Mexico llaqtapi Jehova Diospa testigonkunapa chayllaraq ruwasqanku hatun huñunakuykuna\nWillakuq (huñunakuypi estudianapaq) | Agosto 2017\nLEEY Quechua (Ayacucho) Quechua (Cuzco) acholi aucano batak simalunguno batako karo batako toba baulé biak bislama camboyano chin haka chokue chopi chuabo criollo (Seychelles) criollo mauriciano dayaco engayú dehu endáu galés groenlandés hmong (blanco) iban inglés javanés kachin kayin sgaw kazajo kikongo kimbundu kisi krío lao lhukonzo lomue macua maltés mapudungun mizo navajo nias niueano nyaneka nyungwe quichua (Chimborazo) quichua (Imbabura) romaní (Macedonia) romaní (sur de Grecia) romaní de Macedonia (alfabeto cirílico) runyankore rutoro sanguir saramacano sena sundanés tahitiano uigur (alfabeto cirílico) umbundú urdu uruund wallisiano wayuunaiki xitshwa ñemba\n“¿Haykapim kaqmanta kanqa hatun huñunakuyninchik?”\nMEXICO nacionpa huk kaqnin llaqtanpim 1932 wata tukuyta churarurqaku semaforo nisqankuta, wara-waranqantin masnin runakunam chay llaqtapiqa yacharqaku (Mexico nispam chay llaqtatapas sutichanku). Ichaqa runakunaqa manañam semaforokuna churasqankumantachu willakachakurqaku, aswanmi Joseph F. Rutherford iñiqmasinchikpa chayamunanmantaña. Noticia willakuqkunapas trenpa sayanan lawpim chayamunanta suyarqaku, payqa Jehova Diospa testigonkunapa nanachikuqninmi karqa. Chaymi chay llaqtapi testigokunapas Rutherfordta suyarqaku, payqa chay llaqtamanmi rirqa kimsa punchaw hatun huñunakuyman.\nIngles rimaypi ¡Rikchariy! qillqanchikmi nirqa: “Kay hatun huñunakuyqa mana qunqanapaqmi kanqa, yanapanqam Mexico nacionpi Diosmanta willakusqanchik hinalla yapakunanpaq”, nispa. Ichaqa, ¿imanasqataq chay hatun huñunakuyqa ancha allin karqa 150 runakunalla chayman richkaptinkuqa?\nChay hatun huñunakuy manaraq kachkaptinqa manam achka runakunaraqchu Diospa munaynintaqa Mexicopiqa ruwarqaku. 1919 watamantapacha Mexicopi hatun huñunakuykuna kaptinpas watakuna pasasqanman hinam iñiqkunaqa asllayarurqaku. 1929 watapim Mexico nacionpi betel wasita kicharurqaku, ichaqa sasachakuykunam karqa. Chaymi Diosmanta willakusqankuta negocio ruwasqankuwan mana chaqrunankupaq kamachiptinku huknin iñiqmasinchik piñakuruspan huk runakunawanña huñunakuyta qallaykurqa. Chaymantapas betel wasimanta cuentallikuqmi mana allinta ruwarurqa, chaymi hukña cuentallikunan karqa. Chaykunaraykum Mexicopi iñiqmasinchikkunaqa pipas kallpanchaykunanta munarqaku.\nChaymi iñiqmasinchik Rutherfordqa chay hatun huñunakuypi iñiqmasinchikkunata kallpancharqa, pichqa kutikamataqmi radiontakamapas Diosmanta yachachimurqa. Mexicopiqa chayllaraqmi radiontakama enteron nacionpi Diosmanta willakurqaku. Chay hatun huñunakuy tukuruptinmi betelmanta cuentallikuq iñiqmasinchik kallpanchakurqa Diosmanta willakuqkunata yanapananpaq. Chaymantapacham iñiqmasinchikkunaqa Dios yanapaptin kallpanchasqa tarikurqaku, hinaspam Diospa munayninta kusisqa hinalla ruwarqaku.\nMexicopi 1941 watapi ruwasqanku hatun huñunakuy\nWata pasaytam Veracruz llaqtapi hinaspa Mexico sutiyuq llaqtapipas karqaraq hatun huñunakuykuna. Diosmanta willakunankupaq kallpanchakusqankuqa manam yanqapaqchu karqa. 1931 watapiqa 82 iñiqmasillanchikmi karqa, 1941 watapim ichaqa 800 masnin iñiqkunaña karqaku, chay watapi hatun huñunakuymanpas yaqa waranqa runakunañam rirqaku.\n1943 watapim iñiqmasinchikkunaqa “Nación Libre” sutiyuq hatun huñunakuyman rinankupaq runakunata nirqaku, chay huñunakuyqa kanan karqa 12 llaqtakunapim. * Chaypaqmi iñiqmasinchikkunaqa letrayuq cartonkunata qasqunkupiwan wasanpi churakururqaku. 1936 watamantaraqmi huk lawkunapipas chaynata ruwarqaku.\nMexicopi iñiqmasinchikkunapa wasanpi hinaspa qasqunpi letrayuq purisqankumanta foto (1944 watapi ruwasqa qillqapi rikurisqan)\nLa Nación sutiyuq periodicopipas willakurqakum cartonkunapi letrayuqkama purisqankuqa allin kasqanmanta, chaypim nirqa: “Punta kaq punchawpim nirqaku achka runakunataraq invitamunankupaq, chaymi paqarinnintinpaqqa chay huñunakunanku wasiman pasaypaqta huntarurqaku”, nispa. Catolicokunam ichaqa chaywan llumpayta piñakuruspanku testigokunapa contranpi hatarirurqaku. Chayna kaptinpas iñiqmasinchikkunaqa hinallam willakuspanku ñankunapi purirqaku. Chay periodicopiqa nirqataqmi: “Achka runakunam qawarqaku qasqunkupiwan wasankupi cartonpi letrayuqkama runakunapa purisqankuta”, nispa. Chay periodicopiqa rikurimurqataqmi iñiqmasinchikkunapa purisqankumanta fotokunapas. Patachanpiñataqmi nirqa: “Ñankunapim huntarunku”, nispa.\n“ASWAN ALLINMI KARQA PAMPAPI PUÑUNAYKUMANTAQA”\nChay watakunapiqa yaqa lliw iñiqmasinchikkunam tukuyta ruwaspanku chayna hatun huñunakuykunaman riqku. Achka iñiqmasinchikkunam trenpa hinaspa carropa mana chayasqan karu llaqtakunapi yacharqachu. Chayna llaqtakunapi yachaq iñiqmasinchikkunam nirqaku: “Manam kay llaqtaykumanqa trenpas chayamunchu”, nispa. Wakin iñiqmasinchikkunaqa hatun huñunakuykunaman rinankupaqmi trenpa kasqankama puntataqa chakillawan achka punchawkuna riqku, wakinñataqmi asnowan riqku. Chaymantaqa trenwanñam chayaqku.\nIñiqmasinchikkunataqa hatun huñunakuyman rinallankupaqmi qullqichankupas haypaq. Samapakuqkupas wakin iñiqmasinchikkunapa wasinpim. Wakinkuñataqmi huñunakuna wasikunapi puñuqku. Huk kutipim yaqa 90 iñiqmasinchikkuna betel wasipi samapakurqaku. Paykunaqa “20 cartonkunamanta ruwasqa colchonkunapim puñurqaku”. Anuario qillqanchikpa nisqanman hinaqa chaypi puñusqankumanta anchata agradecekuspankum nirqaku: “Aswan allinmi karqa pampapi puñunaykumantaqa”, nispa.\nChay huñunakuykunapi kusisqa tarikusqankuraykum imawanpas mana harkachikuspanku chay huñunakuykunaman hinalla riqku. Chaynallam kunankamapas Mexicopi iñiqmasinchikkunaqa kanku, chaymi kunanqa yaqa millonña kanku. * 1949 watapaq Anuario qillqapim nirqa: “Sasachakuykunapi kaspankupas iñiqmasinchikkunaqa Diospa munaynintam hinalla ruwanku, chaymi hatun huñunakuykuna tukuruptinpas imamanta yacharusqankumanta unaysu rimarinku hinaspam ninku: ‘¿Haykapim kaqmanta kanqa hatun huñunakuyninchik?’”, nispa. Kunankamapas iñiqmasinchikkunaqa chaynallam tarikunku. (Mexico nacionpi waqaychasqa kaqkunamanta).\n^ par. 9 1944 watapaq Anuario qillqanchikmi nirqa: “Chay hatun huñunakuywanmi Jehova Diospa testigonkunaqa Mexicopi riqsisqa karqaku”, nispa.\n^ par. 14 2016 watapim 2.262.646 runakuna Mexicopi rirqaku Jesuspa wañukusqanta yuyarinapaq huñunakuyman.\nText Qillqakunata hurqunapaq WILLAKUQ (HUÑUNAKUYPI ESTUDIANAPAQ) Agosto 2017\nAudio Uyarinapaq kaqkunata hurqunapaq WILLAKUQ (HUÑUNAKUYPI ESTUDIANAPAQ) Agosto 2017\nWILLAKUQ (HUÑUNAKUYPI ESTUDIANAPAQ) Agosto 2017


Génesis 34 | RCQ12 Bible | YouVersion\nDina abusasqa kasqanmanta\n1Huk punchawmi Jacobpa churin otaq Leapa wawan Dina chay llaqtapi sipaskunaman watukuq rirqa. 2Hamorpa churin Siquemmi Dinata rikururqa, hinaspam mana munakuchkaqta hapiruspan abusarurqa. Hamorqa chaylawpi kamachikuq Hev casta runam karqa. 3Ichaqa Siquemmi Jacobpa churin Dinata llumpayta kuyaruspan kuyakuyllawanña rimapayarqa. 4Chaymi taytan Hamorta Siquem nirqa:\nKay sipasman yaykupakapuway paywan casarakunaypaq, nispan.\n5Jacobmi yacharurqa churin Dinata Siquem abusarusqanta. Ichaqa qari churinkuna hatuspi animalkunawan kasqanraykum, paykuna kutimunankama upallalla karqa. 6Chaymi Siquempa taytan Hamor yaykupakuwan Jacobman rirqa.\n7Jacobpa qari churinkunam hatusmanta chayaramuspanku yacharurqaku imam pasakurusqanta, hinaspam llakikuruspanku anchata piñakururqaku, Israelpiqa chayqa mana haykapipas ruwana kasqanrayku. 8Chaymi paykunawan rimaspan Hamor nirqa:\nChuriy Siquemmi panikichikta llumpayta kuyarun, ama hina kaspayá ama harkakuychikchu churiywan casarakunanta. 9Ñoqaykuwan aylluta ruwaspa warmi churikichiktapas ñoqaykumanta kaqkunawan casarachiychik, qamkunapas warmi churiykuwan casarakuychik. 10Ñoqaykuwanña yachakuychik, allpaqa kanqam chaypi yachanaykichikpaq chaynataq negocio ruwanaykichikpaqpas. Kay allpatayá hapikuychik qamkunapaqña kananpaq, nispa.\n11Dinapa taytanta hinaspa turinkunata Siquem nirqa:\nAma hina kaspa Dinawan casararachiwaychik, hinaptinqa imapas mañawasqaykichiktam qosqaykichik. 12Ima regalokunataña mañakuptikichikpas qosqaykichikmi. Panikichikwan casararachiwaychik, nispa.\n13Hinaptinmi Jacobpa churinkuna paninku Dina penqayman churasqa kasqanrayku, Siquemta chaynallataq taytan Hamortapas sakrillawan 14nirqaku:\nManam kaytaqa ruwaymankuchu, paniykutaqa manam qoymankuchu qari kaynin mana señalasqa runakunamanqa, chayqa ñoqayku ukupiqa huk hatun penqaymi. 15Sichum qamkunapas ñoqayku hina, llapan qarikuna qari-kaynikichikpi señalachikuptikichikmi ichaqa arí nisqaykiku. 16Chaynapim warmi churiykuwan casarakunkichik, chaynallataqmi ñoqaykupas warmi churikichikwan casarakusaqku, chaynapi huk castallaña kananchikpaq. 17Mana señalachikuyta munaptikichikmi ichaqa paniykuta pusarikuspa ripukusaqku, nispanku.\n18Chay nisqankum Hamorpaqwan churin Siquempaq allinpaq rikchakarapurqa. 19Hinaptinmi Siquemqa qari kayninpi utqayman señalarachikurqa, Jacobpa churin Dinata kuyasqanrayku. Siquemqa ayllunkunapa ancha respetasqanmi karqa. 20Chaymantam Hamorqa churin Siquempiwan llaqtankupa punkunpi huñunakuyman rirqaku, hinaspam chaypi runakunata kaynata nirqaku:\n21Kay runakunaqa amistadninchikmi, chaynaqa kay allpanchikpi yachaspayá negociota ruwakuchunku. Allpanchikqa hatunmi, paykunapaqpas haypanqam. Warmi churinkunatam casarasun, paykunapas warmi churinchikkunatam casaranqaku.\n22Ichaqa paykunawan huk llaqtallaña kananchikpaqmi, ñoqanchikpas qarikuna paykuna hina llapallanchik qari kayninchikpa qarachanta señalachikunanchik. 23Chaynapim llapa kapuqninkupas chaynataq animalninkupas ñoqanchikpaqña kanqa. Ichaqa paykunawanyá allinta tanteanakusun ñoqanchikwan yachanankupaq, nispanku.\n24Hamorpa chaynataq churin Siquempa nisqanta kasuspam llaqtapi llapallan qarikuna, qari kayninkupa qarachanta kuchuchikuspa señalarachikurqaku. 25Hinaptinmi kimsa punchawña hatun nanaypi kachkaptinku, Jacobpa iskay churinkuna otaq Dinapa turinkuna Simeonwan Leví, sapakama espadankuta hapispa llaqtaman yaykururqaku, hinaspam llapallan runakunata mana defiendekuy atichkaqta wañurachirqaku. 26Hamortapas churin Siquemtawan kuskatam espadawan wañurachirqaku, hinaspam Siquempa wasinmanta Dinata hurqoruspanku ripukurqaku. 27Jacobpa wakin churinkunañataqmi llaqtaman rispanku wañuchisqanku runakunapa tukuy imankuta apakurqaku, paninku penqayman churasqa kasqanrayku. 28Hinaspam ovejakunata, vacakunata, asnokunata, llaqtapi llapa ima kaqkunata chaynataq campopi kaqkunatapas apakurqaku. 29Wasikunaman yaykuspam tukuy imankutapas apakurqaku, chaynallataqmi wawakunatapas, warminkutapas presota aparqaku. 30Jacobñataqmi Leviytawan Simeonta nirqa:\nCananeokunawan hinaspa ferezeokunawanmi cheqninarachiwankichik, hinaspam penqayman churaruwankichik; chaynaqa huñunakuruspankuchá atacaramuwanqaku, asllataq runaykunapas kachkan, hinaspachá wañurachiwanqaku, aylluykunatapas wañurachinqakuchá, nispa.\n31Chaymi paykunañataq nirqaku:\n¿Chuchumikata hinachu paniykuta ruwanman karqa? nispanku.


