تاریخ ایرانی - آیت‌الله هاشمی رفسنجانی: امیرکبیر کارهای یک حاکم اسلامی را کرد/ منتقدان دولت همه از من حکم گرفتند/ حزب کارگزاران را من تاسیس نکردم\nسه شنبه 29 مرداد 1398 19:26\nآیت‌الله هاشمی رفسنجانی: امیرکبیر کارهای یک حاکم اسلامی را کرد/ منتقدان دولت همه از من حکم گرفتند/ حزب کارگزاران را من تاسیس نکردم\nمسعود رفیعی طالقانی: آیت‌الله جزو تاریخ جمهوری اسلامی است و تاریخ جمهوری اسلامی، نمی‌تواند نام اکبر هاشمی رفسنجانی را از صفحات خود بزداید، هرچند در طول سی و اندی سالی که از انقلاب می‌گذرد جریان‌ها و نحله‌های فکری - سیاسی بسیاری برخاسته‌اند و سپس به زودی بر افتاده‌اند اما هاشمی خود، یک تنه، یک نحله بوده است. قضاوتش هم به آسانی میسر نیست، چرا که در تاریخ ۳۰ ساله ایران کارنامه پر فراز و نشیبی دارد. یک روز تئوری‌پردازان اصلاح‌طلب نوشتند نمی‌توان بر دستگاه فکری و اندیشگی آقای هاشمی نظر نقادانه انداخت، زیرا او اساسا به آن معنای تئوریک، دستگاه فکری روشنی ندارد و بیشتر مرد میدان بوده است. شاید همین بهترین تفسیر باشد زیرا هاشمی در زیست سیاسی- اجتماعی‌اش چه قبل از انقلاب اسلامی و چه بعد از آن در میانه کارزار بوده است با خواست‌های خود و پراکسیس خودش. آنچنان که هنوز هم - گرچه در دو سال گذشته متهم به سکوت معنادار سیاسی است- در میانه کارزار است، با این تفاوت که امروز، آماج حملات بسیار است و شاید سرخورده از جبر تاریخ باشد! این یک گفت‌وگوی سیاسی با وی نیست بر‌خلاف آنچه همگان این روز‌ها انتظارش را می‌کشند - که آقای هاشمی حرف‌های دلخواه آنان را بزند و او بی‌توجه به این موضوع حرف‌های دلخواه خودش را می‌زند - بلکه بیشتر یک گفت‌وگوی تاریخی است با یک مولف تاریخ. کسی که در هوای استبدادی دهه ۴۰ شمسی کتاب امیرکبیر قهرمان مبارزه با استعمار را نوشت و بحق می‌توان گفت کتابی است که می‌تواند مرجع قرار گیرد. فاصله اما از هاشمی مولف تا هاشمی سیاستمدار زیاد نیست و نمی‌شود خیلی به تفکیک این مرز‌ها پرداخت. او در تمام سال‌های بعد از نوشتن امیرکبیر خواسته است که اصلاح‌گر و توسعه‌گرا باشد که بحث درباره توفیق یا عدم توفیق آن در این مجال اندک نمی‌گنجد. با این وصف اما یک روز سردار سازندگی بود و روزی دیگر سازندگی‌اش به سراب تشبیه شد و روز سوم رفت در زمره آنان که اشرافیت را در ساخت جمهوری اسلامی رواج داده‌اند. اما حالا چند سالی است که او سیاسی‌تر از همیشه دیده می‌شود و نیز مطالبات از وی سیاسی‌تر از هر زمان دیگر است. گفت‌وگوی پیش‌رو درباره امیرکبیر است و مولفی که از او نوشته و بعد توانسته است بر مسند چون امیرکبیری تکیه زند و سپس به زودی ناکام شده. گرچه هنوز هم کسی نمی‌داند آیا هاشمی در فرجام سیاست‌ورزی خویش است یا نه. در ضمن نگارنده این سطور برخلاف خیلی‌ها که می‌گویند هاشمی سکوت کرده است، وقتی در برابر او نشست در او نشانه‌هایی از سکوت ندید. هاشمی سکوت نکرده است بلکه هاشمی حرف خود را می‌زند.\nجناب آقای هاشمی ابتدا از وقتی که در اختیار ما گذاشتید، تشکر می‌کنم. برایم خیلی جالب بود که نخست نه به عنوان کسی که در ساختار جمهوری اسلامی همیشه حضور فعال و درجه بالایی داشته، بلکه به عنوان یک مولف و به خاطر نویسنده کتاب «امیرکبیر قهرمان مبارزه با استعمار» خدمت حضرتعالی رسیدیم. پرسش نخست مربوط به دغدغه شما در سال ۱۳۴۶ است که کتاب امیرکبیر را نوشتید. شما بر اساس چه دغدغه‌ای در آن سال که اوج خفقان رژیم شاه بود دست به نگارش این اثر زدید؟ خصوصا اینکه در نهاد روحانیت هم کمتر کسی به یک مساله مهم تاریخی می‌پرداخت و با یک متدلوژی علمی اقدام به نوشتن کتاب می‌کرد. از دغدغه خودتان درباره نوشتن کتاب امیرکبیر بفرمایید.\nبسم‌الله الرحمن الرحیم، تقریبا از کودکی و دوره نوجوانی با زمینه این مسایل آشنا بودم و زندگی در روستا و به اضافه مسایلی که بعدا در قم با آن مواجه شدم، چون فضا یک مقدار باز شده بود و اینکه در حوزه هم مسایلی بود و باز از نیمه دهه چهارم یعنی از سال ۳۵ یا ۳۶ که مجله و سالنامه داشتیم در کار مطبوعاتی بیشتر با این مسایل آشنا شدم. مجموعه این عوامل که با هم تاثیرش را می‌سنجیم، فکر می‌کنم مقدمه رسیدن به مرحله‌ای شد که اقدام به نوشتن کتاب امیرکبیر کردم. شاید دوران کودکی در روستا پس از تولد در سوم شهریور ۱۳۱۳ که خیلی زود به جنگ دوم جهانی رسیدیم و مشاهده سختی‌های دوران جنگ که مردم خیلی زجر کشیدند و درک قحطی آن زمان نیز در این خصوص موثر بود.\nسال ۱۳۲۰ سال اشغال ایران بود که هفت سال قبل از آن، شما هفت ساله بودید...\nمن کودک بودم که در سال ۱۳۱۴ جنگ شروع شد، اما مشاهداتی که در روستا می‌کردیم، روستای ما خیلی منزوی بود و اصلا رابطه‌ای با شهر نداشت. ناامنی خیلی شدید بود. دزد‌ها می‌آمدند و غارت می‌کردند. بیکاری واقعا کشنده بود. خیلی خوب یادم است که یک کارگری حاضر بود تمام وقت کار کند برای اینکه یک کیلو ارزن بگیرد. آن زمان جو و گندم که نان مردم بود، کمتر پیدا می‌شد. ارزن می‌کاشتیم زود جواب می‌داد و محصول خوبی هم بود. منتها برای نان نبود. ولی خیلی از مردم یونجه و منداب و سبزیجاتی که معمولا برای خوراک انسان نیست را می‌خوردند که اگر همین هم گیرشان می‌آمد، راضی بودند. این‌ها زمان رضاخان بود که کلی ادعاهای بزرگ بزرگ می‌کردند. البته این شرایط در زمان جنگ بود اما با این اوصاف در خانواده، ما مقداری آب و زمین داشتیم و می‌کاشتیم و هزینه‌های سالانه خانواده تامین می‌شد. شرایط آنقدر سخت بود که باید گندم‌ها را جایی مخفی می‌کردیم. و الا می‌بردند. به مردم هم در حد امکان کمک می‌کردیم. آن دوره با دیدن آنچه می‌گذشت مثل زورگویی امنیه‌ها که با اسب به ده می‌آمدند و خیلی زور می‌گفتند. این حالاتی بود که در روستا مشاهده کردم. وقتی هم که بعد از شهریور ۲۰، کم‌کم فضا قدری باز شد، ولی طول کشید تا آثار این فضا به روستا‌ها رسید. در سال ۱۳۲۷ به قم رفتم. در قم فضای حاکم، فضای سیاسی- مذهبی بود ملی‌گرا‌ها و توده‌ای‌ها هم بودند. آنجا دیگر در مسایل سیاسی و وضع کشورهای زورگو و استعماری وارد شده بودیم. وقتی که کار مطبوعاتی‌ام را شروع کردم، به عمق مسایل وارد شدم. قبل از اینکه من امیرکبیر را بنویسم، سرگذشت فلسطین را ترجمه کردم. مقدمه‌ای نوشتم که اگر شما آن مقدمه را ببینید، متوجه می‌شوید که من در آن زمان چه حالتی نسبت به استبداد و استعمار داشتم.\nدر بخشی از مقدمه این کتاب در مورد تجاوزات استعمارگران آمده است: استعمار: شاید در تمام الفاظ روی زمین، هیچ لفظی به سرنوشت شوم و نفرت‌بار کلمه «استعمار» مبتلا نشده باشد. قبل از آنکه بشر به غارت و چپاول کشورهای ضعیف و بی‌پناه به شکل سیاسی دست بزند، این لفظ در ردیف بهترین و آبرومند‌ترین الفاظ قرار داشته است.\nکشورهای بزرگ توسعه‌طلب، وقتی که به فکر غارت ثروت و اعتبار کشورهای ضعیف افتادند و از طرفی مایل بودند آنان را دزد و غارتگر و یاغی و طاغی نامند، گرچه عمل آن‌ها خیلی بی‌شرمانه‌تر از دزدان عادی باشد، کلمه آبرومند «استعمار» را دستاویز قرار دادند؛ لفظی که در ظاهر نوید سعادت و ترقی و تکامل می‌دهد، روح می‌دهد و امید ایجاد می‌کند. این کلمه را برگزیدند تا ادعا کنند: ما برای تامین سعادت و رفاه شما آمده‌ایم که دست شما را بگیریم و به قافله تمدن برسانیم و از همه مزایای کشورهای متمدن برخوردار سازیم: زندگی بهتر، لذت بیشتر، بهره‌برداری کامل‌تر از امکانات طبیعی و انسانی. این لفظ که چنین مفهومی وسیع، عالی، دلفریب و ارزنده‌ای دارد، برای چنان هدف وحشیانه، خائنانه و بی‌رحمانه‌ای برگزیده شد و شاید برای اولین بار همه جنایات بشری با ظاهر بسیار فریبنده برای مدت نامعلومی جلوه کرد. غارت عقل و شعور: سرانجام آبروی یک لفظ و تعلیمات غلط و دروغ کلیسا برای همیشه نمی‌توانند در مقابل واقعیات مسلم و محسوس مقاومت کنند. جنایات استعماری چیزی نیست که برای همیشه پشت پرده بماند. این‌ها می‌خواهند در برابر چشم مردم از همه چیز آن‌ها بهره بگیرند، خونشان را در شیشه کنند، مال و جان و ناموس و شرافت و حقوق سیاسی- اجتماعی- اقتصادی و... در مورد مردم استعمارزده باید مفهوم و مصداق نداشته باشد از این رو باید قبل از هر چیزی، عقل و ادراک مردم را دزدید و فهم و شعور ملت‌ها را چپاول کرد و آن‌ها را در جهل و بی‌خبری نگه داشت تا مثل حیوان بار بکشند و استثمار شوند و نفهمند. باید چشم آنان را بست تا مثل الاغ کارگاه روغن‌گیری از آنچه بر آنان می‌رود، بی‌اطلاع باشند.\nقرآن کریم درباره اهل عذاب می‌فرماید: «اوْ کُنّا نَسْمَعُ اوْ نَعْقِلُ ما کنا فی اَصحابِ السَّعیر؛ اگر درک و شعور و فهم داشتیم در آتش سوزان نبودیم.» این بد‌ترین، بی‌رحمانه‌ترین و جنایت‌بار‌ترین ضربه استعمار است که بر پیکر ملت‌های استعمارزده، چه مستعمرات و چه ممالک ظاهرا مستقل، ولی تحت نفوذ و سلطه استعمار، به دست استعمارگران وارد می‌آید.\nاین مردم فلک‌زده باید از فرهنگ و علم و ادب، به معنای واقعی به کلی محروم باشند و درهای فضیلت به روی آن‌ها بسته شود. راستی آمار بی‌سوادان مستعمرات در نیمه دوم قرن بیستم، لرزه بر اندام هر انسان شرافتمندی می‌اندازد. پاتریس لومومبا، ضمن نطقی که در جشن استقلال کنگو در حضور پادشاه استعمارگر بلژیک ایراد کرد، گفت: «در سراسر مملکت ما تعداد تحصیلکرده‌ها از ۲۰۰ نفر تجاوز نمی‌کند و برای هر ۵۰ هزار نفر، یک دکتر نداریم.»هنوز که هنوز است در سراسر کنگوی ۱۴ میلیون نفری یک طبیب یا یک مهندس سیاهپوست، که از مردم اصلی کنگو باشند، وجود ندارد.\nدست استعمار تاکنون نگذاشته الفبای زبان اصلی کنگو [لنگاله] ترسیم شود و به طور کلی آن را نسخ کرده است و حتی یک کتاب یا یک روزنامه به زبان اصلی کنگویی در سراسر خاک کنگو که بیش از ۲/۷۰۰/۰۰۰ کیلومترمربع [یک برابر و نیم ایران] است، وجود ندارد.\nدر آنگولا، مستعمره پرتغال، با ۴/۵۰۰/۰۰۰ جمعیت فقط ۷۵۰ نفر، آن هم با برنامه قرون وسطایی به تحصیل می‌پردازند و در مدت ۳۵۰ سال استعمار، فقط چهار نفر آنگولایی توانسته‌اند خود را به دانشگاه برسانند و تازه این‌ها پس از فراغت از تحصیل، از مراجعت به وطن و خدمت به هموطنان خود محروم شده‌اند.\nقبل از آنکه الجزایر به چنگال فرانسه بیفتد، به اعتراف ژنرال فاتح آن کشور، تقریبا تمام مردم الجزایر سواد خواندن و نوشتن داشتند، ولی در اثر فجایع استعمار و مبارزه با شعور مردم، در سال ۱۸۸۷ میلادی، طبق آمار رسمی دولتی از ۵۰۰هزار بچه الجزایری که در سن تحصیلی قرار داشتند، فقط ۹۶۳ نفر مشغول تحصیل، آن هم در مدارس مخصوص فرانسویان بوده‌اند.\nدر این زمان که ممالک آزاد جهان می‌کوشند تا مرگ آخرین بی‌سواد مملکتشان را جشن بگیرند، در سرزمین‌های اسیر دست گرگان استعمار، چه رسمی و چه غیررسمی، آمار بی‌سواد‌ها بر محور ۹۵- ۸۵ درصد دور می‌زند.\nقسمتی دیگر از جنایات استعمار: اگر استعمارگران متمدن! مثل بخت‌النصر، چنگیزخان و... حمله می‌کردند، می‌زدند، می‌بستند، می‌کشتند و غارت می‌کردند، برای ارضای حس توسعه‌طلبی مرز‌ها را می‌شکستند و همه‌جا را از زیر پرچم خود درمی‌آوردند، از این غارت و چپاول سیستماتیک و دیپلماتیک به مراتب بهتر بود، زیرا تا حدی مردم غارت‌زده از مزایای رعیت بودن دولت فاتح بهره‌مند می‌شدند.\nاین غارتگران جدید، قسمت اعظم جهان را در طول چند قرن، زیر سلطه خود گرفته‌اند و بدون اینکه مردم غارت‌زده از مزایای تابعیت دولت‌های استعمارگر استفاده کنند، همه دار و ندارشان به یغما رفته است. انگلستان، رب‌النوع استعمار، ده‌ها و گاهی صد‌ها سال از سرزمین‌های برمودا، ایرلند شمالی و جنوبی، هندوراس انگلیس، جزایر باهاماس، جزیره گرینلند، جبل‌الطارق گرفته تا شیخ‌نشین‌های خلیج‌فارس، حجاز، یمن و ده‌ها سرزمین دیگر را میدان ترک‌تازی یا به تعبیر بهتر اروپایی تازی خود قرار داده است. از این سرزمین‌های وسیع و پهناور و جزایر پر ثروت عقب نگه داشته شده، میلیارد‌ها میلیارد لیره ثروت، به غارت و چپاول برده و می‌برد. سال‌های متمادی تمام وسایل حمل و نقل زمینی، دریایی و هوایی انگلستان از این کشور‌ها تامین می‌شود. از نفت، الماس، طلا، نقره، پلاتین و سرب گرفته تا پنبه، برنج، نیشکر و... را به طرف اروپای به اصطلاح متمدن! حمل می‌کردند و می‌کنند و در مقابل، به کشورهای مستعمره رسمی هیچ نمی‌دادند و به کشورهای ظاهرا مستقل، از قبیل ایران، عراق، ترکیه، پاکستان، حجاز، یمن و... داروهای کهنه بی‌خاصیت یا مضر، اسلحه‌های از رده خارج شده، نایلون، سیگار، مواد مخدر، شراب، کنسرو و اجناس کهنه و مستعمل که هر روز احتیاج به ابزار و اسباب یدکی گران‌قیمت داشته باشد، تحویل می‌دادند و می‌دهند. فرانسه استعمارگر و افسون کار هم سال‌ها و گاهی قرن‌ها سرزمین‌های پهناور الجزایر، ماداگاسکار، آفریقای غربی، مالایا، آفریقای اکواتری، گابن، سومالی فرانسه، جزایر کمورو، رونین، گادلوب مارتینگ، جزایر سنت‌پروکلن، گینه فرانسه، پولینزی، جزیره پنس، مجمع الجزایر والیس، جزایر سویالتی، جزایر هولون، فوتونا، متصرفات قطب جنوب، کامبوج، کامرون، ویتنام، موناکو، سار، هائیتی، توگو، تونس، حبشه، لیبی، مراکش و ده‌ها کشور دیگر را غارت و چپاول کرده و مثل همکار استعماری خود انگلیس، هستیشان را به تاراج برده و می‌برد.\nپرتغال حیله‌باز و استعمارگر هم در مناطق جزایر دماغه رود، گینه پرتغال، جزایر سان‌توم، جزایر پرینسیب، آنگولا، موزامبیک، گوا، دامایو، دیو، ماکائو، تیمور پرتغال و... دست‌کمی از همکاران خود در یغما و تاراج و ظلم و ستم و جنایت ندارد. جنایات بلژیک در کنگو و مستعمرات دیگر، کمتر از برادران استعمارگر او نیست. آمریکا که خود قرن‌ها زیر سلطه استعمار بریتانیا دست و پا می‌زد و پس از مبارزات فراوان استقلال‌طلبی، زنجیر اسارت را پاره کرد، وقتی به میدان رسید که حریفان، اغلب نقاط قابل استعمار را تصرف کرده بودند و جای خالی کم پیدا می‌شد. هر جا رفت با ماموران وزارت مستعمرات انگلستان و سایر غربی‌ها مواجه شد. این کشور هم بیکار ننشست و به فکر تجدید اسارت ملت‌هایی افتاد که با عمری مبارزه و به قیمت دادن خون عزیزان خود، تازه از زیر زنجیرهای گران استعمار بیرون آمده بودند و برای سر و سامان دادن به مملکت‌های ورشکسته و غارت‌زده خود در تکاپو بودند. با انعقاد پیمان‌های نظامی، عمرانی و سرمایه‌گذاری و با اعزام کار‌شناس و مستشار و... در این کشور‌ها جای پایی باز کرد و برای مبارزه با کمونیست‌ها و اخلال‌گران که اغلب خود مولود بدرفتاری‌ها و جنایات همین عمال استعمار غربی و نتیجه نارضایتی‌های ملت‌ها از دخالت‌های نابجای امپریالیسم است، در این سرزمین‌ها پایگاه نظامی برای خود درست کرد و ارتش‌های آن‌ها را که باید تنها مدافع منافع ملت باشند، در راه مصالح استعماری خود قبضه و استخدام کرد و رفته‌رفته با قبضه اقتصاد و سیاست، از نو ملت‌ها را به زنجیر کشید. استعمار سرخ هم، در این میان از نارضایتی عمومی معلول استعمار پلید غرب بهره‌برداری کرد و با ماسک فریبنده حمایت از مظلوم و گرفتن حق کارگر و شکستن سد قدرت قلدر‌ها به جان مردم افتاد و روی هم رفته روزگار ملت‌های ضعیف را تباه و سیاه کردند. این را هم تذکر دهم که منظورم از استعمار، تنها همان شکل شناخته شده و به اصطلاح رسمی و قانونی آن نیست، بلکه نظرم به هر نوع اعمال نفوذ و بهره‌برداری و استثمار بیگانگان از کشورهای دیگر، خواه مستعمره رسمی و خواه تحت‌الحمایه و خواه ظاهرا مستقل است.