1 SPECYFIKACJE TECHNICZNE WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH ST Wymagania ogólne Kod CPV ST Roboty ziemne Kod CPV ST Roboty montażowe na sieciach zewnętrznych Kod CPV\n2 SPECYFIKACJA TECHNICZNA WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH WYMAGANIA OGÓLNE (ST-00.00) Kod CPV\n3 1.CZĘŚĆ OGÓLNA PRZEDMIOT SZCZEGÓŁOWEJ SPECYFIKACJI TECHNICZNEJ. Przedmiotem niniejszej Szczegółowej Specyfikacji Technicznej (SST) są wymagania techniczne dotyczące wykonania i odbioru robót związanych z budową kanalizacji sanitarnej we Wronowicach, gm. Łask ZAKRES STOSOWANIA SZCZEGÓŁOWEJ SPECYFIKACJI TECHNICZNEJ. SST będzie miała zastosowanie jako dokument przetargowy w wyborze Wykonawcy w trybie postępowania zgodnym z Ustawą o zamówieniach publicznych ZAKRES ROBÓT OBJĘTYCH SST. Wymagania ogólne należy rozumieć i stosować w powiązaniu z niżej wymienionymi Specyfikacjami Technicznymi: ST Roboty ziemne Kod CPV ST Roboty montażowe na sieciach zewnętrznych Kod CPV Przywołane w ST normy i standardy winny być traktowane jako integralna część Specyfikacji Technicznych i czytane w połączeniu z rysunkami z Dokumentacji Projektowej i Specyfikacjami, w których są wymienione OKREŚLENIA PODSTAWOWE Użyte w Specyfikacjach Technicznych wymienione poniżej określenia należy rozumieć w każdym przypadku następująco: Kierownik budowy - zgodnie z Ustawą Prawo Budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. jednolity tekst Dz. U. Nr. 207 poz Materiały - wszelkie surowce i produkty niezbędne do wykonywania Robót zgodnie z Dokumentacją Projektową i Specyfikacjami Technicznymi, Projektant - zgodnie z Ustawą Prawo Budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. -jednolity tekst Dz.U. Nr. 207 poz Przedmiar Robót - zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 2 września 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy dokumentacji projektowej, specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych - Dz. U. Nr 202 poz Podłoże - grunt rodzimy lub nasypowy, leżący pod nawierzchnią do głębokości przemarzania. Polecenie Inżyniera - wszelkie polecenia przekazane Wykonawcy przez Inżyniera, w formie pisemnej, dotyczące sposobu realizacji Robót lub innych spraw związanych z prowadzeniem budowy. Projekt budowlany - w rozumieniu niniejszego opracowania należy rozumieć zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 2 września 2004 r w sprawie szczegółowego zakresu i formy dokumentacji projektowej, specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych oraz programu funkcjonalno - użytkowego - rozdział 2 4 ust.l pkt. 1, jako: projekt budowlany w zakresie uwzględniającym specyfikę robót budowlanych. Rurociąg ciśnieniowy - rurociąg, w którym przepływ płynów odbywa się dzięki nadciśnieniu zyskanemu mechanicznie, np. z zastosowaniem pomp lub podnośników. Specyfikacja Techniczna Wykonania i Odbioru Robót Budowlanych (ST, Specyfikacja Techniczna) - opracowanie zawierające w szczególności zbiory wymagań, które są niezbędne do określenia standardu i jakości wykonania robót, w zakresie sposobu\n4 wykonania robót budowlanych, właściwości wyrobów budowlanych oraz oceny prawidłowości wykonania poszczególnych robót. Kanalizacja sanitarna - sieć kanalizacyjna zewnętrzna przeznaczona do odprowadzenia ścieków bytowo-gospodarczych. Kanał sanitarny - liniowa budowla przeznaczona do grawitacyjnego odprowadzenia ścieków bytowo-gospodarczych. Przykanalik sanitarny - kanał przeznaczony do podłączenia studzienki ściekowej podłączeniowej z siecią kanalizacyjną. Studzienka przelotowa - studzienka kanalizacyjna zlokalizowana na załamaniach osi kanału na planie, na załamaniach spadku kanału oraz na odcinkach prostych. Studzienka kanalizacyjna - studzienka rewizyjna na kanale nieprzełazowym przeznaczona do kontroli i prawidłowej eksploatacji kanałów, wspomagająca jego naturalne przewietrzenie. Studzienka rozprężna - studzienka kanalizacyjna zlokalizowana na końcu przewodu tłocznego celem regulacji ciśnienia ścieków. Studzienka odwadniająca - studzienka kanalizacyjna zlokalizowana w najniższych punktach przewodu tłocznego służąca dla jego odwodnienia. Studzienka napowietrzająco-odpowietrzajaca studzienka kanalizacyjna zlokalizowana na najniższych punktach przewodu tłocznego służąca do jego odpowietrzenia. Płyta przykrycia studzienki - płyta przykrywająca komorę roboczą. Stopnie włazowe - elementy stalowe lub żeliwne zapewniające komunikację pionową w komorach lub studzienkach. Właz kanałowy - element żeliwny przeznaczony do przykrycia studzienek umożliwiający dostęp do urządzeń kanalizacyjnych Przepompownia ścieków - kompletne, w pełni zautomatyzowane urządzenie służące do pompowania ścieków sanitarnych 1.5. OGÓLNE WYMAGANIA DOTYCZĄCE ROBÓT. Wykonawca powinien prowadzić roboty zgodnie z Dokumentacją Techniczną, SST, obowiązującymi normami, instrukcjami montażu poszczególnych materiałów opracowanych przez ich producentów oraz warunkami technicznymi wykonania i odbioru robót Przekazanie terenu budowy. Teren budowy zostanie przekazany Wykonawcy przez Zamawiającego w terminie określonym w umowie na wykonanie robót. W czasie przekazania terenu budowy Zamawiający dostarczy Wykonawcy 2 egzemplarze Dokumentacji Projektowej, pozwolenie na budowę, dziennik budowy oraz protokół z wytyczenia trasy wodociągu i kanalizacji. Wykonawca wystąpi o uzyskanie zgody na prowadzenie robót w pasie drogowym Zgodność robót z Dokumentacją Projektową i SST Dokumentacja Projektowa i SST oraz dodatkowe dokumenty przekazane przez Zamawiającego Wykonawcy stanowią część umowy, a wymagania wyszczególnione w choćby jednym z nich są obowiązujące dla Wykonawcy tak jakby zawarte były w całej dokumentacji.\n5 Wykonawca nie może wykorzystywać błędów lub opuszczeń w Dokumentach Kontraktowych, a o ich wykryciu powinien natychmiast powiadomić Zamawiającego, który dokona odpowiednich zmian lub poprawek. Wszystkie wykonane roboty i dostarczone materiały będą zgodne z Dokumentacją Projektową i SST. Dane określone w tych dokumentach będą uważane za wartości docelowe, od których dopuszczalne są odchylenia w ramach określonego przedziału tolerancji. Cechy materiałów i elementów budowli muszą być jednorodne i wykazywać bliską zgodność z określonymi wymaganiami, a rozrzuty tych cech nie mogą przekraczać dopuszczalnego przedziału tolerancji. W przypadku, gdy materiały lub roboty nie będą w pełni zgodne z Dokumentacją Projektową oraz SST i wpłynie to na niezadowalającą jakość elementów budowli, to takie materiały będą niezwłocznie zastąpione innymi, a roboty rozebrane na koszt Wykonawcy Zabezpieczenie terenu budowy Teren budowy powinien być zabezpieczony zgodnie z Projektem Organizacji Ruchu i przepisami BHP. W zależności od potrzeb i postępu robót Projekt Organizacji Ruchu powinien być aktualizowany przez Wykonawcę na bieżąco. W czasie wykonywania robót Wykonawca dostarczy, zainstaluje i będzie obsługiwał wszystkie tymczasowe urządzenia zabezpieczające takie jak: zapory, światła ostrzegawcze, sygnały itp., zapewniając w ten sposób bezpieczeństwo pojazdów i pieszych. Wykonawca zapewni stałe warunki widoczności w dzień i w nocy tych zapór i znaków, których jest to nieodzowne ze względów bezpieczeństwa. Wszystkie znaki, zapory i inne urządzenia zabezpieczające powinny być umieszczone zgodnie z Projektem Organizacji Ruchu i akceptowane przez Zamawiającego. Fakt przystąpienia do robót Wykonawca obwieści publicznie przed ich rozpoczęciem w sposób uzgodniony z Zamawiającym oraz przez umieszczenie, w miejscach i ilościach określonych przez Zamawiającego tablic informacyjnych. Tablice informacyjne będą utrzymywane przez wykonawcę w dobrym stanie przez cały okres realizacji robót. Koszt zabezpieczenia terenu budowy oraz informacji w tym zakresie nie podlega odrębnej zapłacie i przyjmuje się, że jest włączony w cenę kontraktową Ochrona środowiska w czasie wykonywania robót Wykonawca ma obowiązek znać i stosować w czasie prowadzenia robót wszelkie przepisy dotyczące ochrony środowiska naturalnego. W trakcie trwania budowy Wykonawca będzie: - utrzymywać teren budowy w stanie bez wody stojącej, - podejmować wszelkie uzasadnione kroki mające na celu stosowanie się do przepisów i norm dotyczących ochrony środowiska na terenie budowy oraz wokół niego, - unikać uszkodzeń lub uciążliwości dla osób lub mienia, a wynikających ze skażenia, hałasu lub innych przyczyn powstałych w następstwie jego sposobu działania. Stosując się do tych wymagań będzie miał szczególny wzgląd na: - lokalizację baz, składowisk ukopów i dróg dojazdowych, - środki ostrożności i zabezpieczenie przed: zanieczyszczeniem zbiorników i cieków wodnych pyłami lub substancjami toksycznymi, zanieczyszczeniem powietrza pyłami lub gazami, możliwością powstania pożaru.\n6 Ochrona przeciwpożarowa Wykonawca będzie przestrzegał przepisów ochrony przeciwpożarowej. Wykonawca będzie utrzymywał sprawny sprzęt przeciwpożarowy wymagany przez odpowiednie przepisy, na terenie baz produkcyjnych, pomieszczeń biurowych, socjalnych i magazynowych oraz w maszynach i pojazdach. Materiały łatwopalne będą składowane w sposób zgodny z odpowiednimi przepisami i zabezpieczone przed dostępem osób trzecich. Wykonawca będzie odpowiedzialny za wszelkie straty spowodowane pożarem powstałym jako rezultat realizacji robót albo przez personel Wykonawczy Materiały szkodliwe dla otoczenia Materiały, które w sposób trwały są szkodliwe dla otoczenia nie będą dopuszczane do użycia. Nie dopuszcza się do użycia materiałów wywołujących szkodliwe promieniowanie o stężeniu większym od dopuszczalnego. Wszelkie materiały odpadowe użyte do robót będą miały aprobaty techniczne, wydane przez uprawnioną jednostkę, jednoznacznie określające brak szkodliwego oddziaływania na środowisko. Materiały, które są szkodliwe dla otoczenia tylko w czasie robót, a po zakończeniu robót ich szkodliwość zanika mogą być użyte pod warunkiem przestrzegania wymagań technologicznych wbudowania. Jeśli wymagają tego przepisy Wykonawca powinien uzyskać zgodę na użycie tych materiałów od właściwych organów administracji państwowej Ochrona własności publicznej i prywatnej dla otoczenia Wykonawca odpowiada za ochronę instalacji na powierzchni ziemi i za urządzenia podziemne, takie jak rurociągi, kable itp. oraz uzyska od odpowiednich instytucji, będących właścicielami tych urządzeń, potwierdzenie informacji dostarczonych przez Zamawiającego o ich lokalizacji. Wykonawca zapewni właściwe oznaczenie i zabezpieczenie tych instalacji i urządzeń w czasie trwania robót. O fakcie przypadkowego uszkodzenia urządzeń podziemnych Wykonawca bezzwłocznie powiadomi Zamawiającego i ich właściciela oraz będzie z nimi współpracował, dostarczając wszelkiej pomocy potrzebnej przy wykonywaniu napraw. Wykonawca będzie odpowiadał za wszelkie, spowodowane przez jego działania, uszkodzenia instalacji na powierzchni ziemi i urządzeń podziemnych wykazanych w dokumentach dostarczonych przez Zamawiającego. Wykonawca we własnym zakresie uzyska zgodę na wyłączenie linii energetycznych przebiegających w pobliżu pasa robót na okres niezbędny do wykonania robót. Koszty z tym związane nie podlegają odrębnej zapłacie i przyjmuje się, że są włączone w cenę kontraktową Ograniczenie obciążeń osi pojazdów Wykonawca stosować się będzie do ustawowych ograniczeń obciążenia na oś pojazdu przy transporcie materiałów i wyposażenia na i z terenu robót. Uzyska on wszelkie niezbędne zezwolenia od władz co do przewozu nietypowych wagowo ładunków i w sposób ciągły będzie o każdym takim przewozie powiadamiał Zamawiającego. Pojazdy i ładunki, powodujące nadmierne obciążenie, nie będą dopuszczane na świeżo ukończony fragment robót w obrębie terenu budowy. Wykonawca będzie odpowiadał za naprawę wszelkich robót w ten sposób uszkodzonych, zgodnie z poleceniami Zamawiającego. Wykonawca będzie odpowiedzialny za jakiekolwiek uszkodzenia spowodowane ruchem związanym z wykonywaniem Robót i naprawi lub wymieni wszystkie uszkodzone elementy na koszt\n7 własny, w sposób zaakceptowany przez Inżyniera Bezpieczeństwo i higiena pracy Podczas realizacji robót Wykonawca będzie przestrzegał przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy. W szczególności Wykonawca ma obowiązek zadbać, aby personel nie wykonywał pracy w warunkach niebezpiecznych, szkodliwych dla zdrowia oraz nie spełniających odpowiednich wymagań sanitarnych. Wykonawca zapewni i będzie utrzymywał wszelkie urządzenia zabezpieczające, socjalne oraz sprzęt i odpowiednią odzież dla ochrony życia i zdrowia osób zatrudnionych na terenie budowy oraz dla zapewnienia bezpieczeństwa publicznego. Uznaje się, że wszelkie koszty związane z wypełnieniem wymagań określonych powyżej nie podlegają odrębnej zapłacie Ochrona i utrzymanie robót Wykonawca będzie odpowiedzialny za ochronę robót oraz za wszelkie materiały i urządzenia używane do robót przez pełen okres trwania umowy. Wykonawca będzie utrzymywał roboty do czasu końcowego odbioru. Utrzymanie powinno być prowadzone w taki sposób, aby przedmiot umowy i jego poszczególne elementy były w zadowalającym stanie przez cały czas, do momentu odbioru końcowego Stosowanie się do prawa i innych przepisów Wykonawca zobowiązany jest znać wszystkie przepisy i wytyczne, które są w jakikolwiek sposób związane z robotami i będzie w pełni odpowiedzialny za przestrzeganie tych praw, przepisów i wytycznych podczas prowadzenia robót. Wykonawca będzie przestrzegał praw patentowych i będzie w pełni odpowiedzialny za wypełnienie wszelkich wymagań prawnych odnośnie wykorzystania opatentowanych urządzeń lub metod i w sposób ciągły będzie informował Zamawiającego o swoich działaniach, przedstawiając kopie zezwoleń i inne odnośne dokumenty Rozpoczęcie Robót Inwestor lub w jego imieniu Wykonawca, jest obowiązany zawiadomić o zamierzonym terminie rozpoczęcia robót budowlanych, na które jest wymagane pozwolenie na budowę, właściwy organ oraz projektanta sprawującego nadzór nad zgodnością realizacji budowy z projektem, co najmniej na 7 dni przed ich rozpoczęciem, dołączając na piśmie: a. oświadczenie kierownika budowy (robót) stwierdzające sporządzenie planu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia oraz przyjęcie obowiązku kierowania budową (robotami budowlanymi), b. oświadczenie inspektora nadzoru inwestorskiego stwierdzające przyjęcie obowiązku pełnienia nadzoru inwestorskiego nad danymi robotami budowlanymi. Roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę wydanej zgodnie z Ustawą z dnia r - Prawo Budowlane.