Obłęd w miasteczku X [Antoni Kocela] << KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE\n00319 006295 20288431 na godz. na dobę w sumie\nObłęd w miasteczku X - ebook/pdf\nAutor: Antoni Kocela Liczba stron: 151\nISBN: 978-83-272-4233-4 Data wydania: 2014-07-01\nPo raz pierwszy, pod wpływem czytelników - znających brudnopis - zmieniłem zakończenie. Jestem im za to wdzięczny, bo to nowe zakończenie jest mi bliższe, ale nie miałem odwagi by zakończyć opowiadanie w ten sposób. To opowiadanie może kogoś dotknąć, ale może każdy poczuje satysfakcję, że nie jest o nim. Ta opowieść jest jednak o nas, także o Tobie. Książka nie jest filozoficznymi rozważaniami na jakikolwiek temat. Książka jest opowieścią o egzystencji małego miasteczka skazanego na... a może nie skazanego... Tak naprawdę nie jest to opowieść o miasteczku, ale o ludziach. Jest zabawna, zaskakująca. Czyta się szybko i przyjemnie. Uśmiechniesz się niejeden raz i niejeden raz z politowaniem pokiwasz głową. Problem tylko nad kim, czy nad czym. To dobre opowiadanie, choć ilość przekleństw jest trudna do zaakceptowania. Uroczy erotyzm dopełnia reszty.\n1 2 © Copyright by Antoni Kocela Projekt okładki Antoni Kocela ISBN 978-83-272-4233-4 Wszelkie prawa zastrzeżone. Rozpowszechnianie i kopiowanie całości lub części publikacji zabronione bez pisemnej zgody autora. 3 Wszelkie podobieństwo osób, miejsc i wydarzeń jest przypadkowe. Fabuła stanowi wymysł autora. OBŁĘD. Rynek z pomnikiem Kościuszki nie stanowi elementu wyróżniającego to miasteczko. Rynki małych miasteczek, były przed wojną i zapewne zaraz po wojnie, prawdziwymi rynkami. Miejscami do handlu. Środkiem rynku biegł rynsztok. W zależności od wielkości opadów, niósł różną ilość ścieków. Kończył się w rzeczce. Jak każdy rynsztok w tym miasteczku. Z biegiem lat, kiedy zaczęto budować drogi, kiedy pojawiła się komunikacja zbiorowa, rynki stały się przystankami autobusowymi. Następnie zdecydowano, że nowe musi trafić także na prowincję. Co prawda samochodów prywatnych było kilka, ale te którymi dysponowały firmy czyniły ruch na tyle nieznośnym, że postanowiono wszystko uporządkować. W ten sposób ryneczki małych miasteczek zostały otoczone jezdniami. Wprowadzono ruch okrężny. W środku dawnych rynków powstały wyspy ze skwerkami, ławeczkami, kwiatami i pomnikami. Powstał więc w miasteczku park. Nikt z obcych nie przypuściłby że ta wysepka z ławeczkami , objeżdżana co chwilę przez jakiś samochód, jest parkiem. Biedny Kościuszko wędrował po rynku w różne miejsca. Każda władza starała się znaleźć dla wielkiego Polaka najwłaściwsze miejsce. Pomnik co prawda nie okazały i raczej artystycznie mierny, był elementem wagi prawie państwowej. W tym miasteczku bowiem, w domu na przeciw kina, miał mieszkać na dzień, czy dwa przed bitwą racławicką sam przywódca powstania. Kościuszko najprawdopodobniej nigdy w miasteczku nie był, a już na pewno w nim nie nocował. Nikt jednak do tak drobnego szczegółu nie przywiązywał wagi. Tym bardziej, że w promieniu dziesięciu kilometrów domniemanych miejsc stacjonowania Naczelnika jest tyle, że biedny Kościuszko pewnikiem nawet do walki by nie przystąpił, gdyby odwiedził, tej przedbitewnej nocy, choćby połowę z nich. W którymkolwiek miejscu, leżącego w dolinie miasteczka się znajdziesz, będziesz widział na tle nieba, wyniosłą wieżę kościoła. Kościoły są do siebie podobne i jednocześnie różnią się od siebie znacznie. Ten jest wyjątkowy chyba dlatego, że nie był wybudowany od razu w całości. Z romańskiej zapewne kapliczki, stojącej samotnie na wzniesieniu, przeistoczył się kościół gotycki, a późniejsze przebudowy nadały mu obecny wygląd. Teren kościoła otoczony, miejscami bardzo wysokim murem, sprawia wrażenie obiektu obronnego. Ale to tylko wrażenie, gdyż mur i wieża wybudowane zostały całkiem niedawno. Miasteczko wydawało się być samowystarczalnym. Były młyny i kowal i ślusarze i krawcy i stolarze i szewcy i piekarnia i masarnia i wytwórnia wód i cegielnia i sklepy i płody rolne tuż za granicami miasteczka i przystanek i kolej i szkoły i kościół i bóżnica i kirkut i kino i dom kultury. Było więc wszystko, by funkcjonować niezależnie od otaczającego świata. Jak każde, także to miasteczko miało swoich mędrców i głupków. To bardzo niebezpieczne zestawienie. Należy bowiem odróżnić miejscowego głupka, czyli osobę dotkniętą jakąś większą, lub mniejszą dysfunkcją psychiczną, od głupca. Głupek 4 miejscowy dodaje kolorytu. Jest przyjacielem wszystkich i wszyscy go znają. Uśmiecha się i potrafi rozbawić. W irracjonalności jego zachowań znajdujemy sposób na dowartościowanie siebie. Krążą po miasteczku przedziwne opowieści jak Bolek to, albo tamto. Pojawiają się zdania zaskakujące, mówione prawie z podziwem. - Zobacz taki Bolek a ... – zwykle wtedy, gdy miejscowy głupek nie dał się podle oszukać. takim przeświadczeniu romanse tylko dlatego, że właśnie głupcem Głupiec zaś nie ma przyjaciół, nie tworzy nic pozytywnego wokół siebie, a szkód zwykle wyrządza nad wyraz dużo. Tkwi bowiem w przeświadczeniu, że jest mędrcem. Tkwi w jest najprawdziwszym. Miejscowy Bolek, czy Ryszard nigdy nie udawali mędrców. Byli sobą. Byli przewidywalni i mili. Głupiec nie ma tych cech, dlatego jest niebezpieczny. Miało to spokojne i sympatyczne miasteczko swoje autorytety. Ludzi których szanowano i ceniono. Miało ludzi, którzy nie byli autorytetami, ale i tak ich szanowano. Miało ludzi których los rzucił prawie na dno, ale o dziwo ich też szanowano. Miało miasteczko znane wszystkim, oprócz małżonków osób zaangażowanych w romans. Młody wuefista który budził namiętność u co atrakcyjniejszych koleżanek. Ile ich zdobył, czy ile z nich oddało mu swe ciało bez protestu, trudno powiedzieć, ale kilka było. Miało miasteczko starszego pana, który kochał się na zabój w żonie kolegi, a koledze to zbytnio nie przeszkadzało. Wtedy ktoś po raz pierwszy wspomniał coś o hiszpańskiej muszce. Nikt nie wiedział co to jest, ale mówiło się o tym szeptem, więc... to było coś specjalnego. Czy miasteczko było rozwiązłe? Było, bo być musiało. Powstał mikroświat, w którym dla jego kompletności konieczne były wszystkie elementy. Wierność i zdrada. Miłość i obojętność. Radość i smutek. Miasteczko obfitowało w piękne dziewczyny i kobiety. Może dlatego że dzieci się rodziło dużo, w związku z tym ilość ładnych, przy zachowaniu wszystkich proporcji, była większa. Miało miasteczko swojego geja, choć nikt takiego słowa nigdy nie użył. Może nie było takiego słowa. Gej mieszkał z kobietą, co tworzyło pozory normalności i oczywiście ułatwiało sytuację dorosłym mieszkańcom miasteczka. Dzieciom nikt o tej przypadłości nie mówił. Kobieta była wyjątkowo nieatrakcyjna, przy czym słowo wyjątkowo, nie oddaje do końca charakteru jej nieatrakcyjności. Dla geja chyba to nie miało znaczenia. Ale mówiło się, że uratowała mu życie w czasie wojny i w rewanżu zabezpieczył jej normalną egzystencję. Był w tym zapewnianiu najbardziej uczciwym ze wszystkich. Dziś zostałby określony jako, gej z inklinacjami pedofilskimi, ale chyba nigdy nikogo nie skrzywdził. Czy do tego zmierzał. Zmierzał wielokrotnie. Odnosiło się wrażenie, że każdy zna swoje miejsce w szyku i robi wszystko, by tego szyku nie złamać. Kiedy przyszło nowe i zmienił nam się ustrój na lepszy, zaczęło gwałtownie ubywać masarni i kawiarni i szewców i młynów i kowali i zniknęło kino i rozlewania wód i cegielnia i dworzec kolejowy i autobusowy. Na jego miejsce pojawiło się coś, co nigdy nie występowało, nawet w formie szczątkowej. Pojawiło się żebractwo. Ta forma pozyskiwania pieniędzy nie ma jednak nic wspólnego z ludźmi klęczącymi, ze spuszczona głową, na chodnikach wielkiego miasta. Tu przybrało formy finezyjnej zaczepki, rozmowy wyjątkowo przyjaznej, prawie bratania się. Z uściskami dłoni, z objęciem za ramię i radością na widok człowieka. - Ale to o mnie napisałeś. – słyszę na powitanie 5 - Nic wielkiego. Tak myślałem. Ale nie mam kasy. – dorzucam na wszelki wypadek. - Nie chcę pieniędzy. Ale pięknie to o mnie napisałeś... naprawdę. A twoja siostra? Nie jestem w stanie wyrwać swojej dłoni, z zaciśniętej dłoni rozmówcy. - Zmarła. - Tak słyszałem... – zamyśla się. Widać, że chyba pogrąża się w rozpaczy.- Pożycz kurwa dwa złote. – prosi. Nie żąda. Dwa złote to nic wielkiego. To dwie monety jednozłotowe. Nie kupisz za dwa złote nic sensownego. Jakiś podły batonik. Ale dwa złote, to jedna trzecia ceny złocistego napoju w kartonie. O przecudnym zapachu sfermentowanych owoców. Płynu który wlewa się do gardła rozkosznie i powoli. Ten smak.... Pożycz - słowo klucz. Jak można kumplowi, może przed laty nie tak bardzo bliskiemu, można nawet powiedzieć, że lekko dalekiemu, ale kumplowi, nie pożyczyć tak drobnej kwoty. Nikt nie uwierzy że nie masz takiej monety w kieszeni. - Ja pana nie znałam – mówi nastolatka, kiedy ustaliłem wreszcie czyim jest dzieckiem i czyją wnuczką. – Ale oni wszyscy tu pana znają. Umieranie miasteczka jest powolne i przez to bardzo bolesne. Przychodzi taki moment w którym tubylcy zaczynają się chwalić cudzymi sukcesami. To jest dokładnie ta chwila, w której zaczyna się agonia miasta. - Pamiętasz? Tadek, no ten ze Studniska, jest lekarzem. Kurwa jak go ludzie chwalą. Matkę moją uratował. - A Krzysiek. Tak popierdalał samochodem, że rozpierdolił się pod Kielcami. Ledwo przeżył. Ale oni mają forsę, to go wyleczą. Sławę przynieść może wszystko. Każde medialne wydarzenie. - A Michał to jest kierownikiem... - Chujem nie kierownikiem! Jakim kierownikiem? On jest dyrektorem. - A jak ja powiedziałem? Dla nich, stojących na ulicy ludzi, którym twarze w ciągu ostatnich pięciu lat zmieniły się tak bardzo, że z trudem odczytujesz pierwowzór, stałem się człowiekiem sukcesu. Zresztą każdy obcy, a wywodzący się tych terenów, jest człowiekiem sukcesu. Najprawdopodobniej ma dwa złote. Jeżeli nie ma dwóch złotych, to ma złotówkę lub pięćdziesiąt groszy. Do tego ma fajki - atrybut dostatku. Może sobie w dowolnym momencie, jak jakiś burżuj, wyjąć paczkę, a z niej bieluteńkiego slima i zapalić. Może to zrobić kiedy tylko zechce. Nawet wtedy, gdy mu się nie chce palić. Tak dla kaprysu. Co prawda widok slima u proszących, budzi swego rodzaju dezaprobatę. - Co ty kurwa palisz? Takie gówno. - Jak nie chcesz... - No co ty. Daj. Jakoś wypalę. Najtrudniejsze do zaakceptowania jest jednak to, że potencjalnie taki szczęśliwiec, człowiek sukcesu, mógłby spokojnie pójść do sklepu, wskazać palcem na „stołową” i powiedzieć - Dwie butelki proszę. A ekspedientka uprzejmie poda mu dwie butelki drogocennego płynu i nie przychodzi jej nawet do głowy, żeby zapytać czy ma czym zapłacić. Włoży mu jeszcze, te dwie stołowe do reklamówki. 6 i poczuć się Najgorsze jest to, że mógłby tak zrobić i kiwnąć na chłopców i pójść z nimi za kino i pozwolić się objąć i usłyszeć, że zawsze był najbardziej szanowany i poczuć na policzku usta męskie, otoczone szorstkim zarostem tubylcem najprawdziwszym, synem tej ziemi... a kutas tego nie robi. No co by mu się, kurwa, stało? ( Czuję się bardzo niezręcznie pisząc przekleństwa , nawet te pospolite, ale tak gra w tych głowach rozgrzanych jednym wielkim pragnieniem). Umieranie miasteczka jest powolne i bolesne. Ponieważ trwa długo, zmiany są dla tubylców trudne do zauważenia. Dla przyjezdnych są jednak wyraźne. Miasto żyje smętnie i powoli. Nikomu już nic się nie chce, a napis „trumny” na pierwszej napotkanej miejskiej kamienicy, wieszczy coś nieprzyjemnego. Nie ma szkoły średniej. A jeszcze kilkanaście lat wcześniej była świetna szkoła. Nawet trzy. Tak jak przed wojną, położenie poza głównymi szlakami komunikacyjnymi sprawiło że miasteczko zaczęło się wyludniać, tak teraz ten sam powód staje się przyczyną jego upadku. A może przekleństwo, nawet nie koniecznie rzucone przez tych, którzy odchodzili przerażeni i zginęli okrutnie zabici w czasie okupacji. Przepowiednia głosząca, że takie miasteczka czeka powolna samozagłada, się spełnia. Bo ci którzy powinni tam być koniecznie, odeszli. Nic nie wychodzi, nic się nie udaje, wszystko jest nie tak. Fatum? Każdego wieczora zmęczeni wędrowcy, zdobywcy dwóch złotych, podążają leniwie w stronę swych domostw. Żal odchodzić, bo można przegapić coś ciekawego. Może się przecież zdarzyć tak, że jakiś zabłąkany podróżnik zapragnie towarzystwa i w świetle ulicznej latarni zechce spożyć, odrobinę szlachetnego trunku. Najczęściej zmrok i zimno sprawia, że ci, którzy akurat nie odpoczywają na trawie, ruszają do swych siedzib, gdzie mama z rentą i ciepłą strawą. Każdego wieczora zmęczeni wędrowcy, przed zamknięciem oczu, powtarzają sobie - To już kurwa ostatni raz. Jutro... pierdolić, ogolę się i idę do pracy. Widzą już siebie w pracy. Widzą jak zbierają ogórki, albo sadzą las, albo czyszczą marchewką u bogatego gospodarza. To żadna sprawa. Wystarczy wyjść rano i udać się w kierunku