Reina Esterqa Diospa llaqtantam defienderqa | Cheqap iñiyniyoq\nDiospa llaqtantam defienderqa\n1-3. a) ¿Imanasqataq Esterqa manchakuywan yaykurqa reypa palacionman? b) ¿Ima tapukuykunatataq contestasun?\nESTERQA hawkalla kananpaq kallpanchakuspanmi Susa llaqtapi palaciopa pationkunaman yaykurqa. Chay palacioqa reyta respetanankupaqmi admirakuypaq karqa. Perqankunam llipipipichkaq tukuy rikchaq colorniyoq ladrillowan karqa, chay perqakunapim dibujasqa karqa raprayoq torokuna, leonkuna chaynataq flechaq runakuna, columnankunapas llaqllasqa rumimantam karqa, karqataqmi adornananpaq hatunkaray taytachakunapas. Chay palaciom sumaqllaña karqa Zagros riti orqopa hichpan patapi, chay wayqontam pasarqa Coaspes sutiyoq chuyay-chuyay mayupas. Chay palacioqa suma-sumaq ruwasqam karqa rey hatunchasqa kananpaq, chaymanmi Esterqa rirqa reywan parlananpaq, paytam suticharqaku ‘ancha reqsisqa reywan’ chay reyqa Esterpa qosanmi karqa.\n2 Diosman sonqo Esterqa manam kikinchu tantearqa rey Asuerowan casarakunanpaqqa. * Asueroqa manam Abraham hinachu señoranpa rimasqan uyariq karqa (Gen. 21:12). Payqa manam sumaqtachu yacharqa Jehova Diosmanta chaynataq yachachikuyninkunamantaqa. Persia nacionpa leyninmantam ichaqa allintapuni yacharqa, huknin kamachikuymi karqa rey mana qayachichkaptin pipas payman asuykuqqa wañuchisqa kananpaq. Wañunan kaptinpas Esterqa hinallam rirqa reypa tiyananpa ñawpaqninman (leey Ester 4:11; 5:1).\n3 ¿Imanasqataq Diosman sonqo warmiqa wañunan kaptinpas reyman hinalla asuykurqa? ¿Imaynatam yanapawachwan Esterpa iñiynin? Chaykunamanta yachanapaqqa puntataraq yachasun Persia nacionpi reina kananpaq imayna akllasqankumanta.\nEster imayna wiñasqanmanta\n4. ¿Imatam yachanchik Estermanta? ¿Imanasqataq primonña uywakurqa?\n4 Esterqa mana tayta-mamayoqñam karqa. Bibliam willakun Esterta Hadasawan sutichasqankumanta, paykunamantaqa chayllatam yachanchik. Hadasa ninanqa hebreo rimaypim arrayan sacha ninan. Esterpa tayta-maman wañukuptinmi mayornin kaq primon Mardoqueo llakipayaspan wasinman pusarqa. Hinaspam churinta hina uywakurqa (Est. 2:5-7, 15).\nMardoqueoqa kusisqam tarikurqa uywakusqan Esterwan\n5, 6. a) ¿Imatam Mardoqueoqa Jehova Diosmanta Esterman yachachirqa? b) ¿Imatam Mardoqueoqa hinaspa Esterqa sapa punchaw ruwarqaku?\n5 Mardoqueowan Esterqa Susa llaqtapim tiyarqaku, paykunaqa Jehova Diospa yachachikuyninta chaynataq kamachikuyninkunata kasukusqankuwanmi Persia nacionniyoq runakunawan cheqnisqa karqaku. Mardoqueowan Esterqa anchatam sientenakurqaku, taytanta hinam Esterqa primonta astawan kuyarqa llakipayakuq chaynataq llaqtanta libraykuq Jehova Diosmanta yachachiptin. Esterpa tiemponpipas Diosqa llaqtantam librarqa (Lev. 26:44, 45).\n6 Mardoqueoqa palaciopa punkupi kamachiqmi otaq autoridadmi karqa, chay punkupim tiyaqku reyta serviq wakin autoridadkunapiwan (Est. 2:19, 21; 3:3). Sipasyaspan Ester ima ruwasqanmantaqa manam imatapas yachanchikchu, yaqapaschá primonta atienderqa chaymantapas ruwarqachá wasipi ruwaykunata, hinaspapas tiyarqachá otaq yacharqachá wakchakunapa kasqan sitiopi Coaspes sutiyoq mayupa chimpanpi. Esterqa rirqachá Susa llaqtapi mercadoman qorimanta hinaspa qollqemanta alhajakunata chaynataq imakunatapas rantikusqankuta qawaq. Manachá payqa piensarqachu tiempo pasasqanman hina tukuy chayninkuna kapunantaqa. Chay tiempopiqa Esterqa manaraqmi yacharqachu vidanpi imam pasanantaqa.\n‘Allin rikchayniyoq buenamozam’ karqa\n7. ¿Imanasqataq Vastiqa manaña reinañachu karqa? ¿Imataq pasarqa chaymanta qepata?\n7 Palaciopi penqaypaq pasasqanmantam lliw runakuna yacharurqaku. Convidota ruwachisqanpi llapallan jefenkunawan hinaspa gobernadorkunawan vinota tomaspa miskillataña mikusqankuman hinam rey Asueroqa buenamoza warmin reina Vastita qayachirqa, payñataqmi warmikunawan sapaq fiestapi kachkarqa ichaqa manam riyta munarqachu reypa kasqanmanqa. Chaywan penqaypi churaruptinmi reyqa llumpayta piñakuspan consejaqninkunata tapurqa Vasti sutiyoq reinawan imata ruwananpaq. Hinaspam tantearqa paypa rantinpi huk reinataña akllananpaq. Chaymantam reyta serviqkuna lloqsirqaku kamachisqan enteron llaqtakunaman, reypa señoran kananpaq qariwan manaraq puñuq buenamoza sipaskunata maskamunankupaq (Est. 1:1–2:4).\n8. a) ¿Imanasqataq Mardoqueoqa Estermanta preocupakurqa? b) Pipas buenamoza kaspanqa, ¿imapim reparanan Bibliapa nisqanman hina? (Qawariy Proverbios 31:30 nisqantapas.)\n8 Mardoqueoqa anchatam kusikurqa uywakusqan priman Ester kuyayllapaqña sipasyasqanwan. Estermantam Biblia nin: “Payqa karqa allin rikchayniyoq buenamozam”, nispa (Est. 2:7). Chaymi Mardoqueoqa astawanraq preocupakurqa. Bibliapa nisqanman hinaqa manam buenamoza kayllachu allinqa. Aswan allinqa allin tanteoyoq hinaspa humillakuq kaymi, mana chayna kaqkunaqa hatunchakuyllatam yachanku (leey Proverbios 11:22). ¿Imaynataq Esterqa karqa? ¿Buenamoza kasqanwanchu hatunchakunman karqa? Tiempopa risqanman hinam imayna kasqanqa yachakurqa.\n9. a) ¿Imapaqmi tantearqaku reypa serviqninkuna Esterta rikuruspanku? ¿Imanasqam Mardoqueoqa llumpayta llakikurqa? b) ¿Imanasqataq Mardoqueoqa saqerqa Diosta mana serviq runawan Ester casarakunanpaq? (Recuadropi willakuytapas qawariy.)\n9 Reypa serviqninkunaqa buenamoza Esterta rikuruspankum chaylla tantearqaku palacioman pusanankupaq (Est. 2:8). ¡Maynataraq Mardoqueoqa llakikurqa churinta hina kuyasqan Estermanta rakiptinku! Payqa manam munarqachu Jehova Diosta mana serviq runawan casarakunantaqa, ichaqa manam imayna harkakuytapas atirqachu. * Mardoqueoqa kallpanchakurqachá manaraq pusachkaptinku Esterta consejananpaq, payqa manachá chaytaqa haykapipas qonqarqachu. Palacioman risqanman hinachá Esterqa piensarqa vidan imayna kananpi.\n‘Estertaqa llapallan qawaqninkunam kuyarqaku’\n10, 11. a) ¿Imayna sipaskunawantaq Esterqa huk watapuni karqa? b) ¿Imaynatam yachanchik Mardoqueoqa Estermanta preocupakusqanta?\n10 Reypa palacionman chayarachiptinkum Esterqa tarikurqa mana reqsisqan runakunawan kuska chaynataq Persia nacionpa llaqtankunamanta pusamusqanku sipaskunapiwan. Chay sipaskunaqa sapakamam karqaku imaymana costumbreyoq chaynataq sapakama idiomayoq. Paykunamantam Hegai sutiyoq runa cuentallikurqa, paymi kamachirqa chay sipaskunaqa astawanraq buenamoza kanankupaq miskillaña asnaq aceitekunawan cuerponkuman untaspa huk watapuni qaqonankupaq (Est. 2:8, 12). ¿Imaynam sientekurqaku chayna atiendesqa kasqankuwanqa? Wakin sipaskunaqa qawapasllaña kayta munaspankum hatunchakuqllaña rikurirurqaku. ¿Chaynachu Esterpas rikurirurqa?\n11 Mardoqueoñataqmi astawan preocupasqa tarikurqa priman Estermanta. Bibliam nin: ‘Sapa punchawmi Mardoqueoqa warmikunapa yachasqan patiopa chimpanpi purikacharqa. Ester imayna kasqanmanta yachaykuyta munaspan’, nispa (Est. 2:11). Allinlla tarikusqanmanta yachasqanqa maynatachá kusichirqa. ¿Imanasqa?\n12, 13. a) ¿Imanasqataq Estermantaqa admirakurqaku? b) ¿Imanasqataq Mardoqueoqa kusikurqa Ester maymanta kasqanta mana willakusqanwan?\n12 Esterpa imayna kasqanmanta admirakuspanmi Hegai sutiyoq runaqa kuyapayarqa. Hinaspam qorqa qanchis sirvientakunata chaynataq aswan allinnin kaq cuartota. Bibliam nin: “Estertaqa llapallan qawaqninkunam kuyarurqaku”, nispa (Est. 2:9, 15). ¿Imanasqataq Esterqa admirakuypaq karqa? ¿Suma-sumaq buenamoza kasqanwanchu? Manam. Payqa buenamoza kaspanpas sumaq sonqoyoq warmim karqa.\nBuenamoza kaymantaqa humillakuq hinaspa yachayniyoq kay aswan allin kasqanmantam Esterqa yacharqa\n13 Esterqa yachayniyoq hinaspa kasukuq warmim karqa, paymantam Biblia nin: ‘Esterqa manam willakurqachu maylaw llaqtayoq nitaq pipa ayllun kasqantapas, chaynataqa rurarqa Mardoqueopa yachachisqanman hinam’, nispa (Est. 2:10). Payqa manam willakurqachu Juda castamanta kasqantaqa, Mardoqueoqa yacharqam palaciopi kaqkunaqa judiokuna cheqnisqankumanta; chaymi Esterta consejarqa maymanta kasqanta mana willakunanpaq. Esterqa primonpa nisqanman hinam mana willakurqachu, Mardoqueoqa maynatachá chaywanqa kusikurqa.\n14. ¿Imaynatam kay tiempopi mozo-sipaskuna Esterta qatipakunmanku?\n14 Kay tiempopipas achka mozo-sipaskunam tayta-mamanta otaq uywaqninkuta kusichinku kasukusqankuwan. Wakinpiqa yaqapaschá tarikunku mana allin ruwaqkunapa kasqanpi, chaywanpas allin kaqkunata ruwanankupaq kallpanchakuspankuqa Ester hinam Jehova Diosta kusichinku (leey Proverbios 27:11).\n15, 16. a) ¿Imayna kasqanwanmi Esterqa reypa agradonpaq karqa? b) ¿Imanasqataq Esterpa vidanqa palaciopiqa manaña ñawpapi hinañachu karqa?\n15 Estermanta hinalla yachasun, paymanñam tuparqa reypa qayllanman rinanpaq, payqa astawan qawapasllaña kananpaqchá imaymana alhajakunata mañakunman karqa. Ichaqa humillakuq kasqanwanmi Hegaipa qosqallanwan churakurqa (Est. 2:15). Payqa manam buenamoza kaynillanwanchu reypa agradonpaq kayta munarqa, aswanqa humillakuq chaynataq allin tanteoyoq kasqanwanmi. Chayna warmikunaqa manam chay palaciopiqa karqachu. Esterpa chayna kayninqa, ¿allinninpaqchu karqa?\n16 Chay tapukuytam Biblia contestan: “Reymi llapallan kuyasqan warmikunamantapas Ester kaqta kuyarurqa. Llapallan sipaskunamantapas Ester kaqtam reyqa favorecespan umanman coronawan coronaykachirqa, paytaqa Vastipa rantinpim reina kananpaqña akllaykurqa”, nispa (Est. 2:17). Chaynapim Esterqa chay tiempopi ancha reqsisqa reypa señoranña karqa. Paypa vidanqa qalaypaqmi cambiarurqa. Reinaña kasqanwanqa, ¿hatunchakuytachu qallaykurqa? Manam.\n17. a) ¿Imaynatam Esterqa uywakuqnin Mardoqueota hinalla kasukurqa? b) ¿Imanasqam kay tiempopipas ancha allin Esterta qatipakuyninchikqa?\n17 Esterqa hinallam kasukuq warmi karqa. Uywakuqnin Mardoqueopa kamachisqanman hinam pimanpas mana willakurqachu Juda castamanta kasqanta. Chaymantapas reyta wañuchinankupaq tanteasqankumanta Mardoqueo yacharuspanmi Esterman willarqa, Esterñataqmi Mardoqueopa nisqanman hina reyman willarqa, chayna willakusqanwanmi chay runakunataqa hapiruspa wañurachirqaku (Est. 2:20-23). Esterqa tukuy tiempom kasukuq chaynataq mana hatunchakuq karqa, chaywanmi qawachirqa iñiyniyoq kasqanta. Ñoqanchikpas mana kasukuq runakunapa kasqanpim kawsanchik, chaymi anchata kallpanchakunanchik Esterta qatipakunapaq. Pay hina iñiyniyoq kaspaqa kasukuq runakunam kasunchik.\nIñiyninmi pruebasqa karqa\n18. a) ¿Imanasqataq Mardoqueoqa Amanpa ñawpaqninpi mana qonqorakurqachu? (Uray patanpi willakuytapas qawariy.) b) ¿Imaynatam ñawpa tiempopi hina iñisqankuta qawachinku Diosman sonqo serviqninkuna?\n18 Tiempo pasasqanman hinam rey Asueroqa Aman sutiyoq runata hatuncharqa kamachiq kananpaq nombraruspan, hinaspam runankunata kamachirqa Amanpa ñawpaqninpi qonqorakunankupaq (Est. 3:1-4). Mardoqueoqa reypa tukuy kamachisqantam kasukurqa, ichaqa Amanpa ñawpaqninpi qonqoranankupaq kamachisqantaqa mana kasukunanpaqmi tanteakurqa Jehova Diosta respetasqanrayku. Mardoqueoqa yacharqam Diosmanta willakuq Samuelpa wañuchisqa rey Agagpa mirayninmanta Aman kasqanta (1 Sam. 15:33). Amalec castakunaqa Jehova Diospa enemigon kaspankum llaqtanta llumpayta ñakarichirqaku, chaymi Diosqa tantearqa chay nacionqa chinkachisqa kananpaq (Deut. 25:19). * ¿Qonqorakunmanchu karqa Amalecpa mirayninpa qayllanpi Diosman sonqo judioqa? Mardoqueoqa manachá chaytaqa ruwanmanchu karqa. Paypa chayna kasukusqanqa Bibliapi kayna nisqantam yuyarichiwanchik, “Runakunamanta puntataqa Diostam kasukuna” (Hech. 5:29). Ñawpa tiempopipas chaynataq kay tiempopipas Diosman sonqo kaqkunaqa wañunanku kaptinpas chaynatam ninku.\n19. ¿Ima pasananpaqmi Amanqa tantearqa? ¿Imaynatam reyta convencechirqa?\n19 Mardoqueo mana qonqorakuyta munaptinmi Amanqa llumpayta piñakuspan Mardoqueota chaynataq Juda castamanta lliw judiokunata wañuchinanpaq tantearurqa. Chaypaqmi rey Asueroman llullakuspan willarqa gobiernasqan provinciakunapi cheqesqa hinaspa rakinasqa huk casta runakuna reypa leyninkunata mana kasukuq kasqankumanta hinaspa mana allin kasqanmantapas, ichaqa manam nirqachu chay runakunaqa judiokuna kasqanmantaqa. Lliw judiokuna chinkachisqa kanankupaqmi achkallay-achka kilo qollqeta qonanpaq reyman ofrecerqa. * ¿Imatataq rey Asueroqa tantearqa? Paypa sutinpi kamachikuykunata sellananpaqmi anillonta Amanman qorqa, chaynapi lliw judiokuna wañuchisqa kanankupaq (Est. 3:5-8, 9 NM, 10).