Kuchennymi drzwiami. Światło i cień - ebook - Katarzyna Majgier - bookto.pl\ncena od: 33.26 zł\nPisze także książki dla dorosłych, a w 2016 r. wydała tom 1. sagi „Kuchennymi drzwiami”, której wszystkie wątki łączą się z jej rodzinnym Krakowem.\nKorekta: MARTA BERŁOWSKA, ANNA SIDOREK\nSkład i łamanie: MARIA KOWALEWSKA\nProjekt okładki: AGNIESZKA MAC-UCHMAN\nZdjęcie na okładce: LESZEK WOJTAL\nText © copyright by Katarzyna Majgier 2017\nKarol Rozchodowski podniósł zakrwawioną głowę i rozejrzał się wokół, mrużąc napuchnięte powieki. Zofia cofnęła się przestraszona, a on wbił w nią wzrok.\n– Myślałaś, że mnie zabiłaś? – odezwał się ochrypłym głosem.\nZofii zakręciło się w głowie. Dygotała z przerażenia.\n– Myślałaś, że możesz mnie zabić? – Roześmiał się.\nOparł ręce na biurku i spróbował się podnieść.\nZofia chciała uciec, ale poczuła, że nogi wrosły jej w podłogę.\n– Ma gorączkę – doszedł ją głos jakby z innego świata.\n– Trzeba będzie iść po Mikoszową.\n– Może by sprowadzić doktora? Może to groźne? Nigdy tak nie chorowała.\nGłosy należały do jej synów: Bronka i Staszka, a ona była w domu. Leżała w łóżku i... to wszystko tylko jej się przyśniło!\nOdetchnęła z ulgą, patrząc na przyglądających jej się chłopaków. W izbie było już jasno.\n– Zaraz wstanę – mruknęła, unosząc się na łokciach.\nGłowa ją bolała. I była jakaś słaba...\n– Mama zostanie w łóżku – powiedział stanowczo Bronek.\n– Zachorowała mama – wyjaśnił.\n– Ja? – zdziwiła się.\nRzadko chorowała. Czasem tylko bolało ją gardło, ale zwykle samo przechodziło. Teraz jednak czuła się dziwnie słaba i roztrzęsiona.\n„To przez ten koszmarny sen” – pomyślała, ale wtedy uświadomiła sobie, że nie wszystko było snem. I że nie minęła jeszcze doba, odkąd po latach zobaczyła Karola Rozchodowskiego i...\n„O Boże! Co ja zrobiłam?!” – przypomniała sobie i opadła na łóżko.\n– Mama leży i odpoczywa – nakazał Bronek. – Żeby się mamie nie pogorszyło.\nLedwie go słyszała.\n– Pójdę po Mikoszową – zdecydował Staszek. – Może już wstała?\nZofia popatrzyła na swoich niczego nieświadomych synów. Za nimi, w drzwiach, zamajaczyła postać Janki, najmłodszej.\nZofia zamknęła oczy i zastanowiła się, co właściwie jest snem, a co zdarzyło się naprawdę.\nByła w dworku, w gabinecie, znalazła tam broń i trzymała ją w ręce, przypominając sobie napad na sklep. A wtedy wszedł Karol Rozchodowski. Starszy, zniszczony przez wiek i nałogi. Nawet jej nie rozpoznał. Nie miał pojęcia, że kiedyś...\nZadrżała. Może to też jej się śniło? Może wcale nie wzięła pistoletu? Może wcale go nie zastrzeliła?\nA jednak ciągle czuła w rękach chłodny dotyk broni. I myślała o napadzie w sklepie, który kiedyś tak ją przeraził, a teraz sama zrobiła coś podobnego.\nOna, Zofia Muchowa, szanowana gospodyni z Korczyc, wymierzyła lufę w głowę człowieka i powiedziała: „Rób, co każę, bo łeb odstrzelę!”.\nA potem strzeliła.\n– Ano ma gorączkę – orzekła Mikoszowa, staruszka pełniąca w Korczycach funkcję znachorki.\n– Ale wyzdrowieje? – upewnił się Staszek.\n– Wszystko w rękach Boga – oświadczyła, nabożnie wznosząc oczy ku niebu. – Będzie chciał, to wyzdrowieje.\n– To coś groźnego? – zaniepokoił się Bronek.\n– Wszystko może być groźne – ucięła Mikoszowa. – Gorączka nie bierze się z niczego. Coś musi jej być. Boli cię coś? – spytała Zofię.\n– Nie – mruknęła chora. – Tak – zmieniła zdanie. – Głowa...\nMikoszowa zrozumiała, że się z nią nie dogada.\n– Zjadła wczoraj coś nadpsutego? – spytała synów.\n– A może długo była na słońcu i jej przygrzało?\nTo było całkiem możliwe.\n– Poszła wczoraj piechotą do Zbuczyny – powiedział Staszek.\n– Niech leży i śpi – zarządziła Mikoszowa, wychodząc przed dom. – A co te krowy tak ryczą? – zainteresowała się. – Niewydojone?\nKrowy ciągle jeszcze były w oborze, a Janka gdzieś przepadła.\nStaszek zajrzał do domu. Siedziała przed lustrem, napawając się widokiem swoich bujnych jasnych włosów.\n– Krowy wydojone? – spytał, choć widział w kuchni puste wiadra.\nNie odpowiedziała. Nie będzie jej rozkazywał.\n– Ogłuchłaś? – nie wytrzymał.\nSpojrzała spod oka i uśmiechnęła się kpiąco, ale nadal się nie odzywała.\n– Jazda, gówniaro, do obory! – warknął, wyszarpując spod niej krzesło. – Ale już!\n– Co robisz?! – krzyknęła.\n– Myślisz, że jak matka chora, to będziesz się lenić?\nSpojrzała groźnie, jakby zamierzała rzucić się na niego i wydrapać mu oczy, ale do izby zajrzała Mikoszowa.\n– A ta co? Dopiero wstała? – oburzyła się, widząc nieprzebraną jeszcze Jankę z rozpuszczonymi włosami. – Krowy ryczą, niewydojone i głodne. Taka z ciebie gospodyni rośnie?\nJanka dobrze wiedziała, że stara ma długi język, a co gorsza we wsi ją szanują i słuchają, co mówi. Zależało jej na dobrej opinii.\n– Zaraz je wydoję – powiedziała poważnie. – Ale mama ważniejsza od krów i najpierw musiałam zająć się nią – dodała.\nStaszek wiedział, że nawet nie podeszła do łóżka matki. Coraz bardziej go drażniła.\nZofia siedziała przed trzema poważnymi funkcjonariuszami. Ten pośrodku, dowódca, patrzył na nią przenikliwie.\n– Widziała pani zajście? – pytał.\nUsiłowała mu odpowiedzieć, ale głos uwiązł jej w gardle.\n– Co robił denat, kiedy weszła pani do pokoju?\nOtwierała usta, ale nie mogła wykrztusić ani słowa.\n– Opowie nam pani, co się zdarzyło?\n– Ja... – odezwała się wreszcie, ale nie była w stanie powiedzieć nic więcej.\n– Zabiła go pani – orzekł dowódca, a jego podkomendni powstali. – Czeka panią kara śmierci.\nZerwała się gwałtownie, aż Janka, która szukała czegoś w szafie, podskoczyła i spojrzała na nią badawczo. Zofia jednak nawet nie odwróciła się w jej stronę. Dziewczyna odetchnęła z ulgą i schowała jedwabną chustkę matki za koszulę.\n– Ja... – wykrztusiła.\nBronek, który wszedł do kuchni, usłyszał ją i zajrzał. Zauważył Jankę grzebiącą w szafie.\n– A co ci do tego? – odburknęła, ale Bronek patrzył na matkę. Była rozpalona i cała się trzęsła.\n– Za obiad byś się wzięła! – rzucił do Janki, która udała, że go nie słyszy. – Przyniosłaś matce pić?\nNie odpowiedziała, więc sam poszedł po wodę.\n– Bierz się do roboty, bo pożałujesz! – warknął na siostrę, która odpowiedziała pogardliwym spojrzeniem i wyszła z izby tanecznym krokiem.\n„Chcą mi rozkazywać!” – pomyślała obrażona.\nStanęła przed lustrem i zawiązała jedwabną chustkę matki, a potem potarła usta i policzki świeżo rozkrojonym burakiem. Tak udała się do swoich przyjaciółek – najpierw do Nastki, potem do Władki. Obie miały przystojnych braci...\nPrzy okazji zamierzała przejść się przez wieś, żeby wszyscy ją zobaczyli. Lubiła, jak ludzie na nią patrzyli. Dobrze wiedziała, że jest ładna.\nKiedy Staszek i Bronek wrócili z pola, spodziewali się, że czeka na nich obiad, ale w domu była tylko matka, która spała rozpalona gorączką. Jankę gdzieś poniosło. Nawet nie pozmywała po śniadaniu, nie wspominając o tym, że nie wzięła się do gotowania obiadu.\nZaniedbała wszystkie obowiązki i zostawiła matkę samą, nie przynosząc jej nawet nic do picia. Po krowy poszła tylko dlatego, że Nastka i Władka też musiały przyprowadzić i wydoić swoje, a ona nie chciała, żeby we wsi gadali, że jest leniwa.\nBronka i Staszka, choć byli tak różni, jednakowo oburzały poczynania młodszej siostry.\n– Darmozjad rośnie! Matkę chorą samą zostawiła...\n– Trzeba pojechać po Klimę – orzekł Bronek, a Staszek przyznał mu rację.\nZamierzali tego popołudnia skończyć kosić zagon za domem, ale zmienili plany.\n– Mogę pojechać – dodał Bronek nieśmiało. Nie chciał tego narzucać, bo Staszek mieszkał tu na co dzień i lepiej wiedział, co trzeba zrobić.\n– Dobra – zgodził się Staszek, który nie lubił jeździć do Krakowa. – Jedź, a ja zostanę z mamą.\nKlima była w pracy, w zakładzie fotograficznym Józefa Kwietnia, gdzie zatrudniła się niemal przed rokiem, marząc o nauce fotografii. Ciągle jednak nie miała okazji stanąć za obiektywem aparatu. Tym zajmował się sam Józef Kwiecień. Nawet jego syn Wacław nie był do tego dopuszczany. Ale on przynajmniej wywoływał zdjęcia i uczył się zawodu.\nKlima, choć pracowała tu jako pomoc fotografa, w rzeczywistości była służącą. Sprzątała, chodziła na posyłki, ustawiała dekoracje tak, jak nakazywał jej szef, albo zajmowała się dziećmi klientów.\nKończyła myć szybę w drzwiach, kiedy nadszedł Olek Dąbrowski, świeżo upieczony student medycyny. Ucieszyła się na jego widok, choć wiedziała, że jej pracodawca nie będzie zadowolony. Nie lubił, kiedy ktoś do niej przychodził w godzinach pracy.\n– Coś się stało? – spytała Olka.\n– Nie wiesz, kiedy twoja ciocia wróci z podróży poślubnej?\nNie miała pojęcia. Wyglądało na to, że nie tylko ona. Ostatnio próbowała dowiedzieć się czegoś w domu męża ciotki, przemysłowca Albina Mohnara, lecz jego służba też tkwiła w niepewności. Klima spytała o Rudolfa, majordomusa, który zarządzał domem, ale okazało się, że państwo zabrali go ze sobą.\nPo ślubie Franciszki Klima została sama w wynajętym mieszkaniu na Starowiślnej, zastanawiając się, jak to będzie, kiedy ciotka przeprowadzi się do małżonka. Czy ona też ma się tam przenieść? Czy powinna korzystać z gościnności nowego wuja? Albin Mohnar należał do najbogatszych ludzi w Krakowie, więc nie wyobrażała sobie, że zamieszka u niego.\nMartwiła ją także sytuacja w pracy. Chętnie porozmawiałaby o tym z Olkiem, ale nie teraz. Spytała go, czy mogą spotkać się wieczorem, lecz on nie zamierzał czekać.\nMiał ważną sprawę, którą chciał jak najszybciej omówić z Klimą, bo od dwóch dni nie dawała mu spokoju. Chodziło o sąsiadkę z kamienicy, która właśnie umarła.\nKlima nie przypominała sobie tej kobiety i nie rozumiała, dlaczego Olek opowiada o niej, przeszkadzając jej w pracy, dopóki nie wspomniał, że to osoba zajmująca lokal, w którym kiedyś mieszkały Franciszka z przyjaciółką, angielską nauczycielką, Wiktorią Hallam.\n– Mieszkała sama i pogrążała się w szaleństwie, od dawna unikała ludzi, dopiero po trzech dniach zauważono, że umarła – opowiadał. – Poszliśmy tam z ojcem i znalazłem u niej listy, które panna Wiktoria pisała do twojej cioci.\n– Ciocia zapomniała zabrać te listy, kiedy się wyprowadziła? – zdziwiła się Klima.\nNie sądziła, żeby ciotka Franciszka mogła przeoczyć akurat to.\n– Nie. – Olek patrzył na nią poważnie. – Ona nigdy nie dostała tych listów.\nKlima spojrzała na niego ze zdumieniem.\n– Przychodziły po wyjeździe panny Wiktorii, kiedy panna Franciszka już tam nie mieszkała – tłumaczył Olek. – Panna Hallam pisała je przez te wszystkie lata, a twoja ciocia nie wiedziała o tym, bo listy odbierała ta szalona kobieta i nic nikomu nie mówiła.\n– Ciocia Wiktoria przez te wszystkie lata pisała do cioci Franciszki? – upewniła się, a Olek przytaknął.\n– Znalazłem te listy dopiero w tę niedzielę – dodał. – Po tym, jak panna Franciszka wyszła za mąż.\nOboje wiedzieli, co łączyło Franciszkę z Wiktorią.\n– Nie mam pojęcia, co z tym zrobić – wyznał Olek. – Powinienem oddać te listy twojej cioci, ale... ona właśnie wyszła za mąż.\nOlek był w rozterce, a Klima to rozumiała.\n– Akurat teraz się znalazły... – westchnęła. – Ciocia wydaje się szczęśliwa z panem Mohnarem. Te listy wszystko skomplikują.\n– Wyobrażam sobie – potwierdził Olek. – Ale chyba nie mam prawa ukrywać tego przed nią?\n– Nie – zgodziła się Klima. – Trzeba będzie oddać jej te listy, kiedy wróci.\n„Ale to może złamać jej serce” – pomyślała.\nBronek zaprzęgał konia, kiedy Janka wyszła z obory z wiadrem mleka. Obaj ze Staszkiem zrobili jej awanturę, że zostawiła matkę samą i nie ugotowała obiadu, ale ona tylko uśmiechnęła się pod nosem i ruszyła do domu. Chwilę później wyszła z niego niespiesznie, kierując się w stronę furtki.\nZofia słyszała ich głosy jak przez mgłę, bo czekała na wykonanie wyroku. Wiedziała, że zostanie powieszona za morderstwo, ale jeszcze musi coś zrobić. Tylko co? Co trzeba zrobić przed śmiercią?