\n8 2. MATERIAŁY 2.1. Warunki dopuszczenia materiałów do wbudowania Wszystkie materiały powinny być zgodne z projektem i SST. Powinny mieć one aktualne certyfikaty i atesty dopuszczające je do stosowania w budownictwie oraz pozytywną ocenę higieniczną. Przed zaplanowanym wykorzystaniem jakichkolwiek materiałów przeznaczonych do robót Wykonawca przedstawi szczegółowe informacje dotyczące proponowanego źródła wytwarzania, zamawiania lub wydobywania tych materiałów i odpowiednie świadectwa badań laboratoryjnych oraz próbki do zatwierdzenia przez Zamawiającego. Zatwierdzenie pewnych materiałów z danego źródła nie oznacza automatycznie, że wszelkie materiały z danego źródła uzyskują zatwierdzenie. Każdy rodzaj robót, w którym znajdują się niezbadane i niezaakceptowane materiały Wykonawca wykonuje na własne ryzyko, licząc się z jego nie przyjęciem i niezapłaceniem. 2.3.Przechowywanie i składowanie materiałów Wykonawca zapewni, aby tymczasowo składowane materiały, do czasu gdy będą one potrzebne do robót były zabezpieczone przed zanieczyszczeniem, zachowywały swoją jakość oraz właściwości i były dostępne do kontroli przez Zamawiającego. 3. SPRZĘT Wykonawca jest zobowiązany do używania jedynie takiego sprzętu, który nie wywrze niekorzystnego wpływu na jakość wykonywanych robót. Sprzęt używany do robót powinien być zgodny z ofertą Wykonawcy i powinien odpowiadać pod względem typów wskazaniom zawartym w SST. W przypadku braku ustaleń w tych dokumentach sprzęt powinien być uzgodniony i zaakceptowany przez Zamawiającego. Liczba i wydajność sprzętu musi gwarantować przeprowadzenie robót, zgodnie z zasadami określonymi w SST, Dokumentacji projektowej i wskazaniach Zamawiającego w terminie przewidzianym Umową. Sprzęt będący własnością Wykonawcy lub wynajęty do wykonania robót ma być utrzymywany w dobrym stanie i gotowości do pracy. Musi być zgodny z normami ochrony środowiska i przepisami dotyczącymi jego użytkowania. Wykonawca dostarczy Zamawiającemu kopie dokumentów potwierdzających dopuszczenie sprzętu do użytkowania, tam gdzie jest to wymagane przepisami. Jeżeli SST przewiduje możliwość wariantowego użycia sprzętu przy wykonywanych robotach, to Wykonawca powiadomi Zamawiającego o swoim zamiarze wyboru i uzyska jego akceptację przed użyciem sprzętu. Wybrany sprzęt, po akceptacji zamawiającego nie może być później zmieniany bez jego zgody. 4. TRANSPORT Wykonawca jest zobowiązany do stosowania jedynie takich środków transportu, które nie wpływają niekorzystnie na jakość wykonywanych robót i właściwości przewożonych materiałów. Liczba środków transportu będzie zapewniać przeprowadzenie robót zgodnie z zasadami określonymi w SST, Dokumentacji projektowej i wskazaniach Zamawiającego w terminie przewidzianym Umową. Przy ruchu na drogach publicznych pojazdy będą spełniać wymagania dotyczące przepisów ruchu drogowego w odniesieniu do dopuszczalnych obciążeń na osie i innych parametrów technicznych. Środki transportu nie odpowiadające warunkom Umowy na polecenie Zamawiającego będą usunięte z terenu budowy.\n9 Wykonawca będzie usuwać na bieżąco na własny koszt wszelkie zanieczyszczenia spowodowane jego pojazdami na drogach publicznych oraz dojazdach do Placu budowy. 5. WYKONANIE ROBÓT 5.1. Ogólne zasady wykonania robót Wykonawca jest odpowiedzialny za prowadzenie robót zgodnie z Umową oraz za jakość zastosowanych materiałów i wykonywanych robót, za ich zgodność z wymaganiami Dokumentacji Projektowej, SST oraz poleceniami Zamawiającego. Wykonawca ponosi odpowiedzialność za dokładne rozmieszczenie wszystkich elementów robót. Następstwa jakiegokolwiek błędu spowodowanego przez Wykonawcę w realizacji robót zostaną, jeżeli wymagać tego będzie Zamawiający, poprawione przez Wykonawcę na własny koszt. Decyzje Inzyniera Kontraktu lub Inspektora Nadzoru dotyczące akceptacji lub odrzucenia materiałów i elementów robót będą oparte na wymaganiach sformułowanych w Umowie, Dokumentacji Projektowej i w SST, a także w normach i wytycznych. Przy podejmowaniu decyzji Zamawiający uwzględni wyniki badań materiałów i robót, rozrzuty normalnie występujące przy produkcji i przy badaniach materiałów, doświadczenia z przeszłości, wyniki badań naukowych oraz inne czynniki wpływające na rozważaną kwestię. Polecenia Zamawiającego będą wykonane nie później niż w czasie przez niego wyznaczonym, po ich otrzymaniu przez Wykonawcę, pod groźbą zatrzymania robót. Skutki finansowe z tego tytułu ponosi Wykonawca. Inżynier kontraktu lub Inspektor Nadzoru podejmować będzie decyzje we wszystkich sprawach związanych z jakością robót, ocena jakości materiałów i postępem robót, a ponadto we wszystkich sprawach związanych z interpretacją Dokumentacji Projektowej i ST. 6. KONTROLA JAKOŚCI ROBÓT 6.1. Zasady kontroli jakości robót Celem kontroli robót będzie sterowanie ich przygotowaniem i wykonaniem aby osiągnąć założoną jakość robót. Wykonawca jest odpowiedzialny za pełną kontrolę robót i jakości materiałów. Wykonawca zapewni odpowiedni system kontroli, włączając personel, sprzęt i zaopatrzenie. Wykonawca będzie przeprowadzał pomiary i badania materiałów oraz robót z częstotliwością zapewniającą stwierdzenie, że roboty wykonano zgodnie z wymaganiami zawartymi w Dokumentacji Projektowej i SST. Minimalne wymagania co do zakresu badań i ich częstotliwości są określone w SST, normach i wytycznych. W przypadku, gdy nie zostały one tam określone, Inżynier ustali jaki zakres kontroli jest konieczny, aby zapewnić wykonanie robót zgodnie z Umową. Wykonawca dostarczy Zamawiającemu świadectwa, że wszystkie stosowane urządzenia i sprzęt badawczy posiadają ważną legalizację, zostały prawidłowo wykalibrowane i odpowiadają wymaganiom norm określających procedury badań Badania i pomiary Wszystkie badania i pomiary będą przeprowadzone zgodnie z wymaganiami norm. W przypadku gdy normy nie obejmują jakiegokolwiek badania wymaganego w SST, stosować można wytyczne krajowe, albo inne procedury zaakceptowane przez Inżyniera lub Inspektora Nadzoru.\n10 Przed przystąpieniem do pomiarów lub badań Wykonawca powiadomi Zamawiającego o rodzaju, miejscu i terminie pomiaru lub badania. Wykonawca przedstawi na piśmie ich wyniki do akceptacji Zamawiającego Raporty z badań Wykonawca będzie przekazywał Zamawiającemu kopie raportów z wynikami badań jak najszybciej, nie później jednak niż w terminie uzgodnionym z Zamawiającym. Wyniki badań będą przekazywane Zamawiającemu na formularzach według dostarczonego przez niego wzoru lub innych, przez niego zaaprobowanych Badania prowadzone przez Inżyniera lub Inspektora Nadzoru Dla celów kontroli i zatwierdzenia Inżynier lub Inspektora Nadzoru uprawniony jest do dokonywania kontroli, pobierania próbek i badania materiałów u źródła ich wytwarzania, i zapewniona mu będzie wszelka potrzebna do tego pomoc ze strony Wykonawcy i producenta materiałów. Zamawiający, po uprzedniej weryfikacji systemu kontroli robót prowadzonego przez Wykonawcę, będzie oceniał zgodność materiałów i robót z wymaganiami dokumentacji projektowej i SST na podstawie wyników badań dostarczonych przez Inżyniera Aprobaty techniczne materiałów Przed wykonaniem badań jakości materiałów przez Wykonawcę, Zamawiający może dopuścić do użycia materiały wykonane na podstawie Polskich Norm, posiadające aprobaty techniczne właściwych instytucji oraz certyfikat lub świadectwo zgodności producenta. Produkty przemysłowe będą posiadały certyfikaty wydane przez producenta, poparte w razie potrzeby wynikami wykonanych przez niego badań. Kopie wyników tych badań będą dostarczone przez Wykonawcę Inżynierowi. Materiały posiadające certyfikaty, a urządzenia ważne legalizacje, mogą być badane w dowolnym czasie. Jeżeli zostanie stwierdzona niezgodność ich właściwości z SST to takie materiały lub urządzenia zostaną odrzucone DOKUMENTY Dziennik budowy Dziennik budowy jest wymaganym dokumentem prawnym obowiązującym Zamawiającego i Wykonawcę w okresie od przekazania Wykonawcy terenu budowy do końca okresu gwarancyjnego. Odpowiedzialność za prowadzenie dziennika budowy zgodnie z obowiązującymi przepisami spoczywa na Wykonawcy. Zapisy w dzienniku budowy będą dokonywane na bieżąco i będą dotyczyć przebiegu robót, stanu bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz technicznej i gospodarczej strony robót. Każdy zapis w dzienniku budowy będzie opatrzony datą jego dokonania, podpisem osoby, która dokonała zapisu, z podaniem jej imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego. Zapisy będą czytelne, dokonane trwałą techniką, w porządku chronologicznym, bezpośrednio jeden po drugim bez przerw. Załączone do dziennika budowy protokóły i inne dokumenty będą oznaczone kolejnym numerem załącznika i opatrzone datą i podpisem Wykonawcy i Inżyniera lub Inspektora Nadzoru. Do dziennika budowy należy wpisywać w szczególności:\n11 datę przekazania Wykonawcy terenu budowy, datę przekazania przez Zamawiającego Dokumentacji Projektowej i SST, uzgodnienie przez Inżyniera lub Inspektora Nadzoru harmonogramu robót, terminy rozpoczęcia i zakończenia poszczególnych elementów robót, przebieg robót, trudności i przeszkody w ich prowadzeniu, okresy i przyczyny przerw w robotach, uwagi i polecenia Inżyniera lub Inspektora Nadzoru, datę zarządzenia wstrzymania robót zanikających, ulegających zakryciu, częściowych i końcowych odbiorów robót, wyjaśnienia, uwagi i propozycje Wykonawcy, dane dotyczące czynności geodezyjnych dokonywanych przed i w trakcie wykonywania robót, dane dotyczące sposobu wykonywania zabezpieczenia robót, dane dotyczące jakości materiałów, pobierania próbek oraz wyniki przeprowadzonych badań z podaniem, kto je przeprowadzał, inne istotne informacje o przebiegu robót. Propozycje, uwagi i wyjaśnienia Wykonawcy, wpisane do dziennika budowy będą przedłożone Zamawiającemu do ustosunkowania się. Decyzje Inżyniera lub Inspektora Nadzoru wpisane do dziennika budowy Wykonawca podpisuje z zaznaczeniem ich przyjęcia lub zajęciem stanowiska Księga obmiaru Księga obmiaru stanowi dokument pozwalający na rozliczenie faktycznego postępu każdego z elementów robót. Obmiary wykonanych robót prowadzone są w sposób ciągły w jednostkach przyjętych w ślepym kosztorysie Dokumenty laboratoryjne Atesty materiałów orzeczenia o jakości materiałów i kontrolne wyniki badań Wykonawcy będą gromadzone w formie uzgodnionej z Inżynierem. Dokumenty te stanowią załączniki do odbioru robót. Winny one być udostępnione na każde życzenie Inżyniera lub Inspektora Nadzoru Pozostałe dokumenty Do dokumentów związanych z robotami zalicza się także następujące dokumenty: - protokóły przekazania placu budowy, - umowy cywilno prawne z osobami trzecimi i inne umowy cywilno prawne, - protokóły z odbioru robót, - protokóły z narad i ustaleń, - korespondencję związaną z robotami Przechowywanie dokumentów Dokumenty związane z robotami będą przechowywane na terenie budowy w miejscu odpowiednio zabezpieczonym. Obowiązek zabezpieczenia spoczywa na Wykonawcy. Zaginięcie któregokolwiek z dokumentów spowoduje jego natychmiastowe odtworzenie staraniem Wykonawcy w formie przewidzianej prawem. Wszelkie dokumenty będą zawsze dostępne dla Inżyniera lub Inspektora Nadzoru i przedstawiane do wglądu na jego życzenie.