\n20, 21. a) ¿Imaynataq tarikurqaku Mardoqueopas chaynataq wakin judiokunapas Amanpa decretasqanta yacharuspanku? b) ¿Imata ruwananpaqmi Mardoqueoqa Esterman willachimurqa?\n20 Chaymi Amanqa decretasqan kamachikuykunata carta apaqkunawan pasachirqa enteron Persia nacionpi lliw judiokuna wañuchisqa kanankupaq, carta apaqkunañataqmi tukuy hinastinman rirqaku caballopi. Chay noticiamanta yachasqankuqa maynatachá Jerusalen lawpi kaq judiokunatapas hukmanyachirqa, paykunaqa chayllaraqmi Babilonia nacionmanta kutiramurqaku hinaspa llaqtankutapas chayraqmi hatarichichkarqaku. Manaraqmi llaqtapa murallantapas perqarqakuchu amparasqa kanankupaq. Mardoqueopas maynatachá paykunamantaqa llakikurqa chaynataq Susa llaqtapi amistadninkunamanta hinaspa ayllunkunamantapas. Chaymi llakisqa kasqanta qawachinanpaq pachanta llikiparuspan llakipayanapaq pachawan churakuruspa umanman uchpawan hinakuruspan llaqtaman rirqa llumpayta waqastin. Amanmi ichaqa reywan tomaq pasakurqa manam imapas qokurqachu judiokuna chaynataq Susa llaqtapi paykunapa amistadninku llakipi kasqankumantaqa (leey Ester 3:12–4:1).\n21 Mardoqueoqa manam hawkallachu tarikurqa. Ichaqa, ¿imatataq ruwarqa? Estermi consuelananpaq apachirqa pachakunata, Mardoqueoñataqmi mana churakuyta munarqachu. Ichaqa Jehova Diosta mana serviq runawan priman Ester imarayku casarakusqanmantam chayraq entienderurqa. Chaymi Esterman chaylla willachimurqa ‘reyman rispa paypa qayllanpi castankunapa favorninpi mañakamunanpaq’ (Est. 4:4-8).\n22. ¿Imanasqataq Esterqa manchakurqa qosanpa kasqanman riyta? (Uray patanpi willakuytapas qawariy.)\n22 Ima pasasqanmanta yacharuspanmi reina Esterqa llumpay llakisqa tarikurqa. Mana haykapi pasasqanman hinam iñiyninpi pruebasqa karqa. Chaymantapas Mardoqueomanmi willachimurqa manchakusqanmanta. ¿Imanasqataq reyman asuykuytaqa manchakurqa? Esterqa primonmanmi yuyarichirqa leyman hinaqa rey mana qayachichkaptin pipas payman asuykuqqa wañuchisqa kananmanta. Rey mana qayachichkaptin payman asuykuqqa qorimanta tawnanta rey haywariykunantam suyarqa. ¿Kuyapayaykunmanchu karqa reyqa Esterta? Reina Vastitaqa manam kuyapayarqachu. Chaymantapas huk killañam reyqa Esterta manaña qayachirqañachu, ichapas chay munaysapa reyqa manaña Estertaqa kuyarqañachu (Est. 4:9-11). *\n23. a) ¿Ima nirqataq Mardoqueoqa Esterta iñiyninpi kallpanchananpaq? b) ¿Imanasqataq Mardoqueota qatipakuchwan?\n23 Mardoqueoqa priman Estertam kallpancharqa iñiyninpi hinalla takyananpaq. Nichimurqam Ester mana imata ruwaptinpas Jehova Diosqa judiokuna librananpaq kasqanmanta. Chaymantapas nichirqam judiokunapa favorninpi imatapas mana ruwaspanqa judiokunata wañuchiyta qallaykuptinkuqa kikinpas mana librakunanpaq kasqanmanta. Chaywanmi qawachirqa llaqtanta amparananpaq Jehova Diospa prometesqanpi Mardoqueoqa tukuy sonqonwan confiasqanta (Jos. 23:14). Chaymantapas Estermanmi nirqa: “Ichapas kunan hina horapaq reina kayman qamqa chayarqanki”, nispa (Est. 4:12-14). Jehova Diospi tukuy sonqonwan confiasqantam Mardoqueoqa qawachirqa. ¿Ñoqanchikpas tukuy sonqonchikwanchu Jehova Diospi confianchik? (Prov. 3:5, 6.)\nIñiyniyoq kaspanmi wañuytapas mana manchakurqachu\n24. ¿Imaynatam Esterqa qawachirqa iñiyniyoq chaynataq valorchakuq kasqanta?\n24 Esterqa imam ruwananpaq kasqantam entienderurqa. Mardoqueomanmi willachimurqa Ester hina llapallan judiokuna kimsa punchaw ayunanankupaq. Qawachirqam iñiyniyoq chaynataq valorchakuq kasqanta, chaymi nirqa: “Wañunay kaptinpas hinachiki wañurusaq”, nispa (Est. 4:15-17). Chay kimsa punchawnintin ayunaspanqa tukuy sonqonwanchá Jehova Diosta mañakurqa. Chay punchawkuna pasaytam reypa agradonpaq hina sumaqllataña allichakurqa.\nEsterqa wañunan kaptinpas Diospa llaqtantam defienderqa\n25. Rimarimuy reypa qayllanman Esterpa risqanmanta.\n25 Kay yachachikuypa qallariyninpi qawamusqanchikman hinam Esterqa reypa kasqanman rirqa. Llumpay llakisqa kaspanmi Jehova Diosta mañakurqa achka kutikama. Hinaspam reypa pationman yaykurqa. Chay patiomantaqa rey Asuerotam rikurqaña sumaq allichasqa qaspa chukchayoq chaynataq barbayoq tiyaqta. Imayna genioyoq tarikusqanta musyananpaqmi allinta repararqa. ¿Chayllachu reyqa musyarurqa señoran chaypi kasqanmanta? Manam yachanchikchu. Esterpaqqa mayna unaypaschá suyasqanqa rikchakurqa. Esterta rey Asuero rikuruspanmi tumpata admirakuspan qawarirqa, qawarayananmantaqa qorimanta tawnantam haywarirqa (Est. 5:1, 2).\n26. ¿Imanasqam cristianokunaqa Ester hina valorchakunanchik? ¿Imamantam qatiqnin yachachikuypi yachasun?\n26 Estertam reyqa favoreceykurqa ima niy munasqanta uyarinanpaq. Esterqa wañuytapas manam manchakurqachu Jehova Diospa llaqtan defiendenanrayku. Paypa ejemplontaqa lliwmi qatipakuchwan. Diosta serviqkunaqa chayna willakuykunatam anchata chaninchanchik. Jesusmi nirqa qatiqninkunaqa kuyanakusqankuwan reqsichikusqankumanta (leey Juan 13:34, 35). Kuyakuq kayninchikmi kallpanchawasun Ester hina valorchakuspa iñiqmasinchikkunata defiendenapaq. Kay yachachikuypiqa wakillanmantaraqmi Estermanta yacharunchik. ¿Imaynatataq Esterqa reyta convencechinqa favorecesqan Aman mana allin runa kasqanmanta cuentata qokunanpaq? ¿Atinqachu judiokunapa vidan salvayta? Chaykunamantam yachasun qatiqnin yachachikuypi.\n^ par. 2 Yachaysapa runakunam ninku Jesucristo kay Pachaman manaraq hamuchkaptin 500 wata ñawpaqtaraq Jerjes I otaq rey Asueroqa Persia nacionpi kamachiq kasqanmanta.\n^ par. 9 16 kaq yachachikuypi “Estermanta tapukuykuna” nisqata qawariy.\n^ par. 18 Yaqapaschá Amanqa Amalecpa mirayninmanta payllaña puchurqa, wakintaqa Jehova Diosmi wañurachirqa rey Ezequiaspa kamachisqan tiempopi (1 Cron. 4:43).\n^ par. 19 Reymanmi Amanqa ofrecerqa 10.000 talento qollqeta otaq yaqa 242.000 kilo qollqeta, chayna ofrecesqanqa achka pachak millonninpi dolarkunam kanman karqa. Mayna allinpaqchá Jerjes I otaq rey Asueroqa chayna qollqe munachisqanta qawarqa. Asueroqa Grecia nacionpa tropankunawan guerrapi kasqankuwanmi achka qollqeta pierderurqa.\n^ par. 22 Rey Asueroqa munaysapa rumi sonqo runam karqa. Ñawpa tiempopi imakuna pasasqanmanta estudiaq Heródoto sutiyoq runam willakun Grecia lawman tropankunapiwan rispa rey Asuero ima ruwasqanmanta. Huk kutipis iskay buquekunapa hapisqan chakata ruwanankupaq kamachisqa. Llumpay wayra-para chayaramuspan chakata tuñirachiptinsi chay ruwachiq ingenierokunata kunkankuta qorurachisqa, chaymantapas lamar qochata ñakaspansi asutisqa. Hina chay guerrapitaqsi huk apu runa mañakusqa guerraman churin mana rinanpaq, hinaptinsi rey Asueroqa chay mozota iskayman parterachispan sutillata qawanankupaq churachisqa, chayta qawaspanku wakin runakuna manchakunankupaq.\n¿Imaynatam Esterqa qawachirqa humillakuq chaynataq kasukuq kasqanta?\n¿Imaynatam Mardoqueoqa Esterta kallpancharqa iñiyninpi?\n¿Imaynatam Esterqa qawachirqa valorchakuq kasqanta?\n¿Imaynatam Esterpa iñiyninta qatipakuwaq?\nApachiy Apachiy Diospa llaqtantam defienderqa


Éxodo 20, Chuya Qellqa 1992 (RCHQ2) | The Bible App\n4Amam imaman rikchakuq idolotapas ruwakunkichu, hanaq pachapi kaqman, kay pachapi kaqman, allpa ukupi kaqman nitaq yakupi kaqman rikchakuqtapas. 5#Ex 34.17; Lv 19.4; 26.1; Dt 4.15-18; 27.15.Chaykunapa ñawpaqninpiqa amam qonqorakunkichu, amataqmi yupaychankichu. Ñoqa Tayta Diosllam Diosnikiqa kani. Manam munanichu sapaq dioskuna yupaychanaykitaqa, cheqniwaqniy runataqa tayta-mamanmanta qallaykuspam willkanpa willkankama castigasaq. 6#Ex 34.6-7; Nm 14.18; Dt 7.9-10.Kamachikuyniyta kasukuspa kuyawaqniy runatam ichaqa waranqantin mirayninkama kuyasaq.\n7 # Lv 19.12. Ñoqa Tayta Diospa sutiytaqa amam yanqaqa rimankichu. Sutiyta yanqa rimaqtaqa castigasaqpunim.\n8 # Ex 16.23-30; 31.12-14. Samana punchawtaqa amam qonqankichu ñoqapaq sapaqchasqa kasqanrayku. 9Soqta punchaw llamkaspaykim tukuy ruwaynikikunata ruwanki, 10#Ex 23.12; 31.15; 34.21; 35.2; Lv 23.3.qanchis kaq punchawpim ichaqa samanki, chay punchawqa ñoqa Tayta Diospaq sapaqchasqa punchawmi. Chay punchawpiqa amam imatapas ruwankichu, qari churikipas, warmi churikipas, criadoykipas, criadaykipas, animalnikipas, nitaq qanwan yachaq huklaw llaqtayuqpas, amam imatapas ruwanqakuchu. 11#Gn 2.1-3; Ex 31.17.Soqta punchawpim cielokunata, kay pachata, lamar qochata chaynataq chaypi tukuy ima kaqkunatapas unancharqani. Qanchis punchawpiñataqmi samarqani, hinaspam chay punchawta bendecispay sapaqcharqani.\n12 # Dt 27.16; Mt 15.4; 19.19; Mr 7.10; 10.19; Lc 18.20; Ef 6.2. # Ef 6.3. Tayta-mamaykitam respetanki, chaynapi ñoqa Tayta Diospa qonay allpapi unay wata kawsanaykipaq.\n13 # Gn 9.6; Lv 24.17; Mt 5.21; 19.18; Mr 10.19; Lc 18.20; Ro 13.9; Stg 2.11. Amam pitapas wañuchinkichu.\n14 # Lv 20.10; Mt 5.27; 19.18; Mr 10.19; Lc 18.20; Ro 13.9; Stg 2.11. Amam hukwanqa waqllikunkichu.\n15 # Lv 19.11; Mt 19.18; Mr 10.19; Lc 18.20; Ro 13.9. Amam suwakunkichu.\n16 # Ex 23.1; Mt 19.18; Mr 10.19; Lc 18.20; Ro 13.9. Amam runamasikipa contranpiqa llullakunata rimankichu.\n17 # Ro 7.7; 13.9. Amam munapayankichu runamasikipa wasinta, warminta, criadanta, criadonta, toronta, asnonta nitaq ima kapuqnintapas, nispa.\n18Llapallan runakunam rayokunata hinaspa trompetapa waqasqanta uyarirqaku, qawarqakutaqmi llipyakunatawan orqopa qosnisqantapas. Chaymi manchakuspanku karullapi sayarqaku. 19#Heb 12.18-19.Hinaspam Moisesta nirqaku:\nQamkunaqa yachankichikñam cielomanta qamkunawan rimasqayta. 23Amam qorimanta qollqemanta idolokunata ruwankichikchu, ñoqata hina yupaychanaykichikpaqqa. 24Altarniytaqa allpamantam ruwanki, hinaspam animalkunata wañuchispayki chaypi lliwta kañanki, chaypitaqmi wañuchinki ovejaykikunatawan vacaykikunatapas chaynataq ñoqawan allinlla kasqaykimanta ofrendakunatapas. Ñoqam hamuspay sitiota akllasaq, sutiyta chaypi yuyarinaykichikpaq, hinaspaymi chaypi bendecisqaykichik. 25#Dt 27.5-7; Jos 8.31.Rumimanta altarta ruwapuwaspaykiqa, amam labrasqa rumimantaqa ruwankichu, herramientawan labraspaykiqa manam yupaychawanaykipaq hinachu ruwachkanki. 26Altarniypaqa manam gradasninqa kanqachu, seqaptiki chankayki ama rikukunanpaq.


Hebreos 5 | Bibliata leenapaq | Musuq pachapi kawsaqkunapaq Diospa palabran\nSacerdotekunapa jefenmanta aswan atiyniyuq Jesus kasqanmanta (1-10)\nMelquisedec hina kasqanmanta (6, 10)\nÑakarisqankunawan kasukuy yachasqanmanta (8)\nWiñaypaq salvaq kasqanmanta (9)\nDios serviypi lechellawanraq mana kanamanta (11-14)\n5 Sacerdotekunapa jefen kananpaq akllasqa runaqa churasqam kachkan Dios yupaychayninkupi runakunata yanapananpaq, payqa kachkan runakunapa huchanmanta ofrendakunata hinaspa animalkunata wañuchispan Diosman qunanpaqmi. 2 Sacerdotekunapa jefenqa paypas pantaq kasqanraykum mana yachaqkunata hinaspa pantaq runakunata llakipayarinman, 3 chaymi payqa kikinpa huchanmantapas ofrendata qunan, imaynam llaqtapi runakunapa huchanmanta ofrendata qusqanman hina. 4 Manam pipas kikillanmantaqa sacerdotekunapa jefen kananpaq hatunchasqaqa kanmanchu, aswanqa Aaron hina Diospa qayasqan kaqkunallam. 5 Cristopas manam kikillanchu hatunchakurqa sacerdotekunapa jefen kananpaqqa, aswanqa Diospa hatunchasqanmi karqa, Diosmi nirqa: “Qanmi churiy kanki, kunanmi ñuqa taytayki kani”, nispa. 6 Huk partepipas nichkanmi: “Qamqa kanki Melquisedec hina wiñaypaq sacerdotem”, nispa. 7 Cristoqa kay pachapi kachkaspanmi kallpawan waqaspan wañuymanta libraqnin Diosta mañakurqa hinaspa ruegakurqa, chaymi Diosta respetasqanrayku uyarisqa karqa. 8 Churi kachkaspanpas ñakarisqankunawanmi kasukuq kayta yacharqa. 9 Chaykunawan tukuy imapi kasukuyta yacharuspanmi llapallan kasukuqninkunapaq rikurirun wiñaypaq salvaqnin, 10 paytaqa Diosmi churarun Melquisedec hina sacerdotekunapa jefen kananpaq. 11 Cristomantaqa achkaraqmi willanayku kachkan, ichaqa sasa yachachiymi mana chaylla entiendeq rikurirusqaykichikrayku. 12 Kunankamaqa yachachiqña kanaykichik kachkaptinpas, Diosmanta qallariypi yachasqaykichikkunatam qallariymantapacha huktawan yachachinaraq kachkankichik. Qamkunaqa kaqllamantam lechellamantaraq kachkankichik, manaraqmi mikuyta mikunaykichikpaq hinaraqchu kankichik. 13 Lechellawanraq kaqkunaqa wawallaraq kasqankuraykum manaraq yachankuchu allin ruwaykunamanta yachachikuyninkunataqa. 14 Mikuyqa yuyayniyuqkunapaqmi, paykunaqa tanteay atiq kasqankutam sapa kuti servichikunku, chaymi chay tanteay atisqankuqa listo kachkan allin kaqtapas hinaspa mana allin kaqtapas riqsichinanpaq.


