Ja, Michał z Montaigne… - Józef Hen - ebook - Legimi online\nLegimi > Katalog ebooków i audiobooków > Ja, Michał z Montaigne… - ebook\nJa, Michał z Montaigne… ebook\nOpis ebooka Ja, Michał z Montaigne… - Józef Hen\nOpinie o ebooku Ja, Michał z Montaigne… - Józef Hen\nFragment ebooka Ja, Michał z Montaigne… - Józef Hen\n(ur. 1923) – powieściopisarz, publicysta, dramaturg i scenarzysta. Autor powieści i zbiorów opowiadań (m.in.:Kwiecień, 1961;Nikt nie wota, napisana w roku 1957, wydana w 1990;Oko Dajana, opublikowana we Francji w latach 1969-1972 pod pseudonimem Korab;Bokser i śmierć, 1975;Milczące między nami, 1985;Odejście Afrodyty, 1995;Niebo naszych ojców, 1997). Publikował także powieści historyczne (Crimen, 1975;Królewskie sny, 1989), książki wspomnieniowe (Nowolipie, 1991;Najpiękniejsze lata, 1996), biograficzne (Mój przyjaciel król. Opowieść o Stanisławie Auguście, 2003) oraz trzy tomy dziennikówNie boję się bezsennych nocy(1987, 1992, 2001). Józef Hen jest autorem scenariuszy do filmów, m.in.Krzyż WalecznychiPrawo i pięść, oraz serialiZycie Kamila KurantaiKrólewskie sny. Jego utwory tłumaczono na osiemnaście języków. W 2008 roku Wydawnictwo W.A.B. wznowiło głośną biografię Tadeusza Boya-ŻeleńskiegoBłazen — wielki mąż, uznaną przez ZAIKS za najlepszą książkę 1998 roku. W 2008 roku ukazała się także najnowsza powieść -Pingpongista; w przygotowaniu wydanie francuskie. Autor pracuje nad książkąDziennik nowego wieku, która ukaże się w 2010 roku.\nW Anglii, którą w Bordeaux tradycyjnie się interesują, Henryk VIII unieważnia małżeństwo z Katarzyną Aragońską, a w maju poślubia wbrew papieżowi Annę Boleyn, we wrześniu 1533 roku urodzi im się dziecko, niestety dziewczynka, nazwą ją Elżbietą. Francja od roku zaczytuje się pierwszą księgą mistrza Alkofrybasa (dla wtajemniczonych Rabelais), na razie to tylkoPantagruel,uczeni humaniści gardzą tym głupstwem dobrym dla motłochu. Statyści, historycy, kandydaci na władców studiująKsięciaMachiavellego wydanego właśnie, w pięć lat po śmierci autora. Zmiany na wschodzie Europy: w dalekim Księstwie Moskiewskim panowanie obejmuje młody Iwan, wkrótce zasłynie z despotyzmu, okrucieństwa i sukcesów politycznych. Za kilkanaście lat przyjmie tytuł cara, a Moskwa zostanie obwołana „trzecim Rzymem” (po Rzymie właściwym i Bizancjum). Nowina z drugiej półkuli: Pizarro kończy podbój królestwa Inków w Peru. Pikantna plotka z Ferrary, związanej z Francją wieloma węzłami, powtarzają ją sobie wszyscy zwolennicy reformy Kościoła, których w okolicy sporo: w pertraktacjach między papieżem Klemensem VII a księciem Alfonsem d'Este do rachunków zostało wliczone papieskie rozgrzeszenie.\nWielcy ludzie Odrodzenia już nie żyją. Nie ma Leonarda, Rafaela, nie ma dworu Medyceuszów, od pięciu lat nie żyje Machiavelli. Z artystów tworzy jeszcze samotny geniusz Michał Anioł. Luter i Erazm żyją, ale czas ich jest już policzony. Gdzieś we Fromborku spędza ostatnie lata życia Kopernik. Wiele lat później, rekapitulując swoje doświadczenia, poskarży się pisarz Montaigne, że nie spotkał w swoim życiu ludzi na miarę olbrzymów. „Żyjemy w czasach, które wydają rzeczy wcale mierne” (II, 430)1. Nie było to bynajmniej właściwe ludziom zrzędzenie na swoje czasy. Nazwiska wybitnych współczesnych, które pisarz przy okazji wylicza (Turnebus, Olivier, L'Hospital, marszałek Strozzi, Beze, Buchanan, La Noue), albo niewiele nam dziś mówią, albo są pozbawione blasku. Zaczyna się czas kompilatorów, stylizatorów, przyczynkarzy, erudytów, epistolografów, pamiętnikarzy i pamflecistów – kończy się epoka twórców i odkrywców. W życiu publicznym nie zabraknie awanturników, zuchwalców, intrygantów, malowniczych postaci, nawet bohaterów – wielkości nie będzie. To dopiero on sam, szlachcic z Montaigne, później Szekspir, a w życiu politycznym Henryk z Nawarry – wyrosną, jak tamci na przełomie stuleci, na olbrzymów ludzkości.\nWięc kim będziesz, synu? W jaki sposób uświetnisz nasz młody ród? W najbardziej nawet zuchwałych marzeniach nie mógłby się Piotr Eyquem domyślić, że sława tego chłopca przekroczy wszystko, co ojciec dlań w tej chwili zakreśla. Że za lat czterysta każdy fakt z jego życia będzie dyskutowany, każde słowo brane pod lupę, uczeni będą sobie skakać do oczu, rozpaczając zarazem, że brak listów, świadectw, śladów. Każdy będzie go sobie wyobrażał inaczej. Dla jednego odludek (bo zamknął się w wieży), dla innego człowiek niezwykle towarzyski (świadectwoPróbiDziennika podróży); dla jednego wciąż jeszcze mieszczanin, dla innego wielki pan; dla jednych egocentryk, całkowicie zanurzony w sobie, dla innych (Fortunat Strowski) – działacz, mediator, polityk, stojący za kulisami każdej wielkiej sprawy we Francji. Egoista albo altruista, kobieciarz czy też trochę homoseksualista lub nawet „niedorozwinięty płciowo”, milczek czy gaduła, flegmatyk czy sangwinik, czaruś czy odpychający – nic nie jest pewne. Bo też wszystko to można w nim znaleźć. Każdy widzi go tak, jak mu jego własne skłonności dyktują. („Dla niedowiarka każde pismo trąci niedowiarstwem” – powie pan z Montaigne.) Jest rzeczą zdumiewającą, że gromadząc przez ostatnie stulecie fakty i świadectwa z taką pasją, czyniono to zarazem tak niedbale i beztrosko. Analityczny mózg profesora Rogera Trinqueta pomógł rozwikłać niektóre sprzeczności i doprowadzić na podstawie starych danych do pewnych ustaleń, które chyba już nie budzą wątpliwości. Na niego też najczęściej będziemy tu się powoływać.\nNic nie jest pewne, nawet to, jak wymawiano w okolicy nazwisko „Montaigne”. Niektórzy sądzą, że tak jak „montagne”, przez „a”2. Ale, powiada Trinquet, przyjęło się wymawiać przez „eń”, przystańmy więc na to, tym bardziej – i tu argument zaskakujący – że tak wymawiają monteniści cudzoziemscy. Tak więc zagraniczni wielbiciele pisarza coś sobie nareszcie wywalczyli.\n„Dawniej moi używali nazwiska Eyquem, które dziś jeszcze przysługuje domowi w Anglii” (II, 388). Pochodzenie tego nazwiska wywołało całkiem usprawiedliwioną lawinę komentarzy. Brzmi dziwnie, nie ma co. Bordeaux jest miastem portowym o bogatej historii, z wpływami galijskimi krzyżują się tu wpływy rzymskie, iberyjskie, angielskie (na które wskazuje sam pisarz) – nic dziwnego, że obco brzmiące nazwisko pobudzało fantazję błądzących w ciemnościach wyznawców. Przypisywano ojcu pisarza pochodzenie to flamandzkie, to angielskie, to znów portugalskie. W 1938 roku jakiś szperacz natknął się w aktach na Ramona Eyquema, bławatni-ka w Bordeaux, pochodzenia żydowskiego, który przybył z Hiszpanii lub Portugalii. Tak bardzo Francuzom się wydawało, że nazwisko Eyquem, Ay-quem czy też Iquem brzmi nie po francusku! Okazało się jednak, że w XIII i XIV stuleciu było ono tu wcale częste. Ród co prawda mieszczański, ale niewątpliwie tutejszy. Alexandre Nicolai, autor książkiMontaigne intime(Paryż 1941), znalazł w archiwach średniowiecznych ślady prawie trzystu Eyquemów. W 1358 roku rejestry bordoskie notują jurata Pey Eyquema z przydomkiem „de la Rosella”, co oznacza tę samą handlową ulicę, na której zamieszkał sto lat później pradziad Michała. Ów gaskoński Pey, po naszemu Piotr, ożenił się z panną La Tosta, a więc ze szlachcianką, musiał więc też być odpowiednio zamożny – nie od niego jednak pochodzą panowie z Montaigne.\nBordeaux w herbie ma lilie i półksiężyc, złotego leoparda i zamek nad falami morskimi. Gdyby miało jeszcze kiść winogron, byłby to w skrócie zestaw najważniejszych cech tego miasta. Port założyli jeszcze Rzymianie, oni też nadali miastu nazwę – Burdigala. Była to stolica wspominanej przez Cezara Akwitanii. W okresie późnego średniowiecza Francuzi i Anglicy wydzierali sobie port – częściej korzystali z niego Anglicy. W 1295 roku wybuchła wojna bez wypowiedzenia, marynarze z Bordeaux pobili się z marynarzami z Normandii. „Kiedy po pięciu latach, w 1299, podpisywano pokój z Anglią, nastąpiło to, co często bywa w historii: znikł z oczu pierwotny przedmiot zatargu. Sprawę […] załatwił układ z Edwardem I, który pojął za żonę ks. Małgorzatę francuską”3. Na tym, rzecz prosta, nie mogło się skończyć. W 1327 roku Karol Piękny „skorzystał z bezładu u Anglików, aby zająć Gujennę”. Anglia miała jednak zbyt wiele interesów w Bordeaux. Jeszcze w XV wieku przechodzi ono z rąk do rąk, przy czym wielkie kupieckie firmy (w tym także pewna gałąź Eyquemów) niekoniecznie są po stronie Francji. Montaigne wyrazi się gdzieś o armii admirała Talbota „nasze wojska”. Będzie prekursorem wielu spraw i prądów, ale na pewno jednym z pierwszych we Francji anglofilów.\nW Bordeaux, na znanej nam już ulicy La Rousselle, mieszkał na początku XV wieku i robił świetne interesy Ramon sieur de Gaujac. Zdaje się, że był bezdzietny i chyba dlatego swoje niezaspokojone uczucia ojcowskie przelał na siostrzeńca. Jak miała na imię siostra pana Gaujaca – nie wiadomo, podobnie jak nie znamy imienia jej męża. Tyle wiemy, że był to Eyquem (czy też Ayquem), i to z Blanquefort. W tym to Blanquefort siostra pana Gaujaca (pani Eyquem z męża) urodziła syna w roku 1402 (tę datę znamy zPrób)i ochrzciła go Ramonem (Rajmundem) niewątpliwie po to, by sprawić przyjemność bratu. Ojciec małego Ramona zmarł wcześnie, a że i on miał brata w Bordeaux, toteż nic dziwnego, że chłopiec wkrótce się tam znalazł. Po Blanquefort ulica La Rousselle, przesycona zapachem solonej ryby, dudniąca furgonami beczek, ulica kupców i tragarzy – pewnie oczarowała chłopca. Musiał ten pierwszy znany nam z imienia protoplasta Montaigne'ów mieć głowę do interesów, bo wiele przemawia za tym, że wuj mu w tym względzie ufał. Sądzono dawniej (Strowski), że Gaujac i jego siostrzeniec Eyquem byli armatorami, ale dziś przeważa przekonanie (Trinquet), że to nie jest zbyt ścisłe. Prowadzili przedsiębiorstwo handlowe, które najmowało statki – bretońskie lub normandzkie – ładowało je soloną rybą, beczkami wina i workami urzetu, miejscowego barwnika roślinnego, i wysyłało do znanych ówczesnemu światu portów. Wuj Gaujac pomnażał majątek, zakupywał łąki i winnice. Siostrzeniec Eyquem miał lat blisko czterdzieści osiem, kiedy zdecydował się wreszcie na żeniaczkę – ale za to bogatą: panna Isabeau de Ferraignes była podobno najposażniejszą partią w mieście. W 1462 roku zmarł Ramon de Gaujac, zostawiając cały majątek Ramonowi Eyquemowi, wówczas już sześćdziesięcioletniemu. Fortuna rodu Eyquemów zaczęła się zatem od spadku po bogatym wuju i od lukratywnej żeniaczki.