Wszystkiego najlepszego, panie Marianie! - Wykop.pl\n@lysyzlasu wykop.pl #polska #film #filmy #kino #kultura #rozrywka\nPan Marian odpowiada na życzenia dodał: lofix z youtu.be\nŻyciowa rada Mariana :| dodał: sztuk1 z youtu.be\nKoniec imprezy dodał: AbaKowner z youtube.com\nMisrzowska dykcja dodał: AbaKowner z youtube.com\nPodziękowania dodał: AbaKowner z youtube.com\nJeden z moich ulubionych aktorów. Rola Wiesława Wojnara w "Weselu" była koncertowa.\n@xniorvox: trochę go "odkurzył" Smarzowski\n@xniorvox: w Kino Polska był w Niedzielę.\nbardzo mi się podobał pan Marian w tym filmie ( ͡° ͜ʖ ͡°)\n@xniorvox: Genialnie zagrał tego wsiura bossa Wołomińskich w Odwróconych, świetny aktor. ( ͡° ͜ʖ ͡°)\n@imargam_2137: (⌐ ͡■ ͜ʖ ͡■)\n@lysyzlasu: No uj, no i cześć po multikoncie ( ͡° ͜ʖ ͡°)\n@Basiura89: drogówka to zaskakująco dobry film, a trailer zdawał się zapowiadać głupawą komedię. Może nie widać tego po tej konkretnej scenie, ale imo wyszedł wciągający dramat sensacyjny z wiarygodnie brzmiącymi dialogami i dobrą fabułą.\n@Naturmensch bardzo dobry film. Właściwie jak większość, jeśli nie wszystkie filmy Wojtka Smarzowskiego\n@Naturmensch większość zapowiedzi filmów Smarzowskiego nie pokazuje tego o czym naprawdę jest film.\notyly_ksiaze 1 mies. temu via Android\n@Basiura89 bardzo dobra scena, jako nawiązanie do klasyka internetu.\n@pieczynski95 k!$!a ileś dał ??\nTo ja polecam "Mocna kawa wcale nie jest taka zła". Tu cały film a poniżej zajawka:\n@janekplaskacz: znam świetne, i Dorota Pomykała jeszcze super gra, kwintesencja relacji damsko - męskich..( ͡° ͜ʖ ͡°)ﾉ⌐■-■\n721\twykopali 12\tzakopali 5.5 tys. wyświetleń\nNowy rekord na mikroblogu! 1750\nSetki miliardów długu w dwa lata. GUS ujawnił szokującą dane o stanie... 1675


"Czyste Powietrze" ze zmianami. Koniec dotacji dla pieców węglowych\nOd przyszłego roku nie będzie można uzyskać dotacji na zakup pieca na węgiel. Do tej pory, w ramach „Czystego Powietrza”, można było wymieniać stare kopciuchy na kotły węglowe wyższej klasy. O zmianę w tych zapisach zabiegał Polski Alarm Smogowy.\n„Od pierwszego stycznia 2022 r. NFOŚiGW, jak i wojewódzkie fundusze nie udzielą już dopłaty do kotła opalanego węglem. Informujemy o tych zmianach wcześniej, ponieważ program przewiduje, że inwestycję można rozliczyć do pół roku od jej zakończenia, czyli de facto 31 grudnia będzie ostatnim dniem, kiedy zamontowany piec węglowy w >>Czystym powietrzu<< będzie można jeszcze rozliczyć” – powiedział minister klimatu i środowiska Michał Kurtyka w rozmowie z Polską Agencją Prasową.\n„Czyste Powietrze” w Polskim Ładzie\nInformacja o zakończeniu finansowania kotłów węglowych pojawiła się również w Polskim Ładzie, ogłoszonym w połowie maja. Tam jednak zabrakło szczegółów i terminu wejścia w życie nowych przepisów. Obecnie można wymieniać kopciuchy na nowe piece węglowe wyższej klasy. Z takiej możliwości skorzystało około 15 proc. beneficjentów. Najwięcej osób – około połowa tych, którzy skorzystali z dofinansowania – zdecydowała się na piec gazowy. Coraz bardziej popularne stają się również pompy ciepła.\n– Cieszymy się, że kotły węglowe w końcu przestaną być finansowane z Programu Czyste Powietrze – to zmiana, o którą zabiegał Polski Alarm Smogowy i która musiała się wydarzyć w kontekście polityki klimatycznej czy zapisów Krajowego Programu Odbudowy oraz Nowego Polskiego Ładu – komentuje Anna Dworakowska z Polskiego Alarmu Smogowego. – Na pewno data zaprzestania dotowania węgla mogłaby być bliższa – nie musimy czekać na 2022 rok. W województwie małopolskim takich dotacji nie ma już od początku tego roku. W Programie Czyste Powietrze też mogłoby wydarzyć się to szybciej, np. od lipca tego roku – wskazuje.\nZmiany na dobre, ale brakuje konkretów\nMinister Kurtyka zapowiedział również, że chce zwiększyć dostępność dofinansowania dla większej liczby beneficjentów. Dlatego resort klimatu i środowiska chce wprowadzić wyższe progi dochodowe uprawniające do otrzymania dotacji z „Czystego Powietrza”.\nW przypadku gospodarstw jednoosobowych próg wzrośnie do 175 proc. najniższej emerytury, czyli do 2 189 zł (o ok. 229 zł wyżej niż obecnie). W gospodarstwach wieloosobowych próg dochodowy będzie ustalony na poziomie 125 proc. najniższej emerytury na osobę – 1 563 zł, czyli o 164 zł więcej niż obecnie.\nNie wiemy jednak, kiedy taka zmiana miałaby zacząć obowiązywać.\n– Nie podając daty, kiedy nowe progi dochodowe wejdą w życie, Ministerstwo Klimatu kreuje chaos – ocenia Anna Dworakowska. – Może to prowadzić do wstrzymania inwestycji w wielu domach, bo beneficjenci będą czekać na wejście w życie nowych, korzystniejszych progów. To z kolei przełoży się na spowolnienie wymian kotłów. Nowe progi dochodowe powinny wejść jak najszybciej, tak aby nie wstrzymywać procesów inwestycyjnych w wymianę kotłów – tłumaczy.\nJej zdaniem w proponowanych reformach „Czystego Powietrza” znalazło się więcej niedociągnięć.\n– Znów zabrakło rozwiązań wspierających najuboższą grupę mieszkańców, których nie stać ani na dopłacenie 40 proc. do inwestycji ( a przypomnijmy, że najwyższa dotacja to 60 proc.), ani na wyłożenie własnych środków i czekanie na zwrot z NFOŚ – mówi Dworakowska. – Takie rozwiązania – czyli wyższe dotacje i prefinansowanie inwestycje – zostały zapowiedziane w KPO. Najwyższy czas na ich realizację gdyż najubożsi nadal pozostają bez wsparcia w wymianie kotłów – dodaje.\nŚcieżka bankowa bez dużych graczy?\nW sytuacji osób najuboższych nie pomoże również włączenie banków w dystrybucję środków z „Czystego Powietrza”. Kredyty termomodernizacyjne ma oferować na razie siedem banków. Jednak żeby je uzyskać, trzeba mieć zdolność kredytową.\nW tzw. „ścieżce bankowej” zabrakło największych graczy. „Do rządowego programu nie przystąpiły największe państwowe banki w tym PKO BP, PKO SA czy Bank Pocztowy. Czyżby dla nich rządowy program nie był na tyle ważny, żeby aktywnie przyłączyć się do akcji promującej modernizację polskich domów i walkę ze smogiem?” – pisał na łamach SmogLabu i Rzeczpospolitej Andrzej Guła z Polskiego Alarmu Smogowego.\nJak się dowiedzieliśmy, PKO Bank Polski chce dołączyć do „Czystego Powietrza”. Nie informuje jednak, kiedy to nastąpi. W mailu przesłanym do SmogLabu przedstawiciele banku piszą jedynie, że razem z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej pracują nad „rozwiązaniem, które będzie przyjazne dla naszych klientów oraz pozwoli na wykorzystanie cyfrowych możliwości banku w obsłudze takiego procesu”.\nCzyste Powietrze. Infolinia, na którą da się dodzwonić


Buty Salewa MS WILDFIRE PRO , Buty niskie, Męskie, Obuwie - Cetus - sklep górski\n529,00 zł 699,00 zł cena obniżona: promocja cenowa na produkt\nButy podejściowe, z wytrzymałą skórzaną cholewką i microfibrą, wzmocnioną wtryskiwaną skorupą 3D Exa Shell oraz podeszwą Vibram® Tech Approach EVO z mieszanką Megagrip, która gwarantuje o 25 % lepszą przyczepność. But posiada świetne tarcie na skale, oraz amortyzację i dobrą trakcję w zróżnicowanym terenie. Zastosowana technologia Cleansport NXT pochłania nieprzyjemny zapach, zapewniając stopom świeżość przez cały dzień. 3F System stabilizuje kostkę i idealnie utrzymuje piętę, gwarantując pełną swobodę stawu skokowego. Dzięki systemowi wiązania od samego czubka, identyczemu jak w butach wspinaczkowych, istenieje możliwość indywidualnego dopasowania buta do kształtu stopy. Gumowa ochrona palców i pięt chroni stopy przed urazami. System wkładek o różnym kształcie MFF + Multi-Fit Footbed oraz asymetryczna konstrukcja języka Overlap, umożliwiają indywidualne dopasowanie buta do stopy. Salewa Wildfire gwarantują niezawodność i wygodę podczas ciężkich, długich dróg wspinaczkowych na via ferratach, trekkingu w górach oraz leśnych rajdach.\ncholewka: skóra welurowa, microfibra, wzmocnienia Exa Shell\npodeszwa Vibram® Tech Approach EVO\nwzmocnienia palców i pięt\nzwężany czubek buta\nasymetryczny język Overlap\nod 529,00 zł 699,00 zł


PWSZ ma nowego prorektora do spraw organizacji – Radio Vanessa FM\nStart / Wiadomości / Nauka i edukacja / PWSZ ma nowego prorektora do spraw organizacji\nDr inż. Tomasz Czyszpak będzie pełnić funkcję prorektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Raciborzu w latach 2020-2024.\nCzyszpak jest absolwentem Politechniki Śląskiej w Gliwicach, gdzie ukończył studia magisterskie na Wydziale Mechanicznym – Technologicznym na kierunku Automatyka i Robotyka. Następnie w 2008 r. uzyskał stopień doktora nauk technicznych na tym samym Wydziale z dyscypliny Budowa i Eksploatacja Maszyn. Jest autorem i współautorem publikacji w tym zakresie. Od początku pracy zawodowej związany ze szkolnictwem wyższym. Zdobywał doświadczenie w pracy na Politechnice Śląskiej oraz w Parku Naukowo-Technologicznym Technopark Gliwice a obecnie związany wyłącznie z PWSZ w Raciborzu.\n← Poprzedni Nowe lodowisko w Raciborzu\nNastępny → W Głubczycach zbierają nakrętki


Pierwsza pomoc przy odmrożeniach - Przyjaciel Pies\nStrona główna » Pierwsza pomoc przy odmrożeniach\n5 lutego 2015 12:46 2 komentarzy\nKiedy myślimy: „odmrożenie”, kojarzą nam się nieustraszeni polarnicy, którzy wejście na lodowy szczyt podczas burzy śnieżnej przypłacają utratą np. palców u stóp – na wskutek odmrożenia właśnie. Choć do wyziębień i odmrożeń u psów dochodzi raczej rzadko, już przy -15*C pies może poważnie ucierpieć, zwłaszcza gdy ma kontakt ze zmrożonym śniegiem. Podobnie jak przy oparzeniach, również odmrożenia mają kilka stopni. I stopień odmrożenia objawia się przejściowym zaburzeniem krążenia krwi w skórze, która przybiera siny, blady lub sinoczerwony kolor, jest obrzęknięta, boli, piecze i swędzi. Najbardziej narażone na odmrożenia I stopnia są psie łapy i poduszki łap (kiedy czworonóg chodzi po głębokim śniegu lub po lodzie bez butów), uszy, szyja (kiedy wiejski pies zimą przebywa na dworze w metalowej obroży na szyi), ale także jądra i penis.\nJak pomóc psiakowu, który zamiast łap ma cztery sople lodu?\n1) Przede wszystkim nie wkładajmy kończyn ani psa do gorącej wody, nie kładźmy zwierzęcia od razu przy kaloryferze czy kominku. Szok termiczny tylko pogorszy jego stan, a gwałtownie rozszerzające się naczynia krwionośne mogą popękać.\n2) Jeszcze na dworze „zlodowaciałe” łapy ogrzejmy w dłoniach, ale nie pocierajmy kończyn rękawicami czy śniegiem – możemy uszkodzić skórę i sprawić dotkliwy ból.\n3) W domu wstawmy psa do wanny i polewajmy jego łapy chłodną wodą, potem stopniowo zwiększajmy jej temperaturę do pokojowej i lekko ciepłej.\n4) Starannie osuszmy i delikatnie zawińmy jego łapy w miękką tkaninę lub bandaż.\n5) Poduszki łap, o ile nie są popękane, posmarujmy ochronną maścią, np. z wit. A, alantanem, balsamem Szostakowskiego. Jeśli pies ma ranne łapy, skonsultujmy się z weterynarzem.\n6) Pozwólmy psu leżeć i odpoczywać tyle, ile ma ochotę, aby nie obciążał obolałych kończyn.\nMoże się też zdarzyć, że dojdzie do poważnego wyziębienia całego organizmu u psa (np. kiedy zwierzak wpadnie do wody, bo załamie się pod nim lód). Szczególnie narażone na wyziębienie są szczenięta i stare czworonogi. Należy pamiętać, że jeśli temperatura ciała psa zejdzie poniżej 20*C, następuje utrata świadomości i zgon.\n1) Zmarzniętego, trzęsącego się psa delikatnie wycieramy do sucha ręcznikiem i zawijamy w koc.\n2) Nie kładźmy go od razu w gorącym miejscu. Niech pupil „odtaje” w temperaturze pokojowej. Po pewnym czasie możemy przyłożyć do niego zawinięty w ręcznik termofor i położyć w ciepłym kącie.\n3) Termometrem sprawdzajmy, czy temperatura ciała psa wzrasta (prawidłowa wynosi ok. 38,5*C).\n4) Skonsultujmy się z weterynarzem.\nPamiętajmy też o tym, żeby zimą nie używać metalowych obroży, kagańców i kolczatek! Dotyk lodowatego metalu sprawia psu wielki ból.\nPrzeczytajcie nasz artykuł u ubraniach i butach dla psów.\nmróz odmrożenia wychłodzenie zimno\t2015-02-05\nPierwsza pomoc przy odmrożeniach Reviewed by Redakcja on Feb 05 . Kiedy myślimy: „odmrożenie”, kojarzą nam się nieustraszeni polarnicy, którzy wejście na lodowy szczyt podczas burzy śnieżnej przypłacają utratą np. palców u stó Kiedy myślimy: „odmrożenie”, kojarzą nam się nieustraszeni polarnicy, którzy wejście na lodowy szczyt podczas burzy śnieżnej przypłacają utratą np. palców u stó Rating: 0\n10 lutego 2015 at 13:50\nBardzo przydatne porady 🙂 Uwielbiam tego typu artykuły.\n6 lutego 2015 at 21:33\nBardzo przydatne porady 😉


