Mam za sobą wiele niezapomnianych dni, jednak jeden z nich jest szczególnie żywy w moich wspomnieniach... Widziałam dużo miejsc być może piękniejszych, zabytki cenniejsze i cieszące się większą sławą, jednak wycieczka nad Lago Maggiore, jaką zrobiłam pewnej wiosny, pozwoliła mi zobaczyć miejscowość skromną a jednocześnie nieopisanie uroczą; wrażenia, jakie na mnie wywarł blask tego dnia, jego kolory i zapachy, czas chyba nigdy nie zatrze w mojej pamięci...\nWszystko to zaczęło dawno temu, gdy po raz pierwszy płynęłam promem z Laveno do Intry. Po lewej stronie wdziałam białe wyrobiska w zboczach schodzących na skraj wody i Wyspy Boromejskie a po prawej ogromną połać jeziora, zamkniętą pomiędzy zielonymi łańcuchami gór. Cały ten turkusowo - zielony pejzaż roztapiał się w błękitnej poświacie; jego głębia sprawiła, że mimo hałasującego silnika promu i obecności innych ludzi wokół mnie, poczułam się, jak ptak bujający w przestworzach. Mój wzrok błądził po okolicy i właśnie wtedy zauważyłam w oddali niewielki cypel, a na jego krańcu wysoką, trójkątną skałę, wrastającą w wody. Nawet z daleka widać było, że porasta ją bujna roślinność u podnóża poprzetykana zgaszoną czerwienią dachów ludzkich siedzib. Widok był bardzo intrygujący, nawet pomyślałam o tym, że być może, warto byłoby się tam kiedyś udać.\nPóźniej też niejednokrotnie miałam okazję oglądać skałę z innej perspektywy, kiedy krążyłam po okolicy zwiedzając różne ciekawe miejsca na obu brzegach jeziora. Z mapy dowiedziałam się, że nosi ona nazwę Rocca di Calde' a czerwone daszki należą do kilku małych miejscowości wchodzących w skład gminy Castelveccana. Kiedy podjęłam decyzję o definitywnym wyjeździe z Włoch, postanowiłam, że spróbuję zrealizować różne małe wycieczki, które zawsze odkładałam na później, między innymi właśnie tę nad Lago Maggiore, do miejsca, gdzie wznosiła się Rocca. Wymyśliłam plan, że na te wyprawy będę przeznaczała dni wolne po zakończeniu każdego cyklu nocnych dyżurów, jakich zwykle miałam cztery lub pięć, pod rząd.Starałam się wtedy nie kłaść spać po powrocie z pracy, żeby bez problemu móc zasnąć wieczorem, więc była to dobra okazja, aby wyskoczyć w jakieś spokojne, ładne miejsce, gdzie mogłabym pospacerować dla zabicia czasu, nie męcząc się zbytnio.\nMoja wycieczka nad Lago Maggiore zaczęła się od podróży do Laveno (link), które z racji swego położenia jest bazą wypadową dla osób przybywających od strony Mediolanu; tam przesiadłam się na pociąg jadący do Luino i w krótkim czasie znalazłam się w Calde', celu mojej podroży. Wysiadłam na niewielkiej stacyjce, po czym bez ociągania ruszyłam w drogę, biorąc za cel pierwszą z brzegu uliczkę sąsiedniej frakcji Castello, wychodząc z założenia, że w tak małej miejscowości trudno jest zabłądzić. Przed wyjazdem nie robiłam żadnego zwiadu na jej temat, więc z niejakim zdziwieniem na szczycie skały dostrzegłam wyniosły kształt przypominający obelisk, a poniżej, mniej więcej w połowie zbocza, niewielki kościółek, usytuowany na uskoku wyglądającym niczym naturalny balkon. Bez wątpienia należało tam dotrzeć i obejrzeć to wszystko z bliska, jednak problemem było odnalezienie drogi prowadzącej na górę. Okolica sprawiała wrażenie kompletnie wyludnionej, na wąskich uliczkach nie spotkałam nikogo ale za to znalazłam tablicę informacyjną z planem okolicy, gdzie zaznaczono ścieżki prowadzące do interesujących mnie miejsc.\nW wiosce zatrzymałam się na chwilę\naby obejrzeć niewielką budowlę przykrytą czterospadowym daszkiem, ozdobioną freskami, gdzie w niektórych miejscach czas zatarł wyobrażone kształty, pozostawiając zaledwie plamy jaskrawych kolorów. Z tablicy informacyjnej wynikało, że jest to kaplica "Al pozzo" czyli "Przy studni" pochodząca z XV wieku, prawdopodobnie wzniesiona ku czci św. Antoniego, jako wotum po epidemii półpaśca, we Włoszech potocznie nazywanego "fuoco (ogień ) di San Antonio". Na jednej ze ścian widnieje wizerunek tego świętego, a obok postać Madonny z małym Jezusem.\nNiegdyś w tym miejscu nie tylko czerpano wodę; przy okazji mieszkańcy wioski mogli porozmawiać o ważnych a także mniej istotnych sprawach, czyli był to swego rodzaju klub czy też świetlica ludowa pod gołym niebem. Obecnie, choć ta pierwotna funkcja odeszła do przeszłości, kapliczka nadal jest zadbana i ozdobiona kwiatami.\nKiedy minęłam ostatnie zabudowania, znalazłam się u podnóża wzniesienia, na uroczej łączce z soczyście zieloną trawą, poprzetykaną białymi i żółtymi kwiatami. Nieopodal natrafiłam na wąską ścieżkę, biegnącą po porośniętym lasem, stromym zboczu góry, bez wątpienia prowadzącą na jej szczyt. W niedługim czasie znalazłam się na rozległej, trawiastej polanie; domyśliłam się, że gdzieś tu musi być kościół, który widziałam z dołu. Faktycznie, po chwili pomiędzy drzewami zobaczyłam najpierw wieżę, a następnie jego szare ściany.Tę niewielką świątynię wzniesiono na samym skraju urwiska otoczonego metalową barierką. Kościół pod wezwaniem św. Weroniki jest datowany na XVI wiek. Wszystko wskazuje na to, że jeszcze wcześniej była tam kaplica, stanowiąca część zabudowań zamkowych, jako że już od wczesnego średniowiecza miejsce to było ufortyfikowane. Kościółek jest niewielki, lecz ładnie utrzymany. Co prawda, nie mogłam wejść do wnętrza ponieważ zamykała je metalowa krata, jednak drzwi były otwarte, więc mogłam zajrzeć do środka i choć z daleka obejrzeć freski w absydzie.\nW XVI wieku, podczas wojen o mediolańską sukcesję, twierdza wpadła w ręce Szwajcarów i została zburzona. Kiedy pozbyto się Szwajcarów, kościół podniesiono z ruin i przebudowano. Z pierwotnej bryły pozostała jedynie absyda oraz dwie arkady krużganka. Ten krużganek jest świetnym punktem widokowym, można z niego podziwiać wspaniałą panoramę, jaka się rozciąga przed naszymi oczarowanymi oczami. Tym razem sprzyjała mi pogoda, był koniec kwietnia, czas, kiedy Lombardzkie góry i jeziora pokazują się w pełni swej urody. Zachodnią część Lago Maggiore spowijał błękit rozświetlony blaskiem słońca a zielone Prealpy i szafir nieba, chyba nikogo nie pozostawiłyby obojętnym na te uroki. Kochałam ten pejzaż, mimo iż widywałam go tak często, nigdy nie miałam go dość i mogłam podziwiać bez końca.\nWiosenne powietrze było ciepłe, a jednocześnie rześkie, jeszcze było daleko do letnich upałów i dużej wilgotności, które zwalają człowieka z nóg.\nŚwieża zieleń czarowała oczy, stanowiąc niezrównane tło dla kwiatów w pełni rozkwitu. Foschia nie przesłaniała okolicy, więc mój wzrok biegł swobodnie w dal, aż po horyzont zamknięty alpejskimi szczytami. Wody jeziora, przy brzegu szmaragdowe bo odbijają zieleń lasów porastających góry, dalej od niego stawały się zwierciadłem nieba, na które słońce rozsypywało garście złotych łusek. Domy w wioskach , pomalowane na ciepłe pastelowe kolory lub w naturalnej barwie szarego kamienia, aż po swe czerwonawe dachy zatopione w zieleni ogrodów, dawały poczucie spokoju i bezpieczeństwa. Był to widok tak kojący, że starałam się nie myśleć o tym, iż kiedyś kręciło się tu uzbrojone wojsko nie znające litości dla pokonanych... Na tym gęsto zarośniętym trenie podobno nadal można dostrzec ślady dawnych umocnień, jednak nie znając dokładnie miejsca ich usytuowania, nawet nie próbowałam szukać tych nikłych śladów przeszłości. Pozostało mi jeszcze dotarcie do obelisku; zrezygnowałam z dłuższej, wygodnej ścieżki, skutkiem czego dostarczyłam sobie mocnych wrażeń wdrapując się na szczyt po bardzo stromym zboczu, gdzie są liczne miejsca, które można pokonać jedynie dzięki łańcuchom.\nPo krótkiej, lecz forsownej wspinaczce, znalazłam się u stóp budowli w kształcie latarni morskiej, będącej pomnikiem upamiętniającym żołnierzy poległych na frontach wszystkich wojen. Mimo, że z natury jestem racjonalistką sentymenty nie są mi obce, więc w obliczu podobnych pomników zawsze wpadam w zadumę nad pokrętnymi losami narodów i ludzkich jednostek, będących niczym mrówki rozdeptywane nogą nieuważnego przechodnia. To dobrze, że ktoś myśli o tym, aby upamiętnić te wszystkie istnienia, przedwcześnie zmiecione z tego świata, szkoda jednakże, iż ta pamięć niczego nie zmienia w ludzkiej naturze, zawsze skłonnej do przemocy i dowodzenia swoich racji poprzez posyłanie innych na śmierć i poniewierkę... Kiedy tam byłam, ząb czasu zaczynał kruszyć bazę pomnika, pomiędzy kamiennymi płytami na stopniach schodów rosła trawa, a najbliższe otoczenie wyglądało na zaniedbane. Na szczęście podobno są plany doprowadzenia tego miejsca do porządku a nawet znaleziono fundusze na ten cel.\nDroga powrotna poprowadziła mnie północnym zboczem wzniesienia, od strony jeziora. Tu znowu mogłam podziwiać pejzaż okolicy - po lewej stronie miałam przeciwległy brzeg, z miasteczkiem Ghiffa (link) na pierwszym planie, a kiedy patrzyłam przed siebie widziałam inne, okoliczne miejscowości, z górskim łańcuchem w tle, zaczynającym się od Monte Lema (link) a kończącym na Monte Tamaro.\nDroga zaprowadziła mnie do frakcji San Pietro, biorącej swą nazwę od kościoła parafialnego.\nTu mogłam z bliska popatrzeć na urocze wille i zgrabne domki, otoczone ogrodami pełnymi kwitnących krzewów kamelii, ozdobione bujnymi festonami glicynii z mnóstwem fioletowych kiści. Podczas tego spaceru zatoczyłam spory łuk u podnóża góry i znów znalazłam się w Calde, miejscu, gdzie rano rozpoczęłam wędrówkę. Tym razem poszłam nad brzeg jeziora, ponieważ chciałam obejrzeć z bliska nieczynne wapienniki, znajdujące się u stóp skały.\nPodobne piece można często zobaczyć w wielu okolicznych miejscowościach nad Lago Maggiore oraz Lago di Lugano; obecnie nieczynne, nadal pozostają interesującym świadectwem przeszłości.\nJeśli o mnie chodzi, zawsze podziwiałam ich estetykę i harmonię budowy, smukły kształt zakończony czerwonawym wylotem z daleka nieodmiennie kojarzył mi się z młodymi grzybami, które dopiero co wychynęły z leśnego poszycia. Niestety, brama wiodąca na teren wapienników była zamknięta. Wiele pomniejszych budynków na terenie fabryczki nosiło ślady działań artystycznych okolicznych miłośników street - artu, jednak nie wydawało mi się właściwym pójście w ich ślady i forsowanie ogrodzeń, tym bardziej, że na bramie widniała tablica, głosząca, iż jest to teren prywatny, a wstęp osobom postronnym surowo zabroniony. Pocieszyłam się możliwością obejrzenia z bliska zabytkowej wieży obserwacyjnej, uczepionej do przybrzeżnej skały. Wyglądało na to, iż wieżę (podobno wzniesioną w późnym średniowieczu) wielokrotnie rekonstruowano, jednak mimo wszystko, była to jedna z niewielu pozostałości dawnych fortyfikacji.\nJuż po moim wyjeździe z Włoch, w internecie znalazłam informację, że grupa młodych ekologów postanowiła oczyścić i uporządkować teren wapienników, który widziany z bliska był obrazem nędzy i rozpaczy.Skutkiem tych działań przybyły nowe murale, a zniknęły śmieci zalegające tam od wielu lat, szkoda, że już nie mogłam tego zobaczyć!. Jednak ku mojej wielkiej radości na You Tube trafiłam na świetny filmik, zrobiony za pomocą drona, który bardzo ładnie pokazuje nie tylko bardzo ciekawą strukturę wzniesienia, ale także same wapienniki i zdobiące je murale. Jak widać, tony odpadków zniknęły, a całość, z miejsca opuszczonego i okrutnie zdegradowanego, stała się ciekawym przyczynkiem do historii lombardzkiego przemysłu, zyskując status parku archeologicznego.\nPoniżej zamieszczam link do tegoż filmu, a pod nim, dla porównania, inny, obrazujący stan przed rewitalizacją terenu\nOczywiście, jak zwykle zapraszam do obejrzenia pozostałych zdjęć, które zrobiłam tego dnia\nAutor: sukienka w kropki o 05:43 35 komentarzy:\nEtykiety: Calde'.Castelveccana, kościół św.Weroniki, Lago Maggiore, Północne Włochy, Prealpy Północne Włochy\nLokalizacja: 21010 Castelveccana, Prowincja Varese, Włochy\nMonte Palanzone liczy 1440 m n.p.m i po Monte San Primo jest to drugi co do wysokości szczyt w obrębie Triangolo Lariano. Mimo iż wznosi się niemal centralnie pomiędzy odnogami jeziora, dzięki tej wysokości nieźle go widać podczas rejsu statkiem. Ja po raz pierwszy zobaczyłam go, kiedy zamieszałam w Caslino d'Erba, małej wiosce, leżącej na zboczu Prealp. Podczas pogodnych, wiosennych dni, ponad masywną, zalesioną sylwetką góry Capanna Mara, wysoko, wysoko, niczym zielony trójkąt na błękitnym niebie, rysował się jego trawiasty wierzchołek. Pewnego razu, kiedy słońce świeciło szczególnie ostro, zobaczyłam na nim coś, co jak sądziłam, jest krzyżem, jakich sporo jest w lombardzkich górach.