\n„Wyspowiadać się!” – przypomniała sobie.\nUniosła się na łóżku i zawołała Jankę, ale przyszedł Staszek.\n– Stasiu – powiedziała przytomnie. – Sprowadź mi księdza.\n– Księdza? – przestraszył się. – Ale przecież mama nie umrze...\n– Sprowadź mi księdza – powtórzyła stanowczo.\nStaszkowi przypomniało się, że kiedyś, gdy miał ospę i leżał w gorączce, matka wezwała do niego księdza, żeby udzielił mu namaszczenia. Potem wyzdrowiał i wszyscy mówili, że to właśnie dzięki temu sakramentowi. Może o to jej teraz chodziło? Ale może naprawdę czuła, że umiera?\nTo go przeraziło. Nie skończył jeszcze czternastu lat. Uważał, że nie poradziłby sobie sam, zwłaszcza z tą bezczelną gówniarą pod opieką. Klima i Bronek byli starsi, ale jego zdaniem wiedzieli o gospodarstwie mniej od niego. Oboje od lat mieszkali w Krakowie i tam się uczyli. Nie byli chłopami z prawdziwego zdarzenia, jak on...\n– Janka! – zawołał, wybiegając z domu, ale odpowiedziała mu cisza. Nawet jeśli go słyszała, nie zamierzała odpowiadać.\nStaszek miał ochotę ją trzasnąć.\nJanka nie uszła daleko, gdy natknęła się na starą Mikoszową, która postanowiła zajrzeć do pacjentki. Towarzyszyły jej Rusiecka i Kozłowa, znane we wsi plotkarki. Janka zawstydziła się, że spaceruje, kiedy jej matka leży z gorączką, więc przyspieszyła kroku.\n– Janka, co z matką? Jak się czuje? – zaczęły wypytywać.\n– Chora – powiedziała z troską w głosie.\n– A ciebie gdzie niesie? – oburzyła się Mikoszowa. – Kto z matką został?\n– A... chłopaki – zapewniła Janka. – Mnie wysłali po... różne rzeczy...\n– Jakie rzeczy? – zainteresowała się Rusiecka.\n– Idę do Nastki, prosić, żeby nasze krowy wygoniła na pastwisko ze swoimi. – Janka szybko to wymyśliła, bo nie pierwszy raz powierzała krowy poczciwej Nastce. – A ja posiedzę z mamą – dorzuciła i niemal pobiegła.\n– Coś kombinuje – orzekła Rusiecka, a Kozłowa i Mikoszowa pokiwały głowami.\nGdy dotarły do domu Zofii, Staszek powitał je z ulgą i oznajmił, że matka wzywa księdza, a on nie mógł po niego pójść, bo bał się zostawiać ją samą.\n– A Bronek gdzie? – chciała wiedzieć Rusiecka.\n– Pojechał do Krakowa po Klimę – odparł Staszek i wyszedł.\nTo wszystko brzmiało poważnie, więc zajrzały do Zofii. Chora była rozpalona i wyglądała na nieprzytomną.\n– Może to co zaraźliwego? – przestraszyła się Kozłowa.\n– Może. – Mikoszowa tylko wzruszyła ramionami, więc obie sąsiadki zostały w kuchni.\nBronek dotarł do Krakowa niedługo przed zakończeniem dnia pracy u Kwietniów. Kiedy wszedł do zakładu, Klima zamiatała już podłogę, a Józef Kwiecień i jego syn zbierali się do wyjścia.\nWidok Bronka zaskoczył Klimę. Nie spodziewała się tu brata, który lato spędzał w rodzinnym domu, pomagając w pracach polowych.\n– Coś się stało? – spytała zaniepokojona.\n– Mama chora – odparł. – Źle z nią – dodał. Zabrzmiało to na tyle poważnie, że Józef Kwiecień dał Klimie wolne, by mogła pojechać do domu.\nStaszek miał szczęście. Zanim dotarł na plebanię, spotkał księdza, który wracał od innego chorego.\n– Co się dzieje? Zaraza jakaś? – spytał, usłyszawszy o kolejnej osobie, która potrzebuje sakramentu.\n– Nie wiem, co z matką – przyznał Staszek. – Mikoszowa mówi, że może to od słońca. Wczoraj poszła do Zbuczyny i wróciła późno. Była jakaś niewyraźna. Nic nie mówiła, tylko od razu się położyła...\n– Do Zbuczyny? – podjął ksiądz. – To ona była wczoraj w Zbuczynie? – ożywił się. – Zastanawiałem się, kto to mógł być... Mówiła, jak to się stało?\nStaszek nie rozumiał.\n– Wczoraj w Zbuczynie zastrzelił się człowiek – wyjaśnił duchowny. – Nic matka nie mówiła?\n– Strzelił sobie w głowę na oczach jakichś kobiet. Jedna podobno przyszła do niego z Korczyc, oddać jakieś pieniądze. Nie wiedziałem, że to Muchowa...\n– Strzelił sobie w głowę? – powtórzył zaintrygowany Staszek. – Jak to? Dlaczego?\n– Matka nic nie mówiła? – ksiądz nie posiadał się ze zdumienia.\nPróbował sobie przypomnieć, czy poprzedniego dnia do Zbuczyny nie wybrała się też jakaś inna gospodyni. Sądził, że ktoś, kto był świadkiem takiego zdarzenia, na pewno ma co opowiadać. Sam chętnie by posłuchał.\n– Nie. W ogóle chyba się za bardzo nie odzywała. – Staszek dopiero teraz to sobie uświadomił. – Pewnie już ją choroba brała.\n– Może to z nerwów? – zastanowił się ksiądz. – Jak on tak na jej oczach strzelił sobie w łeb...\nStaszek nie mógł sobie tego wyobrazić.\n– Ale dlaczego się zastrzelił? – powtarzał.\nW głowie mu się nie mieściło, że można samemu sobie odebrać życie. Przecież na świecie chodziło o to, żeby przetrwać...\n– Przepił ponoć majątek – odparł ksiądz. – Zostawił żonę i dzieci z długami.\n– I dlatego się zastrzelił? – Staszek ciągle nie dowierzał. – Jak można... jak można samemu się zabić?\n– No właśnie. – Ksiądz pokiwał głową. – Bóg daje życie, a człowiek nawet tego nie potrafi uszanować. Taki grzech... – Pokręcił głową. – To wieczne potępienie – dodał ponuro.\nZofia czekała na wykonanie wyroku i myślała o swoich dzieciach, które osieroci, kiedy powieszą ją za morderstwo. Słyszała ich głosy i widziała, jak Janka grzebie w jej rzeczach i chowa za koszulę jej najlepszą jedwabną chustkę, którą kiedyś dostała od męża.\nCoś niedobrego działo się z tym dzieckiem. Najpierw poszła sama do Zbuczyny i zatrudniła się na służbę wbrew woli matki. Teraz pyskowała i widząc, że matka jest chora, brała jej rzeczy...\nA to wszystko spada na Zofię akurat wtedy, kiedy czeka, aż ją powieszą za morderstwo. Co się stanie z Janką?\nKlima i Bronek sobie poradzą. Staszek to też jeszcze dzieciak, ale spokojny i pracowity. Będzie musiał pójść na służbę, ale to chłopak, silny i zaradny, da sobie radę. Ale Janka... Nie wiadomo, u kogo przyjdzie jej służyć... I jak to się skończy.\nZofia pamiętała, co ją spotkało na służbie u Rozchodowskich, choć przecież była starsza od Janki i miała swój rozum.\nPowinna poszukać córce służby u kogoś takiego jak Gulasowa. Porządnej gospodyni o twardym charakterze i surowych zasadach. To najlepsze wychowanie dla młodej dziewczyny. Albo u sióstr!\nWczoraj powiedziała Jance w złości, że ją tam odda, ale to naprawdę był bardzo dobry pomysł. Siostry się nią zaopiekują. Dobrze ją wychowają i uchronią przed zepsuciem... W klasztorze wyrośnie na dobrą chrześcijankę i gospodynię. Może nawet znajdzie powołanie?\nZofia pomyślała, że musi się tym zająć, zanim ją powieszą, bo gdy umrze, będzie za późno. A tam, po drugiej stronie, może spotka Klemensa? On na pewno zapyta o Jankę. Była jego ukochanym dzieckiem. I co ona mu powie? Że zostawiła to dziecko na poniewierkę i naraziła na krzywdy?\nNie, musi zapewnić Jance przyszłość, żeby oboje z Klemensem byli o nią spokojni na tamtym świecie.\nKsiądz wszedł do domu i od razu poczuł atmosferę choroby i nadchodzącej śmierci.\nW zwykle czystym domu Muchowej podłoga była niezamieciona, na stole w kuchni stały brudne naczynia, a po sieni przechadzała się kura.\nW izbie przy chorej siedziała stara Mikoszowa, a w kuchni sąsiadki. Na widok duchownego wstały i podeszły bliżej, a na ich twarzach pojawiła się uroczysta powaga.\nZofia uniosła głowę. Nie od razu go rozpoznała. Najpierw zobaczyła Staszka.\n– Gdzie Janka? – spytała.\n– Janka... zaraz przyjdzie – odparł z wahaniem, ale Zofia nie była tego pewna.\nZobaczyła księdza i przywitała go całkiem przytomnie.\nSąsiadki niepewnie zajrzały do izby, więc dała im znak, żeby weszły.\n– Kiedy umrę... – powiedziała ochrypłym głosem. Odchrząknęła i wyraźniej powtórzyła: – Kiedy umrę, oddajcie Jankę na służbę do sióstr.\nJanka gawędziła na miedzy z chłopakami od Kozłów, kiedy podjechała wozem Królikowa i ostro ją napomniała:\n– Do twojej matki księdza wezwali, a tobie chłopaki we łbie!\nDziwnie na nią popatrzyli, więc zrobiła wszystko, co mogła, aby zatrzeć złe wrażenie.\n– Do mojej mamy?! – zawołała przerażona. – O mój Boże! A co się stało?\nI puściła się biegiem do domu.\nGdy weszła, matka właśnie wymogła na zebranych obietnicę, że po jej śmierci oddadzą ją na służbę do sióstr.\n„Jak jakąś latawicę!” – pomyślała oburzona, słysząc te słowa.\nBo przecież to był wstyd... Ludzie różne rzeczy gadali o dziewczynach, które tam wysyłano.\nJanka czuła się, jakby matka przy wszystkich ją spoliczkowała albo zwyzywała od najgorszych. Czym sobie na to zasłużyła?! Przecież była dobrym dzieckiem!\nCiągle była przekonana, że jest córką, o jakiej marzą wszyscy rodzice świata. Dlaczego nagle popadła w aż taką niełaskę, że matka na łożu śmierci każe ją oddać na służbę do klasztoru? Może od tej choroby pomieszało jej się w głowie?\n„Nie może teraz umrzeć! – postanowiła Janka. – Musi zrozumieć, że jestem jej najlepszym dzieckiem, i pamiętać o tym, kiedy naprawdę będzie umierać!”.\nZaczęła się gorączkowo modlić, po czym zajrzała do nieposprzątanej kuchni i zakasała rękawy. Sąsiadki siedziały na ławie... Bardzo dobrze! Niech widzą, jaka z niej dobra i pracowita córka. Nawet w takiej sytuacji, gdy do jej matki wezwano księdza, potrafi wziąć się w garść i godnie zastąpić gospodynię.\n– Bardzo zgrzeszyłam – wyznała Zofia. – Zabiłam człowieka.\n– Co takiego? – spytał zdumiony.\n– Zabiłam człowieka – powtórzyła skromna i pobożna gospodyni wiejska, której życie, jak sądził duchowny, mogłoby być przykładem dla wielu kobiet.\n– Jak to? – wykrztusił zdumiony. – Kogo? Kiedy?\n– Wczoraj – odparła. – Zabiłam Karola Rozchodowskiego ze Zbuczyny.\n„Aha, więc o to chodzi” – uspokoił się ksiądz.\nTa biedna kobieta musiała być w szoku po tym zdarzeniu. Stąd gorączka i te urojenia. A może urojenia miała też od gorączki? Tak czy owak, na pewno nie zabiła tego człowieka, skoro on sam się zabił i to przy ludziach.\nPrzypomniała mu się krążąca po okolicy historia o kobiecie, której dzieci zaprószyły ogień w stodole i spłonęły w niej, gdy matka pracowała w polu. Z rozpaczy tak jej się pomieszało w głowie, że do końca życia opowiadała, że sama pozabijała te dzieci, choć pół wsi widziało ją w polu, kiedy stodoła się paliła, a dzieci chwilę wcześniej bawiły się zdrowe na podwórku.\nMuchowej musiało przytrafić się coś podobnego. Szok i gorączka pomieszały jej w głowie.\n„Uczciwe, pobożne kobiety przyznają się do grzechów, których nie popełniły – pomyślał. – A prawdziwi zbrodniarze kłamią i udają niewiniątka...”.\nZastanowił się, czy nie byłby to dobry temat na kazanie. Nie w zwykłą niedzielę, ale w jakieś większe święto, kiedy przyjadą inni duchowni.\n– To nie ty go zabiłaś, córko – uspokoił chorą. – On sam się zastrzelił. Od wczoraj o tym mówią.\n– To ja go zabiłam! – zaprotestowała.\n– Nic podobnego! Jesteś dobrą chrześcijanką. Widok grzesznika, który odbiera sobie życie, mógł ci pomieszać w głowie, ale jak ty miałabyś zabić człowieka? Byli przecież świadkowie. Od rana już ze trzy razy o tym słyszałem. Mówili, że sam się zabił.\n– Kłamali – ucięła.\nKsiądz westchnął ciężko.\n– Byli przecież żandarmi. Gdybyś go zabiła, zabraliby cię do więzienia.\n– Nikt cię nie zabierze do więzienia – zapewnił zniecierpliwiony. – Ten człowiek popełnił samobójstwo. Są świadkowie i zostawił list. Był grzesznikiem.\n– Był – przyznała.\n– Źle żył i źle umarł. A ty, córko, już o tym nie myśl, tylko wracaj do zdrowia. Masz dzieci niedorosłe, trzeba je wychować...\n– Tak – przyznała. – Trzeba.\nW głowie jej się kręciło od tego wszystkiego i teraz już sama nie wiedziała, co się stało. Czy rzeczywiście zabiła Rozchodowskiego? Może tylko jej się tak wydawało. Przecież ksiądz tak mówił...\nPogrzeb Karola Rozchodowskiego odbył się o świcie, dwa dni po jego śmierci. Nie była to uroczystość, jakiej można by się spodziewać po rodzinie Rozchodowskich. Nie był to nawet porządny katolicki pogrzeb, choć rodzony brat zmarłego był przecież prałatem.