Potencjał polityki światowej - wywiad z Leszkiem Moczulskim - Liberté!\nAutorzy: Leszek Moczulski, Marcin Celiński\n23 marca 2016 Polityka Europa, polityka wewnętrzna, polityka zagraniczna, Polska, rosja\nMarcin Celiński: Jaka jest pańska ocena sytuacji geopolitycznej Polski? Na ile zmieniła się ona w ostatnim dwudziestopięcioleciu i w jakiej skali możemy ją ocenić jako dobrą, a w jakiej skali jako złą? Co z tego wynika?\nLeszek Moczulski: Sytuacja geopolityczna zmieniła się w niewielkim stopniu. Jest wyjątkowo dobra nie tylko dziś, lecz także w obliczu nadchodzących zagrożeń. Trudny okres dla Europy niewątpliwie się zbliża, ale my – z racji położenia – będziemy w lepszej sytuacji niż większa część Europy, zwłaszcza kraje śródziemnomorskie. Przed ćwierćwieczem nasza sytuacja dość raptownie uległa radykalnej zmianie. Niektórym trudno się do tego przyzwyczaić, gdyż ciągle żyjemy w cieniu krytycznego położenia geopolitycznego ostatnich kilku stuleci. W XVII w. znaleźliśmy się w kleszczach szwedzko-tureckich, później rosyjsko-pruskich czy niemieckich, wreszcie pod dominacją rosyjsko-sowiecką. Obecnie wracamy do stanu z połowy minionego tysiąclecia, choć w zupełnie innym charakterze. Wtedy byliśmy mocarstwem integrującym formalnie dwa państwa, a w istocie wcześniej istniejące cztery czy nawet pięć, o potencjale geopolitycznym, który zapewniał nam prymat w naszej części Europy. Dzisiaj taką potęgą nie jesteśmy, ale patrząc z perspektywy bezpieczeństwa państwa, znów aktualne stają się wersy z „Wesela” Stanisława Wyspiańskiego: „Niech na całym świecie wojna, byle polska wieś zaciszna, byle polska wieś spokojna”. Aktualne napięcia na linii Polska–Rosja, elementy wojny propagandowej wokół agresji na Ukrainę nic istotnego nie zmieniają.\nNasza sytuacja się polepszyła, bo osłabła Europa, a stało się to głównie dlatego, że walczyła sama z sobą. Groźne dla nas wcześniej niebezpieczeństwa europejskie bardzo zmalały albo przestały istnieć. Kontynent, na którym nie są prowadzone działania wojenne, siłą rzeczy jest bardziej bezpieczny, a ten stan został radykalnie umocniony przez załamanie potęgi naszych agresywnych sąsiadów z czterech stron, choć pamiętamy tylko wschodniego i zachodniego. Niebezpieczeństwo z Zachodu pojawiło się później, bo dopiero w XVIII w., i już szczęśliwie minęło. Mocarstwo wschodnie przez trzy stulecia napierało na Europę i samo zniszczyło własną potęgę. Obecnie zmienia się w samoredukujące się geopolityczne vacuum, otoczone przez rzeczywiste mocarstwa, które niedawno weszły w sferę przyśpieszonego rozwoju. Chiny, Indie, rozpoczynający integrację świat islamski, ale także zjednoczona Europa to podmioty, które trzy–cztery pokolenia temu praktycznie jeszcze nie istniały, zaktywizowały się dopiero w latach życia ostatniej generacji. Takie generalne przeobrażenie relacji potencjałowych, gdy silna jest społeczna i indywidualna pamięć poprzedniego układu geopolitycznego, z ogromnym trudem przebija się do świadomości powszechnej, także polityków. Tworzy to pozornie niestabilną sytuację, w której możliwe są nieracjonalne zachowania polityczne, co może prowadzić do lokalnych nieszczęść. Ale ten czas szybko mija.\nEuropa po bardzo przykrych doświadczeniach szuka dla siebie formuły i zaczyna ją znajdować. Nie jest to jeszcze formuła w pełni świadoma, dochodzimy do niej metodą prób i błędów. Nie wystarcza wezwanie: „integrujmy się!”. Sama koncepcja integracji jest przecież wieloznaczna. I Karol Wielki chciał zintegrować Europę, co szybko doprowadziło do uformowania walczących z sobą państw narodowych – i Hitler chciał zintegrować Europę, co doprowadziło do jej katastrofy. Pomijając starożytność, mamy właściwie tylko dwa udane europejskie przykłady integracyjne: Wielką Brytanię oraz Pierwszą Rzeczpospolitą. Współczesna Unia Europejska, całkowicie tego nieświadoma, podąża drogą tej ostatniej. Przypomnijmy: Rzeczpospolita Obojga Narodów była dualistyczna tylko zewnętrznie. W rzeczywistości tworzyła federację ponad 70 sejmików, z których każdy w swojej ziemi czy w powiecie dzierżył cząstkę suwerenności, a reprezentanci wszystkich podejmowali jednomyślne decyzje w sprawach wspólnych. Tak zorganizowane państwo przez trzy stulecia działało zupełnie dobrze, póki nie pojawiły się przeważające zagrożenia zewnętrzne. Upadło, bo – w przeciwieństwie do Wielkiej Brytanii – nie broniło go morze. UE docelowo będzie się składała z blisko 40 krajów członkowskich, a już przy sześciu w Europejskiej Wspólnocie Gospodarczej były problemy. Największy kryzys, jaki dotknął integrację europejską, zdarzył się w początkowej fazie jej historii, gdy Charles de Gaulle zablokował możność podejmowania decyzji – czyli sparaliżował działalność formującej się dopiero wspólnoty. Nie oznacza to, że obecnym kryzysem UE nie należy się przejmować. Wszystkie trzeba rozwiązywać, lecz byłoby dobrze, gdyby Donald Tusk – nominalny prezydent tej wspólnoty – nie ograniczał się do zawierania kompromisów mających godzić różniące się w swoich dążeniach strony, lecz zainicjował prace, a co najmniej dyskusję nad świadomą i pełną formułą integracyjną. Dziś tonie ona w swarach euroentuzjastów i eurosceptyków – całkowicie nierozumiejących, że działają dokładnie przeciwko temu, co pragną osiągnąć.\nPomijając starożytność, mamy właściwie tylko dwa udane europejskie przykłady integracyjne: Wielką Brytanię oraz Pierwszą Rzeczpospolitą. Współczesna Unia Europejska, całkowicie tego nieświadoma, podąża drogą tej ostatniej.\nIntegracja to po prostu łączenie osobnych podmiotów, a w zasadzie cała historia Europy (Europy politycznej, Europy cywilizacyjnej, Europy kulturowej, Europy gospodarczej) to długi warkocz splotów i rozłączeń. Jedność kulturową, a także gospodarczą osiągnięto szybko, później polityka zaczęła tworzyć podziały. Nas interesują integracje i dezintegracje państwowe. Powodziły się na ogół integracje lokalne, aby osiągnąć stopień wystarczający do obrony przed innymi. Znacznie gorzej było z regionalnymi, a katastrofalnie z paneuropejskimi. Przyczyna była prosta – przez tysiąc lat, odkąd uformowała się geopolityczna Europa państw narodowych, głównym narzędziem integracji terytorialnych były: podbój, dominacja, narzucanie interesu silniejszego. To przesądzało o ich niepowodzeniu. Przymusowe integracje budzą opór. Silniejszy uważa swój interes za najważniejszy i narzuca swoją wolę innym, a słabsi się buntują. Jeżeli mają większość, łączą się i narzucają swoją wolę silniejszemu. Obie strony dochodzą więc do wniosku, że integracja zagraża ich żywotnym interesom. Tak wytwarza się nierównowaga uniemożliwiająca racjonalne funkcjonowanie wspólnoty i wymuszająca dezintegrację. Unia Europejska na razie uniknęła tego błędu. Spora w tym zasługa Niemiec, które ciągle jeszcze pamiętają, że w niedawnej przeszłości dwukrotnie chciały narzucić swoją hegemonię w Europie siłą, doprowadzając własny kraj do straszliwej katastrofy. Dziś zresztą nie ma w Europie państwa, które byłoby w stanie zdominować wszystkie pozostałe, lecz dyrektoriat trzech czy czterech wielkich jest możliwy. Niestety, powrotu tych złych formuł nie można wykluczyć. Możemy je nazywać integracją imperialną, ale przede wszystkim jest to integracja narzucona. Nie chodzi zresztą o samo preferowanie interesu najsilniejszych, tylko o lekceważenie potrzeb mniejszych państw, tych liczących mniej niż 10 mln mieszkańców. Stanowią one w UE większość – i nikt ich nie zatrzyma, jeśli będą chciały odejść. A to oznacza koniec paneuropejskiej integracji.\nCzy taka rzeczywistość wyklucza dalszy rozwój integracji zmierzającej do przekształcenia związku państw w jedno państwo federalne? Na pewno nie. Łatwo sobie wyobrazić moment, gdy nadejdzie taki czas. Mówiąc obrazowo, wówczas, gdy Finów i Portugalczyków połączą nie tylko interesy, lecz także albo przede wszystkim poczucie wspólnego losu. Kiedy będą jednym narodem. Wymaga to czasu liczonego w pokoleniach, a wszelkie polityczne próby przyśpieszenia tego procesu tylko go hamują.\nEuroentuzjaści pragną przekształcić UE w państwo federalne. Najprostszą drogą do tego ma być tzw. demokratyzacja Unii. Parlament UE, uznany za naczelny organ wspólnoty, byłby wybierany w wyborach powszechnych proporcjonalnie do liczby mieszkańców. Da to bezwzględną większość reprezentantom czterech najludniejszych państw i natychmiast uruchomi procesy dezintegracyjne. Wszystkie wcześniejsze wymuszone integracje tego doświadczyły. Eurosceptycy, obawiając się przyśpieszenia takiego rozwoju wydarzeń, pragną maksymalnie ograniczyć kompetencje wspólnych organów. Są przekonani, że bronią suwerenności państw członkowskich, ale w rzeczywistości osłabiają ich bezpieczeństwo w zglobalizowanym świecie. Przyda się im doświadczenie Rzeczpospolitej Obojga Narodów. W końcu XVIII w. modernizację ustrojową, dzisiaj również konieczną, przeprowadzaliśmy przed stworzeniem armii wystarczająco silnej, aby te przemiany obronić. Skutki są wiadome. Współcześnie, w ustawicznych starciach potężnych sił pojedyncze państwa mogą się okazać bezbronne. Dotyczy to zarówno konfliktów politycznych, jak i coraz częściej ekonomicznych. Największym niebezpieczeństwem jest samoizolacja.\nPołączmy te dwa wnioski. Niepodległość wszystkich państw członkowskich stanowi gwarancję istnienia UE. W tym kontekście kryzysy wynikające z nadmiernego przyśpieszania integracji trzeba uznać za pożyteczne, natomiast przekazywanie organom wspólnym niektórych kompetencji rządów narodowych – w tym także dotyczących obrony – zapewnia suwerennym państwom bezpieczeństwo, jakiego same, w pojedynkę, nie są w stanie sobie zapewnić.\nNiepodległość wszystkich państw członkowskich stanowi gwarancję istnienia UE. W tym kontekście kryzysy wynikające z nadmiernego przyśpieszania integracji trzeba uznać za pożyteczne.\nNo właśnie, ale Unia Europejska to taki projekt, który powstał w obliczu pewnych zagrożeń, wynikających choćby z tego, że małe państwa europejskie (one są wszystkie małe w zestawieniu z Chinami albo Stanami Zjednoczonymi) mają mniejsze możliwości oddziaływania i potrzebny jest związek ponad państwami narodowymi, żeby wytworzyć pewien potencjał. Jeśli chodzi o potencjał gospodarczy, to do jakiegoś stopnia już go wypracowaliśmy. Integracja gospodarcza została skonsumowana, ale pojawiają się wyzwania, które nas martwią bardziej bądź mniej, w zależności od poglądów, jak np. kwestia rosyjska. W tym momencie można zadać pytanie o politykę obronną i politykę zagraniczną, czyli – przyzna pan – podstawowe atrybuty suwerennego państwa.\nTak, to są podstawowe atrybuty, ale nie traktujmy ich absolutnie. I Unię Europejską, i NATO tworzą suwerenne państwa, ale jest między tymi organizacjami istotna różnica, obecnie jakby niedostrzegana. W środkach masowego przekazu raz po raz pojawiają się alarmy, że większa część respondentów jakiegoś kraju niechętnie patrzy na jego czynny udział w obronie innego państwa członkowskiego paktu. Nawet wybitni i inteligentni komentatorzy obawiają się dzisiaj, że w wypadku agresji rosyjskiej na kraje bałtyckie czy Polskę zachodni sojusznicy, przymuszeni przez własną opinię publiczną, ograniczą się do protestów. Otóż NATO jest tak pomyślane i zorganizowane, aby w wypadku agresji – głośny dziś art. V – nie reagować ani na opinię publiczną, ani na postulaty środków przekazu, ani na debaty parlamentarne, tylko działać automatycznie. Współczesne możliwości techniczne pozwalają zresztą, aby samo działanie było prawie niewidoczne, zaś jego skutki – bardzo wyraźne. Niedawny, ale ostatni z całej serii przykład to błyskawiczne obezwładnienie elektronicznego systemu dowodzenia armii Muammara Kaddafiego. Rosjanie określają to jako „doświadczenie libijskie”, szczególnie ważne przy przeprowadzanej obecnie generalnej przebudowie ich sił zbrojnych. Po prostu Kaddafi nagromadził dość petrodolarów, aby zakupić w Rosji najnowocześniejszy system elektronicznego kierowania operacjami. Gdy Organizacja Paktu Północnoatlantyckiego zdecydowała się na interwencję, w ciągu kilku godzin system libijski został obezwładniony. Po raz kolejny, poczynając od wojny nad Zatoką Perską, przez działania wojenne w Afganistanie i Iraku, amerykańska technologia militarna, bardziej nowoczesna, już na wstępie rozstrzygnęła losy konfliktu zbrojnego (gorzej, a nawet bardzo źle było w wypadku konfliktu politycznego). Modernizując armię, Rosjanie mają „libijski” problem; na pewno pracują nad lepszym systemem, lecz jak na razie zdecydowali się tak przebudować siły zbrojne, aby uzyskały pełną zdolność prowadzenia wojen lokalnych i regionalnych; konflikt z NATO nie jest rozważany. Środki przekazu mało o tym wiedzą; wolą pokazywać kolumny czołgów czy rakiety eksponowane na defiladach, albo – z większą częstotliwością – zbliżające się do granicy Donbasu.