\nPewnego razu, podczas rozmowy z pewną panią, mieszkanką wioski, dowiedziałam się, iż to nie krzyż, lecz "monumento" czyli pomnik. Pani dodała jeszcze parę zdań na jego temat, ale moja (wówczas dość ograniczona) znajomość języka włoskiego, nie pozwoliła mi zrozumieć co to za pomnik, a także kto i dlaczego, go wzniósł. Jednak nasza rozmowa zasiała w mojej głowie ziarno ciekawości, więc nawet kiedy wyjechałam z Caslino i przeprowadziłam się do Limbiate, miejscowości położonej bliżej Mediolanu, od czasu do czasu wspominałam ów widok. Niejednokrotnie też mogłam oglądać tę górę podczas podróży statkiem z Como do Bellagio i zawsze przy tej okazji wypatrywałam interesującej mnie budowli. Czasem wydawało mi się, że widzę tam coś na kształt białego przecinka, jednak duża odległość i znaczna wysokość nie pozwoliły mi dostrzec nic, co dało by mi jakieś szersze pojęcie na ten temat. wpadła mi w ręce lokalna gazetka, gdzie ktoś pisał o swojej wycieczce na tę górę i zmieścił zdjęcie pomnika; okazało się, że jest to mała kapliczka w kształcie smukłej piramidy otoczonej niskim murkiem, wzniesiona z szarawego, ciosanego kamienia.\nDzięki temu artykułowi udało mi się rozwiązać dręczącą mnie zagadkę, jednocześnie jeszcze bardziej zaostrzyło to mój apetyt na wędrówkę śladami jego autora. Kilkakrotnie zdarzyło mi się być w sercu Triangolo Lariano, czyli na Piano del Tivano, rozległym płaskowyżu położonym pomiędzy Monte San Primo i Monte Palanzone. Powszechnie uważa się, że jego nazwa pochodzi od "il Tivano" porannego wiatru, jaki tu wieje z północnego wschodu, choć są na ten temat również inne, mniej romantyczne teorie. Płaskowyż jest ulubionym miejscem rekreacji i pikników, więc w weekendy można tam spotkać sporo ludzi, za to w dni powszednie niepodzielnie panuje cisza i spokój. Dla mnie ta okolica przedstawiała się szczególnie atrakcyjnie u progu jesieni, kiedy lasy i trawy zaczynały płowieć, a głogi i jarzębiny stroiły się w złote liście i czerwone korale.\nCiągnęło mnie wtedy w wyżej położone rejony, lecz wiedziałam, że taka wycieczka może się skończyć tym, iż ucieknie mi jedyny autobus powrotny, a to by oznaczało nocleg w schronisku i nieobecność w pracy następnego dnia. W takich wypadkach żałowałam, że nie mam prawa jazdy, co dałoby mi możliwość swobodnego poruszania się po okolicy. Oczywiście, mogłabym zanocować na miejscu i rano ruszyć na wyprawę, jednak musiałabym mieć dwa kolejne dni wolne, co raczej mi się nie zdarzało. Doroczny urlop także nie wchodził w grę, ponieważ w tym czasie moim jedynym celem był powrót do domu, do Polski, więc nie w głowie były mi góry, nawet najpiękniejsze i najbardziej wymarzone. Dopiero kiedy poznałam bliżej Carla, pielęgniarza pracującego w tej samej placówce co ja, mogłam pomyśleć o realizacji planu wejścia na Monte Palanzone. Okazało się, że Carlo jest wytrawnym, górskim łazikiem i choć jego ulubionym regionem była Val d'Aosta, udało mi się namówić go na tę wyprawę. Była to transakcja wiązana - ja miałam mu towarzyszyć na Monte Jafferau (pisałam o tym tutaj ) a w zamian za to mieliśmy wybrać się we wskazane przeze mnie miejsce. Skorzystałam na tym podwójnie, bo nie tylko miałam okazję podziwiać piękne okolice Aosty i Bardonecchii, ale wreszcie zobaczyć miejsce tak bliskie, lecz mimo to dla mnie niedostępne. W sumie ta wycieczka była zrobiona nieco na siłę, ponieważ prognoza pogody nie nastrajała optymistycznie, jednak na przestrzeni kilku tygodni był to jedyny wspólny dzień wolny w naszych grafikach, więc nie mieliśmy wielkiego wyboru, tym bardziej, że lato miało się ku końcowi.\nWczesnym rankiem wyjechaliśmy z Saronno, gdzie wtedy mieszkałam i pojechaliśmy w stronę Como, później dalej, do Nesso, skąd droga ostro pnie się w górę, aż osiąga Piano del Tivano. Przejechaliśmy płaskowyż z zachodu na wschód i zatrzymaliśmy się w miejscu zwanym Colma di Piano. Pisałam o nim przy innej okazji, kiedy relacjonowałam moją wycieczkę na Muro di Sormano, znany z trudności odcinek wyścigu rowerowego Giro di Lombardia. Meta etapu jest tam, gdzie my rozpoczęliśmy naszą wędrówkę, tuż obok niewielkiego obserwatorium astronomicznego (o wizycie tamże napiszę na końcu posta). Nasza wątła nadzieja na poprawę pogody okazała się złudna; co prawda słońce próbowało wyglądać z zasłon foschii, ale mimo to widoczność była marna, co nie rokowało nadziei na podziwianie głębi pejzażu.\nPocieszałam się tym, że tę okolicę widziałam z góry nie raz, a moim celem było przede wszystkim zobaczenie z bliska pomnika na szczycie. Początkowo szliśmy przez las, wygodną i szeroką, gruntową dróżką, która dość szybko zmieniła się w stromą, betonową rampę z ukośnymi żłobkowaniami. Dzięki nim ów odcinek drogi można przebyć przy każdej pogodzie, lecz według mnie wyglądało to dość barbarzyńsko. Zdawałam sobie sprawę, iż deszcz zamieniłby tę ścieżkę w błotnisty strumyk nie do przebycia, mimo to, z uznaniem myślałam o dawnym, dobrym obyczaju brukowania podobnych ścieżek zgrabnymi otoczakami, co z pewnością było bliższe naturze. W okolicznych górach są niezliczone kilometry takich kamienistych ścieżek, po których poruszali się niegdysiejsi mieszkańcy lombardzkich gór i ich zwierzęta. Obecnie nikomu takie prace nie w głowie, więc idzie się na łatwiznę i w szczególnie newralgicznych miejscach zalewa ścieżki betonem. Przeszliśmy jeszcze kilkaset metrów; las zaczął rzednąć, dalej towarzyszyły nam mniej liczne drzewa - dziwnie poskręcane buki, o gładkiej, szarej korze, smukłe brzozy oraz jarzębiny, przyciągające wzrok jesiennymi kolorami liści i pękami szkarłatnych owoców.\nTak, jak poprzednio, każde z nas szło w swoim rytmie - Carlo, jak przystało na starego piechura maszerował długim krokiem, znacznie mnie wyprzedzając, a ja spokojnie i bez pośpiechu szłam sobie z tyłu, rozglądając się i robiąc zdjęcia. Mimo słabej widoczności okolica wyglądała atrakcyjnie, mogłam też do woli podziwiać "duchy gór" jak nazywałam szczyty tonące w mglistym oparze, gdzie kolory i sylwetki zaledwie majaczyły, co sprawiało, że raczej trzeba było się ich domyślać, niż oglądać rzeczywisty obraz. Jednak to mi to nie przeszkadzało - te perłowo - szare zasłony wciąż się przemieszczały dając różne nieoczekiwane efekty, co starałam się utrwalić na zdjęciach. Byliśmy na wysokości ponad 1100 m, więc od czasu do czasu napływały chmury i pochłaniały nas wraz z pejzażem. Droga na Monte Palanzone prowadzi grzbietem długiego wzniesienia o kilku pomniejszych wierzchołkach, tak więc mieliśmy do pokonania kolejno: Monte Cippei, Monte Falo', Monte Croce, Monte Pianchetta i Monte Bul. Wdrapywaliśmy się na te szczyty, schodziliśmy w dół i tak górka za górką, zbliżaliśmy się do celu.\nSzczerze mówiąc, nie wzbudziło to we mnie nadmiernego entuzjazmu i z pewnością wolałabym iść cały czas w górę. Ścieżka, jaką szliśmy była dość wygodna, prowadziła wśród wielkich kęp szorstkiej trawy, gdzie po drodze napotkaliśmy kilka wielkich grzybów, podobnych do kani. Nie miałam ochoty sprawdzać na własnej skórze czy przypadkiem nie są one muchomorami sromotnikowymi, więc pozostawiłam je w spokoju.\nPo drodze natrafiliśmy na niewielki pomnik kształcie pięcioboku, poświęcony pamięci żołnierzy wojsk powietrznych, którzy w tym miejscu zginęli w tragicznym wypadku wiosną 2005 roku. Stało się to podczas ćwiczeń grupy ratowników, mających za zadanie podejmowanie z ziemi ofiar nieszczęśliwych zdarzeń. Niestety, helikopter, którym lecieli rozbił się i cała piątka zginęła, ocalał jedynie pozorant pełniący rolę rannego, chwilę przedtem opuszczony na ziemię... Podobno bezpośrednią przyczyną tej tragedii był nagły, boczny podmuch wiatru, przez co helikopter stracił sterowność i runął na ziemię. Razem z Carlem poprawiliśmy kwiaty leżące u podnóża pomnika i po chwili zadumy ruszyliśmy w dalszą drogę..\nDo celu wędrówki było już niedaleko - przed nami widniał szczyt Monte Palanzone i wzniesiony tam monument. Podchodziliśmy do niego od strony północnej, ponieważ wejście znajduje się od południa, aby zajrzeć do jego wnętrza musieliśmy okrążyć długi, niski murek, jaki go otacza, .\nZ tabliczki przymocowanej na furtce dowiedziałam się, że kaplicę wzniesiono pod wezwaniem Redentore (Odkupiciela) a zbudowała ją w 1900 roku młodzież z Como, zrzeszona w Circolo Educativo Alessandro Volta.\nTa organizacja również ma ciekawą historię - otóż założono ją w 1883 roku przy męskim oratorium San Filippo Neri, a jej celem było wychowywanie młodych chłopców w duchu chrześcijańskim i patriotycznym poprzez działalność edukacyjną, sportową i kulturalną.\nJednym z efektów tych działań było powstanie kaplicy, a ponieważ koło zakończyło swą działalność w 1973 roku, opiekę nad monumentem przejęli lokalni członkowie CAI, którzy dwukrotnie wykonali tam prace renowacyjne, o czym również mówi tablica. Kaplica zwykle jest zamknięta (do środka można zajrzeć przez niewielki otwór) jednak zgodnie z tradycją, podczas swych świąt członkowie Klubu oraz byli żołnierze, niegdyś odbywający służbę w Korpusie Alpejskim, przybywają na Monte Palanzone, aby wspólnie uczestniczyć we mszy odprawianej z tej okazji. Kaplica jest skromna, ale jak to zwykle w Prealpach, bardzo zadbana. Osobiście zawsze wysoko ceniłam tę cechę lombardzkich górali, którzy z pietyzmem traktują podobne pamiątki. Mają na to nie tylko czas, ale i ochotę, co jest niezmiernie budujące, gdyż dzięki temu chronią od zapomnienia bezcenne elementy lokalnej historii i kultury.\nNiemal jednocześnie z nami na szczyt przyszła kilkuosobowa grupa pań i panów w naszym wieku, więc pogawędziliśmy przez chwilę na temat tras i okolicznych ciekawostek. Ponieważ zbliżało się południe, przysiedliśmy na murku, aby zjeść nasz posiłek. Kiedy tak odpoczywaliśmy przed drogą powrotną, zaczęło nieco wiać, niebo na chwilę się rozjaśniło, dzięki czemu daleko w dole mogliśmy zobaczyć błękitną taflę jeziora Como. Miałam nadzieję, że mimo wszystko ten wiatr poprawi widoczność, jednak stało się inaczej, ponieważ jak na złość przygonił on gęstą chmurę, która spowiła szczyt wraz z nami. Żałowałam, że nie mogłam popatrzeć na leżącą nieopodal górę Capanna Mara, gdzie byłam parę lat wcześniej wraz z Graziellą, koleżanką z pracy ( tą samą, która mi towarzyszyła w wycieczce na Corni di Canzo). Wtedy też pogoda nie dała nam szans, choć dzień był bardzo ciepły, to wilgotne powietrze nie pozwalało na podziwianie okolicy w całej jej krasie.\nPonieważ zasadniczy cel naszej wycieczki został osiągnięty a pomnik obejrzany i sfotografowany, pozostało nam jedynie wrócić do punktu wyjścia, czyli na parking nieopodal obserwatorium. Tym razem droga nie wydawała mi się tak nużąca, być może dlatego, iż wiedziałam czego się spodziewać. Kiedy dotarliśmy na Colmę było dość wcześnie, więc nie musieliśmy śpieszyć się z odjazdem. Postanowiłam pokręcić się nieopodal obserwatorium i zrobić parę zdjęć. Ponieważ na tarasie stał jakiś pan, zapytałam, czy nie ma nic przeciwko temu, żeby znaleźć się na jednym z nich. Zgodził się bez ceregieli, przy okazji przedstawiliśmy się sobie i wdaliśmy w pogawędkę. Pan powiedział mi, że ma na imię Walter i jest astronomem. Carlo także przyłączył się do rozmowy, więc obydwoje usłyszeliśmy wiele interesujących rzeczy na temat obserwatorium, po czym Walter zaprosił nas do środka, abyśmy mogli popatrzeć przez teleskop ustawiony do śledzenia aktywności słońca.\nNigdy nie zapomnę niesamowitego wrażenia, jakie mnie ogarnęło na widok ogromnej, ognistej, pomarańczowej masy, od której odrywało się coś na kształt płonących, strusich piór. Nie mogłam uwierzyć, że bez zmrużenia oczu patrzę na gorejącą kulę Słońca; było to fascynujące i straszne jednocześnie, zjawisko niemal poza wszelkim zrozumieniem.\nWidziałam coś podobnego w telewizji, jednak tym razem nie był to martwy obraz bo działo się to na moich oczach, choć miałam świadomość, że zważywszy na miliony kilometrów odległości, ów widok dociera do mnie z pewnym opóźnieniem.