Na szlakach pokojowych [Teodor Tomasz Jeż] << KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE\n00316 007477 18994633 na godz. na dobę w sumie\nNa szlakach pokojowych - ebook/epub\nZ. Miłkowski. NA SZLAKACH POKOJOWYCH Lwów. – Nakładem Autora – 1908. r. Skład Główny w Towarzystwie Wydawniczem Z. Miłkowski. Konwersja do formatu EPUB: Virtualo Sp. z o.o. virtualo.eu\nNA SZLAKACH POKOJOWYCH Lwów. – Nakładem Autora – 1908. r. Z Drukami Słowa Polskiego we Lwowie, pod zarządem J. Ziembińskiego, Przy zapoczątkowanem przez prezydenta wielkiej rzeczypospolitej amerykańskiej biciu w wielkie bębny, zwołana przez władcę największego i najpotworniejszego na kuli ziemskiej państwa do Haagi holenderskiej, konferencya pokojową nazwana, zakończyła dnia 18 października r. 1907 czteromiesięczne z górą obrady swoje. Obrady te zainteresowały były zrazu żywo opinię publiczną świata cywilizowanego a zainteresowały ją z tej racyi, że do udziału w nich wezwanie otrzymały wszystkie bez wyjątku największe i najmniejsze państwa niepodległe, jednakowo do zabierania głosu i stawiania wniosków uprawnione. We względzie tym Anglia, Rosya, Niemcy stały na równi z Kostariką, z Panamą. Zapowiadało to wnioski przeciwzaborcze, odnoszące się do wojowniczości mocarstwowej, pielęgnującej w łonie własnem ustawiczne niepokojów zarzewia. Kierunek zaś liberalny, demokratyzmem nacechowany, zapowiadać się zdawała duża stosunkowo ilość uczestniczących w konferencyi respublik, mających po stronie swojej głosy tak poważne jak angielski, tak pewne jak szwedzki i prawdopodobne jak bel- gijski, nie licząc Szwajcaryi, Danii, Portugalii, Norwegii, Serbii, Rumunii, Holandyi, wystawionych na ostrzących na nie zęby sąsiadów łaskawych. Czy w intencyi mocarstw, od których wyszło w latach 1899 i 1907 zwołanie konferencyi pod firmą pokojową, postało a raczej postać mogło ochełznanie w samych sobie popędów zaborczych ? Na pytanie to nie masz odpowiedzi dwojakiej. Zbytecznem by było zastanawianie się nad możliwością rezultatów podobnych. Nie zbytecznem atoli jest bliższe w samej sprawie pokojowej rozpatrzenie się — w jej dla ludzkości znaczeniu, biorąc pochop z tych dwóch prób oficyalnych, nazwą "pokojową" zaznaczonych, co się przed naszemi przesunęły oczami. Uprzedzam czytelnika, że przedmiotu tego nader obszernego nie wyczerpię, poprzestając na daniu nań poglądu treściwego a rzetelnego. * * * Przeczyć temu nie można, że sprawa pokoju jest ważną, bardzo ważną — najważniejszą śród wszelakich społecznych i politycznych, ludzkość interesujących kwestyj. Najważniejszą jest ona dla tego, że obchodzi szczególnie warstwy ludności pracującej, warstwy najliczniejsze, ludowe, podstawowe, na które głównie spadają wszystkie ciężary i wszystkie plagi wojenne, krzywdząc je materyalnie, deprawując moralnie i wyrządzając przez to narodom szkody takie, jak podkopywanie pod budowlami fundamentów. Ujemne wojen strony, dzieje ludzkości wykazują w pierwocinach uspołecznienia, w momentach świtań oświatowych, wytyczających gromadkom i gromadom człowieczym cele i zadania spółżyciowe, zaprowadzające porządek w stosunkach gromadzkich, stanowiących zawiązki państwowe. Porządek ów w epokach, bliskich stanu trzodowego ludzkości, opierał się na branych z natury wzorach, śród których dziecinną wyobraźnię ludzką uderzają szczególnie społeczeństwa zwierzęce, porządkujące się instynktowo. Wzory takie dają: mrówki, dzielące się na klasy, bezskrzydlą pracowniczą i skrzydlatą próżniaczą; pszczoły podwładne królowej, służące — jak domyślać się można — za wzór twórcy teoryi o nadczłowieczości; bobry, dające ludziom przykład rządnej, na równości absolutnej opartej, socyalno-demokratycznej republiki; stada koni dzikich, dowodzone przez najsilniejszego wśród samców źrebca, stadka kurze, podlegające kogutom najjurniejszym, bez litości współzawodników mordującym. Wzory podobne służyły do porządkowania się ludziom. W pierwotnych trzodowiskach człowieczych wyradzali się samce o temperamentach źrebczych lub kogucich, o naturze wojowniczej; wyradzały się natury o usposobieniach prometeuszowskich albo orfeuszowskich, wydzielających ze siebie moc zagadkową, posłuch na- kazującą i podziw wzbudzającą. Z jednych biła przewaga fizyczna, z drugich duchowa. Z kombinacyi przewag tych wytwarzały się władze, bądź jednoosobowe, monarchiczne, jak w dziópłach pszczolich, bądź też zbiorowe starszyźniane, oligarchiczne, jak w mrowiskach, bądź nawet republikańskie wzorem bobrów, nie inne atoli, jeno despotyczne, o podłożu niewolniczem, stanowiącem warunek sine qua non porządku gromadzkiego, pokój wewnętrzny zapewniającego. Inaczej w starożytności i długo, długo później, w wiekach średnich, a nawet i w nowożytnych porządku społecznego wyobrażać sobie nie umiano. Porządek niewolnictwem podszyty panował jednakowo w ultra-arystokratycznej Sparcie i w ultrademokratycznych Atenach. Pod skrzydłem chrześcijaństwa handel niewolnikami kwitł w najlepsze. Nie zdołała atoli z pokoleń w pokolenia niewolnictwo utrzymywać sama przemoc fizyczna. Musiał poparcia jej udzielić pierwiastek duchowy, nadzmysłowy, działający na wyobraźnię a wytwarzający pojęcia. Poparcie znalazło się na gruntach, na których kiełkowały zawiązki państwowe, w których zlewanie się w jedno pojęć prometeuszowych dobra (etyka), poręczających pożytek, z pojęciami orfeuszowskiemi piękna (estetyka), strojącego dobro, wywołało ciekawość człowieczą w kierunku syntetycznego, tajemniczego pojęć tych źródła, zaopatrzonego w siłę twórczą. Czem źródło owe być mogło, jeżeli nie bóstwem? Umysł ludzki, w zara- niu świtania w nim myśli, postaciował sobie źródło owe prostaczo, nadając mu zrazu kształty dotykalne i widzialne (drzewa święte, fetysze, słonie białe, skarabeje, światła niebieskie), dalej usubtelniane, idealizowane: w Indyach kolebce oświaty, jednoosobowe (Budda sobowtór Jehowy, Ałłaha), w Grecyi, szerzycielce oświaty, wieloosobowe (bogowie i półbogowie płci obojej, z gromowładnym Jowiszem na czele). W postaciach tych bóstwo w pierwotnych zawiązkach państwowych udzielało przemocy fizycznej poparcia duchowego, stawało się jej osłoną, dzieliło z nią władzę, czyniąc ją podwójną, opierającą się na wspólnym gruncie, warunkującym porządek — oparty na: niewolnictwie. Niewolnictwo znamionuje pierwotnianą, z przemocy fizycznej wynikłą w organizacyach społecznych nieopatrzność: nadając bowiem podwójnej władzy państwowej siłę, podnieca ją ono przez to do zaborczości na zewnątrz, szczepiąc w łonie państw chorobliwość manifestującą się w sferach władczych rozkładem zgniliźnianym, u podwładnych zaś nastrojem buntowniczym. Sprowadziło to w przeszłości odłegłej upadki kolejne wszystkich zaborami rozrosłych ogromów państwowych, na których ruinach kształtowały się państwa nowe na tych samych podłożach i o takich samych dążeniach, uwiekowieczniających niewolnictwo i wojnę. Niewolnictwo i wojna, wojna i niewolnictwo. Niewolnictwo wojnę podniecało, wojna niewolnictwem się posługiwała — i stała się potrzebą polityczną, znaną i uświęconą mimo, że w łonie ludzkości stanowiła zaczyn chorobliwy, narażający ją na cierpienia, bole i szkody a lęgnący się w sferach władczych, w epokach Daryuszów, Kserksesów, Aleksandrów Wielkich, Cezarów, tak samo jak w obecnej, uszczęśliwionej panowaniem Mikołaja II., zaznaczającem się rozwiązłością rodziny carskiej i Wilhelma II., podszytem homoseksualizmem. Z jednakich przyczyn wynikają następstwa jednakie. Wzgląd na prawdę dziejową atoli nie pozwala milczeniem pomijać strony dodatniej, wykwitłej z przymusowego niewolnictwa z wojną sprzężenia. Stało się ono podnietą, wywołującą i rozwijającą ruch umysłowy. Szykom w falangach odpowiadały kategorye w filozofii. Wynalezienie dźwigni i udoskonalenie katapult idą ręka w rękę. Poezya nawet (Iljada, Odysseja, Eneida) z wojną się brata i sztuki piękne na niej zyskują. Niewolnictwo tak sztukom, jak wojnie środków dostarczało. * * * Nastrój społecznych i politycznych w państwach starożytnych, w czasach przedchrześcijańskich, stosunków, na niewolnictwie oparty, stanowił koło zaklęte, z którego wyłamywanie się, nie możliwe zrazu inaczej, tylko zapomocą ucieczek osobniczych, umożliwiało się następnie pod postacią wychodźtw tłumnych, wedle wzoru wychodźtwa żydowskiego pod wodzą Abrahama do Egiptu i pod wodzą Mojżesza z Egiptu do "ziemi obiecanej". Przekształ- cały się one z czasem w bunty wewnętrzne, wojny domowe, zawziętsze i niebezpieczniejsze niż zewnętrzne. Wynikało stąd, że stosunki tak polityczne, jak społeczne układały się na podstawie nienawiści, której napróżno zapobiegać usiłowało: w Grecyi zaprowadzenie Amfiktjońskich sądów rozjemczych, w Rzymie wybudowanie Janusowi świątyni, przeznaczonej na błaganie bóstwa o pokój. Wojna przybrała w ludzkości znaczenie prawa naturalnego — prawa, które bez nienawiści obowiązkowej obchodzić się nie mogło. Dla wodzów, odznaczających się w pełnieniu obowiązku tego, urządzano tryumfy. Wobec tego pokój znajdował się w odosobnieniu — upragniony, lecz... nieprzystępny. Podczas, kiedy niższe klasy ludności do niego wzdychały, filozofowie go uznawali. — Zoroaster o nim, wedle podania, z Ormuzdem mówił, równocześnie klasy wyższe, sfery rządzące wojen szukały, wojny toczyły, wojny sławiły i uprawiające, gruntujące społeczną i polityczną nienawiść tryumfy wojenne na ołtarzu stawiały. Rozchełznanie władzcze rosło, potężniało, utrwalało się i utrwalało w łonie społeczeństw potężniejące stopniowo znaczenie specyalnie ku obronie władzy zawiązywanych korporacyj orężnych. Znaczenie onych wewiele dziesiątków stuleci później wyjaśnił Bismark, zaznaczając przewagę "siły nad prawem" — przewagę niezbędną do praktykowania w "państwie bojaźni bożej" polityki, nieuwzględniającej słu- szności, sprawiedliwości, prawdy i wszelakich tym podobnych błędów "sentymentalnych". Korporacye owe znane są w dziejach pod osławioną nazwą pretoryanizmu. * * * Pretoryanizm jest faktem ogromnego w dziejach ludzkości znaczenia. Wsparł on wprawdzie i sankcyonował przemoc władzczą, skutkiem tego atoli wywołał dążenie przeczuwane, pożądane, lecz. nie wypowiadane — "nieuświadomione", wyrażając się terminem modernistycznym — dążenie: do zmiany podstawy ładu społecznego — do usunięcia z niej nienawiści a wszczepienia natomiast miłości — do zniesienia niewolnictwa przez wprowadzenie pojęcia "bliźnich" i uznanie ludzi dziećmi Boga jedynego, ludzi wszystkich, bez odróżniania... Izraelitów od Samarytan. Ruch w kierunku tym zawiązał się w łonie ruchliwego, krwi arabskiej, mającego siebie za "naród wybrany", ludu żydowskiego — ludu z niewolą oswojonego i z niewoli się niejednokrotnie wyzwalającego a mającego obiecanego sobie Mesyasza, który naród żydowski wywyższy nad narody wszystkie. Ruch ów cechował charakter wyzwoleńczy ruchów wszechnarodowych, które go poprzedziły a o których historya żadnej po części największej nie posiada wiadomości. Nie przypuszczalnem jest np. bezoporne utrwalenie się, pod wpływem bud- daizmu, kast w Indyach. Ustawiczność prawie od niepamiętnychczasów wojen domowych w Chinach, jakoteż wogóle w innych państwach azyjskich, pozwala domyślać się, że nie chodziło w nich wyłącznie o kwestye dynastyczne. W