Archiwum Historii Mówionej - Ewa Teresa Grabińska\nEwa Teresa Grabińska\nNazywam się Ewa Grabińska.\nPanieńskie nazwisko Rogalska.\nStare Miasto, ulica Franciszkańska.\nProszę powiedzieć, gdzie się pani urodziła i w jakiej rodzinie.\nUrodziłam się w Warszawie. Ojciec był lekarzem weterynarii, przedtem skończył rolnictwo, a mama przerwała medycynę po dwóch latach.\nNa jakiej ulicy państwo wtedy mieszkaliście, jak się pani urodziła?\nOjej, ja tego nie wiem, nie pamiętam zupełnie…\nJak długo mieszkała pani w Warszawie?\nW Szpitalu Ujazdowskim się urodziłam, o ile pamiętam.\nNie pamięta pani, gdzie mieszkaliście w Warszawie?\nNie, nie, bo ja miałam parę miesięcy, jak wyjechaliśmy do Grodna.\nDlaczego wyjechaliście do Grodna?\nBo ojciec został jako wojskowy lekarz weterynarii tam skierowany.\nJak długo mieszkaliście w Grodnie?\nDo trzydziestego dziewiątego roku, do września, do wejścia bolszewików do Grodna.\nW Grodnie skończyłam pierwszą klasę.\nCzy pamięta pani drogę do Warszawy w trzydziestym dziewiątym roku?\nPamiętam, bo to była straszna droga, ponieważ…\nTo był trzydziesty dziewiąty rok?\nTak, trzydziesty dziewiąty, to był chyba październik, ponieważ wydaje mi się, że bolszewicy weszli dopiero 22 września do Grodna. Nie wiem, czy w tej chwili dobrze pamiętam, w każdym razie w drugiej połowie. A moja matka wcześniej, bo przychodzili różni, wracali ludzie z wojny czy żołnierze nawet, czy oficerowie i jedni mówili, że mój ojciec gdzieś tam został zabity, a drudzy mówili, że widzieli go w obozie. A ponieważ ostatnio pracował w Grodnie, w dowództwie okręgu korpusu, tak zwany DOK III, więc mama postanowiła, że idziemy do Warszawy, uciekamy, bo tam nikogo nie było z krewnych, [tylko] znajomi tacy, którzy tam byli, przez te parę lat się znajomości nawiązały. Ale poszła na tę Litwę do obozu. Ja tam zresztą byłam potem kiedyś z mężem.\nCzy pamięta pani, jaki to był obóz?\nTo był obóz Kołotowo, ale najpierw chyba była Kalwaria, bo to jest, zdaje się, bliżej granicy. Ja byłam tam powspominać i w Kalwarii, i potem w Kołotowie. Bo w Kalwarii był ogromny obóz, znaczy koszary litewskich żołnierzy i tam podobno było siedmiuset polskich żołnierzy. Natomiast oficerów stamtąd poumieszczali po różnych domkach prywatnych. Stamtąd mój ojciec uciekł, jak wchodzili w czerwcu, w czterdziestym roku – w czterdziestym Rosjanie zajmowali już te tereny litewskie. To było chyba w czerwcu właśnie, w roku czterdziestym. Uciekł do Warszawy. Siedział w Suwałkach trzy tygodnie, gestapo go trzymało i przepytywało, ale ponieważ ojciec był lekarzem weterynarii, a nie był jakimś „dwójkarzem” na przykład, więc go puścili potem i przyjechał do Warszawy. Okropnie wychudzony, wyglądał strasznie, ale żywy w każdym razie. Tutaj potem z nami mieszkał.\nWróćmy do okresu, kiedy pani mama podjęła decyzję, że wracacie do Warszawy. Co pani pamięta? Mówi pani, że trafiłyście do obozu.\nNie, nie. Matka postanowiła pójść do obozu. Szła, [miała] jakieś pożyczone buty. Wiem, że wróciła…\nDo obozu czy do koszar?\nDo obozu. No tak, ale to się mówiło „obóz na Litwie” – koszary, to się przekonała dopiero.\nAle mówiło się, że to jest obóz.\nTak, że jest w obozie na Litwie, tak. Tam przed naszą ucieczką do Warszawy przez tak zwaną zieloną granicę chciała się przekonać czy rzeczywiście ojciec żyje, czy nie. W przebraniu różnym, w buciorach jakichś, obtarły jej pięty, pamiętam, strasznie, ale dotarła. Tam jej ktoś już w tej Kalwarii, bo to chyba było pierwsze, powiedział: „O, tu jest taki Litwin komendantem tego obozu, ale on na pewno pani nic nie powie, tylko panią każe przegnać”. W ogóle okazało się, że on mamę przyjął bardzo dobrze i powiedział, że jest dla niego bohaterką i powie jej, że mąż jest w obozie i może się z nim zobaczyć. Moja mama się [zobaczyła z ojcem]. Nie wiem, jak [długo] to trwało, czy dziesięć minut, czy pół godziny, czy dłużej, w każdym razie powiedziała mu od razu: „Słuchaj, ja z Ewą idę do Warszawy, bo ja w Grodnie nie zostanę”. Bo już jak potem mówiło się, że jesteśmy na tej liście, jak wszystkie żony oficerów, na Syberię do wywiezienia. I wróciła mama. Ja w tym czasie zostałam chyba… Mieliśmy taką gosposię, pamiętam, Stefanową, bo jej mąż był Stefan – miał na imię – i był dozorcą w jakimś domu. Oni mieli taki pokoik z wnęką, kuchenkę, jakaś tam toaleta była czy to, to nie [pamiętam], a my tam… Mama jak poszła, to mnie tam zostawiła, że ja będę bezpieczna.\nMiała pani wtedy osiem lat?\nTak, miałam osiem lat.\nPowiedziała pani o spotkaniu z tatą?\nTak, powiedziała, że spotkała się z ojcem i że absolutnie idziemy do Warszawy. Sama podjęła tę decyzję. Było nas, nie pamiętam, parę osób, czy to było pięć, czy siedem. Ale jeszcze przedtem, ponieważ wyciągnęli nas, bo ojciec jak już wiedział, że musi tam się w tym DOK zgłosić i że gdzieś będą uciekać, wyjeżdżać, to poradził matce, żeby się… Bo my mieszkaliśmy na… Tu była Bernardyńska 2… Ja tam zresztą byłam, zaraz jak można było jeździć w dziewięćdziesiątym pierwszym chyba roku czy drugim. To były takie kolonie, bodajże trzy, w Grodnie, oficerskie – była taka na Bernardyńskiej 2, gdzie w pierwszym domu mieszkały cztery rodziny, a w drugim zawsze mieszkał kolejny komendant. Ostatni to był generał Olszyna-Wilczyński, już jak miał na imię nie pamiętam, którego zastrzelili bolszewicy, ponieważ szedł właśnie w stronę chyba Litwy. [Zastrzelili] jego i adiutanta, a żonie kazali odjechać, bo też jechała z nimi, znaczy szofera zostawili i żonę. Ta pani osiadła we Wrocławiu i kiedyś gdzieś czytałam o niej, umarła jako już starsza pani, tak że ona się uratowała. Pamiętam, jak mi ojca ordynans kopał jakiś rów, bo tam ten teren do Niemna się zniżał, gdzie były te dwa domy i ten dom właśnie kolejnych komendantów… Tam nawet generał Maczek podobno był przez krótki czas, on nie był chyba komendantem, ale tak przejściowo. Tam były takie pagórki i za tymi pagórkami dalej trochę był Niemen, tam mi właśnie kopał jakiś niby schron, coś takiego, ale tak jak przez mgłę pamiętam. Wiem, że ojca szabla niestety tak… Marzyłam całe życie, żeby ją potem odzyskać, znaczy po śmierci rodziców już, jak można było jeździć, ale jednak się trochę bałam, jak tam byłam, bo pamiętam, że zakopana była (też to jeszcze ten ordynans ojca zakopywał, pamiętam to miejsce) wzdłuż takiego tarasu, ale już tam pewnie iks razy [było] przekopywane i ktoś tam po prostu… Nie sądzę, żeby to było. W każdym razie potem, jak mama wróciła i zaraz my, znaczy matka właśnie, zorganizowała tę ucieczkę. Wiem, że był jakiś, jak to się mówi…\nJechałyście czymś czy szłyście?\nWłaśnie dobrze nie pamiętam. Wiem, że my jechałyśmy jakimś wozem, potem chyba kawałek koleją, ale nie mogę sobie zupełnie skojarzyć, czy ta kolej chodziła wtedy. Ale jednak do tej granicy z Generalną Gubernią to był kawałek. Pamiętam, to było przez Mławę chyba, w Mławie Niemcy (bo tam nas wieźli na dworzec) już bagnetami, jak była na przykład gdzieś jakaś słoma, siano, bo różne te wozy były, to sprawdzali, czy tam nie ma przypadkiem Żydów. A to był trzydziesty dziewiąty, październik musiał być, my przecież stamtąd bardzo szybko uciekłyśmy. Byłyśmy u państwa Mroczkowskich, bo ojciec właśnie powiedział, że do cywilnych znajomych, a nie tam gdzieś na teren jakiejś tej wojskowej kolonii – i tam w piwnicy siedziałyśmy. Było tam parę osób, ja nie pamiętam już, kto i jak to było. W każdym razie Rosjanie szli za ten dom i tam rozstrzeliwali pojedynczych ludzi.\nTo było jeszcze w Grodnie, tak?\nTo było w Grodnie.\nJak pani poszła z mamą do tych państwa…\nTak, żeby nie być w tym wojskowym domu. Tam potem wracali i znowu słychać było, prawda, że ktoś idzie, kroki jakieś i znowuż strzały. Nie wiem, jak byli ci ludzie chowani, grzebani, co z nimi było potem. W każdym razie któryś usłyszał, bo czy ktoś kaszlnął, czy kichnął, niestety w tej piwnicy, gdzie my byliśmy, bo tam okienko było na zewnątrz. Wszedł i nas wygarnął taki właśnie bolszewik. Ja się potwornie bałam tych czap ich takich z tą gwiazdą, to było dla mnie straszne i długo pamiętałam o tym. No ale potem właśnie z tego Grodna uciekłyśmy, było parę osób, tutaj do wujostwa, do mamy brata na parę dni…\nW Warszawie, tak. Co ja mówię „do mamy” – [tak naprawdę] do ojca brata. Przecież matka moja miała braci dwóch: jeden w Katyniu zginął, a drugi na Marszałkowskiej, w czasie bombardowania Warszawy zginął. Tak że [mama] została już potem na całe życie sama. Wiem, że tam przez parę dni byłyśmy, a później mama spotkała siostrę tej mojej ciotki Wandy, której właśnie mąż zginął w Katyniu, wujek Felek. Tam mieszkałyśmy na Pradze 44, ten dom ocalał i on jest do tej pory.\nCzy pamięta pani, jak się ten wujek nazywał?\nFelicjan Grabiński, był majorem, urodził się w Częstochowie, bo tam moi dziadkowie mieszkali.\nTo był wujek ze strony mamy?\nMamy brat, jeden, ten Felicjan, takie imię dziś już nieużywane. Właśnie ten Wojtek, którego zdjęcie pokazałam, to jest jego syn. Właśnie jakiś czas mieszkałam z tym Wojtkiem, z jego mamą, ciotką Wandą.\nNa Pradze 44 – to pamiętam. Tam też były przymusowe szczepienia tyfusu, Niemcy, to był nie brzuszny, tylko plamisty chyba, bo oni się tak bali wszy strasznie przecież. Byli ci karmiciele wszy. Wiem, że straszną gorączkę, wysoką gorączkę miałam, czterdzieści stopni. Potem rodzice już jakoś tak załatwiali, że ja tych szczepień nie miałam. Nie pamiętam, jak zareagował na przykład ojciec i matka, bo chodzili, a my oboje z Wojtkiem chyba wtedy tak leżeliśmy.\nPamięta pani, który to mógł być rok? Ile pani miała lat, jak była pani szczepiona?\nTo był trzydziesty dziewiąty, to ja miałam te osiem lat.\nCały czas mówimy o trzydziestym dziewiątym roku?\nWspomniała pani, że ojcu udało się uciec…\nTak, ale go jeszcze nie było.\nAha, jeszcze go nie było?\nZ obozu nie. Nie, nie, nie w trzydziestym dziewiątym. My potem, bo mama odnalazła tę ciotkę Władę, która była siostrą tej wdowy po katyńskim mordzie wujka Felka. Namówiła nas, żebyśmy się tam wprowadziły. Ona miała bardzo duże mieszkanie, znaczy bardzo – z pięć pokoi, w każdym razie dość duże. Tylko we dwójkę była z mężem, a jej mąż zakładał stacje radiowe na „Batorym”, pamiętam, przed wojną, ale w ogóle Raszyn on tworzył – Burchardt się nazywał. Ale potem się okazało, że ta ciotka, najpierw bardzo miła, już nie chcę, bo nie żyje, obmawiać jej, ale w każdym razie okazało się tak, że nie chciała tam nas właściwie. Moją mamę owszem, [ale] tej swojej siostry nie chciała z tym Wojtkiem. Pamiętam, że ciotka Wanda, nie wiem jakim cudem, ale był tam rewolwer, bo ja pamiętam tę scenę, że ciotka wyjmuje z szuflady rewolwer i moja mama jej zabrała ten rewolwer, bo by się zastrzeliła, możliwe, bo w takim była stanie – że nie ma nikogo, a tu jeszcze ta rodzona siostra jej tam wymawia. My się stamtąd przeprowadziłyśmy gdzieś… Mama już należała od trzydziestego dziewiątego do ZWZ, później AK, była łączniczką.\nPani to wszystko wiedziała już jako dziecko?\nJa wiedziałam i przede mną nie ukrywali, bo u nas na tej Franciszkańskiej były schowki, to robił taki znajomy. To mieszkanie miało takie dwa pseudonimy – Gazownia… Tu jest w tych mamy wspomnieniach, nie pamiętam drugiej nazwy. Później byłyśmy, wiem, że w RGO, na Królewskiej było takie. A później już, ale to dwa lata tylko z całej okupacji mieszkałyśmy, właśnie mama miała to konspiracyjne mieszkanie, od maja czterdzieści dwa.\nA wcześniej, jak się panie wyprowadziłyście od ciotki?\nTo wiem, że było to RGO, czyli ta Rada Główna Opiekuńcza, to było na Królewskiej. Ten jeden dom jest, bo to taki dom…\nTam mieszkałyśmy, tak, tam mieszkałyśmy. I ja zupełnie na przykład nie pamiętam – wtedy chyba mama spotkała czy jakoś nawiązała ten kontakt z tą właśnie ciotką, z tą jej siostrą i my tam mieszkałyśmy do chyba czterdziestego drugiego roku. Ja tu mam jakąś dziwną lukę, zupełnie… A nie, mieszkałyśmy jeszcze u mamy takiej pani, to była taka działaczka przedwojenna z POW, pani Hanka Roguska i pani Zofia Tomerle – pamiętam obie. Z matką pani Tomerle [mieszkałyśmy], staruszką już wtedy, przynajmniej jak dla mnie, to była Dmochowskiego 2 chyba. Tam czasem przechodziłam, to wspominałam, [mieszkaliśmy] na pierwszym piętrze, ten dom ocalał w Powstanie i jest. To tam musiałyśmy mieszkać długo i chyba dopiero stamtąd, bo ja nie pamiętam innych mieszkań, [przeprowadziliśmy się] na tę Franciszkańską.\nKiedy wrócił pani ojciec?\nOjciec dotarł w czterdziestym roku właśnie jak… Nawet szył sobie jakieś cywilne ubranie, bo miał ciągle to wojskowe. Ktoś go tam uprzedził, żeby uciekał, bo jest niebezpiecznie, i ojciec przez granicę przeszedł. To był rok czterdziesty, bo wtedy chyba Rosjanie Litwę zabrali. Wie pani, ja już nie pamiętam. W każdym razie to był czterdziesty. Mam nawet gdzieś zdjęcie, jest taki strasznie chudy, w cywilnym płaszczu. Ojciec z nami był. Później pracował… Tu trochę wiem, że tak przyjmował u znajomych na Żoliborzu, tam tylko psy i koty, ale to było dość krótko. Potem nie wiem, skąd i kto oferował mu taką pracę w Sobolewie, koło Garwolina aż. Ojciec zresztą, ponieważ tu przychodziła Komenda Główna, wydaje mi się, że co środę…\nNa tę Franciszkańską. Więc ojciec tu jakby, no nie był żadnym niebezpiecznym przedwojennym wojskowym dla Niemców, ale wolał z tego mieszkania się usunąć. Tak że pracował tam i przyjeżdżał, pamiętam, zawsze pod koniec [tygodnia], może na niedzielę tylko, może na sobotę i niedzielę, nie pamiętam. W każdym razie przyjeżdżał chyba prawie co tydzień.\nWspomniała pani o tych spotkaniach u państwa. Co pani z nich pamięta? Nie uczestniczyła pani w tych rozmowach?\nAle ja otwierałam czasem drzwi. Ponieważ ja chodziłam na komplety, bo ja chodziłam do takiej szkoły dla dziewcząt Plater-Zyberkówny, na Pięknej, 24 chyba. Tam byłam też chyba przez rok na takim pensjonacie, bo nie mieliśmy właśnie bardzo gdzie mieszkać. Jakoś takie mam niestety już luki, może bym sobie tak powoli przypomniała… Ale w czterdziestym drugim, to wiem na pewno, że w maju mama to mieszkanie objęła i wtedy już mieszkaliśmy. Z tym że ojciec przyjeżdżał. Ostatnie dwa tygodnie chyba spędziłam w czterdziestym czwartym, z ojcem, w lipcu, tam mnie wziął, bo to była taka wieś bardzo sympatyczna, dobre powietrze.\nTo Sobolewo, tak?\nTak. Sobolew, chyba to jest Sobolew. Ale przed samym Powstaniem przyjechaliśmy do Warszawy, żeby być z matką, bo już to… Nie wiem, skąd ojciec [wiedział], może mama jakieś sygnały dostała od tych, co przychodzili, w każdym razie my tu przyjechaliśmy. Pamiętam takie, to się lora chyba nazywa, prawda? Przed pociągiem, takie puste, nie wagony, tylko takie jakieś płyty, bo to już wysadzali tory, więc ten pociąg, pamiętam, że miał taki przedtem dla bezpieczeństwa. Wysiedliśmy na pięknym, niedokończonym Dworcu Głównym, warszawskim. O piątej rano dopiero można było wyjść chyba na tym dworcu… Ja nie pamiętam właśnie tego, bo przecież w nocy nie jechaliśmy, ale wiem, że czekaliśmy, żeby wyjść z tego dworca. To pewnie się długo nie jedzie z tego Garwolina, bo to jest blisko. Ja się nie orientuję, ale… Wtedy już właśnie tutaj byłyśmy razem. Ja akurat z koleżanką, Krysia Olejnik chyba nazywała się, mieszkała nad nami, ci państwo mieszkali. I Krysia…\nNa Franciszkańskiej. I tam były balkony. Ja nawet mam gdzieś zdjęcia tego, bo mi zrobiła znajoma, wyszukała, jak to wyglądało przed wojną, bo ja byłam ciekawa. Tam była ulica Mławska – narożna, narożny dom był dziesięć, ale na Mławską było drugie wyjście, które w ogóle było nieczynne, ale w razie czego [można było skorzystać]. Potem w czasie Powstania właśnie to było czynne, bo wyjście na Franciszkańską groziło ostrzałem zza murów getta, bo Niemcy tam przecież ostrzeliwali.\nWróćmy jeszcze do okresu przed Powstaniem. Wspomniała pani, że w mieszkaniu były skrytki. Czy może nam coś pani o tych skrytkach opowiedzieć? Wie pani, gdzie one były?\nWiem o paru. To znaczy przy drzwiach frontowych był dość długi korytarz, przedpokój i zaraz w pierwszym rogu były takie robione przez pana Dławichowskiego – on specjalnie robił dla konspiracji takie różne skrytki, takie drzwiczki, gdzie były chyba gazomierze. I tam, ja nie umiem powiedzieć gdzie, ale wiem, że tam była jakaś skrytka i w jednym, i w drugim. Takie dwoje drzwiczek tam było. W kuchni pod parapetem była taka cała jakby szuflada. Właśnie kiedyś ja weszłam, ale to było już w czasie Powstania (chyba była taka łączniczka „Basia”, to była łączniczka i „Grota”, i „Bora” później, ale się nazywała Jadwiga Piasecka, niestety zginęła pod gruzami KKO, na rogu, bo tam było PKO i KKO, chyba KKO było na rogu Marszałkowskiej i Świętokrzyskiej), pamiętam, ona wyjęła szufladę, tam jakiś rewolwer brała, jakieś pisma, coś takiego. Później, jako już starsza, to się śmiałam, dlatego że wycierałam naczynia jakieś, które mama tam umyła i ściereczka wisiała na ścianie, pamiętam ten gwóźdź. Ja to zdjęłam i przeraziłam się, że tam jakiś bagnet wisi. Myślę sobie: „Boże, czy ja jak mnie będą mordować, paznokcie wyrywać, czy ja – znaczy nie mordować, tylko torturować raczej – czy ja nie powiem, że tu wisi?”. Bo to przed tą szufladą, szuflada pod tym parapetem, to było w czasie Powstania już. A potem się okazało, że to był taki do ostrzenia noży, jak sztylet wyglądał, tylko to było okrągłe. Ja się nie znałam zupełnie. Teraz to się śmieję, ale pamiętam moje przerażenie – czy ja nie wydam, że tam coś było ukryte pod ściereczką. W każdym razie z samego Powstania to właśnie pamiętam, że byłyśmy na balkonie…\nJeszcze wróćmy do okresu wcześniejszego, bo interesują mnie pani wspomnienia z okupacji. Chodziła pani na pensję.\nNie, ja byłam… Ale potem na komplety z tego Starego Miasta chodziłam sama, dlatego że moja matka musiała być prawie stale… znaczy musiała wyjść, ale mogło być coś nagłego i nie mogła mnie tam odprowadzać, bo komplety były na Wilczej. Potem były u takich państwa Szabłowskich, pamiętam, to też było na Wilczej. Tam chodziła ze mną… To zdjęcie tych ruin mi zrobiła taka moja koleżanka bardzo serdeczna – Zosia Kuratowska. To jej ojciec był profesorem matematyki we Lwowie, potem w Warszawie, ale tu jest… Zawsze mnie to dziwi, bo ona musiała mieć szalone zaufanie do mnie, bo ojciec był pochodzenia żydowskiego, z tym że był podobny taki. Wtedy nie, dopiero jak go po wojnie spotkałam, to zobaczyłam, że miał takie rysy semickie. Ale ona mi powiedziała… Ja pamiętam miejsce, na placu Krasińskich, który inaczej wyglądał, ale niedaleko mojego domu, bo nie przyszła nauczycielka na dwie godziny polskiego, ktoś zawiadomił i ja powiedziałam: „Zośka, to chodź do mnie”. Zosia nigdy nie wychodziła sama, bo odprowadzał ją właśnie ten ojciec, a później ojciec zniknął i już tylko mama. A ona poszła ze mną i wiem, że jej jeszcze przed wejściem do tego mieszkania mówiłam… Powiedziała mi to, że mnie jedynej mówi, że ten ojciec jest pochodzenia żydowskiego i że się ukrywa. Ja to uważałam za wielki honor, bo jednak powiedzieć taką rzecz w czasie okupacji to nie było łatwe, więc musiała mieć zaufanie.\nCo jeszcze zapamiętała pani z okresu okupacji? Poruszała się pani po mieście.\nWięc poruszałam się sama. Jeździłam oczywiście…\nKsiążki były tam u tych państwa Szabłowskich. Jeszcze była taka, chyba u Lilki Niedźwieckiej. To ten dom jest, bo tam na Wilczej to coś jest przerobione, zburzone i tam jest coś innego teraz. Natomiast ten dom, gdzie była Lilka Niedźwiecka, na ostatnim piętrze mieszkanie, to stoi. Ja tam kiedyś weszłam. Okropna jest brama i to podwórko, wygląd to ma tragiczny, ale tak sobie właśnie popatrzyłam, że po tych schodach tam wchodziłam, z bramy się wchodziło na górę.\nPamięta pani nazwiska nauczycieli, z którymi mieliście zajęcia?\nPamiętam tylko jedno, bo to bardzo znane, pani Manteuffel. To była siostra, polonistka i uczyła nas na tych kompletach polskiego. Tylko właśnie dziwnie ją zapamiętałam. A to taka znana rodzina, bo tam chyba jakiś profesor Manteuffel, czy lekarz, SSGW… To właśnie wiem, że ona.\nA poza tym ja niestety… Ach, ja potem miałam, ale to nie to, to w Grodnie była taka [rodzina]: dwie siostry Sawko, Sawkówny mówiłyśmy. To potem w Warszawie do stowarzyszenia… To było stowarzyszenie, tak, Przyjaciół Warszawy. Ja do tego należałam, zaraz jak tylko to odkryłam, nie pamiętam, w którym roku, tam było… Nie wolno było o tym Grodnie wtedy mówić, więc było wewnątrz tego [Stowarzyszenia Przyjaciół Warszawy] stowarzyszenie Grodna, takie nieoficjalne niby. Ja się do tej pory spotykam z panią Grabowską i rozmawiamy sobie przez telefon, bo oni mają, ci grodnianie, tam już bardzo wielu osób nie ma, co poniedziałek, w tym domu na Krakowskim Przedmieściu… Ziemiaństwa… Taki dom spotkań tam jest i tam w każdy poniedziałek można pójść o godzinie dwunastej czy pierwszej, pierwszej chyba, i tam jeszcze parę osób przychodzi, ale już niewiele.\nCzy była pani świadkiem jakichś rozstrzeliwań, zatrzymań w czasie okupacji?\nNie, nie, na szczęście nie. Ale pamiętam, że była kiedyś łapanka chyba gdzieś… Zaraz, ja szłam właśnie do szkoły czy ze szkoły, z tych kompletów, na Miodowej. To pamiętam, tak vis-á-vis jakby Senatorskiej (strasznie dawno tam nie byłam, bo już nie mam tak sił chodzić po tej Warszawie), tam właśnie pamiętam jakieś takie chwile grozy, ale ja wiedziałam, że mi nic nie zrobią. Czy to było przed jakimś rozstrzeliwaniem…\nDlaczego pani była pewna, że pani nic nie zrobią?\nNo mi się wydawało, że… Ja miałam w Powstanie trzynaście, ale [wtedy] miałam dwanaście czy jedenaście, to nie wiem, ja się czułam… Na przykład ja właśnie nie byłam odprowadzana, jeździłam z placu Krasińskich tramwajem na tę Marszałkowską przy Wilczej czy Hożej, wysiadałam, szłam. Musiałam być samodzielna, bo ojciec wtedy był tam właśnie koło Garwolina, a mama nie mogła mnie odprowadzać.\nAle mówi pani, że czuła się w miarę bezpiecznie?\nTak, ja się nie czułam zagrożona. A książki, jeśli chodzi o geografię, historię i język polski, to wiem, że zawsze zostawały tam u tej Krysi, w mieszkaniu u tych państwa. My nie nosiłyśmy nic. Ale tak sobie kiedyś myślałam, że przecież jakieś zeszyty, prawda, musiałyśmy chyba mieć? Ne byłoby żadnych lekcji? Może nie było, to był taki specjalny czas, że może nie było. Wiem, że ja tam skończyłam, to było wtedy chyba sześć klas powszechnej, cztery gimnazjum i dwa liceum, chyba ta matura duża i mała. Chyba ja skończyłam akurat te sześć klas i byłyśmy wszystkie zapisane, tam nas osiem chyba było dziewczynek. Byłyśmy wszystkie zapisane do różnych szkół – krawieckich, handlowych i tak dalej. No ale już wybuchło Powstanie i już tego nie miałam.\nA pani do jakiej szkoły była zapisana?\nWłaśnie nie wiem, chyba handlowej, bo nie krawieckiej, bo ja nie… Mam dwie lewe ręce. Może już coś wtedy mówiłam o tym, że nie, do krawieckiej to mnie zupełnie niestety [nie ciągnie]. Przydaje się, chociażby sobie coś przeszyć, a ja jestem na bakier z igłą. Ale nie pamiętam właśnie, żebym ja jakiś… Było tam Nur für Deutsche, oni tam siadali, ci Niemcy, a tu dla nas reszta tramwaju. Ja nie czułam się, że mogą mnie złapać, nie wiem.\nWspominała pani o tym, że w lipcu była pani u taty i wróciliście do Warszawy w sierpniu.\nNie, tuż przed Powstaniem, dwa dni może czy trzy przed Powstaniem, nie pamiętam tego, [wróciliśmy], żeby po prostu być razem z matką. A skąd mój ojciec [wiedział?] Przecież to Powstanie to była data wcześniejsza jakoś, prawda? Tam były różne takie. Mama w każdym razie miała właśnie te kopie akcji „Burza”. Wiem, że to była taka spora paczka w szarym papierze i [matka] miała taki rozkaz, żeby to w razie czego… Ale ja nie wiem, jak oni mogli to, ale tak było, bo ja pamiętam, jak my z tej Franciszkańskiej – bo dom się palił trzeci raz i już nie było do uratowania – przeszliśmy na… [Koźla] jest chyba, bo ja zawsze Koźlą z Kozią [mylę] […]. Tam był wykopane takie przejście, bo jak tam Niemcy widzieli, to oni oświetlali w nocy strasznie – rakiety, tak że było też widno. Ale tam nie było bezpiecznie przejść, bo Niemcy strzelali jednak i my tam byliśmy… Takie były magazyny jakieś. Co było na tej Koźlej? Jakaś fabryka, jakieś, jak to się mówi, nie domy mieszkalne, tylko jakiś zakład i tam my właśnie byliśmy. Stamtąd nas Niemcy wyciągnęli, to znaczy już Stare Miasto było opanowywane, to musiał być 31 chyba sierpnia.\nTo wróćmy do 1 sierpnia. Jak pani pamięta początek Powstania?\nNo, początek to tak – od razu gdzieś radio, flagi na tej Franciszkańskiej, tu w oknie, tam w oknie, ja na tym balkonie z tą Krysią. Krysia szybko pobiegła na górę do siebie i nie wiem zupełnie, co się z nią potem stało. No, a my tam cały czas, pół miesiąca chyba, dopóki Niemcy nie zaczęli bombardować co piętnaście minut, to my byliśmy w mieszkaniu w ogóle.\nSchodziliście do piwnic?\nZeszliśmy, dopiero jak zaczęli bombardować, bo to już było bardzo niebezpieczne i właśnie ten dom się palił.\nWspomniała pani, że trzykrotnie się palił.\nChyba tak, tylko jeszcze gasili, jeszcze była woda, a potem był zburzony cały róg. Nie wiem dotychczas, czy to była ta tak zwana szafa, czy to była bomba, bo cały róg runął. Moja mama z taką dobrą znajomą, to była żona bardzo znanego w Poznaniu adwokata – zresztą bronił z urzędu [gauleitera Warthegau] Greisera – Hejmowski, mecenas. Ta jego żona była u nas i jeszcze taka Danusia, która nie doszła na Bielany, bo jak siedziała na schodach i coś z mamą zaczęła, to mama zaraz: „To chodź, dziecko, ja dam…”. Resztki chleba były. Potem już nie było zupełnie co jeść, a po tym bombardowaniu już nawet wody nie było. Właśnie nie wiem, skąd my [mieliśmy] w ogóle jakąś [żywność], ile to trwało dni, że my jakoś tam żyliśmy, bo przedtem to jeszcze, wiem, że ta pani Łucja Hejmowska z mamą szły do kuchni i tam na przykład już [była] mąka na wodę i to było pyszne. Wiem, że ja mówiłam: „Mamo, czemu mi tego nigdy nie robiłaś do jedzenia, bo to jest takie wspaniałe”. Bo tam się takie jakieś te niby kluseczki z tej mąki robiły, oczywiście bez jajka. Wiem, że tam zginęło chyba czternaście osób.\nAle ja nie pamiętam, czy… Wiem, że zginęły na pewno, jak się ta klatka zawaliła. Tam później wystawała czyjaś ręka i ludzie chcieli odkopać, ale nie pamiętam, jak się to skończyło. Natomiast moja mama z tą panią Łucją właśnie gotowały tę mąkę na wodzie, jak runął ten cały róg tego domu, pięć pięter. Chyba były cztery, pięć. Tam, wie pani, kurz okropny. One stanęły w pewnym momencie, a jak ten kurz opadł, to okazało się, że stoją nad przepaścią, gruzy. Tak że gdyby pół kroku dalej, to by leżały zabite pod gruzami, pod tymi cegłami całego narożnika tego domu.