Czego możemy nauczyć się od mężczyzn? | Sklerotyczka\n22 kwietnia 26\nCzego kobieta mogłaby się nauczyć od mężczyzny? Wydaje się, że niczego nie ma, czego byśmy mogły nauczyć się od płci przeciwnej. A czasem jest to myślenie błędne, bo jest, czego… Mamy w sobie cechy, które aż rażą po oczach. Czy aby tylko cechy? Nie sądzę, więc dziś Pięć rzeczy, których powinnyśmy nauczyć się od mężczyzn.\nDokładniej poruszanie się w nich i nie chodzi o to byś cały świat przewędrowała w 18 cm szpilkach a później umierała, bo nogi Cię bolą. Trening czyni mistrza? Tak to prawda starczy spojrzeć na Yanisa. Jego kocie ruchy a do tego jak się w nich porusza zgrabnie nasuwa zaraz pytanie, „Czemu większość kobiet, gdy je ubierze idzie w nich jak pokraka?”. Ale dzięki temu drogowcy mają, co robić, bo muszą naprawiać chodniki i drogi, bo przez szpilki są poharatane. No dobra żartuję hahahaha.\nBo bez treningu nie nauczycie się niczego drogie panie. Nie jeden filmik widziałam gdzie mężczyźni tańczą czy też chodzą na szpilkach jakby kapcie mieli na stopach.\n2.Starzeć się z godnością\n„Nie pomoże puder róż, kiedy panna stara już” tak mawiała moja ciotka. Ale co z tego skoro babcie starsze malują się jak się malują. Chyba wszyscy widzieli już zdjęcie kota umalowanego szminką różem i mocne kreski. Tak to idealnie odzwierciedla wizerunek starszej kobiety, która chce się na siłę odmłodzić. Ale młodsze kobiety też nie są lepsze tworząc tfu robiąc sobie krzywdę i malując nad okiem sobie plemnika czarnym markerem albo aż tak je skubiąc by nie pozostawić nic. Co gorsza o zgrozo golić je do zera? Pewnie sobie myślicie, co ma to wspólnego z mężczyznami? Wiele! Nie kamuflują swojego wieku, przez co nie wyglądają jak karykatura minionego roku, więc czasem warto zrezygnować z makijażu. Delikatnie dbają o siebie przez różne zabiegi i przeróżne kosmetyki.\nA zarazem przyjaźń. Tak tego kobiety zdecydowanie mogą się uczyć od mężczyzn. Bo gdy coś robią to robią to razem i jeden za drugim wskoczy w ogień i gdy będzie miał kłamać, że są razem będzie kłamać. A u kobiet jak to wygląda? Dwulicowość jedna drugą by utopiła a najlepiej by jeszcze żywcem podlewała benzyną i ups to nie ja zrobiłam. Większość uważa, że przyjaźń damsko męska nie istnieje pewnie, że istnieje a że ludzie zacofani są to mają klapki na oczach.\nZa szybko dni Ci umykają? Pewnie tak, bo nie masz sposobu na odstresowanie się. Pewnie nie jedna z Was karciła swego faceta zostaw tą grę już, po co łazisz tyle na tą siłownię itp. Zgadza się? To jest ich sposób na odstresowanie się, jak kto woli pasja. Jeden woli klocki lego inny woli samochody a jeszcze inny woli rysować. Taka jest prawda. I tego my kobiety możemy uczyć się od nich a nie tylko kosmetyki kosmetyki i a zmarszczka.\nIle razy było, że zaczynałaś coś a nigdy tego nie dokończyłaś? Pewnie nie raz. Więc skoro powiesz A to i powiedz B. Dokańczaj to, co zaczniesz realizuj swe plany i dąż do ich realizacji. Bo bez tego klapa totalna. I dziwisz się, że faceci mówią Ci, że nie umiesz zrealizować błahych zadań? Zacznij od tych prostych mniej skomplikowanych aż się rozpędzisz i zawojujesz cały świat. Możesz wszystko wystarczy chcieć.\nPatrycja Kowalewska 08:25\nPasja... to zdecydowanie coś czego się nauczyłam od mężczyzny. :) nie uwierzycie... ale pokochałam łowienie ryb, jestem mega zadowolona, że zrobiło się ciepło, niedługo zabiorę wędkę, pojadę na staw i tam pełen relaks:) Ahhh :)\nKatherina Woronow 10:04\nZnam to idealnie! :) I cierpliwość musisz mieć anielską przy tym ;)\nZakręcony Świat Marty 10:27\nZ solidarnością to się zgodzę - jeden za drugim murem stoi. Co do starości - mężczyźni mają lepiej i starzeją się piękniej, jednak my mamy 30% więcej tłuszczu, rodzimy dzieci a to wszystko odbija się na naszym ciele.\nNiestety prawda a wszystko przez tłuszcz :P\nTrind natural nail repair 11:23\nKatherina Woronow 12:49\nMarta Jot 13:01\nSzpilki! Mam 23 lata a w życiu nie nosiłam szpilek na inną okazję na dużą okazje typu ślub ;)\nStriped Dot 13:06\nI jeszcze jedno bym dołożyła - nie owijanie w bawełnę, gdy koleżanka sprawi przykrość, to kobieta chowa urazę, i tak kumuluje ją i kumuluje, nie powie, o co chodzi, tylko będzie patrzyła na winowajczynie złowieszczym wzrokiem obmyślając idealną zemstę... Facet po prostu faceta spierze i po problemie. Skoro kobiety są takie biegłe w sztuce konwersacji, niesiłowego rozwiązywania problemów, to czemu nie są w stanie takich prostych rzeczy załatwić między sobą...\nO to to to! A kobiety robią dzikie podchody i udają że niby się nic nie dzieje. A mogły by sobie powiedzieć szczerze co myślą lecz dzikie uśmieszki są ...\nŚwiat Recenzji 23:01\nJa tam podchodziłam, sprałam i po problemie :D\nIlona Cygan 14:35\nAaaa tam mężczyźni za cholerę nie potrafią się starzeć z godnością :D jak kobieta ma 40 to wie, że świat stoi przed nią otworem i nie głupieje, a jak facet ma 40 to się zaczyna oglądać za 16 -latkami i kupuje nowy samochód :D\nTo z okazji okrągłych urodzin :D ha\nMagdalena Sz L 16:19\nja się uczę "nie wnikania" , faceci są w tym zdecydowanie lepsi ode mnie, ja się przejmuję za bardzo , wszystkimi, wszystkim\nKatherina Woronow 12:53\nTo prawda, ale po co się przejmować i niepotrzebnie głowę zawracać sobie nie potrzebnymi sprawami ?\nczerwona filiżanka 19:39\no ile ekspresje siebie generalnie pozostawiam indywidualnemu wyborowi, o tyle solidarności powinniśmy sie naprawdę uczyć.....\nkarolina hej 20:56\nTaaa pewnie już lecę. A tak serio po cholerę zakładasz bloga i proponujesz oba za obsługę? Dziwne rozumowanie...\nKaś. Klub Kosmetyczny 11:05\nNie ze wszystkim się zgodzę. Szpilki od mężczyzn? Jedna jaskółka wiosny nie czyni, większość mężczyzn pewnie by ustać na tych szpilkach nie potrafiła. Czemu od kobiety wymaga się treningu chodzenia na szpilkach a kiedy ta już trenuje to śmieje się z nich "patrz jaka pokraka"? Leżąc w łóżku, na idealnie prostych panelach nigdy się ani kobieta ani mężczyzna chodzić w szpilkach nie nauczy.\nW kwestii wieku i solidarności się zgadzam.\nAle pasje? Sugerujesz, że kobiety nie mają pasji albo męskie pasje są lepsze? A gdzie tam! Ile kobiet się skarży, że ich mężczyźni narzekają "a ty znów szydełkujesz/robisz na drutach/biegasz z aparatem fotograficznym/znów się malujesz itp.". Dlaczego kosmetyki mają być gorszą pasją od gier komputerowych?\nRealizacja planów? Moja obserwacja pokazuje, że kobietom to dużo lepiej wychodzi niż mężczyznom!\nKatherina Woronow 13:04\nNie musisz ze wszystkim się zgadzać. Większość mężczyzn by szpilek nie ubrało lecz ile kobiet umie chodź przejść w nich 15 metrów bez gleby? Może z 15% . Czemu pokrajać? Bo zamiast zabrać ze sobą trampki na zmianę gdy chodzą cały dzień w obcasach to wolą pokazać jakie to buty mają. Nie ważne że stopy bolą niewygodnie ważne że ludzie patrzą... Ale dlaczego facet tak twierdzi do kobiety że znów tym a tym się zajmuje? Bo za mało czasu ze sobą spędzają i chce trochę uwagi. Jeżeli druga osoba widzi że ją to uszczęśliwi będzie ją wspierać... I męskie pasje nie są na chwilę i są nim wierni a kobietą zazwyczaj zmieniają się... Co do realizacji planów to niestety ale kobiety tu dużo gorzej wypadają. No chyba że myślisz o realizacji planów typu na tą doniosę itp\nDlaczego tak mało o kosmetykach? Kiedys bylo znacznie wiecej ......\nWiekszosc wypowiadajacych sie sa za leniwe by zrozumiec chodz dwa punkty.\nNie do końca kosmetycznie ! 18:43\nMi dni stanowczo dni za szybko uciekają. :/\nŚwiat Recenzji 22:58\nMasz rację, ale z drugiej strony, mężczyźni też mogą wiele się nauczyć od nas.\nU mnie w małżeństwie tak jest, ja uczę się od niego, on ode mnie :)\nJakoś to się uzupełnia ;D


Podatek od darowizny pieniężnej. Ile mam czasu na jej zgłoszenie do US? > Pozostałe: Podatki\neGospodarka.pl › Porady\t› Podatki\t› Pozostałe: Podatki\t› Podatek od darowizny pieniężnej. Ile mam czasu na jej zgłoszenie do US?\n2013-06-20 08:36 autor: Staszek67\n11 222 odsłon\nPodatek od darowizny pieniężnej. Ile mam czasu na jej zgłoszenie do US?\nJeżeli dostałem darowiznę 50 000 zł 22.12.2012 roku, a jeżeli zgłoszę w urzędzie skarbowym 22.06.2013 roku, to czy zapłacę podatek? Jaki okres jest na zgłoszenie darowizny w urzędzie skarbowym?\nTematy: obowiązek podatkowy, rozliczenia z urzędem skarbowym, darowizna, darowizna pieniężna, zgłoszenie darowizny, termin zgłoszenia darowizny, podatek od darowizny\n2013-06-25 19:18 autor odpowiedzi: eGospodarka.pl - Dział Podatkowy\nWszystko zależy od tego od kogo otrzymana darowizna i w jaki sposób (gotówką, przelew na konto). Chodzi tutaj zapewne o zwolnienie dla tzw. grupy zerowej, gdzie zgłoszenia należy dokonać w terminie 6 miesięcy od otrzymania darowizny.\nart. 12 par. 3 Ordynacji podatkowej mówi, że terminy określone w miesiącach kończą się z upływem tego dnia w ostatnim miesiącu, który odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było - w ostatnim dniu tego miesiąca.\nTerminy określone w tygodniach lub miesiącach swój bieg rozpoczynają właśnie w dniu, w którym zdarzenie takie wystąpiło, skoro w przypadku obu tak określanych terminów ustawodawca wskazuje na ich dzień końcowy, precyzując, iż kończą się one z upływem tego dnia w ostatnim tygodniu, który odpowiada początkowemu dniu terminu, względnie z upływem tego dnia w miesiącu, który odpowiada początkowemu dniu terminu.\nTutaj termin liczy się od otrzymania darowizny, czyli 22.12.2012. Kończy się on zatem 6 miesięcy później, a więc 22.06.2013 - złożenie deklaracji w takim przypadku winno być uznane za złożone w terminie.\nDodano 2014-01-10 12:57 przez konto usunięte\nPodatek od darowizny do zapłaty a trudna sytuacja finansowa. Czy mam jakieś wyjście?\nMam do zapłacenia podatek od sprzedaży darowizny, którą otrzymałem od rodziców. Pieniądze niestety się rozeszły. Mam do zapłaty ok 5000 zł. Jestem obecnie w trudnej sytuacji finansowej. Brak dochodów, na utrzymaniu żona, dwoje dzieci. Co robić?\nDodano 2014-01-08 11:53 przez ninaW\nMąż otrzymał przelewem na konto 30 tys. od siostry i okazuje się, że musi to zgłosić w US jako darowiznę. Czy na przelewie musi być napisane, że to darowizna czy niekoniecznie? Jestem upoważniona do konta. Czy to nie będzie problem, że będziemy musieli zapłacić podatek? Chcę nadmienić, że prz...