Islamizmie, religii znacząco polityczno-społecznej, liczne sekty świadczą o istnieniu ucisku i o usiłowaniach wyzwolenia się z onego. We wszystkich tych atoli religiach i wyznaniach nie przejawiają się dążenia inne, tylko, że się tak wyrażę, brutalnie wyzwoleńcze, mające na celu zrzucenie jarzma dziś, z karku własnego, nie troszcząc się o jutro, o przyszłość, o ludzkość: o zbawienie człowieczeństwa — o wyzwolenie onego, jako rodziny Boga Ojca, od dwóch, upośledzających ją, do ziemi przygniatających, na kształt krosty chronicznej na nią działających plag: niewolnictwa i wojny. Nic podobnego nie roiło się w głowach wodzów znakomitych w wojnach wyzwoleńczych: Aristodemusa króla Messeńskiego, Spartakusa gladyatora rzymskiego. Idea podobna nie zaświtała filozofom tej miary, co Sokrates, Platon, Arystoteles, autorom poglądów i prac, odnoszących się tak do kwestyi abstrakcyjnych, jak do spraw politycznych i społecznych. Nie zakiełkowała ona w środowiskach szerokich indyjskich, egipskich, greckich, rzymskich, lecz w szczuplutkiem, żydowskiem, zredukowanem przez podanie do stajenki pastuszej. Gdyby stajenka ta nie znajdowała się na gruncie Ziemi Obiecanej, nadanej przez Jehowę, Narodowi wybranemu, kto wie, azaliby się był narodził w nim Zbawca, Jezus-Chrystus. Chrystus nie mógł — gdybyśmy pojawienie się Jego koniecznie do przyczyny jakowejś odnieść chcieli — narodzić się w innym, jeno w tak niewolami egipskiemi, syryjskiemi, babilońskiemi, wędrówkami, nieustającemi zaburzeniami, domowemi i zagranicznemi wojnami i zaborami skołatanym narodzie, jak żydowski... "wybrany'". Idąc dalej w kierunku wynajdowania w materyi tej przyczynowości naturalnej, samo przez się nasuwa się przypuszczenie, że zakwalifikowanie narodu "wybranym" spełniło funkcyę punktu honoru w nauce chrześciańskiej, streszczającej się w Szczytnem, głęboko rozumnem, gienialnem.. Dziesięciorga przykazań" uzupełnieniu: "Kochaj bliźniego, jak siebie samego". Uzupełnienia tego pozytywnego udokładnieniem jest nakaz negatywny: " Nie czyń drugiemu, czego nie chcesz by czyniono tobie". Z zestawienia uznania ludzi dziećmi Boga z poddaniem ich prawu miłości, zabraniającemu szkodzenia jednych drugim, wynika ściśle logicznie racya konieczna: usunięcia z ustroju społecznego niewolnictwa i zaprowadzenia w stosunkach politycznych pokoju. Wniesienie — mówiąc nowoczesnym deliberacyj publicznych językiem — na porządek dzien- ny spraw ludzkościowych sprawy tej w formie takiej nie mogło być dziełem umysłu pospolitego. Genialny Nitsche, gdyby żył za czasów cesarza Augusta w Rzymie, umysł w sposób taki, w epoce bezwzględnego panowania "siły nad prawem", wniosek formułujący nazwałby "nadczłowieczym". Ludzkość w czasach onych, jak dziś, dzieliła się na klasy: używającą i pracującą. Ta ostatnia dzięki niewoli gnieciona, dzięki wojnom mordowana, przez faryzeim — owoczesną czynownictwu moskiewskiemu pokrewną biurokracyę — rządzona, umysł ów nazwała boskim, twórcę zaś wniosku uznała Synem Boga Ojca, zrodzonym za sprawą Ducha Świętego. Na tej podstawie wprowadzona i przez apostołów opowiadana religia nowa podkopywała zarówno poganizm panujący i judaizm tolerowany — pierwszy wyznawany przez Rzym, mocarstwo największe w starożytności, drugi przez państewko, rządzone przez królów, mianowanych przez cesarzy rzymskich i pozostających pod dozorem prokuratorów cesarskich. Tak wielobóstwo rzymskie, jak jedynobóstwo żydowskie potęgowały siłę władz tam cesarskiej, tu królewskiej, jednakowo na nadużycia wszelakie rozpasanych i zepsutych. Jako takie nie miały one interesu, a rozporządzając siłą orężną, potrzeby kapitulowania wobec religii, pozbawiającej je bezkarności legalizowanej i na fundamentach odwiecznej budowli społeczno - politycznej opartej. Nowa religia przeto, detronizująca w gnieździe swojem Jehowę, Pana srogiego, okrutnego dla Boga, Ojca kochającego i miłosierdnego, spotkać się na wstępie musiała z przeciwnościami i trudnościami, wymagającemi albo zaparcia się, albo walki. Wybrała tę ostatnią. Pierwszy bój stoczyła... na krzyżu.Śmiercią męczeńską Chrystus zapoczątkował walkę dotąd nie widywaną, nieprzeczuwaną, upartą, zdumiewającą — walkę siły moralnej z przemocą fizyczną, poświęcenia z nastrojem, miłości z nienawiścią. Walka dla pokoju, dla sprawiedliwości, w męczeństwie, w pokoju poczęta, pokojową była do końca. "Do końca" — t. j. do momentu, w którym tryumf odniosła. * * * Tryumf spotkał religię Chrystusową po trzech pełnych wiekach najdzikszego, jak sobie wyobrazić można, prześladowania jej, spotęgowanego za panowania reorganizatora państwa rzymskiego, Dioklecyana. Zdawało się, że on nareszcie obalają, cenni wielobóstwo i podkopującemu fundamenty cesarstwa chrystyanizmowi cios ostateczny i stanowczy zadał. Tak się zdawało, — nastąpiło jednak co innego. Wnet po wysileniu się prześladowania, we dwa lata po abdykacyi Dioklecyana, władzę imperatorską objął Konstantyn I., zwany Wielkim. Władca ten, poznawszy snadź w prześladowanej pokojowej, miłością przejętej, podziemnie pod tronem nurtującej działalności siłę (prześladowania tego rodzaju na bezsilnych się nie zwracają), na chrześcijanizm się nawrócił i tkwiącą w nim siłą fundamenty państwowe wsparł. Konstantyn Wielki kościół, w lat siedemnaście po śmierci Chrystusa szkicowo przez Apostołów na soborze za pierwszy uznanym założony i po katakumbach się kryjący, ujawnił i z państwem sprzągł. Sprzężenie kościoła z państwem wpłynęło na pierwotny onego charakter, zmieniając go z pokojowego na wojujący. Świadczy o tem podanie o ukazaniu się cesarzowi, gdy na poskromienie zbuntowanego Maxensa ciągnął, krzyża w powietrzu i pod krzyżem napisu: In hoc signo vinces. Warunek to zgoła nie pokojowy, oportunizmem nabrzmiały. Państwo na tem zyskało — ogromnie zyskało, znalazłszy na fundamenty swoje cement moralny, pewniejszy od cementów Jowisza, Junony, Marsa, Pallady, który państwom dotychczas służy. Ale kościół?... I kościół zyskał: na powadze, na znaczeniu, na wpływach, czyniących go w czasie swoim rozdawcą koron, międzymocarstwowym sędzią rozjemczym; pozbawiających go atoli rzeczy najważniejszej: charakteru pokojowego, przechowującego się w nim jeno w znaczeniu szczątkowem. Niby głosy zagrobowe odzywają się pod sklepieniami świątyń chrześcijańskich: "Od powietrza, głodu, ognia i wojny zachowaj nas Panie !". Potentatowi, wyprawiającemu hufce zbrojne po zabór własności cudzej, podaje kapłan do całowania patynę ze słowami: Pax tecum — brzmiącemi szydersko, błogosławiącemi bowiem nie na pokój, lecz na wojnę. Ileż w latach 1905 i 1906 popi nie wygłosili po cerkwiach modłów na wyproszenie u Boga powodzenia dla oręża rosyjskiego w zagarniętej prawem kaduka Mandżuryi! W Jakimże napięciu nabożnem car Mikołaj II., prowokator r. 1899 konferencyi pokojowej w Haadze, wodzom i korpusom, wyruszającym na rabowanie Chin i zwalczanie broniących je Japończyków, dawał wizerunki świętych Pańskich!... Z odległości wieków siedemnastu i braku odpowiednich świadectw, trudno orzec, co Konstantyna I., zwanego przez pogan "Wielkim", przez chrześcijan "Świętym", spowodować mogło do przyjęcia chrześcijaństwa: rozwaga czy wrażenie? — rachuba czy natchnienie?... Kościół nawrócenie jego przypisuje matce, Helenie, na równi z nim w poczet świętych zaliczonej. Przemawia to za odniesieniem powodu do natchnienia pod wpływem wrażeniowym, przypuszczalnym psychologicznie. Wchodzi tu atoli i okoliczność, dopuszczająca rachunek, a to: potrzeba rozprawienia się orężnie ze spółzawodnikiem niebezpiecznym — ze zwycięzcą spółzawodników pięciu, w liczbie ich ojca własnego, z wodzem doświadczonym i szczęśliwym, przytem srogim i okrutnym, na wzór Dioklecjana, Chrześcjan prześladowcą. Ostateczna z nim rozprawa wypadła pod murami Rzymu — stolicy. Chodziło przeto o aut-aut. Osiągnięcie władzy najwyższej w państwie w czasach owych największem ważyło się pomiędzy mocarzami dwoma: Maxensem a Konstantynem. Aut-aut. Konstantynowi znaną była moralna Chrześcjan siła — siła, dzięki której oprzeć się zdołali prześladowczym Dioklecjana wysiłkom. Zkąd ją oni wzięli ? — czyli: czyim ona darem była ? — Nie żadnego ze spółzawodniczących ze sobą na Olympie, jak cezarowie i augustowie na ziemi spółzawodniczyli, bogów; lecz tego przez prześladowanych opowiadanego, w trój osobowości tajemniczej jedynego Boga, gołąbkiem, barankiem, krzyżem się symbolizującego i cuda tworzącego. W położeniu, w jakiem się Konstantyn w obec Maxensa pod murami Rzymu znalazł, interwencja zbrojna Chrześcjan sama mu się narzucała niemal — raz dla tego, że prześladowania trzywiekowe złamały w nich wstręt do szeregów orężnych o tyle, iż w legjach wyznawcy Chrystusa rzadkimi nie byli i w bojach znaczyli, powtóre dla tego, że przemawiała do nich nie ostygła jeszcze na polach agaunumeńskich męczeńska Legji Tebeńskiej krew. Zwrócił się przeto władzca Rzymu do Boga Chrześcjan w momencie, gdy miał się z prześladowcą ich zmierzyć: na dowód atoli, że Bóg ów pomocy mu nie odmówi i pomoc ta skuteczną będzie, cudu zażądał. Żądaniu temu zadość się stało. Cud jawił się na niebie pod postacią krzyża z podpisem: In hoc signo vinces. Procederem takim psychologicznym tłumaczy się wykorzystanie wyłącznie w istocie swej pokojowego chrześciaństwa na rzecz sprawy wojennej, stanowiącej istotę pogańskiej państwowości zaborczej. Pomiędzy tą ostatnią a chrześcjanizmem nastąpiło porozumienie na drodze, która po dzisiejszemu nazwać się nie da inaczej, tylko kompromisową. Nazwanie jej takie tłumaczą i popierają wypadki późniejsze. Przytoczę niektóre. In hoc signo Klowis ręką orężną założył podwaliny Francji. In hoc signo Mieczysław I od wynurzającej się z ostępów leśnych Polski odwrócił orężne na nią zamachy Gieronów giermańskich. In hoc signo Moskwa się z jarzma mongolskiego wyłamała i państwo rossyjskie w ramach mongolskich założyła. In hoc signo z Litwą i z Polską Krzyżacy wojny toczyli, ażeby na podobieństwo i wzór carstwa rossyjskiego wyszykować państwo pruskie. In hoc signo Polska wieki całe Europę od Tatarów, Turcji i Moskwy broniła i... znalazła się w położeniu chrześciaństwa w czasach Neronów i Dioklecjanów. Na kompromisie Konstantynowskim kościół zyskał i państwowość zyskała, ale — pytanie: Co zyskał pokój?... * * * Kompromis Konstantynowski dziejom Europy — rozsadnika cbrześcjanizmu i wynikającej ztąd kultury pokojowej — krzywy nadał kierunek. Ujawnienie, kościoła Chrystusowego (r. 306) i uregulowanie go na Soborze nicejskim (r. 325), sprzęgło interesy kościelne z interesami państwowemi węzłem nierozerwalnym, zmuszającym kościół do brania udziału w wojnach, toczonych przez dwa państwa rzymskie, oraz przez wykłuwające się z odmętu nowe organizacje państwowe, pomiędzy sobą i przeciwko najazdom barbarzyńców ze wschodu i z północy. Stanu wojennego przeto chrześcjaństwo nie usunęło, — wzmocniło go nawet: nie usunęło, ponieważ zwalenie się na Europę rozbójniczych wędrówek narodów barbarzyńskich czyniło koniecznem bronienie się przeciwko napastnictwu; wzmocniło, albowiem wiarę pogańską w fizyczne interwenjowanie bogów w wojnach zmieniło na interwenjowanie mistyczne, silniej na wyobraźnię działające. Stosownie do tego nastąpiła zmiana w