Chiny: kraje korzystające z metali ziem rzadkich nie mogą działać przeciwko nam - Puls Biznesu - pb.pl\nChiny: kraje korzystające z metali ziem rzadkich nie mogą działać przeciwko nam\nopublikowano: 30-05-2019, 10:14\nRzecznik chińskiego resortu handlu powiedział, że Chiny są gotowe zaspokoić rozsądny popyt innych krajów na metale ziem rzadkich, donosi Reuters.\nGao Feng podkreślił jednocześnie, że nie jest do zaakceptowania, aby kraje korzystające z metali ziem rzadkich importowanych z Chin działały przeciwko nim i próbowały je osłabiać. Choć rzecznik nie wymienił żadnego kraju, to jest jasne, iż chodzi o USA.\nSprawa metali ziem rzadkich, których Chiny są największym dostawcą na świecie, stała się głośna w ostatnim czasie. Wizyta prezydenta Xi Jinpinga w jednej z firm zajmujących się metalami wykorzystywanymi w urządzeniach nowych technologii wywołała spekulacje, że Chiny mogą wykorzystać metale ziem rzadkich w konflikcie handlowym z USA. Takie sugestie pojawiły się w kontrolowanych przez władze chińskich mediach. Uznano to za eskalację sporu oddalającą perspektywę jego zakończenia.\nW środę PAP informował, że Pentagon przedstawił Kongresowi USA raport na temat importu metali ziem rzadkich z Chin, który pokrywa aż 80 proc. zapotrzebowania kraju.\nRada Nadzorcza Fabryki Elementów Złącznych S.A. w Siemianowicach Śląskich\nPortugalia pierwsza w eurolandzie emituje „pandy”\nMetale , USA , Chiny , wojna handlowa\nInne / Chiny: kraje korzystające z metali ziem rzadkich nie mogą działać przeciwko nam


Eco Naturo Naturalne mydło w płynie Ecolabel 400 ml - sklep Bee.pl\n> Uroda > Kosmetyki do kąpieli > Mydła > Mydła w płynie > Naturalne mydło w płynie Ecolabel\nCena za L : 21.23zł\nNaturalne mydło w płynie Ecolabel jest wyjątkowym produktem, którego składniki zostały dobrane tak, by dłonie zawsze były naturalnie piękne.\nStworzone ze starannie dobranych, całkowicie naturalnych składników, wspomaga nawilżenie skóry dłoni, zwiększenie jej elastyczności i złagodzenie podrażnień. Jego działanie wzmacnia warstwę lipidową naskórka, służąc nie tylko higienie, ale też zachowaniu młodości na dłużej. Dzięki niskiemu PH i naturalnym składnikom zazna ukojenia nawet bardzo delikatna i wrażliwa skóra, szczególnie narażona na nieprzyjemności. Łagodny i ekologiczny, naturalny kosmetyk to gwarancja i podstawa odpowiedniej pielęgnacji, którą można stosować dowolnie często, bez obaw o niepożądane efekty w postaci suchej i spierzchniętej, podrażnionej skóry czy swędzenia.\nMydło w płynie Ecolabel to produkt przebadany dermatologicznie, doceniony przez Komisję Europejską, zdobywca certyfikatu Ecolabel (European Flower). Jest to jeden z wielu wspaniałych produktów z linii ekologicznych środków czystości polskiej firmy PolBiolEco i efekt pracy najlepszych polskich kosmetologów. To dzięki połączeniu wiedzy rodzimych specjalistów oraz darów polskiej natury kosmetyk służący do mycia rąk może mieć aż tyle zalet i dobroczynnego wpływu dla skóry – i nie tylko! Wygodne w zastosowaniu, w 100% naturalne, certyfikowane i produkowane w Polsce – takie jest właśnie mydło w płynie Ecolabel.\nSkładniki - Eco Naturo Naturalne mydło w płynie Ecolabel 400 ml\nAqua, Sodium Laureth Sulfate, Cocamidopropyl Betaine, Coco-Glucoside, Sodium Chloride, Glycerin, Coco-Glucoside AND Glyceryl Oleate, Sodium Lauroyl Sarcosinate, Parfum, Sodium Benzoate, Citric Acid, Potassium Sorbate.\nMydło w płynie do mycia rąk, nanieść na dłonie niewielką ilość mydła. Po umyciu ręce dokładnie opłukać wodą.\nPrzyjemne mydełko do rąk. Ekologiczne. Dobrze myje, a zarazem jest przyjemne dla skóry, nie wysusza. Delikatny, neutralny zapach. Polecam !!\nSzczegóły - Eco Naturo Naturalne mydło w płynie Ecolabel 400 ml\nWymiary: 20.5 x 9 x 5 cm\nPowiązane tematy: Pielęgnacja skóry, Pielęgnacja skóry - oczyszczanie, Wiosenna pielęgnacja, Wiosenna pielęgnacja z Bee.pl, BeeSUMMER - Naturalne kosmetyki, BeeSUMMER - Środki czystości, Polskie kosmetyki


Lokal biurowy na sprzedaż - , Gliwice, Polska, 1500.00m2\nGliwice - , 1500.00m2\n: 1500 mkw.\nBąków - , 1788.00m2\nTarnowskie Góry - , 69.47m2\nGliwice - , 475.00m2\nMamy przyjemność zaoferować na sprzedaż budynek magazynowo-biurowy o łącznej powierzchni 1500m2 usadowiony na działce o powierzchni 1000m2. Nieruchomość znajduje się w Gliwicach na ul. Portowej. Budynek składa się z trzech kondygnacji o powierzchni 500m2 każda. W ostatnich latach nie\nMamy przyjemność zaoferować na sprzedaż budynek magazynowo-biurowy o łącznej powierzchni 1500m2 usadowiony na działce o powierzchni 1000m2. Nieruchomość znajduje się w Gliwicach na ul. Portowej. Budynek składa się z trzech kondygnacji o powierzchni 500m2 każda. W ostatnich latach nieruchomość przeszła szereg modernizacji. Zainstalowano nowoczesny system ogrzewania z piecem na ekogroszek, wymieniono wszystkie instalacje w budynku, wykończono całkowicie pierwszą kondygnację oraz przygotowano do wykończenia drugą. Nieruchomość posiada bardzo korzystną okolicę blisko centrum miasta. W najbliższej odległości znajdują się węzeł komunikacyjny dzięki czemu jest łatwy dojazd do DK88, A1, A4. Cena nieruchomości wynosi 3 750 000 zł brutto. Dla zdecydowanego klienta istnieje możliwość negocjacji ceny. MW FINANSE CERTYFIKOWANY LIDER KREDYTOWY w ramach kompleksowej obsługi pomoże w uzyskaniu najlepszej oferty kredytowej na zakup, remont oraz budowę nieruchomości. ::LINK DO STRONY http://www.nieruchomosci.mwfinanse.pl/oferta.aspx?id=198197 ::KONTAKT DO AGENTA Damian Woroch Zobacz kontakt32 236 80 49 Zobacz kontakt510 094 163 Zobacz kontaktdamian.woroch@mwfinanse.pl Oferta wysłana z systemu Galactica Virgo Ogrzewanie: WLASNE DLA BUDYNKU Kontakt do agenta: Damian Woroch Zobacz kontaktdamian.woroch@mwfinanse.pl Zobacz kontakt32 236 80 49 Zobacz kontakt510 094 163


Megbud.eu - płyta otworowa betonowa - Moderowany katalog stron WWW\nSzeroka oferta dla budownictwa drogowego. Firma z ponad 30 letnim doświadczeniem na rynku zaprasza do zapoznania się z prefabrykatami betonowymi oraz żelbetowymi. Tania płyta otworowa betonowa do kupienia w dobrej cenie. Różne rodzaje, szeroki wybór prefabrykatów drobnowymiarowych do zastosowania w drogownictwie publicznym, jak również na prywatne posesje. Udzielamy profesjonalnej pomocy, służymy fachową poradą. Działamy prężnie, czego dowodem są uzyskane certyfikaty oraz najcenniejsze opinie naszych klientów.\nTytuł: Megbud.eu - płyta otworowa betonowa\nSłowa kluczowe: płyta otworowa betonowa


dotpics & co.: kącik czytaczy :)/ readers' corner:)\nVenea 12 października 2010 08:21\ncudowny pomysł, oczywiście się na to piszę ;)\ndotblogg 12 października 2010 10:36\nHania 12 października 2010 14:24\nHej Just :)Pomysł bardzo fajny, z tym że u mnie wchodzi w grę czytanie tylko po nocach ;. Ale może taki kącik (wirtualny rzecz jasna) zmotywował by mnie to częstszego odświeżania umysłu, czyli nadrabiania czytelniczych zaległości? A poza tym mogę służyć radą jeśli chodzi o dziecięce książki - w tej kwestii jestem bardziej wybredna niż moje dziecko ;)Czekam na dalszy rozwój sytuacji :) Pozdrawiam :)\ndotblogg 12 października 2010 17:30\nHaniu jak fajnie, że się przyłączyłaś i w ogóle,że się odezwałaś! dawno cię tu nie było :)\nDelie 13 października 2010 10:50\nPomysł fajny:) Podoba mi się:)\ndotblogg 13 października 2010 11:23\nDelie cudownie:) będę dawała znać:)\nMała Mi 13 października 2010 19:32\n:) pomysł z losowaniem wśród podanych przez nas wszystkie książek jest dobry moim zdaniem :) a kto stworzy "miejsce"? ;) coś już wiemy?\nPaulina 13 października 2010 23:36\nCześć, ja mam takie propozycje co do lektur:\n"Prowadź swój pług przez kości umarłych" Olgi Tokarczuk, "Lektor" Bernhard Schlink. Bardzo podoba mi się pomysł z filmami. Czekam na jakieś wieści od Ciebie. Pozdrawiam.\ndotblogg 13 października 2010 23:53\nno właśnie dużo nie wiemy i tak sobie myślę, rozkminiam, zabiorę się za "miejsce"w weekend:)\na jeśli chodzi o spotkania "te od czasu do czasu" to miejscówki można zmieniać- raz krk, raz wawa raz poznań, wrocław.. jest tyle fajnych miejsc:)co myślicie?:)No i można by już zacząć myśleć o tytułach:)\ndotblogg 13 października 2010 23:57\nsuper Paula,dzięki za propozycje! tytuł pierwszy interesująco brzmi a co do drugiego- to ta książka na podstawie której był film o tym samym tytule? właśnie miałam go oglądać. Jeśli to ta książka to nie biorę się za oglądanie filmu;)\nVenea 14 października 2010 00:46\nDziękuję Ci bardzo za miłe słowa ;)\nTak mi przykro z powodu Twojej babci. Mam nadzieję, że nic jej nie będzie i szybko wróci do zdrowia.\nJestem pod wrażeniem książkowej akcji i jak widzę negocjacje trwają, ze względu na brak czasu, póki co dostosuję się całkowicie do Waszych pomysłów.\nPaulina 14 października 2010 09:17\nTak, to ta książka, filmu też jeszcze nie widziałam.\ndotblogg 14 października 2010 16:40\nVeneo dziękuję, właśnie od niej wróciłam, jest niefajnie ale myślę, że będzie dobrze jak wróci do domu.\nNegocjacje trwają i czekamy na dalsze tytuły:)\nJa proponuję może Shantaram - Gregory David Roberts, nad drugą się nadal zastanawiam.\nOk Paula, zatem nie oglądam filmu i zaczynam polowanie na książkę;)\nkavka 18 października 2010 00:23\nChyba mi wypadł komentarz ;-( no nic napisz raz jeszcze\nja pracuję i pracuje a tu się sprawy rozpędzają ;-) bardzo się cieszę. Mam taką propozycję: Rabih Alameddine "Hakawati, mistrz opowieści"\n"Zapisuje na listę" moja propozycję i mam nadzieję że się spodoba. Tymczasem dajcie znać czy mam coś robić - bo ja muszę mieć jasno wyznaczone zadanie! Pozdrawiam Was wszystkich bardzo\nkavka 18 października 2010 00:29\nOjej ja pracuję jak szalona a tu się już kręci. Ale się cieszę!!! Ja też pomyślę sobie nad tytułami ale w sumie to ja się godzę na Wasze propozycje, możemy sobie zrobić listę żeby był zapas ;-) Czy coś mam robić, mnie trzeba dawać jasne zadania! Dziewczyny nie mogę się doczekać. Całuję\ndotblogg 18 października 2010 00:41\nhej Kavko! rzeczywiście coś się pokręciło z komentarzami..\nfajnie,że coś zaproponowałaś! uwielbiam takie grube tomy:D\nwłaściwie to można by już zacząć kompletowanie i układanie w kolejności książek do przeczytania. Losowanie będzie 20.października-w środę. Do tego czasu proszę o ewentualne jeszcze propozycje:) Rozglądałam się na internecie i powinno być dobrze. Moja druga sugestia to najnowsza książka C.R. Zafon'a "Książę Mgły" strasznie się już na nią cieszę, szkoda tylko, że taka cieniutka objętościowo:(\na! i za miejsce powoli się zabieram!:)\ndotblogg 18 października 2010 01:31\n:) have fun:)\nVenea 19 października 2010 08:56\ndomki nad brzegiem morza mają w sobie coś magicznego. jak przyjemna musi być pobudka i podejście do okna rano, gdy można podziwiać lazur lub błękit wody i fale...\ndotblogg 19 października 2010 10:11\na w zimie można karmić łabędzie i mewy..:)