\nمقدمه خیلی سنگینی است. قبل از آن مطالعات زیادی انجام دادم. شرایط اکثر کشورهای استعمارزده را مطالعه کردم و دیدم که چه چیزی از آن‌ها می‌گرفتند و چه می‌دادند و چگونه رفتار می‌کردند و همه را در آن مقدمه آوردم. وقتی به دلیل شروع مبارزه، کار مکتب تشیع هم مشکل شد، کتاب فلسطین را منتشر کردیم. در تحلیل‌های آن زمان نقش مخرب دو عامل استبداد و استعمار برای من کاملا روشن بود که مثل دو لبه قیچی حقوق ملت‌ها را مصادره می‌کردند و فکر می‌کردم این دو عامل از مهم‌ترین عوامل مشکلات مردم، فقر، فلاکت، عقب‌افتادگی، تبعیض‌ها و زورگویی‌ها هستند حتی اعمال مستبدان را هم پای استعمار می‌گذاشتیم، چون استعمارگر‌ها می‌آمدند با این‌ها می‌ساختند و آن‌ها را تقویت و به کمک این‌ها غارت می‌کردند. این دو مساله ذهن مرا مشغول کرده بود. قبلا اشاره کردم که عقب‌افتادگی کشور را از کودکی حس کرده بودم و در منطقه خودمان (نوق رفسنجان) لمس کرده بودم که چقدر وضع مردم بد است. روستای ما تنها روستایی بود که بین ۶۰، ۷۰ روستای جلگه نوق دارای آب شیرین بود، آبی که مصرف می‌کردیم از مسیر چهار روستا عبور می‌کرد و همه امراض مسری در آن پیدا می‌شد. چون مردم در مسیر آب، هم لباس می‌شستند و هم آنجا آب‌تنی می‌کردند و این آبی بود که مصرف می‌کردیم. اکثر مردم در اثر همان میکروب‌ها در مقابل انواع بیماری‌ها واکسینه شده بودند و عده‌ای هم می‌مردند. اوضاع این‌گونه بود. جاده نبود. حالت عقب‌افتادگی در کشور ملموس بود. با تحلیل‌هایم به اینجا رسیده بودم که استعمار و استبداد عامل این‌ها هستند و استعمار را در مقدمه کتاب «سرگذشت فلسطین یا کارنامه سیاه استعمار» بسیار برجسته دیدم. در تاریخ قرن اخیر، شاید سخت‌ترین صحنه‌ها را شما در دوران تکوّن اسراییل بتوانید پیدا کنید. وقتی کتاب را ترجمه می‌کردم، بسیار تحت تاثیر قرار می‌گرفتم. بار‌ها کتاب را زمین می‌گذاشتم و گریه می‌کردم و خودم را خالی می‌کردم و بعد دوباره شروع می‌کردم. حالت بدی را آنجا پیدا کرده بودم. استبداد را مخصوصا در دوران مبارزه با همه وجودمان تا سال ۴۵ لمس کرده بودیم. فکر می‌کردم، اگر بتوانیم با این دو مورد باید مبارزه کنیم.\nچیزی که برای من جالب است این است که شما کتاب را تقدیم کرده‌اید به همه مسلمانانی که از انحطاط کشورهای اسلامی رنج می‌برند. غیر از این مواردی که گفتید و کامل برشمردید به علاوه عقب‌ماندگی‌ای که در کشور ایران حاکم بود، آیا عامل دیگری در تعریف انحطاط کشورهای اسلامی در ذهن شما وجود داشت که همین الان هم دارد. انحطاط کشورهای اسلامی از منظر شما یعنی چه؟\nبله، وقتی که از استعمار صحبت می‌کنم، آن موقع شامل کشورهای آفریقایی و آمریکای لاتین و کشورهای اسلامی و تقریبا همه کشورهای منطقه ما می‌شد و عقب‌افتادگی آن‌ها را خوب لمس می‌کردم. گفتم که کارم مطبوعاتی بود. قضیه فلسطین یک نمونه خیلی روشن برای من بود. برایم قطعی بود که عامل همه این‌ها استبداد و استعمار است. اگر استبداد نبود مردم به فلاکت خودشان پی می‌بردند و قیام می‌کردند. استبداد مردم را مهار می‌کرد. در فضای امنی که برای استعمارگران ایجاد می‌کرد. آن‌ها هم هرچه می‌خواستند می‌دادند و هرچه می‌خواستند، می‌بردند.\nشما به عنوان یک روحانی در سال ۱۳۴۶ این کتاب را منتشر کردید که قاطبه روحانیت در حوزه‌های علمیه، مشغول درس‌های حوزوی بودند. ولی ظاهرا از آن صف جدا شدید. دلیل این چه بود که شما غیر از کارهای عادی حوزه، کارهای بیشتری کردید. اینکه حوزه مطالعاتی شما عوض شده دلیلش چیست؟\nدر سالی که مکتب تشیع را راه انداختیم، یک سالی از انتشار مکتب اسلام می‌گذشت. البته آن را آقای شریعتمداری و دوستانشان راه انداخته بودند که به خاطر مواضعی که داشتند، خیلی مورد قبول ما نبود اما در آن موقع، در قم طلاب کمتر روزنامه می‌خواندند. حوزه، راه خودش را می‌رفت و سیاسی هم نبود، آیت‌الله العظمی بروجردی (ره) برای اینکه حوزه ضربه نخورد و مثل زمان‌های گذشته منهدم نشود، ملاحظه می‌کردند. حوزه سیاسی نبود؛ مگر افراد خاصی. من از آن فضا فاصله گرفتم و به اتفاق آقایان باهنر و صالحی کرمانی و مهدوی که اخیرا مرحوم شد، این کار را انجام دادیم و راه جدیدی در حوزه باز کردیم. اگر مجموعه مکتب تشیع را ببینید، سطح مقالات خیلی بالا و عالی بود و شخصیت‌های بزرگی هم برای ما مقاله می‌نوشتند. هم دانشگاهی و هم روحانی. فضای ذهنی ما با آنچه که در حوزه مرسوم بود یک مقدار فاصله گرفته بود و وارد مبارزه هم که شدیم، به دلیل مبارزه، دستگیر و شکنجه شدیم و هم به زور ما را به سربازخانه بردند و سربازی غیرقانونی رفتیم و بعد سرباز فراری شدیم. فضای آن زمان این‌گونه بود. در این فضا بعد از ترجمه کتاب کارنامه سیاه استعمار، به نوعی غیررسمی در عرصه حضور داشتم. چون وقتی سرباز فراری شدم، خیلی نمی‌توانستم علنی منبر بروم. از این‌رو سراغ تحقیق و نوشتن رفتم.\nبعد از اینکه مقداری وضع ما عادی شد، دوباره یک گروه مخفی داشتیم که لو رفت و ما همراه عده‌ای از مدرسین قم که به نوعی همه مبارز بودیم، دوباره متواری شدیم. من و آیت‌الله خامنه‌ای از قم به تهران آمدیم. در تهران زندگی نیمه مخفی‌ای داشتیم. در این شرایط تحقیق و نوشتن برای ما مهم بود. در تحقیقات به کتاب میراث‌خوار استعمار نوشته مهدی بهار برخورد کردم. یک مقاله درباره امیرکبیر داشت. من از قبل، تا حدودی امیرکبیر را می‌شناختم. مقاله خیلی خوبی بود و تفکرم را تحت تاثیر قرار داد. بعد از آن در این مورد دنبال تحقیق رفتم. برای تحقیق به کتابخانه مجلس در بهارستان می‌رفتم که آن موقع خیلی خلوت بود و گاهی محققان به آنجا می‌رفتند. اسناد خوبی وجود داشت و هرچه می‌خواستم در آنجا پیدا می‌شد. تحقیق کردم و امیرکبیر را خوب شناختم. اینکه می‌گویید که چطور این انتخاب را کردم، علتش این بود که وقتی روی تاریخ زندگی امیرکبیر تحقیق کردم، فهمیدم که وی کارهای اساسی‌ای که کرده همان‌هایی است که اگر یک فرد مجتهد هم می‌خواست اسلام را پیاده کند، همان اقدامات را می‌کرد. فرض کنید گاهی در مورد فرایض دینی مانند نماز، روزه و دعا و این موارد صحبت می‌کنیم که امیرکبیر این‌ها را هم داشت. ولی کار اساسی او این بود که سراغ مسایل اساسی رفت که در یک کشور اسلامی باید انجام شود. تعلیم علوم جدید از دستورات اولیه قرآن است. پیغمبر (ص) وقتی در یک شبه‌جزیره بی‌سواد کامل برگزیده شد تا مردم را عالم کند، قطع سلطه کفار و بیگانگان از وظایف عمده اسلامی است، آباد کردن زمین و محیط از وظایف اصلی حکومت اسلامی است، مبارزه با عوامل استبداد، زورگویی و ظلم از وظایف اصلی است. اقدامات سازنده امیرکبیر، از جمله شئون حکومت اسلامی است. ما هم اسلام را می‌شناختیم. آن موقع که این کتاب را می‌نوشتم، دوران تحصیل قم من تا سطح اجتهاد کامل شده بود و بعد از آن دیگر درس نرفتم و در تهران بودم. استنباط کردم کارهایی که کرده کارهای حقیقتا یک حاکم اسلامی است. متاسفانه کسانی که آن روز‌ها برای امیرکبیر می‌نوشتند به نوعی روشنفکرهایی مثل فریدون آدمیت و این‌ها بودند که خیلی نظر خوبی به مذهبی‌ها نداشتند. به گونه‌ای می‌نوشتند که گویی امیرکبیر با افکار مترقی‌ای که داشت برای نیروهای دینی مطلوب نبود. خیلی روشن بود که برداشت این‌گونه بود. علتش هم این بود که مذهبی‌ها بعد از مشروطه که آن گونه ضربه خوردند، یک مقدار ذهنیتشان از فضای سیاسی و حکومتی و این‌گونه انسان‌هایی که ترویج توسعه و ترقی می‌کنند، دور شد. فضای حوزه با امیرکبیر آشنا نبود. احساس کردم وظیفه‌ای که به عنوان یک طلبه آشنا به این مسایل دارم و ضرورتی برای حوزه می‌دیدم این است که کار را انجام بدهم. در کتاب هم نوشتم و این سوال جزو سوالاتی بود که از من می‌شد و من هم توضیح دادم.\nاین کتاب هیچ وقت به دست امام خمینی هم رسید؟\nنمی‌دانم چون امام (ره) آن موقع تبعید بودند. امام بعد از قضیه کاپیتولاسیون تبعید شدند اما کتاب فلسطین را وقتی منتشر کردم، امام دیدند، خیلی روی آن تکیه کردند. در جلسه علما که هفتگی بود، مطرح کردند و با اصرار و تاکیدات امام، مساله فلسطین در مبارزات آمد.\nجناب آقای هاشمی، بعد از انتشار این کتاب نسبت و فاصله شما با نیروهای ملی و روشنفکران تغییر کرد؟ آیا به این نیرو‌ها نزدیک‌تر شدید؟ تغییری در فاصله نیروهای ملی و نهاد روحانیت و روشنفکر‌ها به وجود آمد؟\nقبل از اینکه این کتاب را بنویسم، این ارتباط وجود داشت. چون مبارزه از سال ۴۰ شروع شد و در آن موقع نیروهای دانشگاهی مثل نهضت آزادی و بخشی از جبهه ملی که هنوز مبارزه می‌کردند و حتی توده‌ای و این‌ها که بودند، بی‌ارتباط نبودیم. نقطه مشترک ما مبارزه با رژیم و همچنین استعمار بود. از این‌رو لازم نبود که چنین کتابی بنویسیم که عکس‌العمل داشته باشد ولی کتاب جای خودش را زود باز کرد.\nیعنی از آن استقبال شد؟\nخیلی استقبال شد و چون حق طبع محفوظ نشده بود تا امروز ده‌ها چاپ خورد. هر کس خواسته چاپ و منتشر کرده است. کتاب در جلسات مطرح می‌شد. جلسات آن موقع در گروه‌های ۱۰ نفری، مخفی و غیررسمی به عنوان مراسم روضه‌خوانی و مجالس قرآن، بین گروه‌های سیاسی انجام می‌شد که این کتاب متن درسی آن‌ها شده بود. همان‌طور که قبلا هم فلسطین متن درسی شده بود.\nشما در کتاب از دو الگوی ضد استعماری و ضد استبدادی نوشته‌اید و الان در فرمایش‌های شما هم بود. از دوره ۱۳۴۰ و اوج‌گیری مبارزات انقلاب اسلامی تا پیروزی انقلاب و بعد از آن، که به هر حال شما در ساختار حاکمیت جمهوری اسلامی نقش‌های زیادی داشتید، از این دو الگو چقدر برای رفتار سیاسی - اجتماعی خودتان بهره گرفتید؟\nگفتم من قبلا آن تفکرات را داشتم که به امیرکبیر رسیدم و ایشان را مصداق خوبی برای یک نمونه مناسب برای کشورهای جهان سوم دیدم. این‌طور نبود که بخواهد برای من الگو باشد. من این تفکر را از پیش داشتم. یعنی به اندازه کافی هم از استعمار متنفر بودم و به موضوع سازندگی هم از جوانی علاقه‌مند بودم، چون می‌دیدم چه بر سر بخش‌های عمده کشور آمده است؟ نیاز به سازندگی و این‌گونه مسایل حتی مربوط به زندگی قبل از کتاب است. حتی قبل از پیروزی انقلاب، سخنرانی‌ها و جلسات مهم من معطوف به همین مسایل سیاسی، اجتماعی و توسعه کشور و جهان اسلام بود. این‌طور نیست که با این تالیف تفاوت زیادی کرده باشم. برای مکنونات ذهنی خودم مصداق خوبی پیدا کردم که آن امیرکبیر بود و آن‌ها را با وضع امیرکبیر منطبق کردم و نوشتم.\nشما تلاش کردید بعد از انقلاب هم این دو الگو را همیشه حفظ کنید؟\nهنوز هم همین‌طور فکر می‌کنم. این روحیه نه به دلیل اینکه امیرکبیر را نوشتم، بلکه از اوایل پیروزی انقلاب دنبال توسعه بودیم. خاطرم هست اوایل انقلاب که همه کار‌ها تعطیل شده بود و سرمایه‌گذار‌ها رفته بودند و دولت انقلابی شکل نگرفته بود و فقط جوان‌های انقلابی و مبارز بودند، در واقع همه چیز تعطیل شده بود روزی با آیت‌الله موسوی اردبیلی به خیابان می‌آمدیم. برای اولین بار دیدیم که روی یکی از ساختمان‌های نیمه‌تمام، کار را شروع کرده‌اند. کلی خوشحال شدیم که پس از انقلاب ساخت‌و‌ساز در کشور شروع شده است. همین آرزو را برای انقلاب داشتم. منتها در جنگ مجال پرداختن به سازندگی وجود نداشت. به محض اینکه دفاع مقدس تمام شد اولین کاری که آغاز کردیم و تاکید و خواست امام هم بود، سیاست سازندگی و بازسازی را نوشتیم و با تایید امام (ره) به طرف این بخش رفتیم.\nدر افکار عمومی خصوصا در سال‌های بعد از ریاست‌جمهوری شما - به استثنای سال‌های اول دوره اصلاحات- خیلی‌ها نظر و دیدگاه‌شان این بود که می‌گفتند آقای هاشمی امیرکبیر دوران معاصر ایران هست یا می‌خواسته باشد. جناب آقای هاشمی، من با توجه به سعه‌صدری که از شما سراغ دارم می‌خواهم یک سوال را خیلی شفاف پاسخ بدهید. شما خودتان درباره این موضوع و این دیدگاه نسبت به خودتان چه نظری دارید؟ آیا می‌خواستید امیرکبیر دوران معاصر باشید؟\nهمان‌طوری که می‌دانید عمر صدراعظمی امیرکبیر حدود سه سال بود و کارش را شروع کرد، آن همه سلطه اجانب و نفوذ سفارتخانه‌ها و وضع بد دربار و هزار فامیل و این‌ها خیلی به وی میدان نداد. یک نمونه‌هایی از کار را در همه بخش‌ها امیرکبیر آغاز کرد. شرایط بعد از دفاع مقدس ایجاب می‌کرد که در آن زمان ده‌ها برابر از آنچه که امیرکبیر توانست به سراغ آن برود، انجام شود. کشور در همه زمینه‌های زیربنایی عقب بود و باید به همه آن‌ها می‌پرداختیم که پرداختیم. خیلی موارد روبنایی یا خرابی‌های جنگ، حقیقتا برای کشور کشنده بود. غرب و جنوب کشور منهدم شده بود. به علاوه عقب‌افتادگی ناشی از رژیم طاغوت را هم داشتیم. فکر می‌کنم امیرکبیر در یک فرصت کوتاهی در آن شرایط، کارهای خوبی شروع کرد. مثلا با همه همتی که کرد دارالفنون را تازه داشت تاسیس می‌کرد، وقتی که ایشان مغضوب شد و در حال تبعید بود، اتریشی‌هایی را که برای آموزش دعوت کرده بود به ایران آمده بودند. نگران این بود که این‌ها می‌آیند و به آن‌ها بی‌احترامی می‌شود. بسیاری از کار‌ها در حال شکل دادن بود. اما شرایط بعد از انقلاب این‌گونه نبود. وقتی بعد از انقلاب کار را شروع کردیم دانشگاه‌های بزرگ از زمان طاغوت در ایران بود و بالاخره موارد دیگری هم بود. بسیاری از اقدامات وی به عمر سیاسی‌اش کفاف نداد و بعد از وی ساخته شد. ساخت سلاح برای قدرت نظامی خیلی محدود بود. قورخانه‌ای داشتند که گاهی چند تا توپ می‌ساختند و امثال این‌ها. اصلا قابل مقایسه با وضعیت بعد از انقلاب نبود. اما مبنای کار و شیوه کار امیرکبیر نشان می‌داد که اگر به او فرصت می‌دادند به همه این‌ها در همان زمان شبیه ژاپن می‌رسید. دوران امیرکبیر و آغاز توسعه ژاپنی‌ها با هم مقارن بود. ژاپنی‌ها متوقف نشدند. اما ما متوقف شدیم. فکر می‌کنم شرایط ایران هم بهتر از ژاپن بود. ایران خیلی چیز‌ها داشت.\nدر مورد اتفاقات بعد از عزل امیرکبیر و کشته شدن فجیع‌اش در حمام فین و علت آنچه فکر می‌کنید؟