obrządkach, służących do upraszania pomocy z nieba. Poganie czynili ofiary rzeczowe — zabijali cielce na ołtarzach. Chrześcjanie zastąpili je symbolicznemi. nie usuwającemi znaków wskazniczych i wróżb. Nie daleko we względzie tym przykładów szukając: So- bieskiemu w obronie Wiednia przepowiednia przy mszy zwycięstwo zapewniła, a orzeł na drodze rozstajnej kierunek pochodu ku stolicy Austrji i wskazał. Wojny tedy kościoł, chrześcjański, dzięki sprzężeniu się z państwem, nie usunął. Sprzężenie się z państwem przeszkodziło mu — i przeszkadza — w przeprowadzaniu miłości rodzinnej śród dzieci jedynego Boga — ojca ludzi: przeszkodziło dla zachowania w ustroju społecznym niewolnictwa, dostarczającego środków na prowadzenie wojen. Słowem, dzięki kompromisowi pomiędzy Kościołem a państwem, w ustroju społecznym i w stosunkach politycznych zmiana na lepsze na razie nie zaszła żadna. Zaprowadzone za czasów pogańskich niewolnictwo utrzymało się nadal, wzmocnione "wolą bożą", bez której, wedle doktryny kościelnej "włos człowiekowi z głowy nie spadnie" stan wojenny zaś, zaprawiony w dobie wędrówki narodów niespodziewaną nagłością najazdów gockich, awarskich, huńskich, maurytańskich i in., nabrał znaczenia plag żywiołowych: "powietrza, głodu, ognia"; niszcząc zaś dorobki cywilizacji pogańskiej, wszczepiał w ludzkość tu uspołecznioną, ówdzie uspołeczniającą się rezygnacyjność przerażeniem wskazanego na śmierć porażoną i ku zdziczeniu prowadzącą. Taki materjał we władanie duchowe dostał się kościołowi, sprzężonemu z państwem, posługującem się "ramieniem świeckiem". W obec niego stanęły dwie władze, z kompromisu Konstantyna W. z władzą podziemną, wielce podobną do Rządu Narodowego Polskiego w latach 1862 — 63 i 64, wynikłe. W zasadzie powinne one były spółdziałać i wzajemnie się wspierać. W praktyce atoli spółdziałalność ich spotkała się z trudnościami, uzależniającemi wzajemność od warunków, śród których główny polegał: na odpowiedniem władz świeckiej i duchownej zestosunkowaniu. Obie były najwyższe, obie samowładne, obie pochodzenia jednego, albowiem, wedle Św. Pawła: "Wszelka władza od Boga pochodzi", obie natury, wskazującej im jeden i ten sam cel — cel sformułowany zwięzłe i wyraźnie: Jeden pasterz, jedna owczarnia". W formule tej tkwił sęk, w którym skupiały się trudności nie do przełamania. Do jednopasterzowania człowieczeństwu zarówno pretensję rościła władza imperatorska i władza kościelna. Ponieważ jednak trój osobowość boża nie mogła się przenieść na dwój osobowość człowieczą, mimo przeto zadawanie tej ostatniej największych, jakie umysł człowieczy wytrzymać może, dawek mistycyzmu, ztopienie dwóch tych władz w jedno wymagało zapewnienia przewagi jednej nad drugą. Nastąpić to mogło na Wschodzie, w Konstantynopolu, na rzecz władzy świeckiej nie tylko pod wpływem tradycji, mówiącej o spowodowaniu tryumfu Chrześcjaństwu przez państwo, ale i z racji utrzymywania przewagi przez władzę świecką długo — długo... aż po dzień dzisiejszy. Po zdobyciu Kon- stantynopola przez Turków, znamionującem przełom dziejowy od wieków starych do średniowiecza, przewaga ta, która, mówiąc nawiasowo, przyczyniła się do tak zwanej szyzmy wschodniej (858), nie osłabła, lecz się wzmocniła. Kościół wschodni tak jest obecnie zależnym, w podbitych przez Turcję krajach, od sułtana, jak w Rossji od cara, jak w pomniejszych państewkach prawosławnych od panujących, nie mając nigdzie głosu w sprawach wojny i pokoju, ani w odniesieniu do ustroju społecznego, ani wogóle w obec zadań, wytyczonych przez naukę Chrystusa. W Czarnogórze i w Serbji zasłużył się udziałem gorącym, jaki wziął w pierwszej z tych krain w obronie niepodległości, w drugiej w wyzwoleniu ojczyzny z pod panowania obcego. Przydatność jego we względzie tym zaznaczyła się, lecz jako przydatność bojowa, od władzy świeckiej zależna i świadcząca oznaczeniu Ojczyzny w ustroju człowieczeństwa. Zależność od państwa pozbawiła kościół wschodni całkowicie i bezwzględnie znaczenia w sprawie pokojowej. * * * Odmiennemi były koleje władzy duchownej, żłobione przez okoliczności dla kościoła zachodniego, który w r. 310, za sprawą Konstantyna Wielkiego, wyszedł na jaw wprost z katakumbów. Faktycznie był on powszechnym (katolickim), rządzonym od początku, od Piotra Św., namiestnika Chrystuso- wego, przez biskupów rzymskich, uznanych oficjalnie głowami kościoła na soborze konstantynopolskim r. 381. Niezależność władzy duchownej w kościele katolickim wahała się zrazu, odpowiednio do losów, jakim podlegał Rzym po przeniesieniu stolicy do Konstantynopola i następnie, po rozpadnięciu się państwa na dwa cesarstwa: Wschodnie i Zachodnie — prężyła się pod ciosami, spadającemi na podupadającą coraz to bardziej olbrzymiego mocarstwa stolicę. Nie moja rzecz wykazywanie przyczyn upadku Państwa Rzymskiego. Wykazuje je dostatecznie historją. Do mnie w pracy niniejszej należy zanotowanie tych jeno przyczyn, co się do niej bezpośrednio odnosząc, przeszkadzają ludzkości uspołecznionej urządzić się odpowiednio do jej moralnych i materjalnych wymóg. Polegają one: 1. na nie-unikainem w nieodpowiedzialnych władzy najwyższej sferach wyuzdaniu rozpusty, szerzącem się nakształt zarazy w sferach niższych i wyczerpującem społeczeństwa moralnie; 2. na utrzymywaniu, dla zapewnienia bezkarności takiemu stanowi rzeczy, porządku za pomocą siły zbrojnej, wyczerpującem społeczeństwa materjalnie. Nie zapobiegł zgniliznie, pozbawiającej państwo cnót obywatelskich i przegryzajacej wiązania onego, pretorjanizm, sprzedający usługi swoje za pieniądze więcej płacącym cezarom i augustom, toczącym nieprzerywalnie pomiędzy sobą wewnątrz cesarstwa wojny domowe, nie pozwalające bronić je przeciwko napastnikom zewnętrznym. A napastników wysypywały się roje z jakicheś gieografom owoczesnym nieznanych duplisk w krajach borealnych i na dalekim wschodzie i pod rozmaitemi nazwami band pirackich i hord zbrojnych, pokrewnych pierwotnym najezdcom, Gotom, Wendom, Hunnom, Mongołom, które zalewały posiadłości obydwóch cesarstw rzymskich. Najazdom tym towarzyszyły rabunki, rozboje, zniszczenia, opustoszające okolice całe. Cesarstwo Wschodnie broniło się im jako tako, to odpierając napaście orężnie, to bandy napastnicze na żołd biorąc i jedne przeciwko drugim zwracając. Przynajmniej Konstantynopol w murach swoich nie widywał gości nieproszonych. Rzym zaś, Rzym starożytny, stołeczny, kościelna Stolica Apostolska, polityczną bowiem Honoriusz, uciekając przed Alarykiem, do Rawenny przeniósł, samemu sobie pozostawiony, bezbronny, wystawiony został na łaskę i niełaskę barbarzyńców. Łaską cieszył się rzadko. Zdobywany kolejno przez Alaryka (410 Wizygoci), Genseryka (455 Wandale), Odoakra (476 Herule), obrabowywanym był gruntownie. Odoakr, który Romulusa Augustula, ostatniego Cesarstwa Rzymskiego zachodniego imperatora, z tronu spędził i Italję opanował, nie raczył siebie imperatorskim przyozdobić tytułem. Imperium, potężne niegdyś, groźne, światu panujące mocarstwo, znikło z powierzchni ziemi, prze- nosząc się na karty dziejowe na świadectwo znikomości rzeczy ludzkich. Po niem, na gruncie, pozostała nazwa w nazwie miasta, stolicy onego, doprowadzonej przez barbarzyńców w wiekach V, VI, VII do stanu, do jakiego w wiekach XVIII, XIX nie-barbarzyńcy doprowadzili dawną stolicę Polski, kończąc w r. 1846 obdzieranie jej z powagi stołecznej obróceniem na koszary zamku królewskiego, Wawelem zwanego. Nad miastem Rzymem atoli czuwała warta, uzbrojona w oręż moralny, w katakombach kuty, którego odmiana gatunkowa i nad Krakowem podobno czuwa. Warty owej działalność — przejawiając się od czasu do czasu osobowo, jak np. w osobie jednego z papieży, Leona I Wielkiego, do pocztu świętych zaliczonego, który wielkie, miastu zagrażające ze strony Hunnów niebezpieczeństwo r. 452 zażegnał, odwracając Attylę od wrót Rzymu nie czem innem, jeno słowem bożem pokoju — polegała na gorliwem barbarzyńców słowem owem na chrześcjanizm nawracaniu. Że działalność ta nawskróś pokojowa, a przez to w zupełności nauce Chrystusowej odpowiadającą była, świadczą o tem dwaj papieże: Grzegorz I Wielki i Leon II. Pierwszy (590 — 604), nie mając na rozporządzenie swoje siły orężnej, potrafił słowem bożem ugłaskać Longobardów, gdy ci Włochy zaleli i opanowali, nawrócić ich na chrześcjanizm i zawrzeć z nimi traktat, zastrzegający zniesienie sprzeciwiającego się mu (chrześcjanizmowi) a zasilającego wojnę niewolnictwa. Pytanie, czy nie była to po raz pierwszy o niewolnictwie w znaczeniu tem mowa?... Leon II ( 682 — 683 ) do obrządków religijnych wprowadził t. zw. Basium pacis ( pocałunek pokoju ), zastąpiony później przez patynę. W całym toku dziejów kościoła katolickiego w Rzymie w zaraniu wieków średnich przebija się usiłowanie tej najwyższej władzy duchownej: zajęcia stanowiska sądownictwa rozjemczego, tego kamienia obrazy, o który się rozbiły dwie w czasach naszych — jedna w r. 1899, druga r. 1907 — konferencje pokojowe. Stanowisko to w w. V, VI, VII, w dobie wędrówki narodów, narzucało się kościołowi, obdarzonemu władzą wyłącznie moralną. Nie posiadając władzy rzeczowej, ani żadnych ruchomych i nieruchomych dóbr, będąc bezdomnym niejako, stawiać nie mógł luzującym się najezdcom barbarzyńskim oporu, ani też wzbudzać w nich zawiści lub chciwości. Będąc jednak piastunem "prawdy objawionej", zawierającej się w "słowie bożem", głoszącem miłowanie bliźnich, jako dzieci bożych i czynienie sprawiedliwości, jako wiązania społecznego, nakazywał poszanę dla głosicieli, dla kapłanów, dla sług Boga chrześcjańskiego. Wyłaniała się ztąd powaga, co nie panuje, lecz imponuje. Stanowiło to moralną kościoła siłę, która zapewniała mu niezależność w niewoli większą w Rzymie pod grozą barbarzyńców, aniżeli w Byzancium pod protekcją cesarzy. Powaga w połączeniu z obrządkami, oskrzydlającemi "tajemnice wiary", wywierała wpływ na umysły tłumów prostaczych, skłonnych z natury duszy człowieczej do czczenia tajemnic. Ułatwiało to nawracanie tłumów najezdczych i wzmagało sądowniczo-rozjemczą powagę kościoła, gdy z tłumów tych wytwarzały się zawiązki i organizacje państwowe. * * * Zawiązki organizacyj państwowych wytwarzały się ręką zbrojną, wywołując śród narodów wędrujących nieustający odmęt wojenny, który o ile rozjemczej kościoła roli podnosił powagę, o tyle działalność rozjemczą utrudniał. O podnoszeniu się powagi świadczyło uznawanie onej przez władców zawiązków państwowych poważniejszych niż te, co się w sąsiedstwie Rzymu wykłuwały. Trudność polegała na tem, że "słowo boże", słowo pokoju, które chełznało dawniej wyznawców Odina, Szamanizmu i wiar nieokreślonych, przestawało działać w łagodzeniu nietylko pomiędzy najezdnikami, na chrześcjanizm nawróconymi, sporów krwawych, lecz nie zapobiegało zamachom na niezależność kościoła. Było to następstwem braku podstawy realnej dla aforyzmu: "Opoka Piotrowa", na której Chrystus kościół zbudował. Ażeby ta przenośnia retoryczna rzeczywistą się stać mogła, kościołowi potrzebnem było ramie świeckie, bez którego wyroki rozjemcze albo literą martwą pozostawały, albo na kościół ze strony chrześcjan zamachy nawoływały. Przytem chrześcian owych herezje się chwytały. Ramie świe- ckie