Marek Giełdy Giełdy Kryptowalut Krypto News Kryptowaluty Pasywny dochód Portfele mobilne Zarabiam zarabiam w internecie 13 grudnia 2020 | 0\nWiele ludzi pyta mnie o FARMING i smartkontrakt na TRX, a mianowicie chodzi o tronchain i uswap.\nUniswap i liquidity pool co to jest j jak działa?\nTego jest wiele na rynku – nie jest to nic innego jak dostarczanie płynności – liquidity na zdecentralizowane platformy, które umożliwiają wymiane kryptowalut – uniswap.\nŁączymy się z tymi platformami bezpośrednio, przez podłączenie portfela np. METAMASK, TRONLINK itd.\nTyle jest tych pytań, że 😎 zdecydowałem, że się do tego odniosę 😉\n📍 Teraz nie odbierajcie tego jako atak czy hejt na te „sposoby” zarabiania, nie o to tu chodzi, bardziej mi chodzi, aby przestrzec was przed ryzykiem, jakie się z tym wiąże oraz abyście byli tego świadomi!\n📍 Pamiętali, że to wasze prywatne decyzje, a to że wam ktoś to pokazał nie ma wpływu na to co się wydarzy i na to czy ty zarobisz, czy też stracisz tam pieniądze!\n🔵 Tronchain – to nic innego jak rodzaj podziału pieniędzy miedzy użytkowników i tych pieniędzy, które wpływają oczywiście od użytkowników, bo sam twórca ich nawet nie potrzebuje, po prostu zrobił smart kontrakt, który ma zakodowane to, aby rozdzielał pieniądze procentowo do tych, którzy mają jakiś udział w puli.\nIm więcej masz swojego depozytu, tym wiecej dostajesz spowrotem, stare oklepane jesli chodzi o revshare i inne tego typu zabawki.\nTaki podobny system do cloud token, pewnie znacie, niektorzy do dzi kasy nie odzyskali.\n🔵 Uswap – to podobna platforma do uniswap, lecz oparta na tonie trx, za podpięcie liquidity pool otrzymuje się tokeny UME, które można wymienić na inne waluty na tej platformie podobnej do uniswap. Jednak ja sam mam duże wątpliwości jeśli chodzi o dobre intencje tej, że platformy. Nie jest to uniswap czy justswap.\n🔵 Eclipcity – platforma umożliwiająca farming tokenów UME wykorzystując do tego LP tokens – czyli tokeny z liquidity pool, który mamy na uswap.\n😈 Teraz trochę faktów, które wynikają z mojego doswiadczenia jak i obserwacji.\nHistoria pokazuje wiele, a zazwyczaj to, że jeśli coś zaczyna „żreć” to się szybko kończy.\nPo ostatnim webinarze mam mieszane uczucia, a to dlatego iz jesli ktos wprowadza karty płatnicze, zle sie to konczy.\n⚪ Moim zdaniem i z moich obserwacji wynika, że gosc, czyli twórca nie jest nikim specjalnym, podobno jest Norwegiem, ale…..\nNa pewno nie ma powiązań z bankowością, a jeśli nawet, to aby stworzyć platformę opartą o krypto waluty i podłączyć do niej kartę to nie jest takie proste, wystarczy popatrzeć na gigantów, jakim są Binance czy Crypto.\n🟢Rzad zadnego kraju nie pozwoli sobie na to a zeby ktos sie bawil w taki sposob, przykladem jest chociazby plustoken, cloud token, bardzo podobny schemat 😉\nDodatkowo „gość” – CEO tego projektu, mówi otwarcie, ze tronchain to ponzi! 😅 „wpływa więcej pieniędzy do community fund niż wypływa, wiec jest dobrze!”\nZe pieniądze na to biorą się z uswap i innych połączonych źródeł, gdzie tam pieniądze głównie biorą się od użytkowników, bo ten system nie daje żadnej wartości na rynek.\nZauważając jeszcze prywatne pule farmingowe owego CEO na jakie kwoty sa i ile mu prywatnie generuja tokenow – ktore pewnie zamienia sobie na różne bardziej wartosciowe ktypto, wyciągając tym sposobem pieniądze z systemu.\nObstawiam ze długo może to nie potrwać, chcecie zarabiajcie, chcecie doświadczajcie, ale pamietajcie o tym ze to po prostu sie skonczy.\nPoprzedni: Poprzedni wpis: OLX – Nakarm psa w schronisku\nNastępny: Następny wpis: Currency – otrzymaj darmową akcję, nawet do 100€


Najlepsze ciasto cytrynowo-makowe - jak upiec ciasto cytrynowo-makowe - przepisy kulinarne jedzenie\nNajlepsze ciasto cytrynowo-makowe – jak upiec ciasto cytrynowo-makowe\nMożna powiedzieć, że ciasto cytrynowo-makowe to ikona w Galerii Sław Wiosennych Deserów. Ze wszystkich pięknych pączków ciasto cytrynowo-makowe zajmuje tort (haha) — jest łatwe do zrobienia, a jeszcze łatwiejsze do udekorowania dzięki szybkiemu polewaniu trzepaczki i mżawki. Więc jeśli lubisz desery cytrynowe, przygotuj się: oto lista rzeczy do wypieku, które możesz dodać do swojego nowego, pysznego przepisu!\nSkąd pochodzą nasiona maku?\nPopularny składnik babeczek, ciast, dressingów do sałatek i nie tylko, maku z Kwiatu maku (znanego w Czarnoksiężnik z krainy Oz). Natomiast w przypadku maku nasiona są całkowicie bezpieczne do spożycia. Jeśli chodzi o wypieki, to jedyne, co dodają mak to piękny nakrapiany wygląd i delikatna chrupkość.\nJaki jest sekret pięknego ciasta cytrynowego z makiem?\nTrik na piękne babki jest prosty: nie smaruj masłem i mąką patelni. Zamiast tego użyj mąki z nieprzywierającym sprayem do pieczenia. Mimo że patelnie nieprzywierające mają przed sobą długą drogę, odrobina dodatkowego ubezpieczenia jest zawsze dobrym wyborem! Nieprzywierający spray do pieczenia doskonale nadaje się do usuwania wszystkich zakamarków patelni, podczas gdy klasyczna metoda masła i mąki ma wyższy margines błędu. Więc spryskaj i zrelaksuj ciasto za pomocą wysuwanej patelni!\nmasło niesolone, zmiękczone\njajka duże, w temperaturze pokojowej\nskórka z cytryny plus 1/4 szklanki soku z cytryny\nRozgrzej piekarnik do 350 °. Masło z cukrem ubić w mikserze elektrycznym z nasadką łopatkową na średnim poziomie, aż będzie jasna i puszysta, około 5 minut. Na średnich obrotach na mikserze dodawaj po jednym jajka, po ubiciu dobrze, z miską zeskrobań po bokach. Dodaj ekstrakt waniliowy i skórkę z cytryny.\nW średniej misce wymieszaj mąkę, sól, proszek do pieczenia i sodę oczyszczoną. Wymieszaj maślankę, mak i małą miseczkę soku z cytryny.\nStopniowo dodaj około jednej trzeciej mieszanki mąki do miksera na średnim poziomie. Wymieszaj połowę mieszanki maślanki, a następnie kolejną trzecią mieszanki mąki. Powtarzaj z pozostałymi mieszankami maślanki i mąki, aż wszystko się połączy.\nSpryskaj nieprzywierający spray do pieczenia za pomocą 12-kubkowej patelni typu bundt. Wlać ciasto na przygotowaną patelnię. Piecz przez 45 do 55 minut, aż drewniany patyk włożony w środek wyjdzie czysty. 10 minut na patelnię w chłodnym cieście.\nPrzełóż ciasto na ruszcie i całkowicie ostudź, około 2 godzin.\nGlazura: Wymieszaj małą miskę cukru pudru i soku z cytryny. Polewę skropić ciasto, wyprostować na boki. Pozostaw glazurę do stwardnienia przez co najmniej 15 minut przed pokrojeniem i podaniem.\nPodawaj to ciasto z dodatkiem jogurtu waniliowego i świeżych jagód!


Miś dla małych pacjentów - Powiat Ostrowski\nUpominki najmłodszym pacjentom ostrowskiego szpitala przygotowali i wręczyli Starosta Ostrowski Paweł Rajski i Prezydent Ostrowa Jarosław Urbaniak. W pakiecikach od Prezydenta nie zabrakło słodyczy m.in. świątecznych pierników. Z kolei starosta obdarował dzieci misiami. Dwa prezenty: wielkiego pluszowego słonia i telefon przekazała na oddziały ostrowska hurtownia zabawek firma Delta Trade. Prezenty zostały wręczone 21 grudnia 2012 r. W tej miłej uroczystości uczestniczyli także: Wicestarosta Ostrowski Tomasz Ławniczak oraz radni miejscy: Elżbieta Grocholska, Lech Topolan i Marian Herwich.\n- Święta to czas, który każdy z nas chce spędzać w gronie najbliższych i rodziny. Życzę, więc wszystkim zdrowia, a te życzenia z pewnością tu w szpitalnych pokojach brzmią szczególnie. Niech każdy z Was jak najszybciej w zdrowiu wróci do domu – powiedział Paweł Rajski Starosta Ostrowski.\nNa oddziałach pediatrii i chirurgii przebywa obecnie ok. 30 małoletnich pacjentów. Znacznie bardziej obłożona jest neonatologia, gdzie do zdrowia wraca ok. 40 noworodków.


Strona główna » MARKI » Timex » ZEGAREK TIMEX EXPEDITION TW4B12000\nNumer katalogowy: TW4B12000\nKod EAN: 753048756933\nTimex z kolekcji Expedition TW4B12000 to zegarek wyposażony w mechanizm kwarcowy zasilany baterią. W zegarku zastosowano specjalnie utwardzane szkiełko mineralne. Koperta metalowa zapewniająca wysoką jakość, trwałość, odporność na korozję i działanie czynników atmosferycznych. Wygodny skórzany pasek zapewnia wygodę, trwałość oraz komfort użytkowania.\nWodoszczelność w klasie WR 50M .\nWYMIARY KOPERTY 33mm x 26mm x 8,5mm (H x W x D)\nOBWÓD: od 140 do 200 ± 5mm


Personel – AlfaVeta Klinika Veterynaryjna w Malmö\nKierownik kliniki / Personel medyczny\nDyplom specjalisty z Rozródu Zwierząt 2002\nDyplom specialisty Chorob Psów i Kotów 2014\nZezwolenie do wykonywania inseminacji\nPiotr Buczek ukończył studia na Wydziale Medycyny Weterynaryjnej w AR-T w Olsztynie 1996 roku. Po uzyskaniu dyplomu podjął prace zawodowa jednocześnie podnosząc swoje kwalifikacje. W roku 2002 ukończył szkolenie podyplomowe i uzyskał tytuł specjalisty w rozrodzie zwierząt a w 2014 również specjalisty w zakresie chorób psów i kotów.W Szwecji pracuje od 2004 roku. W AlfaVeta pełni obowiązki kierownika kliniki, zajmuje się jednocześnie wszystkimi działami medycyny weterynaryjnej. Przeprowadza zabiegi chirurgiczne, zajmuje się również diagnostyka, interna i terapia laserowa ale najbardziej lubi prace związana z rozrodem zwierząt. Dyplom specjalisty z Rozródu Zwierząt 2002 Dyplom specialisty Chorob Psów i Kotów 2014\nZootechnik / Assystentka weterynaryjna / Kierownik kliniki / Administracja\nIzabela Chacińska Buczek z wykształcenia jest zootechnikiem, studia ukończyła w Warszawie w 1996 roku. Po studiach pracowała w PAN a od 2004 roku w klinice weterynaryjnej.Zarówno studia jak i praca naukowa przygotowały ja do zajmowania się zagadnieniami z zakresu zoologii, zoopsychologii, chowu i hodowli zwierząt, ich dietetyki i żywienia,kształtowania ich środowiska bytowego , rozrodu oraz metod hodowli i pielęgnacji zwierząt.\nUzyskała dyplom Lekarza weterynarii w roku 2011\nukończyła wydział medycyny weterynaryjnej na SGGW w Warszawie. Po uzyskaniu tytułu lekarza weterynarii w 2011 roku rozpoczęła pracę w Schronisku dla Bezdomnych Zwierząt w swoim rodzinnym Tomaszowie Mazowieckim, gdzie z dużym zaangażowaniem dbała o zdrowie ponad 120 psów (oraz kilku kotów). Tam zdobyła cenne doświadczenie w radzeniu sobie z psim lękiem i różnymi zaburzeniami behawioralnymi u zwierząt. Jednocześnie praktykowała w pobliskiej lecznicy specjalizującej się w leczeniu małych zwierząt. W Szwecji jako weterynarz pracuje od 2017 roku, od początku związana jest z kliniką AlfaVeta. Zajmuje się profilaktyką, diagnozowaniem i leczeniem chorób psów i kotów, w szczególności stomatologią.\nUkończył studia w 2019 roku uzyskując dyplom lekarza weterynarii Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie oraz Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie.\nWiedzę i doświadczenie zdobywał podczas różnych wymian międzyuczelnianych i szkoleń m.in. we Francji, Maroko i Malezji, będąc aktywnym członkiem IVSA. Odbył roczną praktykę w Uniwerstyteckim Szpitalu w Kordobie. Od początku swojej kariery naukowej i zawodowej praktykował w rodzinnym mieście. Z AlfaVeta współpracuje od 2018 roku. Jego ulubione dziedziny weterynarii to chirurgia miękka, stomatologia i anestezjologia.\nLekarz weterynarii / Behawiorysta zwierząt towarzyszących COAPE\nDyplom lekarza weterynarii 2020r.\nDipCABT Diploma (Advanced Diploma in Practical Aspects of Companion Animal Behaviour and Training) 2019r.\nMiłosz Raczyński ukończył studia na Wydziale Medycyny Weterynaryjnej UWM w Olsztynie w 2020r. Od 2018r. do końca studiów pracował w Poliklinice Weterynaryjnej w Olsztynie. Wcześniej jako wolontariusz był związany z innym gabinetem weterynaryjnym w Olsztynie, mającym pod swoją opieką pobliskie schronisko dla zwierząt. W latach 2018/2019 Miłosz ukończył stacjonarny kurs dyplomowy COAPE (Centre of Applied Pet Ethology) nadający międzynarodowe kwalifikacje behawiorysty zwierząt towarzyszących. W trakcie studiów Miłosz spędził łącznie 5 miesięcy w Szwecji w klinice AlfaVeta, gdzie jako praktykant zapoznał się z tutejszymi standardami opieki i leczenia psów i kotów.\nRecepcjonistka / Assystentka weterynaryjna\nMartyna jest wykwalifikowa groomerka i technikiem weterynarii. Obecnie pracuje przede wszystkim jako recepcjonistka .Martyna z checia pomoze Panstwu w wyborze odpowiedniej karmy i srodkow pielegnacji siersci dla domowego ulubienca.\nHelsingborgs Ridgymnasium z profilem konnym\nMichelle jest absolwentka Ridhymnasium o profilu kon i jezdziec,ale Uwielbia wszystkie zwierzeta. Moga Panstwo liczyc zawsze na mila obsluge ze strony Michelle jak rowniez uzyskac pomoc w zamowieniu wizyty.\nUciekinerka i maskotka kliniczna\nWyżsa szkoła szczekania