\nPaństwo mieszkaliście, na którym piętrze?\nNa pierwszym piętrze. To było niezwykłe, że one w ogóle z tego wyszły.\nWtedy zapadła decyzja wyniesienia się z tego domu?\nDo piwnicy. Nie, do piwnicy. Już nie chodziły gotować nawet zupy, bo tak to my może już byliśmy w piwnicy, ale jeszcze jakoś tam chodziły coś gotować jakiś tam… Nic nie było, ale właśnie pamiętam tę taką mączną zupę. Natomiast później to już w ogóle trzeba było wyjść z tego domu. Ale jeszcze w tej piwnicy – pamiętam piwnicę, bo tam przecież były kołdry zniesione, jakieś materace, bo wiadomo było, że już tam się będzie żyło. Pamiętam na przykład, jak mój ojciec, który był jeszcze z nami, bo on nie brał przecież udziału w akcji powstańczej… […] Dlaczego go tam nie było? Musiał być… Pamiętam, bo ja z tym kotem, kotkę miałam, to przecież ją do tej piwnicy też. Ona była na takiej jakby smyczy zrobionej z mamy paska, z sukienki, jakiś taki miękki paseczek. Kiedyś mi uciekła z tej piwnicy. Chodziłam po całym domu, gdzie były już w ogóle drzazgi z drzwi, okna powybijane, bo to było wszystko już ostrzeliwane. Pamiętam, zobaczyłam ją na środku jakiegoś pokoju, wzięłam taki kawałek drewna z jakichś drzwi i tak jak to kotu, skrobałam i ona przyszła do mnie. Tak że ona później przecież dopiero… Ona żyła do lutego w Niemczech ze mną w obozie.\nDo lutego czterdziestego piątego roku?\nDo lutego. Tak, tak że długo.\nCzy pamięta pani z tego okresu, czy mama miała jakieś kontakty, czy przychodzili do niej Powstańcy?\nNie, tylko raz przyszła ta pani „Basia” – Jadwiga Piasecka „Basia”. Raz, pamiętam, że właśnie wyciągnęła tę jakby szufladę spod parapetu.\nTo było w czasie Powstania. Natomiast mama tylko niańczyła ten pakunek… Nie, nie, w ogóle, tak to udziału nie brała, nie wychodziła, nic. Tylko już potem, jak musieliśmy wszyscy ciągle z tą jakąś taką paczką…\nJak długo tę paczkę miała przy sobie?\nNo to musiało być chyba… Nie wiem, nie umiem właśnie powiedzieć. Parę dni my tam byliśmy, ale czy to były trzy dni, czy więcej, to tego nie pamiętam.\nW tej piwnicy obcej, na tej Koziej. Potem zajmowali już Niemcy Stare Miasto, to gdzieś tam zawsze się słyszy, ludzie biegną, uciekają czy coś. I wiem, pamiętam, że mama wtedy, bo płonęło całe Stare Miasto właściwie, to nie trzeba było szukać przecież płomieni, wiem, że tę paczkę tam wrzuciła gdzieś. Potem żandarmi nas na tyłach kościoła Franciszkanów, na Zakroczymskiej, tyłami na Cytadelę wygnali. I tam na tej Cytadeli… A, bo mój ojciec był, bo siedzieliśmy na tej Cytadeli dość długo, tam było bardzo dużo ludzi, znaczy na trawie. I wiem, że…\nTo była cywilna ludność?\nCywilna ludność, tak, cywilna tylko. Pamiętam coś takiego, że Niemiec, ten któryś z tych, nie wiem, czy to było SS, czy Wehrmacht, czy inny, ale szukał lekarza weterynarii, bo pies postrzelony, wilk. Pamiętam, jak ojciec mówił: „Co ja mam robić? Ja mam obowiązek…”. Bo przecież oni też, lekarze weterynarii, tę przysięgę Hipokratesa składają, tak mi się zdaje, że będą ratować. A tu nie wiedział, co robić. Czy ma to zwierzę tam cierpieć i w końcu jakoś umrzeć, czy wyjść. I jednak poszedł chyba. Tylko mówił tak: „Jeżeli mi się nie uda, to mnie mogą zastrzelić, bo powiedzą, że sabotaż, że specjalnie”. No ale udało mu się, bo to chyba chodziło o wyjęcie kuli. Wiem, że chodziło o jakiegoś wilczura i chodziło o jakąś pomoc, o jakiś ratunek. Potem właśnie ojciec wrócił, ale jak on na przykład na tej Cytadeli… Nie, musiał być z nami, bo nas przecież potem gnali do tego kościoła, który wszyscy prawie przeszli, Świętego Wojciecha.\nPamięta pani mniej więcej datę?\nJa mam taki gdzieś taki dzienniczek, no niestety, nie pisałam go później, ale wiem, że pierwszego chyba, drugiego, to już jest, że pierwsza w nocy, doszliśmy do obozu Frankfurt nad Odrą.\nSekundę, jesteśmy na razie w Warszawie na tej Cytadeli…\nAle właśnie chodzi, przepraszam, o datę.\nPierwszego września? Niemożliwe.\nNie, pierwszego… Tak, 1 września. Bo my byłyśmy właściwie tylko sierpień, a Stare Miasto Niemcy przecież zajęli już chyba 31 sierpnia, prawda?\nCzyli z tej Cytadeli…\nPotem do kościoła na Wolę z tłumem ludzi. Tam w kościele oddzielali mężczyzn od kobiet. My z mamą nocowałyśmy, pamiętam, na górze przed jakimś ołtarzem, na takim drewnianym podeście jeszcze się udało, a ojciec już zabrany był na dół. Już z ojcem więcej się nie widziałyśmy, dlatego że okazało się, że ich wzięli do tego browaru Haberbusch i Schiele, i tam coś im kazali robić, o jakąś pomoc tam chodziło czy o jakieś dźwiganie beczek, czy co, nie wiem. W każdym razie już potem ojciec miał inny los, to znaczy jechał może też do Oświęcimia, do Auschwitz, tylko w Skierniewicach udało mu się wyskoczyć. To były też te wagony, bydlęce tak zwane. Ten, który tam był w tej budce strażniczej, odwrócił się, ojciec spojrzał na niego, a on jakby specjalnie, że nie chciał strzelać do człowieka.\nOjcu się udało?\nOjcu się udało i został potem w Częstochowie. Mama miała taką koleżankę i tam ojciec potem pracował jako lekarz weterynarii. Koło Częstochowy tam koni parę było, nie stadnina, tylko jakiś majątek, Skrzydłów się nazywał. […] Tam ojciec potem był właściwie do końca wojny.\nA ja z mamą przez ten kościół, te wagony… Pamiętam, to była chyba niedziela, jak nas wywozili, te tak zwane bydlęce wagony stały. Deszcz lał okropny, my dwie godziny tam na tym peronie. Potem nas tam osiemdziesiąt osób czy ileś było w tym wagonie, oczywiście tłum straszny. Ja z kotką. Taką torbę tylko miałyśmy ze sobą, podręczne rzeczy, różne takie tam, najpotrzebniejsze. Ja siedziałam na tej torbie i ta kotka na kolanach i tylko dwa razy w ciągu całej podróży… A my tak – jechałyśmy do Oświęcimia, ale dwa transporty pojechały w dół, w stronę Katowic, bo już tak było pełno, że Niemcy po prostu… Już my pod tę bramę nie skręcaliśmy, tylko nas prosto i przez Głogów w górę, z powrotem do tego Frankfurtu nad Odrą – tam byłyśmy chyba około tygodnia. Oni rozdzielali stamtąd już do fabryk, na rolę i tak dalej. Moja mama ze mną trafiła do takiej, to się nazywało Bahn Gruppe sechs, grupa szósta. To były baraki po jeńcach francuskich i tam były sienniki, zawszone to było okropnie, to najpierw się zaczęło czyścić, zabijając te wszy. Piętrowe prycze i właśnie mama na dole, a ja, jako zwinniejsza jednak, na górze. Matka tam przeszła straszne zapalenie miedniczek nerkowych. Nie wiem, jakie leki na penicylinie były, ale jakieś leki w ogóle miała, że się z tego wykaraskała, bo miała bardzo wysoką gorączkę i wtedy nie chodziła. Natomiast ten Niemiec, kolejarz, który tam nimi zarządzał… To był odcinek… tam Göring nocował, tam stała ta jego, salonka się chyba nazywało, taki wagon, zasłonięte zawsze były okna, ale on jeździł właśnie do Berlina i potem tutaj wracał. Znaczy Göring tam nie spał, ale to był taki jakiś bardzo ważny wagon. Nie wiem dlaczego, mówili, mógł i sam Hitler tam jeździć.\nPotem dostałam taką pracę… Ja się uczyłam rok niemieckiego w czasie okupacji, bo przed wojną się uczyłam francuskiego, ale jak to człowiek jest głupi, może to powiedzieć dopiero dorosły, nie chciałam tego francuskiego się uczyć, mimo że miałam ciotkę, która uczyła łaciny i greki, i znała też francuski i niemiecki. Uczyła we Lwowie, a potem była w Warszawie, bo uciekła z tego Lwowa – Janka Różycka. I ona by mnie dalej uczyła, ciągnęłabym ten język, to ja nie. Wobec tego matka mówi: „To się ucz niemieckiego u ciotki, będziesz łączniczką, to ci się przyda” – już mnie wtedy przeznaczyła. Ja się tego niemieckiego przez rok, do Powstania tylko, uczyłam, ale pomogło mi to w takich bardzo prostych rozmowach. Przyszedł kiedyś właśnie taki, on sam chyba osobiście, pan, który był takim szefem tego odcinka tutaj, Müncheberg, bo to była wieś Damsdorf, Müncheberg było miasteczko – i do Berlina. Przyszedł, że żona potrzebuje tam, żeby zrywać jakieś owoce, gruszki, coś takiego. Poszła taka Jadzia Telatycka, która bardzo dobrze znała niemiecki, mnie się tak przynajmniej wydaje, bo mówiła jakoś swobodnie, no i ja coś tam dukająca, ale coś rozumiałam, poszłyśmy zrywać to. Ona nam dawała (pierwszy raz tam jadłam, ale to bardzo było dobre) Eintopf, taką zupę z tym kawałeczkiem mięsa. Zresztą tu dawali też od pierwszej chyba, dawali w obozie, było gotowe jedzenie, tak że ci, co wracali z pracy, to dopiero tam wieczorem jedli – brukiew, kapusta i nie wiem, co trzecie. W każdym razie ja nienawidzę całe życie brukwi. Moja mama jadła, jako jarzynę robiła, a ja nie mogłam patrzeć na to, bo to dosłownie co trzy dni było. Były tylko w kółko, pamiętam, i to były ślimaki czasem wewnątrz, takie winniczki były w środku. A taki kawałeczek mięsa, plastereczek był dwa razy w tygodniu, to oddawałam, mama też oddawała tej Miźce.\nZnaczy nie, Kizi, bo teraz jest Mizia, a to była Kizia.\nTemu kotu, tak?\nTak, tak. To była Kizia, tak się nazywała.\nCzyli mięsa panie nie jadłyście?\nTak, my jej. Jeszcze matka mi się wystarała, bo ja nie miałam tych czternastu lat, więc jeszcze nie do pracy i tak dalej, pamiętam, że to była niepełna szklanka mleka. Nie wiem, dlaczego zapamiętałam dwie trzecie, a to może było inaczej. To też tej Kizi oddawałam, no bo myślę – kot musi, więc trochę tam, parę łyków pewnie wypiłam, a trochę ona.\nWspomniała pani we wcześniejszej rozmowie, że kot był bohaterem.\nTak, tak. Ja uważam… Kotka, właśnie Kizia.\nDlatego że Kizia całe Powstanie, poza jedną ucieczką w piwnicy… Ja nie wiem, na przykład nie pamiętam, co ona jadła? Czy może tę zupę mączną, ale nie pamiętam tego. Myszy tam chyba raczej nie łowiła. Z nami dzielnie tutaj cały czas była. Potem przecież ona szła ze mną do tego obozu, tam częściowo jechała, w Pruszkowie. Najpierw ta Cytadela, potem kościół, Pruszków. W Pruszkowie miałam taki blezerek, to cały czas tutaj, a tutaj ten deszcz przecież lał na nas.\nAle dziwne, że pani nie zabrali tego kota?\nJa się dziwię, bo na przykład Niemcy zabierali psy. Doskonale pamiętam jak przed tym, jak wsiadaliśmy do tych wagonów, jeszcze najpierw staliśmy na peronie, czekaliśmy, ale Niemcy na smyczach mieli psy różne, zabierali ludziom. Niektóre może zabijali potem, ale może brali sobie, bo to były przeróżne psy, różnych ras i nie ras. Natomiast oni tego kota musieli nie zauważyć. A ludzie, całe szczęście, bo różnie bywało podobno, że nie mówili na przykład: „Ludzie giną, a tu kota wiezie”. Nie, ten wagon był mi przyjazny. Potem pamiętam właśnie, jak szłyśmy tam nocą, ja ją cały czas miałam pod… Ona była z wiosny, więc ona musiała nie być duża, bo to taka marcowa kotka chyba. Dostałam ją zresztą od takiego kuzyna, który wrócił z Oświęcimia. Jego brat tam niestety umarł, bo zagłodzili, storturowali, ten Janek był, a Jurek wrócił – potem wykładał na SGGW.\nJakie nosił nazwisko?\nSzkiłłądź, przez dwa „ł” był.\nPowiedziała pani, że kot był bohaterem.\nTak. Ja tak mam napisane właśnie, gdzieś tam parę kartek, które w ogóle mam, to napisałam, że Kizia bohaterka, bo ona jednak przeszła ze mną tę całą drogę i tę jazdę w wagonie ciężką, i potem tam do tego obozu i w tym obozie była i wychodziła… Nam zamykali drzwi o dziesiątej, a o szóstej rano chyba taki Niemiec, Steckiel się nazywał chyba, wołał: Aufstehen! – i wszyscy na nogi. Natomiast wieczorem gasił o dziesiątej światło. Ale na przykład mamie na dole, mnie na górze podrzucał śliwki z własnego ogródka, więc tak to było.\nPani gdzieś jeszcze pracowała czy tylko przy zbieraniu owoców?\nNie, nie pracowałam, bo nie miałam czternastu lat. Jakbym miała czternaście… Nas było pięcioro.\nA mama na te tory. Jak alianci przeważnie koło pierwszej spuszczali te „srebra” i nadlatywali, i bombardowali… Ja nawet miałam takie „srebro” […].\nCo pani mama robiła w tym obozie, gdzie pracowała?\nNa kolei. Czyli jak alianci bombardowali, to oni rano, o tej chyba szóstej wychodzili całą grupą. Pamiętam jeden tylko barak, ale jak byłam, bo tam z mężem pojechaliśmy, bo chciałam to wszystko obejrzeć, to już baraków nie było, ale były jeszcze fundamenty wtedy, takie niskie, małe. To te baraki to tam chyba były dwa, bo pamiętam, tylko jakoś widocznie ja tam w ogóle nie chodziłam za barak, tylko tutaj, w stronę tej bramy.\nTo było we Frankfurcie nad Odrą, te baraki?\nGdzie był ten obóz?\nNie, to była wieś Damsdorf, a powiat właśnie ten Münchenberg, to jest niedaleko Berlina, bo ja to potem… Nawet gdzieś jakieś zdjęcie miałam przy nazwie tej wsi, bo to była wieś. I mąż rozmawiał, bo ja już niemieckiego w ogóle nie pamiętam, poszczególne jakieś słowa, ale mąż dobrze mówi po niemiecku i pytał. Bo tam były tory, a potem były ze trzy domki, takie w ogrodach, potem była łąka i potem te baraki. Ktoś był na zewnątrz, jakiś pan chyba, i mąż pytał o to w moim imieniu, czy pamięta, że tutaj właśnie był taki obóz. On powiedział, że on pamięta, że był obóz, ale lepiej wiedziałaby jego żona, której nie ma akurat, wyszła. Bo wie, że takie właśnie tam były dzieci, ona miała wtedy mniej więcej tyle co my lat, więc takie tam, koło dwunastu, że ona może by… Wiedziałam, że mi specjalnie nic nie powie, ale chciałam zapytać, jakie to wrażenie robiło, ale ten pan taki nie bardzo był rozmowny i niewiele się dowiedziałam. W każdym razie byłam i zobaczyłam.\nCzyli mama pracowała tam na kolei?\nTak, a oni jeździli koleją z tego… To właśnie w Damsdorfie musiała być jednak, bo to miasteczko, to wiem, jak uciekła, bo ta pani Łucja Hejmowska uciekła. Jej mąż, który znał parę języków perfekt z akcentami, to on udał takiego…\nTo on też był w tym obozie?\nNie, nie, nie. Tylko ona była z nami cały obóz i oni się… Nie pamiętam, jak to było, że oni się skontaktowali, bo to kartkę można było [wysłać], więc ona gdzieś tam napisała. Była z Poznania i tam miała rodzinę. W każdym razie on miał papiery fałszywe, fantastyczne, że jest jakimś, dziś by powiedzieli, biznesmenem, w każdym razie jakimś handlowcem. Przyjechał pewnego dnia…\nDo tego obozu?\nDo tego obozu. Znaczy nie wszedł, tylko się gdzieś tam koło umówili. Ona wyszła, wsiedli do pociągu i w Zakopanem się znaleźli. Ona z tego Zakopanego dała nam znać, bo można było tę kartę pisać, już nie pamiętam, jak to wyglądało. W każdym razie dała znać, że ona jest w Zakopanem, pozdrowienia czy coś.\nJaki to mógł być miesiąc?\nWie pani, ja nie pamiętam. Nie, chyba nie zima. Boże Narodzenie na przykład my tam spędzałyśmy, to chyba już jej nie było, więc to może było tak dość szybko, ona tam nie była długo. Zresztą my mieliśmy kontakt po wojnie, do śmierci właściwie, jeszcze w szpitalu u niej byłam, bo jej mąż miał wylew, a ona po nim i on nawet nie wiedział, zresztą umarł szybko ten pan Hejmowski, ale jeszcze trochę chyba żył po tym wylewie, jakoś tam odzyskał zdrowie w jakimś stopniu, nie pamiętam. Wieczorem przyszedł [Niemiec do obozu], znaczy on nie sprawdzał, czy ktoś jest, tylko chodził chyba po tej sali i widział tu nagle łóżko puste. Wyszło na jaw, że jej nie ma, i wtedy w ogóle już zabronili jazdy do tego miasteczka, już byliśmy… Brama była otwarta, tam były podwójne, podwójne na pewno, o ile [nie więcej] – nie, może więcej nie było – druty kolczaste. Jak bramę zamykał, to były dookoła jak w obozie koncentracyjnym, ale to było dlatego, że widocznie tych Francuzów tak okratowali.\nBo przedtem tam byli Francuzi. Jak my tam weszłyśmy, czy weszliśmy… Tam było bardzo mało mężczyzn. Pamiętam właśnie to państwo… Oj, pamiętałam do tej pory, a już teraz nie. Był mąż, żona i ten chłopiec – Wiesiek, ich syn – cała rodzina. Potem była jeszcze druga rodzina, nie wiem czy nie tych państwa Golników. To ciekawe, bo okazało się, że to była koleżanka ze szkoły w Częstochowie mojej mamy i tam się spotkały.\nJak długo byłyście panie w tym obozie?\nByłyśmy do końca, bo wiem, że to urodziny chyba Hitlera, 30 kwietnia, zdaje się. To my jeszcze byłyśmy, ale…\nTak, tak, ale mnie się ciągle wydaje, że my 1 maja [byłyśmy] już w Poznaniu, więc to jest niemożliwe, żebyśmy były [w obozie] 30 kwietnia. W każdym razie pod koniec kwietnia, tak mogę powiedzieć, pod koniec kwietnia Rosjanie nas, trudno mi jest użyć słowa „oswobodzili”, ale z obozu nas w każdym razie oswobodzili. Pamiętam, że tam jakieś były magazyny czy wytwórnia rowerów i wszyscy na tych rowerach dookoła. A ja tego roweru [nie mogłam znaleźć], nie zdążyłam gdzieś tam pójść i zaczęłam płakać i taki żołnierz rosyjski mnie zapytał… Wiedziałam, nie znałam rosyjskiego, ale się domyśliłam, że on pyta, dlaczego ja płaczę. No, więc powiedziałam, że rower i tak dalej. On powiedział, żebym z nim poszła (jaki człowiek naiwny) i on mi ten rower tam gdzieś znajdzie. No i ja z nim poszłam, ale on nie znalazł. To blisko gdzieś, już roweru w ogóle nie było. Pamiętam, że on mi dał obrus, który gdzieś tam też w domku jakimś wziął, bo przecież Niemcy zostawiali obiady na stołach, uciekali czy chowali się gdzieś. Widać, że przed chwilą dosłownie było życie. W każdym razie ten obrus to ja długo miałam, to był biały obrus, taki adamaszkowy jakiś.\nPuścił panią, tak?\nTak, tak. Nie, bardzo był, okazało się, ok. Ale potem my gdzieś też szłyśmy, uciekając już, znaczy, idąc już do Polski. Pamiętam, jak mama się strasznie tych bolszewików bała. Miałam krótkie włosy, ale jakieś wystarczające, że mi takie tu warkoczyki zaplotła i kołdra dotąd, a tu warkoczyki, że tu mała dziewczynka, żeby oni mi jakiejś krzywdy nie zrobili.\nJak pani gdzieś tam spała po drodze?\nTak, tak. Tam my spaliśmy nawet w jakiejś takiej sypialni niemieckiej, bo to było wszystko zostawione, otwarte absolutnie, tak.\nGdzie panie dotarłyście, do Poznania?\nTak, dotarłyśmy do Poznania i tam przez tę koleżankę w Częstochowie jakieś tam… Nie wiem, jak to już się działo. Nie, to ojciec nam… Czy jeszcze my kartkę dostałyśmy, bo on wtedy, będąc w Częstochowie, po Powstaniu, koło Częstochowy, w tym Skrzydłowie napisał, że… Nie, ta przyjaciółka, ta koleżanka mamy w Częstochowie jakoś tak się [skontaktowała]. Bo tak się rodzice znowu umówili, że w razie czego to do niej wiadomość, bo ona stamtąd, jak będzie żyła, to będzie miała [kontakt]. Tam się mama moja dowiedziała, że mój ojciec już jest w Czarnkowie i tam już zaczął pracę i czeka na nas.\nGdzie jest Czarnków?\nCzarnków jest koło Poznania, to jest chyba z pięćdziesiąt… Janko z Czarnkowa tego podobno pochodzi, obok jest Goraj, przepiękne lasy, tam i szkoła nawet leśna jakaś. My do tego Czarnkowa pojechałyśmy, a ojciec z kolei, nie chcąc tam [być], bo on nie chciał nigdzie być ciężarem, więc jak tylko była szansa, pociągi zaczęły jeździć, to zaraz jedzie i szuka pracy. Stał na peronie, te pociągi jeździły różnie i tak sobie powiedział: „Jaki podjedzie, to…”. Jakoś miał przyjechać Toruń albo Poznań. Ojciec bardzo Toruń lubił. Nie wiem, skąd znał to miasto, ale jeszcze z dawnych czasów. Chciał do tego Torunia, ale podjechał do Poznania i ojciec pojechał do Poznania. Tam poszedł, już był czynny ten jakiś tam… Nie wiem, jak się tam nazywało, ale w każdym razie lekarz weterynarii, jak tam szli, to pracę oferowali tu czy tam. Ojcu zaproponowali, bo tam poszedł, właśnie ten Czarnków, że to jest bardzo dobre. To było takie miejsce przygraniczne, bo to nad Notecią, tam ujście Noteci było chyba granicą w ogóle z Niemcami przed wojną. No i ojciec do tego Czarnkowa pojechał i my do tego Czarnkowa pojechałyśmy. Ja tam poszłam do gimnazjum, ale byłyśmy tylko dwa lata, bo w Gorzowie Wielkopolskim otwierali taki… Tam były duże tereny, nie wiem, jak za Niemców – Biowet – to te wszystkie leki weterynaryjne to głównie właśnie ten instytut taki był, Biowetu. Przy tym był zakład – Wojewódzki Zakład Higieny Weterynarii – WZHW. No i mój ojciec, tam zaproponowali mu kierownika, i ojciec… My mieszkaliśmy naprzeciwko, takie były bardzo ładne – Gorzów jest ładny – domki, tam zamieszkaliśmy, ojciec miał blisko do pracy. Potem kolega jakiś na spotkaniu zaproponował ojcu, żeby przyjechał… Bo on w Słupsku otwierał coś też tam z weterynarią związanego. Ojciec jakoś tak się skusił: „A, to zmienimy ten Gorzów”. Właściwie szkoda, ale tak czasem człowiek… Tam potem dopiero… Pracował w tym Słupsku, tylko przeniósł się do higieny, nie weterynarii, tylko to jest Państwowy Zakład Higieny, na Chocimskiej. Nie, przepraszam, Sanepid to się nazywało, w Sanepidzie pracował i dopiero wróciliśmy do Warszawy…\nCzy pani też przeniosła się do Słupska z mamą?\nTak, ja byłam w tym Słupsku, chyba dwa lata byłam. Strasznie jednak chciałam do Warszawy, zresztą moja mama też. A ojciec jako stary warszawiak od pokoleń, jakoś nie było to tak, że on koniecznie chciałby wrócić. Ale wrócił i był szczęśliwy, bo zaczął zaraz jakiś tam ten, pamiętam, English Institute odwiedzał, bo ten angielski znał i tak dalej. Potem dzięki temu wyjechał na trzy miesiące […], taka organizacja światowa, właśnie coś z higieną, takie urządzali trzy miesiące za granicą, w Zagrzebiu to było. Tylko trzeba było znać angielski, a że ojciec zdał ten egzamin, pojechał.\nW którym roku przyjechaliście państwo do Warszawy?\nJa przyjechałam w pięćdziesiątym piątym.\nCzy skończyła pani szkołę tu, w Warszawie? Jak to wyglądało?\nNie, maturę dostałam w Gorzowie i oczywiście marzyłam o medycynie, tak jak zawsze od dziecka, tym bardziej że mama mi tam opowiadała też ciągle i nie mogła sobie darować, że nie skończyła. Ale ja trafiłam na czasy stalinowskie, wtedy wypełnialiśmy takie, pamiętam, już w liceum, jakieś ankiety, jaki kierunek, gdzie pójdziemy i tak dalej. Ja napisałam medycynę. Tam były drugie, to ojciec mi radził: „Wiesz co? Jakbyś się nie dostała, to farmację. Lubisz chemię – lubiłam rzeczywiście chemię – to otworzysz sobie jakiś taki…”. Jak to się nazywa, kosmetyczne, ale…\nTaki gabinet […] „Gabinet kosmetyczny – taka czysta robota, sympatyczna. Jak nie chcesz w aptece, nie musisz” i tak dalej. A potem właśnie w tym roku pięćdziesiątym ja się dostałam na tę farmację, ale to dzięki takiemu… Profesor Kirkor to był pierwszy specjalista chorób pszczół, to jeszcze z Grodna ojca kolega. On potem tam [miał] różne drogi – Anders, nie Anders, w każdym razie wylądował w Londynie i tam właśnie… Nie wiem, jak to się stało, że on się wyspecjalizował w tych chorobach pszczół. Potem wrócił do Polski i w tym Gorzowie miał nawet w ogrodzie, bardzo ładny i ta willa, i z tyłu duży ogródek. Tam miał te ule, takie doświadczalne, parę tam może, ja nie wiem, z pięć tych uli. Wiem, że tu mnie tak strasznie ugryzła, użądliła ta pszczoła, że ja miałam oczka jak Chińczyk – małe, skośne i całe zamknięte, i tak dalej.\nPani skończyła tę farmację?\nNie, ja nie skończyłam, dlatego że ja z góry byłam naznaczona na wyrzucenie. To znaczy, ja wiem, że ten profesor Kirkor bardzo pomógł, żebym ja się w ogóle przyjęła na medycynę jakoś, nie wiem. Ten dyrektor mnie zresztą skreślił, nie było mowy. A trzecia możliwość, to mama mnie namawiała – SGGW. „To idź na ogrodnictwo”. Nie wiem skąd, bo ona nie miała żadnych ogrodów, ale mówi: „To taki piękny zawód, to ogrodnictwo”. I ja napisałam to ogrodnictwo. Ale na tę farmację, ponieważ się dostałam, to poszłam. Cały pierwszy rok zaliczyłam, drugi bez jednego egzaminu zaliczyłam, bez jednego, to był profesor… Bodalski, to był dziekan, a to był Bobrański, to był ze Lwowa – piła straszliwa – z organicznej [miałam egzamin] i ja sobie zostawiłam… […] Drugi termin to był we wrześniu, przed rozpoczęciem się nauki. Poszłam w tym drugim terminie, ponieważ on mnie oblał, pamiętam, na alkaloidach, a miał złamaną nogę i przywoził go kierowca. On pytał, oblewał zresztą nieźle i kierowca go odwoził, już jak profesor sobie zażyczył. On mnie pytał i już chciał przerwać, już miał widocznie dosyć, po prostu powiedział: „To skończymy jutro”. To jest okropne dla takiej studentki, jeżeli on trzyma mnie całą noc, ja oczywiście nie śpię, wydaje mi się, że już kompletnie nic nie umiem i potem na drugi dzień idę jakby na dalszy ciąg egzaminu. No i ja oczywiście właśnie na tych alkaloidach, na jakimś wzorze czy coś mnie obciął i powiedział: „Niedostateczny”. A ja mówię: „Panie profesorze, jeszcze mam komisyjny”. A on na to mi powiedział: „No, nie wiadomo, czy pani będzie mogła zdawać” czy coś w tym stylu. To mnie tak tknęło. Rzeczywiście, oni mi nie dali zdawać komisyjnego, do czego nie mieli prawa.\nWtedy przeszła pani na SGGW?\nNie, nie, ja nie skończyłam tych studiów, dlatego że potem nie poszłam na SGGW i w ogóle już nie poszłam. Potem wyszłam za mąż, wyjechaliśmy, służbowo mąż wyjechał do Szwecji ze mną. Potem już córka się urodziła i już w ogóle wszystko przepadło mi. Ale potem było mi bardzo przykro, smutno, bo się dowiedziałam, że na tym SGGW, gdzie miałam jakieś szanse przejścia, podobno było bardzo dużo właśnie dzieci akowców, że tam się dostawali. Jak na innych obcinali, to tam… Miałam taką koleżankę w klasie, Owsińską Olę, która była krewną żony generała Sikorskiego. Ona sześć razy zdawała na medycynę i za każdym razem oblewała, i nie została tym lekarzem, więc to takie czasy były tragiczne.\nZ perspektywy czasu proszę powiedzieć, jak pani postrzega dzisiaj Powstanie Warszawskie?\nJa postrzegam wspaniale, jako czyn bohaterski, niesamowity zryw. Będąc w Warszawie cały czas, chociaż byłam jeszcze dziewczynką… Ale to musiało nastąpić. Wiem, że zginęło masę, bo tam około dwudziestu tysięcy Powstańców, a około dwustu cywilów, ale nie wiem, ja sobie nie wyobrażam, żeby tego nie było, bo nosili już broń prawie. W naszym domu, nie naszym, ale tam gdzie mieszkaliśmy, na Franciszkańskiej, na rogu był taki sklep, [gdzie było] wszystko – warzywa, mydło i powidło. […] Do tej pani Słupskiej, nazywała się Słupska, przychodzili właśnie… Mieli te karabiny jakieś prawie na wierzchu czy rewolwery, czy coś – było widać, że to wszystko się tam gotowało, bo tam masę przychodziło właśnie tych akowców, bo syn czy córka tych właścicieli też należeli. Mi jest szalenie tej młodzieży żal, jak każdemu zresztą człowiekowi. Ale wydaje mi się, że to było nie do uniknięcia. Rosjanie nas oszukali, bo tam już niby strzelali, potem zamilkli. Niemcy tutaj, widzieli wszyscy, ja tego nie pamiętam, że oni jakby wyjeżdżają, że opuszczają tę Warszawę, ci wojskowi. Okazało się, że potem jakoś tam wrócili, że wyjeżdżali, ale coś spowodowało, że oni [byli] z powrotem. To było straszne, ale wydaje mi się, nieuniknione. A ja kocham wszystkich bohaterów. Wie pani, ja bym klęczała przed nimi, mały pionek, nic nie zrobiłam, ale [to] nie mój czas. Jakbym miała lat dwadzieścia, to nie wiadomo, czy bym żyła, a tak jestem i ich zawsze chwalę, zawsze podziwiam, są dla mnie bohaterami.\nEwa Teresa Grabińska Stopień: cywil Dzielnica: Stare Miasto