nie trudnem wprawdzie było do znalezienia w pobliżu; królowie longobardzcy narzucali się z niem; lecz ramie ich niezależności kościoła niebezpieczeństwem zagrażało tak dalece, że papież Grzegorz III, który w sposób przez dzieje niewyjaśniony na rzecz kościoła zajął Rzym zrujnowany, w Rzymie przeciwko Longobardom w r. siedemset trzydziestym którymeś orężnie bronić się musiał. Slad to najpierwszy dziejów "Państwa kościelnego". Znamionuje on zejście kościoła katolickiego (powszechnego) z wytyczonej przez Chrystusa dla chrześcjanizmu drogi pokojowej. Na tej nowej dla Kościoła powszechnego — dla papiestwa (1) — drodze zeszedł się on z "Patriarchatem" konstantynopolskim, nazwanym później kościołem "Wschodnim'', który niezależności nie posiadał, a podlegając cesarzom, toczącym wojny ustawicznie, służyć im na tej drodze w potrzebie musiał. Nie działał więc on w duchu chrześcjańskim. Kościół katolicki, po zainstalowaniu się w Rzymie w znaczeniu państwowem, nie mogąc się w nim samoistnie w obec zaborczych i rabowniczych sąsiedniej Longobardji zapędów utrzymać, poszukiwać mu- ------------------------------------ (1 ) Papiestwo od papież, łacińskiego papa, w zdrobnieniu dziecinnem pappa (ojczulek): był to tytuł, dawany początkowo przez wiernych wszystkim biskupom. W r. 1073 Grzegorz VII przywiązał go wyłącznie do głowy kościoła, którą, na I-szym soborze konstantynopolskim, r. 331 uznanym został biskup rzymski, jako następca Św. Piotra i namiestnik Chrystusa. siał pomocy zewnętrznej u przeciwników państwa tego. Znalazł ją w kształtującem się państwie Franków, w rodzie możnowładczym d'Heristalów, który z pokolenia w pokolenie, przy dynastji Merowingów, pełnił funkcję merów pałacowych (major domus), trudniących się wyprawianiem skwapliwie na świat lepszy niedołężnych Klowisa potomków — dla zajęcia po nich tronu. Jeden z rodu tego, Pepin Krótki, zajmujący już tron monarszy faktycznie, pospieszył na wezwanie papieża, Stefana II, do Włoch, pokonał Longobardów, zdobył na nich Rawennę i należący de egzarchatu raweńskiego pentapolis ( miasta Rimini, Pesaro, Fano, Sinigaglia i Ankona ), wraz z Rawenną, stolicą Italji od czasów Odoakra, do Państwa kościelnego przyłączył. Za przysługę tę Ojciec Św. wywdzięczył się: mianując Pepina patrycjuszem rzymskim i koronując go w Paryżu uroczyście na króla francuskiego z "bożej łaski". Fakt ten bardziej jeszcze znaczenie kościoła, nadając mu stanowisko polityczne, podniósł, ale oraz bardziej jeszcze od niego drogę pokojową oddalił. Stracił on ją z oczów za syna Pepina, Karola Wielkiego. Stało się to z powodu stanowczego w stosunkach politycznych w Europie zwrotu — skutkiem kreowania, raczej wskrzeszenia, Cesarstwa Rzymskiego, zwanego Zachodniem w obec Wschodniego, konającego, momentalnie zdrowie odzyskującego i toczącego bezustannie — aż do skonania r. 1453 — pomyślne i niepomyślne wojny. Cesarstwo Rzymskie wskrzesło za sprawą papieża, Leona III. Leon III, wybrany r. 795 przez lud rzymski, nie mógł się ostać w obec kompetytorów, którzy uknuli przeciwko niemu spisek, pojmali go i do więzienia wtrącili. Wybrańcowi ludu udało się z ciemnicy wymknąć i przy pomocy Karola Wielkiego stolicę apostolską odzyskać. Leon III wspanialej się mu, niż Stefan II Pepinowi Krótkiemu wywdzięczył, pomazał go bowiem na cesarza — za co Karol W. kościół hojnemi wynadgrodził donacjami nowemi. * * * Z chwilą przybrania przez kościoła charakteru państwowego sprawa pokoju, sprawa nawskróś chrześcjańska i nawskróś moralna — domagająca się bowiem zniesienia niewolnictwa i powściągnięcia nadużywań przemocy — sprawa upragniona przez 90 % z górą ludzi ( dzieci bożych wedle Chrystusa ), zamieszkujących kulę ziemską, sprawa ta na wiele wieków zeszła z porządku dziennego w zakresie polityczno-społecznym. Była pierwotnie i zasadniczo wszechludzką. Po upaństwowieniu kościoła, stała się międzypaństwową. Nie będę wymieniał donacyj wszystkich, które, za przykładem Pepina Krótkiego i Karola Wielkiego, rozszerzyły Państwo kościelne od morza Adrjatyckiego do Śródziemnego. Najznaczniejszą z nich była Matyldy, zwanej wielką hrabiną Toskanji. Przyznawanie jednak charakteru państwowego kościołowi zaznaczyło się wcześniej. Anglja zobowiązała się, r. 740 płacić rocznie tak zw. romescot , co następuie, pod nazwą "denarów Św. Piotra", naśladowały Francja, Niemcy. W Polsce podatek ten zwano "świętopietrzem". Państwem wiec został kościół — państwem, uświęconem nazwą dodatkową: "Dziedzictwa Piotra Świętego". Nazwa ta nie osłaniała go przed zmiennością losów, igrających z państwami i nie dozwalających mu doznawania ciągłej pomyślności w pokoju mimo, że tak w Państwie Kościelnem, jak w całym świecie chrześcjańskim, pod sklepieniami świątyń, rozlegały się wołania błagalne ludów: "Od powietrza, głodu, ognia i wojny, zachowaj nas, Panie!..." Kapłani, przy nabożeństwach, możnym, od których wojny i pokoje zależały, dawali do całowania patynę i przemawiali: — Pax tecum ... Działało to jednak jako przechowywanie przesądu nieszkodliwego, w znaczeniu przeżytku szacownego: nieskutkowało wobec interesow państwowych, przeważnie, jeżeli nie wyłącznie zaborczych, w których kościół żywy — nierzadko zaczepny brał udział, bądź to broniąc, bądź też rozszerzając granice "Dziedzictwa Św. Piotra", bądź... Ścigając, prześladując, tępiąc herezje, odszczepieństwa, szyzmy. Sprawa pokoju, przez chrześcjanizm podjęta, krwią męczenniczą zadokumentowana i ludzkości przekazana, znikła z oblicza ziemi, ustępując stanowi wojennemu, przez kościół ulegalizowanemu — stanowi, który stał się, jak za czasów pogańskich, powszechnym i, jak w Polsce pod panowaniem rossyjskiem, stałym. Stan ów szeroko rozwiniętemi skrzydłami opiekuńczemi osłoniła noc wieków średnich, pochłaniająca i zobojętniająca cywilizacyjne grecko-rzymskiego pogaństwa zdobycze. * * * Wieki średnie charakteryzuje spółzawodnictwo o jedynopasterstwo nad trzodą człowieczą pomiędzy władzą duchowną — papieżem a świecką — cesarzem. Wywoływało ono walki orężne, w środkach po jednej i po drugiej stronie nie przebierające, przycichające atoli w razach, gdy do walki z jedynowładztwem chrześciańskiem występowało jedynowładztwo islamickie, oskrzydlające Europę ze Wschodu, przez Dardanele i z Zachodu, przez Gibraltar. Znamiennem w najściach tych jest, że z Zachodu Arabowie wnosili do Europy tępione przez kościół jako pogańskie greko-rzymskie zaczyny cywilizacyjne. Pomijając atoli jako rzecz do założenia pracy mojej nie wchodzącą, zaznaczę jeno przycichanie od czasu do czasu spółzawodnictwa za sprawą nie zdwuosobnienia władz drogą porozumienia, lecz za sprawą wojen. Przycichnięcie takie nastąpiło na lat dwieście bez mała w czasie "wojen krzyżowych", bez udziału poróżnionego już z zachodnim kościoła wschodniego; zarysowywało się później, w wiekach już nowych, gdy kościół wzywał napróżno mocarstwa chrześcijańskie do wygnania Turków z Europy. Chrześcjanizm od chwili opanowania Rzymu na rzecz kościoła przez Grzegorza III., nie w pokojowym, lecz w wojennym — w wojennym na szeroką skalę — manifestował się kierunku. Pozakładano religijne zakony wojenne: Templarjusze, Krzyżacy, Kawalerowie Mieczowi, Rycerze św. Jana Jerozolimskiego. Obok suplik, błagających o pokój, rozlegały się w świątyniach chrześcijańskich modły do "Boga zastępów" o pomyślność oręża dla mających się wzajemnie mordować po stronie jednej i drugiej jednowyznaniowców. Francuzi chrześcjanie katolicy w pień wycinali Francuzów chrześcjan albigiensów. "Sto lat mijało, jak Zakon Krzyżowy we krwi pogaństwa północnego brodził". Polska pogaństwo to na drodze pokojowej nawróciła i Zakon Krzyżowy za to, że mu w brodzeniu we krwi, celem wzięcia "szyi Prusaka w okowy", przeszkodziła, zwołał ze świata całego rycerzy chrześcjańskich, którzy doń "lądem i morzem napłynęli" i pod Grunwaldem pamiętny w dziejach bój stoczyli. Do boju onego szło rycerstwo chrześcjańskie pod osłoną opieki cesarza rzymskiego i błogosławieństwa głowy kościoła katolickiego. A kto i czemu na Polskę domowe wojny kozackie nawołał i w niej rozkwit oświatowy w ciemnocie pogrążył?... Komuż w dobie wieków nowych w dziejach świata przyznać ze słusznością całą należy zaprowadzenie w Europie nieustającego stanu wojennego?... Sprawiedliwość atoli zanotować nakazuje próby pokojowe ze strony tak kościoła, jakoteż głów państwowych, czynione celem zażegnywania zagrażających wojną zaburzeń. Próby te atoli, dokonywane pod postacią doraźnych zakazów lub nakazów kościelnych, oraz interwencyj rządowych, znanych pod nazwą "pokoju bożego" i "rozejmów (tréves)", miały doniosłość półśrodkową, odnosiły się bowiem przeważnie albo do wojen domowych, międzylenniczych i buntów przeciw władzy zwierzchniczej, albo do zatargów krwawych międzyrodzinnych, panujących w Niemczech ("ząb za ząb, oko za oko"), we Włoszech, w Hiszpanii ("wendeta") i indziej. Powodem zapobiegania im była przeszkoda, jaką sprawiało zamącanie spokoju wewnętrznego wobec zamiarów wojennych, mających na widoku podboje, stanowiące najważniejsze i najpoważniejsze każdego w czasach onych szanującego siebie państwa zadanie — z wyjątkiem Polski, zcalającej się i rozrastającej na drodze obronnej. Ludy i narody doznawały cierpień i bolów straszliwych, które jednak znosiły cierpliwie, dzięki wpojonej w nie wierze w "wolę bożą, bez której człowiekowi włos z głowy nie spada". Z "powietrzem, ogniem, głodem" na równi była "wojna" dopustem bożym, na co ludzkość innego nad "modlitwę, post, utrapienie ciała, oddawanie się nadziei na nagrodę w życiu przyszłem i składanie ofiar na kościoły" środka ani zapobiegającego, ani odwracającego nie posiadała. Dołączało się do tego przekonanie o bezpośredniem wszelkiej władzy od Boga pochodzeniu. — Przekonanie, nie dopuszczające myśli o krytykowaniu postanowień onej. W sposób ten kościół, ów kościół, który krytyką stanął i dla niej w podziemiach wobec srogich władzy prześladowań chronić się musiał, sam sobie przeczył: postanowienia wojownicze i ludy uciskające władz uznając i godło im swoje (signum)na użytek często niegodziwy oddając. Nie dziw przeto, że po ukonsolidowaniu się mocarstw niemieckiego (cesarstwo rzymsko-niemieckie), francuskiego (królestwo) i państw poważnych — Węgry, Polska, Szwecyą, Hiszpania, Anglia — mimo, że i władza duchowna, rozdająca korony, wojująca zarówno moralnie (klątwy: Henryk IV. — Kanossa; indulgiencye) i orężem (inwestytury, Guelfy i Gibelinowie, papieże i antipapieże, rodzina Borgie'ów, etc), nadużyć się dopuszczała, w wiekach średnich, w epoce twardej wiary, ludzkość się o pokój, nie inaczej, tylko modlitwą upominała. Krytyka milczała. Wszystko, co za powagę uchodziło, lub do uchodzenia pretensję miało, o pokoju nie myślało — o pokoju w znaczeniu tej moralności chrześcjańskiej, co się opiera na miłowaniu bliźniego, bez względu na to, czy on jest Żydem, czy Samarytaninem, czy się przedstawia pod postacią osobnika zbiorowego w społeczeństwie ludu wybranego, czy obcego. Pokój pojmowano wyłącznie w odniesieniu do stosunków międzypaństwowych — wyraźniej mówiąc, międzydynastycznych, albowiem i respubliki średniowieczne, rządzone po większej części oligarchicznie, o ile się która na siłach poczuwała (Wenecja