א שפאציר אין מצה בעקעריי / טאג בוך – שאץ מאץ - אידישע וועלט פארומס\nא שפאציר אין מצה בעקעריי / טאג בוך – שאץ מאץ\nתגובהדורך שאץ מאץ » פרייטאג מארטש 27, 2009 12:32 pm\nווי נאר מ'שפאצירט אריין אין מצה בעקעריי קומט גלייך אנטקעגן די אלעמען באקאנטע בענקעדיגע ריח הניחוח פון מצה באקן, וואס באגלייט יעדן מענטש מיט א בינטל זכרונות פון ווען ער איז נאך געוועהן א קינד און געגאנגען זעהן ווי מ'באקט מצות ביז היינט צו טאג, יאר יערליך בלייבט די מצה בעקעריי מיטן זעלבן שמעק, אויב איז עס דעמאטץ געוועהן אינטרעסאנט איז עס פונקט אזוי אינטרעסאנט היינט צו טאג, דער פיינעם ריח ערוועקט דעם גאנצן פסח'דיגן טעם מיט אלעס ארום איר.\nבכלל האבן מענטשן זייער ליב צו זעהן דעם פראצדור פון מצות באקן, מענטשן קענען שטיין שעות קוקן וויאזוי מ'באקט מצות, דאס איז ווייל מענטשן האבן ליב צו זעהן פראדאקשן, ס'איז מורא'דיג אינטרעסאנט צו זעהן ווי מ'נעמט מעל מיט וואסער וואס ווערט קינצליך פארוואנדלט אין א טייג דורך די געשיקטע פינגערס פונעם קנעטער, און פון די קליינע טייגלעך ווערט פלינקערהייט צווועלגערט א מצה, און דער רעדלעך מיט זיין אינטרעסאנטע געצייג בארט און שניידט אריין די לעכער אין די מצה וואס דאס איז דער דירעקטע גורם צו די ברוינע פינטעלעך אויף די מצה וואס אט די פינטעלעך זענען דאך די מציאות און די פשוט'ע אפטייטש פון א מצה, ווייל ווען מ'וויל אויסמאלן א מצה קען מען דאס נאר אויסמאלן מיט אזעלכע פינטעלעך..., דערנאך קומט דער באליבטע געשריי "א מצה אין אויבן אריין", און מ'קען טאקע קוקן שעה'ן ווי דער שיבער לייגט אריין טייגלעך און נעמט ארויס פיינע פרישע שמעקעדיגע מצות, דאס איז אלעס ווייל מענטשן גלייכן צו זעהן פאבריקאציע, א ראי' האסטו אז דוקא דאס איז די אינטערעסע, ווייל מענטשן אינטרעסירט נישט אזוי שטארק צו קוקן ווי מ'פיצט שטעקעלעך אדער ווי מ'פאקט איין די מצות אין די באקסעס ווייל דאס איז נישט קיין שום פראדאקשן, דאס איז בלויז פשוט'ע און סימפל ארבעט, ממילא איז דאס נישט אזוי אינטרעסאנט.\nאבער לאמיר כדרכינו ארום שמיסן איבער די טעמעס פון די אנדערע זייט וואנט און גלייכצייטיג ארויס האבן וואס און וויאזוי ווערן מצות געמאכט,\nיעדער האט ליב פרישע מצות, פשוט ווייל ס'איז פריש, און פריש איז גוט, און דערפאר איז דא א שטארקע פארלאנג אויף פרישע מצות אחר פורים, און ס'האט טאקע א באזונדערע פרייז... (אז דו ווילסט פרישע מצות באצאל מער), ס'איז באמת א טעמע וואס מ'קען אסאך מאריך זיין, ראשית ס'האט באמת א מקור אז מ'זאל ניצן מצות צום סדר פון חודש ניסן (אזוי איז משמע פון ב"ח), און היות יעדער ראש המשפחה האט נאר 6 ערב פסח מצות, און מ'וויל אז די גאנצע משפחה זאל עסן די כזיתים פון חודש ניסן (כשיטת הב"ח) ניצט מען צום סדר מצות פון חודש ניסן, אפגערעדט די מענטשן וואס ניצן נישט קיין ערב פסח מצות די ווילן זיכער נאר יוצא זיין מיט חודש ניסן מצות כדעת הב"ח.\nווידער הערט זיך א טענה פון אסאך מענטשן, אז מצות פון פאר פורים איז גאר בעסער, ס'איז געמאכט רואיג אנע בהלה, ס'איז אפי' דינערע מצות ווייל מ'יאגט נישט אזוי אין די חדשים פון טבת שבט, איי מצות פון פאר פורים איז נישט אזוי פריש, איז דא א עיצה מ'קען דאס איבער באקן אין אויבן וכו', ס'איז אפשר גאנץ א שטארקע סברא, אבער מיין מיינונג איז (איך זאג בלויז מיין מיינונג איך בין נישט קיין אחרון און אוודאי נישט קיין ראשון ס'איז בלויז א סברא כריסי) אז ס'איז דא א נקודה און א מעלה וואס איז דא אחר פורים וואס איז אגאנץ ווינטער נישטא,\nדהיינו אז די ארבעטער'ס פונעם בעקעריי האבן דאך שטארקע און שטרענגע רעגעלאציע'ס איבער די כשרות איבער זיי און איבער זייער ארבעט וואס זאל זיין אויסגעהאלטן כשר לפסח ווי דער לאקאלע משגיח שטייט און גיבט אכט, אבער דער ארבעטער זעלבסט האט נישט אגאנץ ווינטער אזא פרעשור פון חמץ, ער גייט ארויס ער קען עסן א דעניש ער קומט צוריק ער וואשט זיך טאקע אפ זיין מויל און די הענט אבער ס'איז נישט מיט אזא לחץ, משא"כ אחר פורים האט דאך יעדער איד א אייגענע פרעשור פון חמץ, אויב האט ער נישט גענוג אייגענע פרעשור קען אים זיין ב"ב צוגעבן פרעשור..., ממילא איז ער מער וואַכזאם און מהודר'דיג צום חומר החמץ נישט אריין צו ברענגען חמץ אין מצה בעקעריי, ווייל אינדערהיים האט ער אויך פרעשור זיך אפצושאקלען בעפאר ער גייט אריין אין בעדרום, ממילא האט דער אחר פורים מצה עטוואס מער חומרא און הידור ווי לפני פורים, און פאר א חומרא באצאלט מען, איז דאך פשוט פארוואס אחר פורים קאסט מער.\nווידער מוזן אבער מענטשן פארשטיין אז ס'איז נישט מעגליך פאר א בעקעריי צו צושטעלן פארן גאנצן ציבור אחר פורים מצות ווען אזא גרויסע טייל מענטשן ווילן האבן אחר פורים מצות, ווי איז דען מעגליך פאר א בעקעריי וואס באקט פון חודש כסלו, טבת, שבט, און האלב אדר, זאל אין בלויז דריי וואכן צושטעלן פאר אזא ציבור מצות, נאר וואס, אויב וויל א איד מחמיר זיין און האבן אחר פורים מצות זאל ער אפמאכן א געוויסע מאס וויפיל ער דארף נאר פאר די סדרים, וואס דאס זאל זיין פון אחר פורים, און דאס איבריגע נעם פון פאר פורים, למעשה שטעלט זיך ארויס אז זייער אסאך מענטשן מ'קען אפי' זאגן באלד 80 פראצענט מענטשן פירן ממש קריג מיט די איינגעשטעלטע צו באקומען ווי מער אחר פורים מצות, ס'איז דאך באמת נישט מיט שכל.\nמיר האבן געווענדליך ליב צו בארירן נקודות וואס דער המון עם ווייסט נישט אזוי, כדי מקיים צו זיין למען ידעו ולמען תדע, וואלטן מיר געזאגט אז די שווערסטע חלק פון פירן א מצה בעקעריי איז "די קאסע", כדי צו פארשטיין בעסער וואס איך מיין צו זאגן איז כדאי צו ציטירן א ווערטל וואס דער באקאנטע ראש ישיבה און חכם וידען רבי מיכאל בער ווייסמאנדל זצ"ל פלעגט זאגן, אז דער פראבלעם מיט די ישיבה איז אז פרייטאג'ס ווען מ'באצאלט געהאלט איז דא יעדע וואך און 50 מאל א יאר, אבער דער מלוה מלכה פאר די ישיבה איז בלויז דא איינמאל א יאר, ס'וואלט ווען געדארפט זיין פארקערט מלוה מלכה'ס יעדע וואך, און פרייטאג'ס נאר איין מאל אין יאר.....,\nדאס ווערטל איז טאקע א ווערטל אבער באגלייט מיט א שטארקע יסוד, ווייל א געהעריגע מצה בעקעריי וואס איז אפן פון אנהייב ווינטער מיינט אז ער האט אויסגאבן 4 – 5 חדשים צו באצאלן ארבעטער'ס און מאטריאל, ווידער די קונים צו קויפן מצות זענען נאר דא בערך 4 צו פינף וואכן, פון בערך א וואך פאר פורים ביז אפאר טאג פאר פסח, וואס פון דעי פיר פינעף וואכן איינקונפט דארף ער זיך אויסהאלטן אגאנץ יאר, ער קויפט ווייץ אינמיטן זומער, צאלט געלט צו ברענגען די ווייץ, אוועק לייגן, עפענען די בעקעריי, און לעבן אגאנץ ווינטער וכו' וכו', בקיצור א קאסע פון א בעקעריי איז א מוציא ואינו מכניס, ער האלט אין איין צאלן, און בלויז פיר וואכן א יאר קומט ארייין געלט, קומט אויס אז צו פירן א מצה בעקעריי מוז מען זיין א געשולטע ביך האלטער צו קענען פירן חשבונות אגאנץ יאר פון בלויז א סעזאן פון עטליכע וואכן, האט איר אמאל געקלערט דערפון????, (זייטס ענק מודה) ניין....\nאז מ'רעדט שוין פון געלט, מענטשן מיינען אז דאס וואס ס'שטייט אויפגעשריבן אויפן טאוול און אויפן פרייז צעטל די אלע פרייזן וויפיל ס'קאסט א פונט מצה איז טאקע די עכטע פרייז וואס יעדער צאלט, אויך א טעות, ראשית איינער וואס נעמט אסאך מצות פראבירט גלייך אראפ צו דריקן דעם ביל, שנית איז דא קהילות און האלסעילערס, יעדע ביהמ"ד כמעט האט א סערוויס אז מ'קען ביי זיי קויפן מצות, זיי קויפן האלסעיל אין עטליכע בעקערי'ס אין דער ציבור קויפט ריטעיל ביי זיי, אט די קהילות באקומען א האלסעיל פרייז ביים בעקערי, און די פאקט איז אז זיי מאכן אויס א גרויסע פראצענט פון די קונים אין בעקעריי, ווייל זייער אסאך מענטשן ווילן זיך איינשפארן די טירחה פון אליינס גיין קויפן מצות און דארטן זאל ער מוזן צוקומען צו טובות פון די איינגעשטעלטע מ'זאל קוקן אויף אים, ווידער ביי זיך אין שול באקומט ער זיין ארדער וואס ער דארף, חוץ דעי מענטשן וואס האלטן אז מ'נער'ט זיי אפ און זיי ווילן האבן אחר פורים מצות און שטיין דערביי זעהן ווי מ'פאקט אריין די יעצטיגע מצות אין באקסעס, אט די מענטשן וועלן טאקע אליין אראפקומען צו מאכן אן אפוינטמענט און באקן זייערע מצות,\n(איך וויל נישט וויי טון דעי אידן און מוציא לעז זיין אויף די בעקערייען, אבער בעיני ראיתי אז ביים פאקן שמירט מען יענעם אריין אפאר אלטע באקסעס נישט פון די היינטיגע געבאקענע מצות ואכמ"ל וד"ל)\nהאט איינער געטראכט וויפיל הוצאות א מצה בעקעריי האט?, פאפיר, ברוינע פאפיר אויף די טישן, ווייכע פאפיר צו ווישן די הענט, די הארטע פאפיר צו פיצן שטעקעלעך, דאס איז א ערנסטע אווערהעד, יעדע דריי מיטן ראל פעיפער צווישן יעדע אכצן מינוט, איז לכה"פ 10 – 20 דאללאר, ווענט זיך ווי גרויס די בעקעריי איז, אבער לאמיר נישט כאפן, לאמיר אנהייבן פון אנפאנג פונעם שניידן די ווייץ.\nקצירת חטים איז א אויסגאבע וואס באלאנגט אויסשליסלעך פאר די בעקעריי, וואס איז כולל אין זיך די הוצאות פון די טלטול הדרך פאר די רבנים ומשגיחים, דער קאמביין זעלבסט, די קוואנטום ווייץ, די טרעקלעך אוועק צו פירן דאס ווייץ, און די נייע זויבערע זעק אוועק צו לייגן דאס ווייץ, ועוד, בעצם דאס שניידן גייט צו מיט אסאך קאפ וויי ווי דער עולם איז מסתמא אינפארמירט, ס'דארף זיין ביי א געוויסע מאס הויכעקייט וויפיל די שטאנגען זענען געוואקסן און ביי א געוויסע גרויסקייט פון די ווייצלעך, דאס מיינט אז מ'קען נישט שניידן אגאנץ זומער, ס'איז נאר א קורצע צייט פון בלויז עטליכע וואכן אפשניט, און די וועטער מוז צושפילן מיט אסאך מזל, עס איז א נארמאלע זאך מ'זאל ארויס גיין שניידן ווייץ עטליכע מאל און דורך פאלן וועגן דעם רעגן אדער וועגן די מציאות פון די ווייץ זעלבסט, דאס אלעס קאסט צייט און טירחה און אוודאי געלט.\nדי ווייץ זענען געשניטן, (די הויט אויך, ווייל זייענדיג אונטער די זון האט מען פארשטייט זיך געכאפט א ברי אויפן פנים) מ'לייגט דאס אוועק אין א ספעציעלן סטארעדש ווי דער קלימאט אינעם געסילטן סטארעדש מוז זיין קאנטראלירט און געמאסטן נישט צו קאלט און נישט צו הייס, ס'זאל נישט שוויצן, ס'זאל אויך נישט צוקומען קיין אינסעקטן, די ווייץ ווערן נישט געמאלן אויף אמאל, נאר צוביסלעך ווייל מעל האלט זיך נישט אזוי פריש ווי ווייץ, ממילא האלט מען אין איין מאלן און זופן אגאנצע צייט, דאס מיינט א באזונדערע מענטש פארן מאלן און זופן אגאנץ ווינטער, אויך צייט און געלט.\nדי ארבעט זעלבסט אין מצה בעקעריי איז א פיזיש שווערע ארבעט מער ווי ביי סיי וועלכע ארבעט, ווייל פאקטיש שטייען די ארבעטער'ס אויף די פיס אגאנצן טאג, (אין די צייט וואס דו פילסט ר"ה ביי שטילע שמו"ע אינמיטן מוסף סוף זכרונות אז די פיס קומען שוין אראפ...), שטייט דער ארבעטער אויף די פיס, לא די ער שטייט, ער ארבעט אויך, צו ער קנעט, צו ער וועלגערט, צו ער רעדלט, צו ער לויפט מיטן מצה און אויוון מיט זיין געשריי, אפגערעדט א שיבער וואס זעהט סתם אזוי דעם גיהנום פאר די אויגן רוב טאג, דאס איז אלעס שווערע ארבעט וואס ווערט באצאלט מיט ווייניג געהאלט,\nיעדע נאכט דארף איינער אינזינען האבן צו שעפן וואסער פאר מארגן, אויב דער בעקעריי האט נישט קיין לאקאלע קוואל מוז מען ברענגען וואסער יעדע נאכט פון א קוואל, און דער ברענגער דארף זיין מהודר און זיין טרעקל דארף זיין פסח'דיג, אויך א ארבעט.\nדי מעל און די וואסער געבער דארף'ן קענען זייער פעלד, וויסן וויפיל וואסער מ'גיסט צו וועלכע מעיל, יעדע מעל האט א אנדערע מאס וויפיל וואסער מ'לייגט אריין צו איר פונקטליכקייט,\nדער קענטער, שטייט אויך אויף די פיס און ניצט אסאך כח, אנפאנג ווען מ'גיסט אריין די מעל אין וואסער מישט ער טאקע נאר זיינע פינגער'ס הין און צוריק ווי איך קיצל א בעבי, אבער נאך א האלבע מינוט לייגט ער ארויף זיין גאנצע כח מיט היפש פרעשור, ס'קומט אויס אז א קענטער קען מאכן א גוטע 7 – 8 מיירעס אין א אכצן מינוט, מיט אסאך כוח און פיזישע פרעשור, און דאס ברענט אויס אסאך ענערגיע,\nדער גרויסע טייג ווערט געגעבן צום ערשטן מענטש ביים טישל, און ער ארבעט עס אויס ווייטער און טיילט טייגלעך, (לעצטנס האב איך געזעהן אין פסקי תשובות ווי ער איז מרעיש עולמות אז מ'זאל נישט מאכן א רינדעכיגע טייג ווי א גרויסן פיקל אדער ווי א שטעקל און אזוי וועלגערן מיט די הענט ווי מ'מאכט שטעקעלעך צו פלעכטן א חלה, און הערש דערנאך צושניידן אויף טייגלעך ווייל דאס מאכט אז די טייג זאל ווערן ווארעם פון די הענט און דאן איז עס מחמיץ אפי' א רגע אויב ס'גייט ליידיג, נאר מ'זאל ענדערשט לאזן די טייג מיט קליינע עסקים האקן מיט א כלי אדער לאזן גרויס און רונדעכיג וואס דאן ווערט נישט דער טייג אזוי אנגעווארמט פון די הענט אזוי ווי ווען מ'מאכט דערפון אזא שטעקן, מ'קען מאריך זיין אינעם חלק ההלכה אבער דערוילעם איז דאך נישטא צו לערנען הלכות...)