Але ў хуткім часе польскія ўлады самагоншчыкаў арыштавалі, а бровар вывезлі.\nКалі заможны Аляксандр Сямёнавіч Будзько ў 1935 г. набыў першы ў акрузе дэтэктарны радыёпрыёмнік са слухаўкамі, навіны з усяго свету дасягалі да Баброўні вельмі хутка.\nАсабліва ўражвала вяскоўцаў святкаванне ў савецкай Усходняй Беларусі дзяржаўных святаў: Дня рэвалюцыі і Першага мая. Сапраўднага ж жыцця там на ўсходзе ніхто не ведаў. Усім здавалася, што тут яны церпяць знявагі паноў ды цяжкія падаткі, а там, на ўсходзе, савецкі “рай”. Варта толькі перайсці граніцу за Стаўбцамі і можна апынуцца ў тым “раю”. Вялікая колькасць перабежчыкаў, абалваненых савецкай прапагандай, імкнулася на ўсход. Значны ўплыў на свядомасць тых уцекачоў рабіла і КПЗБ. Але мала каму пашчасціла атрымаць там навучанне і выбіцца ў людзі. Нават добра ўладкаваўшыхся ў жыцці ў любы момант НКВД мог як заходняга шпіёна пусціць у расход. Адных адразу адпраўлялі ў далёкую Варкуту ці Магадан, другім да часу давалі магчымасць працаваць і вучыцца, трэціх аддавалі ў рукі польскім уладам, дзе іх чакала турма за нелегальны пераход граніцы.\nБылі сярод тых перабежчыкаў і жыхары Баброўні. Дачка Габрыеля Касцевіча Вера тры разы хадзіла ва ўсходнюю Беларусь. I ўсе тры разы яе выкідалі назад пасля папярэдняга следства. Вось дзе сапраўдная трагедыя ў стасунках дзяцей і бацькоў. Бацька хрыстосаваўся з царом, верай і праўдай служачы яму, а дачка ўцякае з багатай бацькоўскай хаты ў нязведаную Ўсходнюю Беларусь насустрач камуністычнаму "раю". Пасля трэцяга “паходу” савецкія пагранічнікі аддалі яе ў рукі польскім уладам. Прышлося ёй зведаць польскай турмы за нелегальны пераход граніцы.\nМікалай Ільіч Хоха разам з братам Аляксандрам таксама пайшоў ва Ўсходнюю Беларусь. Прайшоў праверку, ці следства, і ўладкаваўся на працу ў адну з арцеляў. Але вельмі хутка разабраўся, што нічога добрага яму не прадбачыцца, узровень жыцця быў значна горшы, чым дома. Асабліва ўражвала картачная сістэма і тое, што людзі знікалі ў лапах НКВД. Сабраў трохі грошай і кінуўся ва ўцёкі. На граніцы за грошы наняў правадніка, і той перавёў яго на польскі бок. На тым і скончыліся яго мары аб шчаслівым жыцці ў вольнай Беларусі. Многія перабежчыкі, паспытаўшы камуністычнага "раю" і ўцёкшы дахаты, расказвалі ўсю праўду і гэтым развявалі міф аб "шчаслівым" жыцці. Для мясцовых ячэек КПЗБ гэта быў удар у спіну. Ячэйка КПЗБ у Бандарах рашыла зліквідаваць аднаго з такіх гаварлівых перабежчыкаў з вёскі Ахрымаўцы. Даручылі гэта Сіраце Паўлу Андрэевічу. Ён заданне выканаў, ноччу, пастукаўшы да таго, папрасіў паказаць дарогу, нібыта заблудзіўшы. Калі гаспадар хаты выйшаў, ён ва ўпор застрэліў таго. Аб гэтым ён асабіста расказваў майму бацьку ў 1940 годзе.\nАле не гледзячы на тое, што многія расплюшчылі вочы на сапраўдны стан жыцця ў СССР, для агульнай масы народу здавалася, што вось прыдуць браты з усходу і прынясуць доўгачаканую роўнасць, свабоду, адукацыю на роднай мове і многае другое.\n/Міхась Касцевіч. Частка 1. Баброўня - астравок культурнага адраджэння ў Заходняй Беларусі.