\nKarola pochowano za cmentarnym murem, bo jako samobójca nie miał prawa do pochówku w poświęconej ziemi. Wykopano mu grób obok dwóch porośniętych trawą i zapadłych mogił, o których najwyraźniej nikt nie pamiętał.\nNie było mszy ani konduktu godnego pierwszej rodziny w Zbuczynie. Przyjechali tylko najbliżsi krewni, a wszystko odbywało się jakby cichaczem, w sekrecie. Wybrano tak wczesną porę, by uniknąć gapiów i plotek.\nCórki zmarłego rozglądały się niepewnie, zawstydzone. Tak teraz postrzegały śmierć ojca – jako coś wstydliwego, co trzeba będzie jakoś ukryć. To, że nigdy już nie zobaczą ojca, jeszcze do nich nie dotarło, podobnie jak wiadomość o długach i o tym, że dworek w Zbuczynie, w którym się wychowały i który nadal uważały za swój dom rodzinny, zostanie wkrótce zlicytowany.\nNawet wdowa jeszcze nie przyjęła tego wszystkiego do wiadomości, choć w jej przypadku utrudniały to silne leki uspokajające, które zażywała od chwili, kiedy ją powiadomiono. Choć od dawna nie żyła z mężem, a od kilku lat nawet nie mieszkali razem, wieść o jego śmierci ją zaszokowała. Zwłaszcza gdy usłyszała, w jakich okolicznościach miała ona miejsce i jakie były jej prawdopodobne przyczyny.\nSytuację w pełni pojmowali trzeźwo myślący Lutnerowie, których samobójstwo Karola właściwie nie zaskoczyło. Od początku wiedzieli, że ten Rozchodowski to nic dobrego, ale nie udało się wybić go z głowy Reginie.\nPodobne zdanie o bracie miał prałat Henryk Rozchodowski, który do końca wahał się, czy jechać na pogrzeb. Nie miał na to ochoty, zwłaszcza że pani Eufemia zaniemogła na wieść o tym, co spotkało jej ukochanego syna, i trzeba było zapewnić jej opiekę.\nPrałat nie spał od tamtej pory. Nigdy wcześniej nie zdarzyło mu się nie spać trzy noce z rzędu. Zazwyczaj nie miewał problemów ze snem. Należał do ludzi, którzy zasypiają, ledwie dotkną poduszki, i przesypiają całą noc, a rano wstają gotowi do działania.\nTeraz był zmęczony, nie mógł się skupić i głowa mu pękała.\nOsiemnastoletniemu Kazikowi, jedynemu synowi zmarłego, mglisty poranek skojarzył się z egzekucjami, o jakich czytał w powieściach. One też odbywały się o świcie, zanim świat się obudził, w mgliste wczesne poranki.\nKiedy trumnę opuszczono do wykopanego grobu, zastanowił się, czy to on powinien rzucić pierwszą garść ziemi na trumnę. A może powinna zrobić to jego matka? Spojrzał na nią i zobaczył, że stoi nieruchomo, pogrążona w narkotycznym stuporze, więc Kazik podszedł i rzucił garść ziemi.\nBył przygnębiony stratą i śmiercią, jaka stała się udziałem jego ojca. Samobójstwo. To było takie straszne... Ojciec targnął się na własne życie.\nKazik bez przerwy o tym myślał, próbował sobie wyobrazić, jak to się dzieje, że człowiek decyduje się na taki krok. Co musi się z nim stać, żeby to zrobił? I żeby naprawdę tego dokonał? Żeby nie powstrzymał się, nie zrezygnował w ostatniej chwili? Kazik nie był w stanie pojąć takiej determinacji.\nStojąc pod cmentarnym murem, czuł, że coś stracił, że coś go ominęło. Że właściwie nie miał ojca i nigdy już nie będzie go miał, bo ojciec umarł, zanim Kazik zdążył go poznać. Przez ostatnie lata rzadko go widywał, zwykle z daleka, bo ojciec nie szukał kontaktu z synem, a Kazik zawsze obawiał się do niego podejść.\nPamiętał, że kiedy był dzieckiem, bał się go. Wspominał go jako gwałtownego mężczyznę o groźnym spojrzeniu i czuł, że ojciec go nie lubi. Potem coś z tych lęków i obaw pozostało, bo nadal go unikał. A może to ojciec unikał jego?\nNie zajmował się nim tak, jak wuj Jan zajmował się teraz swoimi synkami. Nie zabierał go na spacery i konne przejażdżki, nie spędzał z nim czasu i nie wołał go, kiedy przychodzili goście, żeby z dumą im go pokazać. Kazik przypomniał sobie, że nawet kiedy był obecny przy gościach, ojciec go nie dostrzegał. Przedstawiał matkę i siostry, ale jego – nigdy.\nMoże ciągle uważał go za małe dziecko, które nie powinno znajdować się w dorosłym towarzystwie? A może rzeczywiście go nie lubił? Kazik wiedział, że ludzie czasem nie lubią swoich dzieci, nawet jeśli twierdzą, że przecież je kochają, bo to ich dzieci.\nMoże to była jego wina? Może za mało się starał? Nie dał się poznać ojcu?\nKazik miał poczucie, że coś zaprzepaścił...\nZofia obudziła się i od razu przypomniała sobie, że jest chora. Wszystko ją bolało. Nigdy jeszcze nie czuła się taka słaba.\nBył u niej ksiądz i chciała się wyspowiadać, ale dziwna to była spowiedź, bo ksiądz jej nie wierzył. Twierdził, że wcale nie zabiła Karola Rozchodowskiego, że on sam się zastrzelił, bo tak mówili świadkowie.\nNa pewno chodziło o tę dziewczynę, która skłamała.\nDlaczego to zrobiła? I dlaczego jej uwierzono? Zofia doszła do wniosku, że ona sama powinna powiedzieć prawdę. Postanowiła, że jeśli nie umrze, to zaraz gdy wstanie z łóżka, pójdzie na posterunek, przyzna się do winy i poniesie odpowiedzialność.\nPewnie ją powieszą... Ale co wtedy będzie z gospodarstwem? I z dziećmi?\nKręciło jej się w głowie i znowu zapadła w sen, a w tym śnie dryfowała w mętnej wodzie, zastanawiając się, skąd się tam wzięła.\nNagle zobaczyła nieopodal przepływającą postać – ciemne włosy, znajoma sylwetka. Klemens?\nPróbowała popłynąć w tamtą stronę, ale nie dała rady.\n„To dlatego, że nie umiem pływać” – pomyślała.\nBezradnie patrzyła, jak Klemens odpływa. Tymczasem z głębi wypływała inna postać, szybko i zdecydowanie. Zofia zadrżała, kiedy zobaczyła, że to Karol Rozchodowski. Znowu próbowała popłynąć do Klemensa, ale Karol zastąpił jej drogę.\n– Zabiłem go – powiedział. – Zabiłem jak muchę, bo on Mucha się nazywał. I włos mi z głowy nie spadł! – Roześmiał się upiornie.\nZofią wstrząsnęła złość.\n– Nie? – spytała. – Przecież zginąłeś – przypomniała mu. – Ja cię zabiłam – dodała, a Karol się cofnął. – Byłeś złym człowiekiem i należało ci się! – dorzuciła w gniewie, a on jakby się skurczył. – Nikogo już nie skrzywdzisz. Dostałeś to, na co zasłużyłeś!\nKarol odpływał spłoszony.\n„Dostał to, na co zasłużył – pomyślała, otwierając oczy i rozglądając się po pokoju. – Bez niego będzie lepiej. Już nic złego nie zrobi”.\nPoczuła, że zaschło jej w gardle, i sięgnęła po kubek z wodą stojący obok łóżka.\n„Zgrzeszyłam – myślała – ale może byłam narzędziem w ręku Boga, który w końcu go pokarał? – zastanowiła się, ale od razu uznała, że to bluźnierstwo. – Tak czy owak, zgrzeszyłam i kiedyś to odpokutuję, ale teraz jeszcze nie mogę tego zrobić. Mam obowiązki” – stwierdziła trzeźwo i zrezygnowała z zamiaru przyznania się do winy.\n– Jak się mama czuje? – Z łóżka obok podniosła się Klima.\nZofia zamrugała z niedowierzaniem.\n– Ty tutaj? – spytała zdumiona. – Skąd się wzięłaś?\nPrzecież Klima mieszkała i pracowała teraz w Krakowie.\n– Bronek mnie przywiózł wczoraj wieczorem. Nie pamięta mama?\n– Przywiózł też doktora Dąbrowskiego i on zapisał mamie lekarstwa.\n– Doktor tu był? – Tego też sobie nie przypominała.\nKlima wstała i przyłożyła jej dłoń do czoła.\n– Spada mamie gorączka – powiedziała. – Chyba jeszcze całkiem nie spadła, ale jest lepiej – dodała. – Podać coś?\nZofia pokręciła głową, a Klima wyjrzała przez okno i zaczęła się ubierać.\nJej matka zapadła jeszcze w drzemkę, z której wkrótce obudziły ją głosy dzieci. Klima i chłopcy pospieszali i sztorcowali Jankę, która płaczliwym głosem marudziła, że przecież się nie rozdwoi, żeby robić wszystko naraz.\n– Uwzięliście się wszyscy na mnie! – zawołała jękliwie w stronę izby, w której leżała chora.\n„Nie ma mowy, żebym teraz poszła do więzienia – pomyślała Zofia. – Beze mnie to gospodarstwo się zawali, dzieci pójdą na poniewierkę. Co z nimi będzie? Zwłaszcza z tą durną Janką? Muszę uratować duszę tej dziewuchy!” – postanowiła.\nKiedy Zofia wracała do zdrowia, jej kuzynka Franciszka, przebywająca w podróży poślubnej, coraz częściej spędzała czas samotnie. Albin Mohnar zabrał ją na wycieczkę po Europie, ale dotarli tylko do Wiednia.\nSpodobała im się możliwość niespiesznego zwiedzania i spokojnego odpoczynku. Oboje dużo pracowali, a teraz mogli odetchnąć i to im odpowiadało.\nDo Wiednia przyjechali po wizycie w Pradze, która okazała się krótsza, niż planowano, bo choć brat Albina zaakceptował jego wybrankę, jego żona ciągle była oburzona mezaliansem i nie kryła swej niechęci. Po drodze nowożeńcy zatrzymywali się w malowniczych wioskach i miasteczkach, ale w Wiedniu zabawili dłużej.\nFranciszka była zachwycona miastem i spędzała całe dnie na zwiedzaniu, spacerach i zakupach. Mąż czasem jej towarzyszył przed południem i wieczorami, ale popołudniami wychodziła sama.\n– Albin musi więcej odpoczywać, to ważne dla jego zdrowia – wyjaśniała sąsiadom z hotelu, którzy się temu dziwili.\n– I pozwala pani wychodzić na długie godziny? – zdumiała się jedna z dam. – To miło z jego strony – przyznała. – Większość mężów lubi mieć żonę w domu, żeby podawała herbatę, ciastka, cygara czy na co tam mają ochotę. Jakby nie wystarczyła im służba – dorzuciła, spoglądając na własnego, znacznie starszego małżonka.\n– Mojemu mężowi wystarcza. – Franciszka się uśmiechnęła. – Ma przecież Rudolfa.\nBawiło ją to, że Albin uchodzi za wyrozumiałego męża, podczas gdy w rzeczywistości był w tej podróży właśnie z Rudolfem. Kiedy pytano, czy pan Mohnar nie nudzi się sam w hotelu, odpowiadała, że jej mąż na pewno świetnie się bawi.\n„Ciekawe, co oni sobie o nas myślą?” – zastanawiała się czasami.\nAlbin też często pytał ją, czy się nie nudzi. Rudolf zaś wpadł na pomysł, aby zatrudnić jej damę do towarzystwa.\n– Może Angielkę? – zaproponował. – Mogłaby pani podtrzymywać znajomość języka, a może i ja mógłbym się uczyć?\nRudolf marzył o nauce angielskiego, bo tego języka używano w Ameryce, która go fascynowała. Zaczytywał się w amerykańskich powieściach i chciał kiedyś tam pojechać.\nFranciszka zastanawiała się, czy pomysł „damy do towarzystwa” nie ma na celu zapewnienia jej partnerki. Kogoś, kto byłby dla niej tym, kim Rudolf dla Albina. Wiedziała jednak, że to nie takie proste, i Albin też to wiedział.\n– Taki mezalians! Taki mezalians! – szlochała tymczasem jej szwagierka, pani Albertowa Mohnarowa, zwierzając się z kłopotu siostrze, pani Oberwaldowej, w jej willi na przedmieściach Pragi. – Kobieta bez pochodzenia, bez posagu, praktycznie bez rodziny. Zaprosiła na ślub jakichś wieśniaków. I to byli jej krewni!\nPani Oberwaldowa patrzyła na nią ze współczuciem.\n– To okropne – szepnęła, wyobrażając sobie, jaki wstyd musiał to być dla jej siostry. Prostacy ze wsi jako rodzina panny młodej na ślubie szwagra!\n– Nie odebrała nawet żadnego wykształcenia – ciągnęła zrozpaczona pani Mohnarowa. – Pracowała jako jego sekretarka, ale wcześniej była szwaczką... Szwaczką! Wyobrażasz to sobie?\n– Nie – przyznała pani Oberwaldowa. – Skoro była szwaczką, to jakim sposobem została sekretarką? – zainteresowała się.\n– No właśnie... – jęknęła pani Mohnarowa. – Najpierw zatrudnił szwaczkę jako swoją sekretarkę, a potem się z nią ożenił.\n– A do tego wszystkiego jeszcze okazała się bękartem – dodała pani Mohnarowa szeptem pełnym zgrozy.\n– Coś podobnego! – Pani Oberwaldowa wytrzeszczyła oczy. – Ale może... jej ojciec to ktoś...?\nSiostra tylko pokręciła głową.\n– Nic podobnego! – prychnęła. – To pewnie jakiś woźnica albo inny poganiacz bydła. I ktoś taki... w naszej rodzinie... – Zaniosła się płaczem.\n– Rzeczywiście – przyznała ze współczuciem pani Oberwaldowa. – To wielki problem dla waszej rodziny – podkreśliła, wyraźnie odcinając się od nieszczęsnej rodziny Mohnarów. – To straszne, że twój szwagier zdobył się na coś podobnego... Ta kobieta musiała go omotać... – Spróbowała sobie wyobrazić tę osobę. – Pewnie jest bardzo piękna? Niejeden stracił głowę dla młodości i urody.\n– Ależ skąd! – obruszyła się pani Mohnarowa. – Ani piękna, ani młoda! Jest taka wielka, prawie jak Albin i mój Albert – oznajmiła z niesmakiem. – Kto to widział, żeby kobieta była taka olbrzymia? A na dodatek jest chyba starsza od nas.