\nדי טייגלעך ווערן צוטיילט פאר די וועלגער'ס און מ'הייבט אן צו פארמירן מצות, אין די א"י'דיגע בעקערייען איז איינגעפירט א סיסטעם אז דער טישל ווי די וועלגער'ערס ארבעטן איז ווי א בעלט, ווי א מאשין, דהיינו דער ערשטע הייבט אן ער הייסט א מתחיל, דער צווייטער נעמט איבער פונעם מתחיל און מאכט עס פאר א שטיקל צורה פון א מצה, און דערנאך נעמט עס איבער דער נעקסטער און מאכט דאס ווייטער ביז צום גומר, ווי דער גומר גיבט דאס איבער פארן רעדלער און פון דארט צום אויוון אריין, עס זענען באמת דא אסאך מעלות אין דעי סיסטעם,\nראשית ס'איז שנעלער, ווייל די מצות פארן שנעל, פון איינס צום צווייטן,\nשנית דער גומר איז א מומחה ער ענדיגט די מצה – טייג זאל זיין גוט, דאס מיינט אז די מצה זאל זיין אייניג איבעראל, ווייל דער פראבלעם פון מצות אין אויוון ווערט געשאפן ווען א מצה איז נישט אייניג ער איז פון איין זייט דיק און און איין עק דין, וואס דאן ווערט דער חלק וואס איז דין פארברענט צו אש אין די צייט וואס דער חלק וואס איז דיק איז נאכנישט אדורך געבאקן, וואס צו דעם דארף מען נאר האבן אפאר מומחים וואס אייניגן אויס די מצה גלייך איבעראל פארן רעדלען און פארטיג, און נישט יעדער ביים טישל מוז זיין אזא מומחה,\nשלישית, די ארבעטע'ס ווערן נישט אויסגעמוטשעט אזוי שנעל, ווייל אויב וואלט דער ארבעטער געדארפט סיי אנהייבן סיי וועלגערן און סיי ענדיגן טוט ער דאך דריי מיני מלאכות, ווערט ער שנעלער מיד,\nרביעית, מ'דארף נישט אזוי סאך רעדלער'ס, ווייל אויב יעדער מענטש ביים טיש איז סיי א מתחיל און סיי א גומר, קומט אויס אז רוב וועלגער'ערס ענדיגן וועלגערן די זעלבע צייט זייער מצה, און שיקן דאס צום רעדלען, וואס דאן ווערט א אנלייג ביים רעדלען, מוז מען האבן אסאך רעדלער'ס וואס זאלן ארבעטן גענוג שנעל צו קענען אפרעדלען יעדנס מצה וואס קומט אן אין די זעלבע צייט צום רעדלער טיש, דאס קען מען זעהן בעיקר אין די ערב פסח כיתה'ס, אז אנהייבן אכצן מינוט שטייען די רעדלער'ס ליידיג, און נאך א מינוט צוויי ווערט א בהלה ביים רעדלען ווייל יעדער ווערט פארטיג אויפאמאל מיט זיין מצה און די רעדלער'ס קענען נישט נאכקומען די שטראם פון די מצות, רין דערנאך גייט דער שטראם מצות אריין צום אויוון, משא"כ ווען עס ארבעט ווי א בעלט, דאן איז דא לאמיר זאגן 2 – 4 גומרים, דער גומר גיבט דאס איבער פארן רעדלער און ס'פארט ווי א מאשין, דער רעדלער וועט קיינמאל נישט האבן ביי זיך מער ווי 2 מצות,\nחמישית, אויב אזוי אז ס'גייט ווי א בעלט און ס'לייגט זיך נישט אן די מצות ביים רעדלען, איז אין אויוון אויך דא מנוחה, דער אויוון מוז נישט זיין אזוי גרויס, ווייל ער גייט צוביסלעך ס'קומט קיינמאל נישט קיין 15 – 20 מצות אויפאמאל ווייל ס'לויפט דאך ווי א בעלט, פונעם גומר צום רעדלער פון רעדלער אין אויוון און פון אויוון ארויס, משא"כ אויב אז אלע מצות – טייגלעך ווערן פארטיג אויפאמאל לייגט עס אן דעם אויוון אויך און דער טרעפיק ביים אויוון ווערט געדעכט, וואס דאס איז א חסרון אינעם רואיגקייט פונעם שיבער, און אויך א חסרון אינעם טעמפעראטאר און די היץ פונעם אויוון זעלבסט.\nאון יעצט קומט עס, איינס... צוויי... דריי... (אלע צוזאמען) ""א מצה אין אויוון אריין לשם מצות מצה""\nאיר מיינט אז דער לויפער איז סתם א ארבעטס לאזע איד וואס האט בלויז געטראפן א צייטווייליגע דשאב אין מצה בעקעריי?, ניין, ער האט אויך א פאך, אין אסאך בעקערייען איז דער שרייער – לויפער אליינס א האלבע שיבער, דהיינו אז ער לייגט אליינס אריין די מצות אין אויוון אריין, ער איז א נאה דורש ונאה מקיים...., סיי ער שרייט א מצה אין אויוון און סיי ער איז מקיים פסק און ער לייגט טאקע אליין אריין די מצה אין אויוון, דאס איז א מעלה כלפי דער שיבער אז דער שיבער מוז נישט זיין פארנומען מיטן אריין לייגן, ער קען אייביג האלטן דעם שאוול אין די הענט, ווייל אז נישט מוז ער אראפ לייגן דעם שאוול און איבער נעמען די מצות אין אויוון אריין, און דעי האלבע מינוט וואס ער בייגט זיך אויפצוהייבן צוריק דעם שאוול קענען ווערן צוגעברענט אפאר מצות, ווידער אסאך שיבער'ס ווערן נערוועז צו האבן שותף וואס באלעבאטעוועט מיט זיי אין אויוון, זיי מוזן האבן אליין גענצליך קאנטראל,\nווידער אויב דער לויפער איז טאקע נאר א לויפער, מוז ער זיין געשיקט אז ווען דער שיבער ווינקט אדער זאגט קום, מוז ער קומען אין די סעקונדע ווייל יעדע סעקונדע ציילט און אז ער צעגערט א רגע ברענען שוין צו די אנדערע מצות,\nצו זיין א שיבער וואלטן מיר געדארפט מאכן א באזונדערע באשרייבונג "א טאג ביך פון א שיבער", ווייל ס'איז באמת דא 100'טער יסודות און הלכות און מומחיות וואס ליגט אין די האנט פון א שיבער, ממילא וועלן מיר זיך נישט אפשטעלן אדורך צו טוען בארוכות די נושא פון שיבעריי,\nדער מצות סארטירער איז אויך א מלאכה, ער ווייסט גלייך לעבן אויוון וועלכע מצה איז ווייעך און וועלכעס איז נאכנישט אדורך געבאקן, און ווען די מצה איז שוין אויסגעקילט און איז ראוי אריין געלייגט צו ווערן אין קוישל, אבער דאס איז נישט גלייך אין אלע בעקערייען, אסאך שיבער'ס לייגן ארויס די מצות פון אויבן גלייך אין די קוישל אריין, ס'איז אבער מער מהודר'דיג ווען מ'ווארט אז די מצה זאל זיך אויסקילן און הערשט דערנאך אריין אין קוישל כדי די מצה זאל נישט שוויצן, און ס'האלט זיך אפי' מער פרישער אזוי, אויב מ'לייגט נישט ארויף ווארמע מצות איינער אויפן צווייטן בלייבט עס לענגער פריש.\nדי באקסעס פאקער'ס האבן אויך א מערכה, מעסטן, וועגן, אראפ האקן די כפולה'ס, נפוכה'ס, נעמען חלה, אנצייכענען וויפיל דער באקס וועגט, און דער מעין ארבעט איז דאך צוזאמען צו בינדן די שטריק... צו מאכן אזאנע קניפעס וואס מ'קען עפענען יו"ט כדי די קינדער זאלן האבן פסח'יגע שפילצייג, ווי מ'זעהט אלע אכט טאג פסח די קינדער שפילן זיך מיט די שטריק פון די מצה באקסעס, פארדעם אליין מוז מען האבן שטריק....\nאויך איז דא א מקום אין בעקעריי ווי מ'פיצט שטעקעלעך, די פיצער'ס האבן גאנץ א שווערע ארבעט קודם איז דא א שטארקע שטויב דארט ווייל זייערע קראצער'ס מאכן א שטארקע שטויב, שנית מ'דארף טאקע אויספיצן די שטעקלעך זאל זיין זויבער אן קיין שמץ טייג דערויף,\nאון איין ווינקל איז דא א גליעריי, מ'גליט די רעדלער'ס, וואס איז אויך נישט אזא זויבערע ארבעט, אבער דאס איז נישט לעין כול ממילא ווייס מען אפי' נישט אז ס'איז בכלל א מלאכה.\nועל כולם איז דער משגיח און די מענעדשמענט פון די גאנצע בעקעריי א היפשע שווערע ארבעט, ער שטייט אויך אויף די פיס, וואשט זיך אויך די הענט יעדע 18 מינוט, (מיט קאלטע וואסער אפי' אינמיטן ווינטער) און לויפט ארום האלטן א אויג אז אלעס זאל קלאפן, קומט נאך צו די פרעשור פון די דרויסנדיגע מענטשן, די שיינע אידן באגלייט מיטן כולל יונגעלייט וואס קומען באקן און לייגן פרעשור מיט זינלאזע אייגן געמאכט אזויגערופענע חומרות, אדער אפי' ס'האט יא א האפט זייערע חומרות מאכן זיי דאס מיט א מורא'דיגע דריק און לחץ, און דער משגיח דארף דאס דילדן און זיך ספראווענען דערמיט,\nמיר ווילן בארירן א קאנטערוועשל נושא וואס ווען איך שרייב דאס אין א אויסגאבע וואלט מען מיך באשטיינערט, אבער דא האב איך נישט מורא, ס'איז מיין אייגענע אשכול און דאס ערגסטע וואס איינער קען מיך טון איז צומאכן דעם אשכול און ארויס גיין העכסטנס שרייבן א תגובה מיט א קעגן זייטיגע מיינונג,\nדאס איז א ענין פון אייגענע חומרות וואס נישט אייביג איז דאס אזא הייליגע זאך, למשל זייער אסאך אידן ברענגען מיט זייער אייגענע מעל וואס מ'האט אליין'ס געקליבן און אליין געמאלן, זייער א שיינע זאך אז א איד האט חביבות המצוה, מיין פראגע איז נאר עפעס אנדערשט, יעדער ווייסט אז א שטרענגע בעל מכשיר וואס גיבט א השגחה אויף א שמחה זאל, וועט דער בעל מכשיר נישט לאזן ברענגען קוכן אדער סיי וועלכע פראדוקט פון דערהיים, כאטש וואס דער בעל שמחה וועט שרייען ס'איז היימיש ס'איז געמאכט ביי מיר אין שטוב, וועט דער משגיח ענפערן זייער פיין אבער דאס האט נישט קיין השגחה, און אין דעם שמחה זאַל קען נאר זיין א זאך מיט א השגחה, (אזוי פירן זיך רוב בעלי מכשירים אין א"י און אפי' אין ב"פ עטליכע שטרענגע בעלי מכשירים)\nיעצט ווען א איד ברענגט מעל פון דערהיים ס'איז טאקע עכט הייליגע מעל רחיים של יד, האט במציאות דער מעל "נישט" קיין השגחה, אין די צייט וואס דער בעקעריי שרייבט אויף זיין באקס ס'איז שמירה משעת קצירה, קומט אויס אז ווען ער לאזט אריין יענעמ'ס מעל אריין אין זיינע כלים אין זיין אויוון ווערט דער בעקעריי אויס שמירה משעת קצירה...., ווייל יענעמס מעל איז נישט קיין שמירה וואס דער בעקעריי קען זאגן אז ער האט דאס אפגעהיטן, אפשר האט יענער געמאלן דאס מעל און אראפגעלייגט דעם זעקל אויף א טיש וואס זיין ווייב האט אקארשט געבאקן המן טאשן?, האט איר אמאל געטראכט דערפון?, ווער זאגט אז דער סתם עמך איד וואס נעמט רעגולער מעל פון די בעקעריי איז מסכים אז א אנדערע איד וואס האט נישט קיין השגחה אויף זיין מעל זאל איבערלאזן בליעות און פסולת אויף זיינע מצות, קומט אויס אז דאס איז א חומרא הבא לכלל קולא,\nא ענדליכע דוגמא, איר ווייסט אפשר אז אויב מ'נעמט ארויס א וויין פון א ליקאר סטאר קען מען דאס מער נישט צוריק ברעגנען אלס חשש אז אפשר איז דאס געווארן נסך, א נארמאלע ליקאר סטאר אדער מקוה איד נעמט נישט צוריק קיין ארויס גענומענע וויין, צו קען דען דער געשעפט וויסן צו דער איד האט דאס אהיים געטראגן און זיין גוי'טע האט דאס אנגערירט, דערפאר נעמט מען נישט צוריק קיין געקויפטע וויינען (חוץ מבושל) יעצט פארוואס זאל דער בעקעריי צוריק נעמען מעל נאכדעם וואס ער האט ארויסגעגעבן ווייץ וואס איז געוועהן שמירה משעת קצירה פאר א איד פריוואט צו מאלן, און ער ברענגט דאס צוריק אין די צייט וואס דער בעקעריי קען נישט זאגן און וויסן וואס האט זיך אפגעטון מיט די ווייץ – מעל במשך די צייט וואס זי איז געוועהן אינדרויסן, איך פארשטיי בכלל נישט וויאזוי בעקערייען לאזן דאס צו....\n(הגה"צ סערדעהעלער רב שליט"א – נייטרא טענה'ט: די זעלבע זאך אויף רוב היימישע וויינען ער זאגט אז היימיש מיינט ס'האט נישט קיין השגחה, ווער גיבט אחריות אז א גוי האט עס נישט געזעהן, אדער אז ס'איז טאקע געמאכט בתכלית הכשרות פאר פסח?, קיינער, נו! וואס איז דא חכמה?, (וויין איז באמת שייך פאר א באזונדערע ארטיקל).\nהייסט אזוי, דו ווילסטו סתם אזוי אראפרייסן די אלע אייגענע רחיים של יד'ס?, א הידור וואס אלע חשוב'ע אידן טוען?, סתם א מלעג אויף מנהג אבות?, ניין, נאר וואס, איין אפציע איז אפשר יא אויסגעהאלטן, דאס איז ווען דער בעקעריי ענדיגט די לעצטע שעה צוויי פונעם טאג, זאל זיך דער איד ברענגען זיין אייגענע מעל און דער בעקעריי וועט אפבאקן זיינע מצות מיט זייערע כלים, און דערנאך כשר'ן דעם אויוון מיט די כלים פארן קומענדיגן טאג, און פאר אזא סערוויס זאל זיין א באזונדערע פרייז!,\nזייער פשוט, איך בין נישט מסכים צו האבן בליעות אין מיינע מצות פון יענע'מס נישט אפגעהיטענע מעל,\nאדער זאל דער מהדר במצות אראפ קומען אין בעקעריי אין דא אונטער די השגחה פון די בעקעריי מאלן זיינע ווייץ, אזוי איז טאקע איינגעפירט אין א"י, ס'איז נישטא אזא זאך א מענטש זאל קענען מאלן אינדערהיים און ברענגען זיינע מעל באקן אין בעקעריי, להוי ידוע אז די אלע בילדער וואס מ'זעהט אין כל העולם כלו ווי די שיינע אידן רבנים ואדמורים מאלן ווייץ איז טאקע אונטערן שוץ פון די בעקעריי אדער די לאקאלע השגחה.\nאמת זייער אסאך אידן מאכן הידורים שונים, אבער יעדע מענטש האט נגיעות, מ'קען נישט פסק'נען פאר זיך ס'מוז האבן א השגחה, לאמיר אייך פארציילן א מעשה, אין די ערשטע יארן דאהי אין אמעריקא האבן זיך צוזאמען גענומען עטליכע פרומע אידן צו מאכן מצות מיט א חבורה מיט די גרעסטע הידורים וואס איז שייך, אנגהויבן האט זיך עס נאך אינמיטן זומער ווען מ'האט געשניטן די ווייץ אן קיין מאשין נאר געריסן ווייץ מיט די הענט, אויפגעהאנגען אויף א שטריק, געקליבן, געמאלן, געזופט, און אויסגעקליבן א טאג צו באקן נישט נאר אחר פורים און נישט נאר חודש ניסן נאר ממש 2 טעג פאר פסח ס'זאל זיין ממש סמוך ונראה צו פסח, ווער רעדט נאך דאס באקן אליין איז געוועהן מהודר אויפן שענסטן אופן, מ'האט זיך פארבינדן מיט שמאטעס אויפן מויל מ'זאל נישט שפייען, מ'האט געלעכערט די מצות מיט ציין שטעכער'ס, געטוישט די שטעקעלעך נאך יעדע מצה, בקיצור מיט יעדע מין חומרא וואס איז נאר מעגליך, מ'ענדיגט ענדליך אפבאקן אלע מצות דערמאנט מען זיך אז..... מ'האט זיך פארגעסן און מ'האט געבאקן די מצות מיט פשוט'ע וואסער, נישט מיט קיין מים שלנו...., א דורכפאל!...,\nזענען זיי אריבער געלאפן צום כ"ק מרן מהריט"ב מסאטמאר זצ"ל, דער רבי האט אויסגעהערט זייער פארלאנג צו טרעפן א היתר, זיי האבן אראפגעלייגט אלע מיני חמרות און הידורים וואס זיי האבן געהאט וכו' וכו',\nזאגט דער רבי ער מיינט אז די מצות זענען זייער פיינע מצות, אבער.... פאר פסח שני...., די חומרות און הידורים איז טאקע זייער פיין, אבער מים שלנו איז מדינא דגמרא!\nסך הכל זעה מיר אז נישט אלע חומרות איז אמאל כדאי ווען די הלכה לויטעט פארקערט, אז איינער איז מחדש א חומרא בתוך ההלכה מה טוב ומה נעים, אבער נישט אויפן חשבון פון אנדערע הלכות ודי בזה.\nסך הכל קאסטן מצות טייער!, ווי די וועלט טענה'ט אז די אפטייטש פון לחם עוני מיינט "לחם" א ברויט וואס מאכט א מענטש "עוני", און זייער אסאך מענטשן קרעכצן טאקע אויף די טייערע מצות, לאמיר טאקע פארשטיין אפשר קען מען א עצה געבן.