\nByło to 30 listopada 1477 roku. W pół roku później Ramon Eyquem już nie żył. Zostali po nim dwaj synowie: Grimon i Pey. Grimon zatrzyma na sobie naszą uwagę, on bowiem zapewni rodowi kontynuację. W przeciwieństwie do Ramona, Grimon nie zawraca sobie głowy ambicjami szlacheckimi. Pasjonuje go kupiectwo, wyżywa się w rozszerzaniu zasięgu swoich interesów. Stary dwór w Montaigne rzadko go widuje, Grimon woli kamienice na ulicy La Rousselle, w których pod numerami 23 i 25 będą mieszkali jego syn i znakomity wnuk. Wdowa po starym Ramonie wychodzi ponownie za mąż za pana Jeana d'Anglades, ród to patrycjuszowski, a także -nomen omen– proangielski. W roku 1488 umiera Pey i pani d'Anglades (jak świadczą rejestry) zgłasza pretensję do części dziedzictwa po młodszym synu. Grimon, znany zresztą z solidności, spłaca matkę. Ten „kupiec z parafii św. Michała”, jak nazywają go akta, prowadząc teraz samodzielnie firmę, nadal prosperuje, wciąż dokupuje nowe kamienice i posiadłości. W dwa lata po śmierci brata-wspólnika zamożny czterdziestolatek postanawia się ożenić. Niejeden dom szlachecki oddałby mu swoją córkę, zwłaszcza gdyby Grimon zobowiązał się rzucić handel i osiąść w Montaigne. Ale Grimona to nie bawi – życie wiejskie wydaje mu się mało pasjonujące – jego wybranką zostaje mieszczańska córka Jeanne du Four. Urodziła mu pięciu czy sześciu chłopców i trzy dziewczynki.\n„Jak na mężczyznę średniego wzrostu – wspomina ojca Montaigne – był to człek niezwykle krzepki, o prostej i dobrze ukształtowanej postawie; twarzy przyjemnej, śniadawej; wyborny i zręczny we wszystkich szlachetnych ćwiczeniach. Widziałem jeszcze trzciny napełnione ołowiem, którymi, jak powiadano, ćwiczył siłę ramion […] Takoż buty z ołowianą podeszwą, aby sobie dodać lekkości w bieganiu i skakaniu” (II, 19). Piotr starszy wiedział, co to jest racjonalny trening. Szczególnie zręczny był w skokach, a dłonie miał tak silne, że „obchodził stół dokoła na wielkim palcu u ręki”. Dwaj miłośnicy pisarza ćwiczyli tę sztukę długo, żeby wreszcie zademonstrować ją na zamkniętym zebraniu Towarzystwa Przyjaciół Montaigne'a, trzeba bowiem było udowodnić, że pisarz nie blagował; nie wiadomo, czy im się udało4. Opowiadając o tym, że dawniej moralność była surowsza, Michał pisze z dumą i nie bez pewnej zazdrości, że ojciec umiał sobie radzić z kobietami, które pozwalały mu na „osobliwe poufałości”. A jednak „przysięgał święcie, iż zachował dziewictwo do chwili małżeństwa, mimo iż przebył długi szereg wojen z tamtej strony gór…” Piotr Eyquem ożenił się, mając lat aż trzydzieści trzy – czy trzeba dodawać, że zdania komentatorów na temat owego dziewictwa są podzielone? Można z dużym prawdopodobieństwem przyjąć, że ten krzepki żołnierz nie powiedział synowi prawdy, a raczej, że mu powiedział budującą nieprawdę…\n1Cytaty zPróbw tłumaczeniu Tadeusza Żeleńskiego-Boya, według wydania PIW z roku 1957 (liczba rzymska oznacza księgę, liczba arabska stronicę); cytaty z innych pism Montaigne'a w tłumaczeniu moim (J.H.).\n2Roger Trinquet,La Jeunesse de Montaigne,Paryż 1972.\n3Jacques Bainville,Dzieje Francji,przeł. Tadeusz Stryjeński, Warszawa 1946.\n4Trinquet,La Jeunesse de Montaigne.\nLopez czy też Louppes – to brzmi obco, z iberyjska, co zresztą w ówczesnym Bordeaux nikogo nie dziwiło. Ale zaczęło intrygować biografów drugiej połowy XIX wieku. Lopezowie, o których mowa, uchodzili za rodzinę aragońską i było po temu poważne świadectwo: radca Pierre de Rasteguy de Lancre (ten sam, który zaatakuje pisma Montaigne'a za to, że zaprzeczają istnieniu czarownic, zarazem powinowaty pisarza) napisał, że jego matka była „Hiszpanką z domu Lopezów”. A on powinien był wiedzieć! Bywa jednak, że współcześni mniej wiedzą niż potomność. To profesor Theophile Malvezin w swojejHistorii Żydów w Bordeauxwysunie w roku 1875 tezę, że Lopezowie należeli do tych marranów (czyli nawróconych na chrześcijaństwo Żydów), których wypędzono z Hiszpanii lub Portugalii około roku 1492. Zwykle ostrożny Paul Bonnefon nie miał cienia wątpliwości, że była to rodzina pochodzenia żydowskiego, po nim powtarzali to już wszyscy kolejni biografowie. „Najbardziej francuski z naszych pisarzy” rodził się „z matki obcej”.\nA skoro tak, to czegóż nie dopatrzono się w tym żydowskim pochodzeniu pisarza! Przypisywano temu dosłownie wszystko – i dobre, i złe. A więc jego gorący temperament, ruchliwość umysłową, zamiłowanie do podróży (wieczny tułacz!), skłonność do refleksji i analizy psychologicznej (przypominającą Bergsona i Prousta, zwraca uwagę profesor Pierre Moreau). Wszystko miało brać się z tej krwi (żydowskiej). Bonnefon tłumaczy nią „tolerancyjność Montaigne'a, tajemnicę jego elastycznej natury […] umiejętności ukrywania swych właściwych przekonań pod ostrożną terminologią […] łatwość asymilacji”. Pewien lekarz poświęcił swą pracę doktorską wykazaniu, że Montaigne po matce Żydówce wziął skłonność do neurastenii, chorobliwą próżność, nadmiar ambicji i raz jeszcze tułaczą skłonność do wielkich podróży. Inny przypisuje żydowskiemu pochodzeniu chorobę nerek pisarza, na którą, jak wiadomo, zmarł jego ojciec,Gaskończyk, i cierpiał często normandzki marszałek de Matignon. Międzywojenny nacjonalista widzi w nim typowo semickiego ironistę i kosmopolitę bez ojczyzny, pozbawionego poczucia więzi narodowej. Albert Thibaudet, na odwrót, najcenniejsze cechy umysłu pisarza przypisuje tej krwi żydowskiej, podczas gdy Strowski, mimo iż krytykuje rasowe podejście do zagadnienia, wysuwa jednak przypuszczenie, że to u swoich żydowskich krewnych Montaigne nauczył się mówić, iż uważa się za obywatela świata. Czytelnika polskiego nie powinno to specjalnie martwić, traf bowiem chciał, że kiedy Montaigne wyznaje, iż mógłby „przycisnąć do piersi z równą miłością co Francuza” przedstawiciela innej narodowości, wybiera sobie właśnie – Polaka. A ponieważ kolebką rodu Lopezów było Calatayud, Strowski przypomina, że miejscowość miała przeszłość mauretańską, i próbuje odnaleźć w umysłowości autoraPróbwpływy islamu.\nMożna zapytać, czemu tych wszystkich cech – dobrych, lepszych, wspaniałych i zupełnie złych – nie posiadali całkiem przeciętni bracia Montaigne'a, z tej samej przecież mieszanki ulepieni? Czemu najmłodszy brat pisarza był bezmyślnym leniem, awanturnikiem, stronił od ksiąg – po kim te właśnie cechy odziedziczył? Można też przypomnieć, że temperament miał Montaigne raczej gaskoński, chorobę zaś wziął po ojcu. Ze odbył tylko jedną długą podróż, lata całe nie ruszał się z Montaigne i właściwie nigdy, jak sam mówił, nie stracił z oczu kurka na swoim dachu. Ze znalazł się krytyk (Thibaudet), który, obok „ruchliwości umysłowej żydowskiej”, dostrzegł w Montaigne'u „ducha atlantyckiego”, czyli dziedzictwo anglosaskie. W roku 1713 Steele w czasopiśmie „Guardian” tak opisuje idealnego dżentelmena: „jest on wyposażony w taką godność i wzniosłość, na jaką stać człowieka. Do tego bym dołączył umysł jasny, wolny od uprzedzeń, wiedzę rozległą. […] Człowiek obstający przy swoim, wolny od nieumiarkowanych namiętności, człowiek pełen czułości, współczucia i życzliwości”1. Maria Ossowska w dalszym ciągu tak referuje poglądy Steele'a na to, co winno cechować dżentelmena: „ma to być człowiek skromny, ale nie uniżony, szczery, ale nie posuwający się do impertynencji, usłużny, ale nie służalczy, pogodny i w dobrym humorze”. I jeszcze: „Swobodne rozporządzanie wolnym czasem stanowi jeden ze stałych komponentów dżentelmena na równi z unikaniem piętna zawodowości”. Montaigne był takim bez wątpienia! A nawet, wziąwszy pod uwagę daty i późniejszą niezwykłą popularność pisarza w Anglii, prekursorem i wychowawcą tego typu, jeszcze na Wyspach Brytyjskich nierozwiniętego. Mamy więc i Anglika, jeśli komuś na tym zależy. I z większym prawdopodobieństwem: „Zachowują się w moim domu ślady dawnego naszego krewieństwa” (z Anglikami) (II, 325).\nTo prawda, że stronnicy „matki Żydówki” dysponują niebłahymi argumentami. W roku 1507 zredagowano w Hiszpanii „zieloną księgę” - Libro verde de Aragon– tamtejsząKsięgę Chamów,złośliwy opis rodzin świeżo nawróconych na chrześcijaństwo. Jest w niej mowa o Lopezach z Villanova pochodzących od Meira Passagona z Calatayud, który z kolei pochodził od Mojżesza Passagona. Ponieważ stryj Antoniny Eyquem pisał się „Lopez z Villeneuve”, mogło nie być wątpliwości, że trop jest właściwy. W roku 1937 profesor amerykański Cecil Roth ułożył całe drzewo genealogiczne: od Mojżesza (Passagona) do Michała (Montaigne'a). Jednakże, całkiem jak w Biblii, chronologia była miejscami nieprawdopodobna\nRoger Trinquet zwraca uwagę, że hiszpańskie „zielone księgi” były drukiem już w zamierzeniu oszczerczym – podobnie zresztą jak polskaKsięga Chamów;właśnie z powodu tego zniesławiającego charakteru król Filip IV nakazał w roku 1623 ich zniszczenie. „Jest rzeczą znamienną – dodaje Trinquet – że w stuleciu (XVI), któremu nieobcy był antysemityzm, nikt nie rzucał insynuacji w sprawie pochodzenia matki Montaigne'a”. Brantome i Józef Scaliger drwili z kupieckiej przeszłości Montaigne'a („ci sprzedawcy śledzi”), ale nie z żydowskiej! AniPróby,aniDziennik podróżynie dają w sprawie pochodzenia autora żadnych wskazówek, a w każdym razie żadnych dowodów. Nie twierdzę, zastrzega się ostrożnie profesor Trinquet, że Lopezowie byli od pokoleń rodem chrześcijańskim, ale też nie ma dowodów na to, by byli ochrzczeni dopiero od niedawna. Ta sprawa, tak pasjonująca montenistów, „pozostaje otwarta” – według słów profesora. Ale – ponieważ Pedro Lopez, ten tuluzański, ożenił się z rodowitą Francuzką, panną Honoratą Dupuy – to nawet gdyby sam był stuprocentowym Semitą (co nie jest pewne) – Michał Montaigne i tak miałby tylko 25 procent semickości w sobie, nie podlegałby prześladowaniom wydziału do spraw rasy Generalnej Guberni i nie musiałby się ukrywać.