\n– Naprawdę?! – pani Oberwaldowa nie posiadała się ze zdumienia.\nNie pojmowała, jak ktoś z majątkiem i pozycją Albina Mohnara mógł się zakochać w prostaczce niewiadomego pochodzenia, która nie była nawet piękna i młoda.\n– Naprawdę – potwierdziła jej siostra ponuro.\nPani Oberwaldowa zastanowiła się i uśmiechnęła pod nosem.\n– Ale skoro tak, to chyba ma to pewne dobre strony – pocieszyła siostrę.\n– Jakie? – Pani Mohnarowa nie rozumiała, a pani Oberwaldowa zmrużyła oczy.\n– W tym wieku nie urodzi już dzieci – oznajmiła radośnie. – I cały majątek szwagra przypadnie kiedyś twoim.\nNie każdy jednak myślał w ten sposób o małżeństwie Mohnara. Większość pracowników odlewni rozumiała jego wybór. Lubili Franciszkę i uważali, że taka miła, a przy tym silna kobieta to znakomity materiał na żonę. Robotnicy, szofer i stary woźnica uważali, że Mohnar bardzo dobrze zrobił, żeniąc się z nią.\nNawet stary Adolf Szynkler, dziadek panny Adeli, która przecież miała wyjść za Albina, choć oficjalnie był oburzony mezaliansem, uznał, że Mohnar postąpił roztropnie. Znalazł sobie żonę w swoim wieku, trzeźwo myślącą i znającą interesy odlewni, zamiast poślubiać jego wnuczkę, która była od niego dwa razy młodsza i miała pstro w głowie.\nZofia, która przez tyle lat załamywała ręce nad staropanieństwem Frani, ciągle nie pojmowała tej sytuacji. Jednak z dumą pokazywała ślubne zdjęcie Mohnarów, choć Klima uważała, że jest kiepskie. Państwo młodzi mieli zdziwione miny, a na twarz ciotki Franciszki padał cień od koronkowego kapelusza, sprawiając, że jej czoło wyglądało jak pokryte bliznami.\n– Źle to oświetlono – orzekła.\nPracowała u fotografa, ale wszyscy wątpili, czy naprawdę zna się na robieniu zdjęć, bo każdy, kto widział ją u Kwietnia, był świadom, że nie tym się zajmowała. Po prostu tam służyła. Ona też to zauważała, a co gorsza przekonała się, że to się nie zmieni. Po roku pracy nie robiła niczego, co pozwoliłoby jej uczyć się zawodu, który ją interesował.\nWzięła kolejne wolne dni, aby pomóc wracającej do zdrowia matce w gospodarstwie i przy żniwach. Wyjazd z Krakowa i oderwanie od codziennego życia pozwoliły jej przemyśleć sytuację.\nUznała, że nawet jeśli Kwiecień ją zwolni, nie będzie się tym martwić. Powinna była pójść do pracy w odlewni. Albo do seminarium nauczycielskiego.\nTeraz znów zaczęła myśleć o dalszej nauce. Wciąż też nie miała pojęcia, gdzie zamieszka, kiedy Franciszka wyprowadzi się do męża. Któregoś dnia zwierzyła się matce, że nie wie, jak dalej pokierować swoim życiem, a ta tylko wzruszyła ramionami.\n– Jak to jak? Najwyższy czas rozejrzeć się za mężem!\nKlima popatrzyła na nią zaskoczona.\n– Masz dwadzieścia lat – przypomniała jej Zofia. – Czas poszukać sobie porządnego, pracowitego narzeczonego. Z czasem będzie coraz trudniej.\nWkrótce Klima przekonała się, że podobnie myśli cała rodzina oraz sąsiedzi. Wszyscy pytali, czy ma narzeczonego, i przekonywali, że powinna kogoś znaleźć, zanim będzie za późno.\nChoć po skończeniu szkoły ludzie na wsi zaczęli darzyć ją większym szacunkiem, nikogo nie interesowały jej ambicje zawodowe. Kiedy wspominała o seminarium nauczycielskim, sąsiadki mówiły, że Zofia powinna być dumna z takiej córki, ale za chwilę przypominały, że najważniejsza dla kobiety jest rodzina. Szczególnie te sąsiadki, których córki poprzestały na czteroklasowej szkole, chętnie uświadamiały Zofii, że to żaden sukces wykształcić córkę.\n– Jak ona teraz męża znajdzie? – martwiły się głośno. – Na zwykłego chłopa za bardzo uczona, a dla panów to ciągle chłopka.\nPo czym z dumą opowiadały o swoich córkach, rówieśniczkach Klimy, które lada chwila miały wyjść za mąż albo już to zrobiły. Niektóre nawet zdążyły zostać matkami.\nDo Zofii przemawiało to bardziej niż podziw tych, którym imponowało, że Klima może zostać nauczycielką. Ciągle uważała, że dziewczyna powinna zostać na wsi, przy rodzicach i zająć się nimi na starość. Lepiej było wykształcić synów. Klemens zawsze to powtarzał...\nGdy więc Klima napomknęła o seminarium nauczycielskim, Zofia odrzekła, że najwyższy czas, aby zaczęła zarabiać na siebie i pomogła owdowiałej matce. Wzbudziła w niej poczucie winy i Klima zrezygnowała z tych planów.\nJednak wbrew obawom sąsiadek chłopcy na wsi byli nią zainteresowani. Chociaż wielu się krzywiło, że zrobiła się jakaś taka miejska, intrygowała ich.\nWiosną krowy Muchów pasły się w sadzie, ale kiedy drzewa zaczynały owocować, obawiano się, że mogą zadławić się jabłkiem albo gruszką. Prowadzono je więc na łąkę, która sąsiadowała z polami Macieja Gordona – najbogatszego gospodarza w Korczycach. Zwykle wyganiała tam krowy Janka, ale któregoś dnia zrobiła to Klima i porozmawiała chwilę z Gordonem, który pracował na swoim polu.\nJego rodzice mieli dużo ziemi, a Maciej był jedynym ich dzieckiem, które pozostało przy życiu, odziedziczył więc największe gospodarstwo we wsi. Ożenił się z posażną panną, a że był pracowity i przedsiębiorczy, jeszcze pomnożył majątek. Tu jednak skończyło się jego szczęście.\nDzieci rodziły się słabowite i żyły krótko. Przy życiu pozostał tylko jeden syn, który tak się jąkał, że trudno się było z nim dogadać. We wsi mawiano, że nic z niego nie będzie.\nPrzed dwoma laty zmarła żona Gordona, a on ciągle pozostawał wdowcem, choć niemal od dnia pogrzebu nieboszczki swatano mu różne dziewczyny. Początkowo nie miał głowy do żeniaczki, ale teraz coraz pilniej rozglądał się za nową gospodynią, bo choć zatrudniał służącą, w domu brakowało kobiecej ręki.\nMiał na oku dwie wdowy w swoim wieku, które były dobrymi gospodyniami. Jedna nawet kiedyś mu się podobała, ale miała aż pięcioro dzieci, co trochę go zniechęcało. Druga z kolei w ogóle mu się nie podobała.\nByły też młode panny i Gordon dobrze wiedział, że może poślubić każdą z nich, ale nie był pewien, czy niedoświadczona dziewczyna da sobie radę w tak dużym gospodarstwie. Już od roku rozważał różne kandydatki, ale żadna nie wydała mu się wystarczająco dojrzała, by powierzyć jej funkcję gospodyni.\nTeraz przyjrzał się Klimie, wyrosła na piękną kobietę i była taka ułożona, dystyngowana... Niemal jak jakaś dziedziczka. Spodobało mu się to.\nWypytał o Zofię, która niedawno poważnie zachorowała, a Klima podziękowała za troskę. Powiedziała mu, że matka szybko zdrowieje, a potem porozmawiali o gospodarskich pracach. Wyglądało na to, że Klima, choć mieszkała i pracowała w mieście, całkiem dobrze sobie radziła.\nZrobiła na nim wielkie wrażenie. Wydała mu się taka poważna i rozsądna. Gordon pomyślał, że z taką żoną mógłby być spokojny o dom, gospodarstwo i syna. Doczekałby się kolejnych dzieci, które na pewno byłyby zdrowe i mądre po Klimie i po nim. Kiedyś dobrze zajęłyby się majątkiem, bratem, no i nimi na starość...\nPod jakimś pretekstem zajrzał do Muchów, gdzie Klima właśnie gotowała obiad, i zobaczył zadbane obejście i jej pracę. Porozmawiali trochę i znów zaimponował mu jej rozsądek i to, jak mądrze się wypowiada. A do tego jeszcze taka była ładna...\nW przeciwieństwie do innych wiejskich piękności, które Gordon poznał, Klima nie zachowywała się wyniośle. Stanowiła niezwykłe dla niego połączenie urody z mądrością, no i była wykształcona, co też mu się podobało.\nSłyszał jednak, że zrobiła się „miastowa”, więc może nie będzie chciała wyjść za chłopa. Uznał, że jeśli odrzuci jego oświadczyny, na wsi będą się z niego śmiać za plecami. Przemyślał sprawę i zdecydował, że zanim oficjalnie się zadeklaruje, wybada teren.\nNajpierw porozmawiał z zaskoczoną Zofią, która uznała, że byłby świetną partią dla Klimy. Nie musiałaby martwić się o pracę, zostałaby blisko rodziny, a poza tym niczego nie brakowałoby jej u sąsiada, który był porządnym człowiekiem i miał ugodową naturę.\nZadowolony Gordon postanowił porozmawiać z Klimą jeszcze tego dnia. Wieczorem wracał z pola tak, żeby ją spotkać i porozmawiać w cztery oczy. Kiedy samotnie ruszyła w stronę domu, podjechał i zaproponował jej podwiezienie.\nZagaił rozmowę o Krakowie, chorobie Zofii i gospodarstwie, więc Klima zainteresowała się jego sprawami i słuchała, jak opowiadał o plonach i koniach. Wtedy spytał ją, czy myśli o zamążpójściu. Zarumieniła się, mówiąc, że na razie jest potrzebna matce i powinna jej pomagać, przynajmniej dopóki Bronek nie pójdzie do pracy.\n– Niejeden pewnie chętnie pomógłby twojej matce, gdybyś za niego poszła – powiedział Gordon.\nSpojrzała na niego zdumiona i zapewniła, że nie chciałaby nikogo wykorzystywać, a jemu wydało się to takie skromne i rozsądne.\nW końcu wyraził swoje zainteresowanie, na co dziewczyna wpadła w jeszcze większe zakłopotanie. Widać było, że nigdy nie znalazła się w takiej sytuacji. Gordon zapewnił, że może poczekać na odpowiedź, ale Klima przeprosiła go i oznajmiła, że nie chce wychodzić za mąż, być może w ogóle.\n– Jak to? – zdziwił się. – Taka piękna i mądra dziewczyna zostałaby starą panną?\n– A czemu nie? – wykrztusiła zmieszana i szybko pobiegła do domu.\nTam czekała na nią podenerwowana matka i rozemocjonowana Janka oraz Staszek, który udawał, że nic go nie obchodzą te głupie babskie sprawy. Zofia domyśliła się, dlaczego nagle Gordon podwozi Klimę. Jankę to zastanowiło i wypytała matkę, a ta przyznała, że sąsiad jest zainteresowany jej siostrą.\n– Ona to ma szczęście – mruknęła Janka, nieco zazdrosna.\nChwilę zajęło jej pocieszanie się, że za kilka lat, kiedy i ona będzie panną na wydaniu, znajdzie sobie jeszcze lepszego męża.\nObie od razu zaczęły wypytywać Klimę, która zarumieniona po uszy przyznała, że istotnie, Gordon wspomniał o małżeństwie, ale nie były to oświadczyny.\n– On tylko tak jakby powiedział mi, że jest to możliwe... – tłumaczyła.\n– A ty co odpowiedziałaś? – chciała wiedzieć Zofia.\nKlima szczerze i otwarcie wyznała, że nie zamierza wychodzić za sąsiada.\n– No co ty?! – Janka nie wytrzymała. – Ja bym go brała!\nJej siostra tylko się roześmiała.\n– Ty? Jeszcze dobrze od ziemi nie odrosłaś, skrzacie, a już chcesz iść za mąż?\nJanka się obraziła i wytknęła Klimie, że już prawie dorównuje jej wzrostem, a „pod pewnymi względami” jest nawet większa od niej. Tu znacząco popatrzyła na swój nad wiek rozwinięty biust, co jeszcze bardziej rozbawiło Klimę.\nMłodsza siostra jej nie rozumiała. Uważała, że dla takiej dziewczyny jak Klima, ładnej, choć nie aż tak jak ona, Janka, a na dodatek mało obrotnej, Gordon to świetna partia. Najbogatszy gospodarz we wsi, spokojny, no i starszy, więc raczej nie będzie za parę lat uganiał się za młodszymi dziewczynami.\nJanka od dziecka śledziła wiejskie plotki i takie historie nie były jej obce. Dobrze wiedziała, że rozsądna dziewczyna nie powinna ich unikać czy krzywić się z oburzeniem, tylko wyciągać z nich wnioski dla siebie.\nSama od dawna wiedziała, że wyjdzie bogato za mąż.\n– Będę sobie żyć jak dziedziczka – opowiadała koleżankom. – Wszystko zrobi służba, a ja tylko będę gonić ich do roboty, a sama sobie odpoczywać.\n– Jakby Klima poszła za Gordona, to miałaby służbę – zauważyła Nastka. – On ma parobka, pastucha i służącą do domu, a na lato przyjmuje jeszcze więcej ludzi.\n– Klima jest głupia – orzekła Janka. – Zawsze taka była. Gubi nawet pieniądze – dodała, sięgając do kieszeni i dotykając monet, które przed wyjściem z domu podebrała siostrze.\nOdkąd w wieku pięciu lat ukradła pieniądze zarobione przez Klimę i uszło jej to bezkarnie, robiła to regularnie. Szybko zrozumiała, że nikt jej nie podejrzewa – przecież była jeszcze taka mała, a przy tym grzeczna i słodka. Kto by uwierzył, że takie dziecko mogłoby kraść?