C1 Forma książki, budowa książki, materiały piśmiennicze aż do kodeksu. Zwrócić uwagę na historię pisma. Informacje faktograficzne. W formie stron adresów stron. Akademia Pedagogiczna wirtualna historia książki\nPobieranie 149.89 Kb.\nRozmiar 149.89 Kb.\nC10 [26.10.2009] drukarstwo – XV w.\nC11 [09.11.2009] – drukarstwo – XV w. c.d.\nC12 [23.11.2009] – drukarstwo europejskie w XVI w.\nC13 [30.11.2009] – drukarstwo polskie w XVI w.\nC15 [11.01.2010] – drukarstwo europejskie XVII w.; cechy książek\nC16 [18.01.2010] – XVII w. – c.d.\nRozwój przemysłu europejskiego w XIX w.\nC20 [22.03.2010] Powstanie bibliotek narodowych\nRozwój czasopism w XIX w.\nC21 [29.03.2010] Muzeum polskie Rackelsvilu\nC22 [12.04.2010] - Biblioteki pod zaborami Rosyjski\nC23 [19.04.2010] - neoromantyzm\nPolska akademia literatury – 1933-1939\nC25 [10.05.2010] – Krótki wykład o\nC26 [24.05.2010] Wojna i okupacja\nNajważniejsze pozostałe zagadnienia Palenie książek\nPolskie biblioteki po ‘89\nHistoria książki C\nForma książki, budowa książki, materiały książki, materiały piśmiennicze - aż do kodeksu. Zwrócić uwagę na historię pisma. Informacje faktograficzne. W formie stron adresów stron. Akademia Pedagogiczna - wirtualna historia książki. Podręcznik: H. Szejkowska: Książka rękopiśmienna od starożytności do średniowiecza.\nPierwszy semestr: książka starożytności do średniowiecza\n2. inkunabuły do czasów nowożytnych\n3, semestr - XIX-XX w.\nNie trzeba usprawiedliwiać nieobecności - jeśli tylko nadrabiać będzie się z wiedzą.\nPrzygotowywać materiał internetowy. Podstawa: Wirtualna historia książki. Uniwersytet Pedagogiczny. Ap.krakow.pl. Różne serwery zagraniczne. Zbiory zdigitalizowane - od Watykanu -\nTrzecia sprawa: bibliografia www.bn.org.pl - po lewej katalogi bazy danych. Najpierw bazy danych - bazy bibliologiczne. Elektroniczna wersja bibliografii\nBibliografia analityczna - tam, gdzie jest polska bibliografia, tam analityczna. Duża ilość abstraktów.\nZaliczenie: kilka możliwości. 1) sprawdzenie wiedzy w formie kolokwium, 2) przygotowanie referatów, 3)\nWycieczka do Krakowa. Najprawdopodobniej. Możliwe, że rękopisy w Czartoryskich. Muzeum księży misjonarzy w Krakowie.\nFormą książki + pismo - materialna forma książki. Od tabliczek glinianych do papieru. Oprócz tego pismo i materiały piśmiennicze. Szyndler: I książki mają swoją historię.\nTabliczki tekstu - ostatni wers przepisywano na następną tabliczkę.\nLiście palmowe w Indiach - paski połączone. Chronione były dwoma kawałkami drewna. Tybet to wyryte tabliczki metalowe, tabliczki drewniane\nChiny: łopatki kości zwierząt => bambus => drewno => jedwab => papier od II w. N.e. W Chinach stworzono sztukę pisarską - od ideogramów.\nPersja: Iran: książka haftowana - z wełny koziej na przykład. Później importowany papirus, pergamin.\nPapirus świątynny hieratyczny i demotyczny, kupiecki. Pierwszy był stosowany do tekstów świątynnych. Kupiecki stosowny. Typowy zwój liczył 6-7metrów. Na miejscach łączenia nie pisano. Zwoje przechowywano w kapsach. Do kaps dołączano titulus, mały pergamin\nPergamin - powstanie miało dużo wspólnego z praktyką. Skóry zwierząt były niewykorzystane. Skóry młodych zwierząt moczono i usuwano części niepotrzebne. Rozciągano tak powstały produkt na krosnach. Potem ścierano nierówności. Tautonica ; osioł na południu był dwustronny i bardziej luksusowy. Ze skór cielęcych nie był tak gładki i biały.\nPrzycięty pergamin do jakiegoś formatu układamy w kodeks - jednoskładkowy lub wieloskładkowy. Kodeksy zszywano na krosnach. Pierwsza składka z drugą, druga z trzecią itd. Zszyty blok osłaniano deską do bloku.\nOprawa była drewniana obciągana skórą i zamykane jeszcze klamrą.\nRzym Grecja, Etruskowie, książka rękopiśmienna. Podział na historię, tworzenie kodeksów, rękopisy, aż do inkunabułów...\n2 testy jako zaliczenie\nSuchodolski: Nauka Polska. Rocznik nr 1, 68 rok.\nPamflety - filipiki, w rytmie jambicznym. Typ literatury: listy, odczytywane w kręgach przyjaciół. Świadczy to o pewnym ustnym obiegu tekstów. Oratorzy i mowy - pierwszy typ piśmiennictwa. Traktaty oratorskie (kompozycja mów, kompozycja listów).\nCyceron był również recenzentem. Początki krytyki filologicznej. W starożytności nie było prawa autorskiego - ważna była treść a nie autor. W 59 roku Cycerona zachęcono do napisania dzieła geograficznego. Poprosił Pomponiusza o przesłanie książki Serapiona z Etiopii. Obieg tekstów: teksty pisane na zamawianie, przesyłane, do prywatnych rąk. Wydawca nie funkcjonował tylko jako drukarz. Tytus Pomponiusz Attyk.\nPopularne były biografie sławnych mężów, a także syntetyczne prace historyczne: Munciusz z Cebole: Roczniki historyczne. Attyk: Liber Annalis. Akademia Platona i traktaty filozoficzne. Utwory Cycerona; utwory biograficzne Attyka. Rzymianie bardzo chętnie uzupełniali biografie o własne biografie własnych rodzin. Imagines - wizerunki, ciekawy przykład twórczości literackiej. Pierwsza ilustrowana książka w Rzymie. Pod każdym portretem umieszczono 4-5 wierszy, będących kwintesencją osoby i jej urzędów. Żywoty cezarów. Rzym to również prawo. Wszelkie kodyfikacje od czasów Justyniana.\nRozwój wytwarzania i handlu książką - na ile książka z dobra kultury stawała się przedmiotem.\nBiblioteka. Każdy z mieszkańców wyższych sfer miał swoją własną bibliotekę. Attyk posiadał własne zbiory - dostawał je w formie darów. Cyceron gdy Attyk chciał sprzedać część swojego księgozbioru, chciał kupić całą bibliotekę.\nTypowa biblioteka w rzymskim domu - gdy uwzględniała zagadnienia budownictwa - usytuowana jest na wschód, aby było światło i aby książka nie zbutwiała. Musiało być przestronne, wokół ścian szafy, na półkach zwoje, powyżej szaf galeryjka ozdobiona popiersiami słynnych mężów świata hellenistycznego. Dzieła dawne i współczesne - tu pojawił się zwyczaj ofiarowania księgi jako godnego prezentu.\nGromadzenie ksiąg uchodziło za jedną z najlepszych pasji bogatych Rzymian.\nProdukcja książki i handel: Wydawca był również handlarzem. Cozjusze jako jedna ze znanych firm wydawniczych. Produkcja odbywała się w skryptoriach. W Rzymie byli to wyspecjalizowani niewolnicy. Attyk wybierał wykształconych, dobrzy lektorzy, świetni kopiści. Wykształcona grupa domowa, lektorzy, kopiści, stanowisko niewolnika - osobistego sekretarza. Ważnym elementem są wytwory, stanowiące o umiejętnościach. Kompetencje były wystarczające do stworzenia ciekawych wydawnictw. Podniesiono poziom edytorski książki. Wskazuje na początek krytyki tekstów. Rozpoczęto wydawanie dzieł krytycznych, naukowych. Wszystko było publiczne, nawet listy kopiowano. /Działalność kulturalna Pomponiusza Attyka/.\nProtokollon - pierwsza kartka ochronna zwoju. Implicite i explicite - początek i koniec książki\nKarta hieratika, Karta... Wolumen - volfere\nPoliptyk - składa się z połączonych kilku drewnianych tabliczek.\nPostacie osób najważniejszych w piśmie hieroglificznym były najważniejsze. Najważniejsze imiona zapisywane były w kartuszach.\nSystemy abrewiacji - skracano jakąś część wyrazu - Domunus = DNS. Suspensja (ściągnięcie) Anno Domini = AD. Specjalne znaki np. Na skrócenie -rum, -con. Ligatury - Æ. Enklawy C i D w środku tego C. Cyfry zapisywano różnie odwracając litery symbolizujące cyfry.\nTekst dawniej był przeznaczony do głośnej lektury, co widać choćby w dawnej interpunkcji.\nKsiążka oprawiona nie jest charakterystyczna dla dawnych wieków. Oprawa była kwestią indywidualną.\nCZYTAĆ: OGLĄDAĆ: Różne rękopisy w Internecie.\nZaliczenie drugiej części - książka drukowana w formie mini referatu po 15 minut. Może to być prezentacja, mini referat.\nZe Szwejkowskiej i inne : tematy:\n1. Książka arabska i bizantyjska (budowa, wytwarzanie, rozpowszechnianie, udostępnianie) - tu oprawa, aż do ikonoklazmu, obrazoburstwa, biblioteki.\n2. Budowa średniowiecznego rękopisu (materiał, wytwarzanie, pismo, wszystkie reformy pisma (minuskulne), Juda: historia pisma), systemy skracania wyrazów - ligatury, palimpsesty, oprawy średniowieczne, szkoły iluminatorskie\n3. Odrodzenia - szkoły iryjskie, odrodzenie Ottonów, ośrodki pisma, ośrodki karolińskie.\nKsiążki odzwierciedlają ideały i wartości\nSchizma 1054 - chodziło o jeden z dogmatów; druga schizma - Awignon - równolegle dwóch papieży. Podział na kuturęzachodnią i wschodnią - z łaciną i greką. Rzym i Bizancjum.\nOśrodki kultury i władzy: zaczęły się pojawiać uniwersytety, szkolnictwo niższych stopni to szkoły parafialne, katedralne.\nUniwersytety to ujednolicenie programów - nie do końca, inna była szkoła szkotystów, inaczej widzieli uniwersytet włosi\nUniwersytety to inne podejście do książki - mamy dwie drogi książki - liturgiczne znaczenie książki świętej, a z drugiej książka informacyjna - dla uniwersytetów i przekazująca treści antyczne.\nKonieczność obrony Bizancjum\nWyprawy Krzyżowe + zetknięcie z Islamem (pierwsze księgi arabskie). Nauka gromadziła się w Medrasach; przejęcie kultury Persów - astronomia, medycyna, ziołolecznictwo. Opowieści dywanowe, Opowieści 1001 nocy. Bizancjum padło w trakcjie 4 wyprawy krzyżowej.\nOprawa była zupełnie inna w Bizancjum - zdobnictwo i ornamentyka.\nŹródełem nauki w kulturze zachodniej były klasztory i dwory (szkoły przypałacowe). Każdy władca chciał obudzić marzenie Cesarstwa Rzymskiego.\nMajuskuła odziedziczona po antyku została przemieniona w minuskułę. Gotyk byłprzełożeniem architektury. Reformy pisma za czasów renesansu karolińskiego. Reforma za czasów Ottońskich.\nPowstaje cała twórczość historiograficzna. Prosta droga do hagiografii. Powstają żywoty, spisy legend, moralitety itd. W klasztorach kopiowano konkretne teksty i pisano nowe teksty\nCenobites to ... Klasztor to rodzaj miejsca odosobnienia, mające służyć Bogu. Pomysł Benedykta: stwórzmy życie cenobickie, ale bez oddalania się na pustynie, cela mnicha to miejsce odosobnienia.\nZakon - ogólna nazwa.\nKlasztor jest konkretny\nZakony mnisze to te, które oparte są na regule Benedykta - podzielony rytm dnia na liturgię i modlitwę. Potrzebne były księgi liturgiczne (mszał, ewangeliarz, psałterz). Czas przedzielony na pracę i na modlitwę. Pisano - sam akt pisania był niemal święty.\nZakony mnisze: Benedyktyni, Cystersi, Kameduli, Kamtuzi (samoistne opactwa, państwa w państwie, zamknięte społeczności, przywiązane do miejsca. Nie było opieki i udziału)\nZakony żebracze: Franciszkanie, Dominikanie (jedni bardziej nastawieni na opiekę, drudzy bardziej na głoszenie słowa bożego)\nStąd Dominikanie mieli biblioteki pełne homiletyki, teologii. Dzięki klasztorom zachowana została umiejętność pisania, a kultura została podźwignięta.\nTo jest ten ważny kontekst kulturowy, bez którego omawianie danwego rękopiśmiennictwa będzie krzywdzące. A to nie tylko teologia i homiletyka - całkiem świeckie\nC8 - książka arabska\nOprawy, typy książki,\nZwolnione grupy - ta z prezentacją i produkcja książki.\nMarokin (skóra z osła) i safian - z orientu\nC9 – książka rękopiśmienna w średniowieczu\nSemestr bardziej rozbudowany - książka od XV do XIX w. Będą tu informacje o zmianie oprawy, rozwoju księgoznawstwa,\nReferaty - ale nie mini-wykłady, a linki, które mają być do dyskusji i uzgodnione z panią dr. Tematy:\nDrukarstwo w Europie i Polsce - najważniejsze techniki typograficzne, rodziny drukarskie\nNajważniejsze kolekcje biblioteczne - klasztorne, rodowe, prywatne\nWszystko to w epokach - wiekami.\nBudowę książki rękopiśmiennej przejęły pierwsze druki - inkunabuły\nIncipit, eksplicyt (informacja o kopiście)\nMiędzy książką rękopiśmienną a drukowaną była jeszcze książka ksylograficzna - też była to mechanizacja: pełne strony były drzeworytami - odbijane masowo. Więc odbijanie było już znane.\nCzcionki ruchome. Inicjały dodawane ręcznie – czerwone rubrykacje l bardzo ozdobne - tak samo. Ciągle są kustosze i reklamanty, ale inaczej się nazywają. JAK? Ostały się ligatury i inne systemy skrótów.\nDruk rozprzestrzeniał się po traktach handlowych,\nOdtworzyć inkunabuły, powtórzyć pismo, rozwój dokumentów\n3 grupy zagadnień do każdego wieku:\nTypy książek i użytkowanie (zbiory, książnice)\nMarginalia (ozdobniki odczytelnicze), reprezentant (znak dla iluminatora, jaki ma wstawić w dane miejsce)\nSkóry do oprawy wykonywano ze skóry cielęcej, świńskiej lub oślej. Zdarzają się też oprawy pergaminowe, ale rzadkie. Karta teutonica – karta italica i teutonica: granica to Alpy. Usuwanie do karty podskórnej to karta italica, jednostronna. Teutonica to dwustronna, grubsza skóra, najczęstsza w Polsce. Zwięzy mogły być wzmacniane paskami skóry lub pergaminu. Częste były też palimpsesty.\nTAPA – pierwotna postać papieru, technologicznie bardzo podobna. 2,5 tysiąca lat temu wymyślili to Chińczycy. TAPA zrobiona jest ze specjalnych drzew, moczonych w wodzie, o wydzielonych pasmach łyka, gotowane i płykane w wodzie. Powstawały oczyszczone pasma celulozy. Nie zrobiła wielkiej kariery jako materiał piśmienniczy, nie wygrała ze świetnym papierem XV w.