\n12 7. OBMIAR ROBÓT 7.1. Ogólne zasady obmiaru robót Obmiar robót będzie określał faktyczny zakres robót zgodnie z Dokumentacją Projektową i SST, w jednostkach w ślepym kosztorysie. Obmiaru robót dokonuje Wykonawca po pisemnym powiadomieniu Zamawiającego o zakresie obmierzanych robót i terminie obmiary, co najmniej na trzy dni przed terminem. Wyniki obmiaru będą wpisane do księgi obmiaru. Jakikolwiek błąd lub przeoczenie w ilościach podanych w ślepym kosztorysie nie zwalnia Wykonawcy od obowiązku ukończenia wszystkich robót. Obmiar gotowych robót będzie przeprowadzany z częstością wymaganą dla celów płatności na rzecz Wykonawcy lub w innym czasie określonym w umowie Zasady określania ilości robót i materiałów Długości i odległości pomiędzy wyszczególnionymi punktami skrajnymi będą obmierzane poziomo wzdłuż linii osiowej Dokumenty do odbioru końcowego robót Podstawowym dokumentem do dokonania odbioru końcowego robót jest protokół odbioru końcowego. Do odbioru końcowego Wykonawca jest zobowiązany przygotować następujące dokumenty: a) Dokumentację Projektową z naniesionymi zmianami, b) Szczegółowe Specyfikacje Techniczne, c) uwagi i zalecenia Zamawiającego, zwłaszcza przy odbiorze robót zanikających i ulegających zakryciu oraz udokumentowanie wykonania jego zaleceń, d) dzienniki budowy i księgi obmiaru, Jeżeli SST właściwa dla danych robót nie wymaga tego inaczej to powierzchnia wyliczana będzie w m 2 jako długość pomnożona przez średni przekrój. Ilości, które mają być obmierzane wagowo, będą ważone w tonach lub kilogramach zgodnie z wymaganiami SST Urządzenia i sprzęt pomiarowy Wszystkie urządzenia i sprzęt pomiarowy, stosowany w czasie obmiaru robót będą zaakceptowane przez Zamawiającego. Jeżeli urządzenia te lub sprzęt wymagają badań atestujących to Wykonawca będzie posiadał ważne świadectwa legalizacji. Wszystkie urządzenia pomiarowe będą przez Wykonawcę utrzymywane w dobrym stanie, w całym okresie trwania robót Czas przeprowadzenia obmiaru Obmiary będą przeprowadzone przed częściowym lub końcowym odbiorem robót, a także w przypadku występowania dłuższej przerwy w robotach i zmiany Wykonawcy robót. Obmiar robót zanikających przeprowadza się w czasie ich wykonywania, a robót podlegających zakryciu przed ich zakryciem. Roboty pomiarowe do obmiaru oraz nieodzowne obliczenia będą wykonane w sposób zrozumiały i jednoznaczny.\n13 8. ODBIÓR ROBÓT 8.1. Rodzaje odbiorów robót W zależności od ustaleń odpowiednich SST roboty podlegają następującym etapom odbioru, dokonywanym przez Inżyniera przy udziale Wykonawcy: a) odbiorowi robót zanikających i ulegających zakryciu, b) odbiorowi częściowemu, c) odbiorowi końcowemu Odbiór robót zanikających i ulegających zakryciu Odbiór robót zanikających i ulegających zakryciu polega na finalnej ocenie ilości i jakości wykonania robót, które w dalszym procesie realizacji ulegną zakryciu. Odbiór robót zanikających i ulegających zakryciu będzie dokonany w czasie umożliwiającym wykonanie ewentualnych korekt i poprawek bez hamowania ogólnego postępu robót. Odbioru robót dokonuje Inżynier lub Inspektor Nadzoru. Gotowość danej części robót do odbioru zgłasza Wykonawca wpisem do dziennika budowy i jednoczesnym powiadomieniem Zamawiającego. Odbiór będzie przeprowadzony niezwłocznie, nie później niż w ciągu trzech dni od daty zgłoszenia wpisem do dziennika budowy i powiadomieniem o tym fakcie Inżyniera. Jakość i ilość robót ulegających zakryciu ocenia Inżynier lub Inspektor Nadzoru na podstawie dokumentów geodezyjną dokumentację powykonawczą oraz ocenę wizualną w oparciu o przeprowadzone pomiary, w konfrontacji z Dokumentacją Projektową, SST i uprzednimi ustaleniami Odbiór częściowy Odbiór częściowy polega na ocenie ilości i jakości wykonanych części robót. Odbioru częściowego robót dokonuje się wg zasad jak przy odbiorze końcowym robót Odbiór końcowy Odbiór końcowy polega na finalnej ocenie rzeczywistego wykonania robót w odniesieniu do ich ilości, jakości i wartości. Całkowite zakończenie robót oraz gotowość do odbioru końcowego będzie stwierdzona przez Wykonawcę wpisem do dziennika budowy i powiadomieniem na piśmie o tym fakcie Inżyniera lub Inspektora Nadzoru. Odbiór końcowy robót nastąpi w terminie ustalonym w umowie, licząc od dnia potwierdzenia przez Inżyniera zakończenia robót i przyjęcia dokumentów o których mowa w punkcie Odbioru końcowego robót dokona Zamawiający w obecności Wykonawcy. Zamawiający dokona ich oceny jakościowej na podstawie przedłożonych dokumentów, wyników badań i pomiarów, ocenie wizualnej oraz zgodności wykonania robót z Dokumentacją Projektową i SST. W toku odbioru końcowego robót Inżynier lub Inspektor Nadzoru zapozna się z realizacją ustaleń przyjętych w trakcie odbiorów robót zanikających i ulegających zakryciu oraz częściowych, zwłaszcza, zwłaszcza w zakresie wykonywania robót uzupełniających i robót poprawkowych. W przypadku niewykonania wyznaczonych robót poprawkowych lub robót uzupełniających, lub nie zakończenia pełnego zakresu robót, Inżynier przerwie swoje czynności i ustali nowy termin odbioru końcowego.\n14 Dokumenty do odbioru końcowego robót Podstawowym dokumentem do dokonania odbioru końcowego robót jest protokół odbioru końcowego sporządzony wg wzoru ustalonego przez Zamawiającego. Do odbioru końcowego Wykonawca jest zobowiązany przygotować następujące dokumenty: a)dokumentację Projektową z naniesionymi zmianami, b)szczegółowe Specyfikacje Techniczne, c)uwagi i zalecenia Zamawiającego, zwłaszcza przy odbiorze robót zanikających i ulegających zakryciu oraz udokumentowanie wykonania jego zaleceń, d)dzienniki budowy i księgi obmiaru, e) aprobaty techniczne, certyfikaty i świadectwa zgodności wbudowanych materiałów, f) sprawozdanie techniczne, g) geodezyjną dokumentację powykonawczą, h) inne dokumenty wymagane przez Zamawiającego. Sprawozdanie techniczne będzie zawierać: - zakres i lokalizację wykonywanych robót, - uwagi dotyczące warunków realizacji robót, - zmiany wprowadzone w trakcie realizacji robót w stosunku do ustaleń Dokumentacji Projektowej i SST, - datę rozpoczęcia i zakończenia robót. W przypadku, gdy wg Inżyniera lub Inspektora Nadzoru, roboty pod względem przygotowania dokumentacyjnego nie będą gotowe do odbioru końcowego, Zamawiający w porozumieniu z Wykonawcą wyznaczy ponowny termin odbioru końcowego robót. Termin wykonania robót poprawkowych i robót uzupełniających wyznaczy Inżynier lub Inspektor Nadzoru Po wykonaniu wszystkich robót poprawkowych i uzupełniających przeprowadzony zostanie odbiór ostateczny. 9. ROZLICZENIE ROBOT Podstawą płatności jest cena jednostkowa, skalkulowana przez Wykonawcę za jednostkę obmiarową ustaloną dla danej pozycji kosztorysu. Dla pozycji kosztorysowych wycenionych ryczałtowo podstawą płatności jest wartość (kwota) podana przez Wykonawcę w danej pozycji kosztorysu. Cena jednostkowa pozycji będzie uwzględniać wszystkie czynności, wymagania i badania składające się na jej wykonanie, określone dla tej roboty w specyfikacji technicznej i dokumentacji projektowej. Inwestor wymaga, aby Wykonawca uwzględnił w wycenie ofertowej następujące czynniki: obsługę geodezyjną budowy, inwentaryzację końcową i naniesienie obiektu(-ów) na plan, konieczność umocnienia wykopów, konieczność odwodnienia wykopów, wymiany gruntów, wykonywania dróg montażowych, wykonywania, montażu i demontażu deskowań, pielęgnowania betonu wykonywania wszelkich innych robót dodatkowych i pomocniczych na placu budowy i stanowiskach roboczych, badania jakości materiałów, próby odbiorów technicznych, wyładunek, załadunek oraz transport materiałów, maszyn i urządzeń, próbny i docelowy montaż maszyn i urządzeń,\n15 wywóz śmieci i gruzu oraz segregację odpadów, zabezpieczenia i inne przedsięwzięcia z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, utrzymanie placu budowy, w tym oświetlenie i dozór, zabezpieczenie robót, materiałów i urządzeń przed deszczem, słońcem i mrozem, ogrodzenie placu budowy, zapewnienie zasilania w energię elektryczną i telefony, zajęcie pasów drogowych i innych terenów oraz tymczasową organizację ruchu, uprzątnięcie i likwidację placu budowy po zakończeniu prac, naprawę dróg lokalnych wykorzystywanych do transportu, opłaty graniczne, cła, akcyzy i inne podatki należne za materiały, robociznę i sprzęt, przeszkolenie pracowników służb eksploatacyjnych Inwestora, różnice kursowe walut, wprowadzenie nowych ceł lub podatków, ubezpieczenia, ryzyko, to jest prawdopodobieństwo wystąpienia poszczególnych czynników jest różne, które również należy oszacować i uwzględnić w ofercie. Inwestor ma obowiązek wskazać ryzyka dostrzeżone do czasu przygotowania przetargu; samo ryzyko, (czyli odpowiedzialność za niekorzystne skutki wystąpienia poszczególnych czynników) ponosi jednak Wykonawca. Cena jednostkowa powinna więc obejmować: robociznę bezpośrednią, wartość zużytych materiałów wraz z kosztami ich zakupu, wartość pracy sprzętu (w tym dzierżawa i amortyzacja) wraz z kosztami jednorazowymi (sprowadzenie sprzętu na teren budowy i z powrotem, montaż i demontaż na stanowisku pracy), koszty pośrednie, w skład których wchodzą płace personelu i kierownictwa budowy, pracowników nadzoru, koszty prób i badań laboratoryjnych, koszty urządzenia i eksploatacji zaplecza budowy, koszty oznakowania robót, wydatki dotyczące BHP, usługi obce na rzecz budowy, opłaty za dzierżawę placów itp., ekspertyzy dotyczące wykonanych robót, ubezpieczenia oraz koszty zarządu wykonawcy uwzględniające w/w czynniki, zysk kalkulacyjny zawierający ewentualne ryzyko Wykonawcy z tytułu innych wydatków mogących wystąpić czasie realizacji robót i w okresie gwarancyjnym, podatki obliczane zgodnie z obowiązującymi przepisami. Cena jednostkowa zaproponowana przez Wykonawcę za daną pozycje w wycenianym przedmiarze robót jest ostateczna i wyklucza możliwość żądania dodatkowej zapłaty za wykonanie robót. Opisy pozycji w przedmiarze robót nie mogą być traktowane jako wyczerpujące i muszą być odczytywane w powiązaniu z pozostałą dokumentacją projektową i specyfikacją techniczną, podającą szczegółowe wymagania techniczne i szczegółowe zakresy prac podstawowych i pomocniczych, które należy uwzględnić w stawkach i cenach podanych dla poszczególnych pozycji przedmiaru. Oferentom nie zezwala się na samodzielne dodawanie żadnych nowych pozycji w którejkolwiek części przedmiaru robót. Jeżeli w układzie pozycji przedmiaru robót, w opisie pozycji przedmiaru lub w opisie zakresów poszczególnych pozycji przedmiaru podanym w specyfikacjach technicznych, nie uwzględniono pewnych prac (faz operacyjnych) związanych z wykonaniem danych robót, to koszty tych prac powinny być uwzględnione w stawkach i cenach wpisanych przez oferentów przy tych czy innych pozycjach przedmiaru. Zamawiający uprzedza, że wybrany Wykonawca robót nie otrzyma wynagrodzenia za wykonanie tych robót, które stanowiły pozycje przedmiaru, a dla których Wykonawca nie umieścił w wycenionym przedmiarze żadnej stawki lub ceny. Obowiązuje zasada, że stawki i ceny dla tych pozycji są pokryte przez stawki i ceny podane w innych pozycjach wycenionego przedmiaru robót. Ceny jednostkowe robót umieszczone w wycenionym przedmiarze muszą być\n16 kompletne, to znaczy muszą obejmować koszty wszystkich prac, niezbędnych dla zapewnienia zgodności wykonania poszczególnych robót z dokumentacja projektową i specyfikacjami technicznymi. Zamawiający nie będzie dopłacał Wykonawcy np. za deskowania, rusztowania, utrudnienia, warunki zimowe, obsługę geodezyjną budowy, zajęcie chodników lub jezdni na potrzeby budowy, pielęgnację betonu, porządkowanie terenu budowy po zakończeniu robót i tym podobne okoliczności, które doświadczony wykonawca powinien był prawidłowo rozpoznać na podstawie dokumentacji projektowej, specyfikacji i wizji lokalnej placu budowy oraz uwzględnić w kalkulacji stawek dla poszczególnych pozycji przedmiaru robót. 10. PRZEPISY ZWIĄZANE Roboty będą wykonywane w sposób bezpieczny, ściśle w zgodzie z Polskimi Normami (PN) i przepisami obowiązującymi w Polsce. Specyfikacje Techniczne w różnych miejscach powołują się na Normy, przepisy branżowe, instrukcje. Należy je traktować jako integralną część i należy je czytać łącznie z Rysunkami i Specyfikacjami, jak gdyby tam one występowały. Uważa się, że Wykonawca jest w pełnia zaznajomiony z ich zawartością i wymaganiami. Zastosowanie będą miały ostatnie wydania Polskich Norm (datowane nie później niż 30 dni przed data składania ofert) o ile nie postanowiono inaczej.