Miasto bajka. Wiele historii Kaliningradu [Paulina Siegień] << KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE\n00164 003956 21568024 na godz. na dobę w sumie\nMiasto bajka. Wiele historii Kaliningradu - ebook/epub\nAutor: Paulina Siegień Liczba stron: 320\nISBN: 9788381913393 Data wydania: 2021-08-23\nTo miasto na wskroś europejskie. A jednak transformacja dawnej stolicy Prus Wschodnich najpierw w sowiecki, a potem rosyjski Kaliningrad wywołuje dziwny niepokój, uczucie niedopasowania wyczuwalne w samym mieście zarówno dla mieszkańców, jak i władz, tych lokalnych i tych na Kremlu. Na pierwszy rzut oka to zwykła rosyjska prowincja, może bardziej zakompleksiona, porównująca się chętniej do przedwojennej potęgi i europejskich sąsiadów niż do Moskwy czy Petersburga. Ale równocześnie pod powierzchnią kryje się inne miasto, ni to widmo, ni to chimera.\nKsiążka, którą nabyłeś, jest dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, abyś przestrzegał praw, jakie im przysługują. Jej zawartość możesz udostępnić nieodpłatnie osobom bliskim lub osobiście znanym. Ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz jej fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A kopiując ją, rób to jedynie na użytek osobisty. Projekt okładki Agnieszka Pasierska Projekt typograficzny i redakcja techniczna Robert Oleś / d2d.pl Fotografia na okładce © by NurPhoto / Getty Images Copyright © by Paulina Siegień, 2021 Opieka redakcyjna Tomasz Zając Redakcja Anna Mirkowska Korekta Anna Dajek, Patrycja Pączek Skład Małgorzata Poździk / d2d.pl Zrealizowano ze środków Miasta Gdańska w ramach Stypendium Kulturalnego Miasta Gdańska. Zrealizowano przy pomocy finansowej Województwa Pomorskiego. Przygotowanie e-booka d2d.pl ISBN 978-83-8191-339-3\nSpis treści Strona tytułowa Strona redakcyjna Granica Mogiła Kanta Królewska Góra Dom Sowietów Synagoga Niemcy Rosja (Bez nazwy) Berlinka Posłowie Bibliografia Przypisy Kolofon\nGranica Chciałbym podkreślić, że korzeniem zła Niemiec są Prusy. I Wbrew intuicji Polska graniczy z Rosją na północy, nie na wschodzie. Siódemka, czyli droga krajowa numer 7, na północ od stolicy została za komuny poskładana z różnych odcinków w jeden z najważniejszych korytarzy transportowych Polski, prowadzący do portów Trójmiasta. Kiedy drogowskazy wskazują zjazdy na Mławę – gdy jedzie się z Warszawy, to będzie po lewej stronie – w oddali, na horyzoncie, można wypatrzeć wieże kościoła Świętej Trójcy. Znajomy, bliski sercu kształt. Neobarok, katolicyzm, Polska. Kilkadziesiąt kilometrów dalej, tym razem po prawej stronie drogi, nad Nidzicą, górują inne wieże. Czerwone, klockowate, zwieńczone niewysokimi spiczastymi dachami. Wieże siedmiowiekowego zamku krzyżackiego. Poteutońskie, poniemieckie. Gdzieś pomiędzy tymi czterema wieżami biegła wyszarpana 11 lipca 1920 roku granica II Rzeczypospolitej i niemieckiej prowincji – Prus Wschodnich. Dalej przebiegała między Kurpiami i Krainą Wielkich Jezior Mazurskich, między Myszyńcem i Szczytnem, między Kolnem i Piszem. Gdy jedzie się dzisiaj z Białegostoku do Ełku, widać ją wyraźnie między Grajewem i Prostkami. Krajobraz zmienia się nagle, koła samochodu zjeżdżają z asfaltu na kamienny bruk. Opony dudnią, a po obu stronach drogi wyrastają jak muchomory przysadziste domki z wielkimi połaciami dachów pokrytymi ceramiczną czerwoną dachówką. Na podwórkach pojawiają się ceglano-kamienne obory, a widnokrąg zdobią strzeliste jak rakiety kosmiczne wieże kościołów, jeszcze kilkadziesiąt lat temu niekatolickich. W Boguszach nad rzeką Ełk stoi schowany w lesie szesnastowieczny słup graniczny. Postawiono go w 1545 roku na pamiątkę wytyczenia granic państwowych między Prusami Książęcymi, Koroną Królestwa Polskiego i Wielkim Księstwem Litewskim. Uroczystość kończyła spór o przebieg granicy między ziemiami we władaniu Zygmunta Augusta i byłymi włościami zakonu krzyżackiego, nad którymi, po zeświecczeniu i poddaniu w lenną zależność polskiemu królowi, panował książę Albrecht Hohenzollern. Niezależnie od wichrów dziejowych, zawieranych unii, prowadzonych wojen i dokonywanych zaborów słup w Boguszach przez wieki pełnił swoją funkcję, zawsze jakaś ważna granica w tym miejscu przebiegała. Zmieniło się to w 1945 roku, równo czterysta lat po tym, jak ustawiono słup. Na pamiątkę wyznaczono tu granicę województw. Od tego miejsca pięła się ona na północ, przebiegając nieco na zachód od Suwałk i Augustowa. Stamtąd, przecinając Jezioro Wisztynieckie, dalej na północ, ale już między Prusami i Litwą, wzdłuż rzek Lepony, Szeszupy i Szyrwinty. Dzisiejsza granica Litwy z Rosją biegnie niemalże tak samo, ale ta dawna, inaczej niż współczesna, nie skręcała na zachód wraz z nurtem Niemna, tylko przecinała go, oddzielając Kraj Kłajpedzki, przez Niemców zwany Memellandem, a odbity jeszcze w międzywojniu przez Litwę. „Daleka jest droga do Prus Wschodnich – pisze w słynnym międzywojennym reportażu Na tropach Smętka Melchior Wańkowicz. – Daleka przez paszporty. Daleka przez inną walutę, przez inny język, przez brak konwencji turystycznej, przez niezachęcające miny gospodarzy tego terenu. Daleka przez brak dróg. […] W rezultacie do kraju 3000 jezior, do kraju puszcz, który mógłby stać się letnim salonem Warszawy, jedzie się całą noc”. Minęło kilkadziesiąt lat i nie ma już posterunków granicznych, waluta i język te same, a Mazury są letnim salonem Warszawy. Może nie trzeba już jechać całą noc pociągiem jak Wańkowicz z córką, bo Warszawa najczęściej wybiera automobile, ale podróż wciąż jest długa, trasa biegnie przez wsie i miasteczka, po krętych drogach, przy których wyrastają podświetlone zniczami krzyże. Poza krajobrazem i zastygłymi w architekturze kształtami niewiele zostało z tych Mazur, które przemierzał Wańkowicz w towarzystwie prawie czternastoletniej Marty, przezywanej przez niego na sto sposobów, najczęściej Tirliporkiem. Jeszcze w pociągu reporter zapowiedział córce, że język niemiecki, którego uczyła się skwapliwie ze względu na planowaną podróż, może jej się w ogóle nie przydać, bo jadą do kraju, w którym mówi się po polsku. Wańkowicza interesował nie tyle wyjazd do Prus Wschodnich, ile na przygraniczne tereny Mazur i Powiśla. Wystarał się u niemieckich władz o zezwolenie na podróż po regionie, bo chciał się naocznie przekonać, dlaczego w plebiscycie w 1920 roku tylko osiem gmin przegłosowało przyłączenie do Polski, mimo że południowe powiaty Prus Wschodnich licznie zamieszkiwała ludność polska. Nazwał to głosowanie straszliwą klęską polskości. Jednocześnie doskonale rozumiał, czemu taki był jego wynik. Z inicjatywy Niemiec miejscowi mogli się opowiedzieć za Polską albo Prusami Wschodnimi. To było szachrajstwo, które grało na silnym przywiązaniu do regionu. Dlaczego ludzie, których przodkowie od wieków mieszkali w Prusach, nagle mieliby zapragnąć „przeprowadzki”? Poza tym plebiscytowym oszustwem i poza intensywną niemiecką propagandą, poza naciskami na środowiska pielęgnujące polskość, II Rzeczpospolita wydawała się Mazurom bytem efemerycznym, państwem wysoce niepewnym, zwłaszcza że w tym samym czasie trwała bolszewicka ofensywa. Któż świadomie wybrałby ryzyko znalezienia się w granicach bolszewickiej Rosji, która choć żar wojny domowej nie zgasł jeszcze w jej wnętrzu, rzuciła się nieść płomień rewolucji na Zachód? Złowrogim duchem swojej opowieści Wańkowicz uczynił Smętka, istotę zamieszkującą północny folklor. Smętkowi przypisał te wszystkie oszustwa, kłamstwa, niepowodzenia i klęski, które pozwoliły żywiołowi germańskiemu rozpanoszyć się w Prusach. Reporter zżymał się na sytuację, cały czas dowodząc w książce, że ziemie pruskie są związane z Polską żywotnym interesem geoekonomicznym. Kiedy te więzy zostają zerwane, cierpią nie tylko Mazurzy, ale i niemieccy obywatele Prus Wschodnich. Wańkowicz wyjaśnia czytelnikowi zawiłości historyczne i bieżące, puka do drzwi polskich organizacji i stowarzyszeń, styka się z działaczami aparatu III Rzeszy, którzy ciągle go obserwują. Raz bardziej, raz mniej dyskretnie. Podróż odbywa się latem 1935 roku, Niemcami rządzi już Adolf Hitler i Wańkowicz wyraźnie czuje, że pokojowe relacje między Polakami i Niemcami w Prusach Wschodnich stały się niemożliwe. Konflikt nabrzmiewa. Niemcy przegrały I wojnę światową, ale wystawiły sobie z tej wojny wielki pomnik triumfu. W sierpniu 1914 roku marszałek Paul von Hindenburg rozgromił rosyjską armię pod Tannenbergiem i w niemieckiej wyobraźni wszystko nagle zlało się w jedno. Państwo krzyżackie z niemiecką Rzeszą, carskie wojsko z rycerzami Rzeczypospolitej i Litwy. Historia stała się grą analogii, ale Niemcy uznali, że sprawiedliwie zatoczyła koło i dała szansę na zasłużony rewanż. Niemiecki wschód, pojęcie obarczone ciężarem nazistowskiej propagandy, zaczął odgrywać w międzywojniu kluczową rolę w budowaniu nowoczesnej niemieckiej tożsamości. Zwycięska bitwa, postrzegana jako odwet za niechlubną porażkę pod Grunwaldem w 1410 roku, umocniła fundamenty tej tożsamości, a Hindenburga uczyniła największym bohaterem narodowym i zbawcą Prus Wschodnich. Dziesięć lat po bitwie na polu pod Hohensteinem, czyli Olsztynkiem, niedaleko granicy z II Rzecząpospolitą, odbyła się uroczystość wmurowania kamienia węgielnego pod przyszły pomnik zwycięstwa pod Tannenbergiem. Na miejsce przybyło kilkadziesiąt tysięcy osób. W 1927 roku miejsce pamięci, zaprojektowane przez dwójkę architektów, braci Krügerów, było gotowe. Powstał wielki dziedziniec otoczony ośmioma masywnymi wieżami, każda po dwadzieścia trzy metry wysokości. Dwadzieścia lat po bitwie, w 1934 roku, na tym terenie pochowano Paula von Hindenburga, chociaż on sam wcale sobie tego nie życzył. Tannenberg-Denkmal stał się mauzoleum. Na pogrzeb marszałka przyjechał Adolf Hitler, by przejąć atrybuty bohatera i zbawcy. Miejsce upamiętnienia bitwy pod Tannenbergiem stało się nazistowskim Stonehenge, symbolicznym prapoczątkiem narodu. Wańkowicz pojechał zobaczyć obiekt pamięci w Tannenbergu, który nazywał „nowokrzyżackim pomnikiem”. Usiadł na łące w pobliżu, potrzebował chwili refleksji. „Nie, pomnik Tannenberga, pomnik z tych mas cegły, marmuru, brązu, spiżu, stali, pomnik niemieckiego programu na wschodzie nie jest zwornikiem na zawsze i ostatecznie zamykającym epopeję. Epopeja ta trwa” – zanotował. Melchior Wańkowicz i jego córka zdążyli jeszcze zastać świat, który zaczął chylić się ku upadkowi 1 września 1939 roku w Gdańsku, kiedy nad ranem pancernik Schleswig-Holstein ostrzelał polską składnicę wojskową na półwyspie Westerplatte. Wszystko działo się blisko, po sąsiedzku, ale w Królewcu niewiele osób rozumiało złowieszczą wagę tego wydarzenia. Trudno powiedzieć, kiedy mieszkańcy Prus Wschodnich zdali sobie sprawę, że katastrofa jest nieuchronna. W 1943 roku, kiedy Armia Czerwona przeszła już linię Dniepru i odrzuciła na zachód niedobitki Wehrmachtu, umysły Niemców wciąż zatruwała goebbelsowska propaganda, która w swoim słowniku nie miała takich słów jak „porażka” lub „przegrać”. Mężczyzn i chłopców ubywało, listy z frontu przestawały przychodzić, ale Niemcy chcieli jeszcze wierzyć w zwycięstwo. Zwłaszcza w Prusach Wschodnich wyczekiwano nowego Hindenburga, który zatrzyma Rosjan, tak jak w 1914 roku. Tymczasem trzech przywódców, których kraje zostały połączone antyhitlerowskim sojuszem, kroiło już niemieckie cielsko, troszcząc się przede wszystkim o to, by jakoś rozcieńczyć prusackiego ducha wojny, hierarchii i ślepego posłuszeństwa, któremu zwłaszcza Churchill przypisywał wszystko, co najgorsze. Zupełnie jak Wańkowicz Smętkowi. Działo się to w porze obiadowej 1 grudnia 1943 roku. Być może komuś w Królewcu wypadł z ręki widelec, którym zajadał królewieckie klopsy – obowiązkowo w sosie z kaparami, bo bez kaparów to nie są Königsberger Klopse, tylko zwykłe pulpety – kiedy w dalekim Teheranie Winston Churchill zaproponował, by powojenna Polska znalazła się między linią Curzona i Odrą z włączeniem Prus Wschodnich i