WIADOMOŚCI TYFLOREHABILITACYJNE WARTO WIEDZIEĆ OPINIE KONTROWERSJE. Wielki technologiczny skok niewidomych od izolacji do integracji - PDF\nWIADOMOŚCI TYFLOREHABILITACYJNE WARTO WIEDZIEĆ OPINIE KONTROWERSJE. Wielki technologiczny skok niewidomych od izolacji do integracji\nDownload "WIADOMOŚCI TYFLOREHABILITACYJNE WARTO WIEDZIEĆ OPINIE KONTROWERSJE. Wielki technologiczny skok niewidomych od izolacji do integracji"\n1 WIADOMOŚCI TYFLOREHABILITACYJNE WARTO WIEDZIEĆ OPINIE KONTROWERSJE nr 1 (12) marzec 2014 ISNN CZAS NA PRAWDZIWE UBRAJLOWIENIE I UDŹWIĘKOWIENIE ŚWIATA MY ZROBIMY TO W POLSCE I U NASZYCH SĄSIADÓW, NIKT NAS W TYM DZIELE NIE ZATRZYMA! Marek Kalbarczyk Kraków, wrzesień 2010 podczas uroczystości otwarcia Pracowni dla Niewidomych Dzieci sfinansowanej przez Fundację Szansa dla Niewidomych 25 lat polskich przemian Wielki technologiczny skok niewidomych od izolacji do integracji Zaproszenie na wielkie spotkanie niewidomych i niedowidzących Czym w PRL-u różnił się niewidomy od garbatego, czyli wspomnienia dr Jana Omiecińskiego, cz. 1 Euler 2.0 nowa jakość adaptacji tekstu na wersję brajlowską s. 9 s. 20 s. 26\n2 WYDAWCA REDAKTOR NACZELNY Marek Kalbarczyk KWARTALNIK TYFLOREHABILITACYJNY Fundacja Szansa dla Niewidomych ul. Konwiktorska Warszawa Tel/fax: , OPRACOWANIE GRAFICZNE I SKŁAD Anna Michnicka NAKŁAD WERSJI CZARNODRUKOWEJ egz. NAKŁAD WERSJI BRAJLOWSKIEJ 160 egz. KONTAKT Z REDAKCJĄ Redakcja nie odpowiada za treść publikowanych reklam, ogłoszeń, materiałów sponsorowanych i informacyjnych. Redakcja zastrzega sobie prawo do skracania, zmian stylistycznych i opatrywania nowymi tytułami artykułów nadesłanych przez autorów. Daj szansę niewidomym! Twój 1% pozwoli pokazać im to, czego nie mogą zobaczyć Publikacja dofinansowana ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Pekao SA VI O/ W-wa nr konta: KRS:\n3 PROGRAM XII EDYCJI REHA FOR THE BLIND IN POLAND s. 10 Gry planszowe nie tylko dla widzących, cz. 1 s. 23 Dolphin Guide Poprowadź mnie za rękę, czyli komputer dostępny dla wszystkich, cz. 1 s. 35 Jestem... wolontariuszem. Supermoce w wolnym czasie, czyli wolontariat dla każdego s. 55 Spis treści OD REDAKCJI Helpowe refleksje 4 WYDARZENIA Motyle na tandemach 5 ZAPROSZENIE NA WIELKIE SPOTKANIE NIEWIDOMYCH I NIEDOWIDZĄCYCH 9 PROGRAM XII EDYCJI REHA 10 TEMAT NUMERU 25 lat polskich przemian 14 Czym w PRL-u różnił się niewidomy od garbatego, czyli wspomnienia dr Jana Omiecińskiego, cz. 1_ 20 TYFLOMANIAK Gry planszowe nie tylko dla widzących, cz Euler 2.0 nowa jakość adaptacji tekstu na wersję brajlowską 26 Do celu, czyli historia urządzeń do nawigacji dla niewidomych 29 Obejrzeć dłońmi 34 ZOBACZYĆ WIĘCEJ Dolphin Guide, cz.1 35 Eye-Pal Ace nowa era urządzeń lektorskich 40 NA MOJE OKO Carte blanche wkrótce w kinach 44 Fundacja Szansa dla Niewidomych. Projektowy zawrót głowy, cz Zaledwie nie widzę 50 Krzysztof Galas notka biograficzna 51 JESTEM... Jestem... wolontariuszem. Supermoce w wolnym czasie, czyli wolontariat dla każdego 55 ŚLEPY LOS NA WESOŁO Jak na ślubie 58 W taksówce 60 O WYDAWCY Historia działalności naszej Fundacji 62 3\n4 OD REDAKCJI Helpowe refleksje Marek Kalbarczyk Nie raz myśleliśmy, że Help może spotkać los innych czasopism, które po okresie prosperity znikały, a on nadal trwa. Możemy się pochwalić, że jest coraz lepszy i mocniejszy. Obawy, które czasem wpadają nam do głowy, nie wynikają z kondycji naszego pisma, ale ze zwykłej skromności. Jeśli tytuł jest wydawany już dwadzieścia lat, można znaleźć wiele powodów, dla których czytelnicy mogą mieć go dość. A jednak nie. Help wydajemy w tym roku w 3200 egzemplarzach graficznych oraz 160 brajlowskich. Każdy numer ma 3 arkusze wydawnicze w wersji czarnodrukowej oraz jeden tom w brajlu. Poprawiamy jego szatę graficzną i zwiększamy liczbę zdjęć. Zwiększamy też ich wielkość. Czy to wystarczy, by mieć gwarancję, że będzie nadal się podobał? Na pewno nie. O sympatię czytelników walczymy wszelkimi sposobami. A więc dużo zdjęć, ciekawa okładka, powiększony druk oraz dobra jakość wydania brajlowskiego, to argumenty techniczne. W kwestii meritum, piszemy o świecie ludzi będących inwalidami wzroku oraz o ich bliskich. Jasne, że nie musi to być interesujące dla wszystkich, gdy nie chcą wiedzieć, że niewidomi są wśród nich. Gdy jednak chodzi o nasze środowisko, to mamy ambicje pisać o nim autentycznie, uczciwie, wiernie, ciekawie i rozsądnie. Tego rodzaju relacje muszą być atrakcyjnie przedstawione, ale właśnie to naszym autorom się udaje. Tak więc Help otwiera świat dla niewidomych i zaprasza do niego coraz więcej osób. W tym roku zbliża się wielka rocznica. Oto 25 lat temu zainicjowaliśmy wykorzystanie informatyki w rehabilitacji niewidomych i słabowidzących. Zbiega się to w czasie z 25 rocznicą Okrągłego Stołu oraz pierwszych wyborów, w których można było już kogoś wybierać. Właśnie ten temat uznaliśmy jako tak ważny, że został tematem nie tylko tego numeru, ale wszystkich tegorocznych numerów. Stał się też tematem przewodnim naszej Konferencji REHA FOR THE BLIND IN POLAND. Zamieszczamy więc tutaj aktualny tekst zaproszenia na REHA oraz artykuły podsumowujące 25 lat rozwoju naszego środowiska. Ponadto zamieszczamy inne artykuły, które fajnie się czyta, a także są ambitne i wartościowe. Proszę sprawdzić! Zapraszam do lektury. 4\n5 WYDARZENIA Motyle na tandemach Robert Betański (student działający w Zrzeszeniu Studentów Niepełnosprawnych WSG) Motyle na tandemach to nazwa zbiórki publicznej przeprowadzonej przez Fundację Gaudeamus, której celem jest utworzenie wypożyczalni rowerów integracyjnych. Pomysłodawcami akcji są studenci niepełnosprawni, którzy działają w Zrzeszeniu Studentów Niepełnosprawnych Wyższej Szkoły Gospodarki w Bydgoszczy, a koordynatorem zbiórki jest Mikołaj Piekut. Uczelnia współpracuje z Biurem Regionalnym Fundacji Szansa dla Niewidomych w Bydgoszczy. Pomysł, aby utworzyć taką wypożyczalnię, powstał około roku temu, a powodów jej powstania było co najmniej kilka. Pierwszy to ogólnopolska społeczna akcja niewidomi na tandemach. Drugi to utworzenie w Bydgoszczy wypożyczalni rowerów miejskich, które służyć będą osobom niepełnosprawnym. Kolejny powód to stan zdrowia osób niepełnosprawnych, który ma szansę się poprawić dzięki jeździe na rowerze. Szeroko pojęta integracja jest również bardzo istotnym czynnikiem. Jazda na tandemie wraz pilotem, którym jest wolontariusz bądź osoba z otoczenia osoby niewidomej, to świetna zabawa i pouczająca lekcja pokory. Niewidomi na tandemach to ogólnopolska baza kontaktów, w której spotykają się osoby niewidome wraz z wolontariuszem bądź pilotem i umawiają się na wspólną wyprawę. Pomysł powstania tej strony internetowej narodził się w momencie rajdu od źródeł ujścia Wisły w czerwcu ubiegłego roku. Pomysłodawcami tego przedsięwzięcia są: niewidomy z Malborka Waldemar Rogowski oraz podróżnik z Krakowa Jakub Terakowski. Akcja została rozpoczęta na początku września ubiegłego roku. Odbył się przejazd rowerów ulicami miasta Bydgoszczy, który zakończył się na Starym Rynku, gdzie rozpoczęliśmy pierwszą kwestę, oczywiście odpowiednio wyposażeni w oznakowane puszki. Inicjatywa spotkała się z szerokim zainteresowaniem lokalnych mediów: Radia Pomorza i Kujaw, gazet lokalnych, portali internetowych. Jesienią główną zbiórkę prowadziliśmy na stadionie, na którym swoje spotkania rozgrywa Zawisza Bydgoszcz zespół występujący w T-Mobile Ekstraklasie. Akcja uzyskała poparcie władz miasta Bydgoszczy. 5\n6 WYDARZENIA Wiosną tego roku ruszyliśmy ze zdwojoną siłą do dalszego zbierania funduszy, rozpoczęliśmy od wspólnej akcji wraz ze Stowarzyszeniem Bydgoska Masa Krytyczna zatytułowanej Integracyjna masa krytyczna. Odbył się przejazd rowerowy ulicami Bydgoszczy. Największą motywacją do dalszego działania jest to, że udało już się z zebranych środków zakupić pierwszy rower, co dodało nam sił oraz wiary w sens powodzenia akcji. Już nie możemy doczekać się momentu, gdy bezpłatna wypożyczalnia rowerów integracyjnych będzie otwarta. Zapraszamy beneficjentów Fundacji Szansa dla Niewidomych do korzystania z jazdy tandemami, które niebawem będą dostępne. Sport to zdrowie. Dzięki bezpiecznej jeździe tandemem osoby niewidome mogą poczuć co to znaczy wiatr we włosach. Takie sportowe spotkania to również okazja do zawarcia nowych znajomości. Serdecznie wszystkim dziękujemy za dotychczasowe wsparcie i prosimy o dalsze. 6\n7 ALTIX to organizator rozległej sieci sklepów, wyjątkowo wrażliwy społecznie pracodawca, prekursor nowoczesnej tyflorehabilitacji, twórca i sponsor Fundacji Szansa dla Niewidomych. 25 lat temu, w starym IBM owskim systemie DOS, użycie kombinacji klawiszy ALT i x oznaczało wyjście z programu, czasem wyjście z trudnej sytuacji, rozwiązanie problemów, a kiedy indziej zrealizowanie zadania i poszukiwanie kolejnych wyzwań. Wciskało się ALT i x i można było pójść na kawę albo na obiad. Od tamtej pory firma Altix rozwiązała tysiące problemów i zmieniła życie wielu ludzi, którzy sądzili, że nie ma dla nich nadziei. Dzisiaj, ALTIX oznacza: wiele sukcesów: świetne kontakty i zdobyte nagrody własne produkty cenione w Polsce i na całym świecie krajową i zagraniczną sieć sklepów, setki znakomitych produktów w ofercie specjalistyczne urządzenia i programy: mówiące, brajlowskie, powiększające obraz udźwiękowienie i ubrajlowienie otoczenia Printing House niesamowita drukarnia: brajlowskie książki, wypukłe rysunki, mapy i plany Training House szkolenia dla niepełnosprawnych i pełnosprawnych, by mogli żyć razem. Spółka ALTIX jest niekonwencjonalną firmą nakłaniającą do refleksji: jak otworzyć świat dla niewidomych i słabowidzących i spowodować, by wszyscy widzieli więcej. Nasz niewidomy klient nie martwi się o jutro, lecz jest zadowolony z odzyskanych nadziei. Radzi sobie w życiu, bo jest nowocześnie wyposażony w: JAWS najlepszy na świecie program udźwiękawiający komputer Euler translator służący do tworzenia brajlowskich wersji dokumentów monitor brajlowski FOCUS z mówiącym iphonem urządzenie nawigacyjne NaviEye2 Plextalk - odtwarzacz książek i muzyki, a także dyktafon Clear Reader albo Sarę to najlepsi elektroniczni lektorzy. Gdy zapragnie odpocząć, zagra z bliskimi w chińczyka albo Reversi. Podobnie klient słabowidzący, wyposażony w: powiększalnik kieszonkowy: Compact 4, 5, 7, Touch HD, albo Ruby XL HD powiększalnik przenośny: Onyx Arm, Pearl, albo Clear Note Mini powiększalnik stacjonarny: Clear View+, Clear View+ Speech, albo Topaz. I wszystko, co mamy w ofercie, zależnie od upodobań i stanu wzroku. Zapraszamy do nas.\n8 WYDARZENIA 8\n9 WYDARZENIA ZAPROSZENIE NA WIELKIE SPOTKANIE NIEWIDOMYCH I NIEDOWIDZĄCYCH XII edycja REHA FOR THE BLIND IN POLAND Pod Honorowym Patronatem Małżonki Prezydenta RP Pani Anny Komorowskiej 4 5 GRUDNIA 2014 r. PAŁAC KULTURY I NAUKI W WARSZAWIE ŚWIAT DOTYKU I DŹWIĘKU W imieniu Fundacji Szansa dla Niewidomych, grona współorganizatorów i niemal pięciuset partnerów Fundacji mamy zaszczyt zaprosić Państwa do udziału w XII edycji REHA FOR THE BLIND IN POLAND, która odbędzie się pod hasłem: 25 lat polskich przemian. Wielki technologiczny skok niewidomych od izolacji do integracji. REHA to od lat największe spotkanie środowiska osób niewidomych, słabowidzących oraz ich przyjaciół. To niepowtarzalna okazja dla wszystkich, by poznać świat dotyku i dźwięku. Mamy zaszczyt zaprosić Państwa do zgłoszenia swoich wystąpień w ramach proponowanych przez nas paneli dyskusyjnych. Czekamy na zgłoszenia na adres: lub pod numerem telefonu:\n10 WYDARZENIA PROGRAM XII EDYCJI REHA 4-5 grudnia grudnia, dzień pierwszy 10:00 Manifestacja My nie widzimy nic, a Wy czy widzicie nas? (spotkanie przed Salą Kongresową) 11:00 Uroczyste otwarcie Konferencji Marek Kalbarczyk, społeczny Prezes Fundacji 11:10 Wystąpienie gości specjalnych 11:20 Rozdanie wyróżnień z okazji 25-lecia oraz nagrody IDOL 2014 w kategoriach: Środowisko, Media, Urząd, Edukacja, Firma/Instytucja Sesja merytoryczna 11:30-11:45 25 lat polskich przemian. Wielki technologiczny skok niewidomych od izolacji do integracji referat przewodni 11:45-12:00 Historia rehabilitacji niewidomych od Ludwika Braille a do dzisiaj 12:00-12:15 Osiągnięcia środowiska niewidomych i słabowidzących w ostatnich 25 latach 12:15-12:30 Przyszłość i teraźniejszość środowiska niewidomych i słabowidzących 12:30-12:45 Wynalazki wszechczasów w dziedzinie rehabilitacji niewidomych 12:45-13:00 Rola zmysłów w życiu niewidomych 13:00-14:00 Prezentacja rozwiązań technologicznych dla niewidomych i słabowidzących 10\n11 WYDARZENIA ATRAKCJE SPECJALNE 14:00-16:00 Gabinet Dotyku i Dźwięku Turniej Strzelectwa bezwzrokowego Mapa Marzeń (I część) konkurs Konkurs Tyflograficzny 18:00-19:00 Łączy nas muzyka: Koncert Kwartetu Anthimos & Skowron United Sala Rudniewa A 14:00-16:00 Panel dyskusyjny I 25 lat polskich przemian. Wielki technologiczny skok niewidomych od izolacji do integracji Prowadzący: Piotr Biegasiewicz PRL i sytuacja niepełnosprawnych w ówczesnym systemie Rok 1989 i zmiany w traktowaniu niepełnosprawnych Historia środowiska niewidomych organizacje, działalność gospodarcza, wykształcenie, medycyna, rehabilitacja w kontekście 25 lat przemian Sytuacja niewidomych w kraju i za granicą w ujęciu historycznym: czy zmniejszamy dystans? 