IPPP1/443-1279/14-3/AW | Interpretacja indywidualna\nPrawo do odliczenia podatku VAT z faktur dokumentujących zakup towarów i usług przy użyciu kart paliwowych\nNa podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r. poz. 749 z późn. zm.) oraz § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 z późn. zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Spółki, przedstawione we wniosku z dnia 27 października 2014 r. (data wpływu 30 października 2014 r.) o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie prawa do odliczenia podatku VAT z faktur dokumentujących zakup towarów i usług przy użyciu kart paliwowych - jest prawidłowe.\nW dniu 30 października 2014 r. wpłynął ww. wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie prawa do odliczenia podatku VAT z faktur dokumentujących zakup towarów i usług przy użyciu kart paliwowych.\nWnioskodawca w ramach prowadzonej działalności gospodarczej wykorzystuje samochody będące w leasingu finansowym, najmie długoterminowym oraz własne. W celu ułatwienia rozliczeń z tytułu zakupów związanych z użytkowaniem samochodów, Spółka zawarła z kontrahentem (dalej: „Kontrahent”) umowę w zakresie realizacji transakcji bezgotówkowych przy użyciu kart flotowych (dalej: „Karty”) przypisanych do konkretnych pojazdów (karty z numerem rejestracyjnym). Przedmiotem umowy jest umożliwienie Wnioskodawcy bezgotówkowego dokonywania zakupów towarów (przykładowo paliwo, płyny eksploatacyjne) i usług (przykładowo myjnia samochodowa, odkurzanie, przejazd autostradą) oferowanych zarówno na stacjach stanowiących własność Kontrahenta, jak również na stacjach należących do podmiotów trzecich, stowarzyszonych z Kontrahentem na podstawie różnych stosunków prawnych np. umów agencyjnych lub umów franczyzowych (dalej: Agenci).\nLista stacji benzynowych honorujących Karty oraz asortyment towarów i usług mogących być przedmiotem nabycia przy pomocy Kart jest określany przez Kontrahenta w ramach zawartej umowy i w ogólnych warunkach sprzedaży i używania Kart. Z zastrzeżeniem powyższych warunków, decyzje odnośnie nabywania konkretnych towarów i usług (w tym o rodzaju i ilości) przy wykorzystaniu Kart, podejmowane są samodzielnie przez Spółkę (a konkretnie przez pracowników lub współpracowników Spółki dysponujących Kartami). Zapisy umowy przewidują również wprowadzenie w okresach rozliczeniowych limitów kwotowych w odniesieniu do transakcji przeprowadzanych przy wykorzystaniu Kart. Umowa taka reguluje także inne istotne warunki handlowe, takie jak sposób ustalania ceny jaką płaci Wnioskodawca, terminy płatności itd.\nZgodnie z przyjętymi warunkami, Kontrahent obciąża Spółkę za wszystkie zakupy towarów i usług dokonane przy wykorzystaniu Kart w okresach rozliczeniowych (od 1 do 15 dnia miesiąca oraz od 16 do ostatniego dnia miesiąca). Wystawiane przez Kontrahenta faktury VAT zawierają specyfikację towarów i usług nabywanych przez Spółkę w poszczególnych okresach rozliczeniowych oraz opłaty za użytkowanie Kart: składającą się z jednorazowej opłaty za wydanie Karty oraz opłaty miesięcznej za obsługę każdej wydanej i aktywnej Karty. Należy podkreślić, iż warunki finansowe transakcji realizowanych przy wykorzystaniu Kart określane są samodzielnie przez Kontrahenta oraz Spółkę, bez udziału Agentów. Umowa zawarta pomiędzy Kontrahentem a Spółką przewiduje, że Kontrahent będzie udzielał Spółce rabatów od dokonanych na stacjach honorujących Karty zakupów towarów i usług. Ponadto, Kontrahent udziela Wnioskodawcy rabatu dodatkowego w wysokości uzależnionej od wygenerowanego w danym miesiącu obrotu. Powyższe oznacza, iż Kontrahent ma możliwość fakturowania Spółki za nabywane towary i usługi po cenach odbiegających od cen, po jakich Kontrahent nabywa przedmiotowe towary i usługi od Agentów.\nJak wynika z powyższego, transakcje zakupu towarów i usług realizowane przez Spółkę przy użyciu Kart mogą być przeprowadzane w dwóch wariantach:\nWariant I: na stacjach stanowiących własność Kontrahenta - w oparciu o stosunek prawny istniejący pomiędzy Kontrahentem i Spółką, w ramach którego Spółka nabywa określone towary i usługi od Kontrahenta, na warunkach uzgodnionych wyłącznie pomiędzy Kontrahentem oraz Spółką,\nWariant II: na stacjach należących do Agentów - w oparciu o stosunek prawny istniejący pomiędzy Kontrahentem i Spółką, w ramach którego Kontrahent zbywa na rzecz Spółki nabyte uprzednio od Agentów towary i usługi, na warunkach uzgodnionych wyłącznie pomiędzy Kontrahentem oraz Spółką.\nW ramach ww. wariantów każdy z podmiotów ponosi odpowiedzialność za należyte wykonanie ciążących na nim zobowiązań umownych wyłącznie wobec drugiej strony danego stosunku prawnego. Przykładowo, w związku z nabywaniem towarów i usług przy wykorzystaniu Kart, Spółka ponosi odpowiedzialność finansową wyłącznie wobec Kontrahenta (a nie wobec Agentów). Jednocześnie, wszelkie roszczenia reklamacyjne, związane z ewentualnymi wadami nabywanych towarów i usług, zgłaszane są przez Spółkę wyłącznie wobec Kontrahenta (a nie wobec Agentów).\nNa podstawie umowy z Kontrahentem, w uzasadnionych przypadkach (np. po bezskutecznym upływie terminu zapłaty), Kontrahent może odmówić sprzedaży towarów i świadczenia usług na rzecz Spółki, co w aspekcie technicznym dokonuje się poprzez zablokowanie Kart. Decyzję o odblokowaniu Kart podejmuje wyłącznie Kontrahent.\nCzy Wnioskodawcy przysługuje prawo do odliczania VAT naliczonego wynikającego z faktur VAT wystawianych przez Kontrahenta, dokumentujących nabywanie towarów i usług na stacjach należących do Agentów, przy wykorzystaniu Kart, z uwzględnieniem ograniczeń przewidzianych w tym zakresie w przepisach ustawy o VAT (przykładowo w zakresie odliczania VAT naliczonego od zakupów paliwa oraz towarów i usług związanych z eksploatacją samochodów osobowych)...\nSpółce przysługuje prawo do odliczania VAT naliczonego wynikającego z faktur VAT wystawianych przez Kontrahenta, dokumentujących nabywanie towarów i usług na stacjach należących do Agentów przy wykorzystaniu Kart, z uwzględnieniem ograniczeń przewidzianych w tym zakresie w przepisach ustawy o VAT (przykładowo w zakresie odliczania VAT naliczonego od zakupów paliwa oraz towarów i usług związanych z eksploatacją samochodów osobowych).\nZ przytoczonych powyżej regulacji (art. 7 ust. 8 oraz art. 8 ust. 2a ustawy o VAT) wynika, iż ustawodawca zdecydował się na szczegółowe uregulowanie sposobu opodatkowania transakcji, w których uczestniczą więcej niż dwa podmioty przy czym towar jest wydawany (bądź usługa jest świadczona) przez pierwszego dostawcę (usługodawcę) bezpośrednio na rzecz ostatniego (finalnego) nabywcy. Są to tzw. transakcje łańcuchowe, w ramach których przyjmuje się, że każdy z podmiotów uczestniczących w łańcuchu dostaw (usług) wykonał czynność opodatkowaną VAT (odpłatną dostawę towarów lub odpłatne świadczenie usług). Należy przy tym podkreślić, iż sam fakt, iż podmiot będący jedynie pośrednikiem w łańcuchu nigdy nie otrzymał fizycznie towaru (usługi) nie ma żadnego znaczenia z punktu widzenia zasad opodatkowania VAT. Na gruncie ww. przepisów ustawodawca przyjął bowiem pewnego rodzaju fikcję prawną skutkującą uznaniem, że każdy z podatników uczestniczących w tego typu transakcjach dokonał czynności opodatkowanej VAT, a w rezultacie jest zobowiązany do naliczenia podatku należnego i wystawienia faktury VAT w odniesieniu do zrealizowanej przez siebie dostawy towarów (świadczenia usługi).\nW opinii Spółki, zaprezentowany w opisie stanu faktycznego schemat transakcji realizowanych na stacjach należących do Agentów, przy wykorzystaniu Kart w pełni odpowiada modelowi transakcji łańcuchowych wynikającemu z przywołanych przepisów ustawy o VAT.\nJak zostało już podkreślone, na gruncie przedstawionego stanu faktycznego sprzedaż towarów i usług dokonywana jest w pierwszej kolejności pomiędzy Agentami oraz Kontrahentem, a następnie Kontrahent odsprzedaje nabywane towary i usługi na rzecz Spółki. Fizyczne wydanie towarów lub świadczenie usług ma natomiast miejsce pomiędzy Agentami (pierwsze podmioty w łańcuchu) a Spółką (ostatni podmiot w łańcuchu). Tym samym, w omawianych transakcjach, zgodnie z wskazanymi przepisami ustawy o VAT, Kontrahent występuje jako pośrednik, który z punktu widzenia zasad opodatkowania VAT traktowany jest jako podmiot uczestniczący w łańcuchu dostaw, będący zarówno nabywcą, jak i dostawcą towarów i usług.\nO udziale Kontrahenta w łańcuchu dostaw świadczy również bez wątpienia charakter podejmowanych przez niego działań. Kontrahent jest aktywnym uczestnikiem transakcji, gdyż z jednej strony negocjuje z Agentami odpowiednie warunki współpracy w zakresie nabywanych przez niego towarów i usług, a następnie ustala odpowiednie zasady współpracy z klientami (w tym ze Spółką). Należy podkreślić, iż to w gestii Kontrahenta leży określenie sposobu korzystania z Kart, w szczególności poprzez określenie limitu kwotowego transakcji dokonywanych Kartami, czy też wyznaczenie asortymentu towarów i usług, które będzie można nabywać przy wykorzystaniu Kart.\nNie ulega również wątpliwości, iż Kontrahent posiada realne władztwo nad dostarczanymi towarami i usługami. Należy bowiem zauważyć, iż w uzasadnionych przypadkach Kontrahent może odmówić sprzedaży towarów i świadczenia usług na rzecz Spółki, co w aspekcie technicznym dokonuje się poprzez zablokowanie Kart.\nMając powyższe na uwadze, nie powinno budzić wątpliwości, iż na gruncie przedstawionego stanu faktycznego, Kontrahent najpierw dokonuje nabycia towarów (uzyskuje prawo do rozporządzania towarami jak właściciel) i usług, a następnie zbywa przedmiotowe towary (przenosi prawo do rozporządzania towarami jak właściciel) i usługi na rzecz Spółki.\nOkoliczność, iż w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z dostawą towarów i świadczeniem usług w łańcuchu, jednoznacznie potwierdzają również orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (dalej: „ETS”).\nPrzykładowo, w wyroku z dnia 3 maja 2012 r. (C-520/10, Lebara Ltd. przeciwko Commissioners for Her Majesty’s Revenue and Customs) ETS uznał, że płatność realizowana przez pośrednika na rzecz faktycznego dostawcy usługi nie może zostać uznana za płatność dokonaną przez ostatecznego nabywcę tej usługi na rzecz faktycznego dostawcy, gdyż kwota jaką ostateczny nabywca płaci na rzecz pośrednika nie jest koniecznie tożsama z ceną uiszczaną przez pośrednika na rzecz dostawcy. W konsekwencji fakt, iż pierwszemu dostawcy w łańcuchu nie jest znana cena, jaką obciążany jest ostateczny nabywca, doprowadził ETS do konkluzji, że zarówno pomiędzy faktycznym dostawcą i pośrednikiem oraz pośrednikiem i ostatecznym nabywcą dochodzi do transakcji opodatkowanej VAT. Innymi słowy, w opinii ETS, warunkiem niezbędnym do przyjęcia, iż mamy do czynienia z opodatkowanym świadczeniem usług jest istnienie bezpośredniego związku między dostarczonym towarem / wyświadczoną usługą a otrzymanym wynagrodzeniem.