Віктар Ганчарэнка сыходзіць з БАТЭ - Хартыя'97 :: Навіны з Беларусі - Беларускія навіны - Рэспубліка Беларусь - Мінск\nХартыя_ 19 красавiка 2021, панядзелак, 14:28\nВіктар Ганчарэнка сыходзіць з БАТЭ\nЗнакаміты трэнер мае намер узначаліць «Кубань».\nПаводле звестак «Прессбола», галоўны трэнер БАТЭ Віктар Ганчарэнка пакідае свой пост. Новым галоўным трэнерам каманды стане Аляксандр Ермаковіч.\nГанчарэнка ж ўзначаліць клуб расейскай прэм'ер-лігі «Кубань», дзе дапамагаць яму будзе Вадзім Скрыпчанка, які пакінуў пасаду настаўніка «Менска».\nПрэс-служба БАТЭ пакуль не пацвярджае, але не абвяргае гэтую інфармацыю. «Але, у кожным выпадку, пакуль не з'явілася афіцыйнае паведамленне на сайце нашага клуба, гэтая інфармацыя з'яўляецца чуткамі», - падкрэслілі ў прэс-службе.\nМенавіта пры трэнеры Віктару Ганчарэнку БАТЭ стала першым беларускім клубам, які выйшаў у групавы этап Лігі чэмпіёнаў і Лігі Еўропы.\nЗ 2004 да 2006 года Ганчарэнка працаваў у БАТЭ трэнерам дублюючага складу клуба. У 2007 годзе стаў старэйшым трэнерам асноўнай каманды БАТЭ, а 13 лістапада 2007 стаў галоўным трэнерам. Мае ліцэнзію УЕФА катэгорыі «B» (атрымаў у снежні 2005 года), катэгорыі «А», а таксама з 24 снежня 2010 катэгорыі Pro.\nУ 2008 годзе БАТЭ выйшаў у групавы раунд Лігі чэмпіёнаў, а Міхалыч (па мянушцы «недатыкальны») стаў самым маладым галоўным трэнерам у гісторыі гэтага турніру. Поспех на міжнароднай арэне (беларускі клуб упершыню выйшаў у асноўны раўнд самага прэстыжнага еўратурніру і двойчы згуляў унічыю з «Ювентусам» - 2:2, 0:0) быў падмацаваны перамогай у чэмпіянаце Беларусі. Паводле вынікаў года стаў пераможцам нацыянальнага конкурсу «Трыумф» у намінацыі «Трэнер года». Таксама заняў 17-е месца ў рэйтынгу лепшых клубных трэнераў 2008 паводле версіі Міжнароднай федэрацыі футбольнай гісторыі і статыстыкі.\nУ 2011 годзе Ганчарэнка ў другі раз вывеў БАТЭ ў групавы раунд Лігі чэмпіёнаў. Кампанію яго камандзе склалі «Барселона», «Мілан» і чэшская «Вікторыя».\nУ 2012 годзе БАТЭ пад кіраўніцтвам Ганчарэнкі ў трэці раз выйшаў у групавы раунд Лігі чэмпіёнаў, дзе сустрэўся з «Баварыяй», «Валенсіяй» і французскім «Лілем». Гэты розыгрыш стаў найбольш удалым: 19 верасні 2012 года БАТЭ ўпершыню здабыў перамогу ў групавым турніры Лігі чэмпіёнаў, абыграўшы ў гасцях «Ліль» (3:1), а 2 кастрычніка ў Менску сенсацыйна перамог «Баварыю» (3:1). У выніку БАТЭ заняў у групе 3-е месца і выйшаў у 1/16 фіналу Лігі Еўропы, дзе саступіў турэцкаму «Фенербахчэ» (0:0, 0:1).\n07.10.2013 Александр Гутор: Для меня главное - быть хорошим для болельщиков «Динамо»\n19.09.2013 БАТЭ: искусство невозможного\n05.09.2013 Сяргей Новікаў: «БАТЭ і яго самы яркі футбаліст апынуліся не шчаслівыя разам»\n16.08.2013 Гончаренко писал прошение об отставке\n14:01 Навукоўцаў уразіла старажытная грабніца, якую выпадкова адшукаў фермер\n15.04 Стала вядома, што рабілі і дзе знаходзіліся Баскаў, Шакута і Эйсмант у ноч забойства Рамана Бандарэнкі 98,800\n18.04 Калі ліквідуюць Лукашэнку: Улетку ці 9 траўня? 90,078\n18.04 Лукашэнка абвінаваціў у замаху на сябе ЦРУ, ФБР і Фядуту 82,456\n18.04 «Падрыхтавалі склеп»: Лукашэнка расказаў, як планавалі замах на яго і дзяцей 64,818\n13.04 Стала вядомая прычына смерці Леаніда Барткевіча 62,668\n13.04 Віп-бойка: Сына Жырыноўскага жорстка збіў у аэрапорце нашчадак лідара Паўночнай Асеціі 61,754\n13.04 Лукашэнку ўважаюць за «збітага лётчыка» да 80% сілавікоў Беларусі 60,750


У нядзелю 20 снежня ў Беларусі — маршы народнага трыбунала (фота, відэа) | Новы Час\nУ нядзелю 20 снежня жыхары Мінска і іншых гарадоў выходзяць на марш народнага трыбунала. Як і некалькі нядзель запар, гэтым разам зборы калон адбываюцца ў дварах. Некаторыя выйшлі на марш яшчэ да світання.\nМабільны інтэрнэт і метро працягваюць працаваць.\n17:10 Гродна. Затрыманы карыкатурыст Андрэй Янковіч, які стаў вядомым пасля мітынгу 30 жніўня, калі ён выйшаў на пратэст у вобразе "ненастаяшчага прэзідэнта".\nЗа той марш Андрэй адсядзеў 7 сутак арышту.\n17:00 Ціхі сабатаж ад камунальнікаў. Яны знялі сцяг, сфатаграфавалі пустое месца для справаздачы, а сам сцяг пакінулі побач на дрэве.