\nUnia Europejska funkcjonuje na innej zasadzie. Decyzje podejmowane są wspólnie i jednomyślnie. Przedstawiciele suwerennych państw, ich rządy, które chcą wygrać następne wybory, bardzo liczą się z opinią publiczną, słupkami sondaży, naciskami środków przekazu oraz – oczywiście – debatami parlamentarnymi. Jest to prawie całkowite odwzorowania Sejmu Pierwszej Rzeczpospolitej. Posłowie ziemscy przybywali z dokładnymi instrukcjami swoich sejmików, mimo to w niektórych nadzwyczajnych kwestiach zwyciężała „cnota obywatelska” – rezygnowano ze sprzeciwu, przyłączano się do zdania większości. Dzisiaj rządy Austrii czy Węgier są niechętne sankcjom nałożonym na Rosję, lecz pod wpływem europejskiej opinii publicznej wstrzymują się od sprzeciwu. Weto jest jednak narzędziem dobrze znanym i bywało niejednokrotnie stosowane, także już w początkach funkcjonowania EWG. Sejm Rzeczpospolitej był bardziej wstrzemięźliwy; pierwsze skuteczne liberum veto padło po 150 latach funkcjonowania tej instytucji.\nSprzeczność pomiędzy funkcjonowaniem NATO i UE jest oczywista i bardzo niebezpieczna. W wypadku zagrożenia militarnego – a w perspektywie następnej dekady będzie ono bardzo poważne – może sparaliżować zdolność decyzji bloku euroatlantyckiego.\nStwierdźmy jasno: aby bronić zarówno cywilizacji zachodniej, jak i niepodległości krajów członkowskich UE, należy je chronić przed narastającymi wielkimi zagrożeniami, potrzebne są wspólne i potężne siły zbrojne. Działając pojedynczo, wszystkie państwa europejskie kolejno padną. Integracja militarna nie oznacza utraty suwerenności. Dowodzą tego liczne przykłady. Połączenie sił zbrojnych krajów zachodnich pod wspólnym dowództwem w końcowych latach II wojny światowej dało druzgocące zwycięstwo na froncie zachodnim (a pośrednio także na wschodnim) i w niczym nie ograniczyło praw suwerennych USA, Wielkiej Brytanii, Francji, Kanady, Południowej Afryki, Australii, Nowej Zelandii itd., a tylko ich niepodległość umocniło. Nie zależy ona bowiem od stopnia podziału kompetencji władzy państwowej pomiędzy organa narodowe i wspólne, tylko od źródła władzy. Jeśli pochodzi ona od wewnątrz – to państwo jest niepodległe, jeśli z zewnątrz – to zależne.\nStwierdźmy jasno: aby bronić zarówno cywilizacji zachodniej, jak i niepodległości krajów członkowskich UE, należy je chronić przed narastającymi wielkimi zagrożeniami, potrzebne są wspólne i potężne siły zbrojne.\nJednocząca się Europa bardzo długo była porozumieniem gospodarczym. Przypomnijmy, kiedy zaczęła być porozumieniem politycznym: otóż w czasach Ronalda Reagana, gdy w latach 80. zaostrzył się konflikt między Stanami Zjednoczonymi a Związkiem Radzieckim. Europa Zachodnia bała się, że zostanie w ten konflikt uwikłana, i robiła wszystko, by w nim nie uczestniczyć. Niektóre kraje, takie jak Republika Federalna Niemiec w czasach kanclerza Helmuta Schmidta, zbliżały się do sytuacji pełnej neutralności. Zagrożeniem były i Związek Radziecki, i dezintegracja w obrębie EWG – to zagrożenie podziałało i wtedy pojawiła się koncepcja – już nie formalna, ale realna – żeby EWG przekształcić w Unię Europejską, żeby nadać wspólnocie mocniejsze ramy. Traktat z Maastricht miał być taką spóźniona próbą. Choć to nie całkiem się udało, to proszę spojrzeć, co było wcześniej, przed upadkiem ZSRR. Szukano własnej polityki, lecz nie w obliczu realnego zagrożenia, jakie mógł stanowić Związek Radziecki, tylko w warunkach zagrożenia sojuszniczego. USA były sojusznikiem, który zapewniał bezpieczeństwo Europy, lecz stanowcza polityka Waszyngtonu wobec agresywnej i hegemonistycznej polityki Sowietów budziła niepokój bronionych. Skoro bezpośrednio nie byli oni zagrożeni, postawę USA uznali za niebezpieczną dla siebie. Pytanie, czy tak odczuwane zagrożenie doprowadziłoby do wzmocnienia EWG/UE kosztem osłabienia NATO i jakie byłyby tego skutki. Zabrakło tego doświadczenia, bo zawalił się Związek Radziecki…\nNo, tego bym akurat nie żałował…\nJa oczywiście też tego nie żałuję, ale widzę korzyści z czynnika czasu w integracji. Doświadczenia na własnej skórze są konieczne, zwłaszcza gdy politycy nie są w stanie skorzystać z nauk słabo znanej im historii. A szkoda. Dzisiaj widać wyraźnie, że czołowi przywódcy UE nie sięgają wyobraźnią zbyt daleko i za szczyt polityki uważają administrowanie. Przerabialiśmy to już w naszych dziejach. Pierwsza Rzeczpospolita wyróżniała się rozwiniętym systemem demokracji, Jean-Jacques Rousseau uznał jej ustrój za doskonały, żyrondyści w okresie Wielkiej Rewolucji Francuskiej starali się go naśladować. Bardzo dobrze działał na dolnym poziomie, gdzie o wszystkich swoich sprawach rozstrzygali sami obywatele – na sejmikach tzw. gospodarczych i poza nimi, doraźnie. Na najwyższym szczeblu był jednak niezdolny do odpierania zagrożeń zewnętrznych. Gdzie Unia Europejska ma osiągnięcia? Na tym dolnym szczeblu. Poszczególne kraje, poszczególne społeczności – w Polsce widać to bardzo wyraźnie – naprawdę się wybijają. Mimo to niektóre tego nie potrafią, możliwości rozwojowe zjada im nadmierny skok konsumpcji, jutrzejszą sytość zamieniają na doraźny dobrobyt. Ale to wyjątki. Generalnie integracja przyniosła Europie widoczny postęp w demokracji, gospodarowaniu, warunkach bytowania. To wszystko skutki dobrego administrowania. Jest regres w rozmaitych dziedzinach, np. w kulturze, poziomie edukacji ogólnej, lecz ten regres jest spowodowany zupełnie czymś innym, nie ma nic wspólnego z integracją, wynika zaś z niesprzyjającej fazy przemian cywilizacyjnych.\nSpokojne administrowanie – na poziomie zarządzania możliwościami i zasobami – wymaga spokoju zewnętrznego. Od ćwierćwiecza Europie nic nie zagraża, do żadnego wielkiego wstrząsu w rodzaju amerykańskiego 11 września nie doszło. Historia, która nie ma końca (chyba że przestanie istnieć czas), wypełniona jest jednak głównie przemianami i konfliktami, nie zna stanu bezruchu. Ta prawda wydaje się zapomniana. Od kilku pokoleń politycy europejscy przeobrazili się w administratorów. De Gaulle i Konrad Adenauer nie mają następców. Blisko pół stulecia o bezpieczeństwo Europy dbali Amerykanie, w ostatnim ćwierćwieczu groźby zewnętrzne zanikły, mężowie stanu postrzegający rzeczywistość z perspektywy globalnej przestali być potrzebni. Świat, jak zawsze, jest pełen konfliktów, lecz Europa izoluje się od nich, jak tylko potrafi. Luki w wyobraźni stają się niebezpiecznie duże. Pani kanclerz Angela Merkel – pierwsza osoba na europejskiej scenie politycznej – przyznała, że nie rozumie Władimira Putina. Nie chodzi o to, że nie rozumie postsowieckiego myślenia. To kaszka z mlekiem. Ona nie rozumie, jak polityk może myśleć kategoriami konfliktu, gdy przecież wszystko można rozwiązać kompromisem. To szkoła myślenia, która zrodziła się w latach 30. minionego wieku, w zgoła innych warunkach. Wówczas jednak demokracjom zachodnim brakowało siły, dzisiaj mają jej nadmiar. Administratorzy odrzucają jednak konflikt niejako doktrynalnie, gdyż utrudnia on lub wręcz uniemożliwia racjonalne zarządzanie.\nMożna powiedzieć, że konflikt ukraiński może być dla Europy darem niebios. Rosja to regionalne mocarstwo schodzące, niezdolne zagrozić Europie. Sytuacja jest dość bezpieczna, ale jakoś niepokojąca – a przynajmniej denerwująca. Łatwiej zrozumieć, że bez instytucjonalnego przygotowania do zduszenia, a przynajmniej powstrzymania zewnętrznego zagrożenia, może dojść do tragedii. Hulające po świecie konflikty wcześniej czy później zaczną się integrować. Już dzisiaj łatwo dostrzec, gdzie i dlaczego rodzą się zagrożenia. Można je dostrzegać bezpośrednio, choć występują w różnej skali – lokalnej czy kontynentalnej. Pojawiają się już nie jako groźba potencjalna, lecz na granicach UE. Widać je na Łotwie czy na Sycylii. Tymczasem – co pan już sam powiedział – Unia Europejska nie jest przygotowana ani do prowadzenia polityki zagranicznej, ani do prowadzenia polityki obronnej. Szkoda będzie, gdy z lekcji ukraińskiej nie wyciągnie głębszych wniosków odnośnie do własnych słabości.\nMożna powiedzieć, że konflikt ukraiński może być dla Europy darem niebios. Rosja to regionalne mocarstwo schodzące, niezdolne zagrozić Europie. Sytuacja jest dość bezpieczna, ale jakoś niepokojąca – a przynajmniej denerwująca.\nTutaj dochodzimy do innego kluczowego problemu. Zawodzi system powoływania władzy. Współcześnie w Europie w znacznym stopniu rządzą ludzie i środowiska, których to zadanie przerasta. Dominują politycy zaściankowi, którzy są nie tylko ślepi na zagrożenia zewnętrzne Europy, lecz także nie potrafią zrozumieć, na czym polega sens uczestnictwa ich krajów w UE. Gdy administracyjna obrona cech etnicznych wyrasta ponad problemy dobrego urządzenia Europy, polityka spada do grajdołka.\nŹródła tego stanu rzeczy mają charakter uniwersalny, lecz można wskazać na kilka kluczowych czynników. To przede wszystkim gwałtowny, dziesięciokrotny wzrost liczby ludności świata w ciągu 250 lat – mniej więcej dziesięciu pokoleń. W połączeniu z rozwojem wolności i równości, uzyskiwaniem praw politycznych i zwykłych, ludzkich, świat się przeobraził. To generalnie zmiana bardzo korzystna, lecz ma również skutki uboczne. Równość uśrednia, podnosi dolny poziom i obniża górny. W krajach rozwiniętej cywilizacji, a zarazem najbardziej zamożnych, dominuje ten drugi proces. Doprowadził on już do ogromnego obniżenia standardów intelektualnych. To widać już nawet nie z pokolenia na pokolenie, ale z dziesięciolecia na dziesięciolecie. Dotyczy wszystkich, również zajmujących się sprawami publicznymi. Proszę spojrzeć na polityków europejskich czy polskich sprzed trzech pokoleń i na dzisiejszych. Są przyzwyczajeni i nauczeni obracania się w świecie stereotypów, a w następstwie przygotowani psychicznie, mentalnie, a także intelektualnie tylko do jednej formy polityki – w zakresie stosunków międzynarodowych jest to polityka porozumienia i kompromisu. Wobec konfliktu stają się bezradni. Widać to nie tylko w powstrzymywaniu Putina, lecz także – może nawet jeszcze wyraźniej – w rozwiązywaniu kryzysu greckiego. Dzisiejsi politycy europejscy nie potrafią się poruszać w sytuacji konfliktu – zarówno zbrojnego, jak i dyplomatycznego. Nie potrafią reagować i ocenić zagrożenia.\nKontynuujmy wątek przywódców i elit. Dyskutujemy w naszym środowisku o tym, co się stało, że ich w tej chwili nie mamy, że możemy o nich czytać w podręcznikach do historii, że nie znamy nikogo, kto mógłby do obecności w tego rodzaju podręcznikach aspirować. Wszyscy skupili się nie na rządzeniu, ale na bieżącym administrowaniu.