\nJako typy opraw są jeszcze aksamity, brokaty i inne drogie tkaniny. Częściowo to też oprawy złote, skórzane.\nOprawy mnisze, płaszczowe, sakwowe, kopertowe. Myślano o względach estetycznych. Wtedy także kształtował się ex-libris. Zdobiono skórę tłokami lub radełkami na ciepło. Tłoki można było złocić. Były też różne techniki inkrustacji. Oprawa była dziełem właściciela – który zlecał oprawę introligatorowi. Wiele z opraw zaginęło – były częste tzw. Konwoluty (rozdzielone książki pierwotne) jak i klocki drukarskie.\nKorelacja obrazu i tekstu – typograficzne uwarunkowania książki emblematycznej. Typograficzne uwarunkowania kulturowe – zależność układu i użytych krojów pisma od kultury, zawartości, tematu... samemu wymyślić temat i zająć się tym, czym się interesujemy i co może nawet byśmy mogli wykorzystać do późniejszej pracy – np. licencjackiej.\nKorelacja typografii ze sztuką / architekturą\nOrnamentyka – tematy nieopracowane\nZależność między ozdobnikami cieszącymi oko a tematem książki rękopiśmiennej / drukowanej XVI w...\nKsiążka nowożytna zaczęła się mniej więcej od początku XVI wieku. Książka zaczęła się zmieniać i uniezależnia się od książki. Coraz rzadziej pojawiają się ligatury, suspensje – związane z oszczędnością miejsca i skryby. Choć trzeba powiedzieć, że przejście to jest płynne i trudno ustalać konkretne cezury. Nieraz powodem do używania ligatur było po prostu posiadanie takich czcionek (bo np. odziedziczone po innym drukarzu). Pojawiły się nowe typy czcionek – już nie wzorowano się na kodeksach rękopiśmienniczych. Wykształciła się antykwa – w XVI w. charakterystyczna dla tekstów antyckich. Gotyk pozostawiono dla druków narodowych. Okrąglejsza szwabachę wykorzystywali reformatorzy, ale i jezuici. Pojawiła się kursywa Manuncjusza. Fraktura z Norymbergii.\nW XVI wieku zaczęto stosować mniejsze formaty książki – 8ka, 4ka (dla druków reformacyjnych) – stała się dzięki temu wygodniejsza i powszedniejsza. Kustosze były składane z kolumną tekstu. Pojawiła się karta tytułowa – ornamentalna, czasem w pełni drzeworytowa, później w pełni z czcionek. Pierwsza strona miała przyciągać uwagę czytelnika czy kupca poprzez ozdobne ramy. Każdy element przejmuje część stylu aktualnego – w renesansie ramy wydawnicze zdobione są liśćmi akantu, symetria. Elementy bordiury przejmuje typografia. Informacje z kolofonu przenoszone są na kartę tytułową. Oprócz karty tytułowej pojawia się frontyspis. Barokowy przepych także będzie widoczny w karcie tytułowej, zdobieniach. Pojawiają się\nDługo było ważniejsze co napisano – nieważne było, kto napisał. A zaczynają się już coraz częściej informacje o autorze, o tłumaczach, wydawcach. Drukuje się dwubarwnie. Pojawia się spis treści. Pojawiają się opracowania krytyczne (np. Manuncjusza). Drukarze korzystają z sygnetów drukarskich (najczęściej jako tarcze herbowe – gmerki. Były one wyróżnikiem drukarza, oficyny). Są dziś albumy sygnetów.\nDruki reformacyjne wpłynęły na ruch wydawniczy. Druki ulotne rozchodziły się w setkach egzemplarzy, drukowano przedruki anonimowe z mylnymi adresami wydawniczymi. Jedynym ornamentem były ramki tytułowe, nie wykorzystywano bowiem ilustracji do celów religijnych. Druki takie wpłynęły na wydania narodowe biblii, śpiewników – pobudzono świadomość narodową, zaczęła się produkcja literatury narodowej. Niestety przyczyniło się to do obniżenia jakości druku.\nKoncentracja druków niderlandzkich jest w Antwerpii. Krzysztof Plantin wraz z Moretusem pracował jako introligator i drukarz (http://museum.antwerpen.be/plantin_Moretus/index_eng.html) - Anatomia Walwerda. Wydawał także druki liturgiczne.\nhttp://www.wzks.uj.edu.pl/epi/2004/lha23/Strony/kalendarium.htm - Początki drukarstwa w Polsce to oczywiście 1473, ale dopiero Haller jest uważany za ojca drukarstwa polskiego. Jan Haller (1477-1525) urodził się nad Taube, był członkiem rady miejskiej, kupcem – zetknął się z Hochfederem i ściągnął go do Polski w 1502-1503. W 1505 drukarnię przejął Haller, drukarzem był Hochfeder, Lehr, Ungler (do 1520). Haller miał liczne przywileje drukarskie – np. na wszystkie krakowskie druki. Wydrukował m.in. Bogurodzicę. Większość wytworów Hallera to utwory łacińskie. W 1510 Haller posiadał własną drukarnię i papiernię. Monopol spowodował walkę z innymi drukarzami krakowskimi. Haller wypuścił z drukarni około 250 dokumentów, cechujących się zdobieniami.\nUngler (? - 1536) wystartował jako drukarz Hallera, ale w 1513-1514 współpracował z Lernem. Wydał Raj duszy, przetłumaczony przez Bernarda z Lublina, później traktat o polskim języku. W 1524 założył własny warsztat, znowu popularyzując Żywot Panu Jezu Kriste. W 1528 drukarnię zniszczył pożar, ale Ungler drukował dalej. Np. Zielnik – o ziołach i mocy ich Falimirza. 240 wydanych tekstów\nWietor (-1547) Przybył do Krakowa z Lubomieża, już podczas studiów zajmował się introligatorstwem. Szkolił się też w Wiedniu, ale od 1515 roku prowadził własny warsztat wiedeński. Wiele dzieł ozdabiał polskimi ornamentami. W 1516-1517 założył własny warsztat w Krakowie, później własną wielką drukarnię. Produkował 19-20 pozycji rocznie w tym wielu klasyków i twórców polskich. Drukował głównie po łacinie. Polskim drukom starał się stworzyć własną czcionkę. Wydał pierwszy podręcznik do nauki polskiego. Żywota Pana Jezy Krista, Rozmowy z Marchołtem to najważniejsze jego dzieła.\nJan Januszowski (1550-1613) – starannie wykształcony m.in. w Padwie. Dostał przywileje wydawnicze. W 1588 został nobilitowany przez Zygmunta III. Rozbudował i unowocześnił drukarnię łazarzową. W latach 90 podjął próbę stworzenia pisma narodowego – dostosowanego do ortografii polskiej – Nowy Karakter Polski 1594 rok – poglądy Kochanowskiego, Górnickiego, Januszowskiego. Wydawał też Skargę. Produkcja oficyny to około 400 pozycji.\nSzarfenbergowie to najistotniejsza rodzina drukarzy, papierników i drzeworytników. Marek (? – 1545) długi czas zajmował się handlem księgarskim, dopiero w 1545 uruchomił własny, rodzinny warsztat drukarski. Synów – Stanisława i Mikołaja – wykształcił na drukarzy. Najistotniejsza jest Biblia Szarfenbergerów. Oficyna otrzymała przywileje na druk statutów królewskich. Mikołaj prowadził drukarnię wędrowną, podróżującą wraz z królem. Maciej Szarfenberg był krewnym Marka, drukował od 1526 – wydrukował m.in. Krótką rozprawę między Panem, Wójtem a Plebanem.\nMateusz Siebeneicher został właścicielem oficyny Szarfenbergera, produkcja to 187 tytułów.\nMaciej Wierzbięty pochodził z rodziny mieszkańskiej, był członkiem zboru kalwińskiego. Dbał o dobór wybitnych autorów – głównie protestanci. Wydał pierwszy podręcznik do gramatyki polskiej po łacinie. Drukował Zwierciadło, Dworzanina Górnickiego. Swoją produkcję utrzymywał w wysokiej jakości wydawniczej.\nAndrzej Winkler (-1575) był przede wszystkim nauczycielem. W 1533 objął stanowiska rektora (gdzie?), przez okres 10 lat prowadził oficynę wydawniczą, produkującą teksty świeckie i klasyczne, literaturę naukową. Intensywna kilkunastoletnia praca wydawnicza to prawie 100 dokumentów.\nWycieczka 5 stycznia do Krakowa – wtorek. 1,5 wystawa Seminarium, magazyny Misjonarzy, centrum japońskie być może... Prawdopodobnie godzina 11 w Krakowie. Spotykamy się na idziemy od Mariackiego, idąc Floriańską, koło kamienicy z Wiewiórką, mijamy kościół, dochodzimy do Grodzkiej (prostopadłą do Floriańskiej). Idąc Grodzką dochodzimy na Stradom. Na końcu Grodzkiej jest skrzyżowanie.\nDruk XVII w.\nAprobaty cenzorskie, oczywiste są informacje o autorze, wszelkiego typu ramy do czytelnika – wstępy, przedmowy. Sam autor czy najładca (ale też sama książka) zwraca się do czytelnika. Wielki kancjonał na Śląsku zawierał wiersz “Do Polaka”... Teksty pojawiają się w ramkach. Informacja z boku czego dotyczy dany fragment (coś jak tytuł akapitu). Charakterystyczna jest paginacja wraz z kustoszami i reklamantami.\nRatio et studiorum. Jezuici kształcili podstawy oratorstwa.\nIstniało 7 drukarń w Krakowie. Jest to kontynuacja drukarni Piotrkowczyków.\nW Warszawie rywalizowały oficyny Jezuitów i Pijarów. Istotna była też drukarnia karmelitów w Berdyczowie. Drukarze byli uzależnieni\nCechy budowy książki od inkunabułów do XVIII w. Granice cech są dość płynne i nie ma stałych granic np. od kiedy pojawiła się strona tytułowa.\nBrak karty tytułowej, jest kolofon\nZostawione miejsca na iluminacje i inicjały\nOdpowiedni typ pisma – gotyk, szwabacha, fraktura\nPierwsza połowa XVI w.:\nPojawia się karta tytułowa (przeniesiona już informacja o drukarzu z kolofonu)\nCoraz więcej inicjałów drzeworytowych, potem miedziorytowych\nPojawiają się drukarskie bordiury\nTeksty w ramkach – argumenty\nPojawia się aprobata cenzorska, przywilej – czasem wpisane na karcie tytułowej\nCoraz mniej drzeworytu, więcej miedziorytu. (atlasy i albumy)\nFrontyspis – karta przedtytułowa ozdobna\nDedykacje, książka sama się reklamuje\nWiniety trójkątne kończące tekst\nCoraz bardziej uproszczona karta tytułowa (znikają tekstowe reklamacje drukarskie)\nPojawiają się bardzo ozdobne książki-podarunki (keep-save?)\nDrukarstwo w XVII w.\nWojny trawiące Europę ominęły Niderlandy. We Francji i np. Anglii sztuka typograficzna miała spore opory wydawnicze. XVII w. wykształcił polihistoryka, co miało wpływ na kulturę europejską.\nDrukarnie starały się zbierać czcionki orientalne.\nDrukarnia Królewska w Paryżu.\nUkazują się czasopisma i gazety\nZdobnictwo: przede wszystkim miedzioryt – jako karta tytułowa, ilustracja. Był wykonywany wklęśle – odbijać trzeba było je na osobnych kartach. Książki emblematyczne są wyróżnikiem XVII w.\nKarta tytułowa przeładowana była alegorycznymi obrazami. Stąd emblemata.\nCzasopisma jako nowa forma piśmienniczo-wydawnicza. Publikacje ulotne szybko zdobywały czytelników, żądających świeżych wiadomości. Zwiększało to ruch w warsztatach XVII w. Pierwowzorem były jednostkowe listy, którymi politycy przekazywali sobie wiadomości. Wielką rolę odgrywała poczta. Urząd opłacał pisarzy, komunikujących się i przesyłających świeże wiadomości. 1583 – relatio historica. Sprawozdania co pół roku o wszystkich ważniejszych wydarzeniach na świecie. Journal de Sawan.\nW XVII w. W Holandii: Elzewirowie (od Ludwika Elzewira, od introligatora, przez księgarza, do drukarza, którą uruchomił wnuk). Francja: Drukarnia Królewska 1640 (Ludwik XIII; L).\nPo śmierci Zamoyskyego biblioteka nie upadła. Mamy akty prawne z 1620 czy 1622. Księgi Szymonowica. Biblioteka Akademii Zamoyskich nie ucierpiała w wojnach ze Szwecją. Pierwszy katalog 1667 w układzie scholastycznym. Bibliotekę uporządkowano.\nBiblioteki o charakterze użytkowym były związane z tendencjami bogacenia się miejskich warstw społecznych, charakteryzowały się dużą aktualnością i sporymi rozmiarami. Biblioteki dzielono na różne działy rzeczowe – obecny w większości bibliotek barokowych. W mniejszych zbiorach, znanych dobrze właścicielowi, układano książki według formatów. Barok to czas indywidualizacji zbiorów. Tworzono biblioteki-muzea, w których księgozbiór stanowił. Marcin Kampion we Lwowie, Jan Schmidten w Gdańsku. Jan Heweliusz. Liczebność bibliotek mieszczańskich osiągała nawet 1200 egzemplarzy. Przeciętni czytelnicy mieli kilka książek. Księgozbiór Szymona Szymonowica był porządkowany z wielkim znawstwem, podpisywane, z różnych dziedzin, superekslibrisy, zawierał ok. 1500 ksiąg.\nSzlachta kontynuowała renesansowe tradycje. Biblioteki dorównywały księgozbiorom magnackim. Zbiory Lubomirskich liczyły 40 rękopisów i 280 druków. Radziwiłłowie też interesowali się książkami (dwie linie rodowe – ale odrębne księgozbiory podróżne). Lew Sapiecha. Niektórzy otrzymywali nawet pozwolenia na czytanie dzieł heretyckich.\nWzrosłą o 20% liczba książek w bibliotekach, zbierano dzieła z każdej dziedziny. Sarmaci także zbierali książki. Wzrosła potrzeba posiadania książek dla własnego użytku, acz tylko w obrębie rodziny. Kopalińscy chcieli przekształcić swoją bibliotekę, by udostępnić ją do szerszej społeczności.\nBiblioteki królewskie nie cieszyły się popularnością, rzadko powstawały z nich biblioteki publiczne. Król rozwijał swoje zainteresowania w Biblotece Zamkowej. Dynastia Wazów rozwijała się kulturalnie i intelektualnie. W 1665 roku narodziła się pierwsza drukowana gazeta. Biblioteka Jana II Sobieskiego zyskała sławę dzięki zamiłowaniu do ksiąg. Od zawsze zwykł spędzać czas z lekturą. Ojciec jego zadbał o edukację czytelniczą. Dzieła ogólne. Za Jana III Sobieskiego wiele ksiąg zagrabionych zostało przywróconych do zbiorów polskich. Biblioteka - panteon ówczesnej wiedzy. Król nigdy nie wykorzystał swej pozycji do zdobywania książek, ale miał prawdziwą pasję zbieracką. 29 inkunabułów, 3 rękopisy. Najstarszy druk – słownik łaciński. 40 dzieł XV w, 84 druki XVI-wieczne. Po śmierci Jana Sobieskiego nie było kontynuatora, który pociągnąłby dalej tradycje. Zółkwia – narodowe miejsce Sobieskich.