Hechos 1 CQ12 - Teófilo, punta kaq libroypim - Bible Search\nChuya Espirituta Jesuspa kachamunanmanta\n1-2-Teófilo, punta kaq libroypim qellqamurqayki qallarisqanmantapuni hanaq pachaman ripukunankama Jesuspa tukuy ima ruwasqanmantawan yachachisqanmanta. Manaraq ripukuchkaspam akllasqan apostolninkunata Chuya Espiritupa atiyninwan kamachirqa imam ruwanankumanta. 3Jesusmi kawsarimuspan tawa chunka punchawpuni rikurirqa apostolninkunaman hinaspam Diospa munaychakusqanmanta yachachirqa. Achka-achka kutipi sutillata rikurisqanraykum apostolkuna yacharqaku cheqaptapuni Jesuspa kawsarimusqanta.\n4-Lliw apostolninkunawan kachkaspanraqmi paykunata Jesús nirqa:\nJerusalén llaqtamantaqa amaraqyá lloqsiychikraqchu, uyariwasqaykichikman hinayá Taytaypa promesan cumplikunanta suyaychik. 5-Cheqaptam Juanqa yakuwan bautizarqa, ichaqa kay-kay punchawkunallapim Chuya Espirituwan bautizasqa kankichik.\nHanaq pachaman Jesuspa ripukusqanmanta\n6Huñunasqa kachkaptinkum apostolninkuna Jesusta tapurqaku:\nSeñorllayku ¿kunanpunichu Israel nacionta musoqmanta hatarichinki? nispanku.\nManam yachanaykichikchu imay tiempom otaq ima punchawmi kaykuna kanantaqa, Dios Taytallam atiyniyuq chay tiempota akllananpaqqa. 8-Ichaqa Chuya Espíritu qamkunaman hamuptinmi atiyta chaskinkichik. Chaymi ñoqamanta willakunkichik Jerusalén llaqtapi, lliw Judea lawpi, Samaria lawpi hinaspa kay pachapa patankunakama.\n9-Kaykunata niruptinñataqmi apostolninkuna qawachkaptinku Jesusqa hanaq pachaman hoqarisqa karqa. Puyu ukuman Jesús chinkaykuptinmi apostolninkunaqa manaña rikurqakuchu. 10Cieloman hoqarikusqanta qawachkaptinkuñataqmi paykunapa hichpanpi yuraq pachayuq iskay runakuna rikuriykurqa, 11hinaspa paykunata nirqaku:\nGalileamanta kaq runakuna ¿imanasqataq cielota qawachkankichik? Jesusmi chawpikichikmanta hanaq pachaman hoqarikuchkan, imaynam wak qawasqaykichik hinallam kutimunqapas, nispanku.\nJudaspa rantinpi Matiastaña akllasqankumanta\n12Apostolkunam Olivos moqomanta kutirqaku Jerusalén llaqtaman, chay moqoqa Jerusalenpa hichpallanpi kasqanraykum yaqa huk kilómetro puriylla karqa. 13-Llaqtaman chayaramuspankum samasqanku wasipa altosninman seqarqaku. Paykunam karqaku: Pedro, Jacobo, Juan, Andrés, Felipe, Tomás, Bartolomé, Mateo, Alfeopa churin Jacobo, Zelote cananista partidomanta Simón hinaspa Jacobopa churin Judas. 14Paykunam llapanku huñunakuqku huk sonqolla Diosta mañakunankupaq. Chaypitaqmi kachkarqa Jesuspa wawqenkunapas, maman Mariapas chaynataq wakin warmikunapas.\n15Huk punchaw yaqa pachak iskay chunka iñiqkuna huñunasqa kachkaptinmi sayariykuspa Pedro nirqa:\n16Wawqe-panillaykuna, Chuya Espiritum Davidnintakama Judasmanta rimarqaña. Chay Judasmi soldadokunata pusaspan Jesusta presocharachirqa. 17Judaspas ñoqanchikpa hukninchikmi karqa, hinaspam llamkayninchikpipas llamkarqa. 18Mana allin ruwasqanmanta qollqe chaskisqanwanmi chakrata rantirurqa. Chaypi umanpa wichiykuptinmi wiksan llikiruptin llapa chunchulninpas taqtakururqa. 19-Jerusalenpi yachaq runakuna chayta yacharuspañataqmi chay chakrata suticharqaku Aceldamawan, paykunapa rimayninpiqa “yawar chakra” ninanmi. 20--Judasmantam Salmos libropi kaynata nin:\n“Wasinpas paypaqa chunniruchunyá,\namataqyá pipas chaypiqa yachachunchu”, nispa.\n“Llamkayninpipas hukñayá llamkachun”, nispa.\n21Kaypim ñoqanchikwan kachkan Jesucristowan kuska puriqmasinchik runakuna. 22--Paykunam Juanpa bautizay qallarisqanmantapuni ñoqanchikwan karqaku hanaq pachaman Jesús ripukunankama. Chaymi paykunamanta hukkaqninta akllananchik, Jesucristopa kawsarimusqanmanta ñoqanchikwan kuska willakunanpaq.\n23Pedro chaynata rimaruptinmi iskay runata akllarqaku. Hukninmi karqa José Barsabás, paypa huknin sutinmi karqa Justo, hukninñataqmi karqa Matías. 24Chaymi Diosta mañakuspanku nirqaku:\nSeñorllayku, qamllam reqsinki lliw runapa sonqontaqa. Reqsiykachiwaykuyá kay iskayninmanta mayqantam akllasqaykita. 25Chaynapi Judaspa rantinpi ñoqaykuwan apóstol kananpaq. Judasqa apóstol kayninta wischupakuspanmi maymi kananman ripukun.\n26Hinaptinmi sorteaptinku Matiasman suerte tuparurqa, chaymi chunka hukniyuq apostolkunaman yapasqa karqa.


Noeypa, Danielpa hinaspa Jobpa iñiyniyuq hinaspa kasukuq kasqankutayá qatipakusun | Huñunakuypi estudianapaq\nWillakuq (huñunakuypi yachanapaq) | Febrero 2018\nLEEY Quechua (Ayacucho) Quechua (Cuzco) acholi akha aucano batak simalunguno batako karo batako toba baulé biak bislama camboyano chin haka chokue chopi chuabo chuukés criollo (Seychelles) criollo mauriciano dayaco engayú dehu endáu galés groenlandés hmong (blanco) iban ibinda inglés javanés kachin kayin sgaw kazajo kazajo (alfabeto árabe) kikongo kimbundu kisi krío lao lhukonzo lomue macua maltés mapudungun mizo navajo nias niueano nyaneka nyungwe quichua (Chimborazo) quichua (Imbabura) rarotongués romaní (Macedonia) romaní (sur de Grecia) romaní de Macedonia (alfabeto cirílico) runyankore rutoro sanguir saramacano sena sundanés tahitiano uigur (alfabeto cirílico) uigur (alfabeto árabe) umbundú urdu uruund wallisiano wayuunaiki xitshwa ñemba\nNoeypa, Danielpa hinaspa Jobpa iñiyniyuq hinaspa kasukuq kasqankutayá qatipakusun\n“Noeywan, Daniel chaynataq Job [...] allin ruwaq kasqankuraykum kay kimsallanku salvakunmanku” (EZEQ. 14:14).\nTAKIKUNA: 89, 119\n¿IMAYNATAM QATIQNINPI KAQ RUNAKUNATA QATIPAKUWAQ?\n1, 2. (1) ¿Imanasqataq Noeymanta, Danielmanta hinaspa Jobmanta yachayqa anchata kallpanchawasun? (2) ¿Maypi, ima watapi hinaspa ima manaraq kachkaptinmi Ezequielqa qillqarqa Noey, Daniel chaynataq Job allin ruwaq kasqankumanta?\nICHAPAS unquchkanchik, qullqinchik mana kanchu, Diosta yupaychasqanchikrayku chiqnisqa kanchik utaq huk sasachakuykunawanpas kachkanchik. Ichapas wakinpiqa Diosta yupaychaspapas manaña kusisqachu tarikunchik. Chayna tarikuptinchikqa, Noeymanta, Danielmanta hinaspa Jobmanta yachaymi anchata kallpanchawasun. Paykunaqa ñuqanchik hinam achka sasachakuykunapi tarikurqaku. Wakinpiqa wañuy patanpim tarikurqaku. Chaywanpas Diosman sunqum karqaku, chaymi Jehova Diosqa nirqa paykunapa iñiyninkuta hinaspa kasukuq kasqankuta qatipakunanchikpaq (qaway Ezequiel 14:12-14).\n2 Ezequielqa Babiloniapim 612 watapi qillqarqa Noey, Daniel chaynataq Job allin ruwaq kasqankumanta. * Chayqa karqa 5 wata manaraq Jerusalen puchukachisqa kachkaptinmi (Ezeq. 1:1; 8:1). Chay tiempopiqa aslla runakunallam Noey, Daniel hinaspa Job hina Diosman sunqu hinaspa kasukuq karqaku, chaymi paykunalla salvakurqaku (Ezeq. 9:1-5). Paykunamanta wakinkum karqa Jeremias, Baruc, Ebed-melec hinaspa Recabpa mirayninkuna.\n3. ¿Imamantam kay yachachikuypi yachasunchik?\n3 Noey, Daniel hinaspa Jobqa Diosman sunqum karqaku, paykuna hina runakunallatam Jehova Diosqa salvanqa kay allpa pachapi mana allinkunata chinkachispanqa (Apoc. 7:9, 14). Chaymi kay yachachikuypi yachasunchik Noey, Daniel hinaspa Job imanasqa qatipakunapaq hina kasqankumanta. Yachasuntaqmi ima sasachakuykunata atipasqankumanta, chaynataq iñiyniyuq hinaspa kasukuq kasqankuta imaynata qatipakunanchikmanta.\nNOEYQA IÑIYNIYUQ HINASPA KASUKUQ KASQANTAM QAWACHIRQA 900 MASNIN WATAKUNA\n4, 5. (1) ¿Ima sasachakuykunatam Noeyqa atiparqa? (2) ¿Hayka watataq sasachakuykunata atiparqa?\n4 ¿Imakunawanmi Noeyqa sasachakurqa? Enocpa kawsasqan punchawkunapiqa runakunaqa manam Diosman sunquchu karqaku. Runakunaqa ‘mana allintam’ Jehova Diosmanta rimaqku (Jud. 14, 15). Chaymantapas astawanraqmi mana allinkuna yapakurqa. Noeypa tiemponpipas ‘kay pachaqa llumpay mana allinpa huntasqanmi karqa’. Mana allin angelkunam runayaruspanku kay pachapi warmikunawan casarakurqaku, churinkunañataqmi llumpay mana allin runakuna karqaku (Gen. 6:2-4, 11, 12). Ichaqa Noeymi mana chay runakuna hinachu karqa. Bibliam paymanta kaynata nin: ‘Noeytam ichaqa Jehova Dios allinpaq qawarqa. [...] Runamasinkunamantapas allin ruwaq runam [karqa, hinaspapas] Diospa munasqanman hinam kawsarqa’, nispa (Gen. 6:8, 9).\n5 Yachasunyá Noeymanta tukuy kayna nisqan imata yachachiwasqanchikmanta. Chaypaqqa kaypi yuyaymanasun. ¿Hayka watakunataq Noeyqa mana allin runakunapa chawpinpi Diosman sunqu karqa? Chayqa manamá qanchis chunka utaq pusaq chunka watakunallachu karqa, aswanqa yaqa 600 watakunam (Gen. 7:11). Manam chayllachu, chay punchawkunapiqa manam kunan hinachu iñiqmasinkunaqa karqa kallpanchaykunankupaq. Yaqachusmi wawqi-paninkunapas mana yanaparqakuchu. *\n6. ¿Imaynatam Noeyqa mana manchakuq kasqanta qawachirqa?\n6 Noeyqa manam nirqachu “allin runañam kani, chayllam ruwanayqa” nispanchu, aswanqa runakunamanmi Jehova Diosmanta willakurqa. Chayraykum biblia Noeymanta nin ‘Diosmanta willakuq’ kasqanta (2 Ped. 2:5). Apostol Pablopas qillqarqam: “Chayna iñiyniyuq kasqanraykum runakuna castigasqa kanankuta qawachirqa”, nispa (Heb. 11:7). Runakunaqa Noeymantam asikurqaku, chiqnirqaku hinaspapas yaqapaschá maqaparqaku. Ichaqa Noeyqa manam ‘runakunataqa manchakurqachu’ (Prov. 29:25). Aswanqa Jehova Diospi hapipakuspanmi hinalla payman sunqu karqa.\n7. ¿Ima sasachakuykunatam Noeyqa atipanan karqa hatun buqueta ruwaspan?\n7 Noey 500 wata masninña Diosman sunqu kachkaptinmi, Jehova Dios kamachirqa hatun buqueta ruwaspan runakunatawan animalkunata salvananpaq (Gen. 5:32; 6:14). Noeypaqqa, hatun buqueta ruwayqa llumpay sasachá rikchakurqa. Yacharqataqmi chayta ruwaptinqa runakuna astawan asikunankumanta hinaspa chiqninankumanta. Ichaqa Diosmanta mana iskayrayaspanmi payta kasukurqa. ‘Diospa kamachisqanman hinam lliwta ruwarqa’ (Gen. 6:22).\n8. ¿Imaynatam Noeyqa qawachirqa imapas pisipuqninkunata Jehova Dios qunanmanta mana iskayrayasqanta?\n8 Noeyqa llamkanantaqmi karqa ayllunta mantienenanpaq. Chay tiempopiqa runakunaqa anchatam llamkananku karqa kawsaykunata tarpunankupaqqa, Noeypas chaynatachá llamkarqa (Gen. 5:28, 29). Chaywanpas manam chay ruwayllapichu afanakurqa, Diosta yupaychaymi paypaqqa imamantapas puntapi karqa. 40 utaq 50 watakuna buqueta ruwaspanpas Diostam puntapi churarqa. Sinchi para qipatapas yaqa 350 watakunataraqmi hinalla Diosman sunqu karqa wañukunankama (Gen. 9:28). Paypa iñiyninqa hinaspa kasukuq kasqanqa qatipakunapaqmi.\n9, 10. (1) ¿Imaynatam Noey hina iñiyniyuq hinaspa kasukuq kachwan? (2) ¿Imatam Jehova Dios ruwanqa kamachikuyninkunata kasukuptinchikqa?\n9 ¿Imakunata ruwaspam Noey hina iñiyniyuq hinaspa kasukuq kachwan? Chaytaqa ruwanchikmi Jehova Dios allin ruwaq kasqanta qawachispanchik, Diospa munaychakuyninta puntapi churaspanchik hinaspa kay pachapi runakuna hina mana kaspanchik (Mat. 6:33; Juan 15:19). Chayraykum runakunaqa chiqniwanchik. Wakin llaqtakunapim casarakuymanta hinaspa hukwan mana pierdekuymanta bibliapa kamachisqanta kasukuptinchik televisionpi hinaspa radiokunapi asikuwarqanchik (qaway Malaquias 3:17, 18). Chaywanpas Noey hinam, runakunataqa mana manchakunchikchu, aswanqa Jehova Diostam kasukunchik. Diosllam wiñay kawsaytaqa quwanchikman (Luc. 12:4, 5).\n10 Chayraykum tapukunanchik: “¿Hinallachu Diosman sunqu kasaq runakuna asikuwaptin hinaspa rimakuwaptinpas? ¿Iskayrayanichu imapas pisipuwaqniyta Jehova Dios quwananmanta sasa tariyña kaptinpas?”, nispa. Noey hina iñiyniyuq hinaspa kasukuq kaspaqa manam iskayrayasunchu Jehova Dios yanapawananchikmantaqa (Filip. 4:6, 7).\nDANIELQA IÑIYNIYUQ HINASPA KASUKUQMI KARQA MANA ALLIN RUNAKUNAWAN YACHASPANPAS\n11. ¿Imakunawanmi Danielwan kimsa amistadninkunaqa sasachakurqaku Babilonia llaqtapi? (Qaway 3 kaq paginapi dibujota).\n11 ¿Imakunawanmi Danielqa sasachakurqa? Danielqa apasqam karqa Babilonia llaqtaman, chaypi yachaq runakunaqa achka taytachakunatam yupaychaqku hinaspa layqakunata ruwaqku. Paykunaqa chiqniqkum judiokunataqa, chaymi paykunamanta asikuqku, asikuqkutaqmi Jehova Diosmantapas (Sal. 137:1, 3). Daniel hinaspa Diosman sunqu runakunaqa llakisqach tarikurqaku chayta qawaspanku. Chaymantapas achka runakunam Danielpa, Ananiaspa, Misaelpa hinaspa Azariaspa imapas ruwasqankuta qawachkarqaku, paykunataqariki yachachichkarqakum chay llaqtapi kamachiqpa yanapaqninkuna kanankupaq. Chaymi paykunaqa mikunanku karqa kamachiqpa mikuy qusqanku mikuyta, ichaqa chay mikuykunaqa manam Diospa chaskisqanchu karqa. Chaymi Danielqa chay mikuykunataqa mana mikurqachu (Dan. 1:5-8, 14-17).\n12. (1) ¿Imayna runataq Danielqa karqa? (2) ¿Imatataq Jehova Diosqa Danielmanta nirqa hinaspa imamantam mana iskayrayarqachu?\n12 Danielqa yachayniyuqmi karqa, chaymi allin riqsisqa hinaspa kamachiqpa favorecesqan karqa (Dan. 1:19, 20). Chayrayku ichapas payqa hatun tukuq rikurirunman karqa utaq piensanman karqa imapas nisqanqa allinpuni kasqanta. Ichaqa manam chaynachu karqa, Danielqa hinallam llampu sunqu karqa hinaspapas riqsikurqam imapas ruwasqanqa Diospa yanapakuyninwan kasqanmanta (Dan. 2:30). Kaypi yuyaymanasun: Jehova Diosqa nirqam Danielpas Noey hinaspa Job hina qatipakunapaq kasqanmanta, chay tiempopaqqa Noeywan Jobqa wañukurqakuñam, Danielmi ichaqa mozollaraq karqa. Jehova Diosqa manam iskayrayarqachu Danielqa payman sunqu kananmantaqa. Chaynamá karqa, Danielqa wañukunankamam Diospi iñiyniyuq hinaspa kasukuq karqa. Chaymi yaqa 100 watanpi kachkaptin Diospa angelnin Danielta nirqa “Diospa kuyasqan” kasqanmanta (Dan. 10:11).\n13. ¿Imanasqataq Danielqa yanapayta atinman karqa judio casta runakunata?\n13 Diospa yanapakuyninwanmi, Danielqa Babilonia hinaspa Medopersiapipas autoridadniyuq karqa (Dan. 1:21; 6:1, 2). Ichapas Jehova Diosqa munarqa Daniel autoridadniyuq kananta llaqtanta yanapananpaq, imaynam Josey Egipto nacionpi hinaspa Esterwan Mardoqueo Persia nacionpi yanapakusqankuman hina (Dan. 2:48). * Maynatachá Babilonia llaqtapi tarikuptinku Ezequielta hinaspa wakin judio casta runakunata kallpancharqa Jehova Diospa yanapakuyninta qawaptinku.\nJehova Diosqa payman sunquyuqkunataqa anchatam kuyan (Qaway 14, 15 kaq parrafokunata)\n14, 15. (1) ¿Imanasqam nichwan kay tiemponchik Danielpa tiempon hina kasqanmanta? (2) ¿Imatam tayta-mamakunaqa yachanmanku Danielpa tayta-mamanmanta?\n14 ¿Imakunata ruwaspam Daniel hina iñiyniyuq hinaspa kasukuq kachwan? Kay allpa pachapiqa runakunaqa huchapakuyllamanñam qukurunku hinaspapas Diosmantam karunchakurunku. Hatun Babiloniapa utaq enteron pachapi pantay religionkunapa intusqanmi kachkanku (Apoc. 18:2). Diosta yupaychaqkunañataqmi runapa llaqtanpi kachkanchikmanpas hina tarikunchik. Chaymi runakunaqa paykuna hina mana kasqanchikta qawaspanku ñuqanchikmanta asikunku (Mar. 13:13). Chaymi Daniel hina Jehova Diosman asuykunanchik. Llampu sunqu hinaspa kasukuq kaspaqa chaynataq Diospi hapipakuspaqa Jehova Diospa kuyasqanmi kasunchik (Hag. 2:7).\n15 Tayta-mamakunaqa qatipakunmankum Danielpa tayta-mamanta. Paykunaqa Danieltam uchuychanmanta Diosmanta yachachirqaku, chaymi Danielqa Diosta kuyarqa chay tiempopi runakuna mana allinkunata ruwaptinkupas (Prov. 22:6). Danielpa sutinqa “Diosmi juezqa” ninanmi, chaywanmi musyakunchik Danielpa tayta-mamanqa Jehova Diosta kuyasqankuta. * Chaynaqa, tayta-mamakuna pacienciakuspayá warmaykichikkunata Diosmanta yachachiychik, amayá pisiparuychikchu (Efes. 6:4). Warmaykichikkunawan kuska Diosta mañakuychik hinaspa paykunapaqpas mañakuychik. Warmaykichikkuna Diosta kuyanankupaq yachachiptikichikqa Jehova Diosmi qamkunata bendecisunkichik (Sal. 37:5).\nJOBQA IÑIYNIYUQ HINASPA KASUKUQ KASQANTAM QAWACHIRQA KAPUQNIYUQ HINASPA WAKCHA KASPANPAS\n16, 17. ¿Ima sasachakuykunatataq Jobqa atiparqa?\n16 ¿Imakunawanmi Jobqa sasachakurqa? Manaraq sasachakuyniyuq kachkaspanmi Jobqa yachasqan lawpi llapallan runakunamantapas apu-apu karqa (Job 1:3). Jobqa kapuqniyuq, riqsisqa hinaspa ancha respetasqam karqa (Job 29:7-16). Chayna kaspanpas mana hatun-tukuspanmi Diospi hapipakurqa. Chaychá Jehova Diospas “serviqniy” nispa suticharqa, hinaspapas nirqaraqmi: ‘Payqa mana huchallikuqmi, allin kaqkuna ruwaqmi, ñuqatapas kasuwanmi, mana allin ruwaykunamantapas sapaqchakuqmi, pay hinaqa manam pipas kay pachapiqa kanchu’, nispa (Job 1:8).\n17 Ichaqa qunqayllamantam tukuy kapuqninkuna chinkarurqa hinaptinmi hukmanyaruspan wañukuyta munarqa. Satanasmi tukuy chaykunata ruwarqa, paymi Jehova Diosta nirqa: ‘Jobqa manam tukuy sunqunmantachu servisunki aswanqa imapasraykullam’, nispa (qaway Job 1:9, 10). Chaymi Jehova Diosqa saqirqa payman sunqu kasqanta Job qawachinanpaq hinaspa mana imapas qusqanraykulla yupaychasqanta qawachinanpaqpas.\n18. (1) ¿Imanasqataq Jobpa Diosman sunqu kasqanqa qatipakunapaq hina? (2) Jehova Diosqa yacharqam imanasqa Job mana yuyaywan rimasqanta, ¿imayna kasqantataq Diosqa chaywan riqsichikun?\n18 Satanasqa tukuy imakunawanmi Jobta ñakarichirqa, chaynapi chay ñakariykuna Jehova Diosmanta kasqanta Job piensananpaq (Job 1:13-21). Chaymantañataqmi Jobpa amistadnin tukuqkuna payta watukurqaku sunqunta tiyaykachinankupaq, ichaqa chayta ruwanankumantaqa sunquntam llakichirqaku hinaspam nirqakuraq mana allinkunata ruwasqanrayku Dios castigasqanta (Job 2:11; 22:1, 5-10). Chaywanpas Jobqa hinallam Diosman sunqu karqa. Wakinpiqa Jobqa mana yuyaywanmi rimarqa (Job 6:1-3). Ichaqa Jehova Diosqa yacharqam ñakarisqanrayku hinaspa llumpay llakisqa kasqanrayku chaynata rimasqanta. Jehova Diosqa qawarqam Jobqa mana haykapipas qipanchasqanta, satanas tukuy imakunawan llumpayta ñakarichiptinpas. Tukuy chaykuna tukuruptinmi Jehova Diosqa Jobman quykurqa ñawpaq kapuqninmantapas huk chaynatawanraq hinaspa 140 watataraq kawsachirqa (Sant. 5:11). Jobqa wañukunankamam tukuy sunqunwan Diosta yupaycharqa, ¿imaynatam chayta yachanchik? Wañukusqanmanta achka wata qipata Job allin ruwaq kasqanmanta Ezequiel qillqasqanraykum.\n19, 20. (1) ¿Imaynatam Job hina iñiyniyuq hinaspa kasukuq kachwan? (2) ¿Imaynatam Jehova Diospa llakipayakuq kasqanta qatipakuchwan?\n19 ¿Imakunata ruwaspam Job hina iñiyniyuq hinaspa kasukuq kachwan? Apuña wakchaña utaq imaynaña kaspapas Jehova Diostam imamantapas puntata churananchik, mana iskayrayaspam tukuy sunqunchikwan payta kasukunanchik. Ñuqanchikqa yachanchikmi satanas pi kasqanta hinaspa imakunawan pantachiwasqanchikta, Jobmi ichaqa chaykunataqa mana yacharqachu (2 Cor. 2:11). Chaymantapas Jobpa vidanmanta qillqakusqanraykum yachanchikña imanasqa Jehova Dios saqin sasachakuykuna kananta. Chaymantapas Danielpa willakusqanqa yachachiwanchikmi Diospa munaychakuynin enteron allpa pachata kamachimunanmanta hinaspa Jesus kamachiq kasqanta (Dan. 7:13, 14). Arí, Diospa munaychakuyninqa tukuchinqam imapas llakichiwaqninchikkunata.\n20 Jobmanta yachayqa yanapawanchiktaqmi sasachakuypi kaq iñiqmasinchikkunata llakipayanapaq. Wakinpim iñiqmasinchikkunaqa mana musyakuspanku mana kaqta Job hina rimarunmanku (Ecl. 7:7). Chayna kaptinqa manam chayllaqa tukuytaqa nirunachu, aswanqa allinta tanteaspam llakipayakuq kasqanchikta qawachinanchik. Chaynata ruwaspaqa kuyakuq hinaspa llakipayakuq Diosninchiktam qatipakusun (Sal. 103:8).\nJEHOVA DIOSQA YANAPAWASUNMI KALLPAYUQ KANANCHIKPAQ\n21. ¿Imaynatam 1 Pedro 5:10 yuyarichiwanchik Noeywan, Danielwan hinaspa Jobwan ima pasasqanqa?\n21 Noey, Daniel hinaspa Jobqa manam hina chay tiempollapichu kawsarqaku, hinaspapas huk niraq sasachakuyniyuqmi karqaku, ichaqa sasachakuyninkunataqa atiparqakum. Paykunawan ima pasasqanqa Pablopa qillqasqanman hinam, paymi nirqa: “Pisi tiempollapas ñakariruptikichikmi ancha kuyawaqninchik Diosqa tukuy imapi yachachisunkichik [...]. Yanapasunkichikmi qaqa hina sayaq kanaykichikpaq, kallpayuq hinaspa allin takyaq kanaykichikpaq”, nispa (1 Ped. 5:10).\n22. ¿Imamantam qatiqninpi yachasunchik?\n22 Kay tiemponchikpipas 1 Pedro 5:10 nisqanqa chiqapmi Diospa runankunapiqa. Jehova Diosqa kallpanchawasunmi hinaspapas allinta takyanapaqmi yanapawasun. Llapanchikmi munanchik Diospa yanapakuyninta chaskiyta hinaspa payman sunqu kaytapas. Chaypaqmi Noeypa, Danielpa hinaspa Jobpa iñiyniyuq hinaspa kasukuq kasqankuta qatipakunanchik. Qatiqnin yachachikuypim yachasunchik Noey, Daniel hinaspa Jobqa Jehova Diosta allintapuni riqsisqankuta, chaymi Diosman sunqu karqaku. Paykunaqa yacharqakum paykunamanta Jehova Dios ima munasqanta (Prov. 28:5). Ñuqanchikpas chaytam ruwachwan.\n^ par. 2 617 watapim Jesuspa tiemponmanta ñawpaqtaraq, Ezequielqa Babilonia llaqtaman apasqa karqa. Chaymanta ‘suqta wata’ pasaruptinmi payqa Ezequiel 8:1–19:14 versiculokunapa nisqanta qillqarqa 612 kaq watapi.\n^ par. 5 Noeypa taytan Lamecmi Diosman sunqu karqa, ichaqa wañukurqam pichqa wata sinchi para manaraq chayamuchkaptin. Mamanwan wawqi-paninkunaqa ichapas hinallaraq kawsarqaku, ichaqa sinchi para chayaramuptinmi wañururqaku.\n^ par. 13 Ichapas chaynata ruwarqa Danielpa kimsa amistadninkunawanpas, paykunapas Babilonia lawpim autoridadniyuq karqaku (Dan. 2:49).\n^ par. 15 Qaway Daniel qillqapa qallariyninpi willakuyta.\nApachiy Apachiy Noeypa, Danielpa hinaspa Jobpa iñiyniyuq hinaspa kasukuq kasqankutayá qatipakusun\n¿Noey, Daniel hinaspa Job hinachu Jehova Diosta riqsinki?\n¿Imaynataq tukuy sunqunwan Diosta kuyaq runaqa?\nDiosta astawan kuyanapaqyá kallpanchakusun\nText Qillqakunata hurqunapaq WILLAKUQ (HUÑUNAKUYPI YACHANAPAQ) Febrero 2018\nAudio Uyarinapaq kaqkunata hurqunapaq WILLAKUQ (HUÑUNAKUYPI YACHANAPAQ) Febrero 2018\nApachiy Apachiy WILLAKUQ (HUÑUNAKUYPI YACHANAPAQ) Febrero 2018\nWILLAKUQ (HUÑUNAKUYPI YACHANAPAQ) Febrero 2018


