Biuletyn odnowy liturgii, Collectanea theologica 1976 f. II\nBiuletyn Odnowy Liturgii * . w: Collectanea Theologica 46:1976, f. II, s. 99-120.\n1. Nowy mszał w języku niemieckim  oprac. F. B.[lachnicki]\n2. Nowa Kongregacja Sakramentów i Kultu Bożego  C. Krakowiak\nPro opportunitate  oprac. F. B.[lachnicki]\n1. Sztuka sakralna a odnowa liturgii  oprac. Z. Podlewska\n2. Posoborowe etapy rozwoju muzyki liturgicznej  oprac. G. Skop\n1. Odnowa liturgii a tradycje życia parafialnego  F. Blachnicki\n2. Sakrament bierzmowania w całokształcie duszpasterstwa parafialnego  S. Hartlieb\nBiuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 46:1976, f. II, s. 99-101\n1. Nowy mszał w języku niemieckim\nWielkie dzieło nowego wydania ksiąg liturgicznych Kościoła rzymskiego, w wyniku realizacji postanowień soborowej Konstytucji o świętej Liturgii, dobiega końca. Tym razem jednak ukazanie się tzw. editio typica poszczególnych ksiąg nie oznacza końcowego etapu odnowy liturgii na płaszczyźnie wydawniczej. Po tym etapie następuje drugi, który prawdopodobnie będzie trwał jeszcze dosyć długo: przygotowanie aprobowanych typicznych wydań ksiąg liturgicznych w poszczególnych językach narodowych. Przy obecnie przyjętej zasadzie pewnego pluralizmu w liturgii i danych przez prawodawcę centralnego możliwości adaptacji liturgii do warunków poszczególnych regionów językowych i narodowych, te wydania ksiąg liturgicznych będą tylko i po prostu wiernym przekładem watykańskiej editio typica. Dlatego warto śledzić zastosowane w poszczególnych krajach rozwiązania i inicjatywy w zakresie dozwolonej adaptacji nowych ksiąg liturgicznych.\nNumer 106-107 Notitiae z r. 1975 przynosi artykuł R. K a c z y ń s k i e g o omawiający nowe księgi liturgiczne aprobowane dla krajów języka niemieckiego. Szczególnie interesujące są w tym artykule informacje dotyczące nowego mszału w języku niemieckim. Nowy mszał aprobowany przez konferencje biskupów RFN, Austrii, Szwajcarii i Luksemburga 23 IX 1974 a następnie 10 XII tegoż roku przez Kongregację Kultu Bożego, zaczął obowiązywać w regionach języka niemieckiego od Wielkiego Postu 1976 r. Nosi on tytuł: Die Feier der heiligen Messe. Messbuch für die Bistümer des deutschen Sprachgebietes. Authentische Ausgabe für den liturgischen Gebrauch (Celebracja Mszy świętej. Mszał dla biskupstw niemieckiego rejonu językowego. Wydanie autentyczne dla użytku liturgicznego).\nAby wydana księga nie była zbyt wielka i ciężka, postanowiono  po długiej dyskusji  podzielić teksty mszalne na dwie części, w ten sposób jednak, aby nigdy nie trzeba było używać obu części równocześnie, w ramach jednej celebracji.\nCzęść I mszału zawiera tylko w języku niemieckim: dokumenty wprowadzające (Wprowadzenie ogólne Mszału Rzymskiego) i liturgię Wielkiego Tygodnia; w języku łacińskim i niemieckim: całe Proprium de tempore, Ordo Missae, uroczystości świętych i święta pańskie z Proprium Sanctorum; w języku łacińskim tylko: communia, textus ad diversa, Lectionarium parvum.\nCzęść (tom) II mszału zawiera tylko teksty w języku niemieckim, a mianowicie: kalendarz dla rejonu języka niemieckiego, wszystkie teksty mszalne z wyjątkiem Wielkiego Tygodnia i dodatki (Appendices). W ten sposób nowy mszał w pierwszej części zawiera taki wybór tekstów w języku łacińskim, żeby można było we wszystkie niedziele i święta nakazane sprawować liturgię po łacinie i to również ze śpiewem celebransa, albowiem prefacje i inne części modlitw eucharystycznych są podane z nutami.\nMelodie do tekstów w języku niemieckim są liczne, również do aklamacji w liturgii słowa, do wszystkich prefacji, także własnych regionalnych (np. trzecia prefacja adwentowa, na wspomnienie Narodzenia NMP, Matki Boskiej Bolesnej, świętych regionalnych) oraz do innych części modlitw eucharystycznych, do wszystkich uroczystych błogosławieństw oraz formuły rozesłania.\nMszał korzysta również z dwóch możliwości urozmaicania tekstów liturgicznych wskazanych przez list okólny Kongregacji Kultu Bożego w sprawie Modlitw eucharystycznych. Zgodnie z n. 10 tego listu wprowadzono dodatkowe teksty embolizmu na szczególne dni roku liturgicznego (niedziele, uroczystości lub święta Ofiarowania Pana, Zwiastowania Pana, Narodzenia Jana Chrzciciela, Wniebowzięcia NMP, Jej Narodzenia, Wszystkich Świętych, Niepokalanego Poczęcia NMP, rocznicy dedykacji kościoła). Ponadto, zgodnie z n. 14 tego listu, podano wiele formuł do wyboru celebransa dla wezwań i zachęt (monitiones), które z natury swej nie domagają się, aby były wygłaszane dosłownie według formuł podanych w mszale.\nSame teksty Mszału Rzymskiego zostały przetłumaczone w żmudnej pracy trwającej cztery lata. Zanim zostały zatwierdzone, były już stosowane ad experimentum w praktyce, zgodnie z zezwoleniem Kongregacji Kultu Bożego z 16 III 1971. Wprowadzono nowe teksty kolekty (41), modlitwy nad darami (12), modlitwy po komunii (15).\nNowy mszał niemiecki ponadto odpowiada życzeniu, często wyrażanemu w naszych czasach, aby były formularze mszalne tematyczne (Motivmessen). Jak kiedyś podobne życzenie zostało zaspokojone przez msze wotywne do świętych na poszczególne dni tygodnia, tak w nowym mszale pewne teksty liturgiczne już zastosowane w różnych miejscach tej samej księgi w ten sposób uporządkowano tematycznie, że powstały formularze na cztery tygodnie. Np. tematy drugiego tygodnia proponowane są następująco: Kościół i jedność; Pokuta i zadośćuczynienie; Wokół ołtarza Pana; Chrystus umęczony dla naszego zbawienia; Nowe i wieczne przymierze Boga ze swoim ludem. Podobnie opracowano cztery formularze na pierwszy tydzień Adwentu i Wielkiego Postu, na ostatni tydzień okresu paschalnego i pierwszy tydzień października.\nWłasne formularze mszalne odpowiadające kalendarzowi partykularnemu całego regionu zostały włączone do Proprium Sanctorum Mszału Rzymskiego. Msze własne poszczególnych diecezji mogą być łatwo włączone do przewidzianego miejsca na końcu mszału.\nPowyższy przykład wskazuje, ile możliwości adaptacyjnych i twórczych stwarza tłumaczenie posoborowych ksiąg liturgicznych na języki narodowe. Czy przygotowane polskie tłumaczenie Mszału Rzymskiego wykorzysta te możliwości?\nNa podstawie Notitiae 11(1975)191-193\nopr. F.[ranciszek] B.[lachnicki]\nBiuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 46:1976, f. II, s. 101-102\n2. Nowa Kongregacja Sakramentów i Kultu Bożego\nKonstytucją apostolską Constans nobis z 11 lipca 1975 r. P a w e ł VI powołał do życia nową Kongregację Sakramentów i Kultu Bożego (Sacra Congregatio pro Sacramentis divinoque Cultu) 1 . Nowa kongregacja zastąpi dwie dotychczas istniejące: Kongregację Dyscypliny Sakramentów i Kongregację Kultu Bożego.\nDokonaną reformę dykasterii Kurii Rzymskiej papież uzasadnia wytycznymi Soboru Watykańskiego II, w myśl których wszystkie urzędy kurii mają być skutecznym narzędziem w rozwiązywaniu stawianych im zadań, odpowiadając coraz bardziej wymaganiom pastoralnej działalności Kościoła we współczesnym świecie 2 . Dokonywane stopniowo zmiany w różnych dykasteriach kurii wynikają także z pragnienia lepszego dostosowania istniejących struktur Kościoła, aby służyły one skuteczniej i lepiej dobru całego Ludu Bożego. Bowiem istotnym ich celem i powołaniem jest służba (earum natura in ministrando contineatur).\nPonieważ działalność powołanej w 1969 r. Kongregacji Kultu Bożego 3 wykazała, że jej kontakty z Kongregacją Sakramentów były tak częste i ścisłe, zrodziła się najpierw myśl, a potem przekonanie, powierzenia wszystkich tych spraw jednej, nowej kongregacji. Wynika to stąd, że przedmiotem zainteresowań dotychczasowych obydwu kongregacji jest ta sama rzeczywistość teologiczna, której aspekty liturgiczno-kultowe i pastoralne są nierozerwalnie związane z aspektem prawnym i dyscyplinarnym. Nowa kongregacja ma więc tę bogatą rzeczywistość liturgiczno-sakramentalną traktować organicznie i bardziej wszechstronnie, uwzględniając wszystkie jej złożone aspekty. Jednocześnie papież wyraża przekonanie, że działalność nowej kongregacji przyczyni się w jeszcze większym stopniu do dzieła odnowy liturgicznej, zapoczątkowanej przez Vaticanum II, w którą włączył się cały Kościół i która przyniosła już obfite owoce duchowe całemu Ludowi Bożemu.\nOmawiany dokument papieski zawiera następujące istotne postanowienia prawne:\n1) Kongregacja Kultu Bożego i Kongregacja Sakramentów przestają istnieć w dotychczasowej formie,\n2) Ustanawia się nową kongregację, która nosi nazwę Kongregacja Sakramentów i Kultu Bożego,\n3) Nowa kongregacja, na czele której stoi kardynał prefekt, mający do pomocy sekretarza, dzieli się, na dwie sekcje: jedną dla dyscypliny sakramentów, drugą dla kultu Bożego. Każda sekcja ma swego podsekretarza 4 .\n4) Sekcja pierwsza ma kompetencje dawnej Kongregacji Sakramentów określone przez konstytucję apostolską Regimini Ecclesiae nr 54-57, 5 druga zaś  uprawnienia i zadania dawnej Kongregacji Kultu Bożego zawarte w konstytucji apostolskiej Sacra Rituum Congregatio nr 1-4 6 ,\nPostanowienia zawarte w konstytucji Constans nobis wchodzą w życie dnia 1 sierpnia 1975 r.\nW związku z omawianym dokumentem warto odnotować komentarz (bez autora), który ukazał się w L'Osservatore Romano z dnia 20 lipca 1975 r., w dwa dni po opublikowaniu konstytucji Constans nobis.\nAutor komentarza po omówieniu dokumentu dość dużo miejsca poświęca działalności dotychczasowej Kongregacji Kultu Bożego i jej sekretarzowi arcybiskupowi Annibale B u g n i n i e m u. Dzieło odnowy liturgicznej dokonane już dotąd, nazywa największym ze wszystkich tego rodzaju reform w dziejach Kościoła 7 . Chodzi tu głównie o przygotowanie i wydanie nowych ksiąg liturgicznych, odznaczających się głęboką treścią teologiczną, przejrzystą i prostą formą, możliwością adaptacji stosownie do mentalności wiernych różnych kościołów lokalnych i wreszcie wprowadzenie języka ojczystego do liturgii. Praca ta jest dziełem przeszło 50 biskupów i 150 konsultorów, najpierw w Radzie do należytego wykonania Konstytucji o świętej liturgii, a następnie w Kongregacji Kultu Bożego. Dokonane przez nich dzieło ma wielkie znaczenie dla Kościoła. Komentator wyraźnie stwierdza, że animatorem i koordynatorem wszystkich wysiłków zmierzających do odnowy liturgii był abp Annibale B u g n i n i, najpierw jako sekretarz Rady do wykonania KL, obok jej przewodniczącego kard. Giacomo L e r c a r o, a następnie jako sekretarz Kongregacji Kultu Bożego z następującymi jej prefektami: kard. Benno G u t, Arturo T a b e r a A r a o z i James Robert K n o x. Abp A. B u g n i n i kierował pracami licznych komisji, godząc z odwagą i cierpliwością występujące w nich różne tendencje, dokładając wszelkich starań, aby odnowa liturgii stała się prawdziwym pokarmem duchowym Ludu Bożego .\n1 L'Osservatore Romano z dnia 18 lipca 1975 r., s. 1.\n2 AAS 59(1967)885-928.\n3 Por. AAS 61(1969)297-305.\n4 L'Osservatore Romano z 18.7.75. podaje jednocześnie, że papież mianował kard. Jamesa Roberta K n o x a prefektem nowej kongregacji (kard. J. R. K n o x był od 25.1.74 r. prefektem obydwu dotychczasowych kongregacji). Sekretarzem został mianowany abp Antonio I n n o c e n t i; podsekretarzem sekcji sakramentów Antonio M a g n i o n i, podsekretarzem sekcji kultu Bożego Virgilio N o è.\n5 AAS 59(1967)903-904.\n6 AAS 61(1969)299-301.\n7 L'Osservatore Romano z 20 lipca 1975 r. s.2\nBiuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 46:1976, f. II, s. 102-105\nWarto, aby każdy kapłan  przewodniczący zgromadzenia liturgicznego oraz odpowiedzialny za formację służby liturgicznej zapoznał się z refleksjami autora glossy w numerze 106-107 Notitiae z r. 1975 na temat wpływu niewinnego zwrotu pro opportunitate, często spotykanego w posoborowych księgach liturgicznych, na praktykę liturgiczną.\nZwrot ten, w myśl intencji prawodawcy, jest jakby apelem pod adresem właściwego zmysłu liturgicznego i wyczucia kapłana-liturga, aby mógł dostosowywać przepisy liturgiczne do aktualnej sytuacji, do rodzaju zgromadzenia, do okoliczności czasu i miejsca. Chodziło o to, aby uniknąć skostnienia i sformalizowania w stosowaniu norm liturgicznych, aby rubrykom nadać charakter pożytecznej pomocy pastoralnej. Celem było uczynienie kapłana odpwiedzialnym, nie zaś tylko mechanicznym wykonawcą zarządzeń.