\n16:50 А вось якое шэсьце было сёньня ў менскай Дамброўцы\nПратэстоўцы сёння перакрылі вуліцу Гарадскі Вал у Менску.\nГлядзіце, як гэта было. \n16:45 У Магілёве аўтазакі перамясьцілі з цэнтру гораду ў спальныя раёны, дзе ў мінулую нядзелю адбыліся лякальныя акцыі пратэсту\nПра перамяшчэньне спэцтэхнікі паведамляюць мясцовыя жыхары. Паводле іх, у мікрараёнах заўважылі патрулі са службовымі сабакамі. Інфармацыі пра акцыі пратэсту адтуль пакуль няма. Але ўначы ў розных раёнах гораду адбыліся «партызанскія вылазкі». На дрэвах вывешаныя бел-чырвона-белая атрыбутыка.\nУ цэнтры гораду людзей няшмат. Бязьлюднай выглядае і пешаходная вуліца Ленінская. Зь дзясятак магілёўцаў прыйшлі сюды «на прагулку» ў «палітычнай адзежы». Ля кінатэатру «Радзіма», дзе раней у нядзелі стаяў аўтазак, прыпаркаваны мікраўтобус з амапаўцамі. Няшмат гараджан ля будынку філярмоніі, дзе разгорнуты навагодні кірмаш. Тут павільёны з сувэнірамі ды ладзяцца імпрэзы зь Дзедам Марозам у бела-чырвонай вопратцы.\n16:40 Жыхары “Каскада”, нягледзячы на кругласутачнае патруляванне квартала, выйшлі на пратэстную акцыю. Скандуюць "За намі перамога!".\nЖыхары «Кварталу Пандаў» у менскім Уруччы сёньня выходзілі на марш, як прыехалі сілавікі — разышліся, але пасьля сабраліся і сталі ў «ланцуг салідарнасьці»\nПаглядзіце, якая магутная калона ішла сёння ў Зялёным Лузе.\n16:30 У Горадні затрымалі журналістку БелаПАН Марысю Харэвіч і журналістку «Нашага слова» Алену Кавальчук. \nВіцебск. Затрыманая адзін з лідэраў беларускага аддзялення моладзевай валанцёрскай арганізацыі YMCA Крысціна Мірсалімава.\nЯе сястра — вядомая ў вузкіх колах прыхільніца "рускага свету" Эльвіра Мірсалімава.\n16:15 Жыхары ЖК "Магістр" сёння выйшлі на шпацыр і перадалі прывітанне жыхарам ЖК "Маяк".\nПаводле звестак праваабаронцаў, сёння ў Салігорску быў затрыманы старшыня страйкаму «Беларуськалію» Анатоль Бокун. \n15:30 Два маршы на поўначы Мінску\n15:20 У Горадні на Савецкай плошчы таксама гуляюць людзі з «палітычнымі колерамі». Там працуе калядны кірмаш. На прыступках палацу тэстыльнікаў выступаюць артысты, побач стаіць міліцэйскі транспарт\n14:50. А вось што адбываецца ў Бараўлянах. Бараўлянцы скандуюць: "Стаім мэтанакіравана і нахабна". Так старшыня КДБ Іван Церцель сказаў пра застрэленага дэманстранта Тарайкоўскага.\nА яшчэ яны водзяць карагод вакол ялінкі і патрабуюць свабоду палітзняволеным.\nПа стане на 14:30 валанцёрам вядомыя прозвішчы 10 затрыманых:\n14:45 У Наваполацку водзяць карагод.\n14:00 Яшчэ затрыманні ў Мінску.\nПадпісанты Белсата паведамляюць, што каля 13:50 двух хлопцаў затрымалі каля метро Пушкінская.\n«Стаяў сіні бус, потым выскачылі і з невялікай групы людзей, якія стаялі на месцы мемарыялу Тарайкоўскага, выхапілі двух хлопцаў. Адразу з’ехалі», – пішуць відавочцы.\nУ раёне Залатой горкі разагналі калону з прыкладна 50 чалавек. Мінімум некалькі чалавек былі затрыманыя. Некаторыя з іх – з жорсткасцю, відавочцы паведамляюць, што дзяўчына ўпала на зямлю.\n13:57 Кволая спроба разгону на Лагойскім тракце.\n13:47 Пад грукат барабанаў ідзе Паўднёвы Захад\n13:44 У цэнтры Мінска праходзіць акцыя салідарнасці\n13:40 Гучна гуляе Зялёны Луг у Мінску\n13:40 А гэта выйшаў Скідзель\n13:34 Суцэльныя затрыманні ў Гомелі\n13:30 Працягваюцца затрыманні!\nНа Грушаўцы, паводле відавочцаў, затрыманы каля шасці чалавек.\nНа Прытыцкага з пад'езда дома вывелі двух чалавек.\n13:20 Жыхары кварталаў вакол Севастопальскага парку таксама гуляюць\n13:05. А вось якая калона ідзе па вул. Валгаградскай\n13:00 Навінкі выйшлі. Фота Tut.by\n12:55 Тэлеграм-канал glazasever паведамляе пра разгон і затрыманні ў дварах і на бульвары Шаўчэнкі.\n12:55 Вуліца Наўгародская ў Мінску\n12:50 Ідзе Серабранка\n12:48 Акцыя ў Лебядзіным\n12:08 На акцыю сёння выйшлі і жыхары Новаполацку\n12:05. Жыхары Шчомысліцы выйшлі. Фота чытачоў TUT.BY\n11:56 Пра бусы і людзей у форме паведамляюць і чытачы Белсата\n11:45 У Мінску на відэа трапіла жорсткае затрыманне мужчыны. Па словах чытача, запіс зроблены ў двары на вуліцы Адзінцова.