Pilot Raney: Vaige thereygai bali meehun govaigen udhuhumugai, geygai face shield thayyaaru kurumugai avadhinethi - One Online\nޕައިލެޓް ރަނޭ: ވައިގެތެރޭގައި ކޮވިޑްބަލި މީހުން ގޮވައިގެން އުދުހުމުގައި، ގޭގައި ފޭސް ޝީލްޑް ތައްޔާރުކުމުގައި އަވަދިނެތި\nމޯލްޑިވިއަންގެ ޑޭޝް 8 މަރުކާގެ މަތިންދާ ބޯޓުގެ ސީނިއާ ކެޕްޓަން މުހައްމަދު ރަނޭޝް(ރަނޭ) ރައީސް ސޯލިހް އާ އެކު --\nކޮވިޑް 19 އާ ގުޅިގެން މުޅިގައުމު ހުއްޓި ބޯޑަރު ބަންދު ކުރުމާއި ގުޅިގެން މޯލްޑިވިއަންގެ ޕައިލެޓުންގެ އުދުހުންތަކުގެ ޝެޑިއުލަށް ވެސް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އައެވެ. މުހިންމު ބޭނުންތަކުގައާއި އިމެޖެންސީ ދަތުރުތަކުގެ އުދުހުންތަކަށް އެކަނި ފްލައިޓް ދަތުރުތައް ބަދަލުވެގެންދިޔައެވެ. މިހާރު އޮންނަނީ ޗާޓަރު ދަތުރުތަކާއި އިމަޖެންސީ ދަތުރުތަކެވެ. މައިގަނޑު ދަތުރުތަކަކީ ކޮވިޑާއި ގުޅުން ހުރި ދަތުރުތަކެވެ. ޕޮޒިޓިވް މީހުން އެއް ތަނުން އަނެއް ތަނަށް ގެންދިއުމާއި ސާމްޕަލް ތައް އުފުލުމާއި އެނޫންވެސް ކޮވިޑާއި ގުޅޭ ހާއްސަ ދަތުރުތަކެވެ.\nއެއާއެކު ކުރިޔަށްވުރެ ގިނަ ވަގުތު އާއިލާއާ އެކު ހޭދަކޮށްލުމަށް ފްލައިޓްތަކުގެ ޕައިލެޓުންނަށް ވެސް ވަގުތު ލިބިގެންދިޔައެވެ. އެކަމަކު އަބަދުވެސް ތިބެން ޖެހެނީ އެލާޓުގައެވެ. މި ލިބުނު ވަގުތުގައި މޯލްޑިވިއަންގެ ޑޭޝް 8 މަރުކާގެ މަތިންދާ ބޯޓުގެ ސީނިއާ ކެޕްޓަން މުހައްމަދު ރަނޭޝް (ރަނޭ) ކުރަން ފެށީ ތަފާތު ކަމެވެ.\nދިވެހި ވޮލީ ބޯޅަ ކިރިޔާ ވެސް ބަލައި އުޅޭ މީހެއް ނަމަ ރަނޭ އޭ ބުނުމުން އެއީ ކާކުކަން އެނގޭނެއެވެ. ރަނޭއަކީ ރާއްޖޭގައި އުފެދުނު އެންމެ މޮޅެތި ސެޓަރުންގެ ތެރެއިން ފާހަގަކޮށްލެވޭ މޮޅު ސެޓަރެކެވެ. މޮޅު ކެޕްޓަނެކެވެ. ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން ރާއްޖޭގެ ގައުމީޓީމަށް ވެސް އޭނާ ވަނީ ކުޅެފައެވެ. ރާއްޖޭގެ ވޮލީޓީމް ތަކަށް ކުޅެ މޮޅު ކުޅުމެއް އޭނާ ވަނީ ދައްކައިފައެވެ. އެންމެ ފަހުން ފެނިގެން ގޮސްފައިވަނީ އޭނާ ވަޒީފާ އަދާކުރާ ކުންފުނި މޯލަޑިވިއަންގެ ޓީމުންނެވެ. މޯލްޑިވިއަން އާއެކު ވެސް ރަނޭ ވަނީ ގިނަ ކާމިޔާބީތަކެއް ހޯދައިފައެވެ.\nރަނޭގެ އާއިލާ އާ އެކު--\nރަނޭ މޯލްޑިވިއަން ފްލައިޓްގައި ދަތުރެއް މަތީގައި --\nގައުމީ އެއާލައިންގެ ވޮލީ ޓީމްގެ ކުރީގެ ކެޕްޓަން އަދި މިހާރު ޑޭޝް 8 މަރުކާގެ މަތިންދާ ބޯޓުގެ ސީނިއާ ކެޕްޓަންގެ ދަތުރު ޝެޑިއުލްއަށް ކޮވިޑާއި ގުޅިގެން ބޮޑެތި ލުއިތަކެއް ލިބުނެވެ.\nރަނޭ "ވަން" އަށް ބުނީ، ލިބުނު ހުސްވަގުތުގައި ކޮންމެވެސް ކަމެއް މި ޕެންޑަމިކާއި ގުޅިގެން ކުރުމަށް ވިސްނީ ކަމަށެވެ. މިފަދަ ހާލަތްތަކުގައި ކޮންމެ މީހެއްގެ ވެސް ފަރުދީ ޒިންމާއެއް އޮންނަންވާނެ ކަމަށް ރަނޭ ގަބޫލު ކުރެއެވެ. އެގޮތުން މިބަލިން އަރައިގަތުމަށް ހަމައެކަނި ކުރެވޭނޭ ކަމަކީ ގައިދުރުކަން ނޫން ކަމަށާއި އެކަމަކު ކޮންމެ މީހަކަށް ބަލިމީހުންގެ ގަޔަށް އިންޖެކްޝަން ނުޖެހިދާނެ ކަމަށް ރަނޭ ބުންޏެވެ. ނަމަވެސް ކޮންމެ މީހަކު ވެސް އެމީހަކަށް ލިބިފައިވާ ހުނަރެއްގެ ބޭނުން ކޮށް މިދަނޑިވަޅުގައި ކޮވިޑު ޕެންޑަމިކް އިން އަރައިގަތުމަށް ތިމާއަށް ގައުމަށް ކޮށްދެވޭނީ ކޮންކަމެއްތޯ ބަލައި ސޯޝަލް ޑިސްޓެންސިންއަށް ވުރެ ފުޅާކޮށް ވިސްނަން ޖެހޭ ކަމަށް އޭނާ ގަބޫލުކުރެ އެވެ.\nއެގޮތުން ފޭސް ޝީލްޑަކީ މި ޕެންޑަމިކްގައި ރައްޔިތުންނަށް އަދި ފްރަންޓް ލައިންގައި މަސައްކަތް ކުރާ މީހުންނަށް ވަރަށް މުހިންމު އެއްޗަކަށް ވެފައި، ގޭގައި އަމިއްލަޔަށްވެސް ތައްޔާރުކުރެވިދާނެ އެއްޗަކަށް ވުމުން، އެކަން ކުރަން ނިންމީ ކަމަށް ރަނޭ ބުންޏެވެ. ރަނޭ ބުނީ އޭނާގެ ދަތުރުތައް ކުރިޔަށް ވުރެ މަދުވުމުން ގޭގައި ލިބޭ ހުސްވަގުތުގައި މިހާ ތަނަށް 2130 ފޭސް ޝީލްޑް ހަދާފައިވާ ކަމަށެވެ.\nމޯލްޑިވިއަންގެ ޑޭޝް 8 މަރުކާގެ މަތިންދާ ބޯޓުގެ ސީނިއާ ކެޕްޓަން މުހައްމަދު ރަނޭޝް (ރަނޭ) ފޭސް ޝީލްޑް ތައްޔާރު ކުރުމުގެ މަސައްކަތުގައި ---\nމޯލްޑިވިއަންގެ ޑޭޝް 8 މަރުކާގެ މަތިންދާ ބޯޓުގެ ސީނިއާ ކެޕްޓަން މުހައްމަދު ރަނޭޝް(ރަނޭ) ފޭސް ޝީލްޑް ތައްޔާރު ކުރުމުގެ މަސައްކަތުގައި ---\nރަނޭ ވަނީ ގޭގައި ފޭސް ޝީލްޑް ތައްޔާރުކޮށް ނެޝަނަލް ޑިޒާސްޓާ މެނޭޖްމަންޓް އޮތޯރިޓީ، އައިޖީއެމްއެޗް، މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސާވިސް އަދި އޭނާ މަސައްކަތް ކުރާ މޯލްޑިވިއަން އަށް ހަދިޔާ ކޮށްފައެވެ.\nރަނޭ ބުނީ އެޗްޕީއޭއިން އަންގާ އެންގުންތަކަށް ރައްޔިތުން ބޯލަނބަމުން އަންނަ މަންޒަރު ފެންނަ ކަމަށެވެ. އެގޮތުން އާންމުންގެ ފަރާތުން އޯޑަރުތައް ލިބެމުންދާތީ މިހާރު އާންމުންނަށް ވެސް ޝީލްޑް ތައްޔާރުކޮށްދޭން ފަށާފައިވާ ކަމަށެވެ. އޭނާ އާންމުންނަށް ޝީލްޑް ހަދައިދެނީ އެ ހެދުމަށް ހިނގާ ހަރަދު ކަވަރުވާ ގޮތަށް އެއްވެސް ފައިދާއަކާ ނުލައެވެ. އެގޮތުން ޝީލްޑެއް ވިއްކަނީ 25 ރުފިޔާއަށެވެ. މިހާރު ދުވާލަކަށް 300 ވަރަކަށް ޝީލްޑް ތައްޔާރު ކުރެވޭ ކަމަށް ރަނޭ ބުންޏެވެ.\nރަނޭ އާ ގުޅޭގޮތުން ގައުމީ އެއާލައިންގެ ޑެޕިއުޓީ މެނޭޖިން ޑިރެކްޓަރު އައިޝަތު ޖެނިފާ "ވަން"އަށް ވިދާޅުވީ ރަނޭ އަކީ ކޮވިޑް ޕެންޑަމިކްގައި ފްރަންޓް ލައިންގައި މަސައްކަތް ކުރުމުގައި ނަމޫނާ ދައްކަމުން އަންނަ ގައުމު ދެކެ ލޯބިވާ ހީވާގި މުވައްޒަފެއް ކަމަށެވެ. ރަނޭ ފާހަގަވެގެންދަނީ މަސައްކަތަށް ކަމޭހިތައި ގޮވާލި ކޮންމެ ވަގުތަކުވެސް ހިދުމަތް ދިނުމަށް ތައްޔާރަށް ހުންނަ މީހެއްގެ ގޮތުގައިއެވެ. އަދި ކޮންމެ ދަނޑިވަޅެއްގައިވެސް މަސަލަހަތަށް މަސައްކަތްކުރާ އެހެން މީހުންނަށް ނަމޫނާ ޕައިލެޓެއްގެ ގޮތުގައި ކަމަށެވެ. އަދި މޯލްޑިވިއަން އިން ރަނޭ ކޮށްދެމުން އަންނަ ހިދުމަތްތަކަށް ފަހުރުވެރިވާ ކަމަށެވެ.\nމޯލްޑިވިއަންގެ ޑޭޝް 8 މަރުކާގެ މަތިންދާ ބޯޓުގެ ސީނިއާ ކެޕްޓަން މުހައްމަދު ރަނޭޝް(ރަނޭ) ފޭސް ޝީލްޑް ހަދިޔާ ކުރަނީ ---\nމޯލްޑިވިއަންގެ ޑޭޝް 8 މަރުކާގެ މަތިންދާ ބޯޓުގެ ސީނިއާ ކެޕްޓަން މުހައްމަދު ރަނޭޝް(ރަނޭ) ތައްޔާރު ކޮށްފައިވާ ފޭސް ޝީލްޑް ---\nމޯލްޑިވިއަންގެ ޑޭޝް 8 މަރުކާގެ މަތިންދާ ބޯޓުގެ ސީނިއާ ކެޕްޓަން މުހައްމަދު ރަނޭޝް(ރަނޭ) ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ފޭސް ޝީލްޑް ---\nރަފޭސް ޝީލްޑް ހެދުމަށް އޯޑަރު ކުރުމަށް --\nގުޅޭ ޓެގު ކޮވިޑް 19 ސިއްހަތު ހެލްތު ޕްރޮޓެކްޝަން އެޖެންސީ (އެޗްޕީއޭ) ނޭޝަނަލް ޑިޒާސްޓާ މެނޭޖްމެންޓް އެންއީއޯސީ ޕާސަނަލް ޕްރޮޓެކްޓިކް އިކުއިޕްމެންޓް، ޕީޕީއީ


ހުސްވި މާރޗު މަހު އެއްބިލިއަނަށްވުރެ ގިނަ ރުފިޔާ މީރާއަށް ބަލައިގެންފި\nހުސްވި މާރޗު މަހު މޯލްޑިވްސް އިންލަންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ (މީރާ) އަށް އެއްބިލިއަނަށްވުރެ ގިނަ ރުފިޔާ ބަލައިގެންފައިވާ ކަމަށް އެ އޮތޯރިޓީން ބުނެފިއެވެ.\nމީރާއިން ބުނީ މާރުޗު މަހު 1.32 ބިލިއަން ރުފިޔާ ބަލައިގެންފައިވާ ކަމަށާއި މިއީ މިދިޔަ އަހަރުގެ މާރޗު މަހާ އަޅާ ބަލާއިރު 19.2 އިންސައްތަ އިތުރު ޢަދަދެއް ކަމަށެވެ.\nއޭގެ މައިގަނޑު ސަބަބުތަކަކީ ޖީ.އެސް.ޓީ، އެއަރޕޯޓް ސަރވިސް ޗާޖް، ލޭންޑް އެކުއިޒިޝަން ފީ އަދި ފަހަކަށް އައިސް ނަގަންފެށި ރެމިޓެންސް ޓެކްސްގެ ގޮތުގައި ލިބިފައިވާ ޢަދަދު މިދިޔަ އަހަރުގެ މާރޗު މަހަށްވުރެ އިތުރުވުން ކަމަށްވެސް މީރާ އިން ބުންޏެވެ.\nމާރޗު މަހު ބަލައިގަތް އާމްދަނީގެ އެންމެ ބޮޑު ބައެއް ހިއްސާކުރަނީ ޖީ.އެސް.ޓީއެވެ. އެއީ %50.4 ނުވަތަ 665.9 މިލިއަން ރުފިޔާ އެވެ. ދެން އެންމެ ބޮޑު އާމްދަނީއެއް ލިބިފައިވަނީ ޓޫރިޒަމް ލޭންޑް ރެންޓް (275.1 މިލިއަން ނުވަތަ %20.8) އިންނެވެ.\nމީގެ އިތުރުން އެއަރޕޯޓް ސަރވިސް ޗާރޖް (73.3 މިލިއަން ރުފިޔާ ނުވަތަ %5.5)، ގްރީން ޓެކްސް (70.4 މިލިއަން ރުފިޔާ ނުވަތަ %5.3)، ލޭންޑް އެކުއިޒިޝަން އެންޑް ކޮންވަރޝަން ފީ (65.6 މިލިއަން ރުފިޔާ ނުވަތަ %5.0) ގެ ގޮތުގައި ލިބިފައިވާ އާމްދަނީވެސް ހިމެނެއެވެ.\nމާރޗު 2017 ގައި މީރާއަށް ބަލައިގަތް އާމްދަނީގެ ތެރޭގައި 62.3 މިލިއަން އެމެރިކާ ޑޮލަރު ހިމެނޭ ކަމުގައި އެ އޮތޯރިޓީން ބުނެއެވެ.


PG Bishaam ge ithubaaru neh mahsala anburaa nagaifi\nޕީޖީ ބިޝާމްގެ އިތުބާރު ނެތް މައްސަލަ އަނބުރާ ނަގައިފި\nޕީޖީ ބިޝާމް: އޭނާގެ މައްސަލަ އަނބުރާ ވަނީ ގެންގޮސްފަ\nޕްރޮސިކިއުޓާ ޖެނެރަލް، ޕީޖީ އައިޝަތު ބިޝާމްގެ އިތުބާރު ނެތްކަމުގެ މައްސަލަ އަނބުރާ ގެންގޮސްފި އެވެ. އެ މައްސަލަ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ވައްދާފައިވަނީ ނިމިދިޔަ ހަފުތާގެ ތެރޭގަ އެވެ.\nމަޖިލީހުގެ އަމީންއާންމު ފާތިމަތު ނިއުޝާ ވަނީ ބިޝާމްގެ އިތުބާރު ނެތް ކަމުގެ މައްސަލަ އަނބުރާ ގެންގޮސްފައިވާކަން ކަށަވަރުކޮށްދެއްވާފަ އެވެ.\nބިޝާމްގެ މައްސަލަ މަޖިލީހަށް ހުށަހެޅުއްވީ ތިނަދޫ ދެކުނު ދާއިރާގެ މެންބަރު، އަބްދުﷲ އަހުމަދެވެ. މައްސަލަ އޭނާ އަނބުރާ ގެންދިޔަ ސަބަބެއް ސާފެއް ނުވެ އެވެ. މެންބަރު އަބްދުﷲއަށް ގުޅޭ ގޮތެއް ވެސް ނުވެ އެވެ.\nޕީޖީގެ އިތުބާރު ނެތް ކަމުގެ މައްސަލަ މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅާފައިވަނީ މައުލޫމާތު ލިބޭ ގޮތުގައި އިދިކޮޅު ޕީޖީ ގުރޫޕްގައި މަޝްވަރާ ކުރުމެއް ނެތި އެވެ.\nޕީޖީގެ އިތުބާރު ނެތް ކަމަށް އަބްދުﷲ އަހުމަދު މަޖިލީހަށް ހުށަޙެޅުއްވި މައްސަލައިގައި ފަސް ސަބަބެއް ބަޔާންކުރި އެވެ. މައިގަނޑު ސަބަބުތަކުގެ ގޮތުގައި އޮތީ، ނިމިދިޔަ ސަރުކާރުގެ ތެރޭގައި މަޖިލީހުގެ ބައެއް މެންބަރުން ހައްޔަރުކޮށް އެބޭފުޅުންގެ މައްޗަށް ކުރެވުނު ތަހުގީގުތަކާއި އުފުލުނު ދައުވާތަކުގައި ޕީޖީގެ ބޮޑެތި އިހުމާލުތަކެއް ހުރުމާއި އެކަށީގެންވާ\nއެ މައްސަލަ މެންބަރު އަބްދުﷲ މަޖިލީހަށް ހުށަހެޅުއްވީ، ގާނޫނުއަސާސީގެ 223 ވަނަ މާއްދާ އާއި، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ގަވާއިދުގެ 178 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުންނެވެ.


ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ 58 ވަނަ އަހަރީ ދުވަހުގެ "ބާއްޖަވެރި ހެނދުނެއް" މި ޕްރޮގްރާމަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙް ދެއްވި އިންޓަރވިޔު - The President's Office\nދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ 58 ވަނަ އަހަރީ ދުވަހުގެ "ބާއްޖަވެރި ހެނދުނެއް" މި ޕްރޮގްރާމަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙް ދެއްވި އިންޓަރވިޔު\n29 ޑިސެންބަރު 2020، ރިފަރެންސް: SA/RIMS/2020/51\n* މި އިންޓަރވިޔުގައި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ފަރާތުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙުގެ އަރިހުގައި ސުވާލުތައް ދެންނެވީ، ސީނިއަރ އެގްޒެކްޓިވް ޕްރޮޑިއުސަރ އަލްފާޟިލް މުޙައްމަދު ރަމީޒާއި، މެނޭޖަރ، ރޭޑިއޯ ޕްރޮޑަކްޝަން އަލްފާޟިލް ނަޞްރުﷲ އިދުރީހެވެ.\nއާދެ، މިހާރު ގަޑިން7ގަޑި 19 މިނިޓް 55 ސިކުންތު. މިއީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑު. ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑު ތިޔަބޭފުޅުންނަށް ގެނެސްދެމުން މި ގެންދަނީ، "ބާއްޖަވެރި ހެނދުނެއް". މިއަދުގެ ޕްރޮގްރާމް ތިޔަބޭފުޅުންނަށް މި ގެނެސްދެނީ އަޅުގަނޑު ރަމީޒު.\nއަދި، އަޅުގަނޑު ނަޞްރުﷲ. އަޅުގަނޑުމެން ތިޔަބޭފުޅުންނަށް ދަންނަވައިލިން، އަޅުގަނޑުމެން ހަތެއްގެ ޚަބަރަށްފަހު، ޕްރޮގްރާމް ކުރިއަށް ގެންދާނީ، ރާއްޖޭގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙާ އެކީގައޭ. އެހެންނަމަވެސް ހަމަ ބޮޑުބެރު ލަވައަކަށްފަހު، އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ، އަޅުގަނޑުމެން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއާ އެކީގައި ކުރިއަށްދާނަން. މިއަދު ވަރަށް ޚާއްޞަވެގެން އެބަދޭ، ވަރަށް ގިނަ ގޮތްގޮތުން. އެހެންނޫންތޯ. އާދެ، މިއަދުވެސް ހަމަ ތިޔަބޭފުޅުންނަށް ގެނެސްދޭ ލަވަތަކުގެ ފޯރި ކުޑައެއްނުވާނެ. ހަމައެކަނި ތަފާތަކަށްވެގެންމިދަނީ، ލައިވްކޮށް އަޅުގަނޑުމެން މީގެ ލަވަތައް ތިޔަބޭފުޅުންނާ ހަމައަށް ގެނެސްދޭނީ.\nމިއަދު އަނެއްކާ ރިކްއެސްޓް ކުރުމެއް ނޯންނާނެ އިނގޭތޯ. ރިކްއެސްޓް ލަވައެއް ނެތް މިއަދަކު. އަޅުގަނޑުމެން ދެން ހަމަ، ނަޞްރު ތިޔަ ފާހަގަކުރެއްވިހެން އެނެކްސްގެ ވަރަށް ޚާއްޞަ ބޮޑުބެރު ގްރޫޕަކާއެކު އަޅުގަނޑުމެން ކުރިއަށް މިދަނީ. އެހެންވީމާ، ލަވައަށްފަހު ތިޔަބޭފުޅުންނާ އަޅުގަނޑުމެން ބައްދަލުކުރާނަން. އަޅުގަނޑުމެން ލަވައަށްފަހު ބައްދަލުކުރާއިރު، އަޅުގަނޑުމެންނާ އެކީގައި ހަމަ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ވަޑައިގެން އިންނެވީމާ، އެ މަނިކުފާނާ އެކީގައި ކުރިއަށްދާނީ. ތިޔަބޭފުޅުން އަޅުގަނޑުމެންގެ ޕްރޮގްރާމަށް އިންތިޒާރު ކުރައްވާނެ ކަމަށް އުއްމީދުކުރަން.\nމިހާހިސާބުން އަޅުގަނޑުމެން ބޮޑުބެރަށްފަހު ތިޔަބޭފުޅުންނާ ބައްދަލުކޮށްލާނަން.\nމުޙައްމަދު ރަމީޒު/ނަޞްރުﷲ އިދުރީސް:\nފޯރި ކުޑައެއްނޫނޭ އިނގޭތޯ. ކިރިއާ އިނގޭތޯ އަޅުގަނޑަށްވެސް މި މައިތިރިވެވެނީ އިނގޭތޯ. ބޮޑުބެރަކީ ހަމަ ހިތާ ކުޅެލާ އެއްޗެކޭ އިނގޭތޯ.\nއަޅުގަނޑުވެސް ހަމަ މަޑުން އިނދެވޭތޯ މި ބެލީ. ފަހަރެއްގައިވެސް ހަމަ ނަށަން ނުކުމެވިއްޖިއްޔާ، އެހެން ބޭފުޅުންވެސް ނުކުންނަވަފާނެތީ ދޮގެއްތޯ.\nއާދެ، ތިޔަބޭފުޅުންނަށް އަޅުގަނޑުމެން ދަންނަވާލިން، އަޅުގަނޑުމެން ބޮޑުބެރަށްފަހު، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއާ އެކީގައޭ ޕްރޮގްރާމް ކުރިއަށް ގެންދާނީ. މި ވަގުތު އަޅުގަނޑުމެންނާ އެކީގައި ސްޓޫޑިއޯގައި މި އިންނެވީ، ރާއްޖޭގެ ޢިއްޒަތްތެރި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙް.\nމަނިކުފާނުގެ ބިޒީ ޝެޑިއުލް އިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވަގުތުކޮޅެއް ހުސްކޮށްދެއްވައި، ވަރަށް ހެނދުނުގެ ވަގުތެއްގައި ވަޑައިގެން، ޕްރޮގްރާމުގައި ތިޔަ ބައިވެރިވެވަޑައިގެން ދެއްވަނީ. ވަރަށް ބޮޑަށް ޝުކުރިއްޔާ! އަދި އަޅުގަނޑުމެންގެ އަހަރީ ދުވަހުގެ ތަހުނިޔާއާއި ހެޔޮއެދުންތައްވެސް އަރިސްކުރަން.