W przebłyskach | Miesięcznik Znak\nAngelika Kuźniak lipiec-sierpień 2016\nOstatnio stałam w berlińskiej galerii przed Przysłowiami niderlandzkimi z 1559 r. (117 × 163,5 cm) Petera Bruegla starszego. Próbowałam znaleźć choć kilka z 85, niektórzy badacze twierdzą, że 117, przysłów i powiedzeń flamandzkich ukrytych na obrazie.\nMarnie mi szło.\nZa to starsza elegancka pani obok mnie liczyła na głos: „Jeden, dwa, trzy… piętnaście”.\nDo tego na kartce zaznaczała kolejne postacie. Na przykład krzyżyk na środku to kobieta w czerwonej sukni. Wkłada płaszcz (dopisek: „niebieski z daszkiem”) na głowę męża. Wytłumaczenie: „przyprawianie komuś rogów”. Pośrodku kartki u góry był kwadrat – mężczyzna (dopisek: „ubrany na biało”) spadał z wołu na osła. Znaczy to mniej więcej: „z deszczu pod rynnę”.\nZagapiłam się i złapała mnie na podglądaniu. Powiedziała tylko: – Bo ja, proszę pani, wszystko widzę w przebłyskach.\nNie zdążyłam się odezwać, a już liczyła dalej: „Szesnaście, siedemnaście”.\n„W przebłyskach”. Coś mi to przypomniało. W 1999 r. byłam jeszcze studentką, mieszkałam w przygranicznym miasteczku. Któregoś dnia dotarłam rowerem do wioski Lubin, niegdyś Wildenhagen. Na ścianie kościoła zobaczyłam tablicę, a na niej napis: „Z wielką miłością i żalem wspominamy tych, którzy w bezsensowny sposób postradawszy życie, na zawsze tu pozostali”. Okazało się, że przed wkroczeniem Armii Czerwonej, w lutym 1945 r., Niemki popełniły tu zbiorowe samobójstwo. Ze strachu, bo wieści o tym, że radzieccy żołnierze gwałcą i mordują, docierały także do Wildenhagen. Tamtego dnia gospodyni Ida Valentin biegała po wiosce z długim kuchennym nożem, krzycząc: „Iwany idą, kobiety, musimy się zabić”. Weszły do jakiejś izby, stało w niej kilka pieców kaflowych. Próbowały się powiesić na haczykach, na których zazwyczaj suszy się bieliznę. Były za słabe, zrywały się. Kobiety wzięły więc sznury ze stajni. Ida Valentin zarządziła, że wszystkie pójdą na strych. Tam rozegrała się największa tragedia. Przeżyła ją jedna dziewczynka, wówczas dziewięcioletnia Heidchen. „Jak długo trwa, żeby umrzeć? Czy to boli?”, pytała swoją mamę. „Nie, Heidchen, to tylko pięć minut”. Dziewczynka weszła na worek z owsem, zapas dla koni na zimę, mama założyła jej sznur. Sama powiesiła się obok, szybko przestała oddychać. Heidchen chciała żyć, stawała na palcach, próbowała złapać powietrze. W ostatniej chwili odcięli ją Rosjanie, gdy weszli do wioski.\nTamtego dnia w 1999 r. wysłałam e-mail do Małgorzaty Szejnert, wtedy szefowej działu reportażu w magazynie „Gazety Wyborczej”, krótko opisałam zasłyszaną historię. Odpowiedź przyszła szybko: „Proszę pisać, ale jeśli będzie pani potrzebować pomocy – mamy świetnego reportera”. I tak w moim zawodowym życiu pojawił się Włodek Nowak. Nie mówił po niemiecku, więc to ja musiałam porozmawiać z „tamtą dziewczynką ze strychu”, mieszkała we Frankfurcie nad Odrą. Przesyłałam Włodkowi duże partie tekstu. Reportaż zaczyna się tak: „Adelheid siedzi na kolanach radzieckiego oficera, na szyi ma czerwoną pręgę od sznura. Wesoło, żołnierze tańczą w izbie. Przez uchylone drzwi widać dziewczynę na łóżku, Elsę, półnaga, w podartej sukni, z pianą przy ustach. Na progu leży kapelusik Heidchen”. Pamiętam pytanie, które zadał mi Włodek po otrzymaniu tych wspomnień: „No dobrze, ale jaki kolor miał ten kapelusik?”. Był szary, z małym rondem. Ale nie od razu to wiedziałam, zapomniałam zapytać. Dziś mi się to nie zdarza, szczegół stał się dla mnie w pisaniu najważniejszy. Nic tak jak on nie działa na wyobraźnię.\nKiedy po śmierci Marleny Dietrich 15 ton rzeczy należących do niej trafiło do Berlina, wiedziałam, że chcę to zobaczyć. Powstała książka. Zaczyna się zdaniem: „Trzy szmaty do podłóg Marleny Dietrich otrzymały numer katalogowy 70039”. Swoje numery w archiwum dostały wstążki do kwiatów, ręczniki, ścierki do naczyń, flakony po perfumach, chusteczki, wypalone zapałki, łyżki, papier do pakowania prezentów, rolki papieru toaletowego, fiolki po lekach, plastry na odciski, setki filtrów do światła, peruki, 150 par rękawiczek i dokumentacja dotycząca obozu w Treblince. Prosty rejestr a tyle wiedzy. Dietrich chorowała, bolały ją stopy, dzięki filtrom ukrywała zmarszczki, przeżywała zbrodnie wojenne.\nSzczegół to „palce olbrzyma”, jak mówi Philip Roth.\nPär Lagerkvist twierdził, że „nie istnieje pełne przedstawienie rzeczywistości. Tylko wybór”.\nI mają rację. W całości łatwo utonąć. Sama wolę opisać drzewo, a nie las. Strąk fasoli, a nie cały zagon. Parę pończoch, a nie fabrykę tekstylną. No i czasem nawet życie wolę rozmienić na drobne. Żeby zobaczyć w przebłyskach.