\n17 SPECYFIKACJA TECHNICZNA WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH ROBOTY ZIEMNE (ST-01.00) Kod CPV\n18 1. WSTĘP 1.1. Przedmiot Specyfikacji Technicznej Przedmiotem niniejszej Szczegółowej Specyfikacji Technicznej (SST) są wymagania techniczne dotyczące wykonania i odbioru robót związanych z budową kanalizacji sanitarnej we Wronowicach, gm. Łask Zakres stosowania Specyfikacji Technicznej Specyfikacja Techniczna ma zastosowanie jako dokument przetargowy i kontraktowy przy Robotach wymienionych w Zakres Robót objętych Specyfikacją Techniczną Ustalenia zawarte w niniejszej ST dotyczą wykonania robót ziemnych przy wykonaniu wykopów, i ukształtowania terenu. Wykopy pod sieć należy wykonać o ścianach pionowych obudowanych sprzętem mechanicznym zgodnie z normami PN-B-10736:1999 oraz PN-68/B Wykopy liniowe pod rurociągi Roboty ziemne obejmują: -Wykopy próbne celem ustalenia dokładnej lokalizacji i wysokościowego posadowienia istniejącego uzbrojenia. Istniejące uzbrojenie krzyżujące się z wykopami należy zabezpieczyć poprzez obudowanie i podwieszenie w wykopie. -Wytyczenia trasy przewodów, osi i rzędnych studzienek winien dokonać uprawniony geodeta. - Wykopy mechaniczne w wykopach wąskoprzestrzennych o ścianach umocnionych w zależności od zagłębienia przewodu i warunków gruntowych grodzicami lub wypraskami stalowymi. Zamiennie można stosować szalunki systemowe dobrane stosownie do warunków gruntowych i zagłębienia. W miejscu występowania istniejącego uzbrojenia roboty prowadzić ręcznie. - Przy wykopach mechanicznych część przydenną wykopów należy dokopać do projektowanych niwelet w sposób ręczny -Na odcinkach, gdzie w podłożu występują grunty spoiste lub organiczne wykopy należy przegłębić celem wykonania podsypek wyrównawczych lub poduszek z piasku. - Wykonanie zagęszczonych podsypek z piasku średnioziarnistego. - W gruntach piaszczystych przewód można posadowić bezpośrednio na gruncie rodzimym, pozbawionym kamieni. - Przygotowanie podłoża z uformowaniem na kąt 90 o, tak, aby do podłoża przylegała 1/4 obwodu rury. - Uformowanie dołków montażowych w miejscach połączeń rur. - Wykonanie zagęszczonej obsypki ochronnej przewodu, obsypkę wykonywać warstwami z jednoczesnym demontażem szalunku przydennej części wykopu - Stopień zagęszczenia podsypki i obsypki winien być kontrolowany i wynosić wg standardowej próby Proctora I = 98%. Obsypkę ochronną wykonywać warstwami do wysokości 30 cm powyżej wierzchu rury. - Do wysokości 30 cm ponad lico rury zagęszczać ostrożnie przy pomocy lekkich urządzeń zagęszczających po obu jej stronach, zwracając uwagę by nie zagęszczać bezpośrednio dotykając rury, pozostałą część wykop u można zagęszczać mechanicznie przy pomocy średnich i ciężkich urządzeń mechanicznych zasypując warstwowo, co 15 cm piaskiem, zagęszczać do uzyskania wskaźnika zagęszczenia pod nawierzchniami asfaltowymi I=100% w drodze o nawierzchni ziemnej do I=0,96% - Odwóz nadmiaru gruntu.\n19 Wykopy pod obiekty sieciowe (studnie ) Roboty ziemne obejmują: -Wykopy otwarte na głębokość do 3,8 m. -Przygotowanie podłoża do posadowienia studni. -Wykopy wykonywać w porze o najmniejszej ilości opadów atmosferycznych. Ostatnią warstwę gruntu pod studnie należy zdjąć ręcznie i tuż po wykonaniu wykopów wykonać podsypkę piaskowo-cementową grubości 15 cm. -Zasypka wykopów z odwiezieniem nadmiaru urobku. - Zagęszczenie zasypki Określenia podstawowe Określenia podane w niniejszej Specyfikacji Technicznej są zgodne z Dokumentacją Projektową oraz ST Ogólne wymagania dotyczące Robót Wykonawca jest odpowiedzialny za jakość wykonania Robót oraz ich zgodność z Dokumentacją Projektową, Specyfikacją Techniczną i poleceniami Ogólne wymagania podano w ST Przedmiotem niniejszej Szczegółowej Specyfikacji Technicznej (SST) są wymagania techniczne dotyczące wykonania i odbioru robót związanych z budową kanalizacji sanitarnej w we Wronowicach, gm. Łask. Szczegółowy zakres poszczególnych elementów robót przedstawiony został w kosztorysach nakładczych. 2. MATERIAŁY Grunt z wykopów. Grunt piaszczysty na uzupełnienie ewentualnych ubytków gruntu w wysokości podłoża Piasek średnioziarnisty do wykonywania obsypek i zasypek (jeżeli zajdzie potrzeba wymiany gruntu) wg PN-B-11113: SPRZĘT Do wykonania wykopu, który można wykonać mechanicznie, używana będzie koparka, a do jego zasypania spycharka gąsienicowa. Wykop zagęszczany będzie zagęszczarkami wibracyjnymi. Wykonawca jest zobowiązany do używania jedynie takiego sprzętu, który nie wywrze niekorzystnego wpływu na właściwości gruntu, zarówno w miejscu jego naturalnego zalegania, jak też w czasie odspajania, transportu, wbudowania i zagęszczania. Wykonawca jest całkowicie odpowiedzialny za wybrane przez siebie metody robót i sprzęt w celu uzyskania odpowiedniego wskaźnika zagęszczenia. 4. TRANSPORT Grunt odwożony będzie samochodem samowyładowczym na miejsce składowania niezwłocznie po jego pozyskaniu. Ilość środków transportu powinna być dostosowana do objętości gruntu, technologii odspajania i załadunku oraz odległości transportu.\n20 5. WYKONANIE ROBÓT 5.1. Ogólne warunki wykonania robót Wykopy pod sieć należy wykonać o ścianach pionowych obudowanych sprzętem mechanicznym zgodnie z normami PN-B-10736:1999 oraz PN-68/B Wykop będzie głównie wykonywany jako wąskoprzestrzenny, oszalowany Z uwagi na istniejące uzbrojenie roboty należy prowadzić za wiedzą i pod nadzorem właściwych służb. Wykonawca przed rozpoczęciem robót ziemnych trwale wyznaczy przebieg urządzeń podziemnych wskazanych w Dokumentacji Projektowej. W czasie prowadzenia robót w pobliżu przebiegających obok wykopu napowietrznych lub podziemnych linii energetycznych, linie te należy okresowo wyłączyć. W przypadku pojawienia się wody w wykopie należy zainstalować urządzenia odwadniające, zabezpieczyć wykopy przed napływem wód opadowych i powierzchniowych. W trakcie realizacji robót ziemnych należy nad otwartymi wykopami ustawić ławy celownicze umożliwiające odtworzenie projektowanej osi wykopu i przewodu oraz kontrolę rzędnych law W trakcie prowadzenia robót przygotowawczych i ziemnych obowiązują również poniższe ogólne zalecenia dotyczące czynności zabezpieczających: przy natrafieniu na przedmioty zabytkowe lub szczątki archeologiczne należy niezwłocznie zawiadomić o tym inwestora oraz odpowiednie władze konserwatorskie, wstrzymując jednocześnie na obszarze wykopalisk roboty, aż do decyzji tych władz, w przypadku napotkania przedmiotów wybuchowych lub niebezpiecznych (np. zapalniki, pociski, bomby lotnicze, beczki lub naczynia z płynami łatwopalnymi itp.) względnie przedmiotów trudnych do identyfikacji, należy: - wszelkie roboty w obrębie odkrycia natychmiast przerwać, - miejsce niebezpieczne ogrodzić i oznakować napisami ostrzegawczymi, - zawiadomić najbliższy posterunek Policji oraz władze administracyjne, na terenie których nastąpiło odkrycie, a dalsze prace mogą być wykonane za zezwoleniem tych organów zgodnie z obowiązującymi przepisami w tym zakresie, jeżeli w obrębie prowadzonych robót ziemnych napotka się na urządzenia podziemne (np. instalacyjne, wodociągowe, kanalizacyjne cieplne, gazowe, elektryczne, drenażowe itp.), nie przewidziane w dokumentacji technicznej, wówczas roboty należy przerwać, powiadomić inwestora i nadzór autorski, a dalsze prace prowadzić dopiero po uzgodnieniu trybu postępowania z instytucjami sprawującymi nadzór nad tymi urządzeniami, w przypadku natrafienia, w trakcie wykonywania robót ziemnych na nie przewidziane w dokumentacji technicznej warunki wodno-gruntowe, uniemożliwiające lub w znacznym stopniu utrudniające prowadzenie robót należy niezwłocznie powiadomić inwestora i nadzór autorski celem podjęcia odpowiednich decyzji Wyznaczenie robót Przed przystąpieniem do robót Wykonawca dokona ich wytyczenia i trwale oznaczy je w terenie za pomocą kołków osiowych, kołków świadków i kołków krawędziowych. Wytyczenie robót powinno być wykonane przez geodetę z uprawnieniami. Projektowaną oś przewodu (kanału) należy oznaczyć w terenie w sposób trwały i widoczny z założeniem ciągu reperów roboczych. Punkty na osi trasy należy oznaczyć za pomocą drewnianych palików, tzw. kołków osiowych z gwoździami. Punkty na osi trasy należy oznaczyć za pomocą drewnianych palików. Kołki należy wbić na każdym załamaniu trasy. Na odcinkach prostych paliki powinny być zabite co 30 50\n1 SPECYFIKACJE TECHNICZNE WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH ST-00.00 Wymagania ogólne Kod CPV 45000000-7.str. 2 ST-01.00 Roboty ziemne Kod CPV 45111200-0. str. 17 ST-02.00 Roboty odwodnieniowe Kod\nSPECYFIKACJE TECHNICZNE WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH ST-00.00 Wymagania ogólne Kod CPV 45000000-7 ST-01.00 Roboty ziemne Kod CPV 45111200-0 ST-02.00 Roboty odwodnieniowe Kod CPV 45232452-5 ST-03.00


dixon - Serwis Informacji Społecznościowej - bsy.pl\nDDK P56 MY TAPE – SKRZYŻOWANIE FEAT.WARUNIA MS ,REST DIXON 37 PROD.CZAHA\nadmin 23. Listopad 2017\nTPS – Nic nowego feat. Rest / Dudek\nTPS – Nic nowego feat. Rest / Dudek …\nadmin 25. Kwiecień 2017\nadmin 4. Listopad 2016\nSportowiec / CS – JACEK CFANIACEK I KOGUT …\nadmin 22. Sierpień 2016\nŻurek / CS – BRZYDZĘ SIĘ feat. Rufuz & Żyto & Sarius // Prod. Wowo // Official Video.\nadmin 21. Czerwiec 2016\nadmin 1. Czerwiec 2015\nDixon37 ft. Włodi, Miodu – Bliżej niż myślisz …\nStep Records 26. Listopad 2013\nadmin 21. Wrzesień 2010


NARZĘDZIA I MAJSTERKOWANIE B/O /18/36 YF790-3 - Hurtownia Zabawek Warszawa PRO-EXIMP\nKod kreskowy: 5902666697110\nBawiąc się tym zestawem dziecko uczy się obsługi narzędzi elektrycznych, doskonali zdolności manualne, rozwija wyobraźnię. Pozwala rozwijać umiejętności manualne i rozbudza zainteresowanie techniczne. Oswaja z techniką posługiwania się narzędziami bez niebezpieczeństwa wystąpienia urazów.\nZestaw plastikowych narzędzi pakowany w "window box". W zestawie znajdują się: plastikowa wkrętarka B/O z trzema różnymi końcówkami, kilka śrub, nakrętek i elementów do złączenia i linijka. Zabawka dla dzieci powyżej 3 lat.\nWymiar: 38 x 30 x 6,5 cm


Wersja z 19:00, 8 paź 2009\nWersja z 01:00, 19 sie 2009 (edytuj)\nWersja z 19:00, 8 paź 2009 (edytuj) (anuluj edycję)\nJego wzorami w tym czasie (poł. lat 50. XX w.) byli [[Frankie Laine]] a zwłaszcza popularny wówczas w USA i Europie zespólzespół [[The Platters]] z solistą [[Tony WIlliams]]em na czele; właśnie na ich stylu świadomie oparł swoje pierwsze piosenki. Występując w lokalnym klubie Santa Tecla poznał m.in. [[Adriano Celentano]].\nW 1957 został dostrzeżony przez Waltera Guertlera, szefa niewielkiej wytwórni płytowej Music; cały zespól podpisał kontrakt nagraniowy. Wtedy też Antonio Lardera zdecydował się przyjąć pseudonim artystyczny Tony Dallara.


6,63 (660 ocen\ti\t136 opinii) Zobacz oceny\nPistacia_Vera | 2017-02-24\n"Wampir" to pierwszy tom cyklu gliwickiego i rzeczywiście jak ktoś chce zwiedzić Gliwice to może to być taki wzbogacony wątkiem kryminalnym przewodnik po mieście. mam mieszane uczucia, ta historia przyciąga i odpycha jednocześnie. główny bohater nie budzi sympatii. to młody, głupi, nałogowy palacz a nawet damski bokser. czekam na ciąg dalszy tej historii.


Cisza wyborcza. Matylda Damięcka opublikowała kolejną grafikę - WP Kobieta\nmatylda damięckacisza wyborczagrafika\nMatylda Damięcka aktywnie angażuje się w wybory prezydenckie 2020. Nawet w trakcie ciszy wyborczej nie powstrzymała się i stworzyła nową grafikę.\nMatylda Damięcka opublikowała kolejną grafikę (ONS)\nOd piątku od północy trwa cisza wyborcza. Wszyscy, którzy dotychczas nakłaniali do pójścia na wybory i głosowania na konkretnego kandydata, zmuszeni są do wstrzymania się od publikacji sugestywnych treści. Matylda Damięcka, która od kilku dni swoimi grafikami mówiła wprost o swoich politycznych preferencjach, tym razem opublikowała wymowny obrazek na temat ciszy wyborczej.\nMatylda Damięcka opublikowała grafikę o ciszy wyborczej\nDamięcka nie ograniczyła się do jednego słowa. "Cisza na morzu, cisza też w necie, jak coś napiszesz, to usu ne cie" – zrymowała. Choć pozornie tekst przypomina rymowankę z przedszkola, obserwatorzy po raz kolejny zachwycili się tym, jak prostymi słowami, oddała panujące w kraju nastroje.\n"Jak zawsze prosto i genialnie", "Uwielbiam twoją twórczość" – komentowali z entuzjazmem. Jeden z fanów nawet podziękował Damięckiej za możliwość wyrażania swoich opinii odnośnie jej prac w komentarzach. "Dziękuję także wszystkim komentującym i lajkującym za pomoc w budowaniu pewności siebie. Uczcijmy to ciszą" – dodał.


