Gery.pl - Forum _ Barwa i broń _ Inne pytanie o ARTYLERIE\n: Michal3 22.04.2003, 23:36\nProsze o pomoc wszystkich artylerzystow Forum !\nOstatnio w rownoleglej dyskusji (gry) pojawil sie problem oceny skutecznosci ognia artyleryjskiego skierowanego na jednostki (piechota) bedace w lesie. Czy Ktos moze dysponuje przykladami/zrodlami opisujacymi takowa sytuacje ? Czy las dawal ochrone ? Czy tez, wrecz przeciwnie, z powodu latajacych odlamkow/drzazg/galezi piechota byla bardziej narazona na straty.\nZakladamy, ze piechota jest uformowana w linie / kolumne oraz oczywiscie to, ze nie stoi w glebi lasu, ale na jego skraju (sama jest w stanie prowadzic ogien z muszkietowow.\nZ gory dziekuje za pomoc. Licze na odzew & pozdrawiam !!\n: horhe 23.04.2003, 08:23\nOwszem,las dawał skuteczną ochronę.Na otwartych polach można było razić piechotę strzałami poziemnymi,czyli rozpędzona kula kilka razy odbijała się od ziemi,od czasu do czasu lecąc na niskiej wysokości.\nPiechotę stojącą w lesie jedynie mogły by razić odłamki od granatów.\nMoże by tak cos o Raszynie poczytać,coś mi świta,ale w tej chwili zgłowy nic u nie napiszę!!!\n: Pitrek 23.04.2003, 19:55\nJa czytałem w "Berezynie 1812" R. Bieleckiego, że oddziały naszego V Korpusu poniosły znaczne straty właśnie od spadających, ściętych przez armatnie pociski, gałęzi. Był to fragment boju podczas przeprawy przez Berezynę, (chyba pod Stachowem???). Walki toczyły się w lesie sosnowym, w którym możliwa była potem szarża kawalerii (francuscy kirasjerzy i nasi ułani), czyli nie był to las gęsto podszyty.\nAutor nie wspomina też o rodzaju użytej przez Rosjan amunicji.\n: horhe 24.04.2003, 09:45\nHmmm? Pitrek może to kolejna legenda z której zrobiono fakt.\nŻeby doszło do takiego "wycięcia" lasu,to rosyjska artyleria musiałaby stać 300-500 metrów od ściany lasu.Z większej odległości kule armatnie po prostu odbijałyby się od drzew.Gdyby polska piechota trafila na taki ogień w otwartym polu,to niewielu by ocalało.Las ich uchronił przed totalną klęską.Ponadto wątpliwym jest,żeby Rosjanie użyli w tej sytuacji kul łańcuchowych.Jednak nie można tego wykluczyć,ponieważ w Wojnie o Niepodległość Stanów Zjednoczonych Anglicy bardzo lubili stosować kule łańcuchowe przeciw piechocie.Będę musiał zasięgnąć języka u białoruskich archeologów jakiego typu kule armatnie znajdowano w tamtych okolicach.\n: myth 24.04.2003, 13:12\nNie wiem czy to legenda czy nie, ale czytałem (chyba u Bieleckiego), że jednym z powodów wprowadzenia czak w piechocie, poza ochroną przed cięciem szablą z góry, były owe nieszczęsne gałęzie ścinane przez artylerię.\nMożliwe jednak, że coś pokręciłem więc nie krzyczcie\n: antoni 26.04.2003, 10:49\n"przenosić", czyli razić wroga spoza linii swoich ugrupowań np. zza swojej piechoty. Wiem na pewno, że w epoce fryderycjańskiej o "przenoszeniu" nie mogło być mowy i dlatego art. wysuwała się niewiele przed front wojska, dawała kilka salw, front przechodził do przodu i działa znowu wysuwano. Strzelano też z pomiędzy ugrupowań piechoty. Jak było w wojnach Napoleona?\n: Magolek 27.04.2003, 15:03\na ile potrzeba bylo koni(ewentualnie zolnierzy), aby przenosić 24-funtową armatę?\n: horhe 27.04.2003, 23:13\nprzenosić 24-funtową armatę?\nSama lufa 24-funtowej armaty ważyła lekko ponad 2,5 tony, o długości prawie 3 metrów.\nNo nie wiem jak sobie wyobrażasz przenoszenie takiej "landary"?\nDziała tego typu najczęście transportowano drogami wodnymi,zaś w terenie ograniczano się do transpotu tych dział tylko na krótką odległość.Np.w 1813 roku w czasie oblężenia Gdańska sciągnięto drogą morską z Anglii 24-funtowe działa oblęznicze.Z ówczesnej wioski rybackiej Kolibki [Kolibken] przetransportowano je pod gdańskie fortyfikacje,około 12 km w lini prostej.\nGłówną cechą dział oblężniczych było to,że były one mało mobilne,ze względu na gabaryty.W transporcie naziemnym lufy takich dzial transportowano na specjalnych wozach,podobnych do tych,którymi przewożono moździerze.Lawetę i wozy amunicyjnie ciągnęły osobne zaprzęgi 6-konne,zaś samą lufę mogło ciągnąć 8,a nawet 10 koni.Ilość koni uzalezniona była od rodzaju terenu i jakości dróg,a z tym na początku XIX wieku to różnie bywało.Co do sił ludzkich,to nie mam pojęcią ilu żolnierzy trzeba było, żeby w ogóle ruszyć takie działo.Przypuszczam,że kilkudziesięciu,ponieważ w 8 osób kiedyś mielismy problem z "ruszeniem" XVIII-wiecznej polowej 6-funtówki na lawecie.Nawet poprzez historię ożywioną można się dowiedzieć wielu ciekawych niuansów!!!\n: Santa 27.04.2003, 23:47\nZ tego co czytałem, to nie strzelano w ten sposób w czasach napoleońskich. Rozwój artylerii nie poszedł w tą stronę. Ale to Horhe, jest specem od armatek .\n: Gipsy 28.04.2003, 13:55\nIle czasu bylo potrzeba w latach wojen napoleonskich na oddanie armatniego strzalu. Chodzi mi wlasciwie o to jakie szanse miala szarza kawelerii na pozycje armatnie. Czy podczas szarzy polskich szwolezerow na baterie dzial hiszpanskich pod Somosierra, Hiszpanie mieli mozliwosc wystrzelic wiecej niz jeden raz.\n: Magolek 28.04.2003, 17:03\nDzieki horhe widze ze znasz sie na tym Jezeli mozesz to od razu odpowiedz na moj post o artylerii Bylbym bardzo wdzieczny, bo znalazla sie tam tylko jedna konkretna odpowiedz. Pozdrawiam!\n: Castiglione 28.04.2003, 20:58\nCzy podczas szarzy polskich szwolezerow na baterie dzial hiszpanskich pod Somosierra, Hiszpanie mieli mozliwosc wystrzelic wiecej niz jeden raz.\nGipsy, co prawda fachowcem od armat jest tu Horhe, ale o szarży pod Somosierra wiem co nieco, więc postaram się odpowiedzieć. A w razie czego Horhe uzupełni co trzeba.\nŻeby odpowiedzieć na Twoje pytanie najpierw ustalimy rozstawienie hiszpańskich baterii. Wyglądało ono mniej więcej tak:\nJak widać pierwsze trzy baterie składają się z dwóch armat (najprawdopodobniej 4-funtowych), natomiast ostatnia 4 bateria, która znajdowała się na szczycie przełęczy, składała się już z 10 armat.\nMimo różnic w źródłach takie właśnie rozstawienie wydaje się najbardziej prawdopodobne, bowiem szerokość drogi, na której stały hiszpańskie armaty to 6 metrów i więcej raczej by się nie zmieściło (Horhe, popraw mnie jeśli się mylę!), by kanonierzy mogli zachować swobodę działania.\nDopiero ostatnia bateria miała dość miejsca i mogła być na tyle mocną, by zapanować nad całą okolicą.\nNie wiem niestety ile trwa ładowanie takiej armaty. I znów ukłon w stronę Horhe. Z relacji uczestników szarży możne jednak wnioskować, co następuje:\nNa odcinku do pierwszej baterii (ok. 1 kilometr) nasze szwoleżery dostali dwie salwy. Pierwsza ogniem kartaczowym (ze względu na mgłę Hiszpanie nie wiedzieli do kogo walą), druga już ciężkimi żeliwnymi kulami (gdy Hiszpanie zorientowali się, że zbliża się do nich zwarta grupa jeźdźców). Na trzecią salwę już nie starczyło czasu i jedyną bronią kanonierów pozostały wyciory.\nI tu następuje moment krytyczny. Nasze szwoleżery muszą podjąć decyzję. Pozostanie na zdobytej baterii grozi zagładą ze strony drugiej baterii. Odwrót też może przynieść ciężkie straty. Po chwili wahania, jeszcze z Kozietulskim, szwoleżery atakują drugą baterię, która oddalona jest o kilkaset metrów. Ta oddaje tylko jedną salwę. Co więcej druga bateria nie jest jeszcze "wstrzelana" w drogę i całkowicie zaskoczona widokiem naszych konnych. Straty nie są więc zbyt wielkie.\nZdziesiątkowany szwadron, już bez Kozietulskiego, który został na drugiej baterii, tym razem nie zatrzymując się, szarżuje nadal. Prowadzi go Dziewanowski, który czyn ten przypłaci życiem. Mimo, że konie są już zmęczone trzecia bateria ma też czas tylko na jedną salwę. Tym razem jednak dokładniejszą. Do baterii dopada już tylko kilkudziesięciu szwoleżerów z 7 kompanii wzmocnionych plutonem Niegolewskiego.\nDo ostatniej, największej baterii, pozostało już tylko pół kilometra. Hiszpanie jej broniący nie są gotowi do strzału (kto mógł przypuścić, że ci świrnięci Polacy dotrą aż tak daleko?)\nW ostatnim ataku bierze udział już tylko 30, może 40 szwoleżerów. I znów tylko jedna salwa przerzedza ich szeregi. Na szczyt dociera kilkunastu zaledwie szwoleżerów z Niegolewskim na czele. Ci wyrębują ostatnich kanonierów, sami zdziwieni, że to wszystko się udało.\nTak więc mamy: dwie salwy pierwszej baterii i po jednej - pozostałych. Razem: pięć. Mam nadzieję, że niczego nie pomieszałem i Horhe nie urwie mi głowy.\n: horhe 29.04.2003, 22:15\nA w razie czego Horhe uzupełni co trzeba.\nChciałbym tu jakoś pomóc,ale nie mam zielonego pojęcia jakich dział uzywali Hiszpanie.\nRozstaw kół lawet armatnich był bliski 2 metrów,więc postawienie 3 dział w rzędzie byłoby bezsensowne,ponieważ to były działa ładowane odprzodowo.Nie dało by rady ich swobodnie obsługiwać.Hmmmm,Wojciech Kossak walnął niezłego byka w swoim obrazie.\nHmmm,nic by to nie dało,ponieważ w wąwozie była mgła i obsługa 10-cio działowej baterii nie miała pojęcia co się dzieje na dole.\nNie wiem niestety ile trwa ładowanie takiej armaty.\nBardzo,ale to bardzo dobrze wyszkolony działon mógł oddać z 4-funtówki nawet dwa strzały na minutę,jednak w boju i we mgle mógłoo to być góra jeden strzał na minutę.\nNa odcinku do pierwszej baterii (ok. 1 kilometr) nasze szwoleżery dostali dwie salwy. Pierwsza ogniem kartaczowym (ze względu na mgłę Hiszpanie nie wiedzieli do kogo walą), druga już ciężkimi żeliwnymi kulami (gdy Hiszpanie zorientowali się, że zbliża się do nich zwarta grupa jeźdźców).\nWłodku chyba odwrotnie,najpierw salwa pełnymi kulami,a później kartaczami.Odległość skutecznego ognia pełnymi kulami 4-funtowymi wynosiła do 700 metrów plus dydstans,ktory pokonywał rykoszet.Strzał czołgający(a ricochet),czyli rykoszet na twardym podłożu wyglądał np. tak:\nkula pierwszy raz odbija się od ziemi 700 metrów od działa,następnie podskakuje i leci kolejne 350 metrów,znów się odbijała i leciała kolejne 175 metrów,równocześnie ciągle obniżając lot,po czym znów się odbijała i leciała kolejne 85 metrów,a następnie okolo 40 metrów,po czym kula zaczynała lżej się odbijac od ziemi aż zaczynała się toczyć i traciła impet.Zaznaczam,że to tylko teoria.Te odległości ulegały znacznym zmianom wraz ze zróżnicowaniem podłoża.Przecież wtedy nie strzelano na lotniskach,ani na autostradach!!!\nJak widać,to kule z pierwszego lub drugiego odbicia mogły strącić pierwszych szwoleżerów.Tylko teraz nasuwa mi się pytanie,czy ta droga była prosta,czy też kręta?\nKartacze z armaty 4-funtowej były skuteczne na odległość około 400 metrów.\nKartacze do 4-funtówek składały się z 63 małych kulek lub 41 trochę większych kulek.Kartacz 63-kulkowy miał doniosłości do 475 metrów,zaś 41-kulkowy miał do 665 metrów.Jednak jako ogień skuteczy mozna uznać maksymalnie 3/4 tych odległości.Dalej po prostu leciały jak grad odbijających się kamieni.\nWobec tego szwoleżerowie musieli się znajdować mniej niż 400 metrów od dział,dlatego zabrakło czasu na załadowanie armat na trzecią salwę.\n(...)jedyną bronią kanonierów pozostały wyciory.\nRaczej walczyli stemplami,bo wyciory były z miękkiego baraniego futerka.\nFaktem jest,że po zdobyciu pierwszej baterii,szwoleżerów od zagłady uratowało zdecydowanie i "zimna krew",no i oczywiście polska "ułańska fantazja",czy też odwaga.Niejeden oddział kawaleryjski poszedłby w rozsypkę pod ogniem kartaczowym.Z takiej armaty 4-funtowej,na małym dystansie, jeden strzał z kartacza był jak "pluton egzekucyjny piechoty"!!!\nNaszych szwoleżerów uratowała mgła,bo przy ładnej pogodzie pozostało by tylko po nich wspomnienie.\nChciałbym przy okazji przytoczyć tu malą ciekawostkę,że hiszpańska artyleria ponosiła znaczne straty wśród kanonierów,ze względu na ich emocjonalne przywiązanie do powierzonego działa.Hmmm to podobnie jak "nasi" w kampani 1812 roku Tyle, że tu jest mała różnica,bo Hiszpanie ponosili przy tym znaczne straty.Cięzko było wziąć hiszpańskiego kanoniera do niewoli,zazwyczaj padał martwy gdzieś obok powierzonego działa.W ten sposób Hiszpanie tracili działa wraz z cenną wyszkoloną obsługą.\nHmmm, a "naszym" udało się wrócić z prawie wszystkimi działami spod Moskwy.Nawet artyleria gwardii wracała bez dział,istna demoralizacja i panika na widok kozaków.O merde!!!\nNo to tyle i wystarczy.