100 lat temu - Kradzież w fabryce taborów w Dąbiu.\nKradzież w fabryce taborów w Dąbiu.\nPrzed paru dniami włamano się do fabryki taborów w Dąbiu i skradziono skóry, wycięte ze siodeł. Jako sprawcę tej kradzieży aresztowano wczoraj niejakiego Stan. Włodarczyka, który znaczną część łupu ukrył nad Wisłą.


Komfortowe noclegi w naszych domkach na Słowacji - Chata Uhorčík\nNarty Zima 2019\nPobyty zimowe 2019\nJazda na nartach 2019\nKomfortowe noclegi w naszych domkach na Słowacji\nDomki Uhorčík, Ilčík i Rajnoha oferują wiele możliwości, jak ciekawie spędzić czas podczas wakacji. Możesz być pewien, że noclegi w naszych domkach z przyjaciółmi czy rodziną z dziećmi będą pełne przyjemnych i niezapomnianych chwil.\nJeśłi wybierasz się na wakacje z dziećmi, z pewnością docenisz, że przy każdym domku jest plac zabaw dla dzieci. Każdy plac zabaw ma własną piaskownicę, zjeżdżalnię, huśtawki i drabinki. Na boisku sportowym pograją w streetbal lub inne gry z piłką zarówno dzieci, jak i dorośli. Świetlica w każdym domku doskonale pełni rolę do wspólnych spotkań. Można tu pograć w rzutki lub inne gry zespołowe czy planszowe.\nPrzy każdym domku jest również szałas ze sprzętem do gotowania gulaszu czy grillowania. Szałas jest kryty, a więc w gotowaniu gulaszu nie będzie przeszkadzać nawet zła pogoda. Zaraz obok jest plac zabaw dla dzieci, a więc na swoje dzieci będzie zawsze widać. Dzięki oświetleniu można się w szałasie bawić długo do nocy.\nW naszych domkach na Słowacji się można zrelaksować w naszym wellness centrum. W naszym prywatnym wellness czeka na ciebie duża wanna z hydromasażem z wieloma funkcjami masażu, sauna fińska oraz infrasauna. W piłkarzyki można pograć w ogrodzie zimowym. Za opłatą również wypożyczamy tenis stołowy.