tych, którzy akurat szukają pomocników. Nie jest ich wcale tak mało. Dają jeść i jeszcze płacą. Widzą już siebie jak idą w kierunku poszukujących. Gdzieś w zmęczonych piersiach pojawia się głębszy oddech. Taka dniówka zleci jak z bata strzelił. Ani się obejrzysz, a już południe. A za chwilę wieczór. Wystarczy siedzieć i obierać warzywa. Robota dla dziecka, a co dopiero dla dorosłego. Sześćdziesiąt złotych... Trzy butelki. Kurwa, trzy butelki. To na dwa dni, na spokojnie, albo jeden upojny. - Nie . Dziś było ostatni raz. Nie będę z tymi kutasami, smoluchami, stał na rynku. Tak kotłuje się w głowach. Sen przychodzi nagle. Ranek równie szybko. Jest bardzo wcześnie. Trzeba napić się herbaty i sprawdzić czy banda jest już na rynku. Oczywiście jest. Skulona, zmarznięta i drżąca. Nie podejdziesz do nich. Pójdziesz swoją drogą. Tak myśli każdy z nich. I nie idzie swoją drogą. Staje w grupie, żeby posłuchać kto wczoraj ile wypił i jak był pijany. To najpiękniejsze opowieści. Za chwilę zacznie się prawdziwe życie. Ludzie ruszą na zakupy. Większość z nich będzie miała dwa złote. Dwa złote to zupełnie nie dużo. Nic konkretnego za dwa złote nie kupisz. Najwyżej jakiś podły batonik. Po co ludzie kupują batoniki? To przecież nie ma sensu, kiedy tak okrutnie chce się pić. 7 Kiedy umiera miasteczko widzisz jak okna pozbywają się firanek. Jak drzwi niemalowane od lat, nabierają dziwnych odcieni. Wieczorem ściany pozbawione są radosnych świetlistych prostokątów, które są dowodem, że wśród ścian jest ktoś żywy. Kiedy umiera miasteczko i kiedy pojawia się zbiorowe pragnienie, widok jest straszny i trudny do zrozumienia. * Czasy zmieniły się tak bardzo, że elegancki ciemny, osobowy samochód, z białymi napisami na karoserii, określającymi nazwę wypożyczalni aut, nie budzi w nikim większego zainteresowania. Z samochodu wysiada trzech mężczyzn i kobieta. Są elegancko ubrani. W garnitury. Kobieta ma około trzydzieści pięć lat, ale dziś trudno odgadnąć wiek. Poprawia lekko zmiętą spódnicą, ciasno opinająca uda i pupę. Jest zgrabna. Przypomina sympatyczną, elegancką sekretarkę kogoś bardzo ważnego. Jeszcze kilka lat wcześniej większość ze stojących skomentowałaby jej wygląd. Wyobraźnia zadziałałaby natychmiast. - Jakbym ją kurwa dorwał, to by przez tydzień nie usiadła. - Dupa niezła – dodałby drugi. - Co wy wiecie o waleniu- dorzuciłby trzeci A dziś spoglądają znudzonym wzrokiem. - Ładna , kurwa, jak aktorka. – mówi najmłodszy. - I chuj z tego. – urywa dyskusję najstarszy. Wie co mówi. Jedynie na chwilę miejscowi zatrzymują na nich wzrok. Dziewczyna zakłada ciemne okulary słoneczne na nos. Czarne włosy spięte z tyłu. Pewnie akwizytorzy. A może świadkowie Jehowy. Wszystko jedno. Nie warci zainteresowania. Tacy nie mają dwóch złotych. A nawet jeżeli mają, a widać przecież że mają, na pewno nie dadzą. Tacy już są. Szkoda na nich czasu. Trzech eleganckich mężczyzn i kobieta rozglądają się przez chwilę. Potem bez zastanowienia przechodzą przez jezdnię i nikną w bramie starej kamienicy. Rynek miasteczka otoczony jest wysokimi kamienicami. Wszystkie są piętrowe. To nie jest powszechny widok w pożydowskim miasteczku. Piętrowe kamienice świadczą o zasobności ich budowniczych. To byli kiedyś bogaci kupcy. Stać ich było na wybudowanie budynków piętrowych, w których mieli balkony. Wielkie kamienice miały olbrzymie strychy. Na nich suszono pranie. Na strychy prowadziły schodki, żeby z koszami z mokrą bielizną czy pościelą, łatwo było wejść. Strychy były ciemne i trzeba było dłuższej chwili żeby przyzwyczaić wzrok do półmroku. Walały się na nich przeróżne rzeczy. Piwnica, która znajdowała się pod każdym domem, była spiżarnią, więc tam był inny rodzaj bałaganu. Strych nie był do niczego użyteczny, więc bałagan tam panował permanentnie. Do tego kurz, który dziwnie szybko, grubymi warstwami oblepiał znajdujące się tam przedmioty. Strychów się nie sprzątało, choć co jakiś czas, co bardziej dokładni robi porządek pozbywając się zbędnych rzeczy. O ile strych był obszarem jednorodnym, z kominami, z belkami podtrzymującymi dach, o tyle piwnice miały często fantazyjny kształt. Schodziło się do nich po stromych schodach, czasami nawet trzy metry poniżej chodnika. W ścianach były wnęki, których przeznaczenia nie sposób odgadnąć. Oczywiście zmyślam, żeby tekst był bardziej inteligentny. Te wnęki to miejsca na półki, na których stawiano przetwory w słoikach, czy kamionkowych garnkach. 8 Obiecuję już nie będę! Całość piwnicy to czasami trzy oddzielne podziemne izby. Na węgiel, na beczki z kapustą i ogórkami. Półki na przetwory. Dzieciaki od czasu do czasu lubiły wpadać do piwnicy , żeby stwierdzić, że kompot który mama robiła trzy lata temu, stoi jeszcze na półce. Na strychu można było odszukać nie tylko książki z niezrozumiałym tekstem, starą etażerkę, ale wiele atrakcyjnych przedmiotów z których można było zrobić dzidę, procę, albo wszystko co się tylko chciało. Wokół rynku na wielkim obszarze dominowały niewielkie domki. Były utkane blisko siebie. Stykały się szczytami, ścianami. Wąskie przejścia między domkami prowadziły na niewielkie podwórka pachnące odpadami. Tam mieszkała biedota. Jeżeli nawet nie biedota , to ci mniej zamożni. Po wojnie nastąpił proces wykupu kamienic, od ich pierwotnych właścicieli. Ci którzy przeżyli postanowili po zakończeniu wojny, że wrócą do swych rodzinnych stron. Wrócili na jedną noc. Była ich maleńka grupka, chyba szesnaście osób. Szesnaście osób, które ocalały i się odnalazły, z prawie trzech tysięcy ludzi. Rankiem następnego dnia od powrotu okazało się że jest ich o jednego mniej. Doszli do wniosku że nic się nie zmieniło. Że teraz może być jeszcze gorzej. Odeszli przyrzekając, że nigdy już tu nie wrócą. I nie wrócili. Standardem w miasteczku stało się wynajmowanie mieszkań. Prawie wszystkie mieszkania miały ten sam układ. Składały się z pokoju i kuchni. W zasadzie z kuchni z pokojem. W kuchni toczyło się życie całodzienne i wieczorne, nocne przenosiło się do dużych, czasami bardzo ciemnych pokoi. Współczesny czytelnik, a szczególnie czytelniczka zapyta a... Tak, współżycie było ciche, szybkie i wtedy gdy miało się wrażenie, że dzieciaki już śpią. A orgazm?. Jakie to śmieszne i prawie żenujące. Orgazm jest wymysłem zepsutych feministek. Na orgazm zawsze przyjdzie czas. Tak wtedy sądzono. Seks był uproszczony i tyle. Rodziły się dzieci, czyli wszystko było w porządku. * Grupa miejscowych siedząca w parku słuchała czytającego gazetę. Był ranek i wszyscy byli w stanie gotowości do podjęcia trudu walki o płyny. Byli jeszcze w formie i rozumieli co do siebie mówią. W pewnym momencie czytający aż sapnął. Okazało się, że w jednej z miejscowości zazdrosny kochanek, w akcie desperacji, odciął swej partnerce łechtaczkę. Chłopcy przyjęli to w sposób właściwy. - A to skurwysyn - jęknął jeden, po czym pozostali wybuchnęli śmiechem. W ludzkim organizmie jak się okazuje jest masę niepotrzebnych elementów. Wracano do tematu, jeszcze kilka razy, chichocząc rubasznie. Po mniej więcej pół godzinie, jeden z siedzących na ławeczce, spojrzał w oczy kolegów. Zastanawiał się. - Ale co to jest, kurwa, ta łechtaczka.- zapytał poważnie. To nie działo się przed wojną, ani po zaborami. To raptem kilka lat temu. Facet miał czterdzieści lat i nie był kawalerem. A to się stara zdziwi jak- on - mąż wróci do domu. A to ci będzie niespodzianka, jak się zorientuje że małżonek już wie. Tylko jak on to obciął, jak to takie małe? Nikt nie znał odpowiedzi na takie pytanie, a przecież to, w tym problemie, jest tak naprawdę interesujące. * - Kto tam? – pyta słysząc zdecydowane stukanie do drzwi. 9 Od rana bolą ją krzyże i pani Małgosia z ośrodka przyniosła jej zapewne jakąś maść. Pani Małgosia zwykle przynosi ulgę. Starsza pani idzie powoli, pokrzykując co kilka kroków, że idzie i że już za chwilę otworzy. Otwiera drzwi. Jest mocno zaskoczona, że nie były zamknięte na zamek. Widocznie wieczorem zapomniała. Trochę się przestraszyła, bo przecież jakby złodziej, a te trzysta złotych to prawie na wierzchu, tyko ręcznikami przykryte. Teraz słyszy się takie rzeczy... Z drzwiami stoją cztery osoby. Poczuła ich zapach. Stoją w ciemnym korytarzu. Obcy. Nie wie po co przyszli, ale się ich nie boi. Młoda kobieta uśmiecha się do niej łagodnie. - Pani Natalia ? Mamy przyjemność z panią Natalią? – zaczyna najstarszy z nich. Ma chyba z sześćdziesiąt lat i miły głos. - Kim jesteście. Nie potrzebni mi są tacy, co mnie na starość będą na kocią wiarę nawracać. - Proszę się nie obawiać. Nie jesteśmy świadkami Jehowy. Ja mieszkam w Warszawie. Proszę tu jest moja wizytówka, jakby kiedyś była potrzebna jakaś pomoc, to tam jest telefon. Pani Natalia bierze karteczkę, ale bez okularów nie przeczyta. Jest zagubiona. - Ale czego chcecie. - Moi kuzyni przyjechali z Rahad. To w Izraelu. Odwiedzamy miejsca gdzie żyli ich przodkowie. Mężczyzna opowiedział jej o krucjacie którą podjęli, by odwiedzić miejsca zamieszkania swoich przodków i odmówić stosowną modlitwę. - Pani Natalio. Jeżeli pani pozwoli, to chcielibyśmy zobaczyć miejsce w których żył ich dziadek. Proszę się nie obawiać. Zapłacimy. Sięgnął do portfela i wyjął kilka banknotów. Pani Natalia dolary widziała wielokrotnie, więc rozpoznała walutę natychmiast. Banknoty obok cyferki miały zero. To też dostrzegła. - Proszę poprosić, może sąsiada, żeby widział że pani płacimy. Nie chcemy niedomówień. - No tak będzie najlepiej – dorzuciła z łagodnym uśmiechem młoda kobieta. Natalia poczuła jak ciśnienie jej skoczyło gwałtownie. Jeszcze tego brakowało żeby ten skurwysyn widział, że jej płacą. - Wejdźcie – powiedziała zdecydowanie. Zanim wsunęli się do mieszkania, na schodach zjawiła się Pani Małgosia. - O, widzę że ma pani gości. - Niech pani wchodzi oni tylko na chwilę. - Dobrze że pani przyszła , tak będzie raźniej i bezpieczniej.- powiedział najstarszy z gości. Natalia szybko zwinęła podane banknoty i schowała do kieszeni fartucha. Po co ludzie mają wiedzieć. - Pani Natalio. Pamięta pani coś sprzed wojny. Jakiś Żydów? - Pamiętam. Byłam małą dziewczynką, ale... panie, pamiętam. Było ich tu dużo. Wszędzie mieszkali. Ale Niemcy ich zabrali i pozabijali. - Mój ojciec przeżył dzięki temu, że ktoś mu pomógł. Ktoś z tego domu. Może nawet pani kuzyn. Może brat, albo ojciec. 10 Pani Natalia nie mieszkała w czasie okupacji w tym domu, nie mieszkała nawet w tym miasteczku. Ale gdyby mieszkała, to zapewne jej ojciec zbłąkanemu rodakowi by pomógł. Tak. Pomógłby na pewno. - Ja tam nie wiem, byłam mała. Miałam trochę więcej niż dziesięć lat. Ale Żydy się koło naszego domu kręciły, to wiem. Cieszyła się, że pani Małgosia słyszy ich rozmowę. - Chcielibyśmy w tym pokoju pobyć kilka chwil. Możemy? - Możecie.- powiedziała pani Natalia Dziewczyna podeszła do Natalii i Małgosi. - Ale my tu nie możemy być. Tylko mężczyźni. Nie będziemy zamykać drzwi, ale lepiej żeby zostali sami. Trzy niewiasty wyszły do kuchni. Pani Małgosia zaczęła wyjmować tabletki które przepisał lekarz. Już po chwili ciepła herbata pomogła połknąć lekarstwo. Młoda kobieta w ciemnych okularach stała wpatrzona w okno, za którym znajdowało się podwórko. W pokoju było cicho, choć czasami mężczyźni rozmawiali ze sobą w obcym języku. Pani Natalii słyszała już ten język i była zaskoczona, że potrafi wyłowić poszczególne słowa. Tak jak dawniej. Nie rozumiała tych słów, ale wiedziała kiedy kończy się jeden wyraz, a zaczyna kolejny. Minęło kilka minut milczenia w kuchni. Pani Natalia nie wiedziała czy może się odezwać. Małgośka mówiła szeptem, a potem na migi starała się wytłumaczyć jak zażywać lekarstwo. - Pani Natalio, jeżeli pozwoli nam pani zrobić kilka zdjęć, ale nie mieszkania tylko rynku z balkonu, to my zapłacimy pani. - Nie ma co płacić. Ale na balkon nikt nie wychodził przez piętnaście lat. Przegnity, a nie ma pieniędzy na remont. - To parę groszy się przyda. Zostawimy. Zrobi pani z nimi co zechce. Natalia co chwilę sprawdzała, wsuwając dłoń w kieszeń fartucha, czy włożone tam pieniądze znajdują się nadal. Były ciągle. Mężczyźni robili zdjęcia. Dziewczyna odwróciła się od okna, minęła gospodynię i podeszła do dwóch młodych mężczyzn. Rozmawiali w Jidysz. - Czy tu na podwórku było drzewo. – zapytał najstarszy pochodząc do okna przy którym stała jeszcze przed chwilą dziewczyna. - Było panie, ale baliśmy się że się przewróci na dach i syn ściął. Tylko kłopot z tego był, bo sąsiad doniósł. - A tamte komórki. Ta ostatnia po prawej to pani własność. - Moja, ale tam nic nie ma. - Mój ojciec, a ich dziadek, mówił że właśnie w tej komórce za drzewem był przechowywany. Któryś z pani braci, albo może nawet rodzic tam go ukrył. Możemy tam zejść. Ma pani klucz? - Możecie. Tam jest tylko skobel. Ale tam nic nie ma, trzeba uważać, żeby się dach nie zawalił. - Bardzo byśmy prosili, żeby pani nam pozwoliła. - Idźta, ja