Babilonia nacionmanta rey Nabucodonosor hinaspa tawa warmakuna | Bibliamanta willakuykuna\n75 KAQ WILLAKUY\nBabilonia nacionman tawa mozokunata apasqankumanta\nREY Nabucodonosorqa Israel castakunamanta allin yachaq hinaspa allin entiendeqkunatam aparqa Babiloniaman. Hinaspam akllarurqa sumaq qawapasllaña yachayniyoq mozokunata. Chay dibujopim kachkan tawa mozokuna. Hukninpa sutinmi Daniel wakin kimsa mozokunatañataqmi Babilonia runakunaqa suticharqaku Sadrac, Mesac, hinaspa Abed-nego nispa.\nPalacionpi servinankupaqmi rey Nabucodonosorqa kamachirqa mozokunata yachachinankupaq. Kimsa wata yachachiptinku allin yachayniyoqkunallata akllanqa sasachakuykunata allichaypi yanapananpaq. Chay mozokuna kallpayoq kanankupaqmi reyqa kamachirqa kikinpa chaynataq ayllunpa mikunanmanta qonankupaq chaynataq tomanan vinota qonankupaqpas.\nDanielta qaway. ¿Yachankichu imatataq rey Nabucodonosorpa palacionpi serviqninkunapa jefen Aspenazta nichkan? Reypa mikuynin qosqanta mana mikunankupaqmi nichkan. Chaymi Aspenazqa mancharikuspa nirqa: ‘Reymi kamachiwarqa imam qamkunapa mikunaykichiktawan tomanaykichikta. Uyaykichik wakin wiñaymasikichikpa uyanmanta hukmanyasqata rey rikuruspanqa wañurachiwanqa’ nispa.\nChaymi Danielmanta hinaspa kimsan amigonkunamanta cuentallikunanpaq chay Aspenaz sutiyoq jefepa churasqan mayordomota Danielqa rimapayarqa kaynata: ‘Ñoqaykutayá pruebawayku, chunka punchawyá mikuchiwayku verdurakunallata hinaspayá yakullatataq tomasaqkupas. Chaymantayá rikchayniykuta tupanachiy reypa mikunan mikuq mozokunawan hinaspañayá tanteay pikunataq aswan allinraq kanman’ nispa.\nChaynapimá mayordomoqa imam mañakusqankuta uyariykurqa. Hinaspa 10 punchaw pasaruptinmi Danielpa chaynataq kimsa amigonkunapa rikchayninqa wakin mozokunapa rikchayninmantapas aswan allinraq karqa hinaspam verdurallataña mikurqaku reypa qosqan mikunamantaqa.\nHinaptinmi kimsa wataña cumplikuruptin llapallan mozokunata rey Nabucodonosorpa ñawpaqninman pusarqaku. Paykunawanmi reyqa rimarqa, ichaqa chay llapallan mozokunapiqa manam hukllatapas tarirqachu Danielta chaynataq kimsa amigonkunata hinaqa. Chaynapim paykunataqa akllarqaku reypa serviqninña kanankupaq. Imapas yachay kaqkunamantawan entiendena kaqkunamanta rey tapuspanmi Danielta, Sadracta, Mesacta hinaspa Abed-negota tarirqa nacionninpi brujokunamantapas hinaspa espiritistakunamantapas 10 kuti yachayniyoqtaraq.\nDanielqa wañuchisqam kanan karqa. ¿Atinmanchu karqa librakuyta?\nMana imawanpas qonqorachisqankumanta\n¿Diosqa waqaychanqachu kay kimsan kasukuq mozokunata?