\n: Gipsy 30.04.2003, 17:34\nPanowie bardzo ciekawy jest wasz komentarz na temat roztawienia i uzytecznosci armat.\nPierwszy raz sie spotykam z taka wersja roztawienia armat pod Somosierra, przewaznie w roznych wersjach (czyt.ksiazkach) byly to ustawienia, 4 baterie po 4 dziala.\nNastepna sprawa to pytanie , kogo uznac za zdobywce Somosierry.\nZ wersja z ktora ja sie spotkalem , to do natarcia szwadron polskich szwolezerow poprowadzil plk. Jan Kozietulski ale na pierwszej baterii zabito pod nim konia i dalej szarze poprowadzil kpt. Jan Dziewanowski i tylko on jeden zostal z nazwiska wymieniony w glosnym 13 Biuletynie armijnym Napoleona, dotyczacym szarzy. Ale kpt. Dziewanowski zostal smiertelnie ranny na 3 baterii, do szarzy na 4 baterie poprowadzil resztki szwadronu por. Andrzej Niegolewski, ktory tez na ostatniej baterii zostal ciezko ranny. Przed smiercia ratuje go i reszte ocalalych szwolezerow przybycie natepnego szwadronu pod dowodztwem Tomasza Lubienskiego ktory rowniez uwaza sie za zdobywce Somosierry. Jako ze jego szwadron rozpedzil reszte Hiszpanow.\n: Magolek 30.04.2003, 18:10\ntego to właściwie nie wiadomo, choć wszystkie honory zgarnął Kozietulski. Trudno go nazwać zdobywcą Samosierry(bo odpadl na samym poczatku), jednak tak sie utarło i trudno to zmienić.\n: Castiglione 30.04.2003, 19:54\nWłodku chyba odwrotnie,najpierw salwa pełnymi kulami,a później kartaczami.\nHorhe, chyba jednak nie. To ja trochę namieszałem pisząc o odległości 1 km. Tyle rzeczywiście mieli szwoleżery do pierwszej baterii, ale pierwszą salwę, właśnie kartaczową dostali z ok. 400 metrów. Dopiero wtedy Hiszpanie zauważyli z kim mają do czynienia i zaczęła się gorączkowa wymiana pocisków. W końcu oddali drugą salwę, ale już z odległości kilkadziesięciu metrów.\nSpojrzenie ma mapę wskazuje, że droga do pierwszej baterii była długą prostą. Dopiero pomiędzy następnymi trochę się wije.\nRzeczywiście w przeszłości najczęściej właśnie tak przedstawiano to rozstawienie. Jednak, jak się bliżej przyjrzeć terenowi (niestety sam tam nie byłem, ale znam go z licznych opisów), to wydaje się niemożliwe. Horhe powyżej wyjaśnił dlaczego. Po prostu na drodze o szerokości 6 metrów te armaty by się nie pomieśiły.\nCo do Twego opisu samego ataku, nie mam zastrzeżeń. Mniej więcej tak właśnie wyglądał. W słynnej szarży wziął udział 3 szwadron pułku szwoleżerów gwardii (3 i 7 kompania) w tym 110 oficerów i żołnierzy z 3 kompanii i 105 z kompanii 7. Jeśli dodać do tego Kozietulskiego, który miał bliskie spotkanie z twardym gruntem jeszcze przed dojechaniem do drugiej baterii, otrzymamy w sumie liczbę 216.\nZdobywcy kolejnych baterii się zgadzają, choć ciekawi mnie ile w swej relacji nakłamał Niegolewski?\nCiekawie prezentuje się również liczba poległych pod Somosierra szwoleżerów. Otóż według zapisek Dautancourta liczba ta sięga..... 21 zabitych i zmarłych z ran oficerów i żołnierzy (ze wszystkich trzech szwadronów, które brały w tym udział). Myślę, że to niezbyt wielka rzeka krwi przelana przez Polaków za tego bezlitosnego Napoleona, co ich setkami i tysiącami posyłał na pewną śmierć.\nm..., a za to jaka sława dla tych wszystkich Dziewanowskich, Niegolewskich, Kozietulskich, że o Krasińskich nie wspomnę. I jaka wielka duma narodowa dla wszystkich Polaków.\n: Duroc 30.04.2003, 20:45\nWszyscy wiemy, że wersję o ustawieniu 2x2x2x10 rozpropagował Robert Bielecki. Ja równiez sądzę, że jego wizja Somosierry jest najbliższa prawdopodobieństwa. On także poddał krytyce informacje o liczbie szwoleżerów biorących udział w szarży (216, nie 125) i liczby obrońców (ok. 3 tys., a nie 9). On także "podzielił" chwałę pomiędzy szwoleżerów wszystkich szwardonów, które brały udział szarży.\nJego wywody są solidnie udokumentowane w źródłach, choć oczywiście kwestia interpretacji pozostaje otwarta\n: Gipsy 1.05.2003, 17:27\nJezeli wezmiemy pod uwage straty w poleglych i rannych poniesione w tej szarzy i zdrugiej strony skutek strategiczny osiagniety ( otwarta droga na Madryt ) efekt moralny i psychologiczny ( armie hiszpanska opanowala panika i poszla w rozsypke ). To chyba bylo to najtansze i najbardziej efektowne zwyciestwo Napoleona w Hiszpanii.\n: Santa 4.05.2003, 14:25\nNiegolewski jest trochę zarozumiałym bubkiem. Ale cóż, ci z Poznania już tacy są. Wiem, bo mam z nimi częsty kontakt.\nTak to prawda, ze praca Bieleckiego na ten temat z hist. bitew to jedna z lepszych w serii.\nCięzko było wziąć hiszpańskiego kanoniera do niewoli,zazwyczaj padał martwy gdzieś obok powierzonego działa.\nJak Japońca w czasie II w. św.\n: horhe 7.05.2003, 09:59\nWymiana pocisków?Na jakie?Żaden ówczesny kanonier nie oddałby salwy pełnymi kulami z odległości kilkudziesięciu metrów,ponieważ nie odniosłoby to takiego skutku jak strzał kartaczowy. Wydajje mi się,że ktoś tu błąd powiela,nie znając dogłebnie tematyki artyleryjskiej okresu napoleońskiego.\nTak nawiasem mówiąc,to Castiglione wrzuć tu mapkę walk o wąwóz Somosierry w celu dogłębniejszej analizy kwestii artyleryjskich tego starcia.\n: Duroc 7.05.2003, 11:03\nHorhe, informacje o takiej kolejności strzałów zawarł w swojej pracy o Somosierze Robert Bielecki (1990). Potem zachował tą wersję w "Szwoleżerach gwardii" (1996).\nTrzebaby sprawdzić, czy opiera się on na jakichś danych źródłowych, czy też jest to jego swobodna interpretacja...\n: Duroc 7.05.2003, 19:57\nRzuciłem okiem do Bieleckiego i, niestety, nie znalazłem udokumentowania w źródłach dla jego słów:\n"Artylerzyci, dopiero teraz dostrzegłszy jeźdźców pędzących w ich kierunku, gorączkowo zmieniają pociski. Do tej pory używali kartaczy, by razić piechotę rozrzuconą we mgle na przedpolu, teraz będą mieli do czynienia ze zwartą kolumną szybko zbliżających sie kawalerzystów. W lufy dział wpychają więc ciężkie żeliwne kule [...]" (s. 105)\nOczywiście samo w sobie nie znaczy to, że nie zaczerpnął tego z jakiegoś opracowania lub źródła...\nOpis szarży oparł na relacjach Dautancourta, Niegolewskiego, Benedykta Zielonki, Jana Kozietulskiego, Jana Chłopickiego, Piotra Krasińskiego, Tomasza Łubieńskiego, Wincentego Szeptyckiego, oraz szwoleżerów Lubańskiego i Zmienchowskiego.\n: Duncan laird McLean 8.05.2003, 00:06\nTen temat mocno w swoim czasie poruszał Brandys uznając Dziewanowskiego za właściwego zdobywcę Somosierry i podkreslając zaslugi Niegolewskiego\n: Gipsy 14.05.2003, 16:14\nJa mysle ze to wlasnie Brandys w ksiazce "Kozietulski i inni" zbudowal mit Kozietulskiego jako zdobywcy Somosierry.\nA Waclaw Gasiorowski i Waldemar Lysiak dopiero probuja to odkrecic wskazujac na Kapitana Dziewanowskiego jako wlasciwego zdobywce Somosierry.\n: JWK 15.05.2003, 12:56\nNo, no, temat zaczyna być "gorący".......!\nStanę tu w obronie Niegolewskiego. Swoją relację zawartą w "Les Polonais a Somosierra en Espagne en 1808" (a propos, pojawiło się na Demi-Solde angielskie tłumaczenie. Być może zmieni to nieco pogląd angielskojęzycznych autorów, na temat szarży i Polaków. Do tej pory jest w dalszym ciągu błędny, oparty głównie na Sir Omanie) napisał jako odpowiedź na krzywdzącą Polaków relację Adolphe Thiersa w jego monumentalnym dziele "Histoire du Consulat et de l'Empire". Do tej pory większość historyków i autorów piszących o wojnie w Hiszpanii opiera się głównie na relacji Thiersa.\nMyślę, że jeżeli nawet relacja Niegolewskiego jest lekko "podbarwiona", to jednak należy mu się szacunek, chociażby za podjętą próbę polemiki z Thiersem, Segurem i innymi autorami, którzy pomijali, a w najlepszym razie umniejszali rolę Polaków w szarży.\n: JWK 15.05.2003, 13:08\nOj dużo, dużo wcześniej. Przypomnij sobie wierszyk Lenartowicza:\n"Kozietulski, znałem jego, miał konika bułanego,\ndobył szabli - szwoleżery, hej, wiarusy, dalej w kłusy,\na dobędziem Somosierry! Nie ma strachu dla Mazura,\ndalej chłopcy, za mną hura!"\nMit Kozietulskiego powstawał jeszcze pod koniec dziewiętnastym wieku. Brandys napisał "Kozietulski i inni" w połowie lat sześdziesiątych, natomiast Gąsiorowski pisał jeszcze za czasów zaborów.\n: Castiglione 15.05.2003, 13:32\nQUOTE(JWK @ 15.05.2003, 12:56)\n(a propos, pojawiło się na Demi-Solde angielskie tłumaczenie. Być może zmieni to nieco pogląd angielskojęzycznych autorów, na temat szarży i Polaków. Do tej pory jest w dalszym ciągu błędny, oparty głównie na Sir Omanie) napisał jako odpowiedź na krzywdzącą Polaków relację Adolphe Thiersa w jego monumentalnym dziele "Histoire du Consulat et de l'Empire". Do tej pory większość historyków i autorów piszących o wojnie w Hiszpanii opiera się głównie na relacji Thiersa.\nObyś miał rację JWK, ale ja śmiem wątpić by to cokolwiek zmieniło\nAnglosascy i francuzcy autorzy są niestety bardzo przywiązani do swoich mistrzów i tylko nieliczni liczą się z innymi poglądami na daną sprawę.\nDla mnie skandaliczne podejście do sprawy Somossierry zaprezentował niedawno Max Gallo w swojej czterotomowej biografii cesarza. Tak, Gallo nie jest historykiem, ale pisząc nową książkę o cesarzu warto chyba zajrzeć do czegoś innego niż Thiers. A jemu i wielu innym nawet do głowy to nie przychodzi.\n: JWK 15.05.2003, 13:57\nŚwięte słowa Castiglione! Znam to bardzo dokładnie, ponieważ swego czasu miałem starcie z Digby Smith'em na forum napoleon-series, właśnie na temat Somosierry i udziału w niej Polaków. Gdy poruszyłem temat Sir Omana (rodzaj biblii dla anglojęzycznych o wojnie w Hiszpanii) i jego bredniach, "najechało" na mnie całe stado wielbicieli Sir Omana.\nAle, nie mniej to dobry znak, że Niegolewski został przetłumaczony na angielski i jest szeroko reklamowany na Internecie.\n: JWK 16.05.2003, 12:38\nWymiana pocisków?Na jakie?Żaden ówczesny kanonier nie oddałby salwy pełnymi kulami z odległości kilkudziesięciu metrów,ponieważ nie odniosłoby to takiego skutku jak strzał kartaczowy.\nWydaje mi się, że Horhe ma rację. Bielecki musiał się pomylić pisząc, że hiszpańscy artylerzyści przeładowywali armaty z kartaczy na pełne kule, w czasie, gdy dystans zmniejszał się. Raczej, zgodnie z ówczesnymi regulaminami, powinno być odwrotnie!\nNa przykład brytyjski "Artillery Officers' Training Manual" zalecał w razie ataku kawalerii, używanie następujących rodzajów amunicji:\n1500 jardów (1372 m.) - 650 jardów (594 m.) - 7 "spherical case" ("starszy brat" szrapnela)\n650 jardów (594 m.) - 350 jardów (320 m.) - 2 pełne kule\n350 jardów (320 m.) - 0 jardów - 2 kartacze\nRazem - 11 sztuk amunicji\nWydaje się, że w 1808 pod Somosierrą Hiszpanie nie dysponowali jeszcze amunicją brytyjską, więc wchodziły raczej w grę dwa rodzaje amunicji: pełna kula i kartacz.\nAczkolwiek bardzo często się zdarzało, że artylerzyści na krótki dystans używali obu tych rodzajów amunicji na raz. To znaczy, najpierw ładowana była pełna kula, a na nią kartacz. Kartacz spełniał swoją rolę, a pełna kula dopełniała destrukcji w szeregach.\nJednak bardzo ciekawe, na czym oparł Bielecki swoje twierdzenie. Jeżeli są na to jakieś zachowane dokumenty, to byłoby to bardzo ciekawe. Faktycznie, gdy rozpoczynała się szarża, przedpole pierwszej hiszpańskiej baterii pokrywała dosyć gęsta mgła. Hiszpanie byli w stanie zobaczyć szarżujący szwadron z odległości mniejszej niż 350 m., a więc odległości mniejszej niż przewidywana przez regulaminy dla pełnej kuli, za to wyśmienitej dla kartacza. Jednak szwadron szarżował pod górę w zwartych szeregach. Droga ograniczona z dwóch stron murkami ułożonymi z kamieni, pozwalała na jazdę czwórkami, strzemię w strzemię. Być może, gdy Hiszpanie zobaczyli tak ściśnięte szeregi zdecydowali się na strzelanie pełnymi kulami mimo malejącego dystansu. Chociaż wydaje się to nieprawdopodobne. Doświadczeni artylerzyści raczej ładowaliby, tak jak pisałem wcześniej, czyli pełną kulą i kartaczem jednocześnie.\nBardzo ciekawa jest też liczba ofiar zakładana przy regulaminowym strzelaniu (patrz wyżej). Obliczenia takie zostały przeprowadzone przez Niemców (a jakże!), a dokładniej przez niejakiego Mullera, który slużył w Królewskim Legionie Niemieckim w Hiszpanii. A więc przy ataku kawalerii:\n1600 jardów (1463 m.) - 800 jardów (732 m.) - 4 zabitych, 2 rannych\n800 jardów (732 m.) - 400 jardów (366 m.) - 6 zabitych, 4 rannych\n400 jardów (366 m.) - 0 jardów - 9 zabitych, 23 rannych\nZakładana prędkość strzelania została przyjęta na ówczesną średnią dla lżejszych kalibrów (Hiszpanie mieli zdaje się działa 6-cio funtowe), która wynosiła: 2/min. dla pełnej kuli, 3/min. dla kartacza i 3/min. dla kul strzelanych z haubic. Jakkolwiek z haubic strzelano kulami z lontem (była to żeliwna kula wypełniona prochem, do której przycinało się odpowiednio lont, po wybuchu raziła odłamkami. Była jednak zawodna i wymagała dużego doświadczenia), kulami zapalającymi, tzw. "carcasse" itp.