\nWygląd książki XVII w:\nW związku z reformacją, poczuciem niepewności, wojnami, zarazami wzrosła ogólna przesądność społeczeństw (no taka mentalność, dziś nie jest inaczej). Druki urzędowe (język polski był urzędowy w Księstwie Litewskim, łacina w Polsce). Pojawiały się pierwsze periodyki. XVII w. to okres równoczesnego obiegu drukarstwa i rękopiśmiennictwa. Druk nie był nobilitacją a efektem umasowienia.\nPojawiał się miedzioryt – odbijany na osobnych kartach papieru i składane przez introligatora. Umożliwiło to postanie książki emblematycznej. Częste były alegorie.\nW XVIII w. używano często superexlibrisu.\nOprawa XVIII w.\n1792 rok to naukowe studium nad odprawami. Styl i wygląd nadawany był przez Ludwików. Oprawy przeładowane, niespokojne i bogate znane są z Francji. Np. dublura okładek, marmurkowanie wykładek. Rozkwit takich opraw Antoni Michał i Jan Monie. Uzyskiwali motywy tapetowe, motywy chińskie (jak smoki). Dla opraw wieku XVIII charakterystyczna jest koronka. Odznacza się do prostych linii i małych koronek. Dublury tworzone były z dobrych jakości skór o gładkim licu. Oprawa jansenistów. W Anglii stosowano styl etruski (angielski). Styl komponowano ze żłobkowanymi kolumnami.\nPod koniec XVIII w. upadła wysoka klasa opraw.\nZbobnictwo książki XVIII.\nPodporządkowane było barokowi, neoklasycyzmowi. Tworzono kolekcję akwarel, największe zainteresowanie dla książki\nSpadkobiercy Baumanna, Grassa... Stargard Szczeciński; Nowe oficyny w Królewcu,\nPierwsze miejsce zajmują zbiory panujących.\nWiększa celowość w zbieraniu nabytków. Większa specjalizacja zamiast uniwersalizmu.\nW Polsce mamy Bibliotekę Załuskich, Korpusu Kadetów, Zbiory Czartoryskich, Poniatowskiego.\nmax 2 nieobecności\nW czasie oświecenia dochodzi do sekularyzacji – zwiększa się rola świeckości. Humanizm, wieki ciemne przeciwstawione rozumowi. W czasie Rewolucji Francuskiej. Przed rewolucją starano się wprowadzić prawa autorskie – odebrane w czasie rewolucji. 1789 – zburzenie bastylii. Pojawia się coraz więcej druków ulotnych, szybkich druków. Koniec to 1799, kiedy Napoleon zostaje pierwszym konsulem. W tym czasie kolonie amerykańskie walczą o niepodległość (od 1775 do 1783). Powstaje pierwsza konstytucja – zapewnia się wolność i równość jednostki. Zapewnia szeroki dostęp do książki i oświaty.\nW Polsce powstaje Biblioteka Załuskich. Polska traci niepodległość. Zwalcza się polską kulturę. Stąd cenzura, tajne wydawnictwa, chęć zachowania polskości i piśmiennictwa polskiego. Nowinki techniczne przez zabory dochodziły z opóźnieniem, panuje zacofanie. Tak to się dzieje pod obcą ręką.\nCollegium Nobilium – założona przez Konarskiego szkoła dla młodzieży. Nowość to likwidacja kar cielesnych. Powstaje Biblioteka Załuskich w 1747 jako pierwsza biblioteka publiczna w Polsce. Kultura rozwija się poprzez Teatr publiczny (1765) Bohomolec, Zabłocki, Wojciechowski. Powstaje Szkoła Rycerska (Korpus Kadetów) – kształcono patriotów. Powstaje w 1773 Komisja Edukacji Narodowej. Wcześniej szkolnictwem zajmowali się jezuici. Byli konserwatywni, przeciwni innym religiom, stosowali metody pamięciowe. Po likwidacji zakonu, stworzono KEN, by zajmować się edukacją. Tworzyć miała podręczniki. Towarzystwo Przyjaciół Nauk 1700 skupiało literatów, naukowców, nauczycieli itp.\nRozwija się Monitor (pierwsze pismo treści ogólnej z inicjatywy króla 1775-1785 – Krasicki i Bohomolec. Dukarnia królewska, potrzeby reform, zwalczano przywary takie jak próżniactwo, pijaństwo, fanatyzm itp.), Kurier Polski, Zabawy Przyjemne i Pożyteczne (organ obiadów czwartkowych 1770-1777 – był to tygodnik, publikowali ci, co uczestniczyli w obiadach organizowanych przez Stanisława Augusta – rozmawiano o sztuce, literaturze. Krasicki, Naruszewicz, Kołłątaj, Karpiński). Gazeta Narodowa i Obca (wychodziła 1771-1792).\nSłowo „literat” było szeroko rozumiane – to poeci i badacze.\nDrukarze tamtych czasów otrzymywali czasem monopol na druk danego autora (tak np. Gröll miał 20-letni monopol na Krasickiego.\nKsiążki stały się dobrem narodowym.\nKrytyka literatury romantycznej a oświecenie.\nEpoka romantyzmu przypada na okres braku państwa polskiego. Zaborcy krwawo rozprawiali się z aktywnościami niepodległościowymi. Marsz Napoleona był dla Polaków nadzieją na wolny kraj. Powstańców sięgały liczne kary. 3 podepoki romantyzmu: 1822-1830, 1830-1849 (od upadku powstania listopadowego – podział na literaturę emigracyjną i krajową). 1849-1863 to zamieranie romantyzmu. Dmochowski był pośrodku, Śniadecki stał po stronie klasyków...\nPo powstaniu listopadowym nastąpiła emigracja elity polskiej. Emigracja do Francji (Paryż), Niemiec (Saksonia), nieco do Szwajcarii, Wielkiej Brytanii, Belgii. W Paryżu powstała Biblioteka Polska. W Szwajcarii powstało Muzeum Polskie w Eberswilu.\nMotywy w literaturze – wątki apokaliptyczne, miłość itp. Miała występować na czele całego narodu (poeta-wieszcz). Najważniejsze problemy to przeobrażanie świata, przyszłość/przeszłość, słowiańszczyzna, mistycyzm, tajemniczość, fantazja, nieufność wobec rozumu. Pejzaż dziki i symboliczny.\nWśród legend literatury polskiej mamy spotkanie Śniadeckiego z Mickiewiczem. Mickiewicz grał pierwsze skrzypce do czasu przyjścia Śniadeckiego, gdy usunięto Mickiewicza. Idealizm romantyczny charakterystyczny jest dla szaleńców i wariatów.\nPozytywizm – scjentyzm, monizm przyrodniczy, utylitaryzm, zrównanie ludzi w prawach i obowiązkach. Pozytywizm rzecz jasna kłóci się z romantyzmem. Nie może się zgodzić z romantyzmem – chyba że pod kątem tradycjonalizmu. Odrzucono profetyzm, ale dalej literatura była dźwignią narodu. Literatura pozytywistyczna także krzewiła patriotyzm i indywidualność narodową.\nW deklaracji praw człowieka – 1789, traktowano ją jako wstęp do przyszłej konstytucji. Nazwa, koncepcja i postanowienia były wzorowane na amerykańskiej deklaracji niepodległości 1776. Jako naturalne i niezbywalne proklamowano: prawa człowieka do wolności, własności, braterstwa, oraz oporu przeciw uciskowi. A także zasadę suwerenności narodu, równości obywateli wobec prawa, tolerancja religijna, wolność słowa i prasy. Zadeklarowano podział władz, udział obywateli w uchwalaniu praw i podatków, odpowiedzialność urzędników. Szczególnie mocno podkreślono nienaruszalność własności prywatnej, której złamanie dopuszczono tylko w sytuacji publicznej i za odszkodowaniem. Zasady te stały się więc podstawą demokracji, rozwijającej się w XIX w. Odebrano własność kościołom. Fundusze pozyskane tą drogą miały służyć rozwojowi oświaty – majątki kościelne w dobra narodowe, duchownym wyznaczono pensje. Uchwalono konstytucję kleru dla władzy kościelnej w 1790. Kościół się na nią nie zgodził, przez co były częste zwolnienia ze stanowisk.\nSekularyzacja to właśnie zeświecczenie – własność kościelna przechodzi pod władzę świecką. Usuwano rolę kościoła z wielu dziedzin życia. Kasacji ulegało wiele zakonów – w 1773 skasowano zakon Jezuitów. Mieli duże wpływy, co nie podobało się innym duchownym. W końcu XVIII w. Rzym przeżywał rozkwit, podejmowano różne reformy wewnętrzne, ale w tym czasie we Francji i Austrii kasowano setki klasztorów. Zmniejszały się wpływy papieża w różnych państwach. Napoleon w ogóle pozbawił Piusa VI państwa, skazał go na wygnanie. Wywiózł do Francji wiele dóbr kultury – w tym także książki. Napoleon miał własną bibliotekę, swój księgozbiór zabierał na wyprawy, był świadomy wartości książki i grabił księgozbiory w dość przemyślany sposób – za pomocą odpowiednich ludzi. Książki te trafiały do Biblioteki Narodowej Francuskiej. Do dziś książki pozyskane przez Napoleona noszą znaki własnościowe Biblioteki Francuskiej lub Napoleona. Napoleon starał się nawet, by była to legalna grabież. Komisarze płacili za książki, ale bardzo śmieszne kwoty. Cenne zbiory pozyskano z ponad 25 klasztorów, Metzu, Treviru, Moguncji i innych. Udało mu się pozyskać zbiory z Królewskiej Biblioteki w Brukseli (z Escoralu), z Biblioteki Dworskiej w Wiedniu, biblioteki Wolfenbüttel.\nPo upadku Napoleona przez kongres wiedeński odzyskano część zbiorów. Najbardziej stratne były biblioteki nadreńskie – brakowało ponad 2500 cennych rękopisów.\nW epoce Napoleona charakterystyczne były dzieła z planszami – jak z 1809-1828 dzieło o Egipcie. Napoleon nie dotarł do Anglii, ale źle się wtedy działo z książką. Blokada sprawiła, że w Anglii wzrosły ceny książek. Okres ten nie służył rozwojowi kulturalnej.\nNa przełomie wieku XVIII i XIX dochodzi do postępu technicznego. 1823 – Decker. Maszyna odbijała 2000 arkuszy na godzinę. Maszyna rotacyjna 1846. Mergentaller stworzył linotyp, a w 1897 monotyp stworzył Larston. Wynalazki były opłacalne w produkcji masowej, bardzo szybko jednak spadła jakość książek.\nStaloryt: od końca XVIII w. Duża wytrzymałość – stosowany przy wysokich nakładach\nLitografia: 1796, Alojzy Senefelder. Niski koszt produkcji, prostota wykonania, dobra do książek i czasopism. Znani twórcy: Delacroix, Vernet, Daumier, Tolouse-Lautrec.\nAkwaforta: popularna w XIX w. Artyści: Chodowiecki, Moritz von Schwind, Nanteuil\nOdrodzenie drzeworytu: około 1860, Tomasz Bewick. Cięcie poprzeczne drewna, a nie wzdłużne – możliwość cieniowania obrazu. Mistrzowie drzeworytu: Gustaw Dore, Horacy Vernet, Moritz von Schwind. Drzeworyty takie zdobiły prasę (np. Kłosy), upodobali sobie ekspresjoniści (np. Munch).\nTechniki fotomechaniczne: od około 1880. Fotochemiografia, cynkografia – magazyny ilustrowane, wchodzą też do książek\nOffset: XX w.\nPubliczność literacka – odbiorcy literatury pięknej. Rozwija się literatura piękna. W mniejszym stopniu publikuje się kwestie religijne, rozwija się czytelnictwo kobiet (od XVIII, XIX w.). Kobiety czytały różne romansidła, beletrystykę, pojawiają się pisarki, literatura zajmuje się powoli tematem dziecka. Pojawia się ludyczna funkcja książki. Kobiety przyjmowały męskie pseudonimy.\nAnglia. W odróżnieniu od innych krajów utrzymywano wysoki poziom wydawniczy. Robiono przedruki z XVIII w (Pickery). Publikacje zachowały wysoki poziom czcionek. English Prayer Books podobnie cieszy się powodzeniem do dziś. Szkocja (Glasgow) – Henryk Daniel – ożywiono czcionki XVIIw.\nNiemcy. Arnold Dornhaus założył firmę, która w 1818 ugruntowała się w Lipsku. Wydawał serię Biblioteka Pisarzy Polskich, nakładca Bibliografii Polskiej, wydawał encyklopedie. Znany też był Meyer. BG Pelner – wydawnictwo z Lipska. Wielkie zakłady drukarskie w Lipsku – połowa XIX w. Wprowadziła m.in. offset. Specjalizowano się w orientalistyce.\nFrancja – XIX w. nie był to wiek pomyślny przez wojny napoleońskie, które absorbowały społeczeństwo. Drukarnia Narodowa. Produkcja niedbała, na słabym papierze. Ranoirde w Paryżu wydawał edycje luksusowe np. Woltera. W Paryżu Michał Lewi założył oficynę, wydając literaturę piękną. La Rausse wydawało w Paryżu encyklopedie.\nAmeryka. Nowe połacie kraju dawały możliwości drukarstwu. Znajomość warsztatu i dobra organizacja. Wiele wydawnictw miało filie na całym świecie.\nMaszyna papiernicza – nieprzerwany ciąg taśmy papieru 1799\nStereotypia – odlewanie składu na płytach – Jan Myller\n’30 XIX pierwsza maszyna do odlewania czcionek, potem pośpieszna maszyna odlewnicza\nLinotyp – odlewał całe wiersze składu drukarskiego\nMonotyp – maszyna odlewająca pojedyncze, ruchome czcionki – 1897\nMaszyny zecerskie pracowały na fotochemigrafie\nMaszyna pośpieszna Koniga. John Walter pisał o usprawnieniu wydawnictwa. 1817 powstała fabryka maszyn drukarskich\nMaszyna rotacyjna 1846\nMaszyna offsetowa – odbicie składu nie dokonywało się na papier, a na walec. Blachy cynkowe, aluminiowe.\nMorris i prasy prywatne\nPrasy prywatne były nastawione na indywidualne potrzeby, a nie masowość. Popularne były warsztaty bibliofilów. Morris był członkiem bractwa prerafaelitów. Zapoczątkowali ruch sztuki i rzemiosła w latach ’60. Założył pracownię sztuki zdobniczej. Morris tłoczył swoje dzieła, wznawiał też XV-wieczne dzieła. Czerpany papier, prasy ręczne. Drzeworytowe ramy, oprawy książek. Nadmierna wręcz dekoracyjność. Wszystko to rękodzieła – książki elitarne. Własne nowe 3 typy czcionek. Przedmiot kolekcjonerstwa bibliofilów. 1900 – wzorowanie się na antykwie Johnsona. 5-tomowe wydanie Biblii.\nW Polsce XVI i XVII w. powstawały oficyny prywatne. W XIX w. prasa Czartoryskich w Puławach. Sytuacja Polski nie pozwoliła dobrze rozwinąć się prywatnym inicjatywom.\nPowstanie bibliotek narodowych\nRewolucja francuska i wstrząsy rewolucyjne spowodowały wiele zmian w Europie. Najważniejsze przemiany rewolucyjne związane było z hasłami rewolucji, biblioteki przechodziły na własność państwa, księgozbiory się upubliczniają. Rozwój nauk wywołał konieczność reorganizacji pracy bibliotekarzy – tworzy się zbiornice narodowe. Kształtowanie się idei narodu przyczynia się do powstania instytucji tego typu.