pójdę powoli. Goście wyszli niespiesznie, rozglądając się uważnie po mieszkaniu. Małgorzata sprowadzała Natalię po drewnianych schodach. Podwórko z trzech stron otoczone było 11 starymi murami kamienic. Czwarta strona skierowana była na rzeczkę i łąki. Przy ścianach przycupnęły komórki. Komórki to niewielkie przybudówki. Wszystkie, w zasadzie identyczne. Pomieszczenie że skośnym dachem, przymocowanym do ściany dużego domu. Wszystkie brzydkie z pokoślawionymi dachami. Na niektórych papa ze starości porwała się i odsłaniała deski. Większość zamknięta była na kłódkę. Mężczyźni podeszli do komórki i otworzyli drzwi. Trzeba było mocno je szarpnąć, żeby pokonać opór trawy, która wyrosła znacznie tuż przy ścianie komórki. W środku nie było nic oprócz maleńkiej kupki węgla, który został z poprzedniego roku i przykrego zapachu moczu. Młody mężczyzna podszedł pod ścianę boczną komórki, która wspierała się o sąsiedni budynek. Dotykał rękami jednego ze słupków podtrzymujących daszek. - Panie – powiedziała Natalia, zbliżając się do drzwi. – Bo się panu na głowę zawali. Potem jednak stało się coś, czego Pani Natalia nie jest pewna. Jednocześnie jest najpewniejsza, że to się stało naprawdę. Jednak z belek odsunęła się lekko w bok. Dach jednak nie spadł, choć można było odnieść wrażenie, że spoczywa głównie na niej. Młody człowiek powiedział coś w obcym języku. Teraz obaj młodzi podeszli i butami zaczęli rozgarniać głęboki kurz przy ścianie. Potem schylili się i władając dużo wysiłku wyrwali z podłoża dwie płyty. - To dla pani – powiedział najstarszy i podał Natalii kilka banknotów- Proszę przeliczyć. Natalia nie mogła oderwać oczu od tego co działo się w jej komórce i jednocześnie nie mogła pokonać ciekawości, ile tym razem pieniędzy otrzymała za nic. Mężczyźni klęknęli, nie zważając na strój. Dziewczyna gdzieś zniknęła. Po chwili słychać było, że jakieś auto podjeżdża do bramy. Z dołu, spod wyrwanych płyt mężczyźni wyjęli, owinięty w zmurszałą już szmatę, wielki kamionkowy garnek. Był przykryty pokrywką. Musiał być ciężki, bo słychać było ich głośne oddechy, kiedy go wyciągali. Natalia stała oniemiała, z pieniędzmi w dłoni. Zjawiła się dziewczyna. Miała głęboki parciany worek. Garnek w całości ukrył się w worku. Młodzi chwycili za doszyte ucha i spokojnym, choć zdecydowanym krokiem, ruszyli do bramy. Po chwili wrzucili worek do bagażnika. Dziewczyna już siedział za kierownicą. - Jakie szczęście. – powiedział najstarszy z gości. – To pamiętniki dziadka. Tak ich szukaliśmy. Zdrowia pani życzę, pani Natalio. Odszedł bardzo zdecydowanym krokiem, nie odwracając się. Samochód odjechał natychmiast, prawie bezgłośnie. Pani Natalia stała z setką dolarów w dłoni i nie poruszyła się. Minęło kilka minut zanim weszła do komórki. Dotykała ręką odsuniętej belki, jakby chciała umieścić ją z powrotem na miejscu. Nogą wepchnęła na właściwe miejsce dwie wyrwane płyty. Odwróciła się i powoli ruszyła do mieszkania. W oknie na piętrze zobaczyła twarz sąsiada, wpatrującego się w nią z wrogością. Nie miała siły chować dolarów do kieszeni. Weszła do kuchni i usiadła na swoim ulubionym miejscu, przy kuchni węglowej. Minęło pół godziny zanim oprzytomniała na tyle, żeby przeliczyć pieniądze. Położyła je na stole. To było dwieście dolarów. Kiedyś to byłby majątek, że dom można zacząć budować, a dziś... pomyślała. Chyba niewiele. 12 Nie znała kursu walut, nigdy nie wiedziała o co z tym kursem chodzi, ale orientowała się po informacjach od koleżanek, których dzieci wyjechały do Ameryki, że teraz to już nie jest tak jak dawniej. - Mama coś ty najlepszego zrobiła. – krzyczał Witek wbiegając do mieszkania. - Co synu? - Jak co? Jak co? Kurwa mać. Po coś ich wpuściła. No po co? - Tych Żydów? - No tych. - Bo oni tu mieszkali i chcieli sobie przypomnieć. - To trza było po mnie zadzwonić. Wezwać mnie. A jakby to byli złodzieje. - Jakby byli złodzieje, to by mi nie zostawili tyle pieniędzy. Witek usiadł ciężko dysząc. Sięgnął po banknoty. - Mama to siedemset złotych. Co to za pieniądze? Mama coś ty zrobiła. - To tyle ile moja renta. Dużo pieniędzy. - Mama, ty nie rozumiesz, oni skarb zabrali. Skarb! Złoto ! - Ja już o tym myślałam. Ale to było ich. - Jak kurwa ich! Jakie ich? To przecież nasza komórka, ojciec dom kupił. Jak kupił to cały. Z komórką, z placem i wszystkim co na palcu jest. To było i jest nasze. Witek nie potrafił nad sobą zapanować. Podrywał się z krzesła chodził, przeklinał pod nosem, siadał patrzył na matkę z wyrzutem. Uspokajał się, by po chwili wybuchać na nowo. - A jakbyś ty to znalazł, to co byś zrobił? - Co bym zrobił? Co ja bym zrobił? A jakoś Pelczyńscy czy Gawełkowie sobie poradzili. Taka bieda, takie dziady, a teraz domy odnowione, samochody dobre. Tak bym sobie poradził. Sprzedałbym i żyłbym jak człowiek. - Jeszcze by cię zamknęli. - A ich nie zamknęli? Im się nic nie stało, to niby mnie by się miało coś stać. Na moim placu, w mojej komórce, za moje pieniądze. Pani Natalia milczała. Było jest wstyd, że nie potrafiła się właściwie zachować. Gdyby nie pozwoliła im wejść do komórki, być może jej dzieci żyłyby w dobrobycie. Rozumiała jednak, że przez tyle lat nikt komórki nie sprawdził, to skąd nagle mieliby cokolwiek odnaleźć. A może to nie było złoto. Kto wie, kiedy ktoś wyburzyłby komórkę. Może za sto lat. W głębi duszy było jej bardzo ciężko. Czuła ogromny smutek. Była tuż obok fortuny. Może wielkiej, a może mniejszej, ale wystarczająco dużej żeby było przykro. Nie ze względu na nią, lecz na dzieci i wnuki, którym nic nie mogła dać. Jednocześnie miała pełną świadomość, że ten garnek nie był jej. Nigdy nie był. Co by to było gdyby oni dzisiaj przyjechali i zastali puste miejsce. Wstyd tylko. Szarpały nią straszne rozterki. Nie mogła sobie z tym poradzić. Witek siedział, pił herbatę i ciężko sapał. Mruczał od czasu do czasu pod nosem. - Kurwa. Trzeba zawiadomić policję. To przecież kradzież. Tego dnia Pani Natalia powiedziała już tylko to jedno zdanie. Potem poszła się modlić. Leżała w łóżku. Wydawało się, że nic z otaczającego ją świata do niej nie dociera. Zanim jednak położyła się powiedziała to zdanie. - I co im na tej policji powiesz. Że co ci ukradli? 13 Dla Witka, w tej chwili, mądrość tych słów, była jedynie bolesnym policzkiem. Poczuł się zupełnie bezradny wobec tego co się stało. W głowie odbijały się echem słowa ojca, kiedy jeszcze żył. - Trzeba komórki rozebrać. To starzyzna jest. Postawimy nowe, murowane. Będą na zawsze. Tylko że wtedy Witkowi nie było w głowie pomaganie ojcu. Zajęty był czymś zupełnie innym. Zalotami, żeniaczką, wódką i babami. Ojciec powtarzał. - Kto nie słucha ojca, matki ten słucha psiej kołatki. No i co z tego że miał rację. * - Pani Małgosiu, Gośka! – Maryna krzyczała z daleka machając ręką. Małgośka zatrzymała się. Wróciła kilka kroków. - No powiedz co tam u Natalii się stało. - Nic szczególnego, boli ją w krzyżach. Ale doktor dał jej coś przeciwbólowego i przejdzie jej. Ma już swoje lata. - Nie pierdziel. Co się stało na podwórku? - Upadła? Bo nic nie wiem. Byłam u Flisakowej. Ona jest już bardzo chora. - Co ty gadasz. Widziałaś tych Żydów. - Aaa Żydów. Widziałam. Bardzo mili ludzie. - Ale oni skarb zabrali. - Jaki skarb? Cały czas z nimi byłam. - Na podwórku, w komórce. - To ja nic nie wiem. Kiedy oni szli do komórki, to ja już poszłam. - Skarb znaleźli. Natalię tylko odepchnęli. W wielkim worze wytargali chyba jakąś skrzynię i odjechali. - Nic się staruszce nie stało? Oni byli bardzo kulturalni... – zastanowiła się Małgosia - To bandyci. - Nie. Ja nic nie wiem. Może jak pójdę jutro do Natalii, to mi opowie. * - Mnie się wydaje, że powinno być tak. Jeżeli coś, to powinni dawać połowę, znaleźnego. To jest proste. - Ale kurwa oni znaleźli swoje, czyli nie znaleźli, to komu mieli dać znaleźne. - Stachowiak mówi, a on wszystko widział, że Natalii krzywda się nie stała. Dolary to jej się w ręce nie mieściły. - Akurat Stachowiak chuja widział. Natalia akurat jemu by pokazała. - Mówią że Natalia za młodu pokazywała niejednemu. Ponoć piękna była, jak mało kto. A i nie żałowała sobie. W parku, na położonych na przeciw siebie ławeczkach, siedziało dwunastu mężczyzn. Trzech stało opartych o brzeg ławek. Po raz pierwszy od wielu lat stali w komplecie. Nie pamiętają jak wszyscy jednocześnie znaleźli się tym samym miejscu. Do tego tak blisko siebie. Zwykle małymi trzyosobowymi grupkami, rozrzuceni są po całym rynku. Nigdy się na to nie umawiali, ale byli świadomi, że tylko tym sposobem będą mieli 14 szansę cokolwiek upolować. W ten sposób nie było możliwości przejścia przez rynek w taki sposób, żeby nie natknąć się na jednego, czy dwóch proszących o drobną pożyczkę. Jeżeli udało ci się zdobyć dwa złote szukałeś tych, którym też się udało. Już po chwili była nadzieja, że można będzie wysłać najmłodszego do sklepu. Najmłodszy szedł wtedy dumny, a zdobywcy środków płatniczych wędrowali w stosowne miejsce. Taki stan rzeczy sprawiał, że pito w przeróżnych konfiguracjach. Nigdy nie można było przewidzieć kto dołoży się do twojej zdobyczy, lub komu ty dorzucisz kilka groszy. Tylko przez dwa dni w miesiącu pito w gronie bliskich przyjaciół. To był dzień, kiedy dostawałeś zasiłek. To najcieplejszy dzień miesiąca. Można podejść do lady . - Dwie proszę. – ekspedientka wie o co prosisz. Nie myli się nigdy. - Kurwa. Weź trzy, nie będziemy latać jak głupki – słyszysz głos przyjaciela, który niestety na zasiłek nie zasłużył. Ma pole po ojcu. - No to jak... dać jeszcze jedną, bo klienci czekają. - Dawaj Ania. Kiedy któryś z przyjaciół ma trochę kasy. Nie ważne czy ukradł żonie, choć tych żonatych w zasadzie dużo, ale jakimś trafem żony już dawno zmieniły ich wspólne łoże, na samotną wersalkę u rodziców, czy ukradł matce, świętowali wszyscy dobrzy znajomi. To podstawowa zasada, jeżeli jest radość, to trzeba się nią dzielić. Prawda stara jak świat, ale tu chyba jak nigdzie indziej jest tak uwidoczniona. Z żonami było tak. - Patrz, kurwa, i cię zostawiła. Bez grosza, bez chleba, jak śmiecia. – rozrzewnia się Jarek - Ona dziwka była podła. Dziwka i tyle. – odpowiada porzucony. - Ano dziwka. Chłopcy są już po czwartym winie i wyraźnie daje się odczuwać ostrość analizy myślowej, której dokonują. - Kurwa jedna. – dodaje Mirek budząc się z letargu. - Nie mów tak. Ona nie była kurwa. – cedzi przez zęby porzucony. - Nie była. - Babe to trzeba, kurwa, sobie wychować. Jak trzeba to i wpierdolić. – mówi ze znawstwem Jarek, który jako jedyny z trójki nigdy nie był żonaty.- Jakby tak moja mi podskoczyła, to tylko by fiknęła przez stół i tyle byłoby jej. Z piąchy bym ją pojechał. Siedziałaby cichutko jak mysza. - A co myślisz, że nie próbowałem. Że nie próbowałem jej wpierdolić. Kurwa i to jak jeszcze próbowałem. - No i co ? – zapytał z autentycznym zainteresowaniem Mirek - Nic... Za silna kurwa była. Teraz wszyscy byli razem na rynku. Zbratani problemem, który był chyba ponad osobisty. Można powiedzieć byli jednością. Oni nie byli tego świadomi, ale istniał chyba honorowy kodeks, nie skodyfikowany, ale szanowany. Jeżeli ktoś dostał zasiłek i pił ze swoimi kolegami, nikt nie starł się dołączyć na krzywego. Nikt i już. Jeżeli pił ktoś nie z grupy, prawie wszyscy starali się przyłączyć. - Ale zaiwaniali tym mercedesem. Oj pijoki, pijoki – mówi przechodząc obok Irena. - Jakim mercedesem. – pyta Michał. - No te Żydzi. Wychodziłam z marketu i widziałam - Oni nie jechali koło marketu. Pojechali w stronę plebani. Uciekli z rynku. 