\nبعد از عزل و شهادت امیرکبیر، ناصرالدین شاه آنچنان دچار مشکل شده بود که در اواخر در نامه‌ای به مظفرالدین شاه نوشت: قدر انسان خوب را بدان من ۴۰ سال است بعد از امیر خواستم از چوب آدم بتراشم نتوانستم. (کتاب آگهی شهان نوشته میرزا حسن‌خان انصاری)\nعلیخان حاجب‌الدوله برای اجرای فرمان قتل امیرکبیر به فین کاشان رفت و با ترفندی امیر را که معمولا همراهی همسر باوفای خود عزت‌الدوله را داشت، از او جدا کردند و در حمام فین قاتل حکم قتل را ابلاغ کرد و با پررویی تمام همه خواسته‌های امیر را رد کرد. انتخاب نحوه مرگ را به خود امیر واگذار کرد. امیر از جا بلند شد و غسل کرد. آمد وسط گرمخانه نشست و به حاجب‌الدوله گفت «همین قدر بدان این پادشاه نادان مملکت ایران را از دست خواهد داد.» و قاتل با پررویی جواب داد: «صلاح مملکت خویش خسروان دانند.»\nو جمله چهارم: «مرد بزرگی تمام شد» که با حساب ابجد می‌شود: ۱۲۶۸.\nما یک مساله دیگر داریم و آن مردم این جامعه هستند. درست است زمان امیرکبیر با زمانی که شما در ساختار جمهوری اسلامی به مسوولیت رسیدید تفاوت‌های زیادی وجود داشت؛ این را من می‌پذیرم و همه می‌پذیرند، ولی برخی جامعه‌شناسان طراز اول ایران نظرشان این است که جامعه ایران، جامعه‌ای نخبه‌کش است. ظاهرا می‌گویند مردم هنوز باور‌هایشان تکامل پیدا نکرده. شما وقتی که کار را در ایران دست گرفتید به عنوان کسی که تلاش می‌کرد حاکمیت تکنوکراتیک ایجاد کند و یک انقلاب اقتصادی و صنعتی در مملکت راه بیندازد. درباره مردم چه فکر می‌کردید؟\nدر انقلاب اسلامی مردم محور حرکت و مبارزه بودند و واقعا خیلی استقبال می‌کردند. وقتی یک مدرسه می‌ساختیم یا یک اقدام کشاورزی یا صنعتی و اقتصادی و از این کار‌ها در شهرستان می‌کردیم، کلی استقبال می‌کردند و واقعا تشکر می‌کردند. در اجتماعاتی هم که می‌رفتیم، خودش را نشان می‌داد. مردم مایه امید هستند. ولی احساس می‌کردم، ممکن است بعد از این دوره برخی اقداماتی که در ذهن داشتم، انجام نشود و مسایل دیگری در کشور اولویت پیدا کند. پس خیلی مشتاق بودم که کارهای بزرگی را که در ذهن داشتم اگر فرصت نمی‌کنم تمام کنم لااقل آن را شروع کنم که بعدا ادامه پیدا کند که البته هنوز هم بعد از بیست و چند سال که گذشته و حتی در دوره اخیر، نتوانسته‌اند بعضی موارد مهم را تمام کنند. مایل بودم چیزی را از قلم نیندازم. لااقل در حد شروع یا در حد مطالعه پرونده‌اش را درست می‌کردم.\nپس شما مردم و در واقع جامعه را مانع اصلاحات و توسعه نمی‌دیدید. پس این توسعه از بالا مانع دارد؟\nقاطبه مردم ما بسیار وفادار هستند و آثار و برکات اقدامات زیربنایی دیر بازده را درک می‌کنند. ولی آن موقع شاید انتظار بعضی‌ها این بود که به اقدامات روبنایی و روزمره بپردازیم. برای نمونه سد ۱۵ خرداد قم را که ساختیم و منابعی را صرف کردیم، گاهی انتقاد می‌کردند و می‌گفتند که مثلا فلان چیز‌گران و چرا این‌گونه می‌باشد و چرا تورم است. من سخنرانی‌ای که در سد کردم، گفتم که ما ۱۴ میلیارد تومان در اینجا خرج کردیم. شما بگویید اگر من یک میلیارد برای منطقه، روغن نباتی و چیزهای دیگر می‌خریدم و می‌آوردم شاید برخی انتقادات نبود ولی وظیفه خود می‌دانم که آینده کشور را درست کنم، یعنی باید فکری برای آینده می‌کردم و در کنار امور روزمره موارد بلندمدت را مدنظر داشته باشیم. گرفتن و خوردن که جواب نمی‌دهد. باید می‌ساختیم تا علاوه بر نسل فعلی، آیندگان نیز بهره ببرند. اگر شما سخنرانی‌های من را گوش کنید، معمولا این انتقاد بود. در مجلس و گاهی هم در محافل قم که نزد روحانیون می‌رفتیم آن‌ها می‌گفتند کمی بیشتر برای مردم امکانات رفاهی تهیه شود. می‌گفتم که ما، به اندازه نیاز می‌آوریم اما بگذارید که کارهایی برای آینده انجام شود.\nشما اساسا ایران را یک کشور کم توسعه‌یافته می‌دانید یا نه؟\nبله. نسبت به استعدادی که ایران دارد، باید بگوییم ما در حال توسعه هستیم، اما با کشورهای توسعه‌یافته هنوز خیلی فاصله داریم. ایران کشوری دارای منابع غنی است. زمانی در خصوص امکانات کشورهای دنیا مطالعه می‌کردم، دو، سه کشور به نظرم رسید که به اندازه ایران دارای یک مجموعه امکانات طبیعی مناسب برای توسعه هستند. فکر کنم روسیه، آمریکا و سومی هم کانادا یا کشور دیگری بود. ایران خیلی ظرفیت دارد. ما دارای یک کلکسیون از معادن دنیا هستیم؛ از معادن بسیار قیمتی گرفته تا معادن مصرفی مثل شن و ماسه. چهار فصل در کشورمان با این وسعت وجود دارد که هر فصلی در منطقه‌ای مثل یک کشور جدا با آب و هوایی خاص عمل می‌کند. دو طرف ما دریاست. چهارراه دنیا هستیم؛ از شمال و جنوب و شرق و غرب، اگر ما استفاده می‌کردیم. یکی از غصه‌هایی که الان می‌خورم و نگذاشتند این بود که ما می‌توانستیم مسیر تبادل خطوط لوله نفت و گاز دنیا باشیم. از شرق به غرب و از شمال به جنوب می‌توانیم محل عبور فیبرهای نوری باشیم. از چهار طرف می‌توانیم دالان و مسیر هوایی باشیم. عبور هواپیما‌ها از فضای مناسب ایران یکی از پرسود‌ترین موارد است. همان‌طور که ما اینجا نشستیم، می‌توانیم سه چهار طبقه هوایی را تعریف کنیم که هواپیما‌ها در چهار ردیف عبور کنند و هر چه عبور می‌کنند باید لحظه به لحظه ارز تحویل ما دهند. می‌توانیم فرودگاه‌هایی داشته باشیم که همه هواپیما‌ها برای سوخت‌گیری و مسافر توقف کنند. کشور ما استعداد خیلی زیادی دارد. فکر می‌کنم بیش از این ظرفیت‌هایی که در تصور ماست، امکانات وجود دارد و می‌توانیم یکی از بهترین کشورهای دنیا باشیم؛ با این ظرفیت، وسعت و جمعیت کم و با منابع طبیعی و گران‌قیمت، گاز و نفت.\nمی‌خواهم به همین نکته اشاره کنم، طبعا کشور ما و مردم استعداد زیادی دارند ولی همیشه با مشکل مواجه بودیم و انگار چرخ این توسعه، یک جایی لنگ بوده است. شما مانع تاریخی توسعه و اصلاحات را در ایران چه می‌بینید، به عنوان کسی که سال‌ها دست‌اندرکار بودید و سال‌های قبل‌تر از آن هم در این مسیر مبارزه کرده‌اید؟\nدر گذشته اشاره کردم که مانع آن، استعمار و استبداد بود، البته ایران هیچ وقت مستعمره رسمی نبوده ولی چند قرن گرفتار سلطه و نفوذ استعمارگران بوده است. استعمار نمی‌خواست ایران در رشته‌هایی مستقل باشد، می‌خواست که وابسته بماند. مواد خام بگیرند و مواد ساخته شده با ده‌ها برابر قیمت به ما بفروشند و ما را هم وابسته کنند. در انقلاب این‌گونه نبود. اول ۱۰سال جنگ و شلوغی داشتیم که نمی‌شد کاری کنیم. وقتی فرصت برای بازسازی پیدا شد یک مشکل ما جهانی بود، برای اینکه بعد از انقلاب روابط ما با اکثر کشور‌ها بد بود تحریم و بایکوت بودیم. یک فاز، کارهای اساسی ما این بود که روابط با دنیا را عنوانش من تنش‌زدایی گذاشتم و اعلام کردم ما نمی‌خواهیم دشمن‌تراشی کنیم. اعلام این شعار و رفتار مناسب، رابطه ما با دنیا را نسبتا خوب کرد. به ما وام ارزان و تکنولوژی می‌دادند. درآمد نفت کشور بعد از جنگ هفت تا هشت میلیارد دلار بود. با اعتباراتی که برای طرح‌ها از کشورهای مختلف می‌گرفتیم، آن‌ها را می‌ساختیم و سپس از محل درآمد طرح‌ها بدهی‌ها را می‌دادیم و گاهی هم مشکلاتی پیش می‌آمد و نمی‌توانستیم پرداخت کنیم و تجدید می‌کردیم. ما شرایط را خیلی زود و با عجله مساعد کردیم. امام (ره) هم کمک کردند. چون سیاست بازسازی و سازندگی را امام دستور دادند و ما آماده کردیم و ایشان تایید کردند و سیاست کلی نظام شد. برنامه هم نداشتیم. اولین برنامه در دولت سازندگی تصویب شد. قبلش برنامه‌ای در مجلس آمده بود ولی در زمان جنگ نمی‌شد به برنامه‌های درازمدت برسیم. بنابراین برنامه‌ریزی و کار شروع شد. فضای کاری کشور خیلی خوب بود. پس از بازگشت رزمندگان از جنگ آمار بیکاری واقعا کشنده بود. رسمی می‌گفتند که ۱۶ درصد بیکار داریم. آن‌هایی هم که کار می‌کردند دو، سه ساعت بیشتر نمی‌توانستند چون برق و سوخت و گاز و مواد نبود که کار کنند. واقعا همه کشور را میدان کار کردیم. ۱۶ درصد بیکاری را در ظرف هشت سال به ۹ درصد رساندیم. سالی یک درصد بیکاری کم شد؛ با وجود رشد سریع جمعیت و با اینکه نیروهای جنگ هم آزاد شده بودند و بازگشته و دنبال کار بودند. بنای خوبی آن موقع پایه‌ریزی شد. هم روابط خارجی ما به ما کمک کرد و هم نیاز داخلی و دوستان خوبی نیز در دولت داشتیم که با ما خیلی خوب کار می‌کردند.\nمی‌خواهم یک کم به بعد‌تر از این ماجرا بپردازیم، دورانی که شما در رأس دولت بودید. پس از آن کمی اندیشه هم عوض نشده بود. اندیشه سیاسی هم در ایران تکامل یافت. دولت آقای خاتمی بعد از شما به هر حال رویکردش توسعه سیاسی بود. شما موافقید که در دولت شما به توسعه سیاسی کمتر پرداخته شد. آیا با این حرف بنده موافق هستید؟\nنه، اما با شعارش بله. آقای خاتمی شعار سیاسی در دوره اصلاحات سیاسی دادند ولی حقیقتش این بود که در دوران سازندگی به آنچه که آن‌ها بعد می‌خواستند انجام بدهند پرداخته شده بود. من نمونه می‌گویم. یکی از مهم‌ترین نمودهای توسعه سیاسی انتخابات است. مگر نه؟\nدر آخرین انتخابات که برگزار کردیم- یعنی هم در آخرین انتخابات مجلس و ریاست‌جمهوری- نصاب مشارکت در انتخابات رییس‌جمهوری، دیگر به آن سطح نرسید. بعد از برگزاری این انتخابات هیچ‌کس اعتراض نداشت، با اینکه تبلیغات و امکانات نیروهای سنتی حکایت از آن می‌کرد که دیگری رای بیاورد، ولی فضایی در کشور درست شد و با دو تا سخنرانی که کردم و وزارت کشور و این‌ها را کنترل کردم، آن انتخابات بسیار خوب انجام شد. من با نامزد دیگر یعنی آقای ناطق نوری هم موافق بودم و در جلوگیری از تقلب در انتخابات وظیفه شرعی و قانونی‌ام را انجام دادم. در دوره آقای خاتمی ما دیگر به آن عدد نرسیدیم؛ یعنی ۳۰ میلیون و خرده‌ای با سلامت کامل شرکت کردند، قبلش هم انتخابات مجلس برگزار شد که انتخابات بسیار سالمی بود و رقابت هم بسیار جدی بود. تعادل برقرار بود. نیروهای اصولگرا و اصلاح‌طلب تقریبا شبیه و نزدیک به هم مشارکت کردند. مگر توسعه سیاسی چیست؟ در مطبوعات انتقادات خیلی شدیدی می‌شد. اگر روزنامه «سلام» و بیان را ببینید، همت و نگرش آن‌ها انتقادی بود. یک ستون الو سلام داشتند که هر چه می‌خواستند می‌نوشتند. همین افراد منتقد را در مرکز تحقیقات استراتژیک ریاست‌جمهوری که قبلا نبود و تازه ابداع کرده بودم، آوردم. طیف منتقدان دولت همه از من حکم گرفتند. البته خودشان ملاحظاتی داشتند. در بقیه مسایل هم همین‌طور بود؛ یعنی دلمان می‌خواست که انتقاد شود و حرف بزنند و جواب بدهیم.\nولی انتقادی که وجود داشت در واقع این بود که می‌گفتند آن رویکردی که نسبت به شعارهای دوره اصلاحات در آن مقطع از جانب مردم و رای دهندگان بود به این دلیل بود که دوره آقای هاشمی همگام با توسعه اقتصادی، توسعه سیاسی لحاظ نشده.\nچه توسعه سیاسی شد که آن موقع نبود؟ نمونه‌اش را بگویید.\nالبته نمونه‌هایی را می‌توان گفت.\nهمان برخی را بگویید.\nمثلا یک فازش بحث مطبوعات است.\nدر مورد مطبوعات آیا در زمان من، روزنامه‌ای بسته شد؟\nدر زمان آقای خاتمی بعضی از روزنامه‌ها بسته شد.\nخب بحث حاکمیت و دولت هم مطرح می‌شود؛ یعنی شاید دوره شما شکاف کمتری بین حاکمیت و دولت وجود داشته است یا اصلا نبوده. اما در دوره آقای خاتمی همه اذعانشان این بود که بین حاکمیت و نهادهای بالای قدرت و دولت فاصله بیشتری بود.\nآقای خاتمی با وجود برخی اظهارات از دل دولت قبل بیرون آمد. وزرای آقای خاتمی و معاونان آنان اکثرا همان‌هایی هستند که در دولت قبل بودند. به علاوه ترکیب سیاسی مسوولان دولت سازندگی کاملا نصف نصف بود، یعنی در مرحله دوم دولت من، تازه پنج نفر به خاطر اصرار مجلس حذف شدند، باز هم در روزنامه «سلام» آن زمان بررسی کرده و نمره دادند که ترکیب سیاسی به اصطلاح چپ و راست پنجاه پنجاه شد. این‌ها در روزنامه «سلام» هست و اشخاص هم شناخته شده‌اند، می‌توانید ببینید.\nاز روزنامه «سلام» ناراحت هستید؟ هیچ وقت از سبک کاری که آن روزنامه می‌کرد، دلخور بودید؟\nمسوول روزنامه «سلام» را خودم برای مرکز تحقیقات استراتژیک منصوب کرده بودم. اگر مخالف بودم که نمی‌گذاشتم ایشان بمانند. افراد شاخص دولت آقای خاتمی شخصیت‌های سیاسی دولت من بودند. در دولت سازندگی آقای خاتمی وقتی فشارهایی را که رویش می‌آوردند، تحمل نکرد و رفت. من به ایشان گفتم شما هر یک از مشاغلی را که می‌خواهید بگویید من به شما می‌دهم که ایشان کتابخانه ملی را خواست و من کتابخانه ملی را در اختیارش گذاشتم.\nاین سوالی که مطرح شد بیشتر به آن جمله معروف شما که گفتید دولت من دولت کار است و من خودم به اندازه کافی سیاسی هستم، برمی‌گردد. شاید این بیشتر در ذهن‌ها مانده که دولت شما یا رویکرد شما رویکرد سیاسی نبوده و بیشتر در بعد اقتصادی وارد شدید.\nبله. دولت کار بود ولی مسوولان سیاسی دوره سیاست چه کسانی بودند؟ این حرفی بود که در مجلس مطرح شد. حرف صحیحی نبود که گفتند دولت شما خیلی سیاسی نیست. منظورشان از سیاسی خودشان بودند. می‌گفتند که شما چرا از ما کم می‌آورید. من گفتم خودم به اندازه کافی سیاسی هستم و شما از دولت من کار بخواهید. مگر چهره‌های سیاسی دولت آقای خاتمی در دولت من نبودند؟ افرادی مثل آقایان خاتمی، عبدالله نوری، مهاجرانی و دکتر معین. البته من از سه جناح چپ و راست و معتدل استفاده می‌کردم و بسیاری از آن‌ها در دولت آقای موسوی هم بودند.\nجناب آقای هاشمی، دوباره به مساله توسعه برگردم. شما هیچ وقت «آه» کشیده‌اید درباره راهی که شروع کردید. به هر حال بخشی از کار‌ها ناتمام ماند و بعد هم در این دوره شش، هفت سال اخیر....\nچند مورد از کارهای من ناتمام ماند که هنوز هم هیچ کاری نشده و من هنوز برای عدم انجام آن‌ها حسرت می‌خورم. یکی در جنبه اجتماعی و رفاهی اقشار پایین بود. وقتی کارهای سازندگی می‌کردیم، اشتغال رونق گرفت. اما فکر کردیم که باید سیستم تامین اجتماعی کاملی برای مردم درست کنیم و همه امکانات کشور آماده شده بود. به علاوه برنامه ۲۴ ساله ربع قرن تمدن بزرگ اسلامی را طراحی کرده بودیم و بنا بود با وسعت کار‌ها پیش برود. فکر کردیم باید تامین اجتماعی باشد و مردم در حد معقول تامین زندگی خودشان را داشته باشند. از جمله غذا، دارو، کار، درمان و تحصیل فرزندانشان، اشتغال یا اشتغال موثر یا بیمه اجتماعی، بیمه کار که حقوق بیکاری بگیرند. برای این منظور طرحی نوشتیم. به صورت لایحه ۶۰ صفحه‌ای که هنوز هم موجود است. منابعش را تامین کردیم و به مجلس فرستادیم. آن موقع منبع درآمد خوبی که ما پیدا کرده بودیم، مخابرات بود. آقای غرضی خیلی به سرعت توسعه مخابرات را پیش می‌برد. سیستم موبایل‌ها و خطوط تلفن درآمدزایی داشت و بخش عمده این درآمد را به تامین اجتماعی اختصاص دادیم که تحمیل هم نشود و مخابرات کمتر سود ببرد. من به مجلس دادم که تصویب کند که دوره من تمام شد.