Opolszczyzny. Może na chwilę przygasło światło w królewieckich domach, w fabrykach, w szpitalach, na dworcach, w szkołach i urzędach, gdy Józef Stalin na tę propozycję odparł, że Rosjanie nie posiadają niezamarzających portów na Morzu Bałtyckim. Dlatego przydałyby się im Królewiec i Kłajpeda oraz odpowiednia część obszaru Prus Wschodnich. Tym bardziej, jak podkreślił Stalin, że historycznie są to ziemie odwiecznie słowiańskie. Słowa te w latach powojennych będzie próbowała udowodnić sowiecka ekspedycja archeologiczna, z marnym skutkiem. Nawet w ciemnym okresie stalinizmu znajdowali się w Związku Radzieckim uczeni, którzy nie potrafili kłamać na zawołanie, wbrew historycznym faktom. Stalinowska interpretacja dziejów Prus Wschodnich okazała się jednak bardzo wpływowa i w obwodzie kaliningradzkim można ją usłyszeć do dziś. Churchill zgodził się wtedy w Teheranie ze Stalinem, że to bardzo ciekawa propozycja, z którą warto bliżej się zapoznać. W Jałcie na początku lutego 1945 roku prezydent Stanów Zjednoczonych Franklin Delano Roosevelt zgodził się na przyznanie Polsce terytorialnej „rekompensaty kosztem Niemiec, mianowicie Prus Wschodnich na południe od Królewca oraz Górnego Śląska aż do Odry”. Na południe od Królewca, który Stalin już sobie zaklepał. Szósta z uchwał poczdamskich, przyjętych na zakończenie ostatniej konferencji pokojowej trzech wielkich mocarstw, nosiła tytuł Miasto Königsberg i przylegający do niego obszar i głosiła: Konferencja rozpatrzyła propozycję Rządu Radzieckiego, ażeby zanim sprawy terytorialne zostaną ostatecznie załatwione w traktacie pokojowym, odcinek zachodniej granicy Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich, który przylega do Morza Bałtyckiego, przebiegał od punktu na wschodnim brzegu Zatoki Gdańskiej w kierunku wschodnim na północ od Braunsberg-Goldap do punktu, gdzie stykają się granice Litwy, Rzeczypospolitej Polskiej i Prus Wschodnich. Konferencja zgodziła się w zasadzie na propozycję Rządu Radzieckiego, ażeby przekazać Związkowi Radzieckiemu miasto Königsberg z obszarem przyległym, tak jak podano wyżej, pod warunkiem zbadania przez rzeczoznawców dokładnej granicy. Prezydent Stanów Zjednoczonych i Premier Brytyjski oświadczyli, że tę propozycję Konferencji będą popierali przy przyszłym uregulowaniu pokojowym. W ten sposób, w poprzek Mierzei Wiślanej, na południe od Świętej Siekierki (Heiligenbeil), a na północ od Świętej Lipki (Heiligelinde), między Bartoszycami (Barsztynem) i Bagrationowskiem (Iławą Pruską), przez leśny masyw Puszczy Rominckiej, oddzielając Gołdap (Geldapė) od Gusiewa (Gumbinė), Prusy Wschodnie przecięła długa prosta linia. Nowa granica Polski i Związku Radzieckiego. Mazurów i Warmiaków historia potraktowała bezdusznie. Dla Niemców byli niepewni, bo zbyt słowiańscy, zbyt polscy. Dla Polaków niepewni, bo zbyt germańscy, zbyt niemieccy. Pewnie inaczej wyobrażał sobie Melchior Wańkowicz triumf polskości niż tak, jak się stało w 1945 roku, kiedy tereny Warmii, Mazur i Powiśla zostały przyłączone do Polski. Ale pewnie zrzuciłby to wszystko na karb niecnych zabiegów Smętka. Tym razem, po II wojnie światowej, nie było żadnych plebiscytów. Zamiast demokracji, nawet jeśli oszukanej, zastosowano inżynierię społeczną na ogromną skalę. Wywieziono Niemców, przywieziono Polaków. Każdy, kto nie był wtedy pewny siebie, kto chodził do kościoła, ale mówił po białorusku, kto chodził do kirchy, ale mówił mazurską gwarą, mógł popełnić straszny błąd i utknąć po niewłaściwej stronie granicy, a tym samym – po niewłaściwej stronie historii. Która strona była właściwa, należało zorientować się na własną rękę, a co najważniejsze – w porę. Łatwo było przegapić właściwy pociąg. Smętek został, więc chyba nie uważał się za Niemca. Unosi się teraz nad popegeerowskimi wioskami. A całe to wielkie wschodniopruskie pogranicze, które Wańkowicz opisał, w którym mieszały się składniki polskie, niemieckie, litewskie, zapadło się w błocie. Operacja wschodniopruska, czyli sowiecka ofensywa, której celem było odcięcie Prus Wschodnich od pozostałej części Rzeszy, zaczęła się zimą 13 stycznia 1945 roku. Trwała długo, do początku kwietnia. Szturm Królewca zajął trzy dni, generał Otto von Lasch poddał twierdzę 9 kwietnia. Miesiąc później sowiecka armia była w Berlinie. Czołgi i karabiny przypieczętowały zmianę granic na mapie tej części Europy, dyskutowaną w Teheranie i Jałcie. Poczdam był już tylko formalnością. Na dworcu w Królewcu, wkrótce przemianowanym na Kaliningrad, też pojawiły się pociągi pełne ludzi. Ostatni Niemcy zniknęli z Sambii i Natangii, tak jak zniknęli z Warmii i Mazur. Byli to ci, którzy nie uciekli wcześniej na zachód, którzy przetrwali działania wojenne i parę lat nowej sowieckiej władzy. Na ich miejsce tłuste lokomotywy ciągnęły ze wschodu wagony z ludźmi sowieckimi. Historia Prus Wschodnich dobiegła końca. II Pogranicze to wzajemne przenikanie się. Nieważne, jak je nazwiemy – kultury, narody, grupy etniczne – sąsiadują, spotykają się, nawiązują relacje. Krajobraz pogranicza nie jest ukołysaną, zgodną sielanką. Granica to przedmiot konkurencji, a mieszkanie przy niej to przeciąganie liny. Doświadczenie uczy, że stosunki na pograniczach są raczej złe niż dobre, podszyte lękiem; na pograniczach coś wisi w powietrzu. Aż kipi od krzywd i konfliktów. Rzadko bowiem sąsiedzi są tam sobie równi. A jednak na przekór temu sąsiedzkie światy łączą się, wiążąc nierozerwalnie jeden z drugim w gruby węzeł. Im dłużej to trwa, tym trudniej go rozplątać. Można go co najwyżej przeciąć. Wzdłuż granicy polsko-rosyjskiej nie ma pogranicza. Nic tu się nie zdążyło zrosnąć, przemieszać, splątać. Po jednej i po drugiej stronie tej prostej linii, którą Stalin narysował na mapie ostrym ołówkiem, mieszkają ludzie przywiezieni, nowi tutejsi. Przez kilkadziesiąt lat nie mogli się nawet poznać. Było kilka furtek, ale wszystkie zaryglowane. Do sowieckiego Królewca nie każdy mógł dojechać. Na kilka lat po wojnie wprowadzono tu reżim „zakazanej strefy przygranicznej”, nawet obywatele sowieccy do obwodu kaliningradzkiego mogli się dostać tylko z przepustką. Wszystkich mieszkańców dotyczył obowiązek paszportowy – co akurat było korzystne dla zwożonych z ZSRR kołchoźników, bo odwiązywało od ziemi, dawało im możliwość swobodnego przemieszczania się – i bezwzględny nakaz meldunku. Możliwości młodej na tym terenie sowieckiej administracji były jednak ograniczone, więc egzekwowanie tych wymagań było dalekie od ideału. Pod koniec lat pięćdziesiątych rozluźniono zasady wjazdu i przemieszczania się dla mieszkańców ZSRR, ale dla obcokrajowców obwód kaliningradzki pozostał zamknięty do końca lat osiemdziesiątych. Zwłaszcza dla tych z wrogiego imperialistycznego Zachodu. Wyjątkiem od tej reguły była sąsiednia, bratnia Polska Republika Ludowa, a konkretnie województwa olsztyńskie i elbląskie. Jeszcze przed pierestrojką istniało coś, co można by nazwać współpracą transgraniczną – zorganizowane wyjazdy dla starannie wybranych grup szkolnych, harcerzy lub działaczy partyjnych, oficjalne delegacje, sąsiedzkie występy zespołów muzycznych. Wszystko to reglamentowane przez komunistyczne władze, skrupulatnie planowane i prowadzone pod czujnym nadzorem służb bezpieczeństwa. Wtedy wopiści uchylali na chwilę furtkę w Gronowie lub Bezledach, by przepuścić autobus. Inne regiony Polski nie miały prawa do „dobrosąsiedzkiej współpracy” z obwodem kaliningradzkim, więc wizyta, na przykład studentów z Warszawy, była nie do pomyślenia, ale już występ znanego wykonawcy tak. Zwłaszcza w latach siedemdziesiątych, w dobie względnej stabilności w Polsce gierkowskiej, a w Rosji breżniewowskiej, kontakty się nasiliły. Pod koniec lat siedemdziesiątych w kinie Rosja w centrum Kaliningradu wystąpił Czesław Niemen. Sala była wypełniona po brzegi. Rosjanie z Kaliningradu też nie mogli jeździć do Polski, choć z miasta do granicy jest zaledwie pięćdziesiąt kilometrów. W sowieckiej telewizji transmitowano jednak festiwale piosenki w Sopocie, Opolu i Kołobrzegu. W ZSRR karierę robili polscy artyści. Każdy znał Edytę Piechę, w Polsce już nieco zapomnianą, Annę German wprost uwielbiano, a Barbara Brylska, która zagrała w noworocznej komedii omyłek Szczęśliwego Nowego Roku, na zawsze wpisała się w kanon rosyjskiej kultury. Polska rzeczywistość, którą w Kaliningradzie znano z telewizji, czasopism i wyłapywanych z eteru stacji radiowych, była niezwykle pociągająca, ale choć na wyciągnięcie ręki – niedostępna. W latach osiemdziesiątych w Kaliningradzie nie można było nawet dostać słowników polsko-rosyjskich. Moja znajoma swój pierwszy słownik przywiozła z wycieczki do Erywania, bo tam zalegały w księgarniach. Polska była blisko, nie za żelazną kurtyną, ale za grubą, ciężką, pluszową kotarą, której zwykły śmiertelnik nie mógł odsłonić. Przejścia graniczne nie istniały i kiedy w drugiej połowie lat osiemdziesiątych PRL i ZSRR podpisały umowę o małym ruchu granicznym, wyznaczono punkty kontrolne, ale tylko do obsługi ruchu lokalnego. Na liście miejscowości uprawnionych do korzystania z umowy nie było dużych miast. Ani Olsztyna, ani Elbląga, ani Kaliningradu. Na przepustce trzeba było wpisać cel podróży i nazwisko krewnych, których się odwiedza. Tyle że mało kto miał krewnych po drugiej stronie granicy, poza rzadkimi przypadkami, kiedy wicher przesiedleń rozdzielił rodzinę i nie zdążyła się połączyć, zanim zasłonięto kotarę. W 1991 roku polskie władze na miejsce Wojsk Ochrony Pogranicza powołały Straż Graniczną, w 1992 roku zawarły dobrosąsiedzkie porozumienie z jelcynowską Rosją i sąsiedzi w końcu zaczęli u siebie bywać. Przejścia graniczne nie od razu obsługiwały ruch międzynarodowy. Sentymentalne podróże Niemców do krainy dzieciństwa zaczęły się na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych, ale na początku do Kaliningradu musieli docierać przez Litwę. III Na pierwszy rzut oka Braniewo to zwyczajne polskie miasteczko powiatowe. Kilkanaście tysięcy mieszkańców, w centrum niewysokie bloki po krzykliwej, ale już nieco zszarzałej termomodernizacji. Trochę przedwojennych kamienic. Sporo czerwonej cegły. Przy głównym skrzyżowaniu komunistyczny klocek, czyli budynek urzędu miasta, kiedyś dom partii. Naprzeciwko Biedronka z parkingiem. Dom kultury z salą kinową, nieduży hotel Warmia. Chińskie centrum handlowe. W piątkowy wieczór młodzież przesiaduje na opustoszałym rynku wśród straganów. Albo na widowni amfiteatru na wodzie, chociaż scena jest pusta, nikt nie występuje. Do imponującego budynku dworca kolejowego zaglądają tylko przeciągi, kasy są zamknięte. Bilet na pociąg do Olsztyna kupuje się u konduktora. Do innych miast pociągi stąd nie jeżdżą, chociaż braniewiacy po stokroć woleliby pociąg do Gdańska. Stolica Warmii, a przy okazji również Mazur, nie rozwija się tak szybko, braniewska młodzież woli Trójmiasto. Inna rzecz, że po przebudowie dróg w pobliżu Braniewa podróż samochodem do Gdańska trwa krócej niż pociągiem do Olsztyna. Poczta, szkoły, orliki, lumpeksy, apteki, kilka barów. Wszystkie bary, czy ten bardziej nowoczesny, z burgerami i stołami nakrytymi obrusami w kratę, czy ten naprzeciwko, w którym króluje laminat i duch PRL-u, podają piwo Braniewo z lokalnego browaru. Parę razy słyszałam, że to najlepsza rzecz, która powstała w Braniewie. Do granicy z obwodem kaliningradzkim z Braniewa jest kilka kilometrów. Pierwsze pożytki z sąsiedztwa pojawiły się w latach dziewięćdziesiątych, kiedy rozpadł się ZSRR, a wraz z nim surowe reguły dotyczące przemieszczania się. W okolicy zaczął się przygraniczny handel, jakieś wspólne interesy, czasem szemrane, czasem po prostu półlegalne, wykorzystujące polityczny i prawny chaos. Tak wyglądało pierwsze spotkanie sąsiadów na dużą skalę. To mógł być początek historii nowego pogranicza, ale polityczne wybory Polski i Rosji sprawiły, że tak się nie stało. W tym krótkim czasie, kiedy granica się poluzowała, urodziła się Ania Kruczyńska z Braniewa. Córka Rosjanki i Polaka. Człowiek pogranicza, którego nie ma. – To były lata dziewięćdziesiąte. Moja mama przyjeżdżała tutaj z babcią na ryneczek sprzedawać kosze wiklinowe. Dorabiały sobie, bo wtedy w Kaliningradzie było bardzo ciężko. Mój ojciec był wopistą, zobaczył mamę i się zakochał. Od pierwszego wejrzenia. Ale