\nPrzenosząc powyższą argumentację na grunt analizowanego stanu faktycznego należy wskazać, iż w przedstawionym opisie sprawy cena nabycia towarów i usług przez Kontrahenta od Agentów nie musi być tożsama z ceną, po której Kontrahent sprzedaje towary i usługi na rzecz Spółki. W konsekwencji, Agenci nie znają cen, po jakich Kontrahent sprzedaje towary i usługi na rzecz Spółki, zaś Spółka nie wie, po jakiej cenie Kontrahent nabywa towary i usługi od Agentów. Mając powyższe na uwadze, bezpośredni związek pomiędzy zrealizowaną transakcją a wynagrodzeniem występuje wyłączne w relacji pomiędzy Agentami i Kontrahentem oraz pomiędzy Kontrahentem i Spółką. Powyższe potwierdza, że pomiędzy Agentami i Kontrahentem oraz pomiędzy Kontrahentem i Spółką dochodzi do opodatkowanych VAT dostaw towarów / świadczenia usług.\nZ kolei w wyroku z dnia 14 lipca 2011 r. (C-464/10, Belgia przeciwko Pierre Henfling i inni) ETS uznał, że istotną okolicznością dla uznania, iż mamy do czynienia z dostawą towarów (świadczeniem usług) jest kwestia realnej możliwości odmowy sprzedaży towarów (świadczenia usług) przez przedsiębiorcę na rzecz klientów.\nTymczasem, jak już wskazano wyżej, Kontrahent może odmówić sprzedaży towarów lub świadczenia usług na rzecz Spółki, co w aspekcie technicznym dokonuje się poprzez zablokowanie Kart.\nMając na uwadze wskazane wyżej okoliczności, należy stwierdzić, iż na gruncie przedstawionego stanu faktycznego, w przypadku nabywania towarów / usług na stacjach należących do Agentów, przy wykorzystaniu Kart, każdorazowo mamy do czynienia z dwiema niezależnymi czynnościami opodatkowanymi VAT, dokonywanymi w ramach transakcji łańcuchowej, w ramach której Kontrahent najpierw nabywa towary i usługi od Agentów, a następnie zbywa przedmiotowe towary i usługi na rzecz Spółki.\nSpółka pragnie zauważyć, iż zaprezentowane stanowisko znajduje jednolite potwierdzenie w interpretacjach wydawanych przez organy podatkowe. Tytułem przykładu wymienić można:\ninterpretację Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 14 maja 2013 r. (ILPP4/443-122/13-2/EWW), w której czytamy: „Fizyczna dostawa towarów w przedmiotowej sprawie następuje poprzez ich zakup na stacjach benzynowych bezpośrednio pomiędzy koncernami paliwowymi a klientami Spółki. Występuje ona zatem w tym wypadku zarówno jako nabywca, jak i dostawca biorący udział łańcuchu dostaw. Na udział Zainteresowanego w łańcuchu dostaw towarów wskazuje nie tylko umiejscowienie go w łańcuchu (tj. jako podmiotu „środkowego”), lecz również sam charakter wykonywanych przez niego czynności. Jest on bowiem aktywnym uczestnikiem tych transakcji, gdyż to on ustala z koncernami parametry (asortyment który klienci nabywają przy użyciu kart paliwowych) i limity kwotowe tych transakcji oraz zmiany tych limitów. Ustala oraz modyfikuje zasady współpracy i dostaw ze swoimi klientami (rodzaj asortymentu, geograficzny zasięg obowiązywania kart paliwowych). Spółka ma bezpośredni wpływ na wysokość kwot jakimi obciążeni zostaną przez nią klienci za dokonane zakupy na stacjach benzynowych. Dysponuje ona bowiem swobodą w ustalaniu cen produktów stosowanych wobec klientów. W szczególności, może przyznać klientom taki sam rabat jaki otrzymała od koncernu paliwowego lub część takiego rabatu. Możliwe są również sytuacje, w których stosowane przez nią wobec klientów ceny odpowiadają cenom obowiązującym w dniu zakupu na stacjach benzynowych. Ponadto reklamacje związane z realizacją omawianych transakcji są zgłaszane Wnioskodawcy i przez niego rozpatrywane. Powyższe wskazuje jednoznacznie, że Zainteresowany posiada prawo do faktycznego rozporządzania nabywanymi towarami jak właściciel, gdyż ma wpływ na istotne elementy kształtujące obrót tymi towarami. Z opisu sprawy wynika także, iż Spółka dokonuje zakupu, a następnie w stanie nieprzetworzonym odsprzedaje swoim klientom usługi. Zgodnie zatem z brzmieniem art. 8 ust. 2a ustawy, przyjmuje się, ze to ona sama nabywa usługi, które następnie odsprzedaje.”\ninterpretację Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 3 września 2013 r. (IBPP2/443-467/13/AB), w której czytamy: „Odnosząc się do możliwości zakwalifikowania transakcji z udziałem kart paliwowych jako transakcji (dostaw) łańcuchowych, o których mowa w ww. art. 7 ust. 8 ustawy o VAT należy podkreślić, iż warunkiem niezbędnym zaistnienia omawianego unormowania jest to, iż towar zostaje wydany przez pierwszy podmiot ostatniemu w kolejności podmiotowi, przy czym podmiot pośredniczący w ogóle nie wchodzi w fizyczne posiadanie przedmiotu dostawy. Wskazany artykuł bazuje zatem na konstrukcji opartej na fikcji prawnej, zgodnie z którą - dla potrzeb podatku od towarów i usług przyjmuje się, iż dostawy towarów dokonuje każdy podmiot uczestniczący w transakcji łańcuchowej, mimo że wydanie towaru ma miejsce tylko raz. W kontekście powyższego istotne jest uznanie, że na każdy z podmiotów uczestniczących w takiej transakcji następuje przeniesienie prawa do rozporządzania rzeczą jak właściciel, czyli w istocie - przeniesienie (uznanie, iż dokonało się takie przeniesienie) praktycznej kontroli nad rzeczą i możliwości korzystania z niej oraz ustalania warunków takiego korzystania. W przypadku zatem, gdy kolejny w łańcuchu podmiot ma prawo do kształtowania ceny towaru, warunków jego nabycia, ale także przykładowo obciążony zostaje ponoszeniem obowiązków reklamacyjnych w stosunku do np. wadliwego towaru, to uznać należy, że podmiot taki posiada prawo do faktycznego rozporządzania rzeczą jak właściciel. W tym kontekście duże znaczenie mają postanowienia umowne pomiędzy Koncernem a Wnioskodawcą. Jeżeli zatem z treści umowy wynika, że drugi w łańcuchu podmiot będzie miał wpływ na wspomniane wyżej istotne elementy kształtujące obrót danym towarem, to wówczas należy uznać, iż rozporządza on daną rzeczą jak właściciel, czyli - biorąc pod uwagę analizowaną kwestię - jest czynną stroną transakcji, w ramach której kolejna w szeregu dostawa, tj. dostawa na rzecz nabywcy, będzie dokonana (uznana za dokonaną) przez niego. Podkreślenia, w tym aspekcie wymaga również fakt, iż ust. 8 art. 7 ustawy posługuje się wprosi stwierdzeniem, iż „uznaje się, że dostawy towarów dokonał każdy z podmiotów biorących udział w tych czynnościach ”, czyli uznaje się, że prawo do rozporządzania towarami jak właściciel miał każdy z podmiotów występujących w ww. łańcuchu, tj. uznaje się że podmiot taki miał możliwość władania rzeczą w sensie ekonomicznym, np. czerpania z niej pożytków. Dostawa łańcuchowa nie musi zatem oznaczać (i nie oznacza) faktycznego wydania towaru na każdym etapie łańcucha, ani nie musi oznaczać, iż podmiot uznany za rozporządzający powinien rzeczywiście rozporządzać rzeczą w tym znaczeniu, iż przykładowo winien być świadomy wszystkich czynności związanych z dysponowaniem towarem, tj. np. kiedy i kto faktycznie obraca (obracał) rzeczą. Termin „uznaje się” oznacza bowiem, że bez względu na faktyczne działania, przyznawane jest im - niejako a priori - takie, a nie inne znaczenie ”.\nUstawa o VAT przewiduje również wyjątki od wskazanej powyżej zasady odliczania VAT naliczonego. W szczególności, wyjątek taki przewidziany został w art. 86a ust. 1 w z w. z 86a ust. 2 pkt 3 ustawy o VAT, zgodnie z którymi to przepisami podatnikowi zasadniczo przysługuje prawo do odliczenia jedynie 50% kwoty VAT naliczonego z tytułu nabycia lub importu paliw silnikowych, oleju napędowego i gazu, wykorzystywanych do napędu samochodów osobowych, usług naprawy lub konserwacji tych pojazdów oraz innych towarów i usług związanych z eksploatacją lub używaniem tych pojazdów. Jednocześnie jednakże, zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 7 lutego 2014 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r., poz. 312), w przypadku samochodów osobowych co do zasady prawo do odliczenia VAT naliczonego od nabywanego paliwa silnikowego, oleju napędowego i gazu nie przysługuje do dnia 30 czerwca 2015 r. Spółka pragnie podkreślić, iż jest w pełni świadoma ograniczeń w zakresie prawa do odliczania VAT przewidzianych w szczegółowych przepisach ustawy o VAT i w w. kwestia nie jest przedmiotem niniejszego wniosku o interpretację.\ntransakcje realizowane pomiędzy Spółką oraz Kontrahentem w związku z wykorzystywaniem Kart przez Spółkę na stacjach należących do Agentów, dokumentowane fakturami VAT wystawianymi na rzecz Spółki przez Kontrahenta, uznać należy za czynności podlegające opodatkowaniu VAT (odpłatne dostawy towarów, odpłatne świadczenie usług realizowane przez Kontrahenta na rzecz Spółki),\nSpółce przysługuje prawo do odliczania VAT naliczonego wynikającego z faktur VAT wystawianych przez Kontrahenta, dokumentujących nabywanie towarów i usług na stacjach należących do Agentów, przy wykorzystaniu Kart, z uwzględnieniem ograniczeń przewidzianych w tym zakresie w przepisach ustawy o VAT.\nPrzedmiotowa interpretacja rozstrzyga w zakresie przedstawionego we wniosku zdarzenia przyszłego, w części odnoszącej się do stanu faktycznego zostanie wydane odrębne rozstrzygnięcie.\nLokalizacja: Wyszukiwarka > Karty > IPPP1/443-1279/14-3/AW