\nZ "długich luf", czyli normalnych armat, strzelano przede wszystkim z pełnymi kulami i kartaczami. Dla armat 6-cio funtowych, wg. testów przeprowadzonych w Anglii procent trafień kształtował się nastepująco:\n520 jardów (475 m.) - 82%\n950 jardów (867 m.) - 40%\n1200 jardów (1097 m.) - 17%\nDla pełnych kul bardzo ważne było wzniesienie (elewacja) lufy. Strzelało się w ten sposób, aby kula rykoszetowała przed celem i raziła przeciwnika lecąc na wysokości głowy. Dobry strzał pełną kulą (rozpatrujemy tu armatę 6-cio funtową) rykoszetował 2-3 razy przy elewacji lufy = 0. Dla armaty 6-cio funtowej pełna kula rykoszetowała pierwszy raz w odległości ok. 270-300 m., by ponownie odbić się od ziemi w odległości ok. 500 m.. Oczywiście duży wpływ miał tu rodzaj gruntu. Wracając jeszcze do elewacji lufy, to aby uzyskać większy zasięg strzału, zwiększano wzniesienie lufy, tracąc jednak przez to ilość rykoszetów, jak również ryzykowano, że kula pokona dłuższy dystans na wysokości większej niż wysokość człowieka. Na przykład zwiększenie elewacji o 1/4 stopnia, zwiększało dystans pierwszego rykoszetu o ok. 90-100 m. (dla armaty 8-9-cio funtowej). Przy wzniesienie lufy o 1 stopień, kula mogła przelecieć na głowami przeciwnika, rykoszetując pierwszy raz w odległości ok. 650 m., a drugi w odległości ok. 900-920 m. Kąt wzniesienia, w tym przypadku, prawdopodobnie mógłby pozbawić kuli drugiego rykoszetu, a więc kula leciałaby na wysokości ludzkich głów jedynie przez ostatnie 250 m. Przy kącie elewacji 2 stopnie, pełna kula (cały czas rozpatrywana jest armata 8-9-cio funtowa) przeleciałaby dystans ok. 800-850 m.. lecz kąt te prawdopodobnie pozbawiłby w ogóle kuli rykoszetu. Tak więc, widać z powyższych przykładów, jak ważny był kąt elewacji lufy.\nZasięg ówczesnej armaty 6-cio funtowej (francuskiej) wyglądał następująco dla pełnej kuli: maksymalny zasięg - ok. 1200-1400 m., efektywny zasięg - ok. 700-750 m.; i dla kartacza - 350-400 m. Należy jednak wziąć pod uwagę, że armaty francuskie miały zdecydowanie większy zasięg od armat używanych przez państwa koalicji. Wiązało się to z tym, że we francuskich armatach stosunek średnicy lufy do średnicy kuli (ang. "windage" - nie wiem jak to będzie po polsku) był mniejszy, niż używany przez koalicjantów.\nJeżeli chodzi o kartacze, to w użyciu były wówczas dwa rodzaje: ciężki (używany na duży dystans, 400-450 m.) i lekki (ma krótszy dystans, od 350 m. w dół). Różnica polegała głównie na ilości i wadze kul używanych jako wypełnienie cylindrycznego walca, jakim był kartacz. Jako dodatkowego wypełnienia używano trocin. Dla przykładu, we francuskich kartaczach używano: dla armat 4 funtowych - 28 kul (ciężki), 63 kule (lekki), dla armat 8 funtowych - 41 kul (ciężki), 112 kul (lekki). W brytyjskich 6 funtowych armatach ilość kul w kartaczach wynosiła: 31 (ciężki) i 85 (lekki).\nSkuteczność kartaczy wg. brytyjskich testów wynosiła (dla armaty 6-cio funtowej) mniej więcej: 41% trafień na ok. 350 m. i 23% trafień na ok. 500-550 m. Wg. tzw "Madras artillery test" na 1000 strzałów, uzyskano co następuje (ten sam kaliber armaty - 6 funtów): 55 trafień na 180 m., 36 trafień na 360 m. i 6 trafień na 550 m.(dla baterii równało się to salwie batalionu (500 ludzi) z odległości ok. 90 m.) Myślę, że powyższe dane mogą dać pewne pojęcie o różnicy w strzelaniu z pełnej kuli i kartacza. Pewnie Horhe będzie miał również swoje uwagi.\n: Santa 16.05.2003, 20:42\nChylę czoła JWK. Piękny post\n: horhe 16.05.2003, 23:49\nNajpierw wyjaśnię to pojęcie\nTo był przestwór,czyli wedle współczesnego języka po prostu luz!!!\nInne systemy niż Gribeauval'a nie są mi niestety znane i nie wiem jak to dokładnie było.W systemie artyleryjskim Gribeauval'a na pewno w ten sposób nie strzelano,przynajmniej ówczesne regulaminy nic na ten temat nie mówią.Ponadto im mniejszy był przestwór,tym ciśnienie gazów i siły działające na ścianki armaty były większe.Gdyby armaty Gribeauval'a ładowano w ten sposób,to groziło by to rozerwaniem odlewu.Może to było możliwe przy zmniejszonym ładunku prochowym,ale i tak uważam,że stosunek ciśnienia gazów do tarcia jakie by dawały kula i kartach jednocześnie, byłby zbyt wysoki.\nDla rozjaśnienia tematu załączam dane techniczne kul stosowanych w systemie Gribeauval'a\nDichte Gußeisen:\t7,00 kg/l\t(angenommener Wert)\nLivre (poid de marc)\t0,489 kg\nfrz. Artillerie Zoll:\t2,707 cm Verifikation in\nVolumen\tDurchmesser l' Encyclopédie\nGewicht\tder Kugel\tder Kugel (berechnet) Diderot & d'Alembert Zoll\nin cm³\tin cm\tin Zoll\tin cm\tin Zoll\tdezimal\n4\t279,5\t8,1 cm\t3,00 ''\t8,1 cm\t3''\t3,00\n6\t419,3\t9,3 cm\t3,43 ''\n8\t559,0\t10,2 cm\t3,78 ''\t10,2 cm\t3'' 9 4/12'''\t3,78\n12\t838,5\t11,7 cm\t4,32 ''\t11,7 cm\t4'' 3 11/12'''\t4,33\n16\t1118,0\t12,9 cm\t4,76 ''\t12,9 cm\t4'' 9 4/12'''\t4,78\n24\t1677,1\t14,7 cm\t5,45 ''\t14,7 cm\t5'' 5 4/12'''\t5,44\nA także różnice pomiędzy kalibrem kul i kalibrrem dział.\nDichte Gußeisen:\t6,70 kg/l\tDichtewert variiert bis zur Übereinstimmung\nfrz. Artillerie Zoll:\t2,707 cm\nVolumen\tDurchmesser Un canon pour l'aigle\nGewicht\tder Kugel\tder Kugel (berechnet) http://users.swing.be/artilleurs.namur/ACCUEIL.htm\nin cm³\tin cm\tin Zoll\nin Pfund Kugel\tRohr\n4\t292,0\t8,2 cm\t3,04 ''\t8,2 cm\t8,4 cm\n6\t438,0\t9,4 cm\t3,48 '' --- ---\n8\t584,1\t10,4 cm\t3,83 ''\t10,4 cm\t10,6 cm\n12\t876,1\t11,9 cm\t4,39 ''\t11,9 cm\t12,1 cm\n16\t1168,1\t13,1 cm\t4,83 ''\t13,2 cm\n24\t1752,2\t15,0 cm\t5,53 ''\t14,2 cm\nPrzelicznik francuskich miar też się tu przyda\n1,0000 m\t443,295936\tLinien\nPunkt\t0,188 mm 1/12\tLinie\nLinie\t2,256 mm\t1\tLinie\nZoll\t2,707 cm\t12\tLinien\nFuß\t32,484 cm\t144\tLinien\nFranzös. Pfund:\t0,489 kg\nDla porównania macie tu zestawienie pruskich kalibrów z 1794 roku.\nein Kubikfuß Eisen\t30,723\tLiter\nDichte Gußeisen:\t7,25 kg/l wiegt 477\tPfund\npreuß. Pfund:\t0,4672 kg das sind\t222,86\tkg\npreuß. Zoll:\t2,61 cm die Dichte ist also\t7,25\tkg/l\nGewicht\tVolumen\tDurchmesser Durchmesser\nder Kugel\tder Kugel Rohr\nin Pfund\tin cm³\tberechnet gemessen\n1\t64,4\t4,97 cm\t1,91 ''\n3\t193,2\t7,17 cm\t2,75 ''\t7,32 cm\t2,80 ''\n6\t386,5\t9,04 cm\t3,46 ''\t9,06 cm\t3,47 ''\n12\t772,9\t11,39 cm\t4,36 ''\t12,0 cm\t4,60 ''\teigene Messung, Paris, Hôtel des Invalides\n24\t1545,8\t14,35 cm\t5,50 ''\t14,9 cm\t5,71 ''\n30\t1932,3\t15,45 cm\t5,92 ''\t15,5 cm\t5,94 ''\tdto., Paris, Hôtel des Invalides ("Kurfürstenrohre")\n36\t2318,7\t16,42 cm\t6,29 ''\n(udostępnione dzięki uprzejmości Rolfa Marquard'a)\nWiększe różnice w kalibrach daje się zauważyć jedynie przy 12-funtówkach i w górę.Zapewne Anglicy posiadali inne działa niż cała reszta Świata,jak to oni.Z resztą u nich wszystko inne\nZnalazłem jeszcze zestawienie pruskich kartaczy,może kiedyś się przyda.\nPreußen: Gewicht der Ladung Durchmesser durchmesser\tVollkugel\nKugeln\tLot [kg]\t[Zoll]\t[mm]\tLagen*Anzahl\t[Zoll]\t[Zoll]\n3-pfünder Kanone\t48\t3\t144 Lot\t4 Pfund 16 Lot\t2,10 kg\t0,86\t22,4\t6*7+1*6\t2,58\t2,75\n3-pfünder Kanone\t24\t6\t144 Lot\t4 Pfund 16 Lot\t2,10 kg\t1,09\t28,4\t6*4\t2,63\t2,75\n6-pfünder Kanone\t41\t6\t246 Lot\t7 Pfund 22 Lot\t3,59 kg\t1,09\t28,4\t5*7+1*6\t3,27\t3,46\n6-pfünder Kanone\t20\t12\t240 Lot\t7 Pfund 16 Lot\t3,50 kg\t1,37\t35,8\t5*4\t3,31\t3,46\n12-pfünder Kanone\t78\t6\t468 Lot\t14 Pfund 20 Lot\t6,83 kg\t1,09\t28,4\tlose Schüttung ----\t4,36\n12-pfünder Kanone\t41\t12\t492 Lot\t15 Pfund 12 Lot\t7,18 kg\t1,37\t35,8\t5*7+1*6\t4,11\t4,36\n12-pfünder Kanone\t18\t32\t576 Lot\t18 Pfund 0 Lot\t8,41 kg\t1,90\t49,6\t6*3\t4,09\t4,36\n1 Pfund:\t0,4672 kg\n1 Lot\t1/32 Pfund\n1 Zoll\t2,61 cm\nTym czasem to chyba tyle i mam nadzieję,że poradzicie sobie z niemieckim.\n: horhe 16.05.2003, 23:58\nMam nadzieję,że dojdziecie co jest co,bo ten Excel się troszkę posklejał ???????\n: Santa 5.06.2003, 12:20\nOtóż wydaje mi się, że dowodem, na użycie kul pełnych przez baterie 2 i 3 mogą być rany polskich oficerów. Otóż jak wiadomo Dziewanowski miał prawie urwaną nogę i ramię. Teraz nie jestem pewien, ale chyba ppor. Rudowskiemu urwało głowę. Takie rany powodowały chyba raczej kule pełne. I może dlatego Bielecki twierdził, ze one strzelały właśnie takim rodzajem pocisków. Kartacze przede wszystkim raniły, a jeśli zabijały, to chyba nie mogły zadać takich ran. W sensie urywających całe części ciała .\n: horhe 5.06.2003, 13:49\nSanta polemizowałbym tutaj.\nProszę wyobraź sobie skutek jaki mógł uczynić kartacz który składał się z kilkudziesięciu kulek o średnicy od 20 do 35 mm,pędzących około 300m/s!!!!!!\n: Santa 6.06.2003, 01:24\nNie poddam się tak szybko. Otóż czy kartacz pędził z prędkością 300 m/s, czy kulki, które z niego wylatywały? Poza tym wciąż się upieram, że jedna kula kalibru 80-120 mm może łatwiej coś urwać, niż wiele małych.\n: Duroc 6.06.2003, 01:55\nIstotnie. Przecież kulki nie leciały w jednej wiązce...\n: JWK 6.06.2003, 09:49\nQUOTE(Castiglione @ 15.05.2003, 14:32)\nObawiam się Castiglione, że miałeś rację!\n: horhe 6.06.2003, 11:00\nZa każdym razem,kiedy oglądam "Popioły" mam coraz to gorsze zdanie o tym filmie.Skąd Pan Wajda wziął pod Somosierrą aż 5 baterii artylerii hiszpańskiej.\nOj brakuje nam w Polsce jakiejś superprodukcji napoleońskiej,ale na odpowiednim poziomie!!!!!\n: JWK 6.06.2003, 17:35\nQUOTE(horhe @ 17.05.2003, 00:49)\nInne systemy niż Gribeauval'a nie są mi niestety znane i nie wiem jak to dokładnie było.W systemie artyleryjskim Gribeauval'a na pewno w ten sposób nie strzelano,przynajmniej ówczesne regulaminy nic na ten temat nie mówią.\nSporo źródeł podaje jednak, że strzelano "podwójną amunicją". Na dowód mały cytat z "Weapons and Equipment of the Napoleonic Wars" Philipa J. Haythornthwaite, str. 60 z rozdziału "Artillery and Engineers":\n"[...] It could even be fired "double-shotted", i.e. two tins of case or one of case and a roundshot."[...]\nRównież w "Artillery Equipments of the Napoleonic Wars" Terence Wise'a można znaleźć podobne twierdzenie, str. 17 w rozdziale " The Ammunition":\n"[...] It was common practice to load roundshot and then canister for the same discharge, to deal with mass attack at close range; the canister cut down the leading ranks while the roundshot tore through the lenght of the columns, though at point-blank ranges two rounds of canister were frequently loaded instead."\nA więc można było!\nJestem skłonny przyznać rację Santa, który wskazuję na rany szwoleżerów. Rzeczywiście takie obrażenia powodują pełne kule. Więc być może hiszpańscy artylerzyści ładowali podwójnie!?\n: horhe 6.06.2003, 18:41\nDyskusja coraz gorętsza!\nGdybym miał do dyspozycji dzieło Józefa Jakubowskiego "Nauka Artylerii" to problem byśmy rozwiązali w raz - dwa.\nMam przeed sobą dzieło Jana Szemeslera "Krótki zbiór wiadomości praktycznych artyleryi" z 1809 roku i nie ma tam nawet wzmianki o strzelaniu podwójnym.\nCoś wiem na temat ran,ponieważ kiedyś byłem instruktorem w PCK. Rana postrzałowa (na wylot) charakteryzuje się małym otworem wlotowym i kilkurotnie (2-5X) większym wylotowym.\nJako obiekt naszych badań weźmy kulę 6-funtową(najpopularniejsza w epoce).\nKula ta ma 9,3 cm średnicy i wagi 2,934 kg.\nWiadomą rzeczą jest,że te rany szwoleżerowie uzyskali na stosunkowo małych odległościach od dział i impet kul był znaczny.\nPrzypuśćmy kula trafia szwoleżera w pierś,to w tym przypadku ma ranę na plecach o średnicy od okolo 20 cm do 50 cm.W zasadzie jest to równoznaczne z przepołowieniem człowieka lub jego rozdrobnieniem.Proszę sobie przypomnieć jak wygląda ten kirys z Musee de l'Armee spod Waterloo.Tym samym mała kulka kartaczowa też może zrobić wiele złego. Gdyby mała 20 mm kulka kartaczowa idealnie trafiła w kość przedramienia,to przedramię by urwało.Nie bez powodu artyści malowali na swych obrazach porozrzucane po bitewnym polu różne części ludzkich ciał.I tak pewnie było.Nie pamiętam, w którym to pamiętniku czytałem,incydent chyba się tyczył walk o redutę szewardyńską.Otóż po salwie armatniej po jednym francuskim kirasjerze zostały tylko "nogi" w siodle.