\nNadal przy każdej okazji podbierała drobne sumy matce. Kiedy Bronek i Staszek zarobili coś, zatrudniając się do różnych robót albo dostali parę groszy od pana Floriana, Janka chętnie korzystała z okazji. Gdy nie mogli doliczyć się pieniędzy i Zofia wytykała im, że są roztrzepani, Janka nawet okiem nie mrugnęła. Najchętniej okradała Klimę, która uchodziła za „dziwną” i pozostawała w domu zbyt krótko, by się zorientować, co się dzieje.\nW ciągu tych kilku lat Janka zgromadziła spore oszczędności, choć czasem coś sobie kupowała. Zawsze umiała wyjaśnić, skąd to ma: gdy tylko dostała jakieś drobne, kupowała za nie więcej niż ktokolwiek, tak dobrze się targowała. Często twierdziła, że dostała coś za wskazanie drogi albo inną pomoc wędrownym handlarzom.\nPrzez całe lata wszyscy jej wierzyli – była taką uroczą dziewczynką i rzeczywiście często ktoś coś jej dawał albo pomagał. Zofia pomyślała, że widocznie jej córka musi budzić w ludziach chęć obdarowywania jej. Martwiła się jednak, że może ją to zepsuć, i kiedy ktoś przy niej chwalił czy częstował czymś Jankę, próbowała to ukrócić. Nie podejrzewała, że dziewczyna od małego notorycznie kradnie.\nTylko raz Janka omal nie wpadła. Połaszczyła się na haftowaną chustkę, którą zobaczyła w domu swojej koleżanki Władki. Schowała ją w starym gliniaku na strychu, ale okazało się, że chustka należała do ciotki Władki i była dla niej cenną pamiątką. Ciotka podejrzewała o kradzież Jankę, bo ta interesowała się chustką, a potem nagle chustka gdzieś przepadła. Chciała sprawdzić, czy dziewczyna jej nie wzięła.\nJanka z niewinną minką zaklinała się, że o niczym nie wie i nigdy niczego by nie ukradła, ale przeżyła piekło, obawiając się, że prawda wyjdzie na jaw. Wieczorem odbiła to sobie, podrzucając chustkę na gnojówkę przy domu Władki, ale od tamtej pory kradła tylko gotówkę albo rzeczy, których brak nie wzbudzi żadnych podejrzeń.\nDla Olka Dąbrowskiego to lato było szalone. Został studentem medycyny, ale na razie miał wakacje i spędzał je z Marcysią, którą znał niemal od dziecka. Jej ojciec był majstrem w odlewni i Marcysia nie musiała pracować, choć rodzice mieli ochotę wysłać ją gdzieś na służbę, żeby nauczyła się prowadzić dom, zanim wyjdzie za mąż. Ona jednak robiła, co mogła, aby tego uniknąć.\nOdkąd odkryła, że Olek się nią interesuje, zaczęła fantazjować, że mogłaby za niego wyjść. Miał zostać lekarzem, a ona jako żona lekarza miałaby służbę i tylko zarządzałaby domem. Nie musiałaby znać się na tych wszystkich pracach, do których goniła ją matka.\nOlek nie myślał o żeniaczce, ale namiętne uściski i pocałunki z uroczą Marcysią w ciemnych bramach bardzo mu się podobały. Pozwalała mu na coraz więcej i Olka tak to pochłaniało, że zapominał o innych sprawach.\nNa komodzie leżały listy Wiktorii Hallam, które miał oddać Franciszce Mohnarowej, kiedy ta wróci z podróży poślubnej. Obie praktycznie go wychowały i sam nie wiedział, ile te listy mogą zmienić w ich życiu – szczególnie w życiu Franciszki.\nDręczyły go wątpliwości, czy nie powinien jednak przemilczeć tej sprawy dla dobra Franciszki i jej małżeństwa. Rozmawiał o tym z Klimą, która zgodziła się z nim, że nie mają prawa ukrywać listów, jednak Olek widział, że też nie jest tego pewna. Chętnie omówiłby to z kimś jeszcze, ale Marcysia nie zrozumiałaby miłości dwóch kobiet, a poza tym marna z niej była doradczyni. Wychowano ją na posłuszną żonę, więc gdy Olek o coś ją pytał, przytakiwała tylko i odpowiadała „jak uważasz”.\nTo mu uświadomiło, że choć Marcysia jest urocza, to jednak brak jej rozumu i przenikliwości. O swoich problemach Olek wolał rozmawiać z Klimą i zaczął za nią tęsknić.\nGdy dowiedział się, że Bronek ma przyjechać do jego ojca po lekarstwa dla Zofii, został w domu, żeby się z nim spotkać. Chciał się umówić na wizytę w Korczycach, a może nawet pojechać z Bronkiem i wieczorem wrócić piechotą.\n– Co tam słychać w Korczycach? – zagadnął, gdy brat Klimy pojawił się na progu, a ten od razu podzielił się najnowszą nowiną:\n– Sąsiad oświadczył się Klimie.\nOlek zaniemówił ze zdumienia, a doktor zaczął wypytywać o tego sąsiada.\n– To porządny człowiek – odparł Bronek. – Najbogatszy gospodarz we wsi, bardzo pracowity. Niby mu odmówiła, ale wszyscy ją przekonują, żeby za niego wyszła. Mama bardzo by tego chciała. Miałaby Klimę blisko, no i niczego by jej nie brakowało. Zostałaby pierwszą gospodynią we wsi.\nDoktor tylko pokiwał głową, a Olek był oburzony. Klima nie miała ambicji, by zostać „pierwszą gospodynią we wsi”. Znał ją od dziecka i dobrze wiedział, że zawsze pociągał ją świat, a nie osiadłe życie na prowincji.\nOd razu chciał jechać do Korczyc i porozmawiać z nią, ale przyszło mu do głowy, że w tej sytuacji jego wizyta mogłaby być różnie odebrana. Klima twierdziła, że w Korczycach plotkowano jeszcze bardziej niż na krakowskich podwórkach.\nJednak ta sprawa nie dawała mu spokoju. Powoli docierało do niego, że wcale nie chce, żeby Klima wyszła za mąż za pierwszego gospodarza we wsi czy za kogokolwiek.\nPrzez cały wieczór nie mógł myśleć o niczym innym. Kiedy on i Klima zaczęli dorastać, często o niej fantazjował, ale najpierw wydawało mu się to zakazane, bo byli za młodzi. Na podwórku Klima uchodziła za jego krewną, więc starał się stłumić takie myśli, ale przecież nie byli spokrewnieni. Rozumiała go i podobała mu się. Nawet jeśli przejściowo interesował się innymi dziewczynami, myśli o Klimie powracały.\nZaniedbał Marcysię, która powoli zaczynała rozumieć, że jej matka miała rację, robiąc jej karczemną awanturę, gdy dowiedziała się, że widziano ją w bramie z Olkiem. Wytłumaczyła jej wtedy, że chłopak, który ma zostać lekarzem, nie ożeni się z taką prostą dziewczyną, więc powinna czym prędzej wybić go sobie z głowy i dbać o swoją reputację.\nŻniwa dobiegały końca, Zofia odzyskała siły, a Klima wróciła do Krakowa. Przyjechała późnym popołudniem do rozgrzanego mieszkania, gdzie od razu otworzyła okna i wzięła się do sprzątania. Nadal nie wiedziała, kiedy wróci jej ciotka, ale postanowiła, że póki jej nie ma, będzie żyć tak jak dotychczas.\nNastępnego ranka poszła do pracy, a wracając, udała się w okolice dworca, gdzie rozładowywano wagony z węglem. Lubiła stawać z boku i patrzeć na silnych mężczyzn prężących mięśnie w słońcu. Szczególnie na jednego. Czekała, aż ją zauważy, a potem odwróci się i pomacha do niej.\nNiby nie lubił, kiedy tam przychodziła, ale sądziła, że tylko tak mówi. Poza tym musiała jakoś mu pokazać, że wróciła do Krakowa. I że jeśli znów skończy pracę wcześniej niż ona, będzie mógł odprowadzić ją do domu.\nUdało mu się to już następnego dnia. Czekał na nią na ulicy. Na jej widok oczy mu rozbłysły, a ona się zarumieniła.\n– Już po żniwach? – spytał uprzejmie.\n– Tak. Były bardzo udane – odparła, po czym wymienili się informacjami o zdrowiu matek i innych sprawach, jakie omawia się ze znajomymi.\nCiągle rozmawiali jak obcy sobie ludzie. Obojgu wydawało się, że właśnie tak trzeba.\nOlek niecierpliwie czekał na powrót Klimy, ale o tym, że jest już w Krakowie, dowiedział się dopiero po kilku dniach, zaglądając do zakładu fotograficznego Kwietnia. Klima była zajęta i umówili się po południu u Dąbrowskich.\nMieli wiele spraw do przedyskutowania, ale niedługo rozmawiali sami. Wkrótce dołączył do nich doktor, przy którym lepiej było nie poruszać tematu listów Wiktorii czy wątpliwości Olka wobec oświadczyn sąsiada Klimy. Podczas obiadu prowadzili towarzyską konwersację, choć doktor zauważył, że jego syn i chrześniaczka są jakby nieobecni duchem.\nPóźniej Olek odprowadził Klimę na Starowiślną, gdzie w drzwiach czekał na nią list.\n– Ciocia wraca jutro! – oznajmiła uradowana. – Zapraszają mnie na obiad. Nareszcie się dowiem, co teraz ze mną będzie – dodała wesoło, jednak Olek wiedział, że jest zaniepokojona.\nChciał z nią porozmawiać, ale wścibskie sąsiadki już uchylały drzwi, więc uprzejmie się pożegnał i wrócił do domu.\n„Może powinnam wrócić na wieś? – zastanawiała się Klima następnego dnia, sprzątając w atelier Kwietniów. – Ale tam pozostanie mi tylko wyjść za Gordona albo innego gospodarza i do końca życia tkwić w Korczycach”.\nOd dziecka żyła w przekonaniu, że nie chce mieszkać na wsi, ale w mieście też nie widziała dla siebie wielu możliwości.\n„Powinnam była pójść do seminarium nauczycielskiego – wyrzucała sobie. – Na co ja liczyłam, zatrudniając się u Kwietnia? Że zostanę artystką?”.\nDotarło już do niej, jak złudne były to mrzonki.\nLedwie dotrwała do końca dnia pracy i pomknęła do domu Albina Mohnara, gdzie czekała na nią Franciszka – wypoczęta i elegancka.\n– Jak wspaniale ciocia wygląda! – skomplementowała ją, uświadamiając sobie, że w swojej skromnej sukience i znoszonych butach nie pasuje do nowego domu Franciszki.\nAlbin Mohnar ją onieśmielał. Był taki potężny – i fizycznie, i jako wpływowy bogaty człowiek. Czuła się przy nim drobna i nic nieznacząca, on jednak był wobec niej uprzejmy.\nTeraz pojawiło się jeszcze coś, co sprawiało, że nie wiedziała, jak z nim rozmawiać – listy Wiktorii. Uzgodniła z Olkiem, że razem powiedzą o nich Franciszce i oddadzą jej całą korespondencję. Teraz miała tylko wybadać sytuację i nic nie mówić, chyba że uzna to za konieczne. Siedziała więc sztywna i niepewna, jak postąpić, gdy Mohnarowie zaprosili ją, by zamieszkała z nimi.\n– Najlepiej jeszcze dziś! – nalegała Franciszka. – Przygotujemy ci pokój, a jutro sprowadzi się nasze rzeczy z dawnego mieszkania.\n– Ale... – wykrztusiła Klima. – Nie chciałabym sprawiać kłopotu.\n– To żaden kłopot – zapewnił ją Albin Mohnar, który wiedział już, że Franciszka traktuje ją jak własną córkę.\nEleganckie wnętrza onieśmielały Klimę, a przy tym nie była pewna, czy Mohnarowie nadal pozostaną tak zgodnym małżeństwem, gdy Franciszka dowie się o listach Wiktorii.\n– Może nie powinnyśmy się spieszyć z tą przeprowadzką? – powiedziała do ciotki, która spojrzała na nią zaskoczona. – Może nie powinnam przeprowadzać się tak od razu? – zreflektowała się szybko. – Lepiej na spokojnie wszystko spakować.\n– Na pewno nic nie zginie! – Franciszka tylko machnęła ręką, a Albin zaproponował jej, żeby nazywała go wujem.\nSpeszona Klima niepokoiła się coraz bardziej i zastanawiała się, czy nie powinna od razu powiedzieć ciotce o listach, ale wolała nie robić tego przy jej mężu. Postanowiła więc zorganizować spotkanie z Olkiem i napomknęła, że pytał o Franciszkę.\n– Pewnie chciałby się spotkać – dodała.\n– Kim jest ten młody człowiek? – spytał Mohnar, podejrzewając, że to ktoś bliski Klimie.\n– To... przyjaciel – odrzekła. – Znamy się od dawna.\nAlbin spojrzał badawczo na Franciszkę, co i jej nasunęło myśl, że młodzi mają się ku sobie.\n– Trzeba go zaprosić – postanowiła szybko. – Może na niedzielny obiad?\nKlima ochoczo się zgodziła, a kiedy Franciszka została sama z Albinem, uśmiechnęła się promiennie.\n– Olek i Klima! Byliby cudowną parą! Wychowywałam ich oboje od dziecka! Olek to syn doktora Dąbrowskiego, wspominałam ci – wyjaśniła.\nChoć Klimę kusił obszerny i wygodny pokój, który pokazała jej Franciszka, uparła się, by na noc wrócić na Starowiślną. Myśl o listach Wiktorii nie dawała jej spokoju. Obawiała się, że mogą zniszczyć rozkwitające szczęście małżeńskie jej ciotki, która wtedy znalazłaby się w naprawdę trudnej sytuacji: bez pracy, bez perspektyw i bez mieszkania. Dlatego zwlekała z przeprowadzką.\nPo bezsennej nocy zdecydowała, że nie wytrzyma tego napięcia aż do niedzieli. Zaraz po pracy poszła do Dąbrowskich, gdzie zrelacjonowała wszystko Olkowi.\n– Nie ma na co czekać – orzekła na koniec. – Musimy jej zanieść te listy jak najszybciej.\n– Przed niedzielą?\n– Dziś! – zniecierpliwiła się. – I to prędko, zanim pan Mohnar wróci z odlewni.\n– On jeszcze nie skończył pracy? – Olek spojrzał na zegar, ale Klima oświadczyła, że Mohnar zwykle pracuje dłużej.\n– Kiedy ciocia była jego sekretarką, zawsze zostawała, dopóki on nie wyszedł i codziennie wracała późno – dodała.