Qukuykuq kaspanchikqa kusisqam kasunchik | Huñunakuypi estudianapaq\n“Imapas quqmi aswan kusisqaqa imapas chaskiqmantaqa” (HECH. 20:35).\nTAKIKUNA: 76, 110\n¿Imanasqataq runakunaqa qukuykuq kanchik?\n¿Imanasqataq ancha kusikunapaq Diosmanta runakunaman willakuyqa?\nBibliapa nisqanman hinaqa, ¿imanasqataq qukuykuq kananchik?\n1. ¿Imanasqam nichwan Jehova Diosqa qukuykuq kasqanmanta?\nTUKUY ima manaraq kachkaptinmi Jehova Diosqa sapallan kachkarqa. Sapallan kananmantaqa Diosninchikqa angelkunata hinaspa runakunatam unanchaykurqa. Payqa ‘kusikuq Diosmi’ hinaspapas allin kaqkunata qukuqmi (1 Tim. 1:11; Sant. 1:17). Jehova Diosqa kusisqa kananchiktam munan, chaymi qukuykuq kananchikpaq yachachiwanchik (Rom. 1:20).\n2, 3. (1) ¿Imanasqataq qukuykuq runakuna kanchik? (2) ¿Imakunamantam kay yachachikuypi yachasunchik?\n2 Jehova Diosqa runakunatam unancharqa kikinman rikchakuqta (Gen. 1:27). Pay hina qukuykuq kananchikpaqmi unanchawarqanchik, chaymi kusisqa kananchikpaqqa payta qatipakunanchik runamasinchikkunapa allinninta maskaspa hinaspa qukuykuq kaspapas (Filip. 2:3, 4; Sant. 1:5). Atichwanmi Jehova Dios hina qukuykuq kaytaqa, pantaq runakuna kaspapas.\n3 Bibliaqa yachachiwanchikmi qukuykuq kananchikpaq. Chaymi yachananchik imatam biblia nin qukuykuq kanamanta. Kay yachachikuypim yachasunchik qukuykuq kaspaqa Diospa chaskisqan kananchikmanta, hinaspa Diospa kamachiwasqanchikta ruwanapaq imayna yanapawananchikmantapas. Yachasuntaqmi qukuykuq kaspaqa kusisqa kananchikmanta, hinaspa mana amispa hinalla qukuykuq kanamantapas.\n¿IMATAM RUWANANCHIK DIOSPA CHASKISQAN KANAPAQ?\n4, 5. Jehova Dioswan Jesusqa, ¿imaynatam qawachiwarqanchik qukuykuq kasqankuta?\n4 Jehova Diosqa llumpaytam kusikun payta qatipakuspa qukuykuq kaspanchikqa (Efes. 5:1). Diosqa kusisqa kananchiktam munan, chaymi sumaqta unanchawarqanchik hinaspa kay allpa pachatapas tukuy imayuqta unancharqa (Sal. 104:24; 139:13-16). Chaymi qukuykuq kaspa hukkunata kusichispaqa, Jehova Diosta hatunchasunchik.\n5 Diosta yupaychaqkunaqa Jesustapas qatipakunanchikmi, payqa kay pachapi kachkaspanmi qawachirqa qukuykuqllaña kasqanmanta. Kikinmi nirqa: “Runapa churinpas manam servichikuqchu hamurqa aswanqa servinanpaqmi hinaspa vidanta quspan achka runakunata librananpaqmi”, nispa (Mat. 20:28). Chaymi apostol Pablo nirqa: “Cristo Jesuspa imayna piensasqanman hinayá piensaychik, Cristoqa Dios hina kachkaspanpas manam munarqachu Diospa rantinpi churakuytaqa [...] aswanmi imayna kasqanta saqispan sirviente hinaña rikurirurqa”, nispa (Filip. 2:5-7). Hinaptinqa sunqunchikpim tapurikunanchik: “¿Astawanraqchu kallpanchakuyman Jesusta qatipakunaypaq?”, nispa (qaway 1 Pedro 2:21).\n6. Samaria llaqtayuq allin runamanta rikchanachiywanqa, ¿imatam Jesusqa yachachiwanchik? (Qaway 15 kaq paginapi dibujota).\n6 Jehova Diospa chaskisqan kananchikpaqqa payta hinaspa churin Jesustam qatipakunanchik. Chaypaqqa runamasinchikkunapa allinnintam maskananchik hinaspa atisqanchikman hina yanapaykunanchik. Samaria llaqtayuq allin runamanta rikchanachiypim, Jesusqa yachachiwarqanchik runamasinchikkuna maymantaña kaptinkupas yanapananchikmanta (qaway Lucas 10:29-37). Jesusqa chay rikchanachiytam willarqa huk judio runa kaynata tapuptin: ‘¿Pitaq runamasiyqa?’, nispa. Chay rikchanachiywanmi Jesusqa yachachiwanchik Diospa chaskisqan kanapaqqa, Samaria llaqtayuq allin runa hina qukuykuq kanamanta.\n7. (1) ¿Imatam satanasqa Eden huertapi nirqa? (2) ¿Imata ruwaspam qawachinchik Diosta kasukuyqa allinninchikpaq kasqanmanta?\n7 Diosta yupaychaqkunaqa kallpanchakunanchikmi qukuykuq kanapaq. ¿Imanasqa? Satanasqa Eden huertapim Adantawan Evata nirqa Diosta qipanchaspanku munasqankuta ruwaspankuqa kusisqa kanankumanta. Kikillanpi piensasqanraykum Evaqa Dios hina kayta munarqa, Adanñataqmi kikillanpi piensasqanrayku Diosta kasukunanmantaqa warminpa nisqanta kasukurqa (Gen. 3:4-6). Chaymi kikillankupi piensasqankurayku mana allinpi tukurqaku. Kikillanchikpaq imatapas munaspanchikqa manam kusisqachu kasun. Chaynaqa, kikillanchikpi mana piensaspaqa hinaspa qukuykuq kaspaqa, qawachisunmi Jehova Diosta kasukuyqa allinninchikpaq kasqanmanta.\n¿IMAYNATAM DIOSMANTA WILLAKUNAPAQ KAMACHIKUYTA KASUKUCHWAN?\n8. ¿Pikunapim Adanwan Evaqa piensananku karqa?\n8 Jehova Diosqa Adantawan Evatam kamachirqa wawa-churiyuq kaspanku kay allpa pachata huntanankupaq (Gen. 1:28). Imaynam Jehova Diospas runakunapa allinninkuta maskan, chaynam Adanwan Evapas mirayninkunapi piensaspanku allinninkuta maskananku karqa. Mirayninkuna kusisqa kanankupaqqa kay allpa pachatam huertayachinanku karqa. Chaypaqqa lliwmi huk sunqulla llamkananku karqa.\n9. ¿Imanasqataq Adanpa mirayninkunaqa kusisqa kanmanku karqa enteron pachata huertayachispanku?\n9 Adanpa mirayninkuna enteron kay allpa pachata sumaqta huertayachispankuqa Diospa munaynin ruwasqa kananpaqmi yanapakunmanku karqa, chaynapim Diospa samanan punchawman yaykunmanku karqa (Heb. 4:11). ¡Maynatachá runakunaqa kusikunmanku karqa! Chaymantapas Jehova Diosqa paykunatam achkanpi bendecinman karqa, hukkunapa allinninta maskasqankurayku.\n10, 11. ¿Imaynatam runakunaman willakunapaq hinaspa yachachinapaq kamachikuytaqa kasukuchwan?\n10 Jehova Diosqa kamachiwanchikmi paymanta runakunaman willakunanchikpaq hinaspa yachachinanchikpaq, chaynapi paykunapas Diosta servinankupaq. Chayta ruwananchikpaqqa sunqumantam Diosta hinaspa runamasinchikkunata kuyananchik. Runamasinchikkunata kuyaspaqa Diosmanta yachachiytam munasun.\n11 Apostol Pablom nirqa paypas chaynataq iñiqmasinkunapas ‘Diospa llamkaqmasinkuna’ kasqankuta. Chaynataqa nirqa Diosmanta runakunaman yachachisqankuraykum (1 Cor. 3:6, 9). Ñuqanchikpas ‘Diospa llamkaqmasinkuna’ kaytaqa atichwanmi. ¿Imaynata? Tiemponchikta, kallpanchikta hinaspa kapuqninchikkunata Diosmanta willakunapaq servichikuspam. ¡Mayna kusikunapaqmi Diospa llamkaqmasin kayqa!\nDiosmanta runakunaman imam kaqta yachachiyqa imamantapas astawanmi kusichiwanchik (Qaway 12 kaq parrafota)\n12, 13. ¿Imaynataq tarikunchik Diosmanta runakunaman yachachispanchik?\n12 Tiemponchikta hinaspa kallpanchikta runakunaman Diosmanta willakunapaq allinta servichikuspaqa, ancha kusisqam kanchik. Achka iñiqmasinchikkunam ninku Diosmanta runakunaman yachachiyqa, ima ruwaymantapas astawan kusichisqankumanta. Ñuqanchikpas anchatam kusikunchik yachachisqanchik runakuna bibliamanta imam kaqta yachaspanku, kusisqa kasqankuta, Diosta astawan kuyasqankuta, mana allin ruwaykuna saqisqankuta hinaspa yachasqankumanta hukkunaman willakusqankuta qawaspanchik. Jesuspas anchatam kusikurqa 70 qatiqninkuna Diosmanta willakusqankumanta ‘kusisqallaña kutimusqankuta’ qawaspan (Luc. 10:17-21).\n13 Enteron pachapi Diosta yupaychaqkunaqa, kusikunchikmi runakuna Diospa palabranta chaskispanku allintaña kawsakusqankuta qawaspanchik. Piensarisun Ana sutiyuq sipas iñiqmasinchikpi. Payqa Diosmanta willakuypi yanapakunanpaqmi Europa lawman astakururqa. * Paymi nin: “Jehova Diosmanta willakuspaymi bibliamanta astawan yachay munaq runakunata tarini, chaywanmi anchata kusikuni. Wasiymanpas kusisqallañam kutini. Ñuqallapi piensanaymantaqa astawanraqmi bibliamanta yachachisqay runakunapi piensani. Chaymi bibliapi yanapakuykunata maskani sasachakuyninkunapi utaq llakinkunapi yanapaykunaypaq. Chaykunata ruwaspaymi musyakuni bibliapa kayna nisqanqa chiqap kasqanmanta: ‘Quqmi aswan kusisqaqa imapas chaskiqmantaqa’”, nispa (Hech. 20:35).\n14. Runakuna mana anchata uyariwaptinchikpas, ¿imanasqataq kusisqa kachwan?\n14 Yachasqanchik lawpi runakuna mana uyariwaptinchikpas, hawkañam tarikunchik paykunaman willakusqanchikwan. Ezequielta nisqanman hinam ñuqanchiktapas Jehova Dios kaynata niwanchik: ‘Qamqa imam nisqaytam willanki uyariptinku utaq mana uyariptinkupas’, nispa (Ezeq. 2:7; Is. 43:10). Willakusqanchikta runakuna uyariptinkupas utaq manapas, Diosninchikmanta willakuspanchikmi kusisqa tarikunchik. Payqa manam qunqanchu paypaq imapas ruwasqanchiktaqa (qaway Hebreos 6:10). Huk iñiqmasinchikmi nirqa: “Ñuqanchikqa tarpuchkaq hinaspa parquchkaq hinam Diosmanta runakunaman willakunchik, hinaspam paykunata yanapananpaq Diosta mañakunchik”, nispa (1 Cor. 3:6).\nLliw wasikunaman rispanchikqa, lliw runakuna Diosmanta uyarinankupaqmi yanapachkanchik (Qaway 14 kaq parrafota)\n¿IMAYNATAM KUSISQA KACHWAN?\n15. ¿Imapas ruwasqanchikmanta agradecekuq runakunallawanchu qukuykuq kananchik? Chaymanta rimarimuy.\n15 Jesusqa munanmi kusisqa kananchikta, chaymi kaynata kamachiwanchik: “Quychikyá, hinaptinqa runakunapas qusunkichikmi. Achka-achkatam millqaynikichikman talliykusunkichik ñiti-ñitirispa, taspi-taspirispa hinaspa huntay-huntayta. Hukkunata imayna ruwasqaykichikman hinam paykunapas ruwasunkichik”, nispa (Luc. 6:38). Achka runakunam agradecekunku paykunapaq imapas ruwasqankuwan. Manamá lliw runakunachu agradecekunqaku paykunapaq imapas ruwasqanchikmantaqa, ichaqa wakinkum agradecekuspanku hukkunawan qukuykuq kanmanku. Chaymi mana amispa hinalla hukkunapaq allinkunata ruwananchik, mana agradecekusqankuta qawaspanchikpas. Ichapas chay ruwasqanchikwan mana musyaylla pitapas yanapachwan.\n16. ¿Pikunawantaq qukuykuq kananchik hinaspa imanasqa?\n16 Pipas sunqumanta qukuykuq kaqqa manam suyanchu hukkuna imatapas qunantaqa. Jesusmi nirqa: “Mikuyman qayaspaykiqa qayayá: Wakchakunata, wistukunata, qiwi makiyuqkunata hinaspa ñawsakunata, hinaspaqa kusisqam kanki, paykunapaqariki manam imanpas kanchu kutichipusunaykipaq”, nispa (Luc. 14:13, 14). Bibliaqa ninmi qukuykuq hinaspa “wakcha runapi yuyaymanaq runaqa” bendecisqa hinaspa kusisqa kananmanta (Prov. 22:9; Sal. 41:1). Arí, hukkunatam yanapanchik kusichiwasqanchikrayku.\n17. ¿Imakunata ruwaspam kusisqa kasunchik?\n17 Apostol Pablom Jesuspa nisqanta yuyarispan nirqa: “Imapas quqmi aswan kusisqaqa imapas chaskiqmantaqa”, nispa. Chaywanqa manam nichkarqachu hukkunata imapas kapuqninchikkunallawan yanapanamantachu. Aswanqa nichkarqam kallpanchaykunamanta, imapipas yanapaykunamanta hinaspa yachachinamantapas (Hech. 20:31-35). Pablopas hukkunatam kuyakuywan yanaparqa, yachachirqa hinaspa paykunapaq tiempochakurqa. Chaytam ñuqanchikpas qatipakunanchik.\n18. ¿Imatam yachaysapa runakuna ninku?\n18 Yachaysapa runakunapas ninkum imatapas hukkunaman quspaqa kusisqa kasqanchikmanta. Huk qillqapas ninmi runakunaqa hukkunapaq imatapas ruwaspanku aswan kusisqa tarikusqankumanta. Wakin yachaysapakunapas ninkum hukkunata yanapayqa allinninchikpaq kasqanmanta. Chaymi wakin doctorkunaqa runakunata ninku mana imallapaq runamasinkuta yanapanankupaq, chaynapi aswan kusisqa tarikunankupaq hinaspa mana chaylla unqunankupaq. Ñuqanchikqa chaytaqa yachanchikñam, bibliapi chaymanta Jehova Dios yachachiwasqanchikrayku (2 Tim. 3:16, 17).\nAMAYÁ AMIRUSUNCHU QUKUYKUQ KAYTAQA\n19, 20. ¿Imanasqataq kallpanchakunanchik qukuykuq kananchikpaq?\n19 Runakunaqa kikillankupaq munaqllañam kanku, chaymi wakinpiqa sasa kanman qukuykuq kayqa. Ichaqa Jesusmi nirqa Jehova Diosta tukuy sunqunchikwan, tukuy vidanchikwan, tukuy yuyayninchikwan hinaspa tukuy kallpanchikwan kuyananchikpaq. Nirqataqmi runamasinchikta kikinchikta hina kuyananchikpaqpas (Mar. 12:28-31). Kay yachachikuypi yachasqanchikman hinaqa, Diosta kuyaqkunaqa payta qatipakunanchikpaqmi kallpanchakunchik. Jehova Dioswan Jesusqa qukuykuqllañam kanku, paykunaqa munankum paykunata qatipakuspa kusisqa kananchikta. Qukuykuq kanapaq kallpanchakuspaqa, Diostam hatunchasunchik hinaspapas bendecisqam kasunchik.\n20 Ñachá kallpanchakuchkanchik hukkunata yanapanapaq, astawanraqchá iñiqmasinchikkunata (Gal. 6:10). Mana amispa hinalla hukkunata yanapaspanchikqa, paykunaqa agradecekuwasunchikmi hinaspapas kuyawasunchikmi. Ñuqanchikpas kusisqam kasunchik. Proverbios 11:25 nin: ‘Kuyakuywan qukuykuq runaqa tukuy imayuqmi kanqa, runamasinman mikuykachiq runaqa saksachisqam kanqa’, nispa. Qatiqnin yachachikuypim yachasunchik imakunapi qukuykuq kanamanta hinaspa kuyakuywan imaynata yanapanamantapas.\n^ par. 13 Sutinqa cambiasqam kachkan.\nApachiy Apachiy Qukuykuq kaspanchikqa kusisqam kasunchik


Jesuspa kawsarimusqanmanta | Bibliamanta willakuykuna\n102 KAQ WILLAKUY\n¿YACHANKICHU pitaq chay warmiqa chaynataq chay iskay qarikunapas? Chay warmiqa Magdala llaqtayoq Mariam, payqa Jesuspa reqsisqanmi. Yuraq pachayoq runakunañataqmi angelkuna. Jesuspa cuerponta churasqanku sepultura ukutam Mariaqa qawachkan, ichaqa chaypichuqaya. ¿Pitaq apakururqa? Qawasunchikyá.\nJesuspa wañusqanmanta paqarinnintintam sacerdotekunaqa Pilatota nirqaku: ‘Jesusqa kawsachkasparaqmi nirqa kimsa punchawmanta kawsariramunanta. Chaynaqa kamachiyá sepulturata cuidanankupaq. ¡Chaynapimá discipulonkuna cuerponta mana suwakunqakuchu nitaq kawsarirunmi nispa ninqakuchu!’, nispa. Hinaptinmi Pilatoqa soldadokunata kachanankupaq nirqa.\nJesuspa wañusqanmanta kimsa kaq punchaw tutapaytam, Jehová Diospa angelnin qonqaymanta rikuriramurqa. Hinaspa sepulturapa punkunpi rumita suchurirachirqa. Chaymi soldadokunaqa mancharikuspanku wañusqa hinaña rikurirurqaku. ¡Chaymantam sepulturapa ukunta qawaykuspanku Jesuspa cuerponta manaña tarirqakuchu! Hinaspanmi wakin soldadokunaqa llaqtaman rispanku sacerdotekunaman willarurqaku. ¿Yachankichu imatam chay mana allin sacerdotekuna rurarqaku? Paykunaqa soldadokunamanmi qollqeta pagarurqaku llullakuspanku kaynata ninankupaq: ‘Puñuchkaptiykum, discipulonkuna Jesuspa cuerponta suwarusqaku’, nispa.\nChaymantam Jesuspa reqsisqan warmikuna sepulturaman rirqaku. ¡Hinaspa qawaykuptinku mana imayoq kachkasqa! Chaymi kancharichkaq pachayoq iskay angelkuna rikuriykuspa nirqaku: ‘¿Imanasqataq Jesustaqa maskachkankichik? Payqa kawsarirunmi. Utqaymanyá nimuychik discipulonkunaman’, nispa. Chaymi kallpastin pasakurqaku. Richkaptinkum huk runa harkarurqa. ¡Jesusmá kasqa! Paymi nirqa: ‘Wawqeykunamanyá willamuychik’, nispa.\nJesuspa kawsariramusqanta hinaspa qawaykusqankumanta chay warmikunapa willakusqankutam discipulonkunaqa cuentopaq hapispanku mana creerqakuchu. Hinaptinmi Pedrowan Juanqa sepulturaman kallparqaku, ichaqa manam imatapas tarirqakuchu. Paykuna pasakuptinku Magdala llaqtayoq Mariañataq waqastin qeparurqa. Hinaspam sepulturapa ukunta qawaykurqa chaypim iskay angelkunata rikururqa.\n¿Yachankichu imataq pasarurqa Jesuspa cuerponta? Diosmi chinkarachirqa. Diosqa kawsarirachirqa manam ñawpa aycha cuerponpichu. Angelkunapa hina espiritu cuerpoyoqtañam Jesustaqa kawsarichirqa. Kawsariramusqanta qawachikunanpaqmi ichaqa rikuy atina cuerpopim discipulonkunaman rikurirqa.\nKawsariruspanmi Jesusqa achkaqman rikuriykurqa\n¿Imaynatam Jesusqa qatiqninkunaman qawachirqa kawsariramusqanta?