Paweł Pliszka: Sztuczna inteligencja dokonuje przewartościowań – Agencja Informacyjna\nBadania wskazują, że jedna trzecia pracowników sektora finansowego zdaje sobie już sprawę z faktu, iż około 50 proc. wykonywanych przez nich dotąd zadań zostanie zautomatyzowana. Nieco nawet większa liczba badanych, skalę automatyzacji swoich dotychczasowych obowiązków szacuje na 21-50 proc.\nCzy można nadal wątpić w to, że praca tzw. „białych kołnierzyków” będzie w coraz większym stopniu zastępowana przez systemy sztucznej inteligencji i samouczące się algorytmy? Między innymi takie wnioski i pytania płyną z Raportu: „Przyszłość Pracy w Sektorze Finansowym” stworzonego na zlecenie Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) przez naukowców z Uniwersytetu Warszawskiego . Dlatego też zauważalny stał się powszechny proces poszerzania kompetencji o nowe obszary.\nWszystko wskazuje na to to, ze digitalizacja branży wkroczyła w decydującą fazę. Tych zmian nikt już nie jest w stanie zatrzymać.\nW tej sytuacji zachęcam do refleksji na temat przewagi konkurencyjnej jaką osiągają podmioty, których procesy stają się nie tylko tańsze, ale i znacznie szybsze, jak i znacznie lepsze jakościowo. Zaciągany dług technologiczny kiedyś przyjdzie z pewnością spłacić. Pytanie czy wszystkim się to uda, gdyż patrząc na niego z punktu widzenia teorii kosztów transakcyjnych, jest on droższy niż może się to pozornie wydawać.\nW przypadku usług finansowych procesy cyfryzacji trwają już od lat. Przykładem są „porównywarki internetowe”, które przejęły pewien obszar dystrybucji oraz zależnie od przyjętego modelu biznesowego także jej wsparcia. Znaczące zmiany notuje także obszar likwidacji szkód oraz rozliczeń, HR, czy też zmiany w podejściu do oceny ryzyka.\nPrzestrzeń do robotyzacji i zastosowania AI jest jednak znacznie większa. Podobnie przedstawia się sytuacja w branży prawniczej. Chyba nikt dziś już nie wertuje fizycznych akt, czy też wyroków. Tę rolę wypełniają obecnie bazy danych, boty oraz inteligentne wyszukiwarki. Ten styk interakcji z użytkownikiem końcowym coraz lepiej uzupełnia także IoT czyli internet rzeczy.\nSztuczna inteligencja jest już od kilku lat testowana także w polskim sądownictwie, a predykcja zachowań konsumentów, w tym finansowych, opierana jest na uczących się algorytmach.\nW podobny sposób zmiany następują także na szeroko pojętym rynku nieruchomości, rolnictwie, służbie zdrowia. Zjawisko cyfryzacji dotyczy także wielu innych branż, gdzie coraz bardziej brakuje ludzkiej siły roboczej, a musi być ona kierowana tam, gdzie automatyzacja i sztuczna inteligencja jeszcze nie dociera, gdyż jest zbyt droga. To się jednak zmienia, ponieważ robotyzacja podlega procesom demokratyzacji i w wielu przypadkach nie wymaga już specjalistycznej wiedzy programistycznej.\nW dłuższej perspektywie czasowej w znaczący sposób zmieni się sama struktura rynku pracy. Złośliwi mawiają, iż już niebawem za pomalowanie ścian w domu trzeba będzie zapłacić tyle co za książkę na początku XV wieku. Wiele zawodów zniknie, a prace niespecjalistyczne wykonają roboty. Z pewnością zyskają jednak osoby z niepełnosprawnościami, które były dotąd dyskryminowane na rynku pracy, a którym upowszechnienie pracy zdalnej otwiera zupełnie nowe perspektywy.\nParadygmat ludzkiej nieomylności i niezastępowalności przegrywa coraz częściej z cyfryzacją. Być może takie przewartościowania są zaskakujące, jednak wszystko wskazuje na to, że taka perspektywa staje się coraz bardziej realna. Rola człowieka nie ulegnie jednak marginalizacji. Wręcz przeciwnie, człowiek, który zauważy w porę konieczność zmian w tym co robi, będzie dokonywał jeszcze większych rzeczy niż miało to miejsce kiedykolwiek wcześniej.\njest doktorantem Akademii Leona Koźmińskiego. Ukończył Wydział Organizacji i Zarządzania Uniwersytetu Gdańskiego oraz studia podyplomowe, zrealizowane w Wyższej Szkole Bankowości i Ubezpieczeń. Jest ekspertem od innowacyjnych rozwiązań i automatyzacji procesów biznesowych, w szczególności z wykorzystaniem narzędzi robotyzacji oraz sztucznej inteligencji. W dorobku naukowym ma wiele publikacji naukowych związanych z tworzeniem innowacji m.in. na rynku finansowym, a także w obszarze systemu ochrony zdrowia. Obecnie pracuje nad dysertacją poświęconą zagadnieniom digitalizacji sprzedaży ubezpieczeń.\nKarierę zawodową rozpoczął w 1993 roku w Biurze Maklerskim Banku Gdańskiego, gdzie szybko dał się zauważyć jako osoba innowacyjna w działaniu, zorientowana na wynik oraz budowanie długofalowych relacji biznesowych, co zaowocowało szeregiem awansów i objęciem stanowiska Naczelnika Wydziału Organizacji i Rozwoju. Pracował także dla Banku Światowego (International Finance Corporation) w Programie wsparcia rozwoju polskiego sektora SME o nazwie PBAS.\nPracę w ubezpieczeniach rozpoczął blisko 25 lat temu, tworząc dla AIG Polska sprawną sieć dystrybucji w północnej części Polski. W latach późniejszych piastował szereg funkcji związanych z rozwojem dystrybucji oraz restrukturyzacjami, będąc członkiem organów takich spółek jak: Universum Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie, Wikana S.A., Perfect NDF S.A., Nearshoring Mecuro, EasIT. Obecnie współpracuje z giełdową Spółką Xplus S.A., która jest Złotym Partnerem Microsoft, jaki plasuje się w pierwszym procencie najlepszych Partnerów na świecie, a także z Uniwersytetem Gdańskim oraz Wyższą Szkołą Bankową w Gdańsku.\nAgencja Informacyjna, Opinie, 14.07.2021\nPrevious Previous post: Dzień Bezpiecznego Kierowcy\nNext Next post: Liczby mówią: Uzbrojenie Powstańców Warszawy