\nވަރަށް ބޮޑަށް ޝުކުރިއްޔާ އަޅުގަނޑަށް މި ފުރުޞަތު ތިޔަބޭފުޅުން ދެއްވީތީ އިނގޭތޯ. ރަމީޒަށާއި، ނަޞްރުﷲ އަށް. އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ހުރިހާ ބޭފުޅުންނަށް، ހުރިހާ މުވައްޒަފުންނަށް، 58 ވަނަ އަޑުގެ އަހަރީ ދުވަހުގެ ތަހުނިޔާ، އަޅުގަނޑާއި ހުރިހާ ރައްޔިތުންގެ ފަރާތުން ތިޔަ ހުރިހާ ބޭފުޅުންނަށް އަރިސްކުރަން އިނގޭތޯ. ވަރަށް އުފާވެރި ވަގުތުކޮޅެއް.\nކިހިނެއްތޯ ހާލު އަހުވާލު؟\nރަނގަޅު އިނގޭތޯ. ދެން، އަނެއްހެން އެއްވެސް މައްސަލައެއް ނޫޅޭ އިނގޭތޯ.\nއެހެންވީމާ، އަޅުގަނޑުމެން އެންމެންވެސް މިތިބީ ރަނގަޅު ކަމަށް ބަލައިގެން އެހެންނޫންތޯ.\nއާދެ، ދުވަހެއް ފެށިގެން އަންނައިރުގައި ވަރަށް ތާޒާވާނެ. އެހެން ނޫންތޯ.\nއާދެ، ދެން އަޅުގަނޑުމެންގެ މި ޕްރޮގްރާމުގެ މައިގަނޑު މަޤްޞަދަކީވެސް ހަމަ ދުވަސް ފެށިގެން އަންނައިރު، އާރޯކަމާއި ތާޒާކަން އަޅުގަނޑުމެންގެ ރައްޔިތުންނަށްވެސް ގެނެސްދިނުން. އެ މަޤްޞަދު ހާސިލުކުރެވޭތޯ އަޅުގަނޑުމެން މަސައްކަތް ކުރަމުން މިގެންދަނީ އެހެންނޫންތޯ.\nދެން، އަޅުގަނޑުމެންގެ މި ޕްރޮގްރާމުގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގެންދެއްވީތީ، ހަމަ ވަރަށް ބޮޑަށް ޝުކުރު ދަންނަވަން. ދެން، އަޅުގަނޑުމެންގެ ޕްރޮގްރާމަށް ލިބުނު ވަރަށް ބޮޑު ފަޚްރެއް، ވަރަށް ބޮޑު ޝަރަފެއް، މަނިކުފާނު އަޅުގަނޑުމެންގެ ޕްރޮގްރާމުގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގެންދެއްވިކަން ތިޔައީ އިނގޭތޯ. އަޅުގަނޑުމެން ކުރިންވެސް ދަންނަވާލިހެން.\nދެން، އެންމެ ފުރަތަމަވެސް އަޅުގަނޑު ދަންނަވާލަން އޮތް ވާހަކައަކީ، ފުރަތަމަ މަނިކުފާނުގެ އިޒުނައާއެކީގައި އަޅުގަނޑުމެންގެ ބައެއް ސުވާލު ދަންނަވާލަން ކަމަށް އިނގޭތޯ.\nއާދެ، ކުރިއަށް ގެންދަވާ. ދެން، އަޅުގަނޑަށް ދެވުނުވަރަކަށް ޖަވާބު ދެމުން ގެންދާނަން އިނގޭތޯ.\nއަޅުގަނޑު ފުރަތަމަ ދަންނަވާލަން އޮތް ވާހަކައަކީ، ދެން ކޮންމެ ބޭފުޅެއްގެވެސް، އަޅުގަނޑު މި ދެންނެވީ ކުޑައިރުގެ ހަނދާންތައް، ތިޔަބޭފުޅުންގެވެސް، ކޮންމެ ބޭފުޅެއްގެވެސް އެންމެ ކުޑައިރުގެ ހަނދާނަކީ ވަރަށް އުފާވެރި ހަނދާންތަކެއް އިނގޭތޯ. އެހެންވީމާ، ތުއްޕުޅުއިރުގެ ހަނދާންތަކުގެ ތެރެއިން، ކޮބައިތޯ އެންމެ ބޮޑަށް ހަނދުމަފުޅު ހުންނަ ހަނދާނަކީ، އުފާވެރި ހަނދާނެއްގެ ގޮތުގައި.\nއަޅުގަނޑުގެ އެންމެ ހަގުއިރުގައި އިނގޭތޯ. ގާތްގަނޑަކަށް ދިހަވަރަކަށް އަހަރު ވަންދެން އަޅުގަނޑު އުޅުނީ އަމިއްލަ ރަށުގައި. އޭރުގެ އެ ހަނދާންތައް މިހާރުވެސް ހުރޭ. ދެން، އެންމެ ބޮޑަށް ހަނދާން ހުންނަ އެއްކަމެއް. އަޅުގަނޑު ވަރަށް މޫދަށްދާހިތްވޭ، ކުޑައިރުއްސުރެ ފަށައިގެންވެސް އިނގޭތޯ. އެކަމަކު، އަޅުގަނޑަށް މޫދަށް ދިޔުމުގެ ހުއްދަ އޮންނަނީ، ހަފްތާއަކު ދެ ދުވަހު. އެއީ ދެން ވަރަށް އިންތިޒާރުކުރާ ދެ ދުވަސް.\nއެއީ ކޮން ދެ ދުވަހެއްގައިތޯ މި ދެވެނީ.\nއެއީ، ހުކުރު ދުވަސް އެއީ އެއް ދުވަސް. ދެން އަނެއް ދުވަހަކީ ހޯމަ ދުވަސް. ހޯމަ ނޫނީ އާދީއްތަ ދުވަސް. އަޅުގަނޑަކަށް ދެން ކުއްލިއަކަށް ހަނދާނެއް ނެތް އިނގޭތޯ. އެއީ ވަރަށް އިންތިޒާރުކުރާ ދުވަހެއް. ހުރިހާ ރައްޓެހިކުދިންނާ އެކީގައި މޫދަށް ދާން. ދެން، އަޅުގަނޑުމެންގެ ގެ މި ހުންނަނީ، މޫދާ ވަރަށް ކައިރީގައި. މޫދަށް ނުދެވުނަސް، އެ މަންޒަރު ބަލަން އަޅުގަނޑު ހުންނަން. އެހެންނަމަވެސް، މަންމަ އަޅުގަނޑަށް ހުއްދަ ދީފައި އޮންނަނީ، އެ ދެ ދުވަހު މޫދަށް ދާން. އެހެންވީމާ، އެ ދެ ދުވަހުގެ އެ ހަނދާން އާވޭ. އެއީ ދެން، ވަރަށް އުފާވެރި ދުވަހެއް. އެ ދުވަސްތައް ހަމަ މިހާރުވެސް ހަނދާންވޭ. އެ ކުދިންނާ މިހާރުވެސް ހަމަ ގުޅުންވެސް އޮވޭ. ހަމަ ފޯނުން ވާހަކަ ދައްކައިވެސް އުޅެން.\nދެން، އަޅުގަނޑު ހިތަށްއަރަނީ ރަށުގައި ދެން ތިޔަ ތުއްޕުޅުއިރުގެ ހަނދާނަކީ ވަރަށް މުހިންމު، ވަރަށް އުފާވެރި ހަނދާނެއް ކޮންމެ ބޭފުޅެއްގެވެސް ތިޔަ ވިދާޅުވިހެން. ދެން، މާލެއަށް ވަޑައިގަންނަވަން، ކިހިނެއްވެގެންތޯ މާލެއަށް މި ބަދަލުވެވަޑައިގެންނެވީ.\nއެނގިވަޑައިގަންނަވާނެ، ރަށްރަށުގައި އޭރު ތަޢުލީމު ވަކިވަރަކަށްވުރެ މައްޗަކަށް ނޯވޭ. ވަކި ހިސާބަކުން އިތުރަށް ކިޔަވަން ބޭނުންވެއްޖިއްޔާ މި އަންނަން ޖެހެނީ މާލެއަށް. އަޅުގަނޑުވެސް އުމުރުން މި ދެންނެވިހެން، ގާތްގަނޑަކަށް ދިހަވަރަކަށް އަހަރުގައި މާލެއަށް ބައްޕަމެން ގެނެސްފި. އޭރު އޮތް ސަރުކާރުން، ހަމަ ދަންނަވާނީ، ރަށްރަށުގެ ތަޢުލީމާ ދޭތެރޭގައި އެހާ މުހިންމު ކަމެއް ނުދެއޭ އިނގޭތޯ. ގާތްގަނޑަކަށް ހުރިހާ ރަށެއްގައިވެސް ހުރި ސްކޫލްތަކަށް ސަރުކާރުންދޭ އެހީތައް އޭރު ކަނޑައިލާފައި އޮތީ. އެއީ، 1970ގެ މެދުތެރޭގެ ކުރީކޮޅުގައި. އެއާއެކީގައި، ގިނަ ރަށްރަށުގެ ހަމަ ސްކޫލްތައް ހުއްޓުމަކަށް އައިސްފައި އޮތީ.\nއަޅުގަނޑުގެ އުފަން ރަށް، ހިންނަވަރަކީވެސް ތިން ސްކޫލް އޭރު ހުރި ރަށެއް. އެހެންނަމަވެސް، އެންމެފަހުން ގޮސް އޭރު ހުރި ސްކޫލް ނީލަން ކިޔައި ވިއްކާވެސްލާފައި އޮތީ. އެހެންވީމާ، ކުރިން މައުލޫދު ހަރުގެއެއްގައި، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކުޑައިރު ކިޔަވައިދެމުން ގެންދިޔައީ. އެހެންވީމާ، ވަކި ހިސާބަކުން އަޅުގަނޑުމެންގެ ހުރިހާ ކުދިންވެސް ބައްޕަމެން، މާލެއަށް ފޮނުވަމުން އައީ ކިޔަވަން. އެހެންވީމާ، އެގޮތުން އަޅުގަނޑުވެސް މި މާލެއަށް އަންނަންޖެހުނީ އިތުރަށް ތަޢުލީމު ހާސިލު ކުރުމުގެ ބޭނުމުގައި.\nޢާއިލާއާ ދުރުގައި ވަރަށް ގިނަ ދުވަހު އުޅުއްވަން ޖެހިވަޑައިގަންނަވާނެ. 10 އަހަރުގައި މާލެއަށް ބަދަލުވެވަޑައިގެންނެވީ.\nނަޞްރު، އަދި އަޅުގަނޑު އެއް ވާހަކައެއް ދަންނަވާލަން އެބައޮތޭ. މި ހިންނަވަރު ވާހަކަ ވިދާޅުވީމާ. ހިންނަވަރު މީހުން ވަރަށް ނޭވާ ދިގުވާނެއޯ އިނގޭތޯ. ވަރަށް ފުނަށް ވަޑައިގަނެވޭތޯ.\nއާދެ، ވަރަށް ވަރަށް، ވަރަށް ފުނަށް އަޅުގަނޑަށްވެސް ދެވޭ އިނގޭތޯ. އެއީ ދެން ވާގޮތަކީ، އެއްގޮތަކަށް ވާގޮތަކީ، ހިންނަވަރަކީ އެނގިވަޑައިގަންނަވާނެ، ފުރިފައި އޮންނަ ރަށެއް. ގޮނޑުދޮށެއް، ބީޗެއް އަޅުގަނޑުމެން މި ކިޔާ ދޮންވެއްޔެއް ނޯންނާނެ. އެހެންވީމާ، އަޅުގަނޑުމެން މޫދަށް އެރެން ވެއްޖިއްޔާ ކުޑަ ދޯންޏެއްގައި މި ދާންޖެހެނީ، ބޭރަށް އޮޅަށް. ދެން، ކުރާ ކަމަކަށް އޮންނަންޖެހެނީ، ފީނުން. އަޑިއަށް ފީނުން. އެހެންވީމާ، އަޅުގަނޑުވެސް ހަމަ ވަރަށް ފުނަށް ފީނަން އޭރުވެސް އިނގޭތޯ. މިހާރު ދެން އެވަރަކަށް ނުވާނެ. އެހެންނަމަވެސް، ވަރަށް އަޑިއަށް ދެވޭނެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ޢާއިލާގައިވެސް ތިބޭނެ ފުނަށް ފީނާ މީހުން.\nއަޅުގަނޑުމެންގެ ވަރަށް ގިނަ ސުވާލުތައް އެބަހުރި. އެހެންނަމަވެސް، އަޅުގަނޑުމެންގެ ބައެއް އެހުންތެރިންނަށްވެސް އަޅުގަނޑުމެން ފުރުޞަތުތަކެއް އެބަ އަރުވަން. މިވަގުތު އަޅުގަނޑުމެންނާ ގުޅިފައި މިވަނީ، އަޅުގަނޑުމެންގެ ވަރަށް ގިނަ ޕްރޮގްރާމްތަކެއްގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގަންނަވާ އަޅުގަނޑުމެންގެ ވަރަށް ހަމަ އިޚްލާޞްތެރި އެހުންތެރިއެއް. އެއީ ޢަބްދުﷲ އަޙްމަދު، ފ. ނިލަންދޫ ބޭފުޅެއް އިނގޭތޯ.\nޢަބްދުﷲ އަޙްމަދު ފ. ނިލަންދޫ:\nއާދެ، އަޅުގަނޑު ހަމަ މިވަގުތުވެސް ދަންނަވާލާނީ، އެއީ މުދައްރިސެއް، ގިނަ ބޭފުޅުން ވިދާޅުވާ އަޑު އަޅުގަނޑުމެންނަށް އިވެނީ މުދައްރިސްގެ ނަމުން އިނގޭތޯ. އެހެންވީމާ، ހަމަ މުދައްރިސޭ ދަންނަވާލިއްޔާކަންނޭނގެ ރަނގަޅުވާނީ. ކިހިނެއްތޯ ހާލު އަހުވާލު؟\nވަރަށް ރަނގަޅު އިނގޭތޯ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ 58 ވަނަ އަހަރުގެ އަހަރީ ދުވަހުގެ ހެޔޮއެދުމާއި ތަހުނިޔާ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ލޮބުވެތި ޢިއްޒަތްތެރި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށާއި، އަޑުގެ އެހުންތެރިންނަށާއި، އަޑުގައި ޚިދުމަތް ކުރައްވާ ހުރިހާ ބޭފުޅުންނަށް އަޅުގަނޑުގެ ފަރާތުން އަރިސްކުރަން.\nއާދެ، އަޅުގަނޑުމެންގެ ފަރާތުންވެސް ޢަބްދުﷲ އަށް ދުވަހުގެ ތަހުނިޔާއާއި ހެޔޮއެދުންތައް އަރިސްކުރަން އިނގޭތޯ. ވަރަށް ޚާއްޞަ ފުރުޞަތެއް ތިޔަ ލިބިވަޑައިގަތީ. ރާއްޖޭގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއާ ވާހަކަ ދައްކަވައިލެއްވުމުގެ ފުރުޞަތެއް. މިކަހަލަ ފުރުޞަތެއް ފަހިވެގެންދާނީ، ރޭޑިޔޯ މެދުވެރިކޮށް ވަރަށް މަދު ފަހަރެއްގައި އިނގޭތޯ. ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އެބަ އިންނެވި، ހަމަ ވާހަކަ ދައްކަވައިލެއްވޭނެ އިނގޭތޯ ޢަބްދުﷲ.\nއާދެ، ކިހިނެއްތޯ މަނިކުފާނުގެ ހާލު އަހުވާލު؟\nރަނގަޅު އަޅުގަނޑު އިނގޭތޯ. ކިހިނެއްތޯ ޢަބްދުﷲ؟ މުދައްރިސް ދޮގެއްތޯ އަޅުގަނޑުމެން ކިޔަންޖެހޭނީ.\nމުދައްރިސް ވިޔަސް، ޢަބްދުﷲ ވިޔަސް ހަމަ ރަނގަޅުވާނެ ދޮގެއްތޯ؟\nއާދެ، އަޅުގަނޑަށް އާންމުކޮށް އެންމެންވެސް ކިޔައިއުޅެނީ، ރަށުގައި ހަމަ ކުދި ބޮޑު އެންމެން ކަހަލަ ގޮތަކަށް މުދައްރިސް ކިޔައިއުޅެނީ. ކިޔަވައިދިނުމުގެ ދާއިރާގައި އޮނަތިރީސްވަރަކަށް އަހަރު ދުވަސް ވަންދެން އެކި ގޮތްގޮތަށް ޚިދްމަތް ކުރެވުނީމާކަންނޭނގެ، އެ ނަމުން އަޅުގަނޑާ މުޚާޠަބު ކުރެވެނީ.\nއާދެ، އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ، މިވަގުތު ރަނގަޅު.\nއާދެ، ތިޔައީ ވަރަށް ވަރަށް ރަނގަޅު ޚިދުމަތެއް ތިޔަ ކުރައްވަނީ އިނގޭތޯ. ތިޔަ ކަމުގައި ކުރިއަށް ވަޑައިގަންނަވައްޗޭ އިނގޭތޯ.\nއަޅުގަނޑު މިވަގުތު އެކަމަކު މުދައްރިސަކަށް ނޫން އިނގޭތޯ އުޅެނީކީ.\nއަޅުގަނޑު މިހާރު އިމާމެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތް ކުރަނީ އިނގޭތޯ.\nތިޔައީވެސް ހަމަ ރަނގަޅު ކަމެއް ނޫންތޯ.\nޢަބްދުﷲގެ ވަރަށް ޚާއްޞަ ކަމެއް އިނގޭތޯ މިއީ ޕްރޮގްރާމުތަކުގެ ތެރެއިންވެސް، މި ކުއިޒް ޕްރޮގްރާމުތަކުގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގަތުން. އެއީ، ކުއިޒް ޕްރޮގްރާމްތަކަށް ޚާއްޞަކޮށް، ރޯދަ ކުރުކުރުމަށް ތައްޔާރުވެވަޑައިގަތުމަށްޓަކައި ޢަބްދުﷲ ވަނީ ރަށުގައި ލައިބްރަރީއެއް ޤާއިމުކުރައްވާފައި އިނގޭތޯ. މަޢުލޫމާތު ހޯއްދެވުމަށްޓަކައި. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދެން ޢަބްދުﷲއާ ބައްދަލުވެ، އެރަށުގައިވެސް މި ކަންކަން ބަލައިލުމުގެ ފުރުޞަތުވެސް ލިބިފައި އޮތީ. އެހެންވީމާ، ވަރަށް ބޮޑަށް ރޭޑިޔޯއަށް ސަމާލުކަން ދެއްވާ ބޭފުޅެއް ޢަބްދުﷲ އަކީ.\nޢަބްދުﷲ ކޮބައިތޯ ސުވާލަކީ.\nއަޅުގަނޑުގެ ފުރަތަމަ ސުވާލަކީ، މަނިކުފާނަކީ ރާއްޖެތެރޭގެ ރަށަކަށް ނިސްބަތްވެވަޑައިގަންނަވާ ބޭފުޅެއް. އަޅުގަނޑު ދެކޭގޮތުގައި ރާއްޖެތެރޭގެ ރައްޔިތުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ހާލު އަހުވާލު، ދިރިއުޅުމުގެ ކަންތައްތައް ހުރިނެތްގޮތް ވަރަށް ރަނގަޅަށް، ވަރަށް ގާތުން މަނިކުފާނަށް އެނގިވަޑައިގަންނަވާނެ ކަމަށް އަޅުގަނޑު ގަބޫލުކުރަނީ. މިވަގުތު މަނިކުފާނު ތިޔަ ހުންނެވީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެންމެ މަތީ މަގާމުގައި، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ މަގާމުގައި.\nމަނިކުފާނު ސީދާގޮތުން ރާއްޖެތެރޭގެ ރަށްރަށް ތަރައްޤީ ކުރެއްވުމަށް، ކިހާވަރެއްގެ ވިސްނުންފުޅެއް ގެންގުޅުއްވަމުތޯއޭ؟\nއާދެ، ވަރަށް ބޮޑަށް ޝުކުރިއްޔާ އިނގޭތޯ ޢަބްދުﷲ. ތިޔައީ ވަރަށް ރަނގަޅު ސުވާލެއް. އަޅުގަނޑުވެސް އިނގޭތޯ، އަޅުގަނޑުމެންގެ ސަރުކާރުގެވެސް އެންމެ މުހިންމު އެއް ސިޔާސަތަކީ ލާމަރުކަޒު ކުރުން. އެނގިވަޑައިގަންނަވާނެ، ރާއްޖޭގެ މާޒީވެދިޔަ ތާރީޚުގައި މީގެކުރިއަށް، 1960ގެ ކުރިއަށް ޖެހިލައި ބަލާއިރުގައި، ރާއްޖޭގެ ރަށްފުށުގައި، ބައެއް ރަށްރަށަކީ، ހަމަ ވަރަށް ތަރައްޤީވެފައި، އަމިއްލަ ފައިމައްޗަށް ތެދުވެވި، ވިޔަފާރިޔާ އެއްޗެހި ކޮށް އުޅުނު ރަށްރަށް. އެއީ، އެރަށްރަށުގައި އޭރު އޮތް އެ ފުރުޞަތު. ބޭރަށް ބޯޓުފަހަރުގައި، ނާލު ބައްތެލި ބޯޓުފަހަރުގައި ދަތުރުކޮށް، ވިޔަފާރީގެ މުޢާމަލާތުތައް ހިންގުން. އޭރު ހަމަ ތަނަވަސްކަމާއެކީގައި ހަމަ ކޮންމެ އަތޮޅެއްގައިވެސް އޮންނާނެ އެއްރަށް، ނޫނީވިއްޔާ ދެރަށް، އެހެން އޮންނަ. އެކަމަކު ފަހުން، ސިޔާސަތުތަކަށް އައި ބަދަލެއްގެ ސަބަބުން، ހުރިހާ އެއްޗެއް މަރުކަޒު ކުރެވިގެން ދިޔުމާ ގުޅިގެން، އެ ރަށްރަށުގެ ތަރައްޤީއަށް އަންނަންވާ ބަދަލު މިއޮތީ މަޑުޖެހިފައި. އެހެންވީމާ، އަޅުގަނޑު ގަބޫލުކުރާގޮތުގައި، ރާއްޖެ ތަރައްޤީވެގެންދާނީ، ލާމަރުކަޒީ ނިޒާމެއްގެ ތެރެއިން. ރަށްރަށަށް ބާރުތައް ދޫކޮށްލެވެންޖެހޭ. ވިޔަފާރީގެ މުޢާމަލާތުތައް ހިންގުމުގެ ބާރުތައް ދޫކޮށްލެވެންޖެހޭ. އަދި ޞިއްޙީ، އަދި ތަޢުލީމީ ނިޒާމުވެސް ބައްޓަންކުރެވިގެންދާންޖެހޭނީ، ލާމަރުކަޒު ކުރެވިގެން ކަމަށްވަނީ. އޭރަށް އެބަދަލުތައް އަންނާނީ.\nއެހެންވީމާ، އަޅުގަނޑުމެންގެ އެންމެ މުހިންމު އެއް ސިޔާސަތަކީ، މާލެއަށް ތޮއްޖެހިފައި މިއޮތް، މަރުކަޒު ކުރެވިފައި މިއޮތް ބާރުތައް، ރަށްރަށަށް ދޫކޮށްލުން. އެގޮތުން މިހާރުވެސް ލާމަރުކަޒީ އައު ޤާނޫނެއް އެއޮތީ ފާސްކުރެވިގެން އައިސްފައި. އޭގައި ހުންނާނެ، ވަރަށް ގިނަ ބާރުތައް ދޫކޮށްލެވިފައި.\nދެން، މިހާރު އެންމެ އިސްކަމެއްދީގެން އަޅުގަނޑުމެން މިކުރާ ކަމަކީ، ޞިއްޙީ ނިޒާމު، ލާމަރުކަޒީ ކުރުމުގެ މަސައްކަތް. އޭގެ ނަތީޖާވެސް މިހާރު އެބަފެނޭ. އެނގިވަޑައިގަންނަވާނެ، މި ލޮކްޑައުންގެ ތެރޭގައި، ކޯވިޑްއާ ގުޅިގެން، ފުރަބަންދަކަށް ދިޔުމާ ގުޅިގެން، މާލެއަށް ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް ހޯދުމަށް އަންނަން މިއޮތީ ވަރަށް ބޮޑަށް ދަތިވެފައި. މި ދަނޑިވަޅުގައި ރަށްރަށުގައި، އަތޮޅުތަކުގައި އެ ހުރި ޞިއްޙީ މަރުކަޒުތަކުގެ، ހޮސްޕިޓަލުތަކުގެ ބޭނުން، ރައްޔިތުން ހިފަމުން އަންނަ ތަން އެބަ ފެނޭ. އެހެންވީމާ، އެ ޚިދުމަތްތައް ތަރައްޤީ ކުރުން، އަޅުގަނޑުމެންގެ އެންމެ މުހިންމު އެއް ބޭނުމަކީ. ތިޔަ ވިދާޅުވިހެން، ރަށްރަށް ތަރައްޤީވާން އެބަޖެހޭ. އޭރަށް މުޅި ރާއްޖެ ތަރައްޤީވަމުންދާނީ.\nޢަބްދުﷲ އިތުރު ސުވާލެއް އެބައޮތްތޯ؟\nއާދެ، އަދި އެއް ސުވާލު އެބައޮތް.\nއާދެ، އެއް ސުވާލު. އަޅުގަނޑުމެން ދެ ފުރުޞަތު އަރުވާނަން އިނގޭތޯ. ކުރިއަށް ގެންދަވާ.\nރާއްޖެތެރޭގެ ރަށްރަށުގައި ދިރިއުޅުއްވާ ބޭފުޅުންނަށް ބައެއްފަހަރަށް ދިމާވާގޮތެއް، އެ ބޭފުޅުން މާލެ ވަޑައިގެން، މާލޭގައި ވަޒަންވެރިވީމާ، މާލޭގައި ދެން، ދިރިއުޅުއްވަން ފެށްޓެވުމާ ގުޅިގެން، ރަށާ ގުޅުން ކުޑަވެގެން އެބަދޭ. އެކީގައި އުޅުނު އެކުވެރިންނާއި، އެއްބަނޑު ތިމާގެ މީހުންނާ ދޭތެރޭގައި އޮތް ގާތްކަމަށް ހީނަރުކަން އަންނަމުންދޭ ބައެއްފަހަރަށް. މަނިކުފާނާއި އަނބިކަނބަލުންނާއި ބޭފުޅުން، މަނިކުފާނުގެ ރަށަށް ވަޑައިގެން، ޢާއިލާއާއެކު ޗުއްޓީ ހޭދަކުރައްވައި، އެކަހަލަ އެއްވެސްކަހަލަ ގާތްކަމެއް އޮވޭތޯއޭ.