\n11:40 Між тым, як паведамляць чытачы TUT.BY, у розных раёнах Мінска заўважаны засады сілавікоў. Аўтазакі стаяць удварах на Пушкінскай, на праспекце Ракасоўскага, у Лошыцы, на скрыжаванні вуліц Адоеўскага і Я. Полацкай, ля «Гіпа» ў Лошыцы і на Чурлёніса ў студэнцкай вёскі.\n11:30 Калоны ўжо пачынаюць фарміравацца\n11:25 Ланцуг салідарнасці на Багдановіча ў Мінску\n11:20 Гуляе і Заслаўе\nА вось што паведамляюць падпісчыкі Белсата ў тэлеграм:\n"Пачынаючы ад Інстытута культуры, да Кастрычніцкай на кожным скрыжаванні ўнутраныя войскі. На супраць будынка КДБ некалькі жоўтых аўтобусаў гармонік.\nНа мосце праз чыгуначныя шляхі ў бок плошчы Незалежнасці не пускаюць пешаходаў (трэба пацверджанне) на кожным боку па 2 салдата стст. Кастрычніцкая пакуль не агароджаная. Патрулі ад цырка ўверх".\n10:57 Учора на вячэрняе чаяванне ў Лебядзіным заявіліся невядомыя ў балаклавах і затрымалі трох татаў, аднаго з іх — прама з двума малалетнімі дочкамі. Сёння мамы Міхалова выйшлі, каб сказаць: "Мы разам!». Фота чытача TUT.BY\n10:35 У Мінску ў суправаджэнні міліцэйскай машыны пад песню "Любімую не аддаюць" едуць трактары.\n10:20 Маршыруюць Сухарава, Каменная Горка. Таксама людзі дзеляцца фота вывешаных нацыянальных сцягоў.\nмарш народнага трыбунала


Сколько утекло воды — посчитает «Докшицыводоканал» — Докшицы Бегомль Официальная газета Докшицкого района Родныя вытокi Районная газета Новости Докшиц и региона Реклама в Докшицах Работа в Докшицах Докшицы онлайн Фото и видеоинформация о Докшицах Услуги в Докшицах Объявления в Докшицах\n12.06.2019 575 Natali 0 Комментариев\nУ сярэдзіне 20-га стагоддзя на змену калодзежу прыйшла водаразборная калонка, зручнасць якой была тут жа ацэнена жыхарамі. Вадой з яе і зараз паліваюць агароды, напаўняюць міні-пруды, мыюць машыны. Але час змяніўся. Жыццё за дзяржаўны кошт, да якога так прывыклі за гады савецкай улады, закончылася. Усё, што спажываем, патрабуе ўліку і за ўсё трэба плаціць, у тым ліку і за ваду, калі хочам, каб нашым дзецям штосьці дасталася.\n– У адпаведнасці з рашэннем Віцебскага аблвыканкама № 194 ад 26 сакавіка 2015 года “Аб выніках работы жыллёва-камунальнай гаспадаркі вобласці ў 2014 годзе і задачах па павышэнні эфектыўнасці работы галіны ў 2015 годзе” зараз актыўна праводзяцца работы па дэмантажы калонак на тых участках водаправоднай сеткі, дзе ёсць тэхнічная магчымасць падключэння жылых дамоў да цэнтралізаванага водазабеспячэння, – гаворыць дырэктар філіяла “Докшыцыводаканал” Андрэй Шнітко. – Астатнія ж калонкі будуць абсталяваны прыборамі ўліку альбо ўстройствамі, якія абмяжуюць іх прапускную здольнасць. Гэта дазволіць павысіць эфектыўнасць функцыянавання водаправодна-каналізацыйнай гаспадаркі. Узятыя ж без дагавораў і неаплачаныя аб’ёмы вады з вулічных калонак павялічваюць уцечкі і неўлічаныя расходы, што прыносіць страты нашаму прадпрыемству. Завастраю ўвагу, што філіял не дэманціруе ўсе калонкі падрад. Пад дэмантаж трапляюць толькі тры іх катэгорыі, якія выяўляюцца ў час маніторынгу. Іх убіраем там, дзе жылыя дамы падключаны да цэнтралізаванай сістэмы водазабеспячэння, дзе няма карыстальнікаў калонкі ў радыусе дзеяння 100 метраў. Дэманціруем калонкі, карыстальнікі якіх не пажадалі заключыць дагавор з “Докшыцыводаканалам”.\n– Андрэй Веньямінавіч, домаўладальнікі, у якіх падведзена вада ў дом, нярэдка просяць не адключаць калонку.\n– У такім выпадку мы гатовы пакінуць яе, толькі пры ўмове, што калонка будзе падключана да прыбору ўліку, – удакладняе дырэктар. – Яго нашы спецыялісты ўстановяць у калодзежы на ўрэзцы. Паслуга разам з правядзеннем земляных работ каштуе каля 100 рублёў. Калі ж патрабуецца яшчэ і ўстаноўка жалезабетонных кольцаў, то за работу трэба будзе аддаць мінімум 600 рублёў. Дарэчы, калі кліент не мае магчымасці аплаціць усю суму адразу, то яму прадастаўляецца растэрміноўка плацяжу тэрмінам на паўгода.\n– Якія правілы дзейнічаюць для тых, для каго калонка працягвае заставацца адзінай крыніцай пітной вады?