\nObaj młodzi Lopezowie wzbogacili się we Francji na handlu pastelą i wkrótce wrośli w środowisko miejscowe: tuluzański Pedro stał się Pierre'em, bordoski Antonio – Antoine'em z dodatkiem „de Villeneuve”. A co z ową siostrą? Otóż wiemy, że miała na imię Leonora i że wyszła za mąż za innego Lopeza, imieniem Gil. I tu ślad jest najciekawszy: bowiem Gil Lopez, kupiec z Saragossy, rzeczywiście pochodził od marranów i rzeczywiście był potomkiem owych nieszczęsnych Passagonów z Calatayud. Dziadek Antoniny Eyquem nie był może marranem, ale na pewno był szwagrem marra-na. Ów Gil Lopez, prześladowany przez inkwizycję, ucieka w roku 1491 do Awinionu – było to wówczas najbezpieczniejsze miejsce dla prześladowanych Zydów. Kiedy zmarł w roku 1526, Antonina miała lat trzynaście. Ponieważ był jej ciotecznym dziadkiem, dziewczyna mogła o nim słyszeć, myśleć ze współczuciem i nabrać wstrętu do prześladowań religijnych. Nie jest wykluczone, że poznała go osobiście – starzec miał co opowiadać, a mówił zapewne malowniczą, trochę dziwaczną mieszaniną narzeczy romańskich. Nie było w życiu matki Montaigne'a metafizycznej wspólnoty krwi z Zydami – mogło być poczucie wspólnoty wobec prześladowań.\nUcieczka Gila Lopeza do Francji pozwala lepiej zrozumieć przyczyny emigracji synów Antonia z Saragossy w następnym roku. Pęd emigracyjny działa zaraźliwie: słuchajcie, szwagier Gil schronił się do Awinionu – może by chłopcy też wyjechali? Bo kto wie, co tu jeszcze się stanie? Jest to rok, w którym Krzysztof Kolumb wypływa trzema okrętami na ocean, szukając zachodniej drogi do Indii, wydarzenie nie bez znaczenia dla wielkich firm kupieckich. Ale Antonio z Saragossy ma własne kłopoty: trzeba zabezpieczyć chłopców, zdecydował wysłać ich z domu – ale dokąd? Awinion jest miastem, w którym dobrze jest obracać w palcach różaniec, ale nie ma tam żadnej przyszłości. Co innego Bordeaux. Co innego Tuluza, stolica Langwedocji. Pastele (czyli urzet), w których „robią” saragoscy Lopezowie, dają w Tuluzie obfitszy plon niż w Aragonii! Juan zapuścił tam korzenie, już zowie się Jean – czyż nie zaopiekuje się Pedrem? Z Bogiem, chłopcy!\nChłopcy dawali sobie dobrze radę, Antoni bordoski doczekał się trzech synów, Piotr tuluzański miał synów i córki, dzięki jednej z nich jego osoba nie ulegnie zapomnieniu. Antoni, potentat finansowy, robi w Bordeaux interesy z Eyquemami. Jego syn Bertrand zostaje radcą parlamentu w Bordeaux. Szkoda, że nie ma córki, mógłby ją wydać za młodego rycerza Piotra Eyquema! Nie tylko dobra partia, ale i w sam raz dla Lopezów: swoi ludzie, uczciwi kupcy, nie będą zadzierali nosa, a przecież już szlachta. Związek z nimi to awans najbardziej upragniony, bo nie zanadto gwałtowny. Antoni nie ma córki, ale przecież Pedro w Tuluzie ma ich aż trzy, Antosię już czas za mąż wydać, a że Piotr Eyquem wraca z wojaczki – więc?… Tak doszło do znanej nam już transakcji. Przyszły pisarz nabywa dzięki niej nie tylko „skłonność do refleksji” etc., ale także ogromną liczbę wujków, cioć, kuzynów dalszych i bliższych, którzy, odpowiednio rozlokowani po radach i parlamentach, tworzą razem potężny klan.\nPo ślubie piętnastoletnia (jak się zdaje) małżonka przybyła do Mon-taigne. Trzeba było mieć dużo charakteru i taktu, nawet pewnego zasobu mądrości życiowej, by w tym wieku nie dać się stłamsić w obcym domu. Antonina musiała być nie lada indywidualnością. Wszystko wskazuje na to, iż z miejsca objęła rządy w Montaigne. Trwały one czterdzieści lat, aż do śmierci męża, po której seniorem rodu został Michał. O tych czterdziestu latach swoich rządów pisze z dumą i nie bez pewnej kłótliwości w testamencie. Wydziedzicza w nim swoją wnuczkę, a córkę Michała, Leonorę, jako osobę dostatecznie bogatą. Można się domyślać, że Antonina nie była pozbawiona uroku osobistego, szczególnie w młodości. Piotr Eyquem był, jak się zdaje, pod pantoflem. Antonina taktownie nie wtrącała się do spraw zastrzeżonych dla pana domu, a więc na przykład do wychowania synów, ale w tym, co dotyczyło uprawnień żony, miała być nieubłagana. Montaigne narzeka wPróbachna chimeryczność kobiet, zrzędliwość i gadulstwo – dotyczy to najpewniej żony, z którą tu i ówdzie wyraźnie w swym dziele polemizuje, ale mogło też dotyczyć i matki, której nigdy nie wspomina.\nRządy niewieście przerywane były przez częste porody: między rokiem 1529 a 1536 Antonina rodziła sześć razy! Michał był trzeci, jak wiemy, ale pierwszy, który wyżył. Rzekomo jedenastomiesięczna ciąża matki była chyba legendą rodzinną, a może nawet żartem zainspirowanym przezPantagruela– medycyna XVI wieku zainteresowałaby się takim fenomenem. Ale to pewne, że ojciec drżał o życie niemowlęcia. Jak również o zdrowie młodziutkiej żony. Mały Michał zostaje oddany do mamki na wieś. Mleko zdrowej, krzepkiej kobiety ma wzmocnić dziedzica rodu. (Któryś z biografów uznał, że ojciec chciał w ten sposób oddalić chłopca od matczynego dziedzictwa judeo-chrześcijańskiego.) Kim byłaś, wiejska kobieto, która odchowałaś małego Micheau (tak go nazywano, nawet w niektórych dokumentach) i wyrwałaś go śmierci? Nie wiemy! Miejscowa tradycja, nie do pogardzenia, uważała, że szło o mieszkankę wsi Papessus. Jeśli to prawda, to Montaigne spędził niemowlęctwo w chacie drwala wśród ludzi nawet jak na owe czasy wyjątkowo prymitywnych. Większość mieszkańców wsi nosi nazwisko Papessus, a że, jak wiemy, rodzicami chrzestnymi dziecka byli chłopi, toteż nie jest wykluczone, że nasza karmicielka była żoną drwala Michała Papessus.\nOddając syna do mamki (nie wiemy, za zgodą Antoniny czy wbrew jej woli), ojciec idzie za powszechnym zwyczajem ówczesnych sfer wyższych. Zwyczaj ten zresztą spotykał się z potępieniem. Występował przeciwko niemu Erazm z Rotterdamu. W roku 1533 – czyli tym samym, w którym mały Micheau został oddany na wieś – zaatakował tę procedurę w wydanym w Wenecji traktacie biskup Sadoleto, wzięty publicysta. Ach, już w starożytnym Rzymie!… Kwintyliana np. niepokoiła – przypomina profesor Trinquet – wadliwa wymowa mamek. Zadne krytyki jednak nie pomogą, dopóki nie pojawi się Jan Jakub Rousseau i nie wprowadzi mody na kult natury. Wielkie damy zaczną karmić niemowlęta publicznie w lożach teatralnych.\nMiędzy karmieniem dziecka przez mamkę a przeniesieniem go do warunków prymitywnych jest jednak spora różnica. Podejrzewamy tu inicjatywę ojca-eksperymentatora, ojca z pomysłami. „Dobry ojciec […] oddał mnie od kolebki na wychowanie na folwark i trzymał tam tak długo, jak długo potrzebowałem mamki, ba, dłużej; zaprawiając mnie do najbardziej lichego i pospolitego trybu życia…” Hartował syna i zbliżał do natury! „Emilem XVI wieku” nazywa małego Micheau profesor Trinquet. Ale słuchajmy dalej Montaigne'a: „Ojciec miał w tym jeszcze i inny cel: mianowicie zbliżyć mnie do ludu, do tego stanu, który potrzebuje naszej pomocy. Uważał, iż raczej przystoi spoglądać ku temu, który wyciąga do mnie ręce, niż ku temu, który pokazuje mi plecy. To była też przyczyna, dla której dał mnie trzymać do chrztu osobom lichszego stanu, aby mnie skumać z nimi i związać”.\nZobaczymy potem, czy to wszystko miało jakieś konsekwencje w życiu pisarza Michała de Montaigne. Sam proceder wywołał w nim jednak, po latach, coś w rodzaju moralnego oburzenia. „Dla bardzo lekkiej korzyści wydzieramy codziennie rodzone dzieci z ramion matek i dajemy owym matkom nasze do żywienia”. My – to znaczy czytelnicyPrób,ludzie z towarzystwa, szlachta. Wydzieramy – nic nie odbywa się dobrowolnie. Gorzej, bo „bronimy im nie tylko karmić swe dziatki […] ale nawet mieć o nie jakąkolwiek pieczę, iżby w całości poświęciły się służbie naszych dzieci”. Teraz następuje uwaga, która może się odnosić do owych Papessusów ze wsi Papessus: „Owo widzimy u przeważnej ilości (mamek), jak wnet rodzi się, siłą przyzwyczajenia, zastępcze przywiązanie, silniejsze niż tamto naturalne, i większa troska o wychowanie dzieci przybranych niż własnych”. Do wszystkich ciotek i wujków rodzice dodali Michałowi nieznaną nam ciotkę o opiekuńczym instynkcie, młodą i hożą wieśniaczkę z Papessus.\n1Przytaczamy za Marią Ossowską,Ethos rycerski i jego odmiany,Warszawa 1973.\nPiotr Eyquem miał „sąd bardzo jasny – świadczy syn – mimo iż wspierał się jedynie na doświadczeniu i naturalnym rozsądku”. Michała Montaigne'a, kiedy to napisze, nie będzie krępowało, że ojciec nie miał wykształcenia i że nie był oczytany – w oczach szlachty nie ma w tym nic gorszącego, przeciwnie, to właśnie uczyni z jego ojca, pachnącego jeszcze poniektórym soloną rybą, rębajłę z rękami po łokcie we krwi. Słowa te padną dopiero w ostatniej ćwiartce stulecia, kiedy wróci moda na szorstkość i brutalność. Na razie panuje nam miłościwie Franciszek I, przyjaciel muz i protektor humanizmu. Właśnie założył niezależne od sorbony College Royal (przekształci się ono w XVII wieku w College de France, jednym z jego profesorów zostanie Adam Mickiewicz). W kolegium tym studiuje się trzy języki starożytne: łacinę, grekę i hebrajski. Księgarze robią dobre interesy na podręcznikach greki i hebrajskiego, kilkaset egzemplarzy rozchwytano, mimo iż sorbona potępia samą znajomość tych języków jako heretycką. W Nerac Małgorzata Nawarska gromadzi u siebie poetów i uczonych, co nie może zostać bez wpływu na całe Południe, w tym oczywiście i Bordeaux. Wieść niesie, że roi się na jej dworze od wyznawców nowej wiary. Niejeden i u nas skłania się ku reformatorskim nowinkom, ale trzeba z tym teraz ostrożnie, z Paryża donoszą, że zapłonęły stosy, kapryśny król, niedawno jeszcze zwolennik tolerancji, teraz poczyna sobie despotycznie i po barbarzyńsku. Ten król, któremu utrwalono w historii opinię przyjaciela sztuk i humanistów, lubi efektowne widowiska – trochę jak Neron, trochę jak kibic sportowy – i przygląda się wraz ze swoim dworem płonącym na stosie grzesznikom (jest wśród nich bakałarz, który tym zawinił, że w piątek jadł mięso). Powiadają, że reformatorzy rozjuszyli króla swoim brakiem umiaru: na drzwiach sypialni królewskiej przykleili afisz atakujący Kościół – nazajutrz po spotkaniu Franciszka I z papieżem, i to w okresie, kiedy czternastoletni książę Orleanu ma się żenić z papieską bratanicą. Na milę pachnie prowokacją! Ale może to tylko zacietrzewienie odbierające przytomność umysłu, ma ono to do siebie, że działa jak prowokacja.