\n1793: British Museum zyskuje nowe sale i nową bibliotekę narodową (Panicci). Inną jest paryska Bibliotheca Nationale (Delisley) stworzona z biblioteki Króewskiej. Piśmiennictwo narodowe gromowano w krajach wolnych i uciskany. 1795 – Haga, 1811 – Christianni, Oslo, 1818 – Rejkiavik, 1828 Egin, Ateny. Włochy: Neapol – na bazie dawnych bibliotek.\n1800 to powstanie Biblioteki Kongresu, choć dopiero od 1890 pełniła rolę narodowej. Ine biblioteki wyrosły z dawnych bibliotek królewskich. Tak dzieje się w np. w Prusach, w Wielkiej Brytanii. Z czasem też Szkocja i Walia\n1747 – Pierwsza duza biblioteka publiczna – Bbilioteka Rzeczpospolitej – bracia Załuscy.\nInstytucja istniejąca przez 150, założona po Powstaniu Listopadowym przez emigrantów. Obok gromadzenia i przechowywania zbiorów dla emigrantów, przyciągała elitę polską. Powstała w 1830 roku, zajmowała niewielkie pomieszczenia, od 1853 przeniesiono ją do pałacu pod Paryżem. Przekazano ją później Akademii Krakowskiej. Władał nią Władysław Mickiewicz. Podczas I wojny światowej część zbiorów udało się odzyskać. Odbudową instytucji zajęła się polonia amerykańska. Zbiory są imponujące. Gromadzone są głównie dzieła z historii Poslki i sztuki. Posiada też cenne starodruki. Przede wszystkim jednak wszelkie druki emigracyjne. Obecna jest też silnie polska literatura piękna w przekładach na inne języki. Dużo rękopisów i archiwów – w tym listy królewskie od 1547 roku, listy ważnych osobistości, kolekcja map, planów i atlasów. Obejmuje archiwum mickiewiczowskie. Są także pamiątki ważnych Polaków z okresu paryskiego; obrazy, grafiki, rysunki, rzeźby, ryciny portretowe z postania listopadowego, zbiory fotografii.\nCzytelnicy to studenci, literaci, Polacy zamieszkali we Francji, naukowcy; muzeum przyciąga wielu zainteresowanych polską sztuką iu kulturą 150 tysięcy książek, 30 tysięcy druków ulotnych, 30 tysięcy dzieł sztuki.\nW XIX obecne są masowe nakłady prasy, rosłą ilość periodyków i ich nakłady. Bite były wszelkie rekordy w prasie codziennej. 100-200 egzemplarzy dzienników na 1000 mieszkańców. Czasopismo stało się medium wymiany myśli naukowej, dydaktycznej itp. Formą i opracowaniem tygodniki i miesięczniki były zwarte podobnie jak książki (forma), codzienne gazety miały już odmienny kształt. Ogromny rozwój nauki zapoczątkuje pojawieniem się radia i telewizji, hamujących rozwój prasy. Ważne czasopisma kierowały ruchem odrodzenia książki. W USA mamy 3 okresy:\npoczątkowy związany z indywidualnym dziennikarstwem, elitarność\nrozwój konkurencji, rozwój techniczny i zmiany w kraju – społeczne i techniczne\nschyłek XIX w – współczesności – upowszechnienie prasy, specjalizacja, koncerny\nPojawiła się w XIX w. Mianem tym opisywano książki tandetne pod względem treści i niedorobione edytorsko. Sensacja, tanie wzruszenia, opisy zbrodni. Czasem literatura ta wątki wybierała z literatury pięknej, acz tylko to, co dało się sprzedać. Uważano ją za szkodliwą dla kultury narodowej. Korzenie literatury brukowej wiążą się z literaturą odpustową, jarmarczną.\nAgencja prasowa gromadzi, opracowuje i udostępnia informacje prasie i mediom. Czerpią ją od innych agencji prasowych lub agencji zagranicznych. Początki działalności typowej dla agencji prasowych sięgają XVII w., ich rozwój jest jednak ściśle związany z doskonaleniem techniki łączności (wynalezienie telegrafu). Pierwszą na świecie nowoczesną agencję prasowa założył w 1835 Havas. W 1849 powstała pierwsza agencja prasowa w Niemczech – Wolfsche Telegraphenbüro. W 1851 kabel telegraficzny połączył Paryż z Londynem – a Reuter – były współpracownik Havasa – założył w Londynie własną agencję. W 1870 agencję Havasa, Reutera i Wolffa zawarły umowę określającą ich strefy wpływów: Havas otrzymał europejskie kraje romańskie, część północną i południową Afryki. Reuter – Wielką Brytanię, posiadłości brytyjskie w Afryce i Azji, Wolff – środkową i północną Europę.\nW 1881 powstało Wiedeńskie Biuro Korespondencyjne. W 1902 – Petersburska Agencja Telegraficzna, która aż do I WŚ były właściwie podporządkowane agencji prasowej Wolffa. W końcu XIX w. na arenę międzynarodową wkroczyła Amerykańska Agencja Assosiated Press (założona w 1848, zreorganizowana w 1892). Po 1918 roku znacznie rozszerzyła się strefa wpływów Assosiated Press oraz spadło znaczenie Wolffa – głównie na skutek powstania narodowych agencji w krajach środkowej i wschodniej Europy.\nW 1944 powstała Polska Agencja Prasowa.\nMuzeum polskie Rackelsvilu\nW 1870 hrabia Wławdysław Broll-Later wynajął zamek, w którym urządził początkowo muzeum pamiątek polskich.\n1870-1927 – założono bibliotekę i archiwum; także urząd bibliotekarza: Zygmunt Wasilewski, Stefan Żeromski i inni. Podstawą biblioteki były zbiory Leonarda Chudźki. Otrzymywano archiwalne zbiory Wielkiej Emigracji. W 1883 doszły archiwalia Platerów, konsekwentnie też pamiątki przekazywały różne rodziny polskie. W 1916 rozpoczęto prace nad katalogiem rzeczowym. Piłsudski w 1927 przejął bibliotekę i przewiózł ją do Biblioteki Narodowej do Warszawy. Zbiory przekazano też do Muzeu Wojskowego i Muzemum w Warszawie\n1936-1952 – część zbiorów spalona została przez hitlerowców. Uratowano ledwo 50 starych druków. Po wojnie zbiory przejęte zostały przez PRL, acz władze Muzeum nie mogły się na to zgodzić. W 1951 zamknięto tą instytucję.\n1975-dziś – wraz z darami muzeum ofiarowano sporo książek. Obecna biblioteka otwarta została w 1987 roku, posiada około 20 tysięcy woluminów. Biblioteka zbiera literaturę głównie dla muzealników. Dostępne są też tłumaczenia literatury polskiej.\nZgodna współpraca ze Szwajcarami, popierającymi polskie idee. Towarzystwo przyjaciół muzeum polskiego w Rackelsvilu. W 1973 – wystawa 500-lecia urodzenia Kopernika. Cała kadra muzeum to wolontariusze i specjaliści z Polski. Od 1978 wspierane jest przez fundację Libertas\nWzmaganie działalności Muzeum Polseigo\nŹródło informacji o Polsce\nKrzewienie polskiej kultury\n3 pomieszczenia to zbiory Jeziorańskich /jako dyrektora radia Wolna Europa/, osobiste pamiątki, plany, widoki Warszawy, pamiątki i zbiory Romerowych (?). Muzeum zagrożone jest likwidacją. XIII-wieczny zamek ma być przerobiony na muzeum miejskie, że powinno być bardziej przystosowane do społeczności Rackelsvilu. Podjęto jednak decyzję, że muzeum pozostanie na swoim miejscu.\nW zaborze rosyjskim do 1831 polska kultura mogła się jakoś rozwijać, ale po powstaniu styczniowym było to utrudnione\nZjednoczenie Niemiec – 1870, działania germanizacyjne\nAustria: Autonomia Galicji od 1867\nArct, Ogierman – arystokraci i inteligencja, a także zawodowi\nOssolineum – Słotwiński, Lubomirski,\nNa Śląsku i w zaborze pruskim sytuacja uległa zmianie dopiero po Wiośnie Ludów\nWydawnictwa tajne – polskie drukarnie – wrocławska firma Kornów, księgarnia we Wrocławiu. Leon Cichowski. 4 ważne miasta: Lipsk, Wrocław, Berlin, Monachium\nC22 [12.04.2010] - Biblioteki pod zaborami\nTowarzystwo Przyjaciół Nauk inicjalizowało tworzenie bibliotek. W 1816 obok Biblioteki UW. W okresie Księstwa Polskiego władze dbały o rozwój szkolnictwa – założono Uniwersytet, potem dążono do stworzenia biblioteki. Księgozbiór Szkoły Rycerskiej i inne, też prywatne zbiory dostępne były od 1818. Stała się Biblioteką Okręgu Warszawskiego, miała egzemplarz obowiązkowy. Była w latach późniejszych Biblioteką Szkoły Głównej. Pozostało wiele piśmiennictwa rosyjskiego, magnackiego, też z aspektami patriotycznymi.\nDo powstania listopadowego ważna była Bilbioteka Czartoryskich, acz po powstaniu część zbiorów znalazła się w Krakowie. 1817 – bibliotekę wcielono do biblioteki uniwersyteckiej. Linde w bibliotece uniwersyteckiej widział bibliotekę narodową. Zamoyscy, Krasińscy, Świdziński mieli swoje wspaniałe biblioteki, było wiele ziemiańskich i magnackich zbiorów. Wiele z nich została spalona lub zniszczona podczas wojny.\nStawiano duży nacisk na biblioteki szkolne – dostępne tak dla uczniów, jak i nauczycieli, choć zbiory takie były raczej niewielkie – z wyjątkami np. biblioteki Krzemienieckiej. W 1862 było już 12 czytelni (szkolnych?). Równolegle rozwijały się biblioteki prywatne – np. Czadzki z Liceum Krzemienieckiego gromadził wiele książek i udostępniał je krzemienieckim profesorom. Były też biblioteki mieszczańskie – np. Konfaterii w Warszawie – a także inne biblioteki specjalne. Po III rozbiorze istotne stały się ośrodki takie jak Wilno.\nNajważniejszą rolę odegrała od 1806 Macierz Szkolna – zakładała polskie szkoły i biblioteki – niewielkie, ale zawsze. Biblioteka publiczna miasta stołecznego w Warszawie.\nBrak było publicznych zbiorów ogólnie dostępnych. Początki takiej biblioteki to inicjatywa Ossolińskiego, chcącego stworzyć bibliotekę narodową. W 1817 powstał Zakłąd Narodowy im. Ossolińskich, przeniesiono zbiory do Lwowa. W 1833 zakład otrzymał drukarnię i litografię. Konstanty Słotwiński wydał ponad 200 druków zakazanych.\nInne biblioteki to zbiory prywatne – Dzieduszyckich – 1812, Tarnowskich, Lubomirskich z połowy XIX w. We Lwowie 1785 powstał pierwszy antykwariat. Pozostałe stały się częścią księgozbioru Ossolińskich lub innych bibliotek publicznych.\nBiblioteki uniwersyteckie zaczęły nabierać na znaczeniu od czasów autonomii Galicji. Niezadowalający stan opracowania, 30 lat temontu biblioteki, w czym pomógł Estraicher. W niedziele i święta mogła korzystać szeroka publiczność. Biblioteka lwowska gromadziła dzieła polskie. Biblioteka Jagiellońska liczyła ponad 300 tysięcy tomów, zresztą dobrze opracowanych. Bbilioteka ta otrzymała egzemplarz obowiązkowy. Powstawało wiele publicznych i szkolnych bibliotek. Towarzystwa zakłądały biblioteki, wypożyczalnie dla ludu – np. Towarzystwo Nauki Ludu(?). Towarzystwo dla popierania nauki polskiej zakładało wiele bibliotek – np. w Krakowie, Nowym Sączu.\nBrakowało bibliotek naukowych. Większą utworzył Raczyński w Poznaniu. Głównym odbiorcą była młodzież, rozszerzająca swoją wiedzę o Polsce w sposób prezencyjny. Działyńscy utworzyli w Kórniku bibliotekę, angażując się w działalność historyczną. Na Pomorzu Warmii i Śląsku była trudna sytuacja edukacyjna, były biblioteki klasztorne i zbiory prywatne. Dopiero od 2 poł. XIX w. tworzono na szerszą skalę biblioteki o charakterze polskim. 1857 – Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk.\nNiemcy z czasem coraz bardziej dążyli do wykrzewienia kultury polskiej. Zaczęto zakładać oświatowe biblioteki publiczne. Książka stała się narzędziem walki z germanizacją. Władze zakazywały działalności różnych towarzystw, tworzono na nowo inne, finansowne np. przez społeczeństwo lub prywatne inicjatywy. Obserwujemy zbiory bibliofilskie, działa silnie duchowieństwo. Tworzono jawne drukarnie uczniowskie. Tylko część bibliotek przetrwała. Niemcy tymczasem zakładali niemieckie biblioteki ludowe.\nNeoromantyzm XIX/XX w.  idealizm, subiektywizm, indywidualizm\nT. K. Żeleński Boy\nS. Brzozowski / A. Czepel\nS. F. Przybyszewski\nMalarze i graficy:\nKultura książki: osiągnięcia:\nOrganizacja i technika drukarska\nUproszczone warsztaty drukarskie\n1914 – 1. nowa maszyna drukarska sprowadzona do Polski\n1930 – 4 ośrodki drukarskie\nCentrala ruchu wydawniczego: Warszawa (później Kraków i Poznań)\nSłaby poziom wykonawstwa\nDrukarnia Łazarskich: drukarze-artyści\nMałe warsztaty eksperymentalne – praca ręczna\n1921: Nasza Księgarnia – wobec analfabetyzmu:\n5% dorosłych – zabór niemiecki\n40% – Galicja\n57% – zabór rosyjski\nZ dziejów książki XIX i XX w. – Szwejkowska – propozycje referatów za 2 tygodnie\nR. IX: Polska książka noworoczna, Wiek XIX-XX\nR. X: Seryjne wydawnictwa polskie XIX i XX w.\nR. XI: Książka polska tłoczona i będąca w obiegu za granicą\nGdy rozwija się książka, pojawiać się zaczynają nowe media: agencje prasowe, radio i kino. Początkowo dostępne były tylko dla nielicznych, ale z czasem coraz bardziej zaczęło odbierać książce popularność. Wynalazek kinematografu mocno zmienił świat, a Kazimierz Kósiński (wynalazca leografu – kamera i projektor nowocześniejszy od kinematografu), B. Matuszewski (krótkie filmy dokumentalne). W 1910 Władysłąw Starewicz zrealizował pierwszy film naukowy. Szacuje się, że do 1910 powstały już tysiące kin, jednak dopiero w 1912 nakręcono filmy pełnometrażowe. Dźwięk na taśmach filmowych pojawia się dopiero w 1922.\nRadio przypisuje się Marconiemiu. Eksperymenty prowadził niemal równolegle do braci Lumiere. W Anglii, na poczcie w Londynie ekperymentował z pierwszym nadajnikiem. W 1899 pierwszy przekaz przez kanał La Manche. Nicola Tesla rywalizował z tym odkrywcą.\nKsiążka kieszonkowa stała się popularna w wieku XX. 180-200 stron, 18cm x 12 cm, uproszczona szata graficzna, niższa cena. Książka ta była produkowana masowo w olbrzymich nakładach, zwykle miękkie okładki, klejony skład, małe marginesy i interlinia. Można było książkę wyrzucić po jednorazowym przeczytaniu, nie zdobiły raczej biblioteki. Były to często wydawnictwa seryjne – podobna szata graficzna, jedno zagadnienie. Jest to ułatwienie dla wydawców – serie sprzedaje się czytelnikowi seryjnemu. Wciąganie w serie czytelników. Książki kieszonkowe były też poradnikami, słownikami, dziełami naukowymi – nawet te, które już były na rynku w postaci tradycyjnej. Często były to próbne edycje.