\nI tu muszę wrócić do poruszanej wcześniej kwestii,tj. "przestworu".\nDziała angielskie miały większy przestwór a niżeli francuskie.Ten luz pomiędzy ścianą lufy,a kulą pozwalał na strzał pełnej kuli z kartaczem.Z resztą Anglicy zawsze wszystko mieli inne,tak jak np.szrapnele.\nKwestia tego czym i jak strzelali hiszpanie jest do rozwiązania jedynie wtedy,kiedy będziemy wiedzieć jakiego systemu i wagomiaru były te działa.\nTak na koniec,to nie do końca zawierzam temu co jest pisane w Osprey'ach,gdyż łatwiej by nam było zweryfikować tezę o "strzale kulą z kartaczem",gdyby Anglicy podawali literaturę lub przypisy.Równie dobrze może to być wyssane z palca...Jak tylko będę w Warszawie lub Krakowie,to obowiązkowo zajrzę do Jakubowskiego.W tym 3-tomowym dziele na pewno jest odpowiedź i muszę to sprawdzić,bo nie jestem do końca pewien.\n: JWK 7.06.2003, 10:10\nQUOTE(horhe @ 6.06.2003, 19:41)\nTak na koniec,to nie do końca zawierzam temu co jest pisane w Osprey'ach,gdyż łatwiej by nam było zweryfikować tezę o "strzale kulą z kartaczem",gdyby Anglicy podawali literaturę lub przypisy.\nCałkowicie się z Tobą zgadzam Horhe, jeżeli chodzi o książeczki Osprey'a. Lecz w tym przypadku Osprey'a jest tylko książka Wise'a. . Natomiast Haythornthwayte to już nieco poważniejsze dziełko. Najbardziej szczegółowo opisuje artylerię i nie tylko George Nafziger w "Imperial Bayonets".\nDaj znać na forum, jeżeli dowiesz się szczegółów na temat podwójnego ładowania. To bardzo ciekawy temat! Francuzi rzeczywiście mieli najmniejszy prześwit, a tym samym największy zasięg. Czy w tym przypadku było możliwe podwójne ładowanie? Szczerze mówiąc - nie wiem. Ze swojej strony postaram się również czegoś dowiedzieć.\n: JWK 8.06.2003, 18:16\nWiadomo, że Francuzi mieli w swoich caissons oprócz gotowej amunicji, również amunicję oddzielną. To znaczy "czyste" pełne kule i kartacze.\nJak wiadomo, używano wówczas amunicji gotowej, tzn. np. pełna kula była dołączona (metalową opaską, często na krzyż) do drewnianej "stopy" (a propos, mógłbyś nas oświecić prawidłowymi nazwami, takimi jak w ówczesnych regulaminach). Stopa miała za zadanie zniwelować ów prześwit, o którym pisaliśmy wcześniej. Do stopy dołączony był (często drutem) worek z odpowiednio odmierzonym ładunkiem prochu. Tak przygotowana amunicją łatwiej i szybciej ładowało się armatę w polu.\nFrancuzi jednak, tak jak pisałem wyżej, mieli również amunicję "czystą", czyli pozbawioną ładunku prochowego. Myślę, ze właśnie przeznaczoną na wypadek podwójnego ładowania w sytuacjach zwalczania bliskich celów (odparcia ataku, szarży kawalerii itp...).\n: horhe 8.06.2003, 23:06\nJak wiadomo, używano wówczas amunicji gotowej, tzn. np. pełna kula była dołączona (metalową opaską, często na krzyż) do drewnianej "stopy" (a propos, mógłbyś nas oświecić prawidłowymi nazwami, takimi jak w ówczesnych regulaminach).\nTo nie "stopa",tylko "szpunt".\nSzpunt: to toczona osada z wklęsłym soczekowym wydrążeniem pod kulę armatnią, z miękkiego drewna (sosna,lipa,olcha), średnica minimalnie mniejsza od kalibru kuli.\nW szpuntach osadzano pełnolane kule armatnie,a także granaty armatnie. Kulę w szpuncie mocowano przy pomocy dwóch skrzyzowanych taśm żelaznych, przybitych gwożdzikami do drewna.\nW dolnej części szpuntu był wytoczony rowek do łączenia kuli z ładunkiem.\nŁadunek prochowy był w worku z impregnowanego płótna(woskowanego lub smołowanego),następnie worek ten naciągano na szpunt i w tym rowku obwiązywano sznurkiem,po czym płótno wywijano na lewą stronę.\nTak wyglądał ładunek zespolony,ale to nie koniec,ponieważ szpunty do kartaczy były trochę inne.\nDo kartaczy używano szpuntów trzech rodzaji,tj. drewniany walcowy,cienki drewniany walec ze stożkowym kijkiej i żelazny o takim samym kształcie jak ostatni.\nNa tych dwóch ostanich mocowano kulki kartaczowe w formie "grona".Te kulki kartaczowe były do szpuntu przyklejone woskiem pszczelim lub smołą i dodatkowo obwiązane powrozem lub obciągnięte płótnem.\nNa szpuncie drewnianym walcowym mocowano puszkę z kulami kartaczowymi luzem.\nWszystkie te rodzaje szpuntów można było zespalać z ładunkami i kulami/kartaczami,granatami w naboje zespolone.\nJako uzupełnie jeszcze jedna ważna informacja.Z uwagi na to,że szpunty były z miękkkiego drewna,to w czasie wystrzału zgniatały się,wypełniając wolną przestrzeń "przestworu".W ten sposób kule nie wycierały metalu z dolnej powierzchni kanału lufy.Proszę uważnie się przyglądnąć oryginalnym działom w muzeach,w szczeególności w tych starszych dobrze widać takie wytarcia.\nWjaśnijmy najpierw czym jest "caisson".\nOtóż jest to "jaszcz" na naboje,ładunki lub kule.\nKażde z dział w tamtych czasach posiadało mały jaszczyk,który zawierał po kilka naboi zespolonych z granatami i kartaczami oraz kilkanaście naboi z pełnymi kulami.\nDo każdej armaty były wtedy przypisane 3 wozy "jaszcze" amunicyjne.\nWedle Przepisu obrotów z bateryą polową dla Artylleryi Pieszey,Wielkiego Xięstwa Warszawskiego.cz.II Warszawa 1811, wiadomo,że w polu do każdego działa był przypisany jeden wóz amunicyjny(nazwijmy go wozem nr.1),zaś dwa pozostałe były w parkach depot artyleryjskich (wóz nr.2 i 3).\nW polu,jak już wcześniej pisałem, do każdej armaty przydzielony był konkretny wóz amunicyjny(wóz nr.1),w którym transportowano gotowe zespolone ładunki z kulami,kartaczami i granatami.\nW celach bezpieczeństwa kule(wóz nr.2) i ładunki prochowe(wóz nr.3) transportowano oddzielnie.Wtajemniczeni wiedzą,że kule często były artykułem deficytowy,dlatego zbierano je po bitwach za pieniądze.\nWracając do tematu ładowania "kula-kartacz",to tak jak już wcześniej pisałem,jest to nie możliwe w działach systemu Gribeauvala(ale w hiszpańskich nie wiem ),ponieważ:\n-lufy miały ciensze ścianki niż inne systemy artyleryjskie\n-za duże tarcie i opór mogły spowodować rozdęcie/pęknięcie/roztrzaskanie się działa\n-przy takim strzale celować można było jedynie "na oko",bo takich kombinacji balistycznych nie przewidywały żadne (mi znane) tabele strzeleckie\n: JWK 9.06.2003, 10:36\nQUOTE(horhe @ 9.06.2003, 00:06)\nA więc "szpunt", brzmi to z niemiecka. Ciekawe dlaczego w Armii Księstwa Warszawskiego, pomimo francuskich regulaminów, francuskiego dowództwa i francuskich wykładowców w Szkole Aplikacyjnej Artylerii i Inżynierów [o ile pamiętam, to komendantem tej szkoły był Nicolas Rouget (jego grób znajduje się na warszawskich Powązkach w fatalnym stanie)] używano niemieckiego nazewnictwa? Po francusku nazywało się to, o ile dobrze pamiętam - sabot.\nJeszcze jedna mała uwaga: "szpunt" spalał się całkowicie podczas strzału, wcześniej spełniając swą rolę uszczelnienia kalibru ładunku. Ciekawy jestem jakie masz z tym własne doświadczenia?\nJeżeli chodzi o wytrzymałość lufy na rozerwanie, miałem na myśli ładowanie: ładunek prochowy/pełna kula (mogła to być amunicja zespolona) i kartacz. A o ile nie rozważamy tu sytuacji spod Somosierry: ładunek prochowy i dwa kartacze. A nie dwa ładunki prochowe!\nCo do ciśnienia gazów, to nie wiem, czy w systemie Gribeauvala nie wprowadzono ulepszonych systemów odlewania dział lub stopów, aby zmniejszyć wagę luf armatnich, a jednocześnie nie tracić na ich wytrzymałości?? Wydaje się to prawdopodobne, jako że Francuzi stosowali najmniejszy prześwit, a więc większe ciśnienie gazów w lufie przy strzale. Ale to już inny temat.\nZadałem to samo pytanie kilku znajomym. Zobacz co pisze na temat wytrzymałości luf armatnich Kevin F. Kiley (wcześniej żołnierz zawodowy, później profesor i wykładowca na West Point, znawca uzbrojenia epoki napoleońskiej):\n"The Gribeauval gun tubes were built for both lightness and strength and had a higher weight ratio (pounds per metal to pounds per round) than either the Austrian or Prussian pieces. Consequently, they had a longer tube life (were serviceable for a longer period) and could fire more rounds down the tube than their contemporaries."\nA to napisał Dave Hollins ( autor między innymi "Marengo", autorytet wiedzy o armii austriackiej):\n"Austrian artillery used the canister without the powder charge (Schrotbuchse) loaded on top of a standard roundshot round for close range effectiveness - thus avoiding any extra explosion."\nPoza tym dostałem informację, że jest dowód użycia podwójnego ładowania w literaturze. A mianowicie w pamiętnikach Thiebault, pod Austerlitz. Postaram się odnaleźć interesujący nas fragment.\n: horhe 9.06.2003, 14:34\nW zupełności zgadzam się z tym znawcą artylerii.\nW armatach systemu Gribeauvala waga lufy była określana tak: 150 funtów spiżu na każdy funt wagi kuli(J.Szemesler:Krótki zbiór wiadomości praktycznych artyleryi,Warszawa 1809,s.9.)\nArmaty te były inaczej odlewane,niż pruskie czy austriackie.\nArmaty Gribeauvala odlewano bez rdzenia i dopiero po ostygnięciu odlewu wiercono kanał lufy.W ten sposób można było uzyskać cieńszą ściankę i wytrzymałą ściankę,bez wad spiżowego odlewu.\nCo do armat pruskich i austriackich,to były one odlewane najczęściej z żelaza na rdzeń,który wykruszano po ostygnięciu odlewu.Następnie ten porowaty kanał lufy rozwiercano i szlifowano.Ten sposób odlewania był gorszy od wcześniej opisywanego,ale szybszy w produkcji.Ścianki lufy w takich działach musiały być grubsze ze względu na wady odlewu,jamy skórczowe itp.\nOj tu żeśmy się w ogóle nie zrozumieli!!!Nie chodziło mi o używanie podwójnego ładunku prochowego!!!!Tego by nie wytrzymało żadne ówczesne działo.Już sobie wyobrażam 12-funtówkę naładowaną 8 funtami prochu(ok 4kg) i kulą. Skruszyłoby spiż na drobne kawałeczki.\nGdyby dać mniejszy ładunek prochowy,kulę i kartacz,to może udałoby się strzelić?Na pewno niecelnie!!!!!\nWracając do tematu worków na proch,to znalazłem intrygujące mnie zdanie:\nW boiu używa się prochu w workach rasowych.(J.Szemesler, op.cit. , s.13) Hmmm?Ciekawe jakie to worki te rasowe???Chyba chodzi o surówkę konopną?\nZnalazłem ciekawy tekst o kartaczach,który poszerzy naszą wiedzę.\n(...)Kartacze,są to blaszane puszki,które mieszczą pewną liczbę kul żelaza kutego.Są zaś dwoiakie,iedne co się składają z 41 kul warstwami ułozonych,z których każda ma w sobie 7,a drugie maiące w sobie warstwy małych kul,równie na każdą po 10 przypadających.Puszka takowych zawiera na 12.funtową armatę 112,tyleż na 8.funtową.Puszka na 4. funtową zawiera 41 kul większych,a 63 mnieyszych.\nKartacze z większych kul złożone,używają się na dalekie strzelanie,małe zaś,gdy nieprzyiaciel w bliskości się znayduie.Na dnie takowych puszek iest szpunt żelazny,który pomaga do silnieyszego wyrzucenia kul.Naywiększa odległość do użycia skutecznie kartaczów z armat 12.funtowych,iest 400 sążni,dla 8.funtowych 350 sążni.Kartacze złożone z małych kul,nie mogą skutecznie służyć przeciw nieprzyiacielowi,iak o 350 sążni z 12. funtowey, o 300 sążni z 8.funtowey,a o 250 ze 4.funtowey.\n(J.Szemesler, op.cit. , s.13-14)\nZ powyższego widać,że oprócz kulek,mocno może razić nieprzyjaciela żelazny szpunt.\nTym czasem to chyba tyle.\n: JWK 10.06.2003, 08:11\nChciałbym na chwilę zmienić temat. Pisałem poprzednio o Mikołaju (Nicolas) Rouget i jego zaniedbanym grobie na warszawskich Powązkach. Mam nadzieję, że Castiglione doda do tego postu dwa zdjęcia przedstawiające grób pułkownika Rouget.\nA swoja drogą może ktoś ma więcej informacji o Mikołaju Rouget? Ja jedynie wiem, że był rysownikiem, kartografem, uczestniczył w kampaniach napoleońskich 1807, 1812-1813, oficer korpusu Inżynierów Księstwa Warszawskiego, a później i Królestwa Polskiego. Był kierownikiem Biura Topograficznego i autorem wielu książek technicznych. Od 1809 był również komendantem Szkoły Aplikacyjnej Artylerii i Inżynierów.\n: JWK 10.06.2003, 18:12\nTak jak pisałem w pamiętnikach Thiebault'a jest dowód na to, że było możliwe podwójne ładowanie. Co prawda nie mam w tej chwili oryginału pamiętników, ale w "Napoleon and Austerlitz" Scotta Bowdena jest cytat z angielskiego tłumaczenia pamiętników wydanych w Nowym Jorku w 1896 "The Memoires of Baron Thiebault" na stronie 350.