15 - Jak nie jechali? Sama widziałam. - Oni nie jechali mercedesem. – mówi stanowczo pięćdziesięcioletni Janek. – Siedziałem na tej ławce, - wskazał ławkę położoną najbliżej miejsca parkowania nieznajomych -jak podjechali. Potem nie patrzyłem. - Ja tam jestem pewna, że ich widziałam. Z tyłu siedziała dziewczyna. – próbuje Irena. - Nie. Siedziała z przodu. - Gówno żeście widzieli pijoki. – odchodzi lekko poirytowana. Przez chwilę zapanowała cisza. - Ona miała pończochy. - Kto? Irena? - Głupiś – mówi spokojnie Janek. – Ta kobieta miała pończochy. Jak wsiadała do auta to musiała podciągnąć sukienkę. Bo ta wąska była. Nie tak bardzo wysoko, ale... Zamilkł i rozglądał się na boki jakby kogoś szukał. Było cicho, a oczy wszystkich mężczyzn wpatrzone były w Janka. - No , kurwa, mów. Janek oprzytomniał, wrócił do życia. Był kierowcą zawodowym. Pojechał po pijaku. Lekarze robili wszystko żeby poskładać jego rozwaloną czaszkę. Udało się. Po miesiącu się obudził. Teraz jednak czasami wpada w zadumę. Mimo wszystko ma rentę. I pije jakby mniej. - No. Miała pończochy. Takie ciemne. Jak podciągnęła tę sukienkę, żeby wsiąść do auta. To nie był mercedes. Irena chuja widziała. Tylko tak pierdoli. - No kurwa, mów wreszcie- krzyknęli zbiorowo, bo Janek znów się zamyślił. - I białe majtki. Ale takie bielusieńkie. Usiadła i wtedy było widać. Nagle popatrzyła na mnie. Widziała że się na nią gapię. Wcale się nie speszyła. Uśmiechnęła się do mnie. Ale tak tylko. I powoli wsunęła nogi do auta. A tam fotele kubełkowe i jak wsiadała to dopiero widać było te majtki. Wcale się nie wstydziła. Zapanowała cisza. - Co się, kurwa, dziwicie.... Żydówka. – powiedział ze znawstwem Michał. Przez chwilę zapanowało milczenie. Cisza złowroga. Gdyby dało się wyświetlać ludzkie myśli, ludzkie marzenia, to okazałoby się że w tym momencie, w głowach kilkunastu mężczyzn zakwitała taka sama myśl. Jeżeli nie identyczna, to tak łudząco podobna, że nawet właściciel myśli miałby problem z odróżnieniem swojej, od myśli sąsiada. „A jakby tak pójść do domu. Zobaczyć w swojej komórce. To nic że nie pożydowska. Ale jakby tak była i znaleźć wiadro. Zresztą po co wiadro. Mały garnuszek złotych monet. A potem... - Anka daj ten karton stołowej. - Nie. Co ty mi dajesz. Niech Marek ( mąż Anki) wrzuci mi do bagażnika dwie zgrzewni smirnofa. I jeszcze daj z trzydzieści piw. Trzeba czymś przepić. - - Ale pan ma furę. – mówi z uznaniem Anka. Ani marzący Mirek, ani Anka nie wiedzą jeszcze jaka to marka, ale jest duży, szybki i ma felgi. Felgi są chyba najważniejsze. Mirek dopiero teraz dostrzega, że w samochodzie, obok kierowcy siedzi blond żydówka. Ma białe majtki, które odcinają się 16 mocno od ciemnych pończoch obciskających uda. Mirek uśmiecha się do siebie. Trochę kasy i dupy lgną jak... Brakło mu określenia, choć wiedział, że chodzi o coś z serem. - Jak pan go zdobył? – dziewczyna jest dociekliwa. - A tak zwyczajnie, z salonu. - Za gotówkę ? – Anka nie odpuszcza. Baby są takie dociekliwe. Gówno ją to obchodzi jak kupił. Nie może się przecież wygadać. To byłoby najgorsze. Kurwa, nie mieć pieniędzy – kłopot. Mieć – też kłopot. - Wziąłem na wypłat, na parę lat. - To znalazł pan pracę? – dziewczyna cieszy się, dziwiąc jednocześnie.” Mirek prostuje się i wspiera plecy na oparciu ławki. - Dziwka jedna, co ją to obchodzi. – szepce Mirek budząc kolegów. - Co mówisz? - pytają - Nie nic. Tak mi się powiedziało. Chłopcy wrócili do życia, choć jedynie częściowo. Bardzo chcieli o tym porozmawiać, ale nie wiedzieli jak zacząć. Tadek wstał i ruszył przed siebie, w stronę największego w rynku sklepu. - Pani Wando, no i widzi pani jakie nieszczęście. – zagadnął po chwili, do starszej pani, niosącej zakupy. - Co się stało? - A, te żydy u Natalii. - Aaa. To. To nie jakieś nieszczęście. Zapłacili, to wzięli. - Pomógłbym pani zanieść te zakupy. - Ile chcesz? – pani Wanda nie uznaje ceregieli. - Najlepiej szóstkę... ale tyle to może nie... Co? - Półtora. - A można tak dwa?. - Nieś i nie marudź. Idą przez chwilę w milczeniu. Zakupy są ciężkie. Gdyby wiedział, że tak ciężkie, z dwóch by nie zszedł. Nie ma chuja. - Nieszczęście straszne. Oni nam wszystko zabiorą. Natalię podobno poturbowali. - Tego nie wiem, ale Stachowiak widział. Dobrze się odpłacili. Ani nawet na milicję nie zgłosili. Musi im pasuje.- mówi pani Wanda - Ale Witek się na nią darł, na cały rynek. - Ano darł się żeby ludzie słyszeli. Żeby nikt nie pomyślał. Witek na pieniądze zawsze był chytry. - Ma pani rację, Witek jest taki. Dorzuci pani pięćdziesiąt groszy? Kochana, brakuje nam dwóch złotych. - Dam ci.- ucięła sucho. Nie wiedział czy temat kontynuować, czy unikać tematu, gdyż obietnicę miał, ale kasy jeszcze nie widział. Sprawa sama się rozwiązała. Po kilkunastu krokach, kiedy znaleźli się u podnóża kościelnego muru, w pobliżu miejsca zamieszkania pani Wandy, spotkali Nastkę. - No i co ty o tym myślisz, Nastusiu? - Idąc na cmentarz zastanawiałam się nad wieloma aspektami tej sprawy. Nastka , Pani Nastka, jest z miasta i jest osobą oczytaną, elokwentną i inteligentną. Tak w każdym razie ogłosiła. Ponieważ ogół nie był w stanie tego zweryfikować, 17 uznano to za stan faktyczny. Pani Nastka była z miasta i kiedyś była wyjątkowo piękną dziewczyną. Trzy nieudane małżeństwa trochę nadwątliły jej reputację i zdrowie. Dały jednak, jak na bufetową z Warsu, całkiem fajne zabezpieczenie na starość. - Do jakiż wniosków doszłaś kochana. – Wanda nie znosiła kiedy Nastka mówi po miastowemu, a też nie chciała wypaść na prostaka. - Widzisz, moja droga, znasz Natalię. Jest wyjątkowo ostrożna. To córka chłopska, z biedy , z roli, wypracowana i przebiegła. Łatwo nie dałaby się oszukać. - Masz te swoje dwa złote i zanieś zakupy pod drzwi domu. Nie będziesz tu z nami stał. - A jakby pani Nastka dorzuciła jakiś grosz... Ogródek skopię, albo co... Albo co – było ulubioną formą obietnicy. Chłopaki w zasadzie najbardziej lubili robić, właśnie „albo co...” W „albo co...” była zapowiedź wysiłku jaki włożą, żeby kochanemu darczyńcy się zrewanżować. Zrewanżować w taki sposób żeby wiedział, że zainwestował w sposób właściwy. Nie wydał pieniędzy jakiemuś pokrętnemu pijakowi, jakiemuś oszustowi, lecz człowiekowi uczciwemu, który nie chce pieniędzy za nic. Zostało jasno ustalone. Dziś inwestycja finansowa, drobny sponsoring. Jutro albo po jutrze lub w dowolnym czasie świadczenie usług. Nie ma bardziej dżentelmeńskiej umowy. Nastka nigdy nie dawała pieniędzy. Nawet nie próbowali do niej się zwracać. W takich sytuacjach była bezczelna i potrafiła nagadać do bólu. Nie mogli zrozumieć, bo nie znali przecież jej kariery zawodowej, że taka elegancka i wykształcono osoba potrafi wywalić od chujów i kurw i co najgorsze od nierobów bez zastanowienia, bez zawahania. Mirek zaryzykował. Nie mógł uwierzyć kiedy dała mu dwa złote, podobnie jak Wanda. Potem dorzuciła jeszcze złotego. Czuł ciężar zakupów i wkurzał się, że oni siedzą w parku, a on musi zapierdzielać, żeby oni mogli się napić. - Jak kurwa nic nie zorganizują, to będę pił sam. Zobaczą kutasy – szeptał do siebie. Pot lał mu się z czoła i kilka razy, na ostatnich stu metrach, przystawał. Wreszcie drzwi. Postawił zakupy w sionce i wracał. Oddech bardzo powoli się normował. Miał wrażenie, że kiedyś był mocniejszy. A może nie było takich ciężkich zakupów. Chłopcy siedzieli w parku, byli dziwnie rezolutni. Panował gwar. - Stało się co? – zapytał Mirek zaskoczony. - Nie nic. Tylko czekamy na ciebie. Ileś utargował bagażowy. - Na pewno więcej niż wy. Do tego dała mi kasę Nastka. – pokazał im język. - No to będziesz musiał jej teraz poletko uprawić jak nic. - Ona nie ma pola. Wszyscy jak na komendę huknęli gromkim śmiechem. Śmiali się aż Mirkowi zrobiło się głupio. Po chwili zrozumiał. - Futro jej będziesz trzepał. Stare, ale jare. Już ona cię wydoi. - Jego się już nie da wydoić. Wódka mu siusiaka zabrała. - No to ile masz za to trzepanie ?- zapytał któryś kiedy się uspokoili. - A wy ile macie? - Z pieniędzmi Jurka, co mu matka dała, trzydzieści siedem. 18 Mirek nie potrafił ukryć zdziwienia. Był pod wrażeniem. Nie tak łatwo było zgromadzić tak znaczną kwotę, w tak krótkim czasie. Toż to czasami starczało na dwa dni. - Z moimi panowie czterdzieści dwa. Potrzebowali kilku minut żeby zdecydować się czy wchodzą w mocniejszy trunek, czy też trunki szlachetniejsze, o niższej zawartości, ale którymi można delektować się znacznie dłużej, zanim się zaśnie. Był piękny letni dzień. - Patrzcie. Może takie żydy... Bo mają głowę do interesów... Może pomogły nam w robieniu biznesu? Po kilku minutach siedzieli na trawie za kinem. Kino to tak naprawdę duży budynek po kinie. Nazwa została. Może z nadziei że kiedyś wróci. Kino jest w miasteczku jednym z miejsc granicznych. Kino leży co prawda czterdzieści metrów o rynku, ale za kinem nie ma już miasta. Nigdy nie było. Jest dość stromo opadająca droga, z mostkiem i łąki, oraz dwa śmierdzące stare stawy, które powoli zarastają. Idealne miejsce na spokojną sjestę, dla smakoszy. * Zawsze dzwonią kiedy szykuję jedzenie – pomyślała Małgośka. Była głodna po całym dniu pracy. Nie chciała usłyszeć, że jest koniecznie potrzebna. Była zmęczona. - Słucham. - Z tej strony Jolka. - Cześć. - No co tam u ciebie. - Chyba wszystko w porządku. Poczekaj pójdę do kuchni wyłączyć ziemniaki. - Nie. Ja tylko chwileczkę. No, zdradź mi koleżanko co to się stało? - Ale gdzie? - No nie bądź taka. Wiem że tam byłaś. Bardzo ja poturbowali. - Kogo? – zapytała Małgośka, mimo że zaczynała się domyślać. - No Natalię. - Nic nie wiem, już dziś ktoś mnie pytał. - Jak nie chcesz, bo to tajemnica, to nie mów, ale mnie możesz przecież powiedzieć. - Skąd ty Jolka dzwonisz. - Z domu. - Z Zabrza? - No, a co? - Ale co wiesz? – zapytała zaskoczona Małgośka - Ty powiedz co wiesz, bo mówią... - Kto ci powiedział? - No wiesz, taka sensacja, to się szybko roznosi. Widziałaś ich? Widziałaś co wynieśli? - Widziałam, nawet rozmawiałam z nimi. To bardzo grzeczni ludzie. Eleganccy. - Ale Natalię pobili. - Kto ci naopowiadał takich bzdur? Oni nikogo nie pobili. - No to jak zabrali skarb? - Nie wiem, ja wcześniej odeszłam. O wszystkim dowiedziałam się od Maryśki. - Której? 19 - No... Kaszubki, ale nie wiem jak ona się nazywa naprawdę. - Dzięki. Jedz ten obiad, skoro tylko tyle możesz mi powiedzieć. Robicie tajemnicę z byle czego. Gośka chciała jeszcze coś powiedzieć, wytłumaczyć, ale Jolka już się rozłączyła. * - Naprawdę ich widziałaś? - Widziałam. Wychodziłam właśnie z handlowca. Zatrzymałam się na przejściu. Jakbym weszła na drogę, to chybaby mnie rozjechali. Jechali jak szaleni. A ta baba siedziała koło kierowcy. - Mówili że ktoś widział ją z tyłu. - Gdzie tam z tyłu, ludzie nie widzieli, a gadają – tłumaczyła Irena. – Siedziała z przodu, nawet nie spojrzała na drogę. - Nie pamiętasz jaki był numer rejestracyjny. - Nie pamiętam, tak mnie przestraszyli. Ale auto czarne, nie mercedes. - A mówiłaś... - Patrz jak bojczą, jak bojczą. Teraz będą mi wmawiać, że mówiłam, że mercedes. Mercedesa to ja bym poznała. Heniek przecież ma mercedesa. * - Tato, a takie złoto to jest drogie? - Myślę, że drogie, ale nie tak jak ludzie uważają. Czemu pytasz? Masz jakieś zadanie do rozwiązania? - Nie. Tak tylko.- Patryk pochylił się nad talerzem i jadł zupę. Dziś wrócił zmęczony, bo mieli trening w hali. Zbyszek cieszył się syn chodzi na zajęcia sportowe. Sam lubił grać w piłkę. Grał nawet w „A” klasie. Teraz pracował w pobliskim powiatowym miasteczku. Praca była pewna, w dużym markecie, ale szczególnych zarobków nie dawała. - A ile może być złota w wiadrze, albo w garnku? Uśmiechnął się do syna. Wiedział o co mu chodzi. - W garnku, albo w wiadrze może ... może...- mały odłożył łyżkę. Ojciec był autorytetem. – W garnku, albo wiadrze nie ma złota. - Ale gdyby było. Gdyby było, to ile? - Ale czemu miałoby być w jakimś garnku złoto? - Jakby go tam ktoś włożył, to ile? Powiedz. - W tym garnku, o którym myślisz, wcale nie musiało być złoto. Może tam były jakieś pamiątki. A pamiątki nie muszą być ze złota. Pamiątki dla jednych nie mają żadnej wartości, a dla kogoś innego mają wartość większą niż złoto. Zresztą nawet nie wiemy czy był tam jakikolwiek garnek. Ludzie często gadają bzdury. - To co mam powiedzieć kolegom? - Nic im nie mów. Przynajmniej w tej sprawie. - Ale oni mówią, że tylko ty jeden możesz wiedzieć ile złota może być w garnku. * - Cześć. Ale sensacja. Co? – powiedziała Elka ciesząc się ze spotkania z Markiem. 