\nTymczasem rubryka pro opportunitate stała się faktycznie zachętą do całkowitego zaniechania czynności liturgicznych ważnych, pożytecznych, jak najbardziej stosownych. Przyczyniła się do powstania pewnego rodzaju pustyni obrzędowej. Oto kilka przykładów.\na) K a d z i d ł o\nIGMR w n. 27 mówi: ...kapłan, jeśli to wskazane, pro opportunitate może ołtarz okadzić, a w n. 85: Kapłan... może okadzić ołtarz, obchodząc go dookoła.\nCo oznacza tutaj zwrot pro opportunitate? Przede wszystkim trzeba zwrócić uwagę na sens pozytywny tej rubryki. W dawnych przepisach liturgicznych używanie kadzidła było zastrzeżone do pewnych funkcji uroczystych (np. tzw. msza z asystą). Obecna rubryka stanowi zachętę do używania kadzidła w każdej Mszy św. cum populo, zwłaszcza w niedzielnej Mszy św. wspólnoty lokalnej (parafialnej). Tymczasem zwyczaj ten zanika prawie zupełnie. Wszystkie zmysły mają wiernym pomagać wnikać w misterium. Ogołocenie obrzędów z pewnych elementów zmysłowych oznacza ich zubożenie, stają się one suche jak szkielety, bez życia.\nTrzeba więc przywrócić używanie kadzidła w celebracjach uroczystych, zwłaszcza w zgromadzeniach liczniejszych. Należy okadzać wszystko, co przewidują rubryki: ołtarz, księgę Ewangelii, krzyż, relikwie, święty lud Boży. Kadzidło wybrać pachnące, najlepsze, jakie można znaleźć, nic nie jest zbyt drogie dla Pana; Od ministrantów trzeba wymagać, aby kadzielnica była pełna węgielków, kadzidło nasypywać obficie, aby prawdziwy obłok pachnący okrył ołtarz i przestrzeń kościoła. Wtedy będzie to wymowny symbol modlitwy wznoszącej się do Pana.\nMożna tu przypomnieć, co kiedyś pisał o kadzidle Romano G u a r d i n i: Ileż w tym wzniosłego piękna, gdy jasne ziarenka kadzidła padną na żarzące się węgle i gdy z rozkołysanego trybularza popłynie dym wonny! Jest to jakby melodia opanowanego ruchu i miłego zapachu. Czynność pozbawiona wszelkiego praktycznego celu, czysta jak pieśń. Piękna rozrzutność drogich klejnotów. Ofiarna, hojna, wszystkiego się wyrzekająca miłość.\nTak było wtedy, gdy Pan siedział w Betanii, i gdy Maria, przyniósłszy słoik drogocennego olejku nardowego, wylała tę wonność na święte Jego nogi, wycierając je własnymi włosami, a woń napełniła dom cały. Ludzie ciasnego umysłu szemrali: Na cóż ta utrata? Ale Syn Boży odrzekł: Dajcie jej pokój, uczyniła to na pogrzeb mój. Była to tajemnica śmierci, miłości, woni i ofiary.\nPodobnież ma się sprawa z kadzidłem: jest w nim tajemnica piękności, nie wiedzącej o żadnych korzyściach, ale powstającej samorzutnie. Tajemnica miłości, gorejącej i spalającej, przechodzącej nawet przez śmierć. Także i tutaj zatrzymuje się oschły umysł i pyta: Na co to wszystko?\nJest w nim ofiara woni, a wszak i Pismo święte powiada: Takie są modły świętych. Kadzidło jest symbolem modlitwy i to właśnie owej modlitwy, która nie myśli o żadnej korzyści; która nie pragnie niczego, lecz jawi się jak Gloria po każdym psalmie; która wielbi i pragnie Boga darzyć dziękczynieniem, iż On jest tak wspaniały (Znaki święte).\nb) Ś w i e c e\nIGMR w n. 82 wyliczając skład procesji wejścia wymienia także ministrantów, którzy pro opportunitate niosą świece. N. 94 mówi, że diakon zanosi księgę ewangelii na ambonę poprzedzany przez ministrantów, którzy mogą nieść kadzidło i świece.\nZastrzeżenie pro opporfumtate odnosi się tutaj do tej sytuacji, niestety często dziś spotykanej, że trudno znaleźć dwóch ministrantów w małej parafii lub we wspólnocie czysto żeńskiej. Gdzie jednak istnieją możliwości, należy rubrykę odczytać jako zachętę do używania świec przy procesji wejścia i wyjścia oraz przy proklamowaniu Ewangelii.\nŚwiece są oznaką czci wobec krzyża i słowa Bożego. Świece przemawiają do wzroku i są znakiem wiary: Spraw, niech ona stanie się wyrazem twojej duszy. Niech budzi się w niej wszelka szlachetna gotowość: Jestem tu, o Panie! Wówczas owa strzelista i czysta postawa wyda ci się wyrazem własnego twego usposobienia. Niech cała twoja gotowość okrzepnie w prawdziwą wierność. Wówczas będziesz mówił w duchu: Panie, w tej świecy oto ja sam stoję przed Tobą (R. G u a r d i n i, Znaki święte).\nKtoś może powiedzieć, że procesja wejścia i wyjścia bez krzyża, bez świec i bez kadzidła, jest bardziej prosta, poważna, bardziej demokratyczna. Co za nieporozumienie! Im bardziej jakiś obrzęd jest kompletny i wykonany pięknie, tym bardziej przemawia do umysłu i do serca wiernych. Pewne ramy sakralności i określonego porządku służą umacnianiu wiary, albowiem strzegą one zmysłu tajemnicy. W tych ramach chce lud widzieć rozwijające się obrzędy liturgiczne, aby miały one moc wznoszenia umysłu i serca poprzez rzeczy widzialne do niewidzialnych.\nc) K r z y ż p r o c e s y j n y\nIGMR w nr 82 mówi: pomiędzy nimi (tj. ministrantami niosącymi świece) si casus fert inny ministrant z krzyżem.\nTakże tutaj to wtrącone słowo si casus fert nie może być odczytane jako zachęta zwalniająca, ale jako przepis do elastycznego zastosowania według konkretnych możliwości. W normalnej Mszy świętej parafialnej, celebrowanej w pewnym stopniu uroczyście, nie powinno zabraknąć tego dalszego elementu, który przemawia tak silnie w sposób widzialny do zgromadzenia.\nW ten sposób procesja wejścia będzie pełna i uroczysta: piękny zastęp ministrantów i kler celebrujący postępują za krzyżem niesionym pomiędzy świecami.\nKrzyż potem może być ustawiony obok ołtarza na podstawie, świece mogą być użyte do procesji z Ewangelią i przy ofierze eucharystycznej.\nd) D z w o n e k\nIGMR w n. 109 mówi: Jeżeli okoliczności za tym przemawiają, krótko przed konsekracją ministrant dzwonkiem daje znak wiernym. Podobnie dzwoni na każde podniesienie zgodnie z miejscowym zwyczajem.\nCo znów oznacza w tym miejscu zwrot pro opportunitate? Oznacza, że jeżeli odprawia się w kaplicy z dwiema siostrami lub czterema zakonnikami albo z kościelnym, jest rzeczą zbędną dawać znak dzwonkiem, skoro wymawia się głośno słowa modlitwy eucharystycznej i uczestnicy orientują się dobrze, w którym momencie następuje konsekracja. W tych wypadkach dzwonienie byłoby czystym formalizmem. Czy jednak można zakładać, że w dużym kościele parafialnym czy w bazylice, wszyscy, także ci, którzy stoją u wejścia do kościoła, są skupieni, uważni i orientują się, w którym momencie następuje konsekracja? Dla tych wszystkich dzwonek może być znakiem wzywającym do uwagi, do uczestnictwa w misterium. Dlatego należy przywrócić używanie dzwonka, a niech będzie to dzwonek piękny, o dźwięcznym i miłym tonie. Może on stać się użyteczną pomocą w wychowaniu liturgicznym naszych wiernych.\ne) H u m e r a ł\nIGMR w nr 81 postanawia: Wszyscy, którzy nakładają albę, używają także paska i humerału, chyba że ze względu na krój alby nie są one potrzebne. Owo nisi aliter provideatur oznacza, odnośnie humerału, iż jest on niepotrzebny, jeżeli alba posiada takie wykończenie, że zakrywa estetycznie szyję i ubranie świeckie. W innych wypadkach humerał jest nadal potrzebny. Wygląda to nieestetycznie, jeżeli spod alby wyglądają różne elementy codziennego stroju, różnokolorowe koszule, krawaty, swetry. Troska o właściwy, estetyczny wygląd kapłana i innych ministrów liturgii jest wyrazem należnego szacunku wobec Boga i rodziny Bożej zebranej na modlitwę.\nf) K w i a t y\nDawne przepisy liturgiczne czyniły wyraźną wzmiankę o kwiatach, mówiąc o ozdabianiu ołtarza. Kwiaty były traktowane jako znak radości i święta, dlatego były zakazane na ołtarzu w dniach i okresach o charakterze pokutnym oraz przy mszach za zmarłych.\nNowe rubryki nie mówią wyraźnie o kwiatach. Nie znaczy to, że zostały zapomniane, a liturgia już się nimi nie interesuje. Linia tradycyjna w tym względzie pozostaje, ogólnie biorąc, w mocy.\nPojawiają się jednak nowe akcenty. Czasem pokutnym w pełnym tego słowa znaczeniu jest tylko okres Wielkiego Postu, kiedy nie powinno być kwatów. We wszystkich kościołach należy na to zwrócić uwagę, aby przede wszystkim ołtarz główny był przyozdobiony kwiatami. Nie wypada, aby jakaś statua czy kapliczka boczna jakiegoś świętego posiadała więcej kwiatów i świateł niż ołtarz. W każdą niedzielę jako w dzień Paschy ołtarz główny powinien głosić swoim wyglądem i swoją ozdobą chwałę Zmartwychwstałego. W ciągu roku liturgicznego będą pewne okresy uprzywilejowane odnośnie ozdoby ołtarza, w miejscu przechowywania Sanctissimum, przy tabernakulum (jeżeli zgodnie z przepisami mieści się ono poza ołtarzem głównym) przez cały rok mogą być kwiaty jako wyraz adoracji i miłości. Oczywiście całkowicie należy wykluczyć z kościoła wszelkiego rodzaju kwiaty sztuczne.\nNa podstawie Notitiae 11(1975) 196-201\nBiuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 46:1976, f. II, s. 105-107\noprac. Z. Podlewska\n1. Sztuka sakralna a odnowa liturgii\nPapieska Komisja Centralna dla Spraw Sztuki Sakralnej wydała dzieło, które gromadzi akta kongresu odbytego w Pizie w roku 1972 i bogatą dokumentację na temat opieki i konserwacji pamiątek historycznych i artystycznych Kościoła we Włoszech. 1\nTen cenny zbiór uwzględnia cały wachlarz ustawodawstwa pochodzącego z dokumentów soborowych, papieskich, dykasterii i urzędów Stolicy świętej oraz instytucji państwowych.\nPublikacja ta interesuje w pierwszym rzędzie Włochy, ale jej użyteczność przekracza granice regionalne. Z tego też tytułu sygnalizujemy ją w naszym biuletynie w oparciu o recenzję zamieszczoną w Notitiae.\nKsiążka przeniknięta jest troską o konieczność rozumnej adaptacji istniejących budynków kultu do nowych wymagań pastoralnych związanych z reformą liturgiczną.\nPrzestrzeń architektoniczna i monumentalne dzieła stworzone w ciągu wieków przez sztukę w celu jak najlepszej ekspresji liturgii, muszą dzisiaj służyć wspólnocie Kościoła w kontekście zupełnie innej celebracji liturgii. Czy można pogodzić prawa sztuki z wymaganiami żywej liturgii? W jaki sposób można zmienić różne obiekty architektoniczne, aby nie naruszyć zasad artystycznych a równocześnie uczynić je zdatnymi do spełniania aktualnych postulatów celebracji liturgicznej?\nNa te pytania odpowiadają w wyżej wymienionym dziele architekt Luigi M o r e t t i i ks. Pietro G a r l a t o. Pierwszy z nich jest konsultorem, a drugi sekretarzem komisji papieskiej. M o r e t t i radzi, by, jeśli zachodzi wątpliwość, czy zmiany nie zakłócą całościowego piękna i harmonii świątyni, raczej zrezygnować z jakiegoś drugorzędnego szczegółu i dostosować o ile to jest możliwe, nową liturgię do istniejących warunków. W innych przypadkach jednak należy odważnie podejmować decyzje odnośnie przesunięcia do przodu mensy ołtarza czy odpowiedniego usytuowania miejsca czytania Pisma świętego.\nW wypowiedzi G a r l a t o jest zawartych szereg norm praktycznych, które stanowią jakby konkluzję dyskusji kongresowych.\nBiorąc pod uwagę różnorodność budynków sakralnych wzniesionych w przeszłości, nie można podchodzić do problemu ich adaptacji z rozwiązaniami gotowymi i schematycznymi. Trzeba koniecznie potraktować każdy obiekt jako problem dla siebie, zasługujący na specjalne studium w celu szczegółowego zaplanowania. Niezbędna jest w tym względzie współpraca między liturgistami, historykami sztuki, architektami i innymi artystami; będzie ona gwarancją fachowego i poważnego zaplanowania obiektu.\nOdpowiedzialni za życie liturgiczne, mając na uwadze konkretne wymogi tego życia, powinni kierować się pragnieniem osiągnięcia autentycznych celów reformy liturgicznej bez szkody dla wartości historycznej i artystycznej budowli sakralnych. Wobec oczywistej i uzasadnionej niemożności przeprowadzenia adaptacji całkowitej i ostatecznej, niech szukają rozwiązań częściowych, zaspokajających prawdziwą konieczność, pamiętając o tym, że przepisy liturgiczne dopuszczają pewne koncesje w rzeczach nieistotnych.\nW adaptacji kościołów problemem najbardziej zasadniczym i trudnym jest adaptacja przestrzeni całego prezbiterium. Trzeba tu przede wszystkim przemyśleć sposób ustawienia ołtarza, aby zachował on charakter idealnego centrum, które spontanicznie skupia uwagę całego zgromadzenia; jest to bowiem fundamentalne wymaganie jego funkcji. W wielu kościołach starożytnych to przedsięwzięcie nie napotyka na większe trudności dzięki obecności obramowania architektonicznego o takim uroku, że z łatwością zatrzymuje uwagę i spojrzenia wiernych w swoim centrum, także po dokonaniu odpowiedniego przystosowania.