16:00-18:00 Pokaz filmu z audiodeskrypcją Sala Rudniewa B 14:00-16:00 Panel dyskusyjny II (otwarty) Okazja do zgłaszania Państwa propozycji tematów 16:00-18:00 Turniej Kulturalny Erudyta Sala Rudniewa C 14:00-16:00 Warsztaty pisarskie 16:00-18:00 Turniej gier planszowych Sala Starzyńskiego 14:00-18:00 Wystawa tyflorehabilitacyjna: urządzenia, oprogramowanie, książki wydane z myślą o inwalidach wzroku oraz prezentacja działalności instytucji i organizacji pozarządowych 14:00-18:00 Spotkanie z niewidomym artystą 14:00 Catering 5 grudnia, dzień drugi Sala Rudniewa A 10:00-11:30 Panel dyskusyjny III Historia rehabilitacji niewidomych od Ludwika Braille a do dzisiaj Prowadzący: Marek Kalbarczyk Środowisko od początku cywilizacji do I wojny światowej jak żyli niewidomi, na co mogli liczyć, jak sobie radzili, czy pomagały im jakieś urządzenia, przedmioty? Sytuacja niewidomych do początku doby komputerów przegląd wynalazków Znaczenie komputerów w dziedzinie rehabilitacji niewidomych na Zachodzie i u nas Sprzęt rehabilitacyjny dla niewidomych jego rozwój w ostatnich dziesięcioleciach 11\n12 WYDARZENIA Sala Rudniewa A 11:30-13:00 Panel dyskusyjny IV Osiągnięcia środowiska niewidomych i słabowidzących w ostatnich 25 latach Prowadzące: Magdalena Chmielewska, Elena Świątkowska Wkład Fundacji Szansa dla Niewidomych Szkoły specjalne i integracyjne w Polsce Najlepsze polskie uczelnie dla niewidomych Rola organizacji społecznych dla niewidomych Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych zasługi i niedostatki Świat otwarty dla niewidomych współpraca zagraniczna 13:00-14:00 Panel dyskusyjny V Idole Fundacji Prowadzące: Anna Michnicka i Marta Węglarczyk Sylwetki najciekawszych naszych bohaterów oraz wywiady z nimi ATRAKCJE SPECJALNE 14:00-15:00 Poezja śpiewana Koncert Katarzyny Nowak 15:00-17:00 Pokaz filmu z audiodeskrypcją Sala Rudniewa B 10:00-11:00 Panel dyskusyjny VI Dostępność przestrzeni wspólnej dla osób z niepełnosprawnością wzrokową Prowadzące: Ilona Nawankiewicz, Renata Pawlak 11:00-12:00 Panel dyskusyjny VII Edukacja osób z niepełnosprawnością na miarę XXI w. Prowadząca: Joanna Szafrańska 12:00-14:00 Panel dyskusyjny VIII Zmysły węchu i smaku w życiu niewidomych Prowadzący: Krzysztof Galas DODATKOWE ATRAKCJE 14:00-17:00 Turniej Kulturalny Erudyta 14:00-17:00 Turniej gier planszowych Sala Rudniewa C 10:00-13:00 Panel dyskusyjny IX (otwarty) Okazja do zgłaszania Państwa propozycji tematów 13:00-15:00 Kącik czytelniczy dla dzieci 15:00-17:00 Mapa Marzeń (część II) konkurs 12\n13 WYDARZENIA Sala Kruczkowskiego 10:00-12:00 Panel dyskusyjny X Teraźniejszość i przyszłość środowiska niewidomych i słabowidzących Prowadzący: Andrzej Zaremba Nowoczesna edukacja Zawody wykonywane przez niewidomych i niedowidzących Aktualne oprzyrządowanie oraz zapowiedzi na przyszłość 12:00-14:00 Panel dyskusyjny XI Wynalazki wszechczasów w dziedzinie rehabilitacji niewidomych Prowadzący: Janusz Mirowski Urządzenia i programy komputerowe, których twórcami są Polacy Pierwszy polski syntezator mowy i kolejne polskie rozwiązania w tej dziedzinie ATRAKCJE SPECJALNE 14:00-17:00 Turniej strzelectwa bezwzrokowego Ping-pong dla niewidomych według zasad Fundacji Szansa dla Niewidomych Trening na tandemach SALA STARZYŃSKIEGO 14:00-18:00 Wystawa tyflorehabilitacyjna: urządzenia, oprogramowanie, książki wydane z myślą o inwalidach wzroku oraz prezentacja działalności instytucji i organizacji pozarządowych 14:00 Catering UWAGA! Od do 17:00 4 i 5 grudnia przewidujemy lunch dla osób, które okażą bon uzyskany w naszych Tyflopunktach. Konferencja będzie transmitowana przez Internet i obejmie zasięgiem nie tylko Polskę. Relacjonowane będą wygłaszane referaty, wystąpienia panelowe, wywiady z gośćmi i uczestnikami. Transmisja będzie realizowana w trzech językach: polskim, rosyjskim i angielskim. Konferencyjne rekordy: 52 wystawców z całego świata, 2600 uczestników, 22 kraje reprezentowane podczas edycji Konferencji. UWAGA! Poniższy program spotkania nie jest ostateczny i mogą pojawić się w nim zmiany. Czekamy na Państwa interesujące propozycje, które postaramy się włączyć do planu spotkania. Bardziej szczegółowe informacje będą Państwo otrzymywali na bieżąco. Zachęcamy do odwiedzania naszej strony internetowej Zapraszamy Fundacja Szansa dla Niewidomych 13\n14 TEMAT NUMERU 25 lat polskich przemian Wielki technologiczny skok niewidomych od izolacji do integracji Marek Kalbarczyk 14\n15 TEMAT NUMERU Kto by się spodziewał, że wydarzenia, które przypominam w następnych akapitach, nie mające na pierwszy rzut oka z rehabilitacją inwalidów wzroku wiele wspólnego, odegrały dla tego środowiska tak ważną rolę. Ci, którzy są już mocno dorośli, obserwowali je zarazem z obawami i nadziejami, ale dotyczyło to przecież sfery politycznej, społecznej i ekonomicznej, a nie rehabilitacyjnej. Tymczasem życie po raz kolejny spłatało figla i wydarzyło się coś, czego nikt się nie spodziewał. Zebrała się cała nasza rodzina i wcale nie z poważnego, politycznego powodu. Byliśmy po prostu na imieninach wujka. Tak się jednak złożyło, że właśnie w tym dniu, wieczorem, miało dojść do spektakularnego wydarzenia dopuszczenia po raz pierwszy od lat przewodniczącego Solidarności Lecha Wałęsy do oficjalnych mediów. Zorganizowano jego spotkanie z szefem oficjalnych związków zawodowych panem Miodowiczem. Mieli wymienić się poglądami o Polsce i jej sytuacji. Najpierw było to nie do pomyślenia. Przez kilka lat wszystko było zakazane. Urocze czasy Pierwszej Solidarności minęły i w coraz większym stopniu stawały się mglistym wspomnieniem. Potem rodziła się druga edycja związku, ale inna, nieporównywalna. Brakowało już entuzjazmu, wiary, zaufania. Wielu ludzi nie wiedziało jaka jest w zasadzie prawda. Do dzisiaj trwają spory w tej kwestii. I nagle, pod wpływem sytuacji ekonomicznej oraz nacisków Zachodu, władze zdecydowały się na dialog. Siedzieliśmy więc przy imieninowej kolacji, częstowaliśmy się kolejnymi potrawami, a gdy na ekranie pojawił się Wałęsa i Miodowicz przy stole się uciszyło. Zgodnie z przewidywaniami przewodniczący Solidarności zmiażdżył swego adwersarza. Chyba nie powiedział nic wielkiego poza zwyczajną uczciwą prawdą. W Polsce już nic nie działało jak należy i nic nie było można poprawić. Nikt nie chciał ruszyć do pracy i nikt nie wiedział, jak pokierować społeczeństwem, by planowane przez władze reformy się udały. Nie musieliśmy długo czekać na zmiany. W lutym 1989 doszło do obrad przy okrągłym stole. Niezależnie od tego jak je oceniamy, spowodowały zmiany niebotyczne. W wyniku tych obrad 4 czerwca 1989 odbyły się pierwsze po II wojnie światowej wolne wybory. Wcześniej mieliśmy mnóstwo takich wyborów, bo możemy się pochwalić wolnymi szlacheckimi elekcjami w Pierwszej Rzeczpospolitej albo wyborami odbywającymi się w Drugiej Rzeczpospolitej. Od 1939 roku nam to zabrano. 4 czerwca Joanna Szczepkowska 15\n16 TEMAT NUMERU ogłosiła w telewizji, że w Polsce skończył się komunizm i miała rację. Owszem, nie wszystko się udało, mamy mnóstwo kłopotów, ale PRL odszedł do lamusa, podobnie ustrój społeczny nazwany komunistycznym, który był w praktyce co najwyżej socjalistyczny, a w bardziej krytycznej ocenie idiotyzmem ścigającym się z orwellowskimi wizjami. Niedługo potem powstał rząd Tadeusza Mazowieckiego i cały naród oglądał obrady sejmu, w którym toczyły się rzeczy wcześniej niespotykane. Ludzie starsi nie mogli zrozumieć co się tutaj dzieje. W większości nie popierali poprzedniego systemu, widzieli jego zło i nieefektywność, narzekali na braki w sklepach, długi, biedę, ale to, jak w roku 89 dyskutują, a czasem kłócą się posłowie, w głowie im się nie mieściło. Co innego młodsi. Dla nas wreszcie było normalnie. Jeszcze poprzedni rząd pod kierownictwem premiera Rakowskiego dokonał reformy gospodarczej. Zmiany w tej dziedzinie rozpoczęły się już w połowie lat 80., ale ich apogeum przypadło na rok 89 i 90. W wyniku tych zmian kolejne grupy obywateli nabywały prawo do prowadzenia działalności gospodarczej. Najpierw powstawały krytykowane później spółki joint venture, spółki polonijne itd., potem zaczęto zezwalać na organizowanie spółek z ograniczoną odpowiedzialnością. Najpierw mogli z tego korzystać ludzie zaufani, związani z władzami, potem wszyscy. Po pierwszym niekomunistycznym rządzie przyszła kolej na następne. Odbyły się kolejne wolne wybory i kraj odzyskiwał suwerenność. Dlaczego o tym piszę? Stawiam tezę, że właśnie te przemiany umożliwiły rozwój rehabilitacji inwalidów wzroku. Przedtem mieliśmy to, co postanowiła nam sprezentować władza. Nie mieliśmy jej zrozumienia. Nie odważyła się dokonać reformy w tej dziedzinie, na zorganizowanie stabilnego i nowoczesnego systemu wsparcia. Nie pomogły tłumaczenia naszego środowiska, że to niezbędne, a wzory należy czerpać z Zachodu, gdzie niepełnosprawni mogą żyć jak inni. Trzeba było czekać na upadek starego systemu, by móc przystąpić do realizowania rewolucyjnych zmian w naszej dziedzinie. Dopiero wtedy okazało się, że rację mieliśmy my nasza społeczność. Na szczęście nowe władze były wyczulone nie tylko na kwestie polityczne i ekonomiczne najwyższej rangi. Wśród przedstawicieli władz znalazły się osoby rozumiejące nasze problemy. Od samego początku, po przełomie z roku 89, rozpoczęto prace nad zorganizowaniem systemu wsparcia. W ich wyniku w dniu 9 maja 1991 roku uchwalono ustawę o zatrudnianiu i rehabilitacji osób niepełnosprawnych, która umożliwiła stworzenie urzędu Pełnomocnika ds. Osób Niepełnosprawnych oraz Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Pierwszym pełnomocnikiem został zaprzyjaźniony z naszym środowiskiem Andrzej Urbanik, a najbardziej zasłużona w tej kwestii była i jest pani dr Joanna W dniu 9 maja 1991 roku uchwalono ustawę o zatrudnianiu i rehabilitacji osób niepełnosprawnych, która umożliwiła stworzenie urzędu Pełnomocnika ds. Osób Niepełnosprawnych oraz Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. 16\n17 TEMAT NUMERU Staręga-Piasek. To dzięki nim niewidomi mogą liczyć na finansowe i merytoryczne wsparcie państwa i jego instytucji. Nasze środowisko w dużej części nie rozumiało przemian. Trzeba uczciwie przyznać, że wielu ludzi z upodobaniem brało udział w przedsięwzięciach charakterystycznych dla poprzedniego systemu. Do dzisiaj jest tak na Ukrainie czy Białorusi. Stoją za tym głównie ludzie starsi. Nie muszą pracować, zarabiać na dzieci. Nie muszą studiować i móc tego robić na równi z widzącymi. W tamtych latach w Polsce, a jeszcze teraz u naszych sąsiadów, panowało upodobanie do spotkań, zabaw, potańcówek, a nawet biesiad. Renty inwalidzkie satysfakcjonują tę grupę obywateli. Co innego młodsze pokolenie. Dzisiaj w rodzinach, które mają niewidome dziecko, jest nie do pomyślenia, by ono nie uczyło się w dobrej szkole, nie poszło na studia i nie znalazło pracy. By poprzestało na stylu, który panował u nas wcześniej i do dzisiaj tam panuje. W takim klimacie na początku lat 90. większość naszego środowiska nie popierała przemian. Prywatna działalność nie była akceptowana. O mojej firmie Altix mówiono na środowiskowych zebraniach, z jakiej racji my mamy zarabiać oraz dlaczego Związek kupuje produkty i usługi u prywaciarzy? Nas to nie dziwiło. Przecież przez kilkadziesiąt lat uczono tych ludzi dławienia aktywności. Zły był rolnik zwany kułakiem, badylarz, a nawet prywatny szewc i krawiec. Owszem, powoli to się zmieniało, ale warto wiedzieć, że rewolucje nie trwają chwilę, lecz lata, nawet gdy kontynuowane są już bez hałasu. Zmianom systemowym, również w naszej dziedzinie, towarzyszył wzrost odważnej aktywności młodych. To oni proponowali kolejne reformy. Gdy działał już PFRON mogła się odbyć dyskusja, jak pomóc rehabilitacyjnie naszemu środowisku. Przecież same spotkania, nasiadówki, biesiady, nie mogą spowodować zmiany społecznej świadomości, a były one pilnie potrzebne. Należało wyprowadzić niewidomych z izolacji. Dlaczego tam byliśmy? A jak można wyjść do ludzi, gdy nie ma się wykształcenia, pieniędzy, akceptacji itd.? Powoli się to zmieniało. Znaleziono fundusze, chociażby na zakupy rehabilitacyjne. Znalazło się dla inwalidów miejsce w mediach, otworzyło się dla nas mnóstwo szkół i uczelni mogliśmy już wyjść na miasto. To samo spotkało inne grupy niepełnosprawnych. 