20 - No jest sensacja, ale tu takie rzeczy mogą się zdarzać. Taki teren, z przeszłością. - To trzeba szukać. Kurwa, trzeba szukać. – Elka uroczo klnie. Szczególnie wtedy kiedy jest czymś zaaferowana, podniecona do czegoś się podpala. - Dobrze, ale nie można szukać wszędzie. To nie jest takie proste. - Ja mam przeczucie. Ja wiem, że coś jest. Śniło mi się. Ja to wiem. Ja to czuję. Marek uśmiechnął się życzliwie. - Zobacz ile ludzie już tu przebudowali. Zobacz jak się zmieniło. Gdzie tu szukać. Zresztą myślę, że to już było przeszukane sześćdziesiąt lat temu. - Nie było, bo nie mieli czym. - Było, było, bo oni pamiętali żydów. - A Gawełkowie? - To mity. - Mity? – Elka podniosła głos. – Ludzie słyszeli jak kopali w piwnicy. Jak stukali w ściany. Tam było dziadostwo. Dom kupili w ruinie, a dzisiaj rezydencja. - Nie przesadzaj. Odremontowany. Może udało im się coś zarobić. Dzieci dorosły i pracują. Nikt w domu nie pije. Odłożyli. - Tyle nie odłożyli. Dziś dzwonię do Wiśka. - On coś więcej wie? Przecież tu nie mieszka. - Nie, ale on się zna na tych wykrywaczach metalu. Kupię i idę w pola. Marek zaczął się śmiać tak głośno, że Elka dała mu znak żeby przestał. - W polach na pewno nic nie znajdziesz. * - Witek pije odkąd tylko wrócił od matki – powiedziała Olka do Kingi, która przyszła ją odwiedzić. - Przechodziłam widziałam. Siedzi w ogródku. Tylko się kiwa i coś bełkocze. Żal patrzyć. Taki majątek przed nosem... - Ludzie mówią, że krzywda wielka im się nie stała. Natalia dostała niezły grosz. - Ile mogli jej dać. Ty wiesz, kurwa, ile w takim garnku mogło być złotych pieniędzy. A skąd wiadomo ile było garnków. - Mówią, że jeden. - A wiesz co było w mieszkaniu? - W mieszkaniu nie było nic. Tam była Małgośka z ośrodka. - - Kto wie może i ty masz rację. Bo Gośka nie chce pary z gęby puścić. Jolka do niej dzwoniła. Wiesz, takie wielkie koleżanki były, a i tak nic od niej nie wyciągnęła. Ino patrzeć jak i Małgośce się polepszy. Ino patrzyć. - A gdzie ta Jolka teraz jest. - W Zabrzu. - Jolka też jest dobry numer. Ich dom po jakichś Horszfildach jest. Jakoś dziwnie szybko wyjechali. - Może i ty prawdę mówisz Kinga. * Od wielu lat to miasteczko już nie ma nocnego, a może bardziej wieczornego życia. Kiedyś, było tu pełno młodzieży, kilka szkół. Nauczyciele sprawdzali czy uczniowie o 21 dziewiątej są w domach. Dziś o ósmej, a w zimie nawet wcześniej, nikogo już nie spotkasz na ulicy. Jedynie ci, którzy przyjeżdżają ostatnimi busami szybko uciekają do domów, przez półmrok. Teraz w zwyczajny dzień tygodnia, zwykła szarówka, wygania ostatnich poszukiwaczy pieniędzy z rynku. Ci którzy mają więcej szczęścia lądują gdzieś u kumpla, który ma jakieś jedzenie, bo zarobił gdzieś trochę, by teraz biesiadować. Tym zazdroszczą wszyscy. Są w cieple, choć w zimie lepiej powiedzieć pod dachem, mają ciepłą przepitkę i nic nie leje się na głowę. Nawet jak uśniesz, to jak człowiek, na stole, a nie na jakimś kamieniu. Nocne życie miasteczka z okresu jego świetności nie miało związku z jakąkolwiek rozwiązłością. Wieczorem jedynie na stancjach, a i to było mocno utrudnione, spotykali się młodzi ludzie żeby podjąć próby kopulacji. Zwykle były to próby nieudane, gdyż dziewczyny dziwnym trafem o swoją cnotę potrafiły zadbać. Kończyło się więc na pieszczotach, pocałunkach i dotykaniu, które dla chłopców kończyły się niekończącymi się marzeniami, aż do nocnej zmazy. Porządne żony i matki były już w domach. Czekały na swych mężów, albo nie czekały, gdyż mężowie od kilku godzin w domu już byli. Jeżeli do czegoś dochodziło, jeżeli dochodziło do zdrad, które tu można by nazwać niewinnymi, to dochodziła właśnie w godzinach popołudniowych. Wtedy kiedy nieobecność w domu nie budziła jakichkolwiek podejrzeń. Wtedy można było wyjść do sklepu. Do koleżanki. Przemknąć się uliczkami wąskimi i niezauważonym trafić w miejsce, gdzie trafić się chciało. W małym miasteczku, gdzie wszyscy się znają, nie jest jednak tak łatwo stać się niewidzialnym. Nikt nie wtajemniczał swoich koleżanek w to, czego się podejmował. To było zbyt ryzykowne. Ryzykowne tym bardziej, że w tak małym miasteczku niewidzialnym nie byłeś nigdy. Ktoś za firanką, ktoś idący po wodę, ktoś spóźniony, lub idący zbyt wcześnie. Takich niefartów amator zdrady mógł spotkać masę. Mężczyźni czekali w napięciu świadomi napiętnowania, jeżeli ich czyn wyjdzie na jaw. Kobiety w pozornym spokoju, gdyż mąż w pracy, a dzieciaki jeszcze w szkole, zmieniały majteczki, zakładały nowy biustonosz. Kosmetyki były takie jakie były. Można rzec, że w zasadzie nie istniały. Ale zawsze czymś udawało się urodę podkreślić. Spojrzenie w lustro po lekkim podciągnięciu spódnicy. Jest ładnie. Spodoba mu się. Zresztą i tak szybko rozbierze, bo mamy pół godziny. Żeby tylko znów nie odkładał, na za chwilę, bo wtedy nawet popieścić się przed wszystkim nie uda. Nie wolno było się biednej mężatce stroić przesadnie, gdyż to budziło natychmiastowy niepokój otoczenia. Kobiety znalazły na to świetny sposób. Kiedy już się dogadały. Kiedy już wszystko było ustalone, ale jeszcze nie doszło do zespolenia, na razie jakiś dotyk przelotny, pocałunek ukradkiem za szafą, muśniecie rozporka i gorąca dłoń w majtkach starająca się rozsunąć gęstwinę włosów, w poszukiwania odrobiny wilgoci. Kiedy więc to już się stało, zaczynały dbać o siebie. Odkładały właściwy moment na tydzień, czy dziesięć dni. Uściski tak. Czasami jakaś ulga podarowana facetowi w spokojnym miejscu. Na stojąco, szybkimi ruchami dłoni i rozglądaniem się czy ktoś nie idzie. Kiedy mąż uznał, że nowa fanaberia żony i strojenie się w dni nieświąteczne wynikają z prostego starzenia się małżonki, dochodziło do pierwszego spotkania. To były zwykle burzliwe spotkania i w większości wypadków niewypały. Zupełnie inaczej to sobie zaplanowali, ale wychodziło tak normalnie, że momentami niewiasty żałowały, podjętego ryzyka. Drugie spotkanie odbywało się zwykle 22 następnego dnia. Wtedy było już inaczej. Nie jak w domu. Nie jak z mężem. Było jak z kochankiem, a to różnica zasadnicza. To wbrew logice, ale zdradzający, kochankowie pozwalają sobie na znacznie więcej, niż te same osoby w małżeństwie. Powinno być odwrotnie. To z mężem dziewczyna powinna szukać chwil największego uniesienia. Jemu powinna darować najwięcej. A okazuje się, że tak nie jest. Jakby obie strony się wstydziły. Młodzi mieli dokładnie te same problemy. Nie zdarzało się praktycznie, żeby ktoś miał wolną chatę. Dziewczynom nie wypadało kręcić się po nocy. Więc po południu w jakimś uroczym wąwoziku, których w okolicy jest bez liku, spotykali się młodzi i działali szybko i skutecznie, żeby jakiś rolnik nie wypatrzył ich ze swojego pola. Nie było ciągników, wiec chłop okoliczny mógł podjechać konno, niezauważony. Jak cień, albo duch. Obecnie jest dużo prościej. Jedna flaszka i przyjezdna Baśka da, nie przerywając snu. A inne. Jeżeli jest alkohol, jest zabawa. I niekoniecznie z tymi od dwóch złotych. Dziś, w dzień odnalezienia skarbu, stało się coś, co nawet dla tego smutnego miasteczka było wyjątkowe. O osiemnastej nie było nikogo na ulicy. Nie było nikogo w sklepach. Tylko dzieci cieszące się wakacjami baraszkowały gdzieś na boisku pod szkołą i na targowicy. Dorosłych wymiotło. * - Ale jaja. Co? – zaczął Kazik - Ludzie już takie rzeczy gadają, że sama nie wiem. – odrzekła Ewa podając herbatę. - Trzeba mieć pecha. Mogli zburzyć te komórki dwadzieścia lat temu i nikt by nie wiedział. A teraz muszą mieć wyrzuty sumienia jak diabli. - Dlaczego wyrzuty. To nie było ich. Nie znaleźli. Natalia jest stara i nie grzebałaby w tej komórce, a Witek sam wiesz jaki jest. - Ja bym tam sprawdził. - A w swoim sprawdziłeś? Kazik spoważniał nagle. Widać jak dziwny grymas pojawił się na jego twarzy. Po rodzicach odziedziczyli duż\n<a href="https://cyfroteka.pl/ebooki/Obled_w_miasteczku_X-ebookRO/p0207372i020" target="_blank" title="Obłęd w miasteczku X [Antoni Kocela] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE" > <img src="https://cyfroteka.pl/images/BRD.png" style="border:none;background:none transparent;box-shadow:none;-webkit-box-shadow:none;-webkit-border-radius:0;border-radius:0;" alt="Obłęd w miasteczku X [Antoni Kocela] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE"/></a>


Trawniki: „Mamy historyczny budżet” – LSW24.pl\nHome/AKTUALNOŚCI/Trawniki: „Mamy historyczny budżet”\nTrawniki: „Mamy historyczny budżet”\nred31 grudnia 2020\nW środę 30 grudnia, radni z gminy Trawniki debatowali nad budżetem na 2021 rok. Udało się go przyjąć jednogłośnie. Jakie inwestycje znalazły się w dokumencie?\nJeszcze przed przejściem do głosowania nad uchwałą, głos w sprawie budżetu przewidzianego na 2021 rok zabrał wójt gminy Trawniki Damian Daniel Baj:\n„Mamy historyczny budżet. Przyszłoroczny plan wydatków przekracza 50 milionów złotych. Zabezpieczyliśmy wszystkie bieżące potrzeby mieszkańców, jak te związane m.in z: oświatą czy pomocą społeczną, a dodatkowo mamy inwestycje na kwotę ponad 15 milinów złotych.”\nPrzyszłoroczny budżet gminy jest budżetem deficytowym. Oznacza to, że wydatki przekroczą dochody. W tym wypadku te pierwsze wyniosą około 47 milionów, natomiast te drugie około 51 milionów. Różnica ponad 3 milionów ma zostać pokryta z kredytu, pożyczki lub z wolnych, niewykorzystanych środków np. z inwestycji. Wójt D. Baj podkreślił, że według opinii Regionalnej Izby Obrachunkowej, gmina może sobie pozwolić na taki ruch, bowiem stan jej finansów jak i kondycja są bardzo dobre. Ponadto dodał, że w przyszłorocznym budżecie znalazło się ponad 7 milionów złotych środków z Unii Europejskiej, i właśnie na wkład do tych dofinansowanych zadań potrzeba było dodatkowych 3 milionów.\n„Gdyby nie było tego bezpiecznego deficytu, nie byłby możliwy taki rozwój gminy.”– podkreślił wójt.\nŁącznie w 2021 roku, na programy finansowane z udziałem środków z Unii Europejskiej ujęte w Wieloletniej Prognozie Finansowej, wydanych zostanie ponad 13 mln złotych. Zadania dotyczą:\nTermomodernizacje Gminnego Ośrodka Kultury w Trawnikach (część zewnętrzna)\nWsparcie dla klimatu w Gminie Trawniki I\nWsparcie dla klimatu w Gminie Trawniki III\nModernizacja oświetlenia ulicznego w Gminie Trawniki (wymiana 740 lamp)\nTermomodernizacja budynku Szkoły Podstawowej w Trawnikach\nW WPF pojawił się także nowy punkt czyli: Rozwój gospodarki wodno- ściekowej w Gminie Trawniki poprzez budowę sieci kanalizacyjnej, sanitarnej i przydomowych oczyszczalni ścieków. Wójt podkreślił, że jeśli chodzi o to zadanie, gmina jeszcze nie otrzymała ostatecznej odpowiedzi, jest jednak duża nadzieja na jego zrealizowanie.\nOprócz inwestycji wieloletnich o wysokich nakładach finansowych, w budżecie na 2021 rok przewidziano również inwestycje jednoroczne. I tu wymienić można m.in.:\npokrycie asfaltowym dywanikiem dróg, które zyskały nową podbudowę jeszcze w roku 2020\nprzystąpienie do zrealizowania projektu modernizacji remizy Ochotniczej Straży Pożarnej w Trawnikach (część kosztów z funduszu sołeckiego, część dołoży gmina)\nwymiana kotła w Zespole Placówek Oświatowych w Biskupicach\nmodernizacja kotłowni w budynku przedszkola publicznego\nwykonanie kolejnych odcinków ciągów oświetleniowych: w Pełczynie, Siostrzytowie, Trawniki, Oleśnikach, Struży czy Struży Koloni\npomoc finansowa dla powiatu świdnickiego w kwocie 50 tysięcy złotych na kontynuację chodnika w Bonowie oraz w wysokości 100 tysięcy złotych na przebudowę niebezpiecznego zakrętu na jednej z dróg w Oleśnikach\nWójt D. Baj podkreślił również, że w tegorocznym budżecie po stronie wydatkowej należało uwzględnić także wzrost płacy minimalnej, który wiąże się ze wzrostem pensji dla pracowników administracyjnych czy też dla kadry nauczycielskiej. W budżecie na 2021 rok wzięto także pod uwagę pokrycie różnicy przez gminę Trawniki pomiędzy dofinansowaniem z UE a wkładem własnym mieszkańców na zakup i montaż instalacji fotowoltaicznych, ekologicznych kotłów czy solarów. Wójt D. Baj dodał, że dzięki wymianie lamp w gminie w przyszłości uda się zaoszczędzić poprzez zmniejszenie wydatków bieżących na prąd.\nNa chwilę obecną nie podniesiona została stawka za odbiór odpadów komunalnych w gminie. Niestety w przyszłości trzeba się liczyć z podwyżką. Obecnie każdy z mieszkańców płaci 13 zł, z kolei Ci którzy je kompostują mają obniżoną stawkę do 12 zł.\n„Jako gmina staramy się robić tyle, na ile to jest możliwe w danym okresie. Nie odstajemy więc od innych gmin. Być może przyjdzie taki moment, że będziemy musieli zwiększyć na przykład opłaty za odpady komunalne. Moim zadaniem jest dbanie o finanse gminy, w taki sposób żeby móc realizować inwestycje dla mieszkańców.”– podkreślił wójt, dodając, że planując przyszłoroczne wydatki starano się, by nie obciążać mieszkańców żadnymi dodatkowymi kosztami.\nI choć w budżecie na 2021 rok nie znalazły się niektóre inwestycje takie jak chociażby przebudowa drogi w Siostrzytowie, nie oznacza to, że ta czy inne inwestycje nie zostaną zrealizowane:\n„Traktujmy ten budżet jak plan. Jak dobrze wiecie w ciągu roku będą zmiany.” – stwierdził wójt, dodając jednocześnie, że: „Czasami trzeba ostrożniej liczyć stronę dochodową, a w trakcie roku można dopisać nowe inwestycje.”\nWójt podkreślił, że przy ustalaniu budżetu koniecznością było liczenie się z pandemią koronawirusa, która niestety ma realny wpływ na dochody samorządów, szczególnie jeśli chodzi o wpływy z podatków PIT oraz CIT.\nBudżet gminy Trawniki oraz Wieloletnia Prognoza Finansowa na lata 2021-2024, zostały pozytywnie zaopiniowane przez każdą z komisji. Radni nie mieli żadnych uwag, za przyjęciem budżetu i WPF, w zaproponowanej formie, zagłosowało jednogłośnie 15 radnych.\n2021 rok budżet gminy Trawniki na 2021 rok Damian Daniel Baj Gmina Trawniki inwestycje w gminie Trawniki lsw Lsw24 lsw24.pl powiat świdnicki powiatlsw sesja budżetowa sesja Rady Gminy Trawniki Trawniki wójt gmy Trawniki