Szczera prawda o nieuczciwości. Jak okłamujemy wszystkich, a zwłaszcza samych siebie [Dan Ariely] << KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE\n01646 016473 17021401 na godz. na dobę w sumie\nAutor: Dan Ariely Liczba stron: 348\nISBN: 978-8-3648-4690-8 Data wydania: 2017-03-15\nWiększość ludzi uważa się za uczciwych, tak naprawdę jednak wszyscy oszukujemy. Od Waszyngtonu po Wall Street, od klasy szkolnej po miejsce pracy nieetyczne zachowania są wszechobecne. Nikt nie jest na nie odporny niezależnie od tego, czy chodzi o białe kłamstwo mające uchronić nas przed kłopotami, czy też o zawyżenie poniesionych kosztów w sprawozdaniu.\nW Szczerej prawdzie o nieuczciwości Dan Ariely, nagradzany autor bestsellerów, pokazuje, dlaczego w jednych sprawach jest łatwiej kłamać niż w innych; że ryzyko przyłapania ma mniejsze znaczenie dla tego, czy oszukujemy, niż nam się wydaje; oraz w jaki sposób praktyki biznesowe torują drogę nieetycznym zachowaniom umyślnie lub mimo woli. Ariely analizuje mechanizmy nieetycznego zachowania w życiu osobistym i zawodowym oraz w świecie polityki i pokazuje, w jaki sposób wpływają one na nas wszystkich, nawet jeśli uważamy się za ludzi o wysokich standardach moralnych. Nie wszystko jednak stracone. Ariely pokazuje również, co sprzyja naszej uczciwości, wskazując nam drogę do osiągniecia wyższego poziomu etycznego w życiu codziennym.\nAriely podnosi poprzeczkę dla wszystkich. () Jego pisarstwo odznacza się nadzwyczajnym połączeniem werwy i roztropności. Washington Post\nDAN ARIELY jest profesorem psychologii i ekonomii behawioralnej na Uniwersytecie Duke. Jest założycielem i dyrektorem Center for Advanced Hindsight (Centrum Zaawansowanego Spoglądania Wstecz). Jego prace prezentowano w wielu uznanych tytułach prasowych, takich jak New York Times, Wall Street Journal, Washington Post, Boston Globe i innych. Dan Ariely mieszka w Durham w Południowej Karolinie ze swoją żoną Sumi i dwojgiem ich twórczych dzieci, Amitem i Netą.\nPrzyszło mi do głowy, że ta książka jest znakomitym podsumowaniem życzliwego, wyrozumiałego klimatu moralnego naszych czasów. David Brooks, The New York Times\nZdumiała mnie wszechobecność drobnych krętactw i nieuczciwości oraz to, że łącznie mogą być one dużo bardziej szkodliwe niż spektakularne oszustwa. To najbardziej interesująca i pożyteczna spośród książek Dana Arielyego. Nassim Nicholas Taleb, autor Czarnego łabędzia\nKażdy, kto kłamie, powinien przeczytać tę książkę, a ci, którzy twierdzą, że nie kłamią, są kłamcami. Dlatego oni również powinni ją przeczytać. To fascynująca, mądra i zabawna książka, dzięki której staniesz się lepszym człowiekiem. A. J. Jacobs, autor książek The Year of Living Biblically i Drop Dead Healthy\nAriely pisze z wielką wnikliwością, a jego poczucie humoru uwidacznia się na każdej stronie tej książki. To przystępna lektura dla każdego, kto chce poznać psychologiczne i ekonomiczne przyczyny nieuczciwości. Library Journal\nAriely wypełnił swoją książkę zabawnymi przykładami tego, jak psychologia oszustwa wpływa na nasze życie codzienne. Bloomberg.com\nOdwołując się do serii znakomitych eksperymentów, Ariely udowadnia, że chociaż wszyscy pragniemy uważać się za uczciwych, ulegamy nieodpartej chęci czerpania korzyści z oszustwa, co nie przeszkadza nam spostrzegać siebie jako uczciwych, wspaniałych ludzi. () Klarowna i zwięzła jak zawsze. () Lektura obowiązkowa dla polityków i finansistów z Wall Street. Booklist\nDla moich nauczycieli, współpracowników i studentów,dzięki którym badania stały się zabawne i ekscytujące.Dla wszystkich uczestników naszych eksperymentówprzez wszystkie te lata – jesteście siłą napędową tych badań,a ja jestem Wam głęboko wdzięczny za pomoc.\nWPROWADZENIEDlaczego nieuczciwość jest tak interesująca?Istnieje sposób, żeby się przekonać, czy człowiek jest uczciwy – wystarczy go zapytać, a jeśli powie „tak”, to z pewnością jest oszustem.– GROUCHO MARXMoje zainteresowanie oszustwem narodziło się w 2002 roku, kilka miesięcy po upadku firmy Enron. Spędzałem weekend na konferencji poświęconej nowym technologiom. Pewnego dnia przy wieczornych drinkach poznałem Johna Perry’ego Barlowa. Słyszałem o nim jako dawnym tekściarzu zespołu Grateful Dead, ale podczas naszej pogawędki dowiedziałem się, że John pracował również jako konsultant dla kilku przedsiębiorstw – między innymi dla Enronu.Jeśli nie poświęcałeś tej sprawie uwagi w 2001 roku, historia upadku tej firmy – ulubienicy Wall Street – w skrócie wyglądała tak: dzięki serii sztuczek księgowych, na które przymykali oczy konsultanci, agencje ratingowe, zarząd firmy oraz nieistniejąca już firma audytorska Arthur Andersen, Enron wzniósł się na szczyty finansowe, aby następnie upaść z wielkim hukiem, kiedy jego działań nie sposób już było dłużej ukrywać. Udziałowcy stracili swoje inwestycje, środki zgromadzone na kontach emerytalnych wyparowały, tysiące pracowników straciły pracę, a firma ogłosiła bankructwo.Podczas rozmowy z Johnem interesowało mnie szczególnie to, jak on sam opisywał swoją życzeniową ślepotę. Mimo że doradzał Enronowi w czasie, gdy przedsiębiorstwo gwałtownie wymykało się spod kontroli, jak twierdził, nie zauważył, że dzieje się coś złego. Bez zastrzeżeń przyjmował pogląd, że Enron jest nowatorskim liderem nowej gospodarki, aż do czasu, gdy cała historia trafiła na pierwsze strony gazet. Co jeszcze bardziej zaskakujące, John wyznał, że kiedy prawda wyszła na jaw, nie mógł uwierzyć, iż przeoczył wszystkie sygnały ostrzegawcze. Dało mi to do myślenia. Przed rozmową z Johnem uważałem, że katastrofę Enronu spowodowali trzej złowrodzy członkowie ścisłego kierownictwa (Jeffrey Skilling, Kenneth Lay i Andrew Fastow), którzy wspólnie zaplanowali i zrealizowali zakrojone na wielką skalę oszustwo księgowe. Oto jednak siedziałem z człowiekiem, którego lubiłem, a nawet podziwiałem, a który miał swój udział w historii Enronu – udział, który można określić mianem życzeniowej ślepoty, a nie umyślnej nieuczciwości.Oczywiście nie można wykluczyć, że John i wszyscy inni ludzie pracujący dla Enronu byli zepsuci do szpiku kości, zacząłem jednak przypuszczać, że może tu chodzić o inny rodzaj nieuczciwości, związany w dużej mierze z życzeniową ślepotą i przejawiany przez ludzi takich jak John, Ty czy ja. Zacząłem się zastanawiać, czy problem nieuczciwości ogranicza się do kilku zgniłych jabłek, czy też sięga dużo głębiej i czy podobna życzeniowa ślepota występuje w innych przedsiębiorstwach. Zastanawiałem się też, czy moi przyjaciele i ja sam zachowalibyśmy się podobnie, gdybyśmy w tamtym czasie doradzali Enronowi.Zafascynował mnie temat oszustwa i nieuczciwości. Skąd się one biorą? W jakim stopniu ludzie są zdolni do uczciwości i nieuczciwości? Wreszcie – to chyba najważniejsze – czy problem nieuczciwości ogranicza się do kilku zgniłych jabłek, czy też jest bardziej rozpowszechniony? Zdałem sobie sprawę, że odpowiedź na to ostatnie pytanie może diametralnie zmienić sposoby, w jakie próbujemy sobie radzić z nieuczciwością. Rzecz w tym, że jeśli za większość oszustw na świecie odpowiada niewielka liczba zgniłych jabłek, to moglibyśmy z łatwością zaradzić temu problemowi. Działy zarządzania zasobami ludzkimi mogłyby za pomocą specjalnych testów wychwytywać oszustów w trakcie rekrutacji. Mogłyby też usprawnić procedurę zwalniania pracowników, którzy okazali się nieuczciwi. Jeżeli jednak ów problem nie ogranicza się do kilku czarnych owiec, oznaczałoby to, że każdy człowiek może postępować nieuczciwie w pracy i w życiu prywatnym – nie wyłączając Ciebie i mnie. A jeśli wszyscy jesteśmy zdolni do popełniania takich wykroczeń, to jest niezwykle ważne, byśmy najpierw zrozumieli mechanizmy nieuczciwości, a następnie znaleźli sposoby powściągania i kontrolowania tego aspektu naszej natury.Co wiemy o przyczynach nieuczciwości? Na gruncie ekonomii racjonalnej dominującą koncepcję oszustwa zaproponował laureat Nagrody Nobla Gary Becker, ekonomista z Uniwersytetu w Chicago, który doszedł do wniosku, że ludzie popełniają przestępstwa na podstawie racjonalnej analizy sytuacji. Jak to opisał Tim Hartford w książce The Logic of Life (Logika życia), teoria ta narodziła się w dość przyziemnych okolicznościach. Pewnego dnia Becker bardzo się śpieszył na ważne spotkanie i z powodu braku miejsc parkingowych postanowił zaparkować samochód w niedozwolonym miejscu, ryzykując, że dostanie mandat. Becker zastanowił się nad swoim procesem myślowym w tej sytuacji i doszedł do wniosku, że jego decyzja była wynikiem zestawienia możliwych kosztów – przyłapanie i mandat, a może nawet odholowanie samochodu – z korzyścią, jaką było punktualne dotarcie na ważne spotkanie. Zauważył też, że w owej analizie kosztów i korzyści nie było miejsca na ocenę, czy rozważana decyzja jest moralnie dobra, czy zła. Chodziło wyłącznie o porównanie możliwych skutków pozytywnych i negatywnych.Tak właśnie narodził się „prosty model racjonalnego przestępstwa” (Simple Model of Rational Crime – SMORC), zgodnie z którym wszyscy myślimy i działamy podobnie jak Becker w opisanej sytuacji. Niczym pospolity bandyta, idąc przez życie, wszyscy gonimy za własną korzyścią. To, czy w tym celu obrabowujemy banki, czy też piszemy książki, nie ma większego znaczenia dla naszych racjonalnych kalkulacji kosztów i korzyści. Zgodnie z logiką Beckera, jeśli brakuje nam gotówki i akurat przejeżdżamy obok sklepu spożywczego, to błyskawicznie szacujemy, ile pieniędzy może być w kasie, oceniamy prawdopodobieństwo tego, że zostaniemy złapani, i wyobrażamy sobie, jaka kara mogłaby nas spotkać, gdyby tak się stało (uwzględniając, rzecz jasna, przedterminowe zwolnienie za dobre sprawowanie). Na podstawie owej kalkulacji kosztów i korzyści decydujemy, czy opłaca nam się obrabować sklep. Istotą teorii Beckera jest teza, że decyzje dotyczące uczciwości – podobnie jak większość innych decyzji – opierają się na analizie kosztów i korzyści.SMORC jest bardzo prostym modelem nieuczciwości, nasuwa się jednak pytanie, czy teoria ta trafnie opisuje zachowania ludzi w świecie rzeczywistym. Jeżeli tak, to istnieją dwa oczywiste sposoby, w jakie społeczeństwo może przeciwdziałać nieuczciwości. Pierwszy sposób polega na zwiększeniu prawdopodobieństwa wpadki (na przykład poprzez zatrudnienie większej liczby policjantów i zainstalowanie dodatkowych kamer monitorujących). Drugi polega na zaostrzeniu kar wymierzanych ludziom, którzy zostali przyłapani (na przykład poprzez skazywanie sprawców na dłuższe kary pozbawienia wolności i wyższe grzywny). Oto, mój przyjacielu, model SMORC z jego oczywistymi implikacjami dla ścigania przestępstw, wymierzania kar i nieuczciwości w ogóle.A jeśli proste wyjaśnienie nieuczciwości oferowane przez SMORC jest nietrafne albo niekompletne? W takim wypadku standardowe sposoby przeciwdziałania nieuczciwości będą nieskuteczne lub niewystarczające. Jeśli SMORC jest niedoskonałą teorią przyczyn nieuczciwości, to najpierw musimy się dowiedzieć, jakie czynniki naprawdę popychają ludzi do oszustwa, a następnie zastosować tę wiedzę do okiełznania nieuczciwości. Właśnie o tym traktuje ta książka.Życie w świecie SMORCZanim przyjrzymy się czynnikom wpływającym na naszą uczciwość i nieuczciwość, przeprowadźmy krótki eksperyment myślowy. Jak wyglądałoby nasze życie, gdybyśmy wszyscy ściśle przestrzegali zasad modelu SMORC i brali pod uwagę jedynie koszty i korzyści wynikające z naszych działań?Gdybyśmy żyli w świecie opartym wyłącznie na modelu SMORC, to przed podjęciem każdej decyzji przeprowadzalibyśmy analizę kosztów i korzyści, aby wybrać najbardziej racjonalne rozwiązanie. Nie podejmowalibyśmy decyzji opartych na emocjach lub zaufaniu, dlatego wychodząc ze swojego gabinetu – choćby na minutę – za każdym razem zamykalibyśmy portfel na klucz w szufladzie. Gotówkę trzymalibyśmy pod materacem albo zamkniętą w ukrytym sejfie. Nie prosilibyśmy sąsiadów, żeby podczas naszych wyjazdów wakacyjnych zaglądali do naszego domu i wyjmowali pocztę ze skrzynki, z obawy, że sąsiedzi mogliby nas okraść. Nieustannie patrzylibyśmy na ręce swoim współpracownikom. Uścisk dłoni jako forma przypieczętowania umowy nie miałby żadnej wartości – każda transakcja wymagałaby podpisania kontraktu, co oznaczałoby również, że spędzalibyśmy mnóstwo czasu na prowadzeniu potyczek prawnych i sporów sądowych. Moglibyśmy zdecydować, że nie będziemy mieć dzieci, ponieważ w przyszłości one też próbowałyby nam ukraść cały majątek, a mieszkając w naszym domu, miałyby do tego mnóstwo okazji.Oczywiście nietrudno zauważyć, że ludzie nie są święci. Daleko nam do doskonałości. Jeżeli jednak, podobnie jak ja, uważasz, że świat według modelu SMORC nie jest wiernym obrazem tego, jak myślimy i działamy, ani trafnym opisem naszej codzienności, to ten eksperyment myślowy potwierdza Twoje wątpliwości – pokazuje, że nie oszukujemy i nie kradniemy tak często, jak byśmy to czynili, gdybyśmy byli całkowicie racjonalni i kierowali się wyłącznie własnym, egoistycznym interesem.Miłośnicy sztukiW kwietniu 2011 roku w audycji radiowej Iry Glassa, „This American Life”, przedstawiono historię Dana Weissa, studenta college’u, który pracował w Centrum Sztuk Scenicznych im. Johna F. Kennedy’ego w Waszyngtonie. Jego zadanie polegało na dostarczaniu towarów do prowadzonych przez centrum sklepów z pamiątkami, w których trzystu pełnych dobrych intencji wolontariuszy – w większości emerytów kochających teatr i muzykę – sprzedawało je zwiedzającym.Sklepy z pamiątkami były prowadzone podobnie, jak stoiska z napojami. Nie było w nich kas fiskalnych, lecz tylko kasety, do których wolontariusze wkładali pieniądze i z których wydawali resztę. Sklepy te odniosły oszałamiający sukces, a ich roczna sprzedaż wynosiła ponad 400 tysięcy dolarów. Pojawił się jednak poważny problem – z tej kwoty około 150 tysięcy dolarów znikało bez śladu. Kiedy Dan awansował na menedżera, postanowił złapać złodzieja. Zaczął podejrzewać innego młodego pracownika, który zawoził gotówkę do banku. Dan skontaktował się z agencją śledczą amerykańskiej Służby Parków Narodowych, a jeden z jej detektywów pomógł mu w zastawieniu pułapki. Pewnego lutowego wieczoru Dan włożył znaczone banknoty do kasety z pieniędzmi i wyszedł. Wraz z detektywem ukryli się w pobliskich krzakach, czekając na podejrzanego. Kiedy pracownik wyszedł ze sklepu, rzucili się na niego i znaleźli w jego kieszeni kilka znaczonych banknotów. Sprawa zamknięta, prawda?Jak się okazało, niezupełnie. Tamtego wieczoru młody pracownik ukradł tylko 60 dolarów, a po tym, jak go zwolniono, pieniądze i towar nadal znikały bez śladu. Następnym krokiem Dana było stworzenie systemu inwentaryzacji, obejmującego listy cen i wyniki sprzedaży. Od tej pory emerytowani miłośnicy sztuki musieli zapisywać, co sprzedali i za jaką kwotę, a wtedy nagle – jak się pewnie domyśliłeś – kradzieże ustały. Źródłem problemu nie był jeden złodziej, ale duża liczba starszych, pełnych dobrych intencji, kochających sztukę wolontariuszy, którzy przywłaszczali sobie towar i łatwo dostępną gotówkę.Morał tej historii nie jest optymistyczny. Jak to ujął Dan Weiss: „Wszyscy jesteśmy gotowi okraść bliźniego, jeśli nadarzy się okazja. (...) Wielu ludzi potrzebuje nadzoru, by postępować jak należy”.Głównym celem tej książki jest przyjrzenie się racjonalnym czynnikom opartym na analizie kosztów i korzyści, które rzekomo popychają ludzi do nieuczciwości, ale jak się przekonasz, często nie odgrywają takiej roli, a także czynnikom irracjonalnym, które nie wydają się nam ważne, lecz tak naprawdę często mają istotne znaczenie. Kiedy duża kwota pieniędzy przepada bez śladu, zwykle sądzimy, że jest to sprawka jednego pozbawionego skrupułów przestępcy. Jak jednak pokazała historia emerytowanych miłośników sztuki, oszustwo nie musi być dziełem jednego człowieka, który przeprowadza analizę kosztów i korzyści, a następnie kradnie wielką sumę pieniędzy. Często bywa wynikiem działania wielu ludzi, którzy po cichu, ale regularnie przywłaszczają sobie małe kwoty lub niewielką ilość towaru, bez trudu usprawiedliwiając się we własnych oczach. W dalszej części tej książki przyjrzymy się czynnikom, które popychają nas do oszustwa, i zastanowimy się, co pomaga nam postępować uczciwie. Dowiemy się, co sprawia, że nieuczciwość podnosi swój paskudny łeb, i jak kłamiemy dla własnej korzyści, zachowując przy tym pozytywny obraz własnej osoby (ta cecha naszego zachowania w dużej mierze przyczynia się do nieuczciwości).Kiedy zgłębimy podstawowe skłonności tkwiące u podłoża nieuczciwości, przyjrzymy się kilku eksperymentom, które pomogą nam odkryć, jakie czynniki psychiczne i środowiskowe wzmagają naszą uczciwość, a jakie ją osłabiają w życiu codziennym. Omówimy rolę konfliktu interesów, podróbek, przyrzeczeń, kreatywności i zwykłego zmęczenia. Przyjrzymy się społecznym aspektom nieuczciwości, między innymi temu, jak inni wpływają na nasze rozumienie dobra i zła, oraz naszej zdolności do oszustwa w sytuacji, gdy nasza nieuczciwość może przynieść korzyść innym. Wreszcie, spróbujemy zrozumieć mechanizmy nieuczciwości – w jaki sposób zależy ona od struktury naszego codziennego otoczenia i w jakich okolicznościach jesteśmy skłonni zachowywać się bardziej lub mniej nieuczciwie. Oprócz analizy czynników wywierających wpływ na nieuczciwość jedną z największych praktycznych zalet podejścia opartego na ekonomii behawioralnej jest możliwość przyjrzenia się czynnikom wewnętrznym i środowiskowym kształtującym nasze zachowanie. Kiedy lepiej zrozumiemy, co tak naprawdę nami kieruje, odkryjemy, że nie jesteśmy bezradni w obliczu ludzkich słabości (takich jak nieuczciwość), że możemy zmieniać swoje środowisko, co pozwoli nam poprawić własne postępowanie i osiągać lepsze wyniki.Mam nadzieję, że badania opisane na stronach tej książki pomogą nam zrozumieć przyczyny własnej nieuczciwości i wskażą interesujące sposoby jej powściągania. Wyruszmy więc w tę podróż...  Seria skandali korporacyjnych, które nastąpiły po upadku Enronu, jednoznacznie odpowiedziała na to pytanie.  Pełną listę materiałów wykorzystanych w poszczególnych rozdziałach, a także spis polecanych publikacji na omawiany temat, można znaleźć w dziale Bibliografia na końcu książki.  Ta książka nie tylko zgłębia zagadnienie nieuczciwości, lecz także opowiada o racjonalności i nieracjonalności człowieka. Chociaż nieuczciwość sama w sobie jest zjawiskiem ważnym i fascynującym, warto pamiętać, że stanowi ona tylko jeden z elementów złożonej natury ludzkiej.  Ira Glass, See no evil, „This American Life”, National Public Radio, 1 kwietnia 2011.\nROZDZIAŁ 1Weryfikacja prostego modelu racjonalnego przestępstwa (SMORC)Pozwól, że powiem to bez ogródek. Oni oszukują. Ty oszukujesz. I owszem, ja też od czasu do czasu oszukuję. Jako profesor w college’u staram się urozmaicać zajęcia, żeby podtrzymać zainteresowanie studentów omawianym materiałem. W tym celu od czasu do czasu zapraszam gości, co pozwala mi również skrócić czas poświęcony na przygotowanie do zajęć. To sytuacja, w której wszyscy wygrywają – zaproszony gość, studenci i, rzecz jasna, ja sam. Pewnego razu zaprosiłem gościa specjalnego na swoje zajęcia z ekonomii behawioralnej. Ten inteligentny, cieszący się uznaniem człowiek miał doskonały rodowód – nim został legendarnym doradcą biznesowym, współpracującym z największymi bankami i prezesami renomowanych firm, uzyskał tytuł doktora prawa, a jeszcze wcześniej ukończył studia licencjackie w Princeton. „W ciągu ostatnich kilku lat – powiedziałem studentom – nasz wybitny gość pomagał elitom biznesowym w urzeczywistnianiu ich marzeń”.Po tym wprowadzeniu na scenę wkroczył nasz gość. Od pierwszej chwili mówił prosto z mostu. „Dzisiaj pomogę wam urzeczywistnić wasze marzenia. Wasze marzenia o PIENIĄDZACH!” – zawołał donośnym głosem trenera zumby. „Czy chcecie zarobić trochę PIENIĘDZY?”Wszyscy się roześmiali i skinęli głowami, doceniając jego entuzjastyczne, wyluzowane podejście.„Czy ktokolwiek w tej sali jest bogaty?” – zapytał nasz gość. „Ja tak, ale wy, studenci, nie. Wszyscy jesteście biedni. Ale to się zmieni dzięki potędze OSZUSTWA! Zróbmy to!”Zaczął wymieniać nazwiska niesławnych oszustów, od Czyngis-chana po postacie współczesne, takie jak kilkunastu prezesów firm, Alex Rodriguez, Bernie Madoff, Martha Stuart i wielu innych. „Wszyscy chcecie być tacy jak oni – zawołał – chcecie mieć władzę i pieniądze! Wszystko to może być wasze dzięki oszustwu. Słuchajcie uważnie, a ja zdradzę wam sekret, jak to zrobić!”Po tym inspirującym wprowadzeniu nadszedł czas na ćwiczenie grupowe. Nasz gość poprosił studentów, żeby zamknęli oczy i wzięli trzy głębokie, oczyszczające oddechy. „Wyobraź sobie, że oszukałeś i zarobiłeś swoich pierwszych dziesięć milionów dolarów” – powiedział. „Co zrobisz z tymi pieniędzmi? Ty! W turkusowej koszuli!”„Kupię dom” – wyjąkał nieśmiało wyrwany do odpowiedzi student.„DOM? My, bogacze, nazywamy to REZYDENCJĄ. A ty?” – zapytał, wskazując innego studenta.„Wakacje”.„Na swojej prywatnej wyspie? Znakomicie! Kiedy zarabiasz pieniądze, jakimi dysponują wielcy oszuści, twoje życie się zmienia. Czy ktoś z was jest łakomczuchem?”Kilkoro studentów podniosło ręce. „Co powiecie na posiłek przyrządzony osobiście przez Jacques’a Pépina? Próbowanie wina w Châteauneuf-du-Pape? Kiedy zarobicie fortunę, będziecie mogli żyć z rozmachem. Jak Donald Trump! Słuchajcie, przecież wszyscy wiemy, że za dziesięć milionów dolarów przejechalibyście swojego chłopaka czy dziewczynę. Jestem tutaj, żeby wam powiedzieć, że nie ma w tym nic złego, i żeby pomóc wam zwolnić hamulec!”W tym momencie większość studentów zaczęła zdawać sobie sprawę, że nie ma do czynienia z poważnym wzorem do naśladowania. Jednakże po dziesięciu minutach oddawania się marzeniom na temat wszystkich tych wspaniałych rzeczy, na które mogliby sobie pozwolić, gdyby zarobili dziesięć milionów dolarów, studenci czuli się rozdarci między pragnieniem bycia bogatym a świadomością, że oszustwo jest moralnie złe.„Wyczuwam wasze wahanie” – powiedział wykładowca. „Nie pozwólcie, by kierowały wami emocje. Musicie się zmierzyć ze swoimi lękami poprzez analizę kosztów i korzyści. Jakie są plusy zdobycia bogactwa dzięki oszustwu?” – zapytał.„Jesteś bogaty!” – odpowiedzieli studenci.„Dobrze. A jakie są minusy?”„Zostajesz przyłapany!”„Ach – odparł nasz gość – istnieje RYZYKO, że zostaniesz przyłapany. ALE – oto sekret! Bycie przyłapanym na oszustwie nie jest tym samym, co bycie ukaranym za oszustwo. Spójrzcie na Berniego Ebbersa, byłego prezesa WorldCom. Jego adwokat wybrał skuteczną linię obrony, twierdząc, że Ebbers po prostu nie wiedział, co się dzieje. Albo weźmy Jeffa Skillinga, byłego prezesa Enronu, który w słynnym e-mailu napisał: «Zniszczcie dokumenty, oni depczą nam po piętach». Później Skilling zeznał w sądzie, że to był tylko «sarkazm»! A jeśli nawet taka linia obrony zawiedzie, to zawsze można uciec do kraju, w którym nie obowiązują przepisy o ekstradycji!”Powoli, lecz konsekwentnie nasz gość – który tak naprawdę nazywa się Jeff Kreisler i jest komikiem oraz autorem książki pod tytułem Get Rich Cheating (Zostań bogaczem dzięki oszustwu) – przedstawiał argumenty przemawiające za podejmowaniem decyzji finansowych wyłącznie na podstawie analizy kosztów i korzyści, bez zwracania uwagi na względy moralne. Słuchając wykładu Jeffa, studenci zdali sobie sprawę, że z czysto racjonalnego punktu widzenia on ma rację. Równocześnie jednak nie mogli się oprzeć uczuciom niepokoju i odrazy, jakie budziła w nich jego pochwała oszustwa jako najlepszej drogi do sukcesu.Pod koniec zajęć poprosiłem studentów, żeby zastanowili się nad tym, w jakim stopniu ich zachowanie jest zgodne z modelem SMORC. „Ile okazji do nieuczciwości – bez ryzyka wpadki – przytrafia się wam każdego dnia?” – zapytałem. „Ile takich okazji wykorzystujecie? O ile więcej oszustw widzielibyśmy wokół siebie, gdybyśmy przyjęli podejście Jeffa, oparte wyłącznie na kosztach i korzyściach?”Przygotowanie do testówOba podejścia do nieuczciwości – to zaproponowane przez Beckera i to przedstawione przez Jeffa – zawierają trzy podstawowe elementy: (1) korzyści, jakie dana osoba spodziewa się odnieść dzięki przestępstwu; (2) prawdopodobieństwo przyłapania; oraz (3) spodziewaną karę (w razie wpadki). Porównując pierwszy z tych elementów (zysk) z dwoma ostatnimi (kosztami), racjonalna jednostka może ocenić, czy opłaca się jej popełnić określone przestępstwo.Być może SMORC trafnie opisuje sposób, w jaki ludzie podejmują decyzje dotyczące oszustwa i uczciwości, ale dyskomfort, jakiego doświadczyli moi studenci (i ja sam), zastanawiając się nad implikacjami tego modelu, wskazuje, że warto się przyjrzeć temu zagadnieniu nieco bardziej uważnie, aby zrozumieć, co się tak naprawdę dzieje (na kilku następnych stronach opiszę dość szczegółowo sposób, w jaki będziemy mierzyć oszustwo w tej książce, dlatego proszę, przeczytaj je z uwagą).Wraz ze swoimi współpracownikami, Niną Mazar (wykładowczynią na Uniwersytecie w Toronto) i Onem Amirem (profesorem na Uniwersytecie Kalifornijskim w San Diego), postanowiłem przyjrzeć się bliżej temu, jak ludzie oszukują. Na terenie kampusu Massachusetts Institute of Technology (MIT), gdzie wówczas pracowałem, rozwiesiliśmy ogłoszenia, w których zaoferowaliśmy studentom możliwość zarobienia dziesięciu dolarów w dziesięć minut. O wyznaczonej porze uczestnicy eksperymentu weszli do sali i usiedli na krzesłach, do których przymocowane były małe stoliki (typowa sceneria egzaminacyjna). Następnie badani otrzymali arkusze papieru z dwudziestoma macierzami (rozmieszczonymi tak, jak w przykładzie pokazanym na następnej stronie), wraz z informacją, że ich zadanie polega na znalezieniu w każdej macierzy pary liczb, których suma wynosi 10 (do tego zadania – nazwanego przez nas zadaniem macierzowym – będę często wracał na stronach tej książki). Powiedzieliśmy również badanym, że mają pięć minut na rozwiązanie jak największej liczby macierzy i że otrzymają 50 centów za każdą poprawną odpowiedź (kwota ta się zmieniała w zależności od eksperymentu). Kiedy badacz zawołał „Start!”, uczestnicy odwrócili arkusze i zaczęli rozwiązywać te proste zadania matematyczne tak szybko, jak potrafili.Poniżej widnieje przykładowy arkusz, z powiększeniem jednej z macierzy. Jak szybko uda Ci się znaleźć parę liczb, których suma wynosi 10?Rycina 1Zadanie macierzoweOto jak rozpoczynał się ten eksperyment w wypadku wszystkich badanych. Jego zakończenie – to, co wydarzyło się po upływie owych pięciu minut – różniło się w zależności od warunku eksperymentalnego.Wyobraź sobie, że przydzielono Cię do warunku kontrolnego. W pośpiechu próbujesz rozwiązać jak najwięcej spośród dwudziestu macierzy. Po upływie minuty udało Ci się rozwiązać jedną. Mijają dwie kolejne minuty, a Ty masz trzy rozwiązania. Czas się kończy, a Ty rozwiązałeś cztery zadania. Zarobiłeś dwa dolary. Podchodzisz do biurka badaczki i wręczasz jej swoje rozwiązania. Po sprawdzeniu Twoich odpowiedzi kobieta uśmiecha się z aprobatą. „Cztery rozwiązane” – mówi i wypłaca Ci należną kwotę. „To wszystko” – dodaje, a Ty wychodzisz (wyniki osiągnięte przez badanych przydzielonych do warunku kontrolnego pozwoliły nam oszacować rzeczywisty poziom wykonania tego zadania).Teraz wyobraź sobie, że zostałeś przydzielony do innego warunku, zwanego „warunkiem z niszczarką”, w którym masz okazję do oszustwa. Wszystko przebiega w nim podobnie jak w warunku kontrolnym, z tą różnicą, że po upływie pięciu minut badaczka mówi: „Teraz proszę policzyć poprawne odpowiedzi, wrzucić swój arkusz do niszczarki znajdującej się w tylnej części sali, a następnie podejść do mnie i podać swoją liczbę poprawnych rozwiązań”. Gdyby przydzielono Cię do tego warunku, sumiennie policzyłbyś odpowiedzi, włożył arkusz do niszczarki, podał badaczce liczbę poprawnych rozwiązań, odebrał wynagrodzenie i wyszedł z sali. Gdybyś był badanym z grupy z niszczarką, co byś zrobił? Czy oszukałbyś badaczkę? Jeśli tak, to w jakim stopniu?Dysponując wynikami w obu warunkach, mogliśmy porównać poziom wykonania tego zadania w warunku kontrolnym, w którym oszustwo było niemożliwe, z deklarowanym poziomem jego wykonania w warunku z niszczarką, w której badani mieli okazję do oszustwa. Gdyby wyniki były takie same, to należałoby wnioskować, że badani nie oszukiwali. Gdyby się jednak okazało, że statystycznie rzecz biorąc, badani radzili sobie „lepiej” w warunku z niszczarką niż w warunku kontrolnym, to moglibyśmy wnioskować, że zawyżali liczbę poprawnych odpowiedzi (oszukiwali), gdy mieli okazję zniszczyć dowody. Miarą skali oszustwa byłaby różnica między liczbą poprawnych odpowiedzi zadeklarowanych przez badanych z grupy eksperymentalnej (warunek z niszczarką) a liczbą macierzy rozwiązanych poprawnie przez osoby przydzielone do warunku kontrolnego. Bez wielkiego zaskoczenia odkryliśmy, że mając okazję do oszustwa, wiele osób sfałszowało swoje wyniki. Badani z grupy kontrolnej rozwiązali średnio cztery spośród dwudziestu matryc. Osoby przydzielone do warunku z niszczarką twierdziły (średnio), że rozwiązały ich sześć – o dwie więcej niż w warunku kontrolnym. Ten średni wzrost nie był dziełem kilku osób, które powiedziały, że rozwiązały o wiele więcej macierzy niż w rzeczywistości, ale dużej liczby badanych, którzy nieznacznie zawyżyli swoje wyniki.Więcej pieniędzy – więcej nieuczciwości?Teraz, kiedy dysponowaliśmy już podstawowym pomiarem nieuczciwości, Nina, On i ja byliśmy gotowi przyjrzeć się czynnikom, które motywują ludzi do tego, by oszukiwać w większym lub mniejszym stopniu. Model SMORC mówi nam, że ludzie powinni oszukiwać w większym stopniu, gdy mają szansę zdobyć więcej pieniędzy bez ryzyka, że zostaną złapani i ukarani. Wydaje się to proste i intuicyjnie przekonujące, więc postanowiliśmy sprawdzić, czy rzeczywiście tak jest. Przygotowaliśmy inną wersję eksperymentu z macierzami. Tym razem zmieniała się kwota, jaką badani mieli otrzymać za każde poprawne rozwiązanie. Niektórym uczestnikom obiecano 25 centów za każdą poprawną odpowiedź, innym – 50 centów, dolara, dwa dolary albo pięć dolarów. Na najwyższym poziomie obiecaliśmy badanym aż 10 dolarów za każde poprawne rozwiązanie. Jak sądzisz, co się wydarzyło? Czy skala oszustwa zwiększała się wraz ze wzrostem zaoferowanej kwoty?Zanim wyjawię odpowiedź, chciałbym Ci opowiedzieć o innym eksperymencie, powiązanym z tym badaniem. Jego uczestnicy nie rozwiązywali zadania macierzowego, ale mieli zgadnąć, jaką liczbę poprawnych odpowiedzi zadeklarują badani w warunku z niszczarką na każdym poziomie wynagrodzenia. Osoby badane przewidywały, że liczba ta będzie się zwiększać wraz ze wzrostem obiecanej kwoty. Ich intuicyjna teoria była więc zgodna z założeniami modelu SMORC. Okazała się jednak błędna. Kiedy przyjrzeliśmy się poziomowi oszustwa, odkryliśmy, że badani dodawali do swojego wyniku średnio dwa rozwiązania, niezależnie od tego, ile pieniędzy mogli zarobić za każdą poprawną odpowiedź. De facto skala oszustwa była nieco mniejsza, kiedy obiecaliśmy badanym największą kwotę – 10 dolarów – za każde poprawne rozwiązanie.Dlaczego poziom nieuczciwości nie wzrastał wraz z zaoferowaną kwotą? Dlaczego okazał się nieco niższy przy najwyższym poziomie wynagrodzenia? Ta niewrażliwość na kwotę wynagrodzenia wskazuje, że nieuczciwość nie jest wynikiem analizy kosztów i korzyści. Gdyby tak było, to wzrost korzyści (obiecanej sumy pieniędzy) pociągałby za sobą wzrost poziomu oszustwa. Wreszcie, dlaczego poziom nieuczciwości był najniższy przy najwyższym poziomie wynagrodzenia? Podejrzewam, że kiedy kwota, jaką badani mogli zarobić za każdą poprawną odpowiedź, wynosiła 10 dolarów, trudniej było im oszukiwać, a mimo to nadal uważać się za ludzi prawych i uczciwych (wrócimy do tego później). Kiedy wynagrodzenie wynosi 10 dolarów za każdą poprawnie rozwiązaną macierz, nie mówimy o oszustwie na poziomie, dajmy na to, kradzieży jednego ołówka z biura. Przypomina to raczej zabranie kilku pudełek długopisów, zszywacza i ryzy papieru do drukarki – coś, co dużo trudniej zignorować lub zracjonalizować.Złapać złodziejaW następnym eksperymencie próbowaliśmy się dowiedzieć, co się może stać, jeśli prawdopodobieństwo przyłapania – zdaniem badanych – wzrośnie. W tym celu wykorzystaliśmy mentalny odpowiednik częściowo sprawnej kamery monitorującej. Poprosiliśmy jedną grupę badanych, żeby włożyła do niszczarki połowę arkusza z macierzami – co oznaczało, że jeśli badani oszukiwali, to mogliśmy znaleźć dowody ich nieuczciwości. Drugą grupę poprosiliśmy o zniszczenie całego arkusza, co oznaczało, że nieuczciwość uszłaby im na sucho. Wreszcie, badani z trzeciej grupy mieli zniszczyć cały arkusz, wyjść z sali i wypłacić sobie wynagrodzenie z pokaźnego naczynia, w którym znajdowało się ponad 100 dolarów w monetach i banknotach o niskim nominale. W tym ostatnim warunku eksperymentalnym badani mogli nie tylko bezkarnie oszukiwać, ale także przywłaszczyć sobie dużo pieniędzy.I tym razem zapytaliśmy inną grupę, ile poprawnych odpowiedzi – jej zdaniem – zadeklarują badani w każdym z warunków eksperymentalnych. Podobnie jak poprzednio, zapytani przewidywali, że ludzka skłonność do nieuczciwości będzie zgodna z modelem SMORC, czyli że deklarowana liczba poprawnych rozwiązań będzie wzrastać wraz ze zmniejszającym się ryzykiem wpadki. Co odkryliśmy? I tym razem duża część badanych oszukiwała, ale tylko trochę, a poziom nieuczciwości był taki sam we wszystkich trzech warunkach eksperymentalnych (zniszczenie połowy arkusza, zniszczenie całego arkusza, samodzielna wypłata wynagrodzenia).Możesz się zastanawiać, czy uczestnicy naszego eksperymentu rzeczywiście wierzyli, że w zaaranżowanej przez nas sytuacji mogą oszukać i uniknąć przyłapania. Żeby się o tym przekonać, Racheli Barkan (z Uniwersytetu Ben-Guriona w Beer Szewie w Izraelu), Eynav Maharabani (doktorantka pracująca pod kierunkiem Racheli) i ja przeprowadziliśmy inne badanie, w którym Eynav albo inna asystentka, Tali, nadzorowała przebieg eksperymentu. Eynav i Tali pod wieloma względami są do siebie podobne, z tą różnicą, że Eynav jest niewidoma (co można było zauważyć na pierwszy rzut oka), a co za tym idzie – w jej obecności łatwiej było oszukiwać. Kiedy nadeszła pora, by wypłacić sobie wynagrodzenie ze stosu monet i banknotów leżących na stole przed badaczką, uczestnicy eksperymentu mogli wziąć dowolną kwotę, a Eynav niczego by nie zauważyła.Czy więc badani oszukiwali Eynav w większym stopniu niż drugą asystentkę? Okazało się, że brali średnio nieco więcej pieniędzy, niż im się należało, ale poziom nieuczciwości był taki sam niezależnie od tego, kto nadzorował przebieg eksperymentu – Tali czy niewidoma Eynav.Otrzymane wyniki wskazują, że prawdopodobieństwo przyłapania nie wywiera istotnego wpływu na stopień nieuczciwości. Oczywiście nie twierdzę, że ryzyko wpadki nie ma żadnego znaczenia – nikt nie będzie próbował ukraść samochodu pod nosem policjanta – ale otrzymane wyniki sugerują, że ryzyko wpadki nie jest tak ważne, jak nam się wydaje, i bez wątpienia nie odgrywało istotnej roli w naszych eksperymentach.Może się zastanawiasz, czy uczestnicy naszych eksperymentów kierowali się taką oto logiką: „Jeśli oszukam tylko o kilka odpowiedzi, to nikt nie będzie mnie podejrzewać. Gdybym natomiast dodał do swojego wyniku większą liczbę rozwiązań, mogłoby to wzbudzić podejrzenia i ktoś mógłby zacząć mnie wypytywać”.Sprawdziliśmy to w następnym eksperymencie. Tym razem powiedzieliśmy połowie badanych, że przeciętny student w naszym badaniu rozwiązuje poprawnie około czterech macierzy (co było prawdą). Drugiej połowie powiedzieliśmy, że przeciętny student udziela około ośmiu poprawnych odpowiedzi. Dlaczego to zrobiliśmy? Ponieważ jeśli na stopień oszustwa wpływa dążenie do tego, aby się nie wyróżniać, to w obu warunkach eksperymentalnych badani powinni zawyżać swoje wyniki tylko o kilka rozwiązań w stosunku do przeciętnego – w ich przekonaniu – poziomu wykonania tego zadania (innymi słowy, badani, którzy sądzili, że przeciętny wynik to cztery poprawne odpowiedzi, powinni twierdzić, iż sami rozwiązali około sześciu macierzy, a ci, którym powiedziano, że przeciętny wynik to osiem rozwiązań, powinni deklarować dziesięć poprawnych odpowiedzi).Jak więc zachowywali się nasi badani, kiedy spodziewali się, że pozostałe osoby rozwiążą więcej macierzy? Ta wiedza nie wywierała na nich żadnego wpływu. Oszukiwali średnio o dwie poprawne odpowiedzi (rozwiązywali cztery matryce, ale twierdzili, że rozwiązali sześć) niezależnie od tego, czy sądzili, że średni wynik wynosi cztery, czy osiem dobrych rozwiązań. Wynik ten sugeruje, że skala oszustwa nie jest związana z niechęcią do odstawania od ogółu. Wydaje się raczej, że nasze przekonanie o własnej moralności wiąże się z poziomem nieuczciwości, z jakim czujemy się komfortowo. Krótko mówiąc, oszukujemy w takim stopniu, który pozwala nam zachować obraz siebie jako ludzi uczciwych.W prawdziwym świecieUzbrojeni w te wstępne dane przemawiające przeciwko SMORC, Racheli i ja postanowiliśmy wyjść z laboratorium i zapuścić się w bardziej naturalne rejony. Chcieliśmy przyjrzeć się sytuacjom, z jakimi ludzie spotykają się na co dzień. Pragnęliśmy też zbadać „prawdziwych ludzi”, a nie tylko studentów (chociaż odkryłem, że studenci z niezadowoleniem przyjmują sugestię, iż nie są prawdziwymi ludźmi). Innym elementem, którego wcześniej brakowało w naszym paradygmacie eksperymentalnym, była okazja do podejmowania pozytywnych zachowań. W naszych eksperymentach laboratoryjnych ludzie mogli co najwyżej nie oszukiwać. Tymczasem w wielu sytuacjach napotykanych w prawdziwym życiu ludzie mogą przejawiać zachowania, które są szlachetne i wielkoduszne, a nie tylko neutralne. Pamiętając o tym dodatkowym aspekcie, poszukiwaliśmy sytuacji, które pozwoliłyby nam się przyjrzeć zarówno negatywnym, jak i pozytywnym stronom natury ludzkiej. Wyobraź sobie wielki targ spożywczy, rozciągający się na całą długość ulicy. Znajduje się on w samym sercu Beer Szewy, miasta położonego na południu Izraela. Jest gorący letni dzień. Setki sprzedawców ustawiły swoje stragany przed sklepami ciągnącymi się po obu stronach ulicy. Czujesz zapach świeżych ziół i kiszonych ogórków, świeżo upieczonego chleba i dojrzałych truskawek, a Twoje oczy przesuwają się po tacach z oliwkami i rozmaitymi gatunkami sera. Zewsząd dobiegają głosy sprzedawców wykrzykujących ceny swoich towarów: Rak ha yom! (tylko dzisiaj), Matok! (słodkie), Bezol! (tanie).Eynav i Tali weszły na targ i ruszyły w różnych kierunkach – Eynav wyposażona w białą laskę, która pomagała jej się poruszać wśród straganów. Obie podeszły do kilku sprzedawców warzyw i poprosiły każdego z nich, by wybrał dla nich dwa kilogramy pomidorów w czasie, gdy one będą robiły inne zakupy. Następnie każda z nich oddaliła się na dziesięć minut, po czym wróciła po pomidory, zapłaciła i odeszła. Badaczki zaniosły swój zakup sprzedawcy z drugiego końca targu, który zgodził się ocenić jakość pomidorów wybranych przez każdego z handlarzy. Poprzez porównanie jakości pomidorów sprzedanych Eynav i Tali mogliśmy się dowiedzieć, która z nich otrzymała lepsze produkty, a która gorsze. Czy Eynav została oszukana? Pamiętaj, że z czysto racjonalnego punktu widzenia sprzedawca postąpiłby sensownie, wybierając dla niej najgorzej wyglądające pomidory. Przecież ich walory estetyczne nie mogły przynieść Eynav żadnej korzyści. Tradycyjny ekonomista, na przykład z Uniwersytetu w Chicago, mógłby nawet stwierdzić, że dążąc do zmaksymalizowania dobra społecznego wszystkich zaangażowanych osób (samego sprzedawcy, Eynav oraz innych konsumentów), handlarz powinien jej sprzedać najmarniej wyglądające pomidory, zachowując te dorodne dla ludzi, którzy mogliby się cieszyć ich urodą. Jak się okazało, jakość estetyczna pomidorów wybranych dla Eynav nie była niższa, a nawet przewyższała jakość tych wybranych dla Tali. Sprzedawcy dołożyli szczególnych starań i – z pewną szkodą dla swoich interesów – wybrali produkty lepszej jakości dla niewidomej klientki.Po otrzymaniu tak optymistycznych wyników zajęliśmy się inną grupą zawodową, która często bywa traktowana nader podejrzliwie – taksówkarzami. W ich świecie istnieje popularny chwyt zwany „pompowaniem kilometrów”, polegający na przewiezieniu pasażera nieznającego okolicy wydłużoną trasą, co czasami znacznie podwyższa opłatę za kurs. Na przykład badanie przeprowadzone wśród taksówkarzy w Las Vegas wykazało, że niektórzy kierowcy jeżdżą z międzynarodowego lotniska McCarran do Las Vegas Strip przez tunel prowadzący do drogi międzystanowej numer 215, co oznacza, że pasażer musi zapłacić nawet 92 dolary za kurs, który nie powinien przekroczyć trzech kilometrów.Zważywszy na reputację taksówkarzy, nasuwa się pytanie, czy nieuczciwość jest wśród nich powszechna i czy taksówkarze są bardziej skłonni oszukiwać klientów, którzy nie mogą wykryć ich nieczystych sztuczek. W naszym następnym eksperymencie poprosiliśmy Eynav i Tali, żeby dwadzieścia razy pojechały taksówką z dworca kolejowego do Uniwersytetu Ben-Gurion i z powrotem. Na tej trasie wygląda to tak, że jeśli poprosisz kierowcę o włączenie licznika, to opłata za kurs wynosi około 25 szekli (7 dolarów). Taksówkarze proponują jednak klientom zwyczajową opłatę ryczałtową, wynoszącą 20 szekli (około 5,5 dolara), jeżeli licznik nie jest włączony. W jednym warunku eksperymentalnym zarówno Eynav, jak i Tali za każdym razem prosiły o włączenie licznika. Czasami taksówkarze mówili niedoświadczonym pasażerkom, że bez włączonego taksometru kurs byłby tańszy, ale obie kobiety mimo to nalegały na jego włączenie. Po dotarciu do celu Eynav i Tali pytały kierowcę, ile mu są winne, płaciły, wysiadały z taksówki, a następnie – po odczekaniu kilku minut – zamawiały inną taksówkę i wracały do miejsca, z którego wyruszyły.Po przeanalizowaniu rachunków odkryliśmy, że Eynav płaciła średnio mniej niż Tali, mimo że obie nalegały, by zapłacić zgodnie ze wskazaniem taksometru. Jak to możliwe? Jedna z możliwości jest taka, że kierowcy wozili Eynav najkrótszą i najtańszą trasą, a Tali – dłuższą. Gdyby tak było, oznaczałoby to, że kierowcy nie oszukiwali Eynav, ale w pewnym stopniu naciągali Tali. Eynav zaproponowała jednak inne wyjaśnienie otrzymanych wyników. „Słyszałam, jak kierowcy włączają licznik, kiedy ich o to prosiłam – powiedziała – później jednak, jeszcze zanim dotarliśmy do celu, słyszałam, jak wielu z nich wyłącza licznik, żeby opłata była zbliżona do 20 szekli”. „Mnie nie zdarzyło się to ani razu – powiedziała Tali – kierowcy nigdy nie wyłączali taksometru przed dotarciem na miejsce i za każdym razem płaciłam około 25 szekli”.Można wskazać dwa ważne aspekty tych wyników. Po pierwsze, wydaje się oczywiste, że taksówkarze nie przeprowadzali analizy kosztów i korzyści, by zoptymalizować swoje zarobki. W przeciwnym razie oszukiwaliby Eynav, mówiąc jej, że licznik wskazuje większą kwotę niż w rzeczywistości, albo wożąc ją po mieście wydłużoną trasą. Po drugie, taksówkarze nie tylko nie oszukiwali, ale robili dużo więcej – brali pod uwagę dobro Eynav i rezygnowali z części swoich zarobków na jej korzyść.Elastyczne graniceNiewątpliwie dzieje się tu dużo więcej, niż moglibyśmy się spodziewać na podstawie modelu Beckera i standardowych koncepcji ekonomicznych. Przede wszystkim odkrycie, że poziom nieuczciwości nie zależy w dużym stopniu (a w naszych eksperymentach nawet w najmniejszym stopniu) od sumy pieniędzy, jaką może nam przynieść nieuczciwe zachowanie, wskazuje, że nieuczciwość nie jest prostym wynikiem rozważenia kosztów i korzyści. Odkrycie, że poziom nieuczciwości nie zmienia się w zależności od wysokości ryzyka wpadki, każe nam jeszcze bardziej wątpić w słuszność koncepcji nieuczciwości jako wyniku analizy kosztów i korzyści. Wreszcie, fakt, że wielu ludzi oszukuje tylko w niewielkim stopniu w sytuacji, gdy ma okazję do większej nieuczciwości, sugeruje, że siły determinujące to zjawisko są dużo bardziej złożone (i bardziej interesujące), niż przewiduje model SMORC.O co tutaj chodzi? Chciałbym zaproponować teorię, której weryfikacją będziemy się zajmować w dużej części tej książki. W kilku słowach: główna teza tej teorii jest taka, że naszym zachowaniem kierują dwa przeciwstawne motywy. Z jednej strony pragniemy uważać się za ludzi prawych i uczciwych. Chcemy móc patrzeć w lustro i czuć się dobrze (psychologowie nazywają to motywacją ego). Z drugiej strony pragniemy czerpać korzyści z oszustwa i zdobywać jak najwięcej pieniędzy (to standardowa motywacja finansowa). Oczywiście te dwa motywy pozostają w konflikcie. Jak możemy czerpać korzyści z oszustwa, a jednocześnie spostrzegać siebie jako wspaniałych, uczciwych ludzi?W tym momencie na scenę wkracza nasza zdumiewająca elastyczność poznawcza. Dzięki tej ludzkiej umiejętności dopóki oszukujemy tylko w niewielkim stopniu, możemy czerpać korzyści z nieuczciwości, a mimo to uważać się za ludzi szlachetnych. Poszukujemy owej równowagi w procesie racjonalizacji, który stanowi podstawę tego, co odtąd będziemy nazywać „teorią współczynnika elastyczności” (fudge factor theory).Żeby lepiej zrozumieć, czym jest ta teoria, przypomnij sobie swoje ostatnie zeznanie podatkowe. Jak sobie poradziłeś z niejednoznacznymi decyzjami, które musiałeś podjąć? Czy odpisanie części kosztów naprawy samochodu jako kosztu prowadzenia firmy byłoby uczciwe? A jeśli tak, to jaka kwota pozwoliłaby Ci zachować spokój sumienia? A jeśli masz drugi samochód? Nie chodzi tu o usprawiedliwienie naszych decyzji przed Urzędem Skarbowym, ale o sposób, w jaki potrafimy uzasadnić zawyżone odpisy podatkowe przed samymi sobą. Albo wyobraź sobie, że spotykasz się w restauracji z przyjaciółmi, a oni proszą, żebyś im opowiedział o przedsięwzięciu zawodowym, któremu ostatnio poświęcasz mnóstwo czasu. Jeśli to zrobiłeś, to czy rachunek za tę kolację można dopisać do kosztów prowadzenia firmy? Raczej nie. A jeśli ta kolacja odbyła się podczas podróży służbowej albo jeśli miałeś nadzieję, że jeden z Twoich towarzyszy w najbliższej przyszłości zostanie Twoim klientem? Jeżeli kiedykolwiek myślałeś w taki sposób, to znaczy, że Ty również majstrowałeś przy elastycznych granicach swojej moralności. Krótko mówiąc, sądzę, że wszyscy nieustannie próbujemy wyznaczyć linię pozwalającą nam czerpać korzyści z nieuczciwości i nie rujnować przy tym pozytywnego obrazu własnej osoby. Jak napisał Oscar Wilde: „Moralność, podobnie jak sztuka, oznacza rysowanie linii w jakimś miejscu”. Pytanie brzmi: gdzie przebiega ta linia?Myślę, że Jerome K. Jerome ujął to nader trafnie w swojej powieści z 1889 roku Trzech panów w łódce (nie licząc psa), w której opowiedział historię o jednym z najsłynniejszych tematów kłamstw na świecie – o wędkarstwie. Oto co napisał:Znałem kiedyś pewnego młodzieńca, który był człowiekiem bardzo rzetelnym. Kiedy zajął się łowieniem na muszkę, poprzysiągł sobie, że nie będzie wyolbrzymiać swych połowów o więcej niż dwadzieścia pięć procent.– Jeśli złapię czterdzieści ryb – tłumaczył – powiem ludziom, że złapałem pięćdziesiąt, i tak dalej. Bardziej nigdy nie skłamię, bo kłamstwo to grzech.Chociaż w odróżnieniu od tego młodzieńca, większość ludzi nie ustaliła świadomie (a tym bardziej nie ogłosiła) dopuszczanej przez siebie skali kłamstwa, opisane podejście wydaje się dość trafne – każdy z nas ma pewną granicę, po której przekroczeniu oszustwo staje się absolutnie „grzeszne”.W dalszej części tej książki spróbuję wyjaśnić wewnętrzne mechanizmy współczynnika elastyczności – delikatną równowagę między sprzecznymi dążeniami do zachowania pozytywnego obrazu własnej osoby i do czerpania korzyści z oszustwa.  Czytelnicy Potęgi irracjonalności mogą rozpoznać część materiału przedstawionego w tym rozdziale i w rozdziale drugim, zatytułowanym Zabawa ze współczynnikiem elastyczności. Las Vegas cab drivers say they’re driven to cheat, „Las Vegas Sun”, 31 stycznia 2011, www.lasvegas.com/news/2011/jan/31/driven-cheat/. Tłum. Tomasz Biedroń.\nROZDZIAŁ 2Zabawa ze współczynnikiem elastycznościCiąg dalszy w wersji pełnej\nSzczera prawda o nieuczciwościSpis treściOkładkaKarta tytułowaDedykacjaWPROWADZENIE Dlaczego nieuczciwość jest tak interesująca?ROZDZIAŁ 1 Weryfikacja prostego modelu racjonalnego przestępstwa (SMORC)ROZDZIAŁ 2 Zabawa ze współczynnikiem elastycznościROZDZIAŁ 2B GolfROZDZIAŁ 3 Zaślepieni przez własne motywyROZDZIAŁ 4 Dlaczego dajemy plamę, kiedy jesteśmy zmęczeniROZDZIAŁ 5 Dlaczego noszenie podróbek czyni nas bardziej skłonnymi do oszustwaROZDZIAŁ 6 SamooszukiwanieROZDZIAŁ 7 Kreatywność a nieuczciwość. Wszyscy wymyślamy opowieściROZDZIAŁ 8 Oszustwo jest zaraźliwe. Jak łapiemy wirusa nieuczciwościROZDZIAŁ 9 Oszukiwanie zespołowe. Dlaczego dwie głowy nie zawsze\tsą lepsze niż jednaROZDZIAŁ 10 Na wpół optymistyczne zakończenie. Ludzie oszukują mniej, niż można się spodziewaćROZDZIAŁ 11 Kilka refleksji o religii i (nie)uczciwościPODZIĘKOWANIAWSPÓŁPRACOWNICYBIBLIOGRAFIA***Karta redakcyjna\nTytuł oryginału: The (honest) truth about dishonestyCopyright © 2013 by Dan ArielyAll rights reservedCopyright © 2017 for the Polish edition by Wydawnictwo Smak SłowaCopyright © for the Polish translation by Agnieszka Nowak-MłynikowskaWszystkie prawa zastrzeżone. Książka ani żadna jej część nie może być publikowana ani powielana w formie elektronicznej oraz mechanicznej bez zgody wydawnictwa Smak Słowa.Edytor: Anna ŚwitajskaRedakcja: Małgorzata JaworskaKorekta: Anna MackiewiczOkładka i strony tytułowe: Agnieszka KarmolińskaISBN 978-83-64846-90-8Smak Słowaul. Sobieskiego 26/4,81-781 SopotTel. 507-030-045Szukaj nas także naPlik ePub przygotowała firma eLib.plal. Szucha 8, 00-582 Warszawae-mail: kontakt@elib.plwww.eLib.pl\n<a href="http://cyfroteka.pl/ebooki/Szczera_prawda_o_nieuczciwosci__Jak_oklamujemy_wszystkich__a_zwlaszcza_samych_siebie-ebookRO/p00611649i006" target="_blank" title="Szczera prawda o nieuczciwości. Jak okłamujemy wszystkich, a zwłaszcza samych siebie [Dan Ariely] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE" > <img src="http://cyfroteka.pl/images/BRD.png" style="border:none;background:none transparent;box-shadow:none;-webkit-box-shadow:none;-webkit-border-radius:0;border-radius:0;" alt="Szczera prawda o nieuczciwości. Jak okłamujemy wszystkich, a zwłaszcza samych siebie [Dan Ariely] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE"/></a>