\nKrótkie przypomnienie: Thiebault był generałem brygady w dywizji St.Hillaire'a w korpusie Soulta. Brygada składała się z 14 i 36 pułków liniowych. Dowódcą artylerii w dywizji St.Hillaire'a był chef de bataillon Fontenay.\nInteresujący nas epizod dotyczy ataku dwóch brygad austriackich generałów Rottermunda i Jurczika, na wzgórzach Pratzen.\nCytat z "Napoleon and Austerlitz", Scott Bowden, Chicago 1997, str. 350\n"Thiebault ordered chef de bataillon Fontenay to double-load the 12-pounders with grape and roundshot and have them sighted to fire at a distance of 30 to 40 yards. He meanwhile instructed his infantrymen to be sure that they took aim at the enemy's cross belts and be ready to fire on the signal."\nDalej Thiebault opisuje morderczy skutek ognia artylerii. A więc bez wątpienia było możliwe podwójne ładowanie dział systemu Gribeauval'a i to do tego 12-to funtowych! Potwierdza to moje poprzednie wypowiedzi, że do odparcia ataku, szarży, na krótki dystans (bez potrzeby celowania) używano podwójnego ładowania.\n: Santa 12.06.2003, 21:35\nO podanym przez Ciebie JWK fragmencie dotyczącym strzelania podwójnym ładunkiem pisze również Bielecki. Nie pamiętam czy korzystał on ze wspomnień Thiebault'a, nie mam pod ręką "Austerlitz", a to na pewno tam było. Pisał on o ostrzelaniu Rosjan podwójnym ładunkiem kartaczy, po którym działa były do niczego.\nMój upór nie ma nic wspólnego z oślim. Uznając słuszność Twoich argumentów w ogóle chciałem stwierdzić co następuje w szczególe: nie upieram się przy fakcie, że nasi szwoleżerowie ostrzelani zostali pod Somosierrą kulami pełnymi, a nie kartaczami. Próbowałem wytłumaczyc Bieleckiego, którego mimo pewnych niedociągnięć i antycesarskich przekonań bardzo szanuję za wiedzę i dokonania oraz gruntowność badań. Nie zmienia to fakty, że jak wszyscy może się mylić, zwłaszcza w kwestiach uzbrojenia, które nie były jego mocną stroną jak mi to kiedyś ktoś mądry uświadomił. Wydaje mi się, ze w tym przypadku mógł mieć rację ponieważ szansa urwania (lub prawie urwania) głowy/ręki/nogi przez pełną kulę jest większa, niż przez kulkę z kartacza. Nie neguję, że jest to niemożliwe i nigdy nie mogło się zdarzyć. Istniała mała szansa na takie trafienie i to trzy razy w jednym starciu, aby kartacz zadał tak poważne rany pozbawiające kończyn i głowy. Co nie znaczy, ze nie mogło się to zdarzyć.\nSzczerze podziwiam zarówno Twoją jak i JWK wiedzę tyczącą artylerii. Warto jednak pamiętać, że poza regulaminami jest jeszcze pole bitwy na którym nie zawsze zachowujemy się zgodnie z nimi. Hiszpańscy kanonierzy znaleźli się w wyjątkowej sytuacji i być może zestresowali się nieco. Poza tym, nie znamy ich regulaminów i wspomnień. Pewnie one ostatecznie wyjaśniłyby sprawę.\nMam pytanie z innej beczki (ale wciąż artyleryjskiej ). NIe uciekając od tematu Somosierry, o ile ktoś z was ma jeszcze jakieś pomysły, chciałbym się zapytać czym oprócz wyrobu różniły się działa żelazne od spiżowych? I prosiłbym, również o namiary na literaturę polskojęzyczną.\n: Duroc 12.06.2003, 22:34\ni antycesarskich przekonań\nSanta, Bielecki - antycesarski\n: Santa 13.06.2003, 00:01\nDuroc, nie mów, że nie czytałeś "Austerlitz" z historycznych. To udowadnianie przez Bieleckiego, że nie jest to wcale tak wielkie zwycięstwo jak było to lekka przesada. Nie chodzi mi o sztandary, bo w to jestem w stanie uwierzyć. Wierzę również w mit stawów, ale ze stratami to już lekko przesadził, nie podając tzw. strat krwawych, uznając, że te ponad 11 tys. jeńców to mało, że tak w zasadzie to Francuzi wygrali fuksem, bo Rosjanie, a może raczej austriacki planista w osobie Weirothera był debilem strategicznym, który zaczarował cara. No i gdyby posłuchał Kutuzowa, który tak właściwie niewiele mówił to byłoby inaczej w sensie lepiej.\nA i działa, w sumie te 176 to nic, zwłaszcza, ze kilkadziesiąt z nich to owe beznadziejne jednorogi, które już wkrótce wycofano. Co prawda mówił chyba o 3-funtowych jednorogach, ale same jednorogi były znakomitą bronią, używaną m. in. w czasie powstania listopadowego przez obie strony. Tyle, że tamte z powstania były 10 i 20-funtowe. A na potwierdzenie, że tak właściwie nie ma się czym chwalić w związku ze zdobyciem dział, podaje fakt, że żadnego lub prawie żadnego nie zdobyto w walce. Może dlatego, że Rosjanie jednak w większości atakowali, a trudno w takim przypadku zdobyc i odprowadzić baterię. Poza tym chyba w niewielu przypadkach większą ilość dział (kilkadziesiąt, lub ponad sto) zdobywano w bezpośrednim boju. Także porównywanie Austerlitz z Ulm w znaczeniu wyników boju jest śmieszne. I twierdzenie, ze pod Ulm byłlo więcej jeńców Na miły Bóg Przecież to było zajęcie twierdzy, wtedy są sami jeńcy, albo przede wszystkim. Zwłaszcza, że o samą twierdzę w 1805 nie toczyły sie boje (o ile pamiętam).\nA tak w ogóle mam mu jeszcze do zarzucenia bluzgi na służbę zdrowia w "Wielkiej Armii". W znacznej części są one zasłużone tylko, że nasz Robuś zapomniał o jednym szczególe: nie porównał ich ze służbami zdrowia armii rosyjskiej, austriackiej czy angielskiej. W pruskiej to pewnie było całkiem nieźle, ale w tych poprzednich z pewnością gorzej niż u Francuzów.\nPodobnie z karabinami. Pisze, ze francuskie Charleville 1777 były do d... i Francuzi często zamieniali je na inne, zwłaszcza chętnie na angieskie Brown Bess. Gorsze były tylko pruskie. Sprawdź sobie za to to samo hasło w Encyklopedii Wojen Napoleońskich, tegoż samego Robcia. Podobnie pozytywnie pisze o nich M. Maciejewskiw książce o brani palnej tamtych czasów. Więc jak to jest?\n: Duroc 13.06.2003, 07:48\nSanta, wszystko jest kwestią interpretacji...\nJesli chodzi o Austerlitz, to Bielecki próbował "odbrązowic" mit tej bitwy, byc może istotnie trochę na siłę (podane przez ciebie przykłady są dobitne). Ale nie zpominajmy, że kazdy badacz lub pisarz historyczny ("Austerlitz 1805" nalezy zaliczyć do dzieł tej drugiej grupy...) ma prawo formuowac własne wnioski i interpretacje. Masz racje, że Bielecki moze troche przesadził, ale w koncu wykonał kawał świetnej roboty, w wielu przypadkach bedąc pionierem w Polsce...\nA wysnuwanie wniosku o jego antycesarskości jest zbyt mocne. Mam nadzieję Santa, że nie należysz do tych, którzy oskarżyliby jakiegos pisarza, który np. twierdzi, że "Słowacki wielkim poetą nie był..." o szarganie narodowych świetości i antypatriotyzm.\n: Santa 13.06.2003, 09:36\nNa miły Bóg! Twoje nadzieje są słuszne .\nJasne, że wykonał kawał świetnej roboty. Ja osobiście niemal wychowałem sie na Bieleckim. Jego krytycyzm jest o tyle istotny, że o ile napisał coś pozytywnego o Napoleonie, można było być pewnym, że tak istotnie było. Wiele jego książek jest znakomitych i wspaniale napisanych. Nie zmienia to faktu, że jest aż za krytycznie nastawiony do Cesarza w niektórych momentach. A takich ludzi w Polsce nigdy nie brakowało.\nA narodowe świętości to ja uwielbiam szargać, ponieważ jesteśmy narodem hipokrytów, żyjących nieustającymi mitami historii. Co gorsza wciąż sie ich uczy w podręcznikach . Zreszta nawet zawodowi histoycy im zęsto ulegają .\n: JWK 13.06.2003, 10:10\nWydaje mi się Santa, że Bielecki po prostu trzeźwo patrzył na historię. A trzeźwe i obiektywne spojrzenie, niektórzy u nas postrzegają jako krytycyzm i antycesarskość.\nRzeczywiście masz rację, pisząc, że jesteśmy narodem hipokrytów.\n: horhe 13.06.2003, 12:06\nMiałem takiego piękne go i długiego posta o artylerii,ale to forum też działa hipokrytycznie Wcieło mojego posta Postaram się go odtworzyć.\nSanta dziekuję za miłe słowa uznania w kwestii wiedzy artyleryjskiej.\nNawiązując do waszego krytycznego podejścia do Bieleckiego,chciałbym coś wyjaśnić.\nW znacznej większości swoją wiedzę o artylerii opieram na najstarszych opracowaniach i źródłach.Najlepiej samemu tworzyć syntezę.Bardzo krytycznie spoglądam na współczesne opracowania o broni.Wiadomo, im więcej mija czasu,tym mity stają się większe.Tu przypomina mi się mój sąsiad Ś.P. co twierdził,że brał udział w powstaniu warszawskim,i że był w AK,ale jak policzyłem ile miał lat w 1944 roku,to wyszedł na pospolitego kłamcę i mitomana.Co w powstaniu mógł robić 6-latek??Wracam już do tematu...\nDziała te zapewne różnily się wagą i wytrzymałością. Na przełomie XVIII/XIX wieku na pewno wytrzymalsze były działa spizowe,bo ówczesna metalurgia nie stała na tak wysokim poziomie,żeby uzyskać odlewy ze stali stopowych z dodatkiem krzemu czy manganu.To co w nomenklaturze techniczno - historycznej nazywamy żelazem,to nic innego jak współczesna stal konstrukcyjna.Wiadomo,że w procesie wytapiania żelaza do metalu wchłania się węgiel.Stal to nic innego jak stop żelaza z węglem.\nWadą dział żelaznych była mniejsza odporność na wpływ wyższej temperatury.Działa te po prostu się odkształcały przy prowadzeniu długotrwałego ognia,tylko nie pamiętam gdzie to wyczytalem\nChcialbym zgłębić swoją wiedzę na temat artylerii,ale w stolicy po paru dniach już się męczę. W CBW na Grochowie są trzy tomy dzieła Józefa Jakubowskiego: Nauka Artylerii,1781-1783.Jest to dla mnie "artyleryjska biblia"',tyle że nie było czasu na czytanie całości.Niestety!!!Zbiory specjalne są czynne tylko do 14 albo 15.Szkoda,że nie ma reprintu tego dzieła!!!!!!!!Cena reprintu mogłaby być bardzo wysoka,i tak bym kupil.\nNa 99% w tej książce są odpowiedzi na nasze sporne hipotezy\nNp.wiedzieliście,że moździerze można było ładować kartaczami z kamieni???\nPisze, ze francuskie Charleville 1777 były do d... i Francuzi często zamieniali je na inne, zwłaszcza chętnie na angieskie Brown Bess. Gorsze były tylko pruskie.\nZ tym się nie zgodzę,bo Rosjanie i Prusacy zerżnęli konstrukcję zamka francuskiego.Logiczne jest to,że kopiowano dobre konstrukcje.Rosyjski karabin wz.1808 różnił się do 1777 AN IX tylko mocowaniem bączków,lufą dłuższą o 6mm,stemplem i kalibrem lufy.Podobnie było z nowopruskim karabinem piechoty wz.1809 gdzie zastosowano francuską konstrukcję zamka dodając tylko osłonę panewki.\nBrown Bess'a nie można zaliczać do czołówki najlepszych karabinów epoki napoleońskiej,ponieważ posiadał:\n-przestarzały "esowaty" kurek,który lubił się łamać\n-mocowanie lufy na kołki było przestarzałe i malo praktyczne\n-bagnet nie miał blokady do mocowania na lufie\nByć może Francuzi wymieniali swoje AN IX na Brown Bess'y wtedy,kiedy mieli dużo zdobycznej amunicji angielskiej?\nCo do Pana M.Maciejewskiego,to zapewne popełnił błąd powielony przez R.Bielckiego.\nCo niektórym przydałaby siię powtórka z "krytiki wewnętrznej źródeł"!!!!!!\n: horhe 13.06.2003, 12:09\n: JWK 13.06.2003, 12:35\nCzy mówi Ci coś nazwisko de Tousart? Jeżeli tak, to napisz co o nim sądzisz.\n: Duroc 13.06.2003, 14:46\nI tu sie z Tobą Santa, niestety, po raz kolejny zgodzę...\n: horhe 13.06.2003, 15:05\nNazwisko mi znane,ale w tej chwili nie kojarzę...\n: horhe 14.06.2003, 09:31\nJWK kim jest ten de Tousart?\nCzytałem wczoraj książeczkę Aleksandra A.Smirnova "Arakczejewskaja" Artylerija,która opisuje rosyjski system polowej artylerii z roku 1805.W rozdziałach o kulach i strzelaniu nic nie znalazłem na temat strzelania "kula-kartacz" lub też "kartacz-kartacz".\n: JWK 19.06.2003, 09:09\nQUOTE(horhe @ 14.06.2003, 10:31)\nTo gość, który pisał ponoć poważne traktaty na temat artylerii. Nic nie wiem poza tym. Sadziłem, że go znasz.\n: horhe 19.06.2003, 09:27\nJWK wielkie dzięki,będę musiał poszukać.\n: horhe 16.07.2003, 20:23\nPanowie wydaje mi się,że jesteśmy bliscy rozwiązania zagadki podwójnego ładowania armat.\nRzecz się tyczy strzelania z broni ręcznej,ale może być kluczem do rozwiązania tejj zagadki.\nZatem na stronach 60-61 i 73 w dziele Antoniego Jakubowicza "Wiadomości ściągaiące się do woyskowey palney broni ręczney...", Warszawa 1824, wyczytałem, że do obrony wałów czasem ładowano 2 do 4 kul karabinowych,tym samym zmniejszano ładunek prochowy.Owy "karabinowy kartacz" raził wroga skutecznie tylko na odległość do 70 kroków.\n[ale to musiało kopać w ramię!!!! ]\nAutor w kwestii takiego ładowania powołuje się na dzieła generała Scharnhorsta i właśnie tam może być cos na temat analogicznego ładowania dział?????