np.), kierowały się wewnątrz i na zewnątrz polityką państwowo-monarchiczną: klasową społecznie i zaborczą politycznie. We względzie tym państwo kościelne — "Dziedzictwo św. Piotra", który, wzorem Boskiego Mistrza, za wyzwolenie człowieczeństwa, rodziny "Ojca niebiesskiego", śmierć poniósł — wyjątku nie czyniło. I ono się na poddaństwie, formalnej niewolnictwa pogańskiego odmianie (corv é able et taillable à merci), opierało; i ono zabory czyniło. We względzie tym dla władzy duchownej wytworzyło się stanowisko anormalne dwojako: raz głoszące (w świątyniach — "domach bożych") pokój a sprawujące wojnę, powtóre spółzawodnicząc z władzą świecką (cesarstwem) w pasterzowaniu trzodzie człowieczej a spółdziałając z nią w chełznaniu onej... próbującej wyzwalać się z więzów czy to społecznych, czy politycznych, czy też moralnych ze sumieniem stycznych. Sprawa pokoju w naturalnem jej, chrześcjańskiem środowisku zanikła — przypieczętowując zanik Wojną trzydziestoletnią (1618 — 1648). Nie moja rzecz spółzawodniczyć z Szillerem w roztrząsaniu pragmatycznie dziejów wojny trzydziestoletniej. I mnie jednak, z punktu sprawy pokoju, wypada o niej rzeknąć słówko. Była ona rodzajem wabanku, postanowionego, przez sprzymierzone w niej spółzawodniczące o pasterzowanie trzodzie człowieczej władzę duchowną i świecką, w grze o swobodę sumienia. O pokoju w duchu chrześcjańskim mowy w niej nie było, jak nie było o nim mowy w odkryciach (Ameryki, Przylądka Dobrej Nadziei), w wynalazkach (druku, prochu strzelniczego), znamionujących w historyi Nowe wieki. W wojnie samej, wziętej ze strony formalnej, chodziło o poskromienie na rzecz sprzymierzonych władz, buntujących się przeciwko przymierzu temu książąt i elektorów niemieckich, protegujących lub faworyzujących protestantyzm, wywołany przez nadużycia stolicy apostolskiej i rządów cesarskich. Zrazu przymierze papiesko-cesarskie tryumfowało nad potężnym palatynem reńskim, następnie nad królem duńskim; lecz, gdy się do wojny wmieszał Gustaw Adolf, król szwedzki, i, po jego śmierci w bitwie pod Lutzen (1632), gdy pieniężnie z początku, orężnie następnie zainterweniował kardynał de Richelieu, który we Francji tępił Hu- gonotów, w Niemczech pomagał protestantom — postać rzeczy na teatrze wojny zmieniła się na niekorzyść cesarską a zarazem na niekorzyść preponderencji władzy duchownej kościoła rzymsko-katolickiego. Obok niego stanął i w świecie cywilizowanym uznanie obywatelstwa uzyskał kościół protestancki. Był to drugi we władzy duchownej rozłam. Pierwszy, szyzma wschodnia, dokonana w IX w. wypadła na korzyść władzy świeckiej (cesarskiej, sułtańskiej, carskiej) i, wzmacniając przygodnie jej potęgę polityczną, przeminęła bez wpływów dodatnich na cywilizację (prawosławie); "ten zaś drugi, przysposobiony z jednej strony przez nieustępujące Dioklecjanowym prześladowania, indulgiencje, inkwizycję, z drugiej przez prace i męczeństwa Wickleffów, Hussów, Zwinglich, Lutrów, Kalwinów, Servet'ów, wyłonił z siebie zasadniczo swobodę sumienia. Czyli: zrównanie obywatelskie Judejczyków z Samarytanami, celem sprzągnięcia ich we wspólnej pracy cywilizacyjnej. W zasadzie tej znalazła się laka dla sprawy pokoju pomimo, że w traktacie pokojowym, noszącym nazwę Westfalskiego, nie o pokoju istotnym, lecz o międzypaństwowym i międzywyznaniowym była mowa. We względzie międzypaństwowym państwa i państewka zwycięzkie przysądziły sobie kraje zdobyte i uznały niepodległość respublik Szwajcarskiej i Holenderskiej; we względzie międzywyznaniowym równouprawniono kalwinizm, który na sto- się palił Servet'ów w Gienewie z protestantyzmem, który się w Anglji nie lepiej z katolikami obchodził i w Izbie cesarskiej, na 50 krzeseł, protestantom 24 przyznano, jakoteż radę auliczną, głów 18, złożono pół na pół z protestantów i z katolików. Służyło to Rzeszy Niemieckiej, nie zapewniało jednak spokoju inowiercom we wchodzących do składu jej większych i mniejszych państwach, zaopatrzonych w religję panującą. Monarchowie austriaccy, z których rąk do r. 1866 nie wypadało berło cesarskie, w krajach dziedzicznych inowierstwa nie tolerowali. W pokoju przeto westfalskim trudno nie dopatrzeć połowiczności, biorąc na uwagę wojny w Europie nieustające, których on nie zażegnał. Zawierane pokoje były nie czem innem, jeno zawieszeniami broni. Stan wojenny wydawał się naturalnym i koniecznym i był faktycznie takim ze względu na charakter polityki, nie zaprzestającej naśladować polityki mocarstw z czasów przedchrześcjańskich — polityki, polegającej całkowicie na zaborach — polityki praktykowanej przez naród wybrany, gdy mu się sprzykrzyła wędrówka czterdziestoletnia. Które z mocarstw a nawet i państw pomniejszych, z wyjątkiem drobiazgów takich, jak San Marino, Andora i trzy pierwotne kantony szwajcarskie, nie praktykowało, przy zdarzonej okazji, polityki zaborczej na skalę możliwie najszerszą? Trzymająca się metody tej Marchja Brandeburska obławiała się powoli w ciągu wieków, obłowiła się w wojnie trzy- dziestoletniej, obławiała się za pomocą szacherek przymierzowych. dalej, aż urosła na Prusy, które rozbiory Polski wykombinowały i w koronę cesarską w końcu się ubrały. Temu traktat westfalski nie zapobiegł i, nie ochełznawszy państwowości, wydanej na samowolę ambicyj bezsumiennych, zapobiedz nie był w stanie. Wyzwolił jednak sumienie nie tylko na drodze religijnej, wytyczonej przez Wicklefów, Hussów i in., ale i na drodze naukowej, pozostającej pod bezwzględnym i nienaruszalnym stolicy apostolskiej dozorem. Na drodze tej dokonanem zostało odkrycie ogromnej dla umysłu człowieczego wagi: " De Revolutionibus orbium coelestium " — ogłoszone w dziele pod tym tytułem, wydanem w Noremberdze r. 1543 a napisanem przez Mikołaja Kopernika. O odkryciu tem ludzie się głośno przed ogłoszeniem traktatu westfalskiego nie odzywali z obawy z jednej strony losu Galileusza, zmuszonego wyprzysięgać się wobec inkwizycji prawdy mimo przekonania, że e pur si muove , z drugiej szydzeń z niej reformatorów religijnych tej miary, co Marcin Luter, Melanchton i in. Ucisk sumienia więzy na przekonania wkładał. Ucisk przekonań, idąc od władzy duchownej, wykwitłej na gruncie chrześcjańskim, pokojowym i rozwiniętej na drodze " Quo vadis? " ideowej, ultra pokojowej, to sprawił, że ją sprzymierzył z antago- nistką jej, władzą świecką — ponieważ bez ramienia świeckiego obchodzić się nie mógł. Ramie świeckie, rycerskie, wojenne, wynoszące rzemiosło swoje na szczyty heroizmu, strojące je w piękno niezrównane, wieńczące je w najpiękniejsze poezji epicznej kwiaty, wznoszące dla niego pomniki sławy i nadające mu znaczenie najważniejszego czynnika państwowego — ramię to na pokoju ciężyło, pokój upośledzało i odzywanie się o nim odsyłało do kategorji opinji, nieuznawanych na równi z odkryciem krążenia ciał niebieskich. Pomiędzy opiniami temi ta zachodziła różnica, że jedna jako nowość, wywracająca pojęcia uświęcone i podkopywująca powagę władz nad pojęciami czuwających, uznaną została za niebezpieczną, jak niebezpiecznem obecnie uznaje się w Rosji pojęcie konstytucji; drugie przestarzałe, ze sfer wyższych społecznych zepchnięte na niziny ludnościowe, spodlone pracą i poddaństwem, odesłanem zostało do kategorji pojęć na wzgardę zasługujących. Do sumienia go nie odnoszono. Nie zważano na nie i dla tego trzeba było odwagi podobnej do tej, jaką Galileusz okazał, ażeby się o pokoju odezwać. Po wyzwoleniu "w zasadzie" sumienia znalazła się odwaga taka. * * * Pod koniec wojny trzydziestoletniej pierwsze upomnienie się o pokój na tle Chrystjanizmu pierwotnego wyszło ze strony heretyckiej. Roku 1647 w Anglji szewc, Jerzy Fox, założył sektę religijną pod nazwą Kwakrów, celem zwrócenia ludzkości ku prostocie w życiu, zaniechaniu wojen i kłótni, usunięciu dziesięcin i t. p. "nawyków i ciężarów". Jest to najpierwsze, w dziejach nowożytnych, w dobie sławienia wojny, głośne, wyraźne, moralnością czystą przesiąkłe, sprawy pokoju wytoczenie. Zamknęło się ono wprawdzie w obrębie sekty z powodu do śmieszności dochodzących surowości w przestrzeganiu formalności sekciarskich; głos jego atoli nie przebrzmiewał bez echa, będąc wyrazem potrzeby odczuwanej przez ludzkość. Z początku nawet sekciarze, posądzani o obłąkanie, zamykani bywali w zakładach dla warjatów; lecz się oswajano z nimi: w r. 1695 ulegalizowano sektę biłem tolerancyjnym i ona przyjęła się w Holandji, szczególnie jednak rozwinęła się w Ameryce, w Stanach Zjednoczonych. Robiło to reklamę dla idei: utrwalania pokoju za pomocą umoralniania stosunków społecznych i politycznych. Odczuwanie potrzeby — niezależnie od reklamy kwakierskiej — nie mogło nie zainteresować moralistów i filozofów. Sprawą pokoju zajęli się mężowie poważni. We Francji, w ognisku rozwiązłości i zbytków na dworze monarszym, jakoteż w wyższych społeczeństwa warstwach, ksiądz de St. Pierre ogłosił traktat p. t. "Projekt pokoju wieczystego" ( Projet de paix perpetuelle ). Dzieło to wyszło r. 1713, w Utrechcie, w czasie zawarcia po- między Francją, Hiszpanją, Anglją i Hollandją, pokoju zw. "Utrechtskim", na którym pełnomocnikowi Francji, kardynałowi de Polignac, autor onego towarzyszył. Był on członkiem Akademji Francuskiej, lecz wykreślonym z niej został, ponieważ w jednem z pism swoich ubliżył nie dającemu ze siebie przykładów moralności Ludwikowi XIV. W dziele o pokoju ks. de St. P. domaga się założenia najwyższego trybunału dla rozstrzygania sporów międzynarodowych". W wysokich sferach politycznych pomysły jego zwano "marzeniami człowieka uczciwego". Uczciwość nie popłaca w polityce. Marzenia te znalazły uznanie męża, który w filozofji zajął stanowisko zwrotniczego, nadającego naukom transcendentalnym kierunek, odpowiedni kierunkowi, nadanemu przez Kopernika wiedzy astronomicznej. W Niemczech, właściwie w Prusiech, gnieździe polityki rozbójniczej, postawionej przez Fryderyka Wielkiego na wyżynach mądrości politycznej, Emanuel Kant, profesor filozofji, niedostrzeżony przez bawiącego się w filozofa protektora Voltaire'a, autora "Anti-Machiawela", fałszerza monety i prowokatora rozbiorów Polski, napisał i r. 1795 wydal:,. Szkic filozoficzny o pokoju wieczystym". Praca ta jest świadectwem jednem więcej a bardzo poważnem potrzeby pokoju dla nękanej wojnami ludzkości. Ani wyzwolenie sumienia skutkiem wojny trzydziestoletniej, ani szewc Jerzy Fox, ani ksiądz de St. Pierre, ani najznakomitszy śród starożytnych i nowożytnych filozofów Emanuel Kant nie zażegnali wojen w wiekach XVII, XVIII i XIX, nie zapobiegli dokonaniu zbrodni rozbiorów Polski, nie odwrócili następstw smutnych wielkiej rewolucji francuskiej, nie powściągnęli deptania sprawiedliwości międzynarodowej na Kongresie Wiedeńskim r. 1815, nie obtarli jednej łzy, nie uleczyli najlżejszej z ran zadanych ludzkości przez wojny. Nie przeminęło jednak wszystko to bezowocnie. Rozbudził się w społeczeństwach ruch rewindykacyjny w kierunku dwojakim: zaczepnym i odpornym, czyli rewolucyjnym i ewolucyjnym. Pierwszy jest rodzicem socjalizmu, drugi sprawy pokojowej. Zachodzą pomiędzy niemi podobieństwa, zachodzą i różnice. Dzieje porównawcze wyjaśniają jedne i drugie. W socjalizmie odtwarzają się bunty niewolników z czasów