97 kaq taki, Diospa yachachisqanwanmi runaqa kawsanchik | Diospaq takikuna\nLEEY Kayqa manam kachu. Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) acholi afrikáans akha albanés alemán altaico amárico armenio aucano aymara azerí azerí (alfabeto cirílico) bajo alemán bashkir bassa (Camerún) batak simalunguno batako karo batako toba baulé becol biak birmano bislama boulou búlgaro caboverdiano camboyano catalán cebuano chichewa chin haka chino cantonés (simplificado) chino cantonés (tradicional) chino mandarín (simplificado) chino mandarín (tradicional) chitonga chitonga (Malaui) chitumbuka chiyao chokue chol chuvash cibemba cingalés congo coreano criollo (Seychelles) criollo haitiano criollo inglés (Belice) criollo mauriciano croata damara dangme danés dayaco engayú dehu duala edo efik endebele endebele (Zimbabue) endáu enzema esloveno español estonio ewé feroés finlandés fiyiano fon francés fulbé (Camerún) ga galés georgiano gokana griego guaraní gun hausa herero hiligaynon hindi hiri motu holandés húngaro iban ibo ilocano indonesio inglés ishan islandés isoko italiano japonés javanés kabiye kachin kaonde kayin sgaw kazajo khana kikamba kikongo kikuyu kiluba kimbundu kiniaruanda kirguís kiribatiano kirundi kisi kisonge kosreano krío kurdo kurmanyí del Cáucaso kwangalí kwanyama lahu lao lenguaje de señas alemán lenguaje de señas americano letón lhukonzo lingala lituano lomue luganda lunda luo luvale macedonio macua malayo malayálam malgache maltés mam mambue-lungu mapudungun marshalés maya mazateco de Huautla mingreliano mixe mixteco (Guerrero) more nepalés ngäbere (o guaymí) nias noruego nyaneka nyungwe náhuatl (Guerrero) náhuatl (Huasteca) náhuatl (norte de Puebla) náhuatl del centro oromo osético otetela palauano pangasinán papiamento (Curazao) persa pidgin (islas Salomón) pidgin camerunés pidgin nigeriano polaco ponapés portugués portugués (Portugal) purépecha quichua (Chimborazo) quichua (Imbabura) quiché rarotongués ronga rumano runyankore ruso samoano sango sanguir saramacano sena sepedi serbio serbio (alfabeto latino) sesoto (Lesoto) sesoto (Sudáfrica) setsuana shona sidama silozi sranangtongo suajili sueco sundanés tagalo tahitiano tai telugu tetun dili tigriña tivo tojolabal tok pisin totonaco tseltal tshiluba tsonga turco tuvaluano twi tártaro ucraniano uhobo umbundú uruund vendal vietnamita wallisiano wayuunaiki wolaita xhosa xitshwa yapés yoruba zulú árabe ñanya ñemba\n97 KAQ TAKI\nDiospa yachachisqanwanmi runaqa kawsanchik\n1. Diospa yachachisqanwanmi\n2. Ñawpaq tiempokunamanta\n3. Sapa kutim qawananchik\nsapa kutim tarisunchik\nsapa kutim haypasunchik\n(Qawariytaq Jos. 1:8; Rom. 15:4).\nDiospa yachachisqanwanmi runaqa kawsanchik (97 kaq taki)


¿Cristianokunachu kanku Jehova Diospa testigonkunaqa? | Tapukuykuna\nQatiqninpi kaqman yaykunapaq\nLEEY Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) afrikáans albanés alemán amárico armenio armenio occidental asamés azerí azerí (alfabeto cirílico) bajo alemán bashkir bassa (Camerún) batako toba becol bengalí birmano bislama bosnio boulou búlgaro cabilé cakchiquel occidental camboyano catalán cebuano checo chichewa chin haka chino mandarín (simplificado) chino mandarín (tradicional) chitonga chitonga (Malaui) chitumbuka chol chuvash cibemba cingalés congo coreano criollo haitiano criollo mauriciano croata dangme danés dehu digor edo efik endebele endebele (Zimbabue) endonga enzema eslovaco esloveno español estonio euskera ewé fanti feroés finlandés fiyiano francés ga gallego galés garífuna georgiano griego groenlandés guaraní gun hausa hebreo hiligaynon hindi holandés húngaro iban ibo ilocano indonesio inglés ishan islandés isoko italiano itsekiri japonés javanés kabiye kannada kaonde kayin sgaw kazajo kikamba kikongo kikuyu kiluba kimbundu kiniaruanda kirguís kirundi kisi kisonge konkani (alfabeto latino) krío kurdo kurmanyí (alfabeto cirílico) kwangalí kwanyama lamba lambya letón lingala lituano luo luvale macedonio malayo malayálam malgache maltés mam mambue-lungu mapudungun maratí maya mazateco de Huautla mendé mixe mongol more nepalés ngäbere (o guaymí) nias noruego náhuatl (Guerrero) náhuatl (Huasteca) náhuatl (norte de Puebla) náhuatl del centro oromo osético otetela pangasinán papiamento (Aruba) papiamento (Curazao) persa pidgin (islas Salomón) polaco portugués punyabí purépecha rarotongués rumano ruso samoano sango sepedi serbio serbio (alfabeto latino) sesoto (Lesoto) setsuana shona silozi suajili suajili (Congo) suati sueco tagalo tahitiano tai tamil tankarana tayik telugu tetun dili tigriña tivo tlapaneco tojolabal tok pisin tongano totonaco tseltal tsonga tsotsil turco turcomano twi tártaro ucraniano uhobo uigur (alfabeto cirílico) umbundú urdu uzbeko valenciano vendal vezo vietnamita wallisiano xhosa xitshwa yoruba zapoteco (Istmo) zapoteco (Lachiguiri) zulú árabe ñanya ñemba\n¿Cristianokunachu kanku Jehova Diospa testigonkunaqa?\nArí. Chayna kasqanmanta qatiqninpi qaway:\nKallpanchakunikum Jesuspa imayna kasqanta qatipakunaykupaq hinaspa yachachisqanman hina kawsanaykupaqpas (1 Pedro 2:21).\nManam iskayrayanikuchu Jesus salvawananchikpaq wañusqanmantaqa. Bibliam nin “ Hukqa manam pipas salvanmanchu, kay pachapiqa manataqmi pipas kanchu runakunata salvaqqa aswanqa Jesusllam. ”, nispa (Hechos 4:12).\nJehova Diospa testigon kanaykupaqqa Jesuspa sutinpim bautizakurqaniku (Mateo 28:18, 19).\nJesuspa sutinpitaqmi Diosta mañakuniku (Juan 15:16).\nIñinikutaqmi Jesusqa llapa qaripa uman kasqanpi (1 Corintios 11:3).\nIchaqa wakinpim iñisqaykuqa mana iguallachu huk religionkunapa iñisqankuwanqa. Ñuqaykuqa manam iskayrayanikuchu bibliapi yachachisqanmantaqa, bibliapim nin Jesusqa Diospa churin kasqanmanta, manam ninchu dios tayta, dios churi, dios espiritu hukllapi kasqankutachu (Marcos 12:29) Chaymantapas manam iñinikuchu wañuqkunapa alman mana wañusqantaqa nitaq infiernopi mana allin runakunata Dios ñakarichisqanmantapas, manataqmi bibliapiqa yachachinchu religionpi punta apaqkuna iñiqmasinkunamanta aswan allinpaq hapisqa hinaspa hatunchasqa kanantaqa, chaymi ñuqaykuqa llapallayku igualla kaniku. (Eclesiastes 9:5; Ezequiel 18:4; Mateo 23:8-10).\n¿Jehova Diospa testigonkunaqa piensankuchu paykunalla chiqap religion kasqankuta?\n¿Jehova Diospa testigonkuna piensankuchu paykunalla salvakunankuta?\n¿Jehova Diospa testigonkunaqa respetankuchu huk religionpi kaqkunata?\n¿Imanasqataq Jehova Diospa testigonkunaqa yawarta mana churachikunkuchu?\n¿Creenkuchu testigokunaqa suqta punchawllapi tukuy ima unanchasqa kasqanta?\nDiosmanta willakuy apakunanpaq qullqikiwan yanapanaykipaq\nCopyright © 2017 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania. IMAYNA SERVICHIKUNAPAQ | WAQAYCHASQA KANANPAQ


Hechos 21 | Bibliata leenapaq | Musuq pachapi kawsaqkunapaq Diospa palabran\nJerusalenman Pablopa risqanmanta (1-14)\nJerusalenman chayasqankumanta (15-19)\nPunta apaqkunapa nisqanta Pablo kasukusqanmanta (20-26)\nTemplopi chaqwa kasqanmanta, hinaspa Pablo presochasqa kasqanmanta (27-36)\nLlapa runakunata rimapayananpaq Pablo mañakusqanmanta (37-40)\n21 Iñiqkunamanta ñaka-ñakayta rakikuykuspaykum buquepi lamar quchanta pasarqaniku, hinaspam derecholla rispayku Cos llaqtaman chayarurqaniku, paqarinnintin punchawtañataqmi Rodas islaman chayarurqaniku chaymantañataq Patara sutiyuq llaqtaman rirqaniku. 2 Chaypim tarirurqaniku Fenicia lawman riq buqueta, chaymi chay buqueman siqaruspayku pasarqaniku. 3 Hinaspam Chipre islata ichuq* lawpi rikururqaniku, chay islata pasaruspaykuñataqmi Siria lawman hinalla rispayku Tiro llaqtapi sayarurqaniku, chaypim buque sayarurqa carganta saqinanpaq. 4 Iñiqkunata maskaspaykum tarirurqaniku hinaspam chay llaqtapi qanchis punchaw qiparqaniku. Ichaqa chuya espiritu* yanapaptinmi iñiqkunaqa Pablota nipayarqaku Jerusalenman ama rinanpaq. 5 Rinaykupaq hora chayaramuptinmi lluqsiruspayku maymi rinaykuta hinalla rirqaniku, llapallankum riysiwarqaku llaqtamanta lluqsinaykukama, riysiwarqakumá warmikunawan warmakunapas. Chaymantañataqmi lamar quchapa patanpi qunqurakuykuspayku Diosta mañakurqaniku, 6 hinaspam sapakamamanta despedinakuruspayku buqueman siqarqaniku, paykunañataqmi wasinkuman kutikurqaku. 7 Tiro llaqtamanta buquepi lluqsispaykum Tolemaida llaqtaman chayarurqaniku, hinaspam iñiqkunata allinllachu nispayku paykunawan huk punchaw qiparqaniku. 8 Paqarinnintin punchawta rispaykuñataqmi Cesarea llaqtaman chayarqaniku hinaspam sumaq willakuymanta willakuq Felipepa wasinman chayaruspayku paywan qipakurqaniku, Felipeqa karqa ñawpaqtaraq akllasqa qanchis runakunamanta hukninmi. 9 Paypam karqa soltera* tawa churinkuna, chay warmi churinkunaqa Diosmanta willakuqmi* karqaku. 10 Chaypi achka punchawkuna karuptiykum Judea lawmanta uraykamurqa Diosmanta willakuq* Agabo sutiyuq runa, 11 asuykamuwaspankum Pablopa wiqawnin watakunanpaq servichikusqanwan chakinkunatawan makinkunata watakuruspan nirqa: “Kaynatam chuya espiritu nin: ‘Kay wiqaw watakunapa dueñon runatam judiokuna Jerusalenpi kaynatapuni watanqaku, hinaspam huk law nacionniyuq runakunaman entreganqaku’”, nispa. 12 Chayna nisqanta uyariruspaykum ñuqaykupas chaynataq chaypi kaqkunapas Pablota ruegarqaniku Jerusalenman ama rinanpaq. 13 Hinaptinmi Pabloqa paykunata nirqa: “¿Imatataq waqaspaykichik hukmanyachiwachkankichik? Ñuqaqa manam watasqa kanallaypaqchu listoqa kachkani, aswanqa señor Jesuspa sutinrayku Jerusalenpi wañunaypaqwanmi, chaymantaqa manam iskayrayawaqchikchu”, nispan. 14 Chaymi imayna harkayta mana atispayku manaña hikutarqanikuñachu*, aswanqa nirqanikum: “Jehova* Diospa munayninyá ruwasqa kachun”, nispa. 15 Chay punchawkuna pasaruptinmi viajanaykupaq imaykutapas alistakurqaniku, hinaspam Jerusalenman rirqaniku. 16 Ñuqaykuwantaqmi rirqaku Cesarea llaqtamanta wakin iñiqkunapas, paykunam pusawarqaku Chipre islamanta Mnason sutiyuq runaman, paypa wasinpim samapakunayku karqa. Mnasonqa karqa Jesuspa ñawpaq qatiqninmi. 17 Jerusalenman chayaruptiykum iñiqkunaqa kusikuyllawanña chaskiykuwarqaku. 18 Paqarinnintin punchawtañataqmi Pabloqa ñuqaykuwan kuska Santiagopata rirqa, chaypim kachkarqaku iñiqkunapi llapallan punta apaqkunapas*. 19 Hinaspam paykunata rimakuykuspan Pabloqa suma-sumaqta willakurqa yachachisqanwan huk law nacionkunapipas Diospa tukuy ruwasqanmanta. 20 Chayta uyariruspankum paykunaqa Diosta hatunchayta qallaykurqaku, hinaspam Pablota nirqaku: “Wawqilláy, qawasqaykiman hinaqa judiokunamantam kachkan achka waranqa iñiqkuna, llapallankum paykunaqa Moisespa leyninman hapipakunku. 21 Paykunaqa uyarirqakum qanmanta runakuna rimasqankuta, qamqa huk law nacionkunapi kaq lliw judiokunatas yachachichkanki Moisespa leyninta amaña kasukunankupaq, nichkankis churinkupa qari kayninta manaña señalanankupaq hinaspa costumbrenkutapas amaña ruwanankupaq. 22 Hinaptinqa, ¿imatataq ruwana kanqa? Paykunaqa yacharunqakupunim chayaramusqaykitaqa. 23 Chayraykuyá kaynata ruway: Ñuqaykuwanmi kachkan kikinkumanta Diosman prometekusqankuta cumplinankupaq tawa qarikuna. 24 Paykunata pusaspaykiyá paykunawan kuska chuyanchakamuy hinaspa gastonkunata pagaykapuy chukchankuta kachiy-kachiyta rutuchikunankupaq. Chaynapim llapallanku yachanqaku qanmanta rimasqankuta uyarisqankuqa yanqa kasqanta, yachanqakutaqmi qampas Moisespa leyninta kasukuspa allin kawsakusqaykita. 25 Huk law nacionniyuq iñiqkunamanqa tanteasqaykumantam qillqarqanikuña: Taytacha-mamachakunaman qusqa kaqkunamanta karunchakunankupaq, yawarta ama servichikunankupaq, tiqusqa* animalpa aychanta* ama mikunankupaq hinaspa ama huchapakunankupaq*”, nispa. 26 Hinaptinmi Pabloqa paqarinnintinta chay qarikunata pusaspan paykunawan kuska chuyanchakurqa, hinaspam temploman yaykurqa chuyanchakunanku punchaw haykapi tukunanmanta willakunanpaq, chaynapi sacerdote sapakamamanta ofrendata qunanpaq. 27 Qanchis punchawkuna tukuykuchkaptinñam Asia lawmanta judiokuna Pablota templopi rikuruspanku llapa runakunata chaqwachirqaku, hinaspankum hapiruspanku 28 siminku huntata qaparirqaku: “¡Israel qarikuna yanapakuychik! Kay runam llapallan runakunata tukuy lawpi yachachichkan llaqtanchikpa contranpi, Moisespa leyninpa contranpi hinaspa kay sitiopa contranpi, chaynallataqmi Grecia nacionniyuq runakunatapas temploman yaykurachin hinaspam kay chuya sitiotapas qachacharun*”, nispa. 29 Chaynataqa nirqaku Efeso llaqtayuq Trofimo sutiyuq runata Pablowan kuskata llaqtapi rikusqankuraykum, chaymi paykunaqa piensarqaku temploman Pablo yaykurachisqanta. 30 Hinaptinmi llaqtapi lliw runakuna chaqwapi karqaku hinaspankum kallpaylla* rispanku Pablota hapirurqaku hinaspam pampanta aysarqaku templopa hawa lawninman, hinaptinmi chaylla punkukuna wichqasqa karqa. 31 Chay runakuna wañurachiyta munachkaptinkum waranqa soldadokunapa kamachiqnin chay pasasqanmanta uyarirurqa, yacharurqam Jerusalenpi lliw runakuna chaqwapi kasqankumanta. 32 Chayllam payqa soldadokunata hinaspa capitankunata pusaspan kallpaylla* paykunapa kasqanman rirqa. Chay runakunañataqmi waranqa soldadokunapa kamachiqninta hinaspa soldadokunata rikuruspanku Pablota manaña maqarqakuñachu. 33 Hinaptinmi waranqa soldadokunata kamachiq runaqa asuykuspan Pablota cuidachirqa hinaspam kamachirqa iskay cadenawan watanankupaq, chaymantañataqmi tapukachakurqa pim kasqanta hinaspa ima ruwarusqanta yachananpaq. 34 Runakunañataqmi qayaykachakurqaku wakinku hukta rimaspa, wakinkuñataq hukta rimaspa, chayna chaqwa kasqanraykum chay kamachiqqa mana imatapas allinta yachayta atirqachu, chaymi soldadokunapa cuartelninman Pablota pusanankupaq kamachirqa. 35 Gradaskunaman chayaruptinmi soldadokunaqa qipispankuña Pablota aparqaku runakuna llumpay piñasqallaña kasqankurayku, 36 llapa runakunam qatispanku qayaykachakurqaku: “¡Wañuchiy!”, nispanku. 37 Soldadokunapa cuartelninman yaykuchinankupaqña kachkaptinmi waranqa soldadokunapa kamachiqninta Pablo nirqa: “¿Imallatapas rimariykuymanchu?”, nispa. Hinaptinmi chay kamachiqqa nirqa: “¿Rimankichu griego rimayta? 38 Chaynaqa, ¿manachu qamqa kanki Egipto runa? Kay pasaq punchawkunapiqa, ¿manachu qamqa autoridadkunapa contranpi runakunata hatarichirqanki hinaspa runa wañuchiq tawa waranqa runakunatapas chunniqman pusarqanki?”, nispa. 39 Hinaptinmi Pablo nirqa: “Ñuqaqa kani judiom, Cilicia lawpi ancha riqsisqa Tarso llaqtamanta. Chaymi ruegakuyki llapa runakunata rimapayanaypaq saqiykuwanaykita”, nispa. 40 Chay kamachikuq “allinmi” niykuptinmi Pabloqa gradaspi sayaykuspa llapa runakunata makinwan señascharqa, paykuna upallaruptinkum hebreo rimaypi rimayta qallaykuspan nirqa:\n^ Utaq: “Lluqi”.\n^ Utaq: “Diospa atiynin”. Qawaytaq: Palabrakuna entiendenapaq listata.\n^ Kaypiqa nichkan: “Doncella”, nispam.\n^ Utaq: “Profetam”. Qawaytaq: Palabrakuna entiendenapaq listata.\n^ Utaq: “Profeta”.\n^ Kaypiqa nichkan: “Manaña imatapas nirqanikuchu”, nispam.\n^ Utaq: “Ancianokunapas”. Qawaytaq: Palabrakuna entiendenapaq listata.\n^ Utaq: “Siqusqa”.\n^ Utaq: “Yawarpa pasasqan aychata”.\n^ Kayqa, qari kayninwan utaq warmi kayninwan millakuypaq kaqkunata ruwaymi. Qawaytaq: Palabrakuna entiendenapaq listata.\n^ Utaq: “Qanracharun”.\n^ Utaq: “Raskiylla”.