Załącznik Nr 1 do uchwały Nr VI/30/2007 Rady Gminy Słupia z dnia 25 kwietnia 2007 roku - PDF\nZałącznik Nr 1 do uchwały Nr VI/30/2007 Rady Gminy Słupia z dnia 25 kwietnia 2007 roku\nDownload "Załącznik Nr 1 do uchwały Nr VI/30/2007 Rady Gminy Słupia z dnia 25 kwietnia 2007 roku"\n1 Gmina Słupia Załącznik Nr 1 do uchwały Nr VI/30/2007 Rady Gminy Słupia z dnia 25 kwietnia 2007 roku Słupia, 2006 r.\n2 Usługi Projektowe w Budownictwie Eugeniusz Siewierski Koordynacja prac Urząd Gminy Słupia Krystyna Rudnicka Zamawiający Gmina Słupia Konecka Słupia 30 a 2\n3 SPIS TREŚCI: GMINA SŁUPIA WPROWADZENIE PRZESŁANKI OGÓLNE PODSTAWY PRAWNE CELE I ZAKRES PROGRAMU FUNKCJE PROGRAMU OKRES OBJĘTY PROGRAMEM METODA OPRACOWANIA OCENA STANU ŚRODOWISKA PODSTAWOWE DANE O GMINIE SŁUPIA Położenie i podział administracyjny Demografia Komunikacja Rozwój gospodarczy i społeczny ZASOBY ŚRODOWISKA PRZYRODNICZEGO Warunki klimatyczne Zasoby i jakość wód Wody podziemne Wody powierzchniowe Gospodarka wodno-ściekowa Gleby Surowce mineralne Powietrze Gospodarowanie energią Stan zasobów przyrody Lasy Formy ochrony przyrody Edukacja ekologiczna ZAGROŻENIA ŚRODOWISKA HAŁAS PROMIENIOWANIE ELEKTROMAGNETYCZNE ODPADY Odpady komunalne Odpady przemysłowe Odpady niebezpieczne ZAGROŻENIA WÓD Zagrożenia wód powierzchniowych Zagrożenia wód podziemnych TRANSPORT POWAŻNE AWARIE ZAGROŻENIA GLOBALNE ZARZĄDZANIE ŚRODOWISKIEM WNIOSKI Z DIAGNOZY UWARUNKOWANIA WEWNĘTRZNE UWARUNKOWANIA ZEWNĘTRZNE WAŻNIEJSZE PROBLEMY EKOLOGICZNE W GMINIE CELE POLITYKI EKOLOGICZNEJ POWIATU KONECKIEGO PRIORYTETY I CELE EKOLOGICZNE GMINY SŁUPIA STRATEGIA (KRÓTKOTERMINOWYCH) DZIAŁAŃ NA LATA ZASOBY WODNE I GOSPODARKA WODNO-ŚCIEKOWA\n4 8.2. POWIETRZE ATMOSFERYCZNE OGRANICZENIE HAŁASU I PROMIENIOWANIA ELEKTROMAGNETYCZNEGO ZAPOBIEGANIE SKUTKOM AWARII OCHRONA PRZYRODY I KRAJOBRAZU Z UWZGLĘDNIENIEM WYMOGÓW UE OCHRONA GLEB I TERENÓW ZDEGRADOWANYCH USPRAWNIENIE ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKIEM EDUKACJA EKOLOGICZNA STRATEGIA DŁUGOTERMINOWYCH DZIAŁAŃ DO ROKU ZASOBY WODNE I GOSPODARKA WODNO-ŚCIEKOWA POWIETRZE ATMOSFERYCZNE OGRANICZENIE HAŁASU I PROMIENIOWANIA ELEKTROMAGNETYCZNEGO ZAPOBIEGANIE SKUTKOM AWARII OCHRONA PRZYRODY I KRAJOBRAZU Z UWZGLĘDNIENIEM WYMOGÓW UE OCHRONA GLEB I TERENÓW ZDEGRADOWANYCH USPRAWNIENIE ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKIEM EDUKACJA EKOLOGICZNA REALIZACJA PROGRAMU SZACUNKOWE KOSZTY REALIZACJI PROGRAMU ŹRÓDŁA I STRUKTURA FINANSOWANIA WDRAŻANIE I MONITORING PROGRAMU STRESZCZENIE W JĘZYKU NIESPECJALISTYCZNYM SPIS LITERATURY I WYKORZYSTANYCH MATERIAŁÓW\n5 1. Wprowadzenie 1.1. Przesłanki ogólne Konstytucja RP z 2 kwietnia 1997 r. stanowi, że Rzeczypospolita Polska zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju oraz wskazuje, iż ochrona środowiska jest obowiązkiem władz publicznych, które poprzez swoją politykę, powinny zapewnić nie tylko bezpieczeństwo ekologiczne, ale i dostęp do zasobów nieuszczuplonych współczesnemu i przyszłemu pokoleniu. Takimi władzami są województwo, powiaty i gminy. Winno w tym pomóc właściwe, zgodne z ideą ekorozwoju, planowanie wszelkich działań. Polskie przepisy z zakresu ochrony środowiska przewidują tworzenie kilku różnych typów planów i programów redukcji emisji zanieczyszczeń. Jednymi z takich dokumentów są: Polityka ekologiczna państwa, programy ochrony środowiska oraz plany gospodarki odpadami. Przedstawiany Program ochrony środowiska dla gminy Słupia jest pierwszym opracowaniem kompleksowo przedstawiającym politykę ekologiczną gminy, będącym aktualnym źródłem informacji o środowisku naturalnym, ale także spisem konkretnych zaleceń dla gmin, a także wszystkich korzystających ze środowiska. Ta poznawcza funkcja Programu jest jednocześnie jednym z głównych czynników zapewniających jego realizację. Program został opracowany w trybie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie środowiska oraz zapisami zawartymi w Programie ochrony środowiska dla powiatu koneckiego cześć I ochrona środowiska przyrody Podstawy prawne Główną rolę w procesie definiowania polityki ekologicznej pełnią zapisy następujących dokumentów: 1) Ustawa z 27 kwietnia 2001 roku - Prawo ochrony środowiska. Jest ona podstawowym aktem prawnym w dziedzinie ochrony środowiska i pełni funkcję ustawy ramowej dla całego ustawodawstwa z tego zakresu. Ustawa nakłada na gminy, obowiązek sporządzenia programu ochrony środowiska, w celu realizacji polityki ekologicznej państwa, przy czym projekt programu gminnego winien być zaopiniowany przez zarząd powiatu. 2) II Polityka Ekologiczna Państwa, z 2001 r. Dokument ten ma na celu stworzenie warunków niezbędnych do realizacji zadań ochrony środowiska na obszarze całej Polski. Określa też, na podstawie aktualnego stanu środowiska: cele, priorytety i działania proekologiczne wraz ze środkami niezbędnymi do ich osiągnięcia. Polityka ekologiczna powinna być elementem równoważenia rozwoju kraju i harmonizowania celów gospodarczo-społecznych z celami ochrony środowiska. 3) Program wykonawczy do II Polityki Ekologicznej Państwa na lata Jest dokumentem o charakterze operacyjnym, stanowiącym instrument wdrożenia II Polityki Ekologicznej Państwa. Zawiera harmonogram zadań wynikających z tej polityki oraz wskazówki i wytyczne do uwzględnienia zagadnień ochrony środowiska w programach sektorowych. Precyzuje sposoby osiągania celów zawartych w II Polityce Ekologicznej Państwa w formie pakietów działań inwestycyjnych i pozainwestycyjnych na lata Dla każdego pakietu zadań określa jego nazwę, ustanawia jednostkę odpowiedzialną i jednostki współpracujące. Podaje również termin realizacji oraz niezbędne nakłady finansowe. 4) Polityka Ekologiczna Państwa na lata z uwzględnieniem perspektywy na lata Dokument ten został sporządzony w oparciu o zapisy ustawy - Prawo ochrony środowiska. Zawiera aktualizację i uszczegółowienie długookresowej II Polityki Ekologicznej Państwa, zwłaszcza w nawiązaniu do priorytetowych kierunków 5\n6 działań określonych w VI Programie działań Unii Europejskiej w dziedzinie ochrony środowiska na lata ) Narodowy Plan Rozwoju Plan ten jest dokumentem określającym strategię społeczno-gospodarczą Polski w pierwszych latach członkostwa w Unii Europejskiej. Jego zadaniem jest osiągnięcie spójności społecznej, gospodarczej i przestrzennej Polski z Unią Europejską. Wskazuje wielkość planowanego zaangażowania środków Funduszy Strukturalnych, Funduszu Spójności i środków krajowych oraz określa sposób koordynacji i wdrażania pomocy strukturalnej w okresie realizacji Planu. 6) Narodowa Strategia Edukacji Ekologicznej (NSEE), jest dokumentem identyfikującym i hierarchizującym główne cele edukacji środowiskowej. Wskazuje także możliwości ich realizacji. Cele zawarte w NSEE zostaną przełożone na konkretne zadania w Narodowym Programie Edukacji Ekologicznej oraz w programach lokalnych, służących realizacji zadań edukacyjnych promujących ideę ekorozwoju. 7) Wytyczne Ministerstwa Środowiska sporządzania programów ochrony środowiska na szczeblu regionalnym i lokalnym. Program określa wymagania odnoszące się do polityki ekologicznej państwa, a w szczególności: - cele i priorytety ekologiczne, - rodzaj i harmonogram działań proekologicznych, - środki niezbędne do osiągnięcia celów, w tym mechanizmy prawne, ekonomiczne, społeczne Cele i zakres programu Głównym celem Programu jest określenie polityki ekologicznej gminy Słupia, realizując politykę ekologiczną państwa, rozumianą jako zjednoczenie celów ochrony środowiska z wyzwaniami zrównoważonego rozwoju w warunkach jednoczenia się Europy i rozszerzania ogólnoświatowej troski o Ziemię i jej przyszłych mieszkańców. Najważniejsze problemy i cele zawierają następujące, przyjęte przez Parlament dokumenty krajowe: - Polityka ekologiczna państwa (1991 r.) i II Polityka ekologiczna państwa (2001 r.), - Program wykonawczy do II Polityki ekologicznej państwa na lata (2002 r.), - Polityka ekologiczna państwa na lata z uwzględnieniem perspektywy na lata , - Polska 2025, długookresowa strategia trwałego i zrównoważonego rozwoju, - Krajowy plan gospodarki odpadami (2002 r.), - Krajowy program oczyszczania ścieków komunalnych, uwzględniający uwarunkowania międzynarodowe, a w szczególności: - Agendę 21 Ramowy Program Działań, - Strategię zrównoważonego rozwoju Unii Europejskiej (2001 r.) oraz Unijne programy ochrony środowiska, - dyrektywy UE, - konwencje i porozumienia międzynarodowe podpisane i ratyfikowane przez Polskę. Program uwzględnia uwarunkowania wojewódzkie i powiatowe wynikające z: - Programu ochrony środowiska dla województwa świętokrzyskiego (2003 r.), - Planu gospodarki odpadami dla województwa świętokrzyskiego (2003 r.), - Programu ochrony środowiska dla powiatu koneckiego (2003 r.), - Planu gospodarki odpadami dla powiatu koneckiego (2003 r.). Przy sporządzaniu Programu wykorzystano również: - Studium uwarunkowań i kierunku zagospodarowania przestrzennego gminy Słupia, 6\n7 - Strategię rozwoju gminy Słupia. Głównym celem polityki ekologicznej państwa, ustanowionym w krajowych dokumentach programowych jest zapewnienie bezpieczeństwa ekologicznego społeczeństwa polskiego w XXI w. oraz stworzenie podstaw dla opracowania i realizacji strategii zrównoważonego rozwoju kraju. Zasadą, stanowiącą nadrzędne kryterium rozwiązań strategicznych na wszystkich szczeblach zarządzania powinna być konstytucyjna zasada zrównoważonego rozwoju. Zakłada ona takie prowadzenie polityki i działań w poszczególnych sektorach gospodarki i życia społecznego, aby zachować zasoby i walory środowiska w stanie zapewniającym trwałe, nie doznające uszczerbku, możliwości korzystania z nich, zarówno przez obecne jak i przyszłe pokolenia, przy jednoczesnym zachowaniu trwałości funkcjonowania procesów przyrodniczych oraz naturalnej różnorodności biologicznej na poziomie krajowym, ekosystemowym, gatunkowym i genowym. W praktyce oznacza to równorzędne traktowanie racji ekologicznych, społecznych i gospodarczych oraz powoduje konieczność integrowania zagadnień ochrony środowiska z polityką sektorową w pozostałych dziedzinach gospodarki. W sferze realizacji polityki ekologicznej zasada zrównoważonego rozwoju powinna być stosowana wraz z następującymi zasadami pomocniczymi i konkretyzującymi: zasadą przezorności promującą działania, których celem jest rozwiązywanie problemów środowiskowych wówczas, gdy pojawia się uzasadnione prawdopodobieństwo, że wymagają one rozwiązania, a nie dopiero wtedy, gdy istnieje tego naukowe potwierdzenie; zasadą integracji polityki ekologicznej z politykami sektorowymi zakładającą uwzględnianie w politykach sektorowych celów ekologicznych na równi z celami gospodarczymi i społecznymi; zasadą równego dostępu do środowiska przyrodniczego realizowaną w aspekcie międzypokoleniowym, międzygrupowym oraz równoważenia szans pomiędzy człowiekiem a przyrodą; zasadą regionalizacji przewidującą rozszerzenie uprawnień samorządu terytorialnego i wojewodów do ustalania regionalnych opłat, normatywów, ulg i wymogów ekologicznych wobec jednostek gospodarczych oraz regionalizowanie ogólnokrajowych narzędzi polityki ekologicznej; zasadą uspołecznienia mającą na celu stworzenie instytucjonalnych, prawnych i materialnych warunków do udziału obywateli, grup społecznych i organizacji pozarządowych w procesie kształtowania modelu zrównoważonego rozwoju, przy jednoczesnym rozwoju edukacji ekologicznej, świadomości i wrażliwości ekologicznej; zasadą zanieczyszczający płaci składającą pełną odpowiedzialność (w tym materialną) za skutki zanieczyszczania i stwarzania innych zagrożeń dla środowiska na sprawcę; zasada likwidacji zanieczyszczeń u źródła zapewnia ona likwidację zanieczyszczeń w miejscu ich powstawania; zasadą prewencji która stanowi, że przeciwdziałanie negatywnym skutkom dla środowiska powinno być podejmowane już na etapie planowania i realizacji przedsięwzięć; zasadą stosowania