\nW obserwatorium można także zobaczyć fragmenty meteorytów oraz ciekawe zdjęcia wykonane przez astronomów podczas pracy. Kupiłam sobie jedną z odbitek przedstawiającą narodziny nowej gwiazdy; Walter opowiedział nam w skrócie, jak wygląda takie zjawisko co uznałam za niezmiernie inspirujące. Jednak jeszcze większy mój podziw wzbudził sam fakt powstania tego obiektu, wzniesionego dzięki stowarzyszeniu Gruppo Astrofili Brianza (astrofil to astronom - amator, Brianza zaś jest krainą leżącą na północ od Mediolanu) którego członkowie prowadzą stąd obserwację nieba a przede wszystkim asteroid i komet. Mają zresztą bardzo duże osiągnięcia na tym polu i każdy z astronomów ma na swym koncie wiele nowo odkrytych obiektów (sam nasz rozmówca odkrył ich ponad dwadzieścia). Jest to doprawdy piękne i budujące, że ludzie poświęcają swe starania dla wyższego celu, nie szczędząc nań sił, czasu i pieniędzy...\nOprócz pracy stricte naukowej, stowarzyszenie zajmuje się popularyzacją astronomii i organizowaniem programów edukacyjnych, ciekawych imprez dla dzieci i młodzieży, a także grupowych obserwacji rzadkich zjawisk zachodzących na niebie, co zresztą trafia na podatny grunt. Pamiętam, jakie ogromne zainteresowanie wzbudziła we Włoszech "luna rossa" czyli zaćmienie superksiężyca. Był to naprawdę niezwykły widok; najpierw jego barwa zmieniła się na czerwoną, a później, kiedy zaczął na niego padać cień Ziemi, zaczął on przypominać rozżarzoną bryłkę węgla z wolna pokrywającą się popiołem.\nJa mogłam obserwować superksiężyc z tarasu domku w Limbiate, gdzie wówczas mieszkałam, ale wiem, że wiele osób pojechało wtedy w góry, między innymi na Colmę, ponieważ widoczność jest tam o wiele lepsza. Podobnie ma się rzecz w połowie sierpnia podczas "nocy San Lorenzo" kiedy to we Włoszech można zobaczyć deszcz spadających gwiazd. Przy takiej okazji urządza się wyprawy w gronie przyjaciół, prawdziwe nocne, astronomiczne pikniki połączone z konsumpcją przywiezionych produktów.\nWłosi pod tym względem są niezrównanymi kompanami, potrafiącymi świetnie się bawić w każdej sytuacji, kochającymi tradycję i ceniącymi poczucie wspólnoty. Miałam dużo szczęścia, bo podczas moich wędrówek wielokrotnie zdarzyło mi się spotkać fantastycznych ludzi, otwartych i pomocnych, którzy wbrew obiegowej opinii o ich niechęci do cudzoziemców, nigdy nie dali mi odczuć, że traktują mnie z rezerwą. Dzięki temu, wiele przypadkowych spotkań, jak chociażby to z astronomem Walterem, stało się dla mnie okazją do zobaczenia różnych ciekawych rzeczy, albo zdobycia interesujących i użytecznych informacji.\nWięcej zdjęć z tej wycieczki i nie tylko, ponieważ dodałam tu również zdjęcia Monte Palanzone, jakie zrobiłam idąc trasą wyścigu "Muro di Sormano"a także płynąc statkiem po Jeziorze Como na wysokości Torno, można zobaczyć pod linkiem\nAutor: sukienka w kropki o 13:42 9 komentarzy:\nEtykiety: Lombardia, Monte Palanzone, obserwatorium astronomiczne Sormano, Piano del Tivano, Północne Włochy, Prealpy, trekking, Triangolo Lariano\nLokalizacja: Palanzone, 22030 Caglio, Province of Como, Włochy\nWspomnienie o P.\nChciałabym coś napisać o P. takim, jakim go znałam, i którego nigdy nie poznałam naprawdę. Kiedy o nim myślę, widzę ciąg obrazów, a na każdym z nich jest ktoś inny. To tak, jakbym rozsypała zdjęcia z jego życia, krótkiego, bo kiedy odszedł na zawsze zaledwie zaczęły się dla niego dojrzałe lata, a jednocześnie tak długiego, jeśli zmierzyć je długością udręki, jaką mu przyniosło. Czy to wszystko stało się dlatego, że to on nim źle pokierował, gdyż zabrakło mu zdolności do przewidzenia nieuniknionych konsekwencji? A może było to dążenie do autodestrukcji, bo zwątpił w swą wartość, i wartość życia, które zostało mu dane? Dla mnie P. na zawsze zostanie chłopaczkiem siedzącym na parapecie okna, wołającym "o, Kicia idzie!" Byłam wtedy Kicią, miałam dziewiętnaście lat, włosy czesałam w dwa kucyki, obydwoje byliśmy mili i słodcy...Co życie zrobiło z nami, albo co my zrobiliśmy z życiem? Gdzie się podziała nasza słodycz, ufność i niewinność? Jak to się stało, gdzie przekroczyliśmy punkt zwrotny i za jakie błędy przyszło nam zapłacić?\nWidzę P. jego niewinne oczy i złote loczki czterolatka, miłego dziecka, takiego grzecznego i dobrze ułożonego; później migawka - moment, kiedy po raz pierwszy zobaczyłam jego strach i zagubienie....\nMiał wtedy dwanaście a może trzynaście lat, czy właśnie wtedy zaczęła się jego ucieczka od siebie, bo zwątpił w sens tego, co go otacza? A może stało się to jeszcze później, gdy jako nastolatek, ciągle grzeczny i sympatyczny, ale jakiś zamknięty w sobie, zawsze był niby odgrodzony szkłem. Kiedy z nim rozmawiałam, miałam wrażenie, że jest niczym ryba pod taflą wody, którą chcę złapać gołą ręką - jest tuż, tuż, ale moja ręka nieodmiennie pozostaje pusta... Później zaczęła się jego droga w dół, pamiętam, widzę go w ten dzień, zanim przyjechała po niego żandarmeria, spotkaliśmy się w mieście - nadal mam tę scenę przed oczami - jego długi, szary płaszcz i dziwny uśmiech, kiedy zapytałam, czy jest na urlopie a on mi odpowiedział ..."tak, mam parę dni urlopu". Ten samowolny urlop od kamaszy i ucieczka z konwoju na parę lat zaprowadziły go do Barczewa, później były kolejne upadki, kłamstwa i urojenia, świat szczęśliwy i bezpieczny, spokojne miejsce, jakie usiłował sobie stworzyć jedynie w swej wyobraźni.\nTyle wcieleń P. pamiętam, każdy z nich był inny, lecz który z nich prawdziwy? Jego życie stało się teatrem, gdzie wciąż zmienia się maski oraz przebrania, aż nikt już nie wie, jak naprawdę wygląda aktor...\nP. w pewien szczególny sposób był punktem odniesienia w moim życiu. Nasze kontakty, później tak rzadkie, zostawały w mojej pamięci niby kamienie wyznaczające drogę - kiedy dowiedziałam się o jego śmierci było to tak, jakby umarła część mnie. Na zawsze też pozostało we mnie poczucie, że P. swoim życiem zapłacił cenę, jaką mógł zapłać każdy z nas, jednak być może inni mieli szczęście, którego jemu zabrakło, a może mimo swoich win wykpili się od zapłaty? W noc po tym, jak zamknął za sobą ostatnie drzwi, modliłam się o spokój dla jego duszy i o znak dla mnie, prosiłam o wskazówkę, dlaczego tak się dzieje, że nici życia plączą się w węzeł nie do rozwikłania? Moja prośba została wysłuchana, tej nocy miałam sen, i wiem, że była to odpowiedź na moje pytania. Śniłam, że jestem w domu, gdzie nieco wcześniej pracowałam przy pacjencie umierającym na raka. Ale to nie on był ważny, jego tam nawet nie było, jedynie jego żona i jakiś mężczyzna, krewny, czy znajomy. Znalazłam się w tym domu ponieważ miało się odbyć jakieś przyjęcie, na które również ja byłam zaproszona.\nCzekałam spokojnie, kiedy raptem coś niezrozumiałego stało się ze mną, ni stąd, ni zowąd, bez żadnego powodu, zaczęłam się znęcać nad gospodynią i obecnym tam panem. Nie wiedziałam czemu to robię, co więcej, robiłam to wbrew sobie, ale nie potrafiłam się powstrzymać. Czułam wstręt do siebie, a jednocześnie jakąś obrzydliwą, przewrotną satysfakcję. Raptem zaczęli przychodzić inni zaproszeni goście, opamiętałam się i ogarnął mnie potworny wstyd, nie miałam pojęcia, jak wybrnąć z tej sytuacji. Jeszcze nikt o niczym nie wiedział, niczego nie zauważył, jednak miałam świadomość, że za chwilę wszystko się wyda, zostanę napiętnowana, osądzona i wyrzucona za drzwi. Zaczęłam się tłumaczyć, próbowałam coś wyjaśniać, ale nikt tego nie słuchał, do nikogo nie dotarło, co zrobiłam. Byłam niczym zawieszona w pustce a za chwilę i miałam upaść nisko i boleśnie. Wtem pojawiła się koło mnie młoda kobieta (wiedziałam o niej tylko tyle, że jest właścicielką sklepu z bielizną) i podała mi kolorowe skarpetki w paski, o które podobno ją prosiłam. Wzięłam je do ręki, w pierwszej chwili chciałam jej podziękować, gdyż zdawało mi się, że są takie, jakie chciałam mieć, ale w tym samym momencie ogarnęło mnie ogromne rozczarowanie.\nSkarpetki były trzy, pozornie jednakowe, różniły się znacznie -\njedna była niemal nowa, druga wyraźnie używana, sprana i zmechacona, a trzecia wręcz zniszczona i pocerowana. Nie wiedziałam co z tym prezentem zrobić, byłam zdziwiona i głęboko zawiedziona, pomyślałam, że powinnam je po prostu wyrzucić. Obudziłam się z tymi uczuciami oraz świadomością, że to przesłanie otrzymałam dzięki P. i jest ono odpowiedzią na moją prośbę. To była przestroga dla mnie, dla nas wszystkich, żebyśmy nie zapominali o tym, iż w każdym człowieku jest dobro i zło, są ślepe instynkty i rozum, więc tylko od nas zależy, co weźmie górę. Dostajemy życie niczym dar, niczym moje skarpetki ze snu, czasem piękne, całe, czasem pozornie bezwartościowe i bezużyteczne. Wszyscy jesteśmy powołani na ucztę, lecz nie każdy okaże się godnym aby siąść przy biesiadnym stole, niejeden odejdzie od drzwi napiętnowany, upokorzony, w bólu i udręce. Wyposażeni w dobre rady i wskazówki, które mają nas chronić tak, jak skarpety chronią nasze stopy, możemy je przyjąć w dobrej wierze, możemy też odrzucić z pogardą. Możemy być dobrzy lub źli, tak jak dobre albo złe są nasze uczynki. Rodząc się jesteśmy niczym biała kartka, czy zapełnimy ją bazgrołami, czy piękną kaligrafią, to w dużej mierze zależy od nas.\nBłądzimy, a nasze błędy są niczym kamienie - każdy z nich może uruchomić lawinę, która nas przygniecie i zetrze na proch. Jak się ustrzec przed tą lawiną, zatrzymać w decydującym momencie, zanim popełnimy błąd nie do naprawienia i zapłacimy najwyższą cenę?\nP. już zna odpowiedź na wszystkie pytania, zaś my, którzy pozostaliśmy by opłakać jego życie, upadek i śmierć, nadal trwamy w cieniu naszych lawin wiszących nad nami. Czy runą nam na głowy, czy pozostaną na swoim miejscu, a my się ustrzeżemy? Skarpetki ze snu mogły ochronić moje stopy na drodze życia, nie chciałam ich, były czymś poniżej moich oczekiwań, wydawało mi się że zasługuję na coś lepszego. Wszyscy dostajemy rady, ostrzeżenia i dobre przykłady, wyświechtane doświadczenia minionych pokoleń, ciągle te same słowa wsparcia, obawy, przestrogi, o które obdarowany nie dba i w nie nie wierzy. Żyjemy w przeświadczeniu, że cierpienie, upadek i śmierć dotyczą wszystkich, lecz nie nas, że zawsze będziemy chodzić po rozpalonych węglach, a ogień nie tknie naszych stóp....\nAutor: sukienka w kropki o 20:12 7 komentarzy:\nPowrót, a może rtitorno?\nDziś po bardzo długiej przerwie zajrzałam na mojego bloga i z pewnym zaskoczeniem stwierdziłam, że to już rok minął od chwili, kiedy zamieściłam mojego ostatniego posta... Drugą, tym razem bardzo miłą niespodzianką było to, że pewne osoby zauważyły moje milczenie, że być może nieco im brakuje mnie i mojego pisania, a także iż są inni, którzy trafili tu niedawno i znaleźli w nim coś interesującego... W związku z tym, chciałabym wszystkim serdecznie podziękować, przeprosić za brak odpowiedzi na komentarze, a także napisać kilka słów celem wyjaśnienia - otóż niemal rok temu doznałam złamania w obrębie miednicy i choć po kilku miesiącach kości się zrosły, to nadal dłuższe przebywanie w pozycji siedzącej sprawia mi spory ból. Początkowo uniemożliwiało mi to korzystanie z komputera, zaś obecnie nadal w znacznym stopniu mnie ogranicza. Ponieważ nie należę do osób zdolnych do tworzenia posta na raty (raczej po grafomańsku wpadam w swego rodzaju trans) piszę szybko co mi w duszy gra, a dopiero po ukończeniu tej bazy pomału nadaję mu ostateczną formę gramatyczną i stylistyczną, co nieraz trwa nawet kilka dni. W tej sytuacji trudno mi było zasiąść do komputera na dłużej i tak mi mijał tydzień za tygodniem... Mimo wszystko, od pewnego czasu czuję, że powinnam wrócić do pisania, choćby po to, żeby zakończyć relację z moich włoskich wędrówek zanim okryje je zasłona zapomnienia. Jednak bezpośrednią przyczyną jest to, że myśl o zbliżającym się Święcie Zmarłych spowodowała, iż chciałabym napisać o kimś, kogo już nie ma pomiędzy nami, lecz kto nadal żyje w mojej pamięci.