\nއާދެ، އަޅުގަނޑާ އަބަދުވެސް އޮވޭ، އަޅުގަނޑުގެ ޢާއިލާއާއި، އަދި ރަށުގައި ތިބި ރައްޓެހިންނާ ގުޅުން. އަދި، ކުރީގައި ހަމަ އަހަރަކު މަދުވެގެން ދެފަހަރު، ތިން ފަހަރު ރަށަށް ދެވޭ. އަޅުގަނޑުގެ ވިސްނުމެއް ހަމަ ނޯވޭ. ހިތުގައި އަބަދުވެސް އޮންނަ ކަމެއް، އަޅުގަނޑު ރިޓަޔަރ ކުރާ ދުވަހު. ދެން، ރިޓަޔަރމަންޓަށް ދާނެ ކޮންމެ މީހަކުވެސް އިނގޭތޯ. އެ ހިސާބުން އަޅުގަނޑުގެ ކޮންމެވެސް ދުވަސްވަރެއް ރަށުގައި ހޭދަކުރާނަން. ދެން، އަޅުގަނޑުގެ އޮވޭ ރަށުގައި ގޯއްޗެއް. އެކަމަކު، އަދިއެއް ނުހެދޭ. އެހެންނަމަވެސް، ރިޓަޔަރމަންޓަށް ދާންވާއިރަށް، އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ، ގެއެއްވެސް ކޮންމެވެސްވަރަކަށް ހަދާނަން. ހަދާފައި، ރިޓަޔަރމަންޓުގެ ބައެއް، އަބަދުވެސް ކޮންމެ އަހަރެއްގެ ބައެއް، ރަށުގައި ހަމަ ދިރިއުޅެން އަޅުގަނޑު ހަމަ ވިސްނައިގެން މި ހުންނަނީ. އަބަދުވެސް ދައްކާ ވާހަކައެއް އަޅުގަނޑު. އެހެންވީމާ، އަޅުގަނޑުގެ އުފަން ރަށާ ދޭތެރޭގައި އޮވޭ އަޅުގަނޑުގެ އަބަދުވެސް ޚާއްޞަ ގުޅުމެއް.\nޢަބްދުﷲ، ފަހު ސުވާލު އިނގޭތޯ. ކުރިއަށް ގެންދަވާ.\nއިތުރު ސުވާލެއް ނެތް.\nއާދެ، އިތުރު ސުވާލެއް ނެތިއްޔާ، އަޅުގަނޑުމެން ކުރުކޮށްލާނަން.\nދެން، ވަރަށް ބޮޑަށް ހަމަ ޢަބްދުﷲ އަށް ޝުކުރު ދަންނަވަން. އަޅުގަނޑުމެންގެ ޕްރޮގްރާމުގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގެންދެއްވީތީ. އަދި، އަޅުގަނޑުމެންނާ ވަރަށް ގާތްކަމެއް ބަހައްޓަވައި، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ބައެއް ކަންކަމުގައި ލަފާވެސް ދެއްވައި ހައްދަވާތީވެ. ވަރަށް ބޮޑަށް ޝުކުރިއްޔާ އިނގޭތޯ. އަދިވެސް އެއްފަހަރު ދުވަހުގެ ތަހުނިޔާއާއި ހެޔޮއެދުންތައް އަރިސްކުރަން. ދެން، ނިލަންދޫގެ ހަމަ ހުރިހާ ރައްޔިތުންނަކީވެސް ރޭޑިޔޯގެ ވަރަށް ޚާއްޞަ ބައެއްގެ ގޮތުގައި އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފާހަގަވެގެންދޭ، އެހެންނޫންތޯ؟\nވަކިވެލާނަން އިނގޭތޯ ޢަބްދުﷲ.\nއާދެ، އަޅުގަނޑަށް މި ފުރުޞަތު ދެއްވީތީ، އަޅުގަނޑުގެ ފަރާތުންވެސް ވަރަށް ބޮޑަށް ޝުކުރު އަދާކުރަން، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ އިސްވެރިންނަށް އިނގޭތޯ.\nޢަބްދުﷲ، ވަރަށް ބޮޑަށް ޝުކުރިއްޔާ އިނގޭތޯ ބައްދަލުވީތީ. އަދި ބައްދަލުކުރަންވާނެ، އަޅުގަނޑުމެން އިނގޭތޯ.\nއާދެ، އަދި އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ ބައްދަލުވާނެ.\nޢަބްދުﷲ، ޚާއްޞަ ފުރުޞަތެއްވެސް ލިބުނިއްޔޭ ތިޔަ އިނގޭތޯ.\nމާލެ ވަޑައިގެންފައި، އަޅުގަނޑަށް ގުޅުއްވައްޗޭ.\nއަޅުގަނޑުމެން މިތާ ކައިރީގައި ތިއްބާ، ޢަބްދުﷲ އަށް ތިޔަ ފުރުޞަތު ތިޔަ ލިބުނީ އިނގޭތޯ.\nދަޢުވަތެއް ލިބުނީ އިނގޭތޯ. ވަކިވެލާނަން އިނގޭތޯ.\nމަނިކުފާނުގެ ވާހަކަފުޅުންވެސް އެނގިއްޖެ، މަނިކުފާނުގެ ޢާއިލާއާ ވަރަށް ގާތް ގުޅުމެއް އޮންނަކަން އިނގޭތޯ. ޚާއްޞަކޮށް، ދެން މަންމައަކީ ދެން ވަރަށް ގާތް ކަމެއް އޮންނާނެ ދޮގެއްތޯ. މަންމާފުޅާއި، ބައްޕާފުޅުގެ މި ނަސޭހަތްޕުޅުތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ހަނދާނުގައި ހަރުލާފައި ހުންނަ ނަސޭހަތްޕުޅަކީ ކޮބައިތޯ.\nއާދެ، އެންމެ، ހަރުލާފައި ހުންނަ އެއް ހަނދާނަކީ، އަޅުގަނޑަށް އަބަދުވެސް ނަސޭހަތްދޭ، މީހުންނާ ޙަސަދަވެރިނުވެ އުޅޭށޭ. އަބަދުވެސް އެންމެންނާ ގާތްކަން ބާއްވައި، އެކީގައި އުޅެން ދަސްކުރާށޭ.\nދެން، އަޅުގަނޑު ވަރަށް ކުޑައިރު، އަޅުގަނޑުގެ ބައްޕަ ނިޔާވެއްޖެ އިނގޭތޯ. ގާތްގަނޑަކަށް 15 ވަރަކަށް އަހަރުވާނީ، މާލެ ހަމަ އައިތާ ކައިރީގައި. ބައްޕަ އަޅުގަނޑަށް ލިޔުއްވާފައި އޮތް ސިޓީއެއްވެސް އެބައޮތް، އަޅުގަނޑުގެ އަތުގައި. އޭގައިވެސް އެ ވާހަކަ ލިޔުއްވާފައި އެބައޮތް. ހަމަ ނަސޭހަތެއްގެ ގޮތުގައި. ވީހާވެސް ބޮޑަކަށް އެންމެންނާ އެކީގައި އުޅޭށޭ. އެއްވެސް މީހަކާ ދޭތެރޭގައި ޙަސަދަވެރިކަން ނުބާއްވާށޭ. އަދި، ޢާއިލާއާއި އެހެން މީހުންނަށް ވީވަރަކުން އެހީތެރިވެދެވޭތޯ ބަލާށޭ ކިޔާފައި. އެ ހަނދާން އަބަދުވެސް ހުރޭ.\nއާދެ، އެ ނަސޭހަތް އެހެން މީހުންނަށް ކިހާވަރަކަށް މަނިކުފާނު ދެއްވަންތޯ.\nއަޅުގަނޑު ދެން އިނގޭތޯ. އަޅުގަނޑާ ވާހަކަ ދައްކާ އެންމެން ކައިރީގައިވެސް ހަމަ، އަދި ސިޔާސީ ކަންތައްތަކުގައި މިއުޅޭއިރުގައިވެސް، ހަމަ އެންމެން ކައިރީގައި އަޅުގަނޑު ބުނާ ވާހަކައެއް ޙަސަދަވެރިކަން ދޫކޮށްލާށޭ. ކިތަންމެވަރަކަށް ޚިޔާލުތަފާތުވިޔަސް، އެ ގުޅުން ބާއްވަންވާނެޔޭ. އެހެންނޫނިއްޔަކާ އެޔަކުންނެއް ރަނގަޅު ފައިދާއެއް ނުނިކުންނާނެއޭ އިނގޭތޯ. އެއީ އަޅުގަނޑު ހަމަ އެންމެންނަށް ދޭ ނަސޭހަތެއް. ދެން، އަޅުގަނޑަށްވެސް މިއުޅެވެނީ، އެކަހަލަގޮތަކަށް އިނގޭތޯ.\nއާދެ، ދެން، ދަންނަވާލަން އޮތް ސުވާލަކީ، އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން ވަރަށް ގިނަ ބޭފުޅުންނަކީ ވަރަށް ބިޒީ އިނގޭތޯ، އަދި މަނިކުފާނު ވަރަށް ބިޒީވާނެ. އެހެންވީމާ، ވަރަށް ބިޒީ ޝެޑިއުލްއެއްގައި ތިޔަ އުޅުއްވަނީ. ދެން، ބައެއް ބޭފުޅުންނަށް ވާގޮތަކީ، ޢާއިލާގެ ބޭފުޅަކު، އަނބިކަނބަލުން ގުޅުއްވާލަފާނެ، ދަރިޔަކު ގުޅާލަފާނެ، އެކަމަކު ބިޒީކަމުން، ބައްޕަ މިވަގުތު ވަރަށް ބިޒީކޮނޭ މިހުރީ، މީޓިންގއެއްގައޭ. ތިހާވަރަށް ނުގުޅާށޭ. މިހާރު ގޭގެ ކަންތައްތަކާ ހެދި ގުޅާވަރަށްވުރެ މާ ބިޒީކޮނޭ. މަނިކުފާނުގެ ޢާއިލާއިންވެސް އަޅުގަނޑަށް ޔަޤީން އިނގޭތޯ، އަނބިކަނބަލުންވެސް ގުޅުއްވާނެ، ޢާއިލާގެ ބޭފުޅުންވެސް ގުޅުއްވާނެ. މިކަހަލަ ގަޑިގަޑީގައި ކިހިނެއްތޯ ކަންތައްތައް ބަހައްޓަވަނީ.\nއަޅުގަނޑުމެންގެ ދިރިއުޅުން ހުންނަގޮތުން، ވަރަށް އަންޑަރސްޓޭންޑިންގ އިނގޭތޯ. އަޅުގަނޑުގެ އަންހެނުންވެސް، ކުދިންވެސް. އެހެންވީމާ، ވަރަށް ބަލާފައި ނޫނީ އަޅުގަނޑަކަށް އެހެނެއް ނުގުޅާނެ. ދެން، މިހާރު، މި ޒަމާނަކީ ފޯނުކޯލަށްވުރެ ބޮޑަށް ޓެކްސްޓް މެސެޖުން ގިނައިން ވާހަކަ ދައްކައިއުޅޭނީ.\nއެހެންވީމާ، މެސެޖެއް ފޮނުވައިލާފައި އޮތީމާ، އަޅުގަނޑަށް ހުސްވީމާ ހަމަ ބަލައިލާފައި އެއަށް ޖަވާބު ދެން އިނގޭތޯ. އެހެންވީމާ، ކޮންމެ ގަޑިއެއްގައި ގުޅާފައި އޮތަސް، އަޅުގަނޑު ޢާއިލާގެ މީހަކަށް ވެއްޖިއްޔާ، އަދި ޚާއްޞަކޮށް، ޢާއިލާ މީހަކަށްވެސް އަދި އެހެން މީހުންނަށްވެސް އަޅުގަނޑު ބަލަން ހަމަ ޖަވާބު ދެވޭތޯ ފަހުންނަމަވެސް އިނގޭތޯ. ބައެއްފަހަރު ހުންނާނެ، އެއްދުވަސް ވެފައިވެސް، ބައެއް ޓެކްސްޓް މެސެޖަށް ޖަވާބު ދެވިފައި. އެނގިވަޑައިގަންނަވާނެ، ދެން ވަރަށްގިނަ މީހުން ގުޅާނެ މިހާރު، އަޅުގަނޑު މިހުރި މަގާމުގެ ގޮތުން. އެހެންވީމާ، އަބަދުވެސް ފޯނު އޮންނަނީ ފުރިފައި މެސެޖުންނާއި މިސްކޯލުންނާ. ދެން ބައެއް ދުވަހު ހަމަ އަޅުގަނޑު ހުސްވަގުތު ނަގައިގެން އިނދެގެން، އެމެސެޖްތަކަށް ރިޕްލައި ކުރަމުންވެސް ގެންދަން. ފޯނުކޯލަށްވެސް ހަމަ ޖަވާބުދެން. އޭގެތެރޭގައި، ދަންނަ މީހުންނާއި، ނުދަންނަ މީހުންވެސް ހުންނާނެ. ޢާއިލާގެ މީހުންވެސް ތިބޭނެ އޭގެތެރޭގައި.\nއާދެ، އެހެންކަހަލަ ސުވާލެއް ދެންއޮތީ އިނގޭތޯ. ކުޑަކޮށް އަޅުގަނޑު ޖެހިލުންވެފައި މި އިންނަނީވެސް. އެކަމަކު މި ސުވާލު އަހާލާހިތުން މިއިނީ އިނގޭތޯ. އަނބިކަނބަލުންނާ ފުރަތަމަ ބައްދަލުވީ، އެއީ ކޮންތާކުންތޯ، ކިހިނެއްތޯ؟\nއަޅުގަނޑު ދަންނަވާނީ އެއީ ވަރަށް ކުރިންނޭ އިނގޭތޯ. ދެން ގާތްގަނޑަކަށް އަޅުގަނޑުގެ އަންހެނުން ފަޒޫ ގެންގުޅޭ ތާރީޚެއް ޖަހައިގެން އިނގޭތޯ. އަޅުގަނޑާ ބައްދަލުވީ، މި ތާރީޚޭ ކިޔާފައި، ކޮންމެވެސް އެއްޗެއްގެ ޕާސްވާރޑަށް ގެންގުޅޭ. އެހެންވީމާ، ހަމަގައިމުވެސް އެއީ އަށްޑިހައިގެ ކުރީކޮޅަށް ވާނީ އިނގޭތޯ. ވަރަށްކުރި ނޫންތޯ. ގާތްގަނޑަކަށް ސާޅީހަކަށް އަހަރު. އަދި އޭގެ ކުރިންވެސް ބައްދަލުވެފައި އޮވެދާނެ އިނގޭތޯ. އަޅުގަނޑު ދަންނަވާނަން ވާހަކައެއް އިނގޭތޯ. މިއީ އަދި އަޅުގަނޑު ނުދައްކާ ވާހަކައެއް އެއްވެސްއިރެއްގައި. އަޅުގަނޑު މާލެ ގެނެސް، ކިޔަވަންވެގެން ފުރަތަމަ ބެހެއްޓީ، ފަޒޫމެން ގޭގައި. އެއީ އަޅުގަނޑު ބައްޕައާއި ފަޒޫގެ ބައްޕައާ އެއީ ވަރަށް ގާތް ދެ ރަޙްމަތްތެރިން. ވިޔަފާރީގެވެސް ގުޅުން އޮންނާނެ. އަޅުގަނޑު މާލެއައީ މާމައާ އެކީގައި. އައިސް ބޮޑުބޭބެ ކައިރީގައި ހުރެފައި، މާމަ ފުރަންވީމާ އަޅުގަނޑު ގެންގޮސް އެގޭގައި ބެހެއްޓީ. އަޅުގަނޑުގެ ދެ ދައްތައިން ތިބީ އެގޭގައި ކިޔަވައި ނިމެންދެން. އަޅުގަނޑު އެގެޔަށް ގެންދިޔަ އިނގޭތޯ. ގެންދިޔައިމާ އަޅުގަނޑެއް ނުހުރިން އެގެއަކު. ރޯން ފެށީ ހަމަ އިނގޭތޯ. ދެން އެ ރޯން ފެށިގޮތަށްގޮސް، އެރޭ 12 ޖަހަންދެން އަޅުގަނޑު ހުއްޓާނުލައި ރުއިން. އެންމެފަހުން އަޅުގަނޑު ގޮވައިގެން އަޅުގަނޑު ބޮޑުބޭބެގެ ގެޔަށް ގެންދިޔައީ. ގެންދިޔަގޮތަށް އެގޭގައި ހުރެ އަޅުގަނޑު ކިޔެވުން ކުރިއަށް ގެންދިޔައީ. އެހެންވީމާ، އެ ވެދާނެ އެންމެ ފުރަތަމަ ދުވަހަށް. އެއީ ދެން ވަރަށް ކުޑައިރުގައި އެއޮތީ ދިމާވެފައި. އެހެންވީމާ، އެހެންނަމަވެސް މިހާރު އެނބުރި އައިސް އަޅުގަނޑުމެން ދެމީހުން އެއްގެއްގައި އެކީގައި މި އުޅެން ޖެހިފައި މިއޮތީ. އެހެންނަމަވެސް، ފުރަތަމަ ދުވަހު އަޅުގަނޑު އެގެއިން ރޮމުން ރޮމުން ނިކުމެގެން އައީ.\nފުރަތަމަ ދުވަހު ބައްދަލުވުމާއެކީ ރުއިމަކުން ނިމުނީ ދޮގެއްތޯ ނަޞްރު. ދެން އެކަމަކު މިހާރު ދެން ވަރަށް އުފަލުން އެކީގައި އެހެންނޫންތޯ އުޅޭހިތުން.\nއަނބިކަނބަލުން ލޯބިން ކޮން ނަމެއްތޯ ބޭނުންކުރައްވަނީ؟\nއެއީ ޢާންމުކޮށް އަޅުގަނޑަށް ކިޔާ ނަން.\nމަނިކުފާނަކީ ދެން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވަރަށްގިނަ ކުޅިވަރުތަކުންވެސް ފެންނަ މޫނަކަށްވެފައި އޮތީ. ކޮން ކުޅިވަރެއްތޯ އެންމެ ކުޅުއްވާހިތްވަނީ؟\nއަޅުގަނޑު އެންމެ ކުޅޭހިތްވަނީ ކުރިކެޓް އިނގޭތޯ. ދެން އަޅުގަނޑުމެންގެ ރަށަކީވެސް އަދި އަޅުގަނޑުމެންގެ ގެޔަކީވެސް ވަރަށް ކުޅިވަރުގެ ގެއެއް. އަޅުގަނޑު ބޮޑުވެގެން އައިރުގައިވެސް، ގޭގައި ހުރޭ ވަރަށް ގިނަ ވައްތަރުގެ ކުޅޭ ސާމާނު. އޭރުވެސް ހުރޭ، ކުރިކެޓް ކުޅޭ ސާމާނާ އެއްޗެހި. އޭރު ބައްޕަމެން ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ދަތުރުކޮށްފައި ގެނެސްފައި ހުންނަ އެއްޗެހި. ބޮޑުވިއިރުގައިވެސް ބެޑްމިންޓަން ކުޅޭ ސާމާނު، ކުރިކެޓް ކުޅޭ ސާމާނު، ހަމަ އޭރުގެ ހާރޑްބޯލްއާ އެއްޗެހި، މި ކުޅޭ ހަމަ ރަތްކުލައިގެ ބޯޅައާ އެއްޗެހިތައް ހުރޭ ގޭގައި. ބެޑްމިންޓަންވެސް އަދި ކޯޓުގައި ދަމާ ޓޭޕާ، އެ ހުރިހާ އެއްޗެއްވެސް ގޭގައި ހުރޭ. އެހެންވީމާ، އޭގެތެރޭގައި އަޅުގަނޑަށް ބޮޑުވެގެން އާދެވުނީ. ދެން ވޮލީބޯލްއަކީ ހިންނަވަރުގައި އޭރު ވަރަށް ކުޅޭ އެއްޗެއް. އެއީ އަޅުގަނޑުގެ ބޮޑުބޭބެ، އެނގިވަޑައިގަންނަވާނެ، ރާއްޖޭގެ ޗެމްޕިއަންކަން ޖެހިޖެހިގެން ދެއަހަރުވެސް ހޯދި. އެހެންވީމާ، އަޅުގަނޑު ކޯޓަށް އަރުވާ، މީހުން ހަމަނުވެގެން. އަރުވާފައި އެއް ކަނެއްގައި ބަހައްޓާފައި ހުންނާނެ. އޭރު. ހެސްކިޔާފައި ބޯޅައިގައި ޖެހީމާ ނެޓްމަތިން ބައެއްފަހަރު އެއްބޯޅަ ދާނެ އިނގޭތޯ. އެހާ ކުޑައިރު އަޅުގަނޑު ވޮލީކޯޓަށް އަޅުގަނޑު ނެރެފި. އެހެންވީމާ، ވޮލީއަކީވެސް ހަމަ ކުޅޭހިތްވާ އެއްޗެއް. މިހާރުވެސް ދޭތެރެއަކުން ކުޅެން. އެކަމަކު، އެންމެ ކުޅޭހިތްވަނީ ކުރިކެޓް.\nއަޅުގަނޑަށްވެސް ދެން މަނިކުފާނާ އެކީގައި ވޮލީ ކުޅުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިފައި އޮތީ.\nއާދެ. އަޅުގަނޑުމެން އެން.އެސް.އޭ. ގައި ދޮގެއްތޯ.\nއާދެ، ހިތިފަހެއް ކެނޑޭ ހިސާބުން ދޮގެއްތޯ.\nއާދެ، ޒާހިރު ނަޞީރު، އަޅުގަނޑުމެން ގެންގޮސްގެން އުޅޭނެ ދޮގެއްތޯ.\nއާދެ، އަޅުގަނޑަށް ބޭފުޅަކަށް ގުޅިފައި މިހާރު މިހުރީ އިނގޭތޯ. އަޅުގަނޑުމެން ވާހަކަ ދައްކާލާފައި ކުރިއަށްދާނީ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް މިވަގުތު ގުޅިފައި މިހުރީ ރާއްޖޭގެ ފޮރިން މިނިސްޓަރު ޢަބްދުﷲ ޝާހިދާ އިނގޭތޯ. ޝާހިދު، އަޅުގަނޑުމެން މި ގުޅީ މަނިކުފާނުގެ ސަރުކާރުގައި ވަޒީރުންގެ ތެރެއިން ވަރަށް ހަރަކާތްތެރި ވަޒީރެއް އެހެންނޫންތޯ؟\nއަދި މަނިކުފާނާ އެކީގައި ވަރަށް ގިނަ ދުވަހު މަޖިލީހުގައިވެސް މަސައްކަތް ކުރައްވާފައި ވަނީ ދޮގެއްތޯ.\nވަރަށް ބާއްޖަވެރި ހެނދުނެއް އިނގޭތޯ.\nއާދެ، ވަރަށް ބޮޑަށް ޝުކުރިއްޔާ އިނގޭތޯ. މިއަދުގެ ތަހުނިޔާ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑަށް ދަންނަވަން. އަދި ހެނދުނުގެ ހެޔޮދުޢާ، ރައީސަށްވެސް އަޅުގަނޑު ދަންނަވަން އިނގޭތޯ ރައީސް.\nއާދެ، ޝާހިދު ކިހިނެއްތޯ؟ ވަރަށްބޮޑަށް މަރުޙަބާ އިނގޭތޯ.\nވަރަށްބޮޑަށް ޝުކުރިއްޔާ އިނގޭތޯ.\nއަޅުގަނޑުމެންގެ ފަރާތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ އަހަރީ ދުވަހުގެ ތަހުނިޔާއާއި ހެޔޮއެދުންތައް އަރިސްކުރަން އިނގޭތޯ.\nއާދެ، ދެން ވަރަށް ގިނަ ދުވަހު އެކީގައި މަސައްކަތް ކުރެވިފައިވާނެ، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއާ އެކީގައި ޢަބްދުﷲ ޝާހިދަށް އެހެންނޫންތޯ. ދެން ޝާހިދަކީވެސް ދައުލަތުގެ ވަރަށް މަތީ މަގާމުތަކެއް، ވަރަށް ކުރިން ފެށިގެންވެސް ފުރުއްވަމުން ވަޑައިގަންނަވާ ބޭފުޅެއް. އަދި މަޖިލީހުގައިވެސް ވަރަށް ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ހޭދަކުރައްވާފައި މިވަނީ އިނގޭތޯ. ދެބޭފުޅުންނަށް އެކީގައި ކުރެއްވިފައިވާ އެންމެ ޚާއްޞަ މަސައްކަތްތަކަކީ ކޮބައިތޯ ޝާހިދު؟\nއާދެ، ރައީސް ޕްރޮގްރާމުގައި އިންނަވަނިކޮށް، އަޅުގަނޑުމެން ކޮށްފައި ހުރި މަސައްކަތްތަކުގެ ވާހަކަ ދައްކަން ފަށައިފިއްޔާ ވަރަށްގިނައިރު މިކަމަށް ހިނގައިދާނެ.\nވަރަށް ކުރުކޮށް، ފޮނިކޮށް ވިދާޅުވިއްޔާ ރަނގަޅީވެސް، ވަގުތު އޮތްގޮތުން އިނގޭތޯ.\nއަޅުގަނޑު ދަންނަވާނީ 1995 ވަނަ އަހަރު، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ރައީސް އިންތިޚާބުވެވަޑައިގެން ވެދެވަޑައިގެންނެވިއިރު، އެއީ ރާއްޖޭގެ 14 ވަނަ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީސް. 