\nCzy więc król odwrócił się na zawsze od tolerancji? – niepokoją się ludzie umiarkowani. Nagle jednak wszystko się uspokaja – znowu „odwilż”! („Świat jest wiekuistą huśtawką” – napisze Montaigne.) Powody są polityczne: oto cesarz Karol V zagraża Tunisowi; kiedy go zajmie, wyzwoli tym samym dwadzieścia tysięcy chrześcijańskich więźniów, ale to nas nie powinno wzruszać – racja stanu Francji jest, jak często później, po stronie muzułmańskiej. Arcychrześcijański król Franciszek może w Rzeszy Niemieckiej liczyć tylko na protestantów, na ich konflikt z cesarzem. Trzeba więc szybko wygasić stosy na placu Greve i Maubert. W Bordeaux niejeden bakałarz odetchnie z ulgą. Ci, którzy potrafią jeszcze trzeźwo myśleć, dostają niezłą lekcję relatywizmu.\nTak czy owak znajomość łaciny jest nadal aktualna, a nawet coraz bardziej. Weterani wojen włoskich szepczą rozdrażnieni, że Dwór nie wynagradza ich zasług dygnitarstwami, bo brak im wykształcenia. Piotr Eyquem na pewno jest w tym dobrze zorientowany. A więc jego Micheau musi otrzymać staranną edukację, i to zgodną z ostatnim krzykiem mody. Idzie o to, aby była skuteczna. W sali parlamentu organizuje się popisy oratorskie miejscowych łacinników. Rajca Piotr Eyquem siedzi, słucha, podziwia, może i podziw swój wyraża głośno, ale pewnie niewiele z tych oracji rozumie. I postanawia sobie, że Micheau nie dozna podobnych upokorzeń. Podczas gdy chłopiec przebywa w prymitywnej chacie drwali, ojciec zasięga rady uczonych ludzi. Bordeaux ma już swoje kolegium Gujenny, nowym rektorem jest Portugalczyk Andrzej Gouvea, sławny uczony, wykładowcy to Cordier, Rabier, Zebedee, zdolni, zapaleni, wszyscy są zwolennikami metod Erazma z Rotterdamu. Erazm – przypomina profesor Trinquet – wydał w 1529 roku książkęO wychowaniu chłopców (De pueris statim ac liberaliter instituendis),ją to podobno zalecają bakałarze panu rajcy: tak wychowuj, waszmość, syna. Wszyscy utrzymują to samo: mały Rzymianin dlatego tak biegle mówił po łacinie, wołał jeść i pić, i klął w tym języku, że był to jedyny język jego dzieciństwa. Stwórzmy więc Michałkowi Rzym! Trzeba się spieszyć, bo dziecko zaczyna już gaworzyć…\nMniej więcej w tym czasie, kiedy gasły ostatnie stosy na paryskich placach, zabrał rajca Eyquem swojego Micheau ze wsi do dworu. Zupełna zmiana w życiu dziecka! Nie dziwiłoby nas, gdyby w jej następstwie chłopiec doznał jakiegoś trwałego urazu. „Ojciec […] powierzył mnie pewnemu Niemcowi (który umarł jako sławny lekarz we Francji), zgoła nieznającemu naszego języka, a za to bardzo biegłemu w łacinie. Ten, umyślnie sprowadzony w dom w tym celu i opłacany sowicie, nie odstępował mnie niemal na krok. Miał przy sobie dwóch jeszcze innych, mniej znamienitych w wiedzy, aby wszędzie za mną dążyli i ułatwiali mu zadanie: i wszyscy oni nie odzywali się do mnie w innym języku jak po łacinie” (I, 265). Odgrodzono go od języka powszechnego. Ojciec, matka, domownicy, słudzy – każdy musiał się nauczyć tych kilku słów łacińskich potrzebnych do porozumienia się z dzieckiem. „I każdy uczynił w tym nad podziw postępy”. Latynizowali tak zawzięcie, że „spłynęło to po trosze aż na okoliczne wioski, gdzie jeszcze dotychczas trwają […] niejakie nazwy łacińskie narzędzi i rękodzielników”. On sam miał już przeszło sześć lat, „przez które równie nie usłyszałem gwary francuskiej albo perygordzkiej, co arabskiej”. Skutek? „Bez żadnego wysiłku, bez książki, gramatyki i reguł, bez rózgi i łez, nauczyłem się (łaciny) w całej czystości, w jakiej mistrz mój ją posiadał”.\nOjciec nie szczędzi pieniędzy („opłacany sowicie”) i zabiegów organizacyjnych, żeby zrealizować swój pomysł. Udaje mu się to, ale nigdy się nie dowiemy, jakim kosztem. Ma to wszystkie cechy eksperymentuquasi-naukowego, w którym syn gra rolę małpki doświadczalnej. Rosną jego bracia, Tomasz o rok młodszy, Piotr o dwa – nie ma śladu, żeby ojciec dołączył ich do swoich eksperymentów albo żeby w ogóle ich wychowanie różniło się w czymkolwiek od pospolitego. Ci dwaj młodsi chowają się zdrowo, normalnie, są dziećmi ziemi perygordzkiej, a nie sztucznego Rzymu. Może przy nich pani Antonina zaprotestowała – dość tych eksperymentów! – a może sam pan ojciec uznał, że jedna małpka doświadczalna wystarczy.\nUczeni monteniści szukali po archiwach nazwiska Niemca, który rzucił bakałarstwo, został medykiem i dorobił się sławy i pieniędzy. Bez skutku. Zastanawiali się też, ile prawdy jest w relacji Montaigne'a o jego wychowaniu. Większość przyjmuje ją całkowicie, niektórzy wykazują pewien sceptycyzm. Ale i on dotyczy szczegółów – nie samego faktu „naturalnego” nauczania łaciny. W 1564 roku, a więc kiedy Michał ma już lat dwadzieścia jeden, Mathurin Cordier – dawniej wykładowca kolegium Gujenny, czyli ktoś, kto mógł być doradcą Piotra Eyquema – wydał podręcznik w formie dialogów(Colloques)między uczniami; jeden z tych uczniów nazywa się Montanus, wychowany jest po łacinie, po francusku zaś rozmawia tylko z matką. Ale jednak z kimś rozmawia – różnica bardzo istotna! W każdym razie Paul Bonnefon nie wierzy, aby Michał całkowicie nie znał miejscowego języka. Słusznie zauważa, że inteligentnemu dziecku dwujęzyczność nie sprawia trudności – i nie trzeba było wprowadzać aż tak drastycznych środków, by osiągnąć naturalną znajomość łaciny. A musiałyby one być drastyczne: weźmy choćby współżycie z rodzeństwem1.\nJeśli ojciec chciał odciąć najstarszego syna od wszelkich wpływów, to przede wszystkim zmuszony był odgrodzić go od młodszych braci – takim szkrabom trudniej narzucić dyscyplinę niż sługom i pokojowej. Chłopak, któremu nie pozwalają porozumieć się z własnymi braćmi – cóż za dziwadło rośnie! Raczej wolę przyjąć, że jednak znajdował sposobność bawić się z nimi, że uczyli go cichcem swojej soczysto-dziecięcej gwary, że wspólnie przedrzeźniali jego łacińskiego wychowawcę. W księdze nie ma o tym ani słowa, ale księga ma służyć przykładowi, winna przedstawić pod rozwagę czytelnikowi pewien czysty model wychowawczy, metodę kompletną, i dla dobra tej metody (dla dobra księgi) opisujemy dziecko, które rośnie w warunkach niezwykłych. Rozważcie to sobie, czytelnicy – ja nie namawiam, ja przedstawiam.\nI mniejsza o szczegóły. Montaigne na przykład twierdzi, że owe plany wychowania zostały przez ojca przywiezione z Włoch, co jest raczej mało prawdopodobne. Zdaniem profesora Trinqueta – właśnie we Włoszech stawiano wyżej wykształcenie publiczne od domowego i nie zalecano zaczynać edukacji zbyt wcześnie. Pomysł musiał wyjść od panów wykładowców kolegium bordoskiego, którym zależało na wypróbowaniu zaleceń ich mistrza Erazma – twierdzi Trinquet, który i Erazmowi poświęcił cenne prace. To, że zamysł wprowadzał w życie Niemiec, potwierdza tę hipotezę – większość pedagogów niemieckich byli to zawzięci erazmiańczycy. Traktat Erazma dotyczył co prawda nie syna zwykłego szlachcica, ale wychowania przyszłego księcia, a więc kogoś, kto mógł się obejść bez znajomości języka ludu, ale to tylko mogło podniecić ambicję i pochlebić próżności Eyquema – zauważa Roger Trinquet. Micheau będzie wychowany jak książęcy syn!\n„Ponieważ niektórzy powiadają, iż delikatny mózg dziecka mąci się od tego, gdy je budzić rankiem nagle i wydzierać tak ze snu (w którym pogrążone jest o wiele głębiej niż my, dorośli) gwałtownie i przemocą, ojciec kazał mnie budzić dźwiękiem jakowegoś instrumentu; i zawsze bawił przy mnie ktoś wyćwiczony w tej sztuce” (I, 266). Mały książę! Erazm zalecał łagodność – ojciec się ku temu przychyla. Czy z podobną delikatnością budzono w Montaigne pozostałe dzieci – nie wiadomo. (Można tu zwrócić uwagę, że jeszcze delikatniej jest w ogóle dzieci nie wyrywać ze snu – niech się same obudzą.) W pierwszym wydaniuPróbbył wymieniony instrument: miał to być szpinet. W następnych wydaniach „szpinet” znika, jest już tylko „jakowyś instrument”. Amerykanin Floyd Gray twierdzi w swej pracyLe style de Montaigne,że szpinet został tu wprowadzony ze względów stylistycznych – pisarz był wrażliwy na materię słów i rzeczy, czuł, jak bardzo przedmiot zdobi narrację. Po wyjściu dwóch pierwszych ksiąg mógł ktoś z domowników zwrócić autorowi uwagę, że się trochę zagalopował („Michale, nie było żadnego szpinetu!”), trzeba było wprowadzić „jakowyś instrument”.\nCzy mały Micheau przeciwko takiemu życiu się nie buntował? Mon-taigne wPróbachnie tylko się nie skarży, ale wręcz twierdzi, że dzieciństwo jego było miękkie i łagodne. To jednak nie wyklucza smutku. Oglądane z dystansu, po latach – mogło stanowić powód do dumy, tak było oryginalne. Nikt takiego nie miał!… Ale spróbujmy sobie wyobrazić sytuację dziecka. Odbierają go z dnia na dzień mamce z Papessus – teraz już niani, przecież chłopak zaczyna gaworzyć – odgradza się go od niej i jej męża, jako że ci biedacy mówią tylko miejscowym narzeczem. Popełnia się gwałt na pierwszym gorącym przywiązaniu! Dziecko tęskni, traci apetyt. Poza preceptorem i jego dwoma pomocnikami wszyscy dokoła raczej Michałka unikają, nie jest bowiem przyjemnie zdawać nieustannie egzamin ze swojej łaciny. Wciąż słyszy ludzi zająkujących się. Nawet ojciec, nawet matka. Matka woli przebywać z młodszym rodzeństwem (są co do tego aluzje wPróbachniepozbawione goryczy) – ci są jej, są pogodni, rozdokazywani, nie hoduje się ich w klatce. Micheau jest łagodny i posłuszny, ale dziwnie przy tym „ociężały, miękki i uśpiony […] niepodobna było wyrwać mnie z tej gnuśności, nawet dla zabawy” (I, 267). Jak się bawić z nim i radować – po łacinie? „Dowcip mój był powolny i szedł jeno o tyle, o ile go ktoś prowadził, pojmowanie późne, lotność myśli mdła; do tego nieprawdopodobny brak pamięci”. Micheau-łacinnik wałęsa się smutny, niemrawy, nikt nie wie dlaczego. Widzimy tu dziecko przytłoczone, stęsknione do ludzi z Papessus, do matki, do rówieśników, a pewnie i do ruchu. Zaniedbano bowiem ćwiczeń fizycznych, które lekceważył Erazm, zalecał je za to pogardzany przez latynizatorów Rabelais. „To, co widziałem, widziałem dobrze, i pod tą ociężałą skorupą żywiłem pojęcia śmiałe i mniemania ponad wiek”. Milczące i lękliwe dziecko obserwuje bacznie świat, samotność skłania je do rozmyślań, rośnie chłopiec wydelikacony i wrażliwy, stąd wywodzi się jego refleksyjność, stąd pokrewieństwo z Proustem, a nie z tajemniczych (i nader wątpliwych) związków krwi.