Medyczne wsparcie dla zawodników Pogoni podczas obozu we Wronkach - Dom Lekarski\nJesteś tutaj: Strona główna / Medyczne wsparcie dla zawodników Pogoni podczas obozu we Wronkach\nDr Paprota dla zawodników jest przede wszystkim wsparciem i osobą tworzącą zabezpieczenie medyczne. Oznacza to, że w trakcie całego obozu czuwa nad zawodnikami w trakcie treningów, aby w razie urazu lub kontuzji móc natychmiast zareagować i udzielić profesjonalnej pomocy, która im szybciej udzielona, tym skuteczniejsza. W trakcie obozu we Wronkach pojawiło się kilka drobnych urazów, jednak nie były one na tyle groźne, by potrzebna była interwencja na poziomie zabiegowym – wystarczyła doraźna pomoc dra Paproty. Dodatkowo dr Paprota współpracuje na bieżąco z fizjoterapeutami zawodników, aby w przypadku kontuzji mogli oni jak najszybciej wrócić do pełnej sprawności.\nZ kolei rola naszej dietetyk medycznej, Kasi Piotrowskiej, to przede wszystkim ułożenie Portowcom zbilansowanej diety oraz zapewnienie odpowiedniej suplementacji. Menu zostało dostosowane do planu treningowego – z reguły każdego dnia odbywały się dwie jednostki treningowe, zatem posiłki musiały być dostosowane tak, aby były jak najbardziej odżywcze, ale i zarazem nie obciążały zbytnio układu pokarmowego. Takie posiłki muszą być oparte na wysokiej jakości produktach i poddanej odpowiedniemu przygotowaniu. Wszystko po to, aby zawodnicy byli odpowiednio odżywieniu i mogli się regenerować. Do posiłków niezbędna w diecie sportowców jest suplementacja – tutaj również Kasia Piotrowska dobiera odpowiednie odżywki oraz układa plan suplementacji zgodny z mikrocyklem treningowym. Suplementy muszą być wysokiej jakości i nie mogą zawierać niedozwolonych środków, a czas ich przyjmowania w zależności od funkcji jest ściśle określony. Dieta i suplementacja to w okresie przygotowawczym pomoc w maksymalnym wykorzystaniu każdego z treningów, a także efektywna regeneracja między i po treningach.\nDzięki takiemu wsparciu medycznemu i dietetycznemu możemy liczyć na coraz lepsze wyniki Portowców – trzymamy za nich kciuki nie tylko jako Partner Medyczny Pogoni Szczecin, ale przede wszystkim jako wierni kibice!\nKasia Piotrowska, dietetyk sportowy i medyczny oraz dr Bartosz Paprota, specjalista ortopedii


Jesli gleba jest ok to zolkniecie moze byc np spowodowane przymrozkami.U mnie np czosnek pozolkl w zeszlym tygodniu -ludzie z praktyka powiedzieli ze u nich stalo sie to samo - wg nich to efekt niskich temperatur.Nie jestem fachowcem od jeczmienia ale obilo mi sie o uszy ze jest czuly na niskie temperatury.Zeby srodek dolistny zadzialal musza byc odpowiednio wyksztalcone liscie- im ich wiecej tym powierzchnia wchlaniania wieksza i o tyle wiecej srodka zatrzyma sie na lisciach.W przeciwnym razie zbyt duzo pojdzie w glebe i efet bedzie mniej zadowalajacy.\nJedynie co go uratuje to ciepło, ja jęczmień dopiero siałem w zeszłym tygodniu i napewno szybciej wzejdzie i będzie lepszy od tych co siali tak wcześno, bo każdy kto ma troche oleju w głowie to wie że jęczmień musi mieć ciepło np taka temp jak teraz i jest na wierzchu po 5-7 dniach\nU mnie też jęczmień dostaje po d*pie tylko nie wiem dlaczego, mam w jednym pasku zasiany, po ziemniakach i burakach ładny, po kukurydzy średni i zaczyna żólknąć, a po trawie zlikwidowanej masakra, rzadki i żółty na potęge, a tam, jest najlepsza klasa ziemi. Dodam,że końcówki liści robią się takie rdzawe, ma ktoś na to jakieś logiczne wytłumaczenie? Pola wapnowane 2 lata z rzędu.\njuż od kilku lat czy to jest faza krzewienia czy początek strzelania w źdźbło a nawet kłoszenia to zawsze daje od 20 do 25 kg moczniku w 200 litrach wody na hektar i nigdy nie zdarzyło mi się żebym zborze poparzył także nie wiem skąd te %\nnie poparzyło ponieważ stosujesz stężenie 10-12% ( 10kg/100l)\nto zalecane stężenia wg zapotrzebowania na pokarm (System nawożenia "POLICE"\npublikacja dr inż. Adama Grześkowiaka)\n- nie masz pewności czy coraz wyższa roślina wykorzysta wyższą zawartość azotu w oprysku niż zalecana prawda?\nEdytowano Kwiecień 26, 2011 przez Boniar\nja tez sialem jeczmieni i pszenice na wiosne juz 3 tygodnie temu i inie mam takich problemow zboze ciemno zielone obornik jesienia 180 kg saletrzaka wiosna i jest git a temperatury dopiero od czwartku sa wyzsze\nja ostatnie pole jeczmienia zasialem 9 kwietnia. bylo troche sucho i najpierw slabo wschodzil ale teraz jest malina. dodam ze do zawprawy dodalem nawoz donaienny.\nJezeli chodzi o nawozenie dolistne to najlepiej je stosowac jak juz sa liscie dosc dobrze wyksztalcone bo wtedy najlepiej skladniki beda wykorzystane.\nkoledzy mam małe pytanko, dziś pryskałem pszenżyto herbicydem, kiedy moge pryskać mocznikiem odczekać troche czy w poniedziałek juz mozna?\nA ja mam pytanie troche z innej beczki minowicie czy ktoś spotkał się z dokarmianiem dolistnym zbóż czy rzepaku gnojówką/gnojowicą? Czy ma to jakiś sens a najważniejsze czy nie zaszkodzi roślinom? Pytam gdyż w pobliżu mnie jest pewna osoba która chyba właśnie takie dokarmianie stosuje a dokładnie przeprowadzał je na rzepaku i rabarbarze a w tym roku zauważyłem, że również na pszenicy bo akurat przejeżdżałem obok. Nie mam pewności że tak jest ale ciągle widze jak ciągnik z opryskiwaczem stoi obok płyty gnojowej i jest napełniany a zwłaszcza gdy wjeżdża pryskać na pole to dobiega dobitny cuchnący zapach właśnie gnojówki a przede wszytkim wieczorem jest on naprawde okazały. Żeby był to zabieg jednorazowy to bym nic nie mówił ale praktycznie za każdym jego wyjazdem dobiega ten zapach a wyjeżdża nie mało razy. Najczęściej ten zabieg stosował w rzepaku i trzeba powiedziec, że w okolicy to każdy mógł mu tylko pozazdrościć rzepaku a gleby ma raczej porównywalne z resztą czyli średnie i lekkie. Jedynie w tym roku póki co rewelacji ale nie ma ale rzepak u każdego słabiutki. Możliwe że jeszcze czegoś do opryskiwacza dodaje ale tego nie wiem. Nie mam rzepaku ale zastanawiam się nad wykonaniem próby takiego dokarmiania w pszenicy lub pszenżycie tylko musze się zastanowić jakie by tu proporcje z wodą zastosować. A wy co o tym myślicie, macie jakieś spostrzeżenia?\nMoże zacznijmy od tego iż wg. panujących w Polsce przepisów NIE WOLNO wylewać/pryskać gnojowicę bezpośrednio na glebę - spokojnie może dostać mandat.\nPoza tym jeśli rozpuszcza z wodą to pewnie jest ok - nie poparzy roślin - sam nie próbowałem tak\nWszystko zależy jak stężenie oprysku jest... poza tym nie szkoda Ci sprzętu ?\nEdytowano Maj 1, 2011 przez Boniar\nSpokojnie dziś możesz opryskać Insolem z mocznikiem.\nMam pytanie, mianowicie chce dokarmić zboza ozime i jare ekolistem z mocznikiem, ale nie wiem czy moge jeszcze do tego domieszac siarczan ? jesli tak to w jakim stezeniu ?\nCzy stosował ktoś nawóz dolistny Zboże Total Extra firmy ADOB sprzedawany przez Chemirol.\nJest coś warty daje efekt ?\nMożesz, stężenie to ok 5% (50kg/1000l wody)\nA można stosować chwastoks razem z mocznikiem ??????\nJa stosuję od zawsze - pytany przedstawiciel Ciechu (producenta chwastoxu) też nie miał nic przeciwko.\nPreparaty Adob są szeroko stosowane i od dosyć dawna. Ale o tym nie słyszałem - z resztą na stronie nie ma informacji o takiej odżywce :blink:\nW tym roku po raz pierwszy zastosowałem ten nawóz dolistny razem z siarczanem magnezu plus środek na grzyba i moge powiedzieć że mojej pszenicy pomogło tylko cężko stwierdzic który z tych środków. W pszenicy zaczęły żółknąć i usychać dolne liście i powoli też zaczeło się tez przenosić na górne, w chemirolu właśnie stwierdzili że jest to niedobór jakiegoś składnika i polecili tą odżywke + siarczan magnezu a fungicyd dałem tak z własnej inicjatywy i musze powiedzieć że efekt nastąpił dość szybko i był naprawde zadowalający, pszenica nabrała ładnego ciemnego kolorku i przebarwienia zniknęły i póki co jest ok. Ale czy mieli racje znawcy z chemirolu że to brak jakiegoś składnika czy może jednak była to jakaś choroba grzybowa to nie moge jednoznacznie stwierdzić, jeśli to pierwsze to możliwe że ta odżywka dala jakiś efekt ale nie będe Cię do niczego namawiał. Zabieg ten zastosowałem jakoś 26 kwietnia.\nEdytowano Maj 3, 2011 przez mezik\nja od paru dni wyjeżdżam z fungicydem antywylegaczem odżywką i mocznikiem ale to albo wieje albo w nocy jest po +2 +3 stopnie. i tu moje pytanie czy jechać pryskać gdy nawet nadają że temp. w nocy może spaść poniżej zera??? czy czekać na cieplejsze dni choć dodam że pierwsze kolanko jest ze 2 cm od ziemi..\nKolego mocznik w jakich proporcjach stosujesz??\njest ktoś na forum kto stosuje biostymulatory w , zbożu , jeśli tak to jakie stosujecie i z jakimi je nawozami łączycie ...\nteraz na pierwsze kolanko 25kg na 200 l/ha no i za około 2 tyg. 20 kg\nCzy ktoś z Was stosowal oprysk FUSILADE wraz z MOCZNIKIEM czy taka mieszanka nie zaszkodzi i fusilade będzie dobrze działać i czy można by jeszcze dodać odrzywki ?\nZ reguły nie powinno się stosować biostymulatora z odżywkami zawierającymi NPK. Tak mi powiedział sprzedawca.\nCo do wypowiedzi wcześniej ja stosuje Zboże Total Extra w dawce 3 kilogramy na hektar- 15-15-15 NPK. Jest to sypki nawóz i bdb rozpuszcza się w wodzie. Na początku krzewienia i w fazie strzelania w źdźbło. Fajne jest to, że nie jest w płynie, bo wiem ile i co sypie/wlewam do opryskiwacza, czego nie mogę powiedzieć o jakiś Ekolistach, na których się kiedyś przejechałem.\nw ogóle to się zastanawiam czy te całe biostymulatory to nie jest kolejna ściema wyciągająca od nas kasę , ale jak zawsze dawałem tylko siarczan magnezu + ewentualnie basfoliar to chciałem spróbować czegoś innego a ty pawelJD stosowałeś coś z biostymulatorów , więc od strony technicznej to niby co .... najpierw trzeba jechać samym biostymulatorem , a pozniej przykładowo fungicyd i nawóz dolistny ? czy samo zastosowanie biostymulatora zastępuje nawożenie dolistne?\nJa stosowałem w jeden dzień Kelpak w pszenicy 16 kwietnia(pełnia krzewienia) 1,6 litra na hektar, a następnego dnia jechałem siarczanem magnezu, Zborze Total Extra 15-15-15 i chelatami. Tydzień później odchwaszczałem. Zboże zrobiło się ciemnozielone, pomimo braku opadów. Zostawiłem pas kontrolny, który do dziś jest blado zielony. Chwasty po herbicydzie uschły. Tydzień temu skracałem+mocznik+siarczan mg, teraz jak pogoda się poprawi planuje T1 grzybówke, ale już nie będę stosował biostymulatorów w tym sezonie. Na przyszły rok wszystko dostanie Kelpak, lub jakiś środek o podobnym działaniu. Pozdrawiam.\nja trochę inaczej robiłem najpierw odchwaszczanie , pozniej siarczan magnezu i 2 dawka saletry , teraz koło 25 kwietnia dałem 1 zabieg fungicydem , stabilan + modus , a teraz właśnie mam plan zrobić na liścia flagowego 2 zabieg fungicydem , chyba pójdzie olympus + orius albo soligor + siarczan magnezu no i właśnie chciałem dodać tego biostymulatora i zobaczyć jak to działa , może znowu będzie w czerwcu susza jak w tamtym roku ...... ale skoro piszesz , że nie można łączyć to dziś zadzwonię do firmy co rozprowadza biostymulatory jak to jest z mieszaniem ich z nawozami dolistnymi\nEdytowano Maj 5, 2011 przez 1piotr1


W wielu przypadkach musimy pamiętać o konieczności zaangażowania geodety - iZakupyOnline.pl\nTrudno nie zgodzić się ze stwierdzeniem, iż w wielu przypadkach trzeba pamiętać o konieczności zaangażowania geodety, niejednokrotnie wyłącznie on posiada uprawnienia pozwalającego mu na zrealizowanie pewnych co za tym idzie działań.\nPewnie, że praca geodety najczęściej kojarzy nam się z niczym innym, jak wykonywaniem poszczególnych oraz niezbędnych pomiarów, z czym trudno się nie zgodzić patrząc na to co tak naprawdę on robi. Przygotowanie map czy jakiejkolwiek przez niego dokumentacji, nijako tego wymaga a można powiedzieć że jest wręcz potrzebne do ich ewentualnego przygotowania oraz stworzenia. Mowa tutaj o mapach nie tylko projektowych, ale też odnoszących się do podziału działki, zmiany jej formy prawnej czy możliwości eksploatacji w inny niż dotychczas sposób, podzielenia nieruchomości lub lokalu, a nawet ustaleniu dokładnych granic z wpisem do księgi wieczystej. Jak więc widać, zakres działalności geodety jest znacznie większy niż nam się niejednokrotnie oraz w wielu sytuacjach czy przypadkach wydaje, warto więc się nie tylko do niego zgłosić ale też być świadomym tego, co jest nam on w stanie zapewnić. Niech więc dzięki geodecie uda nam się osiągnąć to co najważniejsze, a więc wyznaczyć granicę działki lub nieruchomości, przygotować dokumentację oraz mapy projektowe a także wręcz skorzystać z jego innych kompetencji oraz możliwości działania dzięki uprawnieniom jakie co oczywiste posiada.\nGeodeta, to ktoś kto posiada niezbędne kwalifikacje do realizowania pewnych zadań\nWłaśnie te uprawnienia, które posiada nijako pozwalają mu na prawne realizowanie pewnych co za tym idzie działań, o jakich dużo więcej dowiemy się przechodząc na stronę www cennik usług geodezyjnych Kraków która przeniesie nas do oferty biura geodezyjnego, jakie chce zaoferować nam pełne i kompleksowe wsparcie. Dodatkowo zapewni najwyższą jakość usług czy też obsługi nie tylko potencjalnego klienta, ale szeregu zadań lub też inwestycji względnie prac budowlanych. Warto więc na spokojnie zapoznać się, oraz zainteresować ofertą tego renomowanego biura geodezyjnego.\nSalon fryzjerski o bogatej ofercie i miłej atmosferze