Nowy Ruch Liturgiczny: Ks. Bux: Kryzys liturgii – konsekwencja kryzysu eklezjologii\nPoniżej zamieszczamy pełny tekst wywiadu, który udzielił ks. prof. Nicola Bux, konsultor w Urzędzie Papieskich Celebracji Liturgicznych oraz w Kongregacji Nauki Wiary. Wywiad został umieszczony na stronie internetowej Kongregacji ds. Duchowieństwa oraz Papieskiej Komisji Ecclesia Dei.\nCATHOLICA: Czy wg księdza można przyjąć twierdzenie przeciwników „Motu proprio”, jakoby eklezjologia starego mszału nie przystawała do eklezjologii mszału posoborowego?\nMGR NICOLA BUX: Wystarczy stwierdzić, że Kanon Rzymski starego mszału pozostał, jako jedna, w tym przypadku pierwsza, z Modlitw Eucharystycznych w nowym mszale. Kapłan zwraca się do Boga Ojca i składa Mu ofiarę „za święty Kościół powszechny”, aby został zgromadzony w jedno, jak czytamy również w starożytnym Didache, żeby nim rządził przez papieża, biskupa wspólnoty, w której celebruje się Eucharystię i tych „wszystkich, którzy wiernie strzegą wiary katolickiej i apostolskiej”. Są to słynne dyptychy, które dowodzą istnienia jedności wiary w Kościele. Jednocześnie przedstawia się Bogu Ojcu tych którzy są obecni na celebracji, jak również tych, co ją składają: „Za nich składamy Tobie tę ofiarę uwielbienia, a także oni ją składają” – przywołane jest tu więc kapłaństwo służebne i kapłaństwo powszechne. Następnie stwierdza się, że msza św. odprawiana jest w łączności z Najświętszą Dziewicą i wszystkimi świętymi czyli Kościołem niebieskim, który prosimy o wstawiennictwo. Później prosi się, aby Bóg „uświęcił tę Ofiarę pełnią swojego błogosławieństwa”, aby dary zostały konsekrowane – mamy tu odniesienie do Ducha Świętego. Jest potwierdzonym, że Kanon Rzymski jest wcześniejszy, w swoim rdzeniu, od definicji Soboru Konstantynopolitańskiego z 381 roku, poza tym inna starożytna Modlitwa Eucharystyczna, anafora Serapiona, zawiera epiklezę zwróconą do Słowa.\nWróćmy jednak do Kanonu. Po konsekracji, wspominamy Ojcu o Jego Synu i jego paschalnym misterium, składamy Mu Jego Ciało i Krew, a Jego przyjętą ofiarę zapowiadały ofiary Abla, Abrahama i Melchizedeka. Prosimy, aby ta ofiara została zaniesiona z ołtarza ziemskiego na ołtarz w niebie. Potem następują modlitwy za zmarłych, a więc za Kościół, który się oczyszcza. Tutaj polecamy także Kościół w doczesności i zgromadzony w tym miejscu. Ta wielka modlitwa zostaje zamknięta uwielbieniem Trójcy Świętej i Amen wiernych. W modlitwie tej łączącej po mistrzowsku wiarę osobistą i wiarę wspólnotową, widzimy również eklezjologię trynitarną, a także zstępującą z góry komunię, naznaczoną jednością, świętością, katolickością i apostolskością.\nLiturgia to zasadniczo modlitwa uwielbienia. Kryzys, który przeżywa liturgia, winien jest temu, że w jej centrum nie ma już Boga i Jego uwielbienia, ale człowiek i wspólnota. Jean-Baptiste Metz mawiał: „Kryzys wiary w Boga związany jest z eklezjologią”. Sobór, opatrznościowo, zatwierdził najpierw konstytucję o Świętej Liturgii, dlatego, że „na początku jest uwielbienie, a więc Bóg (…). Kościół ma swoje źródło w uwielbieniu, w misji chwalenia Boga” (J. Ratzinger, L’ecclesiologia della Constituzione «Lumen gentium» w: Il concilio Vaticano II. Recezione e attualità alla luce del Giubileo, Cinisello, Balsamo 2004, str. 132). To jest właśnie eklezjologia Soboru, która pominąwszy różne historyczne akcenty, jest eklezjologią Kościoła od dwóch tysięcy lat.\nTak, eklezjologia zerwania, w miejsce eklezjologii ciągłości. Proszę spojrzeć na te wszystkie przykłady relatywizmu liturgicznego (zamaskowanego jako „kreatywność”): Eucharystia jako pierwsza cierpi z powodu niekatolickiego pojęcia o Kościele. Do jakiej eklezjologii odnoszą się ci, którzy mówią o nieprzystawaniu mszału Jana XXIII do obecnej sytuacji eklezjalnej? Strach przed tym, że istnieją dwie eklezjologie to poważny błąd. Oznaczałoby to, że traktujemy Sobór jako moment zerwania z tradycją katolicką, jak o tym mówił Ojciec Święty w wykładzie wygłoszonym z okazji czterdziestej rocznicy zakończenia Soboru. Mszał Piusa V, spadkobierca starożytnych sakramentarzy i mszałów średniowiecznych oraz mszał Pawła VI wyrażają jedne lex credendi et orandi i dają pierwszeństwo związkowi Kościoła i wszystkich wiernych z Bogiem. To jest jedyna eklezjologia, która może nosić miano katolickiej.\nPaweł VI rozumiał reformę liturgii jako renovatio, a nie revolutio w następstwie którego miano by zakazać używania starszych ksiąg liturgicznych. Jeśli więc można zaakceptować nowe wino i nowe bukłaki, można też zaakceptować i cenić stare. Czy wobec tego dziwnym jest, że Motu proprio mówi o „dwóch formach jednego rytu”? Jest to zupełnie poprawna interpretacja historyczna dzieła Piusa V i Pawła VI.\nW istocie. Aby jednak dokonać „reformy reformy” należy powrócić do teologicznych fundamentów liturgii podanych w sposób systematyczny w Katechizmie Kościoła Katolickiego (nn. 1077-1112) bazujących na konstytucji Sacrosanctum Concilium. Z pewnością, w określeniu, które punkty w Novus Ordo wymagają naprawy, pomogą takie dzieła jak „Duch liturgii” Romano Guardiniego czy jego aktualizacja o tym samym tytule dokonana przez kard. Ratzingera.\nTrzeba zreformować, to co zostało zdeformowane. Dla przykładu, kilka rzeczy, które zostały zdeformowane, mimo że nigdy nie były zamierzone przez Sobór:\nWielu księży odprawia liturgię, tak jakby ją sami tworzyli. Kongregacja Kultu Bożego wydała bardzo dużo dokumentów, ale stanowią one martwe prawo, gdyż i posłuszeństwo przeżywa kryzys. Można by sobie wyobrazić ustanowienie „wizytatora apostolskiego” ds. liturgii, którego jedynym zadaniem byłoby przywrócenie dyscypliny?\nNa początek, trzeba by zasugerować kapłanom, aby się „zwrócili do Pana” na czas ofiarowania i Modlitwy Eucharystycznej, zwłaszcza w Adwencie i Wielkim Poście, po to, by podkreślić eschatologiczny wymiar liturgii. Tam, gdzie ołtarz versus populum nie posiada wystarczającego stopnia na przedzie, należałoby go zamontować. W przeciwnym wypadku, trzeba zwrócić się ku krzyżowi i w tym celu albo zawiesić go ponad ołtarzem albo postawić go na środku przed lub na ołtarzem, wyjaśniając, że krucyfiks nie jest bibelotem, który zasłania widok, ale najważniejszym wizerunkiem, który pomaga zorientować siebie na modlitwę. W rzeczywistości, oczy kapłana i wiernych skupiałyby się na krzyżu zamiast spoglądać na wszystkie strony.\nDlatego właśnie należy przedstawiać liturgię rzymską porównując ją z liturgiami wschodnimi i wykazując jednocześnie dobrodziejstwa ekumeniczne, skoro patriarcha Moskwy wyraził zadowolenie z inicjatywy Benedykta XVI, aby poprzez Motu proprio przywrócić tradycyjną liturgię. W ten sposób zmniejszylibyśmy strach przed współistnieniem dwóch form rytu. Mamy zresztą w samym mszale Pawła VI przykłady obrzędów, które można wykonać w dwojaki sposób, jak np. adoracja Krzyża w Wielki Piątek: można wykorzystać formę tradycyjną odsłaniania go lub też nową – procesję. Poza tym już istnieje rozwiązanie problemu kultywowania starego rytu, nie zmuszając nikogo do jego przyjęcia. Rzeczywiście, jedność katolicka wyraża się we właściwy sposób poprzez współistnienie różnych form liturgicznych.


Kubek termiczny z wyświetlaczem LED z grawerem dla niej sekretarki pracownicy grafika koleżanki | MURRANO\nKubek termiczny z wyświetlaczem LED z grawerem dla niej sekretarki pracownicy grafika koleżanki\nKUBEK TERMICZNY Z TERMOMETREM I GRAWEREM DLA NAJPIĘKNIEJSZEJ\nWybierasz upominek dla koleżanki z pracy na wyjątkową okazję? Gorąca kawa na drogę do pracy? Herbatka z cytryną i sokiem malinowym na spacer do parku? A może zimna lemoniada na plażę? Od dziś ulubiony napój Twojej przyjaciółki, przygotowany dokładnie tak jak lubi, w odpowiedniej temperaturze i w najlepszej możliwej oprawie, będzie mógł być zawsze przy niej! Termos posiada w nakrętce czujnik temperatury oraz dotykowy wyświetlacz LED. Dzięki temu błyskawicznie sprawdzisz temperaturę swojego napoju. Podwójne ścianki izolowane próżniowo pozwalają utrzymać temperaturę gorących napojów do 12 godzin, natomiast zimnych nawet do 24 godzin. Dodatkowo na kubku wykonamy dla Ciebie grawerowaną personalizację. Ten funkcjonalny termos sprawdzi się jako oryginalny upominek na każdą okazję. To idealny pomysł na prezent o niebanalnym charakterze i nowoczesnym designie.\nidealny jako prezent dla koleżanki z pracy na każdą okazję\nNr Katalogowy: KUB-E-BK-005


Rajd integracyjny Olkusz-Rabsztyn-Bogucin Mały (IX 2019) – I Liceum Ogólnokształcące\nI Liceum Ogólnokształcące > Rajdy integracyjne > Rajd integracyjny Olkusz-Rabsztyn-Bogucin Mały (IX 2019)\nNa początku roku szkolnego, w środę 11 i w czwartek 12 września 2019 roku uczniowie klas pierwszych I Liceum Ogólnokształcącego im. Króla Kazimierza Wielkiego uczestniczyli w rajdzie integracyjnym. Rajd miał na celu scalić nowo przybyłą do szkoły młodzież.\nWszyscy uczniowie wyruszyli spod szkoły szlakiem Króla Kazimierza Wielkiego, który wiódł przez Rabsztyn aż do Bogucina Małego. Po dotarciu na miejsce uczniowie uczestniczyli w grach i zabawach integracyjnych, a potem przyszedł czas na śniadanie. Chłopcy i dziewczęta piekli kiełbaski na ognisku. Po posiłku wszyscy pełni sił przystąpili do rywalizacji w różnych konkurencjach. Każda klasa liczyła na wygraną, gdyż nagroda była wprost niesamowita: „Dzień bez pytania” dla klasy. Do jej zdobycia było potrzeba tak niewiele, a jednak tak wiele – kluczem do sukcesu była współpraca. Pierwsza konkurencja polegała na stworzeniu z gazet dowolnego, kreatywnego dzieła. Tu największą pomysłowością wykazały się klasy: klasa Id po szkole podstawowej i I e po gimnazjum. Jury doceniło ich wspólną pracę i nagrodziło uczniów jednym dniem niepytania. W następnej konkurencji liczyła się sprawność fizyczna, refleks uczestników i oczywiście zaangażowanie oraz pomoc kolegów i koleżanek z klasy. Była to gra w „krzesełka”. Zwycięzcami w tej konkurencji zostali, uczniowie z następujących klas: Id i Ie po szkole podstawowej i Ib po gimnazjum. Oczywiście wygrali „Dzień bez pytania” dla swoich klas. Ostatnim punktem programu były zabawy jednoczące młodzież w klasach.\nZmęczeni, ale bardzo zadowoleni, wróciliśmy do szkoły. Z pewnością była to wspaniała wycieczka, dzięki której poznaliśmy wielu nowych kolegów i wiele koleżanek, a może i przyszłych przyjaciół. Ten niezwykły dzień zapisze się w naszych sercach. Dzięki niemu zrozumieliśmy jak ważna jest współpraca i dobra atmosfera w grupie. Na szczęście wyjątkowe przeżycia zatrzymaliśmy w pamięci oraz w licznych zdjęciach, które zostaną na długo w murach naszego liceum.\nRelację z rajdu przygotowali uczniowie z klasy I d po szkole podstawowej.