Juanpa hinaspa Judaspa cartankunamanta allinnin yachachikuyninkuna\nWillakuq | Diciembre 2008\nLEEY Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) albanés alemán amárico armenio occidental becol birmano checo chichewa chino cantonés (simplificado) chino cantonés (tradicional) chino mandarín (simplificado) chino mandarín (tradicional) chitonga cingalés coreano criollo (Seychelles) criollo haitiano croata danés eslovaco esloveno español estonio ewé finlandés francés ga georgiano groenlandés hiligaynon hiri motu holandés húngaro ibo indonesio inglés italiano japonés kikongo kirguís lengua de señas colombiana lenguaje de señas americano lenguaje de señas brasileño lenguaje de señas coreano lenguaje de señas italiano lenguaje de señas japonés lenguaje de señas ruso letón lituano luo malayálam malgache maya mizo more noruego oromo osético papiamento (Curazao) persa polaco portugués de Brasil rarotongués rumano ruso samoano sepedi setsuana shona silozi sranangtongo suajili sueco tai tsonga turco twi tártaro ucraniano urdu vietnamita árabe\nJehová Diospa Palabranqa kawsachkanmi\nAPOSTOL Juanqa yaqapaschá 98 kaq watapi kimsa cartankunata qellqarqa Efeso llaqtapi, kay cartakunaqa Bibliapa tukupayninpim kachkan. Punta kaq hinaspa iskay kaq cartankunaqa kallpanchachkanmi Diospa achkiyninpi purinankupaq chaynataq Diosta qepanchakuqkunamanta cuidakunankupaqpas. Kimsa kaq cartanpiñataqmi kallpanchan Diospa achkiyninpi purispankupas yanapanakunankupaq.\nJesuspa wawqen Judaspas 65 kaq watapim Palestina llaqtapi cartanta qellqarqa. Chay qellqasqanpim iñiqmasinkunata nirqa congregacionpi mana allin runakuna rikurimusqanmanta, hinaspam consejarqa imaynata atipanankupaq. Juanpa kimsa cartankunamantawan Judaspa cartanmanta yachasqanchikqa sasachakuykunapipas kallpanchawasunmi iñiyninchikpi allinta takyananchikpaq (Heb. 4:12).\nDIOSPA ACHKIYNINPI, KUYANAKUYPI HINASPA IÑIYPI TAKYASUN\nPunta kaq cartantam Juanqa qellqarqa llapallan cristianokunapaq hinaspapas consejarqam Diosta qepanchakuqkunamanta cuidakunankupaq chaynataq cheqappi allinta takyaspa allin kaqta ruranankupaqpas. Qawachintaqmi Diospa achkiyninpi purisqanku, kuyanakusqanku hinaspa iñiyninkupi takyasqanku imanasqa allin kasqantapas.\nJuanmi qellqarqa: “Diosninchik hina achkiypi purispam [. . .] llapallanchik huklla kachkanchik”, nispa. Chaymantapas, kuyakuyqa Diosmanta kasqanraykum kaynata nin: “Kuyanakunanchikmi”, nispa. ‘Diosta kuyasqanchikmi’ yanapawanchik ‘kamachikuyninkunata kasukunanchikpaq’, chaynallataqmi Palabranpi hinaspa Churinpi ‘iñisqanchikpas’ yanapawanchik kay pachapi mana allinkunata atipanapaq (1 Juan 1:7; 4:7; 5:3, 4).\nBibliapi wakin textokunamanta tapusqankuta contestasqanku:\n2:2; 4:10. ¿Imaynanpitaq Jesusqa Diospa “piñakuyninta amachananpaq wañurqa”? Diospa kamachisqan leyta cumplinanpaqmi huchanchikrayku wañurqa, chaynata ruraspanmi Diospa piñakuyninta amacharqa. Jesuspa wañukusqanpi iñiqkunatam Diosqa llakipayarispan huchankutapas pampachaykunman (Juan 3:16; Rom. 6:23).\n2:7, 8. ¿Ima kamachikuytam Juan suticharqa ‘ñawpaq [. . .] kamachikuy’ chaynallataq ‘mosoq kamachikuy’ nispa? Juanqa kuyanakuymanta chaynataq yanapanakuymantam rimachkarqa (Juan 13:34). ‘Ñawpaq’ kamachikuy nispanqa rimachkarqa kay cartanta manaraq qellqachkaptin 60 wata ñawpaqtaraq Jesuspa kamachisqan kasqanraykum. Chaymi nirqa iñiqkunaqa cristiano kasqankumantapacha hatallisqankuta. ‘Mosoq’ kamachikuy nispanqa rimachkarqa manam runamasinchikta kuyanallamantachu aswanqa allinninkupaq tukuy ima ruraymantam (Lev. 19:18; Juan 15:12, 13).\n3:2. ¿Imatataq hanaq pachaman riqkuna ‘manaraq yachankuchu’, hinaspa pitam rikunqaku ‘imayna kasqanman hina’? Paykunaqa manaraqmi yachankuchu hanaq pachapi espiritu cuerpopi kawsarispanku imayna kanankumanta (Fili. 3:20, 21). Ichaqa yachankum hanaq pachapi kawsarispanku Diosman rikchakunankuta, paytam rikunqaku ‘imayna kasqanman hina’, “[Diosqa] Espiritum” (2 Cor. 3:17, 18).\n5:5-8. ¿Imaynatam yakupas, yawarpas chaynataq espiritupas willakurqaku “Jesusqa Diospa Churin kasqanta”? Bautizakusqan yakumanta Jesus lloqsiramuptinmi Jehová Diosqa churinta aprobarqa (Mat. 3:17). ‘Llapallanchikta salvawananchikpaq’ yawarninta chaqchusqanwanmi qawachirqa Diospa Churin kasqanta (1 Tim. 2:5, 6). Bautizakusqan yakumanta lloqsiykuptin chuya espiritu hawanman chayamusqanwanmi qawachirqa Diospa churin kasqanta, hinaptinmi “pay purirqa allinkunata rurastin chaynataq Satanaspa llapa ñakarichisqan runakunata sanoyachistin” (Juan 1:29-34; Hech. 10:38).\n2:9-11; 3:15. Sichu huk cristiano imawanpas kuyakuyninta chinkarachispanqa iñiyninpim tutayaypi hina tarikun.\nHINALLA ‘CHEQAP KAQPI KAWSAYCHIK’\nKaynata nispanmi iskay kaq cartanta Juan qellqayta qallarirqa: “Ñoqa anciano Juanmi Diospa akllasqan señoraman hinaspa wawankunaman”, nispa. Hinaspa ‘wakin wawankuna’ ‘cheqap kaqpi kawsasqankumanta’ yachaspanmi kusikusqanta qellqarqa (2 Juan 1, 4).\nIñiqmasinkunata kuyakuq kanankupaq kallpanchaspanmi kaynata nirqa: “Kuyanakuyqa Diospa kamachikuyninkunaman hina kawsakuymi”, nispa. Nirqataqmi ‘pantachikuqmanta hinaspa anticristomantapas” cuidakunankupaq (2 Juan 5-7).\n1, 13. ¿Pitaq chay ‘akllasqa señoraqa’? Yaqapaschá rimachkarqa Kiria sutiyoq warmimanta, griego rimaypim Kiria ninanqa “señora” ninan. Otaq kaynataqa nirqa enemigonkuta pantachinanpaqchá, ichaqa huk kaqnin congregacionmantam rimarqa. Chayna kaptinqa wawankunaqa congregacionpi iñiqkunam, ‘ñañanpa wawankunañataqmi’ huknin congregacionpi kaqkuna.\n7. ¿Pipa runayasqanmantam Juan rimarqa, hinaspa pantachiqkunaqa imanasqataq ‘mana creerqakuchu’? Jesus kay pachaman hamuspan runayasqanmantawan sapaqchasqa kananmantam rimachkarqa (1 Juan 4:2). Pantachiqkunaqa Jesucristo kay pachaman hamusqanta hinaspa chuya espirituwan sapaqchasqa kasqantapas manam creenkuchu.\n2, 4. Bibliapi cheqap yachachikuykunata reqsispa kasukuymi ancha allin salvakunanchikpaq (3 Juan 3, 4).\n8-11. ‘Dios Taytanchikpa, Churin Jesucristopa [. . .] kuyakuyninta, llakipayakuyninta hinaspa hawkalla kawsachiwasqanchikta’ chaynataq iñiqmasinchikpa amistadninta mana chinkachinapaqqa Dios serviyninchikpi imayna kasqanchiktam cuidakunanchik hinaspam ‘Jesucristopa yachachikuyninkunapi mana takyaqkunata’ qepanchananchik (2 Juan 3).\n“CHEQAP WILLAKUYPI LLAMKAQMASIN KANANCHIKPAQ”\nKimsa kaq cartantaqa kuyasqan amistadnin Gayopaqmi qellqarqa kaynata nispa: “Iñichisqaykuna cheqap kaqpi kawsasqanmanta uyarispaymi ñoqaqa ancha-anchata kusikuni”, nispa (3 Juan 4).\nJuanmi kallpancharqa Gayota congregacionkuna watukuqkunata ‘allintapuni’ yanapasqanmanta. Juanmi nirqa: ‘Paykunataqa yanapananchikmi cheqap willakuypi llamkaqmasin kananchikpaq’, nispa (3 Juan 5-8).\n11. ¿Imanasqataq hukkunaqa mana allinkunata ruranku? Dios serviyninkupi mana allin kasqankuraykum Diospa yachachikuyninkunata mana entiendenkuchu. Hinaspam imatapas ruranku Diospa mana rikusqanta piensaspanku (Eze. 9:9).\n4. Iñiyninkupi allin takyaq wawqe-panikunaqa kusikunkum mozo-sipaskuna ‘cheqap kaqpi kawsasqankuta’ qawaspanku. Tayta-mamakunapas, ¡maynataraqchá kusikunku Jehová Diosta servinankupaq wawa-churinkuta yanapasqankumanta!\n5-8. Congregacionkunata watukuq wawqenchik, misionerokuna, Betelpi llamkaqkuna hinaspa precursorkunapas iñiqmasinkuta hinaspa Jehová Diosta kuyasqankuraykum tukuy sonqonkuwan llamkanku. Iñiyninkuqa allinmi qatipakunapaq hinaspa kallpanchananchiktam necesitanku.\n9-12. Demetriopa allin ejemplontam qatikunanchik manam rimaysapa yanqa rimaq Diotrefestachu.\n“DIOSPA KUYAKUYNINPIYÁ WAQAYCHAKUYCHIK”\nCongregacionman engañowan yaykuqkunamantam Judas nirqa: “Pipapas qepanpi rimaspankum quejallapi purinku kikillankupa mana allin munasqankuman hina”. “Paykunaqa hatun tukurusparaqmi rimankupas hinaspam runakunata alabanku”, nispa (Judas 4, 16).\n¿Imaynatataq cristianokunaqa mana allin ruraqkunamanta cuidakunmanku? Judasmi kaynata nirqa: “Kuyasqallaykuna, yuyariychikyá Señorninchik Jesucristopa apostolninkunapa ñawpaqmantaraq kayna nisusqaykichikta”. “Diospa kuyakuyninpiyá waqaychakuychik”, nispa (Judas 17-21).\n3, 4. ¿Imanasqataq Judasqa cristianokunata kallpancharqa ‘iñisqankuta defiendenankupaq’? Congregacionman ‘achka runakuna engañowan yaykuramusqankuraykum’. Chay runakunaqa “Diostapas manam adorankuchu, Diosninchikpa favornintapas tikrarunku qanra vidapi purikuymanñam”.\n20, 21. ¿Imaynatataq ‘Diospa kuyakuyninpiqa waqaychakuchwan’? 1) ‘Wiñananchikmi suma-sumaq iñiyninchikpi’, kaytaqa ruranchik Bibliata estudiaspa hinaspa tukuy sonqowan predicaspam; 2) ‘Diostam mañakunanchik Chuya Espiritupa yanapakuyninwan’ hinaspa 3) Rantinchikpi Jesuspa wañusqanpim iñinanchik, chaywanmi wiñay kawsayta haypasunchik (Juan 3:16, 36).\n5-7. ¿Mana allin ruraq runakuna Diospa piñakuyninmanta atinmankuchu lluptiyta? Kimsa ejemplokunamanta Judaspa nisqanman hinaqa manam lluptiytaqa atinmankuchu.\n8-10. Angelkunata kamachiq Miguelqa manam pitapas ñakarqachu. Ñoqanchikpas Diospa nombrasqan serviqninkunatam respetananchik.\n12. Cheqap yachayta saqeqkunaqa kuyakuq tukuspankum iñiyninchikta yanqacharunmanku, paykunaqa nadeaqkunata chaynataq buquekunata peligroman churaq mayu ukupi rumikuna hinam kanku. Hinaspa mana yakuyuq puyu hinam kanku iñiyninkupi mana allin kasqankurayku. Chayna runakunaqa kanku usyay tiempopi mana ruruyoq chakisqa sacha hinam. Chaymi puchukachisqa kanqaku. Karunchakunachikpunim paykunamantaqa.\n22, 23. Cheqap cristianokunaqa cheqninkum mana allin ruraykunata. Iñiyninkupi allin takyasqa wawqekunaqa ‘iskayrayaqkunatam’ yanapanku wiñaypaq mana puchukachisqa kanankupaq.\n[20 kaq paginapi dibujokuna]\nYakupas, yawarpas chaynataq espiritupas willakurqakum “Jesusqa Diospa Churin kasqanta\nApachiy Apachiy Juanpa hinaspa Judaspa cartankunamanta allinnin yachachikuyninkuna\nw08 1/12 20-22 paginakuna\nYaqa lliw runakunapa creesqanku\n¿Imatam Jesus yachachirqa infiernomanta?\nInfierno ima kasqanmanta yachayqa Diosmanmi asuykachiwanchik\n¿Imanasqataq cristianokunaqa mana huchallikuq kananchik?\n¿Atiwaqchu imaña kaptinpas mana huchallikuspa kawsakuyta?\nDiospa munaynin rurakunanpaq Jesuspa imakunawan sutichasqa kasqan\nLlapallan runakunamanyá allin noticiamanta willakusun\nText Qillqakunata hurqunapaq WILLAKUQ Diciembre 2008\nApachiy Apachiy WILLAKUQ Diciembre 2008\nWILLAKUQ Diciembre 2008


2 Pedro 2 | Bibliata leenapaq | Musuq pachapi kawsaqkunapaq Diospa palabran\nDiosmanta yachachiq tukuqkuna rikurimunanmanta (1-3)\nDiosmanta yachachiq tukuqkuna castigasqa kanankumanta (4-10a)\nAngelkuna tartaro nisqaman wischusqa kasqankumanta (4)\nSinchi paramanta, Sodoma hinaspa Gomorra llaqtamanta (5-7)\nDiosmanta llulla yachachiqkuna imayna kasqankumanta (10b-22)\n2 Chaywanpas Israel runakuna ukupim karqa Diosmanta willakuq tukuqkuna*, chaynam qamkuna ukupipas kanqa yachachiq tukuqkuna. Paykunaqa mana musyayllam iñiynikichik chiriyananpaq rakinakuykunata rikurichinqaku, hinaspam rantiqninku dueñonkutapas qipanchanqaku. Chaynaqa kanqa chaylla chinkachisqa kanankupaqmi. 2 Chaymantapas, paykunapa mana pinqakuspa mana allin ruwasqankutam achkallaña qatipakunqaku, hinaptinmi paykunarayku Diospa ñanninmantapas mana allinta rimanqaku, 3 paykunaqa kanku imatapas llumpayta munapayaqkunam, chaymi rimayninkuwan engañasuspaykichik qamkunawanpas munasqankuta ruwanqaku. Juzgasqa kanankupaq ñawpaqmantaraq tanteasqa punchawmi ichaqa chaylla chayaramunqa hinaptinmi chinkachisqa kanqaku. 4 Diosqa manam pampacharqachu huchallikuq angelkunatapas, aswanmi paykunataqa tartaro* nisqaman wischuykurqa hinaspam juzgasqa kananku punchawkama llumpa-llumpay tutayaypi cadenarurqa. 5 Chaymantapas Diosqa manataqmi pampacharqachu ñawpaq runakunatapas, sinchi paratam kachaykamurqa mana allin runakunaman, hinaspam Noeytawan qanchis runakunallata amparaspan salvarqa, payqa Dios allin ruwaq kasqanmantam willakurqa. 6 Sodoma hinaspa Gomorra llaqtakunata uchpayanankama kañaspanmi qawachirqa qipa punchawkunapi mana kasukuq runakunata ima pasananmanta. 7 Allin ruwaq Lot sutiyuq runatañataqmi libraykurqa, payqa anchatam llakikurqa mana kasukuq runakunapa mana pinqakuspa mana allin ruwasqankuwan. 8 Lotqa chay mana kasukuq runakunawan yachaspanmi* mana allinkuna ruwasqankuta qawaq hinaspa uyariq, chaymi sapa punchaw llumpayta llakikuq. 9 Chaynaqa, Jehova* Diosqa yachanmi sasachakuykunamanta serviqninkuna libraytaqa, mana allin ruwaq runakunatañataqmi juicio punchawpi chinkachinanpaq waqaychachkan. 10 Diosqa aswanraqmi chinkachinqa kamachikuqkuna despreciaqkunata hinaspa hukkunata qanra vidaman wichichispan pinqaypi churaqkunataqa. Paykunaqa kanku mana respetakuqkunam hinaspa munasqankuta ruwaqkunam, manataqmi Diospa hatunchasqan runakunatapas respetankuchu. 