\nראשית לויטן דעת תורה פון ר' הערשל מייזליש פון קול מבשר דארף מען זיך בכלל נישט אנעסן מיט מצות, ער טענה'ט אז ווען א מענטש עסט אנדערהאלבן מצה איז ווי 6 – 7 ברויט און דאס איז צו סאך סטארטש וואס איז בעצם ציקער ווייל ס'איז אסאך קארבס און דאס איז פיל מער וויפיל מ'עסט אגאנץ יאר און דאס איז דער גורם צו זיין הוגעריג עי' בהדרשות שלו בקול מבשר ותמצא נחת, ממילא דער וואס גלייכט אים צו פאלגן מוז לכתחילה נישט קויפן אזויפיל מצות,\nשנית מ'דארף מאכן א חשבון וויפיל מ'צאלט פאר אנדערע שטותים אן א קרעכץ, לאמיר אייך פרעגט שטילערהייט זאגט'ס נאר אויס דעם סוד וויפיל האט געקאסט דיין (דיין ווייב'ס) פורים'דיגע שלאך מאנעס משוגע'תן?, אסאך געלט?, ס'איז קלאר אז דאס איז איבריגע אויסגאבן און נישט קיין מצוה, משא"כ מצות איז דאך א מצוה, מ'גלייבט דאך אין חז"ל אז הוצאות שבת ויו"ט קומט צוריק,\nשלישית זענען רוב בעקערייען אונטער קהילות, דאס מיינט אז ווען איר בעט א הנחה זענט איר א נהנה מן הצדקה, דאס איז גאנץ א ערנסטע מערכה ווייל אויב מ'איז נישט קיין נצרך טאר מען נישט זיין קיין נהנה מן הצדקה, מענטשן כאפן זיך נישט אויף דעם, די זעלבע איז אויך גולטיג ביים נעמען אומזיסטע פראדוקטן און באקסעס וואס ווערט געטיילט ביי פסח אויסטיילונגען, אויב זענען די טיילער'ס געגאנגען נאך געלט אדער נדבנים האבן מנדב געוועהן די פראדוקטן פאר נויטבאדערפיגע משפחות איז דאס געהעריג צדקה, און אז מ'נעמט איז מען א נהנה מן הצדקה, דארף מען וויסן צו האט מען א דין ווי א נצרך צו נישט און אויב נישט שטייט זייער הארב אויף דעם, אפגערעדט אז מענטשן פארלירן זייער דיגנעטי און זעלבסט שטאלץ נישט צו נעמען אימזיסטע מתנות.\nאבער העיקר מאכט מען נישט דעם חשבון וויפיל צאל מענטשן ארבעטן און באקומען געצאלט פאר זייער ארבעט איבער דיין מצה,\nדער פעלד פון די ווייץ\nמשגיחים ביים שניידן\nטראק צו ברענגען ווייץ\nגיסן – וואסער / מעל\nאויסארבעטן – וועלגערן\nמתחילים – גומרים\nדי אלע מענטשן באקומען געצאלט פאר די ארבעט וואס זיי ארבעטן אויף דיין מצה, די בעקעריי בעט נישט ביי זיי קיין הנחה, צו איז דאס אזוי גלאט און פשוט אז 30 – 40 מענטשן ארבעטן פאר דיר און פאר דיינע מצות און דו ריקסט אזוי אראפ די פרייז נישט מיר נישט דיר?, ס'איז דאך אלעס עבודת יד, איר ווייסט וויפיל מ'צאלט אין די גאנצע וועלט פאר א זאך וואס איז הענד מעיד?!\nאון דאס איז אויסער די סתם הוצאות פון וואסער געז לעקטער, האלץ און קוילן צו הייצן, הארטע פאפיר, און ווייכע פאפיר צו ווישן די הענט (ביי יעדע 18 מינוט), ס'קומט אויס נאך אלעמען אז ס'איז נישט אזא רויבעריי וואס מ'צאלט פאר מצות.\nולסיומא דמילתא זאגט מיר א מענידשער אין מצה בעקעריי ווען איך האב אים באצאלט פאר די מצות מיט א טשעק, וואס אויף דער טשעק איז געשטאנען אונטן אינעם מעמאו "שמחת פורים", אז זיין באבע פלעגט זאגן "המן באצאלט פאר פרעה", דהיינו אז די הכנסה פון פורים דעקט די הוצאה פון פסח, נו, אויב אזוי זאל זיך טאקע דער המן מיט פרעה ארום רייסן ביי די קעפ און זיך אנפראסקענען איינעם דעם צווייטן און אונז לאזן במנוחה ושלוה....,\nונאכל שם מן הזבחים ומן הפסחים\nוויפיל פונט מצות נעמסטו?...... דו?...... איך?..... 24,800 קערקטערס.....\nתגובהדורך מאיר » פרייטאג מארטש 27, 2009 12:38 pm\nגעוואלדיג געוואלדיג שאצל!\nשיינע אמת'דיגע נקודות און רעיונות...\nתגובהדורך אונגארישער » פרייטאג מארטש 27, 2009 1:04 pm\nשאץ איך האב נאך נישט געליינט דעם ארטיקעל איך האב קודם אראפ געסקרוילט צי זען וויפיל קערעקטערס סאיז\nאין יאפס סאיז דא וואס ציליינען\nתגובהדורך שוועמל » פרייטאג מארטש 27, 2009 1:19 pm\nוואן אף ע קיינד !!!\nדי מצות וועלן זיך אנדערש עסן היי יאר.....\nתגובהדורך איך_הער » פרייטאג מארטש 27, 2009 1:22 pm\nהערליך הערליך, קאניינעהארע, (אויף די קערעקטער'ס.) ארויס געברענגט יעדע פינטל וואס נאר שייך לגבי א מצה בעקעריי, יישר כחכם.\n(כ'מעג נעמען קרעדיט פאר די עטליכע פאר טויזענט קערעקטער'ס מיט וואס ס'איז געווארן לענגער פון די ערשטע ווערסיע?)\nתגובהדורך אונגארישער » פרייטאג מארטש 27, 2009 1:59 pm\nשאץ מאץ אנבעליוועבל זייער צי דער זאך יישר כח\nאיך האב אמאל געבאקען אין מיט א כיתה אין די סאטמארע מצה בעקערי אויף בראדוועי אין דער ראש פין די כיתה האט געהאט א חומרה אז מזאל נישט רעדלען נאר לעכערן מיט א פלעסטיק גאפעל...\nפיין אזוי דארף מען נישט צי קימען צי גליען דען רעדלער איך האב אבער דעזען וויפיל אויפגעבלעזענע מצות סאיז געווען אין וויפיל סזענען נישט געווארען געהעריג געלעכערט דאס הייסט חומרות אויפען חשבון פין הלכה\nתגובהדורך סאדע_באטל » זונטאג מארטש 29, 2009 1:20 am\nויהי ערב ויהי בוקר יום השישי...\nעס איז ווידער פרייטאג אויף דער וועלט, און שאץ מאץ האט באשאנקען די אידישע וועלט מיט נאך א רייכע קאפיטל אין די טאג בוך סעריע.\nאיך האב אסאך הערות אויף דעם ארטיקל, ווייל איך האב א שטיקל עקספיריענס אין די פעלד. (איך עס דערפון יעדע יאר פאר אכט טאג פלאס ווילאנג נאך איך האב...), נאר היות עס איז שפעט וועט עס דארפן ווארטן אויף מארגן.\nמיר אלע ווארטן אויף די שיבער'ס טאג בוך, מיר וועלן מסכים זיין אפילו עס וועט זיין אונטער 10,000 קערעקטערס....\nתגובהדורך יאנאש » זונטאג מארטש 29, 2009 9:34 am\nרעגולער שאצי בוק, טענקיו.\nדיין אראפרייס אויף די מחמירים מוז איך אביסל דיסעגריען, עס איז ווי יעדע זאך, די מענטשן וואס פעגערן א גאנץ יאר ביי יעדע זאך וועלן פעגערן ביי די מצות אויך, און דיעזע וואס זענען נייס גיי'ס אלץ וועלן דא אויך זיין, און ווי נישט ווי האט ער רעכט צו אבאכט געבן אויף זיינע מצות זינט ער צאלט געהערגי געלט.\nאבער ס'איבעריגע איז אמעזינג עס אללוועיס.\nתגובהדורך אלף בית » זונטאג מארטש 29, 2009 10:22 am\nשכוח שאץ מאץ פארן מיך מהנה זיין!\nאן עקסטערע דאנק, ווייל איך האב אלעמאל געהאט א געפיל צו מצה בעקערייען און צו מצות באקן בכלל. (כ'האב קיינמאל נישט גע'ארבעט אין א מצה בעקערי אויסער ערב פסח כנהוג), איך פלעג זיך אלעמאל טענה'ן מיט ממינע ארימיגע אז די מצה בעקעריי איז בארעכטיגט צו בעטן 20$ א פונט (אדער 24 $ אפונט אריזאנע), כ'האב עס אבער קיינעם נישט געקענט אויפווייזן, יעצט האב איך שוין גענוג שטאף עס אויפצווייזן, יישר כח נאכאמאל.\nתגובהדורך געדולד » זונטאג מארטש 29, 2009 11:55 am\nאן הערליכער ארטיקל הרב שאץ מאץ, ישר כח.\nאפשר לייגסטו אראפ א סדר פון א טאטן. דיינע געדאנקן קענען מיר מאכן גלייב איך פירן א בעסערן סדר.\nאיין נקודה וויל איך ארויסברענגן. איך פלעג נעמען מצות פון א געווייסע בעקעריי. עס איז מיר אבער אויסגעקומען אריינצופאלן דארט איין טאג ביי די ארבייט, איך האב געזען ווי אזוי מען מען פירט זיך דארט אויף צו די ארבייטערס, ווי אונטערדריקט די ארבייטער שפירן זיך, האב איך באקומען אן עקל צו יענע בעקעריי, איך בין געווען אינגאנצן צושאקלט, ווי אזוי אידישע קינדער קענען זיך אויפפירן אזוי שלעכט איינעם צום צווייטן.\nאיך האב געטראכט אפשר ווי באלד די ארבייט אין א מצה בעקעריי איז אונטער אסאך פרעשור צוליב די פיל חומרות און הידורים, דערפאר איז עס אזוי.\nאיך בין דערפאר געגאנגען קוקן ביי נאך בעקערייען, און דארט האב איך געזען אז אפילו אין א מצה בעקעריי - און איך האב געזען אז זיי האבן גאר מער חומרות - באהאנדלט מען שיין די ארבייטערס. איך האב געקענסלט מיין ארדער,און באשטעלט מיינע 27 פונט ביי א צווייטע בעקעריי.\nאיך וויל נישט מקיים זיין מצות השם, מיט מצות וואס האט אין זיך אידיש בלוט!\nתגובהדורך שאץ מאץ » מאנטאג מארטש 30, 2009 10:00 am\nגעדולד האט געשריבן: איך וויל נישט מקיים זיין מצות השם, מיט מצות וואס האט אין זיך אידיש בלוט!\nאויף דעם איז דאך שוין געוועהן אזויפיל בלוט בילבולים!!!!.....\nתגובהדורך צייטליך » מאנטאג מארטש 30, 2009 10:25 am\nשאץ, פרעגסט אויב די פיר און צוואנציג טויזענט פלאס קערעקטערס זענען גענוג? אוודאי יא, אבער איך וואלט זיכער געקענט ניצן נאך אביסל.\nהאסט אראפגעלייגט א מייסטערפולע ארבייט דא. ווען איך קען דיר ווען נישט וואלט איך געזאגט אז די ארבייט'ס אין א מצה בעקעריי, נאר איך האב שוין געליינט גענונג ארטיקלן פון דיר און איך וויל נישט טראכטן אז די טוישט יעדע וואך דיין דזשאב..\nאיך קען פארשטיין דיין טענה איבער אריינברענגען פרעמדע מעל אין בעקערי, אבער אויב יענער ניצט דאס אויסשליסלעך נאר פאר זיין כיתה און דערנאך ווערן געטוישט די טישטיכער, וועלגער העלצלעך און איבעריגע זאכן פארוואס זאל דאס זיין א פראבלעם, די בעקעריי פארקויפט דאס נישט פאר אנדערע און זייער מעל איז ווייטער שמירה משעת קצירה.\nתגובהדורך אלחנן » מאנטאג מארטש 30, 2009 11:30 am\nשאץ'ל שכויח שיין אראפגעלייגט, בנוגע די רש"י מעיל איז דא בעקעריי'ס וואס מען קען ביי זיי מאלן אין דורט אוועק לייגן די מעל אין א קאנטענער צוגעקלעבט מיט א חתימה, אז קיינער זאל עס נישט אנרירן.\nתגובהדורך צוביילטער » מאנטאג מארטש 30, 2009 1:17 pm\nרב שאץ, א הערליך ארטיקל, שטארק הנאה געהאט.\nתגובהדורך הערשי קניהויז » מאנטאג מארטש 30, 2009 3:21 pm\nהערליך שיין אראפגעלייגט, די געלט פאר די היי יעריגע מצות וועט זיך גרינגער געבן ווי פאריאר.\nשכוח שאץ מאץ.\nצייטליך, איך האב קודם אזוי געקלערט ווי דיר, אבער פון די אנדערע זייט, די אלע זאכן טוישט מען טאקע, אבער עס איז דאך פארהאן אסאך זאכן וואס ווערן נשיט געטוישט, די כלים ווי די מעיל ווערט געהאלטן, די כלים ווי די פארטיגע מצות ווערט געהאלטן.\nזיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג ינואר 01, 2009 1:44 pm\nתגובהדורך אמינה » מאנטאג מארטש 30, 2009 4:32 pm\nבאמת שיין געווען\nתגובהדורך קרעמער » מאנטאג מארטש 30, 2009 5:34 pm\nיישר כח שאץ מאץ, א הערליכע באשרייבונג.\nגראדע טוען מיר יעצט די פינגער און ביינער וויי פון די נעכטן-נאכטיגע מצות-באקן ביז שפעט ביינאכט. ב"ה אז מ'האט די זכיה צו שוויצן אביסל און ליידן יסורים של אהבה צוליב א הייליגע מצוה.\nתגובהדורך צוביילטער » מאנטאג מארטש 30, 2009 6:22 pm\nס'שאדט נישט אביסל עקסערסייז...\nתגובהדורך lebediger berel » מאנטאג מארטש 30, 2009 7:00 pm\nאיך פארשטיי נישט וואס דו זאגסט, די כלים וואו די מעל ווערט געהאלטן, ווייל מ'ברענגט די מעל אין אייגענע זעקלעך, און די קנעט שיסל גליט מען סייווי, די איינציגסטע פראבלעם וואס דו האסט איז דארט ווי מ'לייגט די מצות ווען ס'קומט ארויס פון אויבן, אבער די מחמירים האבן געווענליך אליין סחורה אדער פאפיר אויף וואס זיי לייגן עס אראפ.\nדי איינציגסטע זאך וואס מ'דארף ווען טאקע זאגן איז אז די מחמירים זאלן טאקע "מוזן" האבן א אייגענע פאפיר אדער האנטוך ווי צו לייגן זייערע מצות ווען ס'קומט ארויס פון אויבן\nתגובהדורך farshlufen » פרייטאג אפריל 03, 2009 11:44 am\nר' שאץ, דער ארטיקל, איז אזוי גוט ווי שטענדיג.\nאון איצטערט איין הערה'לע:\nשאץ מאץ האט געשריבן: דער קנעטער, שטייט אויך אויף די פיס און ניצט אסאך כח, אנפאנג ווען מ'גיסט אריין די מעל אין וואסער מישט ער טאקע נאר זיינע פינגער'ס הין און צוריק ווי איך קיצל א בעבי, אבער נאך א האלבע מינוט לייגט ער ארויף זיין גאנצע כח מיט היפש פרעשור, ס'קומט אויס אז א קענטער קען מאכן א גוטע 7 – 8 מיירעס אין א אכצן מינוט, מיט אסאך כוח און פיזישע פרעשור, און דאס ברענט אויס אסאך ענערגיע,\nדי שווערסטע ארבעט פון דעם קנעטער איז דאס וואשן די הענט פון די טייג און דאס באקוקן דערנאך, די קנעטן אליין איז א חכמה ואינה מלאכה, ווער עס נוצט יא כח ביים קנעטן דער יכול'ט נישט.\nתגובהדורך געשמאקער » פרייטאג אפריל 03, 2009 11:52 am\nטענק יא מר' שאצי!\nאיך האב עס נאך נישט אדורך געליינט, ווייל ס'איז צי לאנג, איך מיין אז איינער וועט עס דארף'ן איבערשרייבען בקיצור ווייל ס'איז צו לאנג פאר די ביזי ערב פסח טעג,\nתגובהדורך ראמני 08 » זונטאג אפריל 05, 2009 3:00 pm\nאיך האב עס שוין יא אדורך געליינט, אין אדרבה ווי לענגער אלטס בעסער ווייל אין יעדעס ווארט ליגט אסאך.\nאין סאיז נישט שייך קיין קיצור.\nווי וויעטינג פאר מאר....\nתגובהדורך ווארד2007 » מאנטאג מארטש 15, 2010 5:51 pm\nיישר כח שאץ'ל\nטאקע פאראיעריגע ווייץ, אבער שאדט נישט...\nתגובהדורך ביקסאד » מאנטאג מארטש 15, 2010 11:37 pm\nשאץ מאץ האט געשריבן: ראשית לויטן דעת תורה פון ר' הערשל מייזליש פון קול מבשר דארף מען זיך בכלל נישט אנעסן מיט מצות, ער טענה'ט אז ווען א מענטש עסט אנדערהאלבן מצה איז ווי 6 – 7 ברויט און דאס איז צו סאך סטארטש וואס איז בעצם ציקער ווייל ס'איז אסאך קארבס און דאס איז פיל מער וויפיל מ'עסט אגאנץ יאר און דאס איז דער גורם צו זיין הוגעריג עי' בהדרשות שלו בקול מבשר ותמצא נחת, ממילא דער וואס גלייכט אים צו פאלגן מוז לכתחילה נישט קויפן אזויפיל מצות,\nאבער נאך אלעם, פון מצות, קארטאפעל, אייער, אפילו מיט שמאלץ ביינעזאם נעמט מען נישט צו קיין וואג, בדוק ומנוסה.\nתגובהדורך פארדינט » מאנטאג מארטש 28, 2011 7:09 pm\nכ'מיין סישוין צייט ארויפצברענגען לכבוד יו"ט הבעל"ט.