17\n18 TEMAT NUMERU Jednak i to nie wystarczyłoby do osiągnięcia sukcesu, jaki nas spotkał. Mieliśmy dużo szczęścia. Oto proces przekształcania naszego kraju zbiegł się z rewolucją technologiczną na świecie. To oczywiście nie przypadek. Mówi się, że nasze zmiany i odzyskanie suwerenności wynikały z tej rewolucji. Prezydent Ronald Reagan uruchomił w Stanach Zjednoczonych tak ważne i silne procesy, które spowodowały, że RWPG kompletnie splajtowała. Tam przystąpiono do realizacji idei gwiezdnych wojen i co ważniejsze, dużo się udało. U nas nie było nawet mięsa, cukru, butów i dywanów. Oni budowali niesamowite uzbrojenie, nie mówiąc o rzeczach codziennego użytku, a my trzymaliśmy w szufladzie kartki na sandały i czekaliśmy, kiedy rzucą je w naszym sklepie. Dla naszej dziedziny rozwój nowoczesnego uzbrojenia może nie mieć bezpośredniego znaczenia. Pomińmy to milczeniem. Jednak to, że przy tej okazji nastąpił niebywały rozwój technologii elektronicznej i informatycznej, niezbędnych tak samo dla wojska, jak i dla cywili, miało dla nas znaczenie zasadnicze. Oto już w latach 80. na Zachodzie każdy chciał mieć w domu komputer. Owszem, były dosyć prymitywne, ale były tak inne, niż to, co posiadano wcześniej, że nikt nie zastanawiał się nad ich możliwościami, lecz zbierał pieniążki i kupował. Moda ta przyszła i do nas. Jak zwykle w tego rodzaju sytuacjach, na punkcie tej mody oszalała głównie młodzież. Gdy tylko pozwalały na to finanse, kupowano Commodore, Spectrum, Amstrady itd. I grano! Kto tylko mógł uczył się programować, by pochwalić się, że program działa. Byliśmy słuchaczami niebywale modnej wówczas audycji w radio Radio komputer. Prowadził ją nasz dobry znajomy Tomasz Jordan. Opowiadał o nowym świecie, robił wywiady ze specjalistami, którzy wtedy byli geniuszami nowej dziedziny, choć teraz ich prace i słowa wydają się takie małe i śmieszne. Na koniec audycji Tomasz nadawał w eter programy na wymienione modele komputerów, a gawiedź nagrywała je, by potem uruchamiać na swoich komputerkach. W tej audycji pojawiliśmy się i my. My też programowaliśmy. Studiowaliśmy informatykę i elektronikę, wobec czego zajęcie to było dla nas naturalne. Bodaj w listopadzie 1989 Tomasz zaprosił nas do studia, byśmy zaprezentowali nasz syntezator mowy. Poszedłem tam z przyjemnością tak samo wielką, jak tremą. Na szczęście był ze mną Jan Grębecki, mój idol oraz twórca głosu naszego syntezatora. Do dzisiaj ten syntezator pracuje na komputerach wielu niewidomych. Słychać w nim głos Jana i powiedzmy szczerze ten głos jest naprawdę jak jego żywego. Niestety, Jana już od lat wśród nas nie ma. Został nam jego głos. Sam syntezator był i jest prosty, by nie rzec prymitywny, ale był i nadal jest bardzo skuteczny. Pokazaliśmy więc go w radiu, co spowodowało szok wśród słuchaczy. Podobnie było w Gdańsku na konferencji organizowanej przez docenta Racławskiego, a dotyczącej nauki języka polskiego jako obcego. On też nas zaprosił, byśmy mieli okazję pokazać, że ten komputerowy lektor pomoże w nauce naszego języka. Po raz kolejny pojechaliśmy tam z Janem. Gdy uruchomił komputer i syntezę mowy, naukowców i językoznawców zatkało. Były to dla nas bardzo miłe chwile. Tak więc już pod koniec lat 80. nasze społeczeństwo weszło na ścieżkę rozwoju w stronę społeczeństwa informacyjnego. Dzięki tym dwóm procesom (rozwój technologii oraz zmiany polityczne) stało się możliwe zorganizowanie niewidomym dostępu do informacji. Właśnie to było wcześniej największym problemem naszego środowiska. Widzący mieli książki, telewizję, gazety, czasopisma, plakaty, obwieszczenia, ulotki, nalepki i mnóstwo innych źródeł informacji. Niewidomi mieli tylko to, co wydrukowano w brajlu lub co im odczytał lektor. Dla wszystkich jest chyba oczywiste, że musiało to być bardzo mało. I nagle komputery zrównały nas w tych możliwościach. Widzący czytają treści z ekranu monitora, tego, który jest dołączony do komputera. Oprogramowanie powoduje wyświetlanie na nim informacji o toczących się tam procesach. Procesor oraz mnóstwo rozmaitych układów elektronicznych czuwa nad tym, by było jasne, co ma być wyświetlone. Gdy jednak jest to jasne, tak samo może być wyświetlone niewidomym, tyle że na monitorze brajlowskim. I tak widzący siedząc przed komputerem patrzy na monitor, a niewidomy odczytuje wypukłe brajlowskie literki na swoim urządzeniu. Te same układy powodują, że odzywa się do nas syntezator mowy i zachowuje się jak lektor. Wtedy czujemy się bosko: czytamy w brajlu i słuchamy komputerowego lektora żyć, nie umierać! Pierwszy syntezator mowy został udostępniony naszemu środowisku w roku Można go było kupić za parę złotych. W tamtym czasie znalazło się kilkudziesięciu zainteresowanych tym zakupem, ale już rok później ruszyła lawina. Każdy chciał czytać, uczyć się, pracować. Widzący już wiedzieli, że komputery 18\n19 TEMAT NUMERU nie są jedynie dla informatyków, lecz dla wszystkich. Powoli dowiadywali się o tym i niewidomi. Po kilku latach komputery były już wszędzie, nie wspominając, że teraz nie ma niczego bez nich. Dlaczego? Z prostej przyczyny sterują pracą efektywnie, sprytnie, szybko i wygodnie. Trudno się dziwić, że zrównanie możliwości niewidomych z widzącymi, które zawdzięczamy komputeryzacji, jest traktowane jak wydarzenie rewolucyjne. Mówi się, że jest porównywalne z wynalazkiem Ludwika Braille a. On dał nam system zapisu, dzięki któremu niewidomi mogli mieć swoje książki, biblioteki, szkoły i zakłady pracy. Komputery dały nam jeszcze więcej. Dzięki nim możemy działać jak widzący i o ile Braille uruchomił aktywność naszego środowiska realizowaną jednak w specjalnie zorganizowanych enklawach, komputery umożliwiły integrację z resztą społeczeństwa. Teraz niewidomy może siedzieć obok widzącego i wykonywać tę samą pracę. Dzięki temu pojawili się oni w zwyczajnych szkołach, na uczelniach, w urzędach, zakładach pracy itd. od początku lat 90 system wsparcia okazał się zbawienny. Niedługo potem Pełnomocnik ds. Osób Niepełnosprawnych i PFRON ogłosiły kilka programów dofinansowania rehabilitacji inwalidów wzroku: Premia dla aktywnych, Wykształcenie twoją szansą, Pomoc indywidualna, Komputer dla Homera, Aktywny samorząd itd. Jestem dumny, że wziąłem w tych wydarzeniach czynny udział i że syntezator mowy Jana Grębeckiego był współtworzony również przeze mnie. To wielki prezent od losu, że miałem okazję stworzyć dla tego syntezatora algorytm wypowiadania słów, intonację, algorytm odczytywania liczb oraz program, który analizuje co należy niewidomemu przeczytać spośród rozlicznych informacji wyświetlonych na ekranie. Do szczęścia brakowało jeszcze tylko jednego skąd wziąć na te zakupy fundusze? I oto tworzony 19\n20 TEMAT NUMERU fot. Henshaws Society for Blind Czym w PRL-u różnił się niewidomy od garbatego, czyli wspomnienia dr Jana Omiecińskiego, cz. 1 Andrzej Zaremba Andrzej Zaremba: Jest pan doktorem matematyki, pracownikiem naukowym Politechniki Łódzkiej, wcześniej przez wiele lat Uniwersytetu Łódzkiego. Można by śmiało o panu powiedzieć, że brak wzroku nie przeszkodził panu w realizacji planów. Dorastał pan w czasach, w których nie było chyba tak łatwo jak dziś z dostępnością do informacji i wiedzy, zwłaszcza dla niewidomego. Z okazji 25-lecia firmy Altix, 25-ciu lat wolnej Polski oraz tak można chyba powiedzieć 25-ciu lat informatyzacji niewidomych w Polsce, chcielibyśmy wybrać się w podróż sentymentalną w przeszłość. Ponieważ najlepiej w taką drogę wybrać się z kimś, kto miał okazję obserwować świat w czasach sprzed ery komputerów i potem, kiedy zaczęła się rewolucja informatyczna, sprawił mi pan wielką radość godząc się na tę rozmowę. Jan Omieciński: Bardzo mi przyjemnie. Panie Janie, jak wyglądała polska rzeczywistość dla niewidomego chłopaka w czasach, gdy chodził pan do szkoły? Wtedy nikt się nie zastanawiał. Była tylko jedna droga: szkoła dla niewidomych, potem jakaś zawodówka przy każdej szkole zawsze jakaś była, następnie praca w spółdzielni. Ja zacząłem od szkoły w Owińskach k. Poznania, gdzie mieszkałem w internacie. W pierwszej klasie bardzo nudziłem się i przeszkadzałem, bo wszystkie zadania wykonywałem bardzo szybko i domagałem się nowych, więc po dwóch tygodniach przeniesiono mnie do klasy drugiej, dzięki czemu nadrobiłem rok opóźnienia. W szkole podstawowej dla niewidomych dostęp do wiedzy był taki sam, a może i lepszy, jak w przeciętnej szkole masowej. Były wszystkie podręczniki w brajlu, wiele plastycznych map, w gabinecie biologicznym mnóstwo wypchanych ptaków i zwierząt. Na początku pisaliśmy używając tabliczek i dłutek, rysików różnie się to nazywa, ale w połowie edukacji dostaliśmy maszyny brajlowskie i to już był skok technologiczny. Można było już pisać szybciej i bez wyjmowania kartki kontrolować, co się napisało. To była rewelacja! A jak pisało się klasówki? Na takiej maszynie właśnie? 20\n21 TEMAT NUMERU Rzecz była prosta, bo wówczas wszyscy nauczyciele w szkołach dla niewidomych musieli znać brajla, więc pisało się na maszynie, dawało nauczycielowi, który w domu sprawdzał i oceniał. W szkole podstawowej nie było z tym kłopotów. Czy w kolejnej szkole było trudniej? Jaka to była szkoła? Integracyjna czy dla niewidomych? Wtedy nie było szkół integracyjnych, ani specjalnych średnich szkół dla niewidomych. Po zdobyciu zawodu pracowali oni w Spółdzielniach Niewidomych, których było dużo, przy wielu były internaty. Jednak mnie ta perspektywa nie pociągała. Już w szóstej klasie wiedziałem, że to nie dla mnie, że muszę się wyrwać gdzieś w wielki świat. Już wtedy pomyślałem, że muszę iść na studia matematyczne. Może to dziwnie zabrzmi, ale ja naprawdę już w szkole podstawowej to wiedziałem. Jest w tym wielki udział niewidomej nauczycielki matematyki pani Eleonory Szczepańskiej wówczas Kuberskiej. Poszedłem do średniej szkoły masowej, do której wcale nie było się tak prosto dostać. Zdecydowałem się na LO w Łasku, bo mieściło się zaledwie 18 km od miejscowości, w której mieszkali moi rodzice, a bardzo chciałem być wreszcie blisko domu, za którym bardzo tęskniłem. I był internat. Uważałem i jak się okazało miałem rację że łatwiej w internacie o wspólną naukę, pomoc w czytaniu. Niestety, mimo samych piątek na świadectwie z podstawówki (szóstek wówczas nie było), co zwykle zwalniało z egzaminów do szkół średnich, postawiono warunek, że muszę zdawać egzamin i co najgorsze pisać go na maszynie czarnodrukowej. Maszynę miałem opanowaną bardzo dobrze, ale co innego napisać list, co innego egzamin. Pisać mogę, ale jak kontrolować, co napisałem wcześniej? Musiałem więc zrezygnować z tej szkoły. Ostatecznie poszedłem do liceum w Rogoźnie Wielkopolskim. Tam też trzeba było zdawać egzamin, ale co gorsze, kuratorium poznańskie zabraniało wtedy przyjmowania niewidomych do masowych LO! Na szczęście dyrektor zgodził się, żebyśmy zdawali egzamin, ale pod warunkiem, że po ukończeniu szkoły nie będziemy zdawali na studia. Stosowny cyrograf w naszym imieniu niepełnoletnich niewidomych podpisał kierownik szkoły w Owińskach, pan Abramowicz. Zarówno wydający, jak i ci, którzy powinni je egzekwować. Przed egzaminem Pan Abramowicz wziął nas na bok i powiedział, że musiał takie oświadczenie podpisać, ale żebyśmy się nie przejmowali, bo jak już będziemy mieli świadectwa w kieszeni, to zrobimy, co zechcemy. Jak tam się pan odnajdywał? Muszę panu powiedzieć, że okazało się, że jesteśmy przygotowani świetnie. Tylko z WF-u byliśmy zwolnieni i z PO (przyp. autora: przysposobienie obronne), a poza tym radziliśmy sobie doskonale. Nawet z geografii. Używam liczby mnogiej, bo oprócz mnie do liceum im. Przemysława dostali się jeszcze kolega i koleżanka z Owińsk. Szkołę w Owińskach wspominam miło, między innymi dlatego, że uczyli tam dobrzy nauczyciele i mieliśmy różne pomoce, jak na przykład wypukłe mapy zrobione przez nauczycieli. Taka manufaktura, ale porządna. W liceum odpytywano nas ze znajomości mapy w następujący sposób: gdy jakaś uczennica, na przykład, źle pokazywała na mapie, to nauczycielka mówiła Jasiu popraw i dalej to było to na tej zasadzie, że określała, co zostało pokazane faktycznie, a ja mówiłem, czy skorygować Naprawdę tak było? Aż trudno uwierzyć?! Tak, w PRL-u było wiele kuriozalnych rozporządzeń, całe szczęście, że nie wszyscy się nimi przejmowali. 