Diosqa yachanmi imayna tarikusqaykita (Salmo 139:1)\nDiosqa yachanmi imayna kasqanchikta\n“Dios Taytalláy, qanmi sonqoyta qawaspayki pim kasqayta yachawanki.” (SALMO 139:1)\n“Sulluchallaraq kachkaptiymi rikuwarqankiña ñoqataqa.” (SALMO 139:16)\nIMANASQATAQ WAKINQA ISKAYRAYANKU: Wakinmi piensanku huchallikuq kasqankurayku Diosqa runakunapi mana reparasqanta. Sapa kutilla hukmanyasqa tarikuq Kendra sutiyoq warmim imatapuni ruwananpaq Diospa kamachisqanta mana cumpliyta atispan pesapakurqa, chaymi tanteakurqa Diosta manaña mañakunanpaq.\nIMATAM BIBLIAQA YACHACHIN: Ninmi: “Payqa yachanmi imamanta rurasqa kasqanchikta. Payqa yuyanmi allpamanta rurasqa kasqanchikta”, nispa. (Salmo 103:10, 14). Chaywanmi cuentata qokunchik imayna kasqanchikmanta Dios yachasqanta. Huchallikusqanchikmantaqa manam chayllachu castigawanchik, wanakuptinchikqa llakipayawaspanchikmi pampachaykuwanchik.\nÑawpa tiempopi rey Davidpas Diosmantam nirqa: “Sulluchallaraq kachkaptiymi rikuwarqankiña ñoqataqa. [Libroykipim cuerpoypa partechankunaqa qellqasqaña karqa, NM]. Diosnilláy, qawapaykuspayá sonqollayta reqsiykuy”, nispa (Salmo 139:16, 23). Davidqa wakin kutipiqa hatun huchakunamanmi urmarqa, ichaqa manam iskayrayarqachu tukuy sonqonwan wanakusqanmanta Jehova Dios pampachaykusqanmantaqa.\nJehova Dios hinaqa manam pipas entiendewanchikchu. Paymantam Biblia nin: “Runaqa qawan hawallantam, ñoqam ichaqa qawani sonqonta”, nispa (1 Samuel 16:7). Diosqa yachanmi nacesqanchikmantapacha herenciata hina tayta-mamanchikmanta ima mana allintapas chaskisqanchikman hina sasachakusqanchikta, imayna uywasqa hinaspa pikunawan wiñasqanchikman hina imayna runa kasqanchiktapas. Ichaqa reparantaqmi pantaq kaspapas allin runa kanapaq kallpanchakusqanchikpi.\nChaynata reqsiwaspanchikqa, ¿imaynatam Diosqa qamtapas consuelasunkiman?\nApachiy Apachiy Diosqa yachanmi imayna kasqanchikta\nw14 1/9 5 página


Apocalipsis 5 | Chuya Qellqa | Bibliapi librokuna\n5 Chay hatun tiyanapi tiyaqpa alleqninpim rikurqani wankusqa librota hawanpi-ukunpi qellqasqata hinaspa qanchis sellowan selloykuspa wichqasqata. 2 Rikurqanitaqmi atiyniyoq angel qaparispan tapukuqtapas, paymi nirqa: —¿Yaqachum pipas kanman kay libropi sellosqa kaqta pakiruspan kicharuq? —nispa. 3 Ichaqa manam hanaq pachapipas nitaq kay pachapipas nitaq uku pachapipas karqachu chay librota kichaykuy atiqqa nitaq qawaykuqllapas. 4 Chaymi ñoqa anchata waqarqani chay librota kichaykunanpaq, leeykunanpaq hinaspa qawaykunanpaq mana pipas kaptin. 5 Chaymi huknin *anciano niwarqa: —Ama waqaychu, leonwan sutichasqa Juda ayllumanta kaq Rey Davidpa mirayninmi libropa qanchis sellonta pakispan kichananpaq vencerunña —nispa. 6 Hinaptinmi Diospa tiyananpa chawpinpi hinaspa tawa animalkunapa chawpinpi hinaspa ancianokunapa chawpinpi rikururqani carnerota wañuchisqa hina rikchayniyoq sayachkaqta. Chay Carneroqa kachkasqa qanchis waqrayoqmi hinaspa qanchis ñawiyoqmi. Chay ñawinkunaqa tukuy kay pachaman kachasqa Diospa qanchis espiritunkunam. 7 Chay Carnero hamuruspanmi librota chaskiykurqa tiyanapi tiyaq Diospa *alleq makinmanta. 8 Librota chaskiykuptinñataqmi tawan animalkuna iskay chunka tawayoq ancianokunapiwan qonqorakuykurqaku Carneropa qayllanpi. Llapallan ancianokunaqa arpayoqkamam apachkasqaku incienso huntayoq qorimanta tazonninkuta. Chay inciensoqa Diosman iñiqkunapa mañakuyninmi. 9 Paykunam takirqaku kay mosoq takita:Sellosqanta pakispa libro kichaqqa qamllam kanki.Qamqa wañuchisqam karqanki.Diospaqmi runakunata yawarnikiwan rantirqankillapallan llaqtakunamanta,tukuy idioma rimaqkunamanta,ayllukunamanta hinaspa nacionkunamanta. 10 Diosniykupaqmi munaychakusqantawan sacerdotekunataña rurarurqanki.Kay pachapi gobiernanankupaqmi chaynataqa rurarurqanki. 11 Rikuruspayñataqmi uyarirqani Diospa tiyananpa muyuriqninpi achkallaña angelkunapa, animalkunapa hinaspa ancianokunapa nisqanta. Paykunaqa kasqa achka-achka wara-waranqantinmi. 12 Paykunam qaparispa nirqaku:Wañuq Carnerollatam nichwanqa“Qamllam kanki atiyniyoqqaapuqa, yachayniyoqqa hinaspa kallpasapaqa.Qamllatam yupaychaymankuqa,adoraymankuqa hinaspa alabaymankuqa.” 13 Diospa tukuy ima unanchasqankunapas otaq hanaq pachapi, kay pachapi, uku pachapi hinaspa lamar qochapi kaqkunapas kaynatam nirqaku:Tiyananpi tiyaq Diostayá CarnerotawanWiña-wiñaypaq adorasun, yupaychasun,hatunchasun hinaspa kallpasapapaq hapisun. 14 Tawa animalkunañataqmi nirqaku: —¡Amén! —nispa. Iskay chunka tawayoq ancianokunañataqmi qonqorakuykuspa adorarqaku.\n^ Anciano Ñawpaq Testamentoman hinaqa ancianokunaqa karqa autoridadkunam. Mosoq testamentoman hinañataqmi karqaku Diospi iñiqkunata yachachispa guiaq qarikuna. Revelasqa libropipas willakunmi ancianokunamantaqa ichaqa manam yachakunchu pikunam kasqankumanta.


Mateo 11 | Bibliata leenapaq | Musuq pachapi kawsaqkunapaq Diospa palabran\nLEEY Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) afrikáans albanés alemán amárico armenio aymara azerí azerí (alfabeto cirílico) batako karo batako toba baulé becol birmano bislama búlgaro camboyano catalán cebuano checo chichewa chino mandarín (simplificado) chino mandarín (tradicional) chitonga chitonga (Malaui) chitumbuka cibemba cingalés congo coreano criollo (Seychelles) criollo haitiano croata dangme danés dehu efik endebele endebele (Zimbabue) enzema eslovaco esloveno español estonio ewé finlandés fiyiano francés ga georgiano griego guaraní gujarati gun hebreo hiligaynon hindi hiri motu holandés húngaro ibo ilocano indonesio inglés isoko italiano japonés javanés kabiye kannada kaonde kazajo kikamba kikongo kikuyu kiluba kiniaruanda kirguís kiribatiano kirundi lenguaje de señas americano letón lingala lituano luganda lunda luo luvale macedonio malayo malayálam malgache maltés maratí maya more nepalés nias noruego nyaneka oromo osético otetela pangasinán papiamento (Curazao) persa pidgin (islas Salomón) polaco ponapés portugués portugués (Portugal) punyabí rumano ruso samoano sango sena sepedi serbio serbio (alfabeto latino) sesoto (Lesoto) setsuana shona silozi sranangtongo suajili suajili (Congo) suati sueco tagalo tahitiano tai tamil tayik telugu tetun dili tigriña tok pisin tongano tshiluba tsonga tsotsil turco turcomano tuvaluano twi tártaro ucraniano umbundú urdu uzbeko vendal vietnamita waray-waray xhosa xitshwa yoruba zulú árabe\nMateo Marcos Lucas Juan Hechos Romanos 1 Corintios 2 Corintios Galatas Efesios Filipenses Colosenses 1 Tesalonicenses 2 Tesalonicenses 1 Timoteo 2 Timoteo Tito Filemon Hebreos Santiago 1 Pedro 2 Pedro 1 Juan 2 Juan 3 Juan Judas Apocalipsis 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28\nBautizaq Juan hatunchasqa kasqanmanta (1-15)\nRumi sunqu runakuna qaqchasqa kasqankumanta (16-24)\nJesusmi hanaq pacha taytanta hatunchan humilde runakunata akllasqanmanta (25-27)\nJesuspa yugon apayqa kusikunapaq kasqanmanta (28-30)\n11 Chunka iskayniyuq qatiqninkunaman yachachiyta tukuruspanmi Jesusqa rirqa huk law llaqtakunapipas willakunanpaq hinaspa yachachinanpaq. 2 Juanñataqmi carcelpi kachkaspan Cristopa* ruwasqankunamanta yacharurqa, hinaspam qatiqninkunata kacharqa* 3 kaynata tapumunankupaq: “¿Qamchu kachkanki suyasqayku runa, icha huktachu suyasaqku?”, nispa. 4 Hinaptinmi Jesus nirqa: “Riychikyá hinaspa Juanman willamuychik uyarisqaykichikmantawan qawasqaykichikmanta: 5 Ñawsakunam kaqmanta qawakuchkanku, wistukunam* purichkanku, leprawan unquqkunam sanoyachkanku, mana uyariqkunam uyarichkanku, wañuqkunam kawsarimuchkanku, wakchakunapas sumaq willakuytam uyarichkanku. 6 Mayna kusisqam pipas mana iskayrayaspa ñuqapi hapipakuqqa”, nispa. 7 Paykuna pasakuptinmi Juanmanta rimaspan achkallaña runakunata Jesus tapurqa: “¿Imata qawaqtaq chunniqmanqa rirqankichik? ¿Wayrapa aywityachisqan suqusta qawaqchu? 8 Icha, ¿imata qawaqmi lluqsirqankichik? ¿Fino pachawan pachasqa runata qawaqchu? Chayna pachasqa runaqa kamachiqkunapa wasinpim kachkan. 9 Chaynaqa, ¿imamanmi lluqsirqankichik? ¿Diosmanta willakuqta* qawaqchu? Ñuqam qamkunata nikichik: Chay qawaq risqaykichik runaqa Diosmanta willakuqkunamantapas aswan riqsisqaraqmi. 10 Paymantam kayna qillqasqa kachkan: ‘Ñuqam willakuqniyta kachamuchkani ñawpaqnikita rinanpaq, paymi ñannikita allichapusunki’, niq. 11 Chiqaptapunim nikichik: Warmimanta nacemuqkunamantaqa manam pipas rikurimurqachu bautizaq Juanmanta aswan riqsisqaqa, chayna kaptinpas hanaq pacha Diospa munaychakuyninpi* mana ancha riqsisqa runam paymanta aswan riqsisqaqa. 12 Ichaqa bautizaq Juanpa tiemponmanta kunankamam runakunaqa hanaq pacha Diospa munaychakuyninta haypanankupaq anchata kallpanchakuchkanku, chaymi haypanankupaq kallpanchakuqkunaqa haypanqaku. 13 Diosmanta llapallan willakuqkunapa* qillqasqanpas hinaspa Moisespa leyninpas Juanpa tiemponkamallam willakurqa, 14 qamkuna chaskiyta munaptikichikqa paypunim ‘Eliasqa, paymi hamunqa’. 15 Pipas rinriyuqqa uyarichunyá. 16 Hinaspapas, ¿piwantaq kay tiempopi runakunata rikchanachiyman? Paykunaqa rikchakunkum plazakunapi tiyaspa pukllaqmasinkunata qayaykachaq warmachakunaman, 17 hinaspam ninku: ‘Quenata* tocapuptiykupas manam tusunkichikchu, llaki takita takipuptiykupas manataqmi llakikunkichikchu’, nispa. 18 Chaymantapas Juanqa hamurqa ayunaspa chaynataq vinota mana tomaspanmi, ichaqa runakunam ninku: ‘Payqa demonioyuqmi’, nispa. 19 Runapa churinñataqmi* hamurqa mikuspa hinaspa tomaspa, ichaqa runakunam ninku: ‘Mikuysapa hinaspa vino tomakuq, impuesto mañaqkunapa chaynataq huchasapakunapa amistadnin’, nispa. Chayna kaptinpas runapa allin ruwasqankunam qawachin yachayniyuq kasqanta”, nispa. 20 Hinaspanmi Jesusqa maypim achkallaña milagrokuna ruwasqan llaqtakunapi runakunata qaqchayta qallaykurqa, paykunaqariki manam wanakurqakuchu, chaymi Jesus nirqa: 21 “¡Ay imaynaraq kankichik Corazin hinaspa Betsaida sutiyuq llaqtakuna! Sichu Tiro hinaspa Sidon llaqtakunapi kay admirakuypaq milagrokuna ruwakunman karqa, hinaptinqa llaki pachawan churakuspankuchá uchpapi tiyaspanku unayña wanakunmanku karqa. 22 Ichaqa nikichikmi: Juicio punchawpiqa Tiro hinaspa Sidon llaqtakunaraqmi qamkunamantaqa aswan llakipayasqa kanqa. 23 ¡Yaw Capernaum llaqta! ¿Hanaq pachamanchu huqarisqa kanki? Manamá. Sepulturamanmi* uraykunkiqa. Capernaum llaqtapi admirakuypaq milagrokuna ruwasqay Sodoma llaqtapipas ruwakuptinqa kunankamaraqchá chay llaqtaqa kachkanman karqa. 24 Chayraykum nikichik: Juicio punchawpiqa Sodoma hinaspa Gomorra llaqtakunaraqmi qamkunamantaqa aswan llakipayasqa kanqa”, nispa. 25 Chay kutipim Jesus nirqa: “Hanaq pachapipas kay pachapipas kamachikuq taytáy, hukkunapa qayllanpim hatunchayki, qamqa kaykunatam pakaykurqanki yachayniyuqkunamantawan yuyaysapakunamanta, hinaspam qawaykachinki warmachakuna hina humilde runakunaman. 26 Arí taytalláy, chayna kananpaqmi qamqa tantearurqanki”, nispa. 27 Jesusqa nirqataqmi: “Tukuy imakunatam taytayqa quykuwan, ñuqa churitaqa manam pipas allintaqa riqsiwanchu aswanqa taytallaymi, manataqmi taytaytaqa pipas allintaqa riqsinchu aswanqa ñuqa churillanmi, hinaspapas churipa riqsichiyta munasqan runallam taytaytaqa riqsin. 28 Ñuqamanyá hamuychik llapallan hukmanyasqakuna hinaspa llasaq qipiyuqkuna, ñuqam samaykachisqaykichik. 29 Yugoyta apaspayá ñuqamanta yachaychik, ñuqaqa kani llampu sunqu hinaspa humillakuqmi, chaynata ruwaspaqa hawkayaytam tarinkichik. 30 Yugoyqa mana llasaqmi qipiypas sampallataqmi”, nispa.\n^ Utaq: “Mandarqa”.\n^ Utaq: “Wiqrukunam”.\n^ Utaq: “Profetata”. Qawaytaq: Palabrakuna entiendenapaq listata.\n^ Utaq: “Gobiernonpi”. Qawaytaq: Palabrakuna entiendenapaq listata.\n^ Utaq: “Profetakunapa”.\n^ Utaq: “Flautata”.