Far Cry 5- co wiemy już na pewno na temat gry.\nFar Cry 5- czyli popularna seria strzelanek pierwszoosobowych typy FPS ( First-person-shooter). Tym razem gracze trafiają do USA a dokładniej do stanu Montana, gdzie będą stawiać opór, nie bojownikom o wolność, nie zmutowanym stworom jak było to w legendarnej jedynce ^^ lecz będą walczyć z fanatykami religijnymi którzy wzięli na cel miasta, miasteczka które nie chcą przyjąć ich wiary dotyczącej że koniec świata jest bliski. Oczywiście w grze nie zabraknie takich rzeczy jak:\n-otwarty świat, z dużo ilością sekretów, skrzyń,artefaktów.\n-po raz pierwszy crafting broni co jest nowością w Far Cry 5.\nPrzejdźmy teraz do fabuły. [ALERT SPOILER]\nW grze wcielamy się w policjanta lub policjantkę. Jest to też nowość ponieważ zazwyczaj główną rolę odgrywała płeć męska ( jestem sam ciekaw czy wybranie innej płci wiąże się z innymi wyborami, decyzjami itp.)\nLecz wracając do wątku głównego. Naszym zadaniem jest rozpracowanie i zniszczenie organizacji przestępczej , działającej pod przykrywką fanatycznego kultu religijnego znanego jako ,,The Project At Eden's Gate'' co tłumacząc według tłumacza google : ,,Projekt W Bramie Eden" Na czele tej nikczemnej grupy staje Joseph Seed który bez jakiegokolwiek sumienia rozprawia się z przeciwnikami jego kultu. Lecz jest ziarenko nadziei. Po naszej stronie opowiadają się mieszkańcy wiosek lub wioski którzy pragną zatrzymać tą falę szaleństwa, nieustannych morderstw oraz śmierci która dzieje się w koło nie winnych ludzi. Naszymi sojusznikami stają się:\n-Mary May Fairgrave (barmanka, której najbliżsi zostali porwani przez Seeda)\n-Nick Rye ( zapalony pilot obawiający się o swoją rodzinę, co każdy zrozumie...).\n-Jerome Jeffries - (z fragmentu filmu można wyczytać że jest to ksiądz) Osoba duchowna walcząca z fanatykami w imię prawa i sprawiedliwości.\nZ tego co mi się udało wyczytać na forum okazuję się że będziemy mogli również zmieniać wygląd naszej postaci. Z czasem dodając nowych umiejętności co jest rutyną w serii Far Cry'a.\nJeżeli chodzi o mechanikę- dzięki otwartemu światu będziemy mogli wdawać się w otwarte wymiany ognia, skradać się niczym Assassin :) oraz eliminować przeciwnika z zaskoczenia co wiemy już z ich poprzedniczek.\nWróćmy jeszcze do osób które pomagają nam w przygodzie.\nSą to nie tylko osoby które zlecają nam questy ( zadania) lecz nasi sojusznicy których podczas walk możemy wezwać aby nam pomogli w walce. Nowością jest pojawienie się psa który zagra też pewną rolę w całych tych wydarzeniach.\nPodsumowując, uważam że gra będzie powrotem do lepszej fabuły i walki niż było to w przypadku Far Cry 3. Oczywiście jeszcze lepsza pojawi się grafika niż w Far Cry 4. Co tu jeszcze mówić? Poczekajmy i zobaczmy jak się ta gra rozwinie ;) Pozdrawiam


LEKsykon - Nowe podejście do przewidywania, które dziecko zachoruje na cukrzycę typu 1, przybliża o krok do rutynowych badań noworodków\n19:02 13 LIS 2020\nNaukowcy z siedmiu międzynarodowych ośrodków obserwowali 7 798 dzieci z wysokim ryzykiem zachorowania na cukrzycę typu 1 od urodzenia przez ponad dziewięć lat w badaniu "Środowiskowe Determinanty Cukrzycy u osób młodych (TEDDY). Badanie TEDDY to duże, międzynarodowe badanie finansowane głównie przez amerykańskie National Institutes of Health i U.S. Centers for Disease Control, a także przez organizację charytatywną JDRF.\nW badaniach opublikowanych w Nature Medicine naukowcy z University of Exeter i Pacific Northwest Research Institute w Seattle wykorzystali dane TEDDY do opracowania metody łączenia wielu czynników, które mogą wpływać na prawdopodobieństwo wystąpienia cukrzycy typu 1 u dziecka. Połączone podejście oparte na punktacji ryzyka obejmuje genetykę, czynniki kliniczne, takie jak rodzinna historia cukrzycy i liczbę autoprzeciwciał wysepkowych - biomarkerów, o których wiadomo, że są zaangażowane w cukrzycę typu 1.\nZespół badawczy odkrył, że nowe połączone podejście radykalnie poprawiło przewidywanie, które dzieci zapadną na cukrzycę typu 1, potencjalnie umożliwiając lepsze doradztwo w zakresie ryzyka cukrzycy dla rodzin. Co najważniejsze, nowe podejście podwoiło skuteczność programów do badań przesiewowych noworodków, aby zapobiec potencjalnie śmiertelnej chorobie, jaką jest kwasica ketonowa, konsekwencja cukrzycy typu 1, w której niedobór insuliny powoduje nadmierne zakwaszenie krwi. Określenie, które dzieci są najbardziej zagrożone, przyniesie również korzyści w badaniach klinicznych leków, które są obiecujące w zapobieganiu tej chorobie.\nDr Lauric Ferrat z University of Exeter Medical School, powiedział: „Obecnie 40 procent dzieci, u których zdiagnozowano cukrzycę typu 1, ma poważne powikłanie w postaci kwasicy ketonowej. Dla bardzo młodych jest to zagrażające życiu, powodując długie intensywne hospitalizacje, a w niektórych przypadkach nawet paraliż lub śmierć. Korzystanie z naszego nowego połączonego podejścia do identyfikacji dzieci, u których rozwinie się cukrzyca, może zapobiec tym tragediom i zapewnić dzieciom właściwą ścieżkę leczenia we wcześniejszym okresie życia, co oznacza lepsze zdrowie ”.\nProfesor William Hagopian z Pacific Northwest Research Institute powiedział: „Jesteśmy bardzo podekscytowani tymi odkryciami. Sugerują one, że rutynowe testy nakłuwania pięty u dzieci wykonywane przy urodzeniu mogą znacznie przyczynić się do zapobiegania wczesnym chorobom, a także przewidywania, które dzieci zapadną na cukrzycę typu 1 lata później. Teraz poddajemy to testowi w ramach badań w stanie Waszyngton. Mamy nadzieję, że ostatecznie zostanie ono wykorzystane na arenie międzynarodowej do jak najwcześniejszego rozpoznania choroby i wzmocnienia wysiłków mających na celu zapobieganie tej chorobie ”.\nNaukowcy są przekonani, że łączone podejście można również zastosować, aby przewidzieć wystąpienie innych chorób z silnym komponentem genetycznym, takich jak celiaklia, które można zidentyfikować w dzieciństwie.\nSanjoy Dutta, wiceprezes JDRF ds. Badań, powiedział: „Wiemy, że chociaż genetyka ma silną korelację jako czynnik ryzyka rozwoju T1D dla członków rodziny, większość nowo zdiagnozowanych osób nie ma znanej historii rodzinnej. JDRF bada nie - genetyczne, środowiskowe czynniki ryzyka, które wyzwalają T1D, aby pomóc w opracowaniu metod leczenia, które zapobiegają wystąpieniu choroby lub zapobiegają jej ”.\ncukrzycacukrzyca typ 1dzieckodziecibadania naukowebadania przesiewowe\n13:55 09 KWI 20180\nRPD pyta o wystawianie zleceń na wyroby medyczne...\nZaniepokojenie Rzecznika Praw Dziecka wzbudziły ostatnie doniesienia o trudnościach rodziców z uzyskaniem od lekarzy zleceń na wyroby medyczne dla dzieci chorych na cukrzycę typu 1. W związku z tym...


Oto obiekty i ubrania z The Sims 4 Wilkołaki - Portal dla graczy RitzyRanger\n🏠 Strona główna Newsy Oto obiekty i ubrania z The Sims 4 Wilkołaki\nDo sieci właśnie trafiła lista obiektów, ubrań, fryzur oraz akcesoriów, które dochodzą wraz z najnowszym pakietem rozgrywki The Sims 4 Wilkołaki. Wśród nowości można zauważyć wyczekiwany mały teleskop oraz nowe łóżko piętrowe.\nUbrania, fryzury i akcesoria z The Sims 4 Wilkołaki\nObiekty z The Sims 4 Wilkołaki\nZaledwie wczoraj EA oficjalnie ogłosiło premierę najnowszego pakietu rozgrywki do The Sims 4 z Wilkołakami w roli głównej, a już do sieci trafiły zdjęcia z pełną jego zawartością. Na poniższej grafice można zauważyć, że do trybu tworzenia Sima i wilkołaka trafi przynajmniej 110 nowych elementów. Wśród nich znajdują się nowe fryzury, spodnie, sukienki buty, naszyjniki, bransoletki oraz kolczyki.\nNie zabrakło także elementów charakterystycznych dla Wilkołaków z The Sims 4 – blizn na twarzy oraz na ciele, nowych kłów oraz pazurów. Na liście widoczne są także ozdoby, które będzie można założyć Wilkołakom w ich futrzastej formie. Są to m.in. naszyjniki oraz kolczyki.\nWraz z publikacją ubrań do sieci trafiła także lista obiektów z The Sims 4 Wilkołaki. Tych jest zdecydowanie mniej, bo zaledwie 78, ale i tutaj można znaleźć coś ciekawego. Na pewno fanów ucieszy fakt, że do The Sims 4 nareszcie nadchodzi mały teleskop, który będzie można ustawić w ogródku oraz w domu. Wraz z nowym pakietem w grze pojawi się ponownie krzak, z którego będą mogli skorzystać Simowie oraz piętrowe łózko, które twórcy dodali do gry w jednej z aktualizacji.\nFani głośnego brzmienia będą z pewnością zadowoleni z nowej gitary w The Sims 4 Wilkołaki, a dekoratorów ucieszy fakt obecności nowych pokryć ścian oraz okien czy też drzwi. Wszystkie obiekty utrzymane są w surowym i mrocznym klimacie, który idealnie pasuje do nowego otoczenia Moonwood Mill.\nPoprzedni Wpis\tOwłosienie ciała i mały teleskop w aktualizacji do The Sims 4\nNastępny Wpis\tDzisiaj premiera Minecraft 1.19 The Wild Update


HOLIDAY INN EXPRESS SINGAPORE ORCHARD ROAD (Singapur) - opinie o hotel oraz porównanie cen - TripAdvisor\nHotele w pobliżu Holiday Inn Express Singapore Orchard Road\nRomantyczne hotele (Orchard Road)\nHotele w pobliżu H&M\nRestauracje w pobliżu lokalizacji: Holiday Inn Express Singapore Orchard Road\nAtrakcje w pobliżu obiektu Holiday Inn Express Singapore Orchard Road\nHoliday Inn Express Singapore Orchard Road opinie, Singapur\nNr 61 wśród 335 hoteli w lokalizacji Singapur\n#61 z 335 hoteli w lokalizacji: Singapur\nUżytkownik John Alexander Q napisał recenzję kwi 2019\nIloilo City, Philippines80 przesłanych treści53 podziękowania\nRzadko używam słowa „doskonały”, ale za tę cenę byłby to idealny hotel. Orchard Road znajduje się zaledwie kilka kroków od bocznego wejścia do hotelu. Podjazd znajduje się na Bideford Road i ma kanapy i wielkiego dupa. Wszystkie funkcje, które sprawią, że Państwa pobyt będzie…\nUżytkownik DelonixR napisał recenzję mar 2019\nSingapur, Singapur419 przesłanych treści54 podziękowania\nZatrzymaliśmy się jako para w ostatni weekend. Najlepszą rzeczą w tej nieruchomości jest jej lokalizacja. Jest mniej więcej w połowie odcinka Orchard Road, tuż za głównym sklepem Apple w Singapurze. Bezpośrednio po drugiej stronie ulicy znajdują się połączone ze sobą centra…\nUżytkownik sriram annan napisał recenzję mar 2019\nMumbaj (Bombaj), Indie53 przesłane treści5 podziękowań\nValue Hotel w Orchard\nPokój jest idealny, schludny i czysty, restauracja serwuje wspaniałe śniadanie rano, wiele odmian i różnych potraw. Siłownia, samoobsługowa pralnia samoobsługowa jest idealnym miejscem na niedrogi pobyt. Pokój jest mały, ale wciąż wygodny.\nUżytkownik Wandering_Gal2013 napisał recenzję mar 2019\nMelbourne, Australia45 przesłanych treści16 podziękowań\nPiękne miejsce noclegowe w sadzie\nLokalizacja jest w centrum wszystkiego w Orchard. Pokoje hotelowe były sprzątane na czas, kiedy trzeba było odpocząć po przebywaniu w pobliżu Orchard & Marina Bay. Podziękowania dla uroczej sprzątaczki Lisy we wrześniu 2018 roku. Śniadanie było wspaniałe. Wielkie podziękowania…\nUżytkownik Samson Chieng napisał recenzję mar 2019\nKuching, Malezja83 przesłane treści38 podziękowań\nPierwsza wizyta w tym obiekcie. Przybycie było proste, dostałem pokój o 13.00, poszedłem prosto do pokoju. Dobra lokalizacja z bezpośrednim dostępem do Orchard Road. Dobry wybór bezpłatnego śniadania. Pokój i łazienka są bardzo czyste i wygodne. Uwielbiam biurko i relaksujące…\n139 USD - 217 USD (na podstawie średniej ceny za pokój standardowy)


Prezentacja zawartości portalu dla wyrażenia Step up 4. Przygotowany przez nas system wyszukiwania artykułów dla danego słowa kluczowego (w tym przypadku Step up 4) daje możliwość bardzo szybkiego uzyskania satysfakcjonującej informacji dotyczącej tego, ile artykułów związanych z zapytaniem Step up 4 posiadamy w swoim serwisie. W tej chwili dla zapytania Step up 4 jesteśmy w stanie zaprezentować Ci 15 materiałów. Najstarszy z artykułów na ten temat jest z Poniedziałek 02.05.2011 najnowszy z kolei został przez nas opublikowany Piątek 03.08.2012. Nasz portal daje Ci możliwość śledzenia nowych treści (pojawiających się dla interesującego Cię zapytania Step up 4 ) przez kanał RSS. Dzięki nam na bieżąco będziesz informowany o zmianach, nowych treściach dotyczących tematu Step up 4.