\nMontaigne nigdy nie upomni się o krzywdę tego dziecka. Również i ten ojciec eksperymentator pozostanie dla niego, przynajmniej wPróbach,najlepszym z ojców. A Rzym starożytny stanie się dla Montaigne'a – kiedy osiągnąwszy wiek męski, wycofa się do swojej wieży – krainą utraconego dzieciństwa. Będzie to świat lepszy, bliższy ideału, świat, w którym umieścił swoją nostalgię. „Rzymianinem zabłąkanym w XVI wiek” nazwie go komentator. Sceptycyzm Montaigne'a, tak przenikliwy, nie ogarnia, przynajmniej w początkowej warstwiePrób,świadectw starożytnych. Broni sław antyku przed pisarzami współczesnymi, którzy podsuwają im „mizerne przyczyny i pobudki” (I, 334). On, tak zuchwały w swoim analitycznym drążeniu, naraz ma za złe odbrązawianie bohaterów. „Chętnie bym tych ludzi wywyższył” – wyznaje. W innym miejscu zwierza się: „łacno poddaję się powadze starożytnych mniemań”. Wszystko, co pisze o państwie Sparty, jest zdumiewająco bezkrytyczne. Montaigne indywidualista zaleca nam nieoczekiwanie szczęście mrówek. (Co się czasem zdarza rozczarowanym intelektualistom.) W sławieniu duszy Cezara tak się zapędza, że wywyższa go za uczynki, które, gdyby je popełnił kto inny, obudziłyby na pewno jego zwykle nieomylną czujność etyczną: na przykład za uśmiercenie sługi (umiłowanego! Cóż za „rzymska dusza”!), który wzbudził namiętność w pewnej patrycjuszce i pozwolił sobie z tego skorzystać. „Mimo iż nikt się o to nie skarżył” (II, 518) – podziwia Montaigne, naraz ślepy i głuchy.\nRzymskie dusze! Współcześni nie mogą dorównać starożytnym ani w dobrym, ani w złym – twierdzi. Żołnierze Mariuszowi, mimo ładunku o wadze sześćdziesięciu funtów, „byli gotowi uczynić pięć mil w pięć godzin. Ich dyscyplina była o wiele twardsza niż nasza” (II, 95). Wieczne złudzenia! Cyceron daruje wolność niewolnikowi, który donosi mu, że zgromadzenie, na którym miał przemawiać, do czego nie był przygotowany, odłożono do następnego dnia. Co za ulga: może teraz spokojnie obmyślać swoje piękne okresy. Moralista mniej zaślepiony zastanowiłby się chwilę nad losem owego niewolnika. Montaigne nie chce o tym myśleć, odpycha początkowo wszystko, co z Rzymu czyniło, według gniewnej, a sprawiedliwej oceny H.G. Wellsa w jegoHistorii świata,„demokrację neandertalską”. Krótki rozdziałek księgi drugiej – „O wielkości Rzymu” – należy do najmniej interesujących w całychPróbach.\nDo Cycerona Montaigne ma stosunek raczej niechętny, ale przyjmuje bezkrytycznie te jego świadectwa, które wywyższają umiłowany Rzym: „Gdzie i który, nawet średniej miary gladiator wydał jęk? Albo z bólu fizycznego twarz choć skurczył? Który z nich nie zachował męskiej godności, walcząc stojąco, ba, nawet gdy już leżał na ziemi? Który z nich, upadłszy, cofnął szyję przed mieczem, co mu z rozkazu ludu miał przeszyć gardło?”2 Ani śladu wątpliwości, że tak heroicznie się to wszystko toczyło, jak Cyceron przedstawia. Zdumiewa zachłystywanie się Montaigne'a walkami gladiatorów, ich nieustraszonością („był to w istocie wspaniały przykład i bardzo owocny dla wychowania ludu”), i to tak dalece, że zaczynają ogarniać wątpliwości, czy ten Gaskończyk sobie nie kpi. Niestety, nie – wszystko serio! W rozważaniach o nadziei przytacza myśl Pentadiusa: „Nadzieję ma nawet zwyciężony na srogiej arenie gladiator, chociaż groźny tłum palcem daje zgubny znak”. Wolał początkowo nie dopuszczać do siebie myśli, że ten tłum jest nie tylko groźny, ale i ohydny.\nTrudno nam dziś zrozumieć, dlaczego tyle wielkich umysłów wykazywało zupełną obojętność dla ludzkiego cierpienia i dla zbrodniczej niesprawiedliwości, kiedy mowa była o starożytnych. Jedynym wytłumaczeniem jest chyba to, że starożytność była dla humanistów krainą utopii, swoistymscience fiction,tyle że niedatowanym w nieokreślonefuturum,ale w przeszłość. Była marzeniem o minionym Złotym Wieku, którego cnoty powinny nam przyświecać. Powodowało to konieczność robienia uników, pewnych spraw lepiej było nie poruszać. Montaigne nie stanowi tu wyjątku, jegocasusjest tylko bardziej skomplikowany – nostalgia za starożytnością łączyła się u niego, jak wiemy, z nostalgią za światem dzieciństwa. Jest rzeczą interesującą, że pierwszą książką, która miała oddziałać na jego „gwałtowną wyobraźnię”, byłyPrzemianyOwidiusza, zawierające właśnie pochwałę Złotego Wieku.\nDrogi ludzkości nie wyobrażano sobie jeszcze wówczas jako ciągłego postępu. Współcześni Montaigne'a, podobnie jak on sam, nie dostrzegali zresztą postępu w zdobyczach wiedzy od czasów starożytnych. W niejednej dziedzinie cofnięto się i teraz trzeba było odrabiać z mozołem zaniedbania stuleci. Toteż to, co było autorytetem naukowym przed naszą erą, zachowało w dużym stopniu swój autorytet w ciągu wieku XVI. Jeśli przyszłość przedstawiała się mgliście i ponuro – wyobrażano ją sobie jako Sąd Ostateczny, koniec świata, miała wszelkie cechy myślenia katastroficznego – to przeszłość, całkowicie fantastyczna, stanowiła źródło inspiracji i zagrzewała do buntu. Biblia opowiadała o tym, że kiedyś był raj, a potem zaczęła się nędza. Platon mówił, że ludzie byli jako bogowie, a później się zdegenerowali, Luter odwoływał się do czystości dawnego Kościoła, do wskazań Ewangelii porzuconych przez hierarchię rzymską. Wszystkie ruchy rewolucyjne, buntownicze powoływały się na jakąś idealną przeszłość, w której ludzie byli sprawiedliwi i równi sobie. „Kiedy Adam orał, a Ewa przędła, kto był wówczas panem?” – pytała angielska średniowieczna pieśń buntownicza Johna Balla. Nie o nowy, lepszy świat walczyli buntownicy, ale o powrót do starego, rzekomo idealnego, o przywrócenie praw, rzekomo utraconych. I tak będzie aż do Rewolucji Francuskiej3. A ona sama - czyż nie inspirowała się ideami Jana Jakuba? Rousseau rozpalił umysły rozpamiętywaniem dawnych dobrych czasów, kiedy natura w ogóle i natura ludzka w szczególności jeszcze były nieskażone przez cywilizację. Nawet trzęsienie ziemi w Lizbonie, które tak oburzyło Voltaire'a, Rousseau usprawiedliwiał jako dzieło nieomylnej natury. Toteż jeśli sceptyczny Voltaire trafiał do intelektualistów, to Jan Jakub, optymistyczny czciciel natury, trafiał do wszystkich.\nZauroczenie Rzymem nie mogło u Montaigne'a trwać wiecznie. Tu i ówdzie, szczególnie w dopiskach wydania pośmiertnego, obserwujemy trzeźwienie starzejącego się pisarza. Ma dużo chłodniejszy stosunek do tych „niebiańskich żywotów” – pozwala sobie polemizować nawet ze stanowiskiem Sokratesa, dla którego ma niekłamaną cześć. Juliuszowi Cezarowi ma teraz za złe, że „wszystkie piękne skłonności pokalał i zdławił ów wściekły szał ambicji”. Z ironią pisze o Cezarze, że lubił „przedstawiać swoją zmyślność w budowie machin”, chcąc uchodzić przez próżność za wybornego inżyniera, „mimo iż jest to talentem o wiele tańszym”. Jeszcze mocniej wyrazi się w innym miejscu: „Wstręt we mnie budzą te oszalałe podjudzania owej innej obłąkanej duszy”. To też o Cezarze – takim, jakim go pokazuje poemat Lukana.\nZmienia się również stosunek do walk gladiatorów, słyszymy wyraźnie nutę potępienia: „Natury krwiożercze w stosunku do zwierząt objawiają wrodzoną skłonność do okrucieństwa. Skoro w Rzymie oswojono się na widowiskach z mordowaniem bestyj, zabrano się do ludzi i do gladiatorów”. I wreszcie, w dopisku z roku 1588, pada epitet „barbarzyństwo” - a oto w jakim kontekście: „Wiele narodów, mniej w tym barbarzyńskich niż Grecy i Rzymianie, którzy ich zowią barbarzyńcami, uważa za ohydną i nieludzką rzecz poddawać kaźni i dręczyć człowieka, którego wina jest jeszcze wątpliwa” (II, 50). Kiedy to pisze, ma lat pięćdziesiąt pięć; zdążył się pozbyć kilku złudzeń. Jeszcze później, uzupełniając przed śmiercią manuskrypt, dostrzeże małość i płaskość różnych antycznych mądrali w rozważaniu spraw boskich, potraktuje ich też z odpowiednią ironią. Mędrzec zmądrzał.\nAle to będzie za pół wieku. Wracajmy do sześcioletniego Micheau.\n1Oto rodzeństwo Michała: Tomasz, ur. 1534, pan Beauregard, ożenił się z Jacquette d'Arsac i został panem d'Arsac; Piotr, ur. 1535, pan La Brousse; Joanna, ur. 1536, wyjdzie za mąż za pana Lestonnac; Arnaud, ur. 1545, kapitan de Saint-Martin, od posiadłości, którą odziedziczył po wuju; Leonora, ur. 1552; Maria, ur. 1554, wyjdzie za mąż za pana de Cazalis; Bertrand, ur. 1560, będzie wychowankiem Montaigne'a i stanie się panem de Mattecoulon.\n2Przeł. z łaciny Tadeusz Sinko i Edmund Cięglewicz.\n3Podobnie ruch rewolucyjny w Iranie, który obalił za naszych czasów szacha, odwołuje się do „czystego”, fundamentalnego islamu.\n4 „Ostatecznie to zawsze kolegium…”\nPan ojciec, chociaż łatwo ulega wpływom, różni się przecież zainteresowaniami od okolicznej szlachty. Także ubiorem: odziewa się tylko czarno lub biało. (Michał pójdzie w przyszłości jego śladem, mimo iż „my, Francuzi, lubimy wszelką pstrokaciznę”.) Język ojca upstrzony jest słówkami włoskimi i hiszpańskimi. Pan Piotr stanowi figurę nieco dziwaczną, nie zmniejsza to jednak szacunku juratów. uczciwy, cały w Grimona, czynny, z zacięciem społecznikowskim, pełni rozmaite funkcje w Bordeaux, w którym często musi bywać, wreszcie w roku 1536 zostaje podburmistrzem. Jest to najwyższa godność, jakiej mógł w mieście oczekiwać szlachcic świeżej daty – tytuł mera będzie jeszcze długo zastrzeżony dla przedstawicieli najznaczniejszych rodów, dla jakiegoś de Foix, Gramonta, Lansaca czy Montesquiou.\nW roku 1537 oboje Eyquemowie są chyba w Bordeaux na pogrzebie stryja pani Antoniny: zmarł stary kupiec Antonio Lopez – ten, który pisał się „de Villeneuve”, co tak zaintrygowało pokolenia badaczy. Pogrzeby, podobnie jak śluby, ściągają do miasta Lopezów i Eyquemów z dalekich stron. Pan podburmistrz odwiedza swoje kamieniczki na ulicy La Rous-selle, prowadzi długie rozmowy z krewnymi. Na pewno wypytują go, jakie postępy czyni niecodzienna edukacja małego Micheau. I czy nie dosyć tego dobrego?\nNie, nie dosyć – „metoda bezpośrednia” daje wyniki, rośnie nam mały Rzymianin, tylko cierpliwości. Gdybyż się jeszcze raczył przykładać! Ale to leń, niestety, chociaż niegłupi chłopiec. Czy matka wyraziła wreszcie swoje wątpliwości? Podobno miała go za nierozgarniętego – tak skarżyć się będzie autorPrób– za najmniej inteligentnego z całej gromadki. PonieważPróbysą dziełem pisarza, a nie zapisem kronikarskim; ponieważ rozdział o wychowaniu dzieci dedykowany jest damie, niektórzy komentatorzy wzbraniają się przyjmować wszystkie te wyrzekania dosłownie.