Chcą oświetlić park LED-ami\nDo końca marca przyszłego roku, miasto chciałoby zmienić oświetlenie na Placu 18 Marca i Skwerze Pionierów oraz oświetlić ulicę Sybiraków. Istniejące lampy mają zostać wymienione na nowocześniejsze i bardziej energooszczędne oświetlenie LED-owe. Przy okazji wymiany lamp parkowych oświetlenie ma zyskać także pobliska ulica Sybiraków.\nDodatkowo światło pojawi się nad dwoma usytuowanymi na niej przejściami dla pieszych. Na razie ogłoszony został przetarg. Jakie będzie jego rozstrzygnięcie – ciężko wyrokować, bo z ofertami na miejsce przetargi bywa ostatnio ciężko.\n+13 #1 robertoandreas 2017-10-13 11:43\nCos czuje ze wybory sie zblizaja.\n+2 #2 Guma 2017-10-13 11:51\n...jak już napiszesz, to przeczytaj to jeszcze raz w skupieniu\n+7 #3 Jakubowa sołtysowa 2017-10-13 13:39\nNie wiem jak tobie ale mi ta kiełbasa wyborcza łodpowiada. Przyjdem, zjem poprosim o dokładkie a potom zagłosujom i tak na PiS\n+1 #4 Guma 2017-10-13 15:11\nchodziło mi o redaktora ...\n-1 #5 olol 2017-10-13 19:34\nja nie wiem jak można głosowac na PO albo na PiS, żenada....\n+3 #6 logik 2017-10-13 19:41\nwymieniają lampy na bardziej oszczędne ,a w ciepłowni miejskiej budują piece na droższy gaz.Logika\n0 #7 ***** 2017-10-16 14:07\nBĘDZIE I FAJNIE I OSZCZĘDNIE I O TO CHODZI