Uprawa Pietruszki | blog i poradnik ogrodniczy Sadowniczy.pl\nPietruszka jest bujną rośliną rosnąca do około 30 cm wysokości rozwijająca się w piękny wachlarz zielonego listowia. Pietruszkę można sadzić zarówno wśród roślin jednorocznych jak i wielosezonowych a także wśród bukietów ziół w doniczkach. Roślina świetnie kontrastuje z innymi takimi jak żółte bratki czy jasne, różowe petunie. Pietruszka kędzierzawa ma bardziej potargany wygląd od tej płasko listnej, ale obie rozwijają się równie bujnie (GGK).\nPietruszka jest rośliną jednosezonową na północy, gdzie rośnie od wiosny do pierwszych przymrozków. W łagodniejszym klimacie jest w stanie przetrwać zimę dzięki mrozoodporności. Drugiej wiosny po posadzeniu roślina rozkwita, wydaje nasiona i obumiera. Kiedy można dostrzec już łodygę kwiatu to znak, że nadszedł czas na zbiory, gdyż roślina ma gorzki posmak.\nPietruszkę należy sadzić wiosną oraz jesienią (w strefach mrozoodporności 7 i cieplejszych). Zwykłe zimy na południu i południowym zachodzie dostarczają wystarczających warunków by pietruszka mogła być uprawiana przez ogrodników w doniczkach jako zielone wypełnienie ogrodu w zimie.\nRoślinę sadzimy w rejonie dobrze nasłonecznionym lub częściowo zacienionym w bogatej, wilgotnej glebie o pH pomiędzy 5.5 a 6.7. Należy pamiętać o utrzymywaniu gleby w stanie wilgotnym. Jeśli roślina zaczyna więdnąć, jej krawędzie zaczynają żółknąć. W związku z tym, że to właśnie liście pietruszki są jadalne więdnięcie potrafi naprawdę wpłynąć negatywnie na zbiory. Zachowaj korzenie chłodnymi i wilgotnymi, ale staraj się uniknąć więdnięcia trzymając ściółkę z dala od korony rośliny. We wrześniu można zastanowić się nad procesem przycinania by stymulować nowy wzrost listowia na przyszłą wiosnę. Ma to szczególne zastosowanie dla roślin hodowanych w celach rolniczych a nie czysto wizualnych. Nie należy także zapominać o stosowaniu odpowiednich nawozów.\nJeśli zaobserwujesz gąsienice nie należy panikować! Wykonają one proces przycinania za ciebie. W obszarach, gdzie roślina może przetrwać zimę bądź gotowy na jej rozkwit wiosną.\nPietruszka jest ulubionym pokarmem gąsienic w jasne paski, które później przepoczwarzają się w motyle. Nie są one tak na prawdę istotnym problemem, mimo tego, że żywią się liśćmi. Ogrodnicy często sadzą pietruszkę tylko dlatego, żeby zachęcić motyle do osiedlenia się w ich ogrodzie. Poważnym zagrożeniem wśród szkodników jest mącznik. By się go pozbyć należy spryskać środkiem owadobójczym spód liści.\nMożna zbierac liście pietruszki w miarę potrzeb już od 4-6 tygodnia po posadzeniu.\nPietruszkę można zbierać wraz z łodygami i liśćmi kiedy tylko nadejdzie taka potrzeba. Roślinę należy ucinać u podstawy łodyg liści od zewnętrznej strony w pobliżu środka krzaka – czyni to roślinę bujniejszą. Natkę pietruszki można spokojnie zamrozić a nawet zasuszyć, aczkolwiek w takiej formie nie smakuje tak dobrze jak świeża.\nPietruszka znajduje zastosowanie w kuchni w daniach mięsnych czy jajecznych, makaronowych, ryżowych, zupach i jako dodatek do serów czy pieczywa. Posiekana natkę pietruszki należy dodać tuż przed końcem procesu gotowania lub tuż przed zaserwowaniem dania w celu zachowania jej smaku. Pietruszka jest głównym składnikiem tzw. bouquet garni w kuchni francuskiej (mieszanka przypraw).\nCzy pietruszka jest rośliną jadalną czy ozdobną?\nWłaściwie to natka pietruszki jest stosowana jako przyprawa. Włoska, płaskolistna odmiana posiada znakomity smak, natomiast ta o kędzierzawych liściach wygląda ładniej w ogrodzie. Smak pietruszki można określić jako delikatny, jednak nadaje zdecydowany posmak ziół pieczywu, ziemniakom czy nawet pesto. Oczywiście kędzierzawa odmiana będzie lepiej sprawdzała się jako roślina ozdobna, ale także sprawdzi się jako odświeżacz do ust.\nNa mojej pietruszce pojawiły się gąsienice. Czym mogę je zabić i czy nadal pietruszka będzie nadawała się do spożycia?\nGąsienice są dość często spotykane na pietruszce, tak samo jak w przypadku uprawy kopru – najczęściej są to kolorowe larwy motyli. Te rośliny są gospodarzami dla szkodników dostarczając im schronienia od najmniejszej poczwarki wieku do dorosłej postaci. W pierwszej kolejności należałoby rozważyć pozostawienie ich samym sobie. W momencie, kiedy posuną się dalej na szlaku metamorfozy (poczwarka) można odciąć uszkodzone liście i wzmocnić roślinę nawozami. Spokojnie powinna odzyskać dawny wygląd. Jeśli jednak nie jest to metoda postępowania, jaką byś wybrał należy przenieść gąsieniczki na inne rośliny poza twoim ogrodem.\nMoja pietruszka przetrwała zimę, ale wygląda okropnie. Myślałem, że jest rośliną wielosezonową. Co mogę zrobić?\nPietruszka jest rośliną dwuletnią a nie wielosezonową. To oznacza, że pierwszego sezonu roślina rośnie a w następnym sezonie rozkwita, wydaje nasiona i obumiera. Dobrym pomysłem byłoby przesadzanie jej wiosną pozwalając rosnąć pietruszce przez całe lato i zimę. Następnej wiosny nie należy czekać na rozkwit tylko wyrywamy roślinę i sadzimy nową. Aczkolwiek jeśli potrzebujesz niskorosnącej rośliny ozdobnej do wypełnienia przestrzeni ogrodowej wraz z bratkami pietruszka jest najlepszym wyborem.\nZamiast przybrać ładny, ciemnozielony kolor moja pietruszka pokryła się białymi kropkami. Co się stało?\nTwoja pietruszka stała się prawdopodobnie ofiarą szkodnika zwanego mączlikiem. Wstrząśnij liśćmi pietruszki używając do tego dłoni i palców – powinieneś dostrzec małe, białe meszki wokół rośliny. Jeśli nie – nie ma się czym martwić. Jeśli tak – należy spryskać pietruszkę środkiem owadobójczym zwracając szczególną uwagę na spody liści. Co do spożycia rośliny – należy kierować się wskazówkami na opakowaniu środka owadobójczego.


Nie jesteś stały, lub w Twoim przedsiębiorstwie konieczna jest kasa fiskalna? Sprawdź! Co do zasady, obowiązkowi ewidencjonowania sprzedaży na kasie fiskalnej podlegają przedsiębiorcy, którzy tworzą sprzedaży towarów bądź usług na sprawę\nKasa fiskalna dla biznesu fryzjerskiego, drukarka fiskalna dla stolarza, urządzenie fiskalne dla taksówkarza - w jaki szkoła dobrać prawy i efektywny sprzęt do ewidencji codziennej sprzedaży, który sprawdzi się w przeciwnych\nFirmy biorące się pracą czy same sprzedażą produktów posiadają co najmniej jeden magazyn. Wyróżniamy magazyn wyrobów gotowych jak również półproduktów. Oba skoncentrowane są na określonym przechowywaniu i opisaniu poszczególnych partii materiałów.\nW powszednim byciu co zacznij pojawiają się nowe kłopoty. Stres towarzyszy nam jednego dnia a inne problemy wciąż promują swoją możliwość na jakość. Problemy finansowe, problemy rodzinne, konflikty w pozycji toż\nKonieczność rejestrowania każdej transakcji sprzedaży istnieje na pewno uciążliwa dla wielu przedsiębiorców. Mówi to również dużych przedsiębiorstw, kiedy oraz słabych sklepików.\nTo zagadnienie na pewno ułatwi dobra, nowoczesna kasa fiskalna. Tego rodzaju\nW prawdziwym byciu co rusz pojawiają się nowe kłopoty. Stres towarzyszy nam jakiegoś dnia a różne punkty wciąż wystawiają własną wagę na sytuacja. Kłopoty finansowe, problemy rodzinne, konflikty w zależności to\nOd kiedy firma rozpoczęła praca zauważamy znaczny wzrost liczebności użytkowników a ich spełnienia względem oferowanych przez usług. Niezmiernie sprawia to zarząd spółki, lecz stanowi więc zaledwie wierzchołek góry lodowej. Jeśli bowiem przyjrzymy\nButla hrd jest wtedy skomplikowana butla, która urządzona jest w szybko-otwierający się zawór. Przedmiotowe butle mają w sobie środek gaśniczy, który jest pod stałym ciśnieniem. Budowa omawianej butli pozawala na bardzo\nGłównie podczas wakacji szanuje się takie przedmioty, jak walizka na kółkach. Nie powinien jej taszczyć, stąd te potrzeba wiele mniej energii, żeby ją przekazać z jednego obszaru na kolejne. Gdy człowiek\nJeśli w Twojej firmy zajmujesz obowiązek posiadania kasy fiskalnej, toż spośród pewnością słyszałeś wiele decyzji o tym, że obsługa kasy finansowej nie jest przyjemna. Istnieje wówczas pewnie nieprawda, ponieważ obsługa kasy


Wasze historie - historie pacjentów z otyłością, historie osób odchudzających się - PoradnikZdrowie.pl\nMarty Enokson i jego mroczne życie z otyłością\nMiałem 12 lat kiedy zaczął mnie molestować seksualnie. Czasem kilka razy w tygodniu. W szkole: popularny, przystojny chłopak. W domu: potwór. Taki był mój starszy brat. Nie miałem u kogo szukać pomocy. Czułem się szczęśliwy i bezpieczny tylko wtedy kiedy jadłem. Nazywam się Marty Enokson i jestem kanadyjskim rzecznikiem osób chorych na otyłość. Patrzysz z obrzydzeniem na moje wielkie ciało? A co ty wiesz o otyłości...?\n„Big Boy” z „Gogglebox”: schudłem 160 kg bo nie chciałem zdychać na otyłość\nChcesz poznać swoją przyszłość? Teraz ważysz 240 kg i nie możesz przejść 100 metrów bez bólu w płucach. Za rok twój organizm będzie tak rozwalony, że będziesz brał leki na wszystko. A najdalej za 4 lata będziesz zdychał gdzieś na ulicy, bo żadna karetka nie zawiezie cię do szpitala. Chcesz tego…? Nie chciałem! Poddałem się operacji bariatrycznej i to była najlepsza decyzja w moim życiu.\nJak schudłam 70 kg? Moja historia\nJak schudłam 70 kg i jaki był mój świat, kiedy ważyłam 140 kg? Ciężki. Ciężki zarówno na zewnątrz, jak i w głowie. W moim pojmowaniu gruba nie mogła podbijać świata, a niskie poczucie wartości ciągnęło w dół bardziej, niż wielki brzuch. W końcu doszłam do ściany i zrozumiałam, że czas na zmianę. Zmianę inną niż jakakolwiek wcześniejsza.\nO „mięsożernym” szefie kuchni, który „na warzywach” schudł 30 kg\nWojciech Linek ma 36 lat, a połowę życia przepracował w kuchni. Otyłość nie przeszkodziła mu stać się jednym z popularnych szefów kuchni współczesnej polskiej gastro-generacji. 9 miesięcy temu Wojtek przeszedł na dietę wegańską. Ucząc się nowej kuchni schudł ok. 30 kg. Opowiedział nam jak żywienie samymi warzywami i owocami wpłynęło na jego organizm.\nJulian – najmłodsze dziecko na diecie odchudzającej\nJulian ma zaledwie 13 miesięcy, a już waży 19 kg. Nie zna smaku soli i cukru. Jednego dnia zjada tylko ok. 500 kcal. Diagnostyka trwa prawie rok, a wciąż nie wiadomo, skąd wzięła się u Juliana otyłość olbrzymia, która niszczy już jego serce, płuca, tarczycę, skórę i tętnice. - Ale ludzie wiedzą swoje i wykrzykują za nami: nie karmcie tak tego dzieciaka, bo wygląda jak zapaśnik sumo – opowiada z żalem Gabriela Knapik, mama Juliana.\nNowy wymiar życia Katarzyny Partyki, prezesa Stowarzyszenia Pacjentów Bariatrycznych…\nOd dzieciństwa zmagała się z otyłością. Nie uważała się za osobę chorą, choć w krytycznym momencie ważyła 136 kg. O tym, że znalazła się na stole operacyjnym, zadecydował przypadek. Dziś dziękuje losowi za tę szansę. Operacja bariatryczna, czyli zabieg chirurgicznego leczenia otyłości, nie tylko poprawiła komfort jej życia. Przeczytaj wywiad z Katarzyną Partyką, która obecnie jest prezesem Stowarzyszenia Pacjentów Bariatrycznych CHLO i pomaga setkom innych pacjentów chorych na otyłość.\nJak schudnąć pół tony? Opowiada Rzecznik Praw Chorych na Otyłość i Redaktor działu O…\nNa otyłość choruję od 46 lat. 152 kg to moja najwyższa waga. Żeby schudnąć „zaliczyłam” ponad 100 diet, poiłam się ziołami, łykałam „cudowne tabletki”, dałam się zahipnotyzować, poddałam się dwóm operacjom bariatrycznym. Kilogramy tłuszczu znikały, a potem wracały z nawiązką. Gdy ludzie pytają ile schudłam odpowiadam: w sumie to chyba z pół tony. Teraz ważę 78kg, ale nadal choruję na otyłość. Jestem w Poradnikuzdrowie.pl, aby was wspierać. Oto moja historia.\nCzy z balonikiem żołądkowym łatwiej pokonać nadwagę? [HISTORIA PACJENTKI]\nDanusia jeszcze półtora roku temu nie mogła spojrzeć na siebie w lustrze, stroniła od ludzi, chowała się pod wielkimi swetrami. Aby pozbyć się nadwagi, zdecydowała się na wszczepienie do żołądka specjalnego balonu. W ciągu 4 miesięcy schudła 11 kilogramów.\nKoktajle odchudzające – czy powodują rzeczywistą utratę wagi?\nDieta kopenhaska - jadłospis na 13 dni\nMęczy cię odchudzanie? 6 skutecznych sposobów na utrzymanie diety\nDieta odchudzająca – 10 przykazań mądrego odchudzania\nOdchudzanie - jak zmniejszyć apetyt i głód?\nDieta przed sylwestrem. Możesz szybko schudnąć do sylwestra!