\nTo wspomnienie powstało kilka lat temu, tuż po śmierci tej osoby, jednak dopiero teraz nadszedł moment, kiedy jestem w stanie podzielić się nim - nie tylko po to, żeby wśród bliskich mi osób nie zginęła pamięć o tym, co się wtedy stało, ale z maleńką nadzieją, że ktoś, kto je przeczyta, pomyśli przez chwilę o zawiłościach losu, przeznaczeniu, i o tym, co w naszym życiu najważniejsze.\nDzisiejsza notatka to tylko zapowiedź posta, który (mam nadzieję) ukaże się pojutrze.\nAutor: sukienka w kropki o 19:14 4 komentarze:\nAutor: sukienka w kropki o 21:34 19 komentarzy:\nW poprzednim poście pisałam, że Canzo jest ślicznym i klimatycznym miasteczkiem; jego najbliższa okolica to piękne, choć niezbyt wysokie góry, przedzielone zalesioną doliną, od przepływającego przez nią potoku zwaną Val Ravella. W zasadzie nie mam pojęcia dlaczego piszę o tym dopiero teraz, choć wiążą się z nią jedne z moich pierwszych wspomnień o wycieczkach w Pre -Alpy, jakie tam zrobiłam, gdy przez kilka miesięcy mieszkałam w pobliskim Caslino d'Erba. Wówczas w wolnym czasie często chodziłam pieszo po okolicy, trafiłam też do Canzo i Gajum. Polubiłam to miasteczko i często tam wracałam, nawet kiedy zamieszkałam w nieco bardziej oddalonym Limbiate, skąd do Canzo miałam godzinę jazdy pociągiem. Pewnego razu odwiedziła mnie moja przyjaciółka Renata, mieszkająca na równinie nieopodal Monzy; bardzo chciałam żeby odetchnęła czystym, górskim powietrzem i zobaczyła moje ulubione miejsca, więc wspólnie wybrałyśmy się do Canzo, a następnie poszłyśmy na długi spacer leśną mulatierą wiodącą z Fonte di Gajum do schroniska Terz'Alpe.\nOczarowane urodą okolicy usiadłyśmy na pniach ściętych drzew leżących nieopodal obudowanego źródła, gapiąc się niczym dwie sroki na zielone stoki gór, które wtedy nie miały dla mnie żadnych nazw, były po prostu kilkoma anonimowymi wzniesieniami. Musiały minąć niemal dwa lata do chwili, kiedy zawarłam z nimi bliższą znajomość i mogłam je nazwać po imieniu: Monte Rai, Cornizzolo, Prasanto, Corni di Canzo...Co do tych ostatnich, nie było trudno dokonać ich identyfikacji; dwie skały przypominające kształtem rogi byka, (corni) można zobaczyć z wielu miejsc w obrębie Triangolo Lariano, jak również podczas wycieczek statkiem po jeziorze Como. W zasadzie skały są trzy, zachodnia, centralna i wschodnia, jednak ta ostatnia z daleka jest bardzo mało widoczna, dlatego właśnie dwie pierwsze nadają górze tę charakterystyczną sylwetkę. Podczas tamtego spaceru chyba połknęłam górskiego bakcyla, bo na dobre zaczęłam myśleć o tym, że chciałabym pójść dalej i wyżej, dotrzeć na szczyt, z którego mogłabym popatrzeć na otaczający mnie świat...\nCo prawda, od początku mojego pobytu w tych stronach chodziłam na spacery w niższe partie gór, jednak to mnie nie zadowalało; w tamtej chwili, kiedy miałam je na wyciągniecie ręki, pragnienie wejścia na szczyt stało się moją idee fixe i w głębi ducha wiedziałam już, że nie spocznę, aż przybierze ono realny kształt. Ktoś mógłby zapytać co stało na przeszkodzie realizacji tego zamierzenia i dlaczego wydawało mi się to takie trudne? Pierwszym powodem była moja niedostateczna znajomość regionu, włoskich realiów oraz języka. Oczywiście nieźle sobie radziłam w wielu sprawach dnia codziennego, jednak daleko mi było do tego, aby czuć się pewnie i swobodnie w każdej nowej dla mnie sytuacji, tym bardziej, że w zasadzie nie miałam tam żadnego towarzystwa, na które mogłabym liczyć podczas takiej wycieczki. Brakowało mi też odwagi, aby wypuszczać się na samotne wędrówki w bądź co bądź, obcym kraju, tym bardziej, że nawet w naszych polskich górach byłam zaledwie kilka razy i zawsze z inną osobą o większym doświadczeniu w tej mierze.\nDopiero kiedy znalazłam zatrudnienie innej placówce moja sytuacja w tym względzie zmieniła się diametralnie. Ponieważ w nowym miejscu pracy spotkałam kilka osób nieźle zorientowanych w tym temacie, więc mogłam porozmawiać z kolegami, którzy chętnie odpowiadali na moje pytania i dzielili się swoimi doświadczeniami. Żałowałam jedynie, że jeden z najlepiej poinformowanych mówił nie tyle po włosku, co lokalnym dialektem, a do tego niezbyt wyraźnie, więc choć zmuszałam mój umysł do niesamowitego wysiłku próbując analizować na bieżąco jego wypowiedzi, niewiele z nich rozumiałam, co mnie straszliwie stresowało. Na szczęście inny kolega, rodowity Włoch, obecny przy takiej rozmowie powiedział mi na ucho, że czuje się równie niedoinformowany; to bardzo poprawiło mi humor i od tej chwili przestałam się czuć jak kompletna ignorantka. Miałam też to szczęście, że dogadałam się z jedną z koleżanek, która także miała ochotę na podobną wycieczkę; jedyną przeszkodą był grafik dyżurów, gdyż trudno nam było zsynchronizować nasze dni wolne od pracy. W ten sposób minęło kilka tygodni, aż pod koniec maja nadszedł ów upragniony dzień i wraz z Graziellą wsiadłam do pociągu jadącego w stronę Canzo. Pomaszerowałyśmy znajomą drogą do Fonte di Gajum i dalej wzdłuż potoku Ravella, a następnie w stronę Terz'Alpe i Corni di Canzo. Szlak na szczyt nie jest trudny a ścieżka wygodna, więc mimo wysokości ponad 1000 m n.p.m. chodzą tam nawet rodziny z małymi dziećmi.\nSpotkałyśmy jedną z nich, była to para Francuzów z trójką maluchów, dwoje starszych, wyglądających na jakieś cztery i sześć lat, maszerowało na własnych nogach, a najmłodsze, mające chyba około roku, ojciec niósł w nosidle na plecach. Szli bardzo wolno, ale widać było, że mają w tym względzie praktykę i z pewnością nie jest to ich pierwsza wyprawa tego rodzaju. Szczerze mówiąc, nieco im zazdrościłam, ponieważ dla osoby, która tak jak ja, całe życie mieszkała na nizinie, wspinanie się było dość trudne; miałam problem ze znalezieniem właściwego rytmu i wyregulowaniem oddechu, co powodowało, że szybko się męczyłam. Jednak mimo to dotarłyśmy na szczyt, a widok, jaki się przed nami roztoczył, był naprawdę wart każdej fatygi! Poniżej miałyśmy zalesione północno - wschodnie zbocze góry, dalej leżała błękitna tafla jeziora Lecco, a poza nią Alpy Bergamskie z Grigną i Grignettą na pierwszym planie.\nWtedy jeszcze nie wiedziałam ile miałam szczęścia, że podczas tej pierwszej wycieczki okolica pokazała mi się całej krasie, a nie opatulona zasłoną wilgotnego powietrza, jak to miało miejsce wiele razy podczas moich następnych wypraw w góry. Tamtego dnia pogoda była wspaniała, powietrze przejrzyste, a po niebie płynęły piękne, białe cumulusy. Niestety, był to czas, kiedy nawet nie myślałam o robieniu zdjęć, również Graziella nie wzięła ze sobą aparatu fotograficznego, więc ten widok pozostał jedynie odbitką w archiwum mojej pamięci...(Zdjęcie zamieszczone powyżej w przybliżeniu przedstawia panoramę, jaką wtedy oglądałyśmy, jednak zostało zrobione rok później, nieopodal Ghisallo.) Poprzestałyśmy na przechadzce w pobliżu skalnych rogów wyrastających ze szczytu wzniesienia, bo choć można na nie wejść dzięki systemowi poręczy i łańcuchów, potrzebne jest do tego doświadczenie we wspinaczce oraz odpowiedni sprzęt, a my nie dysponowałyśmy ani jednym, ani drugim. Podczas drogi powrotnej niebacznie zeszłam na chwilę ze ścieżki, a po kilku krokach na moje nieszczęście natknęłam się na okazałego węża, pełzającego w trawie.\nWąż chyba też nie był zadowolony ze spotkania, ponieważ oboje uciekaliśmy z tego miejsca równie szybko, tyle, że on nie wrzeszczał ze strachu, jak to było w moim przypadku. Nie miałam czasu, aby mu się przyjrzeć, ale prawdopodobnie był po prostu nieszkodliwym zaskrońcem, jednak dla mnie to nie miało znaczenia, gdyż wydał mi się gadem co najmniej na miarę tego, który w herbie Sforzów pożera Saracena. To był jedyny niemiły moment tej wycieczki, na szczęście niebawem dotarłyśmy do schroniska Terz'Alpe, gdzie zanim ruszyłyśmy w drogę powrotną do Canzo, mogłyśmy wzmocnić nadwątlone siły filiżanką espresso. Obydwie byłyśmy zadowolone z tej wyprawy, a nawet umówiłyśmy się na następną, celem zdobycia góry Capanna Mara leżącej nieopodal Erby, co zresztą doszło do skutku kilka tygodni później. Na Corni di Canzo już nie wróciłam, ale kilkakrotnie odwiedzałam różne szlaki w obrębie Val Ravella, gdyż w moich oczach była ona skończenie piękna i nie znajdowałam w niej nic, co by mnie raziło. Choć jest to miejsce bardzo popularne i uczęszczane, w dni powszednie spotyka się tam jedynie pojedyncze osoby. Przy takich okazjach większość ludzi przystaje na chwilę, aby się pozdrowić i zamienić kila słów na temat pogody czy szlaku; inni ograniczają się jedynie do krótkiego "salve" okraszonego uśmiechem.\nNie ma w tym nic wymuszonego, jest to raczej spontaniczny odruch wędrowców, których łączy ta sama pasja. Bardzo szybko przyswoiłam sobie ten obyczaj i muszę powiedzieć, że był to jeden z powodów, dla których w lombardzkich górach czułam się dobrze i bezpiecznie, nawet wtedy, kiedy zaczęłam chodzić w pojedynkę. Zresztą podobnie rzecz się miała w niewielkich miasteczkach i wioskach na pogórzu; idąc za przykładem miejscowych, kiedy w wąskiej uliczce spotykałam kogoś oko w oko, zamiast przejść obojętnie wymieniałam z nim kilka słów pozdrowienia. To zawsze procentowało nie tylko natychmiastową poprawą nastroju - często przy tej okazji dowiadywałam się istotnych szczegółów o okolicy, albo otrzymywałam różne użyteczne rady. Włosi są narodem gościnnym i z sercem na dłoni (przynajmniej ja ich tak postrzegałam) być może czasem jest to nieco powierzchowne, jednak w przelotnych, niezobowiązujących kontaktach bardzo miłe. Ale wróćmy do Val Ravella - jest to nie tylko miejsce bardzo piękne, oprócz tego ma ono do zaoferowania wiele walorów poznawczych, a osobom wierzącym daje okazję do wzruszeń natury religijnej. Reasumując, jest w stanie zapewnić wędrowcowi zarówno coś dla ciała, serca, ducha i umysłu. Pisałam już o aspekcie turystycznym, w następnych akapitach spróbuję opisać pozostałe walory, począwszy od poznawczego.\nOtóż ta okolica jest bardzo ciekawa pod względem geologicznym i można tu znaleźć wiele interesujących mezozoicznych formacji skalnych pochodzenia morskiego, zawierających przeróżne skamieniałości, miedzy innymi liczne odciski dwu skorupowego mięczaka Conchodon. Lodowce, które się przemieszczały przez te tereny, pozostawiły liczne głazy narzutowe i depozyty morenowe. To spowodowało, że dzięki staraniom lokalnej społeczności w dolinie stworzono Sentiero Geologico, czyli geologiczną ścieżkę dydaktyczną. Dzięki temu, idąc wyznaczonym szlakiem, można zobaczyć min. ogromy zielonkawy serpentyn, pstrokate granity i gnejsy. Przy poszczególnych głazach umieszczono tablice ze szczegółowymi, a jednocześnie bardzo przystępnie podanymi informacjami. Poza tym w Gajum, gdzie ścieżka ma swój początek jest jej dokładny opis wraz z oznaczeniami poszczególnych elementów, jakie można zobaczyć podczas wędrówki, natomiast w zabytkowym domostwie zwanym Prim'Alpe (lub Alpe Grasso) znajduje się centrum edukacji ekologicznej, więc Canzo i jego ścieżka jest obowiązkowym celem licznych, szkolnych wycieczek.\nSentiero dzieli się na dwie części, pierwsza kończy się nieopodal kaplicy San Miro, natomiast druga wiedzie dalej w góry, obok schroniska Terz'Alpe na wysokość ponad 1100 m, gdzie znajduje się Sasso Malascarpa, skała, która swoim wyglądem przypomina mur wzniesiony z gigantycznych głazów. Przejście całej ścieżki trwa 3- 4 godziny, więc jest to wycieczka na cały dzień. Ja niestety nie dotarłam do jej krańca, za to podczas moich wypraw na okoliczne szczyty kilkakrotnie przemierzałam różne jej etapy, więc przy okazji mogłam poszerzyć moją wiedzę w zakresie geologii i zaczęłam innym okiem patrzeć na otaczającą mnie przyrodę. Słyszałam też, że podobno Leonardo da Vinci malując swoją "Madonnę wśród skał" jako tło obrazu wykorzystał pejzaż Monte Cornizzolo, nie mam pojęcia, jakie miejsce konkretnie, jednak trudno się dziwić temu wyborowi zważywszy na urodę okolicy. Leonardo w czasach gdy mieszkał w Mediolanie dużo podróżował po Lombardii, więc nie wykluczone, że był także i w tych stronach...