"Nusia i wilki" - czyli najlepsze lekarstwo na strach;)\nAutor: Katarzyna w dniu czerwca 10, 2013\nNasza Młodsza bardzo rozumie obawy Nusi. I to nie do końca jest objaw jej empatii, zdolności współodczuwania rozterek i lęków innych osób. To po prostu jakby bliźniacza siostra Nusi - jeśli chodzi o usposobienie. Otóż - tu przykłady z ostatniej wyprawy do lasu - żadne przedzieranie się przez gąszcze, raczej spacer ładnie utwardzoną drogą;) - Młodsza bała się mrówek i ważki, niechęć wzbudziła także kałuża, krople na liściu oraz kukanie kukułki;) A pobrudzenie rąk prawie do wybuchu histerii doprowadziło. Zatem Nusię polubiliśmy "z marszu" i bardzo serdecznie! To zresztą kolejna lektura o przygodach tej bohaterki, zatem z entuzjazmem czytamy, co u Nusi słychać;)\nA dzieją się rzeczy mrożące krew w żyłach. Otóż całe przedszkole idzie na spacer. Do lasu!!! Oczywiście mnóstwo groźnych sytuacji dzieje się po drodze - Nusia nie ma wątpliwości, że spotkany pies może ugryźć, zatem lepiej go nie dotykać. Wie też, że branie w ręce robaków jest niewłaściwe, a skakanie przez strumyk to zupełne szaleństwo. Tak naprawdę wokół cały czas czyhają różne niebezpieczeństwa. Nusia unika ich, nie ryzykuje pobrudzenia czy upadku, ale jednocześnie widać, że izoluje się, nie włącza w radosną zabawę innych dzieci. One odkrywają świat, beztrosko bawią się, a Nusia jest z boku, analizuje zagrożenia i ewentualne nieprzyjemności, które mogą ją spotkać.\nDziewczynka lubi sumiennie wykonywać polecenia, zatem gdy pan Radzio prosi o znalezienie ładnych liści, tak ją to pochłania, że nie zauważa, iż wszyscy już poszli dalej. Nusia postanawia poczekać na nich. A potem, gdy to nie daje efektów - poszukać drogi do przedszkola. No i znajduje... Ale nie przedszkole, tylko... wilki!!! Bardzo smutne wilki, bardzo marudzące, nieszczęśliwe, niechętne wszelkim propozycjom, choć jednocześnie znudzone. Taki jeden malkontent potrafi zmęczyć swoim jęczeniem, a tu jest ich o wiele więcej... Jak wyjaśniają, nie bawią się, tylko "stoją za drzewami i zgrzytają zębami". Nusia nie zraża się i próbuje zaopiekować się tymi nieszczęśnikami. Tyle, że każda propozycja spotyka się z mnóstwem zastrzeżeń... Całkiem jak to ma w zwyczaju Nusia;)\nTrudno nie dostrzec pewnej analogii w zachowaniu dziewczynki i wilków. Jest zatem wielce prawdopodobne, że Nusia będzie bardziej entuzjastycznie podchodzić do różnych propozycji. W końcu miło bawić się razem, oswoić swoje lęki, spróbować czegoś nieco wykraczającego poza oswojoną, zwykłą codzienność.\nWilki rozbrajają swoim wyglądem i zachowaniem, bardzo nam się spodobały. Pija Lindenbaum nie tylko tworzy intrygujące historyjki, ale też świetnie je ilustruje.\nAutor i ilustrator: Pija Lindenbaum\nKatarzyna przygoda uczucia ważne sprawy najmłodszych Zakamarki\nAnonimowy 18 czerwca 2013 22:02:00 CEST\nCzytałam "Nusię i baranie łby", trochę mnie te plasterki zjadane przez owce dziwiły... Ale znowuż nie tak bardzo, w końcu to takie "dziwne zwierzaki". A ta ma fajny przekaz:)


Chcesz, aby wynajem Twojego apartamentu był prosty, bezpieczny i przynosił duże zyski?\nPrzystąp do Programu Skuteczny Wynajem Krótkoterminowy. Otrzymasz komplet niezbędnej wiedzy i materiałów reklamowych. Poniżej wszystko, co należy do Programu:\nSzkolenia Skuteczny Wynajem START\nCzyli wszystko co musisz wiedzieć na start /8 szkoleń/\nSzkolenia Skuteczny Wynajem MARKETING\nCzyli jak skutecznie wynajmować i zarabiać /15 szkoleń/\nSzkolenia Skuteczny Wynajem ORGANIZACJA\nCzyli jak wszystko dobrze zorganizować /8 szkoleń/\nTwoja Profesjonalna Strona\nCzyli wiecej klientów i brak\nTwój Film Reklamowy\nWykorzystaj moc filmu\nNiezbędne dokumenty, szablony i inne materiały\nDo pobrania w wersji elektronicznej\nNapisz z czym masz problem...\nSzybkie pytania i konkretne odpowiedzi\nWynajmujesz swój apartament, chcesz zwiększyć swoją skuteczność,\nczuć się bezpiecznie i zarabiać więcej - ten program jest dla Ciebie!\nzapisz się do ProgramuSkuteczny Wynajem!\nCo to jest Program Skuteczny Wynajem?\nJest to nowatorski program a co najważniejsze sprawdzony w praktyce. Został opracowany przez specjalistów z różnych dziedzin. Ten program podpowie Ci gdzie i jak warto inwestować oraz pomoże zwiększyć skuteczność wynajmu krótkoterminowego. Każdy lokal można wynajmować — tylko trzeba wiedzieć jak. Ten program da Ci niezbędne narzędzia i pokaże co robić, aby właśnie Twój apartament wybierali klienci.\nJeśli odpowiesz na co najmniej 3 poniższe pytania „TAK”. To z pewnością ten program jest dla Ciebie.\n1. Czy planujesz inwestycję w nieruchomości pod wynajem, albo interesujesz się podnajmem?\n2. Czy chcesz zwiększyć swój dochód?\n3. Czy chcesz zwiększyć ilość gości wynajmujących Twój apartament, dom?\n4. Czy chcesz wiedzieć jak zautomatyzować wynajem?\n5. Czy chcesz poznać kilka sztuczek jak zwiększyć ilość rezerwacji?\n6. Czy chcesz, aby klienci do Ciebie wracali?\n7. Czy chcesz wiedzieć jak zabezpieczyć się przed ewentualnymi problemami?\nKiedy warto przystąpić do naszego Programu?\nGdy chcesz mieć więcej wolnego czasu i pewność, że kupno nieruchomości to dobra inwestycja.\n1. Zdobywasz praktyczną wiedzę na szkoleniach, którą możesz od razu wprowadzić w życie.\n2. Korzystasz z pełnego pakietu materiałów reklamowych, w tym własnej strony internetowej opracowanych przez specjalistów.\n3. Dostajesz wzory umowy najmu, przydatne szablony, oraz checklisty.\n4. Korzystasz z rad, podpowiedzi i innych niezbędnych informacji, których nie znajdziesz w Internecie.\nZapisujesz się do Programu Skuteczny Wynajem.\nDostajesz na swojego maila potwierdzenie rocznego dostępu do wszystkich materiałów oraz swój indywidualny login, oraz hasło. Po zalogowaniu masz dostęp do:\nSzkolenia: Start — pierwsze kroki — kluczowe informacje\nSzkolenia: Marketing — jak skutecznie wynajmować\nSzkolenia: Organizacja — jak wszystko zorganizować\nPakiet przydatnych materiałów w formie elektronicznej\nDostajesz maila z instrukcją — jak zarejestrować domenę Twojej strony www. Następnie będziemy Cię informowali, co należy zrobić dalej. Ważne! Warto najpierw wysłuchać szkolenia: Jak przygotować swoją ofertę — zdjęcia, opisy, nazwa i inne. Po przesłaniu wymaganych tekstów oraz zdjęć (wszystkie przesłane przez Ciebie materiały są opracowywane przez wykwalifikowany zespół) w ciągu 10 dni roboczych otrzymujesz:\nZ konsultacji możesz skorzystać w dowolnym czasie. Wystarczy przesłać pytania mailem na adres:\nTeraz już możesz skutecznie wynajmować swój apartament. Życzymy samych sukcesów.\nJaka jest tego wartość? Ile Ciebie to kosztuje?\nPrzelicz ile jesteś wstanie zarobić na swoim apartamencie, jeśli byś go wynajmował przez cały czas. Poza tym byłbyś zabezpieczony przed ewentualnymi „problemami” i zyskałbyś więcej wolnego czasu. Ile jest to dla Ciebie warte?\nPrzede wszystkim jest to jedyny taki program! Nigdzie nie znajdziesz kompletu profesjonalnych materiałów zarówno edukacyjnych, jak i reklamowych dotyczących wynajmu krótkoterminowego! Całość jest podparta praktyczną wiedzą wielu ludzi, którzy sami wynajmują swoje apartamenty. Podsumowując, jeśli chciałbyś zebrać samodzielnie tyle informacji i otrzymać wszystkie materiały reklamowe w takiej jakości jak w Programie Skuteczny Wynajem – byłoby to bardzo trudne zadanie. Poza tym potrzebowałbyś na to dużo czasu i nie byłoby to tanie! I jeszcze jedno – niektóre rzeczy, o których Ci opowiemy, są innowacyjne, nigdzie indziej ich nie znajdziesz.\nChcesz zaoszczędzić swój czas i pieniądze\n— przyłącz się do naszego Programu!\nProgram Skuteczny Wynajem jest to obszerny pakiet, który zawiera wszystko co niezbędne aby odnieść sukces w wynajmie krótkoterminowym.\nJedyny taki Program dostępny na rynku!!\nSTART Skuteczny Wynajem\nKluczowe informacje /7 szkoleń/\nII część: MARKETING\nWażne rzeczy /3 szkolenia/\nIII część: MARKETING\nJak wynajmować /13 szkoleń/\nIV część: ORGANIZACJA\nKwestie techniczne /4 szkolenia/\nV część: ORGANIZACJA\nTwoje relacje z gośćmi /2 szkolenia/\nVI część: ORGANIZACJA\nAutomatyzacja /2 szkolenia/\nRAZEM: 31 szkoleń\nPROGRAM NORMAL PLUS\nOpinie osób, które przystąpiły do Programu\nWitam mam na imię Amelia i w zeszłym roku zakupiłam dostęp do Programu Skuteczny Wynajem. Jestem pod ogromnym wrażeniem i tak jak miałam do czynienia już wcześniej z różnymi szkoleniami dotyczącymi nieruchomości — ten Program jest zupełnie inny. To on zmotywował mnie do działania. Po pierwsze cała wiedza dotycząca wynajmu krótkoterminowego, jest podzielona na kolejne etapy: jak rozpocząć, jak prowadzić marketing i jak wszystko zautomatyzować. I tutaj mamy prawie 40 szkoleń, które na każdym etapie prowadzą nas za rękę, co należy zrobić. Jest to konkretna wiedza i różne podpowiedzi, takie, o których wcześniej nie miałam pojęcia. Dla mnie super. Poza tym kolejne zaskoczenie to sposób nagrania szkoleń. Nie są to tak jak zazwyczaj tylko slajdy i nagranie osób prowadzących, ale zupełnie inna forma przekazu, dużo ciekawsza — to kolejny atut. Poza tym wszystkie dodatkowe rzeczy, które dostajemy, przystępując do Programu, czyli strona internetowa, film reklamowy, wzory dokumentów... czyli wszystko, co niezbędne przy wynajmie na doby jest w jednym pakiecie. Z całą pewnością mogę powiedzieć, że to dobra inwestycja i chyba jedyny taki program dostępny na rynku polskim. W tej chwili wynajmuję z sukcesem moją pierwszą nieruchomość, planuję kolejną i powiem tak — ten Program daje niesamowitą wiedzę i wszystko, co niezbędne przy wynajmie. Polecam.\nSZKOLENIA - START\nWstęp - wynajem na krótki termin.\nAnaliza Nieruchomości — główne czynniki wpływające na rentowność najmu.\nJak ustalić stawki za wynajem?\nRemont — jak go dobrze zrobić?\nJak należy wyposażyć i urządzić lokal pod wynajem?\nJak zwiększyć atrakcyjność nieruchomości?\nRentowność najmu — sprawdź czy to dobra inwestycja?\nJuż teraz rozpocznij wielką zmianę!\nRozpoczynam Skuteczny Wynajem!\nPakiet zawiera 31 szkoleń, stronę internetową, materiały reklamowe i niezbędne dokumenty\nTajemnicza Księga — co to jest?\nRegulamin — jak go przygotować i kiedy się przydaje?\nBusiness Cards — trzeba je mieć czy niekoniecznie?\nHotel a apartament, jakie są między nimi różnice?\nJak dobrze przygotować swoją ofertę?\nRóżne portale wakacyjne — czym się różnią?\nDwa największe portale wakacyjne Booking i Airbnb — różnice, plusy i minusy.\nJak to działa — interfejs dla gospodarza na przykładzie Airbnb.\nStart — Twoje pierwsze ogłoszenie na portalu wakacyjnym.\nTwoje ogłoszenie jest już długo na portalu, ale nie wyświetla się na pierwszych stronach?\nStrona internetowa - reklama, której nie może zabraknąć, czyli zysk bez prowizji.\nJak „zdobywać” gości — poprzez media społecznościowe?\nFacebook — czy to dobre miejsce na Twoją reklamę?\nKilka rad — co zrobić, żeby marketing w internecie był skuteczny.\nCeny — różne triki i podpowiedzi.\nKlienci z innych krajów — czy można sobie poradzić bez znajomości ich języka?\nLista kontrolna wynajmu — niezawodne narzędzie.\nRóżne problemy i jak sobie z nimi radzić?\nPrawidłowa i sprawna komunikacja z gośćmi — jak to zorganizować?\nExtra mile — co to znaczy i kiedy stosować?\nSkala — jak ją wprowadzić, czy wszystko robić samemu, czy zlecać?\nChannel manager czy iCall system — co to jest i który jest Ci potrzebny?\nkliknij TUTAJ – przykład strony A dla jednego apartamentu\nkliknij TUTAJ – przykład strony B dla wielu apartamentów/pokoi (max 10)\nProfesjonalna Strona Internetowa – opracowana przez programistę, grafika i specjalistę ds. marketingu internetowego.\nDaj się odnaleźć swoim klientom! Zadowolony gość będzie chciał do Ciebie wrócić i będzie polecał Cię innym. Poza tym nikomu nie musisz płacić prowizji! Zobaczysz jak bardzo przydatna jest strona!\nCo wyróżnia stronę www przygotowaną dla Ciebie:\n– iCal synchronizacja rezerwacji z OTA\n– synchronizacja rezerwacji kalendarza z portalami, takimi jak Airbnb, Booking i inne\n– system rezerwacji\n– strona jest tak zaprojektowana, że możesz łatwo dołączyć automatyczny system płatności\n– kompozycja graficzna dostosowana do branży turystycznej\n– optymalizacja pod kątem SEO\n– film reklamowy, który znacznie zwiększa atrakcyjność Twojej strony\n– funkcjonalny edytowalny kalendarz\n– dostosowanie do urządzeń mobilnych\n– CMS – edytujesz i sam wprowadzasz zmiany\n– strona w dwóch językach: polskim i angielskim (opisy na stronę, w obydwu językach, przygotowuje osoba kupująca)\nPoza tym dostajesz do swojej strony www prostą instrukcję – dzięki której sam zarządzasz kalendarzem, cenami i opisami.\nTwój film – skuteczna reklama na Youtube\nKliknij TUTAJ – zobacz przykład filmu\nYouTube to społeczność odbiorców z całego świata!\nProfesjonalny film reklamowy Twojego apartamentu w formacie zgodnym z wymogami YouTube.\nGoście chętniej wynajmą apartament/dom, gdy dostaną potwierdzenie wynajmu w formie dobrze przygotowanej umowy.\nNiezbędne dokumenty, szablony i inne materiały.\nPo zapisaniu do Programu dostajesz login i hasło z dostępem do strony.\nTam możesz pobrać pliki.