przedchrześcjańskich — bunty, polegające na zastąpieniu władzy władzą, przemocy przemocą, na naprawieniu zła złem, na uszczęśliwieniu ludzkości zreformowaną, kollektywną niewolą, przedstawaijącą się w perspektywie celowej na gruzach urobionego przez dzieje społeczno politycznego porządku. Dopięcie celu takiego wymaga środków odpowiednich, kutych w ogniu zawiści młotem walki klasowej, prowadzonej z taką całkowicie antietyczną publiczną i prywatną bezwzględ- nością, z jaką się wojny prowadzą. Próbę tego mamy obecnie w zaborze rossyjskim, w którym przeciwko społeczeństwu własnemu rozpoczętą walkę toczy dalej socjalizm, z logicznej konieczności rzeczy w bandytyzm przeistoczony, z bandytyzmem, nazwą stanu wojennego noszącym a od czasu rozbiorów Polski na Ojczyźnie naszej ciężącym. Odtworzenie się pod postacią socjalizmu rewolucyjności Aristodemów, Aristomenów, Spartakusów jest wynikiem koniecznym do ostateczności doprowadzonego, megalomanją starożytną zarażonego i z tąż chorobą dotkniętym kościołem sprzymierzonego gospodarstwa państwowego. Karol W. dał przykład, który znalazł naśladowców w cesarzach, królach, książętach nawet. Wielki książę moskiewski Iwan III., ponieważ się z Paleologówną ożenił, księstwo swoje w dwójgłowego orła przystroił, carem się zamianował i spadkobiercą cesarstwa Wchodniego siebie uznał. Iwan III. nie wiedział zapewne o Karolu W.; lecz jako władca najwyższy i głowa kościoła, czuł się "panem wszechwładnym wiary i sumienia", co mu pozwalało mieć zachciankę, która następnie, przy pomocy okoliczności przyjaznych, stała się wytyczną w polityce dla następców jego. Samowładztwo jednak, podniecając zaborczość bezgraniczną, podnieca oraz chucie i wprowadza na dwory założycieli dynastyj rozwiązłość miary nie znającą i zgniliznę moralną w podległych mu społeczeństwach szczepiącą. Działo się to i dzieje we wszystkich państwach despotycznie rządzonych, zwłaszcza zaś w mocarstwach, "wielkie, szerokie i wspaniałe sobie wytykających cele". W oczy się to rzuca obecnie w Rossji i w Niemczech. I w Rossji i w Niemczech rozkładowe władzy najwyższej, "przed Bogiem jeno odpowiedzialnej", własności udzieliły się jednorodnemu z nią, rozsadnikiem zarządców na wszystkich szczeblach będącemu społeczeństwu, wszczepiając w nie zdeprawiony wzorem deprawacji dworskiej patrjotyzm. Nieograniczona dowolność w zaspokajaniu wszelakich władzy tej upodobań i chuci staje się prawem dla całej od góry do dołu klasy rządzącej — prawem, usprawiedliwić się nie dającem żadną racją etyczną, poszukującem przeto usprawiedliwienia w jakiemeś spólnego z upodobań i chuci "najwyższych" mianownika zadaniu. Zadaniem tem dla moskiewskich i niemieckich wiązań budowli państwowych, jakiemi są ciężące ku władzy najwyższej systemy tu czynowniczy, ówdzie biurokratyczny, nie może być co innego, tylko doszczętne Polski zniweczenie. We względzie tym działa prawo psychiczne, nakazujące mordercy, po dokonaniu zabójstwa dla rabunku, znęcać się nad ofiarą po jej zgonie nawet zwłaszcza, gdy drgawki przedśmiertne resztki życia w niej zdradzają. Prawo to działa jednakowo na bandytów, zajmujących na drabinach społecznych szczeble najniższe, na których głowy ich osłaniają czapice kra- dzione, oraz najwyższe, na których głowach błyszczą brylantami zdobne okryciu. W odniesieniu do kwestji pożądanego przez ludzkość pokoju zachodzi pytanie: czy takie, poczęte przy pierwszym Polski rozbiorze i trwające po dzień dzisiejszy obchodzenie się z nią, rozstrzygnięciu sprawy pokojowej służyć może? Nim na pytanie to odpowiem, przytoczę dwa zdania, wyrzeczone jedno świeżo przez Polaka, drugie lat temu mniej więcej dwadzieścia pięć przez Amerykanina, obywatela Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. Temi dniami, w którymeś z dzienników naszych wyczytałem leżącego na łożu śmiertelnem autora "Wesela", Stanisława Wyspiańskiego, do toczonej przy nim o Polsce rozmowy wtrącenie się następujące: — "Polska. — to wielka rzecz"... Przed laty w Paryżu, wieczorem, znajdowałem się w różnonarodowem towarzystwie, w salonie ś. p. Karola Lemonnier. Rozmowa ogólna toczyła się, jak zwykle, o pokoju. Zabierali głosy raz ten lub ta, znów ów lub owa. Zdania się ścierały. Na kanapie w kącie, łokcie oparłszy na kolanach a brodę na dłoniach, siedział skulony nieznany mi jegomość. W dyskusji długo udziału nie brał. Wreszcie wstał słuszny, chudy — wyprostował się i długie ramię podnosząc, francuszczyzną łamaną dobitnie wygłosił: — "Pokoju nie będzie, póki Polska w niewoli!"... Więcej, go nie widziałem, nazwisko jego, w polityce w czasie owym znaczące, słyszałem, alem je zapomniał. * * * Zdawało się, że przykład kwakrów naśladownictwa nie wywołał a głosy ks. de St. Pierre i Kanta bez echa przebrzmiały i, na świadectwo o pragnieniach ludów, pozostawały jeno tradycyjnie po świątyniach błagania. Głuszyły je wojny: wojny grabieżnicze Fryderyka Wielkiego, wojny o zabieranie Turkom zaborów, wojny o tron polski, rozbiory nie bez wojen (Konfederacja barska, wojna z Moskwą i Prusami r. 1792 i 1794) Polski, wojny republikańskie, francuskie i Napoleońskie. W ciągu zdarzeń tych nie słychać było o ruchach pokojowych. Zaznaczyły się one niewyraźnie zakładaniem towarzystw pokojowych w Filadelfii, w Bostonie, w Nowym Jorku r. 1815 i w Londynie r. 1816. We Francji w r. 1821 zawiązano "Towarzystwo moralności chrześcjańskiej", zalecające pokój. Urządzano przytem w Stanach Zjednoczonych, w Anglji, w Holandji zgromadzenia publiczne, zwane z angielska meeting'ami, lub kongresami, z których najpoważniejszy odbył się w Londynie na pierwszej wystawie powszechnej r. 1851. Hasłem jednak, który ruch w tym rodzaju pokojowy ponaglił i roz- szerzył, sta\n<a href="http://cyfroteka.pl/ebooki/Na_szlakach_pokojowych-ebookRO/p02026402i020" target="_blank" title="Na szlakach pokojowych [Teodor Tomasz Jeż] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE" > <img src="http://cyfroteka.pl/images/BRD.png" style="border:none;background:none transparent;box-shadow:none;-webkit-box-shadow:none;-webkit-border-radius:0;border-radius:0;" alt="Na szlakach pokojowych [Teodor Tomasz Jeż] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE"/></a>


do-slubu - galeria - obraz DO-#WN-4632-PIC-116\nCZAPECZKA . Narzucić 15 oczek na środkową część czapeczki i zrobić 6 rzędów ściegiem francuskim; dalej przerabiać ściegiem karbowanym dodając z obu stron co 0,8 cm 15 razy po 1 oczku. Po przerobieniu 14 cm (połowa czapeczki). przerabiać dalsze 13,5 cm gubiąc z obu stron co 1 cm po 1 oczku. Przełożyć na zapasowy drut pozostałe oczka. Części boczne czapeczki należy robić ściegiem pończoszniczym. Narzucić 47 oczek i zrobić 1 rząd oczek na lewo. W drugim rzędzie (lewa strona roboty) przerobić i5 oczek, oznaczyć kolorową nitką miejsce podziału oczek i przerobić...\nNaszywamy teraz wewnętrzny karczek prawą stroną na lewą stronę przodów. Przy naszywaniu zewnętrznego karczku należy zakryć brzegi szwów. Brzegi kołnierza należy usztywnić fiszbinami. W tym celu pod końce spodniej części kołnierza podfastrygowujemy paski tkaniny o długości ok. 6 cm, następnie oznaczamy odpowiednie linie ołówkiem tak, jak to podano na wykroju. Narysowany trójkąt nacinamy tylko w spodzie kołnierza. Paski tkaniny podwijamy do wewnątrz wg rysunku i wykonujemy obie linie stębnówki, wsuwając między nie fiszbiny. Zszywamy spód i wierzch kołnierza wraz...\nPotem przerabiać stale ściegiem francuskim wełną czarną. Po przerobieniu 2 rzędów robić rzędy skrócone dla wyrobienia ramion i wycięcia: po prawej stronie roboty nie przerobić ostatnich 6 oczek, odwrócić robotę i przerobić 46 oczek, odwrócić robotę i przerobić 40 oczek, odwrócić i przerobić 36 oczek, odwrócić i przerobić 30 oczek, odwrócić i przerobić 26 oczek, odwrócić i przerobić 20 oczek, odwrócić i przerobić 16 oczek, odwrócić i przerobić 10 oczek, odwrócić i przerobić, 6 oczek. Następnie przerobić 36 ostatnich oczek (długość ramienia), zamknąć te 36 ...\nPo narzuceniu 132 oczek wełną żółtą zrobić ściągacz wysokości 6,5 cm. W pierwszym rzędzie po ściągaczu dodać równomiernie 14 oczek i przerabiać ściegiem w pasy. Podczas roboty z obu boków dodać co 6 cm 3 razy po 1 oczku. Na wysokości 32 cm zgubić na podkrój pachy kolejno: 5, 4, 4, 3, 2, 1, 1 oczko na początku każdego rzędu, a następnie dodawać co 6 cm dwa razy po 1 oczku. Gdy wysokość podkroju pachy będzie wynosić 22 cm, zamknąć na Wyrobienie ramion 10 oczek i 3 razy po 9 oczek. Jednocześnie na wysokości 50,5 cm (mierząc od początku roboty) zamknąć na p...


Genogram i jego zastosowanie w psychoterapii | AHNS\nGenogram i jego zastosowanie w psychoterapii\nKoło Naukowe Psychologii AHNS zaprasza na spotkanie online poświęcone technice genogramu.\nSpotkanie odbędzie się 22 lutego 2022r. o godzinie 18.00 na Platformie Teams.\nKod dostępu : ckqs1fs\nUczestnicy spotkania online dowiedzą się:\nczym jest genogram\njak można go wykorzystać procesie psychoterapii\nw jaki sposób genogram i perspektywa transgeneracyjna może pomóc lepiej zrozumieć takie zagadnienia jak: skutki traumy, występowanie zaburzeń psychicznych, relacje i trudności rodzinne, wpływ procesów społecznych i wydarzeń historycznych na funkcjonowanie rodziny\nOrganizatorem spotkania jest Centrum Rozwoju Psychoterapeutów Dialog.\nInformacje na temat genogramu przekaże psycholog Michał Melonowski psychoterapeuta systemowy certyfikowany w Polskim Towarzystwie Psychologicznym, superwizor psychoterapii certyfikowany w Polskim Towarzystwie Psychiatrycznym, wiceprzewodniczący Sekcji Naukowej Terapii Rodzin Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego. Ukończył 4,5-letnie szkolenie z zakresu terapii systemowej w Zakładzie Terapii Rodzin Uniwersytetu Jagiellońskiego. W pracy psychoterapeutycznej specjalizuje się w terapii par oraz rodzin, zwłaszcza z dzieckiem w okresie adolescencji. Od ponad 15 lat pracuje w Młodzieżowej Poradni Terapii i Rozwoju „Poza Iluzją” z rodzinami młodzieży cierpiącej z powodu różnych zaburzeń psychicznych.


DAKO-ART Mika - pełnowartościowy pokarm dla myszek i szczurów.\nDAKO-ART Mika - pełnowartościowy pokarm dla myszek i szczurów 500g\nPełnowartościowa karma dla myszy i szczurów Mika dzięki fantastycznemu składowi dostarcza naszym gryzoniom wszystko co najlepsze dla prawidłowego rozwoju.\nElementy składu karmy:\nKukurydza to w dużej mierze skrobia i białko (niepełnowartościowe), ale najbardziej cenimy tę roślinę jako dobre źródło witamin: A, C, B1, B2, PP, B6, kwasu foliowego, kwasu pantotenowego, minerałów takich jak: potas, magnez i mangan oraz błonnika pokarmowego. Kukurydzę warto wspomnieć dla kombinacji przeciwutleniaczy innych jak witamina C i A czyli witaminy E i selenu.\nOwies zawiera witaminy z grupy B, sole mineralne (miedź, selen, mangan, magnez) i lecytynę. Jego wartość odżywcza jest stosunkowo duża. Zawiera 2-3 razy więcej tłuszczu niż inne zboża. Tłuszcz ten składa się z kwasu linolowego, który zapobiega rozwojowi miażdżycy, kwasu oleinowego (nadaje się do smażenia) i palmitynowego.\nSkład: ekstruder kukurydza, granulaty, kukurydza, owies, pszenica, jęczmień, proso, paluszki, słonecznik, susz: buraka, marchwi i łodygi pietruszki, biszkopt mielony.