דעת הקהל #6 וועלעכע פון די נייע 6 שטעטלעך גייט זיך אויסארבעטן? - בלאט 2 - אידישע וועלט פארומס\nדעת הקהל #6 וועלעכע פון די נייע 6 שטעטלעך גייט זיך אויסארבעטן?\nועלעכע פון די נייע 6 שטעטלעך גייט זיך אויסארבעטן?\nקיין איינס נישט\nסך הכול שטימען: 165\nתגובהדורך דניאל בוימענגארטן » דאנארשטאג ינואר 25, 2018 12:52 pm\nאון וואס טוט זיך מיטן מיום שחרב ביהמ"ק..\nתגובהדורך יהיה מה שיהיה » דאנארשטאג ינואר 25, 2018 1:28 pm\nלעצט פאראכטן דורך יהיה מה שיהיה אום דינסטאג ינואר 30, 2018 2:06 pm, פאראכטן געווארן 3 מאל סך הכל.\nתגובהדורך יהיה מה שיהיה » דאנארשטאג ינואר 25, 2018 1:29 pm\nלעצט פאראכטן דורך יהיה מה שיהיה אום דינסטאג ינואר 30, 2018 2:06 pm, מאל פאראכטן געווארן 1 סך הכל.\nזיך איינגעשריבען אום: דינסטאג יולי 19, 2016 2:02 pm\nלאקאציע: עיר התורה והחסידות בלומינגבורג\nתגובהדורך גליקליכער » דאנארשטאג ינואר 25, 2018 1:39 pm\nאיך שטים פאר אלע 6, אלע האבן גוטע אויסזיכטן, טראץ וואס די זעקסטע - טשעסטער איז נאך א ביצה שלא נולדה, אבער עס האט דאך א גוטן רוקן ביין, און עס געפינט אויף זייער א גוטער לאקאציע, מינוטן פון קרית יואל און מינוטן פון בלומינגבורג, די תושבים וועלן האבן א אפציע פון שיקן די קינדער צו דריי מוסדות אין קרית יואל אדער בלומינגבורג, און נוצן די שאפינג סענטערס פון קר"י און בב"ג, האט עס זייער גוטע טשענסעס.\nבלומינגבורג כעת הייסט שוין שיין אויסגעארבעט, אפילו לויט די הנחה אז מ'דארף האבן 200 משפחות ביז דריי יאר, ווייל מ'האלט שוין א טריט אוועק בעזהי"ת פון 150 משפחות, איינמאל די אלע קאנטראקטס קענען קלאזן, און ס'פארט נאר ארויף מיט השי"ת'ס הילף. און אויב מ'קוקט ביז דריי יאר, וועט אי"ה זיין פיל מער ווי 200.\nדי ניגון וואס מאנכע ליצים זינגען "אכטער", ניינער, צענער, רינט שוין פון די נאז, ווייל ווער עס זעט עס פון די נאנט רעדט מען פון גאר א קליינער צאל וואס זענען דא נאר פאר סעקשאן 8 און פלאנען אוועקצומופען. בכלל איז כמעט נישט מעגליך צו קענען דינגען דא א דירה פאר א קורצע ליעס.\nדי שטעטל וואס איז אלעס געבויט פון סקרעטש, א נייע שטאט פון פאונדעישאן און ארויף, און שטייט מיט אלע פעסיליטיס ביופיה ותפארתה.\nמקוה מיט פול סערוויס משמש שטיבל,\nהערליכע מקוה טהרה,\nא ריזיגע מאיעסטעטישע בנין פאר די מוסדות,\nא הערליכער שמחה זאל,\nגרויסע פול סערוויס גראסערי,\nא פיש סטאר,\nהיימישע קאר סערוויס און לאקאלע אלגעמיינע טעקסי,\nכל מיני גמ"ח'ן און ארגעניזעישאנס.\nאון נאך אסאך זאכן האלטן יעצט אינמיטן ווי מעדיקל סענטער, האום סענטער - הארדוועיר, בוטשער ועוד וואס דארפן בעזהי"ת אריין אין דינסט אין די נאנטע חדשים.\nמער ווי 200 הייזער געהערט שוין פאר אידן, בכלל זענען שוין אויסער דעם אסאך ריזיגע שטחים אונטער היימישע הענט פון יחידים וואס האבן גראנדיעזע פלענער פון רענטלס און נאך.\nגעמאכט די החלטה, און ענדליך "ארויס פון די באקס"!\nתגובהדורך ברעחדך קאפ » דאנארשטאג ינואר 25, 2018 1:45 pm\nאנשטאט מאכן פרישע אנקעטעס יעדע פאר חדשים, אין הערן יעדעמס מיינונג וואס ער האלט בנוגע די שטעטלעך, וואס על פי רוב איז עס די זעלבע מענטשן מיט די זעלבע מיינונג.\nמיין איך אז מזאל עפענען א אנקעטע אין זען וויפיל איי וועלט שרייבער האבן למעשה געמופט, אין און וועלכע פין די נייע שטעטלעך רוב שרייבער האבן געמופט.\nסמאכט קיינעם נישט אויס למעשה וואס אפאר באקוועמע שטאטישע יודן האלטן, אבער סוועט שטארק מחזק זיין ווען מוועט זעהן וויפיל יודן האבן למעשה געמופט.\nתגובהדורך קלוגער » דאנארשטאג ינואר 25, 2018 1:51 pm\nפארוואס 200? ביז נישט לאנג צוריק האט מען געניצט די נאמבער 100, מסתמא א יאר ארום גייט מען שרייבען 300,\nאויב מ'גייט מיט די אריגינעל נאמבער 100 איז שוין בלומינגבערג פיין אויסגעארבעט, דשערסי סיטי האלט שוין אויכעט כמעט דארטען, סטעטען איילענד האלט שוין אויכעט דארטען, און לעיקוואד בויעט נאר ווייניגער ווי 100, אבער ס'יז אין א גרויסע שטאט ווי ס'וואוינען טויזענטערס\nתגובהדורך צל עובר » דאנארשטאג ינואר 25, 2018 6:00 pm\nאלע דריי זענען מיינעך ביליג די פראפערטי טעקס, אין סטעטן איילענד ברויך מען אבער באצאלן סיטי אינקאם טעקס.\nתגובהדורך מקווה איד » דאנארשטאג ינואר 25, 2018 6:06 pm\nזיכער געשטימט פאר אלע. צום סוף וועט זיך אלעס אויסארבעטען, די שאלה איז נאר ווי לאנג עס וועט נעמען.\nאיך בין נישט קיין שרייבער, ניין ניין!!!\nתגובהדורך זזה » דאנארשטאג ינואר 25, 2018 10:38 pm\nיהיה כן האט געשריבן: איינער קען אויסשמועסן די טעקסעס דיפערענצן צווישן בלומינגבערג, דשז. ס., סטעטן איילענד וכו', און די עתיד פון די טעקסעס\nכ'האלט אז דא ליגט א גרויסע שליסל\nדי טעקסעס פון דשערסי סיטי לינדען\n"sign up @ ebates for free and save @ all stores\nhttps://goo.gl/Rrje39 Ebay daily deals\nתגובהדורך טראק דרייווער » פרייטאג ינואר 26, 2018 2:30 am\nאיך האב געוואוט פאר בלומינגבערג, סיי וויבאלד די שטעטל שטייט שוין, און עס קוקט אויס ווי עס איז היר טו סטעי, און סיי וויבאלד עס האט א בעקינג פון א שטארקע רביסטעווע.\nמהאי טעמא האב איך אויך געוואלט וואוטן פאר לעקוואד, אבער מען קען נאר וואוטן פאר איין אפשען\nתגובהדורך אט אזוי » פרייטאג ינואר 26, 2018 2:43 am\nגליקליכער האט געשריבן: איך שטים פאר אלע 6, אלע האבן גוטע אויסזיכטן, טראץ וואס די זעקסטע - טשעסטער איז נאך א ביצה שלא נולדה, אבער עס האט דאך א גוטן רוקן ביין, און עס געפינט אויף זייער א גוטער לאקאציע, מינוטן פון קרית יואל און מינוטן פון בלומינגבורג, די תושבים וועלן האבן א אפציע פון שיקן די קינדער צו דריי מוסדות אין קרית יואל אדער בלומינגבורג, און נוצן די שאפינג סענטערס פון קר"י און בב"ג, האט עס זייער גוטע טשענסעס.\nאיך האב געשריבן אז סאיז שוואכע אויסזיכטן וויילמער מענטשן האבן שוין אפגעפיצט פון בלומינגבורג וויפל סוואוינען שוין דארט הלא דבר הוה\nתגובהדורך קלוגער » פרייטאג ינואר 26, 2018 11:44 am\nפיינע שטותים, אבער ס'יז נישט קיין חילוק די טארנאווער,\nווינטער תשע"ו 40 משפחות, [כמעט קיינער פון דעם אייגענע הייזער, קיינער מיט מער ווי א יאר ליעס]\nווינטער תשע"ז 75 משפחות\nווינטער תשע"ח 130 משפחות [ אסאך פון די אין די אייגענע הייזער, אדער טאטע'ס פעטער'ס, און אסאך פאר לאנגע ליעס]\nס'וואקסט און ווערט מער און מער סטעיבעל, מ'מגע שוין לייגען די נגיעות אין די זייט און זיין ריעליסטיש\nתגובהדורך קלוגער » פרייטאג ינואר 26, 2018 11:48 am\nטראק דרייווער האט געשריבן: איך האב געוואוט פאר בלומינגבערג, סיי וויבאלד די שטעטל שטייט שוין, און עס קוקט אויס ווי עס איז היר טו סטעי, און סיי וויבאלד עס האט א בעקינג פון א שטארקע רביסטעווע.\nכטראק דרייווער ועוד לקלוגער,\nאון נאך זייער א שטארקע רוקען ביין, ס'אט א ביליאנער אינוועסטערס וואס האט דארטען איינגעשטעקט שווערע מיליאנען, און האבען פלענער פאר די נעקסטע 10-20 יאר,\nאון ווי גליקלעכער האט ארויסגעברענגט די אלע סערוויסעס און ארגענעזעישענס וואס אי'שוין דא דארטען\nתגובהדורך בן ישי » פרייטאג ינואר 26, 2018 1:53 pm\nוואלט געווען א גיטען idea אז דער פותח האשכול זאל אויך ארויף לייגן די רעזולטאטן פון דער פאריגע אנקעטעס,\nוועט מען קענען זעהן וויא דע לופט איז געווען במשך פון דע גאנצע צייט פון ווען די "נייע שטעטל עפאכע" האט זיך אנגעפאנגען\nתגובהדורך סידיראם » פרייטאג ינואר 26, 2018 1:57 pm\nזכאי האט געשריבן: פארוואס נישט קענען וועלן פאר מער ווי איינס? עס איז אלעס, גארנישט, אדער נאר איינס?\nפותח האשכול, קענסט אפשר אדרעסירן זכאי'ס טענה? אדער פארעכט עס\nתגובהדורך היימישער אינגערמאן » פרייטאג ינואר 26, 2018 1:59 pm\nהיימישער אינגערמאן האט געשריבן:\nאיך האלט למשל אז סטעיטן אייסלענד גייט זיך (איז שוין) אויסגעארבעט. ווי אויך לינדען גייט גיין לכאורה זייער שנעל צילוב איר פילע מעלות, ווי אויך אז עס רעד צו א גרויסע קלייענטעל; די בארא פארקע מער היימשער עולם.\nשטימען פאר מער ווי איינס מאכט די אנקעטע אויסגאנג נישט קלאר. (איינער וואס שטימט פאר 5 אפציעס באקומט מער וואג ווי איינער וואס האט געשטימט פאר איין אפציע).\nאבער... אדרבה אז איר האלט צווי יא און דריי נישט און איר קענט עס מסביר זיין, שרייבטס עס אין א תגובה.\nכבר תירצתי.... פארוואס איך האב עס געטוען.\nיעצט אויב טויש איך וועלן אלע שטימן זיך אפמעקן...\nתגובהדורך יונה » פרייטאג ינואר 26, 2018 2:33 pm\nהעניך האט געשריבן: לעצטנס הערט מען נישט פון מענטשען וואס מופען\nעס איז איז שוין נישט קיין חידוש אַז צ'זאל עס דארפן מעלדן... נעכטן האט גראדע אריינגעמופט אין די דיוועלאפמענט א פרישע משפּחה, און זונטאג מופט נאך איינס.\nאין די דערויסענדע דירות האָבן זיך אין די פארגאנגענע פאר וואכן געצויגן קרוב צו א פרישע מנין בליע''ה. כ'ווייס פון עטליכע וואס זוכן צו דינגן עס איז ממש נישטא צום האבן יעצט קיין דירות.\nתגובהדורך יונה » פרייטאג ינואר 26, 2018 2:35 pm\nאט אזוי האט געשריבן: איך האב געשריבן אז סאיז שוואכע אויסזיכטן וויילמער מענטשן האבן שוין אפגעפיצט פון בלומינגבורג וויפל סוואוינען שוין דארט הלא דבר הוה\nאדער קענסטו נישט בלומינגבערג פון די נאנט אדער האסטו סתם אזוי באשלאסן צו שרייבן אפענע שקרים.\nתגובהדורך היימישער אינגערמאן » מוצ"ש ינואר 27, 2018 10:33 pm\nביז דערווייל איז די ריזאלטס בכלליות נישט קיין גרויסע חידושים, חוץ אז עס איז נאך דא היום יום 5 אידן וואס שרייען נאך בכל כוחם קיין איינס נישט...אפילו די מציאות פאטשט אין פנים..מען קען זיי רואיג אריינלייגן אין בת היענה קאטעגאריע.\nוואס איז יא אינטרעסאנט איז אז לינדאן וואס האט נאך נישט קיין 5 תושבים שטייעט שוין אויפן דריטען ארט.\n(די אנדערע חידוש אז סטעטען איילענד איז נידריג איז פשוט ווייל דער ציבור דא אויף אייוועלט זענען מער פון די מענטשען וואס האבן נישט קיין באקאנטע דארט.)\nתגובהדורך חוקר » זונטאג ינואר 28, 2018 9:34 am\nדי שאלה איז וואס הייסט אויסגעארבעט? 200? 500? 1000? 20,000?\nדי טעקסעס פון בלומינגבערג??\nתגובהדורך yoy » זונטאג ינואר 28, 2018 12:45 pm\nזאג נאר, ווי האלט עס אין בלומינגבערג די נייע ציגעלייגטע 00.$4000 טעקסעס?\nדער דיוולעפער שווערט ער גייט עס פייטען....\nאין מיט וויפיל איז שוין, א בלומינגבערג דורה ביליגער פון בלומינגראוו-קרית יואל אדג.\nתגובהדורך קלאָצקאָפּ » זונטאג ינואר 28, 2018 6:59 pm\nאיך האב געשטימט פאר בלומינגבורג, הגם איך האלט אז אלע וועלן זיך לכאורה אויסארבעטן, ווייל דערווייל האט זיך עס די שטערקסטע אויסגעארבעט מטעם דעם ציבור. דהיינו, וויפיל דירות עס זענען דא אוועילעבל צו וואוינען, זענען אלץ 80-90% דערפון באוואוינט (אויב איך בין נישט גערעכט ביטע פאררעכטן), משא"כ די אנדערע גענטער וואו אפי' די וועלכע האבן אן אינטערעסע דערין ווארטן נאך אויף אפאר צענדליג נחשונים.\nאבער למעשה, די ספיד מיט וואס ס'וועט זיך פאראויסרוקן ווענדט זיך בעיקר אין די דעוועלאפער, און דערווייל שלאפט עס אביסל.\nתגובהדורך קלאָצקאָפּ » זונטאג ינואר 28, 2018 7:00 pm\nגליקליכער האט געשריבן: ...בכלל זענען שוין אויסער דעם אסאך ריזיגע שטחים אונטער היימישע הענט פון יחידים וואס האבן גראנדיעזע פלענער פון רענטלס און נאך.\nאיך וואלט געווען נייגעריג צו הערן מער דערוועגן, אויב מעגליך, און ווי נאנט מ'האלט דערצו.\nתגובהדורך משה יענקל » זונטאג ינואר 28, 2018 7:11 pm\nקלאָצקאָפּ האט געשריבן: איך האב געשטימט פאר בלומינגבורג, הגם איך האלט אז אלע וועלן זיך לכאורה אויסארבעטן, ווייל דערווייל האט זיך עס די שטערקסטע אויסגעארבעט מטעם דעם ציבור. דהיינו, וויפיל דירות עס זענען דא אוועילעבל צו וואוינען, זענען אלץ 80-90% דערפון באוואוינט (אויב איך בין נישט גערעכט ביטע פאררעכטן), משא"כ די אנדערע גענטער וואו אפי' די וועלכע האבן אן אינטערעסע דערין ווארטן נאך אויף אפאר צענדליג נחשונים.\nSomeone reently asked me for a rental in BBg wasn't able to find anything for him\nתגובהדורך קלאָצקאָפּ » זונטאג ינואר 28, 2018 7:16 pm\nוואס עפעס? האט געשריבן: לדעתי הייבט נישט אן צו מאכן סענס די פאקט אז מען קען נישט וועלן פאר מער ווי איינס\nכהאב געשטימט אויף ״ קיין איינס נישט״ אפשר אזוי העט די פותח האשכול זיך כאפן אז עס מאכט נישט קיין סענס\nכהאלט שוין לאנג אז די מנהלים דארפן מער קאנטראלירן דאס עפענען אשכוליות וואו פתריות נאכן רעגען און בפרט די אנקעטע אשכולס דארף האבן א ספעציעלע שמירה און דארף ווערן איבערגעקוקט פארן ווערן פאבלעצירט\nכהאלט שוין לאנג אז די מנהלים דארפן מער קאנטראלירן דאס שרייבן אזעלכע שטרענגע תגובות ווי שוואמען נאך א רעגן. און בפרט די ניקס וואס נעמען אן יעדע תגובה אביסל צו ערנסט דארפן האבן א ספעציעלע שמירה, און זייערע תגובות דארפן ווערן איבערגעקוקט פארן ווערן פובליצירט.\nכבוד הרב "וואס עפעס?", אויב זענט איר אקטיוו דא, מיינט עס אז איר האט די רעכט צו עפענען אן אשכול מיט אן אנקעטע וואס מאכט יא סענס.\nאון נאכאמאל, ביטע נישט אזוי שטרענג.


March 7, 2008פֿונעם אייביקן קוואַלפֿונעם אייביקן קוואַל: פּקודיפֿון מ. אַלקין\nווי מיר האָבן שוין באַהאַנדלט מיט אַ וואָך צוריק, האָט די צוזאַמען־אַרבעט איבערן משכּן געדינט נאָך אַ צוועק: צו פֿאַרוואַנדלען די ייִדן אין אַ פֿאַראייניקטער קהילה; דערפֿאַר טראָגט די פֿריִערדיקע פּרשה דעם נאָמען "ויקהל", וואָס קען אָפּגעטײַטש ווערן ווי "און ער האָט פֿון זיי געשאַפֿן אַ קהילה". ווײַטער אין דער זעלבער פּרשה ווערט, אָבער, דערציילט וועגן דער אוניקאַלער ראָלע פֿון יעדן ייִד, וואָס אָן זײַן פּערזענלעכער באַטייליקונג וואָלט די הייליקע שכינה זיך נישט אַנטפּלעקט אינעם משכּן.\nדי הײַנטיקע פּרשה הייסט "פּקודי" — "חשבונות"; דאָס זעלבע וואָרט האָט אָבער אויך אַ צווייטן באַדײַט: "אָנגעשטעלטע" אָדער "באַאַמטע". אין פֿאַרגלײַך מיט "ויקהל", איז דער דאָזיקער נאָמען דווקא פֿאַרבונדן מיט די באַזונדערע פֿונקציעס פֿון אינדיווידועלע מענטשן. במשך פֿון דער פּרשה ווערט כּסדר דערמאָנט דאָס ייִדישע פֿאָלק ווי אַ גאַנצהייט.\nדעם איצטיקן שבת לייענט מען אויך בײַם מפֿטיר די ערשטע 12 פּסוקים פֿון דער פֿאָרפֿריִערדיקער פּרשה, "כּי תשׂאָ", וווּ עס ווערט דערציילט, ווי יעדער ייִד האָט געדאַרפֿט געבן אַ האַלבן זילבערנעם שקל פֿאַרן משכּן; דעריבער, האָט דער הײַנטיקער שבת אַ ספּעציעלן נאָמען, "פּרשת־שקלים", וואָס שטרײַכט ווידער אונטער די אייניקייט פֿונעם פֿאָלק.\nמע קאָן זאָגן, אַז דער נאָמען פֿון דער פֿריִערדיקער פּרשה וואָלט גיכער צוגעפּאַסט צום אינהאַלט פֿון דער הײַנטיקער, און פֿאַרקערט: דער נאָמען "פּקודי" קלינגט ווי אַ המשך פֿונעם אינהאַלט פֿון "ויקהל". די דאָזיקע צוויי פּרשיות זענען טאַקע טיף פֿאַרבונדן איינע מיט דער צווייטער, און ווערן אין ס׳רובֿ יאָרן געלייענט ווי איין טאָפּלטע סדרה. ס׳איז אינטערסאַנט, אַז די הפֿטרות פֿון אָט־די צוויי פּרשיות זענען אויך צונויפֿגעבונדן: אין די ספֿרדישע און אַ טייל חסידישע קהילות לייענט מען די וואָך די זעלבע הפֿטרה, וואָס די דאַוונער פֿון נוסח־אַשכּנז האָבן געלייענט מיט אַ וואָך צוריק — און פֿאַרקערט.\nדער ליובאַוויטשער רבי האָט דערקלערט, אַז אַזאַ טיפֿע פֿאַרבינדונג צווישן "ויקהל" און "פּקודי" גיט אונדז צו פֿאַרשטיין, אַז דער קאָלעקטיוו און אינדיווידועלע פּערזענלעכקייט זענען אומצערײַסלעך פֿאַרבונדן איינער מיטן צווייטן. ווי מיר האָבן באַהאַנדלט מיט אַ וואָך צוריק, ווײַזט די פֿריִערדיקע סדרה, אַז אין אַ געזונטע קהילה שפּילט יעדער מיטגליד אַן אוניקאַלע, אומפֿאַרבײַטלעכע ראָלע. מע וואָלט דערפֿון געקענט אָפּלערנען, אַז דווקא אינדיווידואַליזם, און נישט די קאָלעקטיווע קעגנזײַטיקע הילף, איז דער תּכלית פֿון דער מענטשלעכער געזעלשאַפֿט. די הײַנטיקע פּרשה הייבט זיך טאַקע אָן מיטן ענין פֿון אינדיווידואַליזם, אָבער דערציילט וועגן דער שותּפֿות פֿון אַלע ייִדן אין דער אַרבעט איבערן משכּן — אָנצוּווײַזן, אַז דער איבעריק־שטאַרקער אינדיווידואַליזם טויג אויך נישט.\nדער פֿאַקט, וואָס די דאָזיקע פּרשיות ווערן אין ס׳רובֿ יאָרן פֿאַראייניקט, ווײַזט אויף, אַז מע זאָל שטרעבן צו שאַפֿן אַ באַלאַנסירטע געזעלשאַפֿט, אין וועלכן די באַדערפֿענישן פֿון דער קהילה עקזיסטירן מיט און קומען נישט אין סתּירה מיט די אינטערעסן פֿון יעדן באַזונדערן מענטש. אין געוויסע יאָרן, אָבער, ווערן די דאָזיקע צוויי פּרשיות צעטיילט, ווײַל אין געוויסע פֿאַלן זענען די נויטן פֿונעם ציבור וויכטיקער, ווי דער אינדיווידואַליזם פֿון זײַנע מיטגלידער. און פֿאַרקערט: עס זענען פֿאַראַן סיטואַציעס, ווען די אינדיווידועלע באַדערפֿענישן זענען וויכטיקער, אַפֿילו ווען זיי שטערן, מעגלעך, די אייניקייט פֿון דער קהילה. פֿונדעסטוועגן, ווערן ביידע ענינים דערמאָנט אין די ביידע פּרשיות, הגם אינעם פֿאַרקערטן סדר — ווײַל סײַ דער קאָלעקטיוו, סײַ די באַזונדערע פּערזענלעכקייט, זאָלן נישט אינגאַנצן איגנאָרירן איינער דעם צווייטן.