\nJeżeli wyjdziemy poza politykę, jeżeli pan sięgnie do nauki, do kultury, do ekonomii, to zobaczy pan – choć może to nie będzie tak wyraźne – że tam jest to samo. Tych krytycznych uwag nie chciałbym ograniczać tylko do polityków. W naukach ścisłych badaczy i odkrywców coraz częściej zastępują techniczni racjonalizatorzy, a w humanistyce – przepisywacze. Finansowane ze środków publicznych wyższe uczelnie mają dostarczać kadr i innowacji prywatnej gospodarce (60 lat temu Komitet Centralny Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej za cel funkcjonowania szkolnictwa wyższego uznał dostarczanie kadr dla realizacji planu sześcioletniego; półanalfabeta Władysław Gomułka już tej bzdury nie powtórzył, choć realizował ją w praktyce). Ale wejdźmy na pańskie podwórko – środki masowego przekazu. Jak dalekie są one od XIX-wiecznego ideału wolnej prasy! Tam zaś, gdzie ta wolność istnieje rzeczywiście – na forach internetowych, w tzw. mediach społecznościowych, widzimy tylko jej karykaturę. Ilu pan dzisiaj wyliczy poważnych publicystów w Polsce? Czy trzeba wskazywać palcem prezenterów telewizyjnych, w dużej mierze kształtujących opinię publiczną, z widocznym znudzeniem podających informacje ważne, lecz ożywiających się natychmiast, gdy dotyczą one sportu albo rankingu piosenkarek?\nNo tak, ale to jest spowodowane umasowieniem się mediów. Zgadzam się z pańską tezą, że średnia bardzo się obniżyła…\n…przynajmniej dzisiaj, bo nadchodzi lepszy okres. Eksplozja demograficzna rozpoczęła się w Europie – lecz w tejże Europie dobiegła końca. Przed początkiem następnego stulecia wygaśnie na całym globie. Prymat ilości zostanie zastąpiony dominacją jakości. Ludzkość przeżywała to już wielokrotnie. Przykładowo po załamaniu przyśpieszenia demograficznego w XIV w. Europa dość szybko weszła w epokę renesansu. Jeśli tylko zdołamy okiełznać narastające obecnie konflikty globalne, to czeka nas podobna przyszłość, w której jakość przeważy nad ilością.\nOczywiście, pojawią się nowe problemy. Zahamowanie przyrostu ludności, a nawet pewna redukcja zaludnienia świata przełoży się m.in. na koniec ustawicznego rozwoju gospodarczego. To nic nowego: znamy epoki historyczne, liczone w stuleciach, gdy ilościowy wzrost produkcji towarów i usług był niepotrzebny. Jedynym celem gospodarki jest zaspokajanie indywidualnych i zbiorowych potrzeb ludzi. Ekonomika wysunęła się na plan pierwszy, gdy trzeba było zapewnić środki przeżycia lawinowo powiększającym się populacjom. Przypuszczam, że pan jako liberał łatwo przyjmie tezę o błędzie pierworodnym myśli marksistowskiej. Karol Marks zbudował swoją teorię na ustaleniach Thomasa Malthusa, że liczba ludności wzrasta szybciej niż produkcja żywności. Prowadzi to do pauperyzacji najbiedniejszych, czyli proletariatu, a nawet braku środków do życia. Jedynym rozwiązaniem miała być redystrybucja dóbr. Ponieważ kapitaliści nie będą chcieli oddać zawłaszczonych środków produkcji, trzeba ich zlikwidować jako klasę. Uspołeczniona gospodarka pozwoli na sprawiedliwy rozdział dóbr. W czasie, kiedy żył Marks, zaludnienie świata ledwo przekraczało miliard. Teraz, proszę pana, jest nas ponad 7 miliardów. Proszę pomyśleć czy sama redystrybucja była w stanie zapewnić środki przeżycia tak gwałtownie rozradzającej się ludzkości? Oczywiście, że nie. To była ślepa uliczka. Tylko rozwój gospodarczy, ilościowy wzrost środków przeżycia zapewnił przetrwanie ludzkości, a także stopniowe jej wydobywanie z niedostatku.\nCóż jednak będzie, gdy boom ludnościowy się skończy? Już dzisiaj znaczna część środków produkcji jest niewykorzystywana. Blisko wiek temu gospodarka światowa została sparaliżowana kryzysem nadprodukcji – i te stany depresyjne zaczęły się powtarzać cyklicznie. Wzrost ilościowy przestaje być potrzebny, co spowoduje, że gospodarka z pozycji dominującej spadnie bardzo nisko. Dojdzie do tego w sytuacji społecznego przyzwyczajenia, że bez rozwoju gospodarczego świat nie może funkcjonować, a większa część ludzkości aktywna jest w tej właśnie dziedzinie. Nie chcę wdawać się w opis konsekwencji takiego stanu rzeczy. Zwrócę tylko uwagę, że do tej nowej sytuacji trzeba jakoś ludzi przygotować. Zwłaszcza w krajach rozwiniętych gospodarczo. Kreowanie popytu, sprowadzanie aktywności gospodarczej do spekulacji papierami wartościowymi to droga donikąd.\nMając takie doświadczenie historyczne, zapewne można znaleźć nowe obszary i nowe rynki, tak jak swego czasu zrobiła Hiszpania. Poradziła sobie z faktycznym bezrobociem wśród szlachty, kolonizując Amerykę Południową.\nTo zupełnie inne zagadnienie. Będziemy mieli do czynienia nie z koniecznością szukania nowych rynków zbytu ani nowych terenów aktywności społecznej, tylko z ilościowym nadmiarem produkowanych dóbr. Przekształcenie społecznych potrzeb z ilościowych na jakościowe zmieni to w niewielkim stopniu. Jeśli chodzi o ekspansję hiszpańską, to warto zauważyć, że masa energii społecznej skierowana za Atlantyk rzeczywiście stworzyła Amerykę Łacińską. Tyle tylko, że osłabiona tym wylewem potencjału Hiszpania sama się zawaliła.\nW którymś momencie Ameryka Łacińska stała się dla Hiszpanów atrakcyjniejsza od Hiszpanii.\nNie. Chętnie wracają ci, których na to stać. Natomiast w Hiszpanii już w XVIII w. zabrakło energii społecznej. Energia społeczna została wyeksportowana. Proszę pomyśleć: to jest doświadczenie dla współczesnej Europy. Kierowanie energii na zewnątrz, poza Hiszpanię, przypomina współczesne wykorzystywanie rezerw tzw. krajów Trzeciego Świata. Europa czy też kraje cywilizacji zachodniej dość chętnie się w to wszystko angażują, lecz jest to eksport energii społecznej. Dla doraźnych korzyści gospodarczych osłabia się bazę.\nWróćmy na nasze podwórko. Przywołał pan cytat z „Wesela”. Pasuje on w tym momencie i do Polski, i do Europy, ale ja patrzę na ten obszar, który pan jeszcze kilkanaście lat temu w książce „Geopolityka: potęga w czasie i przestrzeni” określił jako próżnię, jeśli dobrze pamiętam, czyli przestrzeń między Polską a Rosją, mówimy o Białorusi i Ukrainie. W tej próżni coś nam się dzieje. Nie sposób przy tej „polskiej wsi spokojnej” zapomnieć o Donbasie…\nDziś ta luka strategiczna, ten pusty obszar geopolityczny to już przeszłość.\nPrzesunął się na wschód. Prawdziwa próżnia powstaje dzisiaj w Rosji. Niech pan spojrzy na otoczenie i bliskie sąsiedztwo tego kraju: Japonia, Korea Południowa, Chiny, Indie, Pakistan, Iran, Turcja, jednocząca się Europa. Wszystkie one mają potencjał większy albo przynajmniej taki jak rosyjski. Demograficznie Rosja się kurczy, jej otoczenie wschodnie i południowe ciągle jeszcze rośnie. Rosji jeszcze ustępuje być może Korea, lecz w najbliższym ćwierćwieczu, po nieuniknionym zintegrowaniu Korei Południowej z Północną, łączne zaludnienie tego kraju zrówna się z rosyjskim na poziomie ok. 120 mln. Proporcje gospodarcze są jeszcze gorsze. Charakterystyczne jest porównanie Produktu Krajowego Brutto Rosji i Korei Południowej. Przy wysokich cenach ropy naftowej rosyjski PKB jest wyższy, ale przy ich spadku relacja się zmienia. Korea ma rozwinięty nowoczesny przemysł, Rosja jest państwem surowcowym. Nie ma wątpliwości, kto tę rywalizację wygra. Porównania z innymi wskazanymi krajami nie wymagają wyjaśnień. Rosja jest najrozleglejszym państwem na świecie, lecz połowę jej terytorium stanowi wieczna zmarzlina, a blisko połowę pozostałych ziem porastają tundra i borealne lasy iglaste. Głównym brakiem jest niedostateczna do zagospodarowania tak rozległego kraju liczba ludności. Potężne Stany Zjednoczone posłużyły się milionami dobrowolnych emigrantów z Europy i niewolniczych z Afryki. Rosja próbowała to czynić zesłańcami syberyjskimi. Jeśli do tego dodamy, że ten kraj w minionych 250 latach więcej wydał na armię i zbrojne ekspansje niż na zagospodarowanie własnej ziemi, regres Rosji będzie bardziej zrozumiały. Apogeum potęgi Rosja osiągnęła dokładnie 200 lat temu, tuż po epoce napoleońskiej. Od tej pory przeżyła liczne, coraz gorsze załamania. Były one przerywane paroma wzniesieniami, lecz szczyt był za każdym razem niższy. Teraz powoli przekształca się w geopolityczne vacuum. Przykrywa to mocarstwową propagandą, lecz to nie starczy na długo. Po prostu tam, gdzie nie ma ludzi, gdzie jest ich coraz mniej – powstaje próżnia.\nKraje zaś, które wyodrębniły się z sowiecko-rosyjskiego imperium, okrzepły. Nadchodzi czas, w którym okrzepnie i Białoruś; już zaczyna zerkać na Zachód, a nieuniknione przemiany polityczne, proces zbliżania do Europy gwałtownie przyśpieszą. Prawdopodobnie Białoruś wejdzie do UE wcześniej niż parę razy większa Ukraina.\nKraje, które wyodrębniły się z sowiecko-rosyjskiego imperium, okrzepły. Nadchodzi czas, w którym okrzepnie i Białoruś; już zaczyna zerkać na Zachód, a nieuniknione przemiany polityczne, proces zbliżania do Europy gwałtownie przyśpieszą.\nProszę jednak spojrzeć, jak ta Ukraina błyskawicznie się wybiła! I jak cofnęła się Rosja. Niech pan sobie przypomni sytuację sprzed dwóch lat. Ukraina wydawała się wówczas krajem bez przyszłości, coraz bardziej rozkładającym się wewnętrznie, całkowicie zależnym od Moskwy. Jakoś uznawała to nawet Julia Tymoszenko, bohaterka pierwszego Majdanu. Rosja wracała do grona potęg. Miała udoskonalać stosunki z Niemcami, zresetować te ze Stanami Zjednoczonymi, pamiętamy uściski i uśmiechy Tuska i Putina na Westerplatte, prawda? Żyć nie umierać… Najważniejsze – globalny prestiż. Putin brylował na salonach, kierowane przez niego państwo było cennym partnerem politycznym i ekonomicznym głównych państw Zachodu. Właśnie w 2010 r. rozpoczął kompletną reorganizację i modernizację sił zbrojnych, siecią rurociągów pętał Europę, inicjował sojusz z Chinami jak równy z równym.\nI co z tego zostało? Anektował Krym, ale utknął w Donbasie. Zdobycz niewielka i tylko czasowa, a koszty straszliwe. Prysnął mit Rosji jako współkonstruktora globalnego porządku, współkierownika światowej gospodarki. Państwo Putina znalazło się w politycznej i gospodarczej izolacji. Zachód obłożył je sankcjami, Chiny traktują je jak satelitę, dostawcę surowców za cenę ustalaną w Pekinie. Gospodarka się cofa, płaci wielka cenę za agresję. Spadek cen ropy opróżnia kasę. Odrobienie dotychczasowych strat wymaga wieloletniego wysiłku. Rosja znalazła się w politycznym, militarnym i gospodarczym impasie, a wyjście z tego coraz głębszego dołka wymaga całkowitej zmiany władzy. W tak nieprzyjaznej sytuacji Związek Radziecki od 1920 r. się jeszcze nie znalazł, bo w chwili największych załamań – w roku 1941 czy w roku 1991 pomocną dłoń podawała wielka Ameryka.\nWręcz przeciwny proces zachodzi na Ukrainie. Gdy Wiktor Janukowycz ugiął się przed Moskwą, przeciw hegemonii rosyjskiej wystąpili Ukraińcy. Majdan przetrwał i mrozy, i krew. Kolaborancka, złodziejska władza upadła. Niepodległa i demokratyczna Ukraina formuje się szybciej, niż my budowaliśmy Trzecią Rzeczpospolitą po roku 1989. W ciągu kilku miesięcy przeprowadzili wybory prezydenckie i parlamentarne, podczas gdy nam to zajęło dwa lata. Spuścizna zacofania, bezhołowia i korupcji jest na Ukrainie wielokroć większa, niż była w Polsce, lecz wola jej zwalczenia jest silniejsza niż u nas. Kraj ustabilizował się politycznie, szybko buduje siły zbrojne, reformuje administrację. Trudności przed nim olbrzymie, lecz wysiłek, by je pokonać, jest widoczny. Sytuacja się poprawia, nie pogarsza. Mimo kłopotów, mimo strat i problemów, z którymi sobie ciągle nie radzą. Proszę spojrzeć na Rosję, która Ukrainę miała praktycznie w ręku. I co jej zostało? Kłopot na karku.\nAnalizujemy sytuację, mierzymy potencjały, oceniamy skalę ryzyka i relacje sił. Ale liczą się imponderabilia. Ukraińcy upomnieli się o swój honor. Moc daje im determinacja przeważającej części narodu, podczas gdy Rosjanie potrafią tylko klaskać i narzekać. Potencjał moralny Ukrainy jest większy od materialnego. To dzięki niemu ten wcześniej marginalny kraj teraz przyciąga uwagę świata i wygrywa pojedynek z Rosją.\nNo właśnie, ale dyskusja o Wschodzie trwa nadal. Wspomniał pan o Westerplatte. To z tej okazji minister Radosław Sikorski opublikował duży tekst, w którym stwierdził, że tak naprawdę cała doktryna Jerzego Giedroycia, myślenie o współpracy ze Wschodem to przeżytek, archaizm, który trzeba odrzucić na rzecz porządnej koncepcji piastowskiej, w której z jednej strony współpracuje się z Niemcami, a z drugiej strony rozmawia z Rosją. Ostatnie wydarzenia wymusiły zmianę polityki, ale w Polsce wciąż trwa dyskusja dotycząca tego, czy mniejsze państwa powstałe po rozpadzie Związku Radzieckiego są naszymi partnerami, czy tylko niedodefiniowaną strefą buforową pomiędzy nami a prawdziwym naszym partnerem – Rosją.