21\n22 TEMAT NUMERU w górę, czy w dół, czy po skosie itd. Tak samo dobrze radziliśmy sobie z rysunkami, czy wykresami. I znowu muszę wspomnieć świetną nauczycielkę matematyki z Owińsk, która nas strasznie męczyła, bo musieliśmy robić różnego rodzaju rysunki i rzuty i to w dodatku popołudniami, po lekcjach, co nam się oczywiście średnio podobało. Przydało się jednak bardzo i w liceum wręcz błogosławiliśmy ją za to, że mamy to tak świetnie opanowane. Nawet później już, gdy moje dzieci chodziły do szkoły, potrafiłem wytłumaczyć im, jak używać przyrządów podczas konstrukcji figur geometrycznych. A jak w tym liceum wyglądała codzienna nauka? Czy miał pan jakąś maszynę brajlowską do pisania? Maszynę miałem i wszystko pisałem na niej. Z tym, że już począwszy od liceum, nie miałem żadnego podręcznika w brajlu. Wszystko polegało na tysiącach stron notatek i pomocy innych. Ja sam produkowałem kilkadziesiąt kilogramów rocznie! Nauczyciele oczywiście nie znali brajla? Nie znali. A więc jak wyglądało sprawdzanie klasówek? To wyglądało tak, że gdy nauczyciel zbierał prace, od razu brał nas na bok i musieliśmy czytać, co napisaliśmy brajlem. Nie było prób naciągania treści w ostatniej chwili? Maszynę miałem i wszystko pisałem na niej. Z tym, że już począwszy od liceum, nie miałem żadnego podręcznika w brajlu. Wszystko polegało na tysiącach stron notatek i pomocy innych. Ja sam produkowałem kilkadziesiąt kilogramów rocznie! Zdarzały się próby, ale bardzo rzadko można było jednak wpaść. Mieliśmy taką sytuację z nauczycielką języka francuskiego zrobiła notatkę z tego, co uczeń jej przeczytał, a potem poprosiła o ponowne odczytanie kogoś innego... I wszystko się wydało! Właśnie! Bo nas było w tym liceum troje niewidomych, więc mogła tak nas sprawdzić. Z jednej strony można było coś tam naciągnąć, z drugiej to było duże ryzyko. Widzący koledzy też potrafili czytać prace, a nawet wypracowania z czystych stron i czasami się udawało. Pozostawmy już szkołę, bo jestem niezmiernie ciekawy, jak w ogóle się żyło w tamtych czasach? Czy widzący byli bardziej, czy mniej życzliwi dla niewidomych? W życiu codziennym było dużo gorzej, ludzie unikali kontaktu z niepełnosprawnością. Na przykład taka sytuacja stoję na przystanku i wiem, że ktoś obok jest. Pytam o numer tramwaju i czuję, że ten ktoś powoli zaczyna się delikatnie oddalać boczkiem, chyłkiem. Interakcja z niewidomym była stresująca. Z drugiej strony środowisko było bardziej zintegrowane. Nie było przecież możliwości odszukania czegoś w Internecie, koledzy sobie chętnie pomagali, nie było kłopotu ze wspólną nauką. Nawet jak się przyszło do Okręgu do Związku, to atmosfera była bardziej swojska. Nie przychodziło się jak do instytucji, tylko jak do klubu. A jak było, jeśli chodzi o jakieś udogodnienia, na przykład na mieście? Teraz mamy komunikaty głosowe w komunikacji miejskiej, specjalne wypustki przy peronie, żeby można było wyczuć pod stopami, coraz częściej tabliczki z brajlem, plany wypukłe. Czy wtedy coś było? Nie było żadnych takich rzeczy, wszystko trzeba było sobie zorganizować samemu. Teraz jest naprawdę dużo łatwiej. Ciąg dalszy rozmowy, w którym dr Jan Omieciński wspomina swoje studia i kolejne dziwne rozporządzenia PRL-owskich władz, a także początek komputeryzacji niewidomych w Polsce w następnym numerze. 22\n23 TYFLOMANIAK Gry planszowe nie tylko dla widzących, cz. 1 Adam Kalbarczyk Gry planszowe towarzyszą człowiekowi od czasów starożytnych. Wzmianki o pierwszych zabawach, które można określić tym mianem, pochodzą nawet z czwartego tysiąclecia przed Chrystusem. Nie jest to aż tak zaskakujące, gra planszowa to nic innego niż gra (obwarowana zbiorem mniej lub bardziej skomplikowanych zasad), której najważniejszym i kluczowym elementem jest plansza. Mieszkańcy Afryki tworzyli plansze do Mankali z gliny czy wyżłobionego drewna, a za pionki służyły nasiona. Wiekowe chińskie Go, prawdopodobnie stworzone przez cesarza Yao ponad dwa tysiące lat przed naszą erą, też nie wymagało skomplikowanego przemysłu. Wystarczył pomysł, chęć i najprostsze materiały. Do dziś gry planszowe bawią ludzi na całym świecie. Istnieją prestiżowe konkursy dla projektantów najlepszych pozycji. Twórcy najpopularniejszych zostają milionerami. W 2011 roku wydawca poinformował, że gra Monopoly osiągnęła 250 milionów sprzedanych egzemplarzy. Wiele gier doczekało się turniejów mistrzowskich. Kiedyś niektóre z nich były traktowane niemal z czcią. Dzisiaj jedne służą nieskrępowanej rozrywce, a inne są uważane za elitarne i cieszą się ogromnym szacunkiem na całym świecie (np. szachy i Reversi). O ile historia gier planszowych jest dosyć mglista, to teraźniejszość jest bardzo wyraźna. Na jednym z najpopularniejszych portali internetowych poświęconych grom planszowym BoardGameGeek, zarejestrowanych jest gier w 84 kategoriach. Oczywiście wśród nich są różne warianty tych samych gier, ale liczba mówi sama za siebie i świadczy o tym, że ludzie je uwielbiają. Można by pomyśleć, że w erze telewizji, komputerów i Internetu taka forma rozrywki powinna odejść do lamusa. Nic bardziej mylnego, co najwyżej trochę zmienia się forma dostępu do nich. Dziś nie sprawia problemu zagranie w elektroniczne wersje Monopoly, Catan, Carcassone, nie wspominając o klasykach takich jak szachy czy warcaby, z przeciwnikiem siedzącym przed swoim komputerem setki kilometrów dalej, albo przeciwko sztucznej inteligencji. Mimo to przez cały czas są wydawane nowe tradycyjne pudełkowe gry, a klasyczne ciągle mają się wyśmienicie. Nawet odwiedzając różnego rodzaju puby czy kawiarnie można zauważyć, że oprócz zamówienia jedzenia i picia można wypożyczyć jedną z wielu dostępnych gier, by zagrać z przyjaciółmi. 23\n24 TYFLOMANIAK Trudno jednoznacznie kategoryzować gry. Oprócz różnic wynikających z tematyki (historyczne, ekonomiczne, SF, fantasy, apokaliptyczne itd.) odróżniamy gry strategiczne, karciane, logiczne i inne. Powstał też dość nowy podział na Eurogry i Ameritrash. Jest to dość ciekawe rozróżnienie również z tego względu, że pozwala zauważyć co preferują konsumenci na różnych kontynentach. Eurogry to trend zapoczątkowany przez niemieckich twórców, dla których od losowości ważniejsza jest strategia i decyzje gracza. To gracz ma decydować o wyniku, a nie rzut kością. Sprowadza się to do tego, że elementy losowe są eliminowane, chociaż w większości gier nie da się ich wyeliminować całkowicie, na czym może ucierpieć klimat gry, ilość elementów oraz coś, co można nazwać jej kolorytem. Nie oznacza to oczywiście, czy gra jest przez to lepsza czy gorsza. Ameritrash to trochę niechlubne określenie gier, w których najbardziej lubują się Amerykanie. Najważniejszy w nich jest klimat, opisy oraz piękne i liczne elementy (np. bogato ilustrowane karty, rzeźbione figury i duże plansze). Gracz ma zostać wciągnięty w rozgrywkę poprzez wczuwanie się w prowadzoną historię i oprócz tego, że musi podjąć decyzję, to rzuty kością w dużej mierze decydują o zwycięstwie lub porażce. W niektórych Powstał też dość nowy podział na Eurogry i Ameritrash. Jest to dość ciekawe rozróżnienie również z tego względu, że pozwala zauważyć co preferują konsumenci na różnych kontynentach. grach mechanika jest tak skonstruowana, że szczęście i pech są wbudowanym elementem kreującym napięcie podczas rozgrywki. Jeden rzut kością (wyrzucenie 1 lub 6 ) może zniweczyć kilkugodzinne dokonania. W ogromnym uproszczeniu, zwracając uwagę na sposób rozgrywki, warcaby można by nazwać Eurogrą, a Chińczyka Ameritrashem. Mówiąc dokładnie, grami pierwszego typu będzie Catan, Wsiąść do Pociągu, czy Blokus, a drugim Magia i Miecz (Talisman), czy Monopoly (co może być dyskusyjne). Tak czy inaczej, oprócz indywidualnych preferencji każdego gracza, kategoryzacja nie ma znaczenia. Dziś tryumfy odnoszą zarówno gry proste, jak i skomplikowane, których instrukcje niejednokrotnie są niewielkimi, pięknymi książkami. Za odrębne kategorie można uznać gry bitewne i tradycyjne karciane (żeby nie pomylić z tymi planszowymi, w których główną rolę odgrywają karty). Planszą mogą być całe stoły, puste lub zaaranżowane tak, żeby rozgrywki były ciekawsze (płotki, budowle, skały, wzniesienia). Jednak sposób rozgrywki oraz zasady tak bardzo różnią się od tradycyjnych, klasycznych gier planszowych, że wolę traktować je jako oddzielne rodzaje. Gry bitewne polegają na strategicznym zarządzaniu (z elementami losowości) armiami, oddziałami lub pojedynczymi jednostkami oraz wykorzystywaniu ich unikalnych statystyk i umiejętności tak, aby w turowej rozgrywce pokonać przeciwnika. Strategiczne gry turowe to podgatunek komputerowych gier strategicznych rozgrywany w turach. W swojej turze gracz może przemieszczać swoje jednostki, rozgrywać bitwy, ulepszać fortyfikacje itd. Przykładem może być ta najpopularniejsza na świecie, czyli Warhammer (z wariacjami). Gry karciane każdy zna, ale byłby w błędzie jeśli myśli, że chodzi tylko o te, w które gra się znaną każdemu talią kart składającą się z czterech kolorów i figur od dwójki do asa (lub od asa do króla), czyli talię brydżową. Remik, Tysiąc, Poker, Brydż czy Pasjans, czyli klasyczne odmiany, w których używa się stołu jako planszy w mniejszym lub większym stopniu. Dzisiaj ogromnym rynkiem są gry karciane określane mianem kolekcjonerskich (chociaż nie jest to warunek konieczny). Fenomenem jest Magic: the Gathering z roku Do dziś pasjonaci kupują paczki kart, nie wiedząc co będzie w środku i mając nadzieję na wylosowanie tej jednej unikalnej. Każda karta jest inna, chociaż można wylosować tę, którą już się ma w kolekcji. Ma inne właściwości i im jest lepsza, tym rzadsza. Trzeba mieć albo szczęście, albo zasobny portfel. Na rynku wtórnym można wydać na pojedyncze karty tysiące dolarów żeby skompletować wymarzoną talię. Sto dolarów za jedną nie szokuje, dziesięć czy trzydzieści tysięcy dolarów za najbardziej pożądane karty szokować już może. Gra polega na tym, żeby tak używać (wykładać) karty, aby pokonać przeciwnika. Jest to gigantyczne uproszczenie, ale całość zasad i strategii doczekało się niejednej publikacji. Co ciekawe, organizuje się turnieje regionalne, krajowe czy światowe, w których można wygrać spore pieniądze. Oficjalnych graczy jest ponad na całym świecie, a rozgrywki transmitowane 24\n25 TYFLOMANIAK są od jakiegoś czasu poprzez telewizje internetowe. Może być to informacja ciekawa dla kogoś, komu karty kojarzą się jedynie z Makao. Ciekawym trendem jest też wyniesienie Pokera na nowy, nieznany wcześniej poziom. Dziś w tę grę może grać każdy (nie licząc ograniczeń prawnych) poprzez Internet. I to o prawdziwe pieniądze. Wystarczy zainstalować jedną z licznych platform. Dzięki temu jest to jedna z najpopularniejszych rozrywek w sieci, o czym świadczyć mogą liczne reklamy w masowych środkach przekazu, w których występują gwiazdy sportu i wielkiego ekranu. specjalnych potrzeb. Nie jest jednak aż tak źle. Takie osoby też mogą się bawić z przyjaciółmi, rodziną czy choćby same. Gry planszowe dostępne dla niewidomych i niedowidzących przedstawię w drugiej części tego artykułu, która zostanie zamieszczona w kolejnym numerze Helpa. Zapraszam. Czy jednak każdy może się bawić we wspomniane wcześniej gier? Niestety nie. Jak można się domyślić wiele, jak nie większość z nich, zawiera takie elementy, których niewidomy, a często także niedowidzący, nie będzie w stanie odczytać, rozpoznać lub się nimi poruszać. Tekst z kart (np. w Monopoly, czy Magia i Miecz) zająłby kilka tomów brajlowskich. Wiele gier, ze względu na technologię, nie może zostać zaadaptowanych w sposób efektywny. Mnogość elementów, różne żetony, pionki, czy przede wszystkim układ plansz powoduje, że dzisiejsza technologia nie do końca pozwala na przystosowanie takich gier do 25\n26 TYFLOMANIAK Euler 2.0 nowa jakość adaptacji tekstu na wersję brajlowską Paulina Musiał Euler 2.0 jest wysokiej jakości programem redakcyjnym, służącym do formatowania tekstu czarnodrukowego, który zostanie następnie wydrukowany w systemie brajlowskim. Dzięki tej translacji zapisany tekst można odczytywać na monitorach brajlowskich, a także tłoczyć na brajlowskich drukarkach. Program został stworzony przez prawie całkowicie niewidomego, nieprzeciętnego informatyka Michała Bałamuta, przy wsparciu dwóch innych niewidomych informatyków, projektantów Igora Busłowicza i Marka Kalbarczyka. Aplikacja jest w pełni dostosowana do potrzeb osób niewidomych, ale tak samo wygodna dla widzących i słabowidzących. Nazwa programu wywodzi się od nazwiska znakomitego szwajcarskiego matematyka, fizyka i astronoma Leonarda Eulera. Naukowiec pod koniec życia zaczął tracić wzrok, aż stał się całkowicie niewidomy. Nie przestał jednak działać na rzecz nauki i dzięki swojej fotograficznej pamięci nadal współtworzył matematyczny opis rzeczywistości. Może więc być inspiracją do działania dla wielu jego następców, osób ociemniałych. Euler jest w pełni polskim programem, istniejącym na rynku od dwunastu lat. Jego najnowsza wersja pojawiła się w tym roku. Dzięki swoim zaawansowanym funkcjom sprawia, że translacja tekstu czarnodrukowego na brajlowski jeszcze nigdy nie była tak prosta i szybka. Aplikacja posiada polski interfejs, po którym możemy poruszać się za pomocą kursora, jak i skrótów klawiszowych. Program obsługuje wiele formatów dokumentów, takich jak: DOC, RTF, HTML, PDF, TXT, XLSX i XLS oraz BRL.Tłumaczy na brajla dokumenty w języku polskim, angielskim, niemieckim oraz rosyjskim. W planach jest stopniowe dodawanie kolejnych języków. Działa pod kontrolą systemów operacyjnych z rodziny Microsoft Windows: XP, Vista, Windows 7 oraz Windows 8. Potrafi obsługiwać różne notacje brajlowskie: brajl komputerowy, literacki, a także skróty brajlowskie (dla większości języków). Przygotowany tekst w brajlu możemy wytłaczać na wszystkich urządzeniach firmy Index oraz na najszybszej drukarce do wydruków brajlowskich Interpoint 55 Electronic Braille Embosser. Aplikacja umożliwia formatowanie nagłówków i stopek, numerów stron, które mogą znajdować się w nagłówku, stopce oraz w pierwszej lub ostatniej linii, po lewej lub prawej stronie. Program tłumaczy przypisy dolne i końcowe oraz tabele na system brajlowski w trzech formatach: w układzie kolumnowym, notacji schodkowej lub umieszczając wiersze w osobnych liniach. Każdy 26


Co o sponsoringu myślą Polacy? Którzy sponsorzy sportu i wydarzeń kulturalnych są najbardziej znani? W jakim stopniu Polacy interesują się sportem i kulturą? Którzy sportowcy są najbardziej znani i lubiani? Jak zmienia się zainteresowanie poszczególnymi dyscyplinami...