reżyseria, choreografia, wykonanie, scenografia:\nfot.: Piotr Bedliński\nZrealizowano w ramach stypendium z budżetu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego\nW stanie ciągłego strachu, niepewności, zagrożenia, potrzeby i wykluczenia … otoczeni przez wydarzenia, którym staramy się nadać jakiś sens i ludzi, z którymi chcemy, ale nie potrafimy się porozumieć ... prowokowani fizycznie, emocjonalnie, mentalnie – wyczerpani … w świecie, w którym czyny zdają się mówić głośniej niż słowa, a słowa już nie są słyszane … gdzie nie chcemy widzieć i boimy się patrzeć\n„Intensywna obecność sceniczna” – tak się określa w teatrze podstawowy aktorski poziom „jeszcze nie ekspresji” charakteryzujący wybitnych przedstawicieli oraz przedstawicielki tego zawodu i tego powołania. I Orlik to ma! (...) Owo teoretyzowanie, analizowanie i „odmyśliwanie” występu Orlika w poznańskiej Słodowni nie jest jednak aż tak znowu istotne wobec potęgi jego scenicznego istnienia.\nPrzyznam, że nie umiem rozgryźć tego fenomenu, jak można tak skutecznie połączyć delikatność i siłę.\n„Mute” nie jest „przegadany”. Jego twórca i wykonawca krzyczy milczeniem, krzyczy jego ciało. Niemowa zdaje się mówić: jestem samotny, poszukuję sensu, nie rozumiem, chcę być zrozumiały, moje słowa są we mnie...\nJanusz Orlik po ukończeniu warszawskiej szkoły baletowej studiował w Brucknerkonservatorium Linz (Austria). Podczas studiów rozpoczął pracę w zespole młodych tancerzy x.IDA Dance Co. Występował w produkcjach choreografów takich jak Olga Cobos, Peter Mika, Catherine Guérin, Rebekka Murgi, Nicole Caccivio, Charlotte Vincent. Od 2002 r. jest stałym członkiem Vincent Dance Theatre (Wielka Brytania). Janusz tworzy również własne prace choreograficzne. Jest autorem spektakli „Exérèse monobloc” (2004), „a bliźniego swego jak siebie samego” (2006), „Live on stage” (2008), „Święto wiosny” (2011), „Insight” (2013), który został wyróżniony Nagrodą Specjalną Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego dla Janusz Orlika i Joanny Leśnierowskiej za najlepszą choreografię przyznaną w ramach Polskiej Platformy Tańca 2014 oraz „Mute” (2018). W 2007 roku wystąpił w spektaklu towarzystwa gimnastycznego „nic”. W 2009 roku wziął udział w spektaklu „Happy” Nigela Charnocka, będąc jednocześnie asystentem choreografa. Rok później dołączył do grupy Ugo Dehaesa, Kwaad Bloed (Belgia), występując w spektaklu „Forces”. W 2011 roku dołączył do Nigel Charnock + Company (Wielka Brytania) rozpoczynając pracę nad spektaklem „Ten Men”. W 2011 roku współpracował przy tworzeniu i wystąpił w „Rekonstrukcji” Joanny Leśnierowskiej. W 2012 roku wziął udział we wznowieniu „Horsemeat” Gary Clarke’a (Wielka Brytania). W 2013 roku rozpoczął współpracę z Danielem Landauem (Izrael). W 2014 roku wystąpił w „… (Rooms by the sea) z cyklu ćwiczenia w patrzeniu” autorstwa Joanny Leśnierowskiej, w spektaklu „Skutki niezamierzone” autorstwa Sjoerda Vreugdenhila, „Back to bone” autorstwa Rosalind Crisp oraz „Collective Jumps” autorstwa Isabelle Schad. W roku 2015 wystąpił we fragmencie „Shirtology”Jérôme Bela. W 2016 roku stworzył ruch sceniczny do spektaklu „Ojczyzna” w Teatrze Polskim w Poznaniu. W tym samym roku współpracował przy tworzeniu i wystąpił w polsko-brazylijskim projekcie „Yanka Rudzka Projekt: Zaczyn”. Pozostałe prace to m.in. „Wysokie obcasy” dla zespołu baletowego Opery Krakowskiej, „Alfa” dla Sceny Tańca Współczesnego z Poznania, „Adagio” dla Teatru Muzycznego w Poznaniu. Poza pracą sceniczną Janusz prowadzi warsztaty taneczne w szkołach tańca oraz innych placówkach edukacyjnych w kraju i za granicą. Stypendysta Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w roku 2011 i 2018.


Wciąż głodna życia....: Oliwia - miłośniczka koni i świetna Lisa Genova w kolejnej książce:)\nOliwia - miłośniczka koni i świetna Lisa Genova w kolejnej książce:)\nNa większości blogów życzenia noworoczne, podsumowania...Ja, jakoś tak "bezboleśnie" weszłam w Nowy Rok, bez specjalnych oczekiwań i planów. Oczywiście mam nadzieję, że to będzie dobry rok, ale z pokorą przyjmę to, co przede mną.\nWam, Kochane blogerki i Kochani goście życzę przede wszystkim zdrowia...bo wszyscy wiemy, że bez tego nic nie zrobimy. W każdym dniu potrzebujemy zwykłej ludzkiej radości, miłości i życzliwego spojrzenia drugiego człowieka. Więc i tego Wam życzę....:) By każda i każdy z Was mógł w grudniu 2015 powiedzieć: "To był świetny rok..." Ale pamiętajmy też, że wiele od nas zależy, niech praca kształtuje nasz charakter, niech zawsze w pobliżu będzie drugi człowiek, który pomoże, gdy będzie smutno i źle:) Wszystkiego dobrego w Nowym Roku!\nPora wracać do rzeczywistości...;)\nOliwia, to wielka miłośniczka koni, poproszono mnie o przygotowanie dla niej kuferka na drobiazgi, ozdobiłam także zawieszkę w kształcie serduszka i powstał komplet:\nI jeszcze chustecznik, który był świątecznym prezentem.\nJakiś czas temu pisałam o książce, pt.: "Motyl", autorką jest Lisa Genova. Sięgnęłam po kolejną pozycję tej autorki. I znów jestem zachwycona. Tym razem mierzymy się z problemem autyzmu.\nGłównym bohaterem jest Anthony, chłopiec żyjący pośród swoich ukochanych kamyków, liczby trzy, błękitnego nieba i dinozaura Barneya. Żyje we własnym świecie, a wszystko jest dla niego Pokojem Uszu, Rąk, Strachów, Pamięci, Liczb, itd. Jest on synem Olivii, która nie może pogodzić się z autyzmem syna, która wygraża pięścią Bogu i pyta: "Dlaczego mu to zrobiłeś?"\nZ wielkim wzruszeniem czytałam opisy przygotowań Oliwii do przyjścia na świat dziecka, jej marzenia, plany, wyobrażenia...każda z nas to przecież przechodziła. Potem rodzi się upragniony synek, czeka na niego piękny dom, masa zabawek, rodzice...mijają dwa lata, a Anthony wyraźnie jest inny od rówieśników, są obawy czy słyszy....Rodzice wypierają to, co lekarze zauważają...autyzm, macie dziecko z autyzmem, czy dziecko autystyczne, bo lekarze to różnie określają. Autorka, która sama jest lekarzem, używa tych nazw wymiennie.\nOliwia się wycofuje, gaśnie, ale kocha....Jest przy tym fotografem, to jej pasja i sposób na życie. Wzruszył mnie opis jej wielogodzinnego czekania z aparatem na to, by Anthony popatrzył w obiektyw i by mogli spotkać się oczyma...na co dzień to było niemożliwe.\nTerapie, lekarze, metody różne, ogromne koszty....Anthony opanowywał podstawowe czynności, jak mycie, jedzenie, itd., ale wciąż nie mówił, nie reagował na nic...\nPoznajemy także inną bohaterkę, matkę trzech córek, Beth...los połączy te dwie kobiety w dziwny sposób. Beth, przede wszystkim matka, potem żona...chciałaby coś więcej od życia, wcześniej była utalentowaną pisarką, życie niestety to zmienia...ale dochodzi do pewnych zdarzeń i Beth zaczyna pisać, i to jak!\nCo łączy obie kobiety...domyślacie się pewnie, że chłopiec... tak, to prawda, ale jak to się stanie i po co, to może nie będę ujawniać, bo być może ktoś sięgnie po tę ciekawą książkę.\nJedynym minusem, przynajmniej dla mnie, jest mało dynamiczne tempo, ale to wynika chyba z "pochłaniania" przeze mnie kryminałów, w których często akcja "goni"....w tym przypadku jest inaczej. Ale warto to przejść, by uronić łzę na zakończenie książki, które jest mocne, dobre i uniwersalne, bo bez względu na to, czy mamy w pobliżu autystyczną osobę, to i tak najważniejsza jest MIŁOŚĆ, po prostu...Zachęcam do lektury, teraz przymierzam się do innej pozycji autorki, pt. : "Lewa strona życia", oczywiście podzielę się refleksjami:)\nAha, w tym roku na ekranach kin zobaczymy ekranizację "Motyla", w rolach głównych zobaczymy Julianne Moore, Kristen Stewart i Aleca Baldwina, już się cieszę:)))) Zobaczymy, czy klasycznie książka będzie lepsza od filmu:)\nAutor: Monika R. o 23:26\nEtykiety: autyzm, chustecznik, film, konie, książka, kuferek, Lisa Genova, miłość\nAnielique 3 stycznia 2015 23:39\nSkrzyneczka jest rewelacyjna, w pięknych, nasyconych kolorach :)\nMonika R. 4 stycznia 2015 18:02\nDziękuję i pozdrawiam, mam nadzieję, że Oliwia też jest zadowolona:)\nBarbara Smal 4 stycznia 2015 00:06\nDziękuję Moni za życzenia :) Odwzajemniam :)\nJa także jakoś bezboleśnie i też bez specjalnych planów i oczekiwań, ale tak to jakoś samo mi w tym roku wyszło.\nPiękny motyw na skrzyneczce - łaciaty źrebaczek jest uroczy i jak sądzę spodoba się Oliwii.\nPoprzez książkę poruszyłaś mocny temat. Z racji mojego wykształcenia miałam kiedyś kontakt z dziećmi autystycznymi i ich rodzinami. Niezwykłym osiągnięciem terapeutycznym było to, że dziecko spojrzało chociaż przez chwilę w oczy, bo tak właśnie jest jak napisałaś - nie ma kontaktu wzrokowego, autysta to człowiek, który jest "zamknięty" w swoim świecie jak pod szklanym kloszem, nie znosi zmian, przerażają go, zresztą wszystko go przeraża. To bardzo smutne, bolesne i trudne. Bywają różne formy, a raczej przejawy autyzmu. Jest trochę jak z alergią - bardzo indywidualny problem. Na kolana mnie rzucał ogrom i siła miłości rodziców tych dzieci. Nie wiem czy sama bym sprostała, chociaż tego nie wie się nigdy, póki życie nie postawi przed podobnym zdarzeniem. Nasze ludzkie serca potrafią udźwignąć nieprawdopodobne ciężary.\nMonika R. 4 stycznia 2015 18:05\nTeż mam taką nadzieję, że Oliwii się spodoba:)\nKsiążka mnie bardzo poruszyła, tematyka także, masz spore doświadczenie i wiedzę o autyzmie. Ja także chylę czoła przed rodzicami, którym przyszło mierzyć się z tym problemem. Zgadzam się z tym, co napisałaś, potrafimy udźwignąć wielkie ciężary, człowiek....z jednej strony tak słaby, i silny jednocześnie z drugiej:)\nGrażyna Kowalik 4 stycznia 2015 09:26\nDziękuję za życzenia.Zgadzam się,że aby w grudniu 2015 roku powiedzieć....."to był szczęśliwy,dobry rok" muszę wykrzesać z siebie także wszelkiego rodzaju "sił" aby taki się stał.Na niektóre sprawy ...nie mamy wpływu....ale są i takie na które owszem.....\n"Motyl" Lisy Genovy czytałam.....całkiem niedawno i bardzo mnie wzruszyła ,spodobała dzięki wg mnie innemu pokazaniu choroby alzheimera ( od strony chorej).Ja osobiście chyba więcej dowiedziałam się tu niż czytając niekiedy...jakieś medyczne wyjaśnienia....A za polecaną przez Ciebie będę się rozglądać ,w naszej bibliotece tylko mają "Motyla".......cieplutko Cię pozdrawiam Moniko.....z białej Dukli...ale na minus bieli jest wiatr ....tzw.dukielski (nic fajnego)....\nMonika R. 4 stycznia 2015 18:09\nGrażynko, spróbujmy zmienić coś, co możemy, a resztę zostawmy Bogu, losowi, przeznaczeniu...Nie jesteśmy w stanie wpłynąć na wszystko i wszystkich.\nCieszę się, że przeczytałaś "Motyla", cały czas jestem pod urokiem tej książki.\nPozdrawiam:) Zaskoczyłaś mnie "białą Duklą".... u nas niestety tylko baaaaaaaaaaaaardzo wietrznie:)\npetra bluszcz 4 stycznia 2015 12:14\nPiękna szkatułka! Kiedyś robiłam pisankę z końmi. Również dla miłośniczki tych zwierząt :) Co do książki, to bardzo mnie zachęcił Twój opis. Generalnie nie lubię tego typu literatury, ale może się skuszę.\nMonika R. 4 stycznia 2015 18:11\nO, pisanka z końmi, bardzo oryginalny pomysł! Dziękuję za miłą ocenę szkatułki:) A książkę polecam, tematyka trudna, ale czasami warto i zmierzyć się z czymś, co ciężko zrozumieć. Pozdrawiam:)\nGabrysia Kotas 4 stycznia 2015 12:37\nMoniu wszystkiego dobrego w Nowym Roku, już chyba sobie życzyłyśmy:) ale życzeń nigdy dość , więc jeszcze raz powtórzę - nich ten rok obfituje w chwile pełne radości i miłości.\nSpecjalnie jakoś miłości do koni w sobie nigdy nie odczuwałam - ale w tych na kuferku zakochać się można:)\nPo książkę sięgnę, bo jakoś ostatnio nic mi " nie wchodzi", ( od wczoraj odkrywam P. Evansa, czuję że go polubię) może trzeba właśnie zmienić tematykę...\nMonika R. 4 stycznia 2015 18:13\nCieszę się, że kuferek się podoba:) A co czytasz Evansa? Podziel się refleksjami, jak przeczytasz. Też z przyjemnością zajrzę:) Pozdrawiam\nShabby Shop 4 stycznia 2015 15:17\nMonika cudna ta szkatułka!!!! Po prostu piękna...napatrzeć sie nie mogę na twoje prace, i chustecznik taki dopracowany w każdym calu... bajka\nMonika R. 4 stycznia 2015 18:14\nDziękuję bardzo:) Pisałam na Twoim blogu, ale powtórzę też tutaj, wszystkiego dobrego w Nowym Roku!\nGosia-Stare Pianino 4 stycznia 2015 18:38\nchustecznik mnie zachwycił, pozdrawiam:))\nKornelia Pikulik-Czyż 4 stycznia 2015 21:23\nPiękne życzenia. Mam nadzieję, że się spełnią i Tobie też tego samego życzę.\nKolejne drobiazgi mnie zachwyciły.\n"Motyla" jeszcze nie czytałam, chociaż mam go w planach. Muszę się sprężyć, bo ekranizację też chętnie zobaczę. Jeśli książka mi się spodoba, to chętnie poszukam kolejnych tytułów tej autorki. Gorąco pozdrawiam!\nEve Jank 30 stycznia 2015 08:18\nUrocze te koniki.\n"Szalka" - Agnieszka 2 kwietnia 2015 08:43\nMonika R. 2 kwietnia 2015 22:46


Inżynier Budowy - BPBP S.A.\nKoordynowanie pracy na wyznaczonej części budowy w ścisłej współpracy z doświadczonym Kierownikiem Budowy.\nPomoc przy weryfikacja dokumentacji wykonawczej.\nProwadzenie kontroli robót podwykonawców i ich rozliczanie.\nStała kontrola stanu BHP.\nPrzygotowywanie dokumentacji budowy.\nWykształcenie wyższe techniczne o profilu budowlanym – warunek konieczny.\nMile widziana specjalność konstrukcyjna.\nDobra znajomość obsługi programu AutoCAD, MS Excel, MS Word.\nMin. 1 rok doświadczenia na podobnym stanowisku w branży budowlanej.\nDokładności i odpowiedzialności za wykonywanie powierzonych zadań.\nDyspozycyjności i gotowości do podróży służbowych na terenie woj. śląskiego.\nMożliwość zdobywania doświadczenia.\nw renomowanej firmie budowlanej.