Kelly Rutherford - plotki, fotki, adres e-mail, kontakt, telefon - Kozaczek.pl\nKozaczek.pl » Kelly Rutherford\nWszystko o: Kelly Rutherford - filmy, fotki, adres e-mail, kontakt, telefon, wzrost, waga, wiek, plotki i komentarze. Plotki, informacje, zdjęcia, teledyski, filmy.\nDramatyczny wywiad z gwiazdą. Kelly Rutherford (46 l.), aktorka znana między innymi z seriali Plotkara i Melrose Place, udzieliła dramatycznego wywiadu stacji ABC. W rozmowie gwiazda opowiedziała o tragedii, która dotknęła ją jako matkę. Kelly straciła właśnie możliwość opiekowania się dwójką swoich dzieci. Co gorsze, 8-letni syn Hermes i 5-...\nSłodka mała. Helena jest drugim dzieckiem 40-letniej aktorki Kelly Rutherford, znanej dziś fankom Plotkary. W serialu Kelly gra matkę bohaterki granej przez Blake Lively. Prywatnie aktorce nie wiedzie się szczególnie dobrze. Będąc w czwartym miesiącu ciąży złożyła papiery rozwodowe. Postanowiła zakończyć swoje półtoraroczne (drugie już) ...\nKelly Rutherford straciła możliwość opieki nad...