najlepszych dostępnych technik (BAT) promującą wybór najlepszych, dostępnych w danej chwili rozwiązań technicznych; zasadą subsydiarności polegającą na stopniowym przekazywaniu części kompetencji i uprawnień decyzyjnych dotyczących ochrony środowiska na właściwy szczebel regionalny lub lokalny tak, aby problem był rozwiązywany na najniższym szczeblu, na którym może zostać skutecznie rozwiązany; zasadą klauzul zabezpieczających która umożliwia stosowanie w uzasadnionych przypadkach ostrzejszych środków ochronnych w porównaniu z wymaganiami prawa UE; 7\n8 zasadą skuteczności ekologicznej i efektywności ekonomicznej mającą zastosowanie przy wyborze planowanych przedsięwzięć inwestycyjnych ochrony środowiska oraz do oceny osiągniętych wyników w trakcie i po zakończeniu ich realizacji. Program określa: - aktualną sytuację ekologiczną w gminie, - ekologiczne, przestrzenne, społeczne i ekonomiczne uwarunkowania rozwoju gminy, - priorytetowe działania w podziale na krótkoterminowe (lata ) i długoterminowe (do roku 2011), - harmonogram konkretnych zadań w zakresie ograniczenia emisji, ochrony zasobów przyrody, racjonalnego gospodarowania środowiskiem, aktywizacji prośrodowiskowej społeczeństwa i wzrostu świadomości ekologicznej z podziałem na: zadania gminy, zadania innych organów administracji publicznej oraz instytucji, przedsiębiorstw i organizacji społecznych, - uwarunkowania realizacyjne Programu, jego wdrożenie i monitoring. Szczególne rozwinięcie Programu stanowi Plan gospodarki odpadami. W ujęciu przestrzennym Program dotyczy gminy Słupia z uwzględnieniem różnego rodzaju powiązań, w tym ekologicznych z sąsiednimi gminami. Program opracowany jest z uwzględnieniem ustrojowej pozycji samorządu gminy i jego kompetencji wynikających z przepisów prawa ochrony środowiska, a więc ograniczonych własnych możliwości realizacyjnych i finansowych Funkcje programu Program ochrony środowiska wraz z planem gospodarki odpadami dla gminy Słupia jest podstawowym dokumentem koordynującym działania na rzecz ochrony środowiska w gminie. W szczególności: przekazuje społeczeństwu, przedsiębiorcom, samorządom informacje na temat zasobów środowiska przyrodniczego oraz stanu poszczególnych komponentów środowiska, omawia najważniejsze problemy, w tym zagrożenia ekologiczne, proponując sposoby ich rozwiązania w określonym czasie, jest gwarantem wdrażania zrównoważonego rozwoju gminy, - określa sposoby współpracy administracji publicznej wszystkich szczebli oraz instytucji i pozarządowych organizacji ekologicznych na rzecz ochrony środowiska w gminie, - ułatwia, a niekiedy formalnie umożliwia występowanie o środki finansowe potrzebne do realizacji przedsięwzięć, - ułatwia opiniowanie decyzji określających sposób i zakres korzystania ze środowiska, - organizuje system informacji o stanie środowiska i działaniach zmierzających do jego poprawy Okres objęty Programem Program został sporządzony do roku Przyjęto działanie zgodnie z Polityką ekologiczną państwa na działania krótkoterminowe, tj. do roku 2007 z uwzględnieniem perspektyw na lata Jest to także zgodne z ustaleniami Prawa ochrony środowiska, określającego w art. 14 ust. 2, iż politykę ekologiczną przyjmuje się na cztery lata, z tym że przewidziane w niej działania w perspektywie obejmują kolejne cztery lata. Ocena i weryfikacja realizacji zadań Programu dokonywana będzie zgodnie z wymogami ustawy co 2 lata od przyjęcia Programu. Możliwa jest aktualizacja zarówno programu ochrony środowiska jak i planu gospodarki odpadami po upływie 4 lat (zgodnie z ustawą o odpadach). 8\n9 1.6. Metoda opracowania Program ochrony środowiska dla gminy Słupia na lata Podstawowym źródłem danych na temat aktualnego stanu i zagrożeń środowiska przyrodniczego w gminie były raporty o stanie środowiska w województwie świętokrzyskim (WIOŚ), informacje uzyskane od samorządu lokalnego i podległych mu jednostek, organizacji społecznych. Dokonano analizy nowo powstałych dokumentów - Program ochrony środowiska dla powiatu koneckiego, Plan gospodarki odpadami dla powiatu koneckiego oraz Program ochrony środowiska dla województwa świętokrzyskiego, Plan gospodarki odpadami dla województwa świętokrzyskiego. Przeprowadzono analizę dokumentów programowych opracowanych dla całego kraju i terenu gminy, m.in.: Polityki Ekologicznej Państwa, Narodowej Strategii Edukacji Ekologicznej, Studium uwarunkowań i kierunku zagospodarowania przestrzennego gminy Słupia, Strategię rozwoju gminy Słupia. W trakcie prac nad Programem... wykorzystano również opracowania i materiały z konferencji ekologicznych. Analiza objęła także opracowania odnoszące się do terenu całego województwa Raporty WIOŚ: Stan środowiska w województwie świętokrzyskiego, zaktualizowaną koncepcję europejskiej sieci ekologicznej NATURA W trakcie opracowania Programu: - określono priorytetowe działania do roku 2007 i oraz programy zadaniowe skoordynowane z Programem ochrony środowiska dla powiatu koneckiego i Strategią rozwoju powiatu koneckiego oraz Strategią rozwoju gminy Słupia, - sprecyzowano uwarunkowania realizacyjne Programu w zakresie rozwiązań prawnych, ekonomicznych, przestrzennych, społecznych i związanych z implementacją prawa i procedur unijnych, - określono sposoby wdrażania i zasady monitorowania Programu. Niniejsze opracowanie składa się z następujących zasadniczych części: - ogólnych danych o gminie i stanie środowiska na koniec 2002 roku, - analizy uwarunkowań wewnętrznych i zewnętrznych, - celów polityki ekologicznej państwa, województwa świętokrzyskiego i powiatu koneckiego, - priorytetowych działań w gminie Słupia, - programu zadaniowego, - uwarunkowań realizacyjnych, - propozycji systemu wdrażania i monitorowania programu, - planu gospodarki odpadami, - informacji o wykorzystanych materiałach i opracowaniach, - załączników kartograficznych. 2. Ocena stanu środowiska 2.1. Podstawowe dane o gminie Słupia Położenie i podział administracyjny Gmina Słupia leży w północno - zachodniej części województwa świętokrzyskiego, w powiecie koneckim. Administracyjnie gmina graniczy z gminami od północy z gminą Fałków i Rudą Maleniecką, natomiast od wschodu gminą Radoszyce, należącymi do powiatu koneckiego. Od południa do granic przylega gmina Łopuszno wchodząca w skład powiatu kieleckiego, oraz gmina Krasocin należąca do powiatu włoszczowskiego. Od zachodu Słupia dzieli swoje granice z gminą Przedbórz z powiatu radomszczańskiego w województwie łódzkim. 9\n10 Gmina zajmuje powierzchnię 106 km 2. W skład gminy wchodzi 18 sołectw Demografia Gminę Słupię zamieszkuje 3641 osób (stan na dzień r.). Gęstość zaludnienia dla gminy wynosi 34 osoby/km 2 (dane GUS za 2004r.). Ludność gminy charakteryzuje się stosunkowo dużym udziałem mieszkańców w wieku przed i poprodukcyjnym (909 i 600) co wpływa na wysoką wartość wskaźnika obciążenia demograficznego. Wzrastający odsetek mieszkańców w wieku produkcyjnym wskazuje na starzenie się demograficzne populacji gminy. Szacuje się, że liczba ludności na przestrzeni lat będzie ulegała systematycznemu zmniejszeniu. Ludność zamieszkuje w zabudowie jednorodzinnej. Budynki opalane są z kotłowni indywidualnych, gdzie podstawowym paliwem są paliwa stałe (węgiel kamienny, koks). Mieszkańcy gminy to główni wytwórcy odpadów komunalnych. Ilość odpadów uzależniona jest od liczby mieszkańców oraz poziomu życia na danym terenie. Na podstawie dnych GUS na 2005r. liczba ludności w wieku produkcyjnym wynosi 2045 osób, a 251 pracujący ogółem. Bezrobocie na terenie gminy jest dość wysokie, co uwarunkowane jest brakiem miejsc pracy na terenie gminy, słabą kondycją rozdrobnionego rolnictwa i radykalnym ograniczeniem liczby miejsc pracy w m.końskie. Tabela Nr 1 Gmina Słupia w układzie administracyjnym (stan na 2004r. źródło dane GUS) LP Sołectwa Powierzchnia (w km 2 ) Liczba ludności Biały Ług Budzisław Czerwona Wola A Czerwona Wola B Hucisko Mnin Olszówka Piaski Pilczyca Radwanów Wieś Radwanów Kolonia Ruda Pilczycka Rytlów Wólka Skąpe Słupia Pijanów Zaostrów 5,79 4,94 3,90 1,16 3,13 17,65 1,47 3,15 8,42 3,01 5,54 12,16 3,62 8,13 4,37 8,17 4,30 6, Razem gmina Komunikacja Układ komunikacyjny gminy cechuje się stosunkowo niedużym stopniem otwartości na zewnątrz (mały udział ruchu zewnętrznego tranzytowego i docelowo źródłowego do/z gminy). Ruch zewnętrzny na kierunku północ południe odbywa się po istniejącej drodze powiatowej przebiegającej przez miejscowości: Budzisław, Wólkę Słupią i Pijanów. 10\n11 Ruch tranzytowy na kierunku wschód-zachód odbywa się drogą powiatową przebiegającą z południowo wschodniej części gminy w kierunku północno zachodnim przez miejscowości Mnin, Wólka, Skąpe, Rytków, Pilczyca i Ruda Pilczycka. Newralgicznym punktem tych ciągów transportowych jest skrzyżowanie w miejscowości Wólka. Ruch wewnętrzny odbywać się będzie w oparciu o w/w drogi powiatowe oraz pozostałe drogi powiatowe (Pijanów Radwanów Radwanów Kolonia- Olszówka Pilczyca Zaostrów oraz Hucisko Mniów) oraz drogi lokalne. Przez gminę przebiega linia kolejowa (Centralna Magistrala Kolejowa Warszawa Kraków) Rozwój gospodarczy i społeczny Rolnictwo Rolnictwo stanowi znaczący sektor w gospodarce gminy. Struktura użytkowania gruntów w udziale procentowym przedstawia się następująco: - użytki rolne stanowią 60,1% powierzchni terenu, tj ha, z tego na grunty orne przypada 36,2%, sady 0,7% oraz łąki i pastwiska 23,2%. Lasy zajmują 34,1% powierzchni gminy. Gleby gminy Słupi należą do słabych. Przeważają gleby klasy V i VI. Gleby klasy IV a i IV b zajmują 31,7% oraz gleby klasy V i VI zajmują 68,3% powierzchni gruntów ornych. Dominującą część gruntów zajmują uprawy zbóż (żyto, owies, pszenżyto) oraz uprawy okopowe (ziemniaki oraz buraki pastewne). Przeważają indywidualne gospodarstwa rolne o średniej powierzchni 5,0 ha i dla gminy Słupia wynosi 72%, w których działalność rolnicza stanowi podstawowe źródło utrzymania. Ze względu na duży udział użytków zielonych w strukturze użytków rolnych bardzo dobrze rozwija się hodowla bydła mlecznego oraz trzody chlewnej. Podstawowym rynkiem pracy dla ludności gminnej jest miasto Końskie sąsiadujące bezpośrednio z gminą. Na terenie gminy na koniec 2004r. zarejestrowanych było 153 podmiotów gospodarczych, w tym sektorze publicznym 12, pozostałe w sektorze prywatnym. Podstawową opiekę medyczną zapewnia mieszkańcom gminy Ośrodek Zdrowia w Słupi i Mninie. Opiekę specjalistyczną zapewnia Szpital Specjalistyczny Św. Łukasza w Końskich. W Słupi działa również apteka zaopatrująca mieszkańców gminy w farmaceutyki. Na terenie gminy funkcjonuje: 1 gimnazjum w Słupi oraz 4 szkoły podstawowe (Pilczyca, Minin, Wólka i Radwanów) Zasoby