Jakie nowoczesne ogrodzenie wybrać. (strona 12) - Ogrodzenia i nawierzchnie - forum budowlane - budnet.pl\n8 października 2014, 18:39\nJa postawiłem na doświadczoną już firmę plotbud.com.pl Spisali się na medal a ja cieszę się nowym ogrodzeniem.\n23 października 2014, 21:45\nNam z doborem i montażem ogrodzenia pomogli fachowcy z www.kumi-bud.pl mamy ogrodzenie stalowe i jesteśmy zadowoleni,bo jest solidne i dobrze się prezentuje.\nu mnie ogrodzenie było zamawiane z http://www.parys-wroclaw.pl/ i chyba lepszego wyboru nie mogło być. oczywiście decyzja była długo podejmowana, bo szczerze mówiąc nie wiedziałam dokładnie na jakie rozwiązanie się zdecydować, dlatego zdałam się na fachowców i dobrze na tym wyszłam\nZdecydowanie zgadzam się z tym, że farby proszkowe nadają się idealnie do malowania ogrodzenia. Warto sobie sprawdzić http://www.multifarb.pl/oferta/farby-przemysl owe/farby-proszkowe/ Akurat u mnie bardzo dobrze pokryły regały i meble ogrodowe,a nawet felgi :)\nOdnośnie wyboru ogrodzenia to pomagam właśnie siostrze w wyborze. Trochę poszukałem i spodobało nam się z wińsiowskiego. Mieszkamy na dolnym ślaśku i z tego co widziałem to firma http://euro-windows.pl/ zajmuje się ich montażem i pośredniczy w sprzedaży. Możecie się podzielić jakimiś doświadczeniami albo z produktami wińsiowskiego albo z samą firmą euro windows? Będę wdzięczny. Do połowy listopada musimy podjąć decyzję.\n4 listopada 2014, 17:43\nnawet nowoczesne ogrodzenia warto odpowiednio zakonserwować,żeby służyły długie lata. ja zrobiłem to z pomocą preparatu firmy http://www.rodozja.pl nawet sprawnie mi poszło i wiem,że moja inwestycja się opłaci.\n4 listopada 2014, 17:44\n4 listopada 2014, 22:59\nspory wybór ogrodzeń ma firma http://ogrodzenia-db.pl/ogrodzenia/ która przygotowała dla nas projekt i wycenę. A ze nam sie to wszystko spodobało to wybralismy tą firmę do wykonanai ogrodzenia i automatyki do bramy tez.\n12 listopada 2014, 14:01\nWydaje mi sie, ze najbezpieczniejszym ogrodzeniem jest ogrodzenie metalowe. U sibie zrobiłem ogrodzenie z elementów ogrodzenioowych http://www.stomar.com/. Powiem szczerze, ze to naprawdę bardzo dobre rozwiazanie.\nJakie ogrodzenie? Liczba postów: 29756 Grupa: Ogrodzenia... Trudne pytanie, ponieważ wybór ogrodzeń jest naprawdę duży, a każdy ma swój indywidualny gust. Uważam, że najlepiej dopasować ogrodzenie do elewacji budynku, ew...\nJakie ogrodzenie jest teraz modne? Liczba postów: 53282 Grupa: Ogrodzenia... Modne są kamienie powrzucane do klatek metalowych, jeśli wiecie o co mi chodzi.\nKostka Liczba postów: 517 Grupa: Ogrodzenia... Jeżeli będziesz szukał dobrej jakości kostek brukowych to polecam zwrócić uwagę na rozwiązania proponowane przez Pozbruk jak m.in model Wenecja, Lido, bądź Plaz...


Fobia społeczna – czyli co? - ponadto.pl\n2 czerwca 2021 w Zdrowie, Życie codzienne\nW ostatnim czasie najważniejszym tematem (a przynajmniej można odnieść takie wrażenie) jest pandemia. Nie chodzi o krytykę mediów, aczkolwiek warto pamiętać o tym, że są różne wirusy. Co więcej, są różne problemy i z pełnym przekonaniem można powiedzieć, że o wielu nie mamy pojęcia.\nTematem tego tekstu jest fobia społeczna – pewnie wiele osób zadaje sobie pytanie, o co chodzi? Przede wszystkim należy odnotować, że jesteśmy różni. Najprostszy przykład – są osoby, które nie lubią być w centrum uwagi. Niektórzy mogą twierdzić, że jest to dziwne, ale prawda jest taka, że nie ma się czemu dziwić. Niemniej pora na kolejne pytanie – kiedy zaczynają się powody do niepokoju?\nTrudno mówić o szczegółach, ale można pokusić się o pewne przypuszczenia. Do niepokojących objawów możemy zaliczyć lęk przed kontaktami społecznymi czy strach przed negatywną oceną. Bardzo ważne jest też to, że w fobii społecznej pojawiają się błędy w myśleniu – świetnym przykładem jest zastanawianie się nad tym, jak mnie oceniono. Oczywiście jest to cecha, która może okazać się niemożliwa do zauważenia – wszystko zależy od tego, czy dochodzi do dzielenia się myślami. Warte podkreślenia jest też to, że fobia społeczna to nie jest coś, co zdarza się rzadko. Jest dokładnie odwrotnie – zaburzenie to zalicza się do najbardziej popularnych – można usłyszeć, że problem ten dotyczy co pięćdziesiątej osoby mieszkającej w Europie.\nJeżeli cierpisz (możesz cierpieć) na fobię społeczną pamiętaj, że zaburzenie to jest wyleczalne. Istotne jest też to, że w pierwszej kolejności należy udać się do psychologa, psychoterapeuty lub psychiatry. Obecnie uważa się, że najskuteczniejszą formą leczenia jest terapia poznawczo-behawioralna. Celem tej terapii jest przyjrzenie się emocjom i myślom. Każdy człowiek powinien wiedzieć, jak należy interpretować określone sygnały.\nPoprzedni: Czym jest podświadomość?\nKolejny: Problem z przeszłością


Przepis na lepszą pamięć - portal DOZ.pl\nStrona główna Poradnik o zdrowiu Przepis na lepszą pamięć\nTo, jakie produkty spożywcze znajdują się w naszym codziennym menu wpływa w znacznym stopniu na kondycję umysłową i sprawność intelektualną.\nMózg jest organem bardzo energochłonnym, zużywa ok. 25% energii dostarczanej organizmowi. Myślenie, zapamiętywanie i koncentracja wymagają sporej ilości kalorii, które powinny być dostarczane z odpowiednich produktów. Niezbędna dla funkcjonowania mózgu jest glukoza - jedyne źródło energii dla ośrodkowego układu nerwowego oraz tlen, który umożliwia jej spalenie. Badania dowodzą, że mózg dorosłego człowieka zużywa codziennie ok. 140g glukozy. Podstawowym źródłem tego składnika są węglowodany, które w odpowiedniej ilość powinieneś codziennie dostarczać organizmowi. By mózg pracował sprawnie przez cały dzień, jedz regularnie, co 3-4 godziny. Zapobiega to spadkom glukozy we krwi. Nie wychodź też z domu bez śniadania!\nSpożywanie podstawowych składników odżywczych w odpowiednich ilościach i proporcjach wpływa na produkcję neuroprzekaźników - substancji chemicznych potrzebnych do przesyłania sygnałów między komórkami nerwowymi. Odgrywają one istotną rolę w procesach myślenia i zapamiętywania.\nPodstawą Twojego codziennego jadłospisu powinny być węglowodany. Ważne jest by przyjmować ten składnik z odpowiednich produktów spożywczych. Najzdrowszym źródłem glukozy dla mózgu są węglowodany złożone występujące w pieczywie razowym, kaszach, brązowym ryżu, makaronie razowym, muesli, płatkach np. owsianych lub jęczmiennych, a także nasionach roślin strączkowych. Pokarmy te, nie tylko zapewnią stały, stopniowy dowóz cukru do krwi (dzięki czemu organizm może w odpowiedni sposób spożytkować energię), ale są też źródłem cennych dla pracy mózgu składników mineralnych i witamin.\nBiałko buduje każdy narząd naszego organizmu, także mózg. Jest to składnik odpowiedzialny za odbudowę i regenerację komórek nerwowych. Jego niedobór może spowodować zaburzenia w procesach myślenia. Raz dziennie jedz więc porcję produktu będącego źródłem pełnowartościowego białka: chude mięsa, twaróg oraz ryby.\nNiekorzystne dla pracy mózgu jest spożywanie dużej ilości tłuszczu, szczególnie zwierzęcego, zawartego w maśle, smalcu, tłustym mięsie i tłustych produktach mlecznych. Nie rezygnuj jednak całkowicie z tłuszczu, a spożywaj go w postaci tłuszczów roślinnych (oliwa z oliwek, oleje roślinne, miękka margaryna). Badania wskazują, że dieta bardzo niskotłuszczowa może przyczynić się do rozwoju chorób układu nerwowego np. depresji. Potrzeby jest także cholesterol – choć w nadmiarze jest bardzo szkodliwy, to w ograniczonych ilościach działa korzystnie, wchodzi bowiem w skład komórek układu nerwowego. Alternatywą dla cholesterolu mogą być zdrowsze fitosterole, związki występujące w olejach roślinnych. Z tego powodu oleje roślinne też są ważnym składnikiem diety dla mózgu.\nChcesz mieć świetną pamięć? Jedz codziennie produkty dostarczające niżej wymienione składniki:\nSkładniki wspomagające pracę mózgu\nWitaminy z grupy B, a szczególnie:\nWitamina B1 (tiamina) – odgrywa istotną rolę w przenoszeniu impulsów nerwowych, a jej niedobory powodują uszkodzenie budowy komórek nerwowych (zanik otoczki mielinowej), co wpływa niekorzystnie na funkcje czynnościowe układu nerwowego.\nWitamina B3 (PP) – Jest niezbędna do właściwego funkcjonowania mózgu. Jej nieodpowiednia ilość powoduje osłabienie pamięci, kłopoty ze skupieniem uwagi i kojarzeniem.\nWitamina B6 – również bardzo potrzebna do pracy układu nerwowego. Jej niedobór może powodować przedwczesne starzenie się komórek nerwowych, jak również prowadzić do depresji. Produkty bogate w witaminę B6 wspomagają syntezę tryptofanu, z którego powstaje serotonina, związek wspomagający pracę układu nerwowego, zwany również hormonem szczęścia.\nWitaminy z grupy B powszechnie występują w żywności, a żeby dostarczać codziennie ich odpowiednie ilości Twój jadłospis powinien być urozmaicony. Ich źródłem są zarówno produkty pochodzenia zwierzęcego: mięsa, ryby, jak również produkty roślinne: produkty zbożowe – kasze, pełnoziarniste pieczywo, nasiona roślin strączkowych, orzechy.\nLecytyna – substancja budująca włókna nerwowe. Lecytyna jest najlepszym źródłem choliny, której niedobór powoduje spadek zdolności pamięciowych. By nie dopuścić do niedoboru tej substancji jedz często produkty sojowe (np. kiełki), 2-3 razy w tygodniu jajka i raz na tydzień na obiad mięso wołowe, na przekąskę skuś się czasami na orzeszki ziemne.\nŻelazo – nośnik tlenu, dba o odpowiednie dotlenienie mózgu, zapewniając pracę z maksymalną wydajnością. Jego niedobór może powodować trudności w nauce. Najlepszym źródłem żelaza jest wątroba i czerwone mięso, ale również nasiona roślin strączkowych – soja, soczewica, żółtka jaj, kasze, nasiona dyni, orzechy, migdały, suszone figi i morele, pietruszka, szczypiorek i szpinak. Pamiętaj, że składnik ten najlepiej przyswajalny jest przez organizm z produktów zwierzęcych.\nMagnez i wapń – pomagają w przewodzeniu impulsów nerwowo- mięśniowych. Magnez dodatkowo wspomaga procesy koncentracji, łagodzi stres i napięcie, które mogą prowadzić do niedotlenienia mózgu. Pij codziennie mleko, jogurty i kefiry, zamień pieczywo białe na pełnoziarniste, do obiadu jedz kaszę gryczaną, na deser garść migdałów, a Twój organizm na pewno dostanie odpowiednia dawkę wapnia i magnezu.\nCynk – jego niedobór może zaburzać procesy koncentracji i zapamiętywania. Cynk jest też silnym antyoksydantem, co oznacza, że chroni układ nerwowy przed negatywnym wpływem wolnych rodników. Cynk znajdziesz w owocach morza (ostrygi), jak również w mięsie, fasoli, kaszy gryczanej i orzechach.\nKwasy omega-3 – odgrywają dużą rolę w zapobieganiu schorzeniom układu nerwowego, biorą udział w przekaźnictwie nerwowym w mózgu, wspomagają też jego pracę poprzez dobroczynny wpływ na pracę układu krążenia. Jeżeli chcesz dostarczać organizmowi odpowiednią ilość tych kwasów jedz raz w tygodniu porcję tłustej, morskiej ryby (makrela, śledź, łosoś) i codziennie dodawaj do potraw oleju rzepakowego i sojowego.\nOprócz pełnowartościowej, urozmaiconej diety, Twój mózg potrzebuje też innych komponentów zdrowego stylu życia. Niezbędny jest mu codzienny wypoczynek i regeneracja, najlepiej podczas snu. Nieprzerwany 7-8 godzinny nocny sen zapewnia mózgowi odpowiednie dotlenienie. Dużą dawkę tlenu dostarczysz również układowi nerwowemu poprzez codzienną aktywność fizyczną. Ćwicz, biegaj, spaceruj i jeździj na rowerze – najlepiej na świeżym powietrzu! Bezpośrednio po aktywności fizycznej organizm produkuje endomorfiny, które poprawią Ci nastrój i dodadzą energii do aktywnej pracy mózgu.\nMózg potrzebuje także regularnego treningu. Jak najczęściej ćwicz swoją pamięć, czytaj, rozwiązuj krzyżówki, ucz się nowych rzeczy, np. języków. Dzięki temu w Twoim mózgu tworzą się nowe połączenia nerwowe, które przedłużają sprawność umysłową.\nJeśli zależy Ci na zdrowiu umysłowym zmniejsz spożycie używek. Po pierwsze, nie pij za dużych ilości alkoholu, który ma negatywny wpływ na ośrodkowy układ nerwowy. Nie nadużywaj również kawy. Nic się nie stanie, jeżeli będziesz pić jedną filiżankę dziennie, natomiast większa ilość może powodować pozbawienie Twojego organizmu magnezu i witamin z grupy B.\nZłudne jest również energetyzujące działanie kawy. Im częściej ją pijesz tym bardziej przyzwyczaja się do niej organizm i zmniejsza się jej działanie pobudzające. Zamiast kawy pij zieloną herbatę i dużo wody! Odpowiednie nawodnienie organizmu wspomaga procesy biochemiczne w mózgu.\nPrzeczytane 12393 razy\nOdchudzamy świąteczne potrawy\nPrzeczytane 11927 razy\nWspółczesny styl życia nie sprzyja kondycji naszych oczu. Godziny spędzane w pracy przed komputerem, odpoczynek przy serialach telewizyjnych, palenie papierosów i przebywanie w zadymionych pomieszczeniach to tylko niektóre z codziennych nawyków wpływających na rozwój zaburzeń wzroku.\nNie potrafiłeś odmówić sobie kolejnego kawałka piernika, skusiłeś się na dokładkę smażonego karpia oraz kolejną porcję pierogów z kapustą? Czujesz się ociężały i obolały? Z pomocą przyjdą Ci przyprawy!\nWiększość tradycyjnych potraw świątecznych charakteryzuje się dość wysoką wartością kaloryczną i zawartością tłuszczu. Jeżeli przygotowujemy święta sami, pamiętajmy, że każde danie można przyrządzić w bardziej dietetycznej formie.\nAntyoksydanty (inaczej przeciwutleniacze) „walczą” z wolnymi rodnikami, które uszkadzając komórki naszego organizmu przyspieszają procesy starzenia i zwiększają ryzyko chorób, m.in. układu krążenia czy nowotworów. Najlepszymi źródłami antyoksydantów są warzywa i owoce, ale nie tylko. Jak zbilansować dietę, aby była bogata w te potrzebne dla długiego życia w zdrowiu składniki?