14 ވަނަ މަޖިލީހުން ފެށިގެން 18 ވަނަ މަޖިލީހުގެ ނިޔަލަށް ރައީސް، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގައި ހިމެނިވަޑައިގެންނެވި. އެއީ5ދައުރު. ދެން ކަންދިމާވިގޮތުން އަޅުގަނޑަށްވެސް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މަސައްކަތަށް، މި މަޖިލީހަށް ވަދެވުނީ ހަމަ ރައީސް އަރިހުގައި 1995 ވަނަ އަހަރު. އަޅުގަނޑުމެންނަކީ އޭރު ވަރަށް ކުޑަކުދިންގެ ގޮތުގައި އެތަނުގައި ފެންނަނީ. ޢުމުރުން ތެއްތިރީހަކަށް އަހަރުވާނީ. ވަރަށް ސީނިއަރ ދޮށީ ބޭފުޅުންތައް ތިއްބެވީ. ދެން އަޅުގަނޑު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ މެންބަރެއްގެ ގޮތުގައި އެފަހަރު މަޖިލީހަށްވަނީ. ރައީސް އިންނެވީ ފާދިއްޕޮޅުގެ މެންބަރެއްގެ ގޮތުގައި އިންތިޚާބުވެވަޑައިގަންނަވައިގެން.\nއަޅުގަނޑުމެންނަށް އޭރުވެސް ރައީސް ފާހަގަކުރެވުނީ، ކަންކަމާ ދޭތެރޭގައި ކެތްތެރިކަމާއެކު ވިސްނައިވަޑައިގެން، ހަރުދަނާކޮށް ވިދާޅުވާންޖެހޭ އެއްޗެއް މެނުވީ ވިދާޅުނުވެ، އެ ވިދާޅުވާގޮތެއްގައި ޤާބިލުވެވަޑައިގެން ހުންނެވި ބޭފުޅެއްގެ ގޮތުގައި. ދެން އެގޮތަށް ޢަމަލުތައް ކުރައްވަން ފެށްޓެވުމާއެކު، މަޖިލީހުގެ ތެރޭގައި ވަރަށް އަވަހަށް ރައީސާ ދޭތެރޭގައި އިތުބާރު، ވަރަށް ސީނިއަރ ބޭފުޅުންގެ އަރިހުގައި ލިބިއްޖެ. ކަންކަމުގެ ލަފާ އައްސަވައި، ކަންކަމުގައި ކަންއޮތްގޮތާ ދޭތެރޭގައި އެބޭފުޅުން ދެކެވަޑައިގަންނަވާގޮތް އޮޅުންފިލުއްވުމަށް ރައީސާ މަޝްވަރާ ކުރައްވާތަން ފެނިގެންދިޔަ. ދެން އޭގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، މި ދެންނެވިހެން ސީނިއަރިޓީއަށް ވަރަށް އަވަހަށް ރައީސް ވެވަޑައިގެންނެވި. ދެ ޤާނޫނުއަސާސީއެއް ދޮގެއްތޯ ރައީސް، އަޅުގަނޑުމެން ތިއްބާ ފާސްވެގެންދިޔައީ.\n1988 ވަނަ އަހަރުގެ ޤާނޫނުއަސާސީއާއި، 2008 ވަނަ އަހަރުގެ ޤާނޫނުއަސާސީއާ. ދެ ޤާނޫނުއަސާސީ.\n1988 ދޮގެއްތޯ އެއީ.\nއޭރު އަޅުގަނޑުމެން ވަންއިރުގައި ވޯޓަށް އަހަން ފަށްޓާފައި އޮތީ ދޮގެއްތޯ އިސްލާޙުތަކަށް.\nއާދެ، އަޅުގަނޑުމެން މަދަރުސާގައި އުޅެނިކޮށް، ފާސްކުރަން ފެށި ޤާނޫނުއަސާސީއެއް، ވޯޓަށް އަހަން އޮއްވައި އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔަވައިނިމިގެން އައިސް ވަދެވުނީ ދޮގެއްތޯ ރައީސް.\nވިދާޅުވެދެއްވައިފާނަންތޯ، އޮޕޮޒިޝަންގެ ގޮތުގައި ރައީސް ފަނަރަވަރަކަށް އަހަރު މަސައްކަތް ކުރައްވާފައި މިއޮތީ، ކޮބައިތޯ އިސްކުރެއްވި ކަންތައްތަކާއި، ގެންގުޅުއްވި އުސޫލުތަކަކީ، ޝާހިދަށް ފާހަގަކުރެއްވޭ ޚާއްޞަ ކަންތައްތަކަކީ؟\nރައީސާއި އަޅުގަނޑާ ދެމީހުންނަށް އެބައޮތް އިނގޭތޯ، އެކުގައިވެސް މަސައްކަތް ކުރެވިފައި. އިދިކޮޅު ޕާޓީގައިވެސް މަސައްކަތް ކުރެވިފައި. އެކަމަކު އެގޮތަށް ދެފަރާތުގައި ތިބެގެން މަސައްކަތް ކުރެވުނުއިރުގައިވެސް އަދި އެކުގައި ކުރެވުނުއިރުވެސް، ރައީސް އެންމެ އިސްކަމެއް ދެއްވާފައި އޮތީ، ޤައުމީ މަސްލަޙަތު އަދި ޤައުމުގެ އެންމެމަތީ ފައިދާތަކަށް އިސްކަންދެއްވުން. އެއްވެސްއިރެއްގައި ރައީސް ދޫކޮށްނުލައްވާނެ، މުޅި ޤައުމުގެ ފައިދާއަށް ކުރަން ހުންނަ ކަމަކަށް ބުރޫއަރާފަދަ ކަމަކަށްވިޔަނުދެއްވާނެ. އެގޮތުން، އޮޕޮޒިޝަން ލީޑަރެއްގެ ގޮތުން، މަޖިލީހުގައި ހުންނެވި ދުވަސްވަރު، އަޅުގަނޑު ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސަކަށް ހުރިއިރުވެސް، ވަރަށް ހަލަބޮލި ދުވަސްތަކެއް، ވަރަށްދަތި ދުވަސްތަކެއްދިޔަ. އެ ދަތި ދުވަސްތަކުގައިވެސް، މި ޒަމާނުގެ އިނގިރޭސި ބަހުން ދަންނަވަންޏާ، ޕޮލިޓިކަލް ކޮންވީނިއަންސަށްޓަކައި އެއްވެސް ކަމެއް ދޫކޮށްނުލައްވާނެ، އެވަގުތު އެކަން ކޮށްލީމާ، އެވަގުތަށް ރަނގަޅެއް ލިބިދާނެއޭ ހީވާ ހީވެގެންނެއް. އެއަށްވުރެ މާދުރަށް ވިސްނައިވަޑައިގަންނަވައިގެން، އެ ކަންތައްތައް ކުރައްވާފައި ހުރީ.\nދެން ރައީސްގެ އަޅުގަނޑު ހަނދާން ހުންނަ އެންމެ މުހިންމު އެއްދުވަހެއް ދަންނަވާފާނަން. އެއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ އޮޕޮޒިޝަންގައި އެންމެ ހަރަކާތްތެރިކޮށް މި އުޅެންޖެހުނު، ރައީސް ޔާމީނުގެ ދުވަސްވަރު. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީސް ތަޅު އަޅުވައި، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ވަށައިގެން ސިފައިން އަތުރައިގެން ރައީސް ޔާމީނު އުޅުއްވި ދުވަސްވަރު. އެއީ ޖުލައި މަހުގެ، އަޅުގަނޑު ހަނދާންވަނީ، ރައީސް 24 ވަނަ ދުވަސްތޯ.\nއާދެ، ޖުލައި 24 ދޮގެއްތޯ.\nއާދެ، ޖުލައި 24.\nމަޖިލީހަށް އަޅުގަނޑުމެންދިޔަ ދުވަސް ދޮގެއްތޯ.\nއާދެ، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް އަޅުގަނޑުމެންދިޔަ ދުވަސް. ވަރަށް ބިރުވެރި މާޙައުލެއްގައި އަޅުގަނޑުމެން ދިޔައީ އިނގޭތޯ. ދެން އެހެންނަމަވެސް، އަޅުގަނޑުމެން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ހުރިހާ މެންބަރުންގެ އެންމެ ކުރީގައި ރައީސް ހުންނަވައިގެން، އަޅުގަނޑުމެން ސާބިތުކަމާއެކީގައި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ދިޔައީ، ރައްޔިތުން އިންތިޚާބުކޮށްފައި ތިބި މީހުންނަށްވާތީ. އެދުވަހު އަޅުގަނޑުމެން ގޮސް މަޖިލީހާ ހަމައަށް އެރިއިރު، އެތަނުގައި އެ ދިމާވި ހަލަބޮލި ކަންތައްގަނޑުގެ ތެރޭގައި، އެންމެ ކުރީގައި ރައީސް ހުންނެވީ. ރައީސް ވަރަށް ސާބިތުކަމާއެކު ކުރިއަށްވަޑައިގަންނަވަނިކޮށް، އެ ދިމާވި ކަންތައްގަނޑުގެ ތެރޭގައި، އެއް އަރިމައްޗަށް އަޅުގަނޑަށް ބަލައިލެވުނުއިރު، ރައީސް އޮންނެވީ އެތާހުރި ސައިކަލެއް، ބިންމައްޗަށް ވެއްޓިފައި އޮތް ސައިކަލެއްގެ މައްޗަށް ވެއްޓިވަޑައިގެންފައި. ހަނދުމަފުޅު އެބަހުރި ދޮގެއްތޯ ރައީސް؟\nއާދެ، އާދެ. އަޅުގަނޑު ވެއްޓުނީކީ ނޫނެއްނޫންތޯ. ބަޔަކު އަޅުގަނޑު ކޮއްޕާލީނޫންތޯ، ވައްޓާލީނޫންތޯ.\nއަޅުގަނޑު އޭރު ބުނަމުން އައީ، އެއައި ރޯޅިގަނޑުގެ ތެރޭގައި، ރައީސްގެ ކުޅަދާނަފުޅުކަމުން، އެ ވެއްޓިފައި އޮތް ސައިކަލު މަޑިމަތީގައި އޮންނެވީއޭ.\nރާއްޖޭގައި ތަޢާރުފް ކުރެވިފައިވާ ލާމަރުކަޒީ ނިޒާމު ހަރުދަނާ ކުރުމަށްޓަކައި މި ސަރުކާރުންވެސް ވަރަށް ގިނަ ކަންތައްތަކެއް އެބަ ކުރައްވާ. އަދި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ މަޖިލީހުގެ ތެރޭގައި މަސައްކަތް ކުރެއްވިއިރުވެސް، މި ލާމަރުކަޒީ ޤާނޫނުގެ އެކަންކަމުގައިވެސް ބައިވެރިވަޑައިގެންފައިވާނެ އިނގޭތޯ. ލާމަރުކަޒީ ނިޒާމު ހަރުދަނާ ކުރެއްވުމާއި، ލާމަރުކަޒު ކުރެއްވުމަށް ރައީސް ކުރައްވާ މަސައްކަތްޕުޅުގެ ތެރެއިން، ޝާހިދު ފާހަގަކުރައްވާނެ ޚާއްޞަ ކަންތައްތަކަކީ ކޮބައިތޯ؟\nމިހާރު ފާސްވެގެން އަޅުގަނޑުމެން ޢަމަލުކުރަމުންމިގެންދާ ޤާނޫނުއަސާސީގައި، ލާމަރުކަޒީ ބާބެއް އެއޮތީ ހިމެނިފައި. އެ ބާބު ހިމެނިގެން އައީ، ރައްޔިތުންގެ ޚާއްޞަ މަޖިލީހުގެ ތެރޭގައި ކުރެވުނު މަސައްކަތްތަކުގެ ތެރެއިން. އެކަމުގައި އިސްނަންގަވައިގެން އުޅުއްވި އެއް ބޭފުޅެއް، އެންމެ ކުރީގައި ހުންނެވި އެއް ބޭފުޅަކީ އޭރު ރައީސް ޞާލިޙް އިނގޭތޯ. އެއީ އެމް.ޑީ.ފީ.އިން އެ ޗެޕްޓަރު ޑްރާފްޓްކުރީ. އެމް.ޑީ.ޕީ.އިން އެކަމުގައި އިސްނެގީ. އެކަމުގައި އެންމެ އިސްބޭފުޅެއްގެ ގޮތުގައި އުޅުއްވީ، އޭރު އެ އެމް.ޑީ.ޕީ.ގެ ޕާލެމަންޓް ތެރޭގައި އެންމެ އިސްކޮށް ހުންނެވީ ރައީސް. ދެން އެހިސާބުން ފެށިގެން އައީ. 2009 ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި އަޅުގަނޑުމެންގެ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް އެމް.ޑީ.ޕީ.ގެ ސަރުކާރުން، ރައީސް ނަޝީދުގެ ސަރުކާރުން ފޮނުއްވި ލާމަރުކަޒީ ބިލެއް. އެ ބިލުގެ މަސައްކަތްތައް ހިނގިއިރުވެސް އެމް.ޑީ.ޕީ.ގެ ފަރާތުން އެންމެ އިސްކޮށް، މެޖޯރިޓީ ލީޑަރެއްގެ ގޮތުން ޕާލަމެންޓްގައި ރައީސް މަސައްކަތްޕުޅު ކުރެއްވި. ދެން އެފަހަރު އެކަމަކު އަޅުގަނޑުމެން އެ ބިލު ފާސްވެގެން ދިޔައީ ރައީސް ބޭނުންފުޅުވި ގޮތަކަށްނޫން. އެހެންނޫންތޯ ރައީސް.\nވަރަށް ބޮޑަށް ބަދަލުކޮށްފައި އޮތީ ދޮގެއްތޯ.\nއާދެ، ވަރަށް ބޮޑަށް. އެހެންނަމަވެސް، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާކަމާ ރައީސް ހަވާލުވެވަޑައިގަތުމަށްފަހު، އެންމެ އިސްކަމެއް ދެއްވާފައި މިއޮތީ ފުރިހަމަ ލާމަރުކަޒީ ނިޒާމެއް ޤާއިމުކުރުމުގެ މަސައްކަތްތައް ކުރިޔަށް ގެންދިޔުމަށް. އެހެންވީމާ، މިހާރު މި ފެނިގެންދާ ލާމަރުކަޒީ ނިޒާމުގެ މަސައްކަތްތަކަކީ މި ދެންނެވި ޤާނޫނުއަސާސީ އިޞްލާޙު ކުރުމުގެ މަސައްކަތްތަކާ ހަމައިން ފެށިގެން ހަމަ ރައީސް ޞާލިޙުގެ ވިސްނުންފުޅުގައި ހުރި ކަންތައްތައް. އެއަށް ޢަމަލީ ސިފަ ގެންނެވުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިވަޑައިގަތީމާ، މިހާރު އެކަން އެ ކުރައްވަނީ.\nދެން އަޅުގަނޑުމެންގެ ޕްރޮގްރާމުގެ ވަގުތު އޮތްގޮތުން ވާހަކަފުޅު ކުރުކޮށްލަންޖެހޭނީ ދޮގެއްތޯ.\nތިޔަ ވިދާޅުވި އަޅުގަނޑުމެން މަޖިލީހަށް ދިޔަ ދުވަހުގެ ވާހަކަ ދޮގެއްތޯ. އެދުވަހުގެ ފޮޓޯއެއް އަޅުގަނޑު ދުށިން. ޝާހިދު ވަރަށް ބާރަށް ދުވެވަޑައިގެން ގޮސް، މަޖިލީހަށް ވެދެވަޑައިގެންނެވި ތަން. ހީވަނީ އެއްކަލަ ހަންޑްރެޑް މީޓަރސް، ރާއްޖޭގައި ދުވާ، އެންމެ ބާރަށް ދުވާ މީހުންނަށްވުރެ ބާރަށް، އެ ދުވަހުގެ ފޮޓޯތަކުން ފެނޭ އަޅުގަނޑުމެންނަށް.\nރެކޯޑު ކުރެވިފައިހުރިނަމަ ފެންނާނެ ދޮގެއްތޯ.\nއާދެ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފެނުނޭ. އެދުވަހުގެ ބައެއް ކުދިކުދި ވީޑިއޯ ކްލިޕްތައް އުޅެއެއްނޫންތޯ. އޭގެތެރޭގައި، ޝާހިދާއި، އައްޑޫ ދާއިރާގެ މެންބަރު އަސްލަމާ، މި ދެބޭފުޅުންގެ އެ ދުވެލި، އަޅުގަނޑަށް އެދުވަހު ފާހަގަކުރެވުނު.\nއަސްލަމްވެސް އެހާ ބާރަށް ދުވެވަޑައިގަންނަވާތޯ؟\nއާދެ، އެދުވަހު ވަރަށް ބާރަށް.\nއެދުވަހު ދިޔައީ ވަރަށްބޮޑު ޤައުމީ ޖިހާދެކޭ ދޮގެއްތޯ.\nޝާހިދު، ވަރަށް ބޮޑަށް ޝުކުރިއްޔާ އިނގޭތޯ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވަގުތުކޮޅެއް ދެއްވީތީވެ. ދެން ވަރަށް މުހިންމު ވާހަކަތަކެއް އަޅުގަނޑުމެންނާ ތިޔަ ޙިއްޞާކޮށްދެއްވީ. އަދިވެސް އެއްފަހަރު ޝުކުރިއްޔާ އިނގޭތޯ.\nވަރަށް ބޮޑަށް ޝުކުރިއްޔާ.\nރައީސްގެ މަސައްކަތްޕުޅުތަކުގެ ތެރެއިން ވަރަށް ގިނަ ބޭފުޅުން ފާހަގަކުރައްވާ ކަމެއް، ފޮޓޯ ނެންގެވުން. ޚާއްޞަކޮށް، ދެން ސެލްފީ ނެންގެވުން މިއީ ވަރަށް ގިނައިން ކުރައްވާ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި މި ފާހަގަކުރެވެނީ. ފޮޓޯ ނެގުމުގެ ތެރެއަށް ވެންނެވުނީ ކިހިނެއްތޯ؟\nއެއީ ހަމަ އަޅުގަނޑު ވަރަށް ކުޑައިރުއްސުރެ ފަށައިގެން ކުރާހިތްވާ ކަމެއް އިނގޭތޯ. ދެން އަޅުގަނޑުމެން، ކުރިންވެސް ދެންނެވި ފަދައިން، އަޅުގަނޑުމެންގެ ހުރިހާ އެންމެން ކަހަލަގޮތަކަށް ކިޔަވަން ތިބީ މާލޭގައި. އަޅުގަނޑުގެ ބޮޑުބޭބެމެން، އައްޔަ، އަޅުގަނޑުގެ ޢަލީ ޞާލިޙް އެއީ ބޮޑުބޭބެ، ޒާހިރުބެ، އިބްރާހީމްބެ މި އެންމެން. ކޮންމެ އަހަރަކު ޗުއްޓީއަށްދާއިރުގައި، އަބަދުވެސް ކެމެރާއެއް ގެންގުޅޭނެ ބޭބެމެން އިނގޭތޯ. އެހެންވީމާ، އެހިސާބުން އަޅުގަނޑަށް ފޮޓޯގްރަފީގެ ތެރެއަށް ވަދެވުނީ. އަޅުގަނޑު ހަމަ ބުނެގެން އަތުލައިގެން އޭރުވެސް، އެންމެ ކުޑައިރުގައިވެސް ފޮޓޯ ނަގައި އުޅެން. އެހެންވީމާ، އެހިސާބުން ފެށިގެން ޖެހުނުހިތް ޖެހިފައި މިއޮތީ. އަބަދުވެސް އޮންނާނެ އަޅުގަނޑު އަތުގައި ކެމެރާއެއް. ސްކޫލްއިރުން ފަށައިގެންވެސް އަދި މިހާރުވެސް ފޮޓޯ ނަގަމުންގެންދަން، އެއީ ދެން އެއްބޭފުޅެއް، މައިޒާން ޙަސަން މަނިކު. މައިޒާން ޙަސަން މަނިކުވެސް އަޅުގަނޑުމެންގެ ބޭބެމެންނާ އެކީގައި ޗުއްޓީގައި ވަޑައިގަންނަވާ. ޙަސަންވެސް ވަރަށް ފޮޓޯ ނަންގަވާ ބޭފުޅެއް އެއީ. ތިޔަބޭފުޅުންނަށް ފެނިވަޑައިގަންނަވާނެ، އަޅުގަނޑުގެ ވަރަށް ކުޑައިރުގެ ފޮޓޯއެއް، ސޯޝަލް މީޑިއާގައި އުޅޭނެ، ބްލެކް އެންޑް ވައިޓް. އެއީ ޙަސަން ނަގާފައި އޮތް ފޮޓޯއެއް.\nދެން މިހާތަނަށް އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ސެލްފީއަކީ ކޮބައިތޯ ނެންގެވުނު؟\nވަރަށް ބައިވަރު ނަގާފައި ހުންނާނެ. އެހެން ކުއްލިއަކަށް އަޅުގަނޑަކަށް ދަންނަވާކަށް ނޭނގެ.\nއަޅުގަނޑު ހިތަށްއަރަނީ، ކުރީގައޭ ތިޔަ ވިދާޅުވީ، ފޮޓޯނަގާނީ އޭރު ރޯލް ފިލްމް ލައްވާނީ ދޮގެއްތޯ. ފިލްމް ލައްވައިގެން ދޮގެއްތޯ.\nއެއްވެސްކަހަލަ، އެއީ ވަރަށްބޮޑު އިންތިޒާރެއްކަންނޭނގެ، އެ ކުރަންޖެހެނީ ދޮގެއްތޯ. އެ ފިލްމް ސާފުވެގެން ފޮޓޯތައް ލިބެނީ. ކިހާވަރެއްގެ ޝައުޤުވެރިކަމާއެކު މަޑުކުރަންޖެހޭ ވަގުތުކޮޅެއްތޯ އެއީ؟\nވަރަށް ވަރަށް އިންތިޒާރު ކުރަންޖެހޭ. އަޅުގަނޑު އަތުގައި ހުންނާނެ، އޭރުގެ ބައެއް ހަމަ ސްލައިޑާއި އަދިވެސް ނެގެޓިވްތަކާ އެއްޗެހި. ދެން އެއީ ފަހަށް އައިސްފައި، ވަރަށް އަވަސް ނޫންތޯ؟\nއެއްދުވަހުން ލިބޭ. ކޮޑެކް ސްޓޫޑިއޯ ހެދިފަހުން، ފުޖީއާ ދެ ތަން ހެދިފަހުން. ދެން އަޅުގަނޑު ޕްރިފަރ ކުރަނީ، ކޮޑެކް އޭރުއްސުރެން ފަށައިގެން.\nއާދެ، އަޅުގަނޑުމެންގެ އަދިވެސް ވަރަށް ގިނަ ސުވާލުތައް އެބަހުރި. ގާތްގަނޑަކަށް ދެން 8:30އާ ހަމައަށް އަޅުގަނޑުމެން ޕްރޮގްރާމް ކުރިއަށް ގެންދެވޭތޯ މަސައްކަތް ކުރާނަން. އެހެންނަމަވެސް ހަމަ މަނިކުފާނުގެ އިޒުނައާއެކީގައި އަނެއްކާވެސް އަޅުގަނޑުމެން ކުޑަ ވަގުތުކޮޅެއް.\nޚަބަރަށް މެދުކަނޑައިލާނަން. ދެން މިއަދުގެ 8ގެ ޚަބަރާއެކީ ބައްދަލުކުރާނީ މަރްޔަމް ޢާޠިފާ. ޚަބަރަށް ދިޔުމުގެ ކުރިން، ބޮޑުބެރެއް އަޑުއަހާލާފައި.\nބޮޑުބެރުގެ ކޮންމެވެސް ރަހައެއް އަޅުގަނޑުމެން ޙިއްޞާކޮށްލާނަން ދޮގެއްތޯ.\nއާދެ، މިހާރު ގަޑިން 8:04 މިނިޓް. މިއީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑު. ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުން ތިޔަބޭފުޅުންނަށް މި ގެނެސްދެނީ، "ބާއްޖަވެރި ހެނދުނެއް". މިއަދުގެ ޕްރޮގްރާމް ތިޔަބޭފުޅުންނަށް މިގެނެސްދެނީ، އަޅުގަނޑު ރަމީޒު.\nއަދި އަޅުގަނޑު ނަޞްރުﷲ.\nމިއަދުގެ ޕްރޮގްރާމް ވަރަށް ޚާއްޞަ އިނގޭތޯ. ތިޔަބޭފުޅުންނާއެކީ އަޅުގަނޑުމެން ޕްރޮގްރާމް ކުރިއަށް ގެންދާއިރު، 8ގެ ޚަބަރަށްފަހު ޕްރޮގްރާމް ކުރިއަށް މިގެންދަނީ، ރާއްޖޭގެ ޢިއްޒަތްތެރި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙާއެކީ. އަދިވެސް އަޅުގަނޑުމެންނާއެކީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އެބަ އިންނެވި. އަޅުގަނޑުމެންގެ ވަރަށްގިނަ ސުވާލުތަކެއް މިހާރުވެސް ކުރެވިއްޖެ.