Aktualności - Strona 7 - Powiat Tomaszowski\nUcz się języka rosyjskiego w Powiatowym Centrum Animacji Społecznej\nPowiatowe Centrum Animacji Społecznej w Tomaszowie Mazowieckim proponuje dzieciom, młodzieży i osobom dorosłym wiele zajęć, z których można korzystać. Dorota Ignasiak – dyrektor PCAS-u zaprasza do nauki języka rosyjskiego. Na zajęciach w PCAS-ie nauczycie się szybko języka obcego. Naukę języka rosyjskiego poprowadzi lektorka Karolina Stepnowska. Teraz zajęcia odbywają się on-line, ale gdy tylko zostaną zniesione obostrzenia, PCAS zaprosi do pracowni językowej, doskonale... Czytaj więcej\nRodzice mogą korzystać z dodatkowego zasiłku opiekuńczego do 25 kwietnia. Przysługuje on m.in. w razie zamknięcia z powodu COVID-19 żłobka, przedszkola lub klubu dziecięcego. Dodatkowy zasiłek opiekuńczy przysługuje uprawnionym rodzicom za okres, na jaki zostały zamknięte z powodu Covid-19: żłobki, kluby dziecięce, przedszkola, szkoły, placówki pobytu dziennego i inne placówki lub w związku z niemożnością sprawowania opieki przez nianie lub opiekunów dziennych z powodu COVID-19... Czytaj więcej\n15 kwietnia Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa rozpoczęła przyjmowanie wniosków o wsparcie w ramach działania Tworzenie grup producentów i organizacji producentów finansowanego z PROW 2014-2020. O wsparcie można się ubiegać do 31 maja 2021 r. Wnioski o przyznanie pomocy należy składać do dyrektora oddziału regionalnego ARiMR. Można to zrobić elektronicznie za pośrednictwem skrzynki podawczej ePUAP albo przesłać przesyłką rejestrowaną, nadaną w placówce Poczty... Czytaj więcej\nŚwięto Chrztu Polski. PCAS wywiesił flagi państwowe\nŚwięto Chrztu Polski obchodzone jest 14 kwietnia. Ustanowione zostało dopiero w 2019 roku, zatem tradycja jego obchodzenia jest bardzo krótka, ale warto zapamiętać 14 kwietnia jako święto narodowe. Nie znamy dokładnej daty chrztu Polski, ale sam akt przyjęcia chrztu przez Mieszka I, dał początek Polsce chrześcijańskiej, którą uznali sąsiedzi, i która znalazła się tym samym w kręgu cywilizacji łacińskiej. Data ta oznacza zatem symboliczny początek państwa polskiego. Warto... Czytaj więcej\nWe wtorek, 13 kwietnia 2021 roku, obchodzony był Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej. Świat usłyszał o zbrodni 13 kwietnia 1943 roku. Informacja o odkryciu masowych grobów Polaków na terenie ZSRR, wstrząsnęła światem. Przez pół wieku nieustannie trwały próby zatuszowania tej okrutnej zbrodni. W rocznicę tych dramatycznych doniesień, dyrektor Powiatowego Centrum Animacji Społecznej, Dorota Ignasiak i wicedyrektor placówki, Dariusz Stańdo złożyli kwiaty pod obeliskiem... Czytaj więcej\nW 2007 roku Sejm Rzeczypospolitej Polskiej ustanowił 13 kwietnia Dniem Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej. 13 kwietnia 2021 roku w Tomaszowie Mazowieckim przedstawiciele władz samorządowych powiatu i miasta, przedstawiciele szkół ponadpodstawowych powiatu tomaszowskiego, Straży Pożarnej, wojska, Policji, Miejskiego Centrum Kultury w Tomaszowie Mazowieckim, stowarzyszeń, złożyli kwiaty pod Krzyżem katyńskim na Cmentarzu Wojennym przy ulicy Smutnej. W imieniu władz powiatu tomaszowskiego... Czytaj więcej\nOferta edukacyjna szkół ponadpodstawowych powiatu tomaszowskiego na rok szkolny 2021/2022\nZapraszamy do zapoznania się z ofertą edukacyjną szkół ponadpodstawowych powiatu tomaszowskiego na rok szkolny 2021/2022. Czytaj więcej\nlicznik odwiedzin: 1728643


Znamy tytuły książek nominowanych do Nagrody Literackiej m.st. Warszawy - NewsrmTV\nNewsrmTV » Komuniktaty PR » Znamy tytuły książek nominowanych do Nagrody Literackiej m.st. Warszawy\nZnamy tytuły książek nominowanych do Nagrody Literackiej m.st. Warszawy\nTakiego ogłoszenia nominacji nagrody literackiej jeszcze nie było! Dwanaście tytułów, pięć kategorii, osiem charakterystycznych miejsc w Warszawie i dwieście pięćdziesiąt tysięcy złotych w puli nagród. W poniedziałek, 23 kwietnia poznaliśmy tytuły książek nominowanych do Nagrody Literackiej m.st. Warszawy\n– Hasło przewodnie tegorocznego Światowego Dnia Książki – Mam prawo do czytania – stolica bierze sobie do serca. Ułatwiamy i uatrakcyjniamy czytelnikom kontakt z książką. Dbamy też o twórców, efektywnie działają stołeczne biblioteki i domy kultury. Wspieramy promocję czytelnictwa i zwiększenie dostępu do publikacji. Warszawa to miasto rozczytane – stwierdzam to z pełną odpowiedzialnością – mówi Hanna Gronkiewicz-Waltz, prezydent Warszawy.\nW jury warszawskiej nagrody literackiej zasiadają: krytyk literacki, poeta, dziennikarz i przewodniczący w tegorocznej edycji konkursu – Janusz Drzewucki, profesor nauk humanistycznych – Grażyna Borkowska, prezes Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek – Rafał Skąpski, dziennikarka – Karolina Głowacka, publicysta Krzysztof Masłoń oraz historyk literatury – Anna Romaniuk, literaturoznawczyni – Anna Maria Czernow.\n– Z ogromną przyjemnością przedstawiamy czytelnikom i czytelniczkom 12 nominowanych książek do tegorocznej Nagrody Literackiej m. st. Warszawy. Wyłonienie tuzina spośród kilkuset zgłoszonych tytułów, jak co roku jest dla jury wyzwaniem, ale i satysfakcją. Nominowane książki są bardzo różnorodne pod względem stylu i podejmowanych tematów. Mamy nadzieję, że publiczność licznie sięgnie po wyróżnione książki, naprawdę warto – mówi Karolina Głowacka, sekretarz Jury Nagrody.\nLaureatów poznamy 6 czerwca podczas uroczystej gali, która odbędzie się w Teatrze Studio. Jury przedstawi również zdobywcę tytułu warszawskiego twórcy – specjalnego wyróżnienia przeznaczonego dla wybitnych pisarzy, w szczególny sposób związanych z Warszawą.


Mikołajki.eu - Oficjalny Serwis Miasta i Gminy - Informacja Starosty Mrągowskiego w sprawie poszerzenia zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego\nW związku ze zmianą ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (t.j. Dz.U. z 2019, poz.294 z póź. zm.) poszerzeniu uległ zakres nieodpłatnej pomocy prawnej, która od dnia 16 maja 2020 r. obejmuje także sprawy związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przez osoby fizyczne prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą i niezatrudniające innych osób w ciągu ostatniego roku.\nTekst zmienionych przepisów zamieszczony został w art. 29 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. 2020, poz. 875).\nTak więc od dnia 16 maja 2020 r. zgodnie z art. 4 ust.1 znowelizowanej ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej nieodpłatna pomoc prawna i nieodpłatne poradnictwo obywatelskie przysługują osobie uprawnionej, która nie jest w stanie ponieść kosztów odpłatnej pomocy prawnej, w tym osobie fizycznej prowadzącej jednoosobową działalność gospodarczą niezatrudniającą innych osób w ciągu ostatniego roku.\nOsoba uprawniona, tak jak i było to przed zmianą przepisu, zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy,przed uzyskaniem nieodpłatnej pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego składa pisemne oświadczenie, że nie jest w stanie ponieść kosztów odpłatnej pomocy prawnej. Osoba korzystająca z nieodpłatnej pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej dodatkowo składa oświadczenie o niezatrudnianiu innych osób w ciągu ostatniego roku. Oświadczenie składa się osobie udzielającej nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczącej nieodpłatne poradnictwo obywatelskie.\nJednocześnie przypominam i informuję, że w trakcie epidemii nieodpłatna pomoc prawna i nieodpłatne poradnictwo obywatelskie na terenie Powiatu Mrągowskiego udzielane są w sposób wyłączający bezpośrednią obsługę interesantów (do odwołania) tylko za pośrednictwem środków porozumiewania się na odległość (telefon, e-mail). Beneficjenci tej pomocy w tym okresie nie są zobowiązani do składania powyższych oświadczeń, a osoby fizyczne – przedsiębiorcy nie muszą składać oświadczenia o niezatrudnianiu innych osób w ciągu ostatniego roku.


O projekcie - OpenStreetMap Polska\nWszelkie dane zawarte w projekcie udostępniane są na otwartej licencji Open Database License (ODbL), co umożliwia dalsze ich wykorzystywanie, między innymi w systemach nawigacji GPS, co czyni ją darmową alternatywą dla drogich, niekoniecznie lepszych, map komercyjnych. Sam projekt, założony w 2004 roku, tworzy obecnie ponad 600 tysięcy mapowiczów (jak nazywają siebie zarejestrowani użytkownicy edytujący OSM), a wszystkie przesłane obiekty “ważą” ponad 200 gigabajtów.\nMapy powstają na kilka sposobów. Najstarszą metodą jest zbieranie śladów za pomocą odbiornika GPS a następnie, po zgraniu ich na komputer, wyrysowywanie ulic wzdłuż śladu z urządzenia.\nInną metodą jest używanie udostępnionych zdjęć satelitarnych na podstawie których można wyrysować nie tylko drogi, ale także budynki czy tereny niedostępne. Umożliwia to także tworzenie mapy na obszarach, których nie widziało się na własne oczy. W taki sposób powstała np. mapa stolicy Haiti, która była nieocenioną pomocą przy akcji ratunkowej po trzęsieniu ziemi w 2010 roku, a tworzona głównie przez mapowiczów z Europy i Ameryki.\nNależy zaznaczyć, iż ze względu na rygorystyczne podejście do praw autorskich zabronione jest przerysowywanie innych map oraz wgrywanie danych, na które nie uzyskało się pozwolenia.


Justyna Kowalczyk zmaga się z bólem piszczeli. Zdecydowała się na zabieg\nWiadomości24 » Sport » Sezonowe » Justyna Kowalczyk zmaga się z bólem piszczeli. Zdecydowała się na zabieg\n#10948 wg odsłon (miesięczny)\nData dodania: 2013-01-04 11:00\nNasza mistrzyni nart, Justyna Kowalczyk, od dawna cierpi na bóle w piszczelach. Dokuczają jej tak mocno, że jest zdecydowana poddać się za kilka tygodni zabiegowi medycznemu.\nJustyna Kowalczyk zmaga się na trasie biegów narciarskich nie tylko z silnymi konkurentkami, ale i bólami w nogach. W czwartkowym biegu na 15 km stylem dowolnym w Toblach, najbardziej obawiała się nie sportowej walki, lecz własnej batalii z bólem piszczeli. W marcu liderka Tour de Ski podda się zabiegowi chirurgicznemu.\n"Proszę sobie wyobrazić, że parówka puchnie i chce rozerwać folię, w której się znajduje, ale nie może. Prawdopodobnie taką osłonkę na mięśnie w piszczelach Justyny trzeba będzie przeciąć" - tłumaczy lekarz Justyna Kowalczyk, Robert Śmigielski, o czym czytamy w serwisie sport.pl.\nOd dawna nasza zawodniczka odczuwa bóle piszczeli w biegach "łyżwą". Pomocne miały być specjalne buty i wkładki. Niestety, w niczym nie pomogły. Bóle nie ustały, ani nawet nie są mniejsze. Skąd się one biorą, tłumaczy prof. Szymon Krasicki, z Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie, który według Justyny Kowalczyk jest największym autorytetem w Polsce, w dziedzinie teorii biegów narciarskich.\n"Specyfika biegu łyżwą jest taka, że nartę trzeba ustawiać pod skosem do kierunku biegu. To powoduje, że - po odbiciu od śniegu - całą nartę unosi się, zginając stopę podeszwowo, a więc unosząc ją w górę palcami. Robi to, m.in. mięsień piszczelowy, znajdujący się po lewej stronie kości piszczelowej. On się napina, a - jak każdy mięsień - znajduje w powięzi, w otoczce i właśnie ta otoczka u Justyny jest za ciasna" - wyjaśnia profesor krakowskiej AWF.\nZdaniem profesora, wprawdzie ten mięsień wykonuje krótką pracę, ale jednak musi zrobić tysiące napięć, dlatego boli i trzeba temu bólowi zaradzić. Przyznaje, że słyszał o ustaleniu Justyny, że na wiosnę zgłosi się do zabiegu medycznego u doktora Śmigielskiego. Wie, że aby zaradzić jej dolegliwości, trzeba będzie to zrobić - jak mówi - zabiegowo, po prostu należy tę "powięź mięśniową rozciąć" - dodaje profesor Krasicki.\nJesteśmy umówieni z Justyną na marzec - potwierdza dr Robert Śmigielski. Ale jeszcze nie jest w stanie powiedzieć dokładnie na czym będzie polegał zabieg. Musi być najpierw przeprowadzony cykl badań funkcjonalnych, żeby dobrze sprawdzić dokładne momenty, w których pojawia się ból piszczeli.\nDoktor Śmigielski wyraża przekonanie, że zabieg będzie mniej inwazyjny od poprzedniego, któremu Justyna Kowalczyk musiała się poddać w marcu 2012 roku. Wtedy operowano jej kolano, a ono dokuczało podczas każdego biegu. Bóle piszczelowe pojawiają się natomiast głównie w czasie "biegu łyżwą".\nTagi: Justyna Kowalczyk Jutyna Kowalczyk najbliższy bieg Justyna Kowalczyk wynik Justyna Kowalczyk kontuzja Kowalczyk kontuzja Tour de Ski wyniki Tour de Ski justyna kowalczyk dzisiejszy bieg narty justyny kowalczyk bol piszczeli justyny


Jak Leczyć Drożdżycę - Styl\nJesteś tu: Kobieta Styl » jak leczyć drożdżycę\nAż 75 proc. kobiet przynajmniej raz w życiu będzie mieć zakażenie układu moczowo-płciowego z różnych przyczyn, ale mało która Polka wie, jak im zapobiegać, alarmowali ginekolodzy w środę na(...) mogą doprowadzić do wielu, czasem niebezpiecznych, powikłań zdrowotnych, jak zapalenia narządów w obrębie miednicy małej (macicy i jajników), niepłodności, poronień czy przedwczesnego porodu. Nie...\nTwój STYL: Jakie są najpopularniejsze przyczyny bólu podczas współżycia? Romuald Dębski: - Dosyć często powodują go stany zapalne pochwy. Infekcje bakteryjne i grzybicze wywołują pieczenie(...) w przypadku nawracających zakażeń, kiedy standardowa terapia nie daje efektów. A badanie na obecność drożdży też nie jest potrzebne? - Drożdżycę, czyli najczęstszą postać grzybicy, lekarz zwykle może...