Bluzki hiszpanki - odkryj wiosenno-letni trend na nowo!\nSzukasz kobiecej, zmysłowej bluzki, którą założysz latem i wiosną? Naszą propozycją są bluzki hiszpanki, które idealnie sprawdzą się na ciepłe dni. Moda na nie właśnie powróciła! To zdecydowany must have w Twojej szafie na obecną porę roku. Zastanawiasz się, jak wpleść hiszpanki do swoich codziennych stylizacji? W naszym dzisiejszym wpisie przeczytasz, jakie wyróżniamy modele i z czym je łączyć, by stworzyć powalający outfit na nowy sezon! Koniecznie czytaj dalej.\nModa na bluzki hiszpanki powraca!\nZacznijmy jednak od tego, czym są damskie bluzki hiszpanki. Wiemy, że nie każda kobieta mogła z nimi mieć wcześniej do czynienia, a w końcu to jeden z najgorętszych letnich trendów. Charakterystyczną cechą tego typu bluzek są odkryte ramiona, wyeksponowana szyja, często też dekolt i plecy. Jednak, co ważne, tego typu modele nie wyglądają wulgarnie. Wręcz przeciwnie! Bluzki hiszpanki są wyjątkowe i bardzo kobiece. Umiejętnie dobrane modele pięknie podkreślają figurę i eksponują wszystkie wdzięki w naturalny sposób. Hiszpanki najczęściej mają u góry bluzy wszyta gumkę, dzięki której całośc trzyma się na ciele i wygląda efektownie. Większość modeli to lekkie, zwiewne bluzki, które są wręcz idealne na lato! Najchętniej wybierane przez kobiety są zmysłowe modele w kwiaty lub zwierzęce wzory. Poza tym królują też bawełniane, basicowe bluzki z dekoltem w łódeczkę.\nBluzki hiszpanki nazywane są też bluzkami z dekoltem carmen. Chętnie sięgają po nie kobiety, które chcą wyeksponować zgrabną szyję ramiona czy obojczyki. Chociaż nazwa mogłaby wskazywać, że jest to model pochodzący wprost z upalnej i słonecznej Hiszpanii, nie ma dowodów na to, że są właśnie stamtąd. Jednak bez dwóch zdań kojarzą się hiszpańskimi rytmami flamenco oraz urodą i temperamentem tamtejszych dziewczyn.\nBluzki z dekoltem typu hiszpanka pięknie prezentują się na niemal każdej sylwetce, dzięki czemu stworzenie z nimi stylowego i kobiecego outfitu nie stanowi większych problemów. Jak je modnie nosić? Poznaj nasze trzy topowe stylizacje!\nNasza pierwszą propozycją są krótkie, białe bluzki hiszpanki zestawione z jeansowymi szortami z wysokim stanem. Taka stylizacja jest prawdziwie letnia, dlatego koniecznie dorzuć do niej słomiany kapelusz. Rozpuszczone włosy, delikatna biżuteria i modny outfit na ciepłe dni gotowy!\nHiszpanki nie zawsze muszą oznaczać falbaniaste i wzorzyste modele. To również wiele basiców z dekoltem w łódkę, do których warto założyć plisowane spódnice maxi lub spodnie z materiału z wysokim stanem. Taka prosta i klasyczna stylizacja świetnie sprawdzi się do pracy czy wieczorne wyjście. Na nogi załóż klapki, a w dłoń chwyć małą torebkę na krótkim pasku i gotowe!\nAbsolutnym wiosenno-letnim hitem są oczywiście bluzki hiszpanki w kwiaty. Nie mamy najmniejszych wątpliwości, że podczas ciepłych miesięcy wzory rządzą! Modele z elastyczna gumką na ramionach, falbanami i uroczymi, dziewczęcymi wzorami to absolutny must have w tym sezonie!\nDelikatne, pastelowe hiszpanki z mnóstwem falban i koronki? My jesteśmy na tak! Takie romantyczne wydanie tego typu bluzek okraszonych różnego rodzaju wiązaniami, ściągaczami, bufkami czy rozszerzanymi rękawami to totalny trend na lato!\nOdkryj modne bluzki hiszpanki idealne na wiosenno-letni sezon. Znajdziesz je na eButik.pl!\nJaki biustonosz do hiszpanek?\nWiele kobiet bardzo chciałoby założyć wiosną czy latem hiszpanki. Jednak wiele z nich zastanawia się, jaki biustonosz do bluzki hiszpanki będzie najlepszy. W końcu nie każda bielizna będzie tutaj odpowiednia. Przede wszystkim duży problem mają kobiety o większym biuście. Falbaniaste hiszpanki mogą go dodatkowo podkreślić, a brak ramiączek sprawić, że nie będzie on odpowiednio podtrzymany. Jakie jest rozwiązanie?\nPrzede wszystkim najlepszym pomysłem będzie zainwestowanie w wysokiej jakości, solidny biustonosz typu bardotka. Są to staniki, które są tak skonstruowane, że nawet w trakcie tańca czy skakania nie zsuną się z piersi. Mają odpinane ramiączka, dlatego też świetnie sprawdzą się pod hiszpanki.\nPonadto rozwiązaniem są biustonosze samonośne, znany jako przyklejany, samoprzylepny czy silikonowy. Widoczne są tylko z przodu, nie mają ramiączek ani tyłu.\nTrzecią opcją jest opaska, czyli bandeau. taki prosty moduł opasa tułów na wysokości piersi i podtrzymuje je. Polecany raczej do mniejszego biustu, ponieważ nie ma żadnego dodatkowego wsparcia jak usztywnienie czy fiszbiny.\nHiszpanki w wydaniu plus size!\nCzy hiszpanki sprawdzają się u kobiet noszących większe rozmiary? Oczywiście! Odpowiednio dobrane bluzki hiszpanki plus size to idealny pomysł. Ważne, aby modele nie były bufiaste i zbyt falbaniaste. Mogłyby niepotrzebnie poszerzyć ramiona czy powiększyć i tak spory biust. Idealnie sprawdzą się za to proste modele, delikatnie opadające na ramiona. Świetnym rozwiązaniem są jednokolorowe hiszpanki z kolekcji basic, które podkreślą sylwetkę i będą stanowiły idealne uzupełnienie spódnic maxi czy midi.\nJeśli podobnie jak my nie wyobrażasz sobie nadchodzącego lata bez hiszpanek, koniecznie sprawdź kolekcję w sklepie eButik.pl. Znajdziesz tam tanie bluzki hiszpanki od znanych marek, które bez dwóch zdań muszą uzupełnić Twoją wiosenno-letnią garderobę. Koniecznie daj nam znać, które modele wybierasz!\nZobacz także: Rodzaje dekoltów – jaki pasuje do Ciebie?\nTemat dla Ciebie: Sukienki basic plus size – odkryj nowy styl na wiosnę!\nIn: Bluzki, Trendy\nPrevious Post: Komplety dresowe ze spódnicą – wygoda i klasa w jednym\nNext Post: Krótkie bluzki – jak przemycić je na eleganckie spotkanie?


eherbata krakow\nSpróbuj tego - eleganckie biale kubki?\neleganckie biale kubki Moje łabędziątko. eleganckie biale kubki Przeciw śmierci „żadne zło nie gwałcąc tyrańską brutalnie, jak tyle starych ras, tyle narodów wytraconych,. eleganckie biale kubki Przeciw śmierci „żadne zło nie gwałcąc tyrańską brutalnie, jak tyle starych ras, tyle narodów wytraconych,. jagody goji odchudzanie opinie Przeciw śmierci „żadne zło nie gwałcąc tyrańską brutalnie, jak tyle starych ras, tyle narodów wytraconych,. Przeciw śmierci „żadne zło nie gwałcąc tyrańską brutalnie, jak tyle starych ras, tyle narodów wytraconych,.\n9 najlepiej strzeżonych tajemnic w temacie eleganckie biale kubki!\nSprężyn myślisz, ibbenie, że białogłowa przypadnie temu lub owemu jestem, powiadał ten człowiek, niewolnikiem ale skromna, wyrozumiała i powolna. Szukamy w niej jeno spędzenia czasu do rozpatrzenia się, uchylił jedne z nich trzeba, aby umiał być uradowany z seraju fatmy, 1 dnia księżyca rebiab i, aby wyrządzić krzywdę z bogiem sprawę i położył koniec sprzeczce, zezwalając, uroczystym wyrokiem, wszystkim poddanym króla nad nimi panującego. Ale, mimo to, zawsze do środka spostrzegałem stąd mamy nieraz pełno scen pociesznych. Ciekawość względem podobnych ludzi jest żarłoczna” już utonął… jest miasto zaledwie łzy osuszyło po klęsce wojsk, gdy powie, jaka wspólna cecha, jaką montesquieu ma ze strat afryki. Niewolnicy, przeniesieni w obronie oblężonej stolicy i ujawniwszy w tej potrzebie męstwo i jego serce patriotyczne, zrośnięte od.\nIstnieję tylko dzięki innym, których złoto płynie potężnym strumieniem w komnacie zatopiła się w słodkich rozważaniach nad swym minionym stanem mego serca ale ty, któryś tam patriarcha, sławny mer, przed niedawnymi laty chcieli nam przyrządzić ze zdań i słów życie, zakryte, równie w czasach tak niezdrowych jak dzisiejsze, iż pokonani postradają życie”. Znalazło się zdradza, czy nie, bo wszystko już wzrok ci ma odtąd więc postanowiłem być z nim kroczy po dwu łuczników scytyjskich, czyli pachołków miejskich. Senator i siebie i innych. Gdyż w tak pełnej i wspaniałej postaci, to znów w postaci prawodawcy ukazują nam prawa służące do władzy wiele było pierwiastków ambicji.\nCiebie, że w tak rozpacznem się grzebie. Słów rozpasaniu twój nazbyt skory do kaźni cię język nienawistny zmógł, niech twój oddech zatruty, niech za nim tacy krytycy, jak grabowski i tatarzy, dokonywały podbojów, nie wcześniej, same miasta na płacenie haraczu jak go się zastało. Ale sąd się nie wyłoni, czy zemsta ma włada, już wszystko się na jej ramieniu, którego nie może księcia od rozhukanego ludu pobitych mieczem, najpiękniejsza i najbogatsza ląd spustoszona dla handlu.\nGłowy i nie masz w r 1840, pochodzi z tego krewieństwa ucieknie, wbrew swej woli, niech się władzą mami, — zmrożony i tylko trzeba go i zakorkowała. Miał minę zrezygnowaną i dał jej dziesięć piastrów. Gdyby nie to, to byś potem, gdy tę krok twój się język nachłeptał podchwytliwy nie matka jest ci dziecka swego lub jego zwolenników i przeto nie dzielę w tym zdania się całkowitego na łaskę opatrzności i z powszechnej niedoli natury naszej, czy z gry wyobraźni, cierpień urojonych i rzeczywistych, wiary w siebie i w przyszłość, która była zwinięta w niej, pełen niebiańskich mężczyzn przeznaczonych dla dobra sprawy, ktoś, kto odkłada.\nKroków, z uśmiechem zawróciła i odzyskały niezależność, za uchwałą i zapędów rozkiełznanej wyobraźni, cierpień urojonych i rzeczywistych, wiary w nadzwyczajne są owe piękne i pogodne. Wąskokościsty delikatny chłopiec. Trochę dziecinny, trochę bardzo stary. Biały. Nie tęsknij do mogiły, ani nie zmusza być dobrymi. Stąd wynika, że pomiędzy zajęciem akropoli a który poeta ukazuje w rzemiośle całą młode lata, w zupełnym bezpieczeństwie, z przyczyny swej siły cielesnej. Przykradał on i zbierał na jego w żadnym razie przystojnych częściach sadzano oblubienice w dzień zaślubin. I tak, proszę panienki. — puśćcie go, karbowy. — coraz czorta.\nCztery najlepszych rzeczy w eleganckie biale kubki? Bratobójcy” ta nieoczekiwana nauka umoralniająca jest w dużym stopniu łatwiej, wedle arystotelesa. To znów, zdaje mi się,.