\nKsiążki małych formatów bywały i we wcześniejszych epokach – świadczyły o mistrzostwie introligatora, były małe książki u Manuncjuszów (ósemka), Elzewirowie. Choć dopiero 1935 ustala się na początek książki kieszonkowej – kieszonkowe wydanie Biblii. Szczytem popularności takich książek były lata 60-70 XX w. Już w latach ’70 rynek się już nasycił taką książką.\nKsiążka=błyskawica – typ, który pojawił się w USA. Ukazuje się w kilka tygodni/dni po ważnym wydarzeniu. Społeczeństwo chce zaspokoić potrzebę informacyjną po jakimś ważnym wydarzeniu. Charakterystyczne jest bardzo niskiej jakości wydanie, krótka aktualność.\nHistoria jej sięga w Polsce XVIII w. i jest silnie związana z Biblioteką Załuskich. Kolekcje obejmowały przeszło 40 tysięcy przeróżnych pozycji, wstępnie przeważały zbiory niemieckie... 1930 – otwarto czytelnię ogólną, dostępne 200 tysięcy woluminów. Mościcki przekazał bibliotece wiele zbiorów, ale wiele spłonęło w 1940. Już po powstaniu warszawskim duża część zbiorów została zniszczona, stacono większość zbiorów specjalnych, biblioteka narodowa została ledwo z ułamkiem swego księgozbioru. W 1946 do zbiorów wróciły rękopisy Sienkiewicza, udostępniono zbiory w gmachu przy Rakowieckiej. Od 1947 miały trafiać do niej wszystkie egzemplarzy produkcji krajowej. W 1962 ustawa o ochronie dóbr kultury – opieka nad zbiorami. ’68 – nowy gmach biblioteki. 1978 – 50-lecie BN: wystawa o dziejach BN. Od 1990 po zniesieniu cenzury udostępniono wszelkie zbiory. 1994 – otwarto czytelnię humanistyczną, 1999 – wolny dostęp do INNOPAC-u. 2001 nowy gmach na zbiory kartograficzne. 2005 serwis internetowy. 2008 – obchody 80-lecia BN.\nObecnie podlega Ministerstu Kultury. Jest najważniejszą instytucją kulturalną kraju. Wypełnia zadania biblioteki naukowej, pozostaje głównym archiwum piśmiennictwa narodowego i krajowym ośrodkeim informacji o książce. BN wspiera inne biblioteki pod względem metopdycznym, prowadzidziałalnoś naukową. Tradycje sięgają wieku XVIII, wiążą się z braćmi Załuskimi, którzy stworzyli bibliotekę publiczną. Księgozbiór miał duże straty. Zostałą powołana rrozporządzeniem z dn. 24 lutego 1928 roku przez prezydenta Mościckiego.\nPowstała po to, by nagradzać literatów, dbać o poziom literatury, aby informaować. Protektorami byli Piłsudski i Mościcki. Do niej należało 15 dożywotnich członków – część wybierana przez ministra wyznań religijnych – reszta: członkowie akademii. Rozdawano złoty i srebrny wawrzyn za wkład do literatury polskiej i nagrodę młodych dla młodych talentów. Wacław Siemoszewski (prezes), L. Staff, J. Kaden-Bandrowski. Do tego: W. Berent, Choynowski, Z. Nałkowska, Z. Przesmycki (Miriam), K. Iżykowski, J. Keiner, B. Leśmian, K. H. Roztworowski, W. Rzemowski, T. Boy Żeleński, J. Szaniawski, T. Zieliński. Skład się zmienił po śmierci Choynowskiego i Leśmiana opraz po wycofaniu się Rzemowskiego. Nowi to F. Gethel, K. Makuszyński, J. Jorentowicz, K. Wierzyński.\nZa tydizeń referaty Staty okupacyjne, tajna organizacja nauczycielska.\nRola książki w 20-leciu międzywojennym, ruch wydawniczy.\nPolskie firmy wydawnicze i księgarskie nadal są małe i średnie. Tylko nieliczne są duże (jak Gebettner i Wolff).\nArctwó = dzieci i młodzieży\nTrzaska, Evert, Michalski – dzieła encylopedyczne\nMordkowski, promocja literatów\nRój – Wańkowicza i Fistera\nWiedza i Książka – lewicowe\nAltenberg (dzieła z dziedziny sztuki\nW 1935 działało w Polsce 500 wydawnictw i 1200 księgarń. Koncentrowały się w dużych miastach, acz były dość rozproszone. Drukarnie były zwykle rzemieślnicze, niewiele było zmechanizowanych, przemysłowych – zwykle były obecne przy wydawnictwach prasowych.\nSzata edytorska książki była bardzo zróżnicowana – były i wysokie wydawnictwa dla bibliofilów, jak i tandeta dla mas. Ilustracje często były inspirowane modernizmem, także do ilustracji wkracza konstruktywizm oraz malarskie kierunki 20-tych lat. Renesans drzeworytu. Okunia, Bukowski, Skoczylas, Bartłomiejczyk, Stryjeńska. Byli znawcy od oprawy i restauracji – Robert Jahoda, Bonawentura Lemart, Aleksander Semkowicz. Powstało w Warszawie Muzeum Społeczne i Muzeum Ksiażki Dziecięcej.\nPowstają różne organizacje bibliofilskie. Istniało też wcześniej, ale słabo się rozwijało pod zaborami. W 1921 powstało Towarzystwo Biblifilów Polskich w Warszawie, analogiczne w innych miastach. Przed ’39 było 10 takich towarzystw. Było też Polskoei Towarzystwo Bibliofilskie (Paryż). Do ’25-‘29 była obecna Naczelna Rada Bibliofilska. Był też czasopisma bibliofilskie –jak Silva rerum, Ex libris. Ekslibrisy odzyskują popularność na dużą skalę, zaczyna się je gromadzić. Działaj bibliotekarze bibliofile - Kuglin, Półtawski, Tyszkiewicz. Bibliofile szukają cennych pozycji w antykwariatach: Warszawa (Hieronim Wilder), Lwów (ant. Inglów), Kraków (antykwariat Münnicha). Kryzys gospodarczy nieco zatrzymał ruch bibliofilski.\n1922 – powstał Powszechny Związek Księgarzy i Wydawców polskich  Polskie Towarzystwo Wydawców Książek. Istniał związek zawodowy pracowników księgarskich.\nBN nie miała początkowo swego gmachu, zbiory przechowywano w różnych piwnicach. Działały biblioteki publiczne i naukowe. Naukowe podlegały często towarzystwom, organizacjom i osobom prywatnym. Działa sieć bibliotek szkolnyych, pedagogicznych, tworzone są biblioteki związków zawodowych, organizacji młodzieżowych, działają płatne wypożyczalnie (brak takiej powszechności bibliotek). Charakter więc mają ogólny i specjalistyczny. Specjalistyczne to np.\nBiblioteka GUS (1818)\nCentralna Biblioteka Wojskowa 1919\nBiblioteka Sejmowa 1919\nBiblioteki przy instytutach naukowych\nSzacuje się, że w 1929 było 7053 biblioteki publiczne, które posiadały książki w języku poslkim. Było bowiem trochę bibliotek mniejszościowych – ponad 1000 ukraińskich, 48 białoruskich, 140 niemieckich, 662 żydowskich, litewskich 55, czeskich 12, rosyjskich 22, inne 4 (w tym wielojęzyczne). Liczba bibliotek mniejszościowych nieco potem spadła. Mniejszość 437 czasopism w 1937 wobec 2692 ogółu wydawanych czasopism.\nRozwija się zawód bibliotekarski. Jest to pracownik biblioteki, spełniający funkcje z jej funkcjonowaniem. Początkowo pracownicy bibliotek pracowali w bibliotece w ramach zajęcia dodatkowego (powszechne zajęcie w Europie – Casanowa, Mickiewicz, Św. Cyryl, Lelewel). Zabory nie zahamowały rozwoju zawodu bibliotekarza. Przed utratą niepodległości ujednolicano pragmatyki bibliotekarza. W 1917 założono Związek Bibliotekarzy Polskich  Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich. Zanim Polska uzyskała niepodległość, wydano pierwsze prace fachowe o bibliotekarstwie, wydano pierwsze czasopismo bibliotekarskie. Kształcenie ma swe korzenie w 1 poł. XIX w. Za początki uznaje się wykłady uniwersyteckie Jarkowskiego w Krzemieńcu, Jerzy Samuel Bandtkie, Joachim Lelewel i Estraicher, Bahatkiewicz (Wilno). Wpły widoczny miały dopiero kursy organizowane np. przez Polską Macierz Szkolną, Towarzystwo Szkoły Ludowej – były kontynuowane po odzyskaniu niepodległośi. Kursy organizowały ważniejsze biblioteki – jak Jagiellośka czy handlowa w Warszawie.\nOd 1930 selekcja odbywała się poprzez 2-stopniowe egzaminy bibliotekarskie. W końcu lat ’20 XX w. zaczęły powstawać inne inicjatywy:\n2-letnia szkoła pracownic społecznych przy Polskiej Macierzy Szkolnej 1928-1932\nJendoroczna koedukacyjna szkoła bibliotekarska przy bibliotece publicznej miasta stołecznego Warszawy 1929-1939 – można było tam uzyskać kwalifikację na poziomie pół-wyższym.\n1925 na wydziale pedagogicznym w Wolnej Wszechnicy Polskiej powstało studium Pracy Społeczno-Oświatowej. Nie dawano tam stopni akademickich, acz kształcono przeróżnych publicznych i naukowych bibliotekarzy. Pomimo tych form niewielu z nich korzystało. Były płatne, brakowało rozwiązań prawnych oraz polskiego podręcznika.\nW dwudziestoleciu nie otworzono żadnej katedry bibliotekoznawstwa, obecne tylko szkolenie na poziomie średnim. Dopiero po II WŚ pojawiają się pierwsze kursy doskonalące. Stefan Vrtel-Wierczyński prowadził wykłady z bibliografii i bibliotekoznawstwa we Lwowie oraz księgoznawstwa w Poznaniu. Burkeneyer wykładał wstęp do bibliotekoznawstwa.\nO kształceniu bilbiotekarzy jest cały rozdział w Bibliotekarstwie. O sytuacji książki w dwudziestoleciu jest wiedza w pigułce w Zarysie dziejów książki.\nWojna i okupacja – duże straty w całej kulturze. Zakazano kolportażu piśmiennictwa polskiego. W Generalnej Gubernii zakazano publikacji polskim firmow, wprowadzono 3 inne firmy niemieckie. Zlikwidowano placówki żydowskie. Biblioteki instytucji i szkolne zostały zamknięte, zbiory zniszczono. W 1940 stworzono Zarząd Bibliotek Generalnej Guberni. Przeorganizowano Bibliotekę Narodową. Po powstaniu warszawskim zbiory w bibliotece Krasińskich i Biblioteki Narodowej zostały z premedytacją zniszczone. Palono wydawnictwa szkodliwe w opinii Niemców, acz wielu księgarzy chowało takie książki. Na tajnych kursach zawodowych szkolono nowe pokolenia bibliotekarzy. Tajna prasa, tajne druki zwarte.\nZniszczono 66% zbiorów bibliotecznych. Znaczna część bibliotekarzy zaangażowana była w działalność podziemną.\n/Zarys dziejów książki, rozdział 11/\nWkroczeniu wojsk niemieckich towarzyszyły prześladowania inteligencji, zamykano szkoły, traktując Polaków jako siłę roboczą. Powstałą sieć edukacji konspiracyjnej. W wypadku dekonspiracji groziły im wywózki. Zwykle odbywały się w domach uczniów. W Generalnej Guberni skasowano szkoły ponadpodstawowe, a w podstawowych okrojono program o literaturę, historię i geografię polską.\nTajna Organizacja Nauczycielska zajmowała się rodzinami poległych i organizacją podziemnego nauczania. Gazeta Nauczycielska. Nauczała na poziomie szkoły średniej a także wyższej. Rosnące zapotrzebowanie na wykwalifikowaną siłę roboczą spowodowało tajne nauczanie na poziomie politechnicznej i technicznej. 600 magisteriów, 30 doktoratów i 17 habilitacji. Nigdzie w Europie tajne nauczanie nie rozwinęło się do takiego stopnia.\nNajważniejsze pozostałe zagadnienia\nKsiążki polskie Niemcy przekazywali na makulaturę, palono książki (1944) – jest to wręcz akt rewolucyjny (stosowane w cesarstwie Rzymskim i Chińskim, a także w ’33 w III Rzeszy – palono książki osób żydowskiego pochodzenia, marksistów). „Tam gdzie palą książki, tam niebawem zaczną palić ludzi”. Pomysł ten zainicjonowany był przez studentów. W samym Berlinie w 33 roku spalono 25 tysięcy książek. Stalin też palił książki – w ’44 gdy wysiedlał do Kazachstanu Czeczenów. W Groznem spalono stos czeczeńskich książek.\nSerie w PRL: czytelnik masowy. Ppolskie filmy wydawnicze i drukarskie poniosły duże straty. Starano się odbudować tą działalność, acz już w 1950 została scentralizowana i uspołeczniona taka działalność wydawnicza. Powstał PIW, Wiedza Powszechna, Nasza Księgarnia. Były wydawnictwa specjalistyczne jak Arkady, Książka i Czytelnik (tematyka społeczna), Wydawnictwo Śląsk (regionalia). Próbowano odbudować oświatę. Wszystkie typy szkół – od podstawowych po średnie były bezpłatne. W ’51 praktycznie zlikwidowano analfabetyzm. Starano się, by wszyscy mieli równy dostęp do kultury. Wiadomo, że to pięknie wyglądało tylko na papierze. Niewątpliwie dzięki rozwojowi nauki i przemysłu wzrosło zapotrzebowanie na książkę funkcjonalną i zawodową. Wszystkie branże są unaukowione. Jednak papier był przydzielany, a zapotrzebowanie wciąż rosło – stąd pojawienie się książki kieszonkowej. Formalnie spełniała wymogi książki kieszonkowej, acz na zachodzie takie książki atakowały czytelnika, bo łatwo trafiały na ulicy czy na dworcu do czytelnika, w Polsce były sprzedawane w księgarniach. W 1966 wydano w Iskrach Wyspę skarbów – 50 tysięcy egzemplarzy trafiło do czytelników wyrobionych, wcale nie masowych. Wydawcy nie musieli starać się o reklamę, zapotrzebowanie było bardzo duże. Wprowadzano proste nazewnictwo (lub symbolikę serii) – jak seria z kolibrem; seria z człowiekiem w owalu. Starano się o meliorację serii. Na zachodzie taka książka była do jednorazowego użytku. U nas nikt nie wyrzucał, bo innej nie było. Rozkwit przypada na 1967-1970. 1500 serii, wiele z nich krótkotrwałych, efemerycznych. W ramach miniatur tworzono też bibliofilskie i naukowe dokumenty.\nPaństwo sterowało czytelnictwem, ale nie wprowadzało cenzury w latach 45-48. Acz już w 1948 zaczętwo formować literaturę socrealistyczną – miały wzbudzać większe zaufanie do partii. Dokonywano czystek w bibliotekach. 