11 Angelkunam ichaqa aswan atiyniyuq hinaspa aswan munayniyuq kachkaspankupas, Jehova Diosta respetasqankurayku chay llulla yachachiqkunataqa mana kaminkuchu. 12 Chay runakunaqa kanku animalkuna hinam, animalkunaqa nacenku hapirachikuspanku wañuchisqa kanankupaqmi, chay runakunaqa mana yachasqanku kaqkunamantam mana allinkunata rimanku, paykunaqa mana allinta ruwasqankupim wañunqaku. 13 Chaynapim mana allin ruwasqankurayku mana allinpi tukunqaku. Paykunaqa aychankupa munasqanta punchawpi ruwasqankumantam kusikunapaq kasqanta piensanku, paykunaqa kanku runapa pachanpi qacha* hinam chaynataq runapa uyanpi millakuypaq herida hinam, qamkunawan mikuspankupas llulla yachachikuykunawan engañaspankum kusikunku. 14 Paykunaqa anchatam munanku hukwan pierdekuyta*, manataqmi aminkuchu huchallikuytapas, iñiyninkupi mana allin kaqkunatapas sacrellawanñam* engañanku, sunqunkupipas llumpaytam imatapas munapayanku*, paykunaqa ñakasqa churikunam kanku. 15 Allin ñanta saqiruspankum pantaypiña purichkanku, paykunaqa Diosmanta willakuq tukuq* Balaampa ruwasqantañam qatipakuchkanku, Balaamqa Beor sutiyuq runapa churinmi karqa, payqa anchallatañam munarqa mana allin ruwasqanmanta pagon chaskiyta, 16 ichaqa corregisqam karqa allin kaqta mana ruwasqanrayku. Huk asnom mana rimaq kachkaspanpas runa hina rimariruspan Balaam runapa loco hina ruwananta harkarurqa. 17 Chay runakunaqa kanku chaki pukyu hinam, sinchi wayrapa apasqan puyukuna hinam, paykunaqa llumpa-llumpay tutayaypaqñam kachkanku. 18 Rimasqanku suma-sumaqña kaptinpas mana imapaq valeqmi, paykunaqa mana allin runakunamanta chayllaraq karunchakuqkunatam engañanku, chaynatam ruwanku aychapa munasqanwan hinaspa mana pinqakuspa mana allinta ruwasqankuwan. 19 Kikinkupuni huchapa sirvienten kachkaspankupas libre kaytaraqmi prometesunkichik. Pipas vencechikuqqa venceqninpa sirvientenmi rikurirun. 20 Pipas señorninchik hinaspa salvaqninchik Jesucristomanta imam kaqta yacharuspan mana allinkunamanta ayqikuruspaña kaqllamanta chaykunata ruwaqqa hinaspa chaykunawan vencechikuqqa, imayna tarikusqanpim rikurirun qallariypi imayna kasqanmantapas aswan mana allinraq. 21 Chayna runapaqqa aswan allinmi kanman karqa allin ñanta imam kaqta mana riqsiynin, riqsichkaspanña chaskisqan chuya kamachikuykunamanta karunchakunanmantaqa. 22 Paykunapim cumplikurun kayna rimay: “Allquqa aqtusqantam kaqllamanta mikurun, bañasqa kuchiñataqmi mitupi huktawan quchparun”, niq.\n^ Utaq: “Profeta tukuqkuna”.\n^ “Tartaro” ninanqa, presochasqa hina chaynataq pinqaypi tarikuymi, chayna kanankupaqmi Noeypa tiemponpi mana kasukuq angelkunata Dios churarqa.\n^ Utaq: “Tiyaspanmi”.\n^ Utaq: “Paykunapa ñawinkupas hukwan pierdekuyllapiñam”.\n^ Utaq: “Yachaysapa kaspankum”.\n^ Utaq: “Sunqunkupas listom kachkan imatapas munapayanankupaq”.\n^ Utaq: “Profeta tukuq”.


Lucas 1 | Bibliata leenapaq | Musuq pachapi kawsaqkunapaq Diospa palabran\nMateo Marcos Lucas Juan Hechos Romanos 1 Corintios 2 Corintios Galatas Efesios Filipenses Colosenses 1 Tesalonicenses 2 Tesalonicenses 1 Timoteo 2 Timoteo Tito Filemon Hebreos Santiago 1 Pedro 2 Pedro 1 Juan 2 Juan 3 Juan Judas Apocalipsis 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24\nTeofiloman qillqasqanmanta (1-4)\nBautizaq Juan nacenanmanta Gabriel sutiyuq angelpa willakusqan (5-25)\nJesus nacenanmanta Gabriel sutiyuq angelpa willakusqan (26-38)\nElizabetman Maria watukusqanmanta (39-45)\nJehova Diosta Maria hatunchasqanmanta (46-56)\nJuan nacesqanmanta hinaspa sutin churasqankumanta (57-66)\nZacariaspa willakusqanmanta (67-80)\n1 Achka runakunam kallpanchakurqaku tukuy ima pasakusqanmanta tapukachakuspanku qillqanankupaq, chaykunapiqa ñuqanchikpas mana iskayrayaspam iñinchik. 2 Kaykunata rikuspa Diospa palabranmanta willakuqkunapas kaykunamantaqa willawarqanchikmi. 3 Chayraykum ancha riqsisqa Teofilo, tukuy kaykunamanta imam kaqta entienderuspay ñuqapas tantearuni qallariymantapacha imayna kasqanman hina qanman qillqamuyta. 4 Kaytam ruwani tukuy ima yachasqaykikuna chiqap kasqanmanta mana iskayrayanaykipaq. 5 Judea lawta kamachiq Herodespa* tiemponpim karqa Abias castamanta Zacarias sutiyuq sacerdote, warminmi karqa Aaronpa mirayninmanta kaq Elisabet. 6 Paykunaqa iskayninkum Jehova* Diospa kamachikuyninkunata hinaspa leyninkunata kasukuspanku Diospa qayllanpi allin ruwaq hinaspa mana culpayuq karqaku. 7 Ichaqa mana wawa-churiyuqmi karqaku Elisabet qulluq kasqanrayku, hinaspapas iskayninkum yuyaqña karqaku. 8 Zacariaspa castanman templopi serviy tupaptinmi sacerdote kayninpi Zacariasqa imam ruwananta Diospa qayllanpi ruwachkarqa. 9 Sacerdotekunapa sapa kuti ruwanankuman hinam payman tuparqa Jehova Diospa templonman yaykuspa inciensota kañay. 10 Hinaptinmi inciensota kañachkaptin llaqtapi lliw runakuna hawapi mañakuchkarqaku. 11 Chaymi Jehova Diospa angelnin sayachkaq rikuriykurqa Zacariasman incienso kañana altarpa alliqninpi*. 12 Payñataqmi rikuruspan hukmanyarurqa, hinaspam mancharikurqa. 13 Hinaptinmi angel nirqa: “Ama manchakuychu Zacarias, mañakusqaykitam Dios uyarirun, warmiki Elisabetmi churikita wachakunqa hinaptinmi Juan nispa sutichanki chay wawata. 14 Qamqa anchatam kusikunki, achkataqmi kusikunqakupas wawapa nacesqanwan, 15 payqariki Jehova Diospa qayllanpi riqsisqam kanqa. Payqa manapunim vinota nitaq imatapas sinkachikuqtaqa tomanqachu, chuya espiritupa* huntasqanmi kanqa mamanpa wiksanpi kasqanmantapacha, 16 Israel runakunatam achkata Jehova Diosninkuman kutirichinqa. 17 Diospa ñawpaqnintam rinqa Eliaspa atiyninwan hinaspa kallpanwan. Tayta-mamakunapa sunquntam tikranqa warmachakunapa hina kananpaq, mana kasukuqkunatam yanapanqa yachaywan kawsanankupaq hinaspa allin kaqta ruwanankupaq, chaynapi runakunata Jehova Diospaq alistananpaq”, nispa. 18 Chaymi angelta Zacarias nirqa: “¿Imaynatam yachayman chayna kananmantaqa? Ñuqaqa machuñam kani, warmiypas yuyaqñam”, nispa. 19 Angelñataqmi nirqa: “Ñuqaqa Diospa qayllanpi servikuq Gabrielmi kani, Diosmi kachamuwarqa qanwan rimanaypaq hinaspa kay sumaq willakuykunata willanaypaq. 20 Ichaqa nisqaykunata mana creesqaykiraykum rimayta mana atinkichu tukuy kaykuna cumplikunan punchawkama. Kay nisqaykunaqa imam tiemponpim ruwakunqa”, nispa. 21 Chaykuna kanankamam runakunaqa Zacariasta suyachkarqaku, hinaspam templomanta manaña lluqsimuptin llakisqallaña kachkarqaku. 22 Zacarias lluqsiramuspanmi ichaqa paykunawan rimayta manaña atirqachu, hinaptinmi musyarurqaku templopi admirakuypaq kaqta rikuramusqanta. Zacariasqa rimayta mana atisqanraykum makillanwanña rimarqa. 23 Chaymantam templopi servisqan punchawkuna tukuruptin wasinman ripukurqa. 24 Chay punchawkuna qipallatam warmin Elisabetqa wiksayakururqa, hinaspam wasinmanta mana lluqsirqachu pichqa killapuni, paymi nirqa: 25 “Jehova Diosqa ñuqaraykum kay punchawkunapi kaykunata ruwarun, runakunapa qayllanpi manaña pinqaypi kanaypaq”, nispa. 26 Suqta killaña Elisabet wiksayuq kachkaptinmi, Diosqa angel Gabrielta Galilea lawpi Nazaret sutiyuq llaqtaman kacharqa 27 Maria sutiyuq sipasman*, payqa Davidpa mirayninmanta Josey sutiyuq runawan casarakunanpaqmi rimapayasqaña karqa. 28 Angel Gabrielmi payman rikuriykuspan nirqa: “Rimaykullayki Jehova Diospa ancha bendecisqan Maria, Diosmi qanwan kachkan”, nispa. 29 Paymi ichaqa chaynata niykuptin anchallataña mancharikuspan yuyaymanarqa imaynanpi chayna rimaykusqanmanta. 30 Chaymi angel nirqa: “Ama manchakuychu Maria, Diospa kuyapayakuynintam tarirunki. 31 Wiksayakuspam wachakunki qari wawata hinaspam sutichanki Jesuswan. 32 Paymi ancha riqsisqa kanqa hinaspam hanaq pacha Diospa churinwan sutichasqa kanqa, Jehova Diosmi qunqa taytan Davidpa kamachinanpaq tiyananta*, 33 hinaspam Jacobpa mirayninkunata wiñaypaq kamachinqa, kamachisqanqa mana tukuqmi kanqa”, nispa. 34 Mariañataqmi angelta nirqa: “¿Imaynamá chayqa kanqa pi qariwanpas mana puñuchkaptiyqa?”, nispa. 35 Chaymi angelñataq nirqa: “Chuya espiritum qanman hamunqa, hinaptinmi hanaq pacha Dios atiyninwan llantuykusunki. Chaymi naceqqa chuya kanqa, Diospa churinwan sutichasqa. 36 Qulluq nisqanku aylluyki Elisabetpas yuyaq kayninpiñam qari wawata wiksayakurun, kunanwanqa suqta killayuqñam kachkan, 37 Diospaqqa manam ima rimasqanpas mana ruway atinanqa kanmanchu”, nispa. 38 Hinaptinmi Maria nirqa: “¡Kayqaya Jehova Diospa serviqninqa kaypi kachkani! Rimasqaykiman hinayá ñuqawan ruwakuchun”, nispa. Chaynata nispanmi angelqa pasakurqa. 39 Chay punchawkunapim Mariaqa alistakurqa hinaspam utqayman* illarqa Juda law urqupi kaq llaqtaman, 40 hinaspam Zacariaspa wasinman yaykuruspan Elisabetta rimaykurqa. 41 Mariapa rimaykusqanta uyariruptinmi Elisabetpa wiksanpi wawaqa kuyurirurqa, hinaptinmi Elisabetqa chuya espirituwan huntasqa karqa. 42 Chaymi kallpawan nirqa: “¡Warmikunamanta ancha bendecisqam kanki, bendecisqataqmi wiksaykipi wawapas! 43 ¿Pitaq ñuqaqa kani señorniypa maman ñuqaman watukamuwananpaqqa? 44 Rimaykuwasqaykita chaylla uyariruptiymi wiksaypi wawapas kusikuymanta kuyurirun. 45 Kusisqam qampas kanki creesqaykirayku, Jehova Diospa tukuy ima nisusqaykim lliw ruwakunqa”, nispa. 46 Hinaptinmi Maria nirqa: “Jehova Diostam hatunchani, 47 salvaqniy Diosraykum sunquypas anchallataña kusikuchkan, 48 payqa kay humilde serviqnintam qawaykuwan. Kunanmanta qipamanqa llapallan runakunam niwanqaku kusisqa kasqayta. 49 Atiyniyuq Diosmi admirakuypaq kaqkunata ñuqapaq ruwarapuwan, paypa sutinqa chuyam, 50 llakipayakuyninpas wiña-wiñaypaqmi payta respetaqninkunapaqqa. 51 Atiyninwanmi admirakuypaq kaqkunata ruwarun, hatun tukuqkunapa sunqunpi munasqantam chiqirachin. 52 Kamachikuyninpi tiyananmantam* atiyniyuq runakunata wischurun. Humilde kaqkunatañataqmi hatuncharun, 53 yarqasqakunatam allin kaqkunawan alli-allinta saksaykachin, apukunatañataqmi mana imayuqta kutirachin. 54 Llakipayakuq kasqanta mana qunqaspanmi serviqnin Israelta yanapaq hamurun, 55 paymi Abrahanman hinaspa mirayninkunaman prometerqa llakipayakuyninta wiñaypaq qawachinanmanta, chaytam payqa abuelonchikkunaman nirqa”, nispa. 56 Mariaqa yaqa kimsa killam Elisabetwan karqa, chaymantam wasinman kutikurqa. 57 Wachakunan tiempo chayaramuptinmi Elisabetqa qari wawata wachakurqa. 58 Hinaptinmi paypaq Jehova Diospa ancha kuyapayakuyninmanta yacharuspanku vecinonkunawan ayllunkuna paywan kusikurqaku. 59 Wawacha pusaq punchawninpi kachkaptinmi hamurqaku wawachapa qari kayninta señalanankupaq, hinaspam taytan Zacariaspa sutinwan sutichayta munarqaku. 60 Hinaptinmi maman nirqa: “¡Manam! Sutinqa Juanmi kanqa”, nispa. 61 Chaymi nirqaku: “Manam pipas aylluykipiqa chayna sutiyuqqa kanchu”, nispanku. 62 Hinaptinmi taytanta señaschaspanku tapurqaku ima sutiwan sutichay munasqanta. 63 Payñataqmi qillqanapaq tablata mañakuspan qillqarqa: “Juanmi sutinqa”, nispa. Chaymi llapallanku admirakurqaku. 64 Hinaptinmi Zacariasqa chaylla rimayta qallaykurqa, qallunpas paskarikuruptinmi rimayta qallaykuspan Diosta hatuncharqa. 65 Chaymi lliw vecinonkuna mancharikurqaku, Judea law urqukunapi kaqkunapas tukuy kaykunamantam rimarqaku. 66 Kaykunamanta lliw uyariqkunam sunqunkupi yuyaymanaspanku nirqaku: “¿Imaraq kay wawaqa kanqa?”, nispa. Chaynataqa nirqaku wawachata Jehova Dios yanapasqanraykum. 67 Taytan Zacariasñataqmi chuya espirituta Dios quykuptin Diosmanta willakuspan nirqa: 68 “Israel runakunapa Jehova Diosninyá hatunchasqa kachun llaqtanta llakipayasqanrayku hinaspa librasqanrayku. 69 Atiyniyuq salvaqninchiktam hatarirachin serviqnin Davidpa mirayninmanta, 70 kayqa tupanmi ñawpa tiempopi paymanta willakuqkunapa* rimasqanwan. 71 Paymi willawarqanchik enemigonchikkunamanta hinaspa lliw chiqniwaqninchik runakunamanta librawananchikpaq, 72 payqa ñuqanchiktam llakipayawasun abuelonchikkunaman prometesqanman hina, manataqmi qunqanqachu chuya acuerdo* ruwasqantaqa, 73 chaytam abuelonchik Abrahanman juramentaspan prometerqa. 74 Enemigonchikkunamanta Dios libraruwaptinchikñam paytaqa mana manchakuspa yupaychasun, 75 chaynapi tukuy kawsasqanchik punchawkunapi payllapaqña kawsanapaq hinaspa allin kaqkunata ruwanapaq. 76 Qamñataqmi churilláy hanaq pacha Diospa willakuqninwan sutichasqa kanki, Jehova Diospa ñawpaqnintam rinki ñanninkunata allichanaykipaq, 77 llaqtantam Diosqa salvanqa, huchankunatapas pampachaspanmi 78 chaytaqa ruwanqa kuyapayakuyninrayku. Kayna kuyapayakuyninwanmi Diosqa musuq punchaw achkirimuchkaq hina kanchariykuwasunchik 79 tutayaypi tiyaqkunaman hinaspa tutayaypi kaqkunaman achkita qunanpaq, chay achkim qawachiwasun hawkayaypi kanapaq ima ruwananchikta”, nispa. 80 Warmachapaqqa wiñasqanman hinam kallpanpas huntarqa, payqa mana imapa kanan chunniqkunapim yacharqa Israel runakunaman riqsichikunankama.\n^ Utaq: “Pañanpi”.\n^ Griego rimaypiqa rimachkan qariwan manaraq kaq warmimantam.\n^ Utaq: “Trononta”.\n^ Utaq: “Apurawman”.\n^ Utaq: “Trononmantam”.