\nއެކަމަކުވެސް ހަމަ ސުވާލުތައް އެބަހުރި، އަޅުގަނޑުމެންގެ ބައެއް އެހުންތެރިންނަށްވެސް ފުރުޞަތު އެބަ އަރުވަން އިނގޭތޯ. ދެން މަނިކުފާނުގެ ސިޔާސީ ޙަޔާތްޕުޅުގެތެރެއިން އެންމެ ގިނަދުވަހު މި މަސައްކަތް ކުރެއްވުނީ މަޖިލީހުގެތެރޭގައި، ގާތްގަނޑަކަށް ފަންސަވީހަކަށް އަހަރު މަޖިލީހުގައި ހޭދަކުރެއްވި އިނގޭތޯ. ކޮބައިތޯ މަޖިލީހުގެ މަސައްކަތްޕުޅުގެ ތެރެއިން އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެއްވޭ މަސައްކަތްތަކަކީ މަނިކުފާނަށް ބައިވެރިވެވަޑައިގެންނެވުނު ކަންތައްތަކުގެ ތެރެއިން؟\nއާދެ، އެންމެ ފާހަގަކުރެވޭ އެއްކަމަކީ މިހާރު މިއޮތް ޤާނޫނުއަސާސީ ޑްރާފްޓް ކުރުމުގެ މަސައްކަތް. ޑްރާފްޓް ކޮމިޓީގައިވެސް އަޅުގަނޑަށް ބައިވެރިވެވުނު. އަދި އެ ޑްރާފްޓް ކުރަމުންދިޔައިރުގައި، ދެންމެ ކުރީގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސް އެ ވިދާޅުވިފަދައިން، ޝާހިދު ވިދާޅުވިފަދައިން، ލާމަރުކަޒީ ބާބު ޑްރާފްޓްކުރާ ހިސާބަށް ދިޔުމުން، އެ ޚިޔާލުތަފާތުވި މިންވަރު އަޅުގަނޑު ހަނދާންހުރޭ. އެންމެފަހުންގޮސް، ލާމަރުކަޒީ ނިޒާމާ ބެހޭގޮތުން ހަމައެކަނި ލިޔެލެވުނީ، އެންމެ މާއްދާއެކޭ އަޅުގަނޑު ހަނދާންވަނީ. ޚިޔާލުތަފާތުވެގެންގޮސް، އޭގައި ދިވެހިރާއްޖެ ހިންގާނީ ލާމަރުކަޒީ ނިޒާމުންނޭ. ދެން އެއާބެހޭ ތަފްޞީލުތައް، ޤާނޫނެއްގައި ލިޔަންވާނެއޭ. ދެން އެއަށްވުރެ ބޮޑަކަށް ޤާނޫނުއަސާސީއަކަށެއް ލާމަރުކަޒު ކުރުމުގެ ބައެއް ނާދޭ އިނގޭތޯ.\nއޭގެ އިތުރުން، މަޖިލީހުން ޤާނޫނުއަސާސީ އިޞްލާޙު ކުރަމުންދިޔައިރުގައި، އަޅުގަނޑު އެންމެ އުފާވި އެއްދުވަސް އެއީ އަށާރަ އަހަރުގެ ކުދިންނަށް ވޯޓުލުމަށް އެ ފާސްވިދުވަސް. އެދުވަހު މަޖިލީހުގެ ތެރޭގައި ޙަރަކާތްތައް ހިނގައިދިޔަގޮތް ހަނދާންހުރި ބޭފުޅުން ތިއްބަވާނެ އިނގޭތޯ. ވަރަށް ފޯރިއާއެކީގައި، ވަރަށް ޖޯޝާއެކީގައި ބަޙުޘްތައް ކުރެވި، އަޅުގަނޑުހިތުން ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓަކަށްވެސްދިޔަ ހަނދާން އަޅުގަނޑުވޭ. ގޮސްފައި، އެންމެފަހުން ވޯޓަށްއެހީ. ވޯޓަށްއެހި ދުވަހުވެސް ވަރަށް ބޮޑަށް ބައިވެގެންދިޔައީ. އެހެންނަމަވެސް، އަޅުގަނޑުމެން ލޮބީކުރިގޮތަށް އެދުވަހު ނިމިގެންދިޔައީ. އެއީ ވަރަށް ފާހަގަކުރެވޭ ދުވަހެއް.\nދެން އޭގެއިތުރުން، މި ލާމަރުކަޒީ ޤާނޫނު ފުރަތަމަ މަޖިލީހަށް ހުށަހެޅިގެން ގޮސް، އެ ބަޙުޘްތައް ދިޔަގޮތްވެސް ހަނދާންހުރޭ. އެއީ ވަރަށް ދެރަވެސްވި ދުވަހެއް. އަޅުގަނޑުމެންގެ އެއް އުންމީދު އެއީ ލާމަރުކަޒީކޮށް ރާއްޖެ ހިންގުން. އެހެންނަމަވެސް، އޭރު 2008ގައި އަޅުގަނޑުމެންގެ ސަރުކާރުގައި ހުށަހެޅި އެ ޑްރާފްޓް ހަމަ ކޮށައި މަށައި، އެ ބަދަލުކޮށްލީ. އަޅުގަނޑުމެން އެ އަނބުރާ ރަނގަޅުކުރުމަށްޓަކައި ގާތްގަނޑަކަށް އަށްސަތޭކަ އެތައް އިޞްލާޙެއް އެދުވަހު މަޖިލީހަށް ހުށަހެޅިން. އަޅުގަނޑުމެން ބޭނުންވީ، އެ ޑިލޭކޮށްގެން ނަމަވެސް، އޭރު އެ އޮތްގޮތަށް ފާސްވިޔަނުދީ ހިފަހައްޓަން. އެހެންނަމަވެސް، މެޖޯރިޓީ ނެތް މަޖިލީހަކު. އެހެންވީމާ، ދެތިންދުވަހަށް އިޞްލާޙުތައް ހުށަހަޅައި، ކޮންމެ އިޞްލާޙެއް ފެއިލްކުރަމުން، ކޮންމެ އިޞްލާޙެއް ފެއިލްކުރަމުން، އޭރު ސަރުކާރުގެ މެޖޯރިޓީ އޮތް ޕާޓީން ގެންދިޔައީ. އެއީ ދެން ވަރަށް ދެރަވި ދުވަހެއް.\nއާދެ، އަޅުގަނޑުމެން މިހާހިސާބުން އެހުންތެރިއަކަށް ފުރުޞަތު އަރުވަން އެބަޖެހޭ. މިވަގުތު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ގުޅިފައި މިއޮތީ އިނގޭތޯ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް މިވަގުތު ގުޅިފައި މިވަނީ ހަމަ އަޅުގަނޑުމެންގެ ރޭޑިޔޯގެ ވަރަށްގާތް އެހުންތެރިއެއް. ބ. މާޅޮސް ބަހާރީގެ ޔޫސުފް އިބްރާހީމް. ޔޫސުފް އިބްރާހީމަކީ ލޯފަން ކުއްޖެއް. ލޯފަން ކުދިންނަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑާ ވަރަށް ގާތް ގުޅުމެއް އޮންނަ ބައެއް. މިއީ އެ ކުދިން ރާއްޖޭގެ އެކި ސަރަޙައްދުތަކުގައި ތިބިކަމަށްވިޔަސް، އެއްކުއްޖަކު އަނެއްކުއްޖަކު ގާތްކޮށްދިނުމުގައި، ރަޙްމަތްތެރިކަން އުފެއްދުމުގައި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑު މެދުވެރިއަކަށް ވެފައި މިއޮތީ.\nالسَّلَامُ عَلَيْكُمْ ޔޫސުފް.\nދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ އަހަރީދުވަހުގެ ތަހުނިޔާއާއި ހެޔޮއެދުންތައް، ޔޫސުފަށް އަޅުގަނޑުމެންގެ ފަރާތުން އިނގޭތޯ.\nއާދެ، އަޅުގަނޑުވެސް ހަމަ މުޅި ޓީމަށް ދުވަހުގެ ހެޔޮއެދުމާއި ތަހުނިޔާ އަރިސްކުރަން އިނގޭތޯ.\nޔޫސުފަކީވެސް ރަމީޒު، ލޯފަން ކުއްޖަކަށްވިޔަސް، ވަރަށް ގިނަ ތަންތަނަށް ދަތުރުކުރައްވާ އިނގޭތޯ. އަޅުގަނޑުވެސް ހަމަ އެކިދިމަދިމާއަށް މިހެން ކޮށްލެވޭ ދަތުރުތަކުގައި ޔޫސުފާ އެބަ ބައްދަލުވޭ، ދޮގެއްތޯ ޔޫސުފް. އެއްފަހަރަކު ލާމުން ބައްދަލުވެފައި، ދެން ބ. އަތޮޅާ ހަމައަށް އަޅުގަނޑު އައިއިރުގައި، ބ. އަތޮޅުގައިވެސް ޔޫސުފް. އެހެންނޫންތޯ.\nރ. އިންވެސް ޔޫސުފް ދޯ.\nއެހެންވީމާ، މިހާރު އަހާލަންޖެހޭ، ކިހާ ހިސާބެއްގައިތޯ ތިޔަ ހުންނެވީ؟\nމިހާރު މިއުޅެނީ ރ. އަތޮޅުގައި.\nއެހެންވީމާ، ޔޫސުފްގެ ނަން ނުކިޔަމާ. މީހުން ބުނެއެއްނޫންތޯ، ވަކި މީހެއްގެ ނަން ކިޔައިފިއްޔާ، ބަޑިއެދުރު އަންނާނެއޭ. އެހެންވީމާ ޔޫސުފްވެދާނެ އޭގެ މީހަކަށްވެސް.\nޔޫސުފް، ވަރަށް ޚާއްޞަ ފުރުޞަތެއް ތިޔަ ލިބުނީ އިނގޭތޯ. ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އަޅުގަނޑުމެންނާ އެކީގައި އެބަ އިންނެވި. ޔޫސުފް ކޮށްލަން ބޭނުންވާ ސުވާލުތައް ހަމަ ކޮށްލެވޭނެ. ކުރިއަށް ގެންދަވާ އިނގޭތޯ.\nالحمـد للّـه. ހަމަ ވަރަށް އުފާވެއްޖެ އިނގޭތޯ. ހަމަ މި ފުރުޞަތުގައިވެސް އަޅުގަނޑު އަހާލަން ބޭނުންވަނީ، ރައީސްގެ ޙާލު ކިހިނެއްތޯ އަހާލަން ފުރަތަމަވެސް.\nރަނގަޅު އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ. ޔޫސުފް ކިހިނެއްތޯ؟\nالحمـد للّـه. ވަރަށް ރަނގަޅު އިރާދަކުރެއްވީތީ އިނގޭތޯ.\nވަރަށް އުފާވެއްޖެ ދިމާވީމަ އިނގޭތޯ.\nދެން، އަޅުގަނޑު ފުރަތަމަ ކޮށްލަން ބޭނުންވާ ސުވާލަކީ، އަޅުގަނޑަކީވެސް، ހަމަ ކުރިން އެބޭފުޅުން އެ ފާހަގަކޮށްލިހެން ލޯފަން ކުއްޖެއް އިނގޭތޯ. ދެން މަނިކުފާނުގެ ޢާއިލާގައިވެސް ހަމަ ލޯފަން ކުދިން ތިއްބަވާ. އަޅުގަނޑުގެ ހަމަ ރައްޓެހި ކުދިންވެސް ތިއްބަވާނެ އިނގޭތޯ. ދެން ސަރުކާރުގެ އެކިއެކި ސިޔާސަތުތައް ކަނޑައަޅާއިރުގައި، މަނިކުފާނު، އަޅުގަނޑުމެންފަދަ ކުދިންނާ ދޭތެރޭގައި، ކޮންކަހަލަ ވިސްނުންފުޅެއްތޯ ގެންގުޅުއްވަނީ. އެކިކަހަލަ ޚިޔާލުފުޅުތައް ހުންނާނެ ނޫންތޯ. ޑިސްއެބިލިޓީ ކަންކަމާ ގުޅުންހުރި ޚިޔާލުފުޅުތައް ދޮގެއްތޯ. އެހެންވީމާ، އަޅުގަނޑުފަދަ ކުދިންނާ ދޭތެރޭގައި މަނިކުފާނު ކޮންކަހަލަ ވިސްނުންފުޅެއްތޯ ގެންގުޅުއްވަނީ، ޚާއްޞަކޮށް، ލޯފަން ކުދިންނާ ދޭތެރޭގައި އިނގޭތޯ.\nޚާއްޞަ އެހީއަށް ބޭނުންވާ، ދެން މިހާރު ކުރީގައި ދޭތެރެއަކުން އަޅުގަނޑުމެން ނުކުޅެދޭ ކުދިން ކިޔަމުން އައިސްފައި، ޚާއްޞަ އެހީއަށް ބޭނުންވާ ކުދިން. އަނެއްކާ މިހާރު ބޭނުންކުރާ ފްރޭޒަކީ އެއީ ނުކުޅެދޭ ކުދިން.\nދެން އެއީ ޔުނިސެފްގައިވެސް ބޭނުންކުރާ ވާރޑް. އަޅުގަނޑުހިތުން މިހާތަނަށް އައިއިރުގައި ނެތް މާބޮޑު އުޞޫލުތަކެއް ނުކުޅެދޭ ކުދިންނާ ދޭތެރޭގައި ލިޔެވިފައެއް. އެންމެފަހުން އިހަށްރޭ އެ ބޭއްވުނު އަޅުގަނޑުމެންގެ އިނާމު ދިނުމުގެ ޖަލްސާގައިވެސް އަޅުގަނޑަށް ފާހަގަވި، އަޅުގަނޑުމެން އެތަނުގައި ސްޓޭޖް ހަދައި ނިންމައި، ކަންތައްތައް ކުރިއިރަކުވެސް ނެތް އެކަމަކަށް ބެލިފައެއް. ވަރަށް ބަލިމީހުންވެސް، ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުރި ބައެއް ފަރާތްތައް އައެއްނޫންތޯ. އެއާދޭތެރޭގައި އެއްވެސްވަރަކަށް އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައި ވިސްނިފައި އޮތްތަނެއް އަޅުގަނޑަކަށް އެރެޔަކުވެސް ފާހަގައެއްނުކުރެވުނު. އެހެންވީމާ، އެއާޖެހިގެން އައި ދުވަހު، އަޅުގަނޑުމެންގެ އޮފީހުގެ ސެކްރެޓަރީ ޢާމިރާވެސް އެ ވާހަކަދެއްކިން. މިކަހަލަ ކަންތައްތަކާ ދޭތެރޭގައި ވިސްނަންވާނެއޭ. އެތަނަށް އެރޭގޮތަށް ހުންނަންވާނެއޭ.\nއެހެންވީމާ، އަޅުގަނޑުމެންގެ މުޅި ސިޔާސަތުތައް ރޭވުމުގައިވެސް ވަރަށް ބޮޑަށް އިހުމާލުވެފައި އޮތް ދާއިރާއެއް އެއީ. އެނގިވަޑައިގަންނަވާނެ، ތަނަކަށް އަރާއިރުގައިވެސް، ދާއިރުގައިވެސް ނުހުންނާނެ ޕޭވްމަންޓެއް. ޕޭވްމަންޓުތައް އަދިކިރިޔާ އެގޮތަށް އެ ބަދަލުވަނީ، ފުރޮޅުލީ ގޮނޑީގައި އެއްޗެހީގައި ފޭބުމަށް.\nއެހެންވީމާ، ތިޔައީ ޔޫސުފް ތިޔަވިދާޅުވާހެން ވަރަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް ގެންނަން ޖެހިފައި އޮތް ދާއިރާއެއް. އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައި ބާކީނުކޮށް، އެ ހުރިހާ އެންމެން ޝާމިލުވާގޮތަށް ލިބެންޖެހޭ ޚިދުމަތްތަކާ އެއްޗެހި ލިބޭނެގޮތް ހަދައިދޭންޖެހޭ. ތިޔަ ވިދާޅުވާހެން އަޅުގަނޑުގެ ޢާއިލާގައިވެސް އެބަތިބި ލޮލަށް ނުފެންނަ ކުދިން. އެހެންވީމާ، އޭގެ އިޙްސާސްތައް އަޅުގަނޑަށް ކުރެވޭ. ބޭނުންވާނެ އެހީތެރިކަމާ އެއްޗެހި އިނގޭތޯ.\nއާދެ، އެއީ ހަމަ އަޅުގަނޑަށް ޔަޤީންކަމެއް.\nއެހެންވީމާ، އެ ބަދަލުތައް އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ އަޅުގަނޑުމެން ގެންނާނަން އިނގޭތޯ ޔޫސުފް. ޔޫސުފްމެންނަށް ތިޔަ ބޭނުންވާ އެހީތެރިކަމާ އެއްޗެހި އަޅުގަނޑުގެ ހިތުގައި ހަމަ އަބަދުވެސް ހަރުލާ އެބަހުރި. އެހެންވީމާ، އުންމީދު ކުރައްވާ އިނގޭތޯ. އުންމީދު ގެއްލުވައިނުލައްވައްޗޭ.\nއަޅުގަނޑުމެންގެ ސިޔާސަތުތައް ބަދަލުވެގެންދާއިރުގައި، އެ ހުރިހާ ކަމަކަށް ބަލާނަން.\nޔޫސުފް، އަޅުގަނޑުމެން އަދި އެއް ފުރުޞަތު އަރުވާނަން އިނގޭތޯ. އަދި އެއްސުވާލު ކޮށްލެވިދާނެ.\nދެވަނަ ސުވާލެއްގެ ގޮތުން އަޅުގަނޑު ކޮށްލާނީ، އަޅުގަނޑަކީ ހަމަ ވަރަށް ސިޔާސީ ބޭފުޅުންގެ ވާހަކަތައް ހަމަ ވަރަށް ގާތުން އަޑުއަހަމުންދާ ކުއްޖެއް އިނގޭތޯ. ރޭޑިޔޯއަކީ ހަމަ ވަރަށް ގާތުން އަޑުއަހަމުންދާ އެއްޗެއް އަބަދުވެސް. ދެން މިފަދަ ބޭފުޅުން އެކިކަންކަމުގައި ވަރަށް ބޮޑަށް ވާހަކަދައްކަވާ އިނގޭތޯ، ހަމަ އެކިކަހަލަ ކަންކަމުގައި.\nސިޔާސީ ބޭފުޅުން ވާހަކަދައްކަވާނެ އިނގޭތޯ ޔޫސުފް.\nއަޅުގަނޑަށްވެސް ހަމަ ފާހަގަކުރެވޭ ކަމެއް މިއީ ވަރަށް ބޮޑަށް އެކަހަލަ ކަންކަމުގައި ވާހަކަނުދައްކަވާކަން. ޙަޤީޤަތުގައިވެސް މިޒާޖުގައި ހަމަ ބަސްމަދު ބޭފުޅެއްތޯއޭ ރައީސަކީ. އެކިކަހަލަ ކަންކަމުގައި ވަރަށް ވާހަކަފުޅުދެއްކެވުން މަދުކަމަށް ފާހަގަކުރެވޭ އިނގޭތޯ ޢާންމުކޮށް.\nރައީސް ބަސްމަދުފުޅުވީމާ، ވަރަށް ކަންބޮޑުވެއްޖެ ޔޫސުފް.\nތަންކޮޅެއް ގިނައިން ވާހަކަދައްކަންވީތޯ އަޅުގަނޑު، ޔޫސުފް.\nނޫނޭ، އަޅުގަނޑު ހަމަ މި ފާހަގަކޮށްލަނީ ސިޔާސީ ހަމަ ވަރަށް ގިނަ ކަންކަމުގައި ބޮޑަށް ވާހަކަދައްކަވާ ބޭފުޅުން އުޅުއްވާ. އެހެންވީމާ، އެގޮތުން މިޒާޖުގައިވެސް ހަމަ ބަސްމަދީތޯއޭ.\nއާދެ، އާދެ، އަޅުގަނޑުގެ މިޒާޖުގައިވެސް ހުންނަނީ އެގޮތް އިނގޭތޯ. ވާހަކަދެއްކުމަށްވުރެ ބޮޑަށް އަޅުގަނޑު ވިސްނާފައި އަޅުގަނޑު ބަލަނީ އެކަމެއް ކުރެވޭތޯ. އަދި އެކަމެއް ކުރުމަށްފަހުވެސް، ކޮންމެހެން އެއީ އަޅުގަނޑު ކުރި ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ހަދާކަށެއް އަޅުގަނޑު މުހިންމުކަމެއް ނުދެން. އެކަމެއްވީމާ އެ ނިމުނީ. ދެން ކަމެއް ކުރާއިރުގައި، މީހުންގެ އަޑުއަހަން އަޅުގަނޑު ވަރަށް އިނގޭތޯ. ކަމެއް ނިންމަނީ އޭގައި ހުންނަ، ވަށައިގެން ހުރި ހުރިހާ ބައެއްގެ، ވީހާވެސް ގިނަ ބައެއްގެ ޚިޔާލު ހޯދުމަށްފަހުގައި. އަޅުގަނޑަކީ ޢާންމުކޮށް ހަމަ ބަސްމަދު މީހެއް.\nހަރުބަހެއްގައިވެސް އޮވޭ ދޮގެއްތޯ. ބަސްމަދުކޮށްފައި، ޢަމަލު ގިނަކުރާށޭ. އެއީތޯ އެވާގޮތަކީ، ޔޫސުފް.\nޔޫސުފް ވަރަށް ބޮޑަށް ޝުކުރިއްޔާ! ޕްރޮގްރާމްގައި ބައިވެރިވީމާ.\nވަރަށް ބޮޑަށް ޝުކުރިއްޔާ! ޔޫސުފް އިނގޭތޯ.\nމިފަދަ ފުރުޞަތެއް އަޅުގަނޑަށް ދެއްވީތީވެސް އަޑުގެ ޓީމަށް ވަރަށްބޮޑަށް ޝުކުރިއްޔާ އިނގޭތޯ. ދެން ހަމަ އަޅުގަނޑު ވަރަށް އުފާކުރަން. ހަމަ الحمـد للّـه. ހަމަ މިފަދަ ފުރުޞަތެއްގައި ރައީސާ ބައްދަލުވުމުގެ ނަސީބު އަޅުގަނޑަށް މިންވަރު ކުރެއްވީތީވެ އިނގޭތޯ.\nކުރިއަށް ވަޑައިގަންނަވާ ޔޫސުފް އިނގޭތޯ. ހަމަ ރަނގަޅުވާނެ އިނގޭތޯ. އަޅުގަނޑުމެން ޢާއިލާގައިވެސް އަޅުގަނޑު މިދެންނެވިހެން މިހާރު އެކުދިންނަކީ ޙާފިޡުން. ޤުރްއާން ހިތުދަސްކޮށްގެން އެތިބީ.\nއަޅުގަނޑުވެސް ހަމަ އެކަމުގައި މިއުޅެނީ.\nއެހެންތޯ، ކުރިއަށް ވަޑައިގަންނަވާ ހަމަ. މިހާރު އަނެއްކާ ޑިގްރީއަށް ކިޔަވަމުން އެދަނީ. އެހެންވީމާ ދޮރުތަކެއް ބަންދެއްނުވާނެ. ހަމަ ހިތްވަރާއެކު ކުރިއަށް ވަޑައިގަތީމާ ރަނގަޅުވާނެ.\nޔޫސުފް އެއްގޮތަކަށްވެސް ކަންބޮޑުވެނުލައްވާތި، ރައީސް ބަސްފުޅުމަދުވެގެން އިނގޭތޯ.\nމަނިކުފާނުވެސް ޢުމުރުން ދިހަ އަހަރުފުޅު ވަންދެން ރަށުގައި ތިޔައުޅުއްވީ. ދެން އެއަށްފަހު މާލެއަށް ވަޑައިގެންނެވީ. ރާއްޖޭގައި ބްރޯޑްކާސްޓިންގ މާގިނަ ވަސީލަތްތަކެއް ނެތް ކުރިއަކުންނެއް. ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑު، އާންމު ރައްޔިތުންނަށް ޚިދުމަތްކުރުމުގައި އޮތީ. މަނިކުފާނުގެ އެންމެ ދުރު ހަނދާނަކީ ކޮބައިތޯ ރޭޑިޔޯގެ.\nއަޅުގަނޑަކީވެސް، އަޅުގަނޑުމެންގެ ގޭގައިވެސް ރޭޑިޔޯ އަބަދު އަޑުއަހާނެ. ޚާއްޞަކޮށް، ބައްޕަ އިނގޭތޯ. ދެން އަޅުގަނޑަށް ޖެހޭނެ، ހަމަ ކޮންމެ ޚަބަރުގަޑިއެއްގައި ޓިއުންކުރަން، އެންމެ ކުޑައިރުގައިވެސް. އެއީ ދެން ކަނުލައި އަޑުއަހަން. ވަރަށް ނުސާފުކޮށް ބައެއްފަހަރުފަހަރު އަޑުއިވޭނީ. އޭރު އަޅުގަނޑުހިތުން އެކެއް، ނޫނީ އެއްގަޑިބައިގައި އޭރު ޚަބަރު ފުރަތަމަ ކިޔާނީ. ދެން ރޭގަނޑު ހަތެއްޖަހާއިރުއޭ އަޅުގަނޑު ހަނދާންވަނީ. އެ ގަޑިގަޑީގައި، ކޮންމެ ގަޑިއެއްގައި އަޅުގަނޑަށް ޖެހޭނެ، ޚަބަރު ޓިއުންކުރެވޭތޯ ބަލަން ދެން. ހަމަ ކޮންމެ ގަޑިއެއްގައި ފަރުވާތެރިކަމާއެކީގައި ބައްޕަ ކުރައްވާ ކަމެއް އެއީ. އެ ހަނދާންހުރޭ ވަރަށް ބޮޑަށް. އެ އަޑު ނުލިބިގެން، އެ ޓިއުންކުރަން އެ ކުރަންޖެހުނު މަސައްކަތްތައް. ޚަބަރު އެންމެ ބޮޑަށް އަޅުގަނޑު އަޑުއަހަމުން ގެންދިޔަ އެއްޗަކީ ފަހުންވެސް.