Zmiany w OFE. Przy dziedziczeniu stracimy nawet 220 tysięcy złotych - Money.pl\nStrona głównaGospodarkaRaportyZmiany w OFE. Przy dziedziczeniu stracimy nawet 220 tysięcy złotych\nZmiany w OFE. Przy dziedziczeniu stracimy nawet 220 tysięcy złotych\nRząd majstrowanie przy emeryturach tłumaczy dobrem przyszłych seniorów oraz zadłużającego się coraz bardziej państwa. Planowane zmiany - przekazywanie więcej pieniędzy do ZUS, mniej do OFE - mocno uderzą po kieszeniach przede wszystkim spadkobierców osób ubezpieczonych. Im mniej pieniędzy w OFE, tym mniej gotówki odziedziczy osoba, która straciła bliskiego.\nZasadnicza różnica polega na tym, że w OFE są prawdziwe nasze pieniądze, które Fundusze lepiej lub gorzej inwestują. W ZUS-ie nie ma ani grosza. Kasa jest pusta, ale każdy ma zapisane, ile teoretycznie "uzbierał". Świadczenia będą wypłacane ze składek osób, które dziś są dziećmi, a w przyszłości będą płacić składki na ZUS.\n]( # )Pałka: Żyj szybko, umieraj młodo. Stracisz mniej pieniędzy\nWedług prognozy Money.pl, 25-letni mężczyzna, który rozpoczyna dzisiaj pracę z wynagrodzeniem na poziomie średniej krajowej, gromadząc pieniądze na obecnych zasadach, w momencie przejścia na emeryturę (65 lat), będzie miał w OFE 327 tysięcy złotych. Kobieta, która przejdzie na emeryturę pięć lat wcześniej zgromadzi 249 tysięcy złotych.\nPo rządowych zmianach mężczyzna zgromadzi o 224 tysiące złotych *mniej, a kobieta o *171 tysięcy złotych mniej. Różnica bierze się stąd, że po zmianach większa część składek zamiast do OFE będzie trafiać na subkonta w ZUS. Czyli zamiast kapitału, będą to tylko wirtualne zapisy tego, co nam się należy w przyszłości.\nŹródło: Money.pl na podstawie obliczeń własnych.\nZakładamy, że zarówno mężczyzna jak i kobieta rozpoczynają pracę w wieku 25 lat z miesięczną pensją w wysokości 3391 złotych brutto. Średnioroczny wzrost wynagrodzeń wynosi 2 procent,\na roczna stopa zwrotu z OFE 4 procent.\n*Do OFE trafia 2,3 procent pensji, a do ZUS 17,2 procent. Obecnie do OFE trafia 7,3 procent,\na do ZUS 12,2 procent.\nPrzy założeniu, że osoba z naszego modelu umrze w wieku 40 lat, to wtedy na swoim koncie w OFE będzie miała 62 tysiące złotych. Właśnie tyle, przy obecnych zasadach dostaną spadkobiercy.\nPo zmianach ich spadek będzie o 42 tysiące złotych mniejszy, bo o tyle mniej przez 15 lat pracy ta osoba zgromadzi na swoim koncie w OFE.\nZakładamy, że osoba (nie ma tu znaczenia, czy mężczyzna, czy kobieta) rozpoczyna dziś pracę w wieku 25 lat z miesięczną pensją w wysokości 3391 złotych brutto. Średnioroczny wzrost wynagrodzeń wynosi 2 procent, a roczna stopa zwrotu z OFE 4 procent.\n*Do OFE trafia 2,3 procent pensji, a do ZUS 17,2 procent. Obecnie do OFE trafia 7,3 procent, a do ZUS 12,2 procent.\nRóżnicę jeszcze wyraźniej widać w przypadku osób, które umrą w starszym wieku. Jak pokazują wyliczenia Money.pl, spadkobiercy 50-letniej osoby po zmianach dostaną 93 tysiące złotych mniej w porównaniu do obecnych zasad.\nJeżeli osoba umrze jeszcze przed przejściem na emeryturę w wieku 60 lat, jej spadkobiercy dostaną o ponad 170 tysięcy złotych mniej.\nZa nami kolejne konsultacje w sprawie rządowego projektu zmian w systemie emerytalnym. Ministrowie Jolanta Fedak, Waldemar Pawlak i Michał Boni przekonywali do nich wczoraj uczestników Komisji Trójstronnej. Jednak nie padły konkrety, jak zapis księgowy miałby być dziedziczony. Nie ma mowy o dziedziczeniu gotówki, bo jej po prostu nie ma.\nInaczej wygląda sprawa z OFE. Odkładany w funduszu kapitał podlega dziedziczeniu. Najczęściej połowa środków zgromadzonych na rachunku zostaje przekazana na rachunek współmałżonka w OFE. Z pieniędzy tych, będzie mógł korzystać dopiero po przejściu na emeryturę. Jednak jest druga istotna opcja - oszczędności mogą być jednorazowo wypłacone w gotówce. Na to może liczyć najbliższa rodzina ubezpieczonego lub inni przez niego wskazani.\nW proponowanej teraz ustawie, już takiego zapisu nie ma. Rząd chce by kapitał zgromadzony na subkoncie w ZUS mógł być dopisywany do subkonta w ZUS współmałżonka lub innych spadkobierców.\n[ ( http://static1.money.pl/i/h/81/t89169.jpg ) ] (http://www.money.pl/emerytury/wiadomosci/artykul/znow;krytyka;rzad;koloryzuje;reforme;ofe,192,0,773568.html) Znów krytyka. Rząd koloryzuje reformę OFE?\nW sprawie dziedziczenia _ w gotówce _, ministerstwo finansów wypowiada się bardzo niejasno. _ Wolą rządu jest zachowanie pełnej formy dziedziczenia (łącznie z wypłatą gotówkową), tak jak obecnie w OFE. Jednak ze względu na wątpliwości dotyczące klasyfikacji wypłat w trakcie konsultacji, model dziedziczenia będzie przedmiotem specjalnych analiz GUS - _czytamy w uzasadnieniach do projektu.\nW podobny - mętny sposób - wypowiedział się w Radiu Zet, Jacek Rostowski: _ Jeżeli będzie to możliwe to ja byłbym za dziedziczeniem. Jeżeli okaże się, że reguły statystyczne na to nie pozwolą, to opracujemy drugi mechanizm zapewnienie innego rodzaju świadczenia, które miałoby bardzo podobny skutek. _\nBrak możliwości dziedziczenia w gotówce oznacza, że najbliżsi nie dostaną do ręki nawet kilkuset tysięcy złotych. W zamian za pieniądze otrzymają ich obietnicę. O odziedziczone kwoty zostaną jedynie powiększone ich wirtualne konta emerytalne w ZUS. Skorzystają z nich dopiero wtedy, gdy sami dożyją emerytury. Jeśli nie dożyją, górą będzie budżet państwa._ _\n_ - Zlikwidowanie możliwości dziedziczenia składek w gotówce jest tylko jednym z przykładów tego, że te zmiany są niekorzystne dla ubezpieczonych - _ mówi Money.pl, Agnieszka Chłoń-Domińczak, która współtworzyła reformę emerytalną przed dziesięcioma laty.\n[ ( http://static1.money.pl/i/h/129/t87169.jpg ) ] (http://www.money.pl/emerytury/wiadomosci/artykul/wiecej;pieniedzy;dla;ofe;rzad;moze;sie;ugiac,69,0,773701.html) Więcej pieniędzy dla OFE? Rząd może się ugiąć\nMajstrowanie przy systemie, a co za tym uniemożliwienie wypłaty zgromadzony składek spadkobiercom krytykuje też profesor Marian Noga, były członek RPP. _ - To co się proponuje to zerwanie umowy społecznej, jaką zawarto w 1999 roku. Niewątpliwie przyszli emeryci na tym stracą _. _ Niedopuszczalne jest to tym bardziej, że robi się to dla ratowania budżetu, a raczej chęci szybkiego podreperowania statystyk _. _ Nie dość, że w wyniku zmian, emerytury będą niższe niż mogłyby być, gdyby zachować obecne transfery do OFE, to jeszcze ogranicza się możliwość dziedziczenia przez najbliższych, naszych odłożonych pieniędzy - _ mówi profesor.\nDla rządu przede wszystkim liczy się zmniejszenie deficytu\nRząd Donalda Tuska zabiegi zmierzające do zmian w systemie emerytalnym tłumaczy przede wszystkim chęcią _ ograniczenia tempa przyrostu państwowego długu publicznego _. Zmniejszeniu kosztów prowadzenia II filara kapitałowego ma służyć właśnie obcięcie składek do OFE.\n_ - Bardzo źle oceniam całość proponowanych przez rząd zmian, one tylko popsują system emerytalny. Wbrew rządowym deklaracjom, obcięcie transferów do OFE i przesunięcie ich do ZUS, oznacza po prostu, że więcej naszych składek będzie w długu publicznym niż w oszczędnościach, które mamy teraz. Rząd robi to tylko dla chwilowych, statystycznych korzyści _ - ocenia Agnieszka Chłoń-Domińczak.\n_ - Pomijając szczegóły takie jak sposób waloryzacji, czy kwestię jak będziemy dziedziczyć, to jednak rząd idzie zbyt daleko tak mocno tnąc składki do OFE - _ mówi profesor Dariusz Filar, członek Rady Gospodarczej przy premierze oraz były członek RPP. Jego zdaniem przy takim ograniczeniu wpływów, fundusze będą zmuszone do łączenia się, co z kolei źle wpłynie na ich konkurencyjność. _ - Po kilku latach ograniczenia wysokość składek powinna jednak powrócić do obecnego poziomu - _ dodaje.\nSpora część społeczeństwa również ma obawy, czy ZUS jest najlepszym gwarantem pieniędzy na starość. W badaniach instytutu mands dla Money.pl przeprowadzonych na reprezentatywnej próbie Polaków 18 procent chciałoby, aby pozwolono OFE inwestować bardziej agresywnie. Kolejnych 16 procent jest bardziej radykalnych - opowiada się za likwidacją ZUS-u. Natomiast aż 27 procent chce, aby było tak, jak jest teraz. Daje to razem 61 procent osób, które w żaden sposób nie mogą się zgodzić z poglądami minister Jolanty Fedak i całego rządu.\n( http://static1.money.pl/i/a/85/131925.gif ZUS, czy OFE - jakie zmiany popierasz? )\nŹródło: Instytut badawczy mands dla Money.pl (czytaj więcej o badaniach)\nZdecydowanych wrogów OFE jest 19 procent. Aż co piąty Polak nie ma jednak zdania, co może być dobre dla jego przyszłości.\nJak wskazuje profesor Marian Noga, rząd zamiast demolować system emerytalny, powinien szukać oszczędności w inny sposób. _ - Podwyżka składki rentowej do poziomu z 2006 roku, czyli z obecnych 6 proc. do 13 proc. przyniosłaby podobną kwotę jaką ministerstwo finansów szacuje po przesunięciu części składek z OFE do ZUS, czyli od 15 do 20 mld złotych. Poza tym zamiast reperować budżet kosztem większości Polaków, rządzący powinni się _ wreszcie _ wziąć za ograniczenie przywilejów emerytalnych rolników, górników, mundurowych czy prokuratorów i sędziów. Na razie przebąkuje się tylko o mundurowych, a efektów póki co nie widać - _kwituje profesor Noga.\nRząd nie przejmuje się krytyką i spieszy się, aby jeszcze wiosną ograniczyć przelewy składek do OFE. Z 7,3-proc. składki trafiającej do funduszy 2,3 proc. zostanie w OFE, a 5 proc. będzie na indywidualnych kontach osobistych (IKZE) w ZUS.\nNiestety wciąż pojawiają się kolejne pomysły. Przed kilkoma dniami Jolanta Fedak proponowała zawieszenie przekazywania składek do OFE, a nawet ich likwidację.\nWczoraj Michał Boni przyznał, że rząd chce by składki do OFE zmniejszyć na stałe, a nie jak wcześniej zapowiadano na kilka lat. Do 2012 roku do funduszy trafiało by 2,3 proc. naszych składek. Przez kolejne sześć lat rosłyby stopniowo do 3,5 proc, jednak nigdy nie osiągnęłyby obecnego poziomu. Poza tym mimo deklaracji szefa resortu finansów Jacka Rostowskiego, wciąż nie wiadomo jak dokładnie będzie wyglądała kwestia dziedziczenia pieniędzy zgromadzonych w OFE.\n[ ( http://static1.money.pl/i/h/84/t89172.jpg ) ] (http://www.money.pl/emerytury/wiadomosci/artykul/ofe;maja;pomysl;na;zmiany;inny;niz;rzad,239,0,769007.html) OFE mają pomysł na zmiany. Inny niż rząd Zdaniem Izby zrzeszającej Fundusze reforma emerytur powinna wyglądać inaczej.


13.12.2020 Ustawienia – BIOLOGIKA\nUstawienia systemowe to podejście umożliwiające pracę z podświadomymi tak zwanymi programami, które wpływają na nasze życie. Programy te bywają bardzo silne i potrafią bardzo komplikować nam realne życiowe sytuacje. Poprzez możliwość zobaczenia kontekstu sytuacji osoba “ustawiana” może zrozumieć zależności, w które jest uwikłana, a ta świadomość jest sama w sobie uleczająca.\nUstawienia są służbą. Każdy z uczestników służy jeden drugiemu, dlatego ważne jest aby być na warsztacie od początku do końca.\nKoszt ustawienia: 850 PLN – wszystkie miejsca są już zajęte.\nCena dla obserwatora: 350 PLN – ostatnie wolne miejsca.


Naturalny żel antybakteryjny - Hydropolis\nNa ludzkich dłoniach może znajdować się nawet 5 milionów bakterii i wirusów. Oczywiście nie wszystkie z nich stanowią dla nas zagrożenie, ale wśród tzw. fizjologicznej mikroflory skóry znajdziemy także wiele patogenów odpowiedzialnych za powszechnie występujące choroby. Dlatego higiena dłoni to podstawa – na co dzień, nie tylko od święta. Aby odpowiednio się o nią zatroszczyć, nie musimy jednak zawsze sięgać po specyfiki ze sklepowych półek – w końcu są na to bardziej ekologiczne rozwiązania.\nNaturalny żel antybakteryjny możemy samodzielnie przygotować w domu. Jest przyjazny środowisku, ponieważ jego skuteczność wynika z naturalnych właściwości olejków eterycznych.\n5 kropli olejku eterycznego kamforowego\n5 kropli olejku eterycznego eukaliptusowego\n15 kropli olejku eterycznego herbacianego\nŻel aloesowy stanowi idealną pielęgnacyjną bazę. Odznacza się wysoką zawartością witamin i minerałów, a także enzymów, polisacharydów, aminokwasów i kwasów tłuszczowych. Dzięki temu wykazuje właściwości nawilżające i regenerujące, łagodzi podrażnienia i przyspiesza gojenie się ran. Jest to naturalny produkt, który możemy wykorzystywać w pielęgnacji nie tylko dłoni. Dzięki niemu nasz żel nie wysusza i nie podrażnia skóry.\nNatomiast wszystkie trzy zastosowane olejki eteryczne wykazują działanie antyseptyczne, przeciwbakteryjne i przeciwzapalne. Są wykorzystywane wspomagająco przy leczeniu różnych infekcji, stanów zapalnych, przeziębień oraz w chorobach skóry, np. trądziku, łupieżu czy grzybicy. W domowym zaciszu możemy używać ich do aromaterapii oraz jako składnik kosmetyków. Stosowane samodzielnie, stężone, mogą podrażniać. Zastosowane w proporcjach takich jak w przepisie, zapewniają odpowiednie właściwości antyseptyczne naszemu domowemu żelowi, nie szkodząc jednocześnie naszej skórze. No i zapewniają piękny zapach.\nKażdy z tych składników bez trudu można znaleźć w eko-sklepach i wybranych aptekach. Sam proces przygotowania żelu to po prostu… dokładne wymieszanie wszystkich składników i zamknięcie ich w szczelnym słoiczku.\nTaki domowy żel nie zastąpi mycia rąk mydłem, jednak może być z powodzeniem wykorzystywany, gdy nie mamy dostępu do wody i środków myjących. Jeśli chcemy zwiększyć jego właściwości bakteriobójcze, można dodać do niego alkohol etylowy, należy jednak pamiętać, że wówczas staje się bardziej drażniący.