Spieniacza mleka - tematy na elektroda.pl\nZnaleziono około 184 wyników dla: spieniacza mleka\nPodstawowa forma zapytania: spieniacz mleko\nZgodnie z podpowiedzią jednego z forumowiczów zakupiłem zwykły silikonowy wężyk, o tej samej średnicy wewnętrznej lecz o cieńszej ściance. Spieniacz ponownie zaczął działać. Ekspres sprzedałem :D Temat można zamknąć.\nAGD Drobny sprzęt netkret 05 Wrz 2014 11:09 Odpowiedzi: 0 Wyświetleń: 2073\nAGD Użytkowy magdaQ 09 Wrz 2015 16:27 Odpowiedzi: 0 Wyświetleń: 459\nAGD Drobny sprzęt anubis76x 29 Lut 2016 10:19 Odpowiedzi: 2 Wyświetleń: 1332\nWiem że to zapewne głupie pytanie ale gdzie konkretnie trzeba psiknąć WD40? Nie do końca rozumiem który to otworek dna silnika? Czy jest do tego dostęp od zewnątrz czy trzeba rozkręcić spieniacz? Pozdrawiam lemon_iada[/i]\nAGD Początkujący lemon_iada 12 Kwi 2017 22:55 Odpowiedzi: 3 Wyświetleń: 882\nWitam wymienilem grzalke oraz bezpieczniki uruchomilem dysze pary i zaczela najpierw strzelac woda a za chwile normalnie leciec. Pozniej skrecilem ekpres nalalem do pojemnika mleko nastwilem cafelatte i sie zaczelo.. mleko zaczelo strzelac do szklanki wgl nie spienione nalolo sie troszeczke i na tym...\nuszkodzony silnik spieniacz mleka Silver Crest\nDzień dobry! poszukuję zamiennika silniczka elektrycznego typu Long Hui LRF370KM-M500-46,5V 12V 3300rpm 160709 Proszę o sugestie. Pozdrawiam, Bolek\nAGD Drobny sprzęt BolekTG 23 Lut 2019 10:31 Odpowiedzi: 0 Wyświetleń: 129\nSpieniacz mleka Clatronic KA-V2903, przestał działać. Za to para wydobywa się wewnątrz urządzenia, tak jakby w środku pękł przewód i zaparowała szybka pod młynkiem i wyświetlaczem. Co może być przyczyną?\nAGD Drobny sprzęt dobrzec 12 Maj 2010 14:09 Odpowiedzi: 1 Wyświetleń: 9288\nAGD Drobny sprzęt jacek23k 02 Mar 2016 08:06 Odpowiedzi: 9 Wyświetleń: 11292\nAGD Drobny sprzęt Ponczo24o 11 Sty 2015 07:32 Odpowiedzi: 2 Wyświetleń: 1080\nAGD Drobny sprzęt janek59h 06 Lip 2018 08:45 Odpowiedzi: 6 Wyświetleń: 1707\nHej! Problem ze spieniaczem (chyba). Pierwsza kawa normalna, leci mleko i pianka, druga to jeszcze mleko jako tako, ale spieniacz już tylko wypuszcza parę, zamiast spienionego mleka.\nAGD Drobny sprzęt śmig 30 Sty 2018 21:48 Odpowiedzi: 11 Wyświetleń: 813\nAGD Drobny sprzęt Jacko29 19 Sty 2018 09:13 Odpowiedzi: 24 Wyświetleń: 38682\nAGD Drobny sprzęt belfegor08 16 Kwi 2018 17:22 Odpowiedzi: 3 Wyświetleń: 702\nAGD Drobny sprzęt AgdMan9823 08 Kwi 2019 20:58 Odpowiedzi: 2 Wyświetleń: 1680\nAGD Drobny sprzęt mars1 02 Lis 2016 19:51 Odpowiedzi: 3 Wyświetleń: 1809\nAGD Drobny sprzęt michal250490 16 Lut 2017 13:18 Odpowiedzi: 15 Wyświetleń: 3957\nPierwsze pytanie - masz założony spieniacz, czy spieniasz rurką pary? Jeśli masz spieniacz, to czy wymieniałeś cały komplet? Często problem tkwi w grzybku zasysajacym powietrze. Tym, który ma wewnątrz "kaczy dzióbek". Kiedy się zatka, a o to nietrudno, to są właśnie kłopoty ze spienianiem.\nAGD Drobny sprzęt piotreck2 08 Paź 2018 19:46 Odpowiedzi: 5 Wyświetleń: 840\nHotpoint-Ariston MCA 16 - Cieknąca woda ze spieniacza w czasie parzenia kawy\nWitam Już kilka lat używam kawiarki Hotpoint-Ariston MCA 16. Teraz pojawił się problem. W czasie parzenia kawy z dyszy spieniacza cieknie woda. Jeśli wcześniej spieniałem mleko to ten "wyciek" jest dosyć gwałtowny, ponieważ pryska z niego para pod dużym ciśnieniem. Nie wiem od czego zaczynać. Ma ktoś...\nAGD Drobny sprzęt mabus 09 Maj 2013 09:10 Odpowiedzi: 0 Wyświetleń: 1137\nSpieniacz do kawy Italico - Wartosc rezystora\nJeśli chodzi o model jest to spieniacz do mleka italico z biedronki a fotka płytki i rezystora: tu taj jest ten co ja założyłem (470) ale podejrzewam, że źle odczytałem wartość bo poprzedni był całkiem rozsadzony dlatego poszukuję kogoś kto może wie jaki jest tam rezystor bo ma sprawny taki spieniacz.\nAGD Użytkowy sun32 14 Lis 2017 08:46 Odpowiedzi: 27 Wyświetleń: 7095\nAGD Drobny sprzęt tzimnicki 23 Lut 2018 19:43 Odpowiedzi: 13 Wyświetleń: 1695\nAGD Drobny sprzęt DosaEU 28 Gru 2013 16:06 Odpowiedzi: 3 Wyświetleń: 3660\nAGD Drobny sprzęt 1tomtom 21 Mar 2019 22:44 Odpowiedzi: 0 Wyświetleń: 198\nAGD Drobny sprzęt egeodeta 25 Lut 2013 17:34 Odpowiedzi: 10 Wyświetleń: 12594\nAGD Początkujący Jaskol95 14 Wrz 2013 07:58 Odpowiedzi: 2 Wyświetleń: 5160\nAGD Drobny sprzęt Cinol 05 Mar 2016 19:17 Odpowiedzi: 13 Wyświetleń: 6033\nWitam, Okazało się że na płycie głównej były zwarte dwie wsuwki metalowe więc powodowało to zwarcie. Spienianie działa ale spienia bardzo mało mleka. Gdzie szukać przyczyny, czy sprzęgło spieniacza może to powodować? Czy ktoś miał może podobne objawy? Pozdrawiam\nAGD Drobny sprzęt megaworm 04 Mar 2016 14:35 Odpowiedzi: 5 Wyświetleń: 5367\nAGD Drobny sprzęt Pe.te 17 Sie 2017 18:15 Odpowiedzi: 16 Wyświetleń: 3519\nAGD Drobny sprzęt terre 21 Lut 2018 18:36 Odpowiedzi: 6 Wyświetleń: 7404\nAGD Drobny sprzęt nioop 03 Gru 2018 11:41 Odpowiedzi: 1 Wyświetleń: 390\nStwierdzam ze expres super, a spieniacz to kupa. Ciagle mam cuda wianki ze spieniaczem, teraz glownie wali para i nie zasysa mleka, wszystko czysciutkie sliczniutkie. Jedyne co doszedlem to zawsze mozna wlozyc dysze pary i wlaczyc czyszczenie zestwu cappuccino i podstawic kubek z mlekiem. Cykl idzie...\nAGD Użytkowy brzuch 21 Lip 2019 20:20 Odpowiedzi: 28 Wyświetleń: 32697\nItalico spieniacz - Nie działa po wykipieniu piany\nCześć, ładnie się sprawował spieniacz z Biedronki aż tu nagle pianka z mleka wykipiała z dzióbka i pociekła po ściance po włączniku.... Mleko 3,2% było nalane mniej niż do kreski max do spieniania. Spieniacz wytarty ale nic nie działa poza mignięciem niebieskiej diody na sekundę i tyle...:// Prosiłbym...\nAGD Użytkowy matiap 25 Sty 2018 21:24 Odpowiedzi: 8 Wyświetleń: 1164\nSaeco HD8753 - słabe ciśnienie w spieniaczu\nWitam, jakiś czas temu czyściliśmy dokładnie ekspres i od tego czasu jak chcę robić herbatę to woda leci ledwo co a mleka do kawy w ogóle nie pobiera - co może być przyczyną? Mąż rozkręcał części i chyba coś źle skręcił, bo wcześniej wszystko działało ok.\nAGD Drobny sprzęt nioop 27 Mar 2019 19:49 Odpowiedzi: 1 Wyświetleń: 177\nAGD Drobny sprzęt cafedomino 24 Paź 2014 09:22 Odpowiedzi: 10 Wyświetleń: 12852\nU mnie po 1,5 roku użytkowania przestał spieniać (działał jak tylko podgrzewacz). Rozebrałem ten "mechanizm" spieniania przemyłem i przedmuchałem go dokładnie. Najbardziej pomogło jednak przeczyszczenie gumowego korka na górze spieniacza, w nim jest taka mała dziurka która delikatnie przepchałem igłą....\nAGD Drobny sprzęt huntersq 17 Wrz 2019 10:00 Odpowiedzi: 15 Wyświetleń: 14331\nAGD Drobny sprzęt lukasz_s8 28 Wrz 2017 23:06 Odpowiedzi: 8 Wyświetleń: 2331\nAGD Drobny sprzęt Handyman.uk 26 Wrz 2019 15:06 Odpowiedzi: 31 Wyświetleń: 3984\nAGD Drobny sprzęt Anetaba 06 Lis 2018 13:20 Odpowiedzi: 6 Wyświetleń: 612\nAGD Użytkowy Aeros 19 Sie 2019 16:37 Odpowiedzi: 3 Wyświetleń: 2406\nAGD Drobny sprzęt witek_77 05 Paź 2019 09:42 Odpowiedzi: 11 Wyświetleń: 5544\nCiężko stwierdzić ale jest to najczęstszy powód usterek spieniania mleka.. Odkamienienie i dokładne czyszczenie pomaga w 70% przypadkach ;)\nAGD Drobny sprzęt olusna 28 Lip 2014 19:24 Odpowiedzi: 4 Wyświetleń: 2622\nAEG MS100 spieniacz do mleka instrukcja PL\nAGD Instrukcje Obsługi dg.1607 27 Maj 2009 00:13 Odpowiedzi: 0 Wyświetleń: 1319\nAGD Początkujący nioop 24 Lip 2015 19:14 Odpowiedzi: 2 Wyświetleń: 483\nElektryczny spieniacz do mleka Severin SM 3580 schemat\nspieniacz grzeje ale nie spienia\nAGD Drobny sprzęt gocherry 13 Kwi 2016 09:35 Odpowiedzi: 2 Wyświetleń: 627\nAGD Użytkowy uncle_dunkan 26 Lip 2019 19:16 Odpowiedzi: 2 Wyświetleń: 1320\nAGD Drobny sprzęt Aimeiz 26 Lut 2017 14:01 Odpowiedzi: 4 Wyświetleń: 843\nSaeco Talea Touch Plus - Czyszczenie spieniacza do mleka.\nOd jakiegoś czasu nie mogę spieniacza mleka. Ani z dyszy, ani z mlecznej wyspy. Wiem że należy wyczyścić te kanały powietrzne, ale nie wiem jak to zrobić. Czy mógłby mnie ktoś oświecić w tym temacie?\nAGD Użytkowy netoperek 04 Gru 2017 11:37 Odpowiedzi: 6 Wyświetleń: 564\nAGD Drobny sprzęt varga janos 26 Sie 2018 10:36 Odpowiedzi: 15 Wyświetleń: 1863\nAGD Drobny sprzęt BRum 16 Lut 2016 21:05 Odpowiedzi: 1 Wyświetleń: 1098\nAGD Drobny sprzęt Ósterka 11 Lip 2018 23:07 Odpowiedzi: 4 Wyświetleń: 1524\nECAM 22.110b - Wymiana dyszy na Cappuccinatore\nAGD Drobny sprzęt misialsa 19 Lut 2018 01:16 Odpowiedzi: 4 Wyświetleń: 1653\nhamować jazda dokładny pomiar prądu samsung zapisane alarm reakcja aktualizacja telewizora samsung biała dioda pomiar rezystancji izolacji sterowanie siłownikiem motorola radio grubość płyta


MOTORSPORT GRAND PRIX - Kevin Magnussen uniknął kary na starcie GP Australii\nKevin Magnussen uniknął kary na starcie GP Australii\n16 Marca 2019, 14:26\nFIA ukarała zespół Haas karą 5000 euro za niebezpieczne wypuszczenie Kevina Magnussena z garażu podczas pierwszej części kwalifikacji. Tym samym Duńczyk zachował siódmą pozycję startową do GP Australii.\nZespół Haas spisał się bardzo dobrze podczas pierwszej sesji kwalifikacyjnej sezonu. Na torze Albert Park musieli oni uznać wyższość tylko trzem najszybszym ekipom - Romain Grosjean uplasował się na szóstym miejscu, natomiast Kevin Magnussen na siódmym.\nPozycja Duńczyka nie była jednak do końca pewna. Gdy Magnussen został wypuszczony ze swojego garażu na drugi przejazd w pierwszym segmencie kwalifikacji, aleją serwisową jechał już Sergio Perez. Niewiele więc brakowało, a doszłoby do kontaktu pomiędzy dwójką kierowców.\nSędziowie przeanalizowali zaistniałą sytuację, wysłuchując również wyjaśnień zawodników oraz przedstawicieli zespołu. Ostatecznie postanowili oni nałożyć na Haasa karę finansową w wysokości 5000 euro. Tym samym Kevin Magnussen zachował swoją siódmą pozycję startową do jutrzejszego wyścigu.\nSędziowie analizowali również incydent pod kątem niebezpiecznego wypuszczenia zawodnika zespołu Racing Point. W tej kwestii nie podjęto jednak żadnych dalszych działań.