Zwiększona została wartość sprzedaży bezpośredniej produktów wytworzonych przez rolników w ich gospodarstwach, zwolniona od podatku dochodowego, z dotychczasowej kwoty 20 tysięcy zł do 40 tysięcy złotych. Jak informuje wpolityce.pl, po przekroczeniu tej kwoty rolnicy sprzedający produkty wytworzone we własnym gospodarstwie zapłacą podatek w wysokości tylko 2 proc. wartości sprzedaży detalicznej, przekraczającej kwotę 40 tys. zł rocznie.\nCo więcej teraz ta sprzedaż nie musi dotyczyć tylko osób fizycznych (jak to obowiązywało dotychczas) ale także może być realizowana na rzecz sklepów, stołówek i restauracji zlokalizowanych na terenie województwa na terenie którego znajduje się gospodarstwo rolne – podaje wpolityce.pl.\nW ostatnich dniach ministerstwo rolnictwa poinformowało, że od połowy lutego tego roku wprowadza możliwość legalnego uboju zwierząt (bydła, trzody chlewnej i drobiu) we własnym gospodarstwie rolnym z przeznaczeniem na sprzedaż.\nTagi: sprzedaż bezpośrednia, sprzedaż bezpośrednia żywności, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, ubój, rolnictwo,\nSprzedaż detaliczna w maju 2019 r. wzrosła o 5,6 proc. w porównaniu z ubiegłym rokiem. Za\nsprzedaż bezpośrednia, sprzedaż bezpośrednia żywności, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, ubój, rolnictwo, ">