Przedszkole warszawa - Katalog Stron Gaper.pl\nPrzedszkole warszawaLink nie działa/spam ?\nprzedszkole językowe, prywatne przedszkole, przedszkole anglojęzyczne, przedszkole, przedszkole niepubliczne\nNasze przedszkole międzynarodowe mieści się w Józefosławiu w pobliżu lasu Kabackiego. Oferta naszego przedszkola obejmuje programy nauczania w języku polskim oraz angielskim dla dzieci od 2, 5 do 6 lat. Zapewniamy programy wzorowane na najlepszych programach kanadyjskiego ministerstwa edukacji oraz polskich ekspertów. Nasze programy nauczania mają na celu naukę dzieci poprzez zabawę. Zapraszamy do odwiedzenia naszej strony i zapoznania się z naszą ofertą!\nfirma, ciekawe strony, wrocław, katalog stron internetowych, sennik online, warszawa, Sennik, ogłoszenia, domy, zbiór stron, biuro rachunkowe, szkolenia, mieszkania, katalog stron, katalog


Reverse engineering kodu źródłowego szczepionki. BioNTech / Pfizer SARS-CoV-2 – random:seed\nBert Hubert 27.12.2020\nStuart Rankin CC BY-NC 2.0\nPoniższy materiał jest tłumaczeniem z języka angielskiego analizy Berta Huberta pt. „Reverse Engineering the source code of the BioNTech/Pfizer SARS-CoV-2 Vaccine”. Publikowany jest za zgodą autora, jako jeden z oficjalnych przekładów.\nChciałbym podziękować licznej grupie osób, które spędziły czas na przeglądaniu tego artykułu pod względem czytelności i poprawności. Wszystkie błędy pozostają moimi, lecz pragnę szybko o nich usłyszeć czytając e-maile wysyłane pod adres [email protected] lub wiadomości Twittera kierowane do @PowerDNS_Bert.\nTytułowe słowa mogą brzmieć nieco zgrzytliwie - szczepionka to płyn, który wstrzykuje się w ramię. Jak możemy mówić o kodzie źródłowym?\nTo dobre pytanie, więc zacznijmy od małej części samego kodu źródłowego szczepionki BioNTechu / Pfizera, znanej również jako BNT162b2, a także jako Tozinameran bądź Comirnaty.\nPierwsze 500 znaków sekwencji mRNA szczepionki BNT162b2\nSzczepionka BNT162b mRNA ma w sercu ten cyfrowy kod. Ma on długość 4284 znaki, więc zmieściłby się w kilku tweetach. Na samym początku procesu produkcji szczepionki ktoś wysłał ten kod do drukarki DNA (tak), która następnie przekształciła bajty na dysku w prawdziwe cząsteczki DNA.\nDrukarka Codex DNA BioXp 3200\nZ maszyny takiej wychodzą małe ilości DNA, które po długim biologicznym i chemicznym przetwarzaniu staje się RNA (o czym później) w fiolce ze szczepionką. Okazuje się, że dawka 30 mikrogramów naprawdę zawiera 30 mikrogramów RNA. Poza tym istnieje sprytny system opakowywania w lipidy (tłuszcze), który dostarcza mRNA do naszych komórek.\nRNA to ulotna wersja DNA, będąca jej „pamięcią podręczną”. DNA jest w biologii napędem typu flash. Bardzo trwałe, redundantne wewnętrznie i niezawodne. Jednak podobnie do komputerów, kod nie jest wykonywany bezpośrednio z dysku flash; zanim cokolwiek się wydarzy zostanie skopiowany do szybszego, bardziej uniwersalnego, ale o wiele bardziej delikatnego systemu.\nW przypadku komputerów będzie to pamięć RAM, a w biologii RNA. Podobieństwo jest uderzające. W przeciwieństwie do pamięci flash, RAM ulega degradacji bardzo szybko, chyba że miłościwie będziemy jej doglądać. Powód, dla którego szczepionka mRNA firmy Pfizer / BioNTech musi być przechowywana w najgłębszych z głębokich zamrażarek jest taki sam: RNA to delikatny kwiatek.\nKażdy znak RNA waży około 0,53 · 10-21 grama, co oznacza, że w pojedynczej 30-mikrogramowej dawce szczepionki znajduje się 6 · 1016 znaków. Wyrażone w bajtach będzie to około 25 petabajtów, jednak trzeba dodać, że składa się z około 2000 miliardów powtórzeń tych samych 4284 znaków. Rzeczywista zawartość informacyjna szczepionki to nieco ponad kilobajt. Sam SARS-CoV-2 „waży” około 7,5 kilobajta.\nNajkrótszy bit tła\nDNA to cyfrowy kod. W przeciwieństwie do komputerów, które używają 0 i 1, życie wykorzystuje A, C, G oraz U/T (nukleotydy, nukleozydy bądź zasady).\nW komputerach przechowujemy 0 i 1 jako (nie-)obecność ładunku elektrycznego, zamknięcie obwodu prądu, przejście dipolu magnetycznego, różnicę potencjałów, modulację sygnału, a także jako zmianę refleksyjności. Krótko mówiąc, 0 i 1 nie są jakimś abstrakcyjnym pojęciem - „żyją” jako elektrony, a także w wielu innych, fizycznych postaciach.\nW naturze A, C, G i U/T to cząsteczki przechowywane jako łańcuchy wewnątrz DNA (lub RNA).\nW komputerach grupujemy 8 bitów w bajt, zaś bajt jest typową jednostką przetwarzanych danych.\nNatura grupuje 3 nukleotydy w kodon i ów kodon jest typową jednostką przetwarzania. Kodon zawiera 6 bitów informacji. (2 bity na każdy znak DNA, 3 znaki = 6 bitów. Oznacza to 26 = 64 różne wartości kodonu).\nDo tej pory jest całkiem cyfrowo. W razie wątpliwości przejdź do dokumentu WHO z kodem cyfrowym, aby przekonać się na własne oczy.\nWięcej informacji można znaleźć tutaj - odnośnik ten (pt. „Czym jest życie”) może pomóc w zrozumieniu pozostałej części strony. Jeżeli lubisz wideo, mogę zająć ci dwie godziny.\nCo więc robi ten kod?\nIdeą szczepionki jest nauczenie naszego układu odpornościowego sposobu walki z patogenem bez sprawiania, że naprawdę się rozchorujemy. W przeszłości dokonywano tego przez wstrzykiwanie osłabionego lub unieczynnionego (atenuowanego) wirusa wraz z adiuwantem, aby „przestraszyć” nasz układ odpornościowy, wywołując jego działanie. Była to zdecydowanie analogowa technika, bazująca na użyciu miliardów jaj (lub owadów). Wymagało to również sporego szczęścia i mnóstwa czasu. Czasami używano też innego (niespokrewnionego) wirusa.\nSzczepionka mRNA osiąga ten sam efekt (uczy nasz układ odpornościowy), ale w sposób podobny do lasera. Mam na myśli oba znaczenia - bardzo wąskie, ale też bardzo mocne działanie.\nOto jak to działa: Zastrzyk zawiera ulotny materiał genetyczny, który opisuje słynną białkową wypustkę (ang. spike) wirusa SARS-CoV-2. Dzięki przebiegłym chemicznym sposobom szczepionce udaje się przenieść ten materiał genetyczny do naszych niektórych komórek.\nNastępnie komórki posłusznie zaczynają wytwarzać białko wypustki SARS-CoV-2 w wystarczająco dużych ilościach, żeby nasz układ odpornościowy zaczął działać. W konfrontacji z białkami wypustki i charakterystycznymi oznakami świadczącymi o tym, że komórki zostały przejęte, nasz układ odpornościowy rozwija potężną odpowiedź przeciwko wielu aspektom białkowej wypustki ORAZ procesowi jej produkcji.\nI to właśnie prowadzi nas do szczepionki skutecznej w 95%.\nZacznijmy od samego początku, od końca byłoby na wspak. Dokument WHO zawiera taki pomocny obraz:\nTo rodzaj spisu treści. Zaczniemy od „czapeczki” (ang. cap), przedstawionej właściwie jako kapelusik.\nPodobnie jak nie można zwyczajnie wrzucić kodów operacyjnych do pliku na komputerze i go uruchomić, również biologiczny system operacyjny wymaga nagłówków, ma konsolidatory i odpowiednie konwencje wywoływania.\nKod szczepionki zaczyna się od następujących dwóch nukleotydów:\nMożna to porównać do praktycznie każdego pliku wykonywalnego systemów DOS i Windows zaczynającego się od MZ, albo do skryptów systemów typu Unix zaczynających się od #!. Zarówno w „systemie życia”, jak i w systemie operacyjnym te dwa znaki nie są w żaden sposób wykonywane. Muszą tam jednak być, bo inaczej nic się nie stanie.\nCzapeczka mRNA pełni wiele funkcji. Po pierwsze oznacza kod pochodzący z jądra komórkowego. W naszym przypadku oczywiście tak nie jest, bo nasz kod pochodzi ze szczepienia, lecz nie musimy tego mówić komórce. „Kapelusz” sprawia, że kod wygląda w porządku, co chroni go przed zniszczeniem.\nPoczątkowe dwa nukleotydy GA również nieznacznie różnią się chemicznie od reszty RNA. W tym sensie GA ma funkcję sygnalizowania pozapasmowego.\n„Rejon 5 prim niepodlegający translacji”\nMamy tu pewien żargon. Cząsteczki RNA można odczytywać wyłącznie w jednym kierunku. Część, w której zaczyna się odczyt, myląco nazywano 5′ lub „pięć prim”. Odczyt kończy się przy 3′ (lub „trzy prim”).\nŻycie składa się z białek (lub rzeczy zbudowanych na bazie białek). Białka te opisane są w RNA. Kiedy RNA zostaje przekształcone w białka, nazywamy to translacją.\nMamy tu region niepodlegający translacji 5′ (5′ UTR), więc ten fragment nie znajdzie się w białku:\nNapotykamy tu pierwszą niespodziankę. Zazwyczaj znaki RNA to A, C, G i U. Znak U jest też znany jako T w DNA. Tutaj jednak znajdujemy Ψ. Co się dzieje?\nStanowi to pewnego rodzaju problem dla naszej szczepionki - musi ona przedrzeć się przez układ odpornościowy. W trakcie wielu lat eksperymentowania odkryto, że gdy U w RNA zostanie zastąpiona przez nieznacznie zmodyfikowaną cząsteczkę, nasz układ odpornościowy traci zainteresowanie takim tworem. Naprawdę.\nTak więc w szczepionce marki BioNTech / Pfizer każde wystąpienie U zostało zastąpione 1-metylo-3′-pseudourydyną oznaczoną Ψ. Naprawdę przebiegłe jest to, że chociaż wymiana na Ψ łagodzi (uspokaja) nasz układ odpornościowy, będzie zaakceptowana jako normalna U przez odpowiednie części komórki.\nW bezpieczeństwie komputerowym znamy również taką sztuczkę - czasem można przesłać nieco uszkodzoną wersję wiadomości, która zmyli zapory sieciowe i narzędzia zabezpieczające, ale zostanie zaakceptowana przez serwery zaplecza - a te mogą następnie zostać zhackowane.\nPodobnie jak w przypadku innych, fundamentalnych badań naukowych, z których obecnie czerpiemy korzyści, odkrywcy tej techniki musieli walczyć, żeby ich praca była finansowana i zaakceptowana. Powinniśmy być im wszyscy bardzo wdzięczni i jestem pewien, że w swoim czasie pojawią się również nagrody Nobla.\nWielu ludzi pytało, czy wirusy również mogą skorzystać z techniki przemycania z użyciem Ψ, aby pokonać nasz system odpornościowy. W skrócie: jest to niezmiernie mało prawdopodobne. Życie zwyczajnie nie ma mechanizmu, aby budować 1-metylo-3′-pseudourydynę. Wirusy polegają na mechanizmach życia, żeby się replikować, a tego typu zdolności po prostu tam nie ma. Szczepionki mRNA szybko ulegają degradacji w ludzkim ciele i nie ma możliwości, żeby Ψ-modyfikowane RNA replikowało się z wciąż obecną Ψ. Warto też poczytać: „Nie, naprawdę, szczepionki mRNA nie zmienią twojego DNA”.\nOK, wracając do 5′ UTR. Co robi te 51 znaków? Podobnie jak wszystko w naturze, prawie nic nie ma jednej, wyraźnej funkcji.\nKiedy nasze komórki muszą dokonać translacji RNA na białka, odbywa się to z użyciem maszyny zwanej rybosomem. Rybosom jest jak drukarka 3D dla białek. Zjada nić RNA i na tej podstawie emituje łańcuch aminokwasów, z których następnie składane jest białko.\nBensaccount @ Wikipedia CC BY 3.0\nOto, co widzimy powyżej. Czarna wstęga na dole to RNA. Wstęga pojawiająca się w zielonym fragmencie to formowane białko. Wlatujące i wylatujące obiekty to aminokwasy i pomagające im w dopasowywaniu się do RNA adaptory.\nRybosom musi fizycznie „usiąść” na nitce RNA, aby to zadziałało. Gdy już się do niej przyczepi, może rozpocząć formowanie białek, bazując na dalej konsumowanym RNA. Na tej podstawie łatwo sobie wyobrazić, że części, na których rybosom spoczywa na początku nie mogą być odczytane. To tylko jedna z funkcji UTR: strefa lądowania dla rybosomów. UTR umożliwia „wprowadzenie”.\nOprócz tego UTR zawiera też metadane: kiedy powinno dojść do translacji? jak powinna być duża? W przypadku szczepionki zastosowano najbardziej „natychmiastowy” UTR, jaki tylko można było znaleźć, wzięty z genu alfa-globiny. Gen ten jest znany z intensywnego wytwarzania dużej liczby białek. W poprzednich latach naukowcy znaleźli już sposoby na jeszcze większe zoptymalizowanie tego konkretnego UTR (zgodnie z dokumentem WHO), więc nie jest to zwyczajny UTR bazujący na alfa-globinie. Jest lepszy.\nPeptyd sygnałowy glikoproteiny S\nJak wspomniano, celem szczepionki jest spowodowanie, żeby komórka wyprodukowała obfite ilości białka wypustki SARS-CoV-2. Do tego momentu w kodzie źródłowym szczepionki najczęściej spotykaliśmy się z metadanymi i „konwencją wywoływania”. Teraz jednak wchodzimy na prawdziwe terytorium białek wirusowych.\nWciąż mamy jednak do przejścia jedną warstwę metadanych. Gdy rybosom (ze wspaniałej animacji wcześniej) utworzy białko, to musi ono gdzieś się udać. Zostanie to zakodowane w peptydzie sygnałowym glikoproteiny S (wydłużona sekwencja liderowa).\nMożna to widzieć w ten sposób, że na początku białka znajduje się rodzaj etykiety adresowej - zakodowanej jako część samego białka. W tym konkretnym przypadku peptyd sygnałowy mówi, że białko to powinno opuścić komórkę przez endoplazmatyczne retikulum. Nawet żargon ze „Star Treka” nie jest równie wyszukany!\nBiałko sygnałowe nie jest zbyt długie, lecz kiedy spojrzymy na jego kod, zauważymy, że istnieją różnice między RNA wirusa i szczepionki:\n(Zwróć uwagę, że dla celów porównawczych zamieniłem fantazyjny, zmodyfikowany Ψ na zwyczajny RNA U).\nWirus: AUG UUU GUU UUU CUU GUU UUA UUG CCA CUA GUC UCU AGU CAG UGU GUU\nSzczepionka: AUG UUC GUG UUC CUG GUG CUG CUG CCU CUG GUG UCC AGC CAG UGU GUU\nCo się więc dzieje? Nieprzypadkowo przedstawiłem RNA w grupach po 3 litery. Trzy znaki RNA tworzą kodon, a każdy kodon koduje określony aminokwas. Peptyd sygnałowy w szczepionce składa się z dokładnie takich samych aminokwasów, co w samym wirusie.