\nMoim ulubionym punktem była Marmitta dei Giganti, czyli głęboka jama o żwirowym dnie, wypełniona krystalicznie czystą wodą o turkusowoniebieskim kolorze. Podobne twory geologiczne nie są rzadkością na terenie Alp, gdzie czasami nazywane są też studniami diabła. Powstawały one gdy woda spływająca z topniejących lodowców wprawiała kamienie i piasek ruch, te zaś obracając się drążyły zagłębienie w miękkiej skale. Większość z nich ma średnicę około metra i podobną głębokość, choć zdarzają się też dużo większe, mające od czterech do pięciu metrów średnicy, a głębokość nawet do sześciu! Marmitta w Val Ravella należy do tych mniejszych, ale mimo to, robi wrażenie dzięki czystości i barwie wody. Sentiero Geologico nosi imię Giorgio Achermanna, który był jej pomysłodawcą. Mimo, iż urodził się w Szwajcarii, został Włochem z wyboru, ożenił się z Włoszką i zamieszkał w niedalekiej Erbie, gdzie zmarł w 1995 roku.\nGiorgio Achermann pracował jako dziennikarz, z zamiłowania był ekologiem, a dzięki niemu na terenie Brianzy powstało Gruppo Naturalistico bella Brianza, prężna organizacja, składająca się z ludzi działających na rzecz środowiska naturalnego. Achermann oddał nieocenione zasługi swojej przybranej ojczyźnie w zakresie ochrony środowiska, a także niestrudzenie pracując na rzecz podniesienia świadomości społecznej w dziedzinie ekologii. Muszę powiedzieć, iż bardzo mi zaimponował swymi działaniami, tym bardziej, że zaciekle (choć niestety nieskutecznie) walczył z projektem wzniesienia wieży przekaźnikowej na Monte Rai, straszydła, o którym pisałam w poprzednim poście. Podczas moich krótszych i dłuższych spacerów na terenie Val Ravella, miałam okazję wędrować zarówno ścieżką w dolinie prowadzącą wzdłuż potoku, jak i wyżej położoną mulatierą, wiodącą przez las.\nTa mulatiera zaczyna się w Gajum, a kończy na wysokości 800 m n.p.m.przy Terz'Alpe. Bardzo lubiłam chodzić tym szlakiem ponieważ po drodze mijałam pięknie położone Prim'Alpe( lub Alpe Grasso), później dochodziłam do miejsca, gdzie można zobaczyć ruiny Second' Alpe (inaczej zwane Alpe Betulli lub Alpe del Sole ze względu na wyjątkowo korzystne położenie na nasłonecznionym stoku ) domostwa, które ma swoją fascynującą historię, o czym napiszę nieco dalej, w związku z duchowym aspektem wędrówki w obrębie doliny. Tuż obok mijałam kapliczkę poświęconą San Miro, a nieopodal jeszcze jedną, malutką i dość skromną. Ta mniejsza ma swoją ciekawą historię - otóż wznieśli ją członkowie grupy Rovers Scout z Medy, którzy umieścili w niej wizerunek San Girolamo i napis wyryty na marmurowej tabliczce który głosi:\nWysoko ponad ziemią, my Rovers Scout wznieśliśmy tę kapliczkę ku czci naszego patrona San Girolamo oraz dla upamiętnienia naszego brata Felice. Klan Rovers Scout z Medy 16.10.1945\nZadumałam się nad tą tabliczką i nad tym, kim byli ci chłopcy z niedalekiej, lecz leżącej na równinie Medy, złączeni braterską przysięgą skautów i kim był Felice? Dlaczego odszedł tak wcześnie? Rovers Scout, czyli starsi skauci, zwani we Włoszech Wędrowcami, mieli zwykle od 17 do 21 lat, co z pewnością nie jest wiekiem do umierania... Czy zmarł z powodu choroby, a może w jakimś tragicznym wypadku? Jednak najbardziej wzruszyło mnie to, że kapliczka była odnowiona i bardzo zadbana, stały tam kwiaty oraz znicze, również jej otoczenie było uporządkowane, więc widać było, iż są osoby, które nadal pamiętają o tym miejscu i poświęcają mu swój czas...\nPodczas wypraw w góry niejednokrotnie się zdarzało, że przystawałam zachwycona i z trudem mi przychodziło rozstanie z jakimś fragmentem pejzażu. Natomiast w obrębie Val Ravella podobało mi się wszystko; idąc mulatierą wiodącą do Terz'Alpe mogłam do woli popatrzeć z góry na tę piękną, zalesioną dolinę, gdzie na wprost miałam Monte Prasanto, Monte Rai i Monte Cornizzolo.\nW poprzednim poście pisałam, że ze zbocza tej ostatniej wyrasta ogromna skała zwana Ceppo d'Angua; kiedy przechodziłam nieopodal wręcz przytłaczała mnie swoim ogromem, jednak nie budziło to we mnie uczucia lęku, raczej wielki podziw dla tego tworu przyrody. Jej nazwa nawiązuje do legend o fantastycznych, wodnych istotach zwanych "angue" lub "aguane" i zapewne ma związek z przepływającym u jej stóp potokiem Ravella. Równie podobał mi się nasłoneczniony las na przeciwległym zboczu, ciągnący się wokół mulatiery; jest tam dużo drzew iglastych, więc ziemię zawsze pokrywa gruba warstwa brązowych szpilek, można tam też znaleźć wielkie, sosnowe szyszki, niejednokrotnie mające długość przekraczającą trzydzieści centymetrów. Mulatiera kończy się przy Terz'Alpe, gdzie wędrowiec musi dokonać wyboru: może iść dalej, w wyższe partie gór, albo zawrócić i wejść na tę część ścieżki geologicznej, która zmierza do Fonte di Gajum i San Miro. Po przejściu na drugą stronę potoku znajdziemy się w miejscu, skąd jeden szlak prowadzi w dół do Canzo, a drugi w górę, do sanktuarium.\nTen drugi wariant (jak to pisałam na wstępie) ma aspekt duchowy, gdyż jest związany z człowiekiem, który w tym miejscu spędził większą część swego życia, a po śmierci został uznany za świętego. Nazywał się on Miro Paredi i przyszedł na świat w domostwie dziś znanym jako Second' Alpe (dlatego też wzniesiono tam kaplicę jego imienia, o której wspominałam powyżej). Jak pisałam, do naszych czasów z tych zabudowań pozostały jedynie ruiny; na szczęście w porę zostały zabezpieczone i oczyszczone z zarastającej je roślinności; zadbano także o ustawienie tablic poglądowych, dzięki czemu możemy zobaczyć z jakich pomieszczeń składało się obejście, i jakie pełniło funkcje. Legenda mówi, że małżonkowie Paredi mieli około sześćdziesiątki, kiedy ich dziecko przyszło na świat, nic więc dziwnego, że uznano to za cud co znalazło odbicie w imieniu, jakie mu nadano. Nie ma zgody jeśli chodzi o rok jego urodzenia, jedne źródła podają 1306, zaś inne 1336 r. Tak, czy inaczej, Miro już jako dziecko został oddany pod opiekę bogobojnego pustelnika, a kiedy dorósł, poszedł w jego ślady. Majątek odziedziczony po rodzicach oddał ubogim, a sam wiódł życie eremity w grocie po drugiej stronie strumienia, leżącej niemal na wprost jego rodzinnego domu. San Miro poprzez swe modły kilkakrotnie miał sprawić, że po okresach posuchy spadały deszcze, co ratowało ludzi przed utratą plonów i śmiercią głodową.\nZ tego powodu jest on nazywany "Santo della pioggia" czyli "Świętym od deszczu", przypisuje mu się też modlitwę, którą w 1975 roku powtórzył papież Paweł VI, kiedy to długotrwała susza trapiła wiele rejonów na całym świecie. San Miro pod koniec życia powędrował do Onno, skąd w cudowny sposób przeprawił się na drugi brzeg jeziora. Ponieważ nie miał pieniędzy, przewoźnik nie chciał go zabrać na swoją łódź; wtedy pielgrzym miał rzucić na wodę swój płaszcz, na którym pokonał wodne odmęty. (Jest tu zadziwiająca zbieżność z tym, czego miał dokonać San Giulio, o którym pisałam tutaj.) Następnie kontynuował swą wędrówkę po wschodnim brzegu jeziora, aż dotarł do Sorico, miejscowości leżącej na jego północnym krańcu, gdzie niebawem zmarł. W połowie XVII wieku, nieopodal groty gdzie spędził większą część swego życia, wzniesiono małe sanktuarium i domek dający schronienie braciom zakonnym sprawującym tam posługę kapłańską. Z biegiem czasu cały obiekt uległ częściowej destrukcji, mimo to dotrwał do czasów, kiedy znaleźli się ludzie, którzy w 1994 roku podjęli prace renowacyjne, co upamiętniono wyryciem ich imion na niewielkim kamieniu wmurowanym w północną ścianę kościoła. Również dom mieszkalny wyremontowano, dzięki czemu dziś służy on pielgrzymom oraz osobom szukającym miejsca odosobnienia, gdzie można oddać się rozmyślaniom i modlitwie. Wysoko, w skalnej ścianie na wprost kościółka, znajduje się ciasna i ciemna jama z figurką Madonny, jest to wejście do groty gdzie mieszkał San Miro.\nPoniżej jest obudowane źródło, o którym wieść gminna głosi, że trysnęło ze skały dzięki modlitwie świętego, a jego woda ma moc uzdrawiania niektórych chorób. Po prawej stronie sanktuarium, na zboczu Monte Cornizzolo, leżą wielkie, obłe głazy, a pomiędzy nimi sączy się strużka wody zmierzająca do potoku Ravella. Zaczęłam się po nich wspinać niczym po monumentalnych schodach, a kiedy znalazłam się na zboczu powyżej kościoła, znów zachwycił mnie widok, jaki roztaczał się z tego miejsca. Głazy stawały się coraz większe, a droga coraz trudniejsza, więc dalsze wspinanie się po nieoznaczonym szlaku nie miało sensu. Zeszłam w dół i ruszyłam w stronę Canzo, po drodze minęłam jeszcze jedną kapliczkę poświęconą San Miro, tym razem wzniesioną na skale wyrastającej nieopodal drogi. Przez jakiś czas szłam wzdłuż strumienia; w jego łożysku płynęło niewiele wody, więc wielu wędrowców, którzy przechodzili tą drogą przede mną, układało jeden na drugim płaskie kamienie, ustawiając niewielkie kopczyki, które Włosi nazywają "ometti". Podobny zwyczaj może się komuś wydawać śmieszny i bezużyteczny, jednak od czasów, kiedy wniosłam mój pierwszy kamień na szczyt Monte Mottarone i dołożyłam go do do tych, które położyli inni, będący tam przede mną, ja również nigdy nie omieszkałam ustawiać podobnych kopczyków, choć zdawałam sobie sprawę z tego, że padną ofiarą pierwszej niepogody.\nNie wykluczone, że ta czynność może się wydać bezsensowna, jednak dla mnie zawsze była wyrazem łączności, zarówno z miejscem, w jakim się znalazłam, jak i podobnymi do mnie przechodniami. Być może, u jej podstaw leży chęć zostawienia po sobie śladu na przebytej drodze, podobna do tej, która innych ludzi skłania do rycia napisów na drzewach lub ścianach, jednak zdecydowanie bardziej subtelna i pozbawiona elementu destrukcji, a także dająca przyrodzie szansę na przywrócenie pierwotnego porządku. Jak zwykle podczas moich wycieczek w te strony, idąc wzdłuż potoku Ravella dotarłam do Gajum, gdzie zatrzymałam się na krótki odpoczynek. Lubiłam siadywać pod rozłożystymi drzewami nieopodal źródła, by słuchać szumu potoku płynącego w głębokim jarze. A kiedy zmęczona, lecz szczęśliwa wracałam do Canzo i zagłębiałam się w jego urocze zaułki, po wielokroć przystawałam, żeby jeszcze raz popatrzeć na piękny widok gór dominujących nad miasteczkiem jaki zostawiałam za sobą i na zawsze utrwalić go w mojej pamięci...\nWięcej zdjęć z Val Ravella można zobaczyć w albumie >https://photos.google.com/album/AF1QipNyKGkMBgteinEDZBDJ9g3jNhK0rkVbejoaoW1S\nAutor: sukienka w kropki o 20:10 9 komentarzy:\nEtykiety: Corni di Canzo, Lombardia, Lombardia sanktuarium, Monte Cornizzolo, Północne Włochy, Prealpy, San Miro, Val Ravella\nLokalizacja: 22035 Canzo, Province of Como, Włochy\nWenecja Wenecjan i wiatr od morza.\nPodczas naszego trzeciego dnia w Wenecji zobaczyłyśmy miasto z zupełnie innej strony. Nie było ani tak pocztówkowo piękne i kolorowe, jaki...\nMam za sobą wiele niezapomnianych dni, jednak jeden z nich jest szczególnie żywy w moich wspomnieniach... Widziałam dużo miejsc być moż...\nLombardia. Bellagio, perła Jeziora Como.\n"Perła" to zwyczajowy przymiotnik, jakiego używa się w stosunku do miejsc, które w obrębie pewnego regionu wyróżniaj...\nDziś po bardzo długiej przerwie zajrzałam na mojego bloga i z pewnym zaskoczeniem stwierdziłam, że to już rok minął od chwili, kiedy z...\nKiedy parę lat temu zbierałam się do definitywnego wyjazdu z Włoch, przyjechała do mnie Marta, żeby pomóc mi w przeprowadzce...\nLombardia. Poza sezonem, czyli Bellagio w odsłonie jesienno - zimowej.\nW trzech poprzednich postach pokazałam Bellagio takim, jakim je widzą osoby, które przyjeżdżają tu w pełni sezonu turystycznego, w wiosennej...\nDo napisania tego posta zmobilizowała mnie Avelina, która swego czasu zamieściła wpis o wystawie kotów rasowych. Z przyjemnością obejrzałam...\nCertosa di Pavia jest jednym z najwspanialszych zabytków Lombardii. Każdego miłośnika sztuki sakralnej ( i nie tylko) który na kilka dni z...\nLombardia. Gravedona, Madonna del Tiglio - styl romański i relaks w błękicie.\nJednym z moich ostatnich wypadów we włoski plener była wycieczka do Gravedony, niewielkiej miejscowości położonej w północnej części jezio...