\n– Па-ранейшаму будзем іх абслугоўваць, але для гэтага абавязкова трэба заключыць дагавор з водаканалам. Зараз да разгляду рыхтуецца праект рашэння райвыканкама, у якім будуць адлюстраваны нормы спажывання вады для паліву прысядзібнага ўчастка, паення жывёлы, мыцця аўтатранспарту і іншае. Пры гэтым нагадваю, што выкарыстанне палівачнага шлангу, распыляльнікаў для паліву газонаў строга забараняецца. Таго, хто праігнаруе забарону, чакае штраф – 856 рублёў. Згодна з правіламі, усе спажыўцы вады, у тым ліку і дачнікі, абавязаны арганізаваць уліковае спажыванне вады, незалежна ад перыяду пражывання ў доме.\n– Як прымаюць грамадзяне кантралёраў водаканала?\n– На жаль, не заўсёды адэкватна. Абвінавачваюць ва ўсіх сваіх бедах з вадой, лічаць увядзенне правілаў нашай прыхамаццю. Таму нагадваем аб Правілах карыстання цэнтральнымі сістэмамі водазабеспячэння і водаадвядзення ў населеных пунктах, зацверджаных Пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь № 788 ад 30 верасня 2016 года, якія абавязваюць уладальніка водаправода прадастаўляць доступ работнікам водаканалізацыйнай гаспадаркі для агляду сетак і вузлоў уліку. У іншым выпадку мы маем права весці налічэнні за ваду з разліку сячэння трубы ўводу, пра што і папярэджваем домаўладальнікаў.\nЯк бы ні было, але трэба прызнаць, што водаразборныя калонкі адыходзяць у мінулае і не толькі з-за павышэння бытавога ўзроўню жыцця. Ёсць яшчэ такое пытанне, як рацыянальнае выкарыстанне вады, запасы якой небязмежныя. Так, кожны з нас мае законнае права на доступ да прыроднага багацця, аднак безкантрольнае яго выкарыстанне абыходзіцца вельмі дорага.\nНА ЗДЫМКУ: безуліковая калонка ў агр. Крулеўшчына.\n← Ювелирные работы выполняют в центре детей и молодежи в Докшицах\nВ Докшицах «охотились» на мусор (+ ФОТО) →\n06.11.2020 Natali 0\n30.12.2020 Natali 0


29 лістапад 2021, 17:11\nАляксандар Лукашэнка і Уладзімір Зяленскі падчас сустрэчы ў Жытоміры ў 2019 годзе\n«Для нас гэта азначае значнае расьцягваньне рэсурсаў для абароны мяжы зь Беларусьсю. Гэта адцягвае нашыя сілы і ўвагу», — сказаў Дзьмітро Кулеба ў інтэрвію парталу навін Delfi.\nПрэсавая служба Міністэрства замежных спраў Украіны распаўсюдзіла сёньня пераклад гэтага інтэрвію на ўкраінскую мову.\nНа пытаньне, ці не зьбіраецца ён параіць прэзыдэнту Ўкраіны Ўладзіміру Зяленскаму наўпрост паразмаўляць з Аляксандрам Лукашэнкам, Дзьмітро Кулеба адказаў: «Вядома, я б не палічыў гэта мэтазгодным, тым больш разумеючы, што галоўныя дырыжоры гэтага міграцыйнага крызісу сядзяць у Крамлі. У любой сытуацыі дыпляматыя прапануе некалькі інструмэнтаў яго разьвязаньня, але кожны кантакт варта ацэньваць з пункту гледжаньня таго, ці не прывядзе ён да легітымізацыі тых, хто ўчыняў супрацьпраўныя дзеяньні супраць мірных пратэстоўцаў у Беларусі».\nДзьмітро Кулеба дадаў, што Ўкраіна вымушана ўзмацняць ахову сваёй мяжы на беларускім кірунку ня толькі празь міграцыйны крызіс.\n«Мы ніколі не маглі ўявіць, што Расея ўварвецца ва Ўкраіну, мы ніколі ня думалі, што Расея будзе паглынаць Беларусь... Тое, што адбываецца, нават бяз тысячаў мігрантаў на нашай мяжы зь Беларусьсю, так ці інакш прымушае нас мабілізаваць дадатковыя рэсурсы, вайскоўцаў ды паліцэйскіх, што стварае дадатковую нагрузку празь неабходнасьць быць гатовымі да вялікай колькасьці патэнцыйных пагрозаў адначасова. Гэта частка звычайнай ваеннай стратэгіі — калі супраціўнік хоча вас перамагчы, ён робіць так, каб вы распылілі ўсю сваю ўвагу на некалькі праблем адначасова і ня мелі магчымасьці эфэктыўна рэагаваць на асноўную крыніцу пагрозы», — патлумачыў украінскі міністар.\nДзьмітро Кулеба таксама мяркуе, што Эўропа мае рэсурсы, каб папярэдзіць магчымыя агрэсіўныя дзеяньні Расеі і Беларусі.\n«Найлепшым спосабам будзе распрацоўка такой санкцыйнай палітыкі, якая б адбіла ахвоту ў Расеі і Беларусі пераступаць праз чырвоныя лініі, а не была б рэакцыяй на іхныя парушэньні. Лепш папярэдзіць злачынства, ствараць умовы, каб яго не маглі ўчыніць, чым спрабаваць спыніць яго ў працэсе. Менавіта такой філязофіяй мае кіравацца Эўрапейскі Зьвяз у дачыненьні да Расеі і Беларусі», — сказаў міністар замежных спраў Украіны.