był problem, bo miał żonę. Rozwiódł się z nią i zaczął jeździć do mojej mamy do Kaliningradu. Nie dawał jej spokoju, chodził za nią, przychodził pod blok z kwiatami. No i mama w końcu się złamała i zgodziła się wyjść za niego za mąż. Ojciec był z Elbląga, mama z Kaliningradu, wyszło im, że zaczepią się w połowie drogi, w Braniewie. Na początku mieszkali w hotelu Astra na Żeromskiego, już go nie ma, spalił się. Kiedy się urodziłam, mieszkali na Królewieckiej. Mniej więcej wtedy ojciec wyleciał z WOP, bo kolega go podkablował, że przyszedł pijany. Wtedy wszyscy przychodzili pijani do pracy i pili w pracy, i to było w porządku, więc może poszło o co innego, nie wiem i pewnie się nie dowiem. W każdym razie ojciec dostał dyscyplinarkę. Więc sytuacja wyglądała tak, że tata był wopistą bez pracy, mama Rosjanką w obcym mieście z małym dzieckiem w domu. Pomogli znajomi, wciągnęli rodziców Ani w biznes z kantorami. Mama Olga zaczynała jako kasjerka. W wolnych chwilach uczyła się polskiego. Z początku ludzie w Braniewie wytykali ją palcami, bo miała akcent, mówili, że jest ruska. Obecność Rosjanki, nie taka chwilowa – by na targu coś sprzedać i coś kupić, żeby potem zawieźć do domu, do Kaliningradu – tylko na stałe, w miasteczku nieopodal rosyjskiej granicy, była odbierana jako anomalia. Olgę bardzo to bolało, więc postanowiła czytać głośno polskie gazety aż do momentu, kiedy nie będzie słychać tego przeklętego akcentu. Nauczyła się, dzisiaj w jej głosie nie słychać nic wschodniego. – Mnie to chyba aż tak nie dotknęło. W podstawówce mieliśmy osoby różnego pochodzenia, różnej wiary, nawet o różnym kolorze skóry. Była Ukrainka, była dziewczyna z Armenii, były dzieci świadków Jehowy i nikt ich jakoś nie wytykał palcami za to, że nie chodzą na religię. Więc to, że moja mama jest Rosjanką, nie robiło na nikim wrażenia. Jak moi rodzice się rozwiedli, to w szkole też nikt nie robił z tego afery. Ale już na podwórku tak. Tam mi dogryzali, leciały teksty o ruskich kurwach… Teraz sama się dziwię, że takie małe dzieci już tak przeklinały. Mama chciała wtedy wrócić do Kaliningradu, ale ja bardzo ją prosiłam, żebyśmy tego nie robiły. Tutaj chodziłam do szkoły, miałam koleżanki, w ogóle jako dziecko nie wyobrażałam sobie, że się wyprowadzimy z Braniewa. No i zostałyśmy, mama miała ten kantor i jakoś dała radę. Wyszła po raz drugi za mąż. Właściwie to mój ojczym, a nie ojciec, mnie wychowywał. Jak ktoś mnie zaczepiał na podwórku, to ojczym wyjaśniał sprawę. Idziemy poszwendać się po mieście. Braniewo to starszy brat Kaliningradu. W 1254 roku Brunsberg otrzymał prawa miejskie, rok przed tym, jak krzyżacka krucjata opanowała ujście Pregoły. Miasto pretendowało do statusu stolicy Warmii, kiedy ta już wykształciła się jako odrębna całość w obrębie Prus Wschodnich, we władaniu biskupim. W dobie reformacji podporządkowana polskim królom Warmia została ostoją katolicyzmu. Tutaj działał biskup Stanisław Hozjusz, charyzmatyczny kaznodzieja, rzecznik kontrreformacji, autor Confessio fidei catholicae christiana, dzięki któremu Braniewo stało się tętniącym życiem centrum religijnym regionu. Hozjusz ściągnął do miasta jezuitów, którzy założyli tu gimnazjum i seminarium duchowne. W 1571 roku pojawiły się mniszki zakonu świętej Katarzyny. Zakon działa do dzisiaj, na łące za wielkim klasztornym gmachem z czerwonej cegły pasą się krowy. Mijamy z Anią budynek Collegium Hosianum, w którym mieści się zespół szkół zawodowych. W trawie na dziedzińcu leżą kolorowe kule, model Układu Słonecznego. Braniewiacy mówią na nie po prostu „kulki”. Podobnie jak znaki zodiaku na szczytowej ścianie urzędu miasta nawiązują one do osiągnięć innego warmińskiego duchownego – Mikołaja Kopernika, który zgłębiał tajniki astronomii w sąsiednim Fromborku. Naprzeciwko Hosianum znajduje się parking „na katedrze”, miejsce spotkań młodzieży. Do końca lat siedemdziesiątych braniewska bazylika pod wezwaniem Świętej Katarzyny Aleksandryjskiej była ruiną, podobnie jak katedra w Królewcu, czy raczej Kaliningradzie. W Braniewie każdy słyszał o księdzu Tadeuszu Brandysie, duchownym o niespożytej energii, który wielkim wysiłkiem odbudował świątynię jeszcze za komuny. Z tymi sławnymi postaciami i wielką historią kontrastuje banalna współczesność powiatowego miasteczka na końcu świata, przy granicy z obwodem kaliningradzkim. Młodzież, kiedy już się dobrze powłóczy, szuka swojego sposobu na życie. Ania wyjechała na studia do Gdańska. – Nie mam zamiaru wracać do Braniewa. Nie będę pracować za najniższą krajową. Zostaję w Trójmieście. Stąd wszyscy młodzi wyjechali, zostały niedobitki. Tacy, co się bardziej przywiązali. Tutaj pracować można tylko w mundurówce: w wojsku, straży granicznej. Dużo moich znajomych pojechało na studia do Trójmiasta, ale wracają, bo tu są etaty w wojsku. Wiadomo, pewny pieniądz. Z policji uciekają, bo w armii lepsza kasa i nie trzeba spisywać starych znajomych na patrolach ulicznych. Straż Graniczna to też dobra opcja, ale trudniej się dostać. Koledzy, którzy się starali, mówili, że od razu odrzucają tych, co jeżdżą do Kaliningradu. Z Braniewa do Kaliningradu jest jakieś pięćdziesiąt–sześćdziesiąt kilometrów, o połowę bliżej niż do Olsztyna czy Gdańska. Ale na mentalnej mapie to miasto jest bardzo daleko i z Braniewa prawie nikt tam nie jeździ. Czasem trafi się jakiś wspólny projekt z władzami sąsiedniego Mamonowa, jakaś szkolna wymiana, ale to właściwie tyle. Chociaż, jak się zwykło tutaj mówić, co drugi braniewiak był w Rosji. – Nie wiem, czy tutaj lubią Rosjan – mówi Ania. – Jedni lubią, inni nie lubią, reszcie to obojętne. Wiele osób patrzy na Rosjan przez pryzmat granicy, tego, jak zachowują się pogranicznicy. Albo patrzą na ich wózki w sklepie i potem psioczą, że Rosjanie wykupują im cały towar, że przez nich są kolejki. Ale w sumie to w Braniewie ludzie mało wiedzą o Rosjanach. Dojeżdżają maksymalnie do stacji benzynowej, która jest zaraz za granicą, i zawracają. Tyle Rosji widzą. Nawet język rosyjski nie jest popularny w Braniewie, jeśli chodzi o naukę. Odkąd pamiętam, stawiano na niemiecki. Mamy siedem kilometrów do granicy z Rosją, a wszyscy się chcieli uczyć niemieckiego. Jak przyjeżdżają Rosjanie, to dogadują się z nimi na migi. Kiedy mama Ani opanowała już do perfekcji język polski, uznała, że jej córka powinna znać rosyjski. Nie tylko mówiony, wystarczający do komunikacji z krewnymi z Kaliningradu, z którymi wzajemnie się odwiedzali, ale również pisany. Ania miała dziesięć lat, gdy zaczęły się lekcje cyrylicy z mamą. Dzisiaj ma dyplom magistra filologii rosyjskiej, ale pamięta, że buntowała się przeciwko tej domowej edukacji. Robiła matce wyrzuty, że ta próbuje ją rusyfikować. Teraz się z tego wspomnienia śmieje. Przyznaje, że to było strasznie głupie, ale dziecko ma przecież prawo mówić rzeczy niemądre. Ania jest świadoma, że jej polsko-rosyjskie dzieciństwo w Braniewie na przełomie wieków bywało dziwaczne. Matka Rosjanka nie tylko z zapałem uczyła córkę rosyjskiego, ale też dbała, by została przykładną katoliczką. W Braniewie jest cerkiew prawosławna, ale Anię ochrzczono w kościele katolickim. Może po to, żeby nie miała problemów z wtopieniem się w otoczenie. – To, że jestem w połowie Rosjanką, zaczęłam akceptować jako nastolatka. Trochę dzięki Żeni, mojej kuzynce z Kaliningradu, która często do nas przyjeżdżała. Jesteśmy w podobnym wieku, więc się razem szwendałyśmy po Braniewie. Mamy dobry kontakt. Mama woziła mnie do Kaliningradu od małego, praktycznie od niemowlaka. Pamiętam, że jak miałam jakieś cztery czy pięć lat, to na granicy była bardzo niemiła pani, rosyjska pograniczniczka. Mama głośno z nią dyskutowała, stojąc obok samochodu. A ja siedziałam w środku i w pewnym momencie pokazałam tej kobiecie język. Pograniczniczka się strasznie wkurzyła, ale mama powiedziała jej, że po prostu lubię lizać szyby. To mój pierwszy wyjazd do Kaliningradu, który pamiętam. – Pytają cię, czyją stronę weźmiesz, jeśli będzie wojna? – Pytają. – Czyją? – Mam nadzieję, że nie będzie wojny. Nic nie odpowiadam. Idziemy przez chwilę w ciszy, wzdłuż murów klasztoru. – Wiesz, prawie nie mam kontaktu z ojcem. Wiem, że jest za granicą, ma kolejną żonę, dzieci. Rodzina mamy jest mi po prostu bliższa. Ale mieszkam w Polsce, to mój kraj. Nie wiadomo już, co jest przyczyną, a co skutkiem. Czy duże bezrobocie popycha ludzi do przemytu, czy to granica z jej możliwościami powoduje tak duże bezrobocie. W statystykach powiat braniewski zawsze plasował się w niechlubnej czołówce. W 2019 roku średnia stopa bezrobocia w Polsce – najniższa od 1989 roku – wahała się między pięcioma i sześcioma procentami. W Braniewie wynosiła prawie dwadzieścia i pół procent. Gorzej było tylko w Szydłowcu na Mazowszu. Granica jest jak główna arteria drugiego obiegu krwi Braniewa. Kantory, garaże, warsztaty samochodowe, magazyny. Papierosy, spirytus, bursztyn, paliwo. To ostatnie prawie legalnie. Do Polski można wwieźć pełen bak i dziesięć litrów benzyny lub oleju napędowego w kanistrze. Każdy, kto jeździ tankować na drugą stronę, robi to, oczywiście, na własny użytek. Przejście graniczne wygląda więc jak zlot miłośników volkswagenów passatów. Mają największe baki, które po drobnych przeróbkach mieszczą nawet sto pięćdziesiąt litrów paliwa. I tak co drugi dzień. Największy rozkwit ten paliwowy biznes przeżył w 2012 roku, kiedy Polska i Rosja zawarły umowę o małym ruchu granicznym. Mieszkańcy przygranicznych powiatów za niecałe sto złotych wyrabiali przepustki i całymi rodzinami kupowali passaty. Niewielka inwestycja przy dobrej stopie zwrotu. Paliwo w obwodzie jest o połowę tańsze. Po zawieszeniu umowy z obwodem kaliningradzkim w 2016 roku kolejki na przejściach granicznych się przerzedziły, ale nie wszyscy kierowcy passatów zrezygnowali z interesu, mimo że rosyjska wiza nie jest tania. Można powiedzieć, że na granicy zostali profesjonaliści. W drugą stronę Rosjanie wiozą pełne bagażniki, można w nich znaleźć absolutnie wszystko. Makarony i nabiał, konserwy i mięso, środki czystości i ubrania. Czasem coś wypada, kiedy otwierają je do kontroli. W tym przypadku też działa podział na amatorów i doskonałych fachowców. Kiedy widzę pod Biedronką w centrum Braniewa, jak Rosjanka ładuje do swojego minivana całe kartony artykułów, pytam ją, jak zamierza przewieźć to wszystko przez granicę. Nie trzeba być celnikiem, żeby widzieć, że przekracza normy przynajmniej kilkunastokrotnie. Uśmiecha się wymownie i odpowiada, że wszystko ma załatwione. Mały ruch graniczny przypadł akurat na ten dobry czas, kiedy Rosjanie odbijali się po kryzysie ekonomicznym, rubel był mocny, a Polska uczyła się nowego słowa – deflacja. Gazety rozpisywały się wtedy o nowym zjawisku, z jakichś przyczyn używając do tego wojennej metafory: „Rosjanie szturmują polskie sklepy”. Z kolei Rosjanie podśpiewywali piosenkę Zdrawstwuj Lidl, zdrawstwuj Biedronka zespołu Parovoz o tym, że w weekend ze starymi znajomymi łatwiej się spotkać przez przypadek w polskim markecie niż w kaliningradzkim barze. Braniewo dzięki rosyjskim wyjazdom zakupowym dostało zastrzyk energii. Ulica Królewiecka, która prowadzi do przejścia granicznego w Gronowie, przeistoczyła się w aleję handlową. Dyskonty, markety budowlane, drogerie – wszystko frontem do rosyjskiego klienta. Niestety przygraniczna prosperity nie trwała długo. W 2014 roku w Rosji zaczął się kryzys ekonomiczny, rubel poleciał na łeb na szyję. Zakupy w Polsce już nie były takie tanie. W 2016 roku, kiedy kurs waluty się ustabilizował, polski rząd zawiesił mały ruch graniczny. Niby granica to zawsze okazja, różnica potencjałów po obu stronach daje dużo możliwości zarobkowych. Braniewo mogłoby latać, ale cały czas coś podcina mu skrzydła. Nawet przygraniczna szara strefa nie jest już taka jak kiedyś, czasy się zmieniły, świat się zmienił. Kiedy tak się szwendamy po mieście z Anią, na pasach przepuszcza nas auto, mimo że ma zielone światło. Kierowca uśmiecha się, macha. – To mój znajomy, pracuje w Straży Granicznej. Nigdy się nie pojawiał, gdy jego koledzy spuszczali benzynę po powrocie z granicy. – Ania puszcza oko. – Zawsze starał się być wtedy w domu, oglądać telewizję. Trzeba umieć oddzielić różne sprawy, żeby mieć i pracę, i znajomych. Mały ruch graniczny to była