\n"lot archanioła" (1) "Piccolo mondo antico" (4) Afaitati (1) Aleksander Volta (3) Alpy (11) Antonio Fogazzaro (2) Antonio Foggazaro (1) Appiani (1) architektura (24) Ardena Brusimpiano (1) Arona (1) Badia di Ganna (1) barok (6) bazylika romańska (2) bazylika św. Marka (1) Bellagio (6) Bellagio San Giovanni (1) Benedetto Antelami (1) benedyktyni (1) Benito Albino (1) Benito Mussolini (1) Bergognone (2) bezdomność (1) Boarezzo (1) Borromeo (1) Botero (1) Boże Marodzenie (1) Bramante (1) Bre' (1) Brescia (1) Brianza (2) Brunate (2) budownictwo ludowe (1) Bułgaria (1) Calde'.Castelveccana (1) Camogli (2) camogliesi. (1) Campo dei Fiori (3) Cannaregio (1) Cannobio (2) Canzo (1) Capodimonte (2) Casasco d'Intelvi (1) Castello (1) Castello Brown (1) castello dei Savoia (1) Castello di Valsolda (1) castello di Vezio (1) Castello Sforzesco (1) Cerano (1) Cernobbio (2) Certosa di Pavia (1) Chiesa San Martino Griante (1) Christo degli Abissi (1) Cimitero Monumentale (1) Civate (1) cmentarz (1) Colonne di San Lorenzo (1) Como (2) Corni di Canzo (1) Corso di Porta Ticinese (2) Courmayeur (1) Cow Parade (1) Crocetta (1) d'Annunzio (6) dach Duomo (2) dom (1) Dom Julii (1) Droga Krzyżowa (3) Duomo (5) Duomo di Monza. Żelazna Korona (1) Dworzec Centralny (1) Dzień Wszystkich Świętych (1) emigracja (6) emocje (1) Evgeni Dinev (1) Faro Voltiano (2) faszyzm (1) Fontana (1) Fontanna Trzech Cesarzy (1) Forte Foens (1) Forte Jafferau (1) forty (1) fotografia (2) freski (11) Gabriele d'Annunzio (7) galeria Vittorio Emanuele II (1) Ganna (1) Gardone Riviera (7) Gaudenzio Ferrari (1) getto weneckie (1) Ghiffa (1) Gian Battista Sommariva (1) Giardino Alpinia (1) Giro di Lombardia (3) głazy narzutowe (3) gondole (1) góry (9) Gravedona (1) Gressoney Saint Jean (1) Griante (1) grób Julii (1) Guido Monzino (1) handel uliczny (1) historia Włoch (24) I maja (1) Ida Dalser (1) Iseo.Lago d'Iseo (1) Isola Bella (2) Isola dei Pescatori (1) Isola San Giulio (1) Isole Boromee (2) Jezioro Como (24) Jezioro Drwęckie (1) Jezioro Lario (1) Jezioro Lecco (2) Jezioro Lugano (10) Jolanda Baccara (1) Julian Chłapowski (1) katedra (3) kawa (2) Klara Petacci (1) klasztor (2) kolarstwo (3) kolejka linowa na Mont Blanc (1) kolos (1) kościoły (5) kościoły barokowe (1) kościoły romańskie (1) kościół św.Weroniki (1) koty (2) kwiaty (3) La Scala (1) Lago di Como (1) Lago di Garda (8) Lago di Lugano (1) Lago di Orta (4) Lago Maggiore (13) Lambro (1) Lavena Ponte Tresa (2) Laveno (4) Lecco (1) Lenno (3) Leonardo da Vinci (1) Liebster Blog Award (1) Liguria (6) Linia Cadorna (3) lody włoskie (1) Lombardia (72) Lombardia sanktuarium (13) Loppia (1) Luchino Visconti (1) Lugano (3) Luiza Baccara (1) łodzie (1) Madonna del Tiglio (1) Madonna della Misericordia (1) Madonna di Paullo (1) Magherita di Savoya (1) magistri intelvesi (3) Magreglio (1) malarstwo (3) manifestacjia (1) Marianna de Leyva (1) massi avelli (3) Mazury (3) Mediolan (15) Menaggio (2) Merlini (1) Mezzegra (1) Mimmo Paladino (1) modlitwa (1) Mombello (1) Mont Blanc (1) Monte Bisbino (1) Monte Bre' (1) Monte Cornizzolo (3) Monte Generoso (1) Monte Grona (1) Monte Isola (2) Monte Jafferau (1) Monte Mottarone (2) Monte Palanzone (1) Monte Piatto (1) Monte San Primo (1) Monte San Zeno (1) Monza (4) Morze Śródziemne (4) motorówki (1) Mozzarone (1) Mulini del Perlo (1) Muro di Sormano (1) Mussolini (3) muzeum Brera (1) Muzeum Volty (1) muzycy uliczni (1) muzyka (1) Napoleon Bonaparte (1) Navigli (1) Neil Boyd Mc Eachran (1) Nowa Jerozolima (2) obserwatorium astronomiczne Sormano (1) ogród botaniczny (5) ogród włoski (7) Olsztynek (1) Onno (1) opactwa romańskie (5) opactwo (1) opactwo San Fruttuoso (1) Oria (2) Orrido di Sant'Anna (1) Orta (3) Orta San Giulio (2) osiołki (1) Ossuccio (1) Ostatnia Wieczerza (1) Ostróda (3) Pagani (1) Pałac Dożów (2) panorama (22) Parco Sempione (1) Park w Monzie (1) Paulina Bonaparte (1) pejzaz jesinno-zimowy (1) pejzaż (37) Pescallo (1) Piano del Tivano (1) Piemont (17) Piemont sanktuarium (1) pierwszy rok w domu po latach (1) Pietra Pendula (1) Piona (1) Plac Św. Marka (1) podróże (13) Poggio Sant' Elsa (1) pomniki poległych (1) Ponte Rialto (1) Ponte Tresa (1) Porlezza (1) Porto Ceresio (1) Portofino (3) Północne Włochy (104) półwysep Bellagio (4) Prealpy (30) Prealpy Północne Włochy (2) przyroda (23) Rezerwat Naturalny Portofino (4) Rocca Scaligera (1) Romeo Julia (1) rzeźba (9) Sacro Monte (5) Sacro Monte Ossuccio (1) Sacro Monte Varallo (1) San Benedetto (1) San Gottardo (1) San Miro (1) San Pietro al Monte (1) Sancarlone (1) sanktuarium (1) sanktuarium Ardena (1) Sanktuarium Madonna della Ceriola (2) Sanktuarium Madonna di Ghisallo (2) Santa Caterina del Sasso.Stresa (1) Santa Margherita Ligure (1) Santa Maria del Monte (1) Santa Maria delle Grazie (1) Sasso di Ferro (1) Sirmione (1) skałki (2) skansen w Olsztynku. Tannenberg-Denkmal (1) stalag I-B Królikowo (1) starożytne groby (3) Stazione Centrale Milano (1) Stendhal (1) Stresa (2) Studnia Miłości (1) styl romanski (1) styl romański (4) sukienka w kropki (1) szopka bożonarodzeniowa (1) Szwajcaria (7) śmierć Mussoliniego (1) św. Łucja (1) św.Franciszek (2) św.Karol Boromeusz (1) Święta Lipka (1) Święto Zmarłych (1) Tamara Łempicka (1) taniec uliczny (1) Teodolinda (2) Torno (3) trekking (22) Tremezzo (1) Triangolo Lariano (20) Val Ravella (1) Valganna (1) Valle d'Aosta (2) Valle d'Intelvi (1) Valle di Gressoney (1) Valsolda (5) Varallo Sesia (2) Varenna (2) Varese (2) Verbania (1) Via Brera (1) Villa Taranto (1) Virginia mniszka z Monzy (1) Visgnola (1) Visino-Valbrona (1) Vittoriale degli Italiani (7) Warmia (1) wąwóz (1) Wenecja (4) Werona (1) Willa Balbianello (2) willa Carlotta (1) willa Crivelli (1) willa Erba (1) willa Fogazzaro (1) willa Melzi (1) Willa Monastero (1) Willa Reale (1) wille (8) Włochy (105) Włochy wystawa "d'Annunzio segreto" (1) wspomnienia (5) wspomnienia z dzieciństwa (3) Wyspy Boromejskie (3) wystawa "d'Annunzio segreto" (1) zabytki (21) zamki (3) zatoka Portofino (4) zwierzęta (2) żaglówki (1) żródło Menaresta (1)


Wieści z Dolomitów\nNa jednej z najsłynniejszych ścian świata, włoskiej Marmoladzie, pojawiła się nowa linia.\nNa jednej z najsłynniejszych ścian świata, włoskiej Marmoladzie, pojawiła się nowa linia. Jej autorstwo, podobnie jak w przypadku innych 11 dróg na tej ścianie należy przypisać Maurizio Giordaniemu. W sierpniu tego roku, wraz z Massimo Falettim, wytyczył on drogę, którą nazwali Colpo di Coda. Nowość ma 28-wyciągów, a jej trudności to 6c+ A2. Linia biegnie pomiędzy Via dell`Ideale (Armando Aste, Franco Solina, 1964) a Abrakadabra (Heinz Mariacher, Luisa Iovane , 1980).\nWedług autorów przejścia, musieli się oni uciec do technik hakowych tylko z powodu zastanych warunków (miejscami mokra skała). Droga została oczywiście poprowadzona od dołu, a wszystkie wbite haki zostały w skale dla kolejnych zespołów. W związku z tym, zdaniem Maurizio, droga ma wszelkie predyspozycje, by szybko stać się w pełni klasyczną.\nInnym bardzo dobrym przejściem na Marmoladzie było poprowadzenie przez Mauro „Bubu” Bole wszystkich wyciągów drogi Larcher-Vigiani (8a, 7b obl.). Ta 13-wyciągowa droga została wytyczona w 2000 roku przez zespół w składzie Rolando Larcher i Roberto Vigiani. Rok później ten sam zespół wrócił na drogę i przeszedł jej wszystkie wyciągi klasycznie. Następnego przejścia, które miało miejsce dopiero w zeszłym roku, dokonał zespół Bruno Pederiva i Mario Prinoth.\nPrzejście Bole było trzecim z kolei, ale pierwszym, podczas którego wszystkie wyciągi prowadziła ta sama osoba (Bubu był asekurowany przez swoją przyjaciółkę Jenny Lavardę). Oddajmy głos autorowi przejścia: „Droga jest naprawdę piękna. To prawdziwa alpejska linia, z trudnościami do 8a na wysokości 3000 metrów. Prawie wszystkie wyciągi są trudne psychicznie. Droga dostarcza przeżyć, których nie da się sprowadzić jedynie do aspektu sportowego. Rolando Larcher i Roberto Vigiani dokonali czegoś niesamowitego, zarówno ze względu na styl przejścia, jak i wymagania psychiczne: wielkie brawa!” Bubu podkreślił także, że do przejścia zainspirowała go Ines Papert, która również rozpoczęła prace nad tą drogą. Znając zacięcie i możliwości tej pani, już niedługo zapewne usłyszymy o pierwszym kobiecym przejściu Larcher-Vigian...\nO zeszłorocznej działalności na Marmoladzie znakomitego czeskiego wspinacza młodego pokolenia Dušan „Stoupa” Janáka informowaliśmy już Czytelników w GÓRACH 2006/4. Okazało się, że Dušan i jego partner Vašek Šatava postanowili wrócić na tę niezwykłą ścianę. Właściwie można napisać na drogę, gdyż aspiracją Czechów było poprawienie stylu, w jakim przeszli rok wcześniej mityczną linię Fram.\nPrzypomnijmy, linię tę – znajdującą się pomiędzy Drogą przez Rybę a Via Italia – wypatrzył jeszcze w 1989 roku Igor Koller i Peter Ondrejovic. Można powiedzieć, że przejście potencjalnej linii stało się ich obsesją. Liczne próby zakończyli w roku 1991 na wyciągu nad „Półka nad Rybą” (ok. 400 m). Następnie Igor, główny pomysłodawca linii, wrócił na ścianę wspólnie z Miro Pialą i w 1999 roku ponownie próbował przejść drogę. Niestety, dalej bez sukcesu.\nW 2005 roku pod drogą stanął zespół w składzie Dušan „Stoupa” Janák, Pavel Jonák i Vašek Šatava. Udało im się przejść wszystkie wyciągi drogi, lecz, niestety, te najtrudniejsze padły w stylu AF. Doga posiada wymagającą asekurację: jej powagę Czesi wycenili w skali Jaspera na stopień E4, a w skali saksońskiej – na „aefowe” Xc. Nadali także nazwę całej linii Fram – End of Mystery.\nWe wrześniu tego roku Dušan i Vašek, spędzili w ścianie trzy dni, od 11 do 13 września. Ponieważ każdy z nich robił już dół Frama, do Ryby doszli linią Via Italia. Następne, najtrudniejsze wyciągi przeszli w stylu RP, PP – czyli z zawieszonymi przelotami.\nTym samym Fram – End of Mystery stał się jedną z najtrudniejszych i najpoważniejszych dróg w Dolomitach.


ŚWIĘCĄCA MEDUZA – Szkoła Podstawowa Nr 1 w Kętrzynie\nData 15 marca 2021\nUczniowie klasy 3 e co tydzień biorą udział w eksperymentach realizując projekt unijny „Laboratorium Odkrywcy w Szkole Podstawowej nr 1 w Kętrzynie”. Eksperymenty wykonywane w szkole czy podczas zajęć zdalnych w domu, dają dzieciom dużo radości, zabawy, są świetnym pomysłem na integrację z kolegami i koleżankami, a także na spędzenie czasu z rodzicami. Co najważniejsze, mają wartość edukacyjną. Tym razem młodzi odkrywcy wykonali eksperyment „Meduza w butelce”. Morskie głębiny i żyjące w nich stworzenia stanowią bardzo interesujący temat dla dzieci, zarówno tych najmłodszych, jak i nieco starszych. Meduza w butelce to ciekawe doświadczenie, a jednocześnie ważna lekcja przyrody. Aby wykonać eksperyment, należy przygotować:\nzakręcaną butelkę, najlepiej z szerszym gwintem,\nnitkę lub gumkę recepturkę,\nPrzygotuj kawałek folii spożywczej w kształcie prostokąta.\nZłap środek folii i uformuj z niego mały balonik (głowę naszej meduzy), napełnij niewielką ilością wody. Folię pod balonikiem zwiąż nitką lub gumką recepturką. W baloniku powinien zostać mały pęcherzyk powietrza.\nPozostałą część folii, wokół głowy meduzy, potnij na cienkie paski.\nGłowę meduzy napełnij wodą. Możesz użyć do tego strzykawki. W baloniku powinien zostać mały pęcherzyk powietrza.\nNapełnij butelkę wodą. Dodaj barwnik spożywczy i opcjonalnie brokat.\nDo butelki włóż meduzę.\nDolej wody do butelki w taki sposób, by został u góry niewielki pęcherzyk powietrza.\nZakręć butelkę. Teraz pozostaje tylko przekręcać butelkę i obserwować, jak porusza się meduza.\nDla ciekawszego efektu, do obserwacji pływającej meduzy można użyć latarki, podświetlić butelkę. Efekt był oszałamiający, dzieci przyznały, że to jeden z piękniejszych eksperymentów. Wnioski z eksperymentu: Powietrze jest lżejsze od powietrza, dlatego meduza zawsze wypłynie na górę. Podczas przeprowadzania tego doświadczenia zwróciliśmy uwagę na aspekt ekologiczny. Żółwie morskie, które żywią się meduzami, nie potrafią rozróżnić foliowych torebek, wrzucanych do wody, od prawdziwych meduz. To dla nich duże niebezpieczeństwo.\nProjekt „ Laboratorium odkrywcy” finansowany jest ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego oraz budżetu państwa w ramach Regionalnego Programy Operacyjnego Województwa Warmińsko-Mazurskiego.\nKlasa 2c po powrocie do szkoły również przeprowadziła eksperyment ze świecąca meduzą. To była świetna okazja do poruszenia problemów związanych z zanieczyszczaniem zbiorników wodnych.