1951 – pierwszy wykaz książek, które miały zniknąć z bibliotek. Wykazów takich było potem jeszcze więcej. Przy Centralny Zarząd Bibliotek Ministerstwa Kultury i Sztuki. Usuwano książki Miłosza, Wańkowicza, Grudzińskiego. Jak zmieniały się władze, niektórzy autorzy wracały do łask. Usuwano powieści kojarzące się z kapitalizmem – nawet powieści przygodowe, kryminały, westerny. Zwalczano książki o tematyce religijnej i historycznej – szczególnie poruszających tematy kresów, AK, polskich sił zbrojnych na zachodzie. Jednakże książki takie znikały z bibliotek publicznych. W bibliotekach naukowych były zbiorami zastrzeżonymi do wglądu przez wyznaczonych. Antykwariaty jednak czasem miały na stanie książki zakazane. Rzecz jasna w domowych biblioteczkach książki zakazane były szczególnie cenione jako namiastka wolności.\nJ. Dunin: Smak książki zakazanej - (2007) /kultura?\nOd 1977 zaczęły powstawać niezależne i nielegalne wydawnictwa związane z antykomunistyczną opozycją, tworząc II Obieg wydawniczy (do 1989 – około 500 oficyn, najczęściej istniejących krótko).. Obie oficyny funkcjonowały zazwyczaj przy opozycyjnych do systemu ugrupowaniach społecznych oraz grupach środowiskowych (akademickjich i zakładowych) i zajmowała się drukowaniem i kolp[ortażem niecenzurowanych publikacji o różnorakim charakterze (społecznmk , politycznym literackim i innym). Najbardziej znaczące to:\nNOWa – Nowa Oficyna Wydawnicza – pierwsze podziemn ewydawnictwo powołane przez M. Chojeckiiego, G. Bagut, P. Bieliśński\nProhibity – dokumenty wyłączone z ogólnego użytku ze względów politycznych, ideologicznych lub obyczajowych.\nNowomowa – Orwell: Rok 1984. To sztuczny język, który obowiązywał w państwie totalitarnym. Można odnieść go do języka propagandy socjalistycznej. Posługiwał się zestawem typowych określeń, które nie niosły żadnych treści i zubażały język polski. Inaczej to biurokratyczne pustosłowie. Określa się tym czasem język czatów i blogów, acz bardziej się kojarzy z systemem totalitarnym.\nM. Głowiński: Mowa w stanie oblężenia. Warszawa 1996.\nSytuacja nie była łatwa po ’89. Gwałtowanie spadły wydatki na kulturę. 10 tysięcy bibliotek i 22 tysiące punktów bibliotecznych. Zlikwidowano około 1200 bibliotek (1989-2002). Spadały kwoty na zakup nowych książek. W 1989 wskaźnik zakupu książek miał wartość 14,4wolumina/100 mieszkańców. W 2002 wynosił 5,2wolumina/100 mieszkańców. Płace w bibliotekach były bardzo niskie. Sprawiło to, że jeszcze bardziej narosły stereotypy z zawodem bibliotekarza. Zaczęto tworzyć biblioteki szkolne i publiczne. Były problemy z obsadą, różnice w pensjach.\nEtapy rozwoju audiowizualnego:\nDo wieku XIX – strefa audialna bardzo ograniczona – odgłosy przyrody, jarmarków, dzwonów kościelnych. Powolny przebieg informacji.\nKoniec XIX – poł. XX. Zmiana krajobrazu na miejski, industrialny. Dochodzą dźwięki ulicy, fabryk i pociągów. Poszerza się sfera audialna człowieka. Pojawia się radio, fotografia, kino. Miasto-masa-maszyna. Przyśpieszenie przepływu informacji.\nOd 2. poł. XX w.: rozwój nauki, przemysłu, telewizji. Pojawienie się komputera, Internetu, telefonii komórkowej. Szybki przepływ informacji.\nObowiązkowe pozycje do egzaminu: Zarys dziejów książki Bieńkowskiej i Hamerskiej, 1000 lat biblioteki w Polsce Bieńkowskiej i Hamerskiej. Szwejkowska: wybrane zagadnienia z dziejów książki XIX i XX w., Swenagala(?) Dzieje książki.\n: notatki -> bibl\nbibl -> Naukoznawstwo – c konsultacje: wtorki, 11: 00-12: 00 s. 308. C1 [15. 02. 2011] – zajęcia organizacyjne\nbibl -> Język angielski\nbibl -> Podstawy zarządzania W\nbibl -> Bibliografia c c1 Piśmiennictwo\nbibl -> Organizacja i metody działalności informacyjnej C1\nbibl -> Uniwersytet Śląski w Katowicach Instytut Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej\nbibl -> Michał Dębicki Rok III sd\nbibl -> Zagadnienia wydawnicze – c c1 [23. 02. 2011] – zajęcia organizacyjne\nbibl -> Stan badań dotyczący automatyzacji bibliotek ukazany na łamach czasopisma\nbibl -> System binarny


Umowa z Izraelem weszła w życie - e-prawnik.pl\n1 maja Polska podpisała z Izraelem umowę o zabezpieczeniu społecznym. Tworzy ona podstawę koordynacji systemów ubezpieczeniowych obowiązujących w obu krajach. To ważna informacja dla osób, które pracowały w Polsce i Izraelu. Z początkiem maja weszła w życie umowa o zabezpieczeniu społecznym między Polską a Izraelem. Dzięki niej można sumować okresy ubezpieczenia w obu krajach i transferować świadczenia.\nDzięki umowie można więc sumować okresy ubezpieczenia przebyte w Polsce i w Izraelu, aby ustalić i obliczyć wysokość świadczeń emerytalno-rentowych. Można także transferować świadczenia emerytalno-rentowe uprawnionych osób, które mieszkają na terytorium drugiego państwa. Nowe przepisy regulują również kwestie związane z prawem do świadczeń z tytułu macierzyństwa, świadczeń związanych z wypadkami przy pracy i chorób zawodowych oraz zasiłków pogrzebowych.\nIzrael to już 12. państwo spoza Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego, z którym Polska podpisała umowę o zabezpieczeniu społecznym. Dotychczas takie przepisy obowiązywały z Czarnogórą, Serbią, Bośnią i Hercegowiną, Macedonią, USA, Kanadą, Quebekiem, Koreą Południową, Australią, Ukrainą oraz Mołdawią.\nTagi: umowa z Izraelem, umowa, zabezpieczenie społeczne, Izrael, przepisy wykonawcze


Kampanie AdWords Kraków - WHEN\nZastanawiasz się, jak szybko dotrzeć do szerokiego grona Klientów? Chcesz efektywnie kreować świadomość swojej marki? Dzięki kampanii Google Ads (AdWords) zrealizujesz te cele i osiągniesz pełen sukces w swojej branży! Z nami zyskasz dostęp do najskuteczniejszych narzędzi, które pozwolą Ci dotrzeć do zainteresowanych Twoimi produktami lub usługami Klientów.\nDzięki reklamie tekstowej oraz reklamie produktów w wyszukiwarce zauważysz szybkie efekty naszych działań w postaci zwiększonego ruchu na Twojej stronie, przewagi nad konkurencją oraz większych wpływów finansowych. Stawiając na kampanię Google Ads (AdWords) zyskasz także prestiż oraz niezbędną do pozyskiwania coraz większej liczby Klientów wiarygodność!\nKampania Google Ads (AdWords) to najlepszy sposób na maksymalne zwiększenie zasięgu Twojej kampanii reklamowej. W zależności od Twoich indywidualnych potrzeb i oczekiwanych efektów oferujemy Ci:\nSkuteczną reklamę tekstową oraz reklamy Twoich produktów w wyszukiwarce Google, z której korzysta ponad 70% użytkowników Internetu\nReklamy na stronach partnerów Google oraz w serwisie YouTube\nEfektywne działania z zakresu remarketingu, które pozwolą zbudować świadomość Twojej marki oraz przyciągną Klientów, którzy już kiedyś odwiedzili Twoją stronę\nKorzystając z kampanii Ads zyskasz pewność, że Twoje reklamy wzbudzą zaufanie potencjalnych Klientów i nie będą blokowane przez powszechnie używane wtyczki dedykowane dla przeglądarek internetowych, co pozwoli Ci być zawsze o krok przed konkurencją!\nGoogle Ads (AdWords) w praktyce\nReklamy graficzne, video i tekstowe na stronach partnerów Google i na YouTube.\nBudowanie świadomości marki i ponowne dotarcie do klientów, którzy odwiedzili już stronę.\nTworzymy dedykowaną strategię Google Ads (AdWords)\nUstalamy cele i tworzymy kampanię\nTworzymy kampanię reklamową w Google Ads (AdWords) w oparciu o cele Twojej firmy.\nOptymalizujemy kampanię w celu osiągnięcia jak najlepszych efektów.\nAnalizujemy i raportujemy kampanie. Pokazujemy pozyskany ruch oraz zrealizowane konwersje. Jeśli istnieje taka potrzeba – sugerujemy wprowadzanie zmian na stronie w celu poprawy wyników kampanii.\nW kampaniach wdrażamy i wykorzystujemy narzędzia analityczne\nDlaczego warto promować firmę w Google Ads (AdWords)?\nTwoja reklama będzie naturalna i trafna. Organiczne wyniki w wyszukiwarce wzbudzają większe zaufanie użytkowników niż płatne wyniki i nie są blokowane przez dedykowane do przeglądarek wtyczki blokujące reklamy.\nWykreujesz i utrwalisz świadomość swojej marki wśród potencjalnych klientów. Twoja obecność w sieci sprawia, że zwiększasz ilość punktów styku z konsumentami. Bądź tam gdzie Twoja grupa docelowa.\nWypełnij nasz brief. Stworzymy dedykowaną strategię na prowadzenie Twojej kampanii Google Ads (AdWords).\n© 2018 WHEN – Kampanie Google Ads Kraków


TMS Starter: 16 XI | Bezpieczny Dom Maklerski TMS Brokers\nTMS Starter: 16 XI\nDolar oddaje część poniedziałkowego umocnienia, ale wciąż pozostaje bardzo silny. Odbicie ceny ropy naftowej wspiera wybrane waluty. Na rynku akcji nastroje są mieszane. Silna przecena kryptowalut\nW poniedziałek odbyło się wirtualne spotkanie prezydentów Bidena oraz Xi Jinpinga. Można je uznać kurtuazyjny wstęp do dalszych rozmów w celu zażegnania kryzysu pomiędzy dwoma mocarstwami. W trakcie rozmowy na wartości traciły bezpieczne aktywa, które jednak dość szybko odzyskały swoją pozycję.\nWe wtorek o poranku dolar minimalnie traci względem większości rywali (zmiany są jednak niewielkie). EUR/USD wciąż znajduje się nisko, w okolicy 1,1376.\nWyższe ceny surowców wspierają NOK i CAD. Notowania USD/CAD spadają do 1,2520, a kurs EUR/NOK oscyluje wokół 9,9015.\nSłabiej radzą sobie waluty z Antypodów. AUD/USD znajduje się w okolicy 0,7340, a notowania NZD/USD cofają się do 0,7035.\nNa rynku towarowym ponownie rosną ceny ropy naftowej. Cena baryłki WTI oscyluje wokół 81,5 USD, przy cenie ropy Brent na poziomie 82,8 USD za baryłkę.\nNiewiele powyżej poziomów odniesienia utrzymuje się cena złota. Uncja kruszcu we wtorek rano wyceniana jest na 1866 USD.\nNastroje na rynku akcji nieco się pogorszyły. Handel na Wall Street kończył się minimalnie pod „kreską”. Dow Jones stracił 0,04 proc. O taką samą wartość cofnął się Nasdaq100, a notowania S&P500 utrzymały się na neutralnym poziomie.\nWIG20 cofnął się w środę o niemal 1 proc. Najwięcej emocji wzbudziły spółki paliwowe (plany ustawowego ograniczenia marży) oraz JSW (rozczarowujący raport okresowy).\nW trakcie handlu azjatyckiego o 0,1 proc. zniżkują Shanghai Composite oraz KOSPI. Jednocześnie japoński Nikkei225 rośnie o 0,1 proc., a notowania Hang Seng zyskują 1,2 proc.\nWe wtorek rano wyraźnie pogorszyły się nastroje na rynku kryptowalut. Bitcoin oraz Ethereum tanieją o ponad 5 proc., przy przecenie Litecoin na poziomie 7,5 proc.\nhouse brokerforex brokerdomy maklerskiesymulator giełdyrachunek maklerski rankingmetatrader 4platformy forexcfdbroker giełdowygiełdabrokers forexgiełda na świeciejak inwestować na giełdzieetfnotowania forexindeksy światoweinwestowanie w złotokomentarze giełdoweinwestowanie w kryptowalutysurowce onlinegdzie kupić akcjeinwestowanie w walutyetf co todźwignia finansowainwestowanie onlineinwestowanie w bitcoinw co inwestowaćjak grać na giełdzieszkolenia forexw co najlepiej inwestować


5 pomysłów na prezent dla aktywnej osoby\nTrening Personalny - 16 grudnia 2021\nŚwięta zbliżają się wielkimi krokami! W tym czasie warto zaskoczyć bliskich niewielkim upominkiem. Jeśli masz w gronie swoich przyjaciół czy rodziny osoby aktywne fizycznie lub profesjonalnych sportowców, to warto zaskoczyć ich prezentem związanych ich z pasją. Będą wdzięczni, że wspierasz ich zdrowy styl życia!\n1.Bidon na wodę “dostosowany” do dyscypliny sportowej\nNiezależnie jaką dziedzinę sportu czy aktywności uprawia bliska Ci osoba, jedno jest pewne – nawadnianie to priorytet! Dla sportowego maniaka warto wybrać bidon dopasowany do dziedziny, jaką uprawia. Na przykład, jeśli Twój znajomy jest zafascynowany kolarstwem, warto wybrać butelkę dopasowaną do roweru lub butelkę wraz z pasem na biodra dla biegacza.\n2.Bilet na maraton\nO biegaczach mowa, więc warto pochylić się nad ich celami. Twój kumpel ma plany, aby pobiegnąć w znanym biegu w Twoim mieście i pokonać metę? Zaskocz go i wręcz mu bilet! Kto wie, może dzięki Tobie będzie mógł spełnić swoje marzenie?\n3. Akcesoria do ćwiczeń\nPrzyjaźnisz się adeptką jogi lub entuzjastką porannego rozciągania? Mata do ćwiczeń lub akcesoria będą nieszablonowym upominkiem. Gadżety przeznaczone do dodatkowego ruchu w domu (np. ciężarki lub hula-hop) będę niesamowitą niespodzianką.\n4.Konsultacja z dietetykiem lub próbna dieta\nTwój znajomy chce zacząć lepiej się odżywiać, ale jest w nieustannym biegu w ciągu dnia? Nadmiar lub niedobór kalorii może spowodować brak efektów treningowych. Dietetyk może rozplanować odpowiednią dietę, pełną wartościowych posiłków i kontrolować proces poprawy nawyków żywieniowych. Dla kulinarnego laika warto wybrać próbę cateringu w sprawdzonej firmie.\n5.Voucher upominkowy w Studio Synergy\nI wreszcie– gift, który sprawdzi się dla każdego! Zarówno dla profesjonalnych sportowców, początkujących aktywistów i tych “głodnych” sportowych wrażeń. Studio Synergy przygotowało vouchery upominkowe z okazji Świąt Bożego Narodzenia. Pakiet obejmuje 4 sesje EMS oraz dodatkowo konsultację z profesjonalnym trenerem personalnym wraz ze szczegółową analizą składu ciała. Vouchery są dostępne w EMS Kraków, EMS Bielsko-Biała, EMS Katowice, EMS Radom i EMS Liszki. O szczegóły zapytaj swojego trenera lub skontaktuj się z wybranym Studiem.\nA Ty? Jaki prezent wybierasz?