„Fight Club” zostawia z kilkoma świetnymi numerami, prezentuje jakość i udowadnia, że PRO8L3M nie umie odczepić się od siebie - CGM.pl\nWiele różnych rytmów, jeszcze więcej gości, a sam duet spuszczony ze smyczy większej idei. „Fight Club” zostawia z kilkoma świetnymi numerami, prezentuje jakość i udowadnia, że PRO8L3M nie umie odczepić się od siebie.\nPrawie zawsze kibicuje twórcom rapowym, który mają na siebie dobrze przemyślany pomysł – ubierają płyty w fabuły, wciskają w ramy konceptu. Dla nich to więcej roboty, ale dla słuchaczy mniej nudy, prościej też przymknąć oko na ewentualne mankamenty. Nie da się ukryć, że w dyskografii PRO8L3Mu sporo się działo – był dialog z polską piosenką, był cyberpunk, były nihilistyczne raporty z szarej strefy. Ale ja miałem jak z Tym Typem Mesem albo nawet Łoną, tęskniłem za zwyczajnością świadom, że to artyści tak barwni, że klasycznie wpisane w hip-hop przechwałki czy reportaże zza okna nie będą ani trochę „jak wszędzie”. Jako że większość Problemowych konceptów i tak pruła mi się w uszach, ucieszyłem się z zapowiedzi bardziej puszczonej samopas składanki. No, wreszcie Oskar ze Steezem saute, bez kostiumu, scenografii, musu nagięcia się do wizji.\nJuż otwierające „Witamy, witamy, witamy” mieni się kolorami. Raper wjeżdża jakby był polskim Rytmusem, łapie soundcloudowe „ay flow”, w refrenie wpada w południowe spowolnienie. Od razu przypominamy sobie, że wniósł do gry nie tylko ostrą, ofbitową nawijkę, ale cały wachlarz patentów. Czy zawsze fajnych? No nie, ten syntezator mowy Ivona w „Adios” przede wszystkim drażni, a w tytułowym kawałku straszny jest i autotune, i śpiewanki, i groteskowe dopowiedzi. Zawsze jednak własnych. Szkoda tylko, że czasem bez umiaru recyklingowanych. Dziwi „Strange days” puszczony jako pierwszy singiel, bo tu absolutnie wszystko jest z autoodzysku, łącznie z klimatem, konstrukcją narracji na zasadzie „ona coś, ja coś” i skokiem bitu w EDM.\nNie brak jednak numerów, w których gospodarze udowadniają swoją wielkość. Oskarowi wystarczy czasem parę słów: „smak ostrzejszy od harissy”, „wkroczenie w pustkę jak Gaspar”, zrymowanie „liczi” do „Ricci” albo ta od razu przenosząca w czasie chmura haseł z „NASCARA”. Steez ma tę swoją ciężką artylerię synthów, robi jakieś dziwne rzeczy z drillami, niemniej najchętniej bym go pochwalił za tę gitarę a la wczesne The Police/Lady Pank i w ogóle aranżacyjne dopięcie „Freonu”. Tylko nie wiem ile tak naprawdę z tego ogarnął Du:It. Konia z rzędem za fantastyczny, realtalkowy rap wyłączonych osłon i zdjętego pola siłowego w „Zombie”. I od razu kolejny komplement dla współprodukującego Du:Ita, bo tak gdzie tak melodyjnie, że aż popowo, przy tym niebanalnie, z pewnym alternatywnym przechyłem, tam ten gość się sprawdza. Sokół też bajka, świetnie się emocjonalnie dostroił. Potężna okazuje się „Ziemia Obiecana”, w czym zasługa tłustszych, mało Problemowych bębnów, duetu Pih x Chada w refrenie (Warszawiak oczywiście z cutów, ale także wersów pokroju „Tu jesteś winny lub współwinny / Wiatr wieje pustynny / Tu farmazon do ciał stałych wrzuć / A prawdę do półpłynnych”). Jest w tym więcej literatury niż na jednej półce w Bonito.\nJest też dużo gości. Czasem mam wrażenie, że za dużo. „GeForce” jest nieporozumieniem. Zostawiam to, że raperzy coś zbyt łapczywie ślinią się ostatnio do gamingowego kawałka tortu. W tym samym czasie Mielon, inny podopieczny 2020, miał na ten temat kawałek ze Słoniem. I szkoda, że szef Brain Dead Familii nie wpadł tutaj, bo Kaz Bałagane i Szpaku są hermetyczni i dziwnie nie na miejscu, chemia okazuje się ujemna, najbardziej komfortowo wyłapuje się wsamplowane cytaty z gier. „W A2” z „busami kurwami wypchanymi po dachy” PRO8L3M brzmi jak pastisz PRO8L3Mu i dobrze się stało, że Paluch wjechał bez hamulców, bo ratuje numer.\nEro JWP rapuje w „Animal Planet” bez braggi, z przekazem, dobrze wiesz, czemu ma te litery na ksywce i czemu Wilku WDZ dostał refren. „The End Fin Esc Abort” jest tak ekscentryczne, jak by się można spodziewać po Młodym Dronie. Niby smutne pianinka, ale to drill, autotune’owe lamenty z dziwnymi repetycjami sytuują się gdzieś między Lil kimśtam i Playboiem Cartim, gdzieś w głowie sobie trzeba podopisywać te obszarpywane wersy, a jednak jest trip, nie ma nudy.\nBrodka w „Żarze”? Jak z jakościowej fabryki alternatywnych wokalistek próbujących rapu, gdyby mi ktoś powiedział, że to Kacha Kowalczyk, to bym uwierzył. A„NASCAR”? Pezet bardzo fajnie, pięć za Larsa Von Triera, dlaczego jednak 2020 traktuje rap jak frytki i wszędzie musi zostać dorzucony CatchUp? Tu zdecydowanie mógłby nie być.\n„Fight Club” zostawia z mieszanymi uczuciami, przy czym wyraźnie górują pozytywne. Jeżeli umiesz spojrzeć na PRO8L3M nie oczekując od nich innowacji, to możesz się dobrze bawić, nawet jeśli oskarowatość nawijki i steezowość bitów nie jest mistrzostwem świata w uniwersalności przez co zostaje wrażenie, żeby się panowie musieli zrównać z ziemią, by mogli zbudować się na nowo. Jeśli nie umiesz, wciąż jest tu parę naprawdę epickich numerów, które warto z tej całości wyłuskać i reszta, której nie trzeba zbyt szybko przełączać.\nPRO8L3M „Fight Club”, wyd. 2020


Demo Bet on Soldier dostępne\nTechland, wydawca Bet on Soldier – Krwawy Sport udostępnił dzisiaj demo singleplayer gry (540 MB). Bet on Soldier to rozgrywka, w której rządzi pieniądz, a zakłady o życie są podstawą każdego wygranego pojedynku! W demie wypróbować można ponad 20 różnych rodzajów broni podzielonych na 11 kategorii, m.in. pistolety, karabiny maszynowe i szturmowe, granatniki, rakietnice i karabiny snajperskie. Twoim wyposażeniem będzie również niezbędny na polu walki pancerz oraz kuloodporna tarcza umożliwiająca przetrwanie pod ciężkim ogniem przeciwnika. Gracze dostają do wyboru dwie misje z kilkudziesięciu misji dostępnych w pełnej wersji. Pierwsza rozgrywa się na Alasce, a druga to patrol w zniszczonej przez wieloletni konflikt zbrojny Europie. Podczas zadania na Alasce przyjdzie Ci się zmierzyć z dwoma bossami w telewizyjnym pojedynku B.O.S – musisz obstawić wyniki tych pojedynków i zwyciężyć!\nW demie również: możliwość wypróbowania potężnego pancerza bojowego, walka przeciwko ultranowoczesnym czołgom w niesłychanie trudnym terenie, możliwość współpracy z najemnikami, bitwy na epicką skalę, dostęp do terminali naprawczych i wiele więcej...\nTestowal ktos? (autor: sew123 | data: 2/09/05 | godz.: 15:30)\nWarto to zassac wogole ?\nbitwy na epicką skalę (autor: kretos | data: 2/09/05 | godz.: 17:26)\nZnaczy 10 na 10? Mogliby ci producenci nauczyc sie troche pokory - rzygac mi sie juz chce tymi zapowiedziami przelomow, super, hiper, ekstra a pozniej dostajemy odgrzewane kotlety. I coraz czesciej widac to we wszystkich dziedzinach gospodarki - grunt to miec dobra nazwe i kupe bezczelnosci...\nscreeny (autor: akki | data: 2/09/05 | godz.: 22:03)\nTrzeba przyznac ze screeny prezentuja sie dosc ciekawie :) (autor: ison | data: 4/09/05 | godz.: 12:34)


Bierzemy kredyt - Doradca finansowy\nZ całą pewnością są takie sytuacje, kiedy to naprawdę warto zdecydować się na zadłużenie. Wbrew pozorom decydowanie się na korzystanie z ofert banków wcale nie musi być dla nas niekorzystne i w wielu przypadkach możemy wyjść dzięki temu na dobre. Kredyty są w stanie zapewnić nam na przykład nieruchomości, na jakie musielibyśmy oszczędzać długimi latami. Wzięcie kredytu jednak nie jest w żadnym wypadku podobne do wzięcia pożyczki. Tutaj musimy czekać o wiele dłuższy okres czasu, konieczne jest spełnianie określonych wymogów i konieczne jest dbanie o to, by wszystkie informacje były odpowiednio weryfikowane. Kiedy chcemy wziąć kredyt, musimy przygotować się na to, że absolutnie nie będziemy mogli wziąć go od razu, od ręki. Nie jest również powiedziane, że banki będą chętne do udzielenia nam pożyczki. Okazuje się bowiem, że konieczne jest posiadanie konkretnej zdolności kredytowej, a nie każdy jest w stanie mieć taką zdolność, jaka faktycznie jest potrzebna. Jak widać, wzięcie kredytu to nieraz duży problem. Jest to jednak często opłacalna i nisko oprocentowana opcja, dlatego warto próbować i warto się starać.


Z20NET wyciek oleju. - VC-Silniki benzynowe - Vectra Klub Polska\nZ20NET wyciek oleju.\nBy Sheeby, August 13 in VC-Silniki benzynowe\nSiema , mianowicie mam wyciek oleju z miejsca na zdjęciu (obrazek załącze w komentarzu wrzuce z telefonu a pisze z kompa). Tam jest jakaś uszczelka ? Na czym ona osadzona jest na jakimś kleju ? Wybaczcie jeśli głupie pytanie ale chciałbym sam sie za to zabrać a z mechaniki jestem zielony. Chętnie przyjmę rady jak się za to zabrać , pozdro\nPompa vacum. Są tam dwie uszczelki: jedna okrągła, druga w kształcie nerki. W Z20NET dość częsta przypadłość. Polecam zmienić uszczelki i dodatkowo poczęstować to sylikonem. U mnie już prawie 2 lata sucho po takim zabiegu.\nCzyli nie siedzą one na żadnym kleju tylko nałożone ? Wystarczy odkręcić te 3 srobki ?\nProsta szybka robota. Tylko nie połam wężyków od podciśnienia.\nO ile nikt wcześniej nie grzebał to kleju nie będzie. Budowa jest dość prosta. Uważaj przy wyciąganiu, żeby nie rozsypać środka zanim zobaczysz jak to tam wszystko siedzi. Wyczyść sitko, które będzie w pompie. Z otworu w silniku, może pociec trochę oleju. Przy składaniu zwróć uwagę, żeby płaszczyzna styku była czysta.