W rybnickich parkach nie zbierają i nie grabią liści. Dają w spokoju spać jeżom | Rybnik Nasze Miasto\nW rybnickich parkach…\nW rybnickich parkach nie zbierają i nie grabią liści. Dają w spokoju spać jeżom\nBarbara Kubica-Kasperzec 19 października 2021, 8:01\nTutaj nie zbieramy liści – tabliczki o takiej treści stanęły na terenie kilku rybnickich parków, m.in. w Parku Czempiela, Kozie Góry czy przy ulicy Góreckiego. Ustawili je pracownicy Zarządu Zieleni Miejskiej. W nienaruszonym stanie pozostawiają tym samym małym mieszkańcom - np. jeżom - ich naturalne schronienie.\nSą schronieniem dla małych zwierząt, otulają wrażliwe rośliny, użyźniają glebę – liście w parkach powinny zostać na trawnikach! - przekonują pracownicy Zarządu Zieleni Miejskiej w Rybniku i zapowiadają, że w mieście w tym roku nie zobaczymy raczej pracowników jednostki uzbrojonych w granie i worki na liście. Przynajmniej nie zobaczymy ich w tych największych parkach.\n– Zbieranie liści z parków to marnotrawstwo. Pozbawiamy wtedy środowisko naturalne bardzo ważnego elementu ekosystemu. Liście trzeba wygrabić z traktów pieszych, ale inne miejsca w parkach, np. trawniki, mogą jak najbardziej stanowić naturalną bazę do składowania tego, co spada z drzew – tłumaczy Joanna Kotynia-Gnot, dyrektor Zarządu Zieleni Miejskiej w Rybniku.\nLeżące liście są schronieniem dla wielu zwierząt i owadów. Dodatkowo są naturalną ochroną roślin przed mrozem – informują dalej tablice.\n– Nie zbierając liści w parkach, w których liście mogą leżeć aż do wiosny, dajemy szansę na przezimowanie małym zwierzętom, np. jeżom. Chronimy też wrażliwe rośliny przed niskimi temperaturami. Pozostawienie liści na ziemi poprawia także jakość gleby. Jeśli liście zostawimy do naturalnego przegnicia, możemy się spodziewać, że ziemia będzie odżywiona na wiosnę – dodaje Joanna Kotynia-Gnot.\nKorzyści ekologiczne to jedna strona medalu, są też inne ważne aspekty – do głosu dochodzą kwestie finansowe. Niezbieranie liści to oszczędność czasu dla pracowników Zarządu Zieleni Miejskiej, którzy w ten sposób mogą swoją energię skierować na inne ważne dla miasta sprawy, a więc pracować efektywniej.\nI tak na pewno liście zostaną na trawnikach w Parku Kozie Góry, w miniparku przy Wierzbowej, w Parku Czempiela w Niedobczycach i na terenie parku osiedlowego w rejonie ulicy Góreckiego.\nWarto dodać, że tablice informujące o niezbieraniu liści to kolejna proekologiczna inicjatywa rybnickiego Zarządu Zieleni Miejskiej. Wcześniej w przestrzeni miejskiej pojawiły się tablice informujące o łąkach kwietnych (tężnia – ul. Mikołowska, skrzyżowanie ul. Kotucza/ Rudzka, skrzyżowanie ul. Wodzisławska/ Nacyńska) – te pojawiają się w mieście jako odpowiedź na fakt, że ekosystem został dość znacznie zaburzony ze względu na zamiłowanie do koszonych trawników. Dlatego właśnie w Rybniku koszenie Zarząd Zieleni Miejskiej stara się równoważyć sianiem, a samo koszenie – ograniczać. W parku leśnym „Wiśniowiec” (ul. Janiego/ Gliwicka), u zbieg ulic Bolesława Chrobrego/ Powstańców Śląskich, przy Rajskiej/ Rejewskiego, na zieleńcu przy Morcinka/ P. Skargi oraz przy ul. Żołnierzy Września pojawiły się tablice: Tu kosimy rzadziej. W niektórych miejscach trawa jest koszona, ale pozostawiana na miejscu. Rozdrobniona trawa szybko się rozkłada, stając się naturalnym nawozem, zatrzymuje więcej wilgoci w glebie, co jest szczególnie ważne podczas suszy.\nnie zbierają liście Rybnik\nnie zbierają liści w rybniku\nŚwiąteczna atmosfera niebawem w Rybniku. Wkrótce na mieście pojawią się świąteczne ozdoby. Na rynku znów stanie diabelski młyn\nDiabelski młyn, jarmark świąteczny, sanie z reniferami, a także podświetlana scena z ławeczką. To wszystko już wkrótce stanie na rybnickim rynku. Miasto...\n19 listopada 2021, 15:04\ndiabelski młyn rynek rybnik\nkoło widokowe rybnik\nrybnik zdobi się na święta\nŻużlowcy stojący na rondzie w Rybniku mają swój tor. Wysepka na skrzyżowaniu po liftingu\nZmieniła się aranżacja ronda u zbiegu ulic Wyzwolenia, Gliwickiej, Kotucza. Na wysepce, gdzie od kilku lat stoją sporych rozmiarów figury żużlowców teraz...\nrondo Gliwickie w Rybniku\nrondo Gliwicka rybnik\nżużlowcy na rondzie Rybnik


Kobiecy Ełk – Jes(t) ser!\nRedakcja Jarskie, Na topie, Przekąski i przystawki, przepisy, Smaki Mazur, Śniadania i kolacje\nGdy po raz pierwszy zobaczyłam własnego wyrobu ser, ser ce urosło. Wywinięty z lnianej ser wety prezentował się klawo. Długo nie hamowałam swoich zakusów i… myślę, że Francuzi, Szwajcarzy i inni serowarzy mają dobry PR, a ja muszę zrobić nowy ser, bo mój już się zjadł.\nSurowego niepasteryzowanego mleka, najlepiej w ilości ile Bóg da (przy założeniu, że z 2 litrów mleka otrzymamy babską piąstkę twarogu).\nRobocizna to wbrew pozorom sprawa prosta. Mleko odstawiam w glinianym lub emaliowanym naczyniu na dobę (!) przykryte ścierką, żeby skwaśniało i się zsiadło. Latem skwaśnieje szybciej, zimą należy dodać trochę kwaśnej wiejskiej śmietany do mleka. Wówczas bez obaw skwaśnieje w ciągu doby.\nSer decznie polecam!


Niestandardowy Nadmuchiwany Walka Gladiatora,pojedynku Gladiatora,rock 'n' Roll Gladiater,nadmuchiwany Gladiator Joust Arena Dostawca\nStrona główna /Interactive Inflatables /Inflatable Gladiator Joust Arena\nWalka gladiatorów na platformie na biegunach\nTen fajny nadmuchiwany jest jak prawdziwy i jest doskonały dla wszystkich grup wiekowych nawet dla dorosłych.\nDwóch graczy stoi na amortyzowanych platformach nad nadmuchiwanym łóżkiem i stara się odbijać się od wyściełanych feudalnych paluszków.\nWszystkie nasze gry gladiatorów śmiechu są wykonane z materiału o wysokiej gęstości handlowej i wysokiej gęstości 0.55mm materiału plandeki, wzmocnione szycia ściegów, które uczyniły gry bardziej trwałe.\nOdbij nadmuchiwaną halę walki gladiatorów dla dzieci\nInflatable Gladiator Joust Rentals. Nie zapominajcie, że nasze pojedynki gladiatorów są dostępne w formie zestawu, składający się z nadmuchiwane łóżko, 2 podium i 2 podium plus pojedynki i kaski. To Nadmuchiwane Gladiator Joust można przewozić w małej przyczepie lub małej furgonetce. Wszystko jest wliczone w cenę.\nnadmuchiwana gra walki gladiatorów na sprzedaż\nnadmuchiwany pierścień do walki gladiatorów\ngorąca sprzedaż nadmuchiwane gladiator walki kije bokserskie arena\npopularna gra walki gladiatorów na arenie dla dzieci\nnadmuchiwany czerwony gladiator potyka się na arenie z kombinezonami i pałkami do potyczki\nNadmuchiwany wyśmienitki gladiatora\nNadmuchiwany wyśmienitki gladiatora. Nie zapominaj, że nasze pojedynki gladiatorów pochodzą w formie zestawu, Składający się z Nadmuchiwane łóżko, 2 podium Oraz 2 podium i plus Kije i hełmy. to Nadmuchiwany śmiech gladiatora można przewozić w małej przyczepie lub małej furgonetce. Wszystko jest wliczone w cenę.\n3 w 1 bungee joust combo\n3 w 1 bungee joust combo, bungee u0026 Kombi joust, bieganie bungee & Kombi joust. Ten bungee u0026 Kombi joust ma trzy użytki w jednym. Możesz pracować jako bungee dla 2 użytkowników, pole do rywalizacji, lub po prostu bramkarza do zabawy ogólnego.\nKomercyjny, nadmuchiwany, 4-osobowy gladiator, z bezpiecznymi ścianami bocznymi\nTa zabawna nadmuchiwana 4-osobowa impreza gladiatorów jest jak prawdziwa i jest doskonała dla wszystkich grup wiekowych nawet dla dorosłych. Czterech graczy stoi na amortyzowanych platformach powyżej nadmuchiwanego materaca i stara się odbijać się od wyściełanych feudalnych paluszków.


Poszukujesz porządnych części samochodowych? Trafiłeś w idealne miejsce – Auto szrot Mogiły. W naszym asortymencie odnajdziesz nie tylko auto części – zarówno blacharskie, jak i mechaniczne. Zapraszamy do skorzystania z naszego asortymentu każdego, kto jest zainteresowany bardzo dobrą jakością i wyjątkowo niską ceną. Tak wyglądają wymagania, które opisują nasz auto szrot Mogiły.\nNajlepszą metodą na przekonanie się o naszej jakości jest naturalnie przyjście z wizytą do naszego złomowiska – jednak wpierw zapraszamy do skorzystania z naszego numeru telefonu w celu skontaktowania się z nami. Nasi pracownicy codziennie starają się znaleźć najlepsze części dla naszych klientów – tylko tak możemy się upewnić, że nasi klienci będą usatysfakcjonowani naszymi usługami. Nasze wieloletnie doświadczenie przekonuje nas o tym, że nigdzie nie kupisz części taniej niż właśnie na złomowisku. Jest tak, bo produkty odsprzedajemy bez pośredników – prosto z naszego placu.