\nPróba tworzenia nowego punktu ogniskowego jest dopuszczalna wtedy, gdy istnieje przestrzeń wystarczająca na umieszczenie nowego ołtarza w odpowiedniej odległości od starego (na którym można by przechowywać. Najświętszy Sakrament) i ulokowanie siedzenia dla celebransa i asysty. Wykluczając wszelką imitację stylistyczną, nowe dzieło powinno się narzucić w pierwszym rzędzie przez walory architektoniczne. Tylko dobrze przygotowani i wrażliwi artyści zdolni będą sugerować rozwiązania różnych konkretnych przypadków np. wykorzystania cennych zasłon ołtarzowych, stworzenia wolnej kompozycji z różnych odzyskanych starożytnych części czy dla kontrastu umieszczenie ołtarza całkowicie nowego. Dlatego też dzieło adaptacji trzeba powierzyć artyście o wypróbowanej wartości, który zdolny jest tworzyć nowocześnie w starożytnym kościele.\nPodobne kryterium należy stosować przy porządkowaniu ambon, miejsc dla celebransa i baptysteriów. Gdzie istnieje kaplica godna i łatwo dostępna, należy rozważyć stosowność przeznaczenia jej na miejsce przechowywania Najświętszego Sakramentu. Jeśli jednak nie da się przenieść cennego tabernakulum, które wkomponowane jest w całość monumentalnego starożytnego ołtarza, powinno ono zachować swoją pierwotną funkcję.\nUsuwanie balustrady może być dopuszczalne, jeśli nie przedstawia szczególnej wartości i nie była zaplanowana jako harmonijna całość zespołu prez-biterialnego. W przypadkach bardziej delikatnych wystarczy powiększyć środkowe przejście, aby zapewnić dobrą widoczność ołtarza.\nAdaptacja kościołów powinna się rozciągnąć również na ołtarze boczne i na święte obrazy. Konieczne jest oczyszczenie miejsc świętych z tego, co nie odpowiada ich godności i nie sprzyja najbardziej istotnej i poprawnej manifestacji pobożności chrześcijańskiej. Sobór postanowił odnośnie dzieł pseudoartystycznych, że powinny być usunięte z domu Bożego, gdyż nie licują z wiarą i dobrymi obyczajami oraz pobożnością chrześcijańską lub obrażają prawdziwy zmysł religijny czy to z powodu nieodpowiedniej formy, czy też z powodu niskiego poziomu, przeciętności lub naśladownictwa (KL 124).\nNiczego nie powinno się jednak dokonywać bez pozwolenia diecezjalnej komisji liturgicznej i komisji do spraw sztuki sakralnej. Także w nowszych budynkach sakralnych nie jest dozwolone samodzielne działanie, według własnego widzimisię.\nNależy żywić nadzieję, że impuls i zapał płynący z odnowionej liturgii oraz z uświadomienia uczestnictwa całego Kościoła w sprawowaniu świętych tajemnic wskrzeszą nowe doświadczenia i wzbudzą odwagę do podejmowania nowych prób.\nKonieczne modyfikacje dokonywane w antycznych budynkach  można tu użyć porównania z dziedziny muzyki  powinny mieć charakter tzw. wariacji na temat, w których inwencja i fantazja autora nie oddalają się od praw harmonii i kontrapunktu. Jeśli się uniknie niepotrzebnych dysonansów, można wzbogacić o nowe nuty wspaniały koncert tworzony przez wieki, na chwałę Boga, dla pobożności wierzących i ku radości ludzi.\n1 Tutela e conservazione del patrimonio storico et artistico della Chiesa in Italia, wyd. Giovanni F a l l a n i, Roma 1974.\nNa podstawie Notitiae 11(1975) 186-190\nopracowała Zuzanna Podlewska, Lublin\nBiuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 46:1976, f. II, s. 107-110\noprac. G. Skop\n2. Posoborowe etapy rozwoju muzyki liturgicznej\nW Communaute et liturgies ukazał się artykuł Jeana L e b o n zatytułowany Muzyka i liturgia w dziesięć lat po II Soborze Watykańskim. Artykuł jest wstępnym referatem wygłoszonym przez autora na rozpoczęcie V Międzynarodowego Kongresu Universa Laus, który odbył się w dniach 2-6 września 1974 roku w Strasburgu. L e b o n dokonuje w nim podsumowania poszukiwań i wysiłków poczynionych przez okres 10 lat od chwili ukazania się konstytucji o liturgii w dziedzinie odnowy muzyki liturgicznej. Poddaje także ocenie aktualną sytuację i snuje refleksje nad obecnym etapem rozwoju zagadnienia. We wstępie swojego wystąpienia autor stwierdza, że konstytucja o liturgii w dziedzinie muzyki nie przyniosła gotowych i ostatecznych rozwiązań, ale otworzyła drogę poszukiwaniom, umożliwiła przyjrzenie się od nowa wartościom, uważanym przez wieki za niezmienne i nietykalne. Swoje rozważania autor dzieli na trzy części, odpowiadające etapom rozwoju zagadnienia. Etap pierwszy obejmuje okres poprzedzający bezpośrednio sobór i uwzględnia wysiłki tych, których wyniki prac zostały przez sobór przyjęte i uznane. Drugi etap wiąże się z powstaniem i rozpoczęciem intensywnej działalności międzynarodowego kręgu studyjnego dla spraw nowej muzyki liturgicznej  Universa Laus. W części trzeciej wreszcie autor podaje krytycznej analizie aktualną sytuację w tej dziedzinie.\nR y t i j e g o f u n k c j a\nFunkcja  forma  znaczenie. Te określenia charakteryzują krąg poszukiwań i badań pierwszego okresu. Wiele wysiłków wkładano w odkrywanie na nowo funkcji każdego z rytów. Przed Vaticanum II nie zastanawiano się nad różnicami w funkcjonowaniu poszczególych rytów czy śpiewów. Bardzo pomocne w rozdzielaniu rytów i nadaniu im charakterystycznego piętna okazały się badania historyczne, pozwalające na ustalenie elementów trwałych i uwypuklenie funkcji. Na przykład przestudiowanie formy Kyrie pozwoliło określić jego funkcję jako pieśni błagalnej. Odkryto również różne wcielenia tej formy, porównywano je i rozstrząsano krytycznie. W rezultacie tych badań opracowano kryteria estetyczne dla nowych kompozycji, powstających licznie w związku z możliwością wprowadzenia języka narodowego.\nNa tym etapie wytworzył się więc pewien model, niestety wysoce sformalizowany, uwzględniający przede wszystkim doświadczenia zamierzchłych wieków Kościoła. Zapytywano tradycji, zwracano się do autorytetów  starożytnych i współczesnych, tj. oficjalnych dokumentów Kościoła, by tam czerpać wzory dla nowo powstającego repertuaru. Taki etap z pewnością był konieczny, ale szybko okazał się niewystarczający. W tym stadium rozwoju znaczenie poszczególnych rytów było rozumiane w kategoriach statycznych, a także wierni, do których powinna była dotrzeć wymowa znaków liturgicznych, nie mieli swojego oblicza, a jeśli mieli  było to jeszcze oblicze Kościoła niezmiennego i apersonalnego. Cała liturgia tworzyła jeszcze jednorodny system, w którym język, styl i estetyka były wchłaniane całkowicie przez sacrum jako jedyną uznawaną wartość. Msza w odnowionej niby szacie, przypominała w rzeczywistości starożytną missa cantata. Repertuar, stary czy nowy, był wyraźnie ograniczony. Na tym nie można było poprzestać. Walor pastoralny muzyki liturgicznej był z reguły pochłaniany przez pozostałe klasyczne kryteria muzyki, a więc: kanoniczność, zgodność z rytem, walor estetyczny. W tym samym czasie zaczęto odkrywać wagę ludzkiej aktywności w samym sercu liturgii; zrozumiano, że wiekowe zdobycze powinny znaleźć formę wcielenia bliską i zrozumiałą dla dzisiejszego człowieka.\nF u n k c j o n a l n o ś ć  g e s t  s y t u a c j a\nMotywem przewodnim wysiłków następnego etapu była funkcjonalność. Stawiano sobie pytanie, w jaki sposób propozycja rytu została przyjęta przez tych, do których jest właściwie adresowana? Dotychczas historia naświetlała znaczenie danego rytu; odtąd zaczęto pytać wiernych o zrozumiałość i możliwość percepcji liturgicznego znaku. Zarzucano po prostu statyczną koncepcję rytu na korzyść koncepcji dynamicznej. Zrozumiano, że projekt rytu nie może być opracowany przy zielonym biurku, powinien koniecznie uwzględnić kontekst sytuacyjny, w którym ma być przyjęty. Dostrzeżono niewystarczalność podsuwanych objaśnień, dzięki którym ryt powinien funkcjonować zgodnie z tym, co zaplanowane zostało z góry. Doświadczenie życiowe, rozmowy przeprowadzone z wiernymi po liturgii mogą łatwo nas przekonać, jak odległe jest nieraz rzeczywiste funkcjonowanie danego rytu od zamierzonego.\nNa tym etapie poszukiwań zaczęto mówić także o śpiewie i muzyce w liturgii jako o geście. Śpiewy na przykład w ramach liturgii nie są przede wszystkim dziełami muzycznymi, które należy wykonać poprawnie technicznie i z zachowaniem wszelkich estetycznych reguł. Są to utwory, którymi chcemy się posługiwać w ramach wybranego znaczenia. Śpiew powinien stać się gestem, a akcent spoczywa na aktywności aktualnie celebrującego człowieka. To co się czyni wypiera już uczynione (a więc repertuar, formę, język itp.). Alleluja nie śpiewa się dla niego samego, dlatego tylko, że ryt przewiduje taki śpiew, lecz dlatego, że Alleluja jest nam potrzebne jako śpiew towarzyszący rytowi, którego funkcją jest głoszenie Dobrej Nowiny. Z repertuaru już stworzonego, wyszukuje się to, co będzie użyteczne. Formy już istniejące zrodziły się zapewne ze starożytnych gestów i zostały dopiero potem skodyfikowane; poprzez gest forma ta nabiera na nowo życia, jest tworzona od nowa. Ważny jest znak w trakcie stawania się, gest przyjmujący formy jako reakcja na konkretną sytuację liturgiczną.\nTaka koncepcja gestu rytualnego, skierowana w stronę ludzkiej energii, co jest zasadniczo zaplanowane w pojęciu liturgii jako takiej, rodzi sztukę dobierania i używania form. Równocześnie powstają nowe tendencje. Poprzez zjawisko jazzu w liturgię włączona zostaje także energia fizyczna, poprzez zrozumienie liturgii jako święta angażowane zostają siły pierwotne i kosmiczne. Te z kolei tendencje charakteryzują się całkowitym brakiem zainteresowania dla formy. Powstaje pytanie, czy muzyka liturgiczna stając się nieformalną nie ryzykuje odcięcia się od tradycji, w której objawione Słowo Boga odgrywało zawsze zasadniczą rolę.\nWydaje się, że projekt rytu, zastygły w stylu, ograniczony przepisami Ordo Missae, nie funkcjonuje w sposób zadowalający ani według ideału Vaticanum II, ani w duchu tego, co powiedziano wyżej. Jeśli dajemy oprawę muzyczną rytowi, czy możemy być pewni, że proponowana muzyka pomoże uczestnikom liturgii zbliżyć się do misterium oznaczanego przez ten ryt? Funkcje muzyki liturgicznej i funkcje muzyki w ogólności, nie pokrywają się ze sobą. Trzeba jeszcze raz przypomnieć, że nie panujemy nad funkcjonowaniem rytów. Nawet gdy zasadniczy cel muzyki liturgicznej zostaje osiągnięty, trzeba sobie zdać sprawę z tego, że równocześnie dotknięte zostaną inne cele, które przynależą do zjawiska muzycznego jako takiego. Te cele mimowolne ryzykują pasożytowanie na celu zasadniczym. W wypadku pięknego gregoriańskiego śpiewu Alleluja wielbiciel chorału będzie zagrożony jego funkcją estetyczną, a uczeń liceum, entuzjazmujący się riffem będzie zagrożony funkcją ludyczną tego rodzaju muzyki, gdy to Alleluja będzie napisane w takim właśnie stylu.\nPierwszą konkluzją będzie więc stwierdzenie konieczności liczenia się z uwarunkowaniami socjokulturowymi. Dotychczasowe doświadczenia odbywały się prawie wyłącznie w kontekście teologicznym i czerpały z dziedzictwa chrześcijańskiego o już wypróbowanych modelach. Dzisiaj wydaje się rzeczą naglącą przestudiowanie uwarunkowań kulturowych, w których ma funkcjonować nasz system rytualny; trzeba znaleźć odpowiedź na pytanie, kogo dosięga interpretowany przez muzykę fakt, trzeba stworzyć środowisko socjokulturowe człowieka celebrującego. Alleluja jest znakiem paschalnej radości. Lecz dla kogo? Czyż wielu ludziom nie kojarzy się z utworami muzyki popularnorozrywkowej, używającymi często tego biblijnego słowa?\nOdnośnie śpiewu liturgicznego trzeba sobie postawić pytanie: co oznacza akt śpiewu? W kościołach zachodniej Europy wielu animatorów muzycznych wkłada maksimum wysiłku w rozśpiewanie ludzi obecnych na liturgii. Nie mogą jednak cieszyć się sukcesami, bo kościół jest jedynym miejscem, w którym ci ludzie jeszcze śpiewają...\nJakie jest znaczenie symboliczne aktu śpiewu? Antropologia muzyczna jest jeszcze w powijakach. Może trzeba zrewidować nasze przekonanie o tym, że ideałem aktywnego uczestnictwa jest śpiew; może zbyt wcześnie skazano na śmierć wiele arcydzieł muzyki sakralnej, których słuchanie mogłoby nas wewnętrznie zmobilizować do pełnego uczestnictwa w liturgii. Trzeba zauważyć także rolę słuchania śpiewu i muzyki w intensyfikacji przeżycia religijnego.