\nآقای خاتمی که آمد، خواستند آن را متناسب با روز اصلاح کنند. آن را از مجلس پس گرفتند. اصلاحاتی هم در آن صورت دادند، ولی منابع آن‌ها، مورد موافقت رهبری قرار نگرفت و گفتند که به مردم فشار می‌آید. آقای دکتر عارف در جریان است، می‌توانید بپرسید. به خاطر منابع این لایحه ماند و هنوز که هنوز است با وجود شعارهایی هم که داده می‌شود، انجام نشد. الان تامین اجتماعی جامعی برای مردم نداریم. من کشورهای اسکاندیناوی را به عنوان مثال قرار داده بودم. در آنجا حتی کسانی هم که پناهنده می‌شوند مسایل ضروری زندگی آن‌ها مشکلی ندارد. مسکن دارند و حقوقی هم می‌گیرند و موارد لازم زندگی را دارند. ما چنین نمونه‌ای البته با ساختار خودمان را می‌خواستیم. اگر آن بیمه اجتماعی کامل برقرار شود، مردم از زمان تولد تا آخر عمر حد معقولی از امکانات برای معاش دارند.\nکار دومی که به زمین ماند و شروع هم کردیم و متاسفانه اجرا نشد، یکی این بود که از منطقه البرز به شمال را می‌خواستیم راه‌های زمینی درست کنیم. الان می‌بینید تراکم تردد چقدر کشنده است. جاده هراز که امنیت ندارد. این یکی هم این‌گونه است. کار را شروع کردیم و کنترات دادیم و بودجه‌اش را تعیین کردیم. همه این کار‌ها را کردیم اما تا به حال مانده است. البته جاده به طرف رشت را شروع کردیم که آنجا نسبتا تمام شده.\nدر شمال دو تا کار بزرگ باید انجام می‌شد که ما هر دو را شروع کردیم. یکی اینکه بنا گذاشتیم همه آب‌هایی را که از منطقه البرز به طرف خزر می‌رود با سد مهار کنیم و کانالی سراسری از آستارا تا گنبد در ارتفاع ۵۰ متری دریا، (تقریبا اول چالوس که می‌خواهید وارد شوید این رقوم ۵۰ متری است) احداث شود که همه آب این منطقه در این کانال باشد و در مسیر هر منطقه هر مقدار آب نیاز دارد را از آنجا بردارند و هر چه هم زیادی است، در آنجا بماند. آب هم زیاد بود و حدود هشت، ۹ میلیارد مترمکعب آب در این کانال می‌رفت. سه میلیارد متر آب اضافه می‌آمد و دشت گنبد به آن عظمت که هنوز هم همین‌طور مانده و کویر شده، آباد می‌شد و دو میلیارد اضافه می‌آمد و می‌خواستیم به این طرف یعنی به طرف منطقه کویر منتقل کنیم. کانالش را هم شروع کردیم از چالوس به طرف شرق. شما نزدیکی‌های چالوس که می‌رسید از پلی عبور می‌کنید که کانالی حدود ۳۵ کیلومتر را ساختیم. بعد از من هم پیگیری نشد. اگر ما آن کانال را می‌ساختیم دو طرف آن هم اتوبان می‌شد. کانال‌های درجه یک باید دو طرفش این‌گونه باشد و یکی از بهترین جاذبه‌های توریستی کشور ما می‌شد که اگر کسی از آستارا وارد می‌شد و از گلستان بیرون می‌رفت، چنین اتوبانی که مشرف بر دریا هم بود و بالای آن جنگل بود و قرار بود در هر منطقه سدی بنا و در آن تاسیسات جاذبه‌دار توریستی نیز ساخته شود که طرح آن هم آماده شده بود. برای همیشه این سه استان از سیل و خشکسالی یا باتلاق شدن اراضی خود نجات پیدا می‌کردند. آب زیادی هم اضافه می‌آمد که متاسفانه این‌طور نشد.\nسوم یک بزرگراهی را هم در ساحل دریا طراحی کردیم که با مصالح کف دریا ساخته می‌شد، نمونه این کار در شمال اروپا وجود دارد که مورد بازدید کار‌شناسان ما قرار گرفته بود. اتوبان‌هایشان را کنار دریا‌ها با مصالح کف دریا ساخته بودند که از آنجا به بعد دوباره ساحل شکل می‌گیرد و آن ساحل هم در اختیار عموم مردم می‌ماند، چون بعد از بزرگراه دیگر کسی ادعای ملکیت نخواهد داشت. ما چنین بزرگراهی را طراحی و از رامسر هم شروع کرده بودیم. اولین قرارداد را هم بستیم. هر متر شن و ماسه که از دریا بیرون می‌آمد یک دلار هزینه داشت چون در خارج از دریا این مقدار شن و ماسه وجود نداشت. ۱۱ کیلومتر را کنترات دادیم. از ولگا دستگاه‌ها را آوردیم. بعد از من این هم فراموش شد.\nکار چهارم مساله زاگرس بود. زاگرس ثروت عظیمی برای ایران و از کردستان تا شیراز است. لابد این‌ها را می‌دانید. سه طبقه طلا و ثروت است. لایه زیرین آن نفت یا طلای سیاه، پس از آن طلای آبی یا همان رودخانه‌ها جاری است که از دو طرف آن سرازیر است و بالای آن هم جنگل‌ها به مصداق طلای سبز مشاهده می‌شود. متاسفانه طرح زاگرس هم به عنوان یک تمدن عظیمی که طرح آن را از خوزستانی‌هایی مثل آقایان رضایی، فروزش، زنگنه، فروزنده و شمخانی و امثال این‌ها گرفته بودیم و این‌ها طرحش را ریخته بودند، هم ماند. یکی از کارهایی که مطالعه آن در ۹ جلد تنظیم شده بود، اتصال دریای خزر به دریای جنوب بود. با حل چند گره باقیمانده این کار هم انجام‌پذیر بود که دولت من تمام شد و هیچ‌کس پیگیری نکرد. طرح‌هایی از این قبیل زیاد بود که متاسفانه پیگیری نشد.\nبین سخن‌هایتان دقیقا اشاره کردید به اینکه امیرکبیر برای اینکه باید در مرحله اول ساختار را تغییر می‌داد راه خیلی سختی برای اصلاحات داشت، منتها چون جنابعالی از درون ساختار بودید، راه‌تان خیلی هموار‌تر نسبت به امیرکبیر بود. جایی هم به نمونه ژاپن اشاره کردید که تقریبا با ما شروع کرد. منتها الان فاصله ما با ژاپن خیلی زیاد است. چه علل و عواملی باعث شد در حالی که ایران به سازندگی نیاز دارد و در دوره شما هم در کنار آن سختی‌هایی که سازندگی ایجاد کرد، دستاوردهای چشمگیری هم داشت به ناگاه ساختار طوری تغییر جهت بدهد که مثلا آقای خاتمی شعارش توسعه سیاسی شود یا آقای احمدی‌نژاد اصلا با نفی دوره شما وارد میدان انتخابات شود...\nدر دوره آقای خاتمی شعار کمی تغییر کرد اما وزرا و معاونان و مدیران همان‌ها بودند و کار‌ها کم و بیش همان‌گونه بود. البته آن اندازه تکیه‌ای که من روی سازندگی داشتم، آن‌ها نداشتند. خود آقای خاتمی صریحا گفتند سرعت سازندگی را کم می‌کنیم که به موارد دیگر برسیم، اما قابل تحمل بود. اما دوره اخیر نه، این دوره من دیگر بنا نداشتم که در ریاست‌جمهوری نامزد شوم. برای آینده کشور نگران بودم. با اطلاعات عمیقی که داشتم افق آینده را می‌دیدم که امروز همه می‌بینند و در صحبت‌های آن زمان هم گفته‌ام.\nبا توجه به مطالعاتی که در دوره امیرکبیر داشتید و تجاربی که دارید، فکر می‌کنید راه اصلاحات در ایران از بالاست یا از پایین؟ یعنی اگر قرار است اصلاحاتی در ایران صورت بگیرد، کدام مسیر است.\nبالا و پایین اینجا مطرح نیست. بخش خصوصی باید فعال باشد. اصلاحات اقتصادی و توسعه و این‌ها متعلق به بخش خصوصی است. دولت باید سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی و حمایت کند. ما این سیاست‌ها را در مجمع تهیه کرده‌ایم و رهبری هم تصویب و ابلاغ کردند. سیاست‌ها و برنامه‌هایش هم هست. مجلس هم برنامه می‌نویسد. برنامه چهارم انصافا یک برنامه مترقی بود.\nبله، منتها اجرا نشد.\nفکر می‌کنم مشکلات این دوره بسیار گران برای کشور تمام شده است. شما بیشتر از من در جامعه هستید. ببینید خانواده‌ها چه مشکلاتی پیدا کردند. اگر فرهنگ و اخلاق و این‌ها را در نظر بگیریم، راست‌گویی، امانت‌داری، وفای به عهد چه مقدار هست؟ نفت چه مقدار سر سفره مردم آمده است؟ الان قانون‌گرایی کجا رفته و به چه وضعی افتاده است؟ روابط ما با خارج به کجا رسیده که عربستان آن گونه، طرحی را در سازمان ملل علیه ما مطرح می‌کند و فقط ۱۱ نفر از ما دفاع می‌کنند و عده‌ای هم رای ممتنع دادند و اکثرا هم به آن رای دادند. در شورای حقوق بشر سازمان نمی‌توانیم عضو شویم. اگر سیاست خارجی مناسبی داشتیم، روابطمان با کشورهای دیگر و سازمان‌های بین‌المللی نیرومند بود. همان‌گونه که بعد از پایان جنگ روابط ما با دنیا قوی بود. آخرش هم به این اختلاس‌ها و این‌ها رسید که اصلا کمر اخلاق و اعتبار جامعه را می‌شکند.\nفرضیه‌ای وجود دارد که می‌گوید اصلاح‌گرا‌ها در ایران اولا خیلی محدود هستند و عمدتا ناکام می‌مانند و در تحلیل ناکامیشان یک فرضیه وجود دارد مبنی بر اینکه این‌ها یا پایگاه اجتماعی ندارند یا اگر دارند این پایگاه انسجام لازم را ندارد که تبدیل به یک نیروی اجتماعی تاثیرگذار شود. می‌خواستم ببینم جناب‌عالی اولا این فرض را قبول دارید. ثانیا مثلا یکی از نکاتی که راجع به دوره شما نقد می‌شود، این است که شما حزب کارگزاران را تشکیل دادید که اقدام خیلی خوبی به لحاظ حزب بود ولی هیچ تلاشی نشد که این حزب پایگاه اجتماعی داشته باشد. ولی اینکه بدنه‌اش را بخواهد بین مردم گسترش بدهد و مثل کشورهای دیگر حامی و سمپات و عضو جمع کند که در واقع بشود آن بدنه اجتماعی را به صورت جهتمند و هدف‌دار و در مسیر مثبت از این استفاده کرد این اتفاق نیفتاد. نظر شما راجع به این نقد چیست؟\nاولا حزب کارگزاران را من تاسیس نکردم.\nبه هر حال سایه جنابعالی روی آن بود.\nاسم من در آن است. فرزندان من در آن عضو شدند.\nدر افکار عمومی با اسم شما شکل گرفت.\nحالا دیگر ادعاهایی می‌شود که درست نیست و ببینید اصلا کارگزاران این‌گونه تشکیل شد. من عضو جامعه روحانیت مبارز بودم. معمولا آن‌ها در انتخابات حرف اول را می‌زدند البته برای تهران، وقتی که نماینده‌های تهران را می‌خواستیم نامزد کنیم، جلسه‌ای در دفتر من تشکیل شد و ۳۰ نفر را تعیین کردیم. دکتر حبیبی از طرف جمعی از مدیران پیام آوردند. درخواست کردند که نصف نصف باشد، نپذیرفتند و پنج نفر از نیروهای رادیکال که معتدل هم هستند مثلا آقایان محجوب، کمالی، دعایی و مجید انصاری - که این‌ها از رادیکال‌های تند نیستند- را قبول کردند. من دیگر وقت نمی‌کردم که در جلسات شرکت کنم. گاهی به دفتر من می‌آمدند. آن ۹ گروهی که همسو با جامعه روحانیت بودند، گفتند که ما رای داریم و چرا بیاییم این‌ها را در فهرست قرار دهیم. خودشان نامزد شوند. پس رد کردند و گفتند که قبول نمی‌کنیم. آقای ناطق نوری پیش من آمدند و گفتند نمی‌پذیرند، من گفتم که بروید و از مقام رهبری بپرسید. رفتند و از آقا پرسیدند و ایشان هم با نظر آن‌ها موافقت کردند. من با رهبری تلفنی صحبت کردم و گفتم که اگر این پنج نفر را نپذیرند، یک عده از اعضای داخل دولت مصمم هستند که خودشان فهرست بدهند و من نمی‌خواهم این اختلاف به وجود بیاید. روحانیت ضرر می‌کند و تضعیف می‌شود، اجازه دهید متحد باشیم. حالا دیگران می‌آیند رقابت می‌کنند، چرا ما این کار را کنیم. ایشان گفتند مگر ۲۷۰ نفر به مجلس نمی‌روند؟ گفتم چرا، گفتند که حالا هر کسی می‌خواهد بیاید. کارگزاران این‌گونه شکل گرفت. اولین بیانیه‌ای که دادند، بیانیه‌شان خیلی جا افتاد. رهبری دستور دادند که وزرا حق ندارند در انتخابات نامزد و فهرست بدهند. وزرا پیش من آمدند و گفتند که اگر رهبری ناراضی هستند، ما فهرست نمی‌دهیم. آقا گفتند معاونان بمانند، وزرا نباشند. چون وزرا از مجلس رای می‌گیرند نباید خودشان بیایند که مجلس بسازند. حتی گفتند شهردار تهران هم باشد و خودشان تماس گرفتند و گفتند که آن هم باشد. خودشان آمدند و در انتخابات هم موثر بودند و تقریبا نزدیک نصف مجلس را هم گرفتند.\nدر مورد بدنه اجتماعی چه شد؟ آن قسمت مربوط به بدنه اجتماعی که تحلیل می‌شود معمولا اصلاح‌گر‌ها بدنه اجتماعی را منسجم‌تر نمی‌کنند که در مواقع ضروری پشتیبان داشته باشند. در این مورد چه می‌فرمایید.\nالبته اینجا نظام ما به گونه‌ای است که اگر این بدنه بخواهد کار بکند، می‌تواند خیلی هم قوی باشد و پشتوانه داشته باشد. این را دیگر باید از مدیران حزب بپرسید.\nجناب آقای هاشمی، اگر کارنامه خودتان را مرور کنید و فرصتی باشد به گذشته برگردید به کدام یک از اقداماتتان اهتمام بیشتری می‌کنید و کدام یک از اقداماتی را که انجام دادید، اگر در شرایط مشابه قرار بگیرید آن‌ها را انجام نمی‌دهید.\nهمان موقع هم مجموعه‌ای فکر می‌کردم. در مورد توسعه که البته حالا مثل اول نیست و توسعه پیش رفته است، آن زمان خیلی عقب بودیم. هم توسعه لازم است و هم واگذاری امور به بخش خصوصی واقعی. دولت باید تصدی خودش را کم کند و کوچک شود. ارتباطات خارجی را جدی می‌دانم و باید حزب داشته باشیم. الان پایه ما در مسایل علمی خیلی خوب است و دانشجو و استاد زیاد داریم. از این مراحل گذشته‌ایم ولی کار هنوز خیلی مانده است.\nاگر مایل باشید یک پرسش با محوریت بحث روز با توجه به تحریم‌هایی که ما در آن قرار گرفتیم، مطرح شود. کشور در شرایط خطیری است. نظر جنابعالی هم مورد توجه بخش زیادی از مردم و طیف‌هایی از مسوولان هست، برای مهار این فشاری که به کشور وارد می‌شود چه توصیه‌ای برای مردم و مسوولان می‌توانید داشته باشید؟\nدر این مورد در دو، سه ماه پیش که با رهبری معظم صحبت کردم، هم‌نظر بودیم. با توجه به تشدید تهدید‌ها بهترین مصونیت کشور وحدت ملی و همدلی جامعه است و همدلی با نظام و نظام با مردم؛ اگر این وحدت به وجود بیاید آسیب‌ها خیلی کم می‌شود. الان اگر این فشار را می‌آورند، فکر می‌کنند جامعه ما دچار تفرقه است و خیلی کار‌ها می‌توانند بکنند. در مورد وحدت الان مسیرش از انتخابات‌ها شروع می‌شود. باید انتخابات‌های کاملا قانونی و آزاد انجام شود و مردم احساس کنند که رایشان در جامعه موثر است. اگر دو، سه تا انتخابات خوب برگزار شود فکر می‌کنم مهم است.\nبرخی طیف‌ها در این انتخابات نیامدند.\nشما نظر مرا پرسیدید. فکر می‌کنم همه ما باید هماهنگ کنیم و انتخاباتی کاملا شایسته برگزار شود و مجلس و سپس دولتی همان‌گونه که مردم بخواهند تشکیل شود. دو، سه تا انتخابات، انتخابات مجلس، شورا‌ها، ریاست‌جمهوری پشت سر هم این‌گونه شود، درون جامعه خیلی به هم نزدیک می‌شود.\nدر حوزه دیپلماسی در شرایط فعلی کار خاصی می‌شود انجام داد؟\nما باید روابطمان با خارج و کشورهای همسایه را که در گذشته خوب شده و خیلی یخ‌ها شکسته بود، بهبود ببخشیم. آقای خاتمی گفت‌وگوی تمدن‌ها را طراحی کرده بود که در سازمان ملل هم تصویب شده بود. اگر چنین رفتارهایی شود، خیلی زود ایران را می‌پذیرند. شعارهای تنش‌زا و بی‌مورد، جواب نمی‌دهد. روابط با همسایگان بسیار مهم است. یادتان باشد بعد از جنگ چگونه با سرعت روابط برادرانه با همسایگان و آسیای میانه و قفقاز و آفریقا برقرار شد.\nدر حوزه اقتصاد رهنمود خاص شما چیست؟\nهمان مصوبات سند چشم‌انداز و سیاست‌های کلان را که ما در مجمع تصویب کردیم و از طرف آقا هم تایید و ابلاغ شد. اگر همان‌ها اجرا شود ما بخش خصوصی بسیار نیرومندی در کشور خواهیم داشت، نه شبه‌دولتی و امثال این‌ها، اگر بخش خصوصی واقعی درست شود، اقتصاد را تقویت می‌کند. همین امروز یک استاد و دانشمند ژاپنی میهمان من بود، نیروگاه‌های هسته‌ای که ساخته می‌شود، همه را بخش خصوصی می‌سازند. الان آن‌ها این‌گونه هستند و ما هم می‌توانیم این کار را بکنیم. همه نیروگاه‌هایمان دولتی است، حالا غیر از هسته‌ای و این‌ها. حتی وسایل نظامی آن‌ها را بخش خصوصی می‌سازد و آن‌ها سفارش می‌دهند. فکر می‌کنم اگر همین سیاست‌ها اجرا شود و اصل ۴۴ با تفسیری که مجمع تشخیص مصلحت نظام کرد و ذیل اصل ۴۴ آورد، جواب می‌دهد.\nدر این توصیه‌هایتان به وحدت داخلی نقش محوری دادید، برای ایجاد وحدت داخلی به صورت مصداقی توصیه خاصی دارید؟\nاراده رهبری شرط اساسی این محور است. در مذاکراتم هم فهمیدم ایشان علاقه‌مند هستند.\nبرای گذر از این شرایطی که الان داریم، همچنان خوش‌بین هستید؟ فکر می‌کنید می‌توانیم از آن بگذریم. به هر حال الان شرایط خیلی سخت شده است.\nمن در هر حالتی به فضل و عنایت خداوند امیدوارم و آرزو می‌کنم بتوانیم.\nخیلی ممنون از لطف حضرتعالی که وقتتان را در اختیار ما قرار دادید.\nدوشنبه 24 بهمن 1390 17:52\nآخرين تاريخ بازديد : سه شنبه 29 مرداد 1398 18:37:40