\nObok Ukrainy, Białorusi i Litwy Giedroyc widział jeszcze Rosjan. Przystosował koncepcję Józefa Piłsudskiego do rzeczywistości pojałtańskiej, którą uważał za trwałą. Jego wizję przyszłości tworzył humanistyczny socjalizm. Równolegle Giedroyc marzył o stworzeniu wewnątrzobozowej przeciwwagi. Dziś to pomysł przestarzały, a zawsze był nierealny. Co do Radka Sikorskiego, znam go od 1987 r. chyba. Poznałem go jeszcze jako młodego początkującego dziennikarza w Londynie, wrócił akurat z Afganistanu. Nauczył mnie pisać na komputerze. To bardzo inteligentny chłopak. Szuka wielkich koncepcji, co jest największą zaletą polityka. Przeszkadza mu jednak PRL-owskie wykształcenie, które daje właśnie takie efekty. To powszechna przywara społeczna, która zginie, dopiero gdy odejdzie tamto pokolenie. Sikorski przeciwstawieniu Polski piastowskiej i Polski jagiellońskiej nadał inne znaczenie: opcja zachodnia czy opcja wschodnia. Jednak potrafił zaangażować się w Partnerstwo Wschodnie, a później w obronę Ukrainy tak, jakby za rękę prowadził go Piłsudski. Nawiasem mówiąc, realizację koncepcji wyjścia na Wschód – czyli tzw. jagiellońskiej, zapoczątkował Kazimierz Wielki, który akurat był Piastem.\nDla publiczności symbole…\nPrawdziwe pomagają zrozumieć, fałszywe ogłupiają. Proszę pomyśleć, to przecież o tym mówiliśmy przed chwilą. Zadania przerastają powołanych do ich wykonania. Patrząc na poziom byłych czy aktualnych europejskich ministrów spraw zagranicznych albo szefów parlamentów europejskich, tacy politycy jak Radosław Sikorski to czołówka – i to wcale nie jest komplement. Niech pan spojrzy choćby na tych nieszczęsnych Francuzów, na prezydenta, który już w chwili elekcji przegrywa następne wybory. Na męża stanu wyrasta pani, która myśli kategoriami sprzed prawie stu lat. Kraj pełen symboli, rewolucja bez morderstw, wielkość bez klęski, równość dla wszystkich – z wyjątkiem tych nierównych, tolerancja powszechna – ale nie dla odwołujących się do innych symboli. Czy należy się dziwić, że tam od kilkudziesięciu lat brakuje dojrzałego polityka?\nChcę nawiązać do możliwych czarnych scenariuszy dla Polski. Zakładając hipotetycznie, że UE jakoś się rozluźni, jakoś zdezintegruje – znane są choćby nastroje brytyjskie, a i Niemcom, jako najbogatszym krewnym, może się w którymś momencie znudzić – a w Stanach Zjednoczonych pojawi się prezydent, który obieca to, co Barack Obama, i zacznie to realizować, czyli skupi się na polityce wewnętrznej… Zgodzimy się zapewne, że NATO bez Stanów Zjednoczonych czy z małą aktywnością Stanów Zjednoczonych jest fikcją. W sytuacji jakiegoś zagrożenia ze Wschodu, ze strony Rosji, która jest państwem o strukturze gospodarczej państwa kolonialnego opartym na wpływach z surowców, z PKB faktycznie porównywalnym z niewielkimi krajami, no ale nadal mającym sporą liczbę czołgów, nadal mającym iskandery, głowice jądrowe, w związku z czym stanowiącym dla nas śmiertelne zagrożenie – to gdzie są strategie, gdzie jest plan B? Plan A znamy – on się wiąże z reakcją NATO i z UE. Jeżeli on z jakichś przyczyn nie zadziała, to czy jest plan B?\nNie podzielam pańskiego pesymizmu, jeśli chodzi o UE i o NATO. Zgadzamy się, że poziom przywódców, generalnie całej polityki systematycznie się obniża. Nie jest to jednak czynnik decydujący. Losy zaś tych wybitnych są bardzo pouczające. Wiemy, jak skończył Richard Nixon, najwybitniejszy z powojennych prezydentów USA. Wcześniej przeobraził system światowy z dualistycznego w trialistyczny, polityka w trójkącie Waszyngton–Moskwa–Pekin automatycznie tworzyła warunki do katastrofy ZSRR. Reagan potrafił to wykorzystać, wygrał dla Zachodu zimną wojnę – było to ostatnie wielkie zwycięstwo USA, choć przez bzdurną aferę Iran-contras niemalże spotkał go los poprzednika. Przypomnijmy wielkiego człowieka klęski – Napoleona Bonapartego – który o dwie głowy przerastał swoich przeciwników (niedawno minęła dwusetna rocznica bitwy pod Waterloo). Można przegrać jak Nixon i zapewnić zwycięstwo. Można wygrywać jak Bonaparte, aby doprowadzić do katastrofy, z której, prawdę mówiąc, Francja do dzisiaj się w pełni nie podniosła.\nReagan wygrał, bo konflikt czysto polityczny przekształcił w potencjałowy. Wywindował wyścig zbrojeń tak wysoko, że ZSRR musiał pęknąć. Taki skutek taką samą polityką mógł osiągnąć każdy z powojennych prezydentów amerykańskich. Nawet Gerald Ford, gdyby nie miał hamulca w postaci Henry’ego Kissingera – miłośnika Świętego Przymierza. Zapytałem go kiedyś, czy warto było przegrać wojnę w Wietnamie, aby pozyskać Chiny, ale zmienił temat rozmowy. No tak, decydował przecież prezydent.\nPolityka światowa to gra potencjałów (krajowa zresztą też, tylko trochę innych). Amerykanie dysponowali tak ogromną przewagą nad Sowietami, że mogli to wykorzystać w każdej chwili. Nie wszyscy prezydenci to rozumieli, a pozostali nie chcieli rozumieć. Czuli się bezpiecznie, a ZSRR – panujący nad wschodnią częścią Europy i północną Azji – pomagał im utrzymać stabilizację światową. Status quo wydawało się wieczne, złamała je mała Polska. Sowieci po trzech dekadach zimnej wojny już wyraźnie osłabli, a do tego zaangażowali się gdzie indziej – i zabrakło im siły, aby przywrócić porządek u krnąbrnego satelity. Reagan, wybrany na prezydenta miesiąc przez stanem wojennym w Polsce, wykorzystał okazję. Nie była nią słabość sowiecka, tylko oburzenie zachodniej, a zwłaszcza amerykańskiej opinii publicznej na zdławienie Solidarności. Zapału na zwalczanie Imperium Zła starczyło na parę lat. Gdy wiosną 1987 r. – już po aferze Iran-contras – rozmawiałem z ówczesnym wiceprezydentem George’em Bushem, uprzedzał mnie, że system PRL-owski zliberalizuje się na pewno, lecz na niepodległość Polska nie ma co liczyć, bo najpierw musiałby upaść ZSRR – a to przecież niemożliwe. Już chciałem wykrzyknąć, że właśnie pada, lecz ugryzłem się w język. Wystarczy, że wariat, który przyjechał z Warszawy, rozpowiada o upadku komuny w Polsce za dwa–trzy lata, a jeśliby jeszcze zaczął wieścić, że marny los czeka takie wielkie mocarstwo, byłoby już za wiele! Cztery lata później Bush – już jako prezydent – 1 sierpnia 1991 r. w Kijowie zapewniał Radę Najwyższą Ukrainy o szczęśliwej przyszłości zdemokratyzowanego ZSRR. Pech, bo trzy tygodnie później ten sam organ ogłosił niepodległość.\nNie przejąłem się słowami Busha i widoczną zmianą polityki Waszyngtonu, bo uruchomiony potencjał prze dalej i ciężko go wyhamować. Zaatakowany automatycznie podejmuje obronę. Politycy mają ogromne możliwości: są w stanie uruchamiać potencjały geopolityczne swych państw oraz orientować je w pożądanym kierunku i wykorzystywać lepiej czy gorzej. Lecz te potencjały istnieją i funkcjonują niezależnie od nich. Mogą słabnąć i zanikać – lecz to wymaga czasu. ZSRR wyszedł z wojny jako jedno z dwóch supermocarstw, więcej – biegunów polityki światowej. Szybko podjął globalną rywalizację – co było działaniem ponad siły. Trzeba było jednak dwóch kolejnych pokoleń, aby doszło do katastrofy potencjałowej. To się nie dzieje z dnia na dzień.\nMogę być krytyczny wobec rzeczywistości politycznej, lecz jestem optymistą, gdyż potencjał geopolityczny krajów cywilizacji zachodniej nadal dominuje nad światem. Nie jest już tak wielki, jak sto dwa lata temu. Wówczas co czwarty mieszkaniec tej planety żył w Europie. Ogromna kumulacja energii społecznej w ciągu jakichś dziesięciu pokoleń doprowadziła do skoku cywilizacyjnego, który zmienił oblicze świata. Dzisiaj w geopolitycznej Europie bytuje mniej niż 10 proc. populacji światowej. Regres jest znaczny, lecz nie tragiczny. Zachód nadal dominuje – i nie widać odpowiednio silnego konkurenta. Ci, co mówią o Chinach, nie dostrzegają, że nieusuwalna sprzeczność pomiędzy systemem politycznym a systemem ekonomicznym wchodzi w stan krytyczny. Może uda się przekształcić Chiny ewolucyjnie – bo zmiany eksplozyjne byłyby bardzo kosztowne dla całego świata.\nNiebezpieczeństwo tkwi gdzie indziej. Potężny Zachód wchodzi w niebezpieczną przełęcz. Przyrost energii społecznej jest bliski zera, gdy w innych rejonach świata będzie trwać jeszcze kilkadziesiąt lat. Nie naruszy to istotnie proporcji potencjałowych, gdyż wysiłkiem poprzednich pokoleń kraje euroatlantyckie wybiły się na dostatecznie wysoki poziom naukowy, gospodarczy i kulturowy, aby skutecznie zwielokrotnić moc energii społecznej. Problem stanowi różnica w dynamice. Przykładowo, od początków XX w. ludność krajów islamskich pomiędzy Atlantykiem a Indiami zwiększyła się dziesięciokrotnie – i nadal rośnie. Nie dysponują wystarczająco wielkim potencjałem geopolitycznym ani nie są w stanie powiększać go dostatecznie szybko. Stabilizacja pęka, rozpaczliwy ruch ogarnia miliony. Dzisiaj to problem, za jakieś dwadzieścia lat będzie śmiertelnym zagrożeniem. Nadchodzące dwie dekady tworzą margines naszego bezpieczeństwa. Jest dostatecznie szeroki, aby podjąć najrozmaitsze przeciwdziałania. Taki miecz Damoklesa nad głową z reguły ożywczo działa na polityków, prowadzi do brutalnej selekcji, wymusza szukanie rozwiązań. Sprawa Ukrainy, jak wspomniałem, to ważny sygnał ostrzegawczy.\nPrzejdźmy do wspomnianych przez pana szczegółów. Unia Europejska zrobiła parę poważnych błędów, nadmiernie, a często i bezmyślnie wychodząc do przodu. Teraz powinna się zatrzymać, dopasować projekty do możliwości krajów członkowskich oraz ich społeczeństw. Rozpad Unii nie grozi. Grecja jest najlepszym dowodem, że nawet buntujące się społeczeństwa nie chcą opuszczać ani UE, ani nawet Eurolandu, co nie przeszkadza być niezadowolonym. Skoro Bruksela tak chętnie dawała pieniądze i przyjmowała każde rozliczenie, czemu teraz tak rygorystycznie domaga się spłaty długów? Korzyści płynące z integracji są naprawdę znaczne, a ludzie przyzwyczaili się do nich tak dalece, że trudno sobie wyobrazić, aby chcieli rezygnować. Właściwie w imię czego?\nMieliśmy już rządy zdecydowanie antyunijnej partii w Austrii, lecz Austria jest krajem marginalnym. Co gdyby Marine Le Pen czy Nigel Farage nadawali ton polityce swoich krajów? Czy wówczas reszta państw UE miałaby siły i środki, żeby ratować projekt UE?\nCzy pani Le Pen ogłosiłaby, że nie będzie dopłat dla rolników, że każdy musi granicę przekraczać z wizą i paszportem, opłacić cło itd.? Niektórzy politycy nie chcą integracji doktrynalnie, inni głoszą taki program, bo chcą pozyskać niezadowolonych wyborców. Tylko że w momencie, kiedy dochodzi się do władzy i chce się tę władzę utrzymać, nie sposób działać jawnie wbrew oczywistym interesom ludzi.\nCzyli liczy pan na ucywilizowanie przez władzę?\nNiekoniecznie ucywilizowanie, wystarczy zwykły instynkt samozachowawczy. Radykalizm jest przywilejem opozycji. Tak za każdym razem postępuje PiS. Uważa na przykład, że należy prowadzić „ostrzejszą politykę” w stosunku do Rosji. Nie bardzo wiem, co to znaczy „ostrzejsza polityka” w stosunku do Rosji. Głośniej na nich krzyczeć, używać mocniejszych słów? Przecież nie wypowiemy im wojny ani nie ogłosimy embarga na wszystkie ich towary, ani nie zabronimy eksportu naszych. Można skrajnie zaostrzyć propagandę, co im w niczym nie zaszkodzi, ale zaostrzyć politykę? Już jest wystarczająco ostra, wręcz wroga. O ile opozycja nie jest pociągana do odpowiedzialności za swoje żądania, o tyle rządzący za swoje już tak. Kaczyński nie wypowie wojny Rosji ani nie wyśle czołgów, by odbijały Krym, Marine Le Pen nie skieruje przeciwko sobie rolników, turystów, przemysłowców, rentierów, młodzież. Wie, że nie zdąży wystąpić z UE, bo wcześniej odbiorą jej władzę. Francuzi to potrafią.\nMówił pan o słabości elit europejskich. Obaj się zgodzimy, że potrzebujemy trochę lepszych elit, takich z szerszymi horyzontami, także w Polsce.