\nއޭގެ އިތުރުން، "ރޭޑިޔޯ ހަވީރު" ކިޔާ ޕްރޮގްރާމެއް ފެށްޓެވީމެއް ނޫންތޯ، ދޮގެއްތޯ. މަސްވެރިކަމާއި ދަނޑުވެރިކަމާ، ދެން އެ ހުރިހާ އެއްޗަކާ ބެހޭގޮތުން. އެ ޕްރޮގްރާމްގެ ފުރަތަމަ ޕްރޮގްރާމް އަޑުއެހި ހަނދާން އަޅުގަނޑުވޭ. އޭރު ރަށަށް ޗުއްޓީއަށް ގޮސްފައި، ފަޅުރަށަކަށް އެރޭ އަޅުގަނޑުމެން ގޮސް ތިބީ. އެރޭ ދިހައެއް ޖެހިއިރުއޭ އަޅުގަނޑު ހަނދާންވަނީ. ނުވައެއް، ނޫނީ ދިހައެއް ޖެހިއިރުއޭ ފުރަތަމަ ޕްރޮގްރާމް އައީ. އަޅުގަނޑުމެން ޓިއުންކޮށްގެން، އޭގައި އަންނަނީ ކޯޗެއްތޯ ބަލަންވެގެން އަޅުގަނޑު ރޭޑިޔޯ އަޑުއަހަން އަޅުވައިގެން ހުރި ހަނދާންވޭ.\nއަޅުގަނޑުމެން ކޯލެއް ނަގާނަން އިނގޭތޯ. މިފަހަރު އަޅުގަނޑު ނަން ނުދަންނަވާނަން ފުރަތަމަ އިނގޭތޯ.\nއަޙްމަދު މުސްތާޤު ޢަލީ:\nދިވެހިރާއްޖޭގެއަޑުގެ އަހަރީދުވަހުގެ ތަހުނިޔާއާއި ހެޔޮއެދުންތައް އަރިސްކުރަން އިނގޭތޯ. ކިހިނެއްތޯ ޙާލު އަހުވާލު؟\nރަނގަޅު އިނގޭތޯ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑަށް ވަރަށް ބޮޑަށް މަރްޙަބާ ފަންސާސް އަށްވަނަ އަހަރީ ދުވަހަށް.\nއަޅުގަނޑުމެންނާ އެކީގައި ތިޔަބޭފުޅާގެ ހަމަ ވަރަށް ގާތް ބޭފުޅެއް އިނގޭތޯ، ގާތްގަނޑަކަށް ޢުމުރުން ފަނަރަ، ސޯޅަ އަހަރުން ފެށިގެންގޮސް އަށާރަ، މިހާކަންހައި ހިސާބުގައިވެސް ހަމަ ވަރަށް އެކީގައި އުޅުއްވި ބޭފުޅެއް، ރާއްޖޭގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙަކީ އިނގޭތޯ. ދެން އަޅުގަނޑު ފުރަތަމަ ރައީސަށް ދަންނަވާލާނަން، މިއީ ކޮންބޭފުޅެއްކަން އެނގިވަޑައިގަންނަވާތޯއޭ މިހާރު.\nއާދެ، އަޅުގަނޑަށް އަޑުން އެނގިއްޖެ އިނގޭތޯ.\nއެއީ ކޮން ބޭފުޅެއްތޯ؟\nއާދެ، މުސްތާޤު ކޮބާ ކިހިނެއް؟\nވަރަށް ރަނގަޅު އިނގޭތޯ މުސްތާޤު.\nމިކަހަލަ ޕްރޮގްރާމަކުން ދިމާވީމާ ވަރަށް އުފާވެއްޖެ އިނގޭތޯ.\nގޭގައި މިވަގުތު މިހުރީ.\nކުދިވެރިން ނުތިބޭނެތާ މިކޮޅަކު ދޮގެއްތޯ.\nއާދެ. މިހާރު ދެން އެކަމަކު މިކޮޅަށް ގެންނަ މަގުމަތީގައި މިއުޅެނީ. މި ކޯވިޑްއާ، މި ހުރިހާ ކަމަކާހެދި.\nއެކަކު ނިމިގެން ރާއްޖޭގައި އޮޅުވެލީގައި މަސައްކަތްކުރަނީ. ދެން އަނެކަކު ނިމިގެން އިޓަލީއަށް ދާން، މިހާރު މޭގައި ދާން ތައްޔާރުވެފައި ހުރީ.\nމުސްތާޤު މިއީ ނައިފަރު އިނގޭތޯ.\nއާދެ، ގްރޭޑް އަށަކުން ފެށިގެން ގްރޭޑް ދިހައެއް ނިމެންދެން އެކީގައި އުޅުއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވި، އަޅުގަނޑު ކައިރީގައިވެސް.\nމުސްތާޤު، ކޮބައިތޯ ދެބޭފުޅުންގެ އެންމެ ހަނދުމަފުޅު ހުންނަކަމަކީ. މުސްތާޤު ވިދާޅުވި، ވަރަށްގިނަފަހަރު ހިންނަވަރަށްވެސް ރައީސާ އެކީގައި ޗުއްޓީގައިވެސް ވަޑައިގަތީމޭ. ކޮބައިތޯ އެންމެ ހަނދާނުގައި ހުންނަ ކަންތައްތަކަކީ؟\nހިންނަވަރު ދަތުރު، ދެފަހަރެއްގެމަތިން ކުރެވުނު، ބޮޑު ޗުއްޓީގައި ރައީސާއި އަދި އޭރުގައި އެކީގައި އުޅުނު ހުރިހާ ރައްޓެހިންނާއެކީ.\nކުރީގެ ރައީސް ދޮގެއްތޯ، ރައީސް ނަޝީދު.\nއާދެ، ކުރީގެ ރައީސް މުޙައްމަދު ނަޝީދު، އަދި ޢަބްދުއްރަޙްމާން ޢަލީ، ޙުސައިން އާދަމް. މިގޮތަށް ދެން ވަރަށް ގިނަ ގުރޫޕެއް، އޭރު ދެވުނު ދޮގެއްތޯ ރައީސް.\nއާދެ، ކުލާސް އެކީގައި އޭރު ދޮގެއްތޯ.\nއާދެ، ދެން ވަރަށް ރަނގަޅު ދަތުރުތަކެއް އެއީ ދޮގެއްތޯ.\nކިހިނެއްތޯ މިހާރު ބައްދަލުވޭތޯ. ދެން ރައީސް ވަރަށް ބިޒީވާނެ ދޮގެއްތޯ. މިހާރު ދެން ކިހިނެއްތޯ ރައީސާ ދިމާވޭތޯ މިހާރު.\nފޯނުން ދިމާވޭ އިނގޭތޯ. ދެން އަނެއްހެން އެއްތަނަކުން ވަރަށް މަދުން ދިމާވޭ. އެހެންވިޔަސް އަޅުގަނޑުގެ ހަމަ ފުރިހަމަ ޔަޤީންކަން މުސްތާޤާ ދޭތެރޭގައި އޮވޭ. އަބަދުވެސް އަޅުގަނޑު ކަމަކަށްޖެހޭ ވަގުތުގައި ކައިރީގައި ހުންނާނެކަން، އެހީތެރިވާނެކަން، އަދި ރަނގަޅު ޚިޔާލުވެސް ދެއްވާނެކަން.\nރަނގަޅު ރަޙްމަތްތެރިއެއް ދޮގެއްތޯ.\nވަރަށް ވަރަށް ރަނގަޅު، ވަރަށް އިޚްލާޞްތެރި، ތެދުވެރި، ހަމަ ހެޔޮއެދޭ ރަޙްމަތްތެރިއެއްގެ ގޮތުގައި އަޅުގަނޑު މުސްތާޤު ދެކެނީ.\nއާދެ، އަޅުގަނޑުމެން އެކީގައި އުޅުނީ.\nވަރަށް ސަކަރާތްގަންނާނެ އަބަދުވެސް. ދޭތެރެއަކުން ކުލާހުން ބޭރުގައި ހުންނަންޖެހޭ އެކަކު މުސްތާޤަކީ.\nބައްލަވާ، މިހާރު ދެން ވަރަށް އެހެންކަހަލަ ވާހަކައެއް ތިޔަ ދަންނަވަނީ.\nއެއްދުވަސް އަޅުގަނޑު ހަނދާންހުރޭ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ލިބުނު ލަނޑެއް.\nހަމަ ލަނޑެއް އިނގޭތޯ، ކުލާހުގައި އުޅުނުއިރުގައި. މިހާރުގެ ޓޫރިޒަމް މިނިސްޓަރ ޑޮކްޓަރ މަޢުޞޫމް އެއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ކުލާސް އިނގޭތޯ. ދެން ޑޮކްޓަރ ޙުސައިން ރަޝީދުވެސް އެއީ ހަމަ އަޅުގަނޑުމެން ކުލާސް. ހަމަ އެކީގައި އުޅުނީ. މަޢުޞޫމް އޭރު ދެން ވަރަށް ފަތާނެ އިނގޭތޯ. ދެން އޭރު އިންޑިއަން އޯޝަން އައިލެންޑް ގޭމްސްއަށް ދާން ނޭޝަނަލް ޓީމުގައި މަޢުޞޫމްވެސް ސްކޫލްގައި އުޅެނިކޮށް ނަގައިފި. މުސްތާޤު ހަނދާން އެބަހުރިތޯ އެ ދުވަސް؟\nއާދެ، މަޢުޞޫމް ފުރުވަންދިޔަ ދުވަސް ދޮގެއްތޯ.\nމަޢުޞޫމް އެދުވަހު ފުރަންދާއިރު، އަޅުގަނޑުމެން ކޮންމެހެން ޖެހިއްޖެ މަޢުޞޫމް ފުރުވަން ދާންވެގެން އެއަރޕޯޓަށް ދާން. އޭރު ކުލާސްވެސް އޮތް. ކިޔެވުންވެސް އޮތް. އިރުކޮޅަކުން މުސްތާޤު އައިސްފައި ބުނެފި. އިބްރާހީމް އިސްމާޢީލް ހެޑްމާސްޓަރަކީ. ހެޑްމާސްޓަރު ވިދާޅުވިއޭ ދާށޭ. ހުރިހާ ކުދިން ދާށޭ. މައްސަލައެއް ނެތޭ. ދެން އަޅުގަނޑުމެން ހަމަ ކުލާސް ދޫކޮށްލާފައި އެންމެން ދިޔައީ. އޭރު ޓީޗަރު އައިއިރަކު ނުތިބޭނެތާ. މުސްތާޤު އައިސްފައި ބުނި އެއްޗަކުން އަޅުގަނޑުމެން ދިޔައީ. އައިތަނުން ކުލާސް އެކީގައި ސަސްޕެންޑްކުރީ. ދެން މުސްތާޤު ގެޔަށް ފޮނުވާލީ. ހުއްދަ ނުނަގައި މުސްތާޤު ކުރިކަމެއް އެއީ އިނގޭތޯ.\nއަޅުގަނޑުމެންނަށް ވަރަށް ބޮޑު ފަޚްރެއް ދޮގެއްތޯ ރައީސް، މަޢުޞޫމް ފުރުން އެއީ.\nއެހެންވީމާ، އެކަމުގައި ބައިވެރިވުމުގެ ގޮތުން، ދެން ވަރަށް ގިނަ ވާހަކަ އޭރު ސްކޫލްގެ އިދާރާއާ ދެކެވިގެންވެސް، މާކަ އެދެވޭ ޖަވާބެއް ނުލިބުނީމާ، އަޅުގަނޑު ހިތަށްއެރީ، ދެން މިކަމައިގެން ކުރިއަށްދާނީއޭ.\nދެން މަޢުޞޫމް އަނެއްކާ. މަޢުޞޫމް މުބާރާތް ނިންމާފައި އައިމާ، އަޅުގަނޑުމެން ދެން ބައްދަލުކުރާނެތާ ދޮގެއްތޯ.\nއަޅުގަނޑުމެން އެހީ ކިހިނެއްހޭވީ؟ ވިދާޅުވީ ތިމަންނާ ބެލީ، ދެން ދިޔައީ ޢާމިރުކަންނޭނގެ. ވިކްޓްރީ ޢާމިރު. ޢާމިރަށްވުރެ ކުރީގައި އަބަދުވެސް އޮވެވޭތޯއޭ. އެހެންވީމާ، ކޮންމެހެން އެއްވަނަ ހޯދާކަށް ނޫނޭ. ޢާމިރަށްވުރެ ކުރީގައި އޮވެވޭތޯއޭ ބެލީ. އެކަން ކުރީމޭ ތިމަންނާ.\nޢާމިރު އެގޮތަށް ދިޔަނަމަ، އޭގެ ކުރިއަށްދާނެ ދޮގެއްތޯ.\nމުސްތާޤު ދެން ވަރަށް އުފާވެއްޖެ އިނގޭތޯ. ދެން ޅައިރުގެ ހަނދާންތަކެއް އާވެގެން ތިޔަދިޔައީ ދޮގެއްތޯ.\nވަގުތުކޮޅެއް ހަމަ ހުސްކޮށްލަދެއްވައި، ޕްރޮގްރާމްގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގެންދެއްވީތީވެ، އަޅުގަނޑުމެންގެ ފަރާތުން ހަމަ ވަރަށް ބޮޑަށް ޝުކުރިއްޔާ! އަޅުގަނޑުމެންގެ ޕްރޮގްރާމް ނިންމާލާ ވަގުތުވެސް ކައިރިވާތީ، ވަކިވެލަން މިޖެހެނީ.\nއެބައޮތްތޯ، އިތުރަށް ވިދާޅުވާނޭ ވާހަކަފުޅެއް.\nނޫންނޫން. ދެން އަޅުގަނޑު އެދެނީ، ރައީސްގެ ދައުރުގައި ރާއްޖެއަށް ރަނގަޅު ކުރިއެރުންތަކެއް ލިބި، ދިވެހިންނަށް މިކަމުގެ ފައިދާއާއި މަންފާ ރަނގަޅުގޮތުގައި ލިބުން.\nއާދެ، ވަރަށް ބޮޑަށް ޝުކުރިއްޔާ!\nރައީސް އެއްޗެއް ވިދާޅުވާނަންތޯ؟\nމުސްތާޤު ވަރަށް ހެޔޮދުޢާ އިނގޭތޯ.\nހުރިހާ ކަމެއްވެސް ރަނގަޅުވާނެކަމަށް އުންމީދުކުރަން.\nއާދެ، އަޅުގަނޑުމެންގެ ޕްރޮގްރާމުގައި ތާރީޚަށް ޖެހިލާއިރުގައިވެސް ރާއްޖޭގެ ރައީސަކު މި ޕްރޮގްރާމުގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގެންނެވި ފުރަތަމަ ފަހަރު މިއީ. އެހެންވީމާ، މިއީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ލިބިގެންދިޔަ ވަރަށް ބޮޑު ޝަރަފެއް، އެހެންނޫންތޯ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ އެންމެ ޒަމާންވީ އެއް ޕްރޮގްރާމް، ބާއްޖަވެރި ހެނދުނަކީ. މެދުނުކެނޑި މިހާތަނަށް ކުރިއަށް ގެންދެވުނު ޕްރޮގްރާމްތަކުގެ ތެރެއިން، އެހުންތެރިންގެ އެންމެ މަޤްބޫލު އެއް ޕްރޮގްރާމަކީވެސް "ބާއްޖަވެރި ހެނދުނެއް". މަނިކުފާނު އަޅުގަނޑުމެންނަށް މި ޝަރަފް ދެއްވީތީ، މި ޕްރޮގްރާމްގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގެން ދެއްވީތީވެ، އަޅުގަނޑުމެންގެ ފަރާތުން ވަރަށް އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކީ، ލޯތްބާ އެކީގައި ޝުކުރު ދަންނަވަން އިނގޭތޯ.\nދެން ކީކޭތޯ ވިދާޅުވާނީ؟ އަޅުގަނޑުމެންގެ އަހަރީވެސް ދުވަސް. ދެން ޕްރޮގްރާމް ނިމުމަކަށްވެސް އަންނަނީ. ވިދާޅުވާނީ ކީކޭތޯ؟\nއާދެ، ފުރަތަމަވެސް ހަމަ އަހަރީ ދުވަހުގެ ހެޔޮއެދުންތައް ހުރިހާ ބޭފުޅުންނަށް. ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ހުރިހާ މުވައްޒަފުންނަށް، އެހާރާއި މިހާރުގެ އިނގޭތޯ.\nއަޅުގަނޑު ދަންނަވާލަން ބޭނުންވާ ވާހަކައަކީ، ޓެކްނޮލޮޖީ ބަދަލުވަމުން އެބަ އާދޭ އިނގޭތޯ.\nޒަމާނާ އެކީގައި. ސޯޝަލް މީޑިއާއާއި، އެކަހަލަ ޕްލެޓްފޯމްތަކެއް އެބައޮތް. އެހެންނަމަވެސް، ރޭޑިއޯއަކީ ނެތިގެންދާނެ އެއްޗެއް ނޫންކަމަށް އަޅުގަނޑު ދެކެނީއިނގޭތޯ. އެހެންވީމާ، ތިޔަބޭފުޅުންގެ ޕްރޮގްރާމްތައް ވީހާވެސް މުއްސަނދިކޮށް ކުރިއަށް ގެންދަވާށޭ. މިހާރު ބޮޑަށް އަޅުގަނޑަށް މި ފެންނަނީ، ޚަބަރު އެއްޗެހި ހަދާއިރުވެސް، ސޯޝަލް މީޑިއާގައި، ނޫނީވިއްޔާ މީހަކުކޮށްލާ ޓުވީޓެއް އެއީ ޚަބަރަކަށް ވެގެންދޭ. އެއަށްވުރެ ތަފްޞީލުކޮށް، ޑީޓެއިލަށް ވަޑައިގަންނަވާށޭ. ތިޔަބޭފުޅުންގެ ޕްރޮގްރާމްތަކުން އަޑުއަހާ މީހުންނަށް ލިބޭ މަޢުލޫމާތުތައް ވަރަށް ތަފާތުވާނެ. އޭގެ ޑީޓެއިލަށް މާބޮޑަށް ދެވޭނެ. ޓީ.ވީ.އެއްގައި ވެއްޖިއްޔާ، މީހާގެ ފޯކަސް ހުންނާނެ، އޭގައި ހުންނަ ލައިޓާއި، އިންނަ މީހާއާ ހަމަޔަށް. އެއާ ޚިލާފަށް، އަޑުގައި އަންނާނީ ހަމައެކަނި އެ އަންނަ ވޮއިސް އެކަނި. އެއިން ބުނާ އެއްޗެއް އިވޭނީ. އެހެންވީމާ، ވީހާވެސް ބޮޑަކަށް އެއަށް ސަމާލުވެ، މަޢުލޫމާތުތައް ހޯއްދަވައިގެން، ޚަބަރުތައް ހައްދަވާށޭ. މަޢުލޫމާތުތައްވެސް ދެއްވާށޭ. އަޅުގަނޑަށް ޔަޤީން، ރޭޑިޔޯއަކީ ނެތިގެންދާނެ އެއްޗެއް ނޫން. ކިތަންމެ ބޮޑަކަށް ޓީ.ވީ. ފުޅާވެގެންދިޔަސް.\nއާދެ، ވަރަށް ބޮޑަށް ޝުކުރިއްޔާ އިނގޭތޯ. ހަމަ ވަރަށް މުހިންމު ވާހަކަފުޅެއް ތިޔަ ވިދާޅުވެދެއްވީ. އަޅުގަނޑުމެން އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ، ހަމަ ތިޔަ ވާހަކަފުޅާ އެއްގޮތަށް، މަސައްކަތްތައް ކުރިއަށް ގެންދެވޭތޯ އަޅުގަނޑުމެން މަސައްކަތްކުރާނަން. ހަމަ އަދިވެސް އެއްފަހަރު، ޕްރޮގްރާމްގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގެންދެއްވީތީވެ، އަޅުގަނޑުމެންގެ ހުރިހާ މުވައްޒަފުންގެ ފަރާތުން ޝުކުރު ދަންނަވަން.\nއަދި އެއްފަހަރު ނަޞްރު، އެއްކަމެއް އަޅުގަނޑުމެން ހަނދާންކޮށްލާފައި ކުރިއަށްދާނީ. އަޅުގަނޑުމެން އަބަދުވެސް ދަންނަވަމުން އަންނަ ވާހަކައެއް، އަޅުގަނޑުމެންގެ ޕްރޮގްރާމަށް މިހާރު ހައެއްކަމަސްވެއްޖެ، އަޅުގަނޑުމެން ދިވެހިދިދައިގެ ވާހަކަދައްކަމުން މިދަނީ. ދިވެހިދިދައަށް އިޙްތިރާމް ކުރުމުގެ ވާހަކަ އަޅުގަނޑުމެން މި ދައްކަނީ. ކޮންމެ ދުވަހެއްގެ ޕްރޮގްރާމް ނިންމައިލުމުގެ ކުރިން، އަޅުގަނޑުމެން ދަންނަވާލާ ވާހަކައެއް، އަޅުގަނޑުމެންގެ ދިވެހިދިދަ އިސްކުރައްވާށޭ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ކޮންމެ މުނާސަބަތެއްގައި ދިވެހިދިދަ ގެންގުޅުއްވާށޭ. ދިވެހިދިދައިގެ ކުލަތަކަށް އިޙްތިރާމް ކުރައްވާށޭ. ދިވެހިދިދައިގެ މުހިންމުކަން، އަޅުގަނޑުމެންގެ ދަރިންނަށް ކިޔައިދެއްވާށޭ.\nއަޅުގަނޑުމެން ހަމަސްދުވަހަށް ކުރިއަށްގެންދާ މި ކެމްޕެއިން، މި އަހަރުގެ ނިޔަލަށް ނިމިގެންދާނެ. މި ކެމްޕެއިން ކުރިއަށް ގެންދިޔުމުގެ އެންމެ މުހިންމު ބޭނުމަކީ، ދިވެހި ޤައުމީ ދިދައަށް އިޙްތިރާމް ކުރުން އިތުރުކުރުން. އެ ދިދައާމެދުގައި އަޅުގަނޑުމެންގެ ހިތުގައި އޮންނަ ލޯބި އިތުރުކުރުން، އާލާކުރުން. ރައީސް ހަމަ ޤައުމީދިދައާ ބެހޭގޮތުން ކޮންމެވެސް އެއްޗެއް ވިދާޅުވެދެއްވިއްޔާ، ވަރަށް ރަނގަޅު އިނގޭތޯ، ވަރަށް ކުރުކޮށް.\nއާދެ، ވަރަށް ރަނގަޅު ކެމްޕެއިނެއް ތިޔަ ހިންގަވަނީ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ފަޚުރެއް އެއީ އިނގޭތޯ ދިދައަކީ، ނިޝާނަކީ. އެހެންވީމާ، އެއަށް އިޙްތިރާމް ކުރުން އިތުރުކުރުމަކީ، ޤައުމުދެކެ ލޯބިވުން އިތުރުވެގެންދާނެ ކަމެއް. ބައެއް ޤައުމުތަކުގައި އެނގިވަޑައިގަންނަވާނެ، ދިދައަކީ އެހެން ޢާންމުކޮށް ބޭނުންވެސްކުރެވޭ އެއްޗެއް ނޫން. އެހާބޮޑަށް ރައްކާތެރިކުރެވިފައި އޮތް އެއްޗެއް އެއީ. މިސާލަކަށް، އިންޑިއާގައި އަޅުގަނޑުހިތުން ވަރަށްފަހުން، އެހެން ކަމަކަށް ދިދަ ބޭނުންކުރުމަށް ފުރުޞަތު ލިބުނީ. ހަމައެކަނި ދައުލަތުގެ ޤައުމީ ކަންތައްތަކުގައި އެކަނި އިންޑިއާގައި ދިދަ އޭރު ބޭނުންކުރެވުނީ ވަރަށް ފަހަކަށްއައިސް. އެއާޚިލާފަށް، އެހެން ޤައުމުތަކުގައި، ބައެއް ޤައުމުތަކުގައި، ހަމަ ހުރިހާ ކަމެއްގައި ބޭނުންކުރޭ.\nއެހެންވީމާ، އެހާބޮޑަށް ބައެއް ޤައުމުތަކުގައި ރައްކާތެރިކަމާއި ޙިމާޔަތް ދީފައި އޮތް އެއްޗެއް، އަޅުގަނޑުމެންގެ ފަޚްރެއްގެ ގޮތުގައި ދެކެންވާނެ އެއްޗެއް އެއީ. އެހެންވީމާ، ޤައުމީދިދައަށް ލޯބިކުރުމާއި އިޙްތިރާމް ކުރުން އެއީ ހަމަ ޤައުމުދެކެ ލޯބިވުން އިތުރުވެގެންދާނެ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި އަޅުގަނޑުވެސް ދެކެން.\nއަދިވެސް އެއްފަހަރު، ޕްރޮގްރާމްގައި މަނިކުފާނު ބައިވެރިވެވަޑައިގެންދެއްވީތީވެ، އަޅުގަނޑުމެންގެ ފަރާތުން ޝުކުރު އަދާކުރަމުން، މިއަދުގެ ޕްރޮގްރާމް މިހާ ހިސާބުން އަޅުގަނޑުމެން ނިންމާލާނަން.\nމިއަދުގެ ޕްރޮގްރާމް އުފެއްދުމުގައި، އަޅުގަނޑުމެންގެ ވަރަށް ގިނަ މުވައްޒަފުންތަކެއް މަސައްކަތްކޮށްފައިވޭ. މިއަދުގެ ޕްރޮގްރާމް އުފެއްދުމުގައި، ޢަލީ ރާޒީ، ޢާޠިފާ، ނާފިޒާ އަދި ގެނެސްދިނުމުގައި ރަމްލާ، އަދި މީގެ އިތުރުންވެސް އަޅުގަނޑުމެންގެ ޓެކްނިކަލްވެސް ވަރަށް ގިނަ މުވައްޒަފުން ބައިވެރިވެފައިވޭ. މި ހުރިހާ ފަރާތްތަކަށްވެސް އަޅުގަނޑުމެން ހަމަ ޝުކުރު އަދާކުރަމުން، ނިންމާލާނީ ބޮޑުބެރަކުން.\nމިއަދުގެ ޕްރޮގްރާމް މި ހުށަހެޅީ އަޅުގަނޑު ނަޞްރުﷲ.\nއަދި އަޅުގަނޑު ރަމީޒު.\nހުރިހާ ބޭފުޅުންނަށް ރައްކާތެރި، ބާއްޖަވެރި ދުވަހަކަށް އެދެން. އަދި ރައީސަށްވެސް ހަމަ ރައްކާތެރި، ބާއްޖަވެރި ދުވަހަކަށް އަޅުގަނޑުމެންގެ ފަރާތުން އެދެން.