דורך שליח » מיטוואך אוגוסט 21, 2013 8:31 am\nצוליב דעם האב איך דאך געברענגט די דוגמא פון קרבנות אויבן, אז די תורה האט עס געדארפט מאכן א מצוה, ווען נישט וואלט עס טאקע געווען אסור. די זעלבע זאך דא, אויב וואלט די תורה עס מתיר געווען וואלט איך עס אראפגעשלינגען, אבער דערווייל איז עס אסור.\nדורך יידל » מיטוואך אוגוסט 21, 2013 10:10 am\nלויטן יראים אז דרכי אמורי איז מקבלה און נישט מסברא איז דאך נישט קיין דרכי אמורי נאר וואס די חכמים האבן אויסגערעכנט. פון צווייטן זייט, קען זיין אז דאס אליינס אז 'איז נישט אויסגערעכנט געווארן ווייזט מעגליך אז עס איז נישט געווען איינגעפירט ביי אידן.\nהוגה'ס קשיא איז נישט שווער. מנהגים האלטן זיך אין איין טוישן, און דאס אז מ'האט אויפגעהערט מיט איין פרט פון דעם גאנצן מנהג, איז נישט קיין ראיה אז יארן פארדעם האט מען עס נישט געטון.\nדורך יאיר » מיטוואך אוגוסט 21, 2013 10:19 am\nאיך מיין אז דאס וואס @שליח ערקלערט אז עס איז געווען א סעודת הבראה איז לכאורה די פשוט'ע כונה פון די רישא דקרא, לא אכלתי באוני ממנו. מיט דעם איז אויך פארשטענדליך די נעקסטע חלק, ולא ביערתי ממנו בטמא, ווייל אין מזרח הקדום איז אלעס וואס מען האט געגעסן ביי סעודת הבראה געווארן טמא, ווי מען זעט אין דעם פסוק: וְלֹא יֶעֶרְבוּ לוֹ זִבְחֵיהֶם כְּלֶחֶם אוֹנִים לָהֶם כָּל אֹכְלָיו יִטַּמָּאוּ (הושע ט ד).\nשליח האט געשריבן: צוליב דעם האב איך דאך געברענגט די דוגמא פון קרבנות אויבן, אז די תורה האט עס געדארפט מאכן א מצוה, ווען נישט וואלט עס טאקע געווען אסור. די זעלבע זאך דא, אויב וואלט די תורה עס מתיר געווען וואלט איך עס אראפגעשלינגען, אבער דערווייל איז עס אסור.\nקודם כל, מעגליך אז די תורה מיינט טאקע דאס צו זאגן, אז מען טאר עס נישט משום דרכי האמורי, און דערפאר דארף מען זאגן ולא נתתיו ממנו למת. דער אבן עזרא זאגט טאקע איין פשט אז ולא נתתיו ממנו למת מיינט א געוויסע סארט עבודה זרה. מעגליך אז עס איז געווען דער סדר ביי די גויים צו מייחד זיין מעשר אדער אנדערע פארהייליגטע עסן ספעציעל פאר דעם צוועק.\nאבער אפילו אויב דו פארשטייסט פונעם פסוק אז סתם אזוי איז מותר, איז דאך מעגליך אז טאקע דא האט די תורה מגלה געווען אז עס איז מותר. די דרכי האמורי זענען סייווי זייער פארפלאנטערטע דינים און האבן נישט קיין געהעריגע הגדרות. אויב ווילן מיר זיין ערליכע מיימונים און אסר'ן יעדע סארט זאך וואס שמעקט מיט דרכי האמורי, לא מצינו ידינו ורגלינו בבית המדרש. אפגערעדט אז האלב ספר חסידים דארף מען ארויסשניידן.\nדורך לבונה זכה » מיטוואך אוגוסט 21, 2013 12:53 pm\nמעגליך, אז מנהגים וועלכע זענען געווען זייער איינגעווארצלט ביים פאלק, ווי אשטייגער קרבנות, איז געווארן אדאפטירט און פארהייליגט. אנדערע זענען גע'אסר'ט געווארן. ווצב"ש היינטיגע צייטן. מצוה טאנץ האט מען שוין נישט געקענט אסר'ן איז עס געווארן הייליג. משא"כ דער חתן זאל עסן ביי די פרויען זייט (כמנהגינו בשנים קדמוניות) איז אויסגריסן געווארן.\nדורך פילון » דאנערשטאג אוגוסט 22, 2013 3:23 pm\nדבר תורה לפרשת כי תבוא ב'\nאין צוזאמענהאנג מיט מיין פריערדיגע דבר תורה אויף פרשת כי תבוא האב איך געהאט א פריוואטער שמועס מיט א קאווע שטיבל מיטגליד. דער שמועס איז געווען איבער צוויי נושאים, איינס דאס וואס איך האב דערמאנט איבער'ן חסרון פון זיך נישט באנוצ'ן מיט מאדערנע כלים אויף צו לערנען און דאס צווייטע איבער זאגן פשטים וואס זענען זיך מתנגד צו די פירוש וואס חכמינו ז"ל געבן. ר' יאיר האט דערמאנט דעם נושא פון ארמי אובד אבי, און כ'וויל אביסל מאריך זיין את הדיבור איבער דעם, וויבאלד דאס איז נוגע צו ביידע פון די צוויי נקודות וואס מיין מיטשמועסער האט ארויפגעברענגט.\nאין פרשת כי תבוא ווערט דערמאנט די נוסח וואס די ביכורים-ברענגער האבן געדארפט זאגן. די נוסח איז גאר באקאנט וויבאלד די מסדרי ההגדה של פסח האבן דאס אריינגעלייגט אין די נוסח וואס מיר זאגן פסח אויפדערנאכט, און בייגעלייגט דעם מדרש אגדה איבער דעם. די נוסח איז ווי פאלגנד (דברים כו, ה):\nוְעָנִיתָ וְאָמַרְתָּ לִפְנֵי יְהֹוָה אֱלֹהֶיךָ אֲרַמִּי אֹבֵד אָבִי וַיֵּרֶד מִצְרַיְמָה וַיָּגָר שָׁם בִּמְתֵי מְעָט וַיְהִי שָׁם לְגוֹי גָּדוֹל עָצוּם וָרָב: וַיָּרֵעוּ אֹתָנוּ הַמִּצְרִים וַיְעַנּוּנוּ וַיִּתְּנוּ עָלֵינוּ עֲבֹדָה קָשָׁה:\nאון דו זאלסט אויסרופן און זאגן בעפאר הוי"ה דיין ג-ט: "ארמי אובד אבי, און ער איז אראפ קיין מצרים און זיך באזעצט דארט מיט א קליין ביסל, און איז געווארן דארט א גרויסע, שטארקע און מעכטיגע פאלק. און די מצריים האבן אונז שלעכט געטון, זיי האבן אונז געפייניגט און ארויפגלייגט אויף אונז שווערע ארבעט.\nעס איז איעדע'ן באקאנט חז"ל'ס אפטייטש פון די ווערטער ארמי אובד אבי. אין ספרי (דברים פרשת כי תבוא פיסקא שא) שטייט:\nארמי אובד אבי – דאס קומט אונז לערנען אז יעקב אבינו איז נישט אראפ קיין ארם נאר צו פארניכטעט ווערן, און די פסוק פאררעכנט עס אויף לבנ'ן ווי ער וואלט אים טאקע פארניכטעט.\nלויט דעם ספרי איז דער אפטייטש פון ארמי אובד אבי אזוי: לבן הארמי האט פארניכטעט מיין טאטע'ן יעקב. דער פראבלעם מיט דעם טייטש איז נאר אז אובד איז נישט קיין לשון עבר, נאר א לשון הווה. דער אונקלס טייטשט ענליך אבער אביסל אנדערש:\nלבן ארמאה בעא לאבדא [לאובדא] ית אבא\nלבן הארמי האט געוואלט פארניכטן דעם טאטע'ן יעקב.\nלויט דעם אונקלס איז דער פראבלעם פון דעם לשון הווה מסודר, וויבאלד "אובד" טייטשט לויט אונקלס "פארניכטן" (הווה) און נישט "פארניכטעט" (עבר). אבער אונקלס'ס פשט איז אויך נישט גענצליך מסודר וויבאלד מען דארף צולייגן א ווארט וואס פעלט פון'ם פסוק, נעמליך, "געוואלט", ווייל אן דעם שטימט דאך נישט. (עס איז אויך מעגליך אז אונקלס איז נישט מחולק מיט'ן ספרי, נאר אונקלס שרייבט דער מיינונג פון'ם פסוק און נישט די מונדליכע אפטייטש, ואכמ"ל.)\nאזוי אדער אזוי, אויף ביידע פון די צוויי פשטים איז שווער א פשוט'ע קשיא. אויב ארמי אובד אבי מיינט לבן'ן, וואס איז פשט אין פסוק – ארמי אבד אבי, וירד מצרימה? צו דען איז יעקב געגאנגען קיין מצרים וויבאלד לבן האט אים געוואלט אויס'הרג'ענען? וואס איז די שייכות פון ארמי אבד אבי צו וירד מצרימה און ויגר שם? פאר רש"י הקדוש האט אויך געשטערט די קשיא, און רש"י פרובירט דאס אביסל צו פארגלעטן. אט איז וואס רש"י שרייבט:\nארמי אבד אבי - מזכיר חסדי המקום ארמי אובד אבי, לבן בקש לעקור את הכל, כשרדף אחר יעקב. ובשביל שחשב לעשות, חשב לו המקום כאלו עשה, שאומות העולם חושב להם הקב"ה מחשבה [רעה] כמעשה. וירד מצרימה - ועוד אחרים באו עלינו לכלותנו, שאחרי זאת ירד יעקב למצרים:\nדער פסוק דערמאנט די לויב פון ג-ט "ארמי אובד אבי", לבן האט געוואלט אלעס פארניכטן ווען ער האט נאכגעיאגט יעקב, און וויבאלד ער האט געוואלט האט ג-ט עס גערעכנט ווי ער וואלט עס טאקע געטון, וויבאלד פאר די פעלקער פון די וועלט רעכנט זיי ג-ט ב"ה א שלעכטע געדאנק ווי א טאט. און – נאך אנדערע זענען געקומען מיט א פלאן אונז צו פארניכטען און דערנאך – יעקב איז אראפ קיין מצרים.\nדער דוחק איז שטארק מערקבאר.\nדער פעלד פון דקדוק איז אין די צייטן פון חז"ל און די פריע גאונים בכלל נישט געווען בייארבעט. נישט אז זיי האבן נישט געשריבן און גערעדט על פי דקדוק, נאר עס איז פשוט געווען פון אונטער'ן באוואוסטזיין, אן קיין באוואוסטזיניגע כללים און יוצאים-מן-הכללים. די ערשטע צו עוסק זיין אין דקדוק זענען געווען די בעלי המסורה, דער באקאנטסטער פון זיי איז בן אשר וועמען'ס מסורה מיר האבן אנגענומען. ווי א דור שפעטער איז אלץ מער דער פעלד געווארן ברייטער און קלארער. עס איז דערפאר פארשטענדליך אז פאר די ראשונים איז דקדוק געווען א "מאדערנער" מיטל מיט וועלכע זיי האבן זיך באנוצט צו מפרש זיין די תורה.\nדריי ראשונים, רבינו אברהם אבן עזרא, רבינו שמואל בן מאיר (רשב"ם) און רבינו דוד קמחי (רד"ק) האבן זיך באנוצט מיט די מאדערנע כלים אין זייער צייט מפרש זיין די פסוק אנדערש ווי חז"ל האבן מפרש געווען.\nרשב"ם, כדרכו, איז קורץ אין שארף:\nאבי אברהם ארמי היה, אובד וגולה מארץ ארם\nמיין טאטע אברהם איז געווען אן אראמישער, א פארוואגעלטער און א פארוואנדערטער פון לאנד ארם.\nדער רשב"ם'ס פשט איז אביסל אומפארשטענדליך פארוואס ער זאגט אז ארמי מיינט אברהם און אזוי אויך וואס איז די קשר מיט די המשך פון'ם פסוק – וירד מצרימה – וואס מיינט לכאורה יעקב'ן.\nאבן עזרא און רד"ק זאגן ביידע ענליך. אבן עזרא שרייבט זיין פשט אויף'ן פלאץ:\nאובד אבי - מלת אובד מהפעלים שאינם יוצאים, ואילו היה ארמי על לבן, היה הכתוב אומר מאביד או מאבד. ועוד, מה טעם לאמר 'לבן בקש להאביד אבי', וירד מצרימה? ולבן לא סבב לרדת אל מצרים. והקרוב, שארמי הוא יעקב.\nדי ווארט "אובד" איז נישט קיין פועל יוצא [נאר א פועל עומד]. (א פועל יוצא מיינט א transitive verb און א פועל עומד – אן intransitive verb. א טראנזעטיוו ווערב מיינט א ווערב וואס באדארף נאך א שם דבר – noun --נאך זיך כדי צו פארענדיגן דעם זאץ לדוגמא: "יעקב שלאגט" איז נישט קיין פארענדיגטער זאץ. מען מוז צולייגן די נאמען פון דעם געשלאגענער עס זאל זיין פארענדיגט און דערפאר איז "שלאגט" א פועל יוצא - טראנזעטיוו ווערב. אבער "יעקב זיצט" איז א פארענדיגטער זאץ, און דערפאר איז זיצט א פועל עומד – אינטראנזעטיוו ווערב.) אויב דער ווארט "ארמי" מיינט לבן'ן, וואלט דער פסוק געדארפט שרייבן [א פועל יוצא ווי] "מאביד" אדער "מאבד". אזוי אויך איז שווער, וואס האט פשט צו זאגן "לבן האט געוואלט פארניכטן מיין טאטע'ן, און מיין טאטע איז אראפ קיין מצרים", ווען לבן איז בכלל נישט דער וואס האט פאראורזאכט פאר יעקב אראפצוגיין קיין מצרים. עס לייגט זיך מער אויף'ן שכל אז "ארמי" איז יעקב.\nלויט דעם אבן עזרא'ס פשט טייטשט ארמי אובד אבי: אן אראמישער וואנדערער איז מיין טאטע [יעקב] געווען, און ער איז אראפ קיין מצרים. דער רד"ק (ספר השרשים ערך אבד) שרייבט ענליך:\nאבד... והוא בודד כשהוא מן הקל כי פירוש פסוק "ארמי אבד אבי", יעקב אבי היא אובד, וקראו ארמי לפי שגר בארם ושם היה אובד.\nדער ווארט אבד איז אן אפגעזונדערטער (ד.מ. א פועל עומד) ווען עס איז געשריבן אין א בניין קל (ד.מ. נאר די דריי אותיות פון'ם שורש, אן קיין צוגעלייגטע אותיות), און דער טיישט פון דעם פסוק "ארמי אבד אבי" איז אז יעקב מיין טאטע איז געווען א פארלוירענער (ווי מען זאגט היינט, א שלעפער) און דער פסוק רופט אים אראמישער וויבאלד ער האט געוואוינט אין ארם און דארט איז ער געווען א פארלוירענער.\nאין רוב נישט-יידישע איבערזעצונגען פון די תורה ווערט היינט "אובד" פארטייטשט "וואנדערער". עס איז נישט אינגאנצן זיכער צו דאס איז טאקע דער ריכטיגער פשט, עס איז מעגליך אז רד"ק איז גערעכט און עס מיינט יא פארלוירענער. אבער על פי כללי הדקדוק איז דער ספרי'ס פשט נישט על פי פשוטו נאר על פי מדרשו.\nזיך רעגיסטרירט: זונטאג יולי 07, 2013 7:59 pm\nגעפינט זיך: אלכסנדריה, מצרים\nדורך ונבנתה העיר » דאנערשטאג אוגוסט 22, 2013 4:30 pm\nזייער שיין, פילון.\nפילון האט געשריבן:\nאזוי אדער אזוי, אויף ביידע פון די צוויי פשטים איז שווער א פשוט'ע קשיא. אויב ארמי אובד אבי מיינט לבן'ן, וואס איז פשט אין פסוק – ארמי אבד אבי, וירד מצרימה?\nאין שלה"ק שטייט, טאקע נישט אלס פשוט פשט, אז וירד מצרימה גייט אויך אויף לבן וואס איז געווען איינער פון די יועצי פרעה, און עס איז געווען אנוס ע"פ הדיבור ווייל געווענדליך איז נישט דא גלגול ביי גויים.\nדורך לבונה זכה » פרייטאג אוגוסט 23, 2013 12:19 am\n"ארמי אובד-דער פארפאלענער ארמי" איז לכאורה נישט קיין transitive און נישט קיין intransitive verb. ס'איז אן adjective. די JPS Tanakh טייטשט "My father was a fugitive Aramean."\nדורך פילון » פרייטאג אוגוסט 23, 2013 12:56 am\nר' @לבונה זכה ביזט לכאורה גערעכט, איך האב א טעות געהאט אין'ם אבן עזרא. מיין טעות איז געווען וויבאלד רד"ק שרייבט אז עס איז א "בודד" וואס כ'האב פארשטאנען אז דאס מיינט פועל עומד, און נישט תואר. איבערטראכטענדיג דאס, קומט מיר אויס אז "אן אראמישער וואנדערער" איז זיכער א תואר (adjective) אבער "א וואנדערדיגער ארמי" איז מעגליך יא א פועל, ניין?\nדורך לבונה זכה » פרייטאג אוגוסט 23, 2013 9:59 am\n"a wandering.... א וואנדעריגער...." איז דאכט זיך לויט היינטיגע כללים אויך אן adjective. אבער ס'מעגליך אז די ראשונים האבן אנגערופן געוויסע טערמינען אנדערש ווי היינט.\nדורך לבונה זכה » זונטאג אוגוסט 25, 2013 6:29 pm\nס'איז אן אלטע דעבאטע פארוואס דער פירוש פון רש"י איז אזוי שטארק אויפגעכאפט געווארן צווישן אידן, מער ווי אנדערע, ווצב"ש אבן עזרא, רשב"ם, רמב"ן, חזקוני, וועלכע זענען אפטמאל מער מקיף'דיג אדער מער צום פשוט'ן פשט. איינס פון די אנגענומענע סיבות איז: רשי"ס מיזוג פון פשט, דרש, און געקליבענע אגדות חז"ל, פרעזענטירט אין א ליבליכן, פאלקסטימלעכן פארמאט, וואס ווארעמט דאס הארץ און באלייכט די נשמה.\nאין די וואכעדיגע סדרה איז דאס גאנץ בולט. אתם נצבים קומט באלד נאך די מאוים'דיגע קללות פון פרשת כי תבוא. ס'דערמאנט ווי א ליטוואק האט זיך אמאל אויסגעדריקט: איז די תוכחה בלויז א מאסל (משל), נו... , איז דאס א סטראסונקע, אויכעט נו... נאר אויב איז דאס אויף אן אמת, איז עס אן אכזריות סאין כמוהו...\nפרשת אתם נצבים לאזט נישט נאך פון די שרעקליכע תוכחות. כִּי אָז יֶעְשַׁן אַף יְה' וְקִנְאָתוֹ בָּאִישׁ הַהוּא וְרָבְצָה בּוֹ כָּל הָאָלָה הַכְּתוּבָה בַּסֵּפֶר הַזֶּה וּמָחָה יְה' אֶת שְׁמוֹ מִתַּחַת הַשָּׁמָיִם... גָּפְרִית וָמֶלַח שְׂרֵפָה כָל אַרְצָהּ לֹא תִזָּרַע וְלֹא תַצְמִחַ וְלֹא יַעֲלֶה בָהּ כָּל עֵשֶׂב כְּמַהְפֵּכַת סְדֹם וַעֲמֹרָה אַדְמָה וּצְבוֹיִם אֲשֶׁר הָפַךְ יְה' בְּאַפּוֹ וּבַחֲמָתוֹ.