Czego pragnie Twój partner? Zimowy horoskop erotyczny. Przewodnik po seksualnym życiu znaków zodiaku! Seks i znaki zodiaku? 6.12.2021 | Echo Dnia Radomskie\nSylwester 2021/22 w Grójcu i powiecie. Sprawdź, co proponują restauracje!


Czy w ogóle warto jeść fit słodycze? | Wsparcie finansowe z najważniejszych źródeł\nCzy w ogóle warto jeść fit słodycze?\nW zasadzie to nie ma regulacji typowych na słowa typu sport, fit i tym podobne. Właśnie w związku z tym producenci je umieszczają po to, aby móc zwabić do siebie pewna docelową grupę. Wygląda to w ten sposób, że osoba będąca na diecie, która zje czekoladę ma wyrzuty sumienia, ale gdy sięgnie po fit batona, to już nie do końca.\nJak możemy zrozumieć fit słodycze https://www.legalcakes.com/?\nAby móc zrozumieć czy właśnie fit słodycze pomogą nam w utracie kilogramów zbędnych wyjść należy od tego, na czym w ogóle polega redukcja tłuszczowej tkanki. Sprawa tutaj jest o wiele prostsza niż czytamy często w magazynach kolorowych. Po prostu nasz energetyczny bilans musi być ujemny. Musimy po prostu spożywać mniej kalorii niż wydatkujemy.\nFit słodycze istnieją. Musimy jednak wiedzieć, że łatwo popaść w pułapki marketingowe. W związku z tym kupując fit słodycze powinniśmy dokładnie zapoznać się z ich składem. Nie ma żadnej innej możliwości. Po prostu nie możemy dać się oszukać. Pamiętajmy o tym doskonale i sprawdzajmy produkty za każdym razem.