\nMówi się, że śpiewanie jest świętem, tworzy wspólnotę. Czy to prawo antropologiczne czy też tylko przejściowa moda? Jakie są wewnętrzne powiązania między słowem a muzyką w śpiewie liturgicznym? Wiadomo, że muzyka i słowo nie przeciwstawiają się sobie. Razem tworzą nową całość. Oznaczanie śpiewu nie jest sumowaniem się znaczenia tekstu i oznaczania muzyki. Może więc powstać pytanie: czy celebracja ze śpiewem oznacza to samo co celebracja bez śpiewu? W jakiej mierze śpiew ma udział w oznaczaniu danego rytu? Czy sprawia, że dany znak funkcjonuje skuteczniej, czy też ma wpływ na samą naturę znaku?\nWiadomo, że ryt powinien nie tylko zwracać się do intelektu człowieka, ale budzić w nim pewną postawę, ostatecznie postawę miłości  caritas. Nie można zapominać, że liturgia poprzez znaki jest nie tylko przekazywaniem pewnych treści tematycznych, ale także tworzeniem wspólnoty. W tej dziedzinie muzycy nie spełniają funkcji tylko technicznych.\nNie należy także zapominać o poszukiwaniach dotyczących znaczenia śpiewu w całości celebracji. Badania semiologiczne uświadomiły nam, że każdy z elementów celebracji wpływa na percepcję pozostałych elementów. W dalszym ciągu pozostaje jedynie hipotezą, wymagającą zweryfikowania twierdzenie o jednoczącej roli śpiewu.\nSformalizowanemu rytualizmowi lat ubiegłych przeciwstawia się obecnie eksperymentowanie za wszelką cenę. W imię odrzucania estetyki przeszłości zarzuca się wszelkie staranie o estetykę. Czy tędy droga? Przyszłość muzyki liturgicznej, być może, leży w pośrodku między rytualizmem a spontanicznym uczuciowym działaniem, pomiędzy całkowitym nadzorem (total control) a wydarzeniem (happening), to jest w tak odnowionej symbolice, w której ryt przyjmuje swego rodzaju obiektywność, a równocześnie pozostawia miejsce wolności, w której z kolei każdy pozostając sobą, może dosięgnąć liturgicznego mysterium.\nPodsumowując rozważania należy jeszcze raz stwierdzić: w pierwszym etapie z pełnym zaufaniem przyjęto ryty z tradycji, wydobywając na światło dzienne ich funkcje i odkryto formę. W drugim etapie zastanawiano się nad funkcjonowaniem rytów w zależności od sytuacji i kontekstów. Zauważono także rolę gestu. Pozostawano jednak wciąż jeszcze we wnętrzu systemu przejętego z przeszłości.\nObecnie, powstałe następstwo pojęć: funkcja  forma  postawa i oznaczanie, rozpatruje się w świetle danych socjokulturowych, zaczerpniętych z antropologii i wiary.\nNa pierwszy rzut oka rozważania L e b o n a mogą się wydawać odległe od polskich warunków. Cieszymy się wciąż jeszcze, ogólnie biorąc, gromkim śpiewem w wielu ośrodkach, zwłaszcza wiejskich. Gorzej przedstawia się sytuacja śpiewu w kościołach wielkomiejskich. Nawet tam, gdzie się jeszcze zachował zwyczaj powszechnego, donośnego śpiewania można pytać, czy to jest śpiew pozostający naprawdę w wewnętrznym związku ze sprawowanym obrzędem, czytaniami mszalnymi, czy raczej przejęty bez refleksji z tradycji nawyk śpiewania z okazji liturgii?\nJeśli nawet problemy przedstawione przez L e b o n a nie są w tej chwili w pełni aktualne w naszej sytuacji, stać się mogą takimi lada dzień. Niech jego refleksje, kierowane autentycznym zaangażowaniem i duszpasterską troską staną się dla nas okazją do uświadomienia sobie trudności, z którymi trzeba sobie będzie radzić, oraz bodźcem do efektywniejszych poszukiwań nowych sposobów kształtowania muzycznej oprawy dla naszych nabożeństw.\nNa podstawie artykułu J. L e b o n,\nMusique et liturgie dix ans après Vatican II,\nCommunautés et liturgie 4(1975)335-343\nopracowała Gizela Skop, Lublin\nBiuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 46:1976, f. II, s. 111-113\n1. Odnowa liturgii a tradycje życia parafialnego\nZarysowuje się jeszcze jeden poważny, a nawet podstawowy i kluczowy problem naszego duszpasterstwa parafialnego. Jest to problem zderzenia się na płaszczyźnie życia parafialnego dwóch nurtów: soborowej odnowy liturgii (i co za tym idzie: całego duszpasterstwa i pobożności) oraz tradycyjnych form pobożności i duszpasterstwa.\nTen ostatni nurt jest w gruncie rzeczy określony przede wszystkim przez tradycyjną koncepcję liturgii, która właśnie ma być poddana w całości zabiegowi odnowy. Oznacza to, że powinna dziś w duszpasterstwie parafialnym dokonywać się nieustanna, reformistyczna konfrontacja pomiędzy całościowym dziełem odnowy liturgii a tradycyjnymi formami duszpasterstwa i pobożności w parafii.\nTymczasem odnosi się wrażenie, że tego zadania nie dostrzega się zasadniczo ani w ogólnym planowaniu pastoralnym, ani w praktyce duszpasterstwa parafialnego. Poszczególne elementy odnowionej liturgii wchodzą stopniowo do życia i duszpasterstwa w parafiach plasując się obok istniejących zwyczajów i tradycji, nie wchodząc w jakąś konfrontację z nimi. Odnowiona liturgia nie jest pojmowana i przeżywana jako źródło inspirujące całościową odnowę życia chrześcijańskiego we wspólnocie lokalnej, a próbuje się ją wprowadzać w duchu permanentnego kompromisu z istniejącymi postawami, pojęciami i zwyczajami, które często nie dadzą się pogodzić z podstawowymi założeniami i dążeniami nurtu odnowy.\nPróba wstępnego usystematyzowania elementów życia religijnego parafii musiałaby doprowadzić najpierw do wyodrębnienia elementów natury dewocyjnej. Chodzi o różne nabożeństwa angażujące w parafii pewne grupy praktykujących, a przygotowywane i obsługiwane przez duszpasterzy, nieraz z wielkim nakładem sił. Tutaj należałoby wymienić najpierw nabożeństwa do Serca Pana Jezusa związane z praktyką pierwszych piątków miesiąca i nabożeństwo do Niepokalanego Serca Maryi związane z pierwszymi sobotami miesiąca. Do niedawna nabożeństwa te uważane były za formę skupiania i formowania pewnej elity wśród wiernych należących do wspólnoty lokalnej. Dziś, w świetle soborowej wizji Kościoła i życia chrześcijańskiego, we wspólnocie lokalnej ideał katolików pierwszopiątkowych raczej należałoby uznać za minimalistyczny. Trzeba poważnie pomyśleć o tym, w jaki sposób przejść od minimalizmu pierwszopiątkowego do ideału życia chrześcijańskiego mającego swoje źródło i swój szczyt w niedzielnej Eucharystii w pełni przeżytej i w pełni owocującej w życiu codziennym.\nRóżne nabożeństwa związane z określonymi okresami w roku kalendarzowym również w dużym stopniu wyznaczają profil życia religijnego parafii, jak np. nabożeństwa różańcowe w październiku, nabożeństwo do Męki Chrystusa w Wielkim Poście, nabożeństwa majowe i czerwcowe. Nabożeństwa te tworzą własny rytm nie zawsze i nie w pełni odpowiadający rytmowi roku liturgicznego, nieraz przysłaniają istotne treści danego okresu (np. nabożeństwa majowe w okresie paschalnej Pięćdziesiątnicy Radości). Powstaje więc problem pastoralnoliturgiczny: w jaki sposób ukształtować te nabożeństwa, aby stały się środkiem do głębszego poznania i przeżycia tajemnicy paschalnej Chrystusa w danym okresie liturgicznym?\nOsobną grupę, dość bogatą i zróżnicowaną, stanowią różne nabożeństwa i praktyki dewocyjne związane z kultem pewnych świętych patronów lub z potrzebami religijnymi i życiowymi pewnych grup społecznych, stanowych, zawodowych, lokalnych itp. Należą tutaj różne tridua stanowe (dla matek, ojców, młodzieży męskiej i żeńskiej), nabożeństwa związane ze świętem patronów różnych zawodów (św. Józef, św. Barbara, św. Katarzyna, św. Izydor, św. Łukasz itp.), uroczystości religijne ku czci różnych patronów lokalnych (odpusty, pielgrzymki). Do tej grupy także można dołączyć różne formy dewocji oparte na indywidualnym zamiłowaniu do różnych duchowości, nawiązujące do tradycji rozmaitych zakonów, bractw i stowarzyszeń religijnych (czciciele św. Franciszka, M. Boskiej Szkaplerznej itp.).\nWydaje się jednak, że nie należy przeceniać wartości i znaczenia tych elementów życia religijnego naszych parafii. Zaspokajają one może potrzeby indywidualnej pobożności wiernych, nie są jednak środkami formacji grup elitarnych żyjących duchem Ewangelii i nastawionych apostolsko ani nie przyczyniają się do budowania i wzrostu Kościoła jako wspólnoty, nie są czynnikiem integrującym życie wspólnot lokalnych. Nasuwa się więc pytanie, czy nie należałoby dążyć do stopniowego przekształcania i pogłębiania grup dewocyjnych w parafii w kierunku biblijnych grup modlitewnych, spełniających w strukturze parafii rolę żywych komórek, z których wychodzą owocne inspiracje odnawiające życie całej wspólnoty lokalnej?\nObok naszkicowanego powyżej nurtu dewocyjnego, określającego w dużej mierze profil naszego duszpasterstwa i życia religijnego w parafiach można wyodrębnić blisko z nim związany nurt pobożności typu asekuracyjnego.\nNie chodzi tutaj o negowanie autentycznych wartości chrześcijańskich znajdujących się u podstaw wszystkich tych praktyk pobożnych ani dobrej woli wielu ludzi wykonujących je ze szczerą pobożnością. Trzeba jednak dostrzec wielki problem i zadanie wychowania wiernych do wykonywania poszczególnych praktyk w duchu ewangelicznej wiary oraz innych cnót teologialnych oraz we właściwej relacji do centralnego dla chrześcijaństwa i wszystko mającego przenikać misterium Chrystusa.\nMimo wszystko centralnym nurtem duszpasterstwa i życia religijnego w naszych parafiach pozostaje działalność związana bezpośrednio z liturgią w jej zasadniczych formach przejawu, jakimi są sakramenty oraz święta i okresy roku liturgicznego. Wierni zasadniczo mają jeszcze świadomość głównych okresów roku liturgicznego, jak Adwent, Boże Narodzenie, Wielki Post, Wielki Tydzień i Wielkanoc, przeżywają główne święta kościelne oraz szczególne dni i uroczystości liturgiczne jak Popielec, Wielki Piątek, rezurekcja, odpust parafialny itp. Niedziela i niedzielna Msza św. wyznaczają jeszcze rytm tygodniowy, sakramenty wiążą się z ważnymi, przełomowymi momentami życia. Życie rodzinne oraz jednostkowe koncentruje się wokół takich przeżyć jak chrzest, pierwsza Komunia św., spowiedź, bierzmowanie, ślub kościelny, namaszczenie chorych, pogrzeb chrześcijański. Wszystkie te elementy i przeżycia coraz bardziej jednak są spłycane, pozbawiane istotnej wewnętrznej treści przez postępujący proces laicyzacji wszystkich dziedzin życia. Coraz bardziej stają się one elementami marginalnymi, dodatkowymi, zachowywanymi siłą przyzwyczajenia i tradycji, z coraz mniejszym osobowym, wewnętrznym zaangażowaniem.\nLiturgia z tymi elementami nie jest już centralną siłą integrującą wszystkie przejawy życia, przekazującą całościową wizję sensu życia i kształtującą życiowe postawy. Liturgia w naszych parafiach na ogół nie jest także przeżywana jako siła tworząca wspólnotę, jako centralna oś życia lokalnej społeczności religijnej. Przywrócenie liturgii tej roli w życiu Kościoła to istota dzieła posoborowej odnowy liturgii. Jeszcze daleko nam do tego, aby w takich perspektywach widzieć sens odnowy, a jeszcze dalej do podjęcia poważnego wysiłku realizacji tak pojętej odnowy.\nBiuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 46:1976, f. II, s. 113-120\n2. Sakrament bierzmowania w całokształcie duszpasterstwa parafialnego\nOdnowiona liturgia ukazuje bardzo wyraźnie, że wędrujemy ad Patem per Filium in Spiritu Sancto, pielgrzymujemy w Kościele czyli we wspólnocie budowanej przez Ducha Świętego.\nSakrament chrztu podkreśla przez ponowne umieszczenie na pierwszym planie znaku zanurzenia i dobrane perykopy, że wtedy człowiek rodzi się z wody mocą Ducha Świętego jako przybrany syn Boga, członek Ludu Bożego. Liturgia Eucharystii eksponuje przez dwukrotną epiklezę rolę Ducha Świętego w urzeczywistnianiu słów Chrystusa wypowiadanych nad postaciami chleba i wina oraz w budowaniu Kościoła żywego.\nChoć zniesiona została oktawa Zesłania Ducha Świętego, ale rola, działanie Ducha Świętego ukazane zostały obecnie pełniej i zgodniej z ekonomią zbawienia.