Yuyarinapaq punchawmanta | Estudianapaq\nWillakuq (huñunakuypi estudianapaq) | Diciembre 2013\nLEEY Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) afrikáans albanés alemán amárico armenio aymara azerí azerí (alfabeto cirílico) becol birmano búlgaro camboyano catalán cebuano checo chichewa chino mandarín (simplificado) chino mandarín (tradicional) cingalés coreano criollo haitiano croata dangme danés efik endebele endonga enzema eslovaco esloveno español estonio ewé finlandés francés ga georgiano griego groenlandés guaraní hebreo hiligaynon holandés húngaro ibo ilocano indonesio inglés islandés italiano japonés kazajo kikuyu kiniaruanda kirguís kirundi kwangalí kwanyama lengua de señas argentina lengua de señas colombiana lengua de señas mexicana lenguaje de señas brasileño lenguaje de señas italiano lenguaje de señas japonés lenguaje de señas ruso letón lingala lituano luo malayo malgache maltés nepalés ngäbere (o guaymí) noruego oromo pangasinán polaco portugués rumano ruso sepedi serbio serbio (alfabeto latino) sesoto (Lesoto) setsuana shona sranangtongo suajili suati sueco tagalo tahitiano tai tigriña tsonga turco twi ucraniano umbundú uruund uzbeko vendal vietnamita waray-waray wayuunaiki wolaita xhosa yoruba zulú árabe\n“Chay punchawmi qamkunapaq kanqa yuyarinaykichik punchaw [. . .]. Ñoqa Tayta Diospaq kay hatun adorawanaykichik fiestatam rurankichik” (EX. 12:14).\n¿Imatam Israel runakunaqa ruwananku karqa punta kaq Pascua Fiestapaq, hinaspa imaynatam chay Pascuata ruwarqaku?\n¿Haykapitaq Jesuswan apostolninkunaqa qepallaña kaq Pascua Fiestata ruwarqaku, hinaspa imatam qatiqninman qallarichirqa?\n¿Imakunatam yachachiwanchik punta Pascua Fiestamanta willakuyqa hinaspa Egipto nacionmanta Israel runakunapa librasqa kasqankuqa?\n1, 2. ¿Ima yuyariyninchiktaq lliw cristianokunapaq ancha allin, hinaspa imanasqa?\nYUYARINAPAQ punchawmanta piensaptiki, ¿imam chaylla umaykiman hamun? Casarasqa kaqqa ichapas piensanman casarakusqan punchawpi, wakinkunañataqmi piensanmanku nacionninku ima watapi libre kasqan punchawpi. Ichaqa, ¿yachankichu achka runakuna huk punchawta 3.500 wata masninña yuyarisqankuta?\n2 Chay punchawqa Pascua Fiestam. Chay fiestawanqa achka runakunam Egipto nacionmanta Israel runakunapa librasqa kasqankuta yuyarinku, chayna kaptinpas ñoqanchikpaqqa ancha allinmi. Ichapas qamqa niwaq: “Judiokunallam Pascua Fiestataqa yuyarinku, ñoqaqa cristianom kani. ¿Imanasqataq ñoqapaqqa ancha allin kanman?”, nispa. Chay tapukuypaq qawasun Bibliapa kayna nisqanta: “[Cristoqa] Pascuapi ñoqanchikpaq wañuchisqa carnero hinam” (1 Cor. 5:7). Bibliapa chayna nisqanta allinta entiendenanchikpaq, Pascua Fiestamanta yachaspanchik qawasun cristianokunaman huk kamachikuy qosqanwan imayna tupasqanmanta.\nPASCUA FIESTA IMAYNA RIKURISQANMANTA\n3, 4. ¿Imakunam pasakurqa punta kaq Pascua Fiesta manaraq qallarichkaptin?\n3 Enteron Pachapi millonnintin mana judio kaq runakunam yachanku Pascua Fiesta chayllaraq qallarinanpaq imakuna pasakusqanmanta. Ichapas chayta leerqaku Bibliapi kaq Exodo libropi otaq pipas willarqa otaq peliculapi qawarqaku. ¿Qam yuyankichu ima pasakusqanmanta?\n4 Israel runakuna achka wataña Egipto nacionpi sirviente kachkaptinkum Jehova Diosqa Moisestawan Aaronta faraonman kacharqa chaynapi llaqtanta kacharinanpaq. Ichaqa, chay hatunchakuq faraon mana kachariyta munaptinmi Jehova Diosqa Egipto nacionta castigarqa 10 castigokunawan. Chunka kaq castigowanmi Egipto nacionpi lliw piwikuna wañurqaku. Chaymanta qepamanñam faraonqa Diospa llaqtanta kacharirqa (Ex. 1:11; 3:9, 10; 5:1, 2; 11:1, 5).\n5. ¿Imatam Israel runakunaqa ruwananku karqa manaraq Egipto nacionmanta librasqa kachkaspanku? (Qaway 17 kaq paginapi dibujota.)\n5 Ichaqa, manaraq Egipto nacionmanta librasqa kachkaspankum Israel runakunaqa huk kamachikuyta kasukunanku karqa. Chayqa karqa poqoy tiempopim 1513 watapa abib sutiyoq killanpi, chaymanta qepamanñataqmi chay killata suticharqaku nisanwan. Diosmi paykunata kamachirqa 14 kaq punchawpaq 10 kaq punchawmanta alistakunankupaq. Hebreo runakunapaqqa punchawqa qallariq Inti seqaykusqanmantapacham, tukuqñataqmi qatiqnin Inti seqaykuyta. Nisan killapa 14 kaq punchawnin qallaykuptinmi, sapa familia huk carnerota otaq chivatota wañuchispanku yawarninwan punkupa chakaqninmanwan iskaynin law sarpunman hinananku karqa (Ex. 12:3-7, 22, 23). Chaymantañataqmi chay tutapi mikunanku karqa ninapi kankasqa carneropa aychanta, mana qonchuyoq tantata hinaspa verdurakunapa llaqentapas. Diospa angelninmi Egipto nacionninta pasanan karqa piwikunata wañuchistin, kasukuq Israel runakunaqa manam wañuchisqachu kananku karqa. Chaymanta qepamanmi librasqa lloqsinanku karqa (Ex. 12:8-13, 29-32).\n6. ¿Imanasqataq israelitakunaqa Pascua Fiestata sapa wata yuyarinanku karqa?\n6 Chaynatam Israel runakunaqa librasqa karqaku. Diosmi paykunata kamachirqa sapa wata chay punchawta yuyarinankupaq. Nirqam: “Chay punchawmi qamkunapaq kanqa yuyarinaykichik punchaw chaymi hatun adorawanaykichik fiestata rurankichik. Ñoqa Tayta Diospaq kay hatun adorawanaykichik fiestatam rurankichik tukuy miraynikichikpi wiñaypaq decretota hina”, nispa. 14 kaq punchawmanta qepanmanmi qanchis punchawtaraq fiestata ruwananku karqa. 14 kaq punchawpim Pascua Fiestaqa apakurqa, ichaqa chay punchawmanta qatiqnin qanchis punchaw fiestatapas Pascua Fiestawanmi sutichaqku (Ex. 12:14-17; Luc. 22:1; Juan 18:28; 19:14). Chay Pascua Fiestaqa karqa judiokunapa sapa wata ruwananku fiestam (2 Cron. 8:13).\n7. Qepallataña Pascua Fiesta ruwasqankupi, ¿imataña yuyarinankupaqmi qatiqninkunata Jesus kamachirqa?\n7 Jesuswan apostolninkunaqa judiom karqaku, chaymi Moisespa chaskisqan kamachikuykunata kasukuspanku sapa wata Pascuata yuyariqku (Mat. 26:17-19). Qepallataña chay Pascuata yuyarisqankupim qatiqninkunata Jesus kamachirqa Señorpa Santa Cenan nisqataña sapa wata yuyarinankupaq. Ichaqa, ¿imay punchawpim yuyarinanku karqa?\nSEÑORPA SANTA CENANTA HAYKAPI YUYARINAMANTA\n8. ¿Ima tapukuymi kan Pascua Fiestamantawan Señorpa Santa Cenanmanta?\n8 Jesusqa Pascua Fiestapa qepallanmanmi Señorpa Santa Cenan nisqanchiktaqa qallarichirqa, chayraykum chay yuyarinapaq punchawqa Pascua Fiestawan tuparqa. Ichaqa, kunan tiempopi judiokunaqa manam Jesuspa wañukusqanta yuyarisqanchik punchawpichu Pascua Fiestataqa ruwanku. ¿Imanasqataq mana tupanchu? Chaypaqqa qawasun Pascua Fiestapaq Israel runakunaman Diospa ima kamachisqanmanta. Israel casta lliw runakuna carnerota otaq chivatota wañuchinankupaq nisqan qepallanmanmi, Moisesqa nirqa chay nisan killapa 14 punchawninpi imay hora chay carnerota otaq chivatota wañuchinankupaq (leey Exodo 12:5, 6).\n9. Exodo 12:6 nisqanman hinaqa, ¿imay horatam ovejata wañuchinanku karqa?\n9 Exodo 12:6 nisqanman hinaqa, ‘inti seqaykuruptinñam’ carnerotaqa wañuchinanku karqa. Wakin Bibliakunapas chayna kaqllatam tikranku. Judiokunapa Tanakh sutiyoq Bibliankum tikran “Inti seqaykuqta” nispa. Chaymi carnerotaqa Inti seqaykuruptinña wañuchinanku karqa, ichaqa achkillaraqmi kanan karqa. Chayqa karqa nisan killapa 14 punchawnin qallaykuptinmi.\n10. Wakin judiokunapa nisqanman hinaqa, ¿haykapitaq Pascua Fiestapaq carnerota wañuchiqku, ichaqa ima tapukuymi rikurin?\n10 Watakuna pasaytam, wakin judiokunaqa piensarqaku temploman apasqa lliw carnerokuna achka horapi wañuchisqa kasqanmanta. Chaymi paykunaqa piensarqaku Exodo 12:6 nisqanqa, nisan killapa 14 punchawninpa tukupayninmanta rimasqanta, chayqa karqa chawpi punchawmanta Inti seqaykunankamam. Chayna kaptinqa, ¿haykapim carnerota mikunmanku karqa? Profesor Jonathan Klawans nisqanman hinaqa, chay carnerotaqa nisan killapa 15 punchawninpim mikunmanku karqa. Ichaqa, kikintaqmi nin Bibliapi kaq Exodo libropi chayta mana willasqanmanta. Payqa nintaqmi yachachiq judiokunapa qellqasqankupipas, 70 watapa ñawpaqninpi Pascua Fiesta imayna ruwakusqanmanta mana willakusqanta. Chay watapimá Jerusalenpa templon puchukachisqa karqa.\n11. a) ¿Imakunam pasakurqa 33 wata Pascua Fiestapi? b) ¿Imanasqataq 15 kaq punchawqa ‘hatun samana punchaw karqa’? (Qaway uray patanpi willakuyta.)\n11 Hinaptinqa, ¿haykapim 33 watapi Pascua Fiestata ruwarqaku? Pascua Fiesta qallarinanpaqña kachkaptinmi, nisan killapa 13 punchawninpi, “Pedrotawan Juanta Jesus kacharqa pascua mikuyta alistamunankupaq” (Luc. 22:7, 8). Hinaptinmi, Inti seqaykuyta chay pascua mikuy hora chayaramurqa. Chayqa karqa nisan killapi 14 punchawninpa qallariyninmi (jueves tutaykuqta). Hinaptinmi, Jesusqa apostolninkunapiwan chay tuta pascua mikuyta mikurqaku, qatiqninmanñataqmi Señorpa Santa Cenan nisqanchikta qallarichirqa (Luc. 22:14, 15). Chay tutapitaqmi presochasqa hinaspa juzgasqa karqa. Hina chay nisan killaepa 14 punchawninpim, yaqa chawpi punchawta qerupi warkusqa karqa, tarde lawmanñataqmi wañukurqa (Juan 19:14). Chaynaqa, “kikin Cristom [warkusqa] wañurqa ñoqanchikrayku, payqariki Pascuapi ñoqanchikpaq wañuchisqa carnero hinam” (1 Cor. 5:7; 11:23; Mat. 26:2). Chaymantañataqmi manaraq nisan killapa 15 punchawnin qallarichkaptin pampasqa karqa (Lev. 23:5-7; Luc. 23:54). *\nANCHA ALLIN YUYARINAPAQ PUNCHAWMANTA\n12, 13. Israel warmachakunapaqpas, ¿imaynam Pascua Fiestaqa karqa?\n12 Egipto nacionpi punta kaq Pascua ruwakusqan tiempopim, Israel runakunata Jehova Dios kamachirqa chay Pascuata ‘wiñaykama [“huk tiempokama”, NM]’ sapa wata ruwanankupaq. Sapa wata ruwakusqanpim churi-wawakuna tayta-mamankuta tapunmanku karqa imanasqa chay ruwakusqanmanta (leey Exodo 12:24-27; Deut. 6:20-23). Hinaptinqa, chay Pascuaqa warmachakunapas yuyarinankupaq hinam karqa (Ex. 12:14).\n13 Chaymanta qepamanmi tayta-mamakunamanta churi-wawakunaqa Pascua Fiesta imanasqa yuyarinapaq kasqanmanta yachanmanku karqa. Hukninmi karqa serviqninkunata Jehova Dios imayna waqaychasqanmanta. Chaywanmi warmachakunaqa yachananku karqa Jehova Diosqa kawsaq, cheqap hinaspa yanapakuq Dios kasqanta. Chayna kasqantam qawachirqa Israelpi piwikunata waqaychaspan, “Egipto runakunatam ichaqa wañuchirqa”.\n14. ¿Pascua Fiestamanta rimaspa, ¿imamantam tayta-mamakunaqa churi-wawankuman yachachinmanku?\n14 Kunan tiempopi tayta-mamakunaqa, manam obligasqachu kachkanku chay Pascua Fiesta imanasqa yuyarinapaq kasqanmanta churi-wawankuman sapa wata willanankupaqqa. Ichaqa, ¿yachachinkichikchu llaqtanta Dios waqaychasqanmanta chay yachachiwasqanchikta? ¿Allintachu paykuna yachanku Diosqa serviqninkunata hinalla waqaychasqanmanta? (Sal. 27:11; Is. 12:2.) ¿Chayta yachachinkichu paykunawan kuyakuywan rimaspayki? Chayna ruwaspaykim yanapanki Jehova Diospi astawan hapipakunankupaq.\n¿Imakunatam tayta-mamakuna churi-wawankuman yachachinmanku Pascua Fiestamanta rimaspanku? (Qaway 14 kaq parrafota)\n15, 16. ¿Imatawanmi Jehova Diosmanta yachachiwanchik Pascua Fiestamanta willakuyqa hinaspa Egiptomanta Israel runakunapa librasqa kasqankuqa?\n15 Serviqninkunata Jehova Dios imayna waqaychasqanmantam qawaramunchik, ichaqa manam chayllatachu Pascuamanta willakuyqa yachachiwanchik. Payqa llaqtantaqa librantaqmi. Piensarisun Israel runakuna ‘Egipto nacionmanta horqomusqa’ kasqankupi. Paykunaqa sayanpa puyuwan hinaspa sayanpa ninawanmi pusasqa karqaku. Puka lamar qochapa chawpintam rirqaku. Chimparuspankuñataqmi qawarqaku Egipto tropakunata lamar qocha imayna chinkaykachisqanta. Hinaptinmi salvasqa karqaku. Chayraykuchá kaynata nirqaku: “Tayta Diosmanmi takisaq [. . .] caballotapas sillakuqnintapas lamar qochamanmi wischuykurqa. Tayta Diosmi kallpanchawaqniy. Tayta Diosmi salvawaqniy”, nispanku (Ex. 13:14, 21, 22; 15:1, 2; Sal. 136:11-15).\n16 ¿Warmaykita yanapankichu Librawaqninchik Dios kasqanpi hapipakunanpaq? ¿Chayna kasqanta qawachinkichu imatapas tanteaspayki otaq warmaykikunawan rimaspayki? Chaymantapas, Familiawan Diosta Yupaychanapaq Tutapim leewaqchik Exodo libropa 12-15 capitulonkama willakusqanta, hinaspam astawan qawachiwaq llaqtanta Jehova Dios imayna librasqanmanta. Huk kutipi familiawan estudiaspaykichikñataqmi leewaqchik Hechos 7:30-36 willakusqanta otaq Daniel 3:16-18, 26-28 willakusqantapas. Hinaptinqa, llapallanchikmi mana iskayrayaspa Diospi hapipakunanchik. Imaynam Moisespa tiemponpi llaqtanta librarqa chaynam ñoqanchiktapas hamuq tiempopi librawasunchik (leey 1 Tesalonicenses 1:9, 10).\n17, 18. ¿Imanasqataq Jesuspa chaqchusqan yawarqa ancha chaninniyoq Pascua Fiestapi carneropa yawarninmantaqa?\n17 Cheqap cristianokunaqa manamá judiokunapa ruwasqanku Pascua Fiestataqa ruwanchikchu. Chayqa karqa Moisespa chaskisqan Kamachikuymi, ñoqanchikqa manamá chayta fiestata ruwanapaq kamachisqachu kanchik (Rom. 10:4; Col. 2:13-16). Ñoqanchik cristianokunaqa Diospa Churinpa wañukusqantam yuyarinchik. Chayna kaptinpas, Egipto nacionpi qallarichisqanku Pascuamantaqa allintam yachachwan.\n18 Israel runakuna punkunkupa chakaqninman chaynataq iskaynin law sarpunman yawarta hinasqankuqa piwikuna salvakunankupaqmi karqa. Kunanqa manañam animalkunataqa Diospaqqa kañapunchikñachu Pascuapi nitaq huk punchawpipas. Ichaqa kachkanmi imamantapas ancha chaninniyoq ofrenda, chaywanmi wiñay kawsay haypayta atichwan. Apostol Pablom rimarqa puntallaraq iñiqkunapa sutin ‘hanaq pachapi qellqasqa kasqanmanta’, chaymanta rimaruspanmi nirqa chay hanaq pachapaq cristianokuna Jesuspa ‘chaqchusqan yawarninwan’ wiñay kawsay haypasqankumanta (Heb. 12:23, 24). Chay yawarninwantaqmi achkallaña cristianokunapas kay Pachapi wiñay kawsayta atinqaku. Chayraykum llapanchik kayta yuyarinanchik: “Llumpa-llumpayta favorecewaspanchikmi Diosqa Churin Jesucristopa yawarninwan librawarqanchik otaq huchanchikkunata pampachaykuwarqanchik” (Efes. 1:7).\n19. ¿Imaynatam Jesuspa imayna wañukusqan yanapawanchik Bibliapa willakusqankunamanta mana iskayrayanapaq?\n19 Israel runakunaqa Pascua Fiestapaq carneropa tullunkunataqa manam mayqantapas pakinankuchu karqa (Ex. 12:46; Num. 9:11, 12). ¿Imaynatam chayqa tupan salvawananchikpaq ‘Diosmanta Hamuq Carnerowanqa’ otaq Jesuswanqa? (Juan 1:29.) Payqa qerupim warkusqa karqa iskay suwakunapa chawpinpi. Judiokunam Pilatota nirqaku kimsanku chaylla wañunankupaq piernankupa tullunta pakinankupaq. Chaynapi nisan killapa 15 punchawninpi mana hinalla warkusqa kanankupaq, chay punchawqa hatun samana punchawmi karqa. Soldadokunaqa chay iskay suwakunapa piernantaqa pakirurqakum, ichaqa “Jesusman asuykuspa qawaykuptinkuñataqmi payqa wañurusqaña, chaymi paypa piernantaqa manaña pakirqakuchu” (Juan 19:31-34). Chaymi tuparqa Pascuapaq carnerota wañuchispanku tullunta mana pakisqankuwan, chaynapim chay wañuchisqanku carneroqa ‘llantuy’ hina karqa 33 wata nisan killapa 14 punchawninpi imakuna pasakunanmanta (Heb. 10:1). Chaymantapas, chay pasakusqankunaqa Salmo 34:20 nisqanpi willakuykunatam cumplirqa, chayqa iñiyninchiktam kallpanchan Bibliapi kaq willakuykunamanta mana iskayrayanapaq.\n20. ¿Imapim mana chaynallachu Pascua Fiestawan Señorpa Santa Cenanqa?\n20 Ichaqa, ¿imapim mana chaynallachu Pascua Fiestawan Señorpa Santa Cenanqa? Judiokunapa Pascua ruwasqankuqa manam tuparqachu Jesucristo qatiqninkunaman wañukusqanta yuyarinankupaq kamachisqanwanqa. Egipto nacionpi Israel runakunaqa carneropa aychantaqa mikurqakum, yawarnintam ichaqa mana. Chayna kasqanqa manam tupanchu qatiqninkunaman Jesus kamachisqanwanqa. Payqa nirqam ‘Diospa munaychakusqanpi’ kamachinankupaq kaqkunaqa tantata mikunankupaq hinaspa vinotapas tomanankupaq, chay taytawan vinoqa aychanwan hinaspa yawarninwanmi tuparqa. Chaymantam astawan qatiqnin yachachikuypi qawasunchik (Mar. 14:22-25).\n21. ¿Imanasqataq Pascua Fiestamanta yachananchik?\n21 Pascua Fiesta punchawqa ancha allinmi karqa Israel runakunapaqqa. Paykunalla chayta ‘yuyarinanku’ kaptinpas, cheqap cristianokunaqa chaymantam yachananchik chaynapi yanapachikunanchikpaq, “Bibliapi llapallan qellqasqa kaqkunaqa Diospa Espiritunpa qosqanmi” (2 Tim. 3:16).\n^ par. 11 Pascua Fiestapa qepan 15 punchawtaqa Mana Qonchuyoq Tanta Fiestam qallarirqa, chay fiesta ima punchawmanña wichiptinpas samana punchawpaqmi hapiqku. Ichaqa, 33 kaq watapi chay Mana Qonchuyoq Tanta Fiestapa qatiqninman samana punchaw kasqanraykum, ‘hatun samana punchaw karqa’ (Juan 19:31, 42).\nDiosmi ampararqa orqonta purispa palabran apaqkunata\nAmayá pantachisunaykichikta saqekuychikchu\nDiospa Gobiernonpaq tukuyta ruwasun\n“Kaynatam rurankichik qamkunapas yuyariwanaykichikpaq”\n¿Imam sonqoykita tiyachinman qosayki otaq señorayki wañukuptin?\nYachachikuykuna: 2013 Willakuq qellqapa yachachikuyninkuna\nText Qillqakunata hurqunapaq WILLAKUQ (HUÑUNAKUYPI ESTUDIANAPAQ) Diciembre 2013\nWILLAKUQ (HUÑUNAKUYPI ESTUDIANAPAQ) Diciembre 2013