PS5 może generować haptyczne sprzężenie zwrotne z efektów dźwiękowych\nProgramiści, którzy szukają łatwego sposobu na zaimplementowanie haptycznej reakcji stosowanych w swoich grach na PlayStation 5, od teraz będą mogli wykorzystać nową technologię, która wykorzystuje efekty dźwiękowe z gier do generowania haptycznych wibracji kontrolera DualSense. W ramach broszury o tematyce technologicznej właściciel platformy wyjaśnił, że jego celem jest „zmniejszenie obciążenia” dla niektórych zespołów poprzez zapewnienie prostych rozwiązań wykorzystujących przez nowy pad z zaawansowanymi funkcjami do konsoli Playstation 5.\n„Stworzyliśmy zupełnie nowe środowisko do projektowania fali dotykowych drgań, z którego każdy może łatwo korzystać” - powiedział producent. „W ten sposób nie tylko opracowaliśmy narzędzie, które pozwala twórcom gier zaprojektować efektowne, naturalne i wygodne wibracje w mniejszej liczbie kroków, ale także stworzyliśmy metodę prawie automatycznego generowania za pomocą opracowanych wzorców wibracji z efektów dźwiękowych gry”.\nW teorii oznacza to, że głośne dźwięki, takie jak eksplozje, dostarczałyby silnego sprzężenia zwrotnego (czyt. wibracji), podczas gdy cichsze dźwięki, takie jak falująca woda, byłyby znacznie delikatniejsze. Oczywiście programiści, którzy projektują niestandardowe przebiegi wibracji, odniosą znacznie większy sukces z tą technologią, ale wydaje się to przyjemnym, łatwym sposobem na rozpoczęcie pracy przez mniejsze zespoły deweloperskie.\nHistoria sukcesu Playstation - zapowiedź filmu dokumentalnego (trailer)\nFrom Bedrooms to Billions: The PlayStation Revolution taką będzie nosić nazwę dokument o historii konsoli Sony, który miał swoją fundację na Kickstarterze.\nTwórcy dokumentu potwierdzili, że pojawi się on już 7 września tego roku (zarówno w wydaniu pudełkowym, jak i dystrybucji cyfrowej).\nMateriał opowie o kulisach sukcesu marki PlayStation oraz wpływie, jaki wywarła na dalszym rozwoju branży wirtualnej rozrywki. W dokumencie nie zabraknie rozmów z pracownikami firmy oraz deweloperami odpowiedzialnymi za najbardziej znane tytuły.\nTwórcy filmu przedstawiają, krótki materiał premierowy, zapowiadający nadchodzący dokument. W krótkim filmiku znalazły się fragmenty wywiadów, w których pojawiły się takie nazwiska jak: Mark Cerny (architektem konsol) czy Hideo Kojima (twórcą serii Metal Gear Solid).\nZa produkcję filmu odpowiada studio Gracious Films, które zajmuje się podobnymi produkcjami a na swoim koncie ma już podobny film nawiązujący do komputera Amiga\nLetnia wyprzedaż w PS Store - promocje nawet do 80%!\nW Playstation Store rozpoczęła się letnia wyprzedaż, która potrwa do 20 sierpnia, lecz niektóre promocje zakończą się wcześniej. W ramach trwające aktualnie akcji można zakupić gry nawet o 80% taniej.\nW ofercie dostępne są m.in Wiedźmin 3: Dziki gon, Days Gone, Horizon Zero Dawn: Edycja Kompletna, czy choćby FIFA 20 oraz PES 2020. Wszystkie promocyjne ceny gier można przeglądać na oficjalnej stronie Playstation Store - https://store.playstation.com/pl-pl/grid/STORE-MSF75508-SUMMERSALE/1


Ruszyły zapisy na IX rajd rowerowy dookoła Zalewu Szczecińskiego - WIRTUALNE POLICE - police24.pl\nOpublikowano: 04 lutego 2019, 14:26:38\nW ciągu 24 godzin od rozpoczęcia zapisów swoje zgłoszenia przesłało 250 rowerzystów z całej Polski, a także obywatele Niemiec oraz Ukrainy. Obecnie na liście uczestników jest już blisko 300 rowerzystów, a organizatorzy przygotowali łącznie 400 miejsc. Tradycyjnie największą grupą spoza Pomorza Zachodniego są Ślązacy, których zgłosiło się na chwilę obecną blisko stu. Wydarzenie z roku na rok gromadzi coraz więcej uczestników. W pierwszej edycji wzięło udział troje rowerzystów (Alicja Racka, Marek Mikucki oraz Paweł Malinowski), w drugiej 7 osób, a w trzeciej już niemal 50 miłośników turystyki rowerowej. Coroczny wzrost liczby uczestników sprawił, że ósma edycja zgromadziła blisko 400 rowerzystów z Polski, Niemiec oraz Ukrainy.\nRajd rowerowy dookoła Zalewu Szczecińskiego ma na celu przede wszystkim promocję Pomorza Zachodniego oraz Szczecina. Stąd organizatorów tak bardzo cieszy fakt, że to wydarzenie gromadzi tak wielu miłośników turystyki rowerowej z innych regionów Polski, a także obywateli Niemiec i Ukrainy.\nRowerzyści pokonają wspólnie dystans około 260km (150km pierwszego dnia oraz 110km drugiego dnia). Trasa prowadzi przez Pomorze Zachodnie w Polsce oraz przez Meklemburgię – Pomorze Przednie w Niemczech. Uczestnicy rajdu będą jechać w grupach turystycznym tempem (20-25 km/h) i wspólnie delektować się pięknem okolic Zalewu Szczecińskiego. O bezpieczeństwo uczestników dbają wolontariusze Fundacji Szczeciński Klub Rowerowy Gryfus. Nad bezpiecznym przejazdem na odcinkach gdzie nie ma możliwości korzystania ze ścieżek rowerowych czuwa policja.\nPodczas VIII rajdu rowerowego dookoła Zalewu Szczecińskiego miłośnicy turystyki rowerowej przekazali na zakup rowerów  2926,46 pln oraz 60,52 EUR. Dzięki tej kwocie można było zakupić rowery dla trójki dzieci. W tym roku do grona dobroczyńców dołączył polski producent rowerów – firma Kross S. A., która dodatkowo przekazała 4 rowery dla dzieci. Dzięki więc wspólnym siłom rowerzystów oraz producenta rowerów Fundacja Szczeciński Klub Rowerowy Gryfusmogła obdarować pięknymi rowerami aż siódemkę dzieci wskazanych przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Szczecinie, a wartość przekazanych darów przekroczyła 7500 pln.\nFot. Paweł Chajda (Szczeciński Klub Rowerowy Gryfus)


obserwacja | Fronda.pl\nObserwacja - wybrane artykuły\nSpośród artykułów opublikowanych w portalu Fronda.pl wyselekcjonowaliśmy treści dotyczące zgadnienia - obserwacja. Poniżej znajdują się wszystkie teksty dotyczące tematyki: obserwacja, jakie znalazły się w naszym serwisie. Zapraszamy więc do zapoznania się z tekstami z interesującego Cię zakresu. Innym sposobem na znalezienie poszukiwanych treści jest wpisanie odpowiedniej frazy, np. obserwacja w naszej wyszukiwarce.\nKolejne niepokojące informacje na temat dalszego rozprzestrzeniania się koronawirusa 2019-nCoV. W Chinach bilans ofiar śmiertelnych wzrósł do 55 osób, odnotowano też pierwszy przypadek zachorowania w Kanadzie. Co więcej, na obserwację ...\nZapadła decyzja w sprawie dalszych losów Stefana W., który w styczniu b.r. na oczach całej Polski zamordował prezydenta Gdańska, Pawła Adamowicza. 27-latek zostanie poddany czterotygodniowej obserwacji sądowo-psychiatrycznej w warunkach oddziału ...\nKoniecznie zobacz! Takiego księżyca nie było od niemal 70 lat\nDziś na niebie pojawi się największy od prawie 70 lat superksiężyc. Występuje on wtedy, gdy Srebrny Glob jest w pełni i dodatkowo znajduje się w swoim perygeum, czyli najbliżej naszej ...\nJak poinformowało Radio Zet, Kajetan P. został skierowany na czterotygodniową obserwację psychiatryczną. Kajetan P. oskarżony o brutalne morderstwo dokonane na trzydziestoletniej nauczycielce języka włoskiego będzie przez cztery tygodnie obserwowany przez ...\nObserwacja - wybrane wpisy na blogach\nSpośród wpisów na blogach opublikowanych w portalu Fronda.pl wyselekcjonowaliśmy treści dotyczące zgadnienia - obserwacja. Poniżej znajdują się wszystkie teksty dotyczące tematyki: obserwacja, jakie znalazły się w naszym serwisie. Zapraszamy więc do zapoznania się z tekstami z interesującego Cię zakresu. Innym sposobem na znalezienie poszukiwanych treści jest wpisanie odpowiedniej frazy, np. obserwacja w naszej wyszukiwarce.


Skrót newsów: Fashion Killa, Glamour, Diamonds World Tour – Rihanna Daily Polska\nSkrót newsów: Fashion Killa, Glamour, Diamonds World Tour\nprzez Giulia Październik 6, 2013, 8:09 pm 32 Wyświetleń\n26 września, na platformie LIVELOVEASAPVEVO pojawił się teledysk do piosenki Fashion Killa, której to wykonawcą jest A$AP Rocky. Rihanna wystąpiła w nim gościnnie. Efekty ich wspólnej pracy możecie oglądać tutaj.\nRihanna pojawi się na okładce listopadowego wydania magazynu Glamour! Po kliknięciu tutaj, zobaczycie skany tej gazety. Poniżej znajdziecie również link, do sesji zdjęciowej. Podczas sesji, Rih nagrała też filmik, w którym to wypowiedziała się o swoim osobistym stylu. Oglądajcie go tutaj!\nTrasa koncertowa Diamonds World Tour nadal trwa! Rih rozegrała już swoje koncerty w Adelaide, Brisbane, Melbourne oraz Sydney. Następnie gwiazda przeniosła się z Australii prosto do Nowej Zelandii! Właśnie dzisiaj (6 października) Robyn rozegrała swój koncert w Auckland. Ri zaprezentowała się w nowych, czarnych, długich włosach! Zdjęcia z backstage’u, możecie oglądać na Instagramie Rihanny. Przed nią jeszcze 14 występów w ramach Diamonds World Tour, z czego aż dwa w Auckland!\nAdelaide, Australia (26 września)\nBrisbane, Australia (28 września)\nMelbourne, Australia (30 września)\nPoprzedni PREMIERA: teledysk do „Pour It Up” już w sieci!\nNastępny Rihanna w Auckland


... narzędzia, które pomagają osiągnąć wymarzony efekt. Ale na nic tusz, jeśli rzęsy będą słabe. Jak je wzmocnić? ... narzędzia, które pomagają osiągnąć wymarzony efekt. Ale na nic tusz, jeśli rzęsy będą słabe. Jak je wzmocnić? Wypadające rzęsy – ...\n... rozświetli skórę. Krok 2 Baza pod szminkę. Dzięki niej twoje usta będą gładkie i miękkie. Możesz je także odżywić i optycznie powiększyć. Makijaż ust stanie sie znacznie prostszy. Krok 3 Baza pod tusz ... do rzęs. Wygląda jak maskara, ale jest ...\n... Jesteś posiadaczką zbyt małych, dużych, szeroko lub wąsko rozstawionych oczu? Masz problem z podkreśleniem ich urody? Koniecznie wyposaż się w eyeliner, tusz do rzęs i pędzel, a następnie zapoznaj ... ). Nie zapominaj także o kresce biegnącej ku ...\n... Jakiś czas temu przedstawiałam Wam tusz do rzęs, których malowanie odbywa się dzięki wibracjom szczoteczki. Taka innowacyjna technika zawsze budzi mieszane odczucia. Jedni wolą tradycyjną metodę ... , rzęsy są idealnie rozdzielone, więc się nie ...\n... Kiedy coś wpadnie do oka - owad, pokruszony tusz do rzęs, drobinka piasku czy kurzu - zaczynamy łzawić. Łzy są typową reakcją obronną organizmu, który w ten sposób wypłukuje intruza z worka ...\n... pod oczami i niezdrowe wypieki zamaskujekorektor. Aby był trwalszy zanim go użyjesz, posmaruj twarz kremem nawilżającym. 4. Tusz wodoodporny to jedyny sposób nałzawiące oczy. Jeśli zdecydujesz się na zwykłą ...\n... Jesień jest świetną porą na eksperymenty w makijażu. Gdy temperatura powietrza spada, nie musisz się martwić, że twój tusz do rzęs roztopi się na słońcu, i że skrupulatnie nakładany puder popłynie ... kosmetyk w barwie ziemi. Rzęsy doskonale ...\n... czarnym, mocno pogrubiającym tuszem – dzięki temu białka oczu będą wydawać się jeszcze bielsze! Maskara Velvet Volume nie tylko doda rzęsom objętości, ale sprawi, że będą niewiarygodnie miękkie ...\n... na tatuaż. Mogą one przybierać różną formę. Odnosi się to nie tylko do ich kształtu, lecz także barwy. Najbardziej popularny jest czarny tusz do tatuażu, jednak coraz więcej osób decyduje ...\n... ze sobą tusze do rzęs. Nie ma w tym nic dziwnego, ponieważ maskary są bardzo proste w użyciu, a osiągany efekt potrafi wprawić w zdziwienie. Niestety pomalowanie rzęs tuszem nie zawsze wystarcza na tyle ...\n... kolor. Tusz do rzęs Nie ma czasu na cierpliwe i dokładne szczotkowanie rzęs, używanie zalotki czy rozczesywanie ich szczotką. Musisz w szybkim tempie podkreślić oko. I wyobraź ... sobie, że do tego wystarczy tylko delikatne pomalowanie rzęs ...\n... w formie bezbarwnej maskary lub olej rycynowy, który nałożysz za pomocą czystej szczoteczki od tuszu lub grzebyka do rzęs. ...\n... . Dzięki niemu oprawa oczu zyska na wyrazistości, a wodoodporny tusz i eyeliner nie będą musiały trafić do walizki! ... , które z czasem stają się kruche i łamliwe. Swoboda i efekt WOW latem Jeśli podczas urlopu marzysz o pełnej swobodzie, nie ...\n... dla Was cztery tricki makijażowe, dzięki którym w kilka chwil wyczarujecie nieskazitelny look – bez grudek tuszu i czarnych śladów na powiekach! ... Tusz do rzęs w magiczny sposób potrafi sprawić, że zmęczona po zarwanej nocy albo stresującym ...\n... Nie wyobrażasz sobie wyjść z domu bez podkładu na policzkach, tuszu na rzęsach i szminki na ustach? Badacze dowodzą, że przeciętna kobieta więcej czasu w ciągu dnia spędza w makijażu ... , a do najpopularniejszych należą: podkład, korektor, ...\n... Kosmetyki poniewierają się po całej Twojej łazience i często szukanie Twojego ulubionego tuszu do rzęs czy lakieru do paznokci trwa wieki? Koniec z tym! Wystarczy swoje kosmetyki umieścić ... rano kontrolowała czas i nie spóźniła się do pracy ;) ...\n... rzęsy to podstawa – pomaluj jebezwodnym tuszem (np. Maybelline The Colossal Volum Express Waterproof, ok. 25 PLN) na bazie roztworu żywicy syntetycznej i preparatów olejowych. Kreski na powiekach zrób ...\n... w intensywnym, letnim kolorze (np. pomarańczowym). Kolorowe rzęsyNa kilka dni zapomnij o czarnym tuszu do rzęs – postaw na złoto, fiolet, turkus lub szmaragd. Nic lepiej nie podkreśli koloru twoich ...