India ge enme mussandhi mahujanu internet aa eku hiley TV dhenee\nއިންޑިޔާގެ އެންމެ މުއްސަނދި މަހުޖަނު އިންޓަނެޓާ އެކު ހިލޭ ޓީވީ ދެނީ\nއިންޑިޔާގެ އެންމެ މުއްސަނދި މަހުޖަނު މިހާރު ދަނީ އެ ޤައުމުގައި ހަލުއިކަމާއެކު އިތުރުވަމުންދާ އިންޓަނެޓް ބޭނުންކުރާ މީހުންގެ މެދުގައި ވަކިހިއްޕާލުމަށް ޓަކައި އިތުރު ކަމެއް ކުރަން ފަށައިފި އެވެ. މި ފަހަރު ކުރާ ކަމަކީ، އަލަށް ބްރޯޑްބޭންޑު ގެ ޚިދުމަތް ހޯދާ ކަސްޓަމަރުންނަށް ހިލޭ އެޗްޑީ ޓީވީ ދިނުމެވެ.\nބިލިޔަނަރ މުކޭޝް އަމްބާނީ ގެ މިލްކުވެރިކަމުގެ ދަށުގައިވާ ރިލަޔަންސް ޖިއޯ މޯބައިލް ނެޓްވޯކުގެ ބައެއް ޕެކޭޖްތަކާ އެކު ހިލޭ 4ކޭ ޓީވީ ދޭނެއެވެ. ހިލޭ ޓީވީ ލިބެނީ އަހަރެއްގެ ސަބްސްކްރިޕްޝަން 15،588 ރުޕީސް (217 އެމެރިކާ ޑޮލަރު) އަށް ވުރެ މަތީ ޕެކޭޖްތައް ނަގާ ކަސްޓަމަރުންނަށެވެ. އެއާއެކު، ނެޓްފިކްސް އާއި އެމޭޒަން ޕްރައިމް ވީޑިއޯ ފަދަ ސްޓްރީމިންގ ސަރވިސް ތައް ލިބޭނެ އެވެ.\nއާ ބްރޯޑްބޭންޑް ނެޓްވޯކް ކަމުގައިވާ ޖިއޯފައިބަރ މެދުވެރިކޮށް މަހަކު 699 ރުޕީސް އިން ފެށޭ އަގުހެޔޮ ޕެކެޖްތައް ވެސް ދޭނެއެވެ. މި ޚިދުމަތް ވަނީ އިންޑިޔާގެ 1600 ސިޓީއެއް ގައި ލޯންޗުކޮށްފައެވެ.\nރިލަޔަންސް އިން ހާމަކުރި ގޮތުގައި، ޖިއޯފައިބަރ މެދުވެރިކޮށް މިހާތަނަށް ކަނެކްޝަނެއް ލިބިފައި ނެތް އެތައް ބަޔަކަށް ކަނެކްޝަނެއް ހޯދައިދިނުމުގެ ވަޢުދު ފުއްދުމުގައި އެ ކުންފުނިން ކުރިޔަށްދާނެއެވެ.\nއަމްބާނީ އަށް ވަނީ، އޭނާގެ ބައްޕަގެ ބޮޑު ކުންފުނި ކަމުގައިވާ ރިލަޔަންސް އިންޑަސްޓްރީސް ކޯޕަރޭޓް ގެ ބޮޑު ބައި ވާރުތައިން ލިބިފައެވެ. އެ ކުންފުނި ފެށިފައިވަނީ، ޓެކްސްޓައިލް ވިޔަފާރިއެއްގެ ގޮތުގައި ނަމަވެސް، މިހާރު އެ ކުންފުނި ވަނީ، ރީޓެއިލާއި، އެނާޖީ އާއި، ޓެލެކޮމް ވިޔަފާރީގައި ޙަރަކާތްތެރިވާ އިންޑިޔާގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް ކުންފުންޏަށް ވެފައެވެ. ބައްޕަ 2002 ގައި ނިޔާވުމަށް ފަހު އަމްބާނީ އާއި، އޭނާގެ ކޮއްކޮ އަނިލް އާ ދެމީހުން ވަނީ ވާރުތަ މުދާ ބެހުމުގެ ވަރުގަދަ "ހަނގުރާމަ އަކަށް" ފަހު ދެ މީހުންގެ ބައްޕަގެ މުދާ ބަހާފައެވެ. ރިލަޔަންސް އިންޑަސްޓްރީގެ މިހާރުގެ އަގަކީ 108 ބިލިޔަން އެމެރިކާ ޑޮލަރެވެ.\nމިއީ، އިންޑިޔާގެ އެންމެ ބޮޑު އިންޓަނެޓް ޕްރޮވައިޑަރ އަށް ވުމަށްޓަކައި އަމްބާނީ ހިލޭ އެއްޗެތި ބަހާ ފުރަތަމަ ފަހަރެއް ނޫނެވެ. އިންޑިޔާގެ ޓެލެކޮމް ދާއިރާ އަށް މީގެ ތިން އަހަރު ކުރިން ޖިއޯ އިން ވަނީ، ގިނަ ބަޔަކު ޙައިރާންކޮށްލި ކަމެއް ކަމުގައިވާ އަލަށް އިންޓަނެޓްގެ ޚިދުމަތް ހޯދާ މީހުންނަށް6މަސް ވަންދެން ހިލޭ 4ޖީ މޯބައިލް ޑޭޓާ ދިނުމާ އެކުގައެވެ. މި ހިލޭ ޚިދުމަތާ އެކު ޖިއޯ ގެ ޚިދުމަތް ހޯދަން ފެށި މީހުންގެ ޢަދަދު ވަރަށް ބޮޑުތަން އިތުރުވެގެން ގޮސްފައި ވެއެވެ. އެއާއެކު، ވާދަވެރި ކުންފުނިތަކާ އެކު އަގުގެ ހަނގުރާމައެއް ފެށި، އޭގެ ސަބަބުން ވާދަވެރި ކުންފުނިތައް އެއްވެ، އަމްބާނީގެ ކޮއްކޮ ވެސް ކުންފުނިން ބޭރުވިއެވެ.\nނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، 1 ގިގަބައިޓް މޯބައިލް ޑޭޓާ ގެ އަގު 2016 ގައި 206 ރުޕީސް (3 އެމެރިކާ ޑޮލަރު) ގައި ހުރި އިރު، 2018 ގައި އެ އަގު ވަނީ، 12 ރުޕީސް (17 ސެންޓް) އަށް ތިރިވެފައެވެ. އެއާއެކު، އެތަކެއް ސަތޭކަ މިލިޔަން އިންޑިޔާ މީހުން އަލަށް އިންޓަނެޓް ބޭނުންކުރަން ފެށި އެވެ.\nއެކަމަކު، އަދިވެސް އޮންލައިން އަށް ވަދެވޭ އިންޑިޔާ މީހުންނަށް ވުރެ އޮފްލައިން ގައި ތިބޭ އިންޑިޔާ މީހުންގެ ޢަދަދު ގިނަ އެވެ. އާދެ، 700 މިލިޔަނަށް ވުރެ ގިނަ އިންޑިޔާ މީހުން އަދި ވެސް ތިބީ އެއްގޮތަކަށް ވެސް އިންޓަނެޓްގެ ބޭނުންނުކޮށެވެ. ޖީއޯގެ މިހާރުގެ ކަސްޓަމަރުންގެ ޢަދަދަކީ، 340 މިލިޔަނެވެ. އަދި އެއީ، ވޮޑަފޯން-އައިޑިއާ އަށް ފަހު، ދެވަނަ އަށް އެންމެ ބޮޑު ޓެލެކޮމް އޮޕަރޭޓަރެވެ.\nއިންޓަނޭޝަނަލް ލޭބަރ އޯގަނައިޒޭޝަން (އައިއެލްއޯ) އިން އެންމެ ފަހުން ނެރުނު މަޢުލޫމާތަށް ބަލާއިރު، އެވްރެޖް އިންޑިޔާ މީހަކަށް އަހަރަކު ލިބެނީ 2000 އެމެރިކާ ޑޮލަރު ކަމަށް ވާއިރު، ޖިއޯގެ އެންމެ ފަހުގެ އިންޓަނެޓް ޕެކެޖަކީ، އޭގެ ތެރެއިން ގިނަ މީހުންނަށް ނުހޯދޭނެ ޚިދުމަތެކެވެ. އެކަމަކު، މި ޕެކެޖާ އެކު، އަމްބާނީ އަށް އިންޑިޔާގެ އެތަކެއް މިލިޔަން ގޭބީސީ އަށް ޚިދުމަތް ދެވި، އެ ޤައުމުގެ އިންޓަނެޓް 'ބޫމް' ގައި އިތުރަށް ވަކިހިއްޕާލެވޭނެ އެވެ.\nއިންޑިއާ, މުކޭޝް އަމްބާނީ, ދުނިޔެ


ލޯބި އަހަރެން ވާނަމޭ2– Esfiya\nކުއްލިއަކަށެވެ. ކޮޓަރީގެ ފާހާނާ ހުޅުވުނެވެ. ފާހާނާއިން ނިކުތް ފިރިހެން މީހާ ފެނުމުން އަވްލީންގެ ބޮލަށް އެނބުރުން ނޭރީ ކިރިޔާއެވެ. ކަޅު ކުލައިގެ ސޯޓުބުރިއެއްގައި ހުސްގަޔާ އެހެރީ ހަމަ އޭނާއޭ އަވްލީންގެ ހިތް ބުނަމުން ދިޔައެވެ. ދިހަ އަހަރު ފަހުންވެސް އެ ސޫރާއެއް އޭނާއަކަށް ނޯޅޭނެއެވެ.\nއަވްލީންގެ ލޮލަށް ބޮނޑިވި ކަރުނަތަށް އެއްވެސް އިޙްތިޔާރަކާ ނުލާ ކޯތާފަތްމަތީގައި ބޮސްދޭން ފެށިއެވެ. ދޮރުމަތީގައި ހުރި ފިރިހެން މީހާއާ ދިމާލަށް އޭނާ ދުއްވައިގަތެވެ. އެ ޒުވާނާގެ ތަނަވަސް މޭމަތީގައި އަވްލީން އޭނާގެ މޫނު ފޮރުވާލީ ބައްދާލަމުންނެވެ. “ރާއިލް.” ގިސްލުމުގެ ތެރެއިން އަވްލީންއަށް ބުނެވުނު ހާވެސް އެއްޗަކީ އެއީއެވެ. އޭނާގެ އިހްސާސްތަށް ދުލުން ބޭރުކުރަން ބޭނުންވިޔަސް އެކަން ކާމިޔާބެއް ނުވިއެވެ. ނަމަވެސް އޭނާގެ ހިތުން އެތަށް ޝަކުވާއެއް ކުރެވެމުން ދިޔައެވެ.\nގަނބު އަރާފައި ބުދެއް ފަދައިން ރާއިލްއަށް ހުރެވުނެވެ. އޭނާއަށް ހައްޔަރު ކޮށްގެން މިގެނެވުނީ އެހިތުގެ މަލީކާން އެނގުނު ނަމަ އޭނާ އެކަމެއް ނުކުރީހެވެ. އެ އަނދިރި ގޯޅިގަނޑުގެ ތެރޭގައި އަވްލީންގެ މޫނު ފާހަގަ ވިނަމަ ކިހާ ރަނގަޅު ވީސްހެއްޔެވެ. ދިހަ އަހަރު ދުވަސް ފަހުން އެ ސޫރަ ހަމަ ލޮލަށް ފެނުމުން ހިތުގައި ތަފާތު އިހްސާސްތަކެއް އުތުރި އަރަން ފެށިއެވެ. އަވްލީން ގައިގައި ބައްދާލާ ލޯބިކޮށްލަން ބޭނުންވިޔަސް އޭނާއަށް މިއަދު މަޖުބޫރެވެ. ހިތް މަތީގައި ގާގަނޑެއް ބާއްވާލަމުން އޭނާގެ ނިކަމެތި ހިތުގެ އެދުމާ ދެކޮޅަށް ހަރަކާތްކުރަން ފެށިއެވެ.\nއަވްލީންގެ އިސްތަށިގަނޑުގައި ހިފާލަމުން ރާއިލް އޭނާ ދުރުކޮށްލިއެވެ. “މޮޔަވެގެންތަ ތިއުޅެނީ. ތަަނަކުން ފިރިހެނަކު ފެންނަ އިރަށް އައިސް ބައްދަންޏާ ހާދަ ހާޔާތް ކުޑައޭ. ހީކުރީތަ މަ ކަލޭ މިތަނަށް ގެނައީ ކަލެއާ ހިތާވެގެންނޭ” އަވްލީންގެ ވޭނީ ރުއިމުގެ އަޑުގެ ސަބަބުން ރާއިލްގެ ހިތުގައި ކަޓަރަކުން އަޅަމުން ދިޔަ ފަދައެވެ. އޭނާ ނޭވާ ހިފާއްޓާލަމުން އަވްލީން އެނދުމައްޗަށް ވައްޓާލިއެވެ. ކޮޓަރިން ނިކުމެގެން ރާއިލް ދިޔައީ އަމިއްލަ ނަފްސު އެތަކެއް ކަމެއްގެ ސަބަބުން ކުށްވެރިކުރަމުންނެވެ.\nއެނދުމަތީގައި އޮތް އަވްލީންގެ ސިކުނޑީގައި ސުވާލު މާކުަތަކެއް އެނބުރެމުން ދިޔައެވެ. އަވްލީންގެ ހިތް ދޮގެއް ނަހަދާނެއެވެ. ރާއިލްގެ ސޫރަ ކިތަންމެ ތަފާތުވެފައިވިޔަސް އަވްލީންއަކަށް ނޯޅޭނެއެވެ. ނަމަވެސް ރާއިލް އެހެން ކަންތައްކުރީ ކީއްވެބާއެވެ؟ އަމިއްލަ ނަފްސަށް ވުރެ ބޮޑަށް އަވްލީން ދެކެ ލޯބިވާކަމަށް ހެކިވި ރާއިލްއަކީ އެއީ ނޫންހެއްޔެވެ؟ މިއީ ހުސް އަވްލީންގެ ހިތުގައި އުފެދެމުން ދިޔަ ޖަވާބު ނޭނގޭ ސުވާލަުތެކެެވެ. ޖަވާބު ދޭނޭ ފަރާތެއް ރާއިލް ފިޔަވައި ނެތެވެ.\nހިތާމައިގެ ކަނޑުގައި ޣަރަގުވެފައި އޮތް އަވްލީންގެ ހިޔާލުތަށް ދަތުރު ކުރީ މާޒީއަށެވެ. އެއީ މީގެ ދިހައަހަރު ކުރީގެ އުފާވެރި ދުވަސްތަކެވެ. ނަމަވެސް މިހާރު ހިތާމަވެރި މާޒީއަކަށް ބަދަލުވެފައިވާ ހިޔާލުތަކެވެ.\nދިހަ އަހަރު ކުރި\nދެހާސް އަށެއްގެ ފަހު ކޮޅެވެ. “މިއަހަރު ނެގި އޭލަވަލް އިމްތިހާނުން މުޅި ސްކޫލުންވެސް އެންމެ މަތީ ވަނަ ހާސިލްކޮށްފައިވާ ދަރިވަރަކީ ސްކޫލުގެ އަންހެން ކެޕްޓަން އާއިޝަތް އަވްލީން.” ޕްރެޒެންޓަރުގެ އަޑާއެކު މުޅި މާހައުލުގައި ގުގުމާލީ އެންމެންގެ އަތްތިލަ ބަޑީގެ އަޑެވެ. މިއުޒިކު އަޑު ގަދަވެގެން ދިޔައިރު ބާރު ހިނގުމެއްގައި އަވްލީން މިސްރާބުޖެހީ ސްޓޭޖާ ދިމާލަށެވެ. މިއީ އޭނާގެ ހަޔާތުގައި މިވީ ސޯޅަ އަހަރު ދުވަސް ތެރެއިންވެސް އައި އެންމެ އުފާވެރި ދުވަހެވެ. ޖަލްސާ ނިންމާލަމުން ސްކޫލު ގްރައުންޑަށް އަވްލީން އޭނާގެ އެކުވެރިންނާއެކު މިސްރާބުޖެހިއެވެ. ދިމާވި ޓީޗަރުންނާ ވަދާޢީ ސަލާންކޮށް ހަދަމުންނެވެ.\n“އަވްލީން.” ފަހަތުން އިވުނު އަޑުގެ ސަބަބުން އަވްލީން އޭނާގެ ފަހަތް ބަލާލިއެވެ. ޕްރިފެކްޓު ޔުނީފޯމްގެ ދެ ޖީބަށް އަތް ޖަހައިގެން ހިނިިތުންވެފައި ހުރި އޭނާގެ “ކްރަޝް.” ރާއިލް ފުނުމުން އަވްލީންގެ ހިނިތުންވުން ފުން ވިއެވެ. ފުރަތަމަ ނަޒަރުން އަވްލީންއަށް ވެވުނު ލޯތްބަކީ އެއީއެވެ. މިއަދާ ހަމައަށްވެސް އެހިތުގެ ކަނުގައި އެ ލޯބި ވަނީ ފޮރުވާލާފައެވެ.\nއަވްލީން އެއްބުމަ އަރުވާލިއެވެ. “ވާހަކަ އެއް ދައްކާލަން ވެގެން.” ނުކެރިފައި ހުރެފައިވެސް ރާއިލް ބުނެލިއެވެ. މުހިންމު ވާހަކައެއް ކަމަށް ހިތާ އަވްލީން ރާއިލްގެ ފަހަތުން މިސްރާބުޖެހިއެވެ. ސުކޫލު ގޯތިތެރޭގެ މީހުން މަދު ހިސާބަށް ދެވުމުން އަވްލީންގެ ލޮލުގައި ރާއިލް ޖީބުންނެގި ފޮތިކޮޅު އައްސާލިއެވެ. ވާނުވާގައި އަވްލީން ބަހައްޓާލަމުން އޭނާ ކުޑަކޮށް ތައްޔާރުވެލިއެވެ.\n“އޯކޭ ދެން ފޮތިކޮޅު ނެގިޔަސް.” ރާއިލްގެ އެދުމަށް އިޖާބަ ދެމުން ލޮލުގައި އައްސާފައިވާ ފޮތިކޮޅު މޮހާލިއެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަވެސް ލޮލަށް ފެނުނު މަންޒަރު ގަބޫލުނުކުރެވިފައި އަވްލީންއަށް ހުރެވުނީއެވެ. މުޅި މާހައުލު ކޭންޑަލްތަކުން ދިއްލާފައިވާއިރު އޭނާގެ ކުރިމަތީގަ ކުދި ފިނިފެންމާ ފިޔަތަކުން އައި ލަވް ޔޫ ޖެހިފައިވާގޮތް ވަރަށް ފުރިހަމައެވެ. “ބީ މައި ގާރލްފްރެންޑް. އައި ލަވް ޔޫ.” އަވްލީންގެ ކުރިމަތީ އެއްފައި މައްޗަށް އިށީނދެލަމުން ރާއިލް ބުނެލީ އަތުގައި އޮތް ފިނިފެންމާ އޭނާގެ ހަރަކާތުގައި ބައިވެރިކުރުވަމުންނެވެ.\nއަވްލީނަށް ކުރެވުނުހާވެސް ކަަމަކީ ބޯ ހަލުވާލުމެވެ. އުފާވެފައި ހުރި ވަރުން އަނގައިން ބަސްހުސްވީ ކަމަށްވެސް ވެދާނެއެވެ. ދުލުގައި ތަޅެއް ލެވުންވެސް އެކަށީގެންވެއެވެ. ވާނީވެސް އެހެން ނޫންހެއްޔެވެ. މިއީ އޭނާ ދުވަހަކު ހުވަފެންނުންވެސް ނުދެކޭ މަންޒަރެކެވެ.\nދުވަސްތަށް ފާއިތުވަމުން ދާލެއް ހަލުއްވެއެވެ. ސުކޫލުގެ ދައުރު ނިންމާލަމުން ރާއިލްއާއި އަވްލީން ހައިސްކޫލަށް ދާން ފެށިއެވެ. ހުސްވަގުތު ތަށް ބޭކާރުކޮށް ނުލާ އެކަކު އަނެކަކަށްޓަކައި ހިތުގައިވާ ލޯބި ހާމަކުރަމުންނެވެ. ހަރަކާތްތަކުންނާއި އަނގަބަހުންނެވެ. ފޯނުން ކުރާ ކޯލުތަކާއި މެސެޖުތަކުންނެވެ. އެގުުޅުމަށް އެއްއަހަރު ފުރުނީވެސް މިފަދަ ގޮތަކަށެވެ. ނަމަވެސް މި ގުޅުމަކީ ބިސްނަސްގެ ދާއިރާއިން ރާއްޖޭގައި ނަންވިދާ ރާއިލްގެ އާއިލާއިން ރުހޭ ގުޅުމެއް ނޫނެވެ. ސަބަބު އިނގޭނީ ހަމަ އެ އާއިލާއަށެވެ.\n“ބޭބީ އާދެބަ ބީޗަށް ވަރަށް އަވަހަށް” މިހެން ބުނުމަށްފަހު ރާއިލް ފޯނު ކަނޑާލިއެވެ. ދެކޮނޑު އަރުވާލަމުން ފިހާރާއިން ނިކުތް އަވްލީން މިސްރާބުޖެހީ އާރޓިފިޝަލް ބީޗަށެވެ.\nMe frst tha\nyes dhefaharakunves first hoadhacheyy nge congrats\nMaasha Allah…….varah reethi…………….dhn when next part?♥\nthank you..next part thursday ga insha allah\nme third dhw… vvv rythi mi stry masha allah… curiously waiting for the nxt part❤❤❤\nthird dhw mifaharu..next time first hoadhacheyy..& thank you oxox sis\nV salhi. V kiyaahiyyvey eba nxt prt\nthank you kanbulo. thursday ah inthizaaru kohlacheyy..\nV nice story by maakury…\noh thank you..next part dhigukohlaanan insha allah\nV reethi ekamaku kury\nthank youuuu..will make the next part longer nge\nvrh salhi mi part vx….ekamaku its too short ey shaa….nxt prt dhigu kh laathi nge shaa….waitings…waitings\nthank you hamttiiiiiii…will try ingey..thursday ah wait kohllacheyy\nVarah reethi mi part ves. Waiting…..\nthank you dear..;)\nVvvvvvvv lobi masha allah??❤❤\nawww..thank you sima\nwow. Mash Allah. mi part vx varh reethi. when next part..??:-D\nthank you so much kookie ..next part thursday ga ingey\nNice curious to read the story\nނުހައްޤު ލޯބި (13 ވަނަ ބައި)\nހިތާމަ ލޯބި September 11, 2016\nކާމިޔާބު އަންހެނާ 2\nލޯބި August 15, 2016\nއެހެނިހެން ލޯބި May 23, 2019\nހިތާމަ މަޖާ ލޯބި May 11, 2020


ޕެނިކް އެޓޭކް - ވިކިޕީޑިއާ\nޕެނިކް އެޓޭކް (އިނގިރޭސި ބަހުން: Panic Attack)އަކީ ކުއްލިއަކަށް ކާރިސާއަކާ ކުރިމަތިވެ، އަމިއްލަ ކޮންޓްރޯލްގެ ދަށުން ހުރިހާ ކަމެއް ނެއްޓިފައިވާ ކަމުގެ އިހްސާސް ވުމާއެކު، ކޮޅުނެތްކޮޅަށް ބިރުގަތުމެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި ޕެނިކް އެޓޭކް ގެ ދިގުމިނަކީ 10 މިނިޓެވެ. އޭގެ ފަހުން ބަލިމީހާ އާދައިގެ ޙާލަތަށް ބަދަލުވެއެވެ. ނަމަވެސް ބައެއް ފަހަރު އެއްގަޑިއިރު ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ގިނައިރަށްވެސް މިކަން ދިގުލައިދެއެވެ. ތަކުރާރުކޮށް ޕެނިކް އެޓޭކް ޖެހޭނަމަ ޕެނިކް ޑިސްއޯޑަރ ކަމުގައި ބެލެވެއެވެ.\n1 ޕެނިކް އެޓޭކްގެ އަލާމާތްތައް\n2 ޕެނިކް އެޓޭކް ޖެހުމުގެ ފުރުޞަތު\n3 ޕެނިކް އެޓޭކް ޖެހޭ ސަބަބު\n4 ޕެނިކް އެޓޭކްގެ ސަބަބުން ދިމާވެދާނެ އިތުރު މައްސަލަތައް\n5 ޕެނިކްވުމަށް ދެވޭ ފަރުވާ\nއަލުން ވިސްނުން :މީގައި ބަލިމީހާއަށް ފަރުވާދޭ ފަރާތުން ދަސްކޮށްދޭނީ ޕެނިކްވުމުގެ އަލާމާތްތަކާއި އެކަމާމެދު ބަލިމީހާ ދެކޭގޮތް ބަދަލުކުރުމެވެ.\nމި ޞަފްހާ އަށް އެންމެ ފަހުން ބަދަލެއް ގެނެވިފައިވަނީ2ސެޕްޓެމްބަރު 2016، 14:21 ގައެވެ.


ފްލެޓު ލިބުނުކަމަށް 9517 ފަރާތަކަށް ލިޔުން ޙަވާލުކޮށްފައިވޭ - ކޮމިޓީ ފްލެޓު ލިބުނުކަމަށް 9517 ފަރާތަކަށް ލިޔުން ޙަވާލުކޮށްފައިވޭ - ކޮމިޓީ\nހިޔާ މަޝްރޫގެ ދެން ބާކީހުރި 6420 ފްލެޓު ކުރީ ސަރުކާރުން ޢިއުލާންކޮށްފައިވާ 12 ކެޓަގަރީއަށް ދިނުމަށްވަނީ ނިންމާފައެވެ. އެގޮތުން ސިވިލް ސަރވިސްއަށް 1000 ފްލެޓު ފުލުހުންނަށް 300 ފްލެޓު، ސިފައިންނަށް 300 ފްލެޓު، 18އަހަރާއި 40އަހަރާ ދެމެދުގެ ޢުމުރުގެ މީހުނަށް 1000 ފްލެޓު، މާލޭ ރައްވެހިންނަށް 1000 ފްލެޓު، ދަފްތަރުގައި ހިމެނޭ މީހުނަށް 1044 ފްލެޓު، ޑޮކްޓަރުންނާއި ނަރުހުންނަށް 475 ފްލެޓު، ޓީޗަރުންނަށް 625 ފްލެޓު، އެކަނިވެރި މައިންނާއި ބަފައިންނަށް 500 ފްލެޓު ދިނުމަށްވަނީ ނިންމާފައެވެ.\nފްލެޓުތަކުގެ މައްސަލަ ބަލާ ކޮމިޓީން ގެންދަވަނީ ފްލެޓުތައް ދިނުން އެންމެ ޙައްގުކަން ބޮޑު މީހުން ދެނެގަތުމަށް މަސައްކަތްކުރައްވަމުންނެވެ. އެގޮތުން ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރު ބެލުމާއި މިހަތަނަށް ހުށައަޅާފައިވާ ފޯމުތައް ވެރިފައިކުރުމުގެ މަސައްކަތް އަންނަނީ ކުރަމުންނެވެ. މިމަސައްކަތް ކުރުމުގައި ގިނަ ގޮންޖެހުންތަކެއް ހުރިކަންވެސް އެކޮމިޓީންވަނީ ފާހަގަކުރައްވާފައެވެ. އެގޮތުން އެކަށީގެންވާ މަޢުލޫމާތު ބައެއް ފޯމުތަކާއި ގުޅޭގޮތުން ދައުލަތުގެ މުވައްސަސާތަކުގައި ނެތްއިރު މަޢުލޫމާތު ލިބިފައި ނެތް އެތައް ފޯމެއްވެސް ހުރިކަން އެފަރާތުން ފާހަގަކުރައްވައެވެ. ގިނަ ގޮންޖެހުންތަކާއެކު މިހާތަނަށް6ކެޓަގަރީއެއްގެ މަސައްކަތްވަނީ ނިމިފައެވެ. އަދި އަމާޒަކީ ބާކީ ހުރި މަސައްކަތް ނިންމައި ވީ އެންމެ އަވަހަކަށް ފްލެޓުތަކުގެ މައްސަލަތައް ނިންމުންކަމަށް އެކޮމިޓީންވަނީ ހާމަކުރައްވާފައެވެ.\nކައުންސިލްތަކާއި މަޝްރޫޢުތައް ހަވާލު ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ނުހުއްޓޭ، ލަސްވަނީ ކޯވިޑް-19ގެ ހާލަތާއިހެދި- އެލްޖީއޭ


Ras Online - ކޮވިޑް-19: މާލޭ ސިޓީގެ ސުކޫލްތައް ބަންދު؛ އިމްތިހާންތައް ކުރިއަށްދާނެ\nކޮވިޑް-19: މާލޭ ސިޓީގެ ސުކޫލްތައް ބަންދު؛ އިމްތިހާންތައް ކުރިއަށްދާނެ\nކޮވިޑާއި ގުޅިގެން އަޅާ ރައްކާތެރި ކަމުގެ ފިޔަވަޅެއްގެ ގޮތުން މާލޭ ސިޓީގެ ސްކޫލުތަށް ބަންދުކޮށްފިއެވެ.\nއެޑިއުކޭޝަން މިނިސްޓްރީން މިއަދު ކުރި އިއުލާނެއްގައި ބުނެފައިވަނީ ކޮވިޑް ކޭސްތައް އިތުރުވަމުންދާތީ މިދަނޑިވަޅުގައި ބަލި ފެތުރުން ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް އަޅާ ރައްކާތެރި ކަމުގެ ފިޔަވަޅެއްގެ ގޮތުން މާދަމާއިން ފެށިގެން މިމަހުގެ 12 ވަނަ ދުވަހުގެ ނިޔަލަށް މާލެ ސަރަހައްދުގެ ޔޫކޭޖީއިން ފެށިގެން ގުރޭޑް 12 އާއި ހަމަޔަށް ސުކޫލްތަކުގެ ކިޔެވުން އޮންލައިންކޮށް ކުރިއަށް ގެންދަން ނިއްމައިފައިވާ ކަމަށެވެ.\nމާލޭ ސްކޫލްތަކުގެ ކިޔެވުން އޮންލައިންކޮށް ކުރިއަށްގެންދިޔަ ނަމަވެސް، ސްކޫލްތަކުގައި އިމްތިހާންތައް ކުރިއަށްދާނެ ކަމަށް އެޑިއުކޭޝަން މިނިސްޓްރީން ވަނީ ބުނެފައެވެ.\nއެންމެ ފަހުން ކިޔެވުން އޮންލައިންކޮށް ކުރިއަށްގެންދަން އެންގީ މިއަހަރުގެ ފެބްރުއަރީ މަހުގެ ދެވަނަ ދުވަހުގަ އެވެ. އެފަހަރު ކޮލެޖުތަކުގެ ކިޔެވުން އޮންލައިންކޮށް ކުރިއަށްގެންދިއުމަށާއި ޕްރީސްކޫލްތައް ބަންދު ކުރުމަށް އެޗްޕީއޭ އިން ވަނީ އަންގާފައެެވެ.\nރާއްޖޭގައި ކޮވިޑްގެ ނުރައްކާ އަނެއްކާވެސް އިތުރުވަމުންދާތީ ބަލިން ރައްކާތެރިވުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އިތުރަށް ވަރުގަދަ ކުރަން ނިންމައި އެފިޔަވަޅު ތަކަށް މިރޭ 12:00 އިން ފެށިގެން އަމަލު ކުރަން ސަރުކާރުން ވަނީ ނިންމާފައެވެ. އެގޮތުން އަލުން މާލެ ސަރަހައްދުގައި ރޭގަނޑު 12:00 އިން ފަތިހު 4:00 އަށް ކާފިއު ހިންގުމާއި ސަރުކާރުގެ އޮފީސްތައް ބަންދުކޮށް އޮންލައިންކޮށް ޚިދުމަތްތައް ދޭ ގޮތަށް ވަނީ ނިންމާފައެވެ. މީގެއިތުރުން މީގެކުރިން ވެސް އަޅާފައިވާ ގިނަ ފިޔަވަޅުރައް އަލުން އިޢާދަކޮށް މާދަމާއިން ފެށިގެން އަމަލުކުރަން ވަނީ ނިންމާފައެވެ. އޭގެތެރޭގައި ކުޅިވަރުތައް ކުޅުން ހުއްޓާލުމާއި ޖިމްތަކާއި ޕާކްތައް ބަންދު ކުރުމާއި މާލެ ސަރަހައްދުން ރަށްރަށަށް ދަތުރުކުރާ މީހުން 10 ދުވަހަށް ކަރަންޓީން ކުރުން ވެސް ހިމެނެއެވެ.