środowiska przyrodniczego Ukształtowanie terenu Obszar gminy Słupia położony jest w Krainie Wyżyn Środkowopolskich, których budowa geologiczna ma charakter poligenetyczny. Głównym czynnikiem kształtującym powierzchnię terenu są wychodnie zbudowane ze skał traiasowo jurajskich. Są to skały starsze, budujące najwyższe wzniesienia, pomiędzy którymi uległy akumulacji osady plejstoceńskie. Istotnym elementem budowy geologicznej jest synklina stanisławowsko pilczycko mnińska obejmująca dwa pasma wzgórz zbudowanych ze skał dolnoliasowych. Zachodnie pasmo biegnie przez wsie: Skąpe, Piaski oraz dalej poza gminą do Stanisławowa. Wschodni pasmo przebiega prze wsie: Czerwona Wola, Słupia i Pilczyca. Najwyższym punktem gminy jest wzgórze pod miejscowością Czerwona Wola, którego wysokość wynosi 294,1 m n.p.m. 11\n12 W dolinie rzeki Czarna Pilczycka, w południowo wschodnim krańcu gminy, znajduje się najniżej położony obszar, którego wysokość wynosi 220 m n.p.m. W takich lokalnych obniżeniach terenu, które występują również w północno wschodniej części gminy, w warunkach stałego poziomu wód gruntowych, wykształciły się torfowiska. Krajobraz gminy urozmaicają dodatkowo porośnięte lasami wydmy, które licznie występują w północno wschodniej części gminy oraz na południe od Mnina Warunki klimatyczne Obszar gminy położony jest w granicach Rejonu Zachodniomałopolskiego obejmującego zachodnią część Wyżyny Małopolskiej. Rejon ten charakteryzuje się stosunkowo dużą liczbą dni przymrozkowych chłodnych, których jest około 42. Pogoda przymrozkowa umiarkowanie zimna średnio w ciągu roku występuje 31 dni wśród których notuje się 14 dni z opadem. Ponadto w regionie występuje nieliczna ilość dni chłodnych bez opadu, których w skali roku występuje 12 oraz z pogodą chłodną z dużym zachmurzeniem około 20 dni. Obszar gminy znajduje się na pasie wędrówek i transformacji mas powietrza o różnych właściwościach fizycznych. Teren ten charakteryzuje się przewagą przemieszczania się mas powietrza z sektora zachodniego. Na pierwszym miejscu należy wymienić masy powietrza polarno morskiego o częstości występowania w ciągu roku 65%, masy powietrza polarno kontynentalnego kształtują pogodę na tym terenie mniej niż 20% dni w roku, powietrze arktyczne 6% dni. Najmniejszy udział ma powietrze zwrotnikowe, masy powietrza inne 6,6%. Średnie zachmurzenie waha się w granicach 66-69% w skali roku. Najbardziej pochmurzone są m-ce listopad i grudzień, najmniej w okresie od sierpnia do października. Liczba dni, kiedy występuje mgła waha się od 50 do 70 w roku. Średnio roczna temperatura wynosi 7,6 0 C. Najzimniejszym miesiącem jest grudzień ze średnią temp. 1,1 0 C, najcieplejszym jest lipiec ze średnią temperaturą + 17,6 0 C. Średnie roczne sumy opadów atmosferycznych dla gminy Słupia wynoszą 618 mm, najwyższe średnie wartości opadów wynoszą 83 mm, występują w lipcu. Pierwsze przymrozki pojawiają się około 10 października, ostatnie około 5 maja. Pokrywa śnieżna tworzy się najczęściej pomiędzy 20 a 30 listopada. Okres zalegania pokrywy śnieżnej wynosi średnio 124 dni. Zanikanie pokrywy śnieżnej występuje około 25 marca. Średnia długość okresu wegetacji roślin wynosi 212 dni Zasoby i jakość wód Wody podziemne Bezpośredni związek z budową geologiczną ma występowanie wód podziemnych. Na terenie gminy wody podziemne występują głównie w dwóch poziomach wodonośnych: trzeciorzędowym w poziomie triasowym i jurajskim oraz w poziomie czwartorzędowym. Obszar gminy Słupia nie jest obszarem zasobnym w wodę podziemną, usytuowany jest na utworach o niskiej wodonośności. Poziom triasowy stanowią piaskowce oraz wapienie, natomiast podpoziom jurajski liasowe spękane piaskowce oraz żwiry i zlepieńce. Warstwy wodonośne okresu czwartorzędowego wytworzone na utworach piaszczystych mają zasadnicze znaczenie gospodarcze, stanowią bowiem podstawowe źródło wody dla mieszkańców gminy. 12\n13 Wody powierzchniowe Program ochrony środowiska dla gminy Słupia na lata Obszar gminy położony jest w dorzeczu Wisły. Cały teren należy do zlewni rzeki Pilicy, przy czym większość terytorium należy do zlewni III rzędu Czarnej Włoszczowskiej, a tylko niewielka północna część położona jest w zlewni Słupi. Główną rzeką gminy jest: Czarna Pilczycka. Pozostałymi ciekami odwadniającymi obszar gminy jest Potok Szreniawski i Potok Wólka. Warunki przepływowe rzek gminy są stabilne. Ważnym problemem związanym z jakością wód powierzchniowych jest ich zanieczyszczenie spowodowane głównie przez ścieki komunalne. Stan czystości wód Czarnej Włoszczowskiej kontrolowany jest w jednym punkcie zlokalizowanym przy ujściu do Pilczycy. Na podstawie analiz wykonanych w tym punkcie wody Czarnej odpowiadają III klasie czystości (dane z WIOS z 2003r.) Stan czystości wód powierzchniowych, na terenie województwa świętokrzyskiego, oceniany jest corocznie w oparciu o analityczne pomiary kontrolne realizowane w ramach monitoringu środowiska dla wód powierzchniowych płynących (sieć podstawowa i regionalna) oraz zbiorników zaporowych (sieć regionalna). Badania te wykonuje Laboratorium Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Kielcach. Podstawowym celem monitoringu jest dostarczenie informacji o stanie czystości wód powierzchniowych, niezbędnych dla ich ochrony i wspomagania procesów zarządzania zasobami wodnymi Gospodarka wodno-ściekowa Głównym przepisem prawa, odnoszącym się do zagadnień gospodarki wodnej jest ustawa z dn. 18 lipca 2001 roku - Prawo wodne. Ustawa ta reguluje gospodarowanie wodą w nawiązaniu do Dyrektywy Wodnej 2000/60/EC. Przepisy te przewidują prowadzenie zintegrowanej gospodarki wodnej, realizowanej zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju. Zakładają też zlewniowe kształtowanie i ochronę zasobów wodnych. Taki system gospodarowania oznacza całościowe spojrzenie na tworzenie się zasobów wodnych, możliwość ich wykorzystania i wszelkie procesy zachodzące w zlewni. Sprzyjać temu winna polityka ekologiczna państwa, która będzie ukierunkowana na przywracanie wodom podziemnym i powierzchniowym właściwego stanu ekologicznego, a przez to zapewnienie między innymi odpowiednich źródeł poboru wody. Zgodnie z ustawą Prawo wodne korzystanie z zasobów wodnych nie może powodować pogorszenia stanu ekologicznego wód i ekosystemów od nich zależnych, a także marnotrawstwa wody, marnotrawstwa energii wody, ani wyrządzania szkód. Teren gminy Słupia nie jest obszarem zbyt zasobnym w wodę podziemną, która stanowi jednak główne źródło zaopatrzenia ludności w wodę do picia i na potrzeby gospodarcze. Do zbiorowego zaopatrzenia wykorzystywane są przede wszystkim wody poziomu trzecirzędowego. Wody poziomu czwartorzędowego wykorzystywane są w znacznie mniejszej ilości i to głównie przez indywidualnych odbiorców. Poza ujęciami do zbiorowego zaopatrzenia w wodę mieszkańców gminy wody podziemne eksploatowane są przez podmioty gospodarcze posiadające własne ujęcia. Tabela 2. Zestawienie zasobów wód głównych użytkowych poziomów wodonośnych oraz poboru wody na potrzeby komunalne w gminie Słupia Lokalizacja ujęcia Ilość studni na ujęciu Zasięg wodociągu Ujęty poziom wodonośny Zasoby eksploatacyjne ujęcia [m 3 /h] Rzeczywisty pobór wody przez ujęcie wodociągowe [tys.m 3 /rok] Mnin 2 Obszar gminy J Nr 1 zasadnicza 115,0 156 Nr 2 wspomagająca 41,0 Ruda 1 Młyn gospodarczy Q 3,60 Pilczycka (Wilk Zygmunt) 1 Dom Pomocy Społecznej Q 0,00 Ujecie nie posiada ustaleń formalno - prawnych Pilczyca 1 J 0,00 Ujecie nie posiada ustaleń formalno - prawnych Słupia 1 Dom Nauczyciela w J 3,00 Pilczycy 1 Punkt czerpalny T Ujecie nie posiada ustaleń 1 Ośrodek Zdrowia formalno - prawnych 13\n14 Na terenie gminy Słupia eksploatowane jest jedno ujęcie komunalne, które posiada pozwolenie wodnoprawne nr OSI-6210/61/95,ważne do r. Wielkość poboru wody podziemnej wyniosła 405 tys. m 3 /rok. Gmina zwodociągowana jest w 98%. Długość sieci wodociągowej wynosi 77 km, długość przyłączy 25 km, a liczba przyłączy 843. Woda z ujęcia w Mninie jest uzdatniana ze względu na przekroczenia żelaza i manganu. Na terenie gminy Słupia, brak jest komunalnej oczyszczalni ścieków, zlokalizowano natomiast zbiorniki na nieczystości płynne przy zabudowie zagrodowej i indywidualnej. W planach gminy przewiduje się budowę kanalizacji oraz oczyszczalni ścieków Gleby Gmina Słupia charakteryzuje się stosunkowo słabymi glebami. Na jej terenie brak jest kompleksów rolnych o I, II i III klasie bonitacyjnej. Powierzchnia gruntów na terenie gminy należących do najwyższej IV klasy bonitacyjnej, zaliczanej do kompleksu żytniego dobrego i bardzo dobrego wynosi jedynie 31,7% całkowitej powierzchni gruntów ornych. Większe obszary gleb tej klasy znajdują się w okolicach Pilczycy, Mnina i Czerwonej Woli. W pozostałych miejscowościach przeważają kompleksy żytni słaby i bardzo słaby, a w obniżeniach terenu spotykane sa kompleksy pastewne słaby i mocny. Użytki zielone, głównie słabej i średniej jakości najczęściej zajmują doliny rzek w południowo zachodniej części gminy Surowce mineralne Teren gminy Słupia położony jest poza zasięgiem intensywnej gospodarki górniczoprzemysłowej. Na terenie gminy znajdują się dwa złoża kopalin stałych są to: złoże Piaski w gminie Słupia Konecka, piaskowce dla potrzeb budownictwa i drogownictwa, eksploatowane, zasoby 46,9 tys. Ton, złoże położone jest w otulinie Przedborskiego Parku Krajobrazowego, eksploatacja ograniczona ze względu na ochronę przyrody, złoże Mnin w gminie Słupia Konecka, iły do produkcji ceramiki budowlanej nie eksploatowane, zasoby 82,2 tys. Ton, ewentualna eksploatacja z ograniczeniami wynikającymi z ochrony przyrody w Konecko Łopuszańskim Obszarze Chronionego Krajobrazu. Analiza dostępnych materiałów geologicznych wskazuje także na istnienie kilku obszarów perspektywicznego występowania surowców mineralnych. Są to obszary występowania piasków w rejonie Mokre, Bieliny i Paluchów Powietrze Powietrze jest nie tylko niezbędnym do życia zasobnikiem tlenu, ale również ma decydujący wpływ na zdrowie człowieka. Wprowadzanie do powietrza substancji stałych, ciekłych lub gazowych w ilościach, które mogą ujemnie wpłynąć na zdrowie ludzi, klimat, przyrodę, glebę, wodę lub spowodować inne szkody w środowisku określane jest jako zanieczyszczenie powietrza. Liczba rodzajów zanieczyszczeń, jaka może występować w powietrzu, jest niezmiernie duża. Ze względu na tę mnogość wyodrębniono grupę zanieczyszczeń nazywanych charakterystycznymi zanieczyszczeniami powietrza. Najczęściej występującymi charakterystycznymi zanieczyszczeniami powietrza są: pyły, dwutlenek siarki, tlenki azotu, tlenek i dwutlenek węgla. Największym antropogenicznym źródłem emisji różnych substancji jest proces spalania paliw. W strukturze emitowanych zanieczyszczeń przeważają zanieczyszczenia gazowe, a wśród nich: dwutlenek węgla, dwutlenek siarki, tlenki azotu i tlenek węgla. 