Bunt przeciwko erze plastyku i kolorowych ekranów - Magazyn PDF\nBunt przeciwko erze plastyku i kolorowych ekranów\n12.04.2012 Paweł Olek\tartyści, rzeżba, sztuka, wystawa, zachęta\nWade Guyton, bez tytułu (Action Sculpture), Jerzy Goliszewski, Kai (2002)/fot.M.W\nNa wystawie „Nowa Rzeźba?” w warszawskiej Zachęcie pokazane są prace ośmiu artystów, którzy wybrali wspólny kierunek rozwoju współczesnej sztuki. Ich działalność twórcza przypadła na przełom wieku, wraz z którym nastąpił kres postmodernizmu. Warto odwiedzić galerię, aby zobaczyć czy tak obrana droga nam odpowiada\nDialog pomiędzy dziełami Monika Sosnowska, „Schody”/fot.M.W\nJedna z sal na wystawie zwraca szczególną uwagę każdego zwiedzającego. Wzrok przykuwają monumentalne zniszczone, jakby przygniecione stropem schody. Praca polskiej artystki, Moniki Sosnowskiej, odwołuje się do upływu czasu, który nie oszczędza nawet architektury. Jej schody „więdną” tracąc swoją pierwotną formę, a zarazem i funkcję.\nDrugą wyróżniającą się wśród innych jest rzeźba Mai-Thu Perret i Ligii Dias. Prosta figura kobieca ćwicząc trzyma w ręku neonowe koło hula-hop. Już sam tytuł rzeźby „Wróżka Elektryczność” pochodzący z modernistycznego hymnu Raoula Dufy wskazuje na prowadzony z nim dialog artystki.\nPraca, nagrodzonego w 2011 roku prestiżową nagrodą Turnera, Martina Boyce’a, mnie osobiście nie zachwyciła. Składa się ona z trzech okratowanych bram przymocowanych do ściany. Nie do końca odkryłam ukryty w instalacji dialog podjęty z modernizmem. Boyce w swoich pracach często wykorzystuje kubistyczną formę betonowych drzew artystów Jana i Joela Martelów stworzonych w 1925 roku na paryską wystawę. W tym przypadku takie nawiązanie również ciężko jest dostrzec. Niestety tytuł pracy „We are Fragile And Unstoppable. We Appear And Dissappear” niewiele pomoże w jej odbiorze.\nInny artysta Wade Guyton (bez tytułu, Action Sculpture) bawi się formą mebli pozbawiając je siedzisk oraz oparć i tworząc obiekty złożone jedynie z chromowanych rurek.\nInteresujący wizualnie pomysł miał Jerzy Goliszewski (Kai, 2009), który stworzył dwuwymiarowy relief złożony z zagiętych papierowych modułów, przypominający niejako mozaikę. Bezsprzecznie cieszy oko.\nKażdy z autorów prac prezentowanych na wystawie dyskutuje z tradycją modernistyczną, ironizuje, zmienia, odnawia.\nNowy modernizm nadaje przedmiotom formę, która nie wynika z ich funkcji. Ta cecha stawia nowy nurt w widocznej opozycji do modernizmu. Odwołując się do historii i czasu, wykorzystuje to, co napotkane, zastane czy ponownie odkryte. W dzisiejszych czasach, gdy współcześni artyści bardzo często korzystają z tzw. nowych mediów, rzadko ma się okazję zobaczyć wystawę skupioną na już zapomnianych obiektach rzeźbiarskich. Dobrze w końcu obejrzeć w galerii sztuki współczesnej ekspozycję, na której nie atakują nas z każdej strony świecące po oczach telewizory. Twórczość tych artystów jest jeszcze pod jednym względem odmienna od większości prac, które powstają obecnie. Nie ma konkretnego celu, nie opowiada o problemach świata, nie jest zaangażowana ani społecznie ani politycznie.\nKasia Fudajowski, „That’s How They’re Grown-That’s How it’s Leaked” (2009)/fot.M.W\nMai-Thu Perret z Ligia Dias, „Wróżka Elektryczność”\nNarzuca mi się tylko pytanie czy nowy modernizm tak silnie czerpiąc inspiracje i wykorzystując obiekty stworzone przez modernizm nie jest jedynie jego kontynuacją. Czy rozwój sztuki w takim kierunku wniesie do niej nową jakość czy może stanie się jedynie powielaniem tych samych wzorców. Znak zapytania w tytule nie jest przypadkowy. Niemniej na wystawę w Zachęcie wybrać się warto, nawet jeśli nie do końca jest się w stanie zrozumieć przesłanki kierujące artystów na taką drogę rozwoju.\nSztuka współczesna jest trudna do odbioru, a sama wystawa w formie prezentacji ascetyczna. Na próżno można szukać opisu, któregoś z dzieł, lub chociaż wypowiedzi autora, która mogłaby pomóc nam zrozumieć „o co w tym wszystkim chodzi”. Same tytuły prac nie wystarczą. Polecam, więc nie skąpić 2 zł i kupić wydaną w formie gazety broszurkę opowiadającą o ekspozycji. Dwa teksty: jeden napisany przez kurator Marię Brewińską, drugi przez Karola Sienkiewicza, historyka sztuki „rozjaśnią” nasze umysły, gdy zdezorientowani będziemy oglądać obiekty zgromadzone w salach galerii.\nMartin Boyce, Thea Djordjadze, Kasia Fudakowski, Jerzy Goliszewski, Wadę Guyton, Mai-Thu Perret, Monika Sosnowska, Tatiana Trouvé\n10.03- 13.05. 2012\nMatin Boyce „We Are Fragile And Unstoppable We Appear And Disappear” (2004), „Gdzie cienie śnią o świetle” (2010) /fot.M.W\n← Walka o Elbę\nLensbaby – hipsterskie obiektywy →


Najlepsze kremy wyg�adzaj�ce Szukasz dobrego kremu wielofunkcyjnego do twarzy, kt�ry poprawi kondycj� sk�ry? Zobacz nasz� list�. czytaj dalej\nCzy s�o�ce jest dla ka�dego? Jakie filtry powinien zawiera� krem ochronny? I co ma wsp�lnego Polak z pierwszym kremem z filtrem?