خطبه های نمازجمعه مورخه 02/12/1387\nخطبه های نمازجمعه مورخه 02/12/1387\nدوشنبه ۳۰ ارديبهشت ۱۳۹۲ ساعت ۲۲:۳۷\nخطبه های نماز مورخه 02/12/1387\n« يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً وَ لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبينٌ (208) فَإِنْ زَلَلْتُمْ مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْكُمُ الْبَيِّناتُ فَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ عَزيزٌ حَكيمٌ »\nخدای متعال پس از اينکه مؤمنين را دعوت به سلم می کند واز تبعيت شيطان نهی می نمايد می فرمايد:« فَإِنْ زَلَلْتُمْ مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْكُمُ الْبَيِّناتُ فَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ عَزيزٌ حَكيمٌ» يعنی " اگر بعد از (اين همه ) نشانه ها و برنامه هاى روشن كه به سراغ شما آمده لغزش كنيد و تسليم وسوسه هاى شيطان شويد و گامى بر خلاف صلح و سلام برداريد بدانيد (از پنجه عدالت خداوند فرار نتوانيد كرد) چرا كه خداوند توانا و شكست ناپذير و حكيم است ).\nبرنامه روشن ، راه روشن و مقصد هم معلوم است با اين حال جائى براى لغزش و قبول وسوسه هاى شيطانى نيست ! اگر منحرف شويد قطعا مقصّر خود شمائيد و بدانيد خداوند قادر حكيم شما را مجازات عادلانه خواهد كرد.\nخدای متعال برای انسان اتمام حجت نموده است. مقصد معلوم است ما می خواهيم خدا را عبادت کنيم. در پرتو عبادت خدا ، به فضايل و کمالات الهی دست يابيم و آنگاه به عالم آخرت سفر کنيم. در آخرت به اعمال ما رسيدگی می شود و ذره ای از اعمالمان مخفی و بدون حساب باقی نمی ماند.خدای متعال برای اعلان مقصد ، پيامبرانی فرستاد و هدف را مشخص کرد که در آن هيچ ابهامی وجود ندارد. هيچ احدی نمی تواند بگويد من نمی دانستم که قيامت وجود دارد و نمی دانستم که خدائی است. زيرا خدا متعال به روشنی مبدء و معاد را بيان نموده و با دلايل روشن آنها را اثبات کرده است. " بيّنات " به معنى دلايل روشن است و مفهوم گسترده اى دارد كه هم دلايل عقلى را شامل مى شود و هم آنچه از طريق وحى يا معجزات براى مردم تبيين شده است .\nراه وبرنامه هم مشخص است. خدای متعال فقط مقصد را بيان نکرده است ، بلکه راه وبرنامه را نيز بيان نموده است. راه رسيدن به مقصد و برنامه عملی را در قالب تکاليف شرعی ، اعتقادی و اخلاقی بيان نموده است.\nقرآن و ائمه معصومين (عليهم الّسلام ) راه هستند. در روايت وارد شده است که « إِنَّ هَذَا الْقُرْآنَ حَبْلُ اللَّه» يعنی " قرآن ريسمان خداست". حضرت امير (عليه الّسلام ) فرمودند:« وَ أَنَا حَبْلُ اللَّه» يعنی " من ريسمان خدا هستم". و پيامبر اکرم (صلی اللّه عليه و آله وسلم) در آن حديث مشهور فرمودند:« إِنِّي تَارِكٌ فِيكُمْ ثَقَلَيْنِ مَا إِنْ تَمَسَّكْتُمْ بِهِمَا لَنْ تَضِلُّوا بَعْدِي أَحَدُهُمَا أَعْظَمُ مِنَ الْآخَرِ وَ هُوَ كِتَابُ اللَّهِ حَبْلٌ مَمْدُودٌ مِنَ السَّمَاءِ إِلَى الْأَرْضِ وَ عِتْرَتِي أَهْلُ بَيْتِي لَنْ يَفْتَرِقَا حَتَّى يَرِدَا عَلَيَّ الْحَوْضَ فَانْظُرُوا كَيْفَ تَخْلُفُونِّي فِي عِتْرَتِي » يعنی " من در ميان شما دو چيز گرانبها می گذارم ماداميکه به آنها متمسک شويد گمراه نخواهيد شد. يکي از ديگری بزرگتر است و آن کتاب خداست که ريسمانی است که از زمين به آسمان کشيده شده است. وديگری عترت و اهلبيت من است. اطن دم از هم جدا نمی شند تا در حوز کوثر بر من وارد شوند. پس ببينيد با جانشينان من چه می کنيد"\nقرآن واهلبيت پيامبر (صلی اللّه عليه و آله وسلّم) رسمان خدا هستند معنای ريسمان اين است که هرکس به آندو متمسک شود به خدا خواهدرسيد. همانطوريکه در روايات ديگری از ائمه معصومين (عليهم الّسلام ) بعنوان راه و صراط مستقيم تعبير شده است. حضرت امير (عليه الّسلام ) فرمودند:« أَنَا صِرَاطُ اللَّهِ الْمُسْتَقِيمُ وَ عُرْوَتُهُ الْوُثْقَى الَّتِي لَا انْفِصامَ لَها» يعنی " صراط مستقيم و دستگيره محکم خدا من هستم". خدای متعال در سوره بقره می فرمايد :« هرکس به خدا ايمان آورد به دستگيره محکمی متمسک شده است» و حضرت ا»ير (عليه الّسلام ) می فرمايد ، عروه وثقی من هستم. و در جای ديگر وارد شده است که می فرمايند:« وَ نَحْنُ الطَّرِيقُ وَ صِرَاطُ اللَّهِ الْمُسْتَقِيمُ إِلَى اللَّه» يعنی " راه وصراط مستقيم به سوی خدا ما هستيم".\nپس راه هم روشن است و آن قرآن واهلبيت پيامبر است. هرکس از آن دو تخلف کند گمراه شده و خودش مسئول است. کسی که دستورات قرآن را عمل نمی کند و کسی که از ائمه (عليهم الّسلام ) اطاعت نمی کند ، گمراه است. راه خدا را گم کرده است.\n5 اسفند بعنوان روز وقف نامگذاری شده است. در مکتب شيعه وقف بعنوان فدک اهل بيت معروف است. وقف اين است که مسلمانان مال ، خانه ، مزرعه ، مدرسه و هر سرمايه ديگری را برای استفاده در خيرات وقف کند بطوريکه استفاده خصوصی و فرختن آن جايز نباشد. وقف يک صدقه جاريه برای واقف حساب می شود. ما تلاش می کنيم تا ورثه ها به مال دنيا برسند در حالی که می توانيم با وقف نمودن مقداری از سرمايه خودمان ذخيره خوبی برای آخرت داشته باشيم.\n28 صفر سالروز رحلت پيامبر اسلام وشهادت امام حسن (عليه الّسلام )\nرحلت پيامبر اکرم (صلی اللّه عليه و آله وسلم) و امام حسن مجتبی را به خدمت شما و تمام مسلمانان خصوصا شيعيان تسليت عرض می کنم.\nخداوند متعال پيامبر اسلام را با خصوصيات بسيار ممتازی در قرآن معرفی نموده و سپس آن حضرت را بعنوان الگو برای مردم جهان مطرح کرده است. در سوره مبارکه احزاب می فرمايد :«يا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِنَّا أَرْسَلْناكَ شاهِداً وَ مُبَشِّراً وَ نَذيراً (45) وَ داعِياً إِلَى اللَّهِ بِإِذْنِهِ وَ سِراجاً مُنيرا»\nعلامه مجلس در بحار الانوار می فرمايد :« و في قوله تعالى إِنَّا أَرْسَلْناكَ شاهِداً على أمتك فيما يفعلونه من طاعة و معصية و إيمان و كفر لتشهد لهم و عليهم يوم القيامة وَ مُبَشِّراً لمن أطاعني و أطاعك بالجنة وَ نَذِيراً لمن عصاني و عصاك بالنار وَ داعِياً إِلَى اللَّهِ و الإقرار بوحدانيته و امتثال أوامره و نواهيه بِإِذْنِهِ أي بعلمه و أمره وَ سِراجاً مُنِيراً يهتدى بك في الدين كما يهتدى بالسراج و المنير الذي يصدر النور من جهته إما بفعله و إما لأنه سبب له فالقمر منير و السراج منير بهذا المعنى و الله منير السماوات و الأرض و قيل عنى بالسراج المنير القرآن و التقدير ذا سراج. »\nبرای پيامبر اکرم (صلی اللّه عليه و آله وسلم) پنج صفت شمرده شده است:\n1- شاهد اعمال ماست و در قيامت نيز شهادت می دهد.\n2- مبشر و مژده دهنده است و اوّل مژده می دهد\n3- منذر است و پس از بشارت می ترساند\n4- دعوت کننده بسوی خداست. او مردم ره به خود دعوت نمی کند بلکه به خدا دعوت می کند.\n5- چراغ پرنوری است که عالم هستی با نور او روشن است. وجود مقدس و تعاليم مکتب او انسان را از ضلالت و گمراهی نجات می دهد.\nويژگی ديگر پيامبر (صلی اللّه عليه و آله وسلّم) عبادت آن حضرت بود. امام باقر (عليه الّسلام ) می فرمايد:« كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ص عِنْدَ عَائِشَةَ لَيْلَتَهَا قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ لِمَ تُتْعِبُ نَفْسَكَ وَ غُفِرَ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَ مَا تَأَخَّرَ فَقَالَ يَا عَائِشَةُ أَ لَا أَكُونُ عَبْداً شَكُوراً قَالَ وَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ص يَقُومُ عَلَى أَصَابِعِ رِجْلَيْهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى طه ما أَنْزَلْنا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لِتَشْقى»\nمرحوم طبرسی در مجمع البيان می نويسد:« رُوِيَ أَنَّ النَّبِيَّ ص كَانَ يَرْفَعُ إِحْدَى رِجْلَيْهِ فِي الصَّلَاةِ لِيَزِيدَ تَعَبُهُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى طه ما أَنْزَلْنا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لِتَشْقى فَوَضَعَهَا »\nمرحوم مجلسی می نويسد:« وَ لَقَدْ قَامَ عَلَيْهِ وَ آلِهِ السَّلَامُ عَشْرَ سِنِينَ عَلَى أَطْرَافِ أَصَابِعِهِ حَتَّى تَوَرَّمَتْ قَدَمَاهُ وَ اصْفَرَّ وَجْهُهُ يَقُومُ اللَّيْلَ أَجْمَعَ حَتَّى عُوتِبَ فِي ذَلِكَ فَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ طه ما أَنْزَلْنا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لِتَشْقى بَلْ لِتَسْعَدَ بِهِ وَ لَقَدْ كَانَ يَبْكِي حَتَّى يُغْشَى عَلَيْهِ فَقِيلَ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَ لَيْسَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ قَدْ غَفَرَ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَ مَا تَأَخَّرَ قَالَ بَلَى أَ فَلَا أَكُونُ عَبْداً شَكُورا»\nويژگی ديگر پيامبر اکرم (صلی اللّه عليه و آله وسلم) احساس مسئوليت و دوست داشتن مردم مردم بود . از آين مردم بت پرست بودند و خدا را پرستش نمی کردند محزوم بود . از آينکه به او ايمان نمی آوردند محزون بود. البته اين حزن وناراحتی برای اين بود که مردم گرفتار عذاب می شدند و او نمی خواست آنها در جهنم بسوزند.بسيار تأسف می خورد. خداوند برای آرام نمودن حضرت فرمود:« فَلَعَلَّكَ باخِعٌ نَفْسَكَ عَلى آثارِهِمْ إِنْ لَمْ يُؤْمِنُوا بِهذَا الْحَديثِ أَسَفاً »\nحالا چنين پيامبری که هم شاهد اعمال است ، هم مژده دهنده است و هم بيم دهنده و هم دعوت کننده و چراغ راه ماست و هم در عبادت در آن حد است که خدای متعال به وی می فرمايد کمتر عبادت کن وهم در خير خواهی مردم به حدی است که خدای متعال به وی می فرمايد کمتر به فکر مردم باش که خود را هلاک می کنی ، _ چنين پيامبری - الگوی ماست. « لَقَدْ كانَ لَكُمْ في رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ كانَ يَرْجُوا اللَّهَ وَ الْيَوْمَ الْآخِرَ وَ ذَكَرَ اللَّهَ كَثيراً »\nاو الگوی ماست معنايش اين است که بايد از او اطاعت کنيم نه جلوتر از آو حرکت کنيم ونه عقب بمانيم. برخی از مردم جلوتر از پيامبر حرکت می کنند.\n»عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ رَجُلٍ دَخَلَهُ الْخَوْفُ مِنَ اللَّهِ حَتَّى تَرَكَ النِّسَاءَ وَ الطَّعَامَ الطَّيِّبَ وَ لَا يَقْدِرُ عَلَى أَنْ يَرْفَعَ رَأْسَهُ إِلَى السَّمَاءِ تَعْظِيماً لِلَّهِ فَقَالَ ع أَمَّا قَوْلُكَ فِي تَرْكِ النِّسَاءِ فَقَدْ عَلِمْتَ مَا كَانَ لِرَسُولِ اللَّهِ ص مِنْهُنَّ وَ أَمَّا قَوْلُكَ فِي تَرْكِ الطَّعَامِ الطِّيبِ فَقَدْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ص يَأْكُلُ اللَّحْمَ وَ الْعَسَلَ وَ أَمَّا قَوْلُكَ إِنَّهُ دَخَلَهُ الْخَوْفُ مِنَ اللَّهِ حَتَّى لَا يَسْتَطِيعَ أَنْ يَرْفَعَ رَأْسَهُ فَإِنَّمَا الْخُشُوعُ فِي الْقَلْبِ وَ مَنْ ذَا يَكُونُ أَخْشَعَ وَ أَخْوَفَ لِلَّهِ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص فَمَا كَانَ يَفْعَلُ هَذَا وَ قَدْ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لَقَدْ كانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ كانَ يَرْجُوا اللَّهَ وَ الْيَوْمَ الْآخِرَ » اين بمعنای مقدم شده بر رسول خداست.\nگروهی نيز شباهتی به رسول خدا ندارند چون واجبات خود را انجام نمی دهند.\nسالروز شهادت امام رضا (عليه الّسلام )\n30صفر سالروز شهادت امام رضا (عليه الّسلام ) است. شهادت آن امام همام و افتخار ايرانيان را تسليت عرض می کنم.\n18 اسفند روز امور تربيتی اسلامی است. مربی عالم خلقت ، خصوصا انسان در مرحله اوّل خود خدای متعال است و پس از آن انبيای الهی . پس از آن ائمه معصومين وپس از آن جانشينان ائمه است.\nاين سلسله مراتب اولا می رساند که مسأله تربيت فوق العاده مهم است که مربی بودن از خدا شروع می شود و به انسان معصوم و تالی تلو معصوم منتهی می رسد. وهرکس لياقت مربی انسان بودن را ندارد. ثانيا انسان قابل تربيت است وبايد تربيت شود ودين الهی برای تربيت آن دستور و مقرراتی دارد.\n - بقره آيه 209\n - وسائلالشيعة 6 168\n - بحارالأنوار 4 8\n - بحارالأنوار 23 108\n - بحارالأنوار 8 70\n - بحارالأنوار 26 248\n - احزاب 45-46\n - بحارالأنوار 16 306\n - مستدركالوسائل 1 128\n - مستدركالوسائل 4 118\n - بحارالأنوار 10 40\n - کهف آيه 6\n - احزاب آيه 21\n - مستدركالوسائل 14 215\nآخرین به روز رسانی در سه شنبه ۳۱ ارديبهشت ۱۳۹۲ ساعت ۲۲:۲۳


باشگاه استقلال کمیته انضباطی را در جریان فحاشی های صورت گرفته به منصوریان قرار می دهد\tباشگاه استقلال کمیته انضباطی را در جریان فحاشی های صورت گرفته به منصوریان قرار می دهد\nخانه لیگ برتر شکایت باشگاه استقلال به کمیته انضباطی فدراسیون می رود\tباشگاه استقلال کمیته انضباطی را در جریان فحاشی های صورت گرفته به سرمربی تیم قرار می دهد\nشکایت باشگاه استقلال به کمیته انضباطی فدراسیون می رود\nتاریخ انتشار : یکشنبه ۹ آبان ۱۳۹۵ | ۱۰:۲۶\nباشگاه استقلال تهران قصد دارد نامه ای درباره اتفاقات اهواز به کمیته انضباطی ارسال کند.\nخبرگزاری فوتبال ایران پارس فوتبال دات کام : در شرایطی که در جریان تساوی یک بر یک استقلال و فولاد خوزستان در ورزشگاه غدیر اهواز شعارهای زیادی علیه علیرضا منصوریان سرمربی استقلال سر داده شد، باشگاه استقلال در نامه ای به کمیته انضباطی این اتفاقات را گزارش می کند.\nسیدرضا افتخاری، مدیرعامل باشگاه استقلال با تایید این خبر گفت: بخش حقوقی باشگاه شدیدا پیگیر این ماجراست و قطعا کمیته انضباطی را در جریان خواهیم گذاشت.\nدسته بندی ها : اخبار داغ , استقلال , لیگ برتر\tبرچسب ها : استقلال, باشگاه استقلال, سیدرضا افتخاری, علیرضا منصوریان, کمیته انضباطی\tپست را برای دوستان خود به اشتراک بگذارید\nفیلم ؛ شکست سخت گرگ ها مقابل شیرها در رقابت های بوندسلیگا\nافشاگری تازه از جزئیات توافق نهایی دروازه بان پرسپولیس با استقلالی ها!