Machuyachkaspapas astawan Diosta servisunchik\nWillakuq (huñunakuypi estudianapaq) | 1 junio 2007\nLEEY Quechua (Ayacucho) hiligaynon inglés portugués rumano\n‘Jehová Diospa templonpi plantasqa hinam kachkan.[. . .] Chay sachaqa machuyaruspanpas ruruyoqmi kanqa.’ (SALMO 92:13, 14.)\n1, 2. a) ¿Imawantaq tupanaykachinku machuyaytaqa? b) ¿Imatam Diosqa Bibliapi prometen huchapa atipasqan kasqanchikmanta?\nYUYAQÑA KAYQA. ¿Imapim yuyaymanachisunki? ¿Machuyaypichu? ¿Karullataña uyariypichu? ¿Kallpaykipas pisiyarunanpichu chaynataq makikipas chakikipas katkatananpichu? ¿Yuyaymanachisunkichu Eclesiastes 12:1-7 nisqanman hina “mana allin tiempokuna” hamuptin imayna tarikuymanta? Chayna kaptinqa, Eclesiastes libropi 12 rakiyninpi nisqanman hina machuyachkaspaqa allinmi kanman musyariyqa Unanchawaqninchik Jehová Diospa munaynin hina mana kasqanta, aswanqa Adanpa huchallikusqanmanta ñakarisqanchikta (Romanos 5:12).\n2 Machuyaruyqa manapunim ñakakunapaqchu, aswanqa tiempo pasasqanman hina wiñaptinchik chaynataq yuyayniyoq kaptinchikpas kusikunchikmi. Soqta waranqa wataña huchapa munaychakusqan kasqanchikpi sasachakuykuna qawasqanchikqa allillamantam chinkanqa. Diosta llapallan kasukuq runakunam kusikuspa kawsakunqaku Paypa munasqanman hina manaña machuyastin nitaq wañukustinpas (Genesis 1:28; Apocalipsis 21:4, 5). Hinaptinmi manañam mayqanninkupas ninqakuñachu: “Onqochkanim” nispaqa (Isaias 33:24). Yuyaqkunaqa “mozo kasqanpi hina kallpayoqraqchá” rikurirunqa, hinaptinmi “aychallanpas rikurirunqa mozo kasqanpi” hinaraqchá (Job 33:25). Kunanmi ichaqa, Adanpa huchallikusqanmanta llapallanchik huchallikuypaq kasqanchikwan atipanakunanchikraq. Chayna kaptinpas, Jehová Diospa serviqninkunaqa machuyachkaspankupas suma-sumaq bendicionkunatam chaskikunku.\n3. ¿Imaynatataq cristianokunaqa ‘machuyaruspanpas ruruyoq kanqaku’?\n3 Diospa Palabranmi niwanchik: Jehová ‘Diospa templonpi plantasqa hina kaqkunaqa [. . .] machuyaruspanpas ruruyoqmi kanqa’ nispa (Salmo 92:13, 14). Salmo qellqaqmi tupanaykachispa willan Jehová Diospa serviqninkuna maskiña machuyaptinkupas servisqankupi ñawparinankuta. Bibliapipas chaynataq tiemponchikpipas achkallañam yuyaqkunapa rurasqanku qawanapaq kachkan.\n“Templomanta mana lloqsiqchu”\n4. ¿Imaynatam Diosmanta willakuq Anaqa Diosta servisqanta qawachirqa, hinaspa imaynatam Jehová Diosqa bendeciykurqa?\n4 Diosmanta willakuq Anata yuyariy. Payqa 84 watayoq kaspanmi “templomanta mana lloqsiqchu, tuta punchaw Señorta servispanmi ayunaq hinaspa mañakuq”. Leviy ayllumanta miraynin taytan mana kaptin, aswanqa “Aserpa mirayninmanta” templopiqa manamá yachanmanchu karqa. Musyariy maynataraqchá sapa punchaw kallpanchakurqa templopi kananpaq tempranomanta ofrendapaq tardeykuq ofrendata qonankukama. Ichaqa kallpanchakuspa Diosta servispanmi bendecisqa karqa, paymá qawarqa Joseywan Mariaqa temploman Leypi kamachisqanman hina Jehová Diosman presentanankupaq Jesus wawata apaptinku. Rikuykuspanmi, Anaqa “chay horallapi Diosta alabaspan wawa Jesusmanta willakuyta qallaykurqa Jerusalenpi libre kanankupaq llapallan suyaqkunaman” (Lucas 2:22-24, 36-38; Numeros 18:6, 7).\n5, 6. ¿Imaynatam achka yuyaq wawqe-paninchikkunapas ruranku willakuq Anapa rurasqanman hina?\n5 Kunanpas achka yuyaq wawqe-paninchikkunaqa Anapa rurasqanman hina huñunakuykunaman mana faltakunkuchu, mañakullankutaqmi Diospa munayninpas cumplikunanpaq chaynataq mana amispa allin noticiakuna predicaypipas kallpanchakunku. Pusaq chunka watayoq wawqenchik huñunakuykunaman warminwan rillaqmi nirqa: “Huk lawkunaman riymantaqa huñunakuykunallapi tarikuytam munaniku. Jehová Diospa serviqninkuna tarikusqankupim ñoqaykupas chaypi kaytam munaniku. Chaypim hawkalla tarikuniku” nispa. ¡Maynataraqmá chayqa ñoqanchiktapas kallpanchawanchik! (Hebreos 10:24, 25.)\n6 80 watayoq masnin kaq Jean sutiyoq viuda paninchikmi nin: “Imapas Diosta yupaychanapaq kaptin, atispayqa manam faltakunichu. Wakin kutikunapiqa cheqaptamá llakisqa tarikuni, ichaqa ¿imanasqamá ñoqa llakikuptiyqa wakinkunapas llakikunmanku?”, nispa. Hinaptinmi, kusikuywan willakun huklaw nacionkunaman Diosta yupaychananpaq risqanpi kusikusqanta. Pasasqan illasqallanpi paywan riqkunata nirqa: “Manañam munanichu paseakuqlla riytaqa. Aswanqa, ¡predicaytam munachkani!”, nispa. Chay illasqan llaqtapa imayna rimasqankuta mana yachachkaspanpas, paninchik Jeanqa kallpanchakurqa wakin runakunallatapas Bibliamanta predicananpaq. Chaymantapas, aslla wawqe-paninchik kaq congregacionpi achka watatam yanaparqa, chaytam rurarqa huk rimayta yachananraq kaptinpas hinaspa huñunakuykunaman rinanpaq huk horata illanan kaptinpas chaynataq wasinman kutikunanpaq huk horata illanan kaptinpas.\nDiosmanta astawan yachaypi afanakusun\n7. ¿Imaynatam yuyaqña kaspanpas Moisesqa qawachikurqa Diosta allinta reqsiruyta munasqantapas?\n7 Tiempopa risqanman hinam pipas allin yachaqpas chaynataq allin entiendeqpas kanman (Job 12:12). Ichaqa, manamá tiempopa risqan hinallachu Diosmanta allin yachaqqa kasunchik. Chaymi, ñawpapi imapas yachasqallankuwan takyaruymantaqa Diosman sonqo serviqninkunaqa tiempopa risqanman hina ‘aswan yachayniyoq kanankupaqmi’ kallpanchakunku (Proverbios 9:9). Jehová Dios llaqtanta librananpaq kamachiptinmi Moisesqa 80 watanpiña karqa (Exodo 7:7). Chay tiempopiqa, manamá llapallan runakunachu chayna watayoqqa karqaku, chaymi nirqa: “Runapa kawsaypaq kawsasqaykuqa qanchis chunka watallañamiki. Allinta takyaqqa kawsallaniku pusaq chunka watallañamiki” nispa (Salmo 90:10). Moisesmi ichaqa astawan yachananpaq kachkaptinpas manapunim haykapipas llumpay yuyaqpaq hapikurqachu. Unay watataña Diosta servispan, Jehová Diospa achka sapaqchasqan ruraykunapi servispanpas chaynataq sasa ruray kaqpi nanachikuspanpas, Jehová Diosta mañakurqa: “Ruegakuykim qampa munasqaykita yachachiwanaykipaq chaynapi qamta reqsinaypaq” nispa (Exodo 33:13). Moisesqa munallarqamá Jehová Diosta alli-allinta reqsiruytaqa.\n8. ¿Imaynatam Danielqa 90 watayoq masña kachkaspanpas Diosmanta astawan yachaypi afanakusqanta qawachirqa, hinaptin imapim rurasqanqa tukurqa?\n8 Bibliapa nisqanman hina willakuq Danielqa 90 watayoq masña kachkaspanpas hinallatam Diospa Palabrantaqa estudiarqa. Chay ‘librokunata’ estudiaspa tarisqanmi kallpancharqa Jehová Diosta ruegakuspan mañakunanpaq, estudiasqanmanta wakinchiki Levitico, Isaias, Jeremias, Oseas hinaspa Amos librokuna karqaku (Daniel 9:1, 2). Mañakusqanta uyarispanmi, Diosqa revelacionpi qawachirqa Akllasqa Kamachikuq hamunanmanta hinaspa qepa tiempokunapi Diosta yupaychanamanta (Daniel 9:20-27).\n9, 10. ¿Imatam wakin wawqe-paninchikkuna rurarqaku Diosta serviypi astawan afanakunankupaq?\n9 Moisespa chaynataq Danielpa rurasqanman hina ñoqanchikpas Diosmanta astawan yachaypi afanakuspa chaykunallapiña atinanchikkama ocupakusunchik. Chaynatamá achka wawqe-paninchikkuna ruranku. Worth sutiyoq wawqenchikqa congregacionpi punta apaqmi 80 watanpi masña kaspanpas, payqa “allin yuyayniyoq confianza sirviente” sapa kutilla Bibliamanta horqosqan qellqakunata leenanpaqmi kallpanchakun (Mateo 24:45). Payqa nillantaqmi: “Cheqapmanta astawan yachaspaymi sonqoymantapuni kusikuni, kusikunitaqmi chayraq achikyamuchkaq hina aswan-aswan punchawyarusqanta qawaspaypas” nispa (Proverbios 4:18). Fred sutiyoq wawqenchikqa Diospa llaqtanpi astawan servinanpaq nombrasqa kaspan soqta chunka wata masña servichkan, payqa kallpanchakunmi wawqe-panikunawan Bibliamanta rimaspan. Hinaptinpas ninmi: “Bibliapa nisqantaqa yuyayniypi allintam hatallinay. Pipas Bibliapa nisqanta kawsachkaq hina allinpaq hapiptinqa hinaspa yachasqanqa ‘cheqap yachachikuykunapa’ nisqanman hina kasqanta musyakuptinqa, manamá Bibliamanta yachaylla yachanqachu. Aswanqa musyakunqapuni alajapi hina imaynam sapaq sumaq kaqnin takyasqanta” nispa (2 Timoteo 1:13).\n10 Yuyaqña kayqa manamá mosoq kaq nitaq sasa entiendena willakuykunata yachananchikmantaqa harkawanchikmanchu. Achka runakunam leeytawan qellqaytaqa yacharunku 60, 70 chaynataq 80 watanpiña kaspanku. Wakinkunañataqmi huklaw nacionkunapa mana yachasqanku idiomata yacharunku, chaynatamá Jehová Diospa testigonkunamanta wakinqa rurarunku allin noticiakunata huklaw nacionkunamanta runakunata willakunankupaq (Marcos 13:10). Harry sutiyoq wawqenchik warminpiwan yaqa 70 watanpiña karqaku portugués nisqa rimayniyoq runakunata yanapayta qallariptinku. Paymi nin: “Cheqaptamá, machuyaruspaqa imapas aswan sasa ruranapaqñam kanman” nispa. Chayna kaptinpas, kallpanchakuspanku iskayninkuqa Bibliamanta estudiarqaku portugués rimaq runakunawan. Harryñataqmi achka watataña distrito nisqa asambleakunapi discursotapas qonmi.\n11. ¿Imanasqataq wakin yuyaqkunapa rurasqankumanta rimachkanchik?\n11 Cheqapmá, wakinkuqa onqospanku otaq imawanpas sasachakuspanku manam chayna sasa ruraytaqa atinqakuchu. Hinaptinqa, ¿imanasqataq wakin yuyaqkunapa rurasqankumanta rimachkanchik? Manamá llapallanku chaynataraq ruranankupaq nispachu. Aswanqa, Diosman sonqo punta apaqkunamanta Hebreo congregacionman cartaspan apostol Pablopa nisqanman hinam kallpanchachkanchik, paymi nirqa: “Imaynam kawsasqankupi yuyaymanaspayá paykuna hina confianzayoq kaychik” nispa (Hebreos 13:7). Yuyaqkunapa kallpanchakusqankuta qawaspam, ñoqanchikpas kallpanchakunchik iñiyninkupi takyaspanku Diosta servisqankuman hina rurananchikpaqpas. Wawqenchik Harry 87 watayoq kaspanpas, imam payta kallpanchasqanta willawaspanchik nin: “Wañunaykama munaymanmi atisqayman hina Jehová Diosta serviytaqa” nispa. Wawqenchik Fredpas, Betel wasipi servispan kusisqam kachkan. Paymi nin: “Jehová Diosta imaynatam astawan servinanchikta yacharuspaqa chayllapiñayá afanakunanchikqa” nispa.\nDiosman sonqolla manaña ñawpa hina rurayta atispapas\n12, 13. ¿Imaynatam Barzilaiqa Diosta astawan servisqanta qawachirqa manaña ñawpapi hina ruraytapas atispan?\n12 Sasam kanman machuyaspa imawanpas onqospa kawsayqa. Chayna kaspapas, Diostaqa servichwanmi. Chaynatamá Galaad lawmanta Barzilaiqa rurarqa. Davidpa contranpi Absalon hatarikuptinmi, Barzilaiqa 80 watapiña kaspa llumpay qoykukuqmi karqa Davidtawan tropankunatapas mikuykachispa hinaspa samaykachispanpas. Jerusalenman David kutichkaptinmi, Barzilaiqa Davidwan riqkunawanmi Jordan mayukama rirqa, chaypim reyqa palacionpi serviqnin kananpaq nirqa. Barzilaiñataq nirqa: “Pusaq chunka watayoqñam kani. Mikusqaypa chaynataq tomasqaypa gustontapas manañam musyaniñachu allin otaq mana allin gustoyoq kasqantapas. Manañam atinichu qaripa otaq warmipa takisqan uyariytapas. [. . .] Kayqaya serviqniki Quimam, payña qanwan riptinyá paypaq ruray imam munasqaykita” nispa (2 Samuel 17:27-29; 19:31-40).\n13 Yuyaqña kaspam manaña ñawpapi hina rurayta atispanpas, Barzilaiqa tukuy ima atisqanta rurarqa Jehová Diospa akllasqan reyta yanapananpaq. Ñawpapi hina ima mikusqanta nitaq ima uyarisqanta manaña allinta musyakuyta atisqanta reqsipakuspanpas, manamá rabiapakurqachu, aswanqa mana envidiakuspan kunakuykurqa Quimam sutiyoq runaña paypa rantinpi imatapas chaskikunanpaq, chaynata ruraspam imayna sonqoyoq runa kasqanta reqsichikurqa. Kunanpas achka yuyaq wawqe-paninchikkuna mana imatapas suyaspa qoykukuqmi kanku. Atisqankuman hina imatapas ruranku Diosta servinankupaq, ‘chay rurasqankuwan kañasqa ofrendawan hina Diosta agradasqankuta’ yachaspanku. ¡Ima allinmá kayna Diosman sonqo serviqninkunawan Diosta serviyqa! (Hebreos 13:16.)\n14. ¿Imanasqataq Salmo 37:23-25 nisqanpi David yuyaqña kasqanmanta willakusqanqa chaypi nisqanta aswan allintaraq hapichiwanchik?