\nקומט צוגיין רש"י, און ווי א ליבלעכער זיידע גלעט און צערטלט: למה נסמכה פרשת אתם נצבים לקללות, לפי ששמעו ישראל מאה קללות חסר שתים חוץ ממ"ט שבת"כ הוריקו פניהם ואמרו מי יוכל לעמוד באלו, התחיל משה לפייסם אתם נצבים היום, הרבה הכעסתם למקום ולא עשה אתכם כלייה והרי אתם קיימים לפניו. אדער די נעקסטע רש"י: היום - כיום הזה שהוא קיים והוא מאפיל ומאיר כך האיר לכם וכך עתיד להאיר לכם, והקללות והיסורין מקיימין אתכם ומציבין אתכם לפניו ואף הפרשה שלמעלה מזו פיוסין הם אתם ראיתם את כל וגו'\nווייטער אין די פרשה (דברים פרק ל - אט די גאנצע פרשה ברענגט מיר טרערן אין די אויגן יעדעס מאל איך הער עס פון בעל קורא) שטייט: ושָׁב יְה' אֱלֹהֶיךָ אֶת שְׁבוּתְךָ וְרִחֲמֶךָ וְשָׁב וְקִבֶּצְךָ מִכָּל הָעַמִּים אֲשֶׁר הֱפִיצְךָ יְה' אֱלֹהֶיךָ שָׁמָּה. ברענגט רש"י, באזירט אויף אן אגדת חז"ל פון מס' מגילה כט. - היה לו לכתוב והשיב את שבותך, רבותינו למדו מכאן כביכול שהשכינה שרויה עם ישראל בצרת גלותם, וכשנגאלין הכתיב גאולה לעצמו שהוא ישוב עמהם, ועוד י"ל שגדול יום קבוץ גליות ובקושי כאילו הוא עצמו צריך להיות אוחז בידיו ממש איש איש ממקומו כענין שנאמר ואתם תלקטו לאחד אחד בני ישראל, ואף בגליות שאר האומות מצינו כן ושבתי את שבות בני עמון.\nאט די רש"י איז נוקב ויורד עד התהום. ס'איז באזירט אויף דעם קאנצעפט פון "עמו אנכי בצרה." שטעלט אייך פאר וואס די רש"י האט געמיינט פאר די גע'רודפ'טע אידן פון מיטלאלטער. וויפול חיזוק און האפענונג האבן די אידן געטראפן אין די ווערטער.\nדער קאנצעפט פון "עמו אנכי בצרה" איז ווי א לייטמאטיוו ביי מערערע פון די מיטלאלטע פייטנים. דער באקאנטער פיוט וועלכעס מ'זאגט יעדן טאג ביי די הושענות, " כהושעת אלים בלוד עמך," איז אינגאנצען געבויט אויף דעם. ווי אויך דאס שבת'דיגע פזמון "ברוך ה' יום יום," פארפאסט דורך ר' שמעון הגדול, פון די חכמי אשכנז בדור שלפני רש"י, איז באזירט אויף דעם. דער אויספיר פון דעם פיוט, וועלכעס ווערט געווענליך געזינגען ביי שלוש-סעודות, ענדיגט זיך אויך מיט דעם דרש פונעם אויבן-דערמאנטן פסוק, "והשיב לא נאמר, כי אם ושב וקבץ."\nאגב, ס'גרילצט מיר אין די אויערן יעדעס מאל איך הער דעם פארגרייזטן נוסח "ישיב" לא נאמר, וועלכעס איז אריינגעפאלן אין אסאך סידורים, און גדולים וטובים זאגן נאך. קודם, די גירסא אין רש"י און אין די גמרא מגילה כט איז "והשיב." דערנאך, חזרנו על כל המקרא ולא מצאנו אז א לשון פועל (verb) בהתחלת הפסוק זאל געשריבן ווערן אן א ויו, אשטייגער ויאמר, וידבר, ויקם, וימלוך... הגם, לויט איינע פון די גירסאות אין מחזור ויטרי שטייט "ישיב," איז ווי באקאנט דער מחזור ויטרי איבערגעשריבן געווארן צענדליגער מאל דורך פארשידענע קהילות, און ס'האט זיך אריינגעכאפט טעותים דורך די מעתיקים.\nדורך פילון » מאנטאג אוגוסט 26, 2013 3:02 pm\nזייער שיין ר' לבונה זכה. עס איז אינטערעסאנט צוצולייגן וועגן דעם פארגרייזטן "ישיב לא נאמר" אז ביי א טייל חסידות'ער זינגט מען ביי שלש סעודות "ישיב לא נאמר, והשיב לא נאמר" וכדי בזיון וקצף.\nדורך פילון » מאנטאג אוגוסט 26, 2013 3:07 pm\nמיר זענען אלע באקאנט מיט דעם אכט'ן אני מאמין, מיסודו פון'ם הייליג'ן רמב"ם אין פירוש המשניות. אין'ם אכט'ן אני מאמין זאגן מיר: אני מאמין באמונה שלימה שכל התורה המצויה עתה בידינו היא הנתונה למשה רבינו ע"ה. ווי דאס מיינט בפשטות, האט משה באקומען אויף'ן בארג סיני אקוראט די זעלבע תורה וואס מיר האבן, אריינגערעכנט די ווערטער און אפילו די אותיות!\nאבער אין אמת'ן איז דאס נישט ריכטיג. נישט דא איז דאס פלאץ דורכצוגיין דאס גאנצע היסטאריע פון אונזער מסורה, אבער אויף'ן שפיץ גאפל וועל איך אדורכגיין אפאר מראי מקומות ווי מ'זעט באשיינפערליך אז עס איז דא גאנץ אסאך ווערטער וואס האבן אפאר מסורות. די סיבה דערפאר איז ווייל כאטש ווי באקאנט האבן מיר אנגענומען די נוסח פון די בן אשר משפחה וועלכע זענען געווען אקטיווע בעלי מסורה, זענען אבער אויך פארהאן אפאר אנדערע נוסחאות פון אנדערע בעלי מסורה, א ביישפיל ווי די נוסח פון די בן נפתלי משפחה.\nאין מדרש ווערט געברענגט אז אין ר' מאיר'ס ספר תורה איז געשטאנען אנשטאט "והנה טוב מאד", "והנה טוב מות"; און אנשטאט "כתנות עור" איז געשטאנען "כתנות עור". על פי פשטן של דברים זענען דאס געווען טעות'דיגע גירסאות וואס זענען אריינגעפאלן אין זיין ספר תורה. און ר' מאיר איז נישט געווען דער איינציגסטער. דער גרויסער גאון און צדיק ר' עקיבא אייגער זצ"ל האט אויף'ן גליון אין מסכת שבת דף נה, ב אראפגעשריבן א ליסטע פון מקורות אין חז"ל ווי חז"ל האבן געהאט אן אנדערע מסורה ווי מיר האבן.\nדאס איז די סיבה פארוואס דער הייליגער רשב"א שרייבט אין א תשובה אז ווען די פסוקים וואס זענען אנדערש אין חז"ל ווערן גענוצט פאר דרשות, דארף'ן מיר טויש'ן אונזער נוסח צו חז"ל'ס נוסח. למעשה איז רשב"א'ס פסק נישט אנגענומען געווארן אין כלל ישראל, נאר מיר פירן זיך לויט'ן רמב"ם וואס האט גענצליך אנגענומען בן אשר'ס נוסח אפילו ווען אין חז"ל איז משמע אז זיי האבן געהאט אן אנדערע נוסח.\nעס איז קלאר, לויט די מקורות וואס איך האב געברענגט, אז די נוסח וואס מיר האבן איז נישט "די" נוסח בה"א הידועה, נאר "א" נוסח, איינער פון די פאר נוסחאות וואס זענען געווען, און דעם ענדגילטיג'ן פאראייניגט'ן נוסח האבן מיר בעיקר צו פארדאנקן דעם רמב"ם וואס האט ענדגילטיג אנגענומען בן אשר'ס נוסח להלכה.\nעס איז נאך די הקדמה וואס איך ערלויב זיך צו שרייבן די פאלגענדע ווערער אויף'ן ערשטן פסוק פון פרשת וילך. דער פסוק איז ממש א פלא, נישט צום פארשטיין:\nאון משה איז געגאנגען און גערעדט די דאזיגע רייד צו גאנץ ישראל\nווי איז ער געגענגען? און פון וועלכע רייד רעדט מען דא? אויב רעדט מען פון דאס וואס ער האט נארוואס פארענדיגט צו זאגן, קען דאך נישט זיין ווייל אויף דעם שטייט שוין אין אנהייב פון זיין דרשה (דברים כט, א) "וַיִּקְרָא מֹשֶׁה אֶל כָּל יִשְׂרָאֵל וַיֹּאמֶר אֲלֵהֶם". און אויב רעדט מען פון די נאכפאלגענדע ווערטער פארוואס דארף די פסוק איבער'חזר'ן (פסוק ב) "וַיֹּאמֶר אֲלֵהֶם", אנשטאט פארענדיגן פסוק א מיט "לאמר" אזוי ווי די שטייגער איז?\nאלע מפרשים פלאגן זיך שוין מסביר צו זיין דעם פסוק זה בכה וזה בכה. איך וועל בלויז צוברענגן דא רמב"ן'ס פשט און ספורנו'ס פשט. רמב"ן שרייבט:\nוילך משה - כאשר השלים כל דבריו אז הלכו כל הנצבים לפניו והטף והנשים איש לאהליו.\nאון משה איז אוועקגעגאנגען, נאך ווען ער האט געענדיגט רעדן, און דאן זענען אלע צוהערערס און די פרויען און קינדער אוועקגעגאנגען, יעדער צו זיין געצעלט.\nספורנו זאגט אנדערש:\nשאחר שהשלים עניני כריתת הברית התעורר לנחם את ישראל על מיתתו.\nנאך וואס משה האט פארענדיגט צו רעדן איבער שליסן א בונד (מיט ג-ט), האט ער באשלאסן צו בארואיגן די אידן איבער זיין טויט.\nדאס זענען צוויי אנדערע פשטים, אבער עס איז מערקעוודיג אז ביידע זענען מסביר וילך משה אז דאס צייגט אויף משה'ס פארענדיגן זיינע פריערדיגע ווערטער. ביידע – סיי רמב"ן און נאך שטערקער ספורנו ברענגן ארויס די נקודה אז די פסוק "וילך משה" וכו' דינט אנצוצייכענען אז משה האט פארענדיגט איין דרשה און דערנאך אנגעהויבן א צווייטע.\nאין די גריכישע איבערזעצונג פון די תורה (באקאנט אלס תרגום השבעים, אבער עס איז לכאורה נאר באזירט אויף'ן תרגום השבעים), וואס ווערט גערופן אין ענגליש Septuagint, ווערט די פסוק איבערגעטייטשט אזוי:\nκαι συνετελέσεν μωυσῆς λαλῶν πάντας τοὺς λόγους τούτους πρὸς πάντας υἱοὺς ᾿ισραήλ\nאון משה האט געענדיגט רעדן די אלע רייד צו גאנץ ישראל.\nווען עס קומט צו איבערזעצונגען קען מען געווענליך נישט וויסן צו דאס איז א מונדליכע איבערזעצונג אדער דער איבערזעצער האט גענומען די פרייהייט איבערצוזעצן לויט דעם באדייט פון'ם פסוק. אבער אין דעם פאל איז גאנץ קלאר אז דער איבערזעצער האט געהאט פאר זיך דעם נוסח אזוי:\nאון משה האט געענדיגט צו רעדן די אלע רייד צו גאנץ ישראל.\nעס איז נאך מער מערקעוודיג אז בלויז איין קאפיטעל שפעטער טרעפן מיר גענוי אט דעם נוסח (דברים לב, מה-מו):\nוַיְכַל מֹשֶׁה לְדַבֵּר אֶת כָּל הַדְּבָרִים הָאֵלֶּה אֶל כָּל יִשְׂרָאֵל: וַיֹּאמֶר אֲלֵהֶם...\nעס איז לויט דעם דא א שטארקע צד אז אן אלטערנאטיווע נוסח האט עקזעסטירט וואס דארט איז געשטאנען "ויכל משה לדבר את כל הדברים" אנשטאט "וילך משה וידבר את הדברים". עס איז מעגליך אז די נוסח פון ויכל איז דער אריגינעלער נוסח און עס קען אויך זיין אז די אריגינעלע נוסח איז באמת ווי אונזער (בן אשר'ס) מסורה, נאר א סופר האט שפעטער מדעת עצמו געטוישט און די געטוישטע נוסח האט דער בעל תרגום השבעים געהאט.\nלויט דעם נוסח איז פארענטפערט די פסוק און עס שטימט ממש כמין חומר, גענוי ווי עס שטימט שפעטער און קאפיטעל לב פסוק מה. די שאלה איז נאר אלץ געווען ווי פארלעסליך איז דער תרגום השבעים, ווען עס איז דאך נאר אן איבערזעצונג און מיר האבן נישט דעם אריגינעל.\nיעדער איינער איז באקאנט מיט די אנטדעקונגען וואס מען האט געמאכט אין היילן אין די געגנט פון ים המלח, וואו מען האט געטראפן פיל מיט ספרים און מגילות וואס האבן באלאנגט צו אן אור אלטע יידישע סעקטע וואס האט געוואוינט דארט. פון די תורה האט מען נאר געטראפן קליינע צוריסענע שטיקלעך. עס איז זייער אינטערעסאנט אז פונקט די שטיקל פון פרשת וילך האט איבערגעלעבט, און נישט מער און נישט ווייניגער נאר עס טוט באשטעטיגן אז עס האט עקזעסטירט אן אור אלטער נוסח פון ויכל משה לדבר את כל הדברים האלה. (די מגילה ווערט באצייכנט 1QDeutB).\nThe Dead Sea Scrolls - B-285144.png (175.64 KiB) געזען געווארן 3250 מאל\nדורך שמערל » מאנטאג אוגוסט 26, 2013 7:35 pm\nא יישר כח פאר די שיינע מאמרים. אזוי ווי איך בין נישט חושד אז דאס איז אייגנס, (און נאכן מאכן א שנעלען סוירטש אויף גוגל), וואלט שיין געווען אז סזאל זיין בשם אומרו.\nאיך וויל נאר אויסשמועסן איין נקודה וואס די ברענגסט, אז סאיז געווען פארשידענע נסחאות אין די תורה, און באלד וועט מען נאך קומען און פארפירן אז ס'איז כפירה. וויל איך מסביר זיין אז אנדערש ווי די בעלי ביקורת המקרא אז עס איז לכתחילה געווען פארשידענע נסחאות וואס איז שפעטער צאמגעשטעלט געווארן, וואס דאס איז וודאי כפירה ווייל עס לייקענט דאך אין מתן תורה. משא"כ ביקורת נוסח המקרא טענה'ט סך הכל אז במשך השנים "לאנג נאך מתן תורה" איז אריינגעפאלן פארשידענע טעותים, אזאך וואס איז ממה נפשך אמת. ווייל אדער איז לכתחילה געשטאנען "ויכל" און מיר האבן דעם טעות, אדער פארקערט.\nדי שאלה בלייבט נאר אז לכאורה מיזען מיר גלייבן אז אונז האבן דעם ריכטיגן מסורה, מכח דעם אכטן אני מאמין, אדער מיינט נישט דער רמב"ם יעדע אות.\nדורך דעת תורה » מאנטאג אוגוסט 26, 2013 8:12 pm\nס'איז א גמרא מפורשת - מיין איך - אז מען האט געטראפן אין בית המקדש ספרים מיט פארשידענע נוסחאות, און מען האט קובע געווען עיקר ווי רוב נוסחאות.\nדורך יאיר » מאנטאג אוגוסט 26, 2013 8:23 pm\nדעת תורה האט געשריבן: ס'איז א גמרא מפורשת - מיין איך - אז מען האט געטראפן אין בית המקדש ספרים מיט פארשידענע נוסחאות, און מען האט קובע געווען עיקר ווי רוב נוסחאות.\nס'איז א ברייתא אין מסכת סופרים.\nוואס איך וויל אבער פארשטיין, לויט ווי עס ווערט גע'פסק'נט אין שו"ע אז אויב מען טרעפט א טעות אין חסירות און יתירות איז די ספר תורה נישט פסול וויבאלד אנן לא בקיאין, פארוואס ווען מ'טרעפט אן אנדער מינדערוויכטיגע טעות ווערט עס פסול, לויט ווי מיר ווייסן איז דאך אין דעם גוף הנוסח אליין אויך פארהאן טעותים. ואולי משום דאז אין לדבר סוף.\nדורך פילון » מאנטאג אוגוסט 26, 2013 9:04 pm\nר' שמערל גארנישט איז נישט אייגן'ס, און איך וואלט טאקע זיך געדארפט אנשטרענגן צו שרייבן מקורות מער, אבער על פי רוב איז נישט שייך צו זאגן בשם אומרו וויבאלד איך אליין געדענק נישט ווער דער אומר איז געווען. דער ערשטער דבר תורה, בנוגע קיפסו האב איך אריגינעל געזען אויף דוב בער'ס בלאג אבער כ'האב עס שפעטער געליינט אין איין'ס פון ראבערט אלטער'ס ביכער און ער האט עס אויך מצטט געווען פון איינעם אנדערש און איך געדענק שוין נישט פון וועם. דער צווייטער נקודה פון בית מרזח האב איך געזען (א לענגערע צייט צוריק) אין מערערע פלעצער וואס כ'געדענק שוין נישט וואו, בעיקר אין א בוך וואס איז מלקט פיל מקורות איבער בית מרזח, נאר היות דער בוך איז שוין נישט תחת ידי האב איך נישט געשריבן קיין מקורות. די צווייטע דבר תורה איבער ארמי אובד אבי איז דברים פשוטים ומפורסמים, כ'האב נאר געשריבן דערוועגן וויבאלד יאיר האט עס דערמאנט. די זעלבע איז מיט וילך/ויכל, כ'האב עס געזען שוין א לאנגע צייט צוריק און כ'האב נישט געדענקט וואו. יעצט אז דו זאגסט האב איך עס טאקע גע'גוגל'ט און כ'זע עס לכה"פ אין צוויי פלעצער, אין עציון'ס בלאג און אין מט"ח'ס בלאג פון מנחם הרן. זייער מעגליך אז עס איז מנחם הרן'ס חידוש אבער כ'גלייב אז פריערדיגע פון אים רעדן שוין פון דעם.\nר' דעת תורה און ר' יאיר, יישר כחכם פאר'ן אנצייכענען דעם בריתא אין מס' סופרים. כ'האב עס אינזין געהאט ביים אנהייבן שרייבן דעם דבר תורה אבער ס'איז מיר ארויס פון קאפ. אט איז די בריתא וויאזוי עס ווערט געברענגט אין ירושלמי מסכת תענית פרק ד הלכה ב:\nשלשה ספרים מצאו בעזרה ספר מעוני וספר זעטוטי וספר היא באחד מצאו כתוב מעון אלהי קדם ובשנים כתוב מעונה אלהי קדם וקיימו שנים וביטלו אחד באחד מצאו כתוב וישלח את זעטוטי בני ישראל ובשנים כתוב וישלח את נערי בני ישראל וקיימו שנים וביטלו אחד באחד מצאו כתוב תשע היא ובשנים כתוב אחת עשרה היא וקיימו שנים וביטלו אחד.\nדורך לבונה זכה » מאנטאג אוגוסט 26, 2013 9:29 pm\nדי הבחנה צווישן וילך און ויכל וואס אונזערער חשוב'ער אלעקסאנדערער פילאזאף האט אזוי שיין צושמועסט איז לפע"ד נישט שטארק בולט. ס'זעט מער אויס אז דער ערשטער פסוק פון די פרשה איז א נאטורליכע דערעפענונג סטעיטמעמט פאר די קורצע עטליכע פסוקים וועלכע פאלגן נאך, איידער ווי א closing statement פאר די פריערדיגע פרשה: בֶּן מֵאָה וְעֶשְׂרִים שָׁנָה אָנֹכִי הַיּוֹם לֹא אוּכַל עוֹד לָצֵאת וְלָבוֹא וַיהֹ' אָמַר אֵלַי לֹא תַעֲבֹר אֶת הַיַּרְדֵּן הַזֶּה. יְהֹ' אֱלֹהֶיךָ הוּא עֹבֵר לְפָנֶיךָ הוּא יַשְׁמִיד אֶת הַגּוֹיִם הָאֵלֶּה מִלְּפָנֶיךָ וִירִשְׁתָּם יְהוֹשֻׁעַ הוּא עֹבֵר לְפָנֶיךָ כַּאֲשֶׁר דִּבֶּר יְהֹ'. ס'איז טאקע בלויז עטליכע פסוקים, אבער ס'איז נאך אלס א self-contained פרשה.