انجمن راسخون - استراتژي نظامي ايران و عراق در آستانه عمليات ثامن الائمه\nاستراتژي نظامي ايران و عراق در آستانه عمليات ثامن الائمه\nیک شنبه 1 اسفند 1389 02:28 ب.ظ\nمطالعه استراتژي نظامي حداقل نيازمند بررسي سه عامل تعيين كننده اهداف، مقدورات وروشها مي باشد. علاوه بر اين براي تجزيه وتحليل استراتژي نظامي يك مقطع خاصي از جنگ مي بايست مقاطع قبل را نيز مورد مطالعه قرار داد و با مقايسه تغيير وتحولات مربوط به سه عامل اشاره شده فوق در دو مقطع، به ميزان تغيير استراتژي نظامي پي برد. پس تبيين استراتژي نظاني ايران وعراق در شروع عمليات ثامن الائمه، نيازمند مروري هر چند اجمالي بر تحولات جنگ با توجه به سه عامل اشاره شده فوق، قبل از اين عمليات مي باشد.\nبررسي استراتژي نظامي عراق قبل از عمليات ثامن الائمه\nپي بردن به اهداف حركت نظامي گسترده عراق كه در طول مرزهاي اين كشور با ايران صورت گرفت و منجر به جنگي طولاني بين دو كشور شد، تا اندازه اي دشوار به نظر مي رسد. بخصوص با در نظر گرفتن اين مفروض كه در جنگ عراق عليه ايران بين اهداف عراق و آمريكا تلافي صورت گرفته وهر يك از دو كشور منافع خاص خود را دنبال مي كردند در نتيجه بيان اهداف نظامي عراق در جنگ، مستلزم تبيين اهداف سياسي آمريكا و عراق در جنگ است تا از اين طريق بتوان به دركي صحيح و واقعي از تحركات نظامي عراق رسيد. با توجه به شواهد و قرائن موجود سلسله مراتب اهداف آمريكا در جنگ ، و سياست بين المللي و نيز منابع حياتي اين كشور در منطقه خليج فارس را مي توان به صورت زير ارائه نمود:\n1- مهار و تحديد انقلاب اسلامي ايران و جلوگيري از گسترش آن در منطقه\n2- تضعيف دروني انقلاب اسلامي و تغيير در حاكميت به نفع ليبرالها\n3- از بين بردن توانائي هاي موجود در كشور\n4- نابودي انقلاب اسلامي\nدر كنار حداقل و حداكثر خواسته هاي سياست خارجي آمريكا در جنگ، اهداف و منابع عراق در جنگ را نيز مي توان چنين عنوان داشت:\n1- لغو قرارداد 1975 الجزاير و حاكميت مطلق بر اروند رود\n2- حاكميت بر قسمتهائي از استان خوزستان (خرمشهر و آبادان)\n3- تصرف بخش نفت خيز استان خوزستان\nبا توجه به اهداف ذكر شده و نيز بررسي تحركات نظامي عراق، مي توان چنين برداشت نمود كه ارتش عراق در ابتداي جنگ به منظور تأمين اهداف اشاره شده وارد عمل شد اما در همان ابتدا دريافت كه تأمين اهداف گسترده امكان پذير نبوده و به حداقل خواسته هاي خود بسنده نمود. وضعيت ارتش عراق در هفته اول جنگ به خوبي نمايانگر اين نكته است كه حتي تصرف شهرهاي خرمشهر و آبادان كه تلاش ارتش عراق پس از ناكامي هاي اوليه در جنگ است به منظور تأمين هدف نخست يعني لغو قرارداد 1975 بوده است. آمريكا نيز با وضعيت پيش آمده حداقل مي توانست سه هدف اوليه خود را به طور نسبي تحقق بخشد. رياست جمهوري بني صدر و هماهنگي گستردة وي با ارتش، گامهاي مثبتي جهت تحقق سناريوهاي آمريكا درباره انقلاب ايران بود.\nبا مقدمات فوق استراتژي عراق را پس توقف اوليه در جنگ مي توان حفظ مناطق متصرفي به منظور كسب امتياز سياسي داشت. بدين ترتيب از نظر نظامي حفظ دو هدف مهم خرمشهر و آبادان در الويت اهداف نظامي عراق قرار مي گرفت. نكته قابل توجه، در اين زمينه ناموزون بودن خطوط پدافندي ارتش عراق و عدم موفقيت ارتش اين كشور در تصرف شهر آبادان بود كه در حقيقت نقطه ضعف اين استراتژي محسوب مي شد. چنانچه در روند تحولات جنگ نيز اين نقطه ضعف مورد بهره برداري رزمندگان اسلام قرار گرفت و از اين طريق ضربات جبران ناپذيري به ارتش عراق و استراتژي نظامي اين كشور وارد گرديد.\nبدين ترتيب ارتش عراق قبل از عمليات ثامن الائمه با اشغال قسمتهائي از خاك ايران در سرتاسر مرز و زمين گير شدن 12 لشكر خود تلاش مي نمود تا حداقل خواسته هاي خود را تأمين نمايد. البته اين اميدواري در سران رژيم عراق بوجود آمده بود كه در صورت حاكميت كامل ليبرالها، امكان اخذ امتياز از آنان وجود خواهد داشت. در كنار اين اميدواري، اوضاع متشنج داخلي ايران كه ناشي از درگيري گروهكهاي ضدانقلاب با حاكميت بود، چشم انداز روشني را در پيش روي رژيم عراق قرار مي داد. بنابراين ارتش عراق مركب از 12 لشكر و تيپ مستقل با امادگي كامل و باروش حركت سريع تهاجم خود به ايران را آغاز نمود.\nدر نتيجه مي توان استراتژي عراق در جنگ را به سه بخش اساسي كه متناسب با تحولات نظامي سياسي جنگ است، تقسيم نمود. در بخش اول ارتش عراق تلاش نمود تا با تصرف بخش هاي عمده اي از استان خوزستان (عمدتاً مناطق نفت خيز و عرب نشين) اين منطقه را به خاك خود ضميمه نمايد و معضل ژئوپلتيكي خود را كه عدم دسترسي مناسب به آبهاي خليج فارس بود، بهبود بخشيده و به ميزان قابل توجهي حل نمايد. در بخش دوم، استراتژي نظامي عراق دست يابي به هدفهاي مهم سياسي و نظامي در خاك ايران بود(شهرهاي خرمشهر و آبادان )، تا از اين طريق حداقل خواستة خود يعني قرارداد 1975 و حاكميت كامل بر اروند رود را تحقق بخشد. جلوة بارز و نمايان اين دو استراتژي در مقايسة تحركات ارتش عراق در هفته اول جنگ با تحركات ارتش عراق در هفته اول جنگ با تحركات واحدهاي ارتش اين كشور پس از هفته اول جنگ تا اشغال شهر خرمشهر و محاصره آبادان، به دست مي آيد. در بخش سوم استراتژي نظامي عراق پدافند كامل در مناطق متصرفي بود.\nاين استراتژي پس از نااميدي ارتش اين كشور از تصرف آبادان و اكتفا به محاصرة آن اتخاذ شد. تفاوت اساسي استراتژي نظامي ارتش عراق در اين مقطع با دو مقطع قبل را بايد در پدافندي بودن اين استراتژي جستجو كرد. اين استراتژي تا آستانه عمليات ثامن الائمه همچنان ادامه يافت و رهبران عراق، تحركات سياسي را جهت بهره برداري از حركتهاي نظامي در رأس فعاليتهاي خود قرار دادند.\nبررسي استراتژي نظامي ايران قبل از عمليات ثامن الائمه\nجمهوري اسلامي ايران در شرايطي نامتعادل و بحراني وارد جنگ شد. عليرغم زمينه سازيهاي گسترده عراق براي آغاز جنگ، هيچگونه اقدام مؤثري جهت دفاع از سرزميهاي ميهن اسلامي صورت نگرفته بود و به همين خاطر نيز ارتش عراق بدون هيچگونه مقاومت تعيين كننده اي قسمتهاي عمده اي از خاك ايران را اشغال نمود. تنها مقاومتهائي كه در برخي نقاط حساس كشور در مقابل اين هجوم گسترده صورت گرفت، بدليل حضور در برخي نقاط حساس كشور در مقابل اين هجوم گسترده صورت گرفت، بدليل حضور سپاه پاسداران و نيروهاي مرزي بود. در مناطقي همچون سوسنگرد، خرمشهر، آبادان، سرپل ذهاب، قصر شيرين و ... نيروهاي انقلابي سپاه به همراهي و پشتيباني مردم و عناصر حزب الهي ارتش و ژاندارمري موفق به مقاومت و ايجاد تأخير در حركت ارتش عراق گرديدند و در برخي نقاط مانع از دست يابي ارتش بعثت به اهداف خود شدند.\nدر واقع مي توان چنين استنباط نمود كه تا قبل از هجوم سراسري عراق به ايران هيچگونه استراتژي نظامي معيني از سوي ارتش ايران كه مأموريت دفاع از مرزها را به عهده داشت، ارائه نشده بود. موفقيت كامل ارتش عراق در عبور از مرزها و طي مسافتهاي طولاني در محورهاي مختلف عملياتي گواه صادقي بر اين ادعا است. اما پس از آغاز هجوم عراق، نيروهاي سپاه مستقر در مناطق و شهرهاي مرزي كه به همراهي نيروهاي مردمي با اتخاذ استراتژي نظامي مقاومت در نقاط حساس درصدد برآمدند تا استراتژي اوليه ارتش عراق را با شكست موجه سازند.\nدر حقيقت فرماندهان سپاه با درك استراتژي نظامي عراق و دارا بودن روحيه انقلابي به اين نتيجه رسيدند كه براي نااميد ساختن ارتش عراق در حصول به موفقيت، بايد از دست يابي واحدهاي ارتش عراق به اهداف و نقاط مهم و كليدي جلوگيري نمايند. مقاومت در خرمشهر، آبادان،سوسنگرد، قصر شيرين و سرپل ذهاب و... نتيجه عملي اين استراتژي بود. ناگفته نماند كه در اين بين فرماندهان ارتش بطور ناخواسته تحت تأثير اهداف و مقاصد سياسي بني صدر، استراتژي گرفتن زمان در مقابل از دست دادن زمين را به طور ضمني مطرح مي ساختند.\nپس از مقاومتهاي اوليه و زمين گير شدن ارتش عراق، استراتژي نظامي ايران بازپس گيري و آزادسازي سرزمينهاي اشغالي بود. اين استراتژي اگر چه به روشني در تحركات سپاه و ارتش نمايان بود اما به دليل عدم تعادل و هماهنگي لازم بين اهداف، و امكانات و روشها نتيجه لازم بدست نمي آمد. وجود بني صدر در رأس ارتش عملاً باعث مي شد تا اين سازمان در جهت خواسته هاي سياسي و شخصي وي حركت كرده و نتواند از پتانسيل انقلابي موجود در كشور استفاده كند. علاوه بر اين اختلاف بين فرماندهان نظامي ارتش در چگونگي عمليات در مناطقي كه در تصرف ارتش عراق بود باعث مي شد تا حداقل انسجام نيز در اين سازمان از بين برود.(1) با اين وجود ارتش ايران در سه عمليات 23/7/59 در محور دزفول، 15/10/59 در محور هويزه و 20/10/59 در محور ماهشهر وارد عمل شد تا استراتژي بيرون راندن متجاوز را به اجرا درآورد، اما متأسفانه در سه عمليات فوق الذكر بدلائل ضعف در منابع و روشها، هيچگونه موفقيتي حاصل نشد.\nدر اين مرحله سپاه پاسداران انقلاب اسلامي با در اختيار گرفتن نيروهاي مردمي حركتهاي محدودي را طرحريزي و اجرا مي نمود تا توانايي هاي خود را جهت حضوري گسترده تر در استراتژي آزادسازي فراهم نمايد. عدم برخورد فعال ارتش با سپاه و نيروهاي مردمي كه در اثر سياستهاي بني صدر به وجود آمده بود، عملاً دوگانگي حاكم بر سياست داخلي را در نيروهاي نظامي نيز بوجود آورده بود، در اين دوران نيروهاي نظامي به دو بخش عمده تفكيك شده بودند، جناح ليبراليستي در داخل از نيروهاي ارتش به فرماندهي بني صدر حمايت مي نمود و نيروهاي مردمي و سپاه عملاً مورد تأييد و حمايت نيروهاي خط امام بودند. در نتيجه استراتژي آزادسازي مناطق اشغالي عملاً توسط دو نيروي مستقل از يكديگر در حال اجرا بود.\nبني صدر كه در عمل رهبري جناح ليبرال را به عهده گرفته بود پس از شكست ارتش در سه عمليات ياد شده، اميد خود را به حركتهاي نظامي كه عمدتاً با مقاصد سياسي دنبال مي شد، از دست داد (2) و با اين تصور كه ديگر امكان بكارگيري راه حل نظامي براي پايان جنگ وجود ندارد، در صدد برآمد وضعيت خود را در داخل كشور با حذف جناح خط امام تثبيت نمايد. اتحاد وي با گروههاي ضدانقلاب داخلي و ناآرام ساختن اوضاع سياسي كشور از جمله اقداماتي بود كه با تدابير دورانديشان حضرت امام و بسيج نيروهاي جناح خط امام به شكست انجاميد و نهايتاً به عزل وي منجر گرديد.\nسقوط بني صدر و تغيير در فرماندهي كل جنگ از دو جهت موازنه را به نفع نيروهاي خودي تغيير داد. از يك طرف سقوط بني صدر شكست جناحي محسوب مي شد كه به نظر مي رسيد جنگ براي تحكيم قدرت آنها در برابر جناح خط امام مشروع شده باشد و عراق نيز اميدوار بود كه نبرد ليبرالها با جناح خط امام در نهايت به نفع ليبرالها تمام شود و اين كشور به حداقل منافع خود دست يابد. از طرف ديگر سقوط بني صدر مهمترين مانع وحدت ارتش و سپاه را برطرف كرد. از اين پس فرماندهي جنگ از انحصار انديشه هاي ليبراليستي و كلاسيك سنتي خارج شد و عملاً به فرزندان انقلاب سپرده شد. تا امكان بهره گيري از پتانسيل انقلابي به عنوان عامل مهمي در خنثي كردن ماشين جنگي عراق و كسب برتري نظامي ميسر شود. البته اين مسئله به مرور زمان تحقق يافت و به تدريج ابتكار عمل بدست نيروهاي انقلاب سپرده شد.\nبدين ترتيب تئوري نوپاي جنگ انقلابي كه توانسته بود در حركتهاي محدود به موفقيت دست يابد مجال ظهور بيشتري يافت و با تحت پوشش گرفتن انديشه كلاسيك و سنتي، زمينه هاي عملياتهاي گسترده تري را كه منجر به آزادسازي مناطق اشغالي شد، فراهم نمايد. علاوه بر اين حضور بانيان اين تئوري در جنگ باعث رفع يأس و نااميدي در فرماندهان ارتش گرديد و توانست تا حدودي بحران هويت ارتش را حل نمايد. دستاورد ديگر اين حركت در جنگ، غافلگيري ارتش عراق در چهار عمليات ثامن الائمه، طريق القدس، فتح المبين و بيت المقدس بود. ارتش عراق با توجه به ذهنيتي كه از سه حركت ناكام ارتش ايران داشت اساساً متوجه ظهور اين تفكر جديد كه ماهيت چهار عمليات فوق را تشكيل مي داد، نگرديد و نتوانست در مقابل آن عكس العمل مناسب نشان دهد.