Jak poradzić sobie z przerostem drożdży w organizmie? | ZaradnaKobieta.pl\nJak poradzić sobie z przerostem drożdży w organizmie?\nDrożdżyca jest bardzo nieprzyjemną dolegliwością, która potrafi niezwykle uprzykrzyć codzienne funkcjonowanie. Wywołują ją przede wszystkim drożdżaki chorobotwórcze, najczęściej z grupy candida albicans. Jak wykryć tak zwaną kandydozę? Jest to bardzo trudne! Dlatego jeśli mamy uzasadnione podejrzenia o jej występowaniu, nie poddawajmy się po jednym badaniu, które nic nie wykazało.\nObjawy Objawów kandydozy jest naprawdę wiele. Mogą nas bardzo zmylić, ponieważ sugerują występowanie tysiąca innych dolegliwości i chorób. Najczęściej wskazywanymi są bóle stawów oraz mięśni, biały nalot na języku, chronicznie złe samopoczucie, a nawet stany depresyjne. Ponadto bóle głowy, bezsenność, zaburzenia koncentracji, zaniki pamięci, zimne stopy i dłonie, osłabienie odporności, biegunki i zaparcia, a także śluzowaty stolec. Jak wykryć kandydozę? Najbardziej powszechnymi odmianami są drożdżyce jamy ustnej, miejsc intymnych, gardła, paznokci i kandydoza ogólnoustrojowa, która jest bardzo niebezpieczna nawet dla naszego życia. Najczęstszymi metodami ich wykrycia są badania mikroskopowe oraz tak zwane hodowlane. Można wykonać je zarówno z kału, moczu, krwi, jak i z pobranych wymazów. Ta ostatnia metoda uchodzi za najbardziej skuteczną, ponieważ pobrane próbki "leżakują" przez nawet miesiąc i są obserwowane przez specjalistę mykologa.\nRozwój choroby Pierwszym z etapów jest moment, kiedy drożdżaki osadzają się w jelicie grubym. W następnej kolejności przedostają się one do krwiobiegu. Trzecim etapem choroby jest okres, kiedy drożdżaki zaczynają podtruwać mózg. Wtedy pojawiają się także kłopoty z pamięcią. Czwarty etap zagraża już naszym organom wewnętrznym. Piątym jest niestety możliwość wystąpienia sepsy. Jak wrócić do zdrowia? Ogromne, wręcz kluczowe znaczenie dla powodzenia leczenia, jest zastosowanie właściwej diety. Przede wszystkim należy wyeliminować z niej cukry, mleko, grzyby, produkty, które zawierają drożdże. Na ich miejsce powinnyśmy wprowadzić warzywa, jogurty naturalne, sok z aloesu, jaja, kasze, czosnek. Pamiętajmy, że osoby zmagające się z tą chorobą zazwyczaj toczą walkę z nią przez całe życie. Żeby nie doprowadzić do jej nawrotu, cały czas wzmacniajmy swój układ odpornościowy i ograniczmy na stałe spożywanie zakazanych przy kandydozie produktów.


Nagoya Grampus - Fagiano Okayama - kursy typy bukmacherskie oferta bukmacherów\nNagoya Grampus 1:0 Fagiano Okayama\nŚredni kurs: 1.60 3.35 6.40\n2220 PLN Bonus 1.60 3.35 6.40 2 7.98\nMecz Nagoya Grampus - Fagiano Okayama typy i kursy bukmacherskie od najlepszych bukmacherów. Oferta zakładów z Piłka nożna, Japonia - puchar. Spotkanie zostanie rozegrane o godzinie 11:00, w dniu 2021.08.02. Nagoya Grampus - Fagiano Okayama typy bukmacherskie od zawodowych typerów. Gdzie najwyższy kurs na spotkanie Nagoya Grampus - Fagiano Okayama? Typy dnia Nagoya Grampus - Fagiano Okayama, które rozpocznie się o 11:00 w dniu 2021.08.02.\nPrognoza Nagoya Grampus - Fagiano Okayama typy bukmacherskie\nBonusy bukmacherskie na mecz Nagoya Grampus - Fagiano Okayama\nInformacje o meczu Nagoya Grampus - Fagiano Okayama\nNa spotkanie Nagoya Grampus - Fagiano Okayama najwyższe kursy są u bukmachera Fortuna\nNa mecz Nagoya Grampus - Fagiano Okayama bukmacher STS przygotował bonus 29 PLN na stronie www.STS.pl.\nGdzie znaleźć wynik meczu Nagoya Grampus - Fagiano Okayama?\nWynik Nagoya Grampus - Fagiano Okayama można znaleźć na stronie BetOnline\nPoprzednie mecze Nagoya Grampus i Fagiano Okayama\nNagoya Grampus 2:1 Yokohama FM 18.09.2021 12:00 Japonia 1 Liga\nNagoya Grampus 4:2 Daegu 14.09.2021 11:00 Liga Mistrzów-Azja\nNagoya Grampus 3:0 Tokushima 10.09.2021 12:00 Japonia 1 Liga\nKashima Antlers - Nagoya Grampus 05.09.2021 11:00 Japonia - puchar ligi\nNagoya Grampus 2:0 Kashima Antlers 01.09.2021 12:00 Japonia - puchar ligi\nNagoya Grampus 1:1 Shimizu S-Pulse 29.08.2021 11:00 Japonia 1 Liga\nConsadole Sapporo - Nagoya Grampus 25.08.2021 12:00 Japonia 1 Liga\nNagoya Grampus 1:0 Fukuoka 22.08.2021 11:00 Japonia 1 Liga\nNagoya Grampus 1:0 Vissel Kobe 18.08.2021 11:00 Japonia - puchar\nJaponia - puchar - pozostałe mecze\nKashima Antlers 3:1 V-Varen Nagasaki 18.08.2021 12:00 Japonia - puchar\nKawasaki Frontale 2:1 Shimizu S-Pulse 18.08.2021 12:00 Japonia - puchar\nVerspah Oita - Jubilo Iwata 18.08.2021 12:00 Japonia - puchar\nGamba Osaka - Matsumoto Yamaga FC 18.08.2021 11:00 Japonia - puchar\nThespakusatsu - Oita Trinita 18.08.2021 11:00 Japonia - puchar\nGamba Osaka - Yamaga 18.08.2021 11:00 Japonia - puchar\nThespa Kusatsu - Oita Trinita 18.08.2021 11:00 Japonia - puchar\nC-Osaka - Sagan Tosu 18.08.2021 11:00 Japonia - puchar


Wybór najlepszego tornistra do szkoły - Co w sieci Piszczy?\nStrona Główna»Społeczeństwo»Wybór najlepszego tornistra do szkoły\nBy Aureola on 20 lipca 2018 / 0 Comments\nRozpoczęcie nauki w pierwszej klasie to bardzo stresujący moment, zarówno dla samych Rodziców, jak również dla dzieci, które od tej pory zasiądą w normalnych ławkach szkolnych. Już skończy się beztroskie wędrowanie do przedszkola o poranku. Teraz rozpocznie się chodzenie z tornistrem na plecach na normalne lekcje do szkoły podstawowej.\nO tornistrach słów kilka\nSkoro już mowa o tornistrach, to każdy z Was na pewno zdaje sobie sprawę, jak ważny jest odpowiedni wybór takich elementów. Dzieci nie są przyzwyczajone do tego, że będą musiały nosić coś na swoich plecach. Dlatego trzeba rozważnie wybierać tornister szkolny, aby nie zaszkodzić swoim dzieciom w początkowej fazie nauczania. Na co trzeba zwracać uwagę? Co jest lepsze dla naszego dziecka? Przede wszystkim warto zwrócić uwagę na tornistry, które są usztywniane i tym samym nie są zbyt miękkie. Dzięki temu plecak nie będzie wpływał na złą postawę ciała. Im prostszy i sztywniejszy plecak, tym dziecko będzie bardziej chodziło proste i nie będzie krzywiło pleców. Jednak zwróćcie uwagę na to, aby sam tornister nie był za ciężki. Na rynku dostępne są tornistry do szkoły, które nie ważą nawet kilograma, a idealnie nadają się dla takich dzieci.\nWielkość i widoczność\nBardzo ważna jest również wielkość takich tornistrów. W końcu, jak łatwo się tego domyślić, plecak nie może być większy od samego dziecka i nie może znajdować się na samych nogach naszych dzieci. Cały najważniejszy element tornistra musi opierać się wygodnie na plecach. Do tego warto również zwrócić uwagę na fakt, czy taki tornister do szkoły posiada elementy odblaskowe. Warto zadbać o ten aspekt, pomimo tego, że dziecko zawsze będzie z kimś zwracało.\nW ten sposób nie tyko dziecko jest lepiej widoczne na drodze, ale Wy również. Zwracajcie uwagę na oferty od najlepszych producentów, którzy dokładają wszelkich starań, aby Wasze dziecko miało w co spakować swoje książki. Nie warto oszczędzać pieniędzy na takich tornistrach, które są stworzone również po to, aby dbały o zdrową postawę Waszych pociech.


Gniazdo - jakie pełni role w bocianim życiu | Bocian\nGniazdo - jakie pełni role w bocianim życiu\nAutor: Magdalena Berez..., ndz., 05/18/2014 - 20:23\nGniazdo w życiu bocianów pełni niezwykle ważną rolę. Jest to miejsce spotkania się partnerów na początku okresu lęgowego, kojarzenia się par, lęgu i wychowu młodych, a także czynnik łączący parę ptaków na cały sezon. Bociany kopulują tylko na gnieździe, co w przypadku innych gatunków ptaków jest raczej rzadkością. Ptak który pierwszy siada na gnieździe (jest to zazwyczaj samiec) natychmiast przystępuje do poprawiania konstrukcji. Znosi materiał, układa gałązki i pilnuje, aby obranego gniazda nie zajął inny bocian. Przylot drugiego ptaka powoduje, że prace nad gniazdem nabierają tempa i zwykle już po dwóch lub trzech dniach gniazdo jest odnowione. Gdy ptaki przystępują do budowy gniazda na nowym miejscu, wystarcza okres kilku dni, aby nadawało się ono do złożenia jaj. Ptaki przystępujące pierwszy raz do lęgu zazwyczaj budują nowe gniazdo przez dłuższy czas (często rozpoczynają budowę dopiero w czerwcu lub lipcu, niekiedy w kilku miejscach na raz), ale rzadko w pierwszym roku dochodzi do wyprowadzenia lęgu. Gniazda takie są zazwyczaj zajmowane w roku następnym.\nwiosna wędrówki konkurs Gniazda migracje okolice gniazda wiosenne stadne koczowanie Ranne bociany Artykul nadajniki Żerowiska obraczkowanie Kto obrączkuje bociany i dlaczego Jozek zniesienia przystosowania ochrona bocianow inne Publikacje tragedie


Pożar mieszkania w kamienicy przy ul. Rynek w Mogilnie – Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej w Mogilnie\nPożar mieszkania w kamienicy przy ul. Rynek w Mogilnie\nMarek 25 listopada 2019\n24 listopada 2019 r. (niedziela) ok. godz. 18:45 dyżurny Stanowiska Kierowania Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Mogilnie otrzymał zgłoszenie o pożarze kamienicy przy ul. Rynek w Mogilnie.\nDo działań dyżurny skierował zastęp GCBA 5/40 i GCBA 9/60 z Jednostki Ratowniczo – Gaśniczej w Mogilnie, a także zastępy OSP: GBA 1,5/30 z OSP Wylatowo, GBA 2,5/12 z OSP Kwieciszewo oraz GCBA 5/32 i GCBA 9,2/32 z OSP Gębice.\nPo przybyciu na miejsce zdarzenia zastano zadymienie oraz widoczne płomienie w budynku wielorodzinnym w mieszkaniu na parterze. Część mieszkańców kamienicy znajdowała się na zewnątrz budynku. Z ich informacji wynikało ze wewnątrz mieszkania znajduje się jedna osoba.\nMiejsce akcji zabezpieczono. Działania zastępów polegały na podaniu jednego prądu wody na źródło ognia, wyważeniu drzwi wejściowych do mieszkania i przeszukaniu go pod kątem obecności osób. Wewnątrz mieszkania podczas pożaru nikt nie przebywał. Jednocześnie ratownicy przeszukując kamienicę ewakuowali z piętra dwie kobiety z rocznym dzieckiem. Odłączono instalacje: elektryczną oraz gazową w mieszkaniu. Po oddymieniu budynku, sprawdzeniu wszystkich mieszkań w kamienicy pod kątem obecności gazów niebezpiecznych (brak zagrożenia) wyniesieniu nadpalonego wyposażenia mieszkania, pozwolono powrócić lokatorom do swych mieszkań. Około godziny 22:00 zastęp GBA 2,5/16 z JRG Mogilno udał się na miejsce pożaru w celu sprawdzenia pogorzeliska.\nNa miejsce zdarzenia przybyli także: Policja, Pogotowie Energetyczne, Pogotowie Gazowe.\nDziałania zastępów trwały około 3h.\nZdjęcie: OSP Gębice\nPoprzedni Poprzedni wpis: Kolizja 2 samochodów osobowych w Słaboszewku (gm. Dąbrowa)\nNastępny Następny wpis: Zapytanie ofertowe – dostawa paliw płynnych