52 397 26 14\nNaszą domeną jest pełna satysfakcja klienta.\nDzięki wieloletniemu doświadczeniu zdobytemu w branży, kompleksowo wykonujemy wszelkie instalacje oraz załatwiamy niezbędne formalności tak, aby każdy nasz klient uzyskał w pełni satysfakcjonujący rezultat końcowy.\nZapraszamy do zapoznania się z naszą ofertą świadczonych usług.\nJedno z najbardziej ekonomicznych i ekologicznych rozwiązań jakie do tej pory istnieją na rynku.\nBiorąc pod uwagę różne aspekty: możliwości techniczne, wygodę użytkowania, koszty, a także nie zapominając o tym, jak istotna w dzisiejszym świecie jest szczególna dbałość o środowisko, na pierwszy plan wysuwa się propozycja, która łączy w sobie wszystkie wymienione wyżej cechy: ogrzewanie gazowe. W dobie nowoczesnych kotłów gazowych zagrożenia, jakie niesie używanie gazu jest marginalne, warunkiem oczywiście jest ich regularny przegląd przez wykwalifikowanych specjalistów naszej firmy. Prawidłowe poprowadzenie instalacji gazowej gwarantuje bezpieczeństwo użytkowania oraz komfort, ponieważ ogrzewanie gazem wymaga jedynie nastawienia docelowej temperatury na sterowniku pokojowym zamontowanym w części mieszkalnej przez naszych specjalistów.\nWarunkiem bezpieczeństwa instalacji gazowych jest nie tylko ich właściwa eksploatacja, ale również prawidłowe wykonanie, co gwarantuje nasz wykwalifikowany zespół specjalistów.\nJeśli chcieliby Państwo uzyskać więcej szczegółowych informacji na temat instalacji gazowych, zapraszamy do kontaktu.\nInstalacja centralnego ogrzewania to jedna z podstawowych instalacji w każdym domu. Możliwości jest wiele, w zależności od rodzaju wykorzystanego paliwa oraz elementów systemu. Najważniejsze jednak jest aby niezależnie od wybranego rodzaju instalacja była wykonana starannie, z wykorzystaniem nowoczesnych technologii i wysokiej jakości materiałów.\nZachęcamy do kontaktu - z przyjemnością doradzimy i odpowiemy na pytania o najlepszy dla Państwa domu rodzaj instalacji, którą nasi instalatorzy wykonają fachowo i estetycznie.\nInstalację wodno-kanalizacyjną wykonuje się na etapie stanu surowego budynku, a sposób zaopatrzenia w wodę i wykonania odprowadzenia ścieków powinien zostać określony w pozwoleniu na budowę. Zapewniamy kompleksowe wykonanie instalacji zaczynając od prac związanych z przygotowaniem wyprowadzenia do podłączenia z siecią wodno - kanalizacyjną, a kończąc na dostosowaniu jej lokalizacji do zaplanowanych lub istniejących już przyłączy. Najpopularniejszym materiałem używanym obecnie do budowy sieci kanalizacji wewnętrznej jest tworzywo sztuczne - to z niego wykonuje się wszystkie rodzaje połączeń.\nPrzygotowanie prawidłowo funkcjonującego układu instalacji wodno - kanalizacyjnej jest jednym z najważniejszych aspektów podczas każdej budowy, dlatego zapraszamy do skontaktowania się z naszymi specjalistami, którzy posiadają szeroką wiedzę na ten temat.\nNasze wieloletnie doświadczenie wskazuje, że wady wodnego ogrzewania podłogowego, funkcjonujące w obiegowej opinii, nie występują przy prawidłowo zaprojektowanej oraz wykonanej instalacji grzewczej i termoizolacji budynku.\nPrawidłowo wykonane ogrzewanie podłogowe, przy jednoczesnej poprawnej i odpowiednio dobranej termoizolacji, pozwalają zapewnić bardzo wysoki komfort cieplny. Z uwagi na fakt iż nasze samopoczucie pogarsza się przy dużych różnicach temperatury, źle się czujemy siedząc zarówno przy gorącym grzejniku, jak i zimnej szybie czy ścianie. Duża powierzchnia grzejnika, w tym przypadku podłogi, pozwala na jego realnie niższą temperaturę.\nOgrzewanie podłogowe zapewnia najkorzystniejszy komfort cieplny. Temperatura powietrza jest niemal stała w obrębie całego pomieszczenia, nie występują duże różnice temperatur zależne od wysokości, czy odległości od grzejnika. Ponadto nasze postrzeganie ciepła zależy również od wysokości. Przykładowo silnie odczuwamy, jeżeli przy podłodze utrzymuje się niższa temperatura - mówi się wówczas że "ciągnie od ziemi". W przypadku ogrzewania grzejnikowego gorące powietrze ogrzane do relatywnie wysokich temperatur unosi się pod sufit, gdzie w miarę schładzania obniża się. Tworzy się w ten sposób odczuwalna różnica temperatur pomiędzy sufitem a podłogą. Takie rozmieszczenie stref wysokiej i niskiej temperatury jest niekorzystne ze względu na nasze samopoczucie. W przypadku ogrzewania podłogowego, podłoga jest jedynie o 2-3 stopnie cieplejsza od otaczającego nas powietrza. Dzięki tak małej różnicy temperatur nie odczuwamy dyskomfortu spowodowanego zbyt ciepłą podłogą. Temperatura naszego ciała ma około 36,6ºC, podczas gdy podłoga z działającym ogrzewaniem podłogowym pomiędzy 22-25ºC, dlatego w odniesieniu do nas jest ona dość chłodna. Idealnym połączeniem termoizolacji budynku i ogrzewania podłogowego jest zapewnienie takiego odczucia temperatury podłogi, gdzie nie wyczuwamy, że jest ona grzejnikiem, a równocześnie stojąc na niej od niej “nie ciągnie”.\nSystem centralnego odkurzania obejmuje: jednostkę centralną, gniazda ssące, wąż do odkurzacza oraz dodatkowe akcesoria zwiększające komfort odkurzania. Jednostkę centralną umieszcza się poza mieszkalną częścią domu (np. w pomieszczeniu gospodarczym). W naszej ofercie posiadamy jednostki centralne o różnych rozmiarach oraz różnej mocy silnika, co pozwala dopasować odpowiednią jednostkę centralną do konkretnego budynku tak, aby spełniała Państwa oczekiwania.\n- ukrycie całej instalacji w ścianach/posadzce - nie trzeba ciągnąć za sobą odkurzacza do każdego pomieszczenia/na każde piętro;\n- podczas odkurzania w pomieszczeniu nie unosi się kurz - powietrze wraz z zanieczyszczeniami jest wydalane na zewnątrz;\n- cichy - w pomieszczeniu nie słychać odgłosu pracującego odkurzacza.\nInstalowanie centralnego odkurzania w naszych domach staje się coraz bardziej popularne głównie ze względu na zalety, jakimi się cechuje. System centralnego odkurzania można założyć w każdym momencie, jednak najlepiej zrobić to podczas budowy czy remontu domu. Chętnie pomożemy Państwu w założeniu instalacji, zapraszamy do skontaktowania się z naszymi specjalistami.\nKotły gazowe to nowoczesne, oszczędne i wydajne urządzenia grzewcze. Obecnie niemal wszystkie nowe kotły gazowe to urządzenia kondensacyjne- następuje w nich kondensacja zawartej w spalinach pary wodnej, a odzyskana dzięki temu dodatkowa energia zostaje przekazana do instalacji c.o. Konstrukcja kotłów kondensacyjnych umożliwia osiąganie bardzo wysokiej sprawności, co przekłada się na płacenie niższych rachunków za ogrzewanie.\nZalety posiadania kotłowni gazowych:\n- komfort użytkowania - nowoczesne kotły są zautomatyzowane i praktycznie bezobsługowe, trzeba jednak pamiętać o corocznych przeglądach;\n- są czyste - w porównaniu z kotłami na węgiel lub drewno w kotłowniach nie powstają odpady takie jak np. popiół, a kotłownia jest niemal sterylna.\nWewnętrzna instalacja gazowa powinna być wykonana ze starannością i być dostosowana do każdego budynku indywidualnie. Doświadczenie zdobyte przez lata pozwala nam na pomoc przy wyborze odpowiedniego dla Państwa kotła. Wierzymy, iż odpowiedni dobór wszystkich elementów kotłowni, pozwala na osiąganie maksymalnych sprawności układu, przy jednoczesnym zapewnieniu długiej żywotności urządzeń.\nKotłownie na ekogroszek\nOd 1 października 2017 roku Minister Rozwoju określił szczegółowe wymagania związane z cechami kotłów dot. ich energetyki i emisji. Zakazuje się palenia w kotłach i kominkach mułami węglowymi, flotokoncentratem, węglem o niskiej wartości opałowej oraz drewnem o wilgotności poniżej 20%.\nOdpowiadając na te regulacje proponujemy klientom kotły klasy 5 na ekogroszek. Określenie, do jakiej klasy kocioł automatyczny z podajnikiem zostanie przydzielony, zależy w dużej mierze od jego efektywności, a także czystości spalania. Norma PN-EN 303–5:2012 w sposób szczegółowy określa nieprzekraczalną wartość emisji tlenku węgla, substancji smolistych oraz pyłów. Istotne znaczenie ma fakt, że podczas badań kocioł, kwalifikując się do danej klasy, musi spełnić wszystkie kryteria, a nie tylko wybrane. Kotły z certyfikatem 5 klasy odznaczają się najlepszą sprawnością cieplną i ograniczoną do minimum emisją szkodliwych gazów do atmosfery. Dodatkowo wysoka sprawność zmniejsza zapotrzebowanie ilościowe na paliwo stałe, przez co koszty ogrzewania budynku są tańsze w porównaniu z kotłami o niższej niż 5 klasie.\nKotłownie na pellet\nNowoczesny kocioł na pellet to przede wszystkim wyższa, niż w przypadku klasycznego kotła na węgiel, sprawność. Wyższa sprawność kotła oznacza dla użytkownika maksymalne wykorzystanie spalanego paliwa, a tym samym niższe koszty ogrzewania. Promowane przez nas kotły VITECO osiągają sprawność do 97%.\nPellet drzewny jako paliwo jest gwarancją czystej kotłowni. Jest produktem w 100% naturalnym. Powstaje ze sprasowanych pod wysokim ciśnieniem trocin, wiórów oraz zrębków. Spalając pellet otrzymujemy tylko niewielką ilość biodegradowalnego popiołu, który może stanowić nawóz ekologiczny.\nW naszej ofercie posiadamy szeroki wybór kotłów pelletowych, dlatego jesteśmy przekonani, iż będziemy w stanie spełnić oczekiwania nawet najbardziej wymagających klientów. Zapraszamy Państwa do skontaktowania się z naszymi specjalistami, którzy chętnie udzielą odpowiedzi na Państwa pytania oraz postarają się rozwiać wszelkie wątpliwości.\nCiepło z gruntu - dobry wybór.\nGruntowe pompy ciepła marki Bosch, zwane także pompami geotermicznymi, wykorzystują ciepło gruntu do ogrzewania domów i podgrzewania wody. Dzięki pompie ciepła można pobierać energię bezpośrednio z gruntu. Trudno wyobrazić sobie większą niezależność.\nRaz zagospodarowane ciepło gruntu jest dostępne przez cały rok, niezależnie od pogody.\nCiepło z powietrza - optymalny wybór.\nPompa ciepła powietrze-woda oferuje optymalne rozwiązanie dla instalacji grzewczej - zarówno do ogrzewania domu, chłodzenia, jak również do produkcji ciepłej wody użytkowej.\nPompa ciepła składa się z jednostek znajdujących się na zewnątrz i wewnątrz budynku, które są połączone ze sobą za pomocą rurociągu wodnego.\nPowietrzne pompy ciepła do przygotowania ciepłej wody użytkowej - komfort i ochrona środowiska naturalnego.\nPowietrze może być wykorzystywane nie tylko do ekologicznego ogrzewania domu, ale również do komfortowego i ekonomicznego przygotowania ciepłej wody użytkowej. Pompy ciepła Bosch Compress to w takim przypadku idealne rozwiązanie. Wbudowany zasobnik o pojemności 200l, 250l lub 270l zapewnia komfort ciepłej wody dla całej rodziny oraz oszczędność domowego budżetu. To doskonałe rozwiązanie, które można także połączyć z istniejącym systemem c.w.u.\nW swojej ofercie posiadamy szeroki wybór pomp ciepła, dlatego jesteśmy przekonani, że wspólnie wybierzemy urządzenie, które będzie kompleksowo spełniało Państwa wymagania.\nZasada działania przydomowej oczyszczalni polega na wzbudzeniu wewnątrz instalacji intensywnych, ale naturalnych procesów biologicznych, rozkładających ścieki bytowe na proste i nieszkodliwe dla środowiska naturalnego związki mineralne.\nW naszej ofercie znajdą Państwo przydomowe oczyszczalnie firmy EKO-BIO:\n- Oczyszczalnia EKO- BIO jest biologiczną unikalną konstrukcją, gdzie w jednym zbiorniku zachodzą procesy beztlenowego (denitryfikacja) i tlenowego (nitryfikacja) oczyszczania ścieków. Oddzielany jest osad i separowane są tłuszcze. Oczyszczalnie tego producenta oferują bardzo dobrą jakość oczyszczonej wody, którą można odprowadzać bezpośrednio do istniejących cieków wodnych, studni chłonnych, rowów melioracyjnych lub nawet może zostać wykorzystana do podlewania ogrodu.\n- Oczyszczalnia EKO- BIOCH to pierwsza przydomowa oczyszczalnia biologiczno - chemiczna. Jest ona rozszerzoną wersją oczyszczalni biologicznej. Jej innowacyjność opiera się na dozowaniu specjalnego środka chemicznego, który usuwa aż do 95% fosforu.\n- Oczyszczalnia EKO - ODR jest drenażową oczyszczalnią z osadnikiem gnilnym. W tego typu oczyszczalni, oczyszczanie beztlenowe zachodzi w osadniku gnilnym, skąd ścieki przechodzą do drenażu, gdzie występuje proces oczyszczania tlenowego.\nZalety przydomowych oczyszczalni ścieków:\n- bezobsługowe korzystanie z urządzenia;\n- niski koszt użytkowania - roczne koszty kształtują się na poziomie 100 - 400 zł;\n- krótki okres zwrotu inwestycji - inwestycja zwraca się średnio po 2 latach.\nPrzydomowe oczyszczalnie ścieków to pożyteczne, ekologiczne urządzenia w szczególności polecane do instalacji w domach o rozproszonej zabudowie, w których poprowadzenie sieci zbiorczej kanalizacji sanitarnej jest nieopłacalne. Jeśli chcieliby Państwo poszerzyć swoją wiedzę na temat oczyszczalni lub uzyskać informację dotyczącą montażu takiej instalacji, zapraszamy do kontaktu.\ntel. 52 397 26 14\nWszelkie prawa zastrzeżone 2019 @ SANIGAZ | Projekt i realizacja:


Boca Raton Boca Lago apartament\nPrzeprojektowany apartament w Boca Lago oferuje na 1216 sq ft powierzchni dwie sypialnie i dwie łazienki. Apartament wybudowano w 1979 roku, ale na początku 2013 roku przeszedł od gruntowny remont, wymieniono wówczas między innymi podłogi w sypialniach, położono nowe płytki w kuchni i łazience i wymieniono wyposażenie łazienki. Kuchnia niedawno odmalowana. Oszałamiające widoki na jezioro i okolicę. Czeka tu na Was basen, pole golfowe, kort tenisowy, a kierowcy dostaną przydzielone miejsce parkingowe.\nNumer referencyjny: IBRX-9966184\nPytanie dotyczy oferty nr: IBRX-9966184 -


Podejrzenia policjantów jak strzał w dziesiątkę - Starachowicki.eu - Starachowice\nPodejrzenia policjantów jak strzał w dziesiątkę\n25 listopada 2015 25 listopada 2015 OfmanSkomentuj on Podejrzenia policjantów jak strzał w dziesiątkę\nNawet do trzech lat pozbawienia wolności, grozi zatrzymanemu w minionym tygodniu przez starachowicką policję, 24-letniemu mieszkańcowi gminy Wąchock, u którego znaleziono sporą ilość suszu roślinnego, który wstępnie został zidentyfikowany jako marihuana. Za swój czym mężczyzna odpowie przed sądem.\nDo starachowickich kryminalnych dotarła informacja, że 17–letnia mieszkanka miasta może posiadać narkotyki. Stróże prawa, którzy zapukali do jej domu, w trakcie podjętych czynności ujawnili tzw. „działkę” z suszem roślinnym, który wstępnie został zidentyfikowany jako marihuana. 17–latka nie była w stanie wytłumaczyć w jaki sposób weszła w posiadanie narkotyku. Pomimo szczątkowej wiedzy funkcjonariusze postanowili dokładanie przyjrzeć się całej sytuacji.\nPodejrzewali, że nastolatka mogła otrzymać narkotyki od starszego od siebie znajomego. Po kilkudziesięciu minutach policjanci zapukali do drzwi jego domu. W trakcie przeszukania ujawnili kilka skrytek z suszem roślinnym. Łącznie zostało zabezpieczone blisko 85 gramów suszu. Podczas wykonywanych czynności w domu nie było podejrzewanego 24–latka. Mężczyznę zatrzymano po południu. Mieszkaniec gminy Wąchock trafił do policyjnego aresztu.\n30 stycznia 2019 30 stycznia 2019 roman\nSzambo w piwnicy a E.coli w rzece


Mistrzowskie tytuły w ORC | Regaty NordCUP\nMistrzowskie tytuły w ORC\nW pierwszy weekend lipca na starcie regat Orvaldi Nord CUP stanęły jachty morskie i spotrtboat’y. Załogi tych jednostek wystartowały w Marine Works Morskich Żeglarskich Mistrzostwach Polski, Selden Mistrzostwach Polski Sportboat i Dometic Mistrzostwach Zatoki Gdańskiej. Mistrzostwo Polski wywalczyły załogi jachtów Polled 2 i Smyczek, a w sportboat’ach – Neoprofil.\nRywalizację rozpoczęły już w piątek załogi walczące w Marine Works Morskich Żeglarskich Mistrzostwach Polski oraz Selden Mistrzostwach Polski Sportboat. Dla żeglarzy morskich była to jedyna w tym roku okazja, aby zdobyć tytuł mistrza Polski w żeglarstwie morskim. Zespoły tych jachtów sklasyfikowane zostały w dwóch klasach. W ORC A do samego końca nie było pewności, kto wywalczy medale. Po dwóch pierwszych wyścigach prowadził „Hobart”, a wszystkie załogi cały czas mocno pracowały i różnice między nimi były niewielkie. Duże przetasowanie w stawce nastąpiło w sobotę. Po długim wyścigu na prowadzenie wysunął się Polled 2 i ostatecznie po najwyższe trofeum sięgnęła właśnie załoga Jacka Chabowskiego na Polled 2, tuż przed Vihuelą pod wodzą Eugeniusza Gintera. W klasie ORC B zwyciężył zespół Artura Pomorskiego na jachcie ‚Smyczek’. ‚Smyczek’ w zasadzie od początku radził sobie najlepiej, szybko stając się liderem w grupie.\nMistrzostwa sportboat’ów były nowością nie tylko na Nord CUP’ie, ale też w Polsce, gdyż tego typu zawody rozegrane zostały w naszym kraju po raz pierwszy. W Selden Mistrzostwach Polski Sportboat mistrzowski tytuł wywalczyła ekipa Piotra Adamowicza na jachcie Neoprofil. Dali oni niewielkie pole do popisu rywalom, choć przez cały czas czuli na karku oddech pozostałych załóg, w tym „czarnego konia” zawodów, teamu Marine Works z Dorotą Dajkowską za sterem. Już przed ostatnim wyścigiem wiadomo było jednak, że to załoga Neoprofil stanie na najwyższym stopniu podium. Wcześniej, w maju, Piotr Adamowicz wywalczył też tytuł wicemistrza Europy w tej samej konkurencji.\nW sobotę i niedzielę na Orvaldi Nord CUP rozegrane zostały także Dometic Mistrzostwa Zatoki Gdańskiej. Również tu załogi rywalizowały w dwóch klasach, ORC A i ORC B. Emocji nie brakowało, bo różnice punktowe były niewielki i podobnie jak w Marine Works Morskich Żeglarskich Mistrzostwach Polski, do końca nie było wiadomo, kto ostatecznie zwycięży. Ostatecznie w grupie ORC A wygrał Marek Marcinkowski z załogą Zena II, zaś w klasyfikacji ORC B – zespół Marka Turkowskiego na Elessarze.