bajka, zezwolenie na dwa lata. Teraz też jeżdżą, ale już nie tak dużo. W ogóle wszystko się jakoś uspokoiło. Kiedyś ludzie tu mieli układy, każdy z każdym. Ze Strażą Graniczną, z celnikami. Ojciec mojego kolegi był w straży i pamiętam, jak Rosjanie przyjeżdżali do niego z prezentami, dziękowali za to, że nikt nie sprawdzał ich samochodów. To było wtedy tutaj normalne, każdy kombinował, jak wyciągnąć coś dla siebie z tej granicy. Moja mama dorobiła się na kantorach. W szkole chyba bardziej niż to, że byłam pół-Rosjanką, liczyło się to, że moja rodzina jest bogata. Teraz mamie biznes już tak nie idzie. Kiedy zawiesili mały ruch graniczny, zrobiło się bardzo słabo. Ale też przez to, że ludzie już po prostu nie potrzebują wymieniać waluty. Wszędzie można zapłacić kartą, ja też nią płacę, jak jadę odwiedzić dziadków w Kaliningradzie. Przystajemy na chwilę i zaglądamy do małego, starego kościółka z czerwonej cegły. W środku trwa nabożeństwo, kilkanaście osób stoi w ławkach. Cerkiew greckokatolicka pod wezwaniem Świętej Trójcy. Nie ma pogranicza polsko-rosyjskiego, za to władze komunistyczne przesiedliły tutaj inne pogranicze, polsko-ukraińskie. Ale to jest inna historia. O akcji „Wisła”, o mojej gospodyni Marii Polenik z nadbużańskiego Okczyna, o „ukraińskich kurwach” rzucanych na braniewskich podwórkach. Do warmińskich wiosek w ramach akcji „Wisła” wywożono Ukraińców z południowego wschodu Polski, pod przymusowe przesiedlenia podpadli też Łemkowie. Złowrogi chichot historii polegał na tym, że na tych nowych ziemiach spotykali często Polaków z Wołynia. Powojenna inżynieria społeczna nie była zbyt dobrze przemyślana. Ukraińcy od nowa zbudowali swoją społeczność, nie stracili tożsamości, nie zapomnieli języka. W pokoju, w którym śpię u pani Marii, na regale za przesuwaną szybą stoi zdjęcie jej wnuczka Ostapa w stroju hetmana. Wydarzenia 2014 roku – Majdan, aneksja Krymu przez Rosję i wojna w Donbasie – odbiły się głośnym echem również wzdłuż polsko-rosyjskiej granicy. Media w Kaliningradzie straszyły mieszkającymi w Gdańsku i Olsztynie Ukraińcami, ostrzegały przed podróżami. Polska stanęła w konflikcie jednoznacznie po stronie Ukrainy, więc bliższe władzom media w Kaliningradzie zaczęły rozpisywać się o tym, że rosyjski samochód został ostrzelany na ekspresówce z BMW na polskich blachach albo że na obwodnicy Gdańska ktoś rzucił cegłą w przednią szybę auta Rosjanki z Kaliningradu. Część Rosjan, zbyt dobrze znających Polskę, niechętnie poddawała się takiej narracji albo kwitowała ją krótko: „W każdym kraju jest pełno debili”. Ale opowieści o atakowanych Rosjanach niosły się w Kaliningradzie po łączach głuchego telefonu, zawsze były to historie z pierwszej drugiej ręki, ich bohaterami niezawodnie zostawali znajomi znajomych. Po bliższym zbadaniu tematu okazywało się, że to nie znajomy znajomego, tylko ktoś zupełnie obcy, że właściwie nie wiadomo, czy to naprawdę miało miejsce, że w sumie ta informacja nie ma sensu. Faktycznie, kiedy po aneksji Krymu kaliningradczycy przyjeżdżali do Polski, zdarzały się jakieś incydenty, porysowane samochody, drobne scysje. Od braniewskich Ukraińców usłyszałam historię, jak pewnego buńczucznego Rosjanina, który wykłócał się przy kasie, ktoś z miejscowych wyprowadził za kołnierz z supermarketu i gdzieś w tle rozległo się: „Sława Ukrainie!”. Szwendamy się i spotykamy kolejnego kolegę Ani. Służy w braniewskiej jednostce wojskowej. – No to powiedz, jak to jest. Będziecie nas bronić, jak będzie wojna? – pytam. – Phi… Oni przez Braniewo tylko przejadą. Zresztą nie mogę nic mówić, dzisiaj nawet na apelu była mowa o tym, żeby nic nie opowiadać. – A to nie jest tak, że jak zaatakują, wy się wycofacie i zostanie WOT? Wszyscy wiedzą, że takie są plany. – Ania włącza się do rozmowy. – Nic nie mogę powiedzieć. Idziemy szwendać się dalej. Niektóre miejsca mijamy po raz drugi. Co poradzisz, nie ma co robić w Braniewie w piątkowy wieczór. Nad rzeką Pasłęką, na przystani wyremontowanej z unijnego projektu, Krystian robi grilla. Kiedyś był tu pełnoprawny port, jedyny warmiński port w Hanzie. O czasach jego świetności przypomina fachwerkowy Spichlerz Mariacki. Dzisiaj, mimo remontu, do przystani rzadko zaglądają jachty, bo Pasłęka jest płytka. Lepiej wypożyczać kajaki, Krystian zarządza przystanią i wypożyczalnią. Ania go zna, ale jak się okazuje, to nic dziwnego, bo Krystiana w mieście ponoć znają wszyscy. W budynku przystani stoją skrzynki z piwem Braniewo, gospodarz częstuje, ale obowiązuje samoobsługa. – Jeździłem na granicę, Jezu… ze trzy lata – mówi. – Ale ja to pierdolę, chcę zapomnieć. Ludzie, co tam jeżdżą, mają zryty mózg. Mówią tylko o tym, kto stoi, czy puszczą szybciej, czy nie puszczą, że Ruscy chujowi, że benzyna podrożała. Ja pierdolę. Nie chcę mieć z tym nic wspólnego. W Braniewie nie jeżdżą do Rosji. Nie jeżdżą za granicę. Jeżdżą na granicę. „Nagranica” jest gdzieś pomiędzy, nie wiadomo dokładnie gdzie, ale wiadomo, że są tam stacje benzynowe. Na tym spacerze z Anią docieramy też na skwer z czołgiem T-34. Zaraz obok była meta, a na tę metę chodzili uczniowie z pobliskiej szkoły kupować papierosy Jin Ling przemycane z obwodu. Koszmarne papierosy udające camele, po wypaleniu twarz robiła się zielona z obrzydzenia. Paliłam je na studiach, jak byłam w Braniewie na wyjeździe badawczym, mdli mnie na samo wspomnienie. W końcu się przyznaję Ani, że trochę znam to miasto. Nie mówiłam jej wcześniej, chyba nie chciałam powiedzieć, że wszystko, co pamiętam z wtedy, wciąż jest aktualne. – Byłam już kiedyś w Braniewie, wiesz? – zagajam. – Taaaak? – Ania otwiera szeroko oczy. – No, tak, ale dawno. Z dziesięć lat temu. – I co? Pewnie nic się nie zmieniło? Może Kopernik, gdy wstrzymał słońce i ruszył ziemię, niechcący zatrzymał czas w Braniewie. IV Pierwszy raz zawsze wywołuje dreszczyk emocji, zwłaszcza jeśli człowiek jest już z pokolenia Schengen. Tymczasem są jeszcze prawdziwe granice, z zasiekami, z pasami zaoranej ziemi, z psami obwąchującymi samochody i pieczątkami wbijanymi do paszportów. Czy w polskiej wyobraźni zbiorowej może być granica bardziej złowieszcza niż ta z Rosją? O dziwo na północy, nie na wschodzie. By dotrzeć do Kaliningradu, miasta, którego relacje z czasem są jeszcze dziwniejsze niż braniewskie, należy dopełnić tego najważniejszego rytuału – przekroczyć granicę. Pierwsza jego część jest względnie przyjemna. Polska Straż Graniczna zwraca się do podróżnych z Polski uprzejmie, wyjazd z kraju jest zawsze łatwiejszy niż wjazd, więc kontrola przebiega szybko, w kilka minut. Celników mniej interesują bagaże tych, którzy Polskę opuszczają, niż tych, którzy wracają, więc wszystko sprowadza się do formalności – sprawdzenia dokumentów: czy ważny paszport, czy podbity przegląd w dowodzie rejestracyjnym samochodu, czy aktualne OC. Rzut oka do bagażnika. Dziękuję, szerokiej drogi. Następny. Potem należy odbyć krótką podróż między światami, przez drogę graniczną, aż przed zderzakiem wyrośnie szlaban. Z budki wychodzi wtedy rosyjski pogranicznik lub pograniczniczka, prosi, choć bardziej na migi niż słowami, by pokazać paszport, w paszporcie zaś rosyjską wizę. Zerka pobieżnie, czy jest ważna. Jeśli nie, jest to właśnie ostatnia chwila, żeby zawrócić do Polski. Jeśli wiza jest ważna, szlaban się podnosi. Nie trzeba porzucać nadziei, to tylko zwykła kontrola graniczna. Czasem na polsko-rosyjskiej granicy nie ma kolejki. W dobrych czasach, gdy wielu kaliningradczyków jeździło do Polski, sytuację na przejściach regulował rosyjski kalendarz świąt i dni wolnych od pracy. W rosyjskie długie weekendy od świtu zbierały się kolejki aut, w Dniu Obrońcy Ojczyzny w lutym, w Dniu Kobiet w marcu oraz w święta majowe, od 1 maja po Dzień Zwycięstwa. Ciepła letnia pogoda tym bardziej zachęcała do wyjazdów za granicę w wypadający w czerwcu Dzień Rosji. To, że rokrocznie tysiące, a bywało, że dziesiątki tysięcy Rosjan z Kaliningradu wolą świętować Dzień Rosji w Polsce, stało się popularną lokalną anegdotą. Z polskiej strony na granicę ciągną volkswageny passaty miłośników taniego rosyjskiego paliwa, ale od czasu zamknięcia małego ruchu granicznego została ich garstka. Przy odrobinie szczęścia, kiedy trafi się na dobry dzień i godzinę, granicę z Polski do Rosji można przekroczyć w piętnaście minut, ale zazwyczaj trzeba odstać w kolejce swoje – pół godziny, godzinę, dwie. Więcej to już raczej pech. W oczekiwaniu na kontrolę można obserwować zza szyby krzątaninę ludzi między budkami kontroli granicznej i celnej. Najpierw rosyjska pograniczniczka za pomocą pałki wskazuje kolejnym autom z kolejki, że można już podjechać. Na rosyjskich przejściach granicznych pracuje dużo kobiet. Nie wynika to z równouprawnienia, raczej ze zmniejszenia prestiżu zawodu pogranicznika, bo na takich przejściach jak kaliningradzkie służba ojczyźnie polega po prostu na żmudnym sprawdzaniu dokumentów. Moja znajoma z Kaliningradu nazywa te rosyjskie pograniczniczki i celniczki czarodziejkami, po części z powodu tej pałki do wskazywania miejsca dla samochodu, którą wymachują, jakby odprawiały jakieś czary, po części ze względu na utrudniającą kontakt służbową wyniosłość, przez którą wydają się nieco nierealne. Po kontroli paszportowej trzeba podjechać kolejne kilka metrów do kontroli celnej. Polacy z passatów chętnie pomagają nowicjuszom wypełnić dwustronną deklarację, znają ją na pamięć. W kolejce do okienka dominują praktyczne tematy. Która celniczka jest spoko, a która wredna i się czepia, na którym przejściu jaka dziś kolejka, na której stacji benzynowej jaka cena. Nie zawsze warto słuchać rad stałych bywalców. Nie stosowałam się nigdy do zalecenia, by przed kontrolą celną do paszportu wkładać sto rubli, choć wierzę na słowo, że taka jest zasada. Właściwie to wierzyłam, bo przez wiele lat nigdy nie widziałam tych banknotów, choć uważnie przyglądałam się wszystkim manipulacjom z dokumentami, które odbywały się po drugiej stronie szyby. Raz tylko, gdy nad ranem wracałam z Kaliningradu do Gdańska, zauważyłam, jak naturalna o tej porze senność wybiła czarodziejkę z rytmu i sturublowy banknot wypadł spomiędzy kartek deklaracji podanych przez stojącego przede mną w kolejce podróżnego, by wolno poszybować w dół, pod blat biurka. W zależności od przejścia granicznego sposób odprawiania poszczególnych obrzędów może się nieco różnić, ale im częściej się podróżuje, tym lepiej opanowuje się te wszystkie czynności i niuanse. Z wyjazdu na wyjazd zachowania są coraz bardziej mechaniczne, a przekraczanie granicy zmienia się w przykrą i nużącą konieczność. Czar pryska i szlaban staje się po prostu szlabanem, przeszkodą, której nie da się ominąć inaczej niż przez posłuszne poddanie się rytuałowi. Nerwy, które wywołuje nietypowa dla większości ludzi sytuacja kontroli, z czasem zastępują rutyna i bezgraniczna nuda oczekiwania na swoją kolej. Rosjanie w obwodzie kaliningradzkim, inaczej niż pozostali, wyrabiają paszporty bez opłat, bo bez paszportu nie mogliby się dostać do Rosji samochodem ani pociągiem. Według badania Centrum Lewady w 2016 roku paszporty miało dwadzieścia osiem procent obywateli Rosji. Lokalne badania socjologiczne w tym samym roku wykazały, że w obwodzie kaliningradzkim paszporty ma osiemdziesiąt dwa procent mieszkańców. W regionie działa kilka konsulatów i centrów wizowych krajów Unii Europejskiej, które chętnie wydają kaliningradczykom wizy Schengen. Od rogatek Kaliningradu do najbliższego przejścia granicznego z Polską jest zaledwie pięćdziesiąt kilometrów. To wszystko sprawia, że granica nikogo tutaj nie stresuje, dla większości mieszkańców jest elementem codzienności. Jest równie popularnym tematem small talków, jak pogoda. Kiedy ktoś właśnie przyjechał lub wrócił, kaliningradczycy zaraz po przywitaniu zamiast: „Jak się masz?”, pytają: „Jak granica?”