\n14 Watakuna pasasqanman hina Davidpas wakin kutikunapiqa manaña ñawpapi hina ruraytaqa atirqachu. Ichaqa payqa yacharqam Jehová Diosqa serviqninkunata kuyaspan cuidasqanpas manapuni cambiasqanta. Machuyaruspanmi Davidqa Salmo 37 kaq sutiyoq takita qellqarqa. Musyariykuy yuyaymanachkaqta, arpata tocastin kaynata takichkaqta: “Runataqa maymanña rillaptinpas Tayta Diosmi pusallachkan. Kawsasqanwan agradaq runataqa Tayta Diosmi takyachichkan. Payqa wichiykuspanpas manapunim pampapiqa kallanqachu. Tayta Diosmi paytaqa hapillaspan mana wichiykachinqachu. Ñawpaq warma kaspaypas, kunan yuyaq kaspaypas allin runataqa manam qonqarusqataqa rikurqanichu. Wawa-churintapas manam limosnakuqtaqa rikurqanichu” nispa (Salmo 37:23-25). Jehová Diosqa allinpaqmi David yuyaqña kasqanta kay takipi qellqarachirqa, chaymi kaypi rimasqantaqa aswan allintaraq hapichiwanchikpas.\n15. Yuyaqña kaspan hinaspa manaña ñawpapi hina rurayta atispanpas, ¿imaynatam Diosman sonqo apostol Juanpa rurasqanqa qatikunapaq hina kanman?\n15 Diosman sonqo apostol Juanpa rurasqanpas allinmi kanman qatikunapaq hina, paypas yuyaqña kaspan hinaspa manaña ñawpapi hina rurayta atispanpas Diosta servirqa. Yaqa qanchis chunka wata Diosta servisqan qepata Patmos sutiyoq islapi preso karqa “Diospa palabranmanta hinaspa Jesucristomanta willakusqayraykum” (Apocalipsis 1:9). Ichaqa Diospa munaynin rurayninqa manaraqmi tukurqachu. Aswanpas, Juanpa llapallan qellqasqanqa Bibliapim tarikun, chaykunatam qellqarqa wañukunanpaqña hichpamuq watakunapi. Patmos islapi kachkaptinraqmi admirakunapaq revelacionkunata qawaspam Apocalipsis librota qellqarqa (Apocalipsis 1:1, 2). Chaymantataqsi Roma nacionpi Nerva sutiyoq kamachikuq kacharirqa, chaymanta yaqa 90 watanpi 100 watanmanña richkaspan Jesucristomanta willaq librota hinaspa sutinwan kimsa cartakunata sutichasqata qellqarqa, chaytaqa qellqarqa yaqa 98 watapiña.\nMana qonqay atina Diosta servispa aguantasqankumanta\n16. ¿Imaynatam Jehová Diosta servisqankuta qawachinmanku machuyasqankuman hina qallunpas watakuptin?\n16 Yuyaqña kaspa imaymanatapas sasachakunchikmi. Wakin wawqe-paninchikkuna machuyasqankuman hina qallunpas watakuyta qallariptinmi kusikuywan yuyarinku kuyakuywan Diospa favorecesqanmanta. Rimaptinku qallun watakuptinpas sonqonmantapuni Jehová Diosta kaynata ninku: “¡Maynatam yachachikuynikita kuyallani! Chaypim tukuy punchaw yuyaymanani” nispa (Salmo 119:97). Jehová Diosñataqmi reqsichkan “paymanta yuyaymanaqkunata” hinaspa nisqanta yanqapaq hapiq runakuna hina mana kasqankumantapas paykunataqa kuyanmi (Malaquias 3:16; Salmo 10:4). ¡Maynataraqmá kallpanchawanchik piensasqanchikpas Jehová Diospa agradonpaq kaptin! (1 Cronicas 28:9; Salmo 19:14.)\n17. ¿Ima suma-sumaq bendiciontam chaskirunku unay watataña Diosta serviqkunaqa?\n17 Unay watataña Jehová Diosta serviqkunaqa mana maylawpipas tariy atina suma-sumaq bendiciontam chaskirunku, chayqa mana qonqay atina Diosta servispa aguantasqankum. Jesusmi nirqa: “Pipas takyaqmi kawsayniyoqqa kanqa” nispa (Lucas 21:19). Wiñay kawsayta haypanapaqqa alli-allinmi aguantayqa. Qamkunamanta ‘Diospa munasqanta’ ruraqkuna chaynataq tukuy imapi Diosman sonqolla kaspaykichikqa suyakuwaqchikmi “paypa prometesqankunata chaskinaykichikpaq” (Hebreos 10:36).\n18. a) ¿Imataq Jehová Diosta kusichinman yuyaqkunapa rurasqankumanta? b) ¿Imamantam yachasunchik qatiqnin estudiopi?\n18 Jehová Diosqa anchatam chaninchan tukuy kallpawan yuyaqkuna servisqankuta maskiña achkatapas otaq asllatapas ruraptinkuqa. Imaynatapas ‘cuerponchik’ machuyaptinpas ‘espiritunchikqa’ aswanmi sapa punchaw mosoqyachkan (2 Corintios 4:16). Jehová Diosqa cheqaptamá llamkasqaykichiktaqa allinpaq hapichkan, chaynatamá kunanpas pay kuyasqaykichiktaqa manam qonqanqachu (Hebreos 6:10). Qatiqnin estudiopim yachasunchik Diosman sonqo kaynikichikqa wiñaypaq kasqanta.\n• ¿Imatam Anaqa rurarqa kay tiempopipas yuyaq wawqe-panikuna chayta qatikunankupaq?\n• ¿Imanasqataq yuyaqña kayqa mana harkawanchikmanchu imapas rurananchiktaqa?\n• ¿Imaynatam yuyaqkunapas Diostaqa hinalla servinmanku?\n• ¿Imaynatam Jehová Diosqa qawan yuyaqkunapa servisqankuta?\nTukunqañam lliw ñakariykunaqa\nKawsarimuymanta suyakuy: ¿Cheqapchu qampaq?\nYuyaqkunaqa mozokunatam yanapan\nText Qillqakunata hurqunapaq WILLAKUQ (HUÑUNAKUYPI ESTUDIANAPAQ) 1 junio 2007\nWILLAKUQ (HUÑUNAKUYPI ESTUDIANAPAQ) 1 junio 2007


¿Imataq Iñiyqa? | Cheqap Iñiyniyoq\n“Iñiywan hinaspa pacienciawanyá Diospa promesan chaskiqkunapa rurasqanta ruraychik” (HEBREOS 6:12).\n1, 2. ¿Imaynatam qawarqa congregacionkunata watukuq anciano ñawpa tiempopi Dios serviqkunata? ¿Imanasqam paykunawan amistad kayqa allinninchikpaq kanman?\nCONGREGACIONKUNATA watukuq yuyaqña iñiqmasinchikpa yachachisqanta uyarispanmi huk hermana nirqa: “Ñawpa tiempopi Diosman sonqo runakunamanta rimaspanmi payqa unay wataña amistadninkunamanta hina rimarqa”, nispa. Chay iñiqmasinchik ancianoqa unay watakunañam Bibliata estudiarqa chaynataq yachachirqa, chaymi payqa Bibliapi willakusqan Diosta serviq runakunamanta rimaspanqa reqsinakusqanku amistadninkunamanta hina willakurqa.\n2 ¡Mayna allinchá kanman Diosta serviq ñawpa tiempopi runakunapa amistadnin kayqa! ¿Amistadnikita hinachu qawanki? Yuyaymanay, ¿imaynataq sientekuwaq paykunawan parlaspayki chaynataq amistadta armaspayki? Noeyta, Abrahamta, Rutta, Eliasta hinaspa Esterta reqsiykuspaqa, ¿imaynataq sientekuwaq? ¿Munawaqchu amistadniki kanankuta? ¿Imaynatam llapanchikta vidanchikpi yanapawachwan? ¡Maynatachá paykunaqa yanapawachwan chaynataq consejonkunawanpas kallpanchawachwan! (Leey Proverbios 13:20.)\n3. a) ¿Imaynatam yanapawachwan ñawpa tiempopi Diosta serviqkunapa iñiyninkumanta yachasqanchik? b) ¿Ima tapukuykunatam contestasun?\n3 Ñawpa tiempopi Diosta serviqkuna kawsarimuptinkum paykunawan amistadta armaspa kusikusunchik (Hech. 24:15). Ichaqa kay tiempopipas paykunamanta yachasqanchikqa yanapawasunmi. ¿Imaynata? Bibliapim apostol Pablo nirqa: “Aswanqa iñiywan hinaspa pacienciawanyá Diospa promesan chaskiqkunapa rurasqanta ruraychik”, nispa (Heb. 6:12). Paykunamanta allinta entiendenapaqyá, kay tapukuykunataraq contestasunchik: ¿Imataq iñiyniyoq kayqa hinaspa imanasqataq iñiyniyoq kananchik? ¿Imaynatam ñawpa tiempopi Diosta serviq runakunapa iñiyninkuta qatipakuchwan?\n¿Imataq iñiyqa hinaspa imanasqataq iñiyniyoq kananchik?\n4. ¿Imatam piensanku iñiyniyoq kaymanta? ¿Imanasqataq chayna piensasqankuqa mana allinchu?\n4 Iñiyniyoq kayqa ancha allinmi, kay libropim yachasunchik ñawpa tiempopi Diosta serviq runakunaqa ancha iñiyniyoq kasqankumanta. Kunan tiempopi runakunaqa manam allinpaqchu hapinku iñiyniyoq kaytaqa. Piensankum iñiyniyoq kanapaqqa manas Bibliamantaqa allintaraqchu yachana. ¿Allinchu kanman chayna piensayninku? Manam. Cheqap iñiyniyoq kayqa manam piensasqanchikman otaq sientesqanchikman hina Diospi creeyllachu. Bibliam nin: “Demoniokunapas [Diospiqa] creenmi hinaspam manchakuymanta katkatatan”, nispa (Sant. 2:19).\n5, 6. a) ¿Ima iskay asuntokunapim mana rikuspapas iñinchik? b) Wasinchik kananpaqqa, ¿imam kapuwananchik? ¿Iñiyninchikwan suyasqanchikkunamanta imam segurawanchik?\n5 Cheqap otaq allin iñiyniyoq kanapaqmi Bibliaqa astawan yachachiwanchik (leey Hebreos 11:1). Mana rikusqanchikpi iñisqanchikmantam apostol Pablo iskay asuntomanta yachachirqa. Punta kaq: cheqap kaqkunata ñawinchikwan ‘mana rikuspapas cheqap kasqanpaqmi hapinchik’ Jehova Diosta, Churin Jesucristota chaynataq hanaq pachapi Gobiernasqantapas. Iskay kaq: manaraq rikuspanchikpas ‘iñiywanmi suyachkanchik’ Jehova Diospa Gobiernowan hamuq tiempopi Allpa pachata sumaq huertayachinanta. Ichaqa, ¿imanasqam seguropuni kachkanchik kay iskay asuntokunapi iñisqanchikmanta?\n6 Manam. Apostol Pablom entiendechiwanchik cheqap iñiyqa allin sapichasqa hina kasqanmanta. Iñiymanta rimaspanmi nirqa: ‘Chaskinanchikpaq kaqtam seguranchik’, nispa. Chayna nisqanwanqa tupachichkarqam “wasipa papelninwan otaq titulonwan”. Kay rikchanachiypi piensariy, pipas huk wasita qampaqña kananpaq qoykusunkiman. Chay wasipa papelninta qoykususpayki nisunkiman: “Kaymi wasikipa papelnin”, nispa. Chay documentowanmi segurasunki chay wasiqa qampaqña kasqanta. Chaynallataqmi iñinapaq yanapawasqanchik kaqkunamanta yachasqanchikpas wasipa documenton hinam astawan segurawanchik hamuq tiempopi iñiywan suyananchikpaq.\n7. ¿Imaynataq cheqap iñiyniyoq kayqa?\n7 Cheqap iñiyniyoq kayqa tukuy sonqonchikwan mana iskayrayaspa Jehova Diosllapi confiaymi. Iñiywanmi Jehova Diosta qawanchik kuyakuq Taytanchikta hina, confianchiktaqmi tukuy promesankuna cumplinanpaq kasqanpipas. Kawsananchikpaqqa sapa punchawmi necesitanchik mikuyta, yakuta chaynallataqmi iñiyninchikpi hinalla takyanapaqpas Diospa Palabranta sapa kutilla estudiananchik hinaspapas chayman hinam kawsananchik. Mana chayqa iñiyninchikpim chiriyaruchwan (Sant. 2:26).\n8. ¿Imanasqataq iñiyniyoq kayqa ancha allin?\n8 ¿Imanasqataq iñiyniyoq kayqa ancha allin? Apostol Pablom willawanchik imanasqa ancha allin kasqanmanta (leey Hebreos 11:6). Mana iñiyniyoq kaspaqa manam Diosmanqa asuykuchwanchu nitaq agradachwanchu. Chayraykum, hanaq pachapi Taytanchik Jehova Diosman asuykunapaqqa chaynataq payllata hatunchanapaqqa iñiyniyoqmi kananchik.\n9. ¿Imaynatam Jehova Diosqa yanapawanchik iñiyniyoq kanapaq?\n9 Jehova Diosqa yachanmi iñiyniyoq kay necesitasqanchikta, chaymi ñawpaq tiempopi serviqninkunapa ejemplonwan kallpanchawanchik iñiyninchikpi takyanapaq chaynataq chayman hina kawsanapaq. Kachkantaqmi congregacionpi iñiyninkupi allin takyasqa ancianokunapas, Bibliam kallpanchawanchik ‘paykuna hina iñiyniyoq kananchikpaq’ (Heb. 13:7). Pabloqa rimarqataqmi ‘puyu hinaña testigokunamantapas’, paykunaqa ñawpa tiempopim kawsarqaku Diospi iñisqankuman hina (Heb. 12:1). Wakiqninmantam Hebreos libropa 11 capitulonpi Pablo willawanchik. Chayna iñiyniyoqkunamantam Bibliaqa achkanpi willawanchik qarimantapas warmimantapas hinaspa warmakunamantapas chaynataq ima tiempopi kawsasqankumantapas. Mana iñiyniyoq runakunapa kasqanpi kawsaptinchikpas ñawpa tiempopi Diosta seviqkunamanta yachasqanchikqa iñiyninchikpim allintapuni yanapawasun.\n¿Imaynatam iñiyninkuta qatipakuchwan?\n10. ¿Imaynatam ñawpa tiempopi Diosta serviq iñiqkunata qatipakunapaq yanapawachwan sapallanchikpi estudiasqanchik?\n10 Manam pitapas qatipakuytaqa atichwanchu mana allinta reqsispaqa. Chaypaqmi kay libroqa allintapuni yachaykuspa otaq averiguaspa ruwasqa kachkan, ñawpa tiempopi Diosta serviq qarikunapa chaynataq warmikunapa iñiyninkuta qatikunapaq. Paykunamanta astawan yachayta munaspaqa wakin qellqanchikkunapipas maskawaqmi. Sapallayki estudiaspaqa astawan yachanaykipaq kallpanchakuy kapusuqniki qellqakunapi maskaspa. Chaymantapas leey qawachkawaqpas otaq uyarichkawaqpas hina sapa yachachikuyta hinaspa yuyaymanay. Leesqaykiman hina reparay chay sitiopi imakuna kasqanpi imakuna miskillaña asnarisqanpi chaynataq imakuna pasasqanpipas. Reparaytaq runakuna imayna sientekusqankupi chaynataq ima piensasqankupipas. Paykuna hina piensaspaykiqa otaq sientespaykiqa paykunamantam astawan yachanki, chaymantapas qatipakunaykipaq amistadnikita hinam qawanki.\n11, 12. a) ¿Imaynatam astawan qatipakuchwan Abrahamtawan Sarata? b) ¿Imaynatam yanapawachwan Anamanta Eliasmanta hinaspa Samuelmanta yachasqanchikqa?\n11 Bibliapi willawasqanchik Diosman sonqo runakunata allinta reqsispaqa qatipakuytachá munanki. Paykunapa ejemplon imakunapi yanapawasqanchiktayá qawasun. Ichapas Diospa organizacionnin kallpanchasunkiman predicaqkunapa mana ancha kasqanpi yanapakunaykipaq otaq predicanaykipaq nisusqayki sasa kasqanpaq rikchakusuptikiqa. Chaykunata allinta ruwanaykipaq Jehova Diosta mañakuy chaynataq Abrahampa hinaspa Sarapa ejemplonpi yuyaymanay. Paykunaqa Ur sutiyoq llaqtapim tukuyta saqerqaku, ichaqa tukuy bendiciontam chaskirqaku. Paykunata qatipakuspaqa paykuna hina iñiyniyoqmi kanki.