\nTo kwestia stworzenia mechanizmu. Mówi się o kryzysie demokracji, lecz mamy do czynienia tylko z kryzysem instytucji demokratycznych. I nic dziwnego. To starocie, ukształtowane jeszcze w XIX, a nawet w XVIII w. Brytyjski system parlamentarno-gabinetowy, francuski model trójpodziału władz zostały stworzone w zupełnie innej rzeczywistości, dziś nie przystają do przekształconych społeczeństw. Ponadto wszystko w czasie ulega korupcji, zepsuciu. Co jest w Polsce władzą ustawodawczą? Nie sejm, bo sejm nie przygotowuje ustaw, ustawy przygotowuje rząd, a ludzie rządu w sejmie głosują za tymi ustawami. Sejm przestał być organem ustawodawczym, natomiast stał się nim rząd. Ale od kogo zależy los gabinetu? Od sejmu, a nawet od pojedynczego posła – jak było w wypadku gabinetu Hanny Suchockiej. Podobnie upadł rząd Leszka Millera. Bez głosowania prezydent Aleksander Kwaśniewski odebrał mu poparcie grupy posłów. Przy większej liczbie stronnictw w koalicji najważniejsza jest ta malutka partyjka pośrodku, gdyż to ona decyduje, komu oddać władzę. Tyle tylko, że sama nie jest w stanie przepchnąć żadnej ustawy. Podział władz miał ograniczyć kompetencje dziedzicznego monarchy, ale to się dawno skończyło. Dziś, co Konstytucja RP bardzo silnie podkreśla, wszystkie organa państwowe podlegają jedynej, zwierzchniej władzy narodu. Nie wolno jej ograniczać, pozbawiać uprawnień. Mamy trzecią władzę, wymiar sprawiedliwości w dwóch odmianach – oddzielną prokuraturę i oddzielne sądy. Patrząc trochę z boku i nieco krzywo – to samouzupełniające się zawodowe korporacje. Trudno tylko dopatrzyć się, w jaki sposób jest realizowana zwierzchnia władza narodu nad nimi. To zresztą nie dziedzictwo po brytyjskich wigach, tylko swojskim PRL-u.\nMówi się o kryzysie demokracji, lecz mamy do czynienia tylko z kryzysem instytucji demokratycznych. I nic dziwnego. To starocie, ukształtowane jeszcze w XIX, a nawet w XVIII w.\nW XVIII w. życie toczyło się z szybkością dyliżansu, dzisiaj tempo nadaje łączność elektroniczna. Tylko procedura podejmowania kluczowych decyzji jest taka sama, a przestrzeganie weekendu pozostaje świętością. Proponowane modernizacje sięgają często do rozwiązań antycznych, bo takie są sławetne jednoosobowe okręgi wyborcze, w referendum zaś mają o tym rozstrzygać ludzie, którzy w większości nie wiedzą, że działają one przeciwnie niż projektodawcy przypuszczają. Właściwie trudno się dziwić. Od kierowcy autobusu, nim siądzie za kółkiem, wymaga się dłuższej praktyki i kilku trudnych egzaminów. Jest to konieczne, bo od jego umiejętności zależy bezpieczeństwo, a nawet życie 40 pasażerów. Za los 40 milionów odpowiedzialność można przekazać każdemu – zgodnie ze świętym prawem równości rozwiniętym twórczo przez niejakiego Lenina: nawet kucharka może być premierem.\nPoczynając od trzeciej kadencji sejmu, wyniki wyborów w Polsce są wprost proporcjonalne do wydatków wyborczych poszczególnych list. Decydują pieniądze, a nie obywatele. Nie jest to sprzeczne z innym przekonaniem, że o wyniku wyborów decydują środki masowego przekazu z telewizją na czele. Teraz dowiadujemy się, że programy wyborcze są zbędne, bo zawierają same fałsze.\nWłaściwie trudno się dziwić, że elity polityczne zostały zastąpione przez klasy polityczne. Elity były przygotowane i miały wyrobione poczucie obowiązku. Klasa polityczna, tak jak klasa robotnicza, żyje ze swojej działalności. Nie jest to wartościowanie ludzi, dzielenie na lepszych czy gorszych – tylko wartościowanie funkcji publicznych. W tym wypadku decyduje interes wspólny, a nie jednostkowy. Jeśli tego nie zrozumiemy, gorszy pieniądz wypierać będzie lepszy – i na nic się zdadzą narzekania, że z kadencji na kadencję wybieramy coraz słabszych. To zresztą wcale nie jest takie oczywiste, bo resztki dawnych elit politycznych, zwłaszcza wykształconych w demokratycznej opozycji – przecież zaprzeczeniu oportunizmu – nadal funkcjonują. Kierunek procesu trzeba tylko odwrócić.\nNajpilniejsza jest reforma systemu wyborczego. Mniej ważne, jaki system zostanie wybrany: proporcjonalny czy większościowy. Kluczową kwestią jest to, by obywatel miał pełną świadomość, kogo i po co wybiera. Wszystkie chyba wybory w Trzeciej Rzeczpospolitej miały jedną ujemną cechę: znaczna część głosujących na daną listę, jeśli ta okazała się zwycięska, w końcu żałowała swego wyboru. To spowodowało, że wszystkie rządy poza jednym były u władzy tylko przez jedną kadencję albo jeszcze krócej. W tym kontekście można powiedzieć, że z punktu widzenia interesu całej Rzeczpospolitej prawie wszystkie wybory były nieudane.\nPrzyczyny są dwie. Znaczna część wyborców nie wie, na kogo głosować, ale idzie do urny, twierdząc, że to obowiązek, i stawia krzyżyk przypadkowo. Druga grupa też nie wie, ale wierzy jakiemuś autorytetowi. Może nim być polityk albo sąsiad, sprzedawczyni w sklepie, ksiądz czy nauczyciel lub tylko twarz częściej pokazywana w telewizji, względnie inaczej propagowana przez środki przekazu. Takich wyborców jest chyba więcej niż połowa – i to oni głównie czują się zawiedzeni przez swoich wybrańców.\nUczestnictwo w wyborach to prawo, a nie obowiązek – mimo że łowiące głosy stronnictwa sugerują coś przeciwnego. Ludzie ulegają rzekomym autorytetom i oddają własny głos do dyspozycji innych. Masowość takich postaw rodzi głęboką przepaść pomiędzy oczekiwaniami wyborczymi a wynikami wyborów. Skutki stają się coraz bardziej opłakane.\nOgraniczanie głosów przypadkowych i sugerowanych zdecydowanie poprawi jakość parlamentu. Można to osiągnąć różnymi metodami. Omawianie ich wychodzi poza zakres naszej rozmowy. Podobnie jak wskazywanie na cechy i umiejętności kandydata, niezbędne do wykonywania mandatu poselskiego. Generalnie chodzi o maksymalne ułatwienie wyborcy dokonania rzetelnego i racjonalnego wyboru. Trzeba likwidować uboczne wpływy na indywidualny wybór, tępić komercjalizację i reklamiarstwo kampanii wyborczych, rzetelnie informować o tym, co ważne w pracy parlamentarnej. Bez tego żadna reforma ustrojowa się nie powiedzie. W demokracji najważniejszy jest głos obywatela – od tego wszystko zależy. Jeśli chcemy żyć w państwie demokratycznym, to musimy walczyć o jakość tego głosu, o autentyczność indywidualnego wyboru.\nStoimy przed wyzwaniem. Dopóki nie zmienimy systemu, dopóty będziemy produkowali miałkich polityków i w najlepszym wypadku otrzymamy to, na co pozwalają ich szczytowe możliwości. Kierowcy autobusów, ta elita szos, nie mają się czego obawiać.\nNo ale wpadliśmy w pułapkę, bo ten system i tę konstytucję mogą zmienić tylko ci politycy, innych w Zgromadzeniu Narodowym nie mamy.\nWpadliśmy w pułapkę, ponieważ w okresie rządów AWS-u powstał, a za rządów SLD został umocniony system dotacji partyjnych. Kampanie wyborcze są coraz droższe, a subwencje budżetowe gwarantują, że dana partia po kolejnych wyborach znajdzie się w parlamencie. Tak powstał zamknięty klub stronnictw, które władzę przekazują sobie nawzajem. System zresztą sam się niszczy, bo członków ubywa tylko przez samokompromitację. Po kolei odchodzą albo stopniowo zanikają wszyscy. Teraz doszło do krytycznego momentu, bo zapewnione miejsce w klubie mają tylko dwie partie. Jednak sytuacja tak się ułożyła, że przegrywające stronnictwo pod ciężarem klęski najpewniej się rozsypie. Pozostanie więc tylko jedna partia, która będzie rządzić sama. Rządzenie wymaga jednak poparcia obywateli, bo jeśli oni stoją z boku i patrzą, co z tego wyjdzie, to kto będzie realizował projekty rządowe? Przyjmijmy, że zwycięska partia uzyska 50 proc. głosów przy 50-proc. frekwencji. Poparcie czwartej części obywateli budzi obawy co do skuteczności i trwałości rządu. Tak rodzi się pokusa rządów silnej ręki i otwarcia drogi do dyktatury. Bo jak inaczej mniejszość miałaby zachować władzę?\nDoszedł nowy element. Nadchodzący krach klubu partii parlamentarnych widoczny jest gołym okiem. Na wpół świadoma reakcja społeczna jest natychmiastowa: „Dobić trupa, co nam tak długo zamykał drogę!”. Najbardziej dynamiczne, bo młode i niezadowolone środowiska zerwały się do ataku. Tyle tylko, że nie są to stronnictwa przygotowane do prowadzenia polityki czy rządzenia krajem. Na razie widać, że nie wiedzą, czego chcą, a jeśli wiedzą, to nie znają mechanizmów, jak to osiągnąć. Może potrafią się zorganizować, bo jeśli nie, to wniosą z sobą chaos. A ten również otwiera drogę do dyktatury.\nDyktatury się zresztą nie boję. W Polsce nie ma po prostu warunków, aby taki arbitralny system zaprowadzić. Obawiać się można tylko tego, że samo niedopuszczenie do dyktatury będzie zbyt kosztowne. A szkoda marnować uzyskany już dorobek. Tak wyglądają sprawy. Zobaczymy, czy październikowe wybory będą wystarczająco rozumne, aby sobie z tym poradzić.\nDyktatury się zresztą nie boję. W Polsce nie ma po prostu warunków, aby taki arbitralny system zaprowadzić. Obawiać się można tylko tego, że samo niedopuszczenie do dyktatury będzie zbyt kosztowne.\nTekst pochodzi z XXI numeru kwartalnika Liberté! „Jak uratować demokrację”. Styczeń/Marzec 2016.


Archiwa: paczki - Telewizja Zielona Góra\nOd dzisiaj do Świąt Wielkanocnych zostało nam dokładnie 52 dni, a to oznacza, że czas na tradycyjną rozpustę kaloryczną, czyli słodkie obżarstwo absolutnie usprawiedliwione. Te kolejki, które od rana ustawiają się przed niemal wszystkimi punktami w których dostępne są pączki, świadczą wyraźnie, o tym że ten dzień celebrujemy ze szczególnym zadowoleniem.\nPrzynajmniej jednego trzeba zjeść\nDrożdżowe kule, smażone na głębokim oleju. Dawniej były nadziewane słoniną, boczkiem i mięsem. Pączki są popularne w Polsce od XVI wieku, a były znane już w starożytnym Rzymie. Moda na pączki w słodkiej odsłonie przywędrowała do nas prawdopodobnie z kuchni arabskiej.\nTłusty czwartek. Jemy pączki!\nTłusty czwartek rozpoczyna ostatni tydzień karnawału i jest świętem zwyczajowym. Według jednego z przesądów, jeśli ktoś w tłusty czwartek nie zje ani jednego pączka, to w dalszej części roku nie będzie mu się wiodło.\nŚwiąteczne paczki dla DPS\n"Paczka dla Bohatera", to ogólnopolska akcja zainicjonowana w Szczecinie. Świąteczne prezenty z charakterystycznym logo, trafiają do weteranów, kombatantów i sybiraków.\nBlisko tysiąc charakterystycznych białych toreb z logo Caritas, a w nich: żywność, odzież i środki czystości.


Strona:Gustaw Le Bon-Psychologia tłumu.djvu/200 - Wikiźródła, wolna biblioteka\nStrona:Gustaw Le Bon-Psychologia tłumu.djvu/200\nmoże być zastąpiony przez urok fortuny. Ani zdolności, ani geniusz nawet nie zapewniają takiego powodzenia. Powtarzamy, że najgłówniejszym warunkiem jest urok, za pomocą którego kandydat wprost narzuca się tłumom bez dyskusyi. Tłumy wyborcze, których większość składa się z robotników i włościan, dla tego właśnie tak rzadko wybierają reprezentantów ze swego łona, że osobistości te nie posiadają żadnego uroku. A jeżeli przypadkiem zdarzy się, że wybiorą one robotnika lub włościanina, bywa to po największej części wynikiem przyczyn ubocznych, gdy np. pragną popsuć szyki jakiemuś kandydatowi wybitnemu lub wpływowemu od którego znajdują się w zależności. I wyborca pragnie choć na chwilę mieć złudzenie, iż w jego ręku spoczywają losy pana.\nAle sam urok jeszcze nie zapewnia kandydatowi bezwarunkowego powodzenia. Trzeba prócz tego umieć schlebić próżności i pożądaniom wyborców, nadskakiwać im przesadnie i nie skąpić najfantastyczniejszych obietnic. Jeżeli wyborca jest robotnikiem, należy miotać obelgi i potępienie na jego chlebodawcę. Przeciwnika swego musi kandydat zgnębić, twierdząc i powtarzając bez miary, że jest on ostatnim łotrem, a zbrodnie jego znane są całemu światu; można zaś być pewnym, że to powtarzane twierdzenie w końcu drogą zarazy odniesie skutek pożądany. Rozumie się samo przez się, że o dowody niema się co troszczyć. Jeżeli przeciwnik nie zna\nTę stronę ostatnio edytowano 23 maj 2022, 20:08.