\nW miejsce oktawy, która właściwie była pozostałością dawnej praktyki chrztu w wigilię Pięćdziesiątnicy i nosiła charakter mistagogicznej katechezy nowo ochrzczonych, była pewnego rodzaju dubletem oktawy Paschy, mamy obecnie nowennę przed uroczystością Zesłania Ducha Świętego. Ustanowiono ją zgodnie z wydarzeniami tamtych dni w Jerozolimie. Wszystkie teksty perykop i modlitw mówią wyraźnie o Duchu Świętym, Duchu jednoczącej miłości. Wyraźne są również odniesienia do Ducha Świętego w całym okresie paschalnym 1 .\nTa nowa rzeczywistość, nowe naświetlenie liturgii i jej znaków nie dotarły jeszcze do świadomości większości naszych wspólnot. Powinny jednak przenikać i przekształcać podejście dotychczasowe, w pewnym sensie dość monotonne. Np. nabożeństwa maryjne są przez cały rok takie same. Pieśni: Cześć Maryi..., Już od rana rozśpiewana..., Matko Najświętsza do Serca Twego... i podobne są śpiewane bez różnicy w okresie Wielkiego Postu, Paschy, Adwentu. Tymczasem zgodnie z konstytucją o Liturgii 2 wszystkie nabożeństwa mają być organizowane w duchu okresu liturgicznego, a odpowiednio do potrzeb psychiki człowieka przypomnianych w instrukcji Musicam sacram 3 , należy do liturgii wprowadzać urozmaicenia. Dlatego Maryję w okresie Paschy trzeba ukazywać jako uczestniczkę Chrystusowej chwały, dzieło i oblubienicę Ducha Świętego.\nNieporozumieniem jest również pierwsza Komunia święta w dniu Zesłania Ducha Świętego, wypełniona śpiewami o Najświętszym Sakramencie. W ten sposób powtarzana jest uroczystość Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa. Eucharystia, a więc i pierwsza Komunia święta zawsze jest przede wszystkim uczestniczeniem w misterium Paschy Chrystusa; nie jest adoracją Chrystusa-Króla, lecz spotkaniem z Chrystusem-lekarzem, Chrystusem danym jako pokarm na drogę i dlatego odpowiada tej uroczystości najbardziej okres i pieśni paschalne. Dokument De initiatione christianae adultorum ustala zasadę, że pierwszą Komunię świętą udziela się wtedy w ramach rezurekcji czyli Wigilii Paschalnej, a jako spotkania mistagogiczne, pogłębiające to pierwsze spotkanie, widzi wszystkie niedziele Paschy, szczególnie w roku A.\nNie tylko Pięćdziesiątnica Radości i cały okres paschalny łączą się z tajemnicą Ducha Świętego i z sakramentem bierzmowania. To, co jest mówione w tym sakramencie do bierzmowanych, powinno być przeżywane stale w i przez wspólnotę chrześcijańską, jeśli się pragnie, aby mógł się ukazać sens bierzmowania: chodzi o Kościół, który jest ludem budowanym przez posługi i charyzmaty, o wspólnotę doceniającą najrozmaitsze posługi, które Duch nieustannie w niej wzbudza. Chodzi o Kościół, który uczy się rozpoznawać charyzmaty, jakimi Duch Święty go odnawia oraz Kościół, który wobec swej misji umie odczytać znaki Ducha w świecie. Refleksja nad bierzmowaniem pozwala odkryć Kościół duchowy i laika żyjącego Duchem, laika który jest żywym członkiem Kościoła 4 .\nBierzmowanie ukazuje się jako centrum inicjacji chrześcijańskiej. Jego studium pozwoli na przywrócenie równowagi w poszukiwaniach dotyczących innych punktów: chrztu, pastorologii sakramentalnej, etapów budzenia się wiary i jej kształtowania przez wspólnotę. Jest rzeczą znamienną, że te spostrzeżenia pochodzą nie od teologów, lecz od duszpasterzy 5 .\nW tej sytuacji bierzmowanie powinno być wydarzeniem parafialnym, które charakteryzuje życie wspólnoty. Najlepiej jeśli dokonuje się każdego roku w każdej parafii. Wysyłanie do innej parafii osłabia przeżycie tajemnicy przez wspólnotę parafialną, istnieje też obawa, że w świadomości wiernych sakrament może zejść do czynności administracyjnej, jak np. szczepienie 6 . Prawdopodobnie jednak nie tak wcześnie i nie wszędzie da się osiągnąć taki ideał. Wysyłając więc wiernych do innej parafii (można wtedy szczególnie podkreślić powszechność Kościoła  z biskupem koncelebrują wszyscy duszpasterze parafii, których wierni mają być bierzmowani), trzeba dążyć w poszczególnych wspólnotach do tego, aby wynikłe stąd straty wyrównać przez odpowiednią organizację bliższego przygotowania do tego sakramentu. Trzeba najpierw uświadomić sobie, że przygotowanie bliższe tylko wtedy ma sens i przyniesie jakiś prawdziwy owoc, gdy istnieje przygotowanie dalsze, to znaczy, gdy całą pracę duszpasterską przenika odpowiednia atmosfera. Homilie, katechezy, konfesjonał muszą zauważyć i ukazać wierzącym Ducha Świętego w Kościele, Eucharystii i w innych sakramentach. Należy nie tylko zasłaniać Ducha Świętego w roku liturgicznym przez majowe, czerwcowe, pierwsze Komunie święte, lecz Go wyraźnie ukazać, szczególnie eksponować. W Polsce zauważa się nieznajomość pieśni o Duchu Świętym, choć istnieją a niektóre są piękne. Trzeba te pieśni koniecznie wprowadzić do naszych nabożeństw.\nJednym z elementów dalszego przygotowania jest również stosunek kapłanów i wiernych do bierzmowania w niebezpieczeństwie śmierci. Jest to szczególnie aktualne odnośnie małych dzieci. W takiej sytuacji każdy kapłan ma obecnie prawo bierzmować, a nawet jest to jego obowiązek płynący z wiary i miłości 7 .\nPrzygotowanie dalsze, obejmujące chociażby podane wyżej elementy sprawi, że wspólnota, w której dokonuje się bierzmowania jest pobudzona do rozpoznania działania i znaków Ducha Świętego dokoła niej i w niej... Między tymi znakami często odkrywa się i wymienia oznaki solidarności i pojednania. Duch Święty objawia się jako Duch miłości... zachęca chrześcijan do wyjścia sobie naprzeciw... Dzieci, które przygotowują się do bierzmowania, ćwiczą się również w grupie w takim rozpoznawaniu działań Ducha Świętego. Nie chodzi tu o przygotowanie kilkudniowe, ale o postępowanie, które rozciąga się na miesiące, a nawet na lata... Potrzeba więc autentycznej wspólnoty, autentycznego żywego Kościoła, aby bierzmowani mogli doświadczyć prawdziwe chrześcijaństwo 8 .\nRównież szafarz  biskup, który przewodniczy w tym sakramentalnym spotkaniu wiernych z Chrystusem, powinien być dla nich znakiem jedności w Duchu Świętym. Dlatego trzeba uświadomić wiernych, dlaczego ten sakrament zarezerwowany jest biskupowi: jest on znakiem jedności, którą urzeczywistnia Duch Święty w różnorodności wspólnot, a przybycie biskupa ukazuje wyraźniej jedną z misji kapłaństwa hierarchicznego, którą jest budowanie wiernych we wspólnotę Kościoła, gdyż on przekazuje w Duchu Świętym posłannictwo poszczególnym wspólnotom.\nJeśli to tylko możliwe, należy nawiązać kontakt z biskupem, aby nie zjawił się w tym dniu jako obcy, który przyszedł dopełnić obrzędu. Można np. listownie zapoznać go z problemami życia danej wspólnoty, a potem umożliwić w ramach liturgii (w powitalnym komentarzu wstępnym? przed homilią?) kandydatom i członkom danej wspólnoty przedstawienie swych osiągnięć i trudności i planów. W takim ujęciu przybywający biskup ukaże się pełniej jako ten, który w imieniu Chrystusa, mocą Ducha Świętego, przychodzi gromadzić Ciało Chrystusa, sprawiać, że posłannictwo danej wspólnoty staje się bardziej autentyczne 9 .\nJednak nawet w ramach takiego przygotowania dalszego nie wystarczy  dla zainteresowania parafian zbliżającym się dniem bierzmowania  ogłoszenie zbliżającego się faktu. Należy jako przygotowanie bliższe zorganizować coś na wzór nowenny apostołów z Maryją w wieczerniku, to znaczy zaprosić parafian do wspólnej modlitwy. Warto uświadomić sobie, że w ewangelii tylko w tym jednym wypadku odnotowano tak długie przygotowanie modlitewne, wyraźnie zalecone przez Chrystusa wspólnocie Apostołów. Trzeba oczywiście nowennę taką ogłosić kilka niedziel wcześniej. Najlepiej rozpocząć w poprzednią niedzielę nabożeństwem dla całej parafii. To nabożeństwo rozpoczyna tydzień, w którym bierzmowani będą jak gdyby prowadzeni przez starszych w wierze. Na każdy dzień można zaprosić inny stan: matki, ojców, chrzestnych, rodzeństwo... Będzie to zgodne z zaleceniem stolicy świętej, według której przygotowanie ochrzczonych do tego sakramentu należy do ludu Bożego i to do wszystkich jego członków. 10 W wigilię urządza się pielgrzymkę do źródła chrzcielnego i paschału. Może mieć ona kształt liturgii słowa: perykopy wybrać z proponowanych na dzień bierzmowania, psalm medytacyjny, homilia, modlitwa powszechna, ułożona przez mających być bierzmowanymi, kantyk uwielbienia: I mnie uczynił wielkie rzeczy, który możny jest.\nSamo przygotowanie tych, którzy decydują się na osobowe spotkanie z Chrystusem w sakramencie bierzmowania, powinno odbywać się w ramach nabożeństw katechumenalnych, tzw. skrutiniów, przypomnianych i zalecanych rodzinie Kościoła szczególnie w dokumencie De initiatione christianae adultorum. Poleca to również wyraźnie w Ordo Confirmationis (nr. 3).\nStolica Święta zaleca odwrót od przygotowania do sakramentów, które przecież ma być inicjacją do życia Chrystusem, a nie szkolnym poznawaniem kilku definicji. Obfitość materiałów w formie wykazu odpowiednich czytań, psalmów i modlitw znajdujemy we wszystkich dokumentach odnowy liturgicznej trzech sakramentów inicjacyjnych.\nW okresie przygotowania bliższego, które powinno trwać kilka miesięcy, trzeba szczególnie zainteresować się tymi, którzy mają być bierzmowani oraz ich rodziną i chrzestnymi. Przede wszystkim starać się wytworzyć odpowiedni nastrój w tych rodzinach, zainteresować tym sakramentem. Jest to czasem łatwiejsze niż się wydaje.\nJednym ze sposobów będzie odpowiednio przeprowadzony wybór chrzestnych: można go powierzyć dzieciom, odpowiednio kierując ich myślami, poglądami, wymaganiami. 11 Należy uczynić to na kilka miesięcy przed uroczystością, wtedy można pogłębić zrozumienie, odpowiedzialność tak rodziców, jak i chrzestnych przez serię skrutiniów, można również dopełnić tę formację np. przy pomocy listów okólnych przesyłanych przez dzieci do zainteresowanych. 12\nObecnie coraz więcej uświadamiamy sobie konieczność pomnożenia etapów przygotowawczych, doprowadzających do owocnego spotkania w sakramencie. Zastanawiając się nad pojęciem opus operatum, które niektórych doprowadziło do rubrycystycznego walidyzmu, rozumiemy, że Bóg może w jednym momencie wszystko uczynić. Przypominamy sobie jednak, że On w działaniu swoim dostosowuje się do naszej, stworzonej przez Niego natury. Człowiek zaś potrzebuje czasu i licznych aktów. Tylko na takiej drodze będzie się urzeczywistniała jedność człowieka z Chrystusem Zbawicielem oraz przyjęcie Ducha Świętego. Tylko tak pogłębi swą przynależność do ludu mesjańskiego i odczyta owocnie swoje chrześcijaństwo i posłannictwo.\nPraktyką, która jest możliwa i właściwa tylko we wspólnotach prawdziwie zaangażowanych w chrześcijaństwo, jest bierzmowanie w terminach niezależnych od wieku, od przynależności do tej czy innej klasy szkolnej. Chodzi w tej praktyce o całkowitą dobrowolność kandydata. Sakrament jest proponowany przez Kościół, przez duszpasterza. Ochrzczony decyduje się i zgłasza się wtedy, gdy odpowiednio uświadomi sobie i uwierzy w jego potrzebę, znaczenie. Zachodzi wtedy coś podobnego, jak decyzja wczesnej Komunii świętej małego dziecka, niezależna od terminu przygotowania wspólnego, od oficjalnej nauki katechizmu. Dziecko może zjednoczyć się z Chrystusem w znakach Eucharystii dzięki religijnej atmosferze rodzinnego domu. I w tym wypadku wierzący prosi o bierzmowanie, ponieważ przez styl życia w rodzinie i uczestniczenie w życiu wspólnoty Kościoła lokalnego czy w inny sposób przygotował się do przyjęcia tego Sakramentu. 13\nDzień bierzmowania i liturgia tego sakramentu dość powszechnie łączą się w Polsce z wizytacją arcypasterską. Taka symbioza jest bardzo niekorzystna dla tego sakramentu, zwłaszcza, jeśli zaplanowany jest on w dniu przyjazdu i powitania biskupa. Należałoby dążyć do rozbicia tej unii, zwłaszcza z tym pierwszym dniem wizytacyjnym. W takim bowiem ujęciu sakrament bierzmowania jest z reguły źle wyakcentowany, liturgia trwa za długo i przestaje być przeżyciem osobowego spotkania z żywym, zmartwychwstałym Chrystusem.\nLiturgię tego sakramentu trzeba przygotować dokładnie. Szczególną uwagę należy zwrócić na moment namaszczenia. Modlitwa nie jest możliwa w bałaganie, rozgardiaszu, jaki dość często da się zauważyć przy takich okazjach. Ustala się zwyczaj, że bierzmowanie ma miejsce przy ozdobionej uroczyście chrzcielnicy i zapalonym paschale: jest to przecież następny krok wiary ludzi ochrzczonych. Są też wypadki ubierania się na ten dzień w alby, w białe szaty, które otrzymuje każdy wierzący przy chrzcie świętym. Warto uświadomić sobie, że chyba nie najszczęśliwiej i zbyt jednostronnie akcentujemy białą szatę w dniu pierwszej Komunii świętej oraz w dniu składania przysięgi małżeńskiej jako symbol niewinności, rozumianej dość często tylko jednostronnie. Biała szata jest symbolem nieskończenie większym: znakiem otrzymania bezcennego daru Bożego, uczestnictwa w życiu samego Boga.