Аляксандр Ткачонак: Калі не будзеш існаваць як бы “за таго хлопца”, не зможаш перадаць яго боль людзям... | zviazda.by\nЛітаратура і мастацтва » Тэатр » Аляксандр Ткачонак: Калі не будзеш існаваць як бы “за таго хлопца”, не зможаш перадаць яго боль людзям...\nАляксандр Ткачонак: Калі не будзеш існаваць як бы “за таго хлопца”, не зможаш перадаць яго боль людзям...\nАляксандр Ткачонак, акцёр, які прысвяціў 45 гадоў Нацыянальнаму акадэмічнаму драматычнаму тэатру імя М. Горкага, нядаўна адзначыў 70-гадовы юбілей. Пра тое, як змяніліся погляды на прафесію і жыццё, майстар сцэны распавёў карэспандэнту «Літаратуры і мастацтва»:\n— Ці памятаеце сваю першую ролю?\n— Так, вядома. І вельмі доўга буду памятаць, паколькі першую ролю, якую мне давялося сыграць у гэтым тэатры, я іграў потым больш як 35 гадоў. Гэта роля ў спектаклі «Адзіны спадчыннік». Яго паставіў Уладзімір Андрэевіч Маланкін, мастацкі кіраўнік майго курса. Праз тыдзень пасля заканчэння інстытута мне даверылі гэтую ролю. Яе тады выконваў выдатны акцёр Валерый Мікалаевіч Філатаў, які павінен быў з’ехаць на здымкі. Я ўвёўся і іграў гэтую ролю на працягу 35 гадоў: пачаў у 24. Балазе, майму персанажу Жаронту было 70 гадоў, і таму мог бы іграць да сённяшняга дня. Я ўжо стаў аднагодкам свайго героя. Мы адыгралі спектакль больш за 1000 разоў з вялікім поспехам. Змянілася за гэты час шмат выканаўцаў, акрамя галоўнага персанажа.\n— А прафесія і ваша ўспрыманне яе?\n— Напэўна, сама прафесія не вельмі змянілася, але сапраўды змянілася ўспрыманне. Пасля інстытута прыходзіш у тэатр з рамантычнымі настроямі, марамі: табе давераць ролю, ты добра сыграеш, цалкам аддасіся ёй, глядач будзе ў поўным захапленні і выйдзе натхнёны, а ты шчаслівы паедзеш дадому. Усё гэта ў такіх ружовых фарбах. Але калі сутыкаешся ўжо з працай у тэатры, разумееш, што гэта не суцэльнае свята, што на шляху сустракаюцца няўдачы, неразмеркаванне і незанятасць цябе як акцёра. Праўда, мне ў гэтым плане пашанцавала: я быў заняты вельмі шмат, іграў нямала галоўных роляў. Але такі выпаў лёс: не з усімі так здараецца, не ўсім шанцуе, на жаль. У тэатры праца досыць суровая. Рэпетыцыі... Выдатна, калі ёсць добры рэжысёр, у вас паразуменне, а роля, якую табе даверылі, падабаецца і атрымліваецца, мае потым — што немалаважна — поспех у гледача.\nПрайшоўшы па гэтым шляху ўжо 45 гадоў, азіраюся. Магчыма, у мяне з’явілася якое-ніякае майстэрства, але, напэўна, паменшала аптымізму. Цяпер мы перажываем складаны час: разлучыліся са сваёй сцэнай, паколькі рамонт ідзе яшчэ да гэтага часу, ужо паўтара года. Таму іграем на сцэне ў Доме прафсаюзаў, а гэта чужая пляцоўка, чужыя людзі. Не наш тэатр, не наш дом. Таму мы не можам паўнавартасна рэпеціраваць. Глядач, які прыходзіць у час каранавірусных абмежаванняў, сур’ёзны... Зала запаўняецца не цалкам, людзей рассаджваюць. І таму нялёгка: мы ж без гледача ўвогуле нічога. Гэта не кіно, а жывое ўзаемадзеянне. І, калі гледача няма, іграць самім для сябе досыць складана. Таму, напэўна, і больш песімістычныя настроі. Але хочацца спадзявацца, што ў рэшце рэшт і гэтая паласа пройдзе, што мы застанемся жывыя і з новымі сіламі возьмемся за працу, якая будзе прыносіць радасць.\n— Што ў працы даецца найбольш складана альбо нават стамляе?\n— Найбольш складана?.. Ведаеце, калі пашанцавала і табе даверылі вялікую ролю, гэта няпроста. Бо нагрузка не толькі фізічная, але і нервова-псіхічная. Калі ты, працуючы над роляй, не будзеш існаваць як бы «за таго хлопца», калі ўсё гэта не будзеш прапускаць праз сябе, праз свае нервы, праз сваю душу... Калі будзеш ставіцца да героя як да нейкага чужога — так званая «гульня з дуляй у кішэні»... Калі цябе гэта не чапляе, ты не зможаш перадаць яго боль, яго настрой людзям, якія прыйшлі глядзець.