Idealny pokój młodzieżowy - Urządzanie pokoju młodzieżowego\n4 maja, 2022 11 maja, 2022 Opublikowane przez admin\nPokój młodzieżowy to coś więcej niż pomieszczenie z łóżkiem i biurkiem, to królestwo dziecka, w którym jest jego „kąt”. Odpowiednio zaprojektowany będzie służył mu lata i nie będzie wymagał remontu czy wymiany mebli przez długi czas. Zastanawiasz się, co powinno się znaleźć w pokoju nastolatka? Jakie meble powinieneś wybrać dla dziecka? Poniżej znajdziesz odpowiedzi na nurtujące Cię pytania.\nPodstawa w pokoju ucznia – biurko\nNajlepszym zestawem mebli do pokoju młodzieżowego są: biurko, szafa, regał, łóżko, komoda i ewentualnie szafka nocna. Każda z tych pozycji ma praktyczne rozwiązanie i jest niezbędna, aby pokój dziecka był funkcjonalny. Dobrze dobrane biurko to takie, przy którym można w wygodny sposób korzystać z laptopa i książek w tym samym czasie. Na blacie biurka powinno znaleźć się także miejsce na przybory szkolne, lampkę biurkową i inne drobiazgi. Zbyt małe biurko będzie niewygodne i stale zagracone, z kolei zbyt duże może zabierać zbyt dużo miejsca i okazać się niepotrzebne.\nKażdy lubi się dobrze wyspać, a wypoczęty organizm lepiej pracuje i przyswaja więcej wiedzy. Wielkość łóżka powinna być dostosowana do wielkości pokoju i wieku dziecka, bo o ile dla malucha łóżko 160 cm będzie zbyt duże, o tyle dorastający nastolatek je doceni. Świetnym rozwiązaniem do pokoju nastolatka są łóżka z szufladami, które doskonale nadają się do przechowywania pościeli i ubrań. Z kolei łóżka typu sofa zabudowane z 3 stron są idealne dla młodzieży, którą często odwiedzają znajomi.\nSzafka z szufladami i półkami ma wiele zastosowań, przydaje się na przechowywanie artykułów szkolnych, książek, ale też ubrań i bielizny. Jej przeznaczenie zależy od układu szafek – te z samymi szufladami sprawdzą się jako bieliźniarki, te z półkami odpowiednia są na książki i ubrania, a układ mieszany ma wiele zastosowań i przechowa więcej rzeczy.\nRegał do pokoju nastolatka\nMasa książek, zeszytów, lektur i notatek powinna mieć określone miejsce w pokoju, w uporządkowaniu wszystkich szkolnych rzeczy pomoże regał z otwartymi lub zamkniętymi półkami. Ten mebel doskonale sprawdza się także do przechowywania kosmetyków oraz do wyeksponowania dekoracji i ramek ze zdjęciami.\nWymienione wyżej typy mebli pozwolą na wygodne i funkcjonalne zaaranżowanie pokoju młodzieżowego tak, aby spełniał wszystkie swoje najważniejsze funkcje, ale też dawał radość Twojemu dziecku.


Warto wiedzieć | Diesel Serwis, Naprawa wtryskiwaczy, Pomp wtryskowych| ASO Wachowiak – Poznań – Krotoszyn\nUżytkownik indywidualny (konsument)\nPracownik serwisu zleceniodawcy\nKierownik serwisu zleceniodawcy\nKupowałem Diesla – się cieszyłem. Kupiłem – płacze.\nTak się zdarza, ponieważ po-pierwsze, klienci zwyczajowo wybierają sobie samochody nie zwracając uwagi na to co znajduje się pod ich maską. Po-drugie nie zadają sobie trudu zasięgnąć wiedzy o specyfice eksploatacji i serwisowania pojazdów z silnikiem Diesla.\nPo roku 2000 na rynku samochodów osobowych i dostawczych z silnikiem Diesla w 90% występują pojazdy, silniki których zasilane są układami wtryskowymi (układami zasilania paliwem silników wysokoprężnych) typu Common Rail i pompowtryskiwaczami. Pompowtryskiwacze w silniku Diesla obecnie wykorzystuje się w samochodach Audi, VW, SEAT i SKODA. W pozostałych pojazdach montowane są układy Common Rail.\nUkłady Common Rail montowane w samochodach osobowych i dostawczych to są wyroby firm: Bosch, Delphi, Denso i Continental (wyroby Continental Common Rail produkowane są pod marką handlową VDO – były Siemens VDO)\nPodsumowując doświadczenie rynkowe w eksploatacji i serwisowaniu układów Common Rail można następująca ocenić ich wartości użytkowe:\nKryterium oceny Podzespół Ocena\nOsiągi Cały układ średnio-wysokie wysokie wysokie średnio-wysokie\nKonsumpcja paliwa w stosunku do pojemności silnika Cały układ średnia niska niska średnio-niska\nCzułość na złe paliwo Pompa niska wysoka średnia średnia\nWtryskiwacz średnio-niska wysoka średnia średnia\nKoszt serwisowania Cały układ niski średni średnio-wysoki średni\nMożliwość naprawy Pompa tak tak tak tak\nWtryskiwacz tak tak nie nie\nKoszt Naprawy Pompa niski średnio-wysoki średni średnio-niski\nWtryskiwacz średni średnio-wysoki brak brak\nKoszt nowych podzespołów Pompa średni średnio-wysoki wysoki średni\nWtryskiwacz średnio-wysoki średnio-wysoki wysoki wysoki\nDostępność podzespołów regenerowanych fabrycznie Pompa tak częściowo nie nie\nWtryskiwacz tak częściowo nie nie\nKupując samochód z silnikiem Diesla warto ocenić ryzyko powstania usterek w układzie paliwowym oraz ewentualny koszt naprawy.\nNastępny element na który warto zwrócić uwagę, to rozrząd silnika. W przypadku zakupu samochodu z systemem opartym na pasek rozrządu należy uwzględnić, w kosztach zakupu, koszt natychmiastowej wymiany wszystkich wymiennych elementów rozrządu (paska, rolek, napinaczy). Lekceważenie tej czynności serwisowej może sprawić sporą niespodziankę w postaci pęknięcia paska rozrządu (lub zaklinowania się rolki) i doprowadzić do kosztownej operacji naprawy głowicy silnika, a nawet silnika w całości.\nNowoczesny samochód osobowy z silnikiem Diesla to ekonomiczny pojazd o wysokich wartościach użytkowych, ale żeby cieszyć się z jego użytkowania należy dostosować się do specyfiki jego eksploatacji.\nCharakterystyczne cechy eksploatacyjne to:\nwłaściwa wymiana filtrów;\nstosowanie właściwych środków eksploatacyjnych;\nodpowiednia technika jazdy (użytkowania).\nUwzględniając te cechy w codziennym obcowaniu ze swoim autem można, po wielu latach, cieszyć się z niego tak samo jak i przy jego zakupie.


BTS: zysk amerykańskich linii lotniczych spadł w 2016 roku\nStrona główna » Najnowsze artykuły z wiadomościami » Linie lotnicze » BTS: zysk amerykańskich linii lotniczych spadł w 2016 roku\nLinie lotnicze • Najświeższe wiadomości podróżnicze • Nowości • prasowe • Transport • Wiadomości z USA\nAmerykańskie regularne linie pasażerskie odnotowały zysk netto po opodatkowaniu w wysokości 13.5 mld USD w 2016 r., W porównaniu z 24.8 mld USD w 2015 r., Podało dziś Biuro Statystyk Transportu Departamentu Transportu USA.\n25 amerykańskich linii lotniczych świadczących regularne usługi pasażerskie odnotowało zysk netto po opodatkowaniu jako grupa siódmy rok z rzędu.\nOprócz zysku netto po opodatkowaniu w wysokości 13.5 miliarda USD na podstawie raportów o dochodach netto, linie lotnicze obsługujące regularne przewozy pasażerskie odnotowały 24.8 miliarda USD zysku operacyjnego przed opodatkowaniem w 2016 roku, w porównaniu z 28.0 miliardami USD w 2015 roku. zysk - jako grupa - ósmy rok z rzędu.\nZysk lub strata netto oraz zysk lub strata z działalności operacyjnej to dwie różne miary wyników finansowych linii lotniczych. Zysk lub strata netto obejmuje przychody i koszty nieoperacyjne, pozycje jednorazowe lub podatki dochodowe. Zysk lub stratę na działalności operacyjnej oblicza się na podstawie przychodów i kosztów operacyjnych przed opodatkowaniem i innych jednorazowych pozycji.\nCałkowite przychody operacyjne 25 amerykańskich regularnych linii lotniczych w 2016 r. Wyniosły 168.2 mld USD. Linie lotnicze zebrały z opłat 125.2 miliarda dolarów, co stanowi 74.5 procent całkowitych przychodów operacyjnych w 2016 roku.\nCałkowite koszty operacyjne wszystkich pasażerskich linii lotniczych w 2016 r. Wyniosły 143.3 mld USD, z czego koszty paliwa stanowiły 22.4 mld USD, czyli 15.6%, a koszty pracy 49.7 mld USD, czyli 34.7%.\nW 2016 roku linie pasażerskie zebrały łącznie 4.2 miliarda dolarów z opłat za bagaż, 2.5 procent całkowitych przychodów operacyjnych i 2.9 miliarda dolarów z opłat za zmianę rezerwacji, co stanowi 1.7 procent całkowitych przychodów operacyjnych. Opłaty są uwzględniane przy obliczaniu dochodu netto, przychodów operacyjnych i zysku lub straty operacyjnej.\nOpłaty bagażowe i opłaty za zmianę rezerwacji to jedyne opłaty dodatkowe uiszczane przez pasażerów, które są zgłaszane BTS jako oddzielne pozycje. Inne opłaty, takie jak przychody z przydziału miejsc i sprzedaży na pokładzie jedzenia, napojów, poduszek, koców i rozrywki, są połączone w różnych kategoriach i nie można ich osobno zidentyfikować.\nZ operacji krajowych, amerykańskie regularne pasażerskie linie lotnicze odnotowały zysk netto po opodatkowaniu w wysokości 9.8 mld USD w 2016 r., W porównaniu z 18.0 mld USD w 2015 r.\n25 amerykańskich linii lotniczych świadczących regularne usługi pasażerskie zgłosiło zysk netto z operacji krajowych po opodatkowaniu jako grupa czwarty rok z rzędu.\nOprócz zysku netto po opodatkowaniu w wysokości 9.8 miliarda dolarów na podstawie raportów o dochodach netto, linie lotnicze obsługujące regularne przewozy pasażerskie odnotowały 19.4 miliarda dolarów zysku operacyjnego przed opodatkowaniem z operacji krajowych w 2016 roku, w porównaniu z 20.8 miliardami dolarów w 2015 roku. -ododatkowy zysk operacyjny z działalności krajowej - jako grupa - ósmy rok z rzędu.\n17 amerykańskich regularnych linii pasażerskich, które prowadzą działalność międzynarodową, odnotowało w 3.8 r. Zysk netto po opodatkowaniu w wysokości 2016 mld USD, w porównaniu z 6.8 mld USD w 2015 r.\nSiedemnaście amerykańskich linii lotniczych świadczących regularne usługi pasażerskie odnotowało zysk netto po opodatkowaniu z operacji międzynarodowych jako grupa siódmy rok z rzędu.\nOprócz zysku netto po opodatkowaniu w wysokości 3.8 miliarda USD na podstawie raportów o dochodach netto, linie lotnicze obsługujące regularne przewozy pasażerskie odnotowały w 5.5 r. Zysk operacyjny przed opodatkowaniem z działalności międzynarodowej w wysokości 2016 miliarda USD, w porównaniu z 7.2 miliarda USD w 2015 r. -ododatkowy zysk operacyjny z działalności międzynarodowej - jako grupa - ósmy rok z rzędu.\nWyniki za czwarty kwartał dla wszystkich regularnych pasażerskich linii lotniczych\nAmerykańskie regularne pasażerskie linie lotnicze odnotowały zysk netto po opodatkowaniu w wysokości 2.0 mld USD w czwartym kwartale 2016 r., W porównaniu z 3.8 mld USD w trzecim kwartale 2016 r. I spadkiem z 6.9 mld USD w czwartym kwartale 2015 r.\n25 amerykańskich linii lotniczych obsługujących regularne przewozy pasażerskie odnotowało zysk netto po opodatkowaniu jako grupa jedenasty kwartał z rzędu.\nOprócz zysku netto po opodatkowaniu w wysokości 2.0 mld USD na podstawie raportów o dochodach netto, linie lotnicze obsługujące regularne usługi pasażerskie odnotowały 4.1 mld USD zysku operacyjnego przed opodatkowaniem w czwartym kwartale 2016 r., W porównaniu z 7.2 mld USD w trzecim kwartale 2016 r. Oraz spadek z 5.9 mld USD w czwartym kwartale 2015 r. Linie lotnicze odnotowały zysk operacyjny przed opodatkowaniem - jako grupa - 23. kwartał z rzędu.