\nBierzmować należy zasadniczo w ramach Mszy św. W ten sposób podkreślony zostaje fundamentalny związek tego sakramentu z całą inicjacją chrześcijańską, która osiąga swój punkt kulminacyjny przez fakt zjednoczenia z Chrystusem w sakramentalnych znakach Jego Ciała i Krwi. Dlatego bierzmowani uczestniczą w Eucharystii i tak dopełnia się ich inicjacja chrześcijańska. 14 Obok nich w tej Mszy św. powinna uczestniczyć cała wspólnota lokalna. Celebrowanie tego sakramentu powinno być najpiękniejszym zgromadzeniem Kościoła, najwymowniejszym ukazaniem jego tajemnicy. Toteż jak najbardziej zaleca się koncelebrę bierzmowania oraz Mszy świętej. Msza święta bowiem, której przewodniczy biskup otoczony przez swoich kapłanów oraz lud Boży jest najdoskonalszym, najpełniejszym znakiem tajemnicy Kościoła. 15 To, co tak bardzo zaleca teologia jest równocześnie rozwiązaniem praktycznym: nawet bierzmowanie wielkiej liczby wiernych nie będzie trwało długo. Stolica Święta  zgodnie z wcześniejszymi dezyderatami duszpasterzy  zaleca wyraźnie, aby nastrój tej liturgii był świąteczny: curandum erit, ut actioni sacrae natura festiva et sollemnis tribuatur, quam eius significatio pro Ecclesia lokali secumfert. 16 Przypomina również, podkreślany na każdym miejscu, obowiązek czynnego uczestnictwa wszystkich w tej liturgii, także rodziców. 17 Równocześnie to wspólne, czynne uczestnictwo w liturgii jest jak najwłaściwsze, gdy celebruje się sakrament, przez który Duch Święty nie tylko umacnia poszczególne jednostki, lecz buduje wspólnotę ludu Bożego.\nOdpowiednio do takiej rzeczywistości i wymogów ukształtowana jest odnowiona liturgia tego sakramentu. Bierzmowanie jest sprawą całej wspólnoty. Ten aspekt sakramentu, który stawia równocześnie wymagania wszystkim odpowiedzialnym za jego organizację, przenika jak nić przewodnia wszystkie teksty nowej liturgii bierzmowania. Wspólnota gromadzi się i dla niej głoszone jest wyjaśniane Słowo Boże. Przed tą wspólnotą bierzmowani wyznają swoją wiarę. Wyznanie to jest przyjęte i ratyfikowane przez biskupa jako przedstawiciela wspólnoty oraz przez wszystkich razem z nim. Wspólnota modli się razem z biskupem o dar Ducha Świętego. W modlitwie powszechnej wspólnota modli się w intencji wszystkich bierzmowanych, ich rodziców i chrzestnych, w intencji Kościoła i całej ludzkości o dopełnienie skutków Zesłania Ducha Świętego. Z tą wspólnotą bierzmowani odprawiają Eucharystię. 18\nNiektórzy akcentują tę wspólnotę w samej liturgii w sposób szczególny po odczytaniu Słowa Bożego, które przypomina Zesłanie Ducha Świętego przez Ojca i jego działanie w świecie i to Kościele... odpowiedzialni za wspólnotę, rodzice lub dzieci dają świadectwo, że i dzisiaj jeszcze Duch Jezusa działa wśród nas cuda... potem modlą się, aby i nowo bierzmowanych i przez nich urzeczywistniał nadal mirabilia Dei. 19 Do takich i podobnych akcentów praktycznych zdaje się zachęcać i Stolica Święta, gdy zaleca: universus populus Dei... suam conabitur fidem manifestare fructibus, quos Spiritus Sanctus in ipso produxerit. 20\nSpróbujmy wyobrazić sobie przebieg tej wymownej, uroczystej liturgii. Procesja wejścia: niesione jest w niej święte krzyżmo, poprzedzają biskupa ci, którzy mają być bierzmowani oraz koncelebrujący z nim kapłani. Po pocałowaniu ołtarza następuje jego okadzenie oraz okadzenie biskupa (zamiast okadzenia przy bramie kościoła). Podkreślamy w ten sposób Eucharystię jako sakrament inicjacyjny oraz biskupa jako zwornik jedności Kościoła. Przez cały ten czas, świątynia rozbrzmiewa radosną kantatą: Bóg wybiera, powołuje nas, posyła. Po powitalnej aklamacji, w ramach komentarza wstępnego, gospodarz świątyni wita biskupa w imieniu całej wspólnoty, przedstawia go zgromadzonym nie jako szefa, lecz jako ojca wiary, jako nosiciela najcenniejszego daru: Ducha Świętego. Swój powitalny komentarz kończy wprowadzeniem, przygotowującym wszystkich do przeżycia znaku pokropienia wodą święconą. Przypomina on zgromadzonym Chrzest, pierwszy krok na drodze inicjacji c hrześcijańskiej. Pokropienie tutaj umieszczone, będzie pełniejszym znakiem niż dotychczasowe przy powitaniu w bramie kościoła. W czasie pokropienia, a może lepiej w ciszy po komentarzu, ktoś z oczekujących na bierzmowanie, składa u stóp chrzcielnicy i paschału bukiet kwiatów: wyraz wdzięczności za dary życia Bożego. Wypowiedzią radości i wdzięczności jest również śpiew Chwała na wysokości Bogu. Jest to bowiem hymn śpiewany kiedyś wyłącznie w okresie Paschy, a nawet tylko rezurekcji, czyli Wigilii Paschalnej, której przewodniczył biskup. Jest to więc hymn nowo ochrzczonych.\nW liturgii słowa radością brzmi psalm responsoryjny. Wszyscy powtarzają Alleluja. Przecież bierzmowanie to szczególne dopełnienie uczestnictwa w misterium Paschy. Wszyscy wysłuchali z uwagą Chrystusa przemawiającego przez czytane Słowo Boże. Pragnący bierzmowania wywoływani są teraz imiennie 21 i zbliżają się do biskupa. Tym gestem mówią, że pragną tego sakramentu. Gdy jest ich bardzo wielu, rubryka mówi, że nie należy wtedy wywoływać ich po imieniu.\nWydaje się jednak, że w takiej sytuacji byłoby właściwe jakieś wyraźne przedstawienie ich biskupowi, wyraźne stwierdzenie, że pragną tego sakramentu. Mógłby to uczynić proboszcz w ich imieniu, a może lepiej ktoś z nich czy nawet wszyscy razem odpowiednim znakiem, może krótkim śpiewem. Gdy wszyscy zajęli już właściwe, wyznaczone im uprzednio miejsca, można wprowadzić wspomnianą wyżej szczególną godzinę świadectwa: przedstawiciele rodziców, chrzestnych i bierzmowanych opowiadają, jak i wśród nich dzisiaj Duch Święty działa cuda.\nHomilia biskupa, który rekapituluje wszystkie słowa i znaki, przygotowuje bezpośrednio do odnowienia przyrzeczeń chrztu św. czyli przymierza zawartego wtedy przez Boga z każdym z ochrzczonych. Wydaje się, że sformułowanie pytań przez celebransa powinno być takie, aby odpowiedź  podobnie jak w tekście łacińskim  sformułowana była w liczbie pojedynczej: chodzi przecież o osobiste zaangażowanie każdego. Podobnie jak przy chrzcie wyznanie bierzmowanych dopełnia w imieniu wszystkich zgromadzonych celebrans. Jednak i w tym wypadku, jeszcze mocniej niż przy chrzcie, najwłaściwszym wyrazem tej wiary wszystkich zgromadzonych i całego Kościoła będzie odpowiedni wspólny śpiew. Zwrotki na Credo z dawnych tzw. pieśni mszalnych są tu jak najbardziej na miejscu. Powinny zabrzmieć szczególnie mocno, potężnie.\nNastępuje wymowny gest wyciągniętych nad głowami bierzmowanych kapłańskich rąk, ukazujący hierarchiczność w łonie rodziny Kościoła świętego i zaraz potem chryzmacja. Ważną jest w tym momencie taka organizacja, aby dokonało się to w doskonałym porządku, w nastroju modlitewnym. Trzeba to uprzednio dobrze przemyśleć i przygotować do tego zainteresowanych. W związku z wprowadzeniem tutaj koncelebry trudno dać jakieś konkretne rady: wszystko zależy od kształtu świątyni. Wydaje się jednak, że kapłani będą przechodzili, a bierzmowani stali w wyznaczonych miejscach. Upraszcza sytuację i cieszy fakt (zgodny z wymogami pełniejszej wymowy znaku), że w odnowionej liturgii nie mówi się nic o wycieraniu czoła bierzmowanych. Nad wypełnieniem czasu potrzebnego na chryzmację i jego modlitewnym ukształtowaniem czuwa przez cały czas odpowiedni komentator. Najlepsze będą pieśni o Duchu Świętym, odpowiednio dobrane psalmy oraz chwile świętego milczenia konstruktywnie podbudowanego krótkimi komentarzami.\nPo chryzmacji rubryki wspominają tylko o myciu rąk przez biskupa i celebransów. Nasuwa się propozycja pewnego dopełnienia znaku. Przy chrzcie i przy pierwszej Komunii wprowadzamy znak świecy zapalanej od paschału. Trzyma ją i niesie wtedy ojciec. Czy nie byłoby wskazane, aby i teraz ojciec zapalił tę świecę od paschału i po odpowiednim komentarzu celebransa lub proboszcza przekazał ją swemu dziecku? Dopełnia się właśnie jego inicjacja, będzie musiało iść w życie wiary coraz bardziej samodzielnie. Modlitwa powszechna w oprawie zapalonych świec chrzcielnych w rękach nowo bierzmowanych miałaby szczególną wymowę, podobnie cała liturgia Eucharystii.\nProcesja z darami w liturgii przygotowania jest jak najbardziej wskazana w tym dniu. Przecież wspólnotę buduje miłość. Trzeba podczas miesięcy przygotowania pomyśleć i o niej, przedyskutować z przygotowywanymi cele składanych darów, ich kształt: pomoc dla opuszczonych? dla ubogiej parafii  według oceny biskupa? dla misji? zebranie tacy przez bierzmowanych na inny specjalny cel? Różne są możliwości, ale sam fakt jest konieczny. Procesji towarzyszy śpiew allelujatyczny, dziękczynny: Panie Boże, tak szczodrze nas obdarzyłeś i obdarzasz, obyśmy umieli jak Ty, zgodnie z Twoją wolą nieść to dobro wszystkim.\nWielka Modlitwa Eucharystyczna, którą rozpoczyna prefacja, może być rozpoczęta wyrazami dziękczynienia wypowiadanymi jednym krótkim zdaniem przez przedstawicieli rodziców, dzieci, duszpasterza. Eucharystia dokonuje się hic et nunc i bardzo zyskuje na konkretności i aktualności.\nModlitwa Pańska, modlitwa rodziny Bożej, domaga się specjalnego wprowadzającego komentarza celebransa, podobnie jak znak pokoju: związane są w sposób szczególny z bierzmowaniem. Dla podkreślenia misterium jedności w Chrystusie dobrze będzie, jeśli celebrans będzie mógł połamać dużą hostię, której cząstkami obdzieli jak najliczniejszą grupę bierzmowanych.\nProcesja komunijna zawsze powinna być najpiękniejszą procesją mszalną, dzisiaj szczególnie. Postawa stojąca (najczęściej będzie w kościele tłoczno), radosny śpiew ukażą i podkreślą, że dopełnia się szczególny etap uczestnictwa w misterium Paschy Chrystusa, w misterium Jego przejścia  i dalszego, przechodzenia wiernych do Ojca. Śpiew uwielbienia (nie dziękczynienia: canticum laudis): może Ludu kapłański? niektóre wybrane zwrotki? Na zakończenie: Chwała Tobie, nasz Kościele, ludu, który zrodził chrzest, oby wszystkie dzieci Twoje w Tobie zjednoczyły się... do Ciebie idziem wciąż.\n1 S. H a r t l i e b, Misterium Paschalne w życiu wspólnot wierzących, Collectanea Theologica 42(1972) nr 4, 98-105 oraz 43(1973) nr 3, 94-97; t e n ż e, Nowenna do Ducha Świętego w ramach zgromadzenia eucharystycznego, Collectanea Theologica 43(1973) nr 2, 98-101.\n2 KL 13.\n3 Instructio de musica in sacra liturgia nr 10, Notitiae 3(1967)87-108.\n4 B. V i o l l e, Problemes pastoraux de la Confirmation en France, La maison Dieu (1972) nr 110, 83.\n5 T a m ż e, 79.\n6 J. M. H u m OP, Reflexions pastorales sur la Confirmation, La maison Dieu (1958) nr 54, 162.\n7 Ordo Confirmationis, Praenotanda 3.\n8 B. V i o l l e, art. cyt., 83 n.\n9 Tamże, 85-86.\n10 Ordo Confirmationis, Praenotanda 3.\n11 O wyborze chrzestnego mówi Ordo Confirmationis w Praenotanda 5-6. Zaleca, aby, jeśli to możliwe, był to ten sam człowiek, co przy chrzcie św. Podkreśla to jedność sakramentów inicjacyjnych. Chrzestnymi mogą być również właśni rodzice dziecka. Komentatorzy wysuwają możliwość chrzestnego grupowego, ale tylko w takich warunkach, gdy on rzeczywiście może w szczególny sposób spełnić rolę pomocnika na drodze wiary, co jest pierwszym jego celem. Stąd, w wypadku, gdyby np. podający kiedyś do chrztu stracił wiarę, nie powinien być proszony teraz na chrzestnego.\n12 J. M. H u m, art. cyt., 164 n.\n13 B. V i o l l e, art. cyt., 86 n.\n14 Ordo Confirmationis, Praenotanda 13.\n15 KL 41; Instructio de cultu mysterii eucharistici 47.\n16 Ordo Confirmationis, Praenotanda 4.\n18 B. K l e i n h e y e r, Le nouveau rituel de la confirmation, La maison Dieu (1972) nr 110, 56-57.\n19 B. V i o l l e, art.cyt., 84.\n20 Ordo Confirmationis, Praenotanda 4.\n21 Obecnie przy bierzmowaniu nie potrzeba sobie wybierać dodatkowego imienia. Podkreśla to również jedność sakramentów inicjacyjnych. Wydaje się jednak, że można podtrzymać ten zwyczaj, gdy dziecko nie nosiło imienia świętego.