Dowód Alexandra Ebena – myślokształty\nDowód Alexandra Ebena\nMarian 3 kwietnia 2015 0 Komentarzy\nAlexander Eben, duchowość, świadomość\n“Nadszedł czas pozwolić mojemu ciału umrzeć” – wspomina Alexander Eben. Jego śmierć, z medycznego punktu widzenia, była jedyną możliwością. Tłumaczy: “gdy znajdowałem się w śpiączce, trudno powiedzieć, że mój mózg funkcjonował niewłaściwie. Nie działał w ogóle. Część mózgu, która zdaniem współczesnej medycyny odpowiada za tworzenie świata, w którym żyjemy i poruszamy się, za odbiór nieobrobionych danych otrzymywanych za pośrednictwem zmysłów oraz za kształtowanie na ich podstawie sensownego obrazu wszechświata, była niesprawna. Po prostu nie działała. Mimo to żyłem i byłem świadomy. Istniałem we wszechświecie nacechowanym przede wszystkim miłością, świadomością i rzeczywistością”.\nEben Alexander jest neurochirurgiem i wykładowcą Harvarda. Nagle, bez widocznej przyczyny zapadł w śpiączkę. Lekarze nie potrafili jednoznacznie określić powodu, diagnoza wskazywała na rodzaj nierozpoznanej (tajemniczej?) bakterii, która zaatakowała opony mózgowo-rdzeniowe. Miał nie żyć, a gdyby zdarzył się cud – miał być “rośliną”. A zatem, zdarzyło się coś więcej niż “zwykły” cud: Eben wrócił do życia i to wrócił do życia w pełni funkcji fizycznych i psychicznych. Spisał swoje przeżycia “z drugiej strony” i umieścił je w książce “Dowód” – z podtytułem: “Prawdziwa historia neurochirurga, który przekroczył granicę śmierci i odkrył Niebo”.\nJako lekarz i naukowiec, Alexander Eben postanowił uzasadnić dlaczego spotkały go takie doświadczenia. Najpierw omawia, punkt po punkcie, wszystkie znane medyczne hipotezy wyjaśniające takie stany i przeżycia, po czym wyjaśnia, także naukowo, dlaczego w jego przypadku nie mogły one mieć miejsca. Te części kory mózgowej, które są odpowiedzialne za “spójne, logicznie i klarowne wizje”, takie, jakie miał nasz bohater, w czasie jego śpiączki po prostu nie funkcjonowały, były martwe…\nDochodzimy do zasadniczych pytań:\nCzy świadomość może istnieć niezależnie od świata materialnego?\nJak działa mechanizm naszej świadomości?\nCzy jesteśmy czymś więcej niż ciałem?\n“Dowód” w sposób naturalny kieruje nas w stronę świata duchowości człowieka. Od tego właśnie Eben wcześniej stronił, pobłażliwie traktował swoich pacjentów z podobnymi przeżyciami. Teraz uważa, że to nie przypadek, że to wszystko spotkało właśnie jego. Pisze: “To wciąż ja, Eben Alexander. Nadal jestem naukowcem i lekarzem, na którym ciążą dwa zasadnicze obowiązki: oddać sprawiedliwość prawdzie i nieść pomoc innym. Dlatego muszę opowiedzieć swoją historię”. Historię, której sam jest dowodem.\nP.S. Coraz częściej i coraz bardziej otwarcie wielu naukowców, lekarzy, mówi o swoich przemyśleniach i doświadczeniach związanych ze światem: “świadomości”, “duszy”, “metafizyki”, “wszechwiedzy”, ze światem “nienaukowym”, którego nauka wyparła się kiedyś. Zaczyna się to powoli zmieniać. Zobacz także:\n> Pim van Lommel: Życie nie kończy się na śmierci\n> Przekraczanie progów świadomości wg dr. Davida Hawkinsa\nAlexander Eben, Dowód


Kobieta sukcesu / Uroda / Pielęgnacja ciała / Polecane / Promowane / Uroda / Winogrona w służbie piękna\nData opublikowania: 3.09.2014,\nKomentarze: Możliwość komentowania Winogrona w służbie piękna została wyłączona,\nWinogrona to cudowne owoce, zawierające mnóstwo witamin i soli mineralnych. Leczą i pozytywnie wpływają na urodę. Warto je jeść i wykorzystywać w pielęgnacji skóry – w kosmetyce zdziałały cuda.\nZ winogron przygotujemy maseczkę nawilżającą. Umyte owoce rozgniatamy i nakładamy na oczyszczoną skórę twarzy i dekoltu na 20 minut. Resztki usuwamy płatkiem kosmetycznym lub wacikiem. Można także winogrona obrać ze skórki i pozbawić pestek. Potem rozgniatamy miąższ widelcem oraz łączymy z miodem, mąką ziemniaczaną i żółtkiem. Papkę nakładamy na 15 – 20 minut na oczyszczoną twarz oraz ewentualnie dekolt i szyję. Następnie zmywamy ciepłą wodą.\nWinogrona można także wykorzystać do masażu. Oczyszczamy skórę twarzy bez nawilżania kremem. Następnie przecinamy winogrona na pół i połówkami masujemy skórę twarzy przez około 10 minut. Na koniec przemywamy skórę letnią wodą i wklepujemy krem.\nWinogronowa maseczka przywraca skórze młodość i blask. Pomaga zwalczyć wolne rodniki, dlatego spowalnia proces starzenia się skóry. Nawilża, odżywia oraz zapobiega utracie wody i wspomaga regenerację. Sprawia, że jest promienna i jędrna. Winogrona są także składnikiem kosmetyków dla tłustej skóry, ponieważ regulują produkcję sebum.\nW kosmetyce wykorzystamy olejek z pestek winogronowych, powstający w trakcie tłoczenia na zimno pestek z winogron. Olejek posiada winogronowo – orzechowy smak i żółtą barwę. Zawiera głównie kwasu linolowy i palmitynowy, witaminę E, A, C, D, lecytynę i flawonoidy. Olejek po siada właściwości nawilżające, ujędrniające, wygładzające, ściągające, regeneracyjne, odmładzające, przeciwzmarszczkowe, ochronne i zmiękczające. Zalecany jest w eliminacji rozstępów, blizn, zmarszczek i opuchlizny wokół oczu. Możemy go zastosować w pielęgnacji zniszczonej i przesuszonej skóry oraz na oparzenia słoneczne i trądzik.\nOlejek dodawany do sklepowych maseczek podwaja i wzmacnia ich działanie. To także jeden z najlepszych toników, ponieważ oczyszcza i odświeża skórę, przywraca prawidłowe pH oraz koi i zmniejsza stany zapalne. Olej możemy stosować w OCM, czyli olejowym oczyszczaniu twarzy i do olejowania włosów\nfoto: polki.pl, www.tapeciarnia.pl i zdrowie.gazeta.pl\nKategorie: Pielęgnacja ciała, Polecane, Promowane, Uroda. Tagi: olejek z pestek winogronowych, winogrona, winogrona w kosmetyce. Autor: Wioleta Nowicka. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.


Seks oralny - Opowiadania erotyczne | SzukajDivy.pl\nSex po abstynencji\nJak zwiększyć libido – pewnie to pytanie na różnych etapach swojego życia zadawali sobie wszyscy mężczyźni. Nie myślałam, że mnie jako kobietę ten stan też dopadnie. I wcale nie chodzi tu o mojego faceta, który nie stawał na wysokości zadania, a o mnie samą. Nie wiem co się ze mną stało, ale w pewnym momencie seks po prostu przestał sprawiać mi przyjemność. Już nie odczuwałam potrzeby kochania się, co mojego faceta doprowadzało histerii. W sumie to mu się nawet nie dziwię. To właśnie głównie z jego powodu z...\nTagi: problemy z potencją, niskie libido, wyposzczona, mokro w majtkach, mokra cipka, minetka, palcówka, palce w cipce, orgazm


Czy tak jak Jezus czujesz się pobudzony do czynu? — BIBLIOTEKA INTERNETOWA Strażnicy\nw00 15.2 ss. 20-25\nCzy tak jak Jezus czujesz się pobudzony do czynu?\nOchoczo reagował na potrzeby duchowe innych\nZachęcał do głoszenia\nRozwijanie umysłu Chrystusowego w naszych czasach\n„Ujrzał wielki tłum, lecz ulitował się nad nimi, gdyż byli jak owce bez pasterza. I zaczął ich nauczać” (MARKA 6:34).\n1. Dlaczego to zrozumiałe, że ludzie potrafią przejawiać wspaniałe przymioty?\nNA PRZESTRZENI wieków sporo ludzi wyróżniało się pięknymi cechami. I nic dziwnego. Jehowa Bóg przejawia przymioty, które bardzo sobie cenimy, między innymi miłość, życzliwość i szczodrość. A ponieważ zostaliśmy stworzeni na Jego podobieństwo, niejeden człowiek w większym lub mniejszym stopniu odznacza się miłością, życzliwością, współczuciem i innymi Boskimi przymiotami, większość zaś kieruje się sumieniem (Rodzaju 1:26; Rzymian 2:14, 15). Ale prawdopodobnie zauważyłeś, że niektórzy uzewnętrzniają te przymioty chętniej niż inni.\n2. Jakie dobre uczynki spełniają niektórzy, być może w przekonaniu, że naśladują Chrystusa?\n2 Zapewne znasz osoby, które często odwiedzają chorych i im pomagają, okazują współczucie niepełnosprawnym albo szczodrze obdarzają ubogich. Pomyśl także o tych, którzy pobudzani litością, poświęcają swe życie, by pracować w koloniach trędowatych bądź domach dziecka, o wolontariuszach działających w szpitalach i hospicjach lub też o tych, którzy starają się nieść pomoc bezdomnym i uchodźcom. Być może niejednemu z nich wydaje się, że naśladuje Jezusa, będącego dla chrześcijan wzorem. W Ewangeliach czytamy, że Chrystus uzdrawiał chorych i karmił głodnych (Marka 1:34; 8:1-9; Łukasza 4:40). Jego miłość, czułość i współczucie stanowiły przejawy „umysłu Chrystusowego”, a on sam naśladował swego niebiańskiego Ojca (1 Koryntian 2:16).\n3. Co powinniśmy przeanalizować, żeby mieć wyważony pogląd na dobre uczynki Jezusa?\n3 Czy jednak zauważyłeś, że wielu z tych, których dzisiaj porusza miłość i współczucie Jezusa, nie zwraca uwagi na główny aspekt umysłu Chrystusowego? Aby to lepiej zrozumieć, rozważmy 6 rozdział Ewangelii według Marka. Czytamy tam, że przyprowadzano do Jezusa chorych, by ich uzdrowił. A jak wskazuje kontekst, kiedy Jezus się dowiedział, że tysiące przybyłych do niego ludzi nie ma co jeść, cudownie ich nakarmił (Marka 6:35-44, 54-56). Uzdrowienie chorych i nakarmienie głodnych to oczywiście szczególne przejawy serdecznego współczucia, ale czy głównie w taki sposób Jezus pomagał drugim? I co możemy czynić, by jak najlepiej naśladować jego doskonały przykład miłości, życzliwości i współczucia, wzorowany z kolei na Jehowie?\n4. W jakich okolicznościach rozegrały się wydarzenia opisane w Ewangelii według Marka 6:30-34?\n4 Jezus litował się nad otaczającymi go ludźmi przede wszystkim ze względu na ich potrzeby duchowe. Były one znacznie ważniejsze od potrzeb fizycznych. Zwróćmy uwagę na sprawozdanie z Ewangelii według Marka 6:30-34. Opisane tu wydarzenia rozegrały się nad brzegiem Morza Galilejskiego na krótko przed świętem Paschy w roku 32. Apostołowie byli podekscytowani i mieli do tego powody. Wrócili właśnie z długiej podróży ewangelizacyjnej i z pewnością nie mogli się doczekać, kiedy opowiedzą Jezusowi o swych przeżyciach. Tymczasem zebrał się tłum ludzi. Było ich tylu, że Jezus i apostołowie nie mogli nawet zjeść ani odpocząć. Jezus rzekł apostołom: „Wy sami idźcie na osobność, na miejsce odludne, i trochę odpocznijcie” (Marka 6:31). Wsiedli więc do łodzi, zapewne gdzieś niedaleko Kafarnaum, i popłynęli w ustronne miejsce na przeciwległy brzeg jeziora. Ale ludzie pobiegli wzdłuż brzegu i przybyli tam jeszcze przed nimi. Jak zareagował Jezus? Czy rozzłościł się, że zakłócają mu spokój? Bynajmniej!\n5. Co Jezus odczuł na widok tłumów, które do niego przyszły, i co dla nich uczynił?\n5 Serce Jezusa poruszył widok wyczekującej go wielotysięcznej rzeszy, w której nie brakło też chorych (Mateusza 14:14; Marka 6:44). O tym, co wzbudziło jego współczucie i co w związku z tym uczynił, Marek pisze: „Ujrzał wielki tłum, lecz ulitował się nad nimi, gdyż byli jak owce bez pasterza. I zaczął ich nauczać wielu rzeczy” (Marka 6:34). Jezus widział coś więcej niż tylko rzeszę ludzi. Dostrzegał poszczególne osoby, które miały potrzeby duchowe. Przypominały owce błąkające się bezradnie bez pasterza, który mógłby je zaprowadzić na zielone pastwiska lub zapewnić im ochronę. Jezus wiedział, że bezduszni przywódcy religijni, mający być troskliwymi pasterzami, w rzeczywistości gardzili prostymi ludźmi i nie zważali na ich potrzeby duchowe (Ezechiela 34:2-4; Jana 7:47-49). Jezus potraktował ich inaczej; wyświadczył im największą przysługę, gdyż zaczął ich nauczać o Królestwie Bożym.