\n12 Ichapas mayqen amistadnikipas llumpayta sientirachisunki, chayrayku huñunakuykunamanpas manaña riyta munankichu. Chayna tarikuptikiqa ichapas yanapasunkiman Anapa vidanmanta yachasqayki, payta Penina llumpayta ñakarichiptinpas manam saqerqachu Jehova Dios serviynintaqa. Anamanta yachasqaykiqa yanapasunkim allinta tanteakunaykipaq chaynataq pay hina kallpanchakunaykipaqpas. Dios servisqaykipi imawanpas Elias hina hukmanyasqa tarikuptikiqa Jehova Dios payta imayna kallpanchasqanmi hinaspa consuelasqanmi yanapasunki. ¿Imatataq ruwawaq Diosta mana serviq mozo-sipaskunapa kasqanpi estudiaspaqa? Samuelpa ejemplonmi yanapasunki, payqa hinallam Diosman sonqo karqa Eliypa churinkuna Diospa karpanpi mana allinkunata ruwaptinkupas.\n13. Ñawpa tiempopi Dios serviqkunapa iñiyninkuta qatipakuspaqa, ¿manachu iñiyninchikpi allinta takyanchik? ¿Imanasqam chaynata ninki?\n13 Ñawpa tiempopi Dios serviqkunapa iñiyninkuta qatipakuspaqa, ¿iñiyninchikpi mana allin takyasqa kasqanchiktachu qawachichkanchik? Manam. Aswanqa Bibliapunim kallpanchawanchik ñawpa tiempopi Diosta serviq warmikunapa chaynataq qarikunapa ejemplonkuta hinalla qatipakunapaq (1 Cor. 4:16; 11:1; 2 Tes. 3:7, 9). Paykunapas wakinqa ñawpa tiempopi Diosta serviqkunatam qatipakurqaku. 17 kaq yachachikuypim qawasunchik Mariapas Anapa mañakusqanman hina Diosta mañakusqanmanta. ¿Mana iñiyniyoq kasqantachu chaywanqa qawachirqa? Manam. Anapa iñiyninqa Mariatam yanaparqa Jehova Diospi astawan confiaspan paypa munayninta ruwananpaq.\n14, 15. ¿Imayna ruwasqam kay libroqa kachkan? ¿Imaynatam astawan yanapachikuchwan?\n14 Kay libroqa iñiyninchikpi allinta takyanapaqmi yanapawasun. Kay qellqapi yachachikuykunaqa Willakuq revistapim lloqsimurqaña “Iñiyninkuta qatipakunapaq” niq yachachikuypi. Ichaqa sapa yachachikuypim astawan willakuykuna kachkan. Yachachikuykunata entiendenapaq chaynataq imayna yanapawasqanchikta reparanapaqmi tapukuykuna kachkan. Kay qellqapi lloqsimunanpaqmi sumaq dibujokuna ruwasqa kachkan, wakin qellqanchikkunapi lloqsimuq dibujokunapas kay libropim astawan sumaqyachisqa kachkan. Kachkantaqmi ordenninpi willakuykunapas mapakunapa kasqanpi. Iñiyninkuta qatipakunapaq librotaqa estudiachwanmi sapallanchikpas familianchikwanpas otaq huñunakuypipas. Sapa willakuyta leespaqa kallpanchasqam tarikusunchik.\n15 Kay libroqa allintapunim yanapawasun ñawpa tiempopi Diosman sonqo iñiq runakunata qatipakunapaq. Leesqanchikman hinam iñiyninchikpi allinta takyasun chaynataq astawanmi Jehova Diosman asuykusun.\nApachiy Apachiy Yachachikuykunapa qallariynin\nIñiyninkuta qatipakunapaq—Yachachikuykunapa qallariynin


Ama hukmanyaspayá hinalla willakusun | Huñunakuypi yachanapaq\nWillakuq (huñunakuypi yachanapaq) | Mayo 2021\nLEEY Kayqa manam kachu. Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Quechua (Huánuco-huallaga) abua acholi afrikáans akha albanés alemán altaico aluro amis amárico arhuaco armenio armenio occidental asamés atié aucano aymara ayá azerí bajo alemán bashkir bassa (Camerún) bassa (Liberia) batak simalunguno batako karo batako toba baulé becol bengalí bete biak bielorruso birmano bislama boulou búlgaro caboverdiano cakchiquel occidental camboyano catalán cebuano chabacano changana (mozambique) checo chichewa chiga chin haka chino cantonés (simplificado) chino cantonés (tradicional) chino mandarín (simplificado) chino mandarín (tradicional) chitonga chitonga (Malaui) chitonga (Zimbabue) chitumbuka chiyao chokue chol chopi chuabo chuukés chuvash cibemba cinamwanga cingalés congo coreano criollo (Seychelles) criollo guadalupeño criollo guayanés criollo haitiano criollo inglés (Belice) criollo mauriciano croata damara dangme danés dehu digor dinka diula duala edo efik emberá chamí emberá katío embunda endebele endebele (Zimbabue) endonga endáu enguiembón enzema eslovaco esloveno español estonio euskera ewé fanti feroés finlandés fiyiano fon francés ga galés garífuna gbaya georgiano gitonga gokana griego groenlandés guambiano guaraní gueré gujarati gun hausa havu haya hebreo herero hiligaynon hindi hiri motu hmong (blanco) holandés hunsrik húngaro iban ibanag ibinda ibo idoma igede ilocano indonesio inglés inglés liberiano ishan islandés isoko italiano japonés javanés kabiye kachin kamba kannada kaonde kayin sgaw kazajo kazajo (alfabeto árabe) kekchí khana kikongo kikuyu kiluba kimbundu kinande kiniaruanda kipende kirguís kiribatiano kirundi kisi kisonge kituba konkani (alfabeto latino) kpelle krío kurdo kurmanyí kurdo kurmanyí (alfabeto cirílico) kurdo kurmanyí del Cáucaso kwangalí kwanyama kyangonde lahu lao lari lendu lengua de señas argentina lengua de señas boliviana lengua de señas chilena lengua de señas colombiana lengua de señas costarricense lengua de señas ecuatoriana lengua de señas mexicana lengua de señas salvadoreña lengua de señas venezolana lengua de signos española lenguaje de señas alemán lenguaje de señas americano lenguaje de señas angoleño lenguaje de señas australiano lenguaje de señas brasileño lenguaje de señas británico lenguaje de señas checo lenguaje de señas chino lenguaje de señas congoleño lenguaje de señas coreano lenguaje de señas costamarfileño lenguaje de señas croata lenguaje de señas cubano lenguaje de señas de Quebec lenguaje de señas eslovaco lenguaje de señas filipino lenguaje de señas finlandés lenguaje de señas francés lenguaje de señas griego lenguaje de señas guatemalteco lenguaje de señas hondureño lenguaje de señas húngaro lenguaje de señas indio lenguaje de señas indonesio lenguaje de señas italiano lenguaje de señas japonés lenguaje de señas keniano lenguaje de señas malauí lenguaje de señas malgache lenguaje de señas mozambiqueño lenguaje de señas nicaragüense lenguaje de señas nigeriano lenguaje de señas panameño lenguaje de señas paraguayo lenguaje de señas peruano lenguaje de señas polaco lenguaje de señas portugués lenguaje de señas rumano lenguaje de señas ruso lenguaje de señas sudafricano lenguaje de señas sueco lenguaje de señas tai lenguaje de señas taiwanés lenguaje de señas zambiano lenguaje de señas zimbabuense lenie letón lhukonzo lingala lituano lolo lomue luganda lunda luo luvale macedonio macua makua-meeto makua-shirima malayo malayálam malgache maltés mam mambue-lungu mano manyawa mapudungun maratí mari marshalés mashi matengo maya mazateco de Huautla meru mingreliano minnán (Taiwán) mixe medio mixteco (Guerrero) mizo mongol more motu nasa yuwe navajo nepalés ngäbere (o guaymí) nias nicobarés niueano noruego nyaneka nyungwe náhuatl (Guerrero) náhuatl (Huasteca) náhuatl (norte de Puebla) náhuatl del centro okpe oromo osético otetela palauano pangasinán papiamento (Curazao) persa phimbi piaroa pidgin (islas Salomón) polaco ponapés portugués (Portugal) portugués de Brasil punyabí purépecha quichua (Chimborazo) quichua (Imbabura) quiché rarotongués romaní (Macedonia) romaní (Rumania) romaní (Serbia) romaní (este de Eslovaquia) romaní (sur de Grecia) romaní de Macedonia (alfabeto cirílico) ronga rumano runyankore ruso rutoro samoano sango sanguir saramacano sena senga (mozambique) senga (zambia) sepedi sepulana serbio (alfabeto cirílico) serbio (alfabeto latino) sesoto (Lesoto) sesoto (Sudáfrica) setsuana shona sidama silozi songomeno sranangtongo suajili suajili (Congo) suati sueco sundanés taabua tagalo tahitiano tai talian tamil tamil (alfabeto latino) tandroy tankarana tayik telugu tetun dili tewe tigriña tivo tlapaneco tojolabal tok pisin tongano totonaco tseltal tshiluba tsonga tsotsil turco turcomano tuvaluano tuviniano twi tártaro ucraniano uhobo uigur (alfabeto cirílico) uigur (alfabeto árabe) umbundú urdu uruund uzbeko uzbeko (alfabeto latino) valenciano vendal vezo vietnamita wallisiano waray-waray wayuunaiki wolaita xhosa xitshwa yacouba yakuto yapés yaundé yemba yoruba zandé zapoteco (Istmo) zulú árabe ñanya ñemba\nAma hukmanyaspayá hinalla willakusun\n“Ama pisipaspayki chisinkuytapas tarpuy” (ECL. 11:6).\n70 KAQ TAKI Uyariy munaqta maskasun\n¿IMAMANTAM YACHASUN? *\nHanaq pachaman Jesus ripukuptinmi qatiqninkuna kusisqallaña willakurqaku Jerusalen llaqtapi hinaspa achka llaqtakunapi. (Qaway 1 kaqta).\n1. ¿Imayna willakunankupaqmi qatiqninkunata Jesus yachachirqa? ¿Imaynam qatiqninkunapas willakurqaku? (Qaway qaranpi kaq dibujota).\nKAY allpa pachapi Jesus kachkaspanqa kusisqallañam taytanmantaqa willakurqa, chayna kusisqa willakunanchiktam kunanpas Jesusqa munan (Juan 4:35, 36). Jesuspa qatiqninkunapas paywan kuska kaspankuqa kusisqallañam willakurqaku (Luc. 10:1, 5-11, 17). Payta wañurachiptinkum ichaqa hukmanyaruspanku manaña tukuy sunqunkuwanchu willakurqaku (Juan 16:32). Jesusqa kawsariramuspanmi qatiqninkunata kallpancharqa astawanraq willakunankupaq. Hanaq pachaman ripukuptinpas kusisqallañam hinalla willakurqaku, chaymi chiqniqnin runakunapas nirqaku: “Enteron Jerusalen llaqtapim yacharachinkichik”, nispa (Hech. 5:28).\n2. ¿Imaynatam Jehova Diosqa serviqninkunata yanaparqa?\n2 Hanaq pachaman ripukuspanpas Jesusqa hinallam qatiqninkunataqa yanaparqa runakunaman yachachinankupaq. Jehova Diospa yanapakuyninwantaqmi achka runakuna willakusqankuta uyarirqaku, chaymi 33 watapi yaqa 3.000 runakuna bautizakurqaku (Hech. 2:41). Hinalla willakuptinkum iñiqkunaqa aswan-aswan mirarqaku (Hech. 6:7). Jesusqa nirqataqmi tukupay punchawkunapiqa Diosmanta willakusqanchikta achka runakuna uyarinankumanta (Juan 14:12; Hech. 1:8).\n3, 4. (1) ¿Imanasqataq wakin llaqtakunapi Diosmanta willakuyqa sasa? (2) ¿Imamantam kay yachachikuypi yachasun?\n3 Llapallanchikmi kallpanchakunchik Diosmanta kusisqa willakunanchikpaq. Wakin llaqtapi runakunaqa Diosmantam yachayta munanku, chaymi iñiqmasinchikkunaqa mana haypakunkupaschu. Wakin llaqtakunapim ichaqa bibliamanta yachaytaqa mana munankuchu utaq wasinkupiqa mana tarikunkuchu.\n4 Chaymi kay yachachikuypi yachasun willakusqanchikta runamasinchikkuna mana uyariyta munawaptinchik utaq wasinkupi mana tarikuptinku mana hukmanyarunapaq imakuna yanapawananchikmanta. Yachasuntaqmi achka runakunawan rimanankupaq iñiqmasinchikkuna imakuna ruwasqankumantapas chaynataq imanasqa kusisqa willakunamantapas.\nAMAYÁ HUKMANYASUNCHU WASINKUPI MANA TARISPAQA\n5. ¿Imanasqataq achka iñiqmasinchikkuna mana lliw runakunamanchu Diosmanta willayta atinku?\n5 Wakin llaqtapi runakunaqa sumaq cuidasqa utaq wichqasqa wasikunapim yachanku, chaymi iñiqmasinchikkunaqa willakunankupaq mana yaykuyta atinkuchu. Wakin iñiqmasinchikkunañataqmi wasin-wasin rispankupas mana lliwtachu tarinku. Wakinkunañataqmi mana ancha runakunapa yachasqan llaqtakunapi willakunku. Paykunaqa karu-karutam rinku, chayaruspankum ichaqa mana pitapas tarinkuchu. Paykuna hina tarikuspanchikqa, ¿imatam ruwachwan mana hukmanyarunapaq hinaspa achka runakunaman willanapaq?\n6. ¿Imapitaq tupan Diosmanta willakuyninchik challwa hapiywan?\n6 Jesusmi Diosmanta willakuyta tupachirqa challwa hapiywan (Mar. 1:17). Challwa hapiqkunaqa manam hukmanyarunkuchu iskay-kimsa punchawpi mana chulla challwallatapas hapisqankuwanqa, aswanqa huk horakunañam kutinku, huklawkunamantaqmi rinku, manataqmi challwa hapinankupaqqa hina kaqllatachu apanku. Chaynatam ñuqanchikpas Diosmanta willakuspa ruwananchik. Qatiqninpiyá chaymanta yachaykusun.\nWasinkupi mana tarisqanchik runamasinchikkunamanmi yachachichwan tardeykuqta kutispa, huklawkunapi willakuspa utaq celularwan qayaspa. (Qaway 7-10 kaqta). *\n7. ¿Imatam ruwananchik runamasinchikkunata wasinkupi tarinapaq?