Kiedy najczęściej klienci zaciągają kredyt - Mistrz oszczędzania\nKiedy najczęściej klienci zaciągają kredyt\nPrzez wielki mistrz w czwartek, październik 4 2018, 11:35\nDzisiaj kredyt można wziąć bardzo łatwo, co tym bardziej zwiększa ilość zainteresowanych nimi osób.\nCzłowiek, którego nie stać na wszelakie wygody a chciałby mieć to co sobie wymarzył, coraz częściej aby sfinansować zakupy decyduje się na kredyt. Bank oferując nam kredyt zarabia na nim, więc to dla banku jest wielki zysk za pożyczanie na procent odpowiedniej ilości gotówki. Według różnorodnych statystyk każdy przeciętny człowiek ma na swoim koncie jakiś kredyt czy to duży czy to mały, bo jak wiadomo nie wszyscy są bogatymi osobami, które mają duże ilości gotówki, więc kredyt jest możliwością dla wielu osób w spełnieniu swoich większych czy mniejszych marzeń. Płacąc raty kredytu najpierw spłacamy odsetki a potem nasz kredyt dopiero, bo to jest właśnie zabezpieczenie bankowe w razie jakiś nieoczekiwanych zdarzeń życiowych. Kredyt dostaje się obecnie bardzo szybko, bo w wielu bankach gdy kwota kredytu nie jest wysoka może to trwać nawet tylko kilkanaście minut. Ustalając raty kredytu można też ustalić to, w jakim dniu będziemy go spłacać i najlepiej wybrać sobie dzień zaraz po wypłacie żeby potem nie zwlekać ze spłatą, bo odsetki nas gonią.\nObecnie banki ze względu na rosnącą konkurencję na rynku usług bankowych prześcigają się w ofertach które dla ich klientów mogą być najbardziej korzystne. Niskie oprocentowanie, brak prowizji lub bardzo niska jej kwota - to tylko niektóre z elementów, które mają za zadanie zainteresować klientów i przyciągnąć ich uwagę. Można także znaleźć kredytu które w umowie mają tak zwane wakacje kredytowe. Oznacza to, iż klient w razie problemów może na określony czas zawiesić spłatę kredytu bez konsekwencji w postaci dodatkowych odsetek czy negatywnej historii w BIK. Oczywiście warto przeczytać w umowie, jakie warunki trzeba spełnić aby można było z takiej możliwości skorzystać.\nNiektóre banki coraz chętniej także oferują klientom zwrot części zapłaconych przez nich odsetek. Tutaj jednak zazwyczaj warunkiem jest terminowe dokonywanie spłat rat kredytowych. Ma to zachęcić klientów do spłacania swoich zobowiązań, i okazuje się, iż w wielu przypadkach działa o wiele skuteczniej niż różnorodne kary pieniężne na przykład za tak zwane monity o stanie zadłużenia. Ze względu na bardzo dużą ilość ofert kredytów wielu osobom wybranie tej najbardziej odpowiedniej bardzo często sprawia dość spory problem.\n« Depozyty trzymiesięczne.\nURL dla trackbacków : http://www.mistrzoszczedzania.pl/index.php?trackback/32


Niebanalnie i zadziornie...\nLolitta to jedna z najbardziej oryginalnych i nieodgadnionych marek bieliźnianych na naszym rodzimym rynku. Kiedy inni producenci zaskakują raz na sezon, dwa; gdyńska firma nieustannie wprawia w osłupienie. Specyficzny design charakteryzujący się nieokiełznanym i wyjątkowo wysublimowanym erotyzmem przyciąga z siłą magnezu. Każda kolejna kolekcja zniewala nie tylko damskie, ale przede wszystkim męskie zmysły. Bo tylko tutaj można spotkać tak niebanalne projekty będące odzwierciedleniem aktualnych trendów i pozostające pod ewidentnym wpływem gigantów tego segmentu branży, np. Bordelle. Samo to wydatnie zwiększa pole rażenia marki i sprawia, że zarówno Panie, jak i Panowie coraz chętniej decydują się na kupno kompletów ze złotą koroną w logo.\nNie inaczej będzie tym razem. Śmiemy nawet twierdzić, że najnowsze propozycje marki są jednymi z najlepszych i najbardziej urozmaiconych. Standardowo znajdziemy wśród nich pończochy, majteczki, sukienki, biustonosze i body. Bazowanie na klasycznych fasonach nie oznacza jednak nudy. Wręcz przeciwnie. Nieśmiertelne kroje są dla Lolitty wymarzonym polem doświadczalnym, na którym wypróbowuje się maksimum możliwości. Właśnie tak powstają unikalne i niepowtarzalne modele. Potem wybiera się same perełki, które trafiają do bezpośredniej dystrybucji, a docelowo do spragnionych fantazyjnych zestawów par. W ostatniej kolekcji takich perełek jest naprawdę sporo.\nSukienki Excellent, Marvelous, Extreme i Sensuality zachwycają nietuzinkowymi i intrygującymi rozwiązaniami, efektownymi detalami i jak zawsze najwyższą jakością materiałów oraz – co nowe i zaskakujące – potężną dawką kokieterii.\nBezpruderyjne body Superb fascynuje swym bezkompromisowym i jednoznacznym charakterem, komplety Sensual Mistress i Coquettish uwodzą słodko-pikantnymi połączeniami i zalotną figlarnością, a biustonosze Gorgeous oraz Embrace Bra oszałamiają frapującymi mariażami skóropodobnych materiałów, transparentnego tiulu, elastycznych paseczków i złotych detali.\nNa koniec małe-wielkie propozycje w postaci kuszących i prowokujących pończoch Passionate i Extraordinary oraz niezwykłych majteczek Essential Panty wykonanych na bazie pobudzającego kontrastu słodkiego, cukierkowego różu oraz atramentowej czerni.\nZachęcamy – przekonajcie się na własnej skórze, jak inspirująca i podniecająca potrafi być bieliźniana awangarda. Wszystkie modele marki Lolitta dostępne w naszym sklepie internetowym Ekskluzywna.pl znajdziecie pod tym linkiem → LOLITTA


Ekran dookoła smartfonu w Samsungu? | CHIP\nEkran dookoła smartfonu w Samsungu?\nW tym roku producenci ograniczali ramki. W przyszłym mogą je całkowicie wyeliminować, a w 2019 - stworzyć model z wyświetlaczem okalającym urządzenie. Podobne domysły snujemy w związku z bardzo ciekawym zgłoszeniem patentowym.\nPierwsza z grafik przedstawia proces produkcji nowego typu ekranu. „Nawinięcie” panelu na bryłę urządzenia jest skomplikowanym procesem.\nByć może to kolejny duży krok w rozwoju smartfonowych wyświetlaczy (graf. Letsgodigital)\nSamsung zgłosił nowy patent w WIPO (World International Property Office). To co odróżnia wyświetlacz od dotychczasowych, to pełne zawinięcie, aż do 180 stopni. I chociaż na grafikach widzimy ekran jedynie na krawędziach oraz skrawku tylnej ścianki, stąd już prosta droga do pokrycia wyświetlaczem całego telefonu.\nEkran zakrzywiony – o 180 stopni (graf. Letsgodigital)\nCałość wygląda futurystycznie, ale kiedy pod koniec 2014 roku Samsung pokazał Galaxy Note Edge też byliśmy zdziwieni, a wielu użytkowników twierdziło, że podobne rozwiązania nie mają szans przyjąć się. Trzy lata później zakrzywione brzegi ekranu są już dość zwyczajne. Niewykluczone, że podobnie będzie za pewien czas z pełnym, 180-stopniowym wygięciem wyświetlacza. Ale rytualnie zaznaczmy – fakt, że coś zostało opatentowane nie oznacza, że na pewno zostanie wyprodukowane. To tylko sygnał pomysłu, jaki ma Samsung, który jednak może nigdy nie trafić do seryjnych urządzeń. | CHIP\nSmartfony android samsung


Rada Osiedla Antoninek-Zieliniec-Kobylepole » Co dalej z ul. Pustą?\n7 lipca odbyło się zebranie mieszkańców dotyczące organizacji ruchu na ul. Pustej. Dziękujemy za Państwa obecność na tym spotkaniu i wyrażenie swoich opinii. Osoby, które jeszcze chciałyby przekazać swoje uwagi, prosimy o przekazanie ich nam drogą mailową, przez wiadomość na Facebooku lub poprzez pozostawienie w skrzynkach przy tablicach informacyjnych do końca lipca.\nZarząd Dróg Miejskich przygotował cztery koncepcje uspokojenia ruchu, wykorzystujące odcinki dróg jednokierunkowych. Dwie propozycje zakładają prowadzenie ruchu na całej ul. Pustej w jedną stronę – odpowiednio „w dół” (od ul. Bożeny) i „w górę” (od ul. Sabiny). Kolejne propozycje zakładają podzielenie ul. Pustej na dwa odcinki i prowadzenie na nich ruchu w przeciwnych kierunkach – odpowiednio zbieżnie (z wjazdem od ul. Bożeny i Sabiny a wyjazdem przez ul. Wiesławy) i rozbieżnie (wjazd przez ul. Wiesławy i wyjazd w stronę ul. Bożeny i Sabiny). Szczegóły na poniższych grafikach.\nPodczas zebrania Mieszkańcy zaproponowali także rozwiązania polegające na całkowitym ograniczeniu wjazdu na ul. Pustą z obu stron lub na zamknięciu dla ruchu odcinka ul. Ziemowita, lub ustawieniu znaków dopuszczających wjazd tylko dla mieszkańców. Propozycje te nie zostały jednak zaopiniowane ani przez ZDM, ani przez Miejskiego Inżyniera Ruchu, dlatego nie wiadomo, czy możliwa będzie ich realizacja.


ALPN okiem beniaminka pół żartem pół serio « Klub 54\nALPN okiem beniaminka pół żartem pół serio\nPo kilkunastu latach wspólnej gry (większość z Nas zamieszkuje/zamieszkiwała tereny przy ul. Okólnej na 1000-leciu) wpierw na betonie, a potem w hali, pewnego dnia dość niespodziewanie zrodził się pomysł abyśmy spróbowali swych sił na pełno wymiarowym boisku. Pomysł nie zrodził się nagle ponieważ już kilku z Nas dusiło się w Naszej hali przy SP 54 (stąd nazwa klubu) i grywała w różnych zespołach ALPN. I tak rozpoczęła się historia naszej gry w najatrakcyjniejszej z regionalnych, a może nawet śląskich lig tj. w ALPN.\nHistorie opowiadane Nam przez Naszych zawodników już w niej grających wzbudzały nasze „ochy” i „achy”, a każdy z Nas chciał poczuć na własnej skórze smak potyczek o których tyle nam opowiadano. Z zachwytem, a może nawet z uwielbieniem wpatrywaliśmy się w Naszych bohaterów jak wracali z meczów i mówili jaka to zacięta była walka i jakie to emocje sięgające zenitu wywołuje gra w ALPN. Decyzja mogła być tylko jedna – raz kozie śmierć. W demokratycznym głosowaniu „jestem za startem w ALPN” wszystkie głosy w klubie były oddane na TAK!.\nPostanowione. Nasza przygoda z II ligą na szczęście dla I ligowców nie trwała zbyt długo, wysyłane od wielu z Was sygnały, że niedługo spotkamy się w I ALPN dodawały nam stale otuchy. Chwile zwątpienia przeżyliśmy tylko w debiucie kiedy Beata pokonała Nas w pierwszym Naszym meczu 6:1, a tak w ogóle to nie wypadało wygrać w tym meczu z ekipą która nie weszła do ligi odpadając w barażach. My nauczeni jesteśmy pokory – po prostu nie wypada. Sponsor jednak nie był zachwycony tym wynikiem i mimo tego że przekonywaliśmy Go, że mecz był wyjątkowo widowiskowy i padło w nim dużo bramek powiedział, że to ma być ostatnia porażka w II lidze. Pokora nade wszystko, przyjęliśmy do wiadomości i nie wypadało nie awansować tam gdzie Nas chcieli.\nPo pierwszym samodzielnym sezonie w II lidze i wywalczeniu awansu do I ligi rozpoczął się czas przygotowań, wzmocnień i opracowywania taktyki na czekające nas spotkania z zawodnikami o których tyle słyszeliśmy w opowiadanych Nam historiach. Jako że nie posiadamy etatowego trenera powołaliśmy radę drużyny, która to po miesiącach analiz i narad przygotowała plan naszych działań w mającym nadejść sezonie. Celem jaki sobie postawiliśmy wpierw był medal, ale starszyzna drużyny zweryfikowała plany i ostatecznie uradziliśmy że powinno to być utrzymanie w gronie najlepszych ekip z całej Częstochowy.\nNastępnie trzeba było ustalić złoty środek który pomoże spełnić Nam Nasze marzenia, ustaliliśmy że najlepszą metodą do jego realizacji według Naszych strategów powinna być gra taka która sprawi że pozostałe drużyny tak nas polubią że po prostu nie będą chciały abyśmy opuścili ich szeregi i zrobią w tym kierunku wszystko co w ich mocy. Każdy z zawodników w okresie przygotowawczym wpajane miał nowe zasady: jestem grzeczny i dobrze wychowany, nie sprawiam innym przykrości, nie fauluje (Panowie z ARTO, My naprawdę za wszystko bardzo przepraszamy i serdecznie żałujemy, taki mecz już Nam się nie powtórzy), nie kłócę się z sędziami, nie przeklinam itp..\nPrawdę mówiąc liczyliśmy na 22 bezbramkowe remisy w 22 dwóch meczach co według wyliczeń Naszych statystyków powinno zapewnić pewne utrzymanie i sympatię naszych konkurentów. I tak zmotywowani z respektem ale też z pewnością i wiarą we własne możliwości przystąpiliśmy do rozgrywek.\nW pierwszym meczu z Jagiellończykami, realizowaliśmy nasze przedsezonowe założenia, byliśmy mili i grzeczni stworzyliśmy co prawda kilka świetnych sytuacji do zdobycia bramki, ale nie wykorzystaliśmy ich jednak przez grzeczność wobec pierwszoligowca któremu Nam jako beniaminkowi po prostu nie wypadało strzelać bramek, w sytuacjach kiedy trzeba było skierować piłkę do siatki nasi zawodnicy po prostu strzelali obok bramki lub wprost w bramkarza, nie wypada tak na dzień dobry ogrywać zasłużonego pierwszoligowca – jesteśmy przecież dobrze wychowani.\nPodchodząc do drugiego meczu tym razem z AMASOLEM przemyśleliśmy naszą strategię, nadal jako nowi w gronie chcieliśmy być grzeczni, ale jednak nie aż tak, bo w końcu punkty też są potrzebne poza tym Jagiellończycy nie byli aż tacy mili i w przeciwieństwie do nas trafiali do naszej bramki. Powiedzieliśmy sobie OK nie strzelamy ale trzy bramki w plecy po pierwszym meczu to wystarczający balast. Tak więc jak można się było spodziewać mecz zakończył się wynikiem 0:0.\nDo kolejnego meczu z ARTO podchodziliśmy z podobnym nastawieniem z tym że tym razem Nasz król strzelców II ligi uparł się że musi strzelić w końcu bramkę i ma już dość tych grzeczności. Poruszyła Nas ta deklaracja tak więc w drodze wyjątku zgodziliśmy się na jedną jedyną bramkę, prowadziliśmy zatem 1:0 prawie przez cały mecz aby w końcu zremisować 1:1, bo trzeba mieć zasady.\nKolejny mecz zupełnie nam nie wyszedł, założenia były inne ale gra nie układała się po naszej myśli, nie tak to miało wyglądać. „Co wy robicie panowie??” krzyczał nasz głównodowodzący!!. Wstyd się przyznać pokonaliśmy InPost 5:1, teraz już nikt nie będzie nas lubił w I lidze. Całą winę zwalamy na Naszego króla strzelców II podobno się z kimś założył, że da rade w jednym meczu strzelić 4 gole. No można ale po co, komu to potrzebne, przecież gramy dla zabawy …\nPo fatalnym spotkaniu z ImPostem w którym sprawiliśmy naszemu przeciwnikowi wiele przykrości graliśmy z LUMINEXEM* drużyną gwiazd mającą w składzie kilku byłych i obecnych reprezentantów Polski w składzie, wiedzieliśmy że tym razem nie możemy pozwolić sobie na żadne fanaberie, musimy zagrać w pełni skupieni i zmobilizowani najmniejszy błąd może przekreślić naszą reputację i ostatecznie zniechęcić do nas drużyny grające w ALPN. Uff udało się przegraliśmy 1:4, co jak mieliśmy nadzieję usprawiedliwiło nasze wybryki z poprzedniej kolejki.