\n6, 7. (a) Jakim potrzebom ludzkim, według sprawozdań ewangelicznych, Jezus dawał pierwszeństwo? (b) Co pobudzało Jezusa do głoszenia i nauczania?\n6 Zwróćmy uwagę na kolejność, w jakiej opisano wydarzenia w równoległym sprawozdaniu, co może wskazywać na ich ważność. Zrelacjonował je Łukasz, który był lekarzem i bardzo interesował się stanem zdrowia innych. „Tłumy (...) poszły za nim [za Jezusem]. I przyjął je życzliwie, i począł im mówić o królestwie Bożym, a potrzebujących uleczenia uzdrawiał” (Łukasza 9:11; Kolosan 4:14). Chociaż nie dotyczy to każdego opisanego cudu, co w tym wypadku Łukasz umieścił na pierwszym miejscu tego natchnionego sprawozdania? Informację, że Jezus nauczał ludzi.\n7 Potwierdzają to słowa z Ewangelii według Marka 6:34. Werset ten wyraźnie wskazuje, że Jezus kierował się przede wszystkim litością. Nauczał ludzi, gdyż dostrzegał ich potrzeby duchowe. We wcześniejszym okresie swej służby powiedział: „Również innym miastom muszę oznajmiać dobrą nowinę o królestwie Bożym, gdyż po to zostałem posłany” (Łukasza 4:43). Bylibyśmy jednak w błędzie, uważając, że Jezus głosił o Królestwie jedynie z poczucia obowiązku i że mechanicznie wywiązywał się z zadania, które po prostu musiał wykonać. Do dzielenia się z ludźmi dobrą nowiną pobudzało go głównie serdeczne współczucie. Największym dobrem, jakie mógł wyświadczyć nawet osobom chorym, opętanym przez demony, biednym i głodnym, było udzielenie im pomocy w poznaniu, przyjęciu i pokochaniu prawdy o Królestwie Bożym. Ta prawda była najważniejsza — ze względu na rolę, jaką Królestwo miało odegrać w wykazaniu słuszności zwierzchnictwa Jehowy i w zapewnieniu ludzkości wiecznych błogosławieństw.\n8. Jak Jezus zapatrywał się na dzieło głoszenia i nauczania?\n8 A zatem jednym z głównych powodów, dla których Jezus przyszedł na ziemię, było gorliwe głoszenie o Królestwie. Pod koniec swej ziemskiej służby powiedział Piłatowi: „Ja się po to narodziłem i po to na świat przyszedłem, żeby dać świadectwo prawdzie. Każdy, kto jest po stronie prawdy, słucha mego głosu” (Jana 18:37). W dwóch poprzednich artykułach wykazano, że Jezus żywił głębokie uczucia — był troskliwy, przystępny, liczył się z innymi, darzył ich zaufaniem, a przede wszystkim okazywał im miłość. Jeśli naprawdę chcemy wniknąć w umysł Chrystusa, musimy dobrze poznać te aspekty jego osobowości. Ale równie ważna jest świadomość, że umysł Chrystusowy obejmuje dawanie pierwszeństwa głoszeniu i nauczaniu.\n9. Kto również miał dawać pierwszeństwo głoszeniu i nauczaniu?\n9 Jednakże nie tylko Jezus miał okazywać drugim miłość i współczucie przede wszystkim przez głoszenie i nauczanie. Zachęcał swych uczniów, by naśladowali jego pobudki, czyny i hierarchię wartości. Czym na przykład miało się zajmować grono 12 wybranych przez niego apostołów? W Ewangelii według Marka 3:14, 15 czytamy: „Utworzył grupę dwunastu, których też nazwał ‚apostołami’ — żeby z nim pozostali i żeby ich posyłać, aby głosili oraz mieli władzę wypędzania demonów”. Czy dostrzegasz, czemu mieli dawać pierwszeństwo?\n10, 11. (a) Co Jezus kazał czynić apostołom, gdy ich rozsyłał? (b) Co było najważniejsze w związku z misją apostołów?\n10 Z czasem Jezus udzielił apostołom mocy uzdrawiania i wypędzania demonów (Mateusza 10:1; Łukasza 9:1). Następnie wysłał ich do „zaginionych owiec z domu Izraela”. W jakim celu? Polecił im: „Idąc, głoście, mówiąc: ‚Przybliżyło się królestwo niebios’. Leczcie chorych, wskrzeszajcie umarłych, oczyszczajcie trędowatych, wypędzajcie demony” (Mateusza 10:5-8; Łukasza 9:2). Czym zatem się zajmowali? „Wyruszywszy więc,  głosili, żeby ludzie okazali skruchę,  wypędzali też wiele demonów i nacierali oliwą wielu chorowitych, i leczyli ich” (Marka 6:12, 13).\n11 Ponieważ jednak nie w każdej relacji nauczanie występuje na pierwszym miejscu, czy z powyższej kolejności nie wyciągamy zbyt śmiałych wniosków co do pobudek i hierarchii wartości? (Łukasza 10:1-9). Nie powinniśmy przeoczać tego, jak często nauczanie jest wymieniane przed uzdrawianiem. Przeanalizujmy kontekst tego fragmentu. Tuż przed rozesłaniem 12 apostołów Jezus był głęboko poruszony stanem tłumów. Czytamy o nim: „Obchodził wszystkie miasta i wioski, nauczając w ich synagogach i głosząc dobrą nowinę o królestwie oraz lecząc wszelką dolegliwość i wszelką niemoc. Widząc tłumy, litował się nad nimi, były bowiem złupione i porzucone niczym owce bez pasterza. Potem powiedział do swych uczniów: ‚Tak, żniwo jest wielkie, ale pracowników mało. Proście zatem Pana żniwa, aby wysłał pracowników na swe żniwo’” (Mateusza 9:35-38).\n12. Jaki dodatkowy cel spełniały cuda dokonywane przez Jezusa i apostołów?\n12 Przebywając z Chrystusem, apostołowie mogli przyswoić sobie pewne aspekty jego sposobu myślenia. Rozumieli, że w zakres okazywania ludziom miłości i współczucia wchodzi głoszenie i nauczanie o Królestwie — na tym przede wszystkim miały polegać ich szlachetne uczynki. A dobre uczynki w sferze fizycznej, na przykład uzdrawianie chorych, oznaczały coś więcej niż tylko niesienie pomocy potrzebującym. Nietrudno sobie wyobrazić, że niektórych mogły przyciągać uzdrowienia i cudowne dostarczanie żywności (Mateusza 4:24, 25; 8:16; 9:32, 33; 14:35, 36; Jana 6:26). Czyny takie nie tylko służyły zaspokajaniu fizycznych potrzeb ludzi, ale też pomagały obserwatorom rozpoznać w Jezusie Syna Bożego i „proroka” zapowiedzianego przez Mojżesza (Jana 6:14; Powtórzonego Prawa 18:15).\n13. Na jaką rolę przyszłego „proroka” wskazywała zapowiedź z Księgi Powtórzonego Prawa 18:18?\n13 Dlaczego to ważne, że Jezus był „prorokiem”? A co przede wszystkim miał on czynić według tego proroctwa? Czy miał zasłynąć z cudownego uzdrawiania lub miłosiernego karmienia głodnych? W Księdze Powtórzonego Prawa 18:18 przepowiedziano: „Wzbudzę im spośród ich braci proroka jak ty [Mojżeszu]; i włożę moje słowa w jego usta, i będzie mówił im wszystko, co mu nakażę”. Chociaż więc apostołowie nauczyli się żywić i okazywać tkliwe uczucia, rozumieli też, że chcąc przejawiać umysł Chrystusowy, muszą uczestniczyć w dziele głoszenia i nauczania. Było to najlepsze, co mogli zrobić dla innych. Dzięki temu chorzy i biedni mogli odnieść korzyści wiecznotrwałe, a nie ograniczone tylko do krótkiego ludzkiego życia czy wynikające ze zjedzenia jednego lub dwóch posiłków (Jana 6:26-30).\n14. Jaki związek z naszym głoszeniem ma przejawianie umysłu Chrystusowego?\n14 Umysł Chrystusowy nie kojarzy się nam wyłącznie z I wiekiem — z Jezusem i jego pierwszymi uczniami, o których apostoł Paweł napisał: „My wszakże mamy umysł Chrystusowy” (1 Koryntian 2:16). Chętnie przyznajemy też, że jesteśmy zobowiązani głosić dobrą nowinę i czynić uczniów (Mateusza 24:14; 28:19, 20). Powinniśmy się jednak zastanowić nad swymi pobudkami. Nie możemy tego robić tylko z poczucia obowiązku. Głównym powodem, dla którego uczestniczymy w służbie, jest miłość do Boga, a jeśli naprawdę chcemy naśladować Jezusa, to do głoszenia i nauczania będzie nas również pobudzać współczucie (Mateusza 22:37-39).\n15. Dlaczego współczucie jest stosownym bodźcem do udziału w naszej służbie kaznodziejskiej?\n15 To prawda, że nie zawsze jest nam łatwo współczuć tym, którzy nie podzielają naszych przekonań, zwłaszcza gdy spotykamy się z obojętnością, odmową czy sprzeciwem. Gdybyśmy jednak przestali miłować bliźnich i im współczuć, stracilibyśmy ważny bodziec do udziału w chrześcijańskiej służbie. Jak więc możemy pielęgnować współczucie? Spróbujmy patrzeć na innych tak jak Jezus — jak na osoby „złupione i porzucone niczym owce bez pasterza” (Mateusza 9:36). Czy ten opis nie pasuje dziś do wielu ludzi? Są zaniedbywani i zaślepiani pod względem duchowym przez fałszywych pasterzy religijnych. Dlatego też nie wiedzą, że Biblia zapewnia mądre przewodnictwo ani że Królestwo Boże wkrótce zaprowadzi na ziemi rajskie warunki. Zmagają się z codziennymi problemami — ubóstwem, konfliktami w rodzinach, chorobami i śmiercią — bez nadziei na Królestwo. Mamy coś, czego tym ludziom potrzeba: życiodajną dobrą nowinę o ustanowionym w niebie Królestwie Bożym!\n16. Dlaczego powinniśmy żywić pragnienie dzielenia się dobrą nowiną z innymi?\n16 Gdy tak myślimy o potrzebach duchowych ludzi, czyż serce nie pobudza nas do robienia wszystkiego, co w naszej mocy, by powiedzieć im o wspaniałym zamierzeniu Bożym? Działalność nasza rzeczywiście jest przejawem współczucia. Jeśli tak jak Jezus wczuwamy się w położenie innych, będzie o tym świadczył ton naszego głosu, wyraz twarzy i sposób nauczania. A wszystko to może sprawić, że jednostki ‛odpowiednio usposobione do życia wiecznego’ łatwiej przyjmą nasze orędzie (Dzieje 13:48).\n17. (a) Jak jeszcze możemy okazywać drugim miłość i współczucie? (b) Dlaczego nie musimy wybierać między spełnianiem dobrych uczynków a udziałem w służbie kaznodziejskiej?\n17 Oczywiście miłość i współczucie powinniśmy przejawiać w całym naszym życiu. Obejmuje to między innymi życzliwe traktowanie chorych i ubogich i w miarę naszych możliwości niesienie im ulgi w cierpieniach. W zakres tego wchodzi również pocieszanie słowem i czynem osób pogrążonych w żalu po stracie kogoś bliskiego (Łukasza 7:11-15; Jana 11:33-35). Ale nasze dobre uczynki nie powinny się ograniczać jedynie do takich przejawów miłości, życzliwości i współczucia, jak to jest w wypadku niektórych ludzi zajmujących się działalnością humanitarną. Te same zbożne przymioty pobudzają nas do wysilania się w chrześcijańskim dziele głoszenia i nauczania, które przynosi znacznie trwalsze efekty. Przypomnijmy sobie, co Jezus powiedział do żydowskich przywódców religijnych: „Dajecie bowiem dziesiątą część mięty i kopru, i kminu, ale zlekceważyliście to, co ważniejsze w Prawie, mianowicie sprawiedliwość i miłosierdzie, i wierność. Te rzeczy należało czynić, tamtych jednak nie lekceważyć” (Mateusza 23:23). Jezus nie uważał, że musi coś wybrać — albo pomaganie innym w zaspokajaniu ich potrzeb fizycznych, albo nauczanie ich o życiodajnych sprawach duchowych. Czynił jedno i drugie. Ale jest oczywiste, iż ważniejsze dla niego było nauczanie, gdyż w ten sposób mógł wyświadczyć ludziom wiecznotrwałe dobro (Jana 20:16).\n18. Do czego powinna nas pobudzić analiza umysłu Chrystusowego?\n18 Jakże wdzięczni powinniśmy być za to, że Jehowa objawił nam umysł Chrystusowy! Dzięki Ewangeliom możemy lepiej poznać myśli, uczucia, przymioty, czyny, a także hierarchię wartości największego ze wszystkich ludzi. Od nas samych zależy, czy będziemy czytać, rozważać i wprowadzać w życie to, co Biblia mówi o Jezusie. Pamiętajmy, że jeśli chcemy postępować tak jak on, musimy najpierw nauczyć się tak samo myśleć, czuć i oceniać sprawy — w takiej mierze, w jakiej nam na to pozwala ludzka niedoskonałość. Bądźmy więc zdecydowani rozwijać w sobie i przejawiać umysł Chrystusowy. Jest to najlepsza droga życiowa, najlepszy sposób traktowania drugich i najlepszy sposób na przybliżanie się do naszego tkliwego Boga, Jehowy, którego Jezus był doskonałym odbiciem (2 Koryntian 1:3; Hebrajczyków 1:3).\n• Jak według Biblii Jezus reagował na potrzeby ludzi?\n• Co podkreślił Jezus, gdy udzielał wskazówek swym naśladowcom?\n• Jak we wszystkim, co czynimy, możemy przejawiać „umysł Chrystusowy”?\n[Całostronicowa ilustracja na stronie 23]\nCo jest największym dobrem, jakie chrześcijanie mogą wyświadczać innym?