Tina prawie Turner – Magazyn NTN | źródło wiedzy narciarskiej\nStało się. Tina Maze nagrała song. Trochę taki dysko na mój gust i jeśli kto lubi, proszę bardzo. Ja osobiście bardziej bym się jej spodziewał w repertuarze na kształt Kapeli ze Wsi Warszawa, albo czego innego ambitnego. A jednak nie. W teledysku zrobiono trochę lokacji produktu, że niby gra na gitarze (ale nie dajcie się nabrać, to narta) albo tak się zabawia quasi żonglując od niechcenia fioletowym kaskiem. Trzeba przyznać, że Tina prezentuje się efektownie i nieco inaczej, w sensie lepiej, niż w gumie, prawdaż. Tytuł: MY WAY IS MY DECISION, co w wolnym tłumaczeniu można byłoby przełożyć mniej więcej tak, jak kiedyś Kukiz Paweł wyśpiewywał w piosence autobiograficznej o własnej rodzinie: “za swoje pije ja, ile chce”. Tyle, że w przypadku Tiny motyw piosenki oparty został o jej osobisty wybór, drogę życiową, czyli narciarstwo. To oczywiste chyba.\nDo muzyki musiała mieć inklinacje od małej, bo jako panienka z dobrego domu, za sprawą rodziców nie tylko zażywała kultury fizycznej, ale i tej wyższej. Mianowicie pobierała lekcje fortepianu. Wszędobylski szef mój Kurdziel Tomek sprawił, że słyszałem nawet nagranie gry panny Maze. Ekskluzywny mini koncert dała po zdobyciu mistrzostwa świata w gigancie w Ga-Pa. Jakość nagrania podła, bo to ze zwykłego dyktafonu, ale repertuar zgoła ambitniejszy.\nDobra, koniec pitolenia, posłuchajcie i pooglądajcie sobie. Oto Tina prawie Turner:\nSami przyznacie, że jeśli nasza Tina aspiruje do zajęcia miejsca po swojej słynnej, choć emerytowanej już imienniczce, to o ile nazwisko Turner wywodzi się od skręcania, to Tinie M. faktycznie lepiej wychodzi jednak właśnie skręcanie. Lecz nie chcę najlepszej gigancistce ostatniego weekendu (i nie tylko przecież) odmawiać talentu. Fajnie, że coś robi. Człowiek w końcu uczy się przez całe życie. Ciekawym, czy kiedyś tam w przyszłości (choćby niedalekiej bardzo) na pomysł śpiewania wpadnie gwiazda Kowalczyk Justyna?\nTak sobie z drugiej zupełnie strony myślę, że nie ona pierwsza zboczyła w stronę muzyki. Pamiętamy przecież Bachledę Andrzeja, co to wolał swoją gitarrę od nart i nie rozstawał się z nią wcale. No chyba, że na dworze jaka zawierucha, a nawet zawieja panowała, albo wilgoć straszliwa i instrument mógł narazić się na rozeschnięcie. Dla porównania przypomnijmy sobie filozoficzny utwór o baloniku czerwonym:\nPrzyznam się, że z tego narciarskiego zestawu wybrałbym połączenie elektro z folkiem i tworzące je trio o nazwie Future Folk, czyli narciarz – od lotów ekwilibrystycznych specjalista – Staszek Karpiel Bułecka na wokalu i jego kumple. Oto ich próbka:\nA teraz na deser Johny B. Goode. Solo Ivicy Kostelicia:\nA na deser numer dwa, Ivica i Didier Cuche, którego narta wydaje przeciągłe dźwięki.\nW tym gronie nie mogło zabraknąć André Myhrera, którego piosenka również ma konotacje narciarskie:\nA ponieważ idą święta:\nDariusz Urbanowicz 30 października 2012\nCztery dni, pół miliona odsłon na jutjubie. Nieźle Tina :)


Klimatyzacja i rekuperacja instalacja w Toruniu - Kbr\nŚwieże powietrze w pracy czy w domu, wpływa nie tylko na świetne samopoczucie, ale także na naszą wydajność. Najlepsza jakość powietrza I przyjazna temperatura, stanowią bazę naszego komfortu oraz korzystnie oddziałują na zwiększoną motywację oraz chęć wykonywania zadań. Aby zagwarantować sobie przyjazne warunki o każdej porze roku najczęściej decydujemy się na zakup klimatyzacji. Jako niekwestionowany zwycięzca wśród wszystkich wentylatorów, klimatyzacja najefektywniej reguluje temperaturę w środku pomieszczeń zapewniając nam komfort w trakcie lata. Wadą takiego rozwiązania jest to, że klimatyzacja studzi powietrze, jakie już jest wewnątrz oraz nie dostarcza dojścia świeżego powietrza. Z tym problemem doskonale radzi sobie mechaniczny system wentylacji, czyli rekuperacja. Na czym polega rekuperacja i z jakiej przyczyny dobrze jest łączyć rekuperację z klimatyzacją? Wszystko po to, żeby uzyskać jak najlepszy komfort.\nNowoczesna klimatyzacja wpływa na utrzymanie korzystnej temperatury w środku pomieszczeń latem, kiedy walczymy z falami upałów. Nowoczesne klimatyzatory pozwalają nam na nastawienie najbardziej komfortowej temperatury wewnątrz pomieszczeń, zapewniając chłód oraz cieplny komfort bez względu na to, jaki upał szaleje na zewnątrz. Jego system działania opiera się na ochładzaniu powietrza do wybranej wartości. W domach i mieszkaniach z reguły stosowanymi klimatyzatorami są klimatyzatory split. Ich wewnętrzna część odpowiada za ochładzanie powietrza w środku, z kolei ich zewnętrzna część oddaje gorąco z mieszkania. Szczególnie nowoczesna klimatyzacja uzbrojona jest w systemy niszczące kurz, roztocza oraz alergeny i bakterie. To nie świadczy o tym, że klimatyzacja ma zastosowanie jedynie latem. Sporo klimatyzatorów może też ogrzewać powietrze. Nie zastępuje to oczywiście zimowego ogrzewania albo pozostałych grzewczych systemów, jednak sprawdza się w okresie przejściowym.\nNowoczesna rekuperacja działa w wentylacji pomieszczeń. Na temperaturę panującą w środku ma wpływ wiele okoliczności, ale koszty ogrzewania i chłodzenia budynków wynikają ze strat cieplnych. Z reguły wentylacja odprowadza ciepłe powietrze oraz zbiera z zewnątrz powietrze zimne. Dla unormowania temperatury w środku domu czy mieszkania, zimne powietrze trzeba ocieplić, na co zużywana jest większość energii odpowiedzialnych za to urządzeń. Oszczędnym pomysłem jest aplikacja nowoczesnej rekuperacji. Rekuperator pozyskuje gorąco z wentylacji. Z tego względu rekuperator ogrzewa napływające chłodne powietrze, stosując ciepło wylatującego powietrza. Tak redukuje zapotrzebowanie na ocieplanie powietrza z innego źródła. Dodatkowo rekuperator posiada filtry, jakie osłaniają jego wentylatory oraz w ten sposób filtrują powietrze wpływające do mieszkania.\nKlimatyzacja czy rekuperacja – co wybrać? Myślimy, który z tych systemów lepiej się zdecydować. Jeżeli planujemy zakup jednego z nich, najlepiej w pierwszej kolejności pomyśleć o rekuperacji. Odpowiednia wentylacja powietrza minimalizuje nasze potrzeby na ogrzanie oraz schłodzenie pomieszczeń czy także oczyszcza powietrze. Gwarantuje nam wysoką oszczędność energii i osłonę przed wilgocią, alergenami oraz zanieczyszczeniami, a do tego wciąż świeże powietrze. Klimatyzacja z kolei troszczy się o nasz komfort termiczny. Najlepszym systemem dostarczania komfortu wewnątrz pomieszczeń jest zestawienie tych dwóch systemów oraz zakup rekuperacji z klimatyzacją. Nowoczesna klimatyzacja i rekuperacja w jednym stanowi połączenie zalet z instalacji wentylacji i klimatyzacji. Rekuperacja ma również korzystny wpływ na grzewcze systemy, dlatego aplikacja rekuperacji będzie korzystna o każdej porze roku.\nInstalacja systemu rekuperacji i klimatyzacji dostarcza wiele różnych zalet. Największą z zalet jest komfort termiczny wewnątrz domu i dopływ świeżego i czystego powietrza, bez konieczności otwierania okien. Niezależnie od pracy systemów, mamy pod nadzorem temperaturę i usuwany występowanie niepożądanych przeciągów. Dodatkowo korzystając z nowoczesnej rekuperacji i klimatyzacji ograniczamy koszty dogrzewania oraz wychładzania mieszkania, za sprawą energooszczędności. Nieotwieranie okien do wentylacji pomieszczeń oznacza, że możemy odgrodzić się od gwaru ulicznego. Stosowanie systemu ma również pozytywny wpływ na nasze samopoczucie oraz zdrowie. W ten sposób kontrolowany jest poziom wilgoci powietrza, co sprawia, że nie ryzykujemy rozwoju grzybów i pleśni. Te wymienione zalety mówią o dobrej jakości systemów. Ich dobry wpływ na termiczny komfort panujący w środku budynku przekonuje tego, że opłaca się pomyśleć nad kupnem klimatyzatora z rekuperacją.


Film online za darmo Dziewczyna z pociągu The Girl on the Train - Dziewczyna z pociągu The Girl on the Train film z polskim lektorem\nOglądaj film za darmo - Dziewczyna z pociągu The Girl on the Train darmowy film online . Dziewczyna z pociągu The Girl on the Train film za darmo - film z polskim lektorem Dziewczyna z pociągu The Girl on the Train - 2016\nDziewczyna z pociągu The Girl on the Train 2016 film darmowy z lektorem Dziewczyna z pociągu The Girl on the Train 2016 film online bez rejestracji Dziewczyna z pociągu The Girl on the Train 2016 film za darmo z lektorem darmowy film online bez limitu Dziewczyna z pociągu The Girl on the Train 2016 film za darmo bez rejestrowania i logowania Dziewczyna z pociągu The Girl on the Train 2016 Dziewczyna z pociągu The Girl on the Train 2016 Dziewczyna z pociągu The Girl on the Train 2016 film za darmo bez rejestracji film online bez rejestracji Dziewczyna z pociągu The Girl on the Train 2016 Dziewczyna z pociągu The Girl on the Train 2016 cały film z lektorem film do oglądania Dziewczyna z pociągu The Girl on the Train 2016\nBuciki Dziewczyna z pociągu The Girl on the Train 2016 film darmowy z lektorem Dziewczyna z pociągu The Girl on the Train 2016 Najświeższe filmy online i prepiady. Przez krĂłtki czas miaĹ‚em w celi kompana: byĹ‚a nim maleĹ„ka biaĹ‚a niebieskooka kotka. Druga sprawa to cenzura takowego kanaĹ‚u, przecieĹĽ wiadome jest to, ĹĽe nie bÄ™dÄ… wrzucaÄ‡ shotĂłw ktĂłre postawiÄ… katalogów w zĹ‚ym Ĺ›wietle. ĹÄ…czy funkcje wiodÄ…cych komunikatorĂłw w dziedzinie, a w tym Snapa. â€žFocusâ€ť, chociaĹĽ cykl dziwacznego oszustwa, kino cichej i koncentruje siÄ™ w milczenie tĹ‚umu, a nie niepokojĂłw. Im wiÄ™cej osĂłb zaglÄ…da w naszÄ… stronÄ™, tym wiÄ™ksza szansa ĹĽe wĹ›rĂłd tych propozycji znajdÄ… siÄ™ klienci, ktĂłrzy dokonajÄ… zakupu, zostawiÄ… aż do siebie połączenie, wypeĹ‚niÄ… blankiet, zapiszÄ… siÄ™ do newslettera itd. Platforma ciÄ…gle siÄ™ rozkręca, poszerzajÄ…c jakie możliwości jakiĹ› termin swojÄ… ofertÄ™, jednak wiÄ™kszoĹ›Ä‡ materiaĹ‚Ăłw naleĹĽy do tv Polsat. Wszystkiemu towarzyszÄ… odrobinę naiwne, ale melodyjne piosenki i nienaganna choreografia. Oparta na faktach, filmowa opowieĹ›Ä‡ ĹĽyciu profesora Zbigniewa Religi, ktĂłry po latach 80. dokonaĹ‚ głównego w Naszym narodzie, udanego przeszczepu serca.\nDziewczyna z pociągu The Girl on the Train 2016 film za darmo bez logowania\nSzlachetnej jakoĹ›ci zarosniete dziewczyny cipka od tyĹ‚u goĹ‚e cipki darmo. Dwie grupy e-ksiÄ…ĹĽek (partnerskie i autorskie) sÄ… zbliĹĽone tematycznie, wiÄ™c mogÄ… byÄ‡ umiejscowione na tejże samej stronie www. Google systematycznie aktualizuje swe algorytmy (nawet kilka tysiÄ™cy razy po ciÄ…gu r. (3)) - tak, żeby stawaĹ‚y sie coraz bardziej dokĹ‚adne. Dziewczyna z pociągu The Girl on the Train 2016 Dziewczyna z pociągu The Girl on the Train 2016 film za darmo bez rejestracji To jedynie krĂłtki kontur naszej najnowszej historii, lecz warto fita poznaÄ‡ i z tÄ… wiedzÄ… dokonywaÄ‡ wyborĂłw. W polskiej nomenklaturze branĹĽowej panuje rozrĂłĹĽnienie miÄ™dzy pozycjonowaniem ( ang. ChoÄ‡ on osobiście twierdzi, ĹĽe jest niewinny, to jednak zostaje zmuszony na podwĂłjne doĹĽywocie przy wiÄ™zieniu Shawshank. Nie jestem pewna czy widzieliĹ›cie alternatywne, gorsze zakoĹ„czenie. Scenografia z kolei przebija całokształt, co po polskim kinie dotychczas widziaĹ‚em. Pozycjonowanie strony lub sklepiku internetowego polega zatem na wykorzystaniu wĹ‚aĹ›ciwych sĹ‚Ăłw centralnych, co postuluje teĹĽ od wĹ‚aĹ›cicieli witryny i osĂłb odpowiedzialnych za SEO redagowanie dobrej jakoĹ›ci treĹ›ci. Dziewczyna z pociągu The Girl on the Train 2016 MĹ‚oda dziewczyna wychowana na wsi Tess Durbyfield (Justine Waddell) wyjeĹĽdĹĽa do pracy do własnych arystokratycznych bliskich D"Urbervilles. IstniejÄ… serwisy, ktĂłre oferujÄ… zakup linkĂłw, ale wyĹ‚Ä…cznie na skalÄ™ masowÄ…. - Nie zaakceptować, ale świadczy czÄ™Ĺ›Ä‡ tegoż kim jesteĹ›, nie uwaĹĽasz? Blog wortalu, najlepszej witryny z darmowymi filmami internetowego! gonitwa materiÄ™ obecnie wydaje się być nawet na tzw. NaleĹĽy jednak pamiÄ™taÄ‡, ĹĽe klarowne wnioski dotyczÄ…ce konwersji zÂ kampanii AdWords dla pozycjonowania moĹĽna wyciÄ…gnÄ…Ä‡ wówczas po pĂłĹ‚ roku. Na podĹ‚odze gwoli dopeĹ‚nienia caĹ‚osci obrazu leĹĽaĹ‚y zapewne poĹ›piesznie rzucone ciocine majtki. MĂłwiĹ‚a teĹĽ â€žniewiernoĹ›ci pewnych kapĹ‚anĂłw, ktĂłrzy w zamian podtrzymywaÄ‡ KoĹ›ciĂłĹ‚, zdradzajÄ… go, kierujÄ…c siÄ™ faĹ‚szywymi regułami Ĺ›wiata i wzglÄ™dami doczesnej politykiâ€ť. Znam pare ciekawych stron, lecz raczej nie zaakceptować moge pierwotnego podac. RĂłwnieĹĽ moĹĽna przy WP w ustawieniach przy polu UsĹ‚ugi aktualizacji przy pustej ramce wkleiÄ‡ pinglistÄ™ np. tÄ…: ale czasami powstajÄ… logi 301 czegoż nie pragniemy wiÄ™c ostroĹĽnie z tymże. JuĹĽ wyjąwszy uciekania siÄ™ do jakichĹ› analogii, poczytaj sobie dozwolonym uĹĽytku, np u Vagli, dowiedz siÄ™ ĹĽe ĹşrĂłdĹ‚o pochodzenia utworĂłw nie zostaĹ‚o okreĹ›lone po prawie, jednak gĹ‚osy prawnikĂłw skĹ‚aniajÄ… siÄ™ ku temu, ĹĽe ĹşrĂłdĹ‚o moĹĽe byÄ‡ dowolne (znĂłw co nie zaakceptować jest nie polecane jest dozwolone). Bulshitometr powoli zaczyna wybijaÄ‡, lecz na szczÄ™Ĺ›cie trafiajÄ… siÄ™ teĹĽ tego rodzaju kwiatuszki ( ÍˇÂş ÍśĘ–ÍˇÂş) Od razu dzieĹ„ wartościowszy. @ Catmandoo: korzystajÄ…c z ulicy akceptujesz zwiÄ…zane z tym ryzyko, wiÄ™c nie zaakceptować miej pretensji jak odnajdziesz siÄ™ w zĹ‚ym rejonie i zĹ‚ym czasie, jak i również dostaniesz kosÄ™ pod ĹĽebro. ĹšniĹ‚o mnie sie, ĹĽe mÄ…ĹĽ we mnie wchodzi od tyĹ‚u, jak sie rozbudziĹ‚am, to mĹ‚ody robiĹ‚ swoje. JeĹ›li chodzi Ĺ›wiat filmu to bardziej od czasu fanĂłw Naszych komedii romantycznych ostatnich lat denerwujÄ… moją osobę wĹ‚aĹ›nie ignoranci specjaliĹ›ci. CaĹ‚owaĹ‚ Anie naprawdę namiÄ™tnie po usta na szyi, na caĹ‚ym ciele. Dziewczyna z pociągu The Girl on the Train 2016 film za darmo bez limitu\nŁączny czas oglądania 10025 Minut\nfilm z lektorem Starsky i Hutch Starsky & Hutch 2004\nfilm do oglądania Stokrotki Sedmikrásky 1966\nKłamstewka De vrais mensonges 2010\nfilm darmowy online Auta Cars 2006\nSydney i siedmiu nieudaczników Sydney White 2007\nGorzka siedemnastka The Edge of Seventeen 2016 film za darmo bez limitu\nfilm lektor pl Junior 1994\nfilm z lektorem Krzyk Mody Rage 2009\nGangster numer jeden Gangster No. 1 2000 darmowy film lektor pl