Mitsubishi Lancer Evolution - pożegnalna edycja na horyzoncie\nStrona główna » Newsy » Mitsubishi Lancer Evolution - pożegnalna edycja na horyzoncie\n30. 11. 2014 // K. Sawicki\nTagi: Edycje specjalne, Sedan, Mitsubishi, Mitsubishi Lancer, Mitsubishi Lancer Evolution\nKariera Lancera Evolution powoli chyli się ku końcowi. Ale zanim Japończycy wyślą ten kultowy model na emeryturę, zaoferują jego specjalną odmianę.\nZobacz także: Mitsubishi Lancer Evo - filmiki video »\nPierwsze informacje dotyczące tej wersji pojawiły się w sierpniu, ale były to jedynie spekulacje. Teraz Don Swearingen, wiceprezes północnoamerykańskiego oddziału Mitsubishi, podzielił się kilkoma oficjalnymi danymi na temat modelu.\nMitsubishi Lancer Evolution 2015 Mitsubishi Lancer Evolution 2015\nWiemy, że pożegnalny Lancer Evolution zostanie zbudowany na bazie wersji GSR, powstanie około 2000 egzemplarzy, a każdy z nich zostanie wyposażony w zmodyfikowane zawieszenie, 5-biegową skrzynię manualną oraz - co bardzo ważne - wzmocniony motor.\n4-cylindrowa, 2-litrowa jednostka napędowa będzie oferować więcej niż 291 KM i 406 Nm, które charakteryzują Evo z rocznika modelowego 2015. Niewykluczone, że parametrami mocy i momentu obrotowego auto uplasuje się pomiędzy standardowym modelem a odmianą FQ-440 MR, która miała 440 KM i 558 Nm.\nSpecjalna edycja sportowego Mitsubishi będzie oferowana pod przydomkiem Special Action Model, a sam Lancer Evolution niestety nie doczeka się następcy. Jak stwierdził Swearingen, na Evo przyszedł już czas.\nRolls-Royce Phantom Limelight Collection - kolejna edycja specjalna ujawniona Toyota Mark X GRMN - rodzinna limuzyna w ekstremalnym wydaniu BMW serii 7 ActiveHybrid Individual Edition - 20 wyjątkowych aut na rynek japoński\nMercedes C63 AMG Edition 507 Mercedes S500 Plug-in Hybrid - tuning Brabus Brabus Rocket 900


BrexitBrief - strona 3 - informacje - gospodarka: przemysł, biznes, finanse\nFirmy uciekają, dostawy żywności zagrożone, a premier wciąż jest dobrej myśli\nJest problem z brexitem. Będzie "tąpnięcie" dla polskich firm\nWażą się losy miliona Polaków i eksportu za 11 mld euro rocznie\nPolsko-amerykański mariaż na rynku biofarmaceutyków\nKoleje Czeskie stawiają na prędkość i kupują superszybkie wagony\nBGK sprzedał w czwartek dwie serie obligacji łącznie za 1,73 mld zł przy popycie 2,1 mld zł\nMatchbox z recyklingu? Pierwszy już jest. I to elektryczny\nRaport: w drugiej połowie 2020 przybyło135 tys. mkw. powierzchni handlowej do wynajęcie\nPGNiG staje się coraz mobilniejszy w regazyfikacji\nNa wiatraki są technologie i pieniądze, a inwestycji wciąż brak


Białoruska biegaczka, która uciekła z Łukaszenki, opowiada euronews o swoim nowym życiu na emigracji w Polsce\nO ile życie białoruskiej sprinterki olimpijskiej Kristiny Tsimanoskiej byłoby trudniejsze do powrotu do domu, jej status na emigracji w Polsce jest daleki od ideału.\n24-latka, która uciekła z Igrzysk w Tokio po tym, jak białoruscy urzędnicy próbowali zmusić ją do wejścia na pokład samolotu do domu, powiedziała Euronews, że ma teraz ochroniarzy pracujących przez całą dobę.\nTsimanoskaya, która po przyznaniu im wiz humanitarnych mieszka z mężem w Polsce, mówi, że w ciągu dnia kontrolują każdy jej ruch.\n„Nie mogę spotkać się z przyjaciółmi, bo strażnicy ich nie znają” – powiedziała Tsimanskaya w rozmowie z Euronews – „Możemy przeprowadzić wywiady, jeśli są zaplanowane z wyprzedzeniem, a ja mogę iść na trening lub pływać.\n„Mówią, że można to zorganizować, ale nie mogę chodzić do sklepów ani do parku. Za każdym razem, gdy chcę wyjść, muszę uzyskać pozwolenie”.\nJest wdzięczna za dodatkowe bezpieczeństwo – cenę, jaką trzeba zapłacić za poczucie bezpieczeństwa – zwłaszcza po przerażającym doświadczeniu w Japonii i śmierci w Kijowie innego białoruskiego dysydenta, Witalija Szyszowa, o który wdowa obwinia Mińsk.\nBrakuje jej jednak części swojego dawnego życia, zwłaszcza wolności.\nPowiedziała: „Chciałabym wrócić do normalności, odwiedzić miasto i cieszyć się latem, ale rozumiem, że jest to niebezpieczne. Otrzymałam wiadomości od ludzi, którzy mówią, że jeśli mnie zobaczą, wypatroszą mnie. Wiem. teraz lepiej być bezpiecznym i wiem, że nie byłoby mądrze pokazywać się przed wieloma ludźmi.\nTsimanouskaya trafiła na światowe nagłówki po tym, jak twierdziła, że białoruscy urzędnicy w Japonii próbowali zmusić ją do powrotu na Białoruś.\nJednak dramat zaczął się po nieporozumieniu z trenerem, po tym, jak została poproszona o przebiegnięcie sztafety 4x400m, dystans, którego nie znała.\n„Kiedy dowiedziałem się, że muszę przejść do sztafety, zadzwoniłem do głównego trenera, aby zapytać go, co się stało” – powiedziała Tsimanoskaya.\n„Widzieli moje wiadomości, ale nie odpowiadali, więc umieściłem film na Instagramie. Potem powiedzieli, że zostanę zwolniony, jeśli nie usunę filmu”.\n„Rozmawiałem z trenerem, który powiedział, że otrzymali z góry rozkaz usunięcia mnie z igrzysk olimpijskich.\n„Musiałem powiedzieć, że zostałem ranny i wrócić do moich rodziców na Białorusi bez przesłuchania. Wskazywali, że pójdę tam do więzienia”.\nTsimanoskaya powiedziała, że urzędnicy dali jej 40 minut na spakowanie bagaży. Następnie została zabrana na lotnisko samochodem w drodze powrotnej na Białoruś.\nNa szczęście, powiedziała, Tsimanouskaya była w stanie skontaktować się z japońską policją, która jest znana z używania aplikacji Tłumacz Google do wyrażania swojej sytuacji. Podejrzliwa białoruska urzędniczka zapytała, co się dzieje, ale udało jej się zwlekać, mówiąc, że zapomniała o czymś w wiosce olimpijskiej i musi wrócić. W końcu policja odebrała ją białoruskiej ekipie i wróciła do Europy po tym, jak Polska wkroczyła z pomocą. Tsimanoskaya dodała, że obecnie mieszka w domu oferowanym przez państwo polskie.\nTsimanoskaya jest obecnie światową gwiazdą, zwłaszcza wśród diaspory białoruskiej.\nCodziennie otrzymuje wiadomości zachęcające i wspierające od ludzi takich jak ona, którzy uciekli przed władzami w Mińsku.\n„Kiedy chcę się poddać, mogę przeczytać kilka z tych listów i poczuć się lepiej i mocniej” – powiedziała Euronews.\n„Wiele osób powiedziało mi, że mnie wspierają i chcą mi pomóc, a nauczyłem się, że wiele osób jest w mojej sytuacji”.\nTysiące Białorusinów opuściło kraj po stłumieniu sprzeciwu w ciągu ostatniego roku. Nastąpiło to po masowych protestach jesienią ubiegłego roku po reelekcji kontrowersyjnego prezydenta Białorusi Aleksandra Łukaszenki. Został ogłoszony zwycięzcą sierpniowych wyborów z 80% udziałem głosów. Jego krytycy twierdzą, że sondaż został sfałszowany na jego korzyść.\nJednak nie wszystkie listy, które otrzymuje Tsimanoskaya, są pozytywne. Mniej więcej jedna osoba na sto zawiera groźby lub nękanie.\nTsimanoskaya powiedziała: „Staram się tego nie internalizować. Staram się nie poświęcać temu zbyt wiele uwagi. Kiedy przechodzę do kont ludzi, którzy mi grozili, widzę, że wspierają władze. Czego oczekujesz od tych ludzi? ”\nTsimanouskiej trudno będzie wrócić do jakiejkolwiek formy normalnego życia, zwłaszcza w obecności ochroniarzy.\nChcę, aby moje plany na lata się spełniły. Chcę wolności i bezpieczeństwa dla mojego kraju. Aby ludzie przestali uciekać z Białorusi. Chcę wolności słowa. I chcę wrócić na Białoruś i tam trenować. Myślę, że to zrobię wrócę pewnego dnia, ale nie mam pojęcia, kiedy to może się stać za rok. Za dwa lata. Za pięć lat. Nikt nie wie, co się stanie.”\nChociaż jej gehenna jest uwikłana w białoruską politykę, nie ma zamiaru zmieniać ścieżki kariery.\nPowiedziała: „Zawsze będę priorytetowo traktować sport i nie wejdę w politykę. Chcę pozostać w sporcie. Nie rozumiem polityki i nie chcę mówić niczego, co mogłoby zranić moich rodziców. Staram się wspierać inni sportowcy, którzy przechodzą przez tę samą sytuację, i mam nadzieję, że to zmotywuje ich do mówienia.\nNie tylko gwiazdy sportu. Tsimanoskaya wezwała też wszystkich do odwagi przeciwstawienia się władzom na Białorusi.\n„Rozumiem cię [the people’s] kontynent. Powiedziałbym im, żeby znaleźli siłę i odwagę, by mówić, nawet jeśli się boją.\n„Możesz iść do więzienia za powiedzenie niewłaściwej rzeczy, ale jeśli będziemy współpracować i wspierać się nawzajem, możemy wygrać”.\nZapisz się do codziennego biuletynu Euronews\nPrev post Amazon kontra Netflix: które akcje wzrostowe lepiej kupić?\nNext post Najnowsze przypadki COVID-19, zgony w Ohio, Kentucky, Indiana


Sklep: biogo pl yogi tea\nbiogo yogi tea\n- znaleziono 664 produkty w 30 sklepach\nNAPÓJ YOGI CHAI 1 L - YOGI TEA YOGI TEA\nNapoje > orzeźwiające, energetyczne\nSKŁADNIKI Napar (z wody, cynamonu*, kardamonu*, imbiru*, goździków*, czarnego pieprzu*), surowy cukier trzcinowy*, kwas: kwas cytrynowy* (*certyfikowany składnik ekologiczny) WARTOŚĆ ODŻYWCZA W 100 ml Wartość energetyczna 111 kJ / 26 kcal Tłuszcz: 0 g; w tym kwasy nasycone: 0 g; Węglowodany: 6,4 g; w tym cukry: 6,3 g; Białko: 1 g; Sól: 0,04 g SPOSÓB PRZYGOTOWANIA Dodać mleko w proporcji 1:1, a następnie podgrzać. ZALECANE WARUNKI PRZECHOWYWANIA Przechowywać w suchym i chłodnym miejscu. Po otwarciu przechowywać w lodówce i spożyć w ciągu 5 dni.\nOŻYWCZA, ŁAGODNA, WYCISZAJĄCAYOGI TEA\nMOCNA, SŁODKA, KORZENNAYogi Tea\nyogi tea - CHRISTMAS TEA 2017 Yogi Tea - ekologiczne herbatki\n37,4 g: 17 torebek (2,2 g) Specjalna, aromatyczna, świąteczna kompozycja z herbatą rooibos, cynamonem i anyżem. Ta pyszna mieszanka ajurwedyjskich ziół i przypraw wprowadzi Ciebie i Twoich bliskich w błogi nastrój świąt Bożego Narodzenia.\nProdukty Ekologiczne / Herbatki Yogi Tea / Starożytne receptury\nKategorie produktów/Zioła i Herbaty/Herbaty białe, zielone, czarne, czerwone\nMen`s Tea - 17x1,8g - Yogi Tea Yogi Tea\nHappiness Is a Cup of Tea and My Bible: Tea and Bible Cute Devotional Notebook\nHerbatka Lukrecja Bio (17X1,8G) - Yogi Tea Yogi Tea\nSklep ekologiczny > ZDROWA ŻYWNOŚĆ > Herbaty, kawy, kakao > Herbaty > Torebki\nHerbata Lukrecja Yogi Tea to niezwykła mieszanka przypraw takich jak lukrecja, cynamon, imbir czy skórka pomarańczowa. Korzeń lukrecji, dzięki swojej naturalnej słodyczy, bogatemu smakowi i właściwościom ceniony był już przez starożytne cywilizacje. Tę niezwykłą przyprawę znaleziono nawet w egipskim grobowcu Tutenchamona! Sposób przygotowania: Parzyć 7 min. lub dłużej (dla uzyskania intensywniejszego smaku). Doskonałym dodatkiem do świeżo zaparzonego Chai jest mleko lub słodka śmietanka. Masa netto: 30,6 g (17x1,8g) Składniki: lukrecja*(38%), cynamon*, imbir*, skórka pomarańczy*, kardamon*, czarny pieprz*, palona cykoria*, słód jęczmienny *, goździki*, naturalny ekstrakt z pomarańczy, ekstrakt z wanilii*. *składniki pochodzące z upraw ekologicznych Jednostka certyfikująca IT-BIO-006 Pochodzenie surowców: Rolnictwo spoza UE UWAGA! PRODUKT ZAWIERA LUKRECJĘ! OSOBY CIERPIĄCE NA NADCIŚNIENIE POWINNY UNIKAĆ SPOŻYWANIA PRODUKTU W NADMIERNYCH ILOŚCIACH!\nHerbata Czarna Black Chai Z Imbirem I Cynamonem Bio 17 X2,2g - Yogi Tea Yogi Tea\nSklep ekologiczny > ZDROWA ŻYWNOŚĆ > Herbaty, kawy, kakao > Herbaty\nHERBATA CZARNA BLACK CHAI Z IMBIREM I CYNAMONEM BIO Zawartość netto: 37,4 g (17 x 2,2 g) Składniki: Herbata czarna*(32%), imbir*(17%), cynamon*(17%), anyż*(10%), rooibos*, prażona cykoria*, czarny pieprz*, goździki*, ekstrakt z cynamonu (naturalny aromat), olejek z imbiru* *składniki pochodzące z upraw ekologicznych Jednostka certyfikująca: IT-BIO-006 Pochodzenie surowców: Rolnictwo spoza UE Warunki przechowywania: Przechowywać w suchym i chłodnym miejscu\nHerbatka Rooibos Bio (17 X 1,8G) - Yogi Tea Yogi Tea\nOrganiczna herbata Rooibos. urzeka smakiem i aromatem. Masa netto : 17 x 1,8g Skład: rooibos*(70%), cynamon*, imbir*, karob*, palona cykoria*, kardamon*, goździki*, naturalny ekstrakt z cynamonu, pieprz czarny*, olejek imbirowy*, ekstrakt z wanilii*\nHerbatka Dla Kobiet Bio (17 X 1,8G) - Yogi Tea Yogi Tea\nAromatyczny, a zarazem naturalny skład herbaty zadowoli największe wymagania kobiet odżywiających się ekologicznie. Delikatny posmak słodkawy dają owoce oraz lukrecja. Skład: imbir*(16%), cynamon*, skórka pomarańczy*(15%), koper włoski*, rumianek* (10%), słód jęczmienny*, mniszek lekarski*, czarny pieprz*, naturalny ekstrakt z pomarańczy, jagody jałowca*, lukrecja*, kardamon*, goździki*, naturalny ekstrakt z korzenia dzięgla. *składniki pochodzące z upraw ekologicznych, objęte certyfikatem kontroli IT BIO 006 Certyfikaty *BIO\nszukaj w Kangoo biogo yogi tea\n1. Sklepy z biogo pl yogi tea\nt1=0.678, t2=0, t3=0, t4=0.045, t=0.678