. „Spoko, w miarę szybko. Godzina”. „Aha, a które przejście? Gdzie dłuższa kolejka? U naszych czy u waszych?” Za blaszanymi barakami przejścia granicznego zaczyna się Rosja. Po pierwszych przejechanych kilometrach można odnieść wrażenie, że wszyscy ci ludzie w mundurach, uwijający się przed chwilą między punktami kontrolnymi, to załoga teatru, która w antrakcie zmieniała dekoracje. Przez wiele lat przed II wojną światową Warmia, Mazury i tereny dzisiejszego obwodu kaliningradzkiego stanowiły jeden region, ale dzisiaj widać wyraźnie, że po przeciwległych stronach granicy mieszkają różni gospodarze. I chodzi nawet nie tyle o ludzkie siedziby, ile o przyrodę. Pola leżą odłogiem, próżno szukać na horyzoncie traktora czy innej maszyny rolniczej. Wciąż panuje tu szkodliwy i niebezpieczny zwyczaj wypalania traw, więc wiosna w obwodzie pachnie dymem. Płomienie podchodzą nieraz do skraju szosy, przez co półgodzinna podróż od granicy do miasta przypomina kadry z filmu sensacyjnego. Wyjałowiona ziemia nie sprzyja roślinom, z jednym wyjątkiem. W Polsce to już bardzo rzadki widok, a tutaj barszcz Sosnowskiego, czyli gigantyczny trujący koper, rośnie na wysokość dorosłego człowieka, wdzięcznie nachylając kwiatostany w kierunku słońca. Na północ od Polski wieje wschodni wiatr. Za chwilę na widnokręgu pojawi się średniowieczne miasto.\nMogiła Kanta Ci, co je widzieli, mówią, że diabeł jest nieduży, wzrostu dziewięcioletniego dziecka, że nosi zielony fraczek, żabot, włosy splecione w harcap, białe pończochy i przy pomocy pantofli na wysokich obcasach stara się ukryć kopyta, których się wstydzi. Do tych opowiadań trzeba się odnieść z pewną ostrożnością. Jest prawdopodobne, że diabły, znając zabobonny podziw ludności dla Niemców – ludzi handlu, wynalazków i nauki – starają się sobie dodać powagi, ubierając się jak Immanuel Kant z Królewca. I – Babcia przywiozła mnie tutaj do rodziców – opowiadała mi Olga Dmitrijewa. – Rodzice byli inżynierami, dostali przydział pracy w Baku, ale w Baku było bardzo gorąco i źle znosiłam tamten klimat. Więc dzieciństwo spędziłam w Sumach z babcią. Potem ojcu zaproponowali pracę tutaj. To była druga fala przesiedleń do Kaliningradu. Pierwsza nastąpiła zaraz po wojnie, wtedy tysiące ludzi wagonami zwozili, wszelkich robotników i kołchoźników. Po wojnie do Königsberga, a raczej z rosyjska Kionigsbierga, najpierw przyjechała sowiecka baza. Jej zadaniem było sprawne przejęcie niemieckich chutorów, obór, stajni, pól, sadów, uli, lasów i wszystkiego, co jeszcze zostało z zakładów przemysłowych. Dwie dekady później partia skupiała się już bardziej na nadbudowie. Pod koniec lat sześćdziesiątych władze zaczęły tworzyć w Kaliningradzie pierwsze uczelnie. Potrzebna była wykształcona kadra. – Ojciec był inżynierem, dostał tutaj posadę. Przyjechał pierwszy. Po roku ściągnął z Baku żonę, czyli moją matkę, i poprosili babcię, żeby przywiozła mnie z Sum. Nad Bałtykiem upał mi nie groził. Wysiadłyśmy na Dworcu Południowym, bo tam przyjeżdżały pociągi dalekobieżne. Babcia prowadziła mnie za rękę prospektem Leninowskim i nagle źle się poczuła. Okazało się, że to zawał. Dostała zawału serca na widok tego miasta! Gdy poczuła się już lepiej, powiedziała mi, że wszystko przez to, że przypomniała jej się wojna. Przeraziły ją te ruiny, gruzy. Ponad dwadzieścia lat po wojnie, a tutaj wszystko wyglądało tak, jakby skończyła się dopiero co. Siedziałyśmy z Olgą pod pomnikiem księcia Albrechta (Alberta) Hohenzollerna. Tego samego, który kłaniał się Zygmuntowi Staremu na Wawelu wiosną 1525 roku, co z rozmachem uwiecznił na płótnie Jan Matejko. Tego samego, który przeszedł na luteranizm i zsekularyzował Prusy Zakonne. Tego, który w 1544 roku założył jeden z najstarszych uniwersytetów w tej części Europy, zwany od jego imienia Albertiną. I tego, który zapoczątkował w Prusach dynastię Hohenzollernów. Jej potomkowie dzielili Rzeczpospolitą, koronowali się na królów w Prusach, zostawali cesarzami zjednoczonych Niemiec i rządzili nimi aż do końca wojny. Dokładnie w tym miejscu, gdzie przycupnęłyśmy, chowając się przed słońcem, w północno-wschodnim rogu wyspy Knipawy, stał pierwszy gmach Albertiny. To maleńki kącik – gdyby nie przedwojenne zdjęcia, trudno byłoby uwierzyć, że zmieścił się tu jakikolwiek budynek. A jednak pruski uniwersytet jakoś się wcisnął, uczelnia z wielką historią, sławnymi profesorami i nie mniej sławnymi absolwentami. Na Albertinie studiowali Jan Kochanowski, E. T. A. Hoffmann czy Johann Gottfried Herder. Wśród profesorów był zaś pewien skromny filozof, noszący się jak diabły z Doliny Issy. Profesor Immanuel Kant, który zasłynął sformułowaniem zasady imperatywu kategorycznego i tym, że nigdy nie opuścił wschodniopruskiej prowincji. Do północno-wschodniego rogu królewieckiej katedry, naprzeciwko pomnika księcia Albrechta, przylega kolumnada z różowego granitu, przetykana czarnym kutym ogrodzeniem. Wewnątrz kolumnady znajduje się szary, betonowy graniastosłup. Cenotaf, czyli symboliczny grób. Na na ścianie za nim lakoniczny napis: „Immanuel Kant 1724–1804”. Pomnik powstał w 1924 roku z okazji dwóchsetlecia urodzin Kanta. Kolejne osoby podchodziły do różowego grobu filozofa, robiąc jedno selfie za drugim. Obok pozowała rodzina z małymi dziećmi. Wrócić z Kaliningradu bez zdjęcia mogiły Kanta, to tak jakby w ogóle nie być w Kaliningradzie. Każdy, kto trafia do miasta po raz pierwszy, zostanie tu niechybnie wysłany lub zaprowadzony. Reszta tekstu dostępna w regularnej sprzedaży.\nPrzypisy  Winston Churchill, Teheran, 1 grudnia 1943 roku. Cyt. za: Teheran–Jałta–Poczdam. Dokumenty konferencji szefów rządów trzech wielkich mocarstw, przeł. W. Daszkiewicz, A. D. Rotfeld, Warszawa 1972, s. 84.  M. Wańkowicz, Na tropach Smętka, Kraków 1974, s. 23.  Tamże, s. 330.  Zob. Czwarte posiedzenie konferencji szefów rządów ZSRR, USA i Wielkiej Brytanii, 1 grudnia 1943 r. [w:] Teheran–Jałta–Poczdam, dz. cyt., s. 87.  Piąte posiedzenie w Pałacu Liwadyjskim, 8 lutego 1945 r., tamże, s. 169.  Miasto Königsberg i przylegający do niego obszar [w:] Teheran–Jałta–obszar, tamże, s. 473.  Naliczije zagranpasporta i pojezdki za rubież, levada.ru, bit.ly/2PFgT6Y, dostęp: 2.05.2021. Jeśli nie zaznaczono inaczej, cytaty ze źródeł obcojęzycznych podano w przekładzie autorki.  Ekspiert: 82% żytielej Kaliningradskoj obłasti imiejut zagranpasporta, newkaliningrad.ru, bit.ly/3gVTOIo, dostęp: 2.05.2021.  C. Miłosz, Dolina Issy, Warszawa 1998, s. 7–8.\n<a href="https://cyfroteka.pl/ebooki/Miasto_bajka__Wiele_historii_Kaliningradu-ebookRO/p00661865i006" target="_blank" title="Miasto bajka. Wiele historii Kaliningradu [Paulina Siegień] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE" > <img src="https://cyfroteka.pl/images/BRD.png" style="border:none;background:none transparent;box-shadow:none;-webkit-box-shadow:none;-webkit-border-radius:0;border-radius:0;" alt="Miasto bajka. Wiele historii Kaliningradu [Paulina Siegień] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE"/></a>


Silicon Power Helios 101 8GB USB 2.0 (zielony) - Dobra cena, Opinie w Sklepie RTV EURO AGD\nSilicon Power Helios 101 8GB USB 2.0 (zielony)\nPrzechowuj wszystkie swoje dane w jednym bezpiecznym miejscu na pendrivie Silicon Power Helios 101 8GB USB 2.0 (zielony), dzięki pojemności 8 GB . Przenieś na niego swoje zdjęcia i filmy, pliki muzyczne flac/mp3 i inne dokumenty, kótre zajmują wiele miejsca na dysku HDD twojego komputera, osłabiając jego wydajność. Teraz możesz przechować na pendrivie swoje wszystkie niezbędne dane i w prosty sposób je przenieść na inne urządzenia.\nPenDrive Silicon Power Helios 101 8GB USB 2.0 (zielony)\nWymiary 56 x 19 x 7 mm\nInformacje dodatkowe wytrzymała metalowa obudowa\nKod producenta SP008GBUF2101V1N\nOpinia PenDrive'a Silicon Power Helios 101 8GB USB 2.0 (zielony)\nPendrive sprostał moim wymaganiom. Produkt dobrej jakości. Ma ładny kolor. Bardzo szybko instaluje się jako nowe urządzenie i ma odpowiednią szybkośc. Polecam.\nPenDrive Silicon Power Helios 101 8GB USB 2.0 (zielony) ,moim zdaniem jest ogólnie dobrym produktem ,ma standardową budowę ,jest łatwy w instalacji, jest bardzo wytrzymały przy normalnym użytkowaniu,ma odpowiednią szybkość i płynność pracy. Pendrive sprostał moim wymaganiom.Polecam.\nSpełnia wszelkie oczekiwania. Gorąco polecam\nMożesz pomóc innym użytkownikom zadając pytanie dotyczące Silicon Power Helios 101 8GB USB 2.0 (zielony)\nPowyższe informacje pochodzą ze strony euro.com.pl. W celu przeczytania opinii, pytań i odpowiedzi, promocji i innych informacji dotyczących Silicon Power Helios 101 8GB USB 2.0 (zielony), wpisz 1013311 w wyszukiwarce euro.com.pl.


SMSR - 2016\nRok: 2016; okres: 05 (11.V - 10.VII)\nInstytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – Państwowy Instytut Badawczy w Puławach, zgodnie z wymogami Obwieszczenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi opracował wartości klimatycznego bilansu wodnego dla wszystkich gmin Polski (2478 gmin) oraz w oparciu o kategorie gleb określił w tych gminach aktualny stan zagrożenia suszą rolniczą dla następujących upraw: zbóż ozimych i jarych, kukurydzy na ziarno i na kiszonkę, rzepaku i rzepiku, ziemniaka, buraka cukrowego, chmielu, tytoniu, warzyw gruntowych, krzewów i drzew owocowych, truskawek oraz roślin strączkowych.\nW piątym okresie raportowania tj. od 11 maja do 10 lipca 2016 roku, stwierdzamy wystąpienie suszy rolniczej na obszarze Polski. Wartości Klimatycznego Bilansu Wodnego (KBW), na podstawie których dokonywana jest ocena stanu zagrożenia suszą, są na większości obszarów Polski ujemne.\nSusza rolnicza w obecnym okresie sześciodekadowym jest zdecydowanie mniejsza, występuje na mniejszym obszarze niż 10 dni temu, ubyło też upraw których plony będą niższe o 20% z powodu suszy na obszarze gminy w tym roku w stosunku do plonów uzyskanych przy średnich wieloletnich warunkach pogodowych.\nW poprzednim okresie sześciodekadowym suszę notowano wśród sześciu upraw, w obecnym okresie suszę odnotowano tylko w uprawach rzepaku i rzepiku oraz wśród zbóż jarych.\nSusza w poprzednim okresie sześciodekadowym występowała w 428 gminach kraju (17,3% gmin Polski) na powierzchni 4,0% gruntów ornych, w 10 województwach.\nW obecnym okresie susza występuje w 242 gminach (9,8% gmin kraju) na powierzchni 2,5% gruntów ornych w 8 województwach.\nWzględem poprzedniego okresu sześciodekadowego nastąpiło zmniejszenie zagrożenia suszą o 186 gmin (o 7,5 punktów procentowych), a powierzchnia gruntów ornych z suszą zmalała względem poprzedniego okresu o 1,5 punktów procentowych.\nW okresie sześciodekadowym od 11 maja do 10 lipca 2016 r. wartości klimatycznego bilansu wodnego za pomocą których wyznaczana jest susza, są wyższe średnio o 17 mm w stosunku do poprzedniego okresu.\nSusza występuje tylko na glebach I kategorii (gleby bardzo lekkie), grupa granulometryczna:\npiasek luźny pylasty,\npiasek słabo gliniasty,\npiasek słabo gliniasty pylasty.\nTak jak w poprzednim okresie sześciodekadowym susza nadal występuje wśród rzepaku i rzepiku, odnotowano ją w ośmiu województwach Polski w 242gminach. Względem poprzedniego okresu sześciodekadowego nastąpiło zwiększenie zagrożenia suszą dla tej uprawy o 218 gmin. Susza występuje w 9,77% gmin kraju (zwiększenie względem poprzedniego okresu o 8,8 punktów procentowych), na powierzchni 2,48% gruntów ornych (zwiększenie względem poprzedniego okresu o 2,39 punktów procentowych). Szczegółowe dane dotyczące suszy w poszczególnych województwach dla tej uprawy zamieszczono w tabeli 1.\n1 wielkopolskie 226 66 29,20 9,20\n2 mazowieckie 314 73 23,25 5,76\n3 świętokrzyskie 102 22 21,57 2,50\n4 łódzkie 177 23 12,99 4,35\n5 lubelskie 213 26 12,21 1,49\n6 kujawsko-pomorskie 144 15 10,42 2,27\n7 dolnośląskie 169 12 7,10 0,93\n8 podkarpackie 160 5 3,12 0,09\nTak jak w poprzednich okresach sześciodekadowych, susza nadal występuje wśród upraw zbóż jarych, odnotowano ją w pięciu województwach Polski w 100 gminach. Względem poprzedniego okresu sześciodekadowego nastąpiło zmniejszenie zagrożenia suszą o pięć województw, o 328 gmin. Susza występuje w 4,04% gmin kraju (zmniejszenie względem poprzedniego okresu o 13,23 punktów procentowych), na powierzchni 1,0% gruntów ornych (zmniejszenie względem poprzedniego okresu o 3,04 punktów procentowych). Tabela 2 zawiera szczegółowe dane dotyczące liczby gmin oraz % gmin i powierzchni gruntów ornych dla województw, w których susza występuje wśród zbóż jarych.