14\n15 Duży wpływ na stan czystości powietrza ma także emisja niska, która pochodzi z lokalnych kotłowni oraz palenisk indywidualnych. Piece domowe i lokalne systemy grzewcze praktycznie nie posiadają jakichkolwiek urządzeń dla ochrony powietrza. Wielkość emisji z tych źródeł jest trudna do oszacowania i wykazuje zmienność sezonową związana z okresem grzewczym. W gminie nie prowadzono pomiarów jakości powietrza. Wyniki badań dokonane przez WIOŚ wskazują na jakość powietrza w powiecie koneckim zgodna z normami. Powiat konecki zaliczony został do strefy o nieprzekroczonych poziomach dopuszczalnych stężeń substancji szkodliwych. Znaczny wpływ na jakość powietrza ma emisja z środków transportu. Emisja komunikacyjna stwarza zagrożenie w pobliżu dróg o dużym natężeniu ruchu kołowego i ma niekorzystny wpływ na uprawy polowe. Zanieczyszczenia komunikacyjne (tlenek i dwutlenek węgla, tlenki azotu, węglowodory, pyły z metalami ciężkimi) pogarszają też jakość powietrza atmosferycznego. Istotne znaczenie ma również zapylenie powstające na skutek ścierania się opon i nawierzchni dróg. Największymi emitentami zanieczyszczeń do powietrza zlokalizowanymi na terenie gminy są: lokalne kotłownie przy szkołach i budynkach użyteczności publicznej, kotłownie indywidualne w gospodarstwach domowych, komunikacja Gospodarowanie energią Globalne problemy ekologiczne świata niekorzystne i zbyt szybkie zmiany klimatu, zakwaszenie opadów atmosferycznych oraz degradacja chemiczna gleb związane są ze wzrostem emisji dwutlenku węgla, dwutlenku siarki, tlenków azotu. Głównym antropogenicznym źródłem emisji tych gazów jest spalanie paliw, głównie dla celów energetycznych. Poziom zużycia energii jest stymulowany przez przemysł i gospodarstwa domowe. Relatywnie wysoki udział Polski w emisji gazów cieplarnianych ma swoje źródło w strukturze wykorzystywanych nośników energii. Mimo, że w ostatnich latach uległa ona istotnej poprawie, to jednak wciąż jeszcze dominującym pierwotnym źródłem energii jest węgiel kamienny. Biorąc pod uwagę niepokojące informacje naukowców na temat zmian klimatu, ważne jest, aby podejmować działania mające na celu zwiększenie efektywności wykorzystywania surowców energetycznych, głównie poprzez zmniejszenie energochłonności procesów produkcyjnych, zmianę struktury zużywanych paliw i przyjazne środowisku zachowanie konsumenckie (poprawa efektywności energetycznej, stosowanie źródeł energii przyjaznych środowisku). Pożądany jest także wzrost produkcji energii ze źródeł odnawialnych oraz bezemisyjnych. Problemy te charakterystyczne są także dla gminy Słupia. Nakłada się na nie jeszcze problem emisji zanieczyszczeń z procesów spalania w sektorze komunalno bytowym, gdzie głównie ze względu na wysokie ceny oleju opałowego i brak dostępności do sieci gazowych. W ogrzewaniu przeważa jako paliwo węgiel kamienny. W efekcie w sezonie grzewczym następuje wzrost emisji pyłowo gazowej na terenach zabudowy zagrodowej. Sporą wagę przywiązuje się do technologii energooszczędnych w przemyśle i sektorze komunalnym. Dotyczy to nowoczesnych technologii produkcyjnych, w budownictwie i gospodarce komunalnej. Coraz bardziej popularna staje się termomodernizacja budynków wykonanych w latach poprzednich. W chwili obecnej około 90% energii cieplnej w gminie Słupia pochodzi z ciepłowni opalanych paliwem węglowym. Na terenie gminy w ostatnich latach zrealizowany został program modernizacji lokalnej kotłowni w Ośrodku Zdrowia w Słupi. Modernizacja polega na zamianie kotłowni koksowo-węglowych na olejowe. Do 15\n16 modernizacji w następnych latach pozostały kotłownie szkolne, UG i Ośrodka Zdrowia w Mninie Stan zasobów przyrody Lasy Na terenie gminy Słupia lasy zajmują 34,1% powierzchni, co świadczy o dużej lesistości. Lasy zajmują powierzchnię 3605 ha. Zarządzane są przez dwa nadleśnictwa: Rudę Maleniecką i Włoszczowę wchodzące w skład Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Radomiu. Powierzchnia gruntów leśnych będących własnością państwa wynosi 2293,88 ha. Pozostała część obejmująca 1311,11 ha to grunty prywatne. Kompleksy leśne o największej powierzchni znajdują się w północnej oraz południowo zachodniej części gminy. Głównym gatunkiem budującym drzewostan jest sosna pospolita, występująca przeważnie w jednogatunkowych kompleksach. Na siedliskach boru mieszanego wilgotnego oraz lasu mieszanego wilgotnego gatunkiem towarzyszącym sośnie jest dąb szypułkowy. Wiek drzewostanu jest zróżnicowany od kilkuletnich młodników do przeszło 100 letnich lasów, które pokrywają zaledwie kilka % powierzchni. W południowej części gminy Słupia jest większość drzewostanów, których wiek nie przekracza 40 lat. Pozostałe, starsze klasy wieku występują w północnych i zachodnich kompleksach. Lasy pełnią wielorakie funkcje: ochronną - polegającą na dodatnim oddziaływaniu na środowisko przyrodnicze, produkcyjną - dostarczającą surowca drzewnego, owoców leśnych, ziół oraz społeczną - przede wszystkim jako teren dla rekreacji i turystyki. Lasy korzystnie oddziałują na klimat, powietrze, wodę, glebę, warunki życia człowieka oraz na równowagę przyrodniczą. Równie ważnym elementem przyrody są zasoby zwierzyny łownej. Podstawową zwierzyną łowną w gminie jest zwierzyna drobna, którą reprezentują: lis, zając, bażant, kuropatwa, dzika kaczka. Dla lasów ogólnymi zagrożeniami są: pożary, kradzieże drewna, zaśmiecanie ich w pobliżu terenów mieszkaniowych, rekreacyjnych i dróg. Niewystarczająca jest także ilość i jakość infrastruktury turystycznej i komunalnej w sąsiedztwie lasów. W ostatnich 5 latach nie obserwowano masowych pojawów szkodliwych owadów leśnych. Nie rejestruje się tu także uszkodzeń drzewostanu w wyniku zanieczyszczenia powietrza. Zagadnienia związane z gospodarką leśną są bardzo ważne, gdyż zwiększanie powierzchni leśnej prowadzi do: - poprawy bilansu wodnego danego obszaru, - przeciwdziałania erozji wodnej i wietrznej gleby, - zwiększania bioróżnorodności terenów rolnych, - tworzenia korytarzy ekologicznych, - podnoszenia efektywności krajobrazu, - poprawy turystycznej atrakcyjności obszarów rolnych, - zwiększenia produkcji surowca drzewnego i innych odnawialnych surowców leśnych, - zmniejszania efektu cieplarnianego. Po akcesji do UE zalesienia gruntów rolnych realizowane będą jako jedno z działań Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich Formy ochrony przyrody Krajowa Sieć Ekologiczna ECONET-Polska. Przyjmuje się, iż w strukturze krajobrazu ekologicznego głównym wyróżnikiem są ekosystemy, charakteryzujące się największą bioróżnorodnością, zagęszczeniem gatunków i naturalnością. Są to węzły ekologiczne powiązane między sobą korytarzami ekologicznymi, umożliwiającymi ich zasilanie poprzez 16\n17 przepływ materii, energii oraz informacji genetycznej. Funkcje takich korytarzy i ciągów pełnią mało przekształcone przez człowieka doliny rzek i cieków, strefy zadrzewień i zakrzewień śródpolnych lub wydłużone kompleksy leśne. Zalicza się tu Obszar Przedborski, który stanowi węzeł ekologiczny o znaczeniu krajobrazowym. Jest to zachodnia część Wyżyny Kieleckiej i wschodnia część Wyżyny Przedborskiej wraz z płaskodenną doliną rzeki Czarnej Koneckiej. Występują tu kompleksy leśne z fitocenozami zbliżonymi do naturalnych, głównie subkontynentalnych grądów, świetlistych dąbrów i subkontynentalnych borów mieszanych. Układ dolin, rzek i cieków wraz z towarzyszącymi im obniżeniami powytopiskowymi tworzy lokalny system korytarza ekologicznego o znaczeniu krajowym (59 K- Czarna). Program NATURA W koncepcji europejskiej sieci ekologicznej, znanej pod nazwą NATURA 2000, projektuje się powstanie na terenie powiatu specjalnych obszarów ochronnych (SOO). Jeden z nich powstanie na terenie gminy Słupia i będzie nosił nazwę Ostoja Przedborska obszar obejmujący fragment Przedborskiego Parku Krajobrazowego. W ramach programu CORINE biotropes na terenie gminy Słupia wytypowano kilka ostoi przyrody ożywionej, rezerwat przyrody,,jodły Pilczyckie oraz użytki ekologiczne proponowane do ochrony. Zagadnienia te szerzej opisane są w inwentaryzacji Przyrodniczej Gmin Województwa Świętokrzyskiego gmina Słupia Konecka, wykonane przez Przedsiębiorstwo Wielobranżowe KRAMEKO sp. z o.o. w Krakowie. Objętych ochroną na terenie gminy są dwa pomniki przyrody oraz głazy narzutowe w okolicach Mnina w ilości 27 szt Edukacja ekologiczna Zjawiska takie jak eksplozja demograficzna oraz konsumpcyjny model życia powodują, iż następuje stopniowa degradacja środowiska przyrodniczego. Zachodzi więc konieczność zmiany relacji między gospodarką człowieka a środowiskiem, na rzecz rozwoju zrównoważonego. Potrzeba stosowania zasady ekorozwoju powinna być szeroko rozpowszechniona wśród wszystkich grup społeczeństwa. Po wejściu Polski do UE ważnym jest podnoszenie świadomości ekologicznej, co jest warunkiem zapewniającym naszemu krajowi właściwe miejsce w zjednoczonej Europie. Edukacja ekologiczna jako podstawowy instrument krzewienia zasad ekorozwoju jest realizowana w oparciu o Narodową Strategię Edukacji Ekologicznej (NSEE), której programem wykonawczym ma być znajdujący się w toku opracowania Narodowy Program Edukacji Ekologicznej, wskazujący zadania edukacyjne oraz podmioty odpowiedzialne za ich realizację. Jednym z podstawowych celów NSEE jest tworzenie m.in. gminnych programów edukacji ekologicznej, ujmujących propozycje wnoszone przez poszczególne podmioty realizujące projekty edukacyjne dla lokalnej społeczności. Realizacja programu edukacyjnego dotyczącego ochrony środowiska i ekologii powinna być finansowana ze środków powiatowych i gminnych funduszy zgodnie z obowiązującą ustawą z dnia 27 kwietnia 2001 roku - Prawo ochrony środowiska, art Ze względu na zróżnicowany poziom wiedzy społeczeństwa na temat problemów ochrony środowiska oraz ekologii, prowadzenie programu edukacyjno-informacyjnego powinno być przeprowadzane na różnych poziomach zaawansowania wiedzy oraz dla poszczególnych grup wiekowych. Wobec powyższego odbiorcami programu edukacyjnego są: - dzieci (przedszkola, szkoły podstawowe) i młodzież (gimnazja, szkoły średnie wszystkich typów), - nauczyciele, - dorośli mieszkańcy w następujących grupach zawodowych: urzędnicy administracji państwowej, przedstawiciele biznesu, 17\n18 - pozostali dorośli mieszkańcy. Prawidłowe i efektywne przeprowadzenie procesu edukacji, w celu uzyskania optymalnych osiągnięć, wymaga stosowania różnorodnych form przekazu: - materiały