\nРэпетыцыя — вельмі складаны момант. Нельга сказаць, што вывучыў тэкст, словы ролі, і на гэтым усё скончылася. Гледачы часам пытаюцца: «Як вы можаце вывучыць столькі тэксту?» Для іх гэта як бы самае галоўнае, атрымліваецца: вось вывучыў такую колькасць слоў, і ўжо ў гэтым твой подзвіг. Але гэта самае малое. А вось каб тэкст, словы, якія напісаны іншым чалавекам, аўтарам, сталі тваімі словамі, каб падключыць да ролі сваю псіхафізіку, свае нервы, трэба псіхаапарат прыводзіць у тонус, кідаць сябе ў стрэсавы стан, правакаваць у сабе тое, ад чаго людзі нармальныя спрабуюць уцячы. Калі, вядома, гэтага патрабуе роля. Бываюць ролі і камедыйнага плана, якія, напэўна, рэпеціраваць і іграць весялей. Вось глядач часам кажа: «Ну навошта вы ставіце трагедыі, не хочам нейкіх сур’ёзных узаемаадносін, нам у жыцці дастаецца шмат усялякіх нягод — навошта ў тэатры яшчэ пра гэта?» Не ведаю, напэўна, гледачу прасцей існаваць, гледзячы камедыі, яны прымушаюць усміхацца, смяяцца. Напэўна, і гэта неабходна, але калі мы не будзем прапаноўваць гледачу думаць, а дазволім проста так, бяздумна смяяцца, рагатаць... Але і камедыя бывае рознай. Той жа спектакль «Адзіны спадчыннік», з якога пачалі размову: таксама камедыя, французская п’еса, дзе стары чалавек, які ўжо адной нагой стаіць у магіле, раптам вырашыў ажаніцца. І пляменнік ды іншая радня спрабуюць яго адгаварыць ад гэтага кроку, бо ў такім выпадку спадчына дастанецца не ім. Нават у гэтай быццам камедыі, такой вясёлай, уздымаюцца сур’ёзныя жыццёвыя праблемы. Мне бліжэй не чыстая трагедыя або камедыя, а змяшэнне жанраў.\n— У вас ёсць любімыя ролі?\n— Гэта як казаць аб сваіх дзецях: ёсць родныя, ёсць прыёмныя. І як бы родныя табе бліжэй, а прыёмныя — не адной крыві — як бы далей, з-за гэтага розныя адносіны. Мне здаецца, нават калі вобраз з нейкім негатыўным адценнем, то ўсё роўна я выпакутаваў, пераклаў пачуццё гэтага героя на сябе, каб сыграць дакладна. І таму роля стала маёй, усё роўна што адной крыві са мной. Так, можа быць, «дзіця» дрэннае атрымалася — злое, нядбайнае, але, тым не менш, маё. Таму сказаць, якая роля любімая, наогул немагчыма. Ужо з узростам, калі фізічных сіл не так шмат, іграць вялікія ролі складана — хочацца ўжо нечага не такога значнага, дзе фізічная і нервовая нагрузка меншая. Тут ужо не да славалюбівых намераў. Гэта ў маладосці: «Вось бы сыграць галоўную ролю, Гамлета...» Дарэчы, Гамлета іграць ніколі не марыў.\nЯ акцёр характарны, мне падабаюцца ролі, у якіх прысутнічае нейкі цікавы тэмперамент, няхай са знакам мінус. Героі-палюбоўнікі і рамантычныя героі — такіх мне не прапаноўвалі, гэта не мой рэпертуар, не маё амплуа.\nНе магу прылічыць сябе да катэгорыі людзей, адданых тэатру. Так, я вельмі хацеў займацца гэтай прафесіяй, не ўяўляў, што можа быць неяк па-іншаму, паколькі яшчэ ў дзяцінстве, калі прыйшоў у тэатр юнацкай творчасці пры Палацы піянераў, заразіўся, захварэў на тэатр.\nУ першы год не паступіў, у тэатральны мяне не прынялі. Працаваў на заводзе, два гады ў войску адслужыў. З другой спробы неяк атрымалася. Зараз азіраюся на той час і думаю, што можна было іншую справу выбраць, больш матэрыяльную. Ужо столькі сыграна роляў у тэатры і ў кіно. А як гэта ўзважыць? Так, зафіксавана на плёнцы, на відэа.\nАле тое, што адбываецца ў тэатры, — тую імгненнасць немагчыма злавіць, зафіксаваць. Вось зараз ты ўзаемадзейнічаеш з гледачом, атмасферу гэтай хвіліны не можа зафіксаваць плёнка. Тое, што потым глядзіш на відэа, ужо другаснае: знікае дух, дыханне залы.\n— Кім бы вы былі, калі б не акцёрам?\n— Мой дзядуля паміж трыма войнамі ўсё жыццё прапрацаваў лесніком. І я ў дзіцячыя гады ўсе школьныя канікулы праводзіў у дзядулі з бабуляй. Дзед, натуральна, мяне браў з сабой у лес, знаёміў з прыродай. Выдатная прафесія — ляснік. Гэта быў дзядуля па маці, а па бацьку ў родзе — майстравітыя людзі, працавалі рукамі. Бацька атрымаў у спадчыну талент, ён быў інжынер-электронік, рацыяналізатар, вынаходнік, умеў усё. Нешта аддалена перадалося і мне. Я навучыўся і плітку класці, магу адрамантаваць нейкі прыбор, з цвіком і малатком праблем няма. Гэта прыносіць адчувальную радасць, калі бачыш прадмет працы, зроблены сваімі рукамі. А тэатр... Адыграў спектакль, і ўсё. Так, у цябе былі апладысменты (магчыма, і не было), але гэта ляціць у нікуды. Жыццё праходзіць, і што, дзе гэты багаж? Сыграных роляў назапасілася, але што застанецца пасля цябе?\n— Як прафесія паўплывала на ваш характар?