Aura utrudnia budowę obwodnicy - Beskidy News\nPełną parą miały ruszyć wiosenne prace przy budowie obwodnicy Buczkowic. Tak się jednak nie stało.\nWiosenne roztopy uniemożliwiają wznowienie prac ziemnych na budowie.\n"Na przedwczorajszej naradzie technicznej, w której uczestniczył Zbigniew Tabor, dyrektor ZDW w Katowicach, przedstawiciele wykonawcy przedstawili aktualne zaawansowanie robót i zgłosili niemożność podjęcia dalszych robót ziemnych ze względu na nasiąknięty wodą trudny teren. Obwodnica budowana jest na bardzo trudnych gruntach. Są one gliniaste z zawartością iłów. W czasie wiosennych roztopów tak mocno nasiąknęły wodą, że są nienośne i uniemożliwiają wręcz przemieszczanie się ciężkiego sprzętu." - informuje Zarząd Dróg Wojewódzkich w Katowicach.\nUmowę na budowę obwodnicy Buczkowic i Rybarzowic podpisano 23 lipca ubiegłego roku. Droga połączy S1 z Drogą Wojewódzką nr 942, odciążając od ruchu kołowego wspomniane miejscowości. W umowie zapisano zakończenie prac budowlanych w listopadzie br. Nowa droga będzie miała prawie 2,8 km. W ramach inwestycji przebudowane będą fragmenty trzech ulic. Zbudowane zostaną skrzyżowań z ulicami Bielską i Żywiecką.\nWykonawcą inwestycji jest firma Drog-Bud z Częstochowy. Koszt obwodnicy to 62,5 mln zł, dofinansowanie unijne z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego to 36 milionów złotych.\nOskarżony o molestowanie - kiedy apelacja?\n"Miasto Światła" - już dziś pokaz iluminacji\nW Bielsku wiosna i food trucki już niebawem\nNie taka całkiem nowa szkoła w Bielsku-Białej\nPrzewodnik czeka, również na Ciebie\nSą pieniądze na remont centrum onkologicznego\nPolicjanci uratowali niedoszłego samobócję\nTragiczny splot zdarzeń. Spadł z wiaduktu\nPod naczepą z Rumunii do Polski


Fobia społeczna – jak ją pokonać? Praktyka – wychodzenie na zewnątrz – JanuszKoch.com\nDodaj16 października, 201810 Czas czytania\nOdpowiedź na te wszystkie pytania brzmi: tak. Musisz jednak pokonać strach. W poprzednim artykule użyłem cytatu z książki Alana McGinnisa pt. „Sztuka motywacji”:\nSusan Jeffers w swojej książce „Nie bój się bać” napisała:\nBrian Tracy w książce „Psychologia osiągnięć” napisał:\nUtrzymuj swój wzrok na nagrodzie. Wiadomo, że będą trudne chwile, pewne porażki, że czasem trzeba będzie walczyć ze zmęczeniem itd. Ale to właśnie wtedy najlepiej jest myśleć o REZULTACIE końcowym. O nagrodzie, jaką będziemy mieli za cały trud włożony w osiąganie tego, o czym marzymy. Jak powiedział E. Joseph Cossman: „Przeszkody to coś, co dana osoba widzi, kiedy przestanie patrzeć na swój cel.”\nMusisz mieć swoje „dlaczego” i przypominać sobie o nim za każdym razem kiedy chcesz się poddać. Będę z Tobą szczery. Samodzielna droga wyjścia z fobii społecznej jest trudna, a podróż po niej nie należy do komfortowych. Jest za to bardzo satysfakcjonująca i pokaże Ci kim jesteś i z czego zostałeś zrobiony, Końcowe etapy dadzą Ci wiele przyjemności i skonsolidują cały proces walki o siebie, który zapoczątkujesz pierwszym wyjściem z domu.\nZ moim wsparciem droga zajmie Ci mniej czasu, będziemy skupiać się na krokach dla Ciebie najważniejszych. Walczyłem z fobią wiele lat i pokonałem ją – mam więc doświadczenie, dzięki któremu będę mógł Ci pomóc. Doświadczenie biorące się z praktyki, popełnianych błędów i podejmowanych decyzji, które i Ty będziesz podejmował/podejmowała. Jeśli Cię zaciekawiłem, zajrzyj tutaj: https://januszkoch.wordpress.com/coaching/\nJeśli jednak chcesz działać bez wsparcia coachingu, przygotuj się do tego co chcesz zrobić – da Ci to więcej pewności siebie. Planujesz wyjść z domu. Możesz to potraktować dwojako – ambitnie lub mniej ambitnie, pozostając „jedną stopą” w strefie komfortu. Jeśli chcesz podejść do tego ambitnie, wyjdź popołudniu – gdy na mieście, w Twoich okolicach jest najwięcej ludzi. Możesz iść do parku, usiąść na ławce i poobserwować ludzi. Zauważysz przy tej okazji, że nikt się na Tobie nie skupia, nie wytyka Cię palcami, nie wyśmiewa – traktuje zupełnie neutralnie.\nJeśli wybierzesz opcję ambitniejszą, będziesz się potem lepiej czuł/czuła – w taki sposób to działa. Im lepiej wykarmimy nasze potrzeby – tym lepsze będziemy mieli samopoczucie. Jeśli będziesz karmić bierność – samopoczucie będzie wyraźnie gorsze. Użyłem słowa „potrzeby” ponieważ na pewno zdajesz sobie sprawę, że kontakty społeczne to potrzeba biologiczna. Jesteśmy istotami społecznymi a bez ludzi czujemy się źle. Z pewnością wiesz, że samotność to koszmar. Jednak, jak napisałem w jednym z poprzednich moich artykułów – samotność to wybór.\nW psychologii wystawianie się na sytuacje powodujące lęk jest nazywane ekspozycją. To podstawowa i bardzo skuteczna metoda walki z fobią. Kosztuje jednak sporo stresu, trzęsących się rok, jąkania, niewyraźnego mówienia i myśli pt „chcę stąd uciec”.\n1. „Nie jestem jeszcze gotowy”\n2. „Zacznę od jutra lub od poniedziałku”\n3. „Nie dam rady”\n4. „Samotność nie jest taka straszna”


Białogardzki Bieg Uliczny - Projekty - Białogardzki Budżet Obywatelski\nBiałogardzki Bieg Uliczny\nNumer nadany po weryfikacji 29\nSkrócony opis zadania / projektu Białogardzki Bieg Uliczny! Święto biegaczy na ulicach naszego miasta. Profesjonalnie zorganizowany bieg na dwóch dystansach 5 km i 10 km dla 400 osób! Każdy z biegaczy otrzyma pakiet startowy. Na mecie każdy uczestnik otrzyma medal okolicznościowy oraz poczęstunek i napój. Czas i ustalenie kolejności na mecie zawodników odbędzie się za pomocą systemu chipów. Świetna promocja Miasta Białogard oraz aktywnego i zdrowego stylu życia.\nAdres Białogardzki Bieg Uliczny odbędzie się w Białogardzie. Proponowana trasa biegu wytyczona zostanie na ulicach miasta Białogard w obrębie centrum. Proponowana trasa biegu w załączeniu. Autor dopuszcza modyfikację trasy biegu na etapie realizacji projektu.\nStan własnościowy terenu, na którym ma być zlokalizowane zadanie / projekt Ulice w obrębie miasta stanowiące własność samorządu miasta Białogard. Załączono propozycję trasy biegu, której modyfikacja powinna nastąpić przy współudziale z podmiotem specjalizującym się w organizacji biegu.\nSzacunkowy koszt zadania / projektu Według załącznika\nUwagi o kosztach eksploatacji Organizacją imprezy mógłby zająć się podmiot prywatny specjalizujący się w organizacji biegu. Przy współudziale jednostek miejskich, wolontariuszy, środowiska i klubów biegaczy koszt biegu można zmniejszyć. Pozyskanie sponsorów mogłoby przyczynić się do uatrakcyjnienia biegu poprzez dodatkowe przedmioty/produkty/gadżety dołączane do pakietu startowego.\nData weryfikacji formalnej 2019-04-01 10:53\nData weryfikacji merytorycznej 2019-04-17 13:34\nData scalenia projektu 2019-04-17 13:34\nPowód scalenia Za zgodą autora scalono projekt z projektem analogicznym (projektem nr 16). Współautorem projektu jest Paweł Wiśniewski.


» Amica PH7311FT Płyta ceramiczna\nAmica PH7311FT Płyta ceramiczna\nCena: 1 428,27 zł 1428.27\nKod produktu: HZAMIYC7311FT00 \nPH7311FT Płyta ceramiczna\nPole Brytfanna HiLight 17/17 x 26,5 cm (1,4/2,2 kW)\nWymiary: 17 cm / 17 x 26,5 cm Moc: 1,4 / 2,2 kW Płyty ceramiczne Amica wyposażone są w pola owalne (typu Bryfanna). Dzięki temu uzyskasz idealne efekty gotowania niezależnie od wielkości i kształtu garnka.\nPole Potrójne HiLight 12/17,5/21 cm (0,8/1,6/2,3 kW)\nWymiary: 12/18/21 cm Moc: 0,7 / 1,5 / 2,3 kW Płyty ceramiczne Amica wyposażone są w pola potrójnej średnicy. Dzięki temu uzyskasz idealne efekty gotowania niezależnie od wielkości i kształtu garnka.\nSygnalizacja na płycie zgaśnie, gdy ceramiczne pole grzejne osiągnie temperaturę bezpieczną dla dotyku dłoni.\nSystem automatycznego zagotowania w płytach ceramicznych\nKod dostawcy: PH7311FT\nMoc całkowita: 8.7 kW\nInformacje o płycie: - Pole pojedyncze HiLight 14,5 cm (1,2 kW): 2 szt. - Pole pojedyncze HiLight 18,0 cm (1,8 kW) - Pole Brytfanna HiLight 17/17 x 26,5 cm (1,4/2,2 kW) - Pole Potrójne HiLight 12/17,5/21 cm (0,8/1,6/2,3 kW)\nFunkcje: Zabezpieczenie przed dziećmi\nPozostałe parametry: Rodzaj wykończenia: szlif krawędzi


Beata Kozidrak i Kamil Bednarek prezentują teledysk do singla "Biegiem". Zobacz video\nBeata Kozidrak i Kamil Bednarek prezentują teledysk do singla "Biegiem" [WIDEO]\nMarcin Michałowski 13.08.2021 08:29\nJuż 13 sierpnia 2021 roku o godz. 12:00 odbędzie się premiera utworu "Biegiem" Beaty Kozidrak, który nagrała w duecie z Kamilem Bednarkiem!\nYoutube (kadr z filmu Beata Kozidrak x Kamil Bednarek - Biegiem (Official Video))\n„Biegiem" to drugi utwór zapowiadający nowy solowy album Beaty. Artystka wciąż eksperymentuje, tym razem z… muzyką latynoamerykańską!\nDuety w dyskografii charyzmatycznej Beaty Kozidrak nie są częstym zjawiskiem – dorzucając do tego konceptu wokalistę z zupełnie inną historią i dorobkiem, a w utwór wplatając motywy muzyczne latino mamy mieszankę wybuchową, na którą mogła odważyć się tylko Beata!\n„Biegiem" to utwór z przymrużeniem oka, który porywa do tańca. Piosence towarzyszy vintage’owy, kolorowy klip, który przenosi nas wprost na kubańskie parkiety. Teledysk zrealizował Marcin Kopiec (Mortvideo) odpowiedzialny za klipy Kamila Bednarka czy Bovskiej. Za scenariusz i produkcję odpowiadają między innymi córki Artystki – Agata Pietras i Katarzyna Pietras-Wyzińska, które stworzyły słynne już #hot16challenge2 Beaty.\nKiedy powstawała ta piosenka, poczułam, że męską partię musi śpiewać artysta, który ma temperament, poczucie humoru i dystans do siebie. To mógł być tylko Kamil. Zaśpiewał idealnie - tak jak to sobie wyobrażam.\n– mówi Beata o singlu.\nPremiera teledysku 13 sierpnia 2021 roku o godz. 12:00.\nWspółpraca z Kamilem to, drugi po „Gambicie", przedsmak czwartego studyjnego albumu Beaty, którego premiera jest zaplanowana na wiosnę 2022 roku. Album będzie eklektyczny i pełen muzycznych eksperymentów - Beata nie boi się nowych wyzwań i współpracy z młodymi, utalentowanymi twórcami. Nad nowym materiałem pracuje w studio z duetem Arek Kopera + Mariusz Obijalski (sanah, projekt Albo Inaczej).\nZa oprawę wizualną obu wspominanych singli odpowiada Tomek Kudlak (Oki, Natalia Nykiel) oraz Piotr Pytel (wygrana w plebiscycie Cover awArts 2020 za okładkę albumu Białasa – „H8").\nOstatni album Beaty - "B3" został wydany w 2016 roku i promowały go takie hity jak „Upiłam się Tobą" czy „Bingo". Choć od wydania płyty minęło prawie pięć lat, fani Beaty nie mogli przez ten czas narzekać na nudę. Artystka wzięła udział w zaskakujących projektach muzycznych takich jak Albo Inaczej (cover Zippery „Bez ciśnień"), Miasto Muzyka (przebój „Bliżej" w produkcji Duita) oraz #hot16challenge2. W 2018 roku świętowała 40-lecie zespołu BAJM, wyruszając w trasę koncertową, a rok później pojawiła się w viralowej reklamie serialu Netfliksa - „Orange is The New Black".