Porządek obrad NKWZD\n2008-09-04 Piotr Patas\nW porządku obrad Nadzwyczajnego Krajowego Walnego Zjazdu Delegatów PZHGP Jan Kawaler umieścił punkt 6 o następującym brzmieniu:\n„Rozpatrzenie odwołań od orzeczeń i postanowień Głównej Komisji Dyscyplinarnej wydanych z rażącym naruszeniem prawa.”\nDziwne. Czytam Statut, czytam o uprawnieniach KWZD i nigdzie nie widzę, by KWZD posiadał tego rodzaju uprawnienia. Co więcej, od dawna wiedziałem o tym, że orzeczenia GKD są ostateczne i nikt nie ma prawa ich zmieniać; poza przypadkami szczególnymi, które może rozstrzygać organ nadzorujący działalność naszego stowarzyszenia, jakim jest Prezydent Miasta Chorzowa. Pamiętam pewną sprawę, kiedy to Jan Kawaler w oficjalnym piśmie do Prezydenta Miasta Chorzowa, chcąc oddalić skargę jednego z hodowców napisał, iż orzeczenia GKD są ostateczne. Wówczas palcem nie kiwnął, by zmienić orzeczenie GKD. A tu masz – niespodzianka. Wówczas Jan Kawaler uznał orzeczenie GKD za ostateczne, a teraz nagle pod obrady zjazdu podaje rozpatrywanie odwołań od orzeczeń GKD.\nPonadto zapytam. Kto stwierdził, i w oparciu o jakie przesłanki, że jakieś postanowienie GKD jest wydane z rażącym naruszeniem prawa? Wygląda na to, że tak orzekł autor tego zapisu, osoba, która umieściła ów punkt w porządku obrad Zjazdu. Boć przecie Jan Kawaler wie najlepiej, które orzeczenie GKD wydane jest zgodnie z prawem, a które jest wydane z rażącym naruszeniem prawa.\nPonadto zapytam, czy delegaci na KWZD są w stanie rzetelnie rozpatrzyć tego rodzaju odwołania? Przecież większość z nich to osoby nieposiadające przygotowania prawniczego. Poza tym, kto potrafi w ciągu kilku, czy kilkunastu minut w jednym dniu zjazdu zbadać całokształt sprawy weryfikowanego orzeczenia. A odwołań tych może być kilka. Nad każdą ze spraw pracowało kilka komisji, zazwyczaj w kilku instancjach, a tu w ciągu kilkunastu minut na zjeździe, w atmosferze nerwowości i podniecenia, kilku przypadkowo dobranych delegatów ma ocenić, czy odwołanie jest słuszne, czy nie.\nJest jeszcze jedna kwestia. Czytałem Regulamin Komisji Dyscyplinarnej kilkakrotnie i nigdzie nie znalazłem zapisu, iż hodowcy przysługuje odwołanie się od orzeczenia GKD do jakiegokolwiek organu związkowego.\nKtoś zapyta. Jaka jest prawda? Jakie stoją za tym intencje? O co tu chodzi? Sprawa jest prosta. Szyta grubymi nićmi. Jan Kawaler ma ewidentny konflikt z GDK. Dlaczego? Ponieważ GKD nie chce wykonywać jego dyrektyw. Nie chce karać tych, których Jan Kawaler uznaje za winnych. Natomiast GKD chce karać winnych łamania regulaminów i Statutu, a których on chce bronić; swoich koleżków.\nDlaczego Jan Kawaler ceduje te uprawnienia na Zjazd, na delegatów? Ponieważ, jak pokazuje praktyka, on potrafi zręcznie manipulować zjazdem. Pomagają mu w tym kolesie. Większość z nich znalazła się tam z tzw. biernego prawa wyborczego. Wspierają go. Zresztą to nie takie trudne, ponieważ znaczna część delegatów to osoby bojaźliwe, nie mające własnego zdania, nie znające przepisów związkowych. Łatwo ulegają presji. Jan Kawaler gra na ich ambicjach, utwierdzając ich w przekonaniu, iż KWZD jest najwyższą władzą Związku; i ona, jako taka może wszystko. A to nie jest prawdą.\nNasz KWZD jest najwyższą władzą Związku. Nikt tego nie podważa, ale też ma ograniczone kompetencje. Może stanowić prawo związkowe, ale nie może mieszać się w orzekanie o winie, czy niewinności członków. Nasz KWZD jest odpowiednikiem Sejmu. Jakby to wyglądało, gdyby Sejm rozpatrywał odwołania obywateli od orzeczeń Sądu Najwyższego? Przecież to absurd. I na tym polega gra tego pana. Jak będzie tym razem? Czy delegaci pozwolą nadal sobą manipulować? Zobaczymy.\nMoim zdaniem, już na samym początku należy zakwestionować ów porządek obrad i domagać się usunięcia z niego punktu 6.


Dbanie o sztuczną szczękę - ForumStomatologiczne.pl\nProteza zębowa, czyli potocznie znana sztuczna szczęka może obejmować fragment łuku zębowego jak i dotyczyć całej górnej/dolnej szczęki. Proteza zębowa wykonywana jest przez protetyka, który po zastosowaniu odpowiednich wycisków dobiera odpowiedni kształt protezy. Kluczowe jest również dobre dobranie wielkości zębów przymocowanych do podstawy protezy, tak, aby jak najbardziej przypominały prawdziwe, naturalne zęby – zarówno kształtem jak i wielkością.\nHigiena protezy przypomina standardową higienę jamy ustnej. Protezę należy dokładnie myć, aby usunąć resztki pokarmu – to właśnie jego resztki przyczyniają się do gnicia i są świetną pożywką do rozwoju bakterii. Bakterie, rozkładając resztki pożywienia powodują powstawanie nieprzyjemnego zapachu, stąd tak ważne jest aby myć protezę przy użyciu szczoteczki i pasty do zębów. Na rynku dostępne są specjalne pasty przeznaczone do pielęgnacji protezy zębowej – dzięki odpowiednio dobranej kompozycji i przyjaznemu składowi, nie ma ryzyka zarysowania protezy zębowej. Pamiętajmy, że niektóre pasty do zębów zawierają granulki, które mogą porysować protezę, stąd istotny jest odpowiedni dobór produktów. Na rynku dostępne są również specjalne kapsułki/tabletki do rozpuszczania w wodzie, do których można wkładać protezę, aby nie tylko ją zdezynfekować ale również wymyć pozostałości resztek pokarmowych.\nPamiętajmy, że prawidłowa higiena protezy nie tylko przedłuży jej żywotność, ale również pozwoli na zachowani estetycznego wyglądu, który również wpływa na nasze codzienne samopoczucie. Jeśli jednak Twoja proteza ma przebarwienia, jest porysowana czy nie do końca dobrze dopasowana do Twojej jamy ustnej – skontaktuj się z protetykiem, który pomoże przywrócić odpowiedni wygląd protezie. W aptekach i drogeriach dostępne są próbki produktów do higieny protez zębowych – warto je wypróbować i dobrać produkt, który spełni Twoje oczekiwania.\nInne powikłania związane z wewnętrznymi urządzeniami protezującymi, wszczepami i przeszczepami, niesklasyfikowane gdzie indziej\nNieokreślone powikłanie spowodowane wewnętrznym urządzeniem protezującym, wszczepem i przeszczepem\nZakażenie i odczyn zapalny związany z innymi urządzeniami protezującymi, wszczepami i przeszczepami\nczyszczenie sztucznej szczęki,


Szczecin głębokie kąpielisko\nNie możesz odnaleźć się w gąszczu ofert na papa na dach. Nie wiedziałem iż aby wykonać pokrycie dachowe należy ująć w kalkulacji kosztów aż tyle pozycji. Okna są bardzo istotnym elementem ścian i fasad naszego domu lub mieszkania..\nSłuchaczom proponujemy etapami zdobycie zawodu technika usług fryzjerskich. Jeszcze nigdy nie zawiodłam się na mojej fryzjerce zawsze wychodzę zadowolona z tego salonu. To również może być dla interesujące. Wykonujemy usługi.\nFirma oferuje i i i i wewn i zewn i i. Precyzyjne wykonanie płyt spadkowych pozwoli na idealne wykonanie odwodnienia dachu.Koszty usług dekarskich zależą zarówno od specyfiki konstrukcji nośnej jak i rodzaju pokrycia dachu..\nNasza firma obsługuje klientów krajowych i zagranicznych. Przylega do wszelkich podłoży i materiałów dekarskich papy betonu kamienia łupka naturalnego eternitu blachy ocynkowanej szkła itp. Zrobił mi taką fryzurę że wszystkie.\nPrace dekarskie kwalifikowane są przez sądy cywilne oraz gospodarcze jako wykonywane w ramach umowy dzieło ich przedmiotem jest osiągnięcie materialnego rezultatu (np. Mają fach w ręku i nie zawahają się go użyć. W zakres naszych.\naudyt seoreklama w googlepozycjonowanie stron internetowych warszawapozycjonowanie torunpozycjonowanie stron internetowych wroclawlinki sponsorowaneseodarmowa reklamapozycjonowanie szczecinpozycjonowanie stron wwwprofesjonalne pozycjonowanie stronpozycjonowaniepozycjonowanie stronypozycjonowanie lublinpozycjonowanie stron w googleoptymalizacjareklama internetowaprojektowanie stron internetowychstrony internetowepozycjonowanie stron gdanskjak pozycjonowac stronypozycjonowanie stron toruntworzenie stron wwwpozycjonowanie stron googlepozycjonowanie stron


Czemu mam problemy ze snem? - Centrum Dobrego Myślenia\nWiększość z nas przynajmniej raz w życiu doświadczyła problemów z zasypianiem. Niestety, stres, szkodliwe nawyki, zła higiena snu i życie w zgiełku miasta sprawiają, że niektórzy z tego typu problemem mierzą się niemal codziennie. Przyjrzyjmy się temu, skąd się to bierze i co można zrobić, aby w sposób bezpieczny powrócić do naturalnego dla człowieka, szybkiego zasypiania.\nIle czasu powinienem zasypiać?\nPewnie słyszałeś o ludziach, którzy, jak to mówią, jak tylko przyłożą głowę do poduszki, to od razu zasypiają. Nie, martw się, jeśli tak nie masz, gdyż normy dotyczące okresu zasypiania mówią najczęściej o około 15 minutach.\nO bezsenności mówimy, gdy trudności z zasypianiem trwają ponad miesiąc i pojawiają się kilka razy w tygodniu. Jednak bardziej niż twarde kryteria diagnostyczne, przy diagnozowaniu liczy się subiektywne odczucie, że zasypianie zajmuje dłużej niż zwykle, stanowi wyzwanie i utrudnia codzienne funkcjonowanie. Choć pojęcie bezsenności obejmuje także wybudzanie się w środku nocy i zbyt wczesne budzenie, w tym artykule przyglądamy się przede wszystkim problemom z zasypianiem.\nA jeśli tylko raz za czas nie mogę zasnąć?\nTak zwana bezsenność przygodna trwa zazwyczaj do kilku dni. Najczęstszym powodem jest stres, jednak taki sam efekt mogą wywołać pozytywne wydarzenia i towarzysząca im ekscytacja. Jeśli niedogodności są krótkotrwałe, nie powinniśmy się martwić, jest to normalna reakcja przeciążonego lub nadmiernie stymulowanego organizmu. Także podróżowanie i zmiany stref czasowych mogą powodować rozchwianie wewnętrznego zegara biologicznego, a u bardziej wrażliwych osób wystarczy noc w nowym miejscu czy hotelu. Utrudniać zaśnięcie mogą też ból, przeziębienie, ciężkostrawny posiłek lub przesadzenie z mocną kawą, herbatą czy alkoholem.\nA gdy sytuacja się przeciąga?\nJeśli problemy z zasypianiem występują ponad miesiąc, należy dokładnie przyjrzeć się swoim nawykom, organizacji dnia i wyeliminować możliwe przyczyny. Wskazana jest konsultacja z lekarzem pierwszego kontaktu, który zleci odpowiednie badania i wykluczy schorzenia somatyczne (np. zaburzenia hormonalne, choroby neurologiczne, zespół niespokojnych nóg itp.). Często pomijanym aspektem jest stan flory jelitowej, który wpływa przecież na funkcjonowanie całego organizmu. Warto też uważnie przeczytać ulotki wszystkich przyjmowanych leków, gdyż niektóre z nich mogą powodować zaburzenia snu.\nCo robić, żeby szybko zasnąć?\nChoć każdy organizm jest inny, istnieją pewne uniwersalne reguły, które sprzyjają utrzymaniu rytmu dobowego. Przede wszystkim należy kłaść się i wstawać codziennie o tych samych porach, w ciągu dnia unikać drzemek, a na kilka godzin przed snem unikać intensywnego wysiłku fizycznego i ciężkostrawnych posiłków. Na minimum dwie godziny przed pójściem do łózka trzeba też odstawić komórkę i wyłączyć telewizor (światło ekranu pobudza). Na jakąś godzinę przed zaśnięciem zwalniamy tempo – można wziąć ciepłą kąpiel lub poczytać spokojną, ciekawą książkę. Szybkiemu zasypianiu sprzyja też dobrze zaciemniona i przewietrzona sypialnia.\nChodzenie do łóżka tylko, gdy rzeczywiście chce nam się spać\nZdrowy tryb życia, aktywność fizyczna\nRegularne obcowanie z naturą\nSpokój wewnętrzny, życie w zgodzie ze sobą\nZaaranżowanie pięknego, wyciszającego miejsca do snu\nWiara w mądrość własnego organizmu\nCzy są jakieś techniki ułatwiające zasypianie?\nIstnieją różne techniki uspokajające oddech i ciało, jak na przykład oddychanie po kwadracie, oddychanie seven-eleven czy też relaksacja progresywna Jacobsona, a także wiele technik pochodnych opartych o medytację, auto-hipnozę czy stopniowe rozluźnianie ciała. Na YouTube można znaleźć dużo propozycji, wystarczy wpisać odpowiednie słowa w wyszukiwarkę. Słuchanie nagrania, które zmusza nas do koncentracji, może wydawać się z początku nieintuicyjne – chcemy zasnąć, odprężyć się, a tutaj trzeba podjąć wysiłek i skoncentrować się na swoim oddechu czy głosie prowadzącego. W praktyce bardzo często taka technika pomaga wyciszyć nadaktywne obszary mózgu, świadomie zrelaksować ciało i w pewnym momencie sen przychodzi samoistnie, warto zatem spróbować.\nW jaki sposób hipnoterapia pomaga w leczeniu bezsenności?\nHipnoterapia uczy nawiązywania kontaktu z własnym organizmem i czerpania z jego mądrości. Sesje trwają dwie godziny i składają się z części mówionej oraz pracy z wyobraźnią. W pierwszej kolejności przyglądamy się wyzwaniom życiowym oraz drobnym nawykom, które będą pomocne w powrocie do szybkiego zasypiania. Następnie, w trakcie hipnoterapii uczmy się pracy z ciałem, wchodzenia w stan relaksu, a także budujemy nawyki myślowe służące wzmacnianiu spokoju wewnętrznego.\nW jaki sposób można się umówić na sesję?\nNajszybsza metoda to poprzez WhatsApp na stronie (w prawym dolnym rogu), możliwe także zapisy mailem. Cykl poświęcony bezsenności składa się z minimum dwóch spotkań po 2h każde. Więcej informacji o hipnoterapii można znaleźć w tym artykule, na stronie głównej, a także na moim kanale YouTube.