Skarmianie i przechowywanie siary - Portal wysokich plonów\nHome Artykuły Skarmianie i przechowywanie siary\n11/09/2017 Redakcja 0\nSkarmianie i przechowywanie siary\nEksport mięsa drobiowego z Polski nadal rośnie\nPreparaty wiążące mikotoksyny\nPropozycje pomocy w sytuacji zadłużenia podmiotów prowadzących gospodarstwo rolne znajdujące się w trudnej sytuacji ekonomicznej\nCiągnik Roku 2019 - nominacje\nWprowadzenie wymogu przedstawiania informacji o kraju pochodzenia ziemniaków na wszystkich etapach obrotu ziemniakami\nKażdy świadomy hodowca bydła mlecznego musi mieć na uwadze fakt, iż cielęta rodzą się całkowicie pozbawione systemu odpornościowego.\nBariera łożyskowa powstająca między krową-matką a płodem uniemożliwia transport przeciwciał. Konsekwencją tego jest przychodzenie na świat cieląt z zerową odpornością. Jest to jednakże zjawisko całkowicie naturalne i nie stwarzające żadnych kłopotów w późniejszym odchowie cielęcia, o ile hodowca będzie rozumiał na czym polega jego ogromna rola w procesie uodporniania noworodka w pierwszych godzinach życia. Za kształtowanie odporności cielęcia odpowiada przyjęcie pierwszego pokarmu czyli siary. Jest to pierwsza wydzielina gruczołu mlekowego matki o barwie żółtawej i znacznie większej gęstości w porównaniu do mleka. Zawiera ona ogromną ilość przeciwciał odpornościowych, które podane cielęciu w odpowiednim czasie budują jego własny system odpornościowy.\nW dzisiejszym systemie chowu i hodowli niemal całkowicie eliminuje się kontakt matki z nowonarodzonym cielęciem. W wielu wysokorozwiniętych i technicznie zaawansowanych fermach, a coraz częściej także w niewielkich przydomowych hodowlach, wprowadza się system jak najszybszego odstawienia cielęcia od matki. W takich sytuacjach cielę jest odłączane od krowy już kilkanaście minut po wycieleniu. Stąd właśnie najważniejszą czynnością, jaką powinien wykonać hodowca tuż po narodzinach cielęcia jest dopilnowanie, by otrzymało ono swoją pierwszą porcję siary w odpowiednim czasie, ilości i temperaturze. W wysokorozwiniętej produkcji zwierzęcej za podanie siary cielęciu odpowiada człowiek. Tuż po porodzie krowa jest dokładnie zdajana, a uzyskana w ten sposób siara najwyższej jakości jest przelewana do butelki ze smoczkiem i podawana cielęciu. Zgodnie z polskim prawem (Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010r. opublikowane w Dz. U. z 2010r. Nr 56, poz. 344, rozdział 2., §16) cielę musi otrzymać pierwszą porcję siary niezwłocznie po urodzeniu i w terminie nie przekraczającym 6 godzin od narodzin. W praktyce im szybciej zostanie podana siara, tym więcej przeciwciał przyswoi noworodek, a co za tym idzie uzyska on silniejszą barierę odpornościową.\nKażda porcja siary przed podaniem cielęciu powinna zostać poddana ocenie jakości. Może przeprowadzić ją sam hodowca, bez użycia drogich czy specjalistycznych urządzeń. Najprostszym a zarazem najtańszym sposobem oceny jakości siary jest zbadanie jej siaromierzem. Jest to prosty rodzaj gęstościomierza, który zanurzony w schłodzonej do temperatury pokojowej porcji siary, na specjalnej skali wskaże poziom immunoglobulin. Za siarę najlepszej jakości uważa się tę mającą gęstość powyżej 1,070g/ml, co odpowiada powyżej 120g immunoglobulin w litrze. Po ocenieniu jakości należy w odpowiedni sposób podać siarę cielęciu. Największym błędem popełnianym przez hodowców jest natychmiastowe przyuczanie cieląt do picia siary z wiadra. Fizjologiczna pozycja przyjmowania siary (tak, jakby to miało miejsce w środowisku naturalnym) to pozycja stojąca z wyciągniętą ku górze szyją i zadartą lekko w tył głową. Taka też powinna być pozycja podczas karmienia cielęcia przez człowieka. Wiąże się to z tym, że jedynie w tej pozycji przez pierwszej kilka dni życia, kiedy przedżołądki małego przeżuwacza nie są jeszcze w pełni rozwinięte, siara spływa występującą jedynie u noworodków, a zanikającą u starszych cieląt rynienką przełykową wprost do trawieńca. Przyjęta siara omija zatem pozostałe, nieprzystosowane jeszcze do trawienia przedżołądki. Unika się w ten sposób cielęcych biegunek, a także podnosi się wysycenie krwi ciałami odpornościowymi, które przenikają do niej z siary jedynie przez ściany trawieńca. Dlatego tak istotne jest odpajanie cielęcia przez pierwsze kilka dni specjalną butelką ze smoczkiem z zachowaniem odpowiedniej pozycji ciała.\nNadmiar siary, szczególnie z pierwszego udoju, powinno się pozostawić do przygotowania kolejnych odpojów. Należy jednak pamiętać, że siara jako białkowy produkt pochodzenia zwierzęcego, przechowywana w nieprawidłowych warunkach ulega szybkiemu psuciu się. Dlatego też konieczne jest przechowywanie jej w temperaturze 3-4°C. Dobrym sposobem magazynowania siary jest również jej mrożenie. Nie potrzeba do tego żadnych specjalistycznych zamrażalników, standardowe „domowe” sprzęty bardzo dobrze nadają się do tej roli. Wygodnym sposobem jest mrożenie każdej porcji siary osobno w foliowych woreczkach do mrożenia żywności. Dzięki takiej metodzie oszczędza się miejsce w zamrażalniku oraz ułatwia i przyspiesza proces rozmrażania. Duża powierzchnia siary zamrożonej w woreczku szybciej i równomierniej ulega ogrzewaniu po zanurzeniu jej w ciepłej wodzie. Rozmrożona prawidłowo siara nie zmienia swoich właściwości względem siary świeżej, a ogrzana do temperatury około 40°C jest pokarmem idealnym dla cielęcia noworodka.\nWysoka jakość, odpowiedni czas podania oraz prawidłowa temperatura siary są trzema najważniejszymi czynnikami, które kształtują odporność cielęcia. Za dopilnowanie prawidłowości odpojenia odpowiedzialny jest w całości hodowca. Odpowiednio odpojony noworodek w przeciągu kilku lat stanie się zdrową, odporną na czynniki chorobotwórcze i wydajną krową, matką przyszłych cieląt.\npoprzednie Znaczenie kondycji ciała krów mlecznych w okresie okołoporodowym\nnastępne Produkcja warzyw rośnie, niestety ceny skupu są niskie\n18/06/2018 Redakcja 0\nCiągnik Roku 2019 – nominacje\n16/06/2018 Redakcja 0


Podchodzący z Bristolu, Brytyjczyk może pochwalić się tytułami mistrzowskimi zdobytymi m.in. w brytyjskiej Formule 4. Norris jest uczestnikiem programu szkolenia młodych kierowców McLarena i niedawno wziął udział w oficjalnych testach F1 na węgierskim Hungaroringu – tych samych, w których wystartował Robert Kubica. Brytyjczyk zanotował tego dnia drugi czas za Sebastianem Vettelem.\n„Po testach w modelu z 2017 roku wiem, że nowe bolidy są szybsze i to zdecydowanie czuć w grze. Bardzo przyjemna jest też możliwość przeżycia ponownie ważnych rozdziałów w historii McLarnea prowadząc klasyki z lat 1988, 1991, 1998 i 2008. To wisienka na torcie dla fanów Formuły 1”


1. Porządku na Serwerze jak i na Forum Serwerowni pilnują osoby takie jak : Właściciel Sieci i Moderator Forum .\n2. Dany użytkownik Forum który , posiada multikonto po wykluczeniu z Go z Forum otrzyma bana na drugie konto .\n3. Profil gracza który , będzie promował treści pornograficzne , rasistowskie lub nieetyczne , na takiego gracza będzie nakładany ban .\n4. Użytkownicy przebywający na Forum mają obowiązek do zapoznania się z naszym regulaminem , nie zwalnia to z nieznajomości regulaminu dla osób nowych , którzy założyli konto na Forum .\n5. Brak kultury osobistej na shoutboxie będzie karane WARNEM w innym wypadku banem .\n6. Każdy z naszych forumowiczów ma prawo do swojego zdania .\n7. Użytkowników Forum nie ma prawa poniżać ani wyzywać , osób przebywających na Forum .\n8. Użytkownik który pisze post nie ma prawa wrzucać zdjęć , filmów , które przedstawiają pornografie , rasistowskie itp . Wątek takie będzie trwale usunięty a na osobę pisząc zostanie nadany ban .\n9. Zakaz jest reklamowanie serwerów konkurencyjnych itp .\n10. Umieszczając prośbę o UB dany użytkownik ma to napisać czytelnie , aby Admin nie miał domyślać się co tu jest napisane .\n11. Użytkownik składający podanie o Admina musi poczekać na ostateczną decyzje Właściciela Sieci .\n12. Użytkownik Forum nie ma prawa obrażać lub podważać decyzji Admina czy też Moderatora Forum .\n13. Użytkownik Forum nie ma prawa do prowokowania lub zaczepki z Adminem czy też użytkownikami przebywającymi na Forum .\n14. Pisząc skargę na gracza postaraj się o napisanie tego w odpowiednim dziale , nie służy do tego shoutbox .\n15. Shoutbox jest czatem utworzonym dla wszystkich użytkowników Forum , każdy może z niego korzystać i pisać z użytkownikiem bez obrażania Go .\n16. Właściciele Sieci jak i Moderator Forum , nie są źlimi ludźmi którzy nie mają serca i nie karają graczy bo mają takie widzimisie , robią to dla tego aby was czegoś nauczyć .\n17. Użytkownik nie prawa do zakładanie konta , gdzie nazwa użytkownika jest podobna do nazwy Admina w celu podszywania się pod Admina użytkownik zostanie zbanowany na Forum.\n18. Zabronione jest składanie ofert sexualnych użytkownikowi Forum i nie istotne jest to czy to jest Mężczyzna czy Kobieta .\n19. Każdy z Adminów bądź użytkowników Forum ma uczucia i warto czasami się ugryźć w język czy nie potrzebnymi spinami warto jest obrażać taką osobę , lepiej chyba to jest wytłumaczyć sobie w sposób taki bardziej kulturalny .\n20. Spamowanie shoutboxem nie potrzebnymi treściami będzie to skutkowało ostrzeżeniem w innej sytuacji skończy się to WARNEM .\n21. Na Forum zabronione jest podawanie linków do cheatów .\n22. Zabronione jest podawanie cudzych danych osobowych bez zgody użytkownika Forum .\n23. Zabronione jest posługiwanie się czyimś zdjęciem w profilu bez zgody użytkownika Forum .\n24. Gracz zbanowany przez Administracją musi się wykazać odrobiną cierpliwości , Admina ma 48 godzin na rozpisanie demka i postawienia graczowi zarzutu .\n25. Gracz zbanowany przez Administrację ma prawo do napisania prośby o UB w maksymalnym czasie niż 6 dni . Jeżeli gracz napiszę prośbę o UB w czasie gdzie demko już znikło i nie ma dowodów na to że Admin mógł się pomylił to nałożony ban na gracza zostanie ze względu na to że sprawa będzie rozpatrzona na niekorzyść gracza .


- Zainspiruj maluchy do długich godzin pomysłowej zabawy zestawem klocków LEGO®, który zawiera elementy potrzebne do zbudowania trzech modeli. Modele można przebudować na inne scenki i połączyć ze sobą, tworząc jedno niezwykłe miejsce w mieście Heartlake.\n- 321 klocków w zestawie pozwala zbudować kawiarnię, stadninę koni i sklep muzyczny z ciekawymi akcesoriami. Są tam też dwie minilaleczki zachęcające do pomysłowej zabawy. Modele można przebudować na inne scenki lub połączyć ze sobą.\n- Podczas zabawy sześcioma modelami dzieci mogą odkryć nowe pasje — od opieki nad zwierzętami po występy sceniczne. Do zestawu można też dodać klocki LEGO® z innych zestawów, by kreatywna i pomysłowa zabawa była jeszcze lepsza.\n- Zestaw klocków Heartlake City (41431) to świetny prezent na urodziny, Boże Narodzenie lub dowolną inną okazję dla dzieci w wieku od 5 lat, które lubią zabawki umożliwiające swobodną zabawę. To świetny upominek dla dzieci o różnorodnych zainteresowaniach.\n- Zestaw ma ok. 18 cm wysokości i 35 cm szerokości, więc jest wystarczająco poręczny, by zabrać go ze sobą w podróż i cieszyć się klockami LEGO® nawet poza domem. Można też dodać do niego klocki z innych zestawów, tworząc wciągający świat kreatywnej zabawy.\n- Zabawki do przebudowywania nie wymagają baterii, więc zabawa nigdy się nie kończy. Dzieci docenią możliwość samodzielnej zabawy bez potrzeby pytania dorosłych o baterie.\n- Ten zestaw LEGO® zawiera przejrzyste instrukcje budowania wszystkich sześciu scenek, więc nawet zupełni nowicjusze błyskawicznie poradzą sobie z zadaniem i będą mogli natychmiast brać się do zabawy.\n- Zaproś dzieci do miasta Heartlake pełnego niezliczonych możliwości swobodnej zabawy w towarzystwie uwielbianych bohaterek serii LEGO® Friends: Olivii, Andrei, Mii, Stephanie i Emmy.\n- Zestawy LEGO® Friends spełniają najwyższe standardy branżowe oraz wewnętrzne kryteria jakościowe Grupy LEGO. Dzięki temu dzieci mogą z łatwością chwytać, łączyć i rozłączać klocki — i tak jest niezmiennie od 1958 roku.\n- W Grupie LEGO testujemy klocki na wszelkie możliwe sposoby, dzięki czemu mamy pewność, że każdy z naszych zestawów spełnia najwyższe światowe standardy bezpieczeństwa i jakości.