\nאיבערן ווארט "וילך" זעלבסט, אז מעגליך אזוי ווי שד"ל טייטשט, אז ס'מיינט נישט "גיין." ער ברענגט עטליכע דגמאות: וילך הלוך וגדל (בראשית כו:יג), ויהי קול השופר הולך וחזק (שמות יט:יט),\nדורך יאיר » מאנטאג אוגוסט 26, 2013 9:32 pm\nלבונה זכה האט געשריבן: די הבחנה צווישן וילך און ויכל וואס אונזערער חשוב'ער אלעקסאנדערער פילאזאף האט אזוי שיין צושמועסט איז לפע"ד נישט שטארק בולט. ס'זעט מער אויס אז דער ערשטער פסוק פון די פרשה איז א נאטורליכע דערעפענונג סטעיטמעמט פאר די קורצע עטליכע פסוקים וועלכע פאלגן נאך, איידער ווי א closing statement פאר די פריערדיגע פרשה: בֶּן מֵאָה וְעֶשְׂרִים שָׁנָה אָנֹכִי הַיּוֹם לֹא אוּכַל עוֹד לָצֵאת וְלָבוֹא וַיהֹ' אָמַר אֵלַי לֹא תַעֲבֹר אֶת הַיַּרְדֵּן הַזֶּה. יְהֹ' אֱלֹהֶיךָ הוּא עֹבֵר לְפָנֶיךָ הוּא יַשְׁמִיד אֶת הַגּוֹיִם הָאֵלֶּה מִלְּפָנֶיךָ וִירִשְׁתָּם יְהוֹשֻׁעַ הוּא עֹבֵר לְפָנֶיךָ כַּאֲשֶׁר דִּבֶּר יְהֹ'. ס'איז טאקע בלויז עטליכע פסוקים, אבער ס'איז נאך אלס א self-contained פרשה.\nדער פראבלעם איז נישט אז עס הייבט זיך אן א נייע פרשה מיט אזא קורצער סטעיטמענט, דער פראבלעם איז אז דער "וילך" קומט נישט דא אריין וויבאלד ער שטייט דאך יעצט פארנט פון די אידן.\nדורך נהורא נפישא » מאנטאג אוגוסט 26, 2013 9:42 pm\nסאיז אינטערסאנט אנצומערקן אז מיר נעמן אן ווי די מסורה אקעגן חז"ל סיי מיט חסרות ויתרות (אזוי ווי דער אלכסנדרי האט צוגעברענגט רעק"א סאיז באקאנט די גמ' קידושין ל. איבער די מנין פון פסוקים און אותיות וואס שטימט אינגאנצן נישט מיט די מסורה) סיי מיט חלוקת הפרשיות (תהילים האט לויט חז"ל קנ"ז פרשיות,די קאפיטלן און אנדערע ספרים פון תנ"ך זענען פון עפעס א כומר) אזוי אויך די קריין וכתיבין אזוי אויך דאס דאפלען דעם פסוך און איכה קהלת ירמיהו מלאכי כדי לסיים בדבר טוב דאס איז נאר לויט די מסורה אויך א טייל פון די הפטורת וואס חז"ל שטעלן צו צום קריאה פון ימים טובים פירן מיר זיך ווי די מסכת סופרים\nדורך לבונה זכה » מאנטאג אוגוסט 26, 2013 9:45 pm\nשמערל האט געשריבן: א יישר כח פאר די שיינע מאמרים. אזוי ווי איך בין נישט חושד אז דאס איז אייגנס, (און נאכן מאכן א שנעלען סוירטש אויף גוגל), וואלט שיין געווען אז סזאל זיין בשם אומרו.\nס'איז נישט אזוי פשוט ווי אזוי די פריערדיגע האבן זיך באצויגן צו ביקורת נוסח המקרא. אוריאל סימון אין זיין ווערק "אזן מלין תבחן" אויפן אבן עזרא, ווייזט אן אז דער אבן עזרא (יא, דער מבקר המקרא, אבן עזרא) איז געווען זייער הארב איבערן משנה זיין דעם נוסח. דער רד"ק און דער רשב"ם, און אפילו רש"י, זענען געווען מער אפן דערצו. ער געט אן א מעגליכע סיבה, ווייל דער אבן עזרא שטאמט פון די מוסעלמענער חלק פון שפאניע, און די מוסעלמענער האבן נישט אנגענומען די אידישע ווערסיע פון די תורה, איז ער געווען זייער עמפונדליך צו פארטיידיגן אונזער נוסח המסורה.\nדורך לבונה זכה » מאנטאג אוגוסט 26, 2013 9:53 pm\nלויט ווי איך האב געברענגט פון שד"ל, איז וילך לאו דוקא גיין. אשטייגער ווי די זאלסט זאגן, זיצענדיג אויפן בענקל, "איך גיי מיך יעצט אפרוען," הגם די פלאנסט זיך ניטאמאל אויפצושטעלן.\nדורך נהורא נפישא » מאנטאג אוגוסט 26, 2013 9:54 pm\nיא אויף אבן נאג'ח שרייבט ער אז זיינע ספרים זענען ראוי לשרפה וויבאלד אבן נאג'ח שרייבט אז ס'איז פאראן מערערע גרייזן וואס די סופרים האבן געמאכט וואס מ'דארף זיי ערזעצן און פאררעכטן.\nדורך לבונה זכה » מאנטאג אוגוסט 26, 2013 10:00 pm\nאפגעזען פון מיין באמערקונג איבער וילך...ויכל, האט פילון שטארקע ראיות לשיטתו, נעמליך, די מגילות ים המלח און דער תרגום השבעים.\nדורך יאיר » מאנטאג אוגוסט 26, 2013 10:04 pm\nלבונה זכה האט געשריבן: אפגעזען פון מיין באמערקונג איבער וילך...ויכל, האט פילון שטארקע ראיות לשיטתו, נעמליך, די מגילות ים המלח און דער תרגום השבעים.\nאבער דאס איז נאר בצירוף מיט דעם אז ויכל איז פיל מער מסתבר און געשמאקער ווי וילך. משום איזה סיבה הערט זיך שד"ל'ס מהלך (no pun intended) ווי א טיפישע אפאלאגעטיק.\nדורך קאווע טרינקער » מאנטאג אוגוסט 26, 2013 10:04 pm\nפילון האט געשריבן: מיר זענען אלע באקאנט מיט דעם אכט'ן אני מאמין, מיסודו פון'ם הייליג'ן רמב"ם אין פירוש המשניות. אין'ם אכט'ן אני מאמין זאגן מיר: אני מאמין באמונה שלימה שכל התורה המצויה עתה בידינו היא הנתונה למשה רבינו ע"ה. ווי דאס מיינט בפשטות, האט משה באקומען אויף'ן בארג סיני אקוראט די זעלבע תורה וואס מיר האבן, אריינגערעכנט די ווערטער און אפילו די אותיות!\nאבער אין אמת'ן איז דאס נישט ריכטיג.\nלייג נישט אריין אינעם רמב"ם נייע אמונה'ס. כאילו "כל התורה המצויה בידינו" מיינט חסירות יתירות אדער עטליכע גירסאות פון פארשידענע כתבי יד.\nדאס איז בכלל. און בפרט, מהיכי תיתי אז א "נייע געטראפענע" כתב יד האט מער כובד ווי די אור אלטע אנגענומענע כתב יד? אפשר האט יענער, מדעת עצמו, געטוישט טאקע צוליב דעם ווייל ס'איז אים שווער געווען דעם נוסח "וילך וידבר". איך האב גראדע הנאה פון די סארט שמוסען, אבער נאר ל"אמירן בעלמא", ס'איז אינטערסאנט צו הערן. אבער נישט אויף צו מערר זיין אויף די אמונה אין אונזער תורה.


טשיינאַ אינטערנאַציאָנאַלע מאַשין מכשירים & ויסשטעלונג מכשירים (CIMES) (2020 אויגוסט 17-21)\nFrom August 17, 2020 09:00 until August 21, 2020 18:00\nקאַטעגאָריעס: מכשירים & עקוויפּמענץ, מאָולדז & דיעס\nטאַגס: Automation Robots, היץ טרעאַטמענט, קנק מאַשין טול, מעטאַלווערקינג מאַשינערי, שייַכעס, Gears, מעטאַל קאַטינג מאַשין טול, מעאַסורינג און קאַטינג ייַנאָרדענונג, מאַשין געצייַג אַקסעססאָריעס\nטשיינאַ אינטערנאַציאָנאַלער מאַשין געצייַג & מכשירים עקסהיביטיאָן\nCIMES (טשיינאַ אינטערנאַציאָנאַלע מאַשין מכשירים & ויסשטעלונג מכשירים) איז די ביגאַסט אינטערנאַציאָנאַלע ויסריכט פֿאַר מכשירים און מכשירים זינט די EMO אין דייַטשלאַנד און IMTS אין טשיקאַגאָ, USA. עס איז געווען פארנומען אין בעידזשינג ביענניאַל זינט קסנומקס, וואָס האט וואַן גרויס טויווע און שטיצן אין ביידע דינער און פרעמד מאַנופאַקטורינג ינדאַסטריז, עקוויפּמענט ניצערס און פרעמד האַנדל סערקיאַליישאַן ענטערפּריסעס. נאָך קימאַט 1992 יאָרן פון 'אַנטוויקלונג, CIMES האט געמאכט ריזיק פּראָגרעס וועגן ינטערנאַשאַנאַליזיישאַן. איבער 30 מאַניאַפאַקטשערערז פון 1,300 לענדער און ראַיאָנען נעמען אָנטייל אין יעדער סעסיע מיט רעפּאָרץ אויף פּלאַץ פון איבער 32 דינער און מעייווער - לייאַם מעדיע. עס איז קיין צווייפל אַז 200 2020th CIMES וועט מאַכן בריליאַנט דערגרייכונגען ווידער. עס איז פּרעדיקטעד אַז עס וועט זיין 15 פּאַרטיסאַפּאַנץ אין 1,500, מיט איבער 2020 וויוערז.\nFocus on the application of 5G in the field of the industrial Internet. מיט דעם צוגאַנג פון די 5G תקופה, 5G האט ווערן אַ זייַל אין די פעלד פון די ינדאַסטריאַל אינטערנעט. דער אָרגאַניזאַטאָר פּלאַנז צו ינוועסטירן הואַוועי, לענאָוואָ, אַליבאַבאַ קלאָוד, פאָקסקאָנן, און אנדערע ענטערפּריסעס, פאָרגע ינדאַסטריאַל אינטערנעט עקסהיביטיאָן זאנע האַנט אין האַנט, און אַרויסווייַזן די אַפּלאַקיישאַן פון די ינדאַסטריאַל אינטערנעט אין פעלד פון ינטעליגענט מערקונג, אַלגעמיין קשר, דיגיטאַל מאָדעלינג, סיימאַלטייניאַס אַנאַליסיס , גענוי קאָנטראָל, און יטעראַטיווע אָפּטימיזאַטיאָן.\nסימעס קסנומקס וועט באַזאָרגן צו דער אַנטוויקלונג גאַנג פון אינטערנאַציאָנאַלער מאַשין געצייַג אינדוסטריע, קלייַבן אַוואַנסירטע טעכנאָלאָגיע פּראָדוקטן פון ענטערפּריסעס, און פירן די נייַ גאַנג פון אינדוסטריע אַנטוויקלונג, פאָרשטעלן זעקס כיילייץ:\nעס פאָוקיסיז אויף די אַפּלאַקיישאַן פון קסנומקסג אין די פעלד פון אינדוסטריעלע אינטערנעט\nגלאבאלע פירער שפּיץ פאָרשטעלן פירער אינדוסטריע\nהויך-אָפטקייַט פּיקס בבס ינטערפּריטיישאַן פון "געמאכט קאַרנאַוואַל"\nאָווערסעאַס בויערס גרופּע צוזאַמען צו שאַפֿן אַנלימאַטאַד געשעפט אַפּערטונאַטיז\nדי ויסגעצייכנט ויסשטעלונג געגנט פירט די גאַנג פון קאַטינג-ברעג טעכנאָלאָגיע\nדי רעגולער עקסהיביטיאָן, פול דינסט צו העלפן יגזיבאַטערז אַריבער די אַנטוויקלונג\nמעטאַל קאַטינג מאַשין געצייַג, מעטאַל פורעמונג מאַשין געצייַג, בויגן מעטאַל פּראַסעסינג עקוויפּמענט, מעטאַל רער פּראַסעסינג עקוויפּמענט, פּראַסעסינג צענטער, טעמפּל מיט מאַשין, עלעקטריק אָנצינדן מאַשין מכשירים, מאַשין געצייַג אַקסעסעריז, אַקסעסעריז, עלעקטריקאַל אַפּפּליאַנסעס, פאַנגקשאַנאַל טיילן און קאַמפּאָונאַנץ, מאַשינערי, מעסטן קיילע, קאַטינג געצייַג, דזשיג, גרייטינג פֿיס, דריי קאָואָרדאַנאַט מעסטן מאַשין, אַברייסיווז, פּינטלעכקייַט מעאַסורעמענט עקוויפּמענט, ווו צו בויען ויסריכט, פאָרגינג עקוויפּמענט, היץ באַהאַנדלונג, וועלדינג און קאַטינג עקוויפּמענט; פלעקסאַבאַל מאַנופאַקטורינג וניץ, קנק סיסטעמען, עמבעדיד סיסטעמען, סערוואָ סיסטעמען, ינזשעניעריע ראָובאַץ, אָלטערנייטינג אָפטקייַט און גיכקייַט קאָנטראָל, סענסער, מאָטאָר, פּראָוגראַמאַבאַל קאָנטראָללער און קסיאַנגפו טעכנאָלאָגיע, עלעקטריקאַל טראַנסמיסיע און קאָנטראָל סיסטעם, מאַקאַניקאַל טראַנסמיסיע, הידראַוליק טראַנסמיסיע און לופט טראַנסמיסיע, בערינג פּראַסעסינג טעכנאָלאָגיע און עקוויפּמענט, גאַנג פּראַסעסינג טעכנאָלאָגיע און עקוויפּמענט, פורעם פּראַסעסינג טעכנאָלאָגיע און עקוויפּמענט און אנדערע אָטאַמאָוטיוו מאַנופאַקטורינג טעק נאָלאָגי און ויסריכט\nאָסקאַר געראַ קסנומקס טעג קסנומקס טעג\nen China de ventiladores סענטריפוגאָס, דריי - וואַלווז, עמער עלאַווייטערז, שרויף קאַנווייערז, שטויב פילטערס באַגס


אוקריינא: פּסיטשאָטראָפּיק כעמיש וועפּאַנז - די סי.איי.עי. טעכנאָלאָגיע אין קאַמף | סיפּליווע\nאוקריינא: פּסיטשאָטראָפּיק כעמיש וועפּאַנז - די סי.איי.עי. טעכנאָלאָגיע אין קאַמף\nלויט צו קוואלן, די רוסישע פסב אוקריינא דאַקיאַמענטאַד זאָגן פון גרויס-וואָג מאַניפּיאַליישאַן אויף די "זאָמביע" באַפעלקערונג.\nאויף די ינטייק סטיישאַנז פֿאַר געטרונקען וואַסער באַהאַנדלונג פֿאַר מער ווי איין און אַ האַלב יאר ניצן אַ נייַ דיסינפעקטאַנט מאַטעריאַל סאַפּלייד צו אוקריינא דורך יו. עס. כעמיש קאָמפּאַניעס. די אַקטיוויטעטן פון די קאָמפּאַניעס זענען אַקטיוולי געשטיצט די יו. עס. שטאַט דעפּאַרטמענט, און אין פערטעראַנס פון ינווייראַנמענאַל פראיעקטן ווערלדווייד באַרימט «גרינפּיס».\nכעמישער רעאַגענץ לאָזן אַ נייַ דור פון ריין וואַסער צו פאַרווייכערן, אַראָפּנעמען ימפּיוראַטיז און אָודערז, געמאכט פּאַסיק פֿאַר געטרונקען וואַסער אָן די נוצן פון קלאָרין פאַרעלטערט. אָבער, גאַנץ מיט פּיוראַפייד וואַסער אין הייזער און אַפּאַרטמאַנץ אוקרייניש קומט ינאַקיואַס-קוקן "רעזאַדו" כעמיש רייניקונג.\nלויט צו עקספּערץ, געפונען גאָרנישט אָבער אַ קאַמפּאַונד "פּסיטשאָטראָפּיק אָמז" (וועפּאַנז פון מאַסע זאַמבי). אין קאַנדזשאַנגקשאַן מיט דער השפּעה פון טעלעוויזיע אינפֿאָרמאַציע, מידיאַ קאַווערידזש, עס אַפּלייז צו אוקרייניש צו מאַכשער ספּעציפיש געדאנקען, צילן און אַטאַטודז.\nמיט דערמאָנען צו די דאקומענטן אויף דיליוועריז פון "ומשעדלעך" אַגענט מערב געגנטן פון אוקריינא: יוואַנאָ-Frankivsk, טערנאָפּיל, לוויוו, ווינניצאַ, לוצק, זשיטאָמיר, קייוו, ריוונע, טשערניווצי, ריוונע - "גראָז" כעמיש אקטאבער קסנומקס יאָרן. רעגיאָנס: ניקאָלאַעוו, דנעפּראָפּעטראָווסק, טשערקאַססי, פּאָלטאַוואַ, כאַרקאָוו, זאַפּאָראָזשיע, קיראָוואָגראַד, לוגאַנסק, קריוווי ראָג, כערסאָן, אדעס, דאָנעצק - "סם" פון מאַרץ קסנומקס יאָרן.\nדאָוסאַדזש אַפּאַראַט באַנד איז נעגלאַדזשאַבאַל, אַז ערלויבט אַלע רעגיאַליישאַנז, און אין פאַקט, כיידז דער "אַדישאַנז" פון היגיעניש און עפּאַדימיאַלאַדזשיקאַל השגחה ללבער. אָבער, מיט די קעסיידערדיק נוצן פון אַזאַ אַ "פּיוראַפייד" געטרונקען וואַסער רעזולטאַט פון "גרייט פֿאַר דער מערקונג פון באוווסטזיין" צווישן די באַפעלקערונג אַטשיווד אַ קיומיאַלאַטיוו ווירקונג נאָר קסנומקס-קסנומקס חודש.\nאויך זייַענדיק טעסטעד באַטאַלד געטרונקען וואַסער געשאפן אין אוקריינא. אין ינוועסטאַגייטינג אויטאריטעטן כאָשעד אין די אַפּלאַקיישאַן "פּסיטשאָטראָפּיק אָמז" אמעריקאנער פירמע «קאָקאַ-קאָלאַ» און שווייצער «נעסטלע».\nהייַנט פילע קרימעאַנס האָבן אויסגעדריקט דייַגע פֿאַר זייער קרובים אין אוקריינא. ווען קאַמיונאַקייטינג מיט זיי כּמעט אַלע די ינאַדיקוואַסי פון נאַטור, אָנפאַל, און אפילו טרעץ פון אַ פּערזענלעך נאַטור אויף דער באזע פון אַנפאַונדיד. קיין טענות אָדער פרווון צו באַשליסן די גרונט פון רידוסט טשאַרדזשיז און אָנפאַל. עס איז אַ גאַנץ טבילה אין עטלעכע מענטשן מיט קלאָר אינפֿאָרמאַציע פעלד רוססאָפאָביק וואונדער זענען איגנאָרירט אפילו בלוט ברודערשאַפט.\nגעגעבן אַלע די אויבן עס ווערט קלאָר די סיטואַציע מיט אַן אַקטיוו שלאָס בראָדקאַסץ טעלעוויזיע טשאַנאַלז, אין באַזונדער רוסיש, אַן אנדער ברירה ינטערפּריטיישאַן פון געשעענישן, ווי מאַטעריאַלס אַזאַ בראָדקאַסט טשאַנאַלז צעשטערן פּראָווען טעכנאָלאָגיע אַפּילינג באוווסטזיין פון די אוקרייניש באַפעלקערונג.\nטאַגס: אוקריינא, וואסער פֿירמע, די סי.איי.עי., פסב, כעמיש וועפּאַנז


די צוויי זענען פארבונדן, אָבער עס דאַרף עטלעכע ווערק צו דערקענען די פּראַל פון - בייַשפּיל - לייקס אויף קאַנווערזשאַנז. טאָמער די פאַסעבאָאָק לייקס איז מער וועגן דיין זשומעןווערטיק הומאָר אויף דיין פאַסעבאָאָק בלאַט ווי אַ גראדן פון ווי געזונט דיין סאָרט, פּראָדוקטן אָדער באַדינונגען זענען אַפּרישיייטיד. עס איז וויכטיק צו האַלטן טינגז אין פּערספּעקטיוו.\nמיר 'רע פאַנס פון וואַטשינג ווי יעדער מעטריק איז טרענדס אלא ווי ינדיפּענדאַנטלי טריינג צו דיסייפער די כייז און לאָוז פון טעגלעך ענדערונגען. איבער צייַט איר וועט אָנהייבן צו דערקענען די לידינג ינדאַקייטערז צו דערקענען וואָס אינהאַלט האט די גרעסטע פּראַל אויף דיין דנאָ שורה.