\n7 Amayá hina risqanchik horallachu risun. Chaynapim achka runamasinchikkunawan rimasun. Achka iñiqmasinchikkunam tardeykuqta utaq tutaykuqta willakuspanku runamasinchikkunata wasinkupi tarinku, chay horakunaqa yaqapaschá runamasinchikkunaqa samarichkankuña, chaymi yachachisqanchikta uyariyta munanmanku. Iñiqkunapi punta apaq Davidmi willakuqmasinpiwan mana tarisqanku runakunaman willakuyta tukuruspalla kutinku, Davidmi nin: “Kutiriykuspa chay wasikunata takaptiykuqa achka runamasinchikkunam uyariwanku”, nispa. Paykuna hina kutiriykuspaqa achka runamasinchikkunatamá tarisun. *\nWasinkupi mana tarisqanchik runamasinchikkunamanmi yachachichwan tardeykuqta kutispa. (Qaway 7 hinaspa 8 kaqta).\n8. ¿Imaynatam Eclesiastes 11:6 nisqanqa yanapawachwan willakuq riptinchik?\n8 Eclesiastes qillqam yuyarichiwanchik mana pisiparunapaq utaq mana hukmanyarunapaq (qaway Eclesiastes 11:6). Rimamusqanchik Davidmi mana pisiparuspan achkakama kutirqa mana tarisqan runaman, hinaspanmi bibliamanta yachay munaqta tarirurqa. Chay runam nirqa: “Yaqa pusaq watañam kaypiqa yachani, chayllaraqtaq Jehova Diospa testigonkunaqa punkuyta takaykamunku”, nispa. Iñiqmasinchik Davidpas nintaqmi: “Kaywanmi yacharuni achka kutikama kutispanchikqa Diosmanta yachay munaq runakunata tarisqanchikta”, nispa.\nWasinkupi mana tarisqanchik runamasinchikkunamanmi yachachichwan huklawkunapi willakuspa. (Qaway 9 kaqta).\n9. ¿Imatam wakin iñiqmasinchikkuna ruwanku wasinkupi mana tarisqanku runakunaman willanankupaq?\n9 Amayá maymi willakusqallanchikpiqa willakusunchu. Achka iñiqmasinchikkunam wasinkupi mana tarisqanku runamasinchikkunawan rimanankupaq huklawkunapi willakunku. Hatu-hatun wasikunapa utaq sumaq wichqasqa wasikunapa kasqanpiqa callekunapim willakunku. Willakunkutaqmi carretachakunawanpas achka runakunapa kasqanpi, chayta ruwaspankum achka runakunaman willanku. Achka iñiqmasinchikkunam ninku plazakunapi, mercadokunapi hinaspa negociokunapa kasqanpi willakuptinkuqa achka runakuna uyariy munasqankuta hinaspa qillqanchikkunata chaskikuy munasqankuta. Bolivia nacionpi llaqtan-llaqtan watuq iñiqmasinchik Floiranmi nin: “Mercadokunata utaq tiendakunata chawpi punchaw pasayta riptiykuqa runakunaqa tiempochayuqñam kanku, chaymi bibliamanta willakusqaykutaqa allinta uyariwanku. Wakin runamasinchikkunamanqa sapa semanañam yachachichkaniku”, nispa.\nWasinkupi mana tarisqanchik runamasinchikkunamanmi yachachichwan celularwan qayaspa. (Qaway 10 kaqta).\n10. ¿Imatam ruwachwan llapallan runamasinchikkunaman Diosmanta willanapaq?\n10 Amayá willakusqanchikman hinallachu willakusun. Achkakama kutispanchikpas runamasinchikkunata wasinkupi mana tarispanchikqa, ¿imatam ruwachwan? Iñiqmasinchik Katarinam nin: “Wasinkupi mana tarisqay runakunapaqmi cartakunata qillqani, chaypim qillqani ima niy munasqayta”, nispa. Ñuqanchikpas tukuytam ruwananchik llapallan runamasinchikkunaman Diosmanta willanapaq.\nAMAYÁ HUKMANYASUNCHU MANA UYARIYTA MUNAPTINKUQA\n11. ¿Imanasqam wakin runakuna willakusqanchikta mana uyariyta munankuchu?\n11 Achka runamasinchikkunam bibliamanta willakusqanchikta mana uyariyta munankuchu. Wakinkuqa ninkum: “Ñuqaqa manam necesitanichu bibliamanta nitaq Diosmanta yachaytaqa”, nispa. Tukuy ima sasachakuy kasqanraykutaqmi ninku: “Manam kanchu Diosqa”, nispa. Bibliamantañataqmi mana uyariyta munankuchu pantay religionpi kaqkuna yachachisqankuman hina mana kawsakusqankurayku. Wakinkuñataqmi mana uyariyta munankuchu ayllunkupi, llamkayninkupi, imapas sasachakuyninkupi umayuq kasqankurayku. Qatiqninpiyá yachaykusun mana uyariyta munawaptinchik mana hukmanyarunapaq imakuna yanapawananchikmanta.\n12. ¿Imaynatam Filipenses 2:4 nisqan yanapawachwan Diosmanta willakusqanchikpi?\n12 Runamasinchikkunapa allinnintayá maskasun. Mana uyariyta munawaqninchikkunam yanapay munasqanchikta qawaspanku tiempopa risqanman hina Diosmanta willakusqanchikta uyarirqaku (qaway Filipenses 2:4). Iñiqmasinchik Davidmi nin: “Pipas ‘manam yachayta munanichu’ niwaptinkuqa bibliaykuta hinaspa qillqaykuta mana kichaspaykum sumaqllata tapuykuniku imanasqa mana yachay munasqanmanta”, nispa. Rimasqanchikwan hinaspa ruwasqanchikwanmi runamasinchikkunaqa yachanku paykunapa allinninta munasqanchikta. Ichapas mana yuyanqakuchu imapas nisqanchiktaqa, ichaqa manam qunqanqakuchu kuyakuywan rimapayasqanchiktaqa.\n13. ¿Imatam ruwachwan runamasinchikkuna uyariwananchikpaq?\n13 Runamasinchikkunata yanapaykuyta munaspaqa imapas yachay munasqankumantam yachaykachinanchik. Wawayuq utaq churiyuq kasqankumanta cuentata qukuspaqa ayllupi kusisqa kawsakunapaq bibliapa nisqanmantam yachaykachichwan. Wasinku sumaq segurasqa kasqanta qawaspanchikñataqmi willaykuchwan hamuq tiempopiqa suwakunapas hinaspa ima mana allinkunapas chinkananmanta. Willakusqanchikta pipas uyariykuwaptinchikqa bibliapa nisqan allinninkupaq kasqantam yachaykachinanchik. Iñiqmasinchik Katarinam nin: “Biblia imayna yanapawasqanpim yuyaymanani”, nispa. Chaymi yanapan hukkunamanpas mana iskayrayaspan bibliamanta yachachinanpaq.\n14. Proverbios 27:17 nisqanman hinaqa, ¿imanasqataq ancha allin mana sapallanchik willakuq riyninchik?\n14 Iñiqmasinchikkunamantayá yachasun. Apostol Pablom Timoteota yachachirqa Diosmanta imayna yachachiyta. Nirqataqmi hukkunamanpas chayna willakuyta yachachinanpaq (1 Cor. 4:17). Timoteo hinam ñuqanchikpas iñiqmasinchikkunapa imayna yachachisqankumanta yachachwan (qaway Proverbios 27:17). Chaytam ruwarqa Shawn sutiyuq iñiqmasinchik, paymi precursor karqa willakusqanchikta mana uyariy munaq runakunapa kasqanpi. ¿Imam yanaparqa mana hukmanyarunanpaq? Paymi nin: “Manam sapallaychu Diosmanta willakuq riq kani. Riqmasiypiwanmi huk wasimanta huk wasiman risqaykupi imayna yachachinaykupaq rimaq kaniku. Piwanpas rimaruspaykuqa huk wasipipas chaynallata niwaptinkuqa imata ninaykupaqmi yachachinakuq kaniku”, nispa.\n15. ¿Imanasqataq ancha allin manaraq willakuq richkaspa Diosta mañakuyninchik?\n15 Jehova Diostayá mañakusun. Manaraq willakuq richkaspayá Diosta mañakusun yanapaykuwananchikpaq. Paypa chuya espiritullanwanmi utaq atiynillanwanmi imatapas ruwayta atinchik (Sal. 127:1; Luc. 11:13). Imapipuni yanapaykuwananchikpaqyá mañakusun. Mañakuchwanmi paymanta yachay munaq runata tarinapaq, chaynata mañakuruspa lliw runamasinchikkunaman willanapaq kallpanchakusun.\n16. ¿Imanasqataq ancha allin sapallanchikpi bibliamanta yachayninchik?\n16 Sapallanchikpi bibliamanta yachanapaqyá tiempochakusun. Bibliam nin: “Chaynapim allintapuni yachankichik Diospa munayninta, Diospa munayninqa allinpunim, mana pantaqmi hinaspapas munasqanman hinam”, nispa (Rom. 12:2). Ima yachachikuymantapas sapallanchikpiraq allintapuni yachaspaqa runamasinchikkunamanpas mana iskayrayaspam willakusun. Katarinam nin: “Bibliamanta astawan yachanaymantam cuentata qukururqani. Chaymi Jehova Diosqa unanchawaqninchik kasqanmanta, bibliaqa palabran kasqanmanta hinaspa serviqninkunamanta mana iskayrayanaypaq astawan estudiarqani”, nispa. Arí, iñiyninpi allin kananpaq hinaspa Diosmanta kusisqallaña willakunanpaqmi sapallanpi estudiaynin Katarinataqa yanaparqa.\n¿IMANASQATAQ WILLAKUYNINCHIKPIQA MANA HUKMANYANCHIKCHU?\n17. ¿Imanasqataq Jesusqa mana hukmanyaruspa hinalla taytanmanta willakurqa?\n17 Wakin runakuna mana uyariyta munaptinkupas Jesusqa mana hukmanyaruspanmi taytanmanta hinalla willakurqa. ¿Imanasqa? Payqa yacharqam Diosmanta imam kaqta yachaspanku kusisqa kawsakunankuta, hinaspapas lliw runakunatam yanapayta munarqa. Chaymantapas yacharqam wakin runakunaqa qallariypi mana uyariyta munaspankupas tiempopa pasasqanman hina uyarinankuta. Chaynam karqa Jesuspa ayllunwanpas. Kimsa wata parten willakuptinqa manam mayqin wawqinpas qatiqnin kaytaqa munarqachu (Juan 7:5). Paykunaqa Jesus kawsariramuptinñam qatiqninqa karqaku (Hech. 1:14).\n18. ¿Imanasqataq hinalla willakunchik?\n18 Manam yachanchikchu mayqan runamasinchik Diospa serviqnin kanantaqa. Wakin runakunaqa manam chayllachu Diosmantaqa yachayta munanku, aswanqa tiempopa pasasqanman hinañam. Mana uyariyta munawaspanchikpas allinkuna ruwasqanchikta hinaspa kusisqa kawsakusqanchikta qawaspanku ichapas tiempopa pasasqanman hina Diosta yupaychanmanku (1 Ped. 2:12).\n19. 1 Corintios 3:6, 7 nisqanman hinaqa, ¿imatam mana qunqananchikchu?\n19 Amayá qunqasunchu: Tarpuspanchik parquptinchikpas Diosmi wiñachinqa (qaway 1 Corintios 3:6, 7). Etiopia nacionniyuq huk iñiqmasinchikmi nin: “Llaqtaypiqa 20 wata masninmi ñuqalla testigo karqani, kunanqa 14 testigokunañam kaniku. Warmiypiwan kimsa churiykunapas bautizakurunkuñam. Huñunakunikuñataqmi yaqa 32 runakuna”, nispa. Iñiqmasinchikqa mana amiruspanmi Diosninchikmanta hinalla willakurqa, payqa yacharqam allin sunquyuq runakunata Jehova Dios yanapananta (Juan 6:44).\n20. ¿Imatam llapallanchik ruwachwan?\n20 Jehova Diosqa manam munanchu pipas wañunantaqa, chaymi Jesuspa kamachiwasqanchikman hina llapallan runamasinchikkunaman willananchik Diospa piñakuynin punchaw manaraq chayamuchkaptin (Ageo 2:7). Diosmanta willakuspanchikqa runamasinchikkunatam yanapachkanchik mana wañurunankupaq. Wakillanchikpa yachachisqanchik runamasinchik bautizakuptinkupas, llapallanchikpa kallpanchakusqanchikmi ancha allin. Manam yachanchikchu hayka runakunata Jehova Diosta servinankupaq yanapay atinanchiktaqa, chaywanpas Diosqa mayqanninchikwanpas yanapanmanmi. Bolivia nacionpi yachaq iñiqmasinchik Andreasmi nin: “Runamasinchikkunaqa bautizakunku llapallanchikpa yanapakusqanchikwanmi”, nispa. Chaynaqa, mana hukmanyaspa Diosmanta willakunapaqyá kallpanchakusun. Chayta ruwaptinchikqa Jehova Diosmi yanapawasun, hinaspapas kusisqam hinalla willakusun.\n¿Imatam ruwachwan wasinkupi mana tarisqanchik runamasinchikkunaman willanapaq?\n¿Imaynatam yanapachwan qallariypi mana uyariyta munawaqninchik runamasinchikkunata?\n¿Imanasqataq Diosmanta willakuyninchikpiqa mana hukmanyanchikchu?\n66 KAQ TAKI Sumaq willakuyta willakusun\n^ par. 5 Kay yachachikuypim yachasun runamasinchikkuna wasinkupi mana kaptinkupas utaq mana uyariyta munawaptinchikpas mana hukmanyaruspa hinalla willakunapaq imakuna yanapawananchikmanta.\n^ par. 7 Kay yachachikuypi nisqanman hina mayqin wasimanpas rispa imakuna qillqasqanchikqa gobiernopa leyninman hinam kanan.\n^ par. 60 FOTOMANTA WILLAKUY: (hanaymanta urayman): Casarasqa iñiqmasinchikkunam willakuchkanku, runamasinchikkunam ichaqa mana wasinkupichu tarikunku. Hukninmi llamkayninpi kachkan, hukninñataqmi hospitalpi kachkan, huknin wasiyuqñataqmi rantipakuypi kachkan. Casarasqa iñiqmasinchikkunaqa tutaykuqtaña kutispankum llamkayninpi kaq runamasinchikman willachkanku. Hospitalta riq warmiwanñataqmi carretachawan willakuspanku tuparunku. Rantipakuq riq warmimanñataqmi celularwan Diosmanta willachkanku.\nApachiy Apachiy Ama hukmanyaspayá hinalla willakusun\nw21 Mayo 14-19 paginakuna\nJesusmantaqa amayá haykapipas iskayrayasunchu\nAmayá imapas iskayrayachiwasunchu\nJehova Diosmi yanapawasun\nVIDANMANTA “Iñiqmasinchikkunamá yachaykachiwarqa”\nText Qillqakunata hurqunapaq WILLAKUQ (HUÑUNAKUYPI YACHANAPAQ) Mayo 2021\nAudio Uyarinapaq kaqkunata hurqunapaq WILLAKUQ (HUÑUNAKUYPI YACHANAPAQ) Mayo 2021\nApachiy Apachiy WILLAKUQ (HUÑUNAKUYPI YACHANAPAQ) Mayo 2021\nWILLAKUQ (HUÑUNAKUYPI YACHANAPAQ) Mayo 2021


Salmos 133 | Chuya Qellqa | Bibliapi librokuna\nDiosman asuykunapaq Davidpa takisqan 133 ¡Mayna allinmiwawqe-panikunapahuk sonqolla kawsakuyninqa!¡Mayna kuyayllapaqmiwawqe-panikunapahuk sonqolla kawsakuyninqa! 2 Umaman talliykusqa miski asnaqaceite hinam chayna kawsakuyqa.Barbaman sullmariq aceite hinamchayna kawsakuyqa.Aaronpa barbankamam sullmarinchay aceiteqa.Sotananpa kunkankamamsullmarin chay aceiteqa. 3 Hermon Orqomanta sullamuchkaq hinamchayna kawsakuyqa.Sion Moqoman sullamuchkaq hinamchayna kawsakuyqa.Chaypi kawsaqkunamanmiTayta Dios bendicionninta apachin.Chaypi kawsaqkunamanmiwiñay kawsayta apachin.


Auckland, N.Z.: (Place) - Ōpōtiki District Libraries\nAuckland, N.Z.:, Penguin, 2003\n
 Data from Auckland, N.Z.: - Ōpōtiki District Libraries