\n1 wielkopolskie 226 44 19,47 5,08\n2 mazowieckie 314 43 13,69 2,91\n3 świętokrzyskie 102 6 5,88 0,54\n4 łódzkie 177 6 3,39 0,82\n5 lubelskie 213 1 0,47 0,07\nTegoroczny maj był ciepły. Najcieplej było na Ziemi Lubuskiej oraz miejscami na obszarze Niziny Wielkopolskiej, Mazowieckiej, Szczecińskiej oraz na Kujawach z temperaturą powietrza ponad 15,5°C, wyższą o 2°C od średniej wieloletniej. Na przeważającym obszarze kraju notowano temperaturę od 14 do 15°C, wyższą od wieloletniej o 1-1,5°C. Najchłodniej było w Sudetach i Karpatach oraz w północno-wschodniej części Pobrzeża Słowińskiego, od 12 do 14°C, jednakże względem temperatury wieloletniej, na tych terenach było cieplej od 1 do 1,5°C.\nW pierwszej dekadzie czerwca na dużym obszarze zachodniej i północno-zachodniej części Polski występowała wysoka temperatura powietrza, od 17 do 18,5°C. Im dalej w kierunku wschodnim tym było chłodnej. Na dużym terytorium we wschodnich terenach kraju notowano temperaturę ok. 15°C. W drugiej i trzeciej dekadzie tego miesiąca sytuacja pod względem temperatury była zgoła odwrotna. Zdecydowanie najcieplej było w południowo-wschodniej Polsce, w drugiej dekadzie od 17,5 do 18,5°C, a w trzeciej było bardzo gorąco bo aż od 21,5 do 22,5°C. Na bardzo dużym obszarze kraju notowano temperaturę w drugiej dekadzie od 16 do 17,5°C a w trzeciej od 20 do 21,5°C. Na północy kraju w drugiej dekadzie notowano od 14 do 16°C a w trzeciej dekadzie od 19 do 20°C.\nPierwsza dekada lipca charakteryzowała się małym zróżnicowaniem temperatury powietrza, nieco chłodniej było na północy kraju od 16 do 17,5°C. W Polsce środkowej i południowej było cieplej od 17,5 do 18,5°C.\nW maju opady atmosferyczne były bardzo zróżnicowane. Najniższe wystąpiły na Ziemi Lubuskiej i Nizinie Szczecińskiej nawet poniżej 20 mm co stanowiło ok. 30% normy wieloletniej. Niskie opady notowano w wielu rejonach kraju: na Nizinie Wielkopolskiej, Śląskiej, na Kujawach, w południowej części Niziny Mazowieckiej, na Wyżynie Małopolskiej, Śląskiej, na Polesiu, Kaszubach, na Pojezierzu Zachodnio i Południowosuwalskim oraz w Kotlinie Sandomierskiej od 20 do 40 mm tj. 40-60% normy. Na przeważającym terytorium kraju opady wynosiły od 40 do 60 mm (60-80% normy). Najwyższe opady odnotowano na Przedgórzu Sudeckim i Karpackim, od 60 do powyżej 120 mm. Tak duża zmienność wielkości opadów w maju na terenie całego kraju wynikała z ich burzowego charakteru, obok terenów z bardzo wysokimi opadami występowały też obszary położone w bliskiej ich odległości, na których opady były bardzo małe.\nOpady atmosferyczne w pierwszej dekadzie czerwca na bardzo dużym terenie kraju były bardzo małe. Szczególnie niskie poniżej 5 mm wystąpiły na znacznych obszarach w północno-zachodnich terenach Polski oraz na Lubelszczyźnie. Na bardzo dużym obszarze kraju notowano niskie opady wynoszące od 5 do 15 mm.\nW drugiej dekadzie czerwca w północno-zachodniej Polsce notowano największe opady wynoszące od 20 do 60 mm, a w niektórych rejonach nawet od 60 do 100 mm. Małe opady wynoszące od 10 do 20 mm wystąpiły na największym obszarze kraju, zaś bardzo małe odnotowano w południowo-wschodniej Polsce, wynoszące poniżej 10 mm.\nW trzeciej dekadzie czerwca największe opady notowano w dwóch pasach, w jednym pomiędzy Ziemią Lubuską poprzez wschodnie tereny Pojezierza Pomorskiego i zachodnie obszary Pojezierza Mazurskiego oraz w drugim pomiędzy Wyżyną Śląską, Małopolską, Niziną Mazowiecką aż po Pojezierze Mazurskie. Na tych terenach notowano opady wynoszące od 20 do 60 mm, a miejscami nawet ponad 100 mm. Na pozostałym terenie kraju notowano mniejsze opady od 10 do 20 mm.\nPierwszą dekadę lipca na północy kraju charakteryzowały bardzo duże opady wynoszące od 40 do ponad 100 mm, na północnym-wschodzie były nieco mniejsze od 40 do 60 mm. Na przeważającej powierzchni Polski opady wynosiły od 10 do 40 mm.\nTak jak w poprzednich okresach sześciodekadowych tak i w obecnym okresie na terenie kraju występowało bardzo duże zróżnicowanie pod względem zasobów wody dla roślin uprawnych. Z powodu znacznych opadów atmosferycznych w północnej Polsce zdecydowanie zmalał deficyt wody w na tym obszarze kraju. Natomiast w rejonach gdzie był największy niedobór wody, sytuacja nie uległa zmianie, w dalszym ciągu największy deficyt wody -170 do –179 mm w występuje na Wysoczyźnie Łaskiej i Tureckiej, ale także notowany jest w południowych rejonach Niziny Mazowieckiej, powodując w tych obszarach znaczne obniżenie plonów. Dotyczy to głównie upraw zlokalizowanych na glebach bardzo lekkich.\nDr hab. Andrzej Doroszewski, prof. nadzw.\nRaport 11 (11.VII - 10.IX)\nRaport 10 (1.VII - 31.VIII)


OAO w Sosnowcu - Strona 4 - www.nasz-bocian.pl\nPost autor: aries71 » 23 mar 2005 13:35\nIwoneczko moja droga!!!Nie martw się,panie są naprawdę bardzo miłe i są tam po to ,by nam pomóc,całość to nie rodzaj urzędowej wypytywanki ale rozmowy.Mój ślubny też nie należy do wylewnych,jak chyba każdy facet,a coś niecoś musimy o sobie opowiedzieć,bedzie wporządku,zobaczysz,jeszcze się przy tym uśmiejecie a pomyśl tylko dla jakiej wielkiej sprawy te starania!Myśmy też byli bardzo stremowani,ale wtedy nie miałam pojecia o istnieniu bociania i byłam przygotowana na urzędowe traktowanie,z góry i jak natrętnego petenta.A bardzo miło się rozczarowałam,mozna by powiedzieć,byłam mocno zaskoczona\nPost autor: Iwoneczka » 23 mar 2005 14:12\ndzięki za wsparcie! Na to liczę.\nCzy może ktoś był w ośrodku niepublicznym w Sosnowcu?\nPost autor: Iwoneczka » 23 mar 2005 15:43\nHoga, proszę napisz cos więcej. Czy już bedziecie mieli już jakies spotkania? Najpierw dokumenty, czy rozmowy i warszaty?\nAries71- masz szczęście, że kwalifikacja już za wami (na czym to właściwie polega?). Zazdroszczę Wam. Możesz coś podesłać bliżej o warsztatach Pride (czyba to się tak pisze?)\nPost autor: aries71 » 23 mar 2005 16:20\nNo właśnie! Hoga napisz coś więcej,jak Wam idzie,sama jestem ciekawa\nIwoneczko najpierw składacie dokumenty,potem dwie rozmowy z dwoma pedagogami,potem dwie rozmowy z dwoma psychologami+pisanie testów,dalej czekacie na warsztaty,które w tym ośrodku trwają 5 tygodni,tj 5 spotkań,co tydzień,z regóły w środy,które trwają od 16-tej do 20-tej no i czekacie na kwalifikację\nWszystkiego się dowiesz na pierwszej rozmowie,na którą jesteście umówieni,pytaj tam o wszystko co Ci przyjdzie do głowy\nPost autor: Sylka » 23 mar 2005 19:10\nIwoneczka - o meza sie nie martw Moj jest strasznie zamkniety, nie lubi o sobie mowic i bardzo sie balam - jak przezyje te wszystkie rozmowy I tu mnie zaskoczyl - mowi otwarcie i szczerze, nie ma tremy (to ja sie trzeslam jak galareta przed pierwsza i druga wizyta...). Po ostatnim spotkaniu z psychologami stwierdzil, ze te spotkania wcale nie sa straszne i bal sie, ze bedzie gorzej\nW Sosnowcu podoba mi sie to, ze te pierwsze spotkania sa prowadzone indywidualnie, czyli wszystkie osobiste tematy walkuje sie sam na sam z pedagogami lub psychologami, a nie na szerszym forum warsztatowym. Spotkan sie nie bojcie - sa sympatyczne i niegrozne Jutro jedziemy na drugie spotkanie z psychologami...\nMam pytanie - jak dlugo czeka sie na kwalifikacje po skonczonych warsztatach\nPost autor: Iwoneczka » 23 mar 2005 21:03\nDzięki za słowa otuchy. jesteście wszystkie suuuuper!\nPost autor: aries71 » 23 mar 2005 22:14\nSylka u nas było tak samo! A najważniejsze to mówić otwarcie i szczerze a wszystko będzie dobrze!Strach ma tylko wielkie oczy\nMyśmy skończyli warsztaty 13 pażdziernika a kwalifikację mieliśmy z początkiem listopada.Ale z tym jest różnie,komisje odbywają się raz w tygodniu i w zależności od tego ile jest spraw do omówienia,czasem po prostu brakuje czasu i w efecie czeka się dłużej na kwalifikację.Myśmy czekali właśnie chyba dłużej.Tak mi się wydaje\nPost autor: Hoga » 27 mar 2005 22:59\nWitam po przerwie, ale mam problem z dostępem do internetu\nMy jesteśmy juz po spotkaniach z pedagogami. Teraz na początku kwietnia czekają nas jeszcze 2 spotkania z psychologami. To drugie połączone będzie z wizytą w naszym domku (najpierw sptkanie w oao, potem zabieramy ich do domku bo mieszkamy dosyć daleko od Sosnowca). I potem wstępna kwalifikacja ... uf ciekawe jak to będzie\nIdąc na pierwszą wizytę wzieliśmy odpis aktu małżeństwa, ja miałam zaśw. od lekarza rodzinnego o stanie zdrowia i kilka zdjęć, z których jedno wybrały sobie panie z ośrodka. Więc w sumie niewiele, ale brakujące dokumenty donosimy w trakcie spotkań.\nTeraz jestem najbardziej ciekawa kiedy zaczniemy warsztamy, mam nadzieję że załapiemy się na jakieś majowe\nPost autor: Iwoneczka » 28 mar 2005 18:49\nJa ciagle przed pierszym spotkaniem-terminy napiete. Chcialam zapytac Hoga, czy mozna rownoczesnie kompletowac dokumenty i brac udzial w spotkaniach? Moze wiesz jak czesto odbywaja sie warsztaty? Czy trzeba miec wtedy wszystkie wymagane dokumenty? Opinia z pracy musi byc od dyrektora/prezesa firmy? Wiem, ze dowiem sie tego na pierwszym spotkaniu, ale nie moge sie juz doczekac.\nDzieki wielkie za wszelkie info\nPost autor: Hoga » 29 mar 2005 11:28\nIwoneczka, zapomniałam jeszcze o czymś ważnym: PODANIE.\nI tak jak pisałam wcześniej można donosić brakujące dokumenty w czasie spotkań. Myślę że trzeba je donieść do ostatniego spotkania z psychologami (jeszcze przed warsztatami), bo potem będzie wstępna kwalifikacja i mogą być potrzebne.\nA warsztaty odbywają się raz w tygodniu w środę - przez 5 kolejnych tygodni.\nCo do opinii, to moją podpisał mi dyrektor mój zwierzchnik (chociaż najważniejszy jest właściciel firmy, dyrektor naczelny), a mojemu mężusiowi prezes.\nJak będziesz miała jakieś pytania to pytaj. Pozdrawiam.\nPost autor: aries71 » 29 mar 2005 11:47\nCo do opini to wystawia ją bezpośredni przełożony,w zależności od rodzaju firmy,może to być bezpośredni kierownik czy szef.Jeśli pracujesz w b.dużej firmie na pewno nie musisz gnać do prezesa\nPost autor: Iwoneczka » 29 mar 2005 12:48\nWłasnie o tę opinię mi chodziło. Ja to jakoś zalatwie, bo mam wszystkich 'ważnych' na miejscu. Ale mój ślubny, po wszystkich reorganizacjach w firmie, ma 'najważniejszego' w stolicy, mniej ważnego w Katowicach, a takiego 'bezpośredniego ważnego' jeszcze gdzieś tam . To jest dla niego trochę kłopotliwa sytuacja.\nps.Hoga, jesli chodzi o warsztaty, to nie sprecyzowałam dobrze, o co mi chodzi. Czy wiesz może, ile razy odbywają się w ciągu roku? Czy zbiera się grupa i są, czy w wakacje jest przerwa?\nPost autor: Hoga » 29 mar 2005 13:25\nA tego to sama nie wiem i sama jestem ciekawa jak to jest. Mam nadzieję że dowiem się czegoś konkretnego na najbliższym spotkaniu.\nAries, Strzelec może nam coś podpowiecie.\nA tak na marginesie to gdzie te bociany, zrobiło się już całkiem ciepło !!!\nŻyczę szybkiego wiosennego\nPost autor: Pookio » 29 mar 2005 19:08\nZ tego, co pamiętam, ostatnie warsztaty odbywają się na przełomie maja/czerwca, potem przerwa wakacyjna do wrzesnia (chociaz 'przydzial' dzieci wtedy tez trwa), potem od polowy wrzesnia zaczynaja sie kolejne zajecia. Mysle, ze rocznie ok 4-6 grup jest w stanie skonczyc warsztaty.\nPost autor: aries71 » 29 mar 2005 20:42\nJeśli chodzi o warsztaty,to organizowane są na okrągło,tzn jedna grupa kończy i już zaraz są następne,oczywiście jeśli jest wystarczająca ilość par a z tego co piszecie to jest aż nadmiar.Tak że najważniejsze to szybko przejść pierwszy etap i szybko się załapać na warsztaty,bo lipiec i sierpień to czas urlopów i wtedy jest martwy sezon,nie ma komisji,kwalifikacji ani warsztatów Niestety nam się tak trafiło i można powiedzieć ten czas mieliśmy taki jakby zmarnowany.\nDzięki Hoga za wsparcie tak bardzo jest mi teraz potrzebne,bo już się strasznie zaczynam niecierpliwić,a te boćki leniuchują okropnie...\nIwoneczko proponuję porozmawiać z tym najbliższym przełożonym,nie zaszkodzi a być może uda się załatwić szybko i od ręki,bez biegania,bynajmniej mój ślubny tak załatwił,a też pracuje w b.dużej firmie


Dorobkiem naszej cywilizacji jest pokój, wzajemna tolerancja, poszanowanie i... cieszenie się urokami życia. Gdzie tutaj miejsce na walkę i na cierpienie?\nHistoria i życie pokazują od dwóch tysięcy lat, że łatwo jest się pomylić i w imię religii dokonywać strasznych, porażających okrucieństw, w przekonaniu, że pełni się wolę Bożą.\nZastanawiam się, co czują dzisiaj członkowie wspólnot chrześcijańskich, powstałych w wyniku działalności misyjnej bądź nauczającej Ekmana? Tym bardziej, że ich lider i nauczyciel ogłosił, że przejście na katolicyzm jest jego „prywatną decyzją”.