Archwium > Numer 519 (11/2016) > Szukam rodziców > CZEKAJĄC NA ŻYCIE\nPrzemysław Binkiewicz, Katarzyna Kolska\nCZEKAJĄC NA ŻYCIE\nNie da się pogodzić antykoncepcji z troską o płodność. To się wyklucza. Nie można być lekarzem, który zajmuje się naprawianiem kobiecej płodności i jednocześnie ją niszczy.\nKatarzyna Kolska: Chciałabym zacząć osobiście…\nPrzemysław Binkiewicz: Bardzo proszę.\nIle ma pan dzieci?\nOśmioro. I dwójkę w niebie.\nCzujemy z żoną pewien niedosyt. Dwie ostatnie ciąże skończyły się niepowodzeniem, dwa razy żona straciła dziecko, ale nie przestaliśmy być otwarci na życie, mimo że mamy już swoje lata. Nasza najstarsza córka wyszła za mąż.\nWyobraża pan sobie, że tych dzieci nie ma?\nZostaliśmy z żoną obdarowani potomstwem, więc nigdy nie musiałem sobie zadawać pytania, co by było, gdybyśmy tych dzieci nie mieli. Ale spotykam ludzi, którzy nie mają dzieci, albo mają olbrzymie kłopoty z ich poczęciem, czekają na ich narodzenie wiele lat. Wiem, co przeżywają.\nA mogliby spojrzeć na swoją bezdzietność jako na dar od Pana Boga.\nŁatwo powiedzieć, gdy się ma ośmioro dzieci.\nWcale nie jest łatwo, bo mając tak liczną rodzinę, człowiek żyje właściwie tylko dla niej. Dzieci determinują wszystkie sfery życia człowieka. Trzeba zrezygnować z bardzo wielu różnych przyjemności i aktywności i myśleć o tym, żeby dostosować się do potrzeb innych. Ludzie, którzy nie mają dzieci, mają zupełnie inne możliwości. Mogą tę swoją bezdzietność przeżyć bardzo owocnie, zrobić coś dobrego dla innych. I nie mam tu na myśli wyłącznie adopcji.\nCzęsto staje pan przed koniecznością powiedzenia kobiecie, że nie urodzi dziecka?\nWyjątkowo rzadko. Takie sytuacje są efektem chorób onkologicznych lub innych zabiegów, które powodują trwałe ubezpłodnienie jednego z małżonków. Zwykle ci ludzie mają świadomość swojej ułomności w tym względzie.\nMówi się, że co piąta para ma problemy z poczęciem potomstwa.\nTo są nieprawdziwe statystyki. Poważne badania naukowe mówią o co najwyżej pięcioprocentowym odsetku małżeństw, które nie mogą w biologiczny sposób posiadać dzieci, albo mają z tym trudności, co oznacza, że dotyczy to co dwudziestego małżeństwa. Jestem pewny, że większość par, które przedwcześnie stają się klientami klinik in vitro i dla których kończy się to sukcesem, byłaby biologicznymi rodzicami, gdyby trochę dłużej poczekali.\nDłużej, czyli ile? Zegar biologiczny tyka.\nU większości kobiet zegar biologiczny tyka na ich własne życzenie – zaczynają starania o potomstwo o dziesięć lat za późno, a więc już na starcie są o dziesięć lat do tyłu.\nA kiedy w takim razie powinny zacząć?\nWtedy, kiedy znajdą męża. Poczęcia potomstwa nie można odkładać na później, gdy już zrobimy karierę i zarobimy dużo pieniędzy.\nA jeśli chodzi o wiek? Bo mówi pan: Dziesięć lat za późno.\nNo tak. Bo młode kobiety z reguły rodzą dzieci bez większych problemów, unikają również konieczności robienia niepotrzebnych cięć cesarskich. Dobry wiek, żeby zacząć myśleć o potomstwie, to moim zdaniem\nPrzemysław Binkiewicz - ur. 1969, doktor nauk medycznych, specjalista chorób kobiecych i położnictwa, konsultant medyczny naprotechnologii, od 2005 roku ordynator Oddziału Ginekologiczno-Położniczego w Pyskowicach na Śląsku. (wszystkie teksty tego autora)


TOSHIBA 52Z3030 vs. 52ZF355 - Page 2 - TOSHIBA - HDTV Centrum Polska\nMarcinC ma rację. Jakby każdy tak podniósł tyle tematów na temat na który już padła odpowiedź\nA na co chcesz przestawić antenę? Zeskanował Ci ale obrazu nie zobaczysz. Co najwyżej dźwięk usłyszysz. Miałem osobiście Zetke jak i ZFa więc nie wiem jakiej jeszcze odpowiedzi oczekujesz.\nGmeru - w jednym z wątków ktos napisał, ze odebrał transmisję w DVB-T bez dodatkowych modułów i że obraz miał znakomity. z tym, że post był z połowy 2008r... nie pamiętam w jakim standardzie robiono wtedy testy DVB-T w Polsce...?\nstąd moje pytanie, bo skoro pisałeś, ze ma mpeg-2 to nie dałoby się dziś zdekodowac obrazu, gdyż jest nadawany w mpeg-4. no i zastanawiam się, czy nawet jesli ma on mpeg-2 to czy problem rozwiąże moduł CI Neotion na NP4+?\ndo MarcinaC: kolego nie napinaj się. szkoda nerwów. to, że ktoś cos napisze w temacie nie zawsze oznacza, ze to prawda.\nNie wiem. Nie mam już ani jednego ani drugiego tv. Gdy je miałem to odebrać nic nie mogłem. Miałem czarny obraz i dźwięk. I tyle. A to czy CI zdekoduje to trudno powiedzieć. Na Olsztynie napisał ktoś kiedyś, że nie poszło mu to. Więc jak widać chyba trzeba to kupić albo się dogadać i przetestować. Tylko moim zdaniem po co? Wolałbym kupić dekoder za 140zł skoro tak Ci zależy na tym. I po problemie.\ndekoder zewnętrzny nie wchodzi w grę. za duzo juz ich stoi. kolejny niepotrzebny. za to mysle, ze warto temat samego telewizora do końca przemielić. dobrze by bylo, gdyby wypowiedział się ktos, kto ma ten model i w bliskiej odległości nadajnik DVB-T. u mnie jest kiepsko z sygnalem i testów na razie nie moge przeprowadzic.


Orheiul Vechi - zwiedzanie skalnych klasztorów Mołdawii\nOrheiul Vechi – zwiedzanie i informacje praktyczne\nOrheiul Vechi to położony w zakolu rzeki Raut, kompleks archeologiczno-historyczny będący najważniejszym tego typu obiektem w całej Mołdawii. Orheiul Vechi, czyli Stary Orgiejów, łączy w sobie pozostałości po ludach zamieszkujących tereny dzisiejszej Mołdawii i jest prawdziwą skarbnicą odkryć archeologicznych. Największą sławę przyniosły mu jednak wykute w skałach prawosławne klasztory, z których jeden nadal funkcjonuje oraz dwie tradycyjne wioski, wokół których znajduje się większość obiektów – Trebujeni oraz Butuceni.\nOrheiul Vechi – dojazd i informacje praktyczne\nParking przy klasztorze\nParking Przy jaskiniach\nSkalny Monastyr i Cerkiew Pestere\nŚwiątynia Świętej Maryi\nwspółrzędne GPS: 47.307133, 28.963618 (parking przy części z klasztorem w skale)\nwspółrzędne GPS: 47.308952, 28.989579 (miejsce do parkowania przy tatarskich łaźniach i jaskiniach)\ncena parkingu: bezpłatny,\ngodziny otwarcia: część obiektów cały czas,\nczas zwiedzania: od 2 godzin do całego dnia.\nOrheiul Vechi to kompleks pozostałości archeologicznych oraz jaskiń. Niestety, spora część pozostałości archeologicznych, interesująca będzie jedynie dla osób posiadających dużą wiedzę oraz doświadczenie związane z archeologią. Postanowiliśmy nie opisywać więc tu wszystkich obiektów, a skupić się jedynie na tych, które zostały dobrze zachowane i odwiedzając które laik może pozwolić sobie na wyobrażenie, jak to wszystko mogło mniej więcej wyglądać w przeszłości.\nDługość zwiedzania zależna jest od indywidualnych preferencji. Najważniejsze obiekty można odwiedzić nawet w dwie godziny. Polecamy jednak nie spieszyć się tak bardzo i pozwolić sobie na mały spacer, aby obejrzeć zakole rzeki Raut z góry oraz wizytę w jednej lub obu tradycyjnych wioskach, gdzie można poszukać noclegu w jednym z wielu gospodarstw agroturystycznych.\nWszystkie obiekty oraz parkingi opisane w artykule dostępne są dla zwiedzających bezpłatnie.\nStary Orhei – historia\nTereny, na których znajduje się Orheiul Vechi, około 13 milionów lat temu pokrywało płytkie Morze Sarmackie, którego pozostałości w postaci muszelek i różnych skamielin można oglądać do dziś.\nObecny wygląd doliny, mającej w niektórych miejscach ponad 120 metrów głębokości, ukształtowany został w wyniku wielu procesów. Wśród nich, najistotniejszymi były procesy rzeczne, erozja deszczowa oraz procesy krasowe.\nHistorię znanego na tych terenach osadnictwa najłatwiej podzielić na trzy etapy:\nokres do inwacji tatarsko-mongolskiej (od XII do XIV wieku), kiedy powstała tu średniowieczna osada z drewnianą cytadelą,\nokres panowania Złotej Ordy (cały XIV wiek), kiedy wzniesiono tu kamienne miasto Șehr al-Djedid, będące siedzibą późniejszego przywódcy Monogłów Abdullaha chana,\nokres w Hospodarstwie Mołdawskim (od końcówki XIV do końca XVI wieku), w którym na ruinach mongolskiego miasta postawiono nową cytadelę (ukończoną prawdopodobnie w latach 60-tych XV wieku), a w skałach powstawały prawosławne monastyry,\nokres upadku (od końcówki XVI wieku), kiedy mieszkańcy przenieśli się 15 kilometrów na północ, do dzisiejszego Orhei, a mury zostały i kamienna forteca została zniszczona na prośbę Turków przez wojska hospodara mołdawskiego Aleksandra Lăpușneanu.\nRuiny tatarskich łaźni pozostałościami po wielkim Șehr al-Djedid\nZwiedzanie kompleksu polecamy rozpocząć od odwiedzenia ruin tatarskich łaźni, będących pozostałością po mieście Șehr al-Djedid ,założonego około 1290 roku przez Złotą Ordę.\nMiasto prawdopodobnie pełniło dość istotną rolę w strukturze tatarskiego państwa, w latach 1365-1367 było siedzibą późniejszego przywódcy Złotej Ordy Abdullaha Chana ibn Uzbeg Chana, który mimo iż był marionetkowym władcą (de facto zachodnią częścią Ordy zarządzał wtedy Mamaj) nadal pozostawał istotną postacią. W latach 70′ rejon Șehr al-Djedid pozostawał prawdopodobnie niezależnym emiratem, o czym mogą świadczyć znalezione tu bite monety z napisem Amrallah. Był to precedens w historii całej Złotej Ordy.\nJaskinie w okolicy Trebujeni\nPo wizycie w pozostałościach tatarskich łaźni, warto wybrać się do znajdujących się nieopodal jaskiń. Duże jaskinie będące wytworem rąk ludzkich znajdują się już kilkadziesiąt metrów od miejsca, gdzie można zostawić samochód.\nWejście do jaskiń jest łatwe, nie jest wymagany dodatkowy sprzęt. Przydadzą się jedynie lepsze buty i jakaś latarka. Z tego miejsca można przejść górą aż do wioski Butuceni, gdzie znajdują się pozostałe opisane przez nas obiekty. Z góry rozciąga się bardzo ładny widok na dolinę. Niestety, nie byliśmy w stanie przejść całej trasy (mieliśmy ze sobą trochę sprzętu fotograficznego, statyw i kamerę, który to utrudniały).\nJaskinie w różnych okresach pełniły różne funkcje. Według archeologów, w jaskiniach całego Starego Orhei mieściło się kilkadziesiąt ośrodków monastycznych, istnieje duże prawdopodobieństwo, że właśnie taką funkcję mogły mieć te jaskinie. Nie mam jednak 100% pewności, ponieważ nie znajduje się przy nich żadna tablica.\nJaskinie w połączeniu z licznymi znajdujący się w ich pobliżu skamielinami oraz porastającą je roślinnością, mają fajny klimat, który przywodzi na myśl czasy prehistoryczne. Niestety, jaskinie psują trochę napisy współczesnych ludzi. Mimo wszystko świetnie nadałyby się na scenerię do jakiegoś filmu!\nPo przejściu pieszo lub podjechaniu samochodem na drugi parking, możemy udać się do miejsca, gdzie znajduje się największe nagromadzenie atrakcji w całym kompleksie. Do tego miejsca prowadzą też znaki drogowe oznaczone jako „Orhei Vechi”.\nŁagodne, dobrze oznaczone wejście na wzniesienie, które znajduje się tuż przy wjeździe do Butuceni, doprowadzi nas do kamiennego krzyża, będącego jednym z symboli Orheiul Vechi. Tuż obok niego znajduje się dzwonnica, przy której znajduje się wejście do reaktywowanego w 1996 roku monastyru Peştera, którego nazwa oznacza po prostu pieczarę. Jest to obecnie jedyny czynny monastyr w tym miejscu. Większość mnichów opuściła znajdujące się tu klasztory w 1816 roku, na skutek konfliktu z właścicielami ziemskimi.\nWejście do monastyru jest bezpłatne, warto wrzucić jednak kilka lejów dobrowolnej ofiary mnichowi modlącemu się tuż przy wejściu. Monastyr jest niewielki, ale panuje tu wyjątkowa atmosfera podobna do tej jaką znamy z pustelniczych greckich klasztorów w Meteorach. Kobiety po wejściu powinny zakryć włosy (tuż po zejściu korytarzem po prawej stronie przy balustradzie są chusty, których można użyć).\nW klasztorze na stałe mieszka jeden dość leciwy mnich (ten z powyższego zdjęcia jedynie tu pomaga), który dba o klasztor oraz prowadzi niewielki kram z dewocjonaliami. Cały klasztor zachowany jest w dość surowym stylu, ściany kiedyś pokrywały malowidła, dziś ze zdobień został jedynie okazały ołtarz.\nZ klasztoru można wyjść na niewielką półkę skalną, z której rozciąga się piękny widok na rzekę, a w zewnętrznych jego ścianach pielgrzymi wtykają monety.\nWyjście z klasztoru odbywa się tą samą drogą co wejście. Nie ma możliwości bezpiecznego przejścia od strony rzeki.\nKontynuując spacer, dojdziemy do widocznej z oddali świątyni Świętej Maryi, przekraczając wcześniej tradycyjną zdobioną bramę z dzwonnicą.\nNastępnie możemy dojść do kolejnych, trudniej dostępnych opuszczonych klasztorów, wśród których najbardziej okazały jest oddalony o 500 metrów od kościoła – Monaster Bosie.\nStare Orhei to zdecydowanie miejsce, które warto odwiedzić będąc w Mołdawii nie tylko ze względu na interesujące zabytki i pozostałości historyczne, ale również ze względu na panujący tam klimat. Kompleks położony jest pomiędzy dwoma tradycyjnymi wioskami Trebujeni oraz Butuceni, gdzie z łatwością można znaleźć nocleg w jednym z tradycyjnych gospodarstw. Nocleg można zarezerwować wcześniej przez booking (Trebujeni tutaj, Butuceni tutaj) lub szukać go na miejscu.