Proverbios 16 | Chuya Qellqa | Bibliapi librokuna\n16 Runaqa sonqonpiqa tanteanmunasqanman hinam.Ichaqa rimaspaqa-rimanqaTayta Diospa munasqanman hinam. 2 Runamanqa limpiopaqmi rikchakapuntukuy ima rurasqanqa.Ichaqa Tayta Diosmi tupunrunapa piensasqantaqa. 3 Tayta Diospa makinmanyá churayimapas ruray munasqaykikunataqa.Paymi qespichinqatukuy imapas ruranaykipaqpiensasqaykikunataqa. 4 Tayta Diosqa tukuy imatam rurarqa kikinpa tanteasqanta rurananpaq.Mana allin ruraq runatapaspaymi rurarqa castiganan punchawpaq. 5 Llapa orgulloso runakunaqaTayta Diospa millakusqanmi kachkanku.Cheqaptapunim paykunaqacastigasqa kanqaku. 6 Cheqap kuyapayakuq kasqanraykumTayta Diosqa runata huchanmanta pampachaykun.Tayta Diosta respetaspamrunaqa mana allinmanta karunchakun. 7 Runapa allin kawsasqanTayta Diosta agradaykuptinqa.Paymi enemigonkunatahawkayaypi kawsachinqa. 8 Allinta ruraspaasllapas ganasqanmi aswan allinqarunamasinta engañasparuna apuyasqanmantaqa. 9 Runam tantean mayninmi puriytaichaqa Tayta Diosmi pusan mayninmi rinanta. 10 Reyqa Diospa rantinpimriman sentenciaspanqa.Manam traicionanmanchuarreglota ruraspanqa. 11 Cabal balanzawan cabal pesoqaTayta Diosmantam hamun.Wayqapi pesakunapas paypa rurasqan kaspanmipaymanta hamun. 12 Reykunaqa mana allin ruraykunatammillakunku.Paykunaqa gobiernontamallin ruraykunawan takyachinku. 13 Reykunapa agradonpaqmiimam kaqllata rimaq runakunaqa.Diospa munasqanman hina rimaqtaqakuyanmi reykunaqa. 14 Rey piñakuruptinqahuk kaqninmi wañurunqa.Yachayniyoq runam ichaqareypa piñakuyninta amachanqa. 15 Reypa uyan kusisqa kaptinqarunam kawsanqa.Paypa favorninñataqmitiempollanpi para hina kanqa. 16 Qori-puro tariymantapasaswan allinqa yachay tariymi.Akllasqa qollqe tariymantapasaswan allinqa entiendey tariymi. 17 Diospa munasqanman hina ruraqkunaqasutillam mana allinmanta rakikunku.Cuidakuq runakunaqavidankutam waqaychakunku. 18 Runaqa alto tukuq rikuriruspanmi chinkarun.Runaqa orgulloso rikuriruspanmi wichirun. 19 Ñakariq runakunawan humillasqa kaymi aswan allinqaorgulloso runakunawan qechusqanku qori-qollqe rakinakuymantaqa. 20 Tayta Diospa palabranta kasukuq runaqa tukuy imapim allin kanqa.Tayta Diospi confiakuq runaqaancha kusisqam kanqa. 21 Allin tanteaq runataqaentiendeqpaqmi hapinqaku.Allin simi runa rimaptinqarunakunam convencekunqaku. 22 Kawsachikuq yaku hinamyachayniyoq runapaq yachayniyoq kayninqa.Mana tanteoyoq runata corregiyqamana kaqllam kanqa. 23 Allin yachayniyoq runaqayachanmi imaynam rimayta.Chayna rimasqanwanmipitapas convencechin allinta. 24 Miel hina miskillañamkuyakuywan pipapas rimasqanqa.Runapa sonqonpaqpas chaynataq tullunkunapaqpashampi hinaraqmi chaykunaqa. 25 Kanmi allin ñanmanrikchakuq ñanichaqa chay ñanpa tukupayninqa wañuyllam. 26 Yarqaymanta kasqanmillamkachin llamkaq runataqa.Mikunayasqanmillamkananpaq ganaschan paytaqa. 27 Mana penqakuyniyoq runaqamana allinllatam tanteachkan.Rimasqankunapasratarichkaq nina hinaraqmi kachkan. 28 Mana allinllata ruraq runaqarunamasinkunatam peleanachin.Cuento qepi runapaskuyanakuqkunatam rakinachin. 29 Daño ruraq runaqaengañanmi amigonta.Mana allinta kawsananpaqmipantarachin amigonta. 30 Ñawinkuna qemchityachiq runaqamana allinkunata rurananpaqmi tanteachkan.Simin kachupakuruq runaqamana allin rurasqanmantam willakuchkan. 31 Kawsayninpi allinta ruraspamachuyaruq runapaqqaumanpi sumaq corona hinamsoqonkunaqa. 32 Kallpasapa soldadomanta aswan allinqaanaq piñakuq runam.Llaqta venceq runamantapas aswan allinqakikillan controlakuq runam. 33 Runaqa Diospa munayninta yachananpaqmichoqan suerteta.Iman rurananmi ichaqahamun Tayta Diosllamanta.


Imaynatam aylluykiwan hawkalla kawsakuwaq | Familia\nImaynatam aylluykiwan hawkalla kawsakuwaq\n“Mosoq pachawan pachakuchkaq hinayá allinkunata ruraspa reqsichikuychik [. . .], sumaq sonqo kaspa, humillakuspa, llampu sonqo kaspa hinaspa pacienciakuspa” (Colosenses 3:12).\nCasarakusqaykichik punchawmantam huk mosoq familiaña kankichik. Tayta-mamaykita hinalla kuyaspaykipas chaynataq respetaspaykipas, kunanqa señoraykitam otaq qosaykitam puntapi churanayki. Wakin familiayki mana chaynata qawaptinpas, Bibliapa nisqanta kasukusqaykim yanapasunki paykunawan hawkalla kanaykipaq hinaspa casado vidaykipi allin kanaykipaqpas.\n1 AMA FAMILIAYKITAQA QONQARUYCHU\nBIBLIAM NIN: “Tayta-mamaykita respetay” (Efesios 6:2). Hayka watayoqña kaspaykipas tayta-mamaykitaqa respetanaykim. Ichaqa señoraykipas otaq qosaykipas tayta-mamanpaqqa tiempochakunanmi. Chaywanqa manam hukmanyanaykichu, Bibliapa nisqanman hinaqa kuyakuyqa “manam envidiosochu” (1 Corintios 13:4; Galatas 5:26).\nAma kaynakunataqa niychu: “Familiaykiqa manam entiendewanchu” otaq “Mamaykiqa manam ima ruwasqaytapas allinpaqchu qawan”, nispaqa\nSeñoraykipa otaq qosaykipa imayna tarikusqanpi piensay\n2 RIMANA KAPTINQA RIMANAYKIM\nBIBLIAM NIN: “Chayraykum qariqa Tayta-mamanta saqespa hukllawakunqa warminmanña chaymi iskayninku huk runa hinallaña kanqaku” (Genesis 2:24). Casarakusqayki qepamanqa yaqapaschá tayta-mamaykiqa hinalla qanmanta nanachikuyta munanqa chaynataq casado vidaykimantapas.\nIchaqa kuyakuywanmi ninaykichik imakunapi mana chaqrukunankupaq (Proverbios 15:1). Iskaynikichikpa familiaykichikwan kusisqa kawsanaykichikpaqqa yanapasunkim humillakuspa, llampu sonqolla hinaspa pacienciakuq kayniki. Yanapasunkitaqmi kuyakuywan aguantanakusqaykichikpas (Efesios 4:2).\nCasado vidaykipi familiaykichik llumpayta chaqrukusqanta qawaspaykiqa hawkalla tarikusqaykichikpi chaymanta rimaychik\nChaykuna pasakuptin imata ruwanaykichikpaq tanteaychik\nAncha allinmi tayta-mamaykichikpa imayna sientekusqanta hinaspa piensasqanta yachaynikichikqa. Paykunaqa tayta-mamayki kasqankuraykum allin kanaykita munanku. Ichapas kunanqa familiayoqña kasqaykirayku sapankuña kasqankuta piensanku. Chaymi Bibliapa nisqanta kasukuspaykiqa hinaspa paykunawan rimaspaykiqa, casado vidaykita mana sasachaspalla paykuna respetasqaykita qawachinki.\n¿Imanasqataq tayta-mamaykupa yanapay munawasqankuqa mana hukmanyanapaqchu?\n¿Imaynatam tayta-mamay respetasqayta chaynataq señorayta otaq qosayta puntapi churasqayta qawachiyman?