drukowane: ulotki, wkładki prasowe, broszury, obwieszczenia, powiadomienia służb komunalnych, publikacje w prasie (artykuły, komentarze, stałe rubryki), plakaty, biuletyny, raporty, materiały kształceniowe (np. autorskie programy nauczania) okolicznościowe pamiątki (znaczki, kalendarzyki, długopisy i in.); broszury i inne drukowane materiały informacyjne należą do najczęściej używanych środków promocji i edukacji, ze względu na niską cenę oraz fakt, że przemawiają do odbiorcy równocześnie poprzez tekst jak i obraz, - audiowizualne: wywiady dla radia i telewizji, pokazy foliogramów, krótkich filmów wideo i programów komputerowych oraz wystawy np. fotograficzne lub plastyczne o tematyce ekologicznej, - imprezy promocyjne, m. in.: konferencje prasowe, zebrania mieszkańców, imprezy specjalne (festiwale, akcje), warsztaty, seminaria i konferencje. Często stosuje się łączenie różnych form przekazu, np. na dużych imprezach promocyjnych można oprócz referatów przedstawić krótkie filmy (tzw. pętle filmowe) czy zorganizować wystawę plakatu lub fotografii albo też wystawę rysunków dzieci przedszkolnych i z młodszych klas szkół podstawowych. Duże imprezy promocyjne są też doskonałym miejscem rozpowszechniania ulotek i broszur. Niezmiernie ważną rolę w procesie edukacji spełniają również modele (wśród nich foliogramy, jako modele wyobrażeniowe). Modele w procesie nauczania pełnią rolę poznawczą i ilustratywną, a także odgrywają dużą rolę w procesie modelowania, który jest cennym bezpośrednim sposobem poznawania rzeczywistości przez odbiorców w procesie edukacyjnym. Każdemu modelowi powinien odpowiadać jakiś obiekt, przedmiot, proces lub stan rzeczy. Programy komputerowe podobnie jak filmy spełniają także istotną rolę w procesie kształcenia ekologicznego. Jednak wprowadzenie do procesu nauczania tego typu środków dydaktycznych wymaga zakupienia odpowiedniego sprzętu komputerowego i wyposażenia. Dostępne programy edukacyjne dotyczące problematyki przyrody i ochrony środowiska to m. in.: Expolorer s Club US EPA (www. epa.gov/region5/kids/index.htm), a w nim Klub Odkrywców, który jest specjalną, edukacyjną stroną internetową EPA, przeznaczoną dla dzieci w wieku od 5 do 12 lat, dotyczy ona grupy problemów ekologicznych: woda, powietrze, odpady i recykling, znajdują się tam również interaktywne gry, animacje i quizy związane z daną tematyką. Pomoc specjalistycznych instytucji i organizacji w edukacji ekologicznej W realizacji tego przedsięwzięcia powinno się korzystać z pomocy organizacji i instytucji, zajmujących się edukacją ekologiczną. Wykaz wszystkich fundacji w dziedzinie ochrony środowiska nadzorowanych przez ministra ds. Środowiska i funkcjonujących na terenie kraju znajduje się pod adresem internetowym: www. mos.gov.pl/publikac/raporty_opracowania/fundacje/zal_1.htm. Natomiast pod adresem internetowym: free.ngo.pl/kat_poe/dane/poe/80.htm można odnaleźć informacje nt. sfery działania organizacji, fundacji i instytutów zajmujących się ochroną środowiska. Wskazówki dla edukacji ekologicznej mieszkańców gmin Dla dzieci w wieku przedszkolnym poleca się zorganizowanie tzw. ścieżki dydaktycznej (wycieczki) do Świętokrzyskiego Parku Narodowego lub w pobliże pomników przyrody żywej czy nieożywionej. Przed przystąpieniem do zorganizowania ścieżki dydaktycznej należy przeprowadzić pogadankę na temat ochrony różnych gatunków roślin i zwierząt na terenie parku, zasad zachowania się i postępowania na terenach objętych 18\n19 ochroną itp., a po powrocie ze ścieżki dydaktycznej dzieci uczestniczą w konkursie plastycznym, poprzedzonym omówieniem wrażeń z wycieczki. W młodszych klasach szkoły podstawowej (kl. I-III), na zajęciach nauczania zintegrowanego, proponuje się stworzenie podobnej ścieżki dydaktycznej oraz przygotowanie przedstawień i konkursów z dziedziny ochrony przyrody. Program edukacyjny i informacyjny dla starszych uczniów szkół wszystkich typów oprócz realizowania treści ekologicznych zawartych w programach nauczania będzie polegał na: - przeprowadzaniu pogadanek przez nauczycieli i specjalistów ds. ochrony środowiska wraz z rozpropagowaniem ulotek, broszur, kalendarzyków, planów lekcji i innych materiałów reklamowych, - cykliczne powtarzanie tematów dotyczących prawidłowego postępowania z odpadami oraz zasad zachowania się i postępowania na terenach objętych ochroną itp. W ramach zajęć dodatkowych proponuje się: - wykonanie przez uczniów filmów o tematyce ekologicznej przy użyciu kamery amatorskiej w ramach działalności operatorskiego kółka zainteresowań, - przeprowadzanie konkursów fotograficznych, plastycznych, - udział w konkursach o charakterze ponadregionalnym i krajowym, - wykonanie broszur, ulotek i plakatów o tematyce ekologicznej przez uczniów na zajęciach kółka plastycznego czy informatycznego; - wykonanie foliogramów przez uczniów, np. na zajęciach kółka plastycznych czy w ramach zajęć z podstaw informatyki, - przeprowadzanie prostych ćwiczeń praktycznych w ramach kółka chemicznego, - organizowanie sesji filmów dydaktycznych oraz wprowadzanie gier komputerowych w celu uatrakcyjnienia zajęć dodatkowych o tematyce gospodarki odpadami i ochrony środowiska. Pomocą dydaktyczną przy realizacji tego typu zajęć jest wydawany miesięcznik edukacyjno-krajoznawczy Nasza Baba jaga (www.babajaga.info). W piśmie tym znajdują się materiały promujące walory turystyczno-krajoznawcze regionu świętokrzyskiego, cenne przyrodniczo i architektonicznie zakątki województwa oraz opisywane są szlaki turystyczne i rowerowe. W piśmie zawarte są również zwyczaje, obyczaje i obrzędy oraz legendy regionu świętokrzyskiego. Utrwalenie wiadomości ułatwiają zamieszczone pytania, quizy i krzyżówki, które mogą być wykorzystywane na lekcji przyrody. Nauczyciele stanowią najbardziej specyficzną grupę dorosłych, która kształtuje postawy ekologiczne dzieci i młodzieży oraz pośrednio postawy rodziców. Wobec powyższego proponuje się przeprowadzenie warsztatów ekologicznych dla nauczycieli, obejmujących zagadnienia z dziedziny ekologii, ochrony powietrza, wód i ziemi oraz gospodarki odpadami. Zachęca się także nauczycieli do tworzenia programów autorskich oraz wprowadzania pojedynczych lekcji w ramach kształcenia szkolnego z zakresu gospodarki odpadami, a także nawiązywania kontaktów międzyszkolnych w formie przedstawień, konkursów, olimpiad i in. Sposobem zbliżania rodziców do problemów edukacji ekologicznej jest ich udział w zajęciach otwartych o tematyce ekologicznej, pogadankach ekologicznych połączonych z projekcją przeźroczy i krótkich filmów, prowadzenie gazetek ekologicznych, udział w akcjach sprzątania świata i innych działań związanych z ekologią itp.; Dla grupy dorosłych mieszkańców celowe jest rozpowszechnianie ulotek, broszur czy plakatów o tematyce ekologicznej, urządzanie konkursów i festynów, konferencji i innych imprez masowych o tematyce ekologicznej, czy udzielanie profesjonalnych porad z zakresy rolnictwa ekologicznego, gospodarstw agroturytycznych. Pewne zagadnienia związane z ochroną środowiska, rolnictwem ekologicznym czy agroturystyką poruszane są w ramach szkoleń prowadzonych dla rolników przez Wojewódzki Ośrodek Doradztwa Rolniczego. Na terenie gminy działają: 1 gospodarstwo ekologiczne i 3 gospodarstwa agroturystyczne. 19\n20 Mimo podjęcia przez władze samorządowe oraz instytucje działające na terenie gminy szeregu działań o charakterze edukacyjnym można dostrzec jednak jeszcze wiele braków. Na pierwszy plan wysuwa się nadal niski poziom edukacji starszych grup społeczeństwa, oraz mała wiedza społeczeństwa w zakresie problematyki ochrony środowiska i rozwiązywania problemów ekologicznych w Polsce i Unii Europejskiej. 3. Zagrożenia środowiska Przedstawione wyżej zasoby i walory środowiska przyrodniczego w gminie Słupia ulegają licznym zagrożeniom. Źródła zagrożeń są wewnętrzne, zlokalizowane na terenie gminy i zewnętrzne, w tym również znacznie oddalone. Poniżej przedstawiono informację o najistotniejszych zagrożeniach, starając się wskazać na związki przyczynowo skutkowe zachodzące pomiędzy oddziaływaniem człowieka na środowisko, jakością poszczególnych komponentów środowiska i podejmowanych działań naprawczych lub zaradczych Hałas Hałas i wibracje to powszechnie występujące zanieczyszczenie środowiska. Stan środowiska ze względu na jego zanieczyszczenie hałasem i wibracjami określa się jako klimat akustyczny, rozumiany jako wynik różnych grup hałasu i wibracji. Ich wpływ na człowieka jest często bagatelizowany, gdyż niewiele osób zdaje sobie sprawę z ich znaczenia. Jednakże według badań ankietowych (np. Francja) dla przeciętnego człowieka hałas jest niemalże dziesięciokrotnie bardziej dokuczliwy niż zanieczyszczenie powietrza. Miejsce wymarzonego odpoczynku to miejsce ciche. Hałasem nazywa się niepożądane, nieprzyjemne, dokuczliwe lub szkodliwe drgania mechaniczne ośrodka sprężystego, działające za pośrednictwem powietrza na ośrodek słuchu i inne zmysły oraz elementy organizmu człowieka. W przypadku wibracji drgania przenoszone są przez ciała stałe. Hałas w szczególny sposób wpływa na jakość życia ludzkiego, powodując określone skutki zdrowotne (ubytki słuchu, zaburzenia psychofizyczne) i ekonomiczne (spadek wydajności pracy, wydatki na osłony przeciwhałasowe). Ze względu na środowisko występowania hałas dzieli się na trzy podstawowe grupy: - hałas w przemyśle (przemysłowy obecnie określa się go mianem instalacyjny), - hałas w pomieszczeniach mieszkalnych, użyteczności publicznej i na terenach wypoczynkowych (komunalny), - hałas od środków transportu (komunikacyjny). Na terenie gminy brak jest zakładów przemysłowych, które by wpływały na poziom hałasu. Hałas od środków transportowych może powstać na drogach powiatach. Na poziom hałasu komunikacyjnego mają wpływ czynniki związane z warunkami ruchu, parametrami drogi, rodzajem pojazdów. Hałas kolejowy związany może być z przebiegiem przez zachodnią część gminy linii kolejowej (Centralnej Magistrali Kolejowej). Brak jest empirycznych badań dotyczących tego zagadnienia na terenie gminy. Ocena: Można ocenić, że na terenie gminy nie występuje zagadnienie pogorszenia klimatu akustycznego Promieniowanie elektromagnetyczne Dla jakości środowiska istotne znaczenia mają urządzenia, które emitują fale elektromagnetyczne wysokiej częstotliwości w postaci radiofal o częstotliwości 0,1 300 MHz i mikrofal od 300 do MHz umieszczone w środowisku naturalnym. Ochrona ludzi i środowiska przed niejonizującym promieniowaniem elektromagnetycznym uregulowana jest ustawowo: prawo ochrony środowiska, prawo budowlane, ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz sanitarnymi. 20