Mikro i mali przedsiębiorcy optymistyczni jak nigdy dotąd. Bank Pekao S.A. po raz ósmy dokonał analizy najmniejszych przedsiębiorstw w Polsce | Bank Pekao\nMikro i mali przedsiębiorcy optymistyczni jak nigdy dotąd. Bank Pekao S.A. po raz ósmy dokonał analizy najmniejszych przedsiębiorstw w Polsce\nJuż po raz ósmy Bank Pekao S.A. przygotował raport o sytuacji mikro i małych firm, czyli przedsiębiorstw, w których pracuje nie więcej niż 49 osób. Tegoroczny „Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2017” stoi pod znakiem rekordowych wyników. Właściciele małego biznesu w Polsce od lat nie byli takim optymistami, zarówno jeśli chodzi o ich biznes i perspektywy rozwoju, jak i sytuację gospodarczą w kraju.\nRaport jest rezultatem wywiadów telefonicznych z właścicielami 6900 mikro i małych przedsiębiorstw z całej Polski. Ankietowanych poproszono o odpowiedzi na 71 pytań, które dotyczyły m.in. oceny sytuacji gospodarczej, sytuacji finansowej firmy, zatrudnienia, a także obszarów takich jak inwestycje, eksport czy innowacyjność.\n- Raport o sytuacji mikro i małych firm przygotowywany jest przez Bank Pekao od 8 lat. Jest to część naszej społecznej odpowiedzialności biznesu, dzięki temu możemy lepiej zrozumieć otoczenie w jakim działamy i odpowiednio reagować na potrzeby małych przedsiębiorców – mówi Tomasz Styczyński, Wiceprezes Zarządu Banku Pekao S.A. nadzorujący Pion Małych i Średnich Przedsiębiorstw. - Badanie przeprowadzone było zaledwie kilka miesięcy temu, zatem mamy do dyspozycji bardzo aktualne dane o sytuacji w polskiej przedsiębiorczości – dodaje Tomasz Styczyński.\nOgólny Wskaźnik Koniunktury w 2017 r., główny miernik nastroju przedsiębiorców będący wynikiem raportu, nie tylko zwiększył się̨ w stosunku do roku 2016, ale był najwyższy w historii badań. Po raz pierwszy wskaźnik ten przekroczył barierę̨ 100 punktów, czyli poziomu neutralnego (ani lepiej, ani gorzej). Oznacza to, że statystycznie po raz pierwszy od ośmiu lat dominowali w badaniu optymiści (wskaźnik może przyjmować wartości od 50 do 150, gdzie 50 oznacza „dużo gorzej”, 75 – „gorzej”, 100 – „ani lepiej, ani gorzej”, 125 – „lepiej”, 150 – „dużo lepiej”).\nZ raportu wyłania się optymistyczny obraz gospodarki i sytuacji mikro i małych przedsiębiorstw, które zatrudniają w sumie prawie 5 mln osób. Przedsiębiorcy ocenili lepiej niż przed rokiem każde z ośmiu zagadnień będących przedmiotem badania nastrojów. Dobrze oceniana jest zarówno sytuacja firmy i perspektywy biznesu, jak i sytuacja gospodarcza. W tegorocznym badaniu ocena gospodarki była obszarem, który najbardziej zyskał w ocenie właścicieli firm w stosunku do poprzedniego badania. Różnica rok do roku wyniosła aż 10,5 punktu. Nie sprawdziły się zatem pesymistyczne oceny perspektyw z ubiegłorocznego badania.\nWciąż bardzo wysoko oceniane jest zatrudnienie (w ubiegłorocznym badaniu ocenione najwyżej ze wszystkich obszarów). Wskaźnik zanotował niespotykany dotąd poziom, co było wynikiem rekordowo niskiego bezrobocia, sytuacji na rynku pracy i bardzo dobrej koniunktury. Bardzo wysoko oceniony został także dostęp do finansowania zewnętrznego, co idzie w parze z rosnącym odsetkiem firm korzystających z kredytu przy finansowaniu działalności. W badaniu odnotowano bowiem rekordowy odsetek firm korzystających z kredytu obrotowego do finansowania działalności bieżącej – wyniósł on 28,3%. W tym aspekcie widać wyraźnie trend wzrostowy – w 2010 roku, gdy Pekao po raz pierwszy przeprowadziło badanie, z zewnętrznego finansowania korzystała tylko co piąta firma.\n- Analizując wyniki prowadzonych badań na przestrzeni lat widzimy, że wyraźnie spada niechęć do zadłużania się, a firmy coraz bardziej dostrzegają zalety korzystania z kredytu bankowego. Co ważne, badanie pokazuje, że dostęp do finansowania zewnętrznego nie stanowi znaczącej bariery dla mikro i małych przedsiębiorstw. Warto też zwrócić uwagę, że w inwestycjach systematycznie rośnie udział leasingu jako źródła finansowania środków trwałych – komentuje Tomasz Styczyński.\nBadanie potwierdzają także niską skłonność do innowacji w tym segmencie firm. Tylko około jedna czwarta mikro i małych firm wdraża innowacje produktowe i ten poziom w zasadzie nie zmienia się od 8 lat. Pozytywną informacją jest to, że dużo częściej inwestują firmy młode – odsetek innowatorów wyniósł w tym obszarze 36%.\nNadal wysoki odsetek mikro i małych firm eksportuje – w tym badaniu było ich 16,3%. Dobrą informacją jest ponownie wyższy od średniej odsetek (18,7%) eksporterów wśród firm młodych.\nCiekawie prezentuje się także analiza wyników w ujęciu geograficznym. W tegorocznej edycji najlepiej sytuację swoich firm oraz otoczenia gospodarczego ocenili przedsiębiorcy z województwa podlaskiego. Wynik 104 punkty to najwyższy wynik wojewódzki w historii badań. Duży wzrost optymizmu odnotowano w większości województw północno-wschodniej i południowej Polski. W sumie aż dla 11 województw wskaźnik koniunktury przekroczył „psychologiczną” granicę 100 punktów, czyli poziom neutralny badania. W przypadku 14 województw tegoroczne wyniki są̨ najwyższe w historii badań.\nTematem specjalnym ósmej edycji „Raportu o sytuacji mikro i małych firm” są technologie cyfrowe. Konkluzją badania jest stwierdzenie, że technologie cyfrowe w mikro i małych firmach nie są̨ wciąż wykorzystaną szansą na rozwój i ekspansję zagraniczną. Większość firm nie wykorzystuje zaawansowanych narzędzi analitycznych do usprawnienia procesów biznesowych. 60% polskich mikro i małych przedsiębiorstw reklamuje się w Internecie, a 25% prowadzi sprzedaż̇ internetową. Wciąż ponad połowa wykorzystuje do tego zamówienia przez e-mail, a 14% deklaruje sprzedaż̇ internetową poprzez aplikacje mobilne. Zaledwie 5% polskich przedsiębiorstw prowadzi sprzedaż towarów i usług poza granicami kraju za pośrednictwem e-commerce. Najważniejsze rynki zbytu to Niemcy, Wielka Brytania i Czechy.\nCieszy jednak fakt, że aż 89% firm korzysta z bankowości internetowej. Jedynie 11% firm pozostało przy systemie rozliczeń tradycyjnych. Z bankowości mobilnej korzysta 44% badanych.\n- Coraz więcej przedsiębiorców dostrzega, że nowoczesne technologie i usługi stanowią realne wsparcie dla ich biznesu. Przyśpieszają procesy i ułatwiają firmie rozwój. Jako bank również widzimy, że mali przedsiębiorcy chętniej sięgają po nowoczesne rozwiązania bankowości internetowej oraz mobilnej i staramy się możliwie najlepiej odpowiadać na te potrzeby poprzez kreowanie nowoczesnych rozwiązań – podsumowuje Tomasz Styczyński.\nRaport_o_Sytuacji_Mikro i Małych Firm_prezentacja.pdf


Archiwa: Fashion - Strona 10 z 10 - punktsiedzenia.net\nWakacje sprawiają, że zwykły łańcuszek czy pierścionek wydają się zbyt… zwyczajne właśnie. Latem mam ochotę na kolory, etniczne klimaty, wariackie formy. No i znalazłam w końcu prawdziwe letnią biżuterię! Biżuterię, która powstaje głównie z wyobraźni. Jej autorką jest paryska artystka Read more…\nAngielska marka Bruberry pokazała właśnie kolekcję mody męskiej na … wiosnę-lato 2015! Kolory natury, także te intensywne, luz, marynarki, budrysówki plus szale. A, pominęłam jeden, najważniejszy motyw. Noszenie kapelusza typu “Włóczykij” to powinność, obowiązek każdego eleganckiego faceta. Na szczęście dopieroRead more…\nCze 24, 2014admin 0 Komentarzy\n– Pikowane meble to obciach, tak mówi ON. – Nie chce tej wieśniackiej, pikowanej kurtki, rozpacza ONO. Nie znają się, nie wiedzą co jest modne. Fotel “Quilted Goose Down” marki Gervasoni, projekt Paola Navone Ronan i Erwan Bouroullec zaprojektowali “Quilt”Read more…\nMaj 8, 2014admin 0 Komentarzy


Powstańcze Biogramy - Augustyn Waluś\nAugustyn Tadeusz Waluś\nszef oddz. IV KG AK\nSopotnia Mała, powiat Żywiec\nGrupa Operacyjna pod dowództwem pułkownika Świtalskiego - Szef Sztabu Grupy\nKomenda Główna Armii Krajowej - Oddział IV (Kwatermistrzowski) - szef\nWarszawa ul. Miedziana 18\nKomenda Główna Armii Krajowej - Oddział IV (Kwatermistrzowski)\nNiewola niemiecka - jeniec Oflag II C Woldenberg (z niewoli ucieka podczas pieszego marszu więźniów obozu pędzonych przez Niemców na Zachód)\nDo kraju powrócił w roku 1945 (pieszo, wczesną wiosną 1945). Zatrzymany w Warszawie przez NKWD, więziony we Włochach pod Warszawą. Następnie wysłany do Rembertowa, skąd zostaje oswobodzony wraz z grupą 600 więźniów przez żołnierzy AK (Zielone Świątki 1945). Ucieka w stronę Lublina. W tym samym czasie puławskie UB szuka go w Klementowicach gdzie przebywała jego żona. Przy pomocy członka AK o pseudonimie "Junior" (brak bliższych danych) udało mu się nawiązać kontakt z rodziną. Dzięki staraniom córki Teresy, członkini WiN otrzymuje fałszywą kenkartę, umożliwiającą mu bezpiecznie dotarcie do rodziny w okolicach Poznania. W sierpniu 1945 r. ujawnia swoją przynależność do AK. Aresztowany na 3 miesiące w grudniu 1950 r. Prześladowany, pracował po wojnie w charakterze magazyniera\nSrebrny Krzyż Orderu Wojennego "Virtuti Militari" V Klasy, Krzyż Walecznych - czterokrotnie\nW sierpniu 1939 r. czuwał nad zaopatrzeniem Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte oraz brał udział w przygotowaniu mobilizacji armii "Pomorze". Podczas kampanii wrześniowej ranny nad Bzurą. Umieszczony został w szpitalu wojennym w Radogoszczy (Łódź), skąd udało mu się zbiec w końcu października 1939 r. (zaopatrzony przez rodzinę w cywilne ubranie oraz dowód osobisty na fałszywe nazwisko Henryk Piotrowski). Następnie udaje się do Warszawy, gdzie zgłasza się do sztabu ZWZ