Ponad połowa Polaków mieszka w domach jednorodzinnych - Bankier.pl\nNieruchomościPonad połowa Polaków mieszka w domach jednorodzinnych\nJuż ponad połowa Polaków mieszka w domach jednorodzinnych. Te w zabudowie bliźniaczej lub szeregowej wybiera ok. 5 proc. z nas, z kolei bloki są domem dla mniej więcej co trzeciej osoby. To zupełnie inny trend niż w krajach strefy euro, gdzie konsekwentnie coraz więcej osób wybiera mieszkania właśnie w blokach, a jeśli domy - to przede wszystkim w zabudowie - wynika z opracowania HRE Investments.\nDeweloperzy dostosowują się do potrzeb Polaków. Coraz więcej budynków powstaje w gminach miotaczających największe miasta.\n- Większość Polaków mieszka w domach jednorodzinnych. Ponad połowa z nas mieszka w domach jednorodzinnych wolnostojących, około 5-6 proc. z kolei w budynkach w zabudowie szeregowej lub bliźniaczej, co w takich krajach jak np. Wielka Brytania czy Belgia jest wiodącym typem nieruchomości - podkreśla w rozmowie z agencją informacyjną Newseria Biznes Bartosz Turek, główny analityk HRE Investments.\nAktualne oferty kredytów na budowę domu\n- W Polsce przez wiele lat to domy jednorodzinne budowane na własne potrzeby stanowiły trzon budownictwa mieszkaniowego, czyli w ogóle większość nieruchomości powstawała dzięki temu, że Polacy budowali dla siebie domy jednorodzinne. Dlatego też ten odsetek mieszkających w domach jednorodzinnych z roku na rok rósł - tłumaczy Bartosz Turek.\n- Polacy chętnie wyprowadzają się z największych metropolii, szukając większego metrażu albo wyższego standardu życia. Często jest tak, że za cenę 2-3-pokojowego mieszkania w dużym mieście można kupić dom z ogródkiem poza miastem. Oczywiście ceny, które trzeba zapłacić na początku, to nie cały rachunek, który powinniśmy wziąć pod uwagę, decydując się na wyprowadzkę. Uwzględniając koszty dojazdu i czas spędzony w środkach transportu bardzo często już po kilku latach rachunek wyprowadzki zmienia się na negatywny - zaznacza ekspert HRE Investments.\nJak zauważa Turek, problemem w Polsce jest przede wszystkim brak mieszkań. Z obliczeń analityków HRE Think Tank, zawartych w raporcie „Ile mieszkań brakuje w Polsce?”, wynika, że w Polsce oddaje się do użytku 120-180 tys. mieszkań rocznie. Są one jednak zlokalizowane przede wszystkim w kilku województwach, w których znajdują największe polskie aglomeracje. Polacy rzadko mieszkają w gospodarstwach wielopokoleniowych. To sprawia, że już teraz deficyt mieszkań szacuje się na 2,1 mln. Do 2030 roku będzie ich brakować o ok. 600 tys. więcej.\n- Polskie mieszkania są też dość skromne. Statystyki na temat tego, ile metrów kwadratowych przypada na jednego mieszkańca mówią, że w Polsce ten odsetek jest nawet o połowę niższy niż w Europie. Mamy nieco ponad 1 pokój na osobę, a średnia europejska to 1,6. W Polsce na tysiąc mieszkańców przypada 380 mieszkań, w Europie - około 480. Ale buduje się coraz więcej, więc jest nadzieja, że sytuacja mieszkaniowa Polaków z roku na rok będzie się poprawiała - ocenia Bartosz Turek.\nmocny79 2019-09-23 08:47\nTeż czekam na dom. Mam dosyć hałasu w mieście, już wolę dojeżdżać do pracy. Czekam na odbiór na o. Jeziorowa Park na Wawrze w Wawie.\nklarapl 2019-09-05 08:45\nA ja niedługo do nich dołącze. Czekam na Dom od Novisy w Warszawie. Bardzo się cieszę!!\nmarianpazdzioch 2019-09-03 19:09\nOptimum są przedmieścia dużego miasta. Tak żyje Ameryka. Megapolis ciągnące się przez setki kilometrów. Optimum oczywiście pod względem wygody życia, bynajmniej nie urbanistyki.\nbt5 2019-09-03 16:45\nDo gerth. Z bliskości pola nie ma się co śmiać zwłaszcza w ostatniej drożyznę żywności. Dziś i wczoraj zwiozłem z pola na magazyn jedzenia do końca stycznia. A zwożenia mam jeszcze na tydzień.\ngerth 2019-09-03 14:47\nW republice ziemniaczano-buraczanej większość mieszkańców musi mieć blisko na pole, stąd popularność domów jednorodzinnych. Tu nie żadne njujorki.\nantybolszewik 2019-09-03 15:21\nUmiesz napisać post bez poniżania innych ludzi? Hmm. No tak nie umiesz dlatego wchodzisz na forum.\n--__hubert__---__--__--__--__- 2019-09-03 11:11\nNormalne jest że młodzi wolą bloki, wygoda, blisko rozrywka , rodziny z większym stażem i zamożniejsze wybierają domki , każdy wybiera to co lubi i na co go stać . To jak żyją w Europie nie interesuje mnie, ja mieszkam , pracuje i żyję tutaj . W wielu dużych miastach europejskich jest mix kulturowy ( nie oceniam tego Normalne jest że młodzi wolą bloki, wygoda, blisko rozrywka , rodziny z większym stażem i zamożniejsze wybierają domki , każdy wybiera to co lubi i na co go stać . To jak żyją w Europie nie interesuje mnie, ja mieszkam , pracuje i żyję tutaj . W wielu dużych miastach europejskich jest mix kulturowy ( nie oceniam tego ) , jedno jest pewne dom/ mieszkanie dla wielu młodych stają się tylko miejscem na sen a większość życia spędzają w pracy , w drodze i na weekendowych rozrywkach !\nborat123 2019-09-03 10:15\nBartosz Turek.Nasz człowiek w Stambule ;) Człowiek Historia :))))\nmjwhite 2019-09-03 09:54\nzarabiam 8-10tys netto miesięcznie i niestety nie stać mnie na domek(choć skrajny szereg jest moim marzeniem)\nwonsz 2019-09-03 10:13\nZarabiam 3,5 netto miesięcznie, żona drugie tyle. Od pół roku mieszkamy z dzieckiem w domu zbudowanym w jednej z najbogatszych gmin w Polsce, 30 minut od centrum miasta wojewódzkiego. Rata kredytu niższa niż wynajem M3 w tym mieście. Za każdy etap budowy domu płaciliśmy fachowcom, praktycznie nic nie robiliśmy sami czy Zarabiam 3,5 netto miesięcznie, żona drugie tyle. Od pół roku mieszkamy z dzieckiem w domu zbudowanym w jednej z najbogatszych gmin w Polsce, 30 minut od centrum miasta wojewódzkiego. Rata kredytu niższa niż wynajem M3 w tym mieście. Za każdy etap budowy domu płaciliśmy fachowcom, praktycznie nic nie robiliśmy sami czy rękami rodziny.\nZ drugiej zaś strony, siostra żony zarabia 4k netto miesięcznie, jej mąż - 5k netto miesięcznie + 50-100k brutto rocznie w nagrodach. Na wkład własny mają obiecaną gotówkę od rodziców. Żyją, odkąd pamiętam, jak studenci w M2, obecnie też z dzieckiem, co jakiś czas słyszę, jak to planują coś sobie kupić albo zbudować - ale przynajmniej ciuchy, kosmetyki i wakacje mają lepsze niż my ;)\nMorał - każdemu według rozumu i konsekwencji w dążeniu do celu. Jednym własny dom, innym marzenia.


o nie zamierzamy pozwolić na to, by ktokolwiek jej zaniedbywał. Pierwsza pomoc może nam się przydać w najmniej spodziewanym momencie. Dlatego powinniśmy wiedzieć, jak się za to zabrać. Ponadto zdajemy sobie sprawę, że warto za\nNa pewno nieraz dbaliśmy o to, by były przeprowadzane w naszej firmie szkolenia BHP. Wiemy bowiem, jak bardzo taka wiedza jest ważna i użyteczna. Dlatego nie zamierzamy pozwolić na to, by ktokolwiek jej zaniedbywał. Pierwsza pomoc może nam się przydać w najmniej spodziewanym momencie. Dlatego powinniśmy wiedzieć, jak się za to zabrać. Ponadto zdajemy sobie sprawę, że warto za\nArtykuł o dekoracjach w domuLepsze sposoby jak zatrudnić adwokataPrace porządkowe mogą być ekstremalneNaturalne kosmetyki c i jakOgólnie o stomatologiiKto powinien robic sobie badanie sercaPoligrafia i jej produkty jako materiały reklamowe Does anyone also need to buy us auto parts? Adres dla firmy - o wirtualnych biurachO regeneracji siłownikówGrawerowanie metalu - frezarki CNCGrzybica CandidaTwój organizm kontra drobnoustrojeNie warto lać wodySprawdzamy usługiO geodetach ogółemCo musisz wiedzieć o e-marketingu?Czy ktoś też potrzebuje wybielić zęby?Tanie pozycjonowanie Buy us auto parts Professionally! A Co Jeśli Mógłbyś dostać kosmetyki Już Za 11 Dni?Założyć klimatyzację? Dobrze albo wcale!O serwisowaniuCzy warto wybrać się do Hiszpanii?Zalety paneli fotowoltaicznychO górskich wspinaczkachJedzenie - dbaj o higienęWybór odpowiednich odżywek na siłownięOperacje plastyczneExpert services - electricians


pm, ACM 17.08.2007 00:00\nW jedynym niedzielnym meczu 4. kolejki Orange Ekstraklasy Groclin Grodzisk gra z GKS Bełchatów. W sobotę Wisła Kraków wygrała na wyjeździe z Widzewem 3:1 i wróciła na fotel lidera. Podobnie jak Biała Gwiazda, komplet zwycięstw ma Legia, która w piątek pokonała na wyjeździe ŁKS 1:0\nGroclin Grodzisk - GKS Bełchatów 0:0\nPo czterech kolejkach Groclin ma 4 pkt, Bełchatów - 5 pkt. Nie tego chyba oczekiwali szefowie tych klubów. Ale jakie wyniki, taka gra. W niedzielę ta gra była bardzo słaba, a wynik 0:0 był tego potwierdzeniem.\nZagłębie miało więcej i lepsze sytuacje bramkowe, ale nie można powiedzieć, że było lepsze od Lecha. Goście też mogli zdobyć drugą bramkę. Remis jest wynikiem jak najbardziej sprawiedliwym.\nMecz Widzewa z Wisłą w pierwszej połowie był wyrównany. W jej środkowej części Widzew osiągnął nawet lekką przewagę, ale nie potrafił jej wykorzystać. Kilku udanych dośrodkowań nikt nie potrafił wykorzystać. Za to wiślacy wykorzystali fatalny błąd Oshadogana. Widzew dobrze rozpoczął drugą połowę meczu i zasłużenie doprowadził do wyrównania. Ale zaraz potem stracił gola i zawodnika i Wisła mogła wygrać jeszcze wyżej.\nKorona zagrała ofensywną i ładną dla oka piłkę. Wygrana mogła być jeszcze bardziej okazała. Odra często była zamknięta na własnym polu karnym i rozpaczliwie się broniła.\nZagłębie Sosnowiec - Polonia Bytom 1:0\nSosnowiczanie świętują w Wodzisławiu Śl., ich Zagłębie wygrało pierwszy mecz w ekstraklasie po ponad 15-stu latach! Podopieczni trenera Jerzego Kowalika, którzy pierwszy raz w tym sezonie występowali w roli gospodarza, już w pierwszym kwadransie objęli prowadzenie. Jak się później okazało bramka, która zdobył Marcin Folc była jedyną jaka padła w tym spotkaniu. Zagłębie miało kilka okazji, żeby podwyższyć wynik, ale bardzo dobrze w bytomskiej bramce spisywał się Grzegorz Żmija. W końcówce odważniej zaatakowali goście, którym jednak nie udało się wyrównać. W doliczonym czasie gry dwiema żółtymi (obie za faule), a w konsekwencji czerwoną kartką został ukarany pomocnik Polonii, Marcin Radzewicz.\nCracovia zasłużenie wygrywa z Jagiellonią. Gospodarze stworzyli więcej sytuacji bramkowych, oddali więcej strzałów, widzielismy także wiele groźnych dośrodkowań. Jagiellonia też miała swoje szanse w 1 połowie spotkania, ale Cabaj nie dał się pokonać.\nŁKS - Legia Warszawa 0:1\nLegia kolejny raz zagrała przeciętnie, ale zdobyła trzy punkty. W meczu ze słabym ŁKS warszawiacy grali nieźle przez pół godziny, a w końcówce dali się zepchnąć do desperackiej obrony. Mimo to przynajmniej do sobotniego wieczora znów są liderami ekstraklasy\nWracające po czterech latach derby Śląska nie rozczarowały. Po bardzo zaciętym meczu wygrał Górnik. Jedynego gola zdobył Tomasz Hajto z rzutu karnego. Obie drużyny kończyły mecze w dziesiątkę. Czerwone kartki zobaczyli Robert Mioduszewski i Tomasz Moskal.


Strona główna » Kosmetyki naturalne » Dla dzieci\nCzy chcesz zadbać o delikatną skórę swojego maluszka już od pierwszego dnia, gdy pojawi się w twoim domu? W takim razie poznaj niezwykłą serię naturalnych kosmetyków dla dzieci Trele Morele!\nKosmetyki naturalne dla dzieci – Trele Morele\nKosmetyki naturalne muszę spełniać bardzo wysokie wymagania. A kosmetyki dla dzieci muszą spełniać wymagania… kosmiczne! Tak wysoko bowiem – aż do kosmosu – sięga matczyna czy ojcowska miłość. Prawda?\nDlatego składniki serii dla dzieci Trele Morele są certyfikowane przez ECOCERT/COSMOS.\nOchronny krem pod pieluszkę. Idealny do ochrony wrażliwej skóry twojego malucha, która może uleć podrażnieniu przez mokrą pieluszkę. Oprócz cennego, organicznego masła shea, zawiera cynk, odżywcze oleje roślinne (z pestek moreli, arganowy, lniany), łagodzący pantenol i nawilżający aloes. Odparzeniom mówimy NIE!\nŻel do ciała i włosów. To łagodny produkt myjący dla dzieci oparty na składnikach z orzecha kokosowego. Kremowa, przyjemna w dotyku piana sprawi, że nie tylko chętnie wykąpiesz z jego użyciem maluszka… W końcu zaczniesz go podkradać swojemu dzieciaczkowi 🙂 Ale ciii… Nikt się nie dowie 🙂\nŁagodzący krem do twarzy i ciała. Jego bazą są organiczne olejki roślinne – morelowy, lniany, oliwa z oliwek i masło shea. Krem stosowany dwa razy dziennie (rano i wieczorem) sprawi, że młodziutka skóra twojego dziecka będzie jedwabista i wyjątkowo zadbana. Idealna do przytulania i całowania. 🙂\nKosmetyki dla dzieci od pierwszego dnia życia\nZ całą pewnością chcesz otoczyć niemowlaka czułą, troskliwą opieką. Codzienna kąpiel to chwile, które budują więź miedzy tobą a maluszkiem.\nDlatego zadbaj o to, żeby te chwile były pięknie pachnące, delikatne i wyjątkowe. To będą przecież wspomnienia na całe życie – więc warto w nie inwestować. Tak, żeby podrażnienia skóry czy piana piekąca w oczy ich nie zepsuła!\nUśmiech twojego dziecka podczas codziennej kąpieli to coś, co zapamiętasz przez całe życie.