\n— Характар у мяне розны. Як ні дзіўна, раблю ўражанне ціхага, сціплага, але насамрэч я даволі свавольны. Мне пашанцавала, што не прыйшлося нешта камусьці даказваць. Хоць, зразумела, калі іграеш першыя ролі і іх заваліш, то зусім па-іншаму можа скласціся кар’ера. Калі давалі, спрабаваў іграць. Можа, плыў пасабачы, але неяк выплываў. Сталі давяраць сур’ёзныя ролі.\nУва мне ўсяго намяшана, як і ў кожным, напэўна. Што пераважае: дрэннае ці добрае? Напэўна, нейкія свае адмоўныя рысы, якасці таксама перадаеш, укладаеш у той ці іншы персанаж... У поўнай меры хапае і добрага, і дрэннага. Не магу сказаць, што я дрэнны, але і не магу сказаць, што такі чыстыпрамяністы. Па-рознаму выяўляюцца і рэакцыі мае на жыццё: магу запаліцца, асабліва калі нешта не так, несправядліва. У сям’і часам таксама адбываюцца выбухі. Эмацыянальная сістэма вельмі рухомая з-за прафесіі. Сённяшні дзень часта прыводзіць у здзіўленне, выклікае бурныя эмоцыі.\n— Ці ёсць у вас асабістае вызначэнне таленту ў прафесіі і наогул?\n— Ведаю людзей, якія Богам цалаваныя. І не заўсёды яны адукаваныя. Мая бабуля наогул была непісьменнай, не ведала літар, не ўмела чытаць. Дзед, прыходзячы са службы, заўсёды газеты чытаў уголас, каб і бабуля чула. Але яна была вельмі арганізаванай духоўна, добрай, спагадлівай. Душэўная арганізацыя ў яе, можа быць, замяшчала недахоп нейкіх ведаў. Для мяне вось гэта талент. Калі перакладаць на тэатр, вызначаць талент... У тэатры складана прабіцца за кошт блату. Глядач вызначае, наколькі ты фальшывы акцёр, халтуршчык, з дуляй у кішэні працуеш. Гэта адразу прыкметна. Талент, на мой погляд, нават калі лёс не складваецца (не трапіў на рэжысёра, які цябе бачыць у той ці іншай ролі), рана ці позна прарвецца, праб’ецца і зазіхаціць усімі гранямі.\n— Тэатр — больш індывідуальнае ці калектыўнае мастацтва?\n— Я часам думаю, што, на жаль, калектыўнае. Хоць ёсць і монаспектаклі, дзе чалавек іграе адзін. Мне складана без партнёраў. Я іграў калісьці некалькі работ у адзіночку, у тым ліку на тэлебачанні. Надзвычай складана выцягваць аднаму. Калі ёсць дыялог, нагрузкай як бы трошкі дзеліцеся з партнёрам. Гэта не значыць, што я на сцэне існую толькі ў той момант, калі прамаўляю тэкст. У тэатры вельмі важна, як чалавек успрымае, слухае іншага.\nАле я не люблю і спектаклі, дзе занята шмат людзей, і ролі другія, эпізадычныя, якія праходзяць, і масоўку, у якой я першыя гады таксама пабегаў. Стаўленне да ролі рознае: здавалася б, ты тут на сцэне ўвесь трацішся, нібыта крывёю сцякаеш і сваімі нервамі, а хтосьці побач стаіць з абыякавымі вачыма і разуменнем, што ў яго роля наогул ніякая, нават без назвы. І калі натыкаешся на гэтыя вочы, становіцца цяжка ўспрымаць сваіх партнёраў. Але цяпер такіх масовачных спектакляў у нас няма, усе загружаны дастаткова. Ды ўсё роўна нельга быць для ўсіх аднадумцам. Калі заканчваеш курс, ёсць мара ўсім пайсці ў адзін тэатр. А потым хтосьці вышэйшым становіцца, хтосьці — сярэднячком, а хтосьці так і не можа прадзяўбціся. Не заўсёды ж акцёрскі лёс залежыць ад тваіх жаданняў, часам — ад тваіх магчымасцей.\n— Чаму тэатр не могуць выцесніць ні кіно, ні тэлебачанне, ні ўсе астатнія забаўляльныя сродкі?\n— Так, з пачатку ХХ стагоддзя, калі з’явілася кіно, усе прадракалі, што тэатр не вытрымае канкурэнцыі. Але гэтага ўсё ж не адбылося і, мне здаецца, не адбудзецца і ў будучыні. У цяжкі савецкі час людзі прыходзілі ў тэатр па падтэксты, па нейкую недагаворанасць, таямніцу: «Ну вы ж разумееце, аб чым мы гаворым на самай справе». Потым загадкі ўсе знялі, стала можна гаварыць аб чым хочаш. Тэатр у нейкай ступені прайграў ад усёдазволенасці. Глядач да гэтага часу прыходзіць. Хтосьці для таго, каб адпачыць ад асабістых перажыванняў, хтосьці — каб яго забаўлялі. І ўсё ж тут, у тэатры, дрэнным або добрым: жывое, тое, што ёсць цяпер, у гэтую хвіліну. Заўтра будзе іншае жыццё, іншая гульня. А тут жывое ўспрыманне, магчымасць стаць сведкам гэтай хвіліны, саўдзел — напэўна, па гэта ходзіць і будзе хадзіць глядач.\n2510 Генерал-маёр Шкірэнка: Маладыя людзі ўсё часцей застаюцца ў арміі на кантрактнай аснове