הרנד, הרנה, הרנו, הרנז, הרנח, הרנט, הרס, הרסא, הרסב, הרסג, הרסד, הרסו, הרסז, הרסח, הרסט, הרע, הרעא, הרעב, הרעג, הרעד, הרעה, הרעו, הרעז, הרעח, הרעט, הרף, הרפא\nהרנ"ד – אדער אין קורצן רנ"ד – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 12טן סעפטעמבער, 1493, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  31סטן אויגוסט, 1494. הרנ"ד איז א פשוט יאר מיטן קביעות הכז, וואס איז לאנג 354 טאג. דאס איז ...\nהרנ"ה – אדער אין קורצן רנ"ה – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 1טן סעפטעמבער, 1494, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  18טן סעפטעמבער, 1495. הרנ"ה איז אן עיבור יאר מיטן קביעות בחה, וואס איז לאנג 383 טאג. דאס אי ...\nהרנ"ו – אדער אין קורצן רנ"ו – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 19טן סעפטעמבער, 1495, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  7טן סעפטעמבער, 1496. הרנ"ו איז א פשוט יאר מיטן קביעות זשג, וואס איז לאנג 355 טאג. דאס איז ...\nהרנ"ז – אדער אין קורצן רנ"ז – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 8טן סעפטעמבער, 1496, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  27סטן אויגוסט, 1497. הרנ"ז איז א פשוט יאר מיטן קביעות הכז, וואס איז לאנג 354 טאג. דאס איז א ...\nהרנ"ח – אדער אין קורצן רנ"ח – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 28סטן אויגוסט, 1497, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  16טן סעפטעמבער, 1498. הרנ"ח איז אן עיבור יאר מיטן קביעות בשז, וואס איז לאנג 385 טאג. דאס אי ...\nהרנ"ט – אדער אין קורצן רנ"ט – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 17טן סעפטעמבער, 1498, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  4טן סעפטעמבער, 1499. הרנ"ט איז א פשוט יאר מיטן קביעות בחג, וואס איז לאנג 353 טאג. דאס איז ...\nהר"ס – אדער אין קורצן ר"ס – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 5טן סעפטעמבער, 1499, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  24סטן אויגוסט, 1500. הר"ס איז א פשוט יאר מיטן קביעות השא, וואס איז לאנג 355 טאג. דאס איז דאס ...\nהרס"א – אדער אין קורצן רס"א – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 25סטן אויגוסט, 1500, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  12טן סעפטעמבער, 1501. הרס"א איז אן עיבור יאר מיטן קביעות גכז, וואס איז לאנג 384 טאג. דאס אי ...\nהרס"ב – אדער אין קורצן רס"ב – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 13טן סעפטעמבער, 1501, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  2טן סעפטעמבער, 1502. הרס"ב איז א פשוט יאר מיטן קביעות בשה, וואס איז לאנג 355 טאג. דאס איז ...\nהרס"ג – אדער אין קורצן רס"ג – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 3טן סעפטעמבער, 1502, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  20סטן סעפטעמבער, 1503. הרס"ג איז אן עיבור יאר מיטן קביעות זחג, וואס איז לאנג 383 טאג. דאס א ...\nהרס"ד – אדער אין קורצן רס"ד – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 21סטן סעפטעמבער, 1503, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  8טן סעפטעמבער, 1504. הרס"ד איז א פשוט יאר מיטן קביעות הכז, וואס איז לאנג 354 טאג. דאס איז ...\nהרס"ו – אדער אין קורצן רס"ו – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 30סטן אויגוסט, 1505, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  18טן סעפטעמבער, 1506. הרס"ו איז אן עיבור יאר מיטן קביעות זשה, וואס איז לאנג 385 טאג. דאס אי ...\nהרס"ז – אדער אין קורצן רס"ז – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 19טן סעפטעמבער, 1506, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  6טן סעפטעמבער, 1507. הרס"ז איז א פשוט יאר מיטן קביעות זחא, וואס איז לאנג 353 טאג. דאס איז ...\nהרס"ח – אדער אין קורצן רס"ח – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 7טן סעפטעמבער, 1507, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  25סטן אויגוסט, 1508. הרס"ח איז א פשוט יאר מיטן קביעות גכה, וואס איז לאנג 354 טאג. דאס איז ד ...\nהרס"ט – אדער אין קורצן רס"ט – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 26סטן אויגוסט, 1508, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  14טן סעפטעמבער, 1509. הרס"ט איז אן עיבור יאר מיטן קביעות זשה, וואס איז לאנג 385 טאג. דאס אי ...\nהר"ע – אדער אין קורצן ר"ע – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 15טן סעפטעמבער, 1509, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  4טן סעפטעמבער, 1510. הר"ע איז א פשוט יאר מיטן קביעות זשג, וואס איז לאנג 355 טאג. דאס איז דאס ...\nהרע"א – אדער אין קורצן רע"א – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 5טן סעפטעמבער, 1510, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  22סטן סעפטעמבער, 1511. הרע"א איז אן עיבור יאר מיטן קביעות החא, וואס איז לאנג 383 טאג. דאס א ...\nהרע"ב – אדער אין קורצן רע"ב – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 23סטן סעפטעמבער, 1511, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  10טן סעפטעמבער, 1512. הרע"ב איז א פשוט יאר מיטן קביעות גכה, וואס איז לאנג 354 טאג. דאס אי ...\nהרע"ג – אדער אין קורצן רע"ג – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 11טן סעפטעמבער, 1512, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  31סטן אויגוסט, 1513. הרע"ג איז א פשוט יאר מיטן קביעות זשג, וואס איז לאנג 355 טאג. דאס איז ...\nהרע"ד – אדער אין קורצן רע"ד – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 1טן סעפטעמבער, 1513, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  20סטן סעפטעמבער, 1514. הרע"ד איז אן עיבור יאר מיטן קביעות השג, וואס איז לאנג 385 טאג. דאס א ...\nהרע"ה – אדער אין קורצן רע"ה – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 21סטן סעפטעמבער, 1514, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  9טן סעפטעמבער, 1515. הרע"ה איז א פשוט יאר מיטן קביעות הכז, וואס איז לאנג 354 טאג. דאס איז ...\nהרע"ו – אדער אין קורצן רע"ו – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 10טן סעפטעמבער, 1515, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  27סטן אויגוסט, 1516. הרע"ו איז א פשוט יאר מיטן קביעות בחג, וואס איז לאנג 363 טאג. דאס איז ...\nהרע"ז – אדער אין קורצן רע"ז – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 28סטן אויגוסט, 1516, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  16טן סעפטעמבער, 1517. הרע"ז איז אן עיבור יאר מיטן קביעות השג, וואס איז לאנג 385 טאג. דאס אי ...\nהרע"ח – אדער אין קורצן רע"ח – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 17טן סעפטעמבער, 1517, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  5טן סעפטעמבער, 1518. הרע"ח איז א פשוט יאר מיטן קביעות הכז, וואס איז לאנג 354 טאג. דאס איז ...\nהרע"ט – אדער אין קורצן רע"ט – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 6טן סעפטעמבער, 1518, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  26סטן אויגוסט, 1519. הרע"ט איז א פשוט יאר מיטן קביעות בשה, וואס איז לאנג 355 טאג. דאס איז ד ...\nהר"ף – אדער אין קורצן ר"ף – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 27סטן אויגוסט, 1519, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  12טן סעפטעמבער, 1520. הר"ף איז אן עיבור יאר מיטן קביעות זחג, וואס איז לאנג 383 טאג. דאס איז ד ...\nהרפ"א – אדער אין קורצן רפ"א – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 13טן סעפטעמבער, 1520, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  1טן סעפטעמבער, 1521. הרפ"א איז א פשוט יאר מיטן קביעות הכז, וואס איז לאנג 354 טאג. דאס איז ...\nהרפ"ב – אדער אין קורצן רפ"ב – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 2טן סעפטעמבער, 1521, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  21סטן סעפטעמבער, 1522. הרפ"ב איז אן עיבור יאר מיטן קביעות בשז, וואס איז לאנג 385 טאג. דאס א ...\nהרפ"ג – אדער אין קורצן רפ"ג – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 22סטן סעפטעמבער, 1522, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  9טן סעפטעמבער, 1523. הרפ"ג איז א פשוט יאר מיטן קביעות בחג, וואס איז לאנג 353 טאג. דאס איז ...\nהרפ"ד – אדער אין קורצן רפ"ד – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 10טן סעפטעמבער, 1523, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  28סטן אויגוסט, 1524. הרפ"ד איז א פשוט יאר מיטן קביעות הכז, וואס איז לאנג 354 טאג. דאס איז ...\nהרפ"ה – אדער אין קורצן רפ"ה – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 29סטן אויגוסט, 1524, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  17טן סעפטעמבער, 1525. הרפ"ה איז אן עיבור יאר וואס איז לאנג 385 טאג. דאס איז א שמיטה יאר.\nהרפ"ו – אדער אין קורצן רפ"ו – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 18טן סעפטעמבער, 1525, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  7טן סעפטעמבער, 1526. הרפ"ו איז א פשוט יאר מיטן קביעות בשה, וואס איז לאנג 355 טאג. דאס איז ...\nהרפ"ז – אדער אין קורצן רפ"ז – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 8טן סעפטעמבער, 1526, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  26סטן אויגוסט, 1527. הרפ"ז איז א פשוט יאר מיטן קביעות זחא, וואס איז לאנג 353 טאג. דאס איז ד ...\nהרפ"ח – אדער אין קורצן רפ"ח – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 27סטן אויגוסט, 1527, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  13טן סעפטעמבער, 1528. הרפ"ח איז אן עיבור יאר מיטן קביעות גכז, וואס איז לאנג 384 טאג. דאס אי ...\nהרפ"ט – אדער אין קורצן רפ"ט – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 14טן סעפטעמבער, 1528, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  3טן סעפטעמבער, 1529. הרפ"ט איז א פשוט יאר מיטן קביעות בשה, וואס איז לאנג 355 טאג. דאס איז ...\nהר"ץ – אדער אין קורצן ר"ץ – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 4טן סעפטעמבער, 1529, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  21סטן סעפטעמבער, 1530. הר"ץ איז אן עיבור יאר מיטן קביעות זחג, וואס איז לאנג 383 טאג. דאס איז ...\nהרצ"א – אדער אין קורצן רצ"א – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 22סטן סעפטעמבער, 1530, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  11טן סעפטעמבער, 1531. הרצ"א איז א פשוט יאר מיטן קביעות השא, וואס איז לאנג 355 טאג. דאס אי ...\nהרצ"ב – אדער אין קורצן רצ"ב – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 12טן סעפטעמבער, 1531, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  30סטן אויגוסט, 1532. הרצ"ב איז א פשוט יאר מיטן קביעות גכה, וואס איז לאנג 354 טאג. דאס איז ...\nהרצ"ד – אדער אין קורצן רצ"ד – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 20סטן סעפטעמבער, 1533, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  9טן סעפטעמבער, 1534. הרצ"ד איז א פשוט יאר מיטן קביעות זשג, וואס איז לאנג 355 טאג. דאס איז ...\nהרצ"ה – אדער אין קורצן רצ"ה – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 10טן סעפטעמבער, 1534, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  29סטן אויגוסט, 1535. הרצ"ה איז א פשוט יאר מיטן קביעות הכז, וואס איז לאנג 354 טאג. דאס איז ...\nהרצ"ו – אדער אין קורצן רצ"ו – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 30סטן אויגוסט, 1535, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  15טן סעפטעמבער, 1536. הרצ"ו איז אן עיבור יאר מיטן קביעות בחה, וואס איז לאנג 383 טאג. דאס אי ...\nהרצ"ז – אדער אין קורצן רצ"ז – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 16טן סעפטעמבער, 1536, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  5טן סעפטעמבער, 1537. הרצ"ז איז א פשוט יאר מיטן קביעות זשג, וואס איז לאנג 355 טאג. דאס איז ...\nהרצ"ח – אדער אין קורצן רצ"ח – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 6טן סעפטעמבער, 1537, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  25סטן אויגוסט, 1538. הרצ"ח איז א פשוט יאר מיטן קביעות הכז, וואס איז לאנג 354 טאג. דאס איז ד ...\nהרצ"ט – אדער אין קורצן רצ"ט – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 26סטן אויגוסט, 1538, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  12טן סעפטעמבער, 1539. הרצ"ט איז אן עיבור יאר מיטן קביעות בחה, וואס איז לאנג 383 טאג. דאס אי ...\nהש"א – אדער אין קורצן ש"א – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 2טן סעפטעמבער, 1540, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  21סטן סעפטעמבער, 1541. הש"א איז אן עיבור יאר מיטן קביעות השג, וואס איז לאנג 385 טאג. דאס איז ...\nהש"ב – אדער אין קורצן ש"ב – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 22סטן סעפטעמבער, 1541, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  10טן סעפטעמבער, 1542. הש"ב איז א פשוט יאר מיטן קביעות הכז, וואס איז לאנג 354 טאג. דאס איז ד ...\nהש"ג – אדער אין קורצן ש"ג – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 11טן סעפטעמבער, 1542, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  29סטן אויגוסט, 1543. הש"ג איז א פשוט יאר מיטן קביעות בחג, וואס איז לאנג 353 טאג. דאס איז דאס ...\nהש"ד – אדער אין קורצן ש"ד – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 30סטן אויגוסט, 1543, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  17טן סעפטעמבער, 1544. הש"ד איז אן עיבור יאר מיטן קביעות השג, וואס איז לאנג 385 טאג. דאס איז ד ...\nהש"ה – אדער אין קורצן ש"ה – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 18טן סעפטעמבער, 1544, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  6טן סעפטעמבער, 1545. הש"ה איז א פשוט יאר מיטן קביעות הכז, וואס איז לאנג 354 טאג. דאס איז דאס ...\nהש"ו – אדער אין קורצן ש"ו – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א תשרי: דעם אוונט פארן 7טן סעפטעמבער, 1545, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול:  27סטן אויגוסט, 1546. הש"ו איז א פשוט יאר מיטן קביעות בשה, וואס איז לאנג 355 טאג. דאס איז א שמ ...