\nWięc czemu RNA jest inne?\nIstnieją 43 = 64 różne kodony, ponieważ są 4 znaki RNA, a trzy z nich są w kodonie. Jednak istnieje tylko 20 różnych aminokwasów. Oznacza to, że wiele kodonów koduje ten sam aminokwas.\nŻycie używa następującej, niemal uniwersalnej tabeli do mapowania kodonów RNA na aminokwasy:\nWikibooks CC BY-SA 3.0\nTabela kodonów mRNA\nW tabeli tej widzimy, że wszystkie modyfikacje w szczepionce (UUU ➞ UUC) są synonimiczne. Kod RNA szczepionki jest inny, ale powstają takie same aminokwasy i to samo białko.\nJeżeli przyjrzymy się uważnie, zobaczymy, że większość zmian zachodzi na trzeciej pozycji kodonu, oznaczonej wyżej przez 3. Gdy sprawdzimy uniwersalną tablicę kodonów, zauważymy, że ta trzecia pozycja często faktycznie nie ma znaczenia w kontekście tego, jaki aminokwas będzie wytworzony.\nZmiany są więc synonimiczne, ale w takim razie dlaczego w ogóle tam są? Uważnie się przyglądając, widzimy, że wszystkie oprócz jednej prowadzą do większej liczby C i G.\nCzemu więc mielibyśmy zrobić coś takiego? Jak wspomniano powyżej, nasz układ odpornościowy bardzo słabo patrzy na „egzogenny” RNA, pochodzący spoza komórki. Aby uniknąć wykrycia, U w RNA został zastąpiony przez Ψ.\nOkazuje się jednak, że kod RNA o większej liczbie G i C jest też wydajniej przekształcany w białka, a udało się to osiągnąć w szczepionce RNA, zastępując wiele znaków G i C, gdziekolwiek było to możliwe.\nJestem nieco zafascynowany jedną zmianą, która nie doprowadziła do dodatkowego C lub G, czyli modyfikacją CCA ➞ CCU. Jeżeli ktoś zna powód, niech da mi znać! Proszę zauważyć, że jestem świadom faktu, iż niektóre kodony występują w ludzkim genomie częściej niż inne, ale wyczytałem też, że nie wpływa to zbytnio na prędkość translacji.\nPrawdziwa wypustka białkowa\nKolejne 3777 znaków szczepionkowego RNA zostało w podobny sposób „zoptymalizowane pod względem kodonów”, aby dodać wiele C i G. Z uwagi na obszar analizy nie będę tutaj przedstawiać całego kodu, ale przybliżymy jeden wyjątkowo szczególny fragment. Będzie nim część, która sprawia, że to wszystko działa; część, która faktycznie pomoże nam wrócić do normalnego życia:\nWirus: CUU GAC AAA GUU GAG GCU GAA GUG CAA AUU GAU AGG UUG AUC ACA GGC\nSzczepionka: CUG GAC CCU CCU GAG GCC GAG GUG CAG AUC GAC AGA CUG AUC ACA GGC\nWidzimy tu zwykłe, synonimiczne zmiany RNA. Na przykład w pierwszym kodonie możemy zaobserwować, że CUU jest zamieniane na CUG. To dodaje do szczepionki kolejną G, która, jak wiemy, pomaga zwiększyć produkcję białka. Zarówno CUU, jak i CUG kodują aminokwas L (leucynę), więc w samym białku nic się nie zmieniło.\nKiedy porównamy całe białko wypustki obecne w szczepionce, zauważymy, że wszystkie zmiany są analogiczne… z wyjątkiem dwóch, i właśnie to w tym miejscu widzimy.\nTrzeci i czwarty kodon powyżej reprezentują praktyczne różnice. Aminokwasy K i V są tam zastępowane przez P (prolinę). Dla K wymagało to trzech zmian (!!!), a dla V jedynie dwóch (!!).\nOkazuje się, że te dwie zmiany ogromnie zwiększają skuteczność szczepionki.\nCo się więc dzieje? Gdy spojrzysz na prawdziwą cząsteczkę SARS-CoV-2, ujrzysz białka wypustki właśnie jako… wypustki:\nWikipedia CC DP 1.0\nCząsteczki wirusa SARS\nWypustki są osadzone na ciele wirusa (białko nukleokapsydowe). Chodzi jednak o to, że nasza szczepionka sprawia, iż generowane są tylko te „kolce”, nieprzytwierdzone do żadnego ciała wirusa.\nOkazuje się, że niezmodyfikowane białko wypustki samoczynnie układa się w całkiem inną strukturę. Wstrzyknięcie go jako szczepionki spowodowałoby, że nasz organizm rozwinąłby odporność… jednak tylko względem białka wypustki.\nPrawdziwy SARS-CoV-2 pojawia się jednak z kolczastą wypustką. W takim przypadku szczepionka nie zadziałałaby zbyt dobrze.\nWięc co robić? W 2017 roku opisano, jak umieszczenie podwójnej substytucji proliny we właściwym miejscu sprawia, że białka SARS-CoV-1 i MERS S przyjmują konformację (układ) „sprzed fuzji”, nawet bez stawania się częścią całego wirusa. To działa, ponieważ prolina to bardzo sztywny aminokwas. Działa jak pewnego rodzaju szyna, stabilizując białko w stanie, który musimy pokazać układowi odpornościowemu.\nOsoby, które dokonały tego odkrycia, powinny nieustannie chodzić i przybijać sobie piątkę. Powinny z nich emanować nieznośne ilości samozadowolenia. I byłoby to w pełni zasłużone.\nAktualizacja! Skontaktowało się ze mną Laboratorium McLellana, a właściwie jedna z grup odpowiedzialnych za odkrycie kwestii proliny. Przekazali mi, że przybijanie piątek zostało nieco powściągnięte ze względu na trwającą pandemię, ale są zadowoleni ze swojego wkładu w szczepionki. Podkreślają też znaczenie wielu innych grup, pracowników i ochotników.\nKoniec białka, kolejne kroki\nGdy przewiniemy zapis reszty kodu źródłowego, napotkamy pewne małe modyfikacje na końcu wypustki białkowej:\nWirus: GUG CUC AAA GGA GUC AAA UUA CAU UAC ACA UAA\nSzczepionka: GUG CUG AAG GGC GUG AAA CUG CAC UAC ACA UGA UGA\nNa końcu białka znajdujemy kodon „stop”, oznaczony tu małą literą s. To grzeczny sposób powiedzenia, że białko powinno się w tym miejscu zakończyć. Oryginalny wirus używa kodonu zatrzymującego UAA, szczepionka zaś dwóch kodonów UGA, prawdopodobnie dla pewności.\nRejon 3′ niepodlegający translacji\nPodobnie jak rybosom potrzebował wprowadzenia na końcu 5′, gdzie znaleźliśmy rejon niepodlegający translacji 5 prim, na końcu białka znajdujemy podobny konstrukt zwany 3′ UTR.\nMożna by pisać wiele o UTR 3′, lecz tu zacytuję, co mówi Wikipedia: „Niepodlegający translacji rejon 3′ spełnia kluczową rolę w ekspresji genów, wpływając na lokalizację, stabilność, eksport i wydajność translacji mRNA […] pomimo naszego obecnego zrozumienia różnych UTR 3′, stanowią one wciąż pewną tajemnicę”.\nWiemy natomiast, że niektóre UTR 3′ są bardzo skuteczne w promowaniu ekspresji białek. Zgodnie z dokumentem WHO, UTR 3′ szczepionki firm BioNTech / Pfizer został wybrany z „końca aminowego (N-końca) wzmacniacza podziału (AES) mRNA i kodowanego mitochondrialnie rybosomalnego RNA 12S w celu ustabilizowania RNA i zwiększenia całkowitej ekspresji białka”. Wobec tego pragnę powiedzieć: dobra robota.\nAAAAAAAAAAAAAAAAA koniec wszystkiego\nSam koniec mRNA jest poliadenylowany. To fantazyjny sposób powiedzenia, że kończy się na wielu AAAAAAAAAAAAAAAAAAA. Wydaje się, że nawet mRNA ma już dosyć roku 2020.\nmRNA może być używane wielokrotnie, ale gdy do tego dochodzi, traci też część A na końcu. Po wyczerpaniu A mRNA nie jest już funkcjonalne i zostaje odrzucone. W ten sposób ogon „wielo-A” chroni przed degradacją.\nPrzeprowadzono badania, aby dowiedzieć się, jaka jest optymalna liczba A na końcu dla szczepionek mRNA. W otwartej literaturze wyczytałem, że wartością maksymalną było około 120.\nSzczepionka BNT162b2 kończy się tak:\nMamy 30 A, następnie „10 nukleotydów łączących” (GCAUAUGACU), zaś dalej kolejne 70 A.\nPodejrzewam, że to, co tutaj widzimy, jest efektem dalszej, zastrzeżonej optymalizacji, aby jeszcze bardziej zwiększyć ekspresję białek.\nZnamy teraz dokładną zawartość mRNA szczepionki BNT162b2 i rozumiemy powody istnienia większości jej części:\nczapeczki (CAP), aby upewnić się, że RNA wygląda jak zwyczajne mRNA;\nznanego, udanego i zoptymalizowanego rejonu 5′ niepodlegającego translacji (UTR);\nbiałka sygnałowego zoptymalizowanego pod kątem kodonów do wysyłania wypustki we właściwe miejsce (w 100% skopiowanego z oryginalnego wirusa);\nwersji oryginalnej wypustki zoptymalizowanej pod kątem kodonów, z dwoma podstawieniami proliny, aby upewnić się, że białko pojawia się we właściwej postaci;\nznanego, udanego i zoptymalizowanego rejonu 3′ niepodlegającego translacji;\nnieco tajemniczego ogona wielo-A z niewyjaśnionym „łącznikiem”.\nOptymalizacja kodonu dodaje dużo G i C do mRNA. W tym samym czasie użycie Ψ (1-metylo-3′-pseudourydyny) zamiast U pomaga zmylić nasz układ odpornościowy, więc mRNA pozostaje wystarczająco długo, abyśmy mogli faktycznie pomóc w jego wytrenowaniu.\nDo dalszego przeczytania / oglądania\nW roku 2017 prowadziłem dwugodzinną prezentację poświęconą DNA, którą możesz obejrzeć w tym miejscu. Podobnie jak ta strona, jest ona przeznaczona dla komputerowców.\nDodatkowo od 2001 prowadzę stronę „DNA dla programistów”.\nMoże ci się również spodobać to wprowadzenie do niesamowitego układu odpornościowego.\nW końcu to zestawienie moich wspisów w blogu zawiera trochę materiałów związanych z DNA, SARS-CoV-2 i COVID-em.\nTematyka: zdrowie medycyna społeczeństwo


Bogactwa Suwalszczyzny , Joanna | PolskieSzlaki.pl\nGodz.8:30 Zbiórka pod kościołem św. Aleksandra w Suwałkach i rozpoczęcie wycieczki od tego obiektu.\nKościół św. Aleksandra stanowi dominantę architektoniczną na Placu Piłsudskiego jako świątynia katedralna. Jest on znakomitym przykładem XIX – wiecznej architektury klasycystycznej. Godnymi obejrzenia są figury św. Benedykta i św. Romualda- patronów miasta Suwałki, znajdującymi się przed świątynią. Warto również zapoznać się z jej wnętrzem ze względu na piękne obrazy autorstwa Franciszka Smuglewicza oraz tablice upamiętniające walkę i martyrologię mieszkańców Suwalszczyzny.\nGodz.9:15 Muzeum Okręgowe w Suwałkach\nKolejnym obiektem wartym zainteresowania turysty jest Muzeum Okręgowe, ponieważ budynek ten pod względem architektonicznym reprezentuje prawie nieobecny w tym mieście eklektyzm- mieszankę elementów różnych stylów. Ponadto oprócz wystaw czasowych, muzeum ma do zaoferowania znakomite wystawy stałe: ‘’ Malarstwo polskie XIX i XX wieku”, „Alfred Wierusz-Kowalski - życie i twórczość”, „Pradzieje Suwalszczyzny i wschodnich Mazur”, „Z przeszłości geologicznej Suwalszczyzny”.\nGodz.10:15 Muzeum Marii Konopnickiej\nNiewątpliwie dumą Suwałk jest Muzeum Marii Konopnickiej, które niegdyś było jej domem i co ciekawe budynek ten przetrwał w niezmienionym stanie do dziś. Dom przypomina szlachecki dworek przez co ma dużą wartość architektoniczną, a jednym z ciekawszych elementów jest schodkowa attyka zamykająca górnym stopniem na osi symetrii ciąg pionowych detali w środkowej części obiektu.\nGodz.11:00 Wyjazd autokarem z przystanku autobusowego w Suwałkach do Gulbieniszek.\nW Gulbieniszkach wyzwaniem dla turystów jest zdobycie Góry Cisowej, z której widać niemal cały Suwalski Park Krajobrazowy. Widok zapiera dech w piersiach i jest to doskonałe miejsce na wyciszenie się i kontemplację przyrody. Nie jest wprawdzie najwyższym wzniesieniem Suwalszczyzny (258m n.p.m.), ale za to najczęściej odwiedzanym przez wycieczki. Co więcej na szczycie znajduje się krzyż upamiętniający pobyt Ojca Świętego na Suwalszczyźnie.\nGodz.12:30 – 13:30 wyjazd do Smolnik, czas wolny na posiłek i odpoczynek w barze Jaćwing, który oferuje regionalne piwo i potrawy, m.in.: wyśmienite kartacze, pierogi własnego wyrobu, pyszne, smażone ryby liny z miejscowych czystych jezior.\nGodz.13:35 Punkt widokowy „Pan Tadeusz” w Smolnikach.\nTu nagrywano sceny do filmów „Dolina Issy” a także wszystkim znanego „Pana Tadeusza”. Świadczy to o niezwykłej wartości tego miejsca. Poniżej punktu widokowego rozciąga się baśniowa dolina z jeziorami o nazwach jaćwiesko- litewskich.\nWieś Wodziłki wiąże się z ciekawą historią o staroobrzędowcach. Są to ludzie praktykujący wyznanie, które powstało wskutek rozłamu w Rosyjskim Kościele Prawosławnym. Wierni wybudowali tu drewnianą molennę, która do dzisiaj stanowi miejsce modłów starowierców.\nGodz.14:45 Jezioro Jaczno\nLinia brzegowa jeziora Jaczno jest bardzo urozmaicona z licznymi zatoczkami i kilkoma półwyspami. Osobliwością wód jeziora jest zakwit w miesiącach letnich glonów z rodzaju Chlorella, nadający wodzie niespotykaną malachitową barwę. Walory krajobrazowe miejsca wydatnie podnoszą lasy otaczające jezioro prawie zwartym pierścieniem. Wielką osobliwość otoczenia jeziora stanowią tzw. wiszące torfowiska (torfowiska źródliskowe). Piękno Jaczna i terenów otaczających jezioro możemy też podziwiać w czasie wędrówki ścieżką poznawczą „Wokół jeziora Jaczno”.\nGodz.16:00 Jezioro Hańcza\nJezioro Hańcza z wielu względów jest niesamowicie ważnym walorem turystycznym. Po pierwsze jest najgłębszym jeziorem w Polsce, a także w znacznej części Europy i zostało objęte ochroną rezerwatową. Po drugie bytuje tu wiele gatunków zwierząt i roślin. Wody Hańczy są czyste, brzegi kamieniste, dno twarde, porośnięte zielonym dywanem ramienicy szczeciniastej.\nPodsumowując Suwalszczyzna jest bardzo piękną krainą. Nadano jej miano ,,Krainy pięknej jak baśń'' z powodu niesamowicie malowniczego pejzażu. Wyróżnia się ona dziewiczą naturą oraz polodowcowym krajobrazem. A co najważniejsze stanowi idealne miejsce na regenerację sił witalnych, oczyszczenia umysłu i jest doskonałą alternatywą na odpoczynek od miejskiego zgiełku.\nPunkt widokowy "Pan Tadeusz"