KB.pl Budowa Wokół domu Garaż Garaż z płyty warstwowej krok po kroku - porady, ceny, projekty\nSposobów na wybudowanie garażu przy dzisiejszych możliwościach w budownictwie, jest naprawdę bardzo dużo. Jednym z rozwiązań jest właśnie garaż z płyty warstwowej. Warto dowiedzieć się, jak wykonuje się taki budynek z płyty obornickiej, a także jaka jest cena gotowego garażu. Dzięki temu będzie nam zdecydowanie łatwiej podjąć decyzję, czy rzeczywiście tego typu garaż będzie dla nas odpowiednim rozwiązaniem.\nGaraż z płyty warstwowej czy z płyty obornickiej i jego cena\nGaraże z płyty obornickiej\nJeżeli interesuje nas garaż lub warsztat z gotowych elementów, to warto zastanowić się nad tym, czym tak naprawdę jest płyta obornicka. Jest to materiał, który pozwala na szybkie i łatwe stawianie różnego rodzaju obiektów. Dzięki swojej budowie płyty są ocieplane. Zewnętrzne warstwy są wykonane z blachy, które okalają warstwę termiczną. Najczęściej warstwą izolacyjną tworzy wełna mineralna lub pianka poliuretanowa PUR.\nPłyty warstwowe mogą być wewnętrzne, zewnętrzne oraz dachowe. Decydując się na garaż z płyty warstwowej do gotowych elementów z tego materiału zaliczymy także drzwi i bramy garażowe. Budynek z płyty obornickiej cechuje się doskonałymi właściwościami. Do nich zalicza się wysoka odporność na ogień, a także niekorzystne warunki atmosferyczne. Ze względu na to, że płyty są ocieplane, garaż lub warsztat nie musi być dodatkowo ocieplany zimą.\nGaraż z płyty warstwowej - budowa\nJak wiemy, dużą popularnością cieszą się garaże blaszane, które konkurują z garażami wykonanymi z płyt warstwowych. Jednak ich największą wadą jest to, że budynek jest nieizolowany termicznie. W związku z tym najlepszym rozwiązaniem będzie wybór właśnie garażu z płyty obornickiej. Tutaj jest także istotne to, jakiego rodzaju płyty wybierzemy, a także o jakich parametrach.\nNajczęściej ocieplane garaże wykonywane są z płyty warstwowej o grubości ok. 8 cm. Jednak garaż modułowy będzie jeszcze lepiej izolowany, jeżeli grubość płyty będzie wynosiła nawet 12 cm. Budowa garażu z gotowych elementów zawiera najczęściej ściany zewnętrzne oraz ściany wewnętrzne, które można także wykorzystywać jako ścianki działowe. W ofertach gotowych garaży najczęściej znajdujemy płyty z rdzeniem styropianowym. Dzięki temu, jak już wcześniej wspomniano, nie musimy dbać koniecznie o dodatkowe ocieplenie budynku. Dodatkowo garaż z płyty warstwowej wykończony jest drzwiami stalowymi, które również są jeszcze ocieplone.\nDecydując się na garaż z gotowych elementów, nie musimy się martwić o jego estetykę. Ponieważ płyty są dostępne w dowolnych kolorach. W ten sposób możemy zamówić garaż modułowy, który będzie dopasowany do pozostałej architektury znajdującej się na terenie posesji. Nie bez znaczenia jest także sposób wykończenia. Najczęściej garaże z płyty warstwowej wykończone są stolarką okienną, która również może być pomalowana w dowolnym kolorze.\nNa pewno dużym ułatwieniem jest to, że tego typu garaże nie wymagają wylewki fundamentów. Jednak nie powinno się ich ustawiać bezpośrednio na gruncie, nawet jeżeli byłby on utwardzony. Zaleca się, aby stosować posadzkę betonową lub też położyć kostkę brukową. Dzięki temu zyskamy pewność, że garaż nie będzie się zapadał, a jednocześnie płyty warstwowe nie będą ulegać korozji. Jeśli szukasz więcej inspiracji, sprawdź także zebrane w tym miejscu artykuły o garażach.\nGaraż modułowy - formalności i projekty\nObecnie nie ma najmniejszego problemu z tym, żeby zakupić gotowy garaż modułowy. Budynek z gotowych elementów możemy zamówić według wcześniej wybranego projektu lub zdecydować się na gotową propozycję. Warto mieć na uwadze, że warsztat lub garaż, którego powierzchnia nie przekracza 35 metrów kwadratowych, nie będzie wymagał pozwolenia na budowę. Nie należy jednak zapominać o tym, żeby zgłosić taki fakt do Starostwa Powiatowego lub Urzędu Gminy.\nDecydując się na wybór projektu, musimy dobrze zastanowić się nad tym, czy potrzebujemy budynku na jeden czy dwa samochody. W ofercie producentów garaży znajdziemy zarówno obiekty jednostanowiskowe, jak i również wielostanowiskowe. Warto dodać, że mniejsze garaże najczęściej są przewożone w całości na wskazane miejsce. Natomiast budynki o większych gabarytach są składane z gotowych modułów dopiero na terenie posesji.\nNajczęściej jednak decydujemy się na zakup gotowych garaży, które są już przedstawione pod względem wizualnym. Mogą one być całkowicie proste lub też zawierać dodatkowe pomieszczenie gospodarcze. Ciekawą propozycją są również gotowe garaże z dodatkową wiatą. Można ją wykorzystywać między innymi na przechowywanie drewna opałowego lub też narzędzi ogrodowych. Decydując się na zakup gotowego garażu, warto uwzględnić również jego wyposażenie wewnątrz budynku. Dobra organizacja pozwoli na utrzymanie porządku w przechowywanych narzędziach i posiadanych sprzętach.\nGaraż z gotowych elementów - cennik\nGaraż wykonany z płyty warstwowej to świetne rozwiązanie dla osób, które cenią sobie czas. Jednak warto dowiedzieć się również, jak wyglądają proponowane przez producentów ceny. W ten sposób będzie nam łatwiej określić, co nam się bardziej będzie opłacać: garaże blaszane, czy może jednak faktycznie garaże wykonane z płyty obornickiej.\nPrzykładowe ceny na garaże z płyty warstwowej\nGaraż, warsztat ocieplany z płyty warstwowej, 12x10 m\nCena od 135 000 zł\nGaraże Duo-Antica ocieplane z płyt warstwowych tynkowane 5,7x6 m\nCena od 32 500 zł\nGaraże blaszane drewnopodobne 4x5 m\nGaraże blaszane Standard 3x5 m, brama uchylna\nGaraż z płyty warstwowej, dwustanowiskowy 7x10 m\nGaraż Duo-Classic z płyty warstwowej, 5,7x6,0 m\nGaraż dwustanowiskowy z płyty warstwowej o grubości 10 cm, ocieplany, 10x7 m\nGaraż Duo-Classic z płyty warstwowej ocieplany 4x6 m, brama garażowa brązowa\nGaraż z płyty obornickiej o grubości 10 cm, 5,5x7,3 m\nGaraż, kontener, magazyn z płyty warstwowej, montaż na terenie Warszawy i okolic\nGaraż tynkowany ocieplany Duo-Antica “Piotr” 9,0x7,0 m, bramy segmentowe 2 szt.\nGaraż z płyty warstwowej 6x5,4 m, drzwi stalowe pełne Hormann 90x200 cm\nGaraż z płyty warstwowej 3x6 m\ngaraż krok po kroku projekt porady dla kupujących porady ekspertów poradnik praktyczne porady porady budowlane zrób to sam ciekawostki instrukcja inspiracje top opinie


Etui, Wspólne chwile - empikfoto.pl\nempikfoto.pl Fotoprezenty Etui na telefon Etui, Wspólne chwile\nEtui, Wspólne chwile\nCenisz sobie każdą chwilę spędzoną w gronie rodziny, prawda? Uwielbiasz każdy moment, który możesz dzielić ze swoimi najbliższymi i chętnie powracasz do nich pamięcią? W takim razie ten szablon jest właśnie dla Ciebie! Wybierz swoje ulubione wspomnienia i sięgaj do nich za każdym razem, gdy tylko korzystasz ze swojego smartfona! Do Twojej dyspozycji oddajemy pastelowe tła i subtelne ornamenty, które doskonale skomponują się z dowolnym typem Twoich zdjęć. Stwórz własny projekt, by mieć swoje najlepsze wspomnienia zawsze przy sobie lub podziel się nimi ze swoimi najbliższymi!


Armenia - Stacja Filipa\nSłyszałem, że przed chwilą przekląłeś przy mojej siostrze. Gdybyś nie był moim gościem, dostałbyś po mordzie. Wiem, że ja też przy niej przeklinałem. Ale mi wolno, bo jestem jej bratem - tobie nie.\nDość już mam mnożących się spiskowych teorii i rodaków wiecznie niezadowolonych z życia w naszym kraju. Do szewskiej pasji doprowadza mnie pogardliwie wysyczane słowo "Polska!" w kontekście wszystkiego co nieudane (silniejszy znaczeniowo jest tylko "grajdół"). Nie, nie jestem człowiekiem salonu, ani apologetą działań partii rządzącej; w ogóle nie interesuję się zbytnio krajową polityką. Chcę jednak zapoczątkować nowy trend i powiedzieć głośno: dobrze mi się żyje w Polsce. A najbardziej przekonały mnie do tego dalekie podróże, w trakcie których nagminnie musiałem stosować - nazwijmy to roboczo - "polską ściemę".


Rompey nie zwalnia tempa. Zobacz kolejny teledysk - MiastoJaslo.pl\npiątek, 14 sierpień 2015 15:01\nZespół Rompey z Jasła po raz kolejny pokazuje w swoim teledysku, że nie wstydzi się okolicy, z której pochodzi.\nW nowym teledysku jest sporo ujęć z Jasła i powiatu jasielskiego. „Ona ma” – to kolejny utwór wraz z teledyskiem od zespołu Rompey. W klipie, oprócz wokalisty Marcina Rąpały pojawiła się także Julia Ruta, która jest jedną z współtwórczyń zespołu disco polo Sensual, który niedawno zadebiutował w branży disco.\n- Wielu ludzi krytykowało to, jaką muzykę robię. Cenię każdą krytykę, która jest konstruktywna i z której można coś wyciąnać. Robimy swoje, kolejne piosenki są już gotowe. Niebawem nagrywamy kolejny teledysk – mówi Marcin Rąpała, lider zespołu.\nZespół zdobywa coraz większą popularność na koncertach, których w tym roku zagrał już blisko siedemdziesiąt, a także w sieci, gdzie jego teledysku obejrzano już prawie dwa miliony razy.\nWięcej w tej kategorii: « Konkurs na najpiękniejszy balkon ZUS ostrzega: sprawdź dokładnie szkolenie! Nie daj się nabrać. »\n-1 # Luca 2015-08-14 21:36\nRompey-rompe cazzo żal za te utwory