Raajjey Gai Hedhi 25 Aharah Dhemigen Dhiya Nubai Sihureh Ge Vaahaka - Vaguthu\nރާއްޖޭގައި ހެދި 25 އަހަރަށް ދެމިގެން ދިޔަ ނުބައި ސިހުރެއްގެ ވާހަކަ\n6 މަސް ކުރިން ( ނޮވެމްބަރު 6, 2021 )\n"މިއީ މި ސިހުރު ޖެހުނު ފަރާތް " ވަގުތަށް" ހިއްސާކޮށްފައިވާ މައުލޫމާތުގެ މަށްޗަށް ލިޔެވިފައިވާ ވާހަކައެކެވެ. ވާހަކަގައި ބޭނުންކޮށްފައިވާ ނަންމަކީ އަސްލު ހާދިސާގެ ނަންނަމެއް ނޫނެކެވެ."\nއެއީ 1989 ވަނަ އަހަރެވެ. އަހަންނަކީ އައްޑުއަތޮޅޮ ހުޅުދޫއަށް ނިސްބަތްވާ މީހަކީމެވެ. އަހަރެމެން އާއިލާގައި ތިބެނީ އަށް މެންބަރުންނެވެ. އެއީ އަހަރެންގެ މައިންބަފައިންގެ އިތުރުން އެއްބަފާ ބޭބެ އާއި ހަގަށް ތިބޭ ދެ އަންހެން ކުދިންނާއި ދެ ފިރިހެން ކުދިންނެވެ. އެހެންކަމުން އާއިލާގެ އެންމެ ވިކޭނީ އަހަންނާއި ބޭބެ އިތުރުން ބައްޕަގެ ބަހެވެ.\nއަހަރެންގެ އެއްބަފާ ބޭބެގެ މަންމައަކީ މާލެއަށް ނިސްބަތްވާ މީހެއް ކަމުން ބޭބެއަށް ވަނީ މާލެއިން ގޯއްޗެއް ލިބިފައެވެ. އެއީ މަންމަގެ ފަރާތުން ބޭބެއަށް ވާރުތަވި ގޯއްޗެކެޗެ. މާލޭގެ ރަނގަޅު ހިސާބެއްގައި ހުންނަ އެ ގޯތީގައި ހެޔޮވަރުގެ ގެއެއް ބައްޕަ އަޅާފައި ހުރި އިރު އެ ގެއަކީވެސް ބޭބެގެ މިލްކެކެވެ.\nބޭބެގެ އަމިއްލަ ގެއެއް މާލޭގައި ހުރުމާއި އެކު އަހަރެމެން ދިރިއުޅެމުން އައީ މާލޭގައެވެ. ހަމަޖެހޭ ދިރިއުޅުމެއް އުޅެމުން އައި އަހަރެމެންގެ އުފާވެރި ދިރިއުޅުމަށް ކަޅު ހިޔަންޏެއް އެޅުނީ ބޭބެ މީހަކާ އިނދެ، އަހަންނަށް ފަހަރިއެއް ލިބުން ހިސާބުންނެވެ. ބޭބެ އިން މީހާއަކީ އަހަރެމެންނާއި އެހާ ގަޔާވާ މީހެއް ނޫނެވެ. އަދި އެއީ މުދަލުގެ ދަހިވެތިކަން އިންތިހާއަށް އޮތް މީހެކެވެ. ކައިވެންޏަށް ފަހު ފަހަރިއާއި އެކު އޭނާގެ މަންމަންވެސް މާލެ ބަދަލުވިއެވެ. އަދި އަހަރެމެންނާއި އެއްގެއެއްގައި ދިރިއުޅެން ފެށިއެވެ. އެއިރު އެ ދެމީހުން އަޑިއަޑިން ރާވަމުން ދިޔަ ބޮޑު ކުޅިވަރު އާއިލާގެ އެއްވެސް މެންބަރަކަށް ފަހުމް ނުވެއެވެ. ވާނީވެސް އެހެންތާއެވެ. އެންމެ ކައިރީގައި އުޅޭ މީހަކު، އަދި އެވެސް ބޭބެގެ އަންހެނުން އަހަރެންގެ ދިރިއުޅުން ބަރުބާދުކޮށްލާނެއޭ ބުންޏަސް ހުދު ތިމާގެ ޒަމީރުވެސް ގަބޫލެއް ނުކުރާނެއެވެ.\nކައިވެންޏަށް ދުވަސްވާން ފެށިވަރަކަށް އާއިލާގެ ތެރޭގައި ހަދަސަވެރިކަމުގެ ހުޅުކޮޅު ރޯވިއެވެ. ފަހަރިއާއި އަހަރެމެންނާއި އޮންނަ ގުޅުން އަލިފާނަށް ވިއެވެ. އަދި ބޭބެގެ އެއްބަނޑު އަންހެން ކޮއްކޮ އަށް ބޭބެ ހަރަދު ކުރާތީ އެކަމާވެސް ބެހެން ފެށިއެވެ. އަދި ކުށެއްނެތް ކޮށްކޮގެ ބޮލުގައި ބޭބެއާއި ނަހަމް ގުޅުމެއް ބާއްވާ ކަމުގެ ދޮގު ތުހުމަތު އެޅުވިއެވެ. އަދި އެއްބަފާ މީހުންގެ މެދުގައި ހަމަނުޖެހުންތަކެއް އުފެއްދިއެވެ. މި ހުރިހާ ކުޅިވަރެއްގެ ފަހަތުގައިވެސް ތިބީ ފަހަރިއާއި އޭނާގެ މަންމައެވެ. އަދި އެމީހުން ރާވަމުން ދިޔައީ ބޭބެއަށް މާލެއިން ލިބިފައިވާ ގެ މިލްކު ކުރެވޭނެ ގޮތެއް ހޯދުމަށެވެ. އެގޮތުން އެންމެ ފަހުން އަމިއްލަ މަޤުސަދު ހާސިލް ކުރުމަށް އެމީހުންގެ ރަށުން ސިހުރު ހަދާ މީހަކު ގެނެއެވެ. ކާސިންފުޅު ނަމަކަށް ކިޔާ އެ ސިހުރުވެރިޔާއަކީ އިސްކޮޅުން ކުރު މީހެކެވެ. އަދި އޭނާގެ ނިތްކުރީގައި ފާޅުވާނެ ފަދަ ގޮށެއް ހުރެއެވެ.\nކާސިންފުޅު ގެނެސް އަހަރެމެން ގެއަށް ސިހުރު ހެދިއެވެ. އަދި އާއިލާގެ އިސްކޮށްތިބި ފަރާތްތަކަށް ސިހުރު ޖެއްސުމުގެ މަސައްކަތް ފެށިއެވެ. ފުރަތަމަ ކާސިންފުޅު ދިމާކުރީ އަހަރެންގެ ބައްޕައާއެވެ. އެގޮތުން ބައްޕަ ނަމާދުން ގެއަށް އަންނަ ވަގުތުގައި ތުމުން ކޮންމެވެސް އެއްޗެއް ކިޔުމަށް ފަހު ބައްޕައާއި ދިމާއަށް ފުމޭނެއެވެ. ނަމަވެސް މާތް ﷲ ގެ ރަހުމަތްފުޅުން ބައްޕައަށް ސިހުރުގެ އެއްވެސް އަސަރެއް ނުކުރެއެވެ. އަދި އެ ސިހުރު ބައްޕައާއި ގާތް ނުވެއެވެ.\nއޭގެ ދެއަހަރު ފަހެވެ. 1991 ވަނަ އަހަރު އަހަރެން މަތީ ސާނަވީ ތައުލީމު ހާސިލް ކުރުމަށް ސެންޓަރ ފޯރ ހަޔަރ ސެކަންޑަރީ އެޑިޔުކޭޝަން ( ސީއެޗްއެސްސީ) އަށް ވަނީމެވެ. އަދި ސީއެޗްއެސްސީގައި ތައުލީމު ހާސިލް ކުރަން ފެށީމެވެ.\nއަހަންނަށް ސިހުރު ޖެހިފައިވާކަމުގެ ފުރަތަމަ އަލާމާތްތަށް ފެނުނީ އެއްދުވަހަކު ސެންޓަރގައި ކިޔަވަން އިންދައެވެ. އާދަޔާއި ހިލާފަށް ބޮލުގައި ރިއްސާ މީހާގެ ހޭވެރިކަން ގެއްލުނެވެ.\nއެދުވަހުގެ ފަހެވެ. އަހަރެންގެ ބޮލުގައި ރިހުން ދިޔައީ އިތުރުވަމުންނެވެ. އަދި ކަންކަން ކުރަން ފޫހިވުމާއި އެކި އެކި އުނދަގޫތަށް އަހަންނަށް ވާން ފެށިއެވެ. ބިރުވެރި ހުވަފެންތަށް ފެނުން އާންމު ކަމަށް ވިއެވެ. މީހުންގެ ގަބުރާއި މީހުންގެ ޒަނާޒާއަށް ދާ މަންޒަރު ދައްކުވައިދޭ ހުވަފެންތަށް ފެންނަން ފެށިއެވެ. މިނޫންވެސް އެތަކެއް ބިރުވެރި ހުވަފެންތަށް އަހަންނަށް ފެންނަން ފެށިއެވެ.\nއޭގެ ދުވަސްކޮޅެއް ފަހެވެ. އަދި އަހަރެންގެ ސިފަ މަޑުމަޑުން ގެއްލެން ފެށިއެވެ. މޫނުމަތި ފޮއްސިވެ ކަޅުވާން ފެށިއެވެ. އަދި އަހަރެން މޮޔަވި ކަހަލައެވެ. ކުރިން ނުވާ އެތަކެއް އުނދަގޫތަކެއް އަހަންނަށް ވާން ފެށިއެވެ.\nއަދި އާދަޔާ ހިލާފަށް ނިދި އައުމާއި ރީތި ޒުވާން އަންހެން ކުއްޖަކު ފެނުމުން ކަޅި ޖަހާ ނުލާ އެ އަންހެން ކުއްޖާއާއި ދިމާއަށް ބަލަން ހުރެވެއެވެ. ނަމަވެސް އަމިއްލަ އިހްތިޔާރުގައެއް ނޫނެވެ. ބައެއް ފަހަރު އަހަރެންގެ އަމަލުތަށް ހުންނަ ގޮތުގެ ސަބަބުން ހިސާބުގަނޑު މީހުންގެ ޝަކުވާވެސް އަހަންނަށް ލިބެއެވެ. ނަމަވެސް މިކަމުގައި އަހަރެން ކުރާނީ ވަކި ކީއްހެއްޔެވެ؟ އެއީ އަހަރެންގެ އިހްތިޔާރަކާއި ނުލައި ކުރެވޭ ކަންކަމެވެ.\nދުވަސްތައް މިގޮތުގައި ފާއިތުވަމުން ދިޔައެވެ. އަހަރެންގެ ހާލަތަށް ބޮޑު ބަދަލެއް އަޔެވެ. އަދި އަހަރެންގެ އަމަލުތައް ހުންނަ ގޮތުގެ ސަބަބުން އެތަށް ބައެއްގެ މަލާމާތާއި ފުރައްސާރައާއި އަހަރެން ކުރިމަތިލާން ޖެހެއެވެ. ބައެއް މީހުން އަހަރެން މިއީ މޮޔައެކޭ ބުނާއިރު އަނެއްބައި މީހުންނަށް އަހަރެން ސިފަވަނީ ވަރަށް ދަށު ދަރަޖައިގެ މީހެއްގެ ގޮތުގައެވެ.\nސިހުރުގައި ޖެހި ކަޅު ދުވަސްތަށް އަހަރެން ހޭދަކުރަމުން ދިޔައީމެވެ. އެއިރުވެސް އަހަރެން ދިޔައީ ސީއެޗްއެސްސީގައި ތައުލީމު ހާސިލް ކުރަމުންވެ. އަހަންނަކީ ވަރަށް ފަސޭހައިން ކަންކަން ނަގައިގަނެވޭ މީހެއް ނަމަވެސް ސިހުރު ޖެހުނު ފަހުން ކިޔެވުމަށް މާބޮޑު އަހަންމިއްޔަތުކަމެއް އަހަންނަކަށް ނުދެވެއެވެ.\nމިގޮތުގައި އުޅެމުން މަތީ ސާނަވީ ދައުރު ނިމުނެވެ. އެއިރުވެސް އަހަރެންގެ ހާލަތު ދިޔައީ ގޯސްވަމުންނެވެ. އެންމެ ފަހުން އާއިލާގެ މީހުންނަށްވެސް އަހަރެންގެ އުޅުމަށް ބޮޑު ބަދަލެއް އައިސްފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވުނެވެ. އެއީ އާދަޔާ ހިލާފަށް ނިދުމާއި އަހަރެންގެ ފަރާތުން ފެންނަ އާދަޔާއި ހިލާފު ކަންކަމުގެ ސަބަބުންނެވެ.\nއަހަންނަށް އައިސްފައިވާ ބަދަލު އަހަރެންގެ ބޭބެއަށް ކިތަންމެ ކިޔާދޭ ހިތްވި ނަމަވެސް އަހަރެންގެ ދުލުގައި ކަސްތޮޅު އެޅިގެން ދިޔައީ ފަހަރީގެ ވިހަ ބަސްތަކުންނެވެ.\nއަހަރެންގެ އުޅުމަށް ބަދަލު އައީ އަހަރެން ކިޔެވުމަށްދޭ އަހަންމިއްޔަތުކަމުން ކަމުގައި ބުންޏެވެ. އަދި އަހަރެން ހުރީ ކިޔެވި ކިޔެވީނުން މޮޔަވެފައި ކަމުގައި ބުނެ އާއިލާގެ އެހެން މީހުންގެ ބޮލަށް ސަވާރުވިއެވެ. އެހެންކަމުން އަހަރެންގެ ހާލަތާއި މެދު އާއިލާގެ އެއްވެސް މީހަކު އަޅައެއް ނުލައެވެ.\nއޭލެވެލް ނިންމުމަށް ފަހު 1995 ވަނަ އަހަރު އަހަރެން ޕޯސްޓް އޮފީހަށް ވަޒީފާއަށް ދިޔައީމެވެ. އަދި އޭގެ ފަހުން އަހަރެން އެއަރޕޯޓް ކޮމްޕެނީގައިވެސް މަސައްކަތް ކުރީމެވެ. ނަމަވެސް އެތަނުން އެއް ކުންފުންޏެއްގައިވެސް އަހަންނަކަށް ހަމަޖެހިގެން ނޫޅެވެއެވެ.\nއަދި އަހަންނަށް ކުރިމަތިވާ ކަންކަމަކީ ސިއްހީ ކަމެއް ކަމުގައި ބަލައި ލައްކަ ތަންތަނުން ފަރުވާވެސް ކުރީމެވެ. އިންޑިއާގެ ޓްރެވިންޑްރަމް އިން ފެށިގެން ސިލޯނުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅު ހޮސްޕިޓަލުތަކަށެވެ. ނަމަވެސް އަހަރެންގެ ހާލަތު ދެނެގަނެވޭނެ ޑަކްޓަރަކާއި ދިމަލެއް ނުވިއެވެ. އެންމެންވެސް ދެނީ އެއް ޖަވާބެކެވެ. އެއީ އަހަންނަށް ކުރިމަތިވާ ކަންކަން ކުރިމަތިވާން ޖެހޭ ފަދަ ބަލިމަޑުކަމެއް އަހަރެންގެ ނެތްކަމަށެވެ. ޑަކްޓަރީ އެތަކެއް ބޭހެއް ކައިގެންވެސް އަހަރެންގެ ހާލަތަށް ކުޑަވެސް ލުއެއް ނުލިބުނެވެ.\nމި ގޮތުގައި ހިތި ދުވަސްތަށް ފާއިތުވަމުން ގޮސް އަހަރެންގެ ބަލި ހާލަތަށް ލުއެއް ލިބުނީ 2014 ވަނަ އަހަރު އިސްލާމިކް ފައުންޑޭޝަން އިން ދިމާވި އެކުވެރިއެއްގެ ސަބަބުންނެވެ. އޭނާ ބުނި ގޮތުގައި ބޭސް ފަރުވާއިން އަހަންނަށް ކުރިމަތިވާ ކަންކަން ރަނގަޅު ނުވަނީ ނަމަ އެއީ ސިހުރާއި ގުޅުން ހުރި ކަމެކެވެ. އަދި އޭނާ އަހަންނަށް ރުގްޔާ ކުރާ މީހަކު ހޯދައިދިނެވެ. ރުގްޔާ ކުރާ މީހާ އަހަންނަށް ރުގްޔާގެ އާޔަތްތަށް ކިޔައިދީ ސިހުރު ބާތިލް ކުރާ ރުގްޔާގެ އާޔަތްތަށް ކިޔާ ދިނުމަށް ފަހު އަމިއްލައަށް ރުގްޔާ ކުރުމަށް އެދުނެވެ. އަދި އަމިއްލައަށް ރުގްޔާ ކުރުމަކީ އޭގެ އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތް ކަމުގައި ބުންޏެވެ. އެގޮތުން ރުގްޔާ ކުރާ މީހާ ބުނި ގޮތަށް އަހަރެން އަމިއްލައަށް ޤުރުޢާނުގެ އެހީގައި ފަރުވާ ހޯދަން ފެށީމެވެ.\nމާތް ﷲ އިރާދަފުޅުން ރުގްޔާކުރަން ފެށިތާ6މަސް ދުވަސް ތެރޭގައި އަހަރެންގެ ބޮލުގެ ރިހުން ކެނޑި އަހަންނަށް ލިބެމުންދާ ގެއްލުންތަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ލުއިވިއެވެ. އަދި އެއްއަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އަހަރެން އާންމު ހާލަތަށް އައިސް އަހަރެންގެ ގެއްލިފައިވާ ސިފަ ލިބުނެވެ.\nއަހަންނަށް ހަދައިފައިވަނީ މީހުން މޮޔަކޮށްލާ ސިހުރެއް ކަމުގައިވާ "ސިހުރުއަލްޖުނޫން" އެވެ. އެއީ ސިހުރު ތަކުގެ ތެރެއިން ނުރައްކާތެރި އަދި ރަނގަޅުކުރަން އުނދަގޫ ސިހުރެކެވެ.\nﷲ ގެ އިރާދަފުޅުން އަހަރެން މިއަދު މިހުރީ ގަދަވެ ސަލާމަތުންނެވެ. މިއަދު އަހަންނަކީ އަމިއްލަ މަސައްކަތުން ދިރިއުޅެމުން އަންނަ މީހަކީމެވެ. އަހަރެންގެ މާޒީގައި ހަރުފައެއް ފަދަ ފަހަރިއާއި އޭނާގެ މަންމަ އަޑީގައި ތިބެގެން އަހަންނަށް ހެދި ސިހުރުގެ އަސަރު މިއަދު މިވަނީ މުޅިން ކެނޑިފައެވެ. ނަމަވެސް އެމީހުން ބަރުބާދުކޮށްލީ އަހަރެން އެންމެ ބޭނުންވި ޒުވާން ޒުވަސްވަރެކެވެ. އެ ދުވަސްވަރު އެމީހުންގެ ސިހުރުގެ ސަބަބުން އަހަރެން މޮޔައަކަށް ވިއެވެ. ނަމަވެސް މިއަދު އަހަންނަކީ މުޖުތަމައު ބަލައިގަންނަ މީހެކެވެ.\n"މި ވާހަކަ އަހަރެން "ވަގުތަށް" ހިއްސާކުރުމުގެ ބޭނުމަކީ އާއިލާތަށް ރޫޅަން ނުވަތަ ނުވަތަ އާއިލާގެ ތެރޭގައި ބައިބައިވުން އުދެއްދުމަށް ހަދާ ސިހުރާއި އަދި އެނޫންވެސް ސިހުރުގެ ގެއްލުމުގެ ވާހަކަ މުޖުތަމައަށް އަންގައިދީ ސިހުރާމެދު މީހުން ހޭލުންތެރިކުރުވުމެވެ."\nމުއްސަނދިކަމުގެ ދަހިވެތިކަމުގައި އާއިލާގެ ދެމީހަކު މަރާލިގޮތުގެ ވާހަކަ\nޞާލިޙުންގެ ހިތްތައް ރޮއްވާލި ފާފަވެރިޔާ\nހަގީގީ ހާދިސާ: ބިރުވެރި ހުވަފެނުން ހޭލެވުނުއިރު ފިރިމީހާ އޮތީ ކޮއްކޮ ކައިރީ!\nޖަވާބު ނޭނގޭ ސުވާލު\nނޮވެމްބަރު 6, 2021 07:59\nހިތާމަވެރި! އެކަމް މިހާރު ކޮބައިތަ ފަހަރި؟\nނޮވެމްބަރު 6, 2021 11:22\nފަހަރި ތިއޮތީ ޖީބުގަ!! 🤣🤣🤣\nނޮވެމްބަރު 6, 2021 08:33\nތަރިކަ މުދަލާ ތި ބިރުގަނެ ޖެހިލުންވާ ކަމިޔާބުތަކާ އެއްޗިއްސަކީ ވަގުތީ ތަކެއްޗެވެ ތިބާ ނިމިގެން ދާންޖެހޭނީ ހުރިހާ އެއްޗެއް ދޫކޮށް ކުރި އަމަލަކާއެކުއެވެ ޝިރުކުގެ ތެރެއަށް ވަދެ ހަސަދައިން ފޯވެގެން ތިބާގެ ބޭބެ ގެ ދަރިފުޅު ތިބާޔަށްއ މިދުނިޔޭގަ ކާލެވިދާނެއެވެ އެކަމަކު ކަށްވަޅުގައި ތިބާ އޮންނާނީ އެކަންޏެވެ\nނޮވެމްބަރު 6, 2021 08:39\nއަހަރެން މިވާހަކަ ކޮމެންޓު ކޮލަމުގައި ޖެހީމަ މިސްކިތުގަ ހުޅުޖެހި މީހާ އުޅުނު ހެން އުޅެގަންނާނެ ކަން ޔަގީނެވެ ހަޖަމް ކުރަން އުނދަގޫވެގެން މަށޭ އެބަކިޔަން ހޭ އަހާނެ ކަން ޔަގީނެވެ ހައްހައްހާ ކުރިންވެސް ތެޅިގަން ގޮތައް\nނޮވެމްބަރު 6, 2021 08:40\nމުދަލާ ތި ބިރުގަނެ ޖެހިލުންވާ ކަމިޔާބުތަކާ ތިބާ އޮންނާނީ އެކަންޏެވެ\nނޮވެމްބަރު 6, 2021 11:30\nވަރައް ބޮޑައް ސުކުރީއްޔާ މިފަދަ އަނދިރި ދުވަސް ތަކެއްގެ ވާހަކަ ތިހައި ހިއްވަރެއް ލައިގެން ކިޔައިދޭން ކެރުނީތީ، އަހަރެންގެ މަންމަގެ ފަރާތުން އިވިފަ އޮންނަ ގޮތުން އަހަރެންގެ އާއިލާވެސް އޮތީހަމަތިފަދަ ގޮތަކައް ރޫޅިފަ. ބައްޕަ އަކީ ވަރައް ރަނގަޅު އާމްދަނީއެއް ލިބެމުން ދިޔަ މީހެއް ކަން އޮތީ އެނގިފަ. ރިސޯޓެއްގަ އުޅެފަ އަދި އެހާމެ ހެޔޮވަރުގެ ބޮޑު ދެމަސްދޯނިވެސް އޮތް ކަމައްވަނި. ރަށުގަ ބޮޑު ގޯޗެއްވެސް އެބައޮތް އެކަމު އޮތީ ޒަމާނުއް ސުރެ އެއޮންނަނި ފަޅައް. އަދި އަހަރެން ހިމެނޭހެން އާއިލާ އެންމެން މިއުޅެނި މާލޭ ސަރަހައްދުގަ.\nނޮވެމްބަރު 6, 2021 12:24\nސިހުރު ރާއްޖޭގައި ވަރައް ހަދާއުޅޭ.. އެކަމައް ހައްލެއް ނުލިބެނީ ލާދީނީ ގާނޫނުތަކުގެ ސަބަބުން.. އަދި އިސްލާމީ ޝަރީއަތައް ބޯނުލަނބާތީ. ދިވެހިންނަކީ ކޮންމެއަކަސް ވަރައް ނުބައި ބަޔެއް. މީހުންނާއި އިންނަ އިރު އިނދެވެނީ ކޮންފަދަ އާއިލާއެއްގެ ކޮންކަހަލަ ހަސީލަތެއްގެ ބަޔެއްކަން ބެލުމުގެ މުހިންމުކަން މި ލިޔުމުން ހާމަވެގެންދޭ. އަދި އަޅުކަންކުރުމުގައި ދެމިތިބުމުގެ މުހިންމުކަމާއި ޝިރުކުގެ ނުބައިކަން އެނގިގެންދޭ. ބާތިލް ނުކުރެވޭނެ އެއްވެސް ސިހުރެއް ނޯންނާނެ. ރުގްޔާކުރުމަކީ އެއްވެސް ސައިޑްއިފެކްޓެއް ހުންނަކަމެއްނޫން.. ސިހުރުގެ ނިޝާންތައް ފެނިއްޖެއިޔާ އެމީހަކައް ކުރެވުނު މިންވަރަކައް ރުގްޔާކޮއް ދުއާކޮއް މާތް ރަސްކަލާނގެ ހަޒްރަތުން އެހީއާއި މަދަދައް އެދޭތި. ސިހުރި ހަދާމީހާ އާއި އެ ސިހުރު ހެދިމީހާ އެމީހުންގެ އެ އަމަލުތަކުގެ ރަހަދެކޭނެ.. އަދި ގެއްލުން ލިބުނު މީހާއަށް އާޚިރަތުގައި ފުރިހަމަ ބަދަލު ލިބޭނެ. ހަދާ ސިހުރަކުން އަނެކާއަށް ލިޔުއްވާފައި ނުވާ އެއްވެސް ފައިދާއެއް ވިޔަސް ގެއްލުމެއް ވިޔަސް ނުލިބޭނެ.\nނޮވެމްބަރު 6, 2021 17:13\nބައެއް ދިވެހިން ވ ނުބައި\nނޮވެމްބަރު 6, 2021 13:42\nއަހަރެންގެ ބައްޕަ ފަރާތު ބޮޑުދައިތަގެ ކުއްޖަކުވެސް މީހަކު ހެދި ވަރުގަދަ ސިހުރެއްގެ ސަބަބުން ހުރީ ހަމަ ފައްކާ މަޖުނޫނަކަށްވެފަ..ސިހުރު ހެދީ ބޭބެ އޭރު ރައްޓެހިވެގެން އުޅުނު އަންހެން ކުއްޖާގެ ބައްޕަ..އެވެސް ހަދާފަހުރީ އަންހެން ކުއްޖާ ރުޅި އަންނަ ގޮތަށް. އަހަރެންގެ ބޭބެ މޮޔައެއްހެން އެއަންހެން ކުއްޖާ ފަހަތުން ދުވާ ގޮތަށް..އޭރު އަހަރެންގެ ބޭބެ އެއުޅުނު ނިކަމެތި ހާލު ހަނދާންވީމަ މިހާރުވެސް ދެރަވޭ..\nނޮވެމްބަރު 6, 2021 15:49\nސިހުރު ސިހުރު ސިހުރު ބޭނުންމީހަކާ އިނދެވޭ ބޭނުންމީހަކު ވަރިކުރެވޭ ބޭނުންމީހަކު ހަލާކުކޮށްލެވޭ ބޭނުންމީހަކު މުއްސަނދިކުރެވޭ އެކަމަކު އެހަދާމީހާގެ ހާލުގެވާހަކަ ރަނގަޅުވާނީނުދެއްކިއްޔާ\nނޮވެމްބަރު 6, 2021 15:54\nދިވެހިން ކިޔާއުޅޭ އަޑުއަހަން ކަޅުބިލަމަހަކީ މޮޔަކަމުން ހުސްބުޅީގަ ގަންނައެއްޗެކޭ މިހެން ކިޔާމީހުންގެ ހާލުފެނިފަ ހަމަ ހިނިއަންނަނީ\nނޮވެމްބަރު 6, 2021 19:00\nމަވެސް މިއުޅެނީ ހަމަ ތިކަހަލަހާލަތެއް ދިމާވެގެން. ކޮން އާޔަތްތަކެއްތޯކީ ސިހުރުން ސަލާމަތްވާން؟ ކިހިނެއް އެކަނި ރުގްޔާ ކުރަން ހަދަންޖެހެނީ؟؟؟؟ އެހީއެއްވެދީ\nނޮވެމްބަރު 7, 2021 08:12\nމުޅި ޤުރުއާނަކީވެސް ޝިފާއެއް. ވަކިން ޙާއްޞަކޮށް ސޫރަތުލް ފާތިޙާ، އިޚްލާޞް،ފަލަޤް،ނާސް އަދި އާޔަތުލް ކުރުސި