Nowa aplikacja na kolektory dla Subiekt GT i nexo (Android) - ProstaPaczka2\nNowa aplikacja na kolektory dla Subiekt GT i nexo (Android)\n10 marca 2022 19 maja 2022 aplikacja na kolektory, kolektor, kolektor dla Subiekta, Kolektory danych, terminale mobilne\nDlaczego nowa aplikacja?\nNasze nowe produkty w pierwszej kolejności zawsze trafiają w ręce testerów – partnerów, a następnie wybranych klientów, chcących wziąć udział w rozwoju naszych aplikacji. PP Kolektor w wersji pierwszej był aplikacją uruchamianą przez przeglądarkę i wymagał ciągłego dostępu do sieci. Z jednej strony takie podejście pozwalało nam zapewnić operatorowi Subiekta GT ciągły podgląd na stan zamówienia. Z drugiej strony w testach praktycznych okazało się, że jakość WiFi na magazynach najczęściej pozostawia wiele do życzenia. W wielu miejscach transfer był dość niski, co powodowało wolną pracę aplikacji, a dodatkowo, w zasadzie w każdym magazynie były sporo miejsc, w których nie było zasięgu zupełnie, co wręcz uniemożliwiało korzystanie z aplikacji.\nZebraliśmy feedback, wyciągnęliśmy wnioski i wróciliśmy do deski kreślarskiej.\nDziś już wiemy które funkcjonalności się sprawdziły, a które musieliśmy przemyśleć i na co położyć największy nacisk. Już nie przeglądarka, a aplikacja uruchamiana w systemie Android, dzięki czemu czas reakcji na zeskanowany kod kreskowy jest wręcz niezauważalny. Nowa aplikacja do pracy nie wymaga sieci na magazynie – wystarczy zsynchronizować się z serwerem gdzieś blisko routera i już można ruszyć do pracy.\nKompletacja do nośników\nKolejny raz przygotowujemy się do nieprzerwanego śledzenia lokalizacji towaru, na każdym etapie procesu kompletacji z magazynu. Zdejmując towar z półki, operator staje się odpowiedzialny za towar. W systemie zostaje odnotowane pobranie towaru i umieszczenie go w nośniku przypisanym do operatora. Jeśli z jakiegoś powodu operator odstawi nośnik, będzie można w każdej chwili ustalić, co się w danym nośniku znajduje.\nPraca na jednym nośniku\nPierwszym dostępnym scenariuszem jest skanowanie jednonośnikowe. Ten schemat wykorzystywany będzie w firmach preferujących kompletację dwuetapową. Magazynier podejmuje na siebie nośnik (np. paletę) i odpowiednią liczbę dokumentów. Zawartość wszystkich podjętych dokumentów zostanie zgrupowana i wyświetlona na ekranie kolektora / terminala mobilnego.\nOprogramowanie kolektora ma informacje o lokalizacji kompletowanych towarów, więc wie w jakiej kolejności powinny być kompletowane, aby operator przemierzał magazyn po najkrótszej drodze. Magazynier podchodzi do półki i skanuje kod kreskowy podejmowanego towaru. Program automatycznie przypisuje towar do nośnika i wskazuje operatorowi kolejny krok (podjęcie kolejnych sztuk towaru lub przejście do kolejnej półki).\nMagazynier zbiera wszystkie towary do jednego nośnika (na jedną paletę) i ten nośnik przekazuje pakowaczowi, który uruchamia moduł kompletacji w programie ProstaPaczka i dokonuje kolejnej kontroli jakości podczas pakowania. Proces kończy się automatycznym wystawieniem i wydrukowaniem dokumentów końcowych (bądź ich wysyłką drogą mailową) oraz etykiet kurierskich, a także wygenerowaniem i wysłanie powiadomienia mailowego do klienta.\nPraca na wielu nośnikach\nJeśli nie widzisz potrzeby prowadzenia dodatkowej weryfikacji, możesz zaimplementować w firmie kompletację jednoetapową – do wielu nośników. W tym przypadku nośnikiem nie będzie już paleta, a na przykład koszyk. Magazynier zabiera ze sobą tyle nośników, ile zamówień i każde zamówienie przypisywane jest do innego nośnika.\nOperator podchodząc do półki skanuje kod kreskowy produktu. Na kolektorze pojawia się informacja o tym, w których nośnikach dany produkt może zostać umieszczony. Magazynier skanuje kod kreskowy nośnika, w którym umieścił towar. Oprogramowanie kolektora pilnuje, aby właściwy towar trafił do właściwych miejsc. Po zakończeniu kompletacji towar jest już gotowy do wysłania – dalszą część procesu realizujemy w ProstejPaczce (wygenerowanie i wydruk dokumentów końcowych, wydruk etykiety kurierskiej / listu przewozowego itd.)\nTowary nadmiarowe i zeskanowane\nProponujemy dwa sposoby postępowania z towarami prawidłowo skompletowanymi. Możemy pokazywać je pod listą towarów do skompletowania oznaczone na zielono lub mogą one po prostu znikać z listy upraszczając widok z każdym poprawnym skanem.\nTowary nadmiarowo zeskanowane wyświetlane są na czerwono pod listą towarów do skompletowania.\nUstawienia widoczności i tryby pracy\nPrzewidujemy dwa podstawowe tryby pracy. Pierwszy z nich, to skanowanie zawsze jednej sztuki towaru – po każdym skanie kodu kreskowego podjęta zostaje tylko jedna sztuka towaru. Jest to opcja, która zapewnia większy poziom bezpieczeństwa, ponieważ wymusza na operatorze potwierdzenie każdej realizowanej operacji. Zmniejszamy tym samym ryzyko umieszczenia niewłaściwej ilości towaru w nośniku, choć w niektórych przypadkach ten model może wydłużyć proces kompletacji. Reasumując: bezpieczeństwo kosztem czasu realizacji.\nDrugie podejście, to umożliwienie operatorowi wpisania ilości podjętych towarów po wykonaniu jednego skanu kodu kreskowego. Ten model będzie implementowany, gdy w nośnikach umieszczamy kilkadziesiąt lub kilkaset sztuk danego towaru, a zatem magazynier skanuje kod kreskowy towaru, kolektor pyta ile tego towaru umieszcza w nośniku, operator wpisuje ilość i umieszcza fizycznie towar w nośniku (skanując kod nośnika). W takim przypadku skanowanie każdej sztuki z osobna powodowałoby niepotrzebne wydłużenie procesu. Reasumując: czas kosztem bezpieczeństwa.\nDodatkowo operator może w podstawowym zakresie zdecydować o tym co widzi na ekranie kolektora. Może na przykład włączyć / wyłączyć wyświetlanie zdjęcia kompletowanego towaru.\nDokumenty wydawane są przez kierownika magazynu (czy inną osobę zarządzającą pracą magazynierów) w module zainstalowanym na komputerze. Operator poprzez odpowiednie filtrowania wybiera dokumenty, które mają zostać przekazane do realizacji magazynierowi. Po wybraniu dokumentów, kierownik wskazuje któremu magazynierowi zostaną przekazane do realizacji. Wydane w ten sposób dokumenty zostają przekazane do właściwego kolektora.\nPo skompletowaniu towaru, operator kolektora oznacza nośniki jako skompletowane lub jako brak towaru. W obu przypadkach status przekazywany jest do programu źródłowego (Subiekt GT lub nexo) i zapisywany w polu własnym lub zmieniana jest flaga dokumentu.\nJaki kolektor wybrać\nNasze oprogramowanie testujemy na kolektorach Sunmi L2K oraz Honeywell EDA61K. Oba posiadają klawiaturę, ale nie jest ona wymagana do obsługi aplikacji. Mało tego testowaliśmy aplikację na zwykłym telefonie z Androidem, do którego podłączyliśmy skaner kodów kreskowych i nie zauważyliśmy żadnej różnicy w stosunku do kolektora, jeśli chodzi o szybkość czy poprawność działania. Warto jednak w tym miejscu podkreślić, że wygoda używania i trwałość sprzętu przemawiają jednoznacznie na korzyść kolektora / terminala mobilnego. Rozwiązanie telefon + skaner bluetooth sugerujemy raczej na początek przygody z kolektorami jako rozwiązanie budżetowe lub po prostu do testów.\nO ceny, czas realizacji i specyfikację kolektorów prosimy pytać drogą mailową: office@lcsoft.pl\nNowości w ProstaPaczka (styczeń i luty 2022) – kompletacja z nexo i sello, Allegro One, Pocztex 2.0\nNowości w ProstaPaczka (marzec 2022) – integracja z Packeta


Nasi rugbyści siódmą drużyną w kraju. To najlepszy wynik w historii klubu - wCzestochowie.pl - Twoja gazeta w Internecie\nNasi rugbyści siódmą drużyną w kraju. To najlepszy wynik w historii klubu\nSAS 23.08.2016 14:21\nCzęstochowscy rugbyści zajęli siódme miejsce w klasyfikacji generalnej Mistrzostw Polski Rugby 7. Drugi turniej, którym drużyna RCC zakończyła sezon, odbył się w niedzielę, 21 sierpnia w Sopocie.\nFinałowe rozgrywki zostały rozbite na dwa turnieje. W zeszłym tygodniu częstochowianie walczyli w Gnieźnie, gdzie uzyskali ósmą lokatę. Sopot okazał się dla nich łaskawszy, chociaż początek zmagań nie był najlepszy.\nCzęstochowianie wyszli na boisko naprzeciwko Tytana Gniezno. Choć pierwsza połowa kończyła się remisem 5:5 i zapowiadała bardzo wyrównany mecz, w drugiej części nagle pojawiło się sporo błędów w obronie, a na boisku zapanował totalny chaos. Przeciwnicy sprytnie wykorzystywali to rozluźnienie i szybko wywindowali wynik na 22:5, nie dając szansy na jakiekolwiek wyrównanie.\nDrugie spotkanie stanowiło spore wyzwanie dla częstochowskich seniorów, ponieważ wychodzili na boisko ze świadomością, że ten mecz musi zakończyć się zwycięstwem, aby mogli walczyć o miejsca, na które zasługiwali. Duża nerwowość spowodowana tym faktem sprawiła, że pierwsza połowa pojedynku z Obeliksem Bełchatów kończyła się na korzyść rywali 5:7. Po przerwie zawodnicy RCC wyszli na boisko skoncentrowani i spokojni, co zaowocowało licznymi przyłożeniami na ich korzyść, a spotkanie zakończyło upragnioną wygraną 31:7.\nTo dodało częstochowianom skrzydeł, ponieważ kolejne dwa finałowe spotkania również okazały się zwycięskie. Pierwsze z nich z Szarżą Grudziądz 31:0. Ostatni mecz tego turnieju był najbardziej widowiskowy i zacięty. Deszcz, który gościł na boisku niemal od początku turnieju, bardzo przeszkadzał naszym zawodnikom.\nCzęstochowianie uzyskali tym samym najlepszy wynik w historii klubu.\nWyniki meczów z udziałem RCC: Tytan - RCC 22:5 (5:5), RCC - Obeliks 31:7 (5:7); półfinał o miejsca 7-10: RCC - Szarża 31:0 (19:0); mecz o 7. miejsce: RCC - Białystok 15:5 (10:0)\nSkład RCC: Kapica, Dróżdż, Nowak, Weżgowiec, Gola, Krzypkowski. Rezerwowi: Popczyk, Ociepa, Balsam, Lisek, Antczak; przyłożenia dla RCC: Krzypkowski (6), Bednarek (2), Kapica (2), Nowak (2), Gola (1), Weżgowiec (1).


Złap letni rabat na urządzenia DJI i uchwyć wakacyjne wspomnienia - x-kom\nZłap letni rabat na urządzenia DJI i uchwyć wakacyjne wspomnienia\nChcesz uwiecznić swoje wakacje w naprawdę wyjątkowy sposób? Wybierz sprzęt od DJI, dzięki któremu wspomnienia letnich przygód będą jak żywe. Czekają na Ciebie drony, gimbale i kamera sportowa. Sprawdź, jakie urządzenia dostaniesz teraz w niższej cenie.\nWakacyjna promocja na sprzęt DJI – jakie urządzenia kupisz w niższych cenach?\nNiezależnie od tego, czy chcesz wzbić się w przestworza, czy przemierzać ląd, znajdziesz dla siebie urządzenie, dzięki któremu uwiecznisz swoje wakacyjne przygody. Czekają na Ciebie:\nDJI FPV Combo – bezkompromisowy dron dla naprawdę wymagających, także profesjonalistów. Nagrywa wideo w rozdzielczości 4K, rozpędza się do 140 km/h, a jego zasięg wynosi aż 6000 metrów. Dołączone do zestawu gogle DJI FPV V2 pozwolą Ci poczuć się dosłownie jak za sterami drona i spojrzysz na świat niemalże znad chmur. Teraz zestaw dostaniesz za 5099 zł.\nDJI Mini 2 Fly More Combo to idealny kompan w podróży, także dla początkujących użytkowników. Ten kompaktowy i lekki dron wytrzymuje na jednym ładowaniu nawet pół godziny, rejestrując szczegółowy obraz w 4K. W zestawie znajdziesz między innymi blokadę na śmigła, torbę ułatwiającą transport oraz dodatkowe akumulatory, dzięki którym będziesz nagrywać przez długi czas, bez obaw o dostęp do prądu. Zestaw w obniżonej cenie kosztuje 2949 zł.\nDJI Action 2 Dual-Screen Combo, czyli modułowa kamerka sportowa, którą dopasujesz do swoich potrzeb. Pozwala nagrywać wysokiej jakości filmy 4K z płynnością 120 FPS, które następnie w prosty sposób będziesz edytować w aplikacji DJI Mimo. Zestaw Dual-Screen Combo zawiera moduł z ekranem dotykowym, który posiada czytelny wyświetlacz OLED i 4-mikrofonowy system Matrix Stereo. To rozwiązanie wprost stworzone dla vlogerów. Teraz możesz zgarnąć ten zestaw za 1799 zł.\nDJI OM 5 (Osmo Mobile 5) – ten gimbal pozwoli zamienić Twój smartfon w profesjonalny sprzęt do nagrywania. Dzięki 3-osiowej stabilizacji filmy będą niesamowicie płynne, nawet podczas biegania czy jazdy na rowerze. Ponadto bez problemu spakujesz go do torby i zabierzesz ze sobą wszędzie. To zasługa jego składanej konstrukcji i bardzo niskiej wagi. Teraz kupisz go za 629 zł.\nDJI RS 2 Pro Combo (Ronin-S2 Pro Combo) to gimbal z zestawem akcesoriów dla profesjonalistów. Możesz nagrywać taniec, bieg czy ćwiczenia z niespotykaną płynnością, dzięki algorytmowi stabilizacji Titan oraz systemowi SuperSmooth, który zwiększa moment obrotowy i wyrównuje mikrodrgania. Pomimo swoich dużych możliwości, wyróżnia go niewielka waga 1,3 kg. Gimbal został zaprojektowany tak, aby bez problemu udźwignąć urządzenia o masie nawet 4,5 kg. Zestaw z dodatkowymi akcesoriami kosztuje w promocji 4499 zł.\nObniżone ceny podane są już na kartach produktowych urządzeń. Wystarczy, że dodasz do koszyka któryś z produktów objętych promocją i złożysz zamówienie – nie musisz wpisywać kodów rabatowych. Promocja trwa do 26 czerwca 2022 roku albo do wyczerpania zapasów.\nPoznaj wszystkie urządzenia DJI w wakacyjnej promocji