\nدر واقع عمليات ثامن الائمه (ع) اولين عمليات بزرگي بود كه با ظهور تفكر جنگ انقلابي و در چارچوب استراتژي دفع تجاوز، انجام گرديد و به همين دليل نيز با موفقيت كامل توأم بود. البته همانگونه كه اشاره شد دورة جديد استراتژي دفع تجاوز يك دوره آزمايش عملي را پشت سرگذاشته بود. اين دورة آزمايش از روزهاي آخر سال 59 شروع شد. در حقيقت تئوري جنگ انقلابي پس از متوقف ساختن حركت دشمن و به شكست كشاندن استراتژي نظامي ارتش عراق خود را آماده در دست گرفتن سكان رهبري در استراتژي دفع تجاوز ساخت. اين آمادگي ابتدا با خط مشي كسب اعتماد به نفس و اثبات كارايي اين تئوري دنبال شد و در زماني كه هنوز فرماندهي جنگ در دست ليبرالها بود و توان كلاسيك نظامي در اختيار آن جناح قرار داشت، به ارزيابي توان نظامي خود، جداي از توان كلاسيك سنتي پرداخت.\nاين ارزيابي تا قبل از سقوط بني صدر صورت گرفت و كارائي اين تئوري را در عمل به اثبات رساند. بعد از سقوط بني صدر نيز بكبار ديگر تئوري مزبور در عمليات فرماندهي كل قوا به بوتة آزمايش گذاشته شد و نتيجه مثبت دريافت كرد.\nموفقيت در عمليات فرماندهي كل قوا و اثبات كارائي تئوري انقلابي نه تنها معضل بزرگي را از سر راه رهبري نظام برداشت بلكه در عمل نشان داد كه نيروهاي انقلابي داراي قدرت بكارگيري نيروهاي كلاسيك نيز هستند.به هر تقدير عمليات ثامن الائمه در راستاي استراتژي نظامي دفع تجاوز طرحريزي گرديد.\nهدف اصلي اين عمليات رفع محاصره از شهر آبادان بود. اين حركت در صورت موفقيت مي توانست آغاز تحولي اساسي در جنگ باشد، بويژه آنكه فرمان شكستن حصر آبادان از سوي امام خميني (ره)، صادر شده بود و پس از سقوط بني صدر، موفقيت نيروهاي خودي اثبات توانائي نيروهاي نظامي، خصوصاً سپاه پاسداران را به دنبال داشت.\nاز ديگر ويژگيهاي استراتژي آزادسازي مناطق اشغالي وحدت ارتش و سپاه بود. در اين استراتژي زمينه هاي نزديك شدن نيروهاي مسلح سنتي به نيروهاي انقلابي و در خط امام فراهم شد و روحيه از دست رفتة آنان، با قرار گرفتن در كنار سپاه به ميزان قابل توجهي بدست آمد. نقطه ثقل اين استراتژي در نوع برخورد با دشمن، براساس بهره گيري از ضعف هاي پدافندي يگانهاي ارتش عراق بود. خطوط ناموزون پدافندي ارتش عراق زمينه هاي دور زدن واحدهاي آن رافراهم ساخته بود و اين فرصت مناسبي براي اجراي استراتژي عملياتي سپاه به وجود آورده بود. استراتژي عملياتي سپاه كه روش دست يابي به اهداف نظامي تعيين شده را معين مي ساخت، طي تجارب سپاه در عمليات محدود و عمليات شبيخون بدست آمده بود و بر استفاده از نقاط ضعف دشمن، تأمين اصل غافلگيري و جنگ در شب تأكيد داشت. اين استراتژي نه تنها در مرحله آزادسازي سرزمينهاي، اشغالي بلكه در ساير مراحل جنگ، موفقيت هاي چشمگيري را نصيب جمهوري اسلامي نمود.\nفصلنامه تاريخ جنگ - شماره 9\nمجيد مختاري ـ محسن رشيدي\n(1) در اين زمينه مي توان به اختلاف ديدگاههاي سرلشكر ظهير نژاد و سرتيب فلاحي در زمينه عمليات در محور دزفول و اهواز اشاره كرد.\n(2) بني صدر در تلاش بود تا با كسب موفقيت در جبهه ها، درگيري سياسي پشت جبهه را به نفع خود خاتمه دهد و از اين طريق جريان ليبراليسم را بر ساختار سياسي و نظامي كشور تثبيت نمايد.


| تعداد بازدید : 25549\nبا گسترش استفاده از گجت‌های هوشمند و پیشرفت روزافزون اپلیکیشن‌های مرتبط با آن‌ها، اغلب توسعه‌دهندگان وب برای پیشرفت در حرفه خود، فارغ از استفاده از کتاب‌ها و سایر منابع آموزشی برای آشنایی با کدها، دستورات ترجیح می‌دهند برای سهولت در کار خود از اپلیکیشن‌هایی استفاده کنند که آن را در کد نویسی، ویرایش کدها، انتخاب رنگ، فونت و در یک‌کلام طراحی وب یاری می‌رسانند. اگر به خاطر داشته باشید هفته‌ی گذشته به بررسی شماری از برترین اپلیکیشن ها iOS موجود برای طراحان وب و توسعه‌دهندگان پرداختیم. و حالا در این مقاله قصد داریم به معرفی محبوب‌ترین و کاربردی‌ترین اپلیکیشن‌های اندرویدی در این زمینه بپردازیم. در ادامه با ما همراه باشید.\nLearn HTML5 Learn HTML5 را می‌توان یک فرهنگ لغت مناسب برای دانشجویان و یا طراحان وب دانست. برای استفاده از این برنامه کافی است زبان طراحی و برنامه‌نویسی موردنظر خود را از طریق منوی سمت چپ انتخاب کنید تا با مهم‌ترین مباحث و سرفصل‌های آن زبان و مجموعه‌ای از کدها و تگ‌های مربوط به آن آشنا شوید. درصورتی‌که با انگشت بر روی هر کد و یا دستور ضربه بزنید، پنجره‌ای حاوی اطلاعات مختصری درباره آن کد برای شما نمایش داده می‌شود. فراموش نکنید که این اپلیکیشن قرار است نقش یک دستیار را برای شما بازی کند نه یک استاد و یا معلم را.\nشیوه نام‌گذاری این اپلیکیشن هم در نوع خود جالب است. نامی که سازندگان این اپلیکیشن برای آن برگزیده‌اند اچ تی ام ال است که در نگاه اول این تصور را در ذهن کاربر ایجاد می‌کند که با یک نرم‌افزار آموزش اچ تی ام ال طرف است درصورتی‌که با استفاده از این اپلیکیشن علاوه بر تگ‌ها و کدهای اچ تی ام ال می‌توانید از آموزش دیگر سایر زبان‌های طراحی وب نیز استفاده نمایید.\nعلاوه بر این، اگر می‌خواهید مطمئن شوید که آیا مطالب این را به‌خوبی یاد گرفته‌اید یا خیر می‌توانید به‌وسیله همین اپلیکیشن از خودتان امتحان بگیرید حتی می‌توانید تعداد سؤالاتی که این اپ قرار است از شما بپرسد را هم مشخص کنید.در پایان هم به شما یک کارنامه و یک پاسخنامه ارائه می‌شود که بیانگر تسلط شما به مطالب این اپلیکیشن است.\nWebmaster HTML Editor Webmaster HTML Editor یکی از بهترین ابزارهای ویرایش کد برای سیستم‌عامل اندروید است که کاربر می‌تواند از آن برای ویرایش و توسعه کدهایش بر روی گجت‌های اندرویدی استفاده کند. این برنامه از مجموعه‌ای از ابزار وب مستر نظیر:PHP ،HTML ، CSS و تعدادی دیگر از زبان‌های برنامه‌نویسی پشتیبانی می‌کند. این برنامه یک IDE بسیار هوشمند با ویژگی‌های مطرح است.\nاین اپلیکیشن همچنین از فرمت‌های استاندارد فایل js، htm، html، html5، dhtml، css، php، php3، php4، php5، txt و xml پشتیبانی کرده و امکان نمایش لحظه‌ای خروجی بصری را فراهم می‌آورد.\nMagic Color Picker Magic Color Picker یک پالت رنگ بسیار کارا و مفید برای انتخاب رنگ در دستگاه‌های اندرویدی است. به‌طورمعمول طراحان وب نیاز دارند که اطلاعات جامعی از مدهای مختلف رنگی را به دست آورند و این اپلیکیشن یک انتخاب واقعاً کامل و عالی است که می‌تواند به‌طور کامل نیازهای کاربران را در این زمینه برطرف کند. در حال حاضر این برنامه از 7 مد متنوع و همچنین مدهای رنگ RGB ،HSL ، HSV و YUV پشتیبانی می‌کند.\nاین اپلیکیشن از پالت و لغزنده‌ها برای تنظیم رنگ استفاده کرده درحالی‌که امکان نمایش اطلاعات در هر دو حالت دسی مال و HEX را نیز فراهم می‌آورد.\nبا بهره‌گیری از نرم‌افزار SketchBook Pro می‌توانید بر روی تبلت اندرویدی خود اقدام به کشیدن طرح‌های شگفت‌انگیز نمایید. با استفاده از این اپلیکیشن دیگر به راحتی می‌توانید ایده‌های خود را در هرکجا که هستید به طرح‌های ماندگار تبدیل نموده و خود را محدود به زمانی که تنها پای کامپیوتر هستید، نکنید .اگر طرح‌های خود را به فراموشی می‌سپارید و یا ممکن است آن‌ها را با سایر طرح‌ها اشتباه بگیرید ، حتماً این اپلیکیشن را بر روی تبلت خود نصب کنید لازم به ذکر است که رابط کاربری این نرم‌افزار بسیار کاربرپسند بوده و می‌تواند تمامی نیازهای شمارا برطرف سازد .\nاین نرم‌افزار حرفه‌ای که از سوی شرکت Autodesk ارائه‌شده، دارای رنگ‌های متعدد و ابزارهای کامل و پیچیده طراحی و نقاشی است. این برنامه همچنین، دارای ابزار مدیریت لایه‌ها، قلم‌مو با بیش از ۱۰۰ نوع تنظیم، پشتیبانی از نقاشی‌های تا ۶٫۵ مگابایت و … بوده و درعین‌حال امکان پشتیبانی از سایر ابزارهای شخصی‌سازی، حالت‌های مختلف نمایش و قابلیت چند لمسی را فراهم می‌آورد. این برنامه برای طراحانی که علاقه‌مند به نقاشی می‌باشند بسیار مناسب است و باوجود امکانات و قابلیت‌های کلیدی هزینه‌ی 5 پوندی آن کاملاً معقول به نظر می‌رسد.\nباوجوداینکه اپلیکیشن‌های زیادی برای ویرایش کد در سیستم‌عامل اندروید وجود دارد اما 920 Text Editor را به‌جرئت می‌توان یکی از بهترین و سریع‌ترین اپلیکیشن‌های موجود برای ویرایش کدهای نوشته‌شده به‌حساب آورد. این اپلیکیشن یک ویرایشگر قدرتمند اندرویدی که به شما کمک می‌کند هر جا که هستید بتوانید نسبت به ویرایش یا مشاهده کدها اقدام کنید.\nFontest Fontest یک اپلیکیشن رایگان تایپوگرافی برای توسعه‌دهندگان و طراحان وب است که امکان انتخاب فونت مناسب و رندر کردن آن در سیستم‌عامل اندروید را فراهم می‌آورد. اپلیکیشن مذکور از تمامی انواع فونت‌های TTF و OTF پشتیبانی به عمل‌آورده درحالی‌که سفارشی‌سازی و تغییر اندازه‌ی آن‌ها را نیز امکان‌پذیر می‌سازد.\nفتوشاپ همواره محبوب‌ترین نرم‌افزار برای طراحان وب بوده و درست به همین دلیل وجود یک نسخه ویژه موبایل از این نرم‌افزار به‌ویژه برای کاربران اندروید، بسیار ضروری به نظر می‌رسید. Adobe Photoshop Express نسخه فشرده و کوچک‌شده‌ی Adobe Photoshop است که برای گجت‌های هوشمند طراحی‌شده است. توسط این نرم‌افزار قادر خواهید بود عکس‌ها را برش داده، بچرخانید و یا تغییر رنگ و نور دهید و جلوه‌های هنری به‌عکس اضافه کنید.\nبا استفاده از این برنامه می‌توانید به پردازش تصاویر پرداخته، کنتراست و نوردهی را بهبود بخشیده، مشکل قرمزی چشم و نویز را از میان برداشته و به تنظیم دقیق رنگ‌ها و اشتراک‌گذاری آن‌ها در شبکه‌های اجتماعی بپردازید.\nAdobe Proto Adobe Proto نام نرم‌افزاری برای تبلت‌های اندروید است که برای ساخت wireframe سایت و نرم‌افزارها کاربرد دارد. به کمک این اپلیکیشن طراحی wireframe های ابتکاری و نمونه‌های اولیه و آزمایشی وب‌سایت و برنامه‌های موبایل بسیار ساده‌تر از گذشته روی تبلت‌های اندروید انجام‌پذیر خواهد بود.\nاین اپلیکیشن امکان کشیدن wireframe سایت یا برنامه‌های موبایل با حرکت انگشت روی صفحه لمسی تبلت، واردکردن ابزار wireframe از جعبه‌ابزاری شامل منوها، تب‌ها و غیره، ساخت wireframe با استفاده از سیستم خط‌کشیCSS ، پشتیبانی از jQueryو آپلود فایل ها روی Adobe Creative Cloud برای دسترسی به آن‌ها در زمان و مکانی دیگر را فراهم آورد.\nmyPantone با استفاده از اپلیکیشن myPantone انواع رنگ‌ها، پالت‌های گرافیکی، کتابخانه‌های رنگی و انواع قالب‌های زیبا را در اختیار خواهید داشت. این اپلیکیشن به شما اجازه می‌دهد پالت‌هایی ایجاد کرده و آن‌ها را با همکاران و مشتریان خود به اشتراک بگذارید. از مهم‌ترین قابلیت‌های این نرم‌افزار می‌توان به امکان استخراج رنگ از عکس و ارائه‌ی اطلاعات مختلف درباره رنگ اشاره داشت. Mockups for Android Mockup در اصطلاح لغوی به معنای "پیکره نما" ترجمه‌شده است. درواقع ماک آپ یک پیکره و یک مدل یک نمونه از شی‌ء اصلی که در موضوعات گرافیکی به‌پیش نمایش طرح‌ها برای گیرایی تبلیغ و اثر گفته می‌شود که گرافیستان و طراحان از این Mockup های آماده برای نمایش اثرهای خود ازجمله کارت ویزیت ، وب‌سایت و غیره با رابط‌های گرافیکی به نمایش می‌گذارند تا با افکت‌های خاصی نظر مشتری را جلب نمایند.\nMockups for Androidیک اپلیکیشن اندرویدی است به شما کمک می‌کند تا توسعه محصولات و یا رابط کاربری موردنظر خود را سرعت بخشید و کیفیت طراحی محصول را افزایش دهید، به‌عبارت‌دیگر این ابزار به شما کمک می‌کند ساختار یک وب‌سایت یا اپلیکیشن را تعریف کرده و نمونه‌ی اولیه‌ی ایده‌ی موردنظر خود را پیاده‌سازی نمایید. این اپلیکیشن حتی به شما اجازه می‌دهد نتیجه‌ی نهایی را با مشتری به اشتراک گذاشته یا در فضای مجازی قرار دهید.