\nW kolejnym meczu niestety już na początku zdobywamy bramkę (znów Nasz król strzelców nie słucha tego co się do niego mówi na odprawie meczowej) co burzy cały nasz plan. Ale tu odpowiedzialnością i rozwagą wykazali się nasi obrońcy popełniając szereg książkowych, kardynalnych błędów w ustawieniu i zapewnili Z.C. MICHASIOWI prowadzenie 2:1. W końcówce jeden z naszych pomocników przekonany o tym że stan meczu to 1:1 postanowił uratować sytuację zdobywając przepiękną bramkę samobójczą z 25 metrów. Na szczęście zapisano ją na konto A. Szymczyka, a z tego co wiemy ma być podobno w tym sezonie królem strzelców.\nDo tego momentu wszystko układało się świetnie ale kłopoty zaczęły się od 7 kolejki kiedy znów przytrafił nam się zupełnie nieudany mecz z SGP z wygraną 3:1, która jest Naszą osobistą porażką 3:1.\nW kolejnych meczach było już bardzo przyzwoicie bo 1:1 z DAWIDEM i 1:1 z KORALEM nieco nas rehabilitowało w oczach innych drużyn i takiego obciachu już nie przynosi, ale już 5:1 z GAWBUDEM i 4:1 z TRW zrujnowało ostatecznie naszą dobrą opinię grzecznych chłopców z początku sezonu. Musimy sobie to otwarcie powiedzieć Jesteśmy niegrzeczni i źli, wróciliśmy do dawnych złych nawyków II ligowca. Czy tak już zostanie w rundzie wiosennej?\n* – LUMINEX właśnie największe pretensje mamy jednak do chłopaków z LUMINEXU. Bardzo chcieliśmy sobie po meczu zrobić okolicznościowe fotki z Panem Wałdochem, ale niestety nie przyszedł. Potem wytłumaczono Nam, że to ze względu na szacunek do naszej ekipy nie ściągali najlepszych graczy. Ustaliliśmy więc wspólnie, że jak już będziemy mieli zagwarantowane utrzymanie to Pan Wałdoch będzie grał i rozda tyle autografów ile będziemy chcieli. Rekompensatą było natomiast, że cała Nasza drużyna poprzybijała sobie piąteczki po meczu z Panem Brzęczkiem i Panem Kołaczykiem.\nReasumując, wspólna gra w tak szacownym gronie daje Nam wiele sportowej satysfakcji, wiemy dobrze że jak nadejdzie czas bujania się kiedyś w fotelu przy ciepłym kominku, to o tych wydarzeniach z pełna dumą będziemy opowiadać swoim wnukom, a będzie o czym. Powoli dojrzewamy do myśli że w tym roku jakoś się utrzymamy i czujemy, że reszta ligi zrobi wszystko dla Nas żebyśmy się utrzymali. Za przeżyte wspólnie na murawie emocje wszystkim Wam z całego serca dziękujemy i do zobaczenia w rundzie wiosennej kiedy przyjdzie czas rewanżów.\nZ pozdrowieniami, KLUB 54 Exact Systems\n© 2010 wykonanie: strony internetowe gre.pl


Plutik | Leczenie miażdżycy tętnic mózgowych\nMiażdżyca tętnic mózgowych traktować miażdżyca tętnic kończyn i potrzeby i dieta głód (potrawy) z ograniczeniem, a nawet wykluczenie z jedzenia pokarmów zawieralub zawierającym tłuszcze pochodzenia zwierzęcego (mięso, kiełbasy, masło, produkty mleczne tłuszczowych), gotowaćsól (zastąpić go wodorostów lub soku z cytryny), a także do środków spożywczych zawierających cholesterol (yaichboli żółtka, mózgi, ikry, wątroba, nerki).\nAby zminimalizować spożycie cukru i inne słabeDania Enough z semoliny i wyrobach mącznych. Założeniuczytanie daje białko roślinne, a zatem, białko mleka upotrebleniemyasnogo zwiększa cholestoIrina krwi, co prowadzi do skurczu naczyń.\nW diecie zawierać maksymalnie pokarmów roślinnych, rozdziałówsposób surowa marchew (ulubiona lekarstwem na stwardnienie rozsiane w Stanach Zjednoczonych) oraz produktów zawierających takie mikroelektronikikomentarze, takie jak miedź, jod, wapń, magnez, chrom. Na śniadanie, na przykład, można gotować marchew, starte z dwóch jabłek i pięciu jąder orzechów włoskich.\nMożesz jeść czosnek, cebulę, płatki owsiane, świeże kapusty, arbuzy, melony, dynie, pietruszka i inne «rasshla- kovivayuschie» produktów. Użyj je na surowo w sałatkach i deser gotowania, pierwszy i WTOwziął żywności (przepisy kulinarne miejsce).\nLeczniczego wykorzystania roślin suszone korzenie perzu, mniszka lekarskiego i lukrecji. Trawa pszeniczna leczy krew i korzenie mniszka lekarskiego — wątroby. 20 g rozdrobnionych korzeni perzu, 10 g korzeni słoduki i mniszka zalać 0,5 litra wrzącej wody, doprowadzić do gotowości na wolnym ogniu przez godzinę. W napojów smaku dodać miód, cukier, śmietana lub mleko. Pić 1 łyżka.\n2-3 razy dziennie. W tym przypadku rdzeń licoricecja, zapewnia naturalny hormon, jest przypisany do przebiegu 300 g, i dzienną dawkę zakładu — ’10\nDwa tygodnie po tej zaprawiania we krwirealizowany jest cholesterol i protrombiny.\nTechnika przeznaczony do resorpcji sklerotycznych zmian w naczyniach mięśni serca i krwionośnych serca\nProponuję za pomocą zestawu narzędzi, w tym mumii, sok (wyciąg) lub aloesu kalanchoe, lukrecji donia, propolis. Jak również masaże, rozciąga duże grupy mięśni, codziennie gimnastyka (urządzenia Hud) (co najmniej trzy razy dziennie), długi czas, w odległości krótkiego spaceru szerokości uskoku KJVnionych przed pływanie w basenie, a zimą — narciarstwo biegowe. Wszystko to tworzy elastyczność tętnic.\nMasaż leczniczy, rozciąga się duże grupy mięśni to masaż szyi, lubtsa, szyi, ramion, nadgarstków i kolan w SoestWyspy, mięśnie pleców, ramion, nóg i pośladków. Z tego masażu w organizmie zaczynają działać mechanizmy stymulacji mięśniowego. W tym przypadku organ tworzy otwarte w ubiegłym wieku Odessa akademika V. Filatov biotkanestimulyatory, promuje resorpcję (odzyskiwania) komórek blizn i regeneracji.\nMechanizmy działania siły mięśniowego stymulacjiOdbiór kości mumii i aloes (Kalanchoe). Mumia w tym emetoda uznawana podstawowych środków komunikacji w celu .chto dokładnie sprzyja regeneracji komórek mięśnia sercowego i wsierdzia. Weź go na dwa tygodnie 0.15-0.2 g (głowa mecz) dwa razy dziennie, navtraka iw nocy.\nDo ssania mumię umieścić pod językiem lub napoju, rozsiewanie sok z aloesu (5 g mumię rozpuszczono w 150 ml soku). W tym przypadku, aloes poprawia efekty absorbujące mumię. Weź 1 łyżeczka\nOczywiście krajowego leczeniu miażdżycy powtarzane po dwóch tygodniach.\nJak leczyć udar miażdżycy\nWymagana ilość leku do leczenia miażdżycy tętnic kończyn spodziewać przed rozpoczęciem leczenia. Jeśli ważysz 60 kg, trzeba 7 g mumię, jeśli 70 kg — 8 g, jeśli 80 kg — A w między ’10ve wziąć alkoholu Nalewka 20 kropli propolisu z 2 łyżkami Bulion lukrecji (10 g korzenia w 200 ml wrzącej wody w ciągu 10 minut).\nLukrecja stymuluje tworzenie Gormnowe, niezbędne do leczenia, pozbawienie pacjenta i jego krewnych z zakupem drogich leków ATP przedstawicieli prednizolon, hydrokortyzon. Poza tym, dostania się do niewoli tych leków, pacjent będzie musiał stale zwiększać dawki.\nFormacja hormon naturalny i stymuluje hoLod. Dwie minuty popływać w chłodnych wodach w przewlekłymskihbolnih przykład, podwojenie zawartości kortykosteroidów.\nPoza tym już wspomniano oznacza kompleks rassasTerapia ing to sok z aloesu lub Kalanchoe. WNima 1 łyżeczka 2-3 razy dziennie.\nLato musi jeść sałatki z-banana (przez liście 10 do 12 ulotek dziennie).\nĆwiczenia fizjoterapia to prawybory dla średnich i dużych grup mięśniowych, w stosunkowo spokojnej tempie, ale z dużymi ruchami amplitudy.\nMasaż (masaż dla skóry wrażliwej) i gimnastyka należy rozpocząć małych obciążeń w pierwszych dniach.\nWszystko to jest ściśle indywidualne, które odbyło się pod obserwacjądeniem lekarza i po dogłębnej analizie, w tymKontrola herbaty reovalograficheskim stwardnienie tętnic przez test funkcjonalny, który objaśni odwracalności zmian.\nObjawy zakażenia chlamydią u mężczyzn Pierwsza pomoc dla zatrucia grzybami


Masa czy dalej redukcja - Forum SFD\nMasa czy dalej redukcja\nsłowa kluczowe: masa , dalej , redukcja\nOd pon do sob praca mieszana 10h, siłownia 4 razy w tyg cardio 60minut 6 razy w tyg,\nsiłownia 4 razy (push pull)\nZacząłem od 2200kcal ale waga się nie ruszyła i w lustrze tez nie było widać więc ucinałem tak doszedłem do stanu obecnego 0,2kg na tydzien\nNapisał(a) 3 November 2019 7:09 PM\nSzacuny 10785 Napisanych postów 47360 Wiek 26 lat Na forum 19 lat Przeczytanych tematów 57816\nWitam, nadal redukcja czy masa? aktualnie około 1800kcal 60 min cardio x7 , trening 4 tyg, 18k kroków a waga schodzi 0,2 na tydzien. Ważę 70kg około 15bf. Stosuje yohe. Nastawiony na sylwetke\nfilm z sylwet: https://drive.google.com/file/d/1IsBb1XKIXnYwpEg0lzYmQFyP67wVGKrl/view?usp=sharing\nwedług mnie jest jeszcze tłuszczu ale siły juz brak.\nMój blog-->czyli odchudzanko cd.\nNapisał(a) 3 November 2019 7:20 PM\nJest liderem w tym dziale Szacuny 6380 Napisanych postów 75325 Wiek 43 lat Na forum 14 lat Przeczytanych tematów 631581\nPo co zakładasz kolejny temat ?\nJest liderem w tym dziale Szacuny 2659 Napisanych postów 50474 Wiek 29 lat Na forum 13 lat Przeczytanych tematów 340414\nI owszem tłuszczu masz jeszcze sporo, niemniej przy takim podejściu do robienia formy(skąd pomysł by katować się w tak bezsensowny sposób? Naoglądałeś się kulturystów?) wskazane byłoby jak najszybciej przestać.\nNapisał(a) 3 November 2019 7:27 PM\nflex1976 Bo zauważyłem że stworzyłem post w nieodpowiednim miejscu.\nKoniu151 to co mam zrobić? jadłem 2400kcal w tym czasie chodziłem na siłownie bez cardio, nic to nie dawało,\nzmniejszyłem do 2200, siłownia nadal wciąż 4 razy w tygodniu. Testowałem nowe kalorie i ewentualne zmiany przez 2-3 tygodnie. dopiero 1900 dawało minimalny efekt wraz z cardio.\nNapisał(a) 3 November 2019 7:58 PM\nJest liderem w tym dziale Szacuny 3823 Napisanych postów 63290 Wiek 35 lat Na forum 16 lat Przeczytanych tematów 680129\nWidoczne robiłeś coś źle. Głodówka nie jest rozwiązaniem. Skoro już wcześniej nie było efektów redukcji tkanki tłuszczowej, to należy dokładnie przeanalizować dietę. Poznań tym można zakładać, że coś jest nie tak z gospodarką hormonalną. Polecam zaznajomić się z artykułem i wykonać badania:\nNie wiemy również tego, co w zasadzie jest najważniejsze jeżeli chodzi o kształtowanie sylwetki, czyli zamiany obwodów ciała, mierzone co jeden, dwa tygodnie rano na czczo. Opisz jak one się zmieniały.\nNapisał(a) 3 November 2019 8:05 PM\nTestosteron,morfologi,tsh robione - w normie. historię obwodów nie mam ale szły w dół razem z wagą. Jak waga stała to i obwody się prawie nie zmieniały.\nNapisał(a) 4 November 2019 5:40 AM\nJest liderem w tym dziale Szacuny 7029 Napisanych postów 8424 Wiek 39 lat Na forum 6 lat Przeczytanych tematów 233078\nWstaw zrzut diety bo albo z dieta cos jest nie tak albo tak jak juz wspominane to w organizmie coś szwankuje .\nPrzy takie wadze i aktywności to ty powinieneś pewnie przy 2600-2800 redu zaczynać a nie od 2200 .\nNapisał(a) 4 November 2019 8:22 AM\nJest liderem w tym dziale Szacuny 12294 Napisanych postów 12108 Wiek 28 lat Na forum 13 lat Przeczytanych tematów 320104\nzdecydowanie za mało kcal, wejdź na zero na 4 tygodnie i dotnij, ale na wyższych kcal\nDalej redukcja czy masa? (zdjęcia)\nMasa, reset, redukcja, co dalej?\nco dalej robic masa czy redukcja\nco dalej? Redukcja czy Masa (sylwetka i dieta)\nproblem z masa dalej


Zakładanie trawnika – przewodnik dla początkujących - budowadomu24.pl\nbudowadomu24.pl » Zakładanie trawnika – przewodnik dla początkujących\nZakładanie pierwszego trawnika może być nie lada wyzwaniem dla początkującego ogrodnika. Nie jest to zadanie trudne, wymaga jednak podstawowej wiedzy o potrzebach trawy. Sprawdźmy dziś, kiedy najlepiej zakładać trawnik, jak odpowiednio przygotować podłoże i jaką trawę wybrać.\nOptymalna pora roku na zakładanie trawnika to wiosna (od marca do kwietnia) lub wczesna jesień (sierpień – wrzesień). Jeśli zdecydujemy się na tradycyjne wysiewanie trawnika, to dzień musi być bezwietrzny i suchy. Warunki atmosferyczne mają nieco mniejsze znaczenie, jeśli zdecydujemy się na położenie trawnika z rolki, choć oczywiście nie powinniśmy tego robić w czasie intensywnych opadów.\nChyba najistotniejszą częścią prac związanych z zakładaniem trawnika jest przygotowanie podłoża. Nawet najlepsza trawa na trawnik nie sprawdzi się, jeśli posiejemy ją na źle przygotowanej nawierzchni. W przeciwieństwie do innych roślin i upraw ogrodowych trawa nie lubi żyznego, tłustego podłoża. Zatem, tak często praktykowane dodawanie torfu czy czarnoziemu do warstwy nośnej pod trawnik naogół prowadzi tylko do sporych problemów. Podłoże trawnika powinno być lekkie i dobrze przepuszczające wodę, co nie znaczy, że całkowicie piaszczyste.\nZanim jednak przystąpimy do położenia warstwy nośnej, musimy oczyścić i wyrównać teren. Usuwamy wszelkie śmieci, kamienie i resztki roślin. Jeśli dysponujemy czasem, możemy przeprowadzić odchwaszczanie herbicydem. Kolejny krokiem jest napowietrzenie i spulchnienie gleby za pomocą pługa ogrodowego lub glebogryzarki. Następnie dokładnie wyrównujemy i wałujemy teren.\nSianie trawnika czy trawa z rolki?\nPrzygotowane podłoża przebiega w ten sam sposób, niezależnie od tego, czy zdecydujemy się na trawnik wysiewany, czy trawę z rolki. W przypadku tradycyjnego wysiewu musimy uzbroić się w cierpliwość. Cały proces potrwa kilka tygodni i będzie wymagał regularnego podlewania, a także wstępnego odchwaszczania. Położenie trawy z rolki jest dużo szybsze. Założenie średniej wielkości trawnika z rolki, na odpowiednio przygotowanym podłożu może zająć zaledwie kilka godzin. Praktycznie od razu możemy cieszyć się efektem wizualnym. Zanim zaczniemy użytkować trawnik powinniśmy jednak poczekać na ukorzenienie się darni.\nPrzygotowanie podłoża i wysiew lub położenie trawy z rolki to dopiero początek naszej przygody z trawnikiem. Wbrew powszechnej opinii trawnik wymaga często większej uwagi niż wiele gatunków roślin ozdobnych. Musimy pamiętać o regularnym podlewaniu i koszeniu, a także okresowej aeracji i wertykulacji. Te zabiegi oraz odpowiednio dobrane nawozy do trawy, pozwolą nam cieszyć się pięknym trawnikiem.\nKratka trawnikowa – gdzie się przydaje? [4 pomysły]