Władysławowo na wczasy nad morzem\nWczasy nad morzem w miejscowości Władysławowo to udany urlop, wakacje czy ferie...\nInne miejscowości - Jastarnia - Loty widokowe\nInne miejscowości - Puck - Spacer po mieście\nInne miejscowości - Chłapowo - Samolot - restauracja\nInne miejscowości - Gnieżdżewo - Uliczki\nAleja Gwiaz Sportu - Promenada - Odsłona\ntel.: 506-514-667 508-917-824\nWitamy! Znajdujemy się 600 m od morza. W centrum Władysława- dzielnica Cetniewo. Warunkiem rezerwacji jest wpłata za 2 dni, na ko... Cena od 40 do 80\ntel.: 58 674-27-88\ntel.: (58) 674-09-72 509-524-272\npokojeumari.pl Zapraszamy w okresie długiego weekendu majowego 28 kwiecień - 6 maja (min. 3 noce) 40 zł/os.... Cena od 30 do 65\ntel.: (0-58) 674-10-06 0-600-342-978\ntel.: (0-58) 6741-552 0-603-86-35-36\ntel.: (58) 674-03-03 509 836 450\nAlbatros to nowy obiekt położony przy Alei Gwiazd Sportu tuż przy samym zejściu na plaże. Oferuje bardzo komfortowe i funkcjonaln... Cena od 40 do 75\ntel.: (0-58) 774-81-25 0-513-028-111\nPrzeżyj z nami prawdziwą morską przygodę na kutrze WŁA-209... TAAKA RYBA - GWARANTOWANA!... Cena od -- do --\ntel.: 586741691 600326586\nOferujemy obiekt mogący pomieścić 24osb.w pokojach 2,3,4osb.każdy z swoją łazienką.Willa znajduje się jako jedyna na działce 700m.... Cena od 50 do 80\nFotografowie z całego kraju\nWirtualne Władysławowo to pierwszy taki projekt w Polsce. To nowe przedsięwzięcie twórców portalu wladek.pl ma na celu jeszcze lepszą promocję miasta Władysławowo w internecie. Obecnie trwają prace nad dodaniem do Wirtualnego Władysławowa nowych spacerów po najlepszych obiektach noclegowych z terenu Władysławowa. Serdecznie zapraszamy do zwiedzania Władysławowa!\nPrognoza pogody na lato zawsze może okazać się nietrafiona... Dzięki bogactwu Władysławowa, nawet w pochmurne dni jest tu, co robić... Setki barów, sklepików i restauracji, uprzyjemni Państwu wczasy nad naszym polskim morzem. Zapraszamy przez cały rok!


w końcu zawitać. Okazuje się bowiem, że setki tysięcy ludzi w naszym kraju zupełnie zapomina o tym, że to dentysta powinien sprawdzać i oceniać stan uzębienia i to on jak nikt inny znając się na swoim fachu poradzi nam, co mamy zr\nJeżeli chcemy świetnie wyglądać zawsze i wszędzie, to koniecznie musimy wiedzieć, że gabinet stomatologiczny jest miejscem, do którego trzeba nam w końcu zawitać. Okazuje się bowiem, że setki tysięcy ludzi w naszym kraju zupełnie zapomina o tym, że to dentysta powinien sprawdzać i oceniać stan uzębienia i to on jak nikt inny znając się na swoim fachu poradzi nam, co mamy zrobić, by nasz zdrowotny i estet\nArtykuł o doradcach kredytowychWynajem foteli i innych mebli. Czy warto?Dentysta ZabrzePoradnik - promocja w GoogleCo warto wiedzieć o prawieKwestia paneli fotowoltaicznychZobacz te informacje jak Pozycjonować Strony LokalnieO taksówkach i transporciePozycjonowanie stron na rynek lokalny, czy warto?Motoryzacja - naprawa autCzym zajmują się prawnicy - krótko i na tematBadania serca - po co i dla kogo?Co robić, kiedy nie można schudnąć?Ogólnie o czystości samochoduO przewozach międzynarodowych<Sprawy stomatologiczne - ogólnieO praniu dywanówGood workshop needed immediatelyWydajne perfumy w olejkach. Czy warto?Dziecięce akcesoria. Krótko i na tematSuplementy, sport i crossfitO druku i reklamieKomu opłaca sie szkolić z bhp? Better ways to buy a cooler cap Prestiż ma znaczenie w biznesieZdrowa skóra i włosyOgólnie o szkodnikachO materiałach dla firmKto Jeszcze Chce Remontować Przewody Kominowe?


Ja to robię w drodze ko szkoły i do domu w autobanie. Teraz pytanie: to trzeba wklepywać w komputer, czy można napisać ręcznie?\nJa mam zamiar to zrobić w przerwie świątecznej, w ramach przygotowań do OGINu , chyba będę pisał na kompie ale myślę że czytelne pismo odręczne jest ok\nNo właśnie mi szkoda czasu w domu na to, a na stronie nigdzie nie ma napisane, czy chcą odręczne, czy na komputarze. Także moim zdaniem, te zadania są niezłe, aby przygotować się do OGiN-u, ale jednak stopień trudności troszkę inny.\nNa wstępie witam (Od dłuższego czasu tu siedzę ale dopiero teraz postanowiłam się odezwać )\nKonkurs strasznie mi się podoba... nawet bardziej zaczęło mi zależeć na tym niż na OGiN-ie . Ten indeks na AGH kusi... oj kusi\nPróbowac będę, co z tego wyjdzie - zobaczymy\nMyślę, że praca napisana na kompie będzie sie lepiej prezentować ( ale to tylko moja opinia). gorszy problem mam z naszkicowaniem form eolicznych bo malarzem jakoś nigdy nie miałem okazji być\np.s. Mogę zeskanować obrazki tych form ?? i wkleić na kartkę ??\nNie wiecie czasem co to sąs metale niezależne?? Bo szukam i szukam i nie mogę znaleźć nigdzie....\nEj a może nieżelazne??\nBo o niezależnych nie słyszałem...\nIstnieją napewno niezależne...wiem bo brat na studiach miał kiedyś coś takiego . Wiem tyle, że wiąże się to ze stopami metali...ehh to chyba najgorsze pytanie , a przedmiot to bodajże Metaloznastwo o ile dobrze pamiętam.\nJeszcze mam takie pytanie....czy bycie laureatem zwalnia z matury z geografii ?? (równoznacze 100%) ??\nSą też niezależne jednak...\nJa mam dwa pytanie do Was moi drodzy piszący olimpiadę. Otóż pytanie pierwsze. Ile wam ta olimpiada zajęła stron?? Gdyż mi zajęła 12 stron i zastanawiam sięczy to dużo czy mało. Drugie pytanie to czy uporaliście się z tym przekrojem geologicznym?? Ja nie mogę dojść do tego skąd w iłach wzięły się pokłady węgla. Wie ktoś??\nja to juz mam 12 stron a jeszcze nie zrobilem nawet 30 %\nO szit.... To ja może też coś dodam powiedzcie jeszcze czy korzystacie z podręcznika, internetu czy innych źródeł??\nNie liczy się ilość, a jakość. Znam gościa co napisał obszerny esej na pierwszy etap i nie przeszedł, a kumpela co miała na te 20 stron przeszła. Myślę, że tu będzie tak samo. BTW - wszyscy to piszecie na kompie, czy ktoś też jednak ręcznie to robi?\nPS: Ten przekroj to cudo\nCudo?? Jak dla mnie dramat.... Nigdzie nie mogę nawet znaleźć genezy iłów, a tym bardziej obczaić skąd wziął się tam węgiel....


Taki postęp, że mam dzisiaj problem z otworzeniem drzwi...\nTaka sytuacja zdarzyła się pewnie wielu osobom, które muszą zapamiętać pokaźną liczbę loginów, haseł, kodów PIN itd. Któregoś dnia po prostu rozkłada się ręce przed bankomatem, drzwiami wejściowymi, ekranem komputera - w głowie jest setka rozwiązań, ale żadne nie pasuje. Może to i dobre ćwiczenie dl...\nTaka sytuacja zdarzyła się pewnie wielu osobom, które muszą zapamiętać pokaźną liczbę loginów, haseł, kodów PIN itd. Któregoś dnia po prostu rozkłada się ręce przed bankomatem, drzwiami wejściowymi, ekranem komputera - w głowie jest setka rozwiązań, ale żadne nie pasuje. Może to i dobre ćwiczenie dla pamięci, może jest bezpieczniej, lecz coraz częściej zastanawiam się, ile jeszcze ciągów liczb i liter będę w stanie ogarnąć...\nTo cię zainteresuje W Microsofcie nigdy nie działo się lepiej - czegoś jednak cały czas brakujePranksterzy, nauczcie się. Nie wszyscy muszą znać się na Waszych żartach\nHistoria dość krótka: wracam z zakupami do domu, docieram do bloku, staję przed klawiaturą domofonu i... I nic. Próbuję sobie przypomnieć kod, w głowie pojawiają się różne kombinacje, ale nie ta właściwa. Chwilę później zastanawiam się nawet, jaki jest numer mieszkania, bo i ten zaczyna uciekać. W plecaku pod zakupami są klucze, ale powtarzam sobie, że przecież wystarczy pomyśleć, wysilić szare komórki. Po chwili w drzwiach pojawia się sąsiad i z uśmiechem na twarzy pyta czy coś zobaczyłem na tym domofonie. Zgodnie z prawdą odpowiadam, że zapomniałem pinu. Słyszę śmiech i radę, by zmienić dietę na taką, która poprawia pamięć, bo jestem młody, a nie mogę zapamiętać jednego krótkiego kodu. Jednego?\nChodzi właśnie o to, że umysłu nie zaprząta mi jeden kod czy jeden login - tego zrobiło się już naprawdę dużo: jeden bankomat, drugi bankomat, bankowość internetowa, dwa telefony, skrzynki mailowe, narzędzia potrzebne w pracy, media społecznościowe... Raz na jakiś czas trzeba to zmienić dla bezpieczeństwa (przynajmniej część). W końcu przychodzi taki dzień, że zaczyna się to miksować i człowiek staje bezradny. Pół biedy, gdy jest klucz do drzwi - a co z robić, gdy wpisało się dwa razy błędne hasło i zostaje jedna szansa?\nA może by tak spiracić Star Wars? MS Maciej Sikorski\nJasne, można to wszystko gdzieś zapisać. Tyle, że powierzanie tych danych jednej aplikacji brzmi tak, jak zapisanie tego w kalendarzu, który zostawia się na stole. Jednego hasła nie zastosuję (zwłaszcza, że w wielu przypadkach to po prostu niewykonalne), nie zapiszę tego w pamięci telefonu. Trzeba to zapamiętywać. A sama pamięć nie jest tu problemem - kłopot stanowi nadmiar informacji. Umysł jest zalewany masą danych, które najczęściej powinny go szybko opuścić. Niestety, cierpią na tym dane naprawdę istotne.\nProblemem jest też to, że przybywa miejsc, w których login i hasło są potrzebne - coraz więcej spraw można załatwić w Sieci, życie przenosi się tu na różnych płaszczyznach, co ma oczywiście swoje plusy i trzeba te zmiany docenić. Ale każda kolejna usługa wymaga od człowieka założenia konta, a to z kolei wymaga zapamiętania jakichś danych. Przyznam, że miałem już sytuacje, w których prosiłem o wysłanie nowego hasła na skrzynkę albo dowiadywałem się, że mam już w danym miejscu konto. Gdzieniegdzie są pytania pomocnicze przy haśle - potrafią rozbawić...\nKtoś stwierdzi, że to problem pierwszego świata. I będzie miał rację. Nie oznacza to jednak, że tematu nie ma - danych, które wypada zapamiętać przybywa, a rozwiązania, które powinny ułatwiać sprawę nie są idealne. Zastanawiam się, jak wpłynie na to biometryka? Pewnie i tu nie obejdzie się bez kłopotów, a pierwszy będzie się rozbijał o rozpowszechnienie - nie mówimy o rozwiązaniu (rozwiązaniach), które zaraz zapukają do naszych drzwi. Kod PIN w bankomacie możemy wstukiwać jeszcze przez długie lata. Pewnie niejednokrotnie pomylę go z kodem domofonu...\nPS Przez ten mętlik jakiś czas temu zamówiłem pizzę na adres, pod którym mieszkałem w innym mieście...\nCzłowiek roku 2015? Wskazałbym Elona Muska Maciej Sikorski\nCo musi się stać, żeby pękł apple'owski balonik? Jakub Szczęsny\nOto najlepszy dowód na to, że w reklamach ma się konsumenta za idiotę Jakub Szczęsny


CHICAGO BULLS 98- 108 MILWAUKEE BUCKS\nMy bez Zacha, Kozły bez swojego lidera. Jednak to my schodzimy z parkietu pokonani.\nCHICAGO BULLS 110 (101) - 102 (106) MIAMI HEAT\nZapraszam do krótkiej relacji z wygranego jak by nie patrzeć dwumeczu z Miami.\nCHARLOTTE HORNETS 91-108 CHICAGO BULLS\nBulls to zagadka, w tym sezonie potrafią przegrać z teoretycznym tankerem, a potem walczyć jak równy z równym, gdy stawiani są na straconej pozycji. Tym razem w meczu dzień po dniu, po tym jak ośmieszyli się przeciwko Cavaliers, nie dali szans kolejnej nocy Charlotte Hornets.\nOstatnie tygodnie to dla fanów Chicago naprzemiennie pasmo rozczarować i nadziei. Rozczarowanie to bezdyskusyjnie fakt, że po pozyskaniu Nikoli Vucevica z miejsca oczekiwaliśmy wspinania się w górę tabeli konferencji wschodniej. Nadziei, bo mimo porażek, Chicago otrzymało klasowego zawodnika na pozycję, która od momentu odejścia Joakima Noah była kulą u nogi i mimo porażek widać było jakość i zmianę sposobu gry drużyny.\nCHICAGO BULLS 105- 121 CLEVELAND CAVALIERS\nPo niespodziewanym zwycięstwie nad Bostonem przyszedł czas na równie niespodziewaną (przynajmniej dla mnie) porażkę.\nCLEVELAND CAVALIERS 96 - 106 CHICAGO BULLS\nJuż trochę przywykliśmy do porażek Bulls, a dodatkowa nieobecność Zacha LaVine'a powodowała, że przed spotkaniem z Cavs można było mieć najgorsze przeczucia. Na szczęście w drużynie jest też drugi All Star - Nikola Vucevic i tym razem on poprowadził ekipę z Chicago, by w końcu coś wygrała.\nCHICAGO BULLS 115-126 MEMHPIS GRIZZLIES\nWracamy do domu by kontynuować serię porażek.\nCHICAGO BULLS 90-101 MEMHPIS GRIZZLIES\nCoś niedobrego dzieje się z drużyną Byków. Transfery miały wzmocnić skład i pozwolić walczyć o pozycje w tabeli wyższe nawet niż wejście do play-in. Niestety wygląda bardziej na to, że problemem może być zajęcie nawet 10 miejsca. I chociaż przez trzy kwarty wyglądało to ok, to w ostatniej Chicago kolejny raz zaliczają przegraną.