پیش نویس طرح اصلاح قانون بازار اوراق بهادار منتشر شد / sarmayenegar.com | سرمایه نگر؛ پایگاه تخصصی و مستقل بازار سرمایه\nشناسه : 3398 10 دی 1400 - 15:30\nبه گزارش سرمایه نگر، در پیشنویس طرح اصلاح قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران که مصوب کارگروه تخصصی بازار سرمایه کمیسیون اقتصادی می‌باشد، آمده است:\nماده۱- ماده ۳ قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران نسخ و متن ذیل جایگزین آن میشود:\n۱ – وزیر امور اقتصادی و دارایی به عنوان رئیس شورا.\n۲ – وزیر صنعت معدن تجارت\n۴ – رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار که به عنوان سخنگو و دبیر شورا نیز انجام وظیفه می نماید\n۵- دادستان کل کشور یا معاون وی.\n۶ – یک نفر خبره به نمایندگی کانون‌های مالی\n۷-یک نفر از کانون سهامداران حقیقی\n۸ – سه نفر خبره مالی منحصراً از بخش غیردولتی به پیشنهاد اعضای حقوقی شورای عالی بورس و تصویب هیأت وزیران.\n۱۰- یک نفر خبره منحصرا از بخش غیردولتی به پیشنهاد هر بورس کالایی و تصویب هیأت وزیران\n۱۱– دو نفر از نمایندگان کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی به عنوان ناظر\nتبصره۱- اشخاص موضوع بندهای ۶ تا ۱۰ این ماده باید دارای شرایط زیر باشند:\n۱- تابعیت جمهوری اسلامی ایران و نداشتن تابعیت مضاعف و عدم اقامت در خارج از کشور؛\n۲- عدم سوءپیشینه کیفری و سابقه محکومیت مؤثر کیفری؛\n۳- عدم محکومیت قطعی انتظامی از بند «د» به بعد موضوع ماده (۹) قانون رسیدگی به تخلفات اداری (مصوب سال ۱۳۷۱)؛\nتبصره ۲- اعضای شورا نمیتوانند از میان دبیر کل، مدیران و اعضای هیات مدیره نهادهای مالی، ناشران و یا تشکلهای خود انتظام تحت نظارت سازمان انتخاب شوند.\nتبصره۴ – نحوه برگزاری جلسات عادی و فوق العاده شورا به موجب دستورالعملی است که به تصویب شورا میرسد.\nتبصره۵- جلسات شورا با حضور حداقل نصف به علاوه یک نفر از اعضای شورا رسمیت می‌یابد. مصوبات شورا با رای دو سوم اعضای حاضر در جلسه شورای عالی بورس به تصویب میرسد.\nتبصره۶- شورایعالی بورس مرجع رسیدگی به تخلفات اعضای هیئت مدیره سازمان است. این شورا متخلفین را حسب نوع تخلف و براساس دستورالعمل رسیدگی به تخلفات که به تصویب شورای عالی بورس میرسد به تذکر، تذکر کتبی با درج در پرونده، کسر از حقوق و عزل از عضویت در هیات مدیره محکوم نماید. عزل از عضویت در هیات مدیره با رای دو سوم اعضای شورا قطعی و لازمالاجرا میباشد و ادامه تصدی در منصب مربوطه در حکم تصرف غیرقانونی در اموال عمومی محسوب می‌شود. دستورالعمل مربوطه باید تا ۳ ماه به تصویب شورای عالی بورس برسد.\nتبصره۸- دوره عضویت اعضای حقیقی شورای عالی بورس دو سال است و حداکثر برای یک دوره متوالی قابل تمدید است.\nماده ۲- حکم رئیس سازمان بورس اوراق بهادار با پیشنهاد رئیس شورای عالی بورس توسط رئیس جمهور صادر می گردد.\nتبصره ۱- رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار بعنوان عضو شورای پول و اعتبار با حق رای تعیین میشود.\nتبصره۲- رئیس سازمان بدون حق رای در جلسات هیئت دولت با موضوعات مرتبط با بازار سرمایه، حضور می یابد.\nماده ۳- سازمان بورس و اوراق بهادار موظف است با گذشت حداکثر چهار ماه از پایان سال مالی خود و پس از تصویب صورت‌های مالی حسابرسی شده در شورای عالی بورس و اوراق بهادار، نسبت به ارائه گزارش حسابرس و بازرس قانونی و صورت‌های مالی حسابرسی شده و گزارش عملکرد سالانه و صورتهای مالی خود و اشخاص حقوقی تابعه به عموم از طریق تارنمای رسمی سازمان بورس و اوراق بهادار اقدام نماید.\nتبصره۱- سازمان بورس و اوراق بهادار مکلف است هر سه ماه یکبار گزارش تمامی درخواست‌های دریافتی، مجوزهای صادره از سوی سازمان بورس و اوراق بهادار به تفکیک نهادها و ابزارهای مالی را به صورت عمومی منتشر کند.\nماده ۴- میزان تملک سهام و اعمال حقوق مالکانه سهام شرکت‌های سهامی عام ثبت شده نزد سازمان بورس و اوراق بهادار (ناشر) توسط شرکت فرعی/وابسته یا شرکتهای مرتبط با کارکنان ناشران یا سهامداران عمده آنها و نظایر آن به صورت مستقیم یا غیر مستقیم تابع مقرراتی است که ظرف مدت حداکثر ۳ ماه، به پیشنهاد سازمان بورس و اوراق بهادار، به تصویب شورای عالی بورس و اوراق بهادار می‌رسد.\nماده ۵ – سازمان بورس و اوراق بهادار و بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران مکلفند با همکاری سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران نسبت به ارتقای دانش مالی جامعه اقدام نماید. شیوه نامه این همکاری ظرف مدت سه ماه پس از ابلاغ این قانون به تصویب شورای عالی بورس خواهد رسید .\nتبصره ۱- سازمان برنامه و بودجه مکلف است در اجرای بند چ ماده ۳۷ قانون احکام داِئمی برنامههای توسعه کشور، اعتبارات مورد نیاز این ماده را از محل اعتبارات دستگاه های اجرایی مرتبط با این قانون نظیر بانک مرکزی و بیمه جمهوری اسلامی ایران کسر و هر فصل معادل یک چهارم آن را به منظور تامین اعتبارات مورد نیاز جهت تولید و انتشار محتوای موضوع این ماده در اختیار سازمان صداوسیما قرار دهد.\nتبصره ۲- ده درصد از نرخ کارمزدهای حق نظارت سازمان بورس و اوراق بهادار در معاملات انواع سهام و اوراق بهادار در بورس ها و فرابورس ایران بابت اندوخته فرهنگ سازی کسر میگردد. این مبلغ هر شش ماه یک بار با تصویب شورای عالی بورس و به نسبتی که شورا معین می کند به عنوان کمک هزینه اجرای برنامه های فرهنگ سازی و افزایش سواد مالی که توسط صداوسیمای ج.ا ا، وزارت آموزش و پرورش و وزارت فرهنگ و آموزش عالی اجرا شده است، تخصیص می یابد. نحوه امتیاز دهی، بررسی اثربخشی و پایش برنامه های آموزشی و فرهنگ سازی طبق رویه ای خواهد بود که به تصویب شورایعالی بورس میرسد.\nتبصره۱- ۵۰ درصد جرایم دریافتی موضوع این ماده به حساب ویژه وزارت امور اقتصادی و دارایی نزد خزانه داری کل کشور واریز میگردد تا صرفاً صرف افزایش دانش مالی و اقتصادی موضوع ماده ۵ گردد. و هچنین۵۰ درصد از درصد جزای نقدی مقرر در مواد ۴۶ و ۴۹ قانون بازار اوراق بهادار مصوب آذرماه ۱۳۸۴ و ماده ۱۴ قانون توسعه ابزارها و نهادهای مالی جدید مصوب آذرماه ۱۳۸۸ به منظور سرمایه‌گذاری به صندوق تثبیت بازار سرمایه اختصاص می‌یابد.\nتبصره۲- نیروی انتظامی و سازمان ثبت اسناد و املاک کشور مکلف به همکاری با سازمان بورس و اوراق بهادار در خصوص این ماده می باشند.\nماده ۸- سازمان بورس و اوراق بهادار مکلف است هرساله حداقل ده درصد از سود خالص خود را پس از تایید شورایعالی بورس به عنوان منابع پایدار به صندوق تثبیت بازار سرمایه پرداخت نماید.\nماده ۹- در صورت سلب صلاحیت حرفه‌ای مدیران ناشران ونهادهای مالی توسط سازمان بورس و اوراق بهادار از تاریخ ابلاغ حکم قطعی، مدیران محکوم به سلب صلاحیت، از مسئولیت مربوطه منفصل شده و سوابق این محکومیت توسط سازمان به مراجع ذیصلاح اعلام می گردد.\nتبصره۲ -هیات مدیره ناشر موضوع این ماده موظف است ظرف مدت ۳روز کاری از تاریخ ابلاغ حکم قطعی نسبت به تعیین جایگزین طبق قانون تجارت اقدام و به سازمان اعلام نماید. در غیر اینصورت سازمان بورس و اوراق بهادار نسبت به تعیین امین تا تعیین جایگزین راسا اقدام خواهد نمود.\nماده ۱۰- شرکتهای دولتی مجازند پس از کسب مجوز از شورای اقتصاد در چهارچوب مقررات بازار سرمایه نسبت به تاسیس صندوق‌های پروژه در سطح ملی با رعایت شرایط زیر اقدام نماید.\n۱- آورده دولت در صندوق‌های پروژه شامل مجوز، ماشین‌آلات، زیرساخت‌ها و موارد مشابه است و مجاز به آورده نقدی نیست. آورده نقدی مورد نیاز برای تاسیس صندوق پروژه از طریق پذیره‌نویسی در بازار سرمایه صورت می‌پذیرد که تمامی افراد حقیقی و حقوقی غیردولتی مجاز به شرکت در آن هستند.\n۲- سقف سهام‌داری دولت در صندوق‌های پروژه حداکثر ۲ سال بعد از پذیره‌نویسی در صندوق پروژه ۲۰% است و دولت مکلف است مازاد سهام خود از نصاب مزبور در صندوق‌های پروژه را در بازار سرمایه به عموم عرضه کند.\nتبصره ۱- وزارت امور اقتصاد و دارایی مکلف است ضوابط و دستورالعمل‌های مربوط به تاسیس، اداره، شناسایی ارزش خالص دارایی‌ها و سایر موارد موضوع این ماده را با همکاری سازمان بورس و اوراق بهادار ، ظرف حداکثر ظرف مدت ۳ ماه، به تصویب شورای عالی اجرای سیاست‌های کلی اصل چهل‌وچهارم قانون اساسی برساند.\nتبصره ۲- دولت مکلف است حداکثر ظرف مدت شش ماه از ابلاغ این قانون نسبت به واگذاری حداقل ۲۵ درصد از سهام خود در پروژه های بزرگ ملی در قالب صندوق پروژه اقدام نماید.\nماده ۱۱- شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس تهران یا فرابورس ایران که در صورتی که نسبت به افزایش سرمایه از محل سود تقسیم‌نشده سنوات قبل(ثبت‌شده در حساب‌های سود انباشته، اندوخته احتیاطی و سایر اندوخته های اختیاری) حداکثر تا پایان سال مالی اقدام نمایند در صورت تسلیم مستندات مربوط به ثبت افزایش سرمایه به مرجع ثبت شرکت‌ها تا حداکثر چهارماه پس از پایان سال مالی و ارائه گواهی ثبت افزایش سرمایه به اداره امور مالیاتی مربوطه حداکثر تا سه ماه پس از انقضای مهلت تسلیم اظهارنامه تا بیست درصد (۲۰%) مبلغ افزایش سرمایه مذکور از سود سال مالی قبل آن‌ها، مشمول مالیات به نرخ صفر می‌شود.\nماده ۱۲- ماده (۱۴۳) قانون مالیات‌های مستقیم به شرح زیر اصلاح می‌شود:\n«ماده ۱۴۳- معادل ده درصد (۱۰%) از مالیات بر درآمد شرکت‌هایی که سهام آن‌ها در بازار سرمایه پذیرفته‌شده‌اند و از سال پذیرش تا سالی که از فهرست شرکت‌های پذیرفته‌شده در این بازارها لغو پذیرش نشده‌اند با تأیید سازمان بورس و اوراق بهادار بخشوده می‌شود. شرکت‌هایی که سهام آن‌ها برای معامله در بورس‌ها پذیرفته شود درصورتی‌که در پایان دوره مالی به تأیید سازمان حداقل بیست درصد (۲۰%) سهام شناور آزاد داشته باشند معادل دو برابر معافیت فوق از بخشودگی مالیاتی برخوردار می‌شوند. همچنین معادل ده درصد (۱۰%) از مالیات بر درآمد حاصل از فروش کالاهایی که در بورسهای کالایی پذیرفته‌شده و به فروش می‌رسد از سال پذیرش تا سالی که از فهرست کالاهای پذیرفته‌شده در این بورس لغو پذیرش شده‌اند با تأیید سازمان بورس و اوراق بهادار بخشوده می‌شود. به ازاء هر ۱۰ درصد افزایش فروش کالاها در بورس کالایی مربوطه، به میزان یک درصد به نرخ معافیت فوق تا سقف ۲۰ درصد افزوده می شود.\nتبصره ۱- انتقال دارایی از/ به ابزارهای مالی مبتنی بر کالای مصوب شورای عالی بورس و اوراق بهادار(از جمله گواهی سپرده کالایی و صندوق های کالایی) از شمول قانون مالیات بر ارزش افزوده معاف می باشند.\nتبصره۲- نقل و انتقال مبتنی بر توافق بازخرید اسلامی (عملیات ریپو) انواع اوراق بهادار دولتی و غیردولتی از مالیات معاف می‌باشد.\nماده ۱۳- ماده ۲۰ مکرر به شرح ذیل به قانون تجارت الحاق می‌شود:\n«ماده ۲۰ مکرر- انواع سهام و سهم الشرکه شرکت‌های سهامی خاص موضوع ماده (۲۰) قانون تجارت، قابل معامله و پذیره‌نویسی در هر یک از بورس‌ها می‌باشند. بدین منظور سازمان بورس و اوراق بهادار، ظرف سه ماه، نسبت به اصلاح و ابلاغ مقررات مربوط به معاملات در هر یک از بورس‌ها اقدام می‌نماید. سازمان ثبت‌اسناد و املاک کشور و مرجع ثبت کشورها موظف به همکاری سازمان بورس و اوراق بهادار است. آن قسمت از مفاد ماده (۲۱) لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت، ماده (۱۰۲) قانون تجارت و سایر مواد مندرج در قانون تجارت و لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت در قسمتی که مغایر با این ماده است، نسخ می‌گردد.»\nماده ۱۴- تمامی شرکتهای وابسته و تابعه وزارتخانه ها، نهادهای عمومی غیردولتی، صندوق های بازنشستگی و همچنین شرکت های پذیرفته شده در بورس ها و بازارهای خارج از بورس مکلف به عرضه کلیه کالاهای تولیدی خود در بورس های کالایی مربوطه می باشند.\nتبصره۱- عدم انجام تعهدات مذکور به منزله تضییع حقوق عمومی است و مشمول مقررات حاکم بر آن می شود. کالاهای فاقد قابلیت پذیرش در بورس های کالایی به تشخیص سازمان بورس و اوراق بهادار از شمول این ماده خارج و سازمان بورس و اوراق بهادار مکلف است دلایل عدم قابلیت پذیرش آن را افشای عمومی نماید.\nتبصره۲-کلیه شرکت‌های مشمول این ماده، امکان اخذ موقعیت‌های تعهدی خرید و فروش قراردادهای مشتقه مبتنی بر کالاهای پذیرفته شده در بورس های کالایی مربوطه را مطابق مقررات حاکم بر بازار سرمایه دارند.\nتبصره۳- به منظور توسعه بازار مشتقه در بورس های کالایی و اوراق بهادار، هزینه ناشی از فعالیت در بازار مشتقه به عنوان هزینه قابل قبول مالیاتی محسوب می شود\nتبصره ۴ -آن دسته از کالاهایی که از طریق بورس‌های کالایی صادر می شوند از پرداخت مالیات موضوع ماده (۱۳) قانون مالیات بر ارزش افزوده با ارائه گواهی انجام معاملات در بورس کالایی مربوطه و تایید گمرک مبنی بر صادرات کالای مذکور معاف می باشند.\nماده ۱۵-وزارت نفت و کلیه شرکتهای وابسته و تابعه این وزاتخانه مکلفند عرضه کلیه فرآورده های نفتی اعم از اصلی، ویژه و سایر فرآوده ها را به منظور صادرات زمینی و دریایی صرفاً از طریق بورس انرژی ایران انجام دهند. همچنین کلیه عرضه های زمینی نفت خام نیز بایستی از طریق بورس انجام گیرد.\nتبصره ۱- وزارت نفت و کلیه شرکتهای تابعه آن مکلفند خوراک تحویلی به هر یک از پالایشگاه‌ها، پتروپالایشگاه ها، پالایشگاه‌های جدیدالاحداث، طرح‌های توسعه‌ای ظرفیت جدید پالایشگاه‌های موجود، پالایشگاههای کوچک و پتروشیمی ها را به صورت منظم و مستمر با تناوب عرضه ماهانه حسب مورد از طریق بورس انرژی یا بورس کالای ایران عرضه نمایند و ضمن دریافت وجوه مذکور، سهم صندوق توسعه ملی را پرداخت نمایند.\nتبصره ۲-تسویه به یکی از شیوه های تسویه مصوب بورس و به تشخیص عرضه کننده مجاز است.\nتبصره ۳- وزارت نفت و شرکتهای تابعه آن مجازند قیمت پایه نفت خام، فرآورده های نفتی اعم از اصلی، ویژه و سایر فرآوده ها برای مقاصد داخلی و صادراتی بر مبنای قیمتهای کشف شده قراردادهای مشتقه بورس انرژی ایران در سررسید فعال مرتبط اعمال نمایند.\nتبصره ۴- فروش داخلی و صادراتی کلیه محصولات تولیدی شرکت های پتروشیمی و پالایشگاهی صرفاً از طریق بورس های کالایی مربوطه انجام می گیرد و مشمول قیمت گذاری دستوری نخواهد بود .\nتبصره ۵ – عدم انجام تعهدات مذکور به منزله تضییع حقوق عمومی است و مشمول مقررات حاکم بر آن میشود.\nماده ۱۶ – سازمان بورس و اوراق بهادار مکلف است اساسنامه کانون سهامداران حقیقی بازار سرمایه را ظرف مدت سه ماه از ابلاغ این قانون تهیه و به تصویب شورای عالی بورس و اوراق بهادار برساند.\nاوراق بهادار بازار اوراق بهادار بازار سرمایه بانک مرکزی بورس بورس انرژی پالایشگاه پتروشیمی سازمان بورس سرمایه گذاری سرمایه نگر سهامداران مالیات نفت نفت خام وزارت نفت