Mieszkanie na sprzedaż - Warszawa - Mokotów - MS-50454 - 137.00m² - Prosper House\n3 pokoje 6 piętro 137,00 m2 24 452,55 zł/m2\nPrzedstawiamy luksusowy penthouse w Eko Parku.\nEleganckie i funkcjonalne mieszkanie w doskonałej lokalizacji.\nApartament dwupoziomowy, z panoramicznym widokiem. Powierzchnia 137 m2 na którą składa się:\n- salon połączony z aneksem kuchennym oraz jadalnią\n- cześć wypoczynkowa\nApartament całkowicie wyposażony i w pełni umeblowany - gotowy do zamieszkania.\nDwa miejsca parkingowe w garażu podziemnym oraz komórka lokatorska płatne dodatkowo (150.000 PLN).\n- apartament słoneczny\n- prestiżowe miejsce na mapie Warszawy\n- rodziny z jednym dzieckiem\n- liczne salony urody, SPA\n- przystanki autobusowe, tramwajowe, metro\n- elitarna Szkoła Brytyjska\n- liczne żłobki i przedszkola\n- Wydział Inżynierii, Produkcji, Mechatroniki Politechniki Warszawskiej\nSymbol oferty MS-50454


"Griga" i Dziecinada\n9. Chorzowski Teatr Ogrodowy\n"Griga" Teatru Nowego z Krakowa to kolejna propozycja z cyklu "zobaczyć obowiązkowo". Wódka, śledzie i troje przyjaciół, którzy spotykają się po latach. Alkohol rozwiązuje im języki i pozwala choć na chwilę zapomnieć o zmartwieniach. 14 sierpnia w Sztygarce.\nŚwietnie opracowane opowiadania Antoniego Czechowa, wyborne (i wyborowe) aktorstwo oraz szeregsmaczków dla publiczności - tego przegapić po prostu nie wolno.\nW zapadłej wsi gdzieś w Rosji, w rozlatującej się chałupie, w której jeszcze tylko wódki i śledzi w occie jest pod dostatkiem, na urodzinach u Griszy spotyka się troje przyjaciół z czasów studiów. Na zmianę to kłócą się, to znów godzą. W jednej chwili żartują, w drugiej popadają w melancholię. I wspominają Żadnego z nich matuszka Rosija nie rozpieszczała, każdy w jakimś stopniu zmarnował sobie życie. Młodzieńcze marzenia o świetlanej przyszłości zastąpiła gorzka rzeczywistość. To, co ich otacza, jest tak przygnębiające, że na trzeźwo tego "nie rozbieriosz". Więc piją, piją na umór i tęsknią do czegoś, co jest lepsze, bo to, że lepsze gdzieś na nich czeka, jest pewne jak potworny kac nazajutrz rano.\n15 sierpnia natomiast, od godz. 15 - czwarta Dziecinada. Najpierw na scenie pojawi się słowacki teatr PIKI, później sami przygotowujemy spektakl ze wszystkimi chętnymi maluchami. O czym tym razem opowiemy ze sceny? To niespodzianka. Zapraszamy wszystkich, którzy lubią się dobrze bawić.\nna scenie: Aneta Wirzinkiewicz, Dominik Nowak, Piotr Sieklucki


Karlovac - naszepodroze.edu.pl\n1 Karlovac – chorwacka stolica piwoszy\n2 Trochę historii Karlovaca\n3 Karlovac – atrakcje miasta\n4 Atrakcje w pobliżu Karlovaca\n4.2 Stolica Chorwacji – Zagrzeb\n5 Karlovac – gdzie zjeść?\n5.1 Konoba Kostanjac\n5.2 Restoran Mandić\n5.3 Pizzeria Tiffany Karlovac\n6 Karlovac – jak dojechać?\n7 Karlovac TOP hotele\n7.1 Hotel Carlstadt\n7.2 Hotel Florian&Godler\n7.3 Hotel Korana Srakovcic\n8 Karlovac mapa\n9 Karlovac kamery\nKarlovac – chorwacka stolica piwoszy\nKarlovac jest to miasto położone nad 4 rzekami, takimi jak Korana, Kupa, Mrežnica oraz Dobra. Oddalone jest o około 55 km od chorwackiej stolicy- Zagrzebia. Karlovac dzięki swojemu położeniu, praktycznie na skrzyżowaniu dróg prowadzących nad Adriatyk jest świetnym miejscem na krótki odpoczynek, ale także jest atrakcyjnym celem dłuższej podróży. Turyści najczęściej pomijają Karlovac spiesząc się na wybrzeże, zupełnie jakby słońce tam było inne. A to błąd, ponieważ Karlovac, który jest stolicą komitatu Karlovačka županija oczaruje każdego, kto lubi zabytki i historię. Region ten graniczy w części północnej ze Słowenią, natomiast południu z Bośnią i Hercegowiną.\nTrochę historii Karlovaca\nMiasto zostało założone w 1579 roku przez Austriaków, na cześć samego cesarza Karola Habsburga. Początkowo nazywało się Carlostadium. Początkowo Karlovac pełnił funkcję grodu/twierdzy ochraniającej pogranicza chorwacko-tureckiego. Natomiast po ustąpieniu zagrożenia tureckiego, niezwykle dogodne położenie przy ważnym szlaku handlowym, który łączy Węgry ze Slavonią spowodowało, że miasto to szybko rozrosło się w prężny ośrodek miejski. Natomiast w XIX wieku w Karlovacu zaczął rozwijać się także przemysł. Wtedy też powstał tu znany w Europie Browar Karlovačko, który uważany jest obecnie za najlepszy w całej Chorwacji.\nKarlovac Mausoleum rodziny Vranyczany\nKarlovac – atrakcje miasta\nNajbardziej cenne turystycznie oraz historycznie centrum Karlovaca, niestety uległo poważnemu zniszczeniu podczas ostatniej wojny Chorwatów z Serbami. W dobrym stanie została jedynie fosa, miesząca się w parku oraz kilka innych starszych budynków. Większość z nich odrestaurowano. Najważniejszy punkt miasta Karlovac stanowi Plac bana Jelačicia z ciekawym pomnikiem. Przy rynku znajduje się także kościół Trójcy Świętej (czynny w dość nieregularnych porach), z rzucającą się w oczy, charakterystyczną, żółtą fasadą i barokowymi freskami. Najstarszym budynkiem w Karlovacu jest siedziba Muzeum Miejskiego, gdzie wstęp jest płatny. Muzeum otwarte jest we wszystkie dni w tygodniu poza standardowo poniedziałkami. Wewnątrz znajduje się wystawa prezentująca kulturę regionalną taką jak: broń, stroje, przedmioty codziennego użytku i inne.\nStari grad Dubovac (Zagrad-Gaj ulica 5) to piękny zamek pochodzący z XIII wieku, zbudowany w stylu gotyckim, potem przebudowany w stylu renesansowym. Współcześnie jest on udostępniony dla zwiedzających. W jednej z wież znajduje się ciekawa wystawa, która poświęcona jest historii tej części Chorwacji. Z kolei, mury zamkowe są doskonałym punktem widokowym.\nStari grad Dubovac to piękny zamek pochodzący z XIII wieku\nJak wspomniałam już wcześniej, że Karlovac jest “miastem piwa”. Warto wiedzieć, że początek jesieni upływa tutaj pod znakiem festiwalu piwa. Lokalny specyfik – Karlovačko, według degustatorów nie powoduje bólu głowy, dnia następnego 🙂\nAtrakcje w pobliżu Karlovaca\nKilka kilometrów na południe od Karlovaca, znajduje się mała miejscowość Turanj. Turanj to historyczna osada, która zdecydowanie zrewolucjonizowała cały przebieg walki serbsko-chorwackiej. To właśnie w Turanj, dzięki dzielnemu oddziałowi chorwackiemu, wojskom serbskim nie udało się przejść przez Koranę i Mrežicę. W Turanj na uwagę zasługuje muzeum “pod gołym niebem”. W wielu punktach w miasteczku znajdują się ważne z historycznego punktu widzenia – działa, które są pozostałością sprzętu wojskowego. Zgromadzono tutaj także największą kolekcję eksponatów dotyczących w całości konfliktu serbsko-chorwackiego.\nStolica Chorwacji – Zagrzeb\nZ Karlovaca blisko jest także do chorwackiej stolicy, czyli Zagrzebia. Miasto oferuje jak każda stolica Europy wiele atrakcji turystycznych. Zwiedzanie Zagrzebia warto rozpocząć od muzeów, aby chociaż trochę poznać historię i kulturę tego miasta. Na turystów w Zagrzebiu czeka m.in.: Muzeum Historyczne (Hrvatski povijesni muzej), Muzeum Przyrodnicze i Archeologiczne (Arheološki muzej), Muzeum Etnograficzne (Etnografski Muzej), Muzeum Mimara czy też Chorwackie Muzeum Sztuki Prymitywnej (Hrvatski muzej naivne umjetnosti).\nStolica Chorwacji – Zagrzeb podzielona jest na Dolne oraz Górne Miasto. Zwiedzanie można rozpocząć od dowolnej części. W Dolnym Mieście w Zagrzebiu do największych atrakcji należy: katedra (Katedrala Marijina Uznesenja i sv. Stjepana) na wzgórzu Kaptol, Pawilon Sztuki oraz Galeria Strossmayera. Warto zobaczyć także nieco spokojniejszą część Zagrzebia, czyli ogród botaniczny z darmowym wstępem. Górne Miasto w Zagrzebiu to z kolei, miejsce, naznaczone duchem minionego czasu. Warto udać się tam na przejażdżkę zabytkową kolejką z 1881 roku. Spośród zabytków sakralnych warto odwiedzić kościół św. Marka, z charakterystyczną, kolorową dachówką, tworzącą kształt herbów miasta Zagrzeb oraz Chorwacji. Oczywiście zwiedzając Zagrzeb nie można ominąć wizyty na cmentarzu Mirogoj, który słynie z pięknych nagrobków oraz Medvednica, na terenie której znajduje się przyrodniczy park o tej samej nazwie.\nKarlovac – gdzie zjeść?\nKonoba Kostanjac (Ul. Janka Draškovića 1, 47000, Karlovac) to miejsce, które powinien odwiedzić miłośnik bałkańskiej kuchni. Dania kuchni lokalnej jak i typowej śródziemnomorskiej w przystępnych cenach.\nRestoran Mandić (Jamadolska ul. 2A, 47000, Karlovac) to kolejne miejsce, które warto odwiedzić na kulinarnej mapie Karlovaca. Serwowane są tam dania lokalne oraz dania z wybrzeża Dalmacji w bardzo dobrych cenach i co najważniejsze bardzo smaczne.\nPizzeria Tiffany Karlovac (Ul. Dr. Vladka Mačeka 6, 47000, Karlovac) to bardzo popularne miejsce w Karlovacu. Przepyszna pizza oraz pozostałe dania kuchni chorwackiej w bardzo dużych porcjach. Miejsce warte uwagi.\nKarlovac – jak dojechać?\nZa granicą, już na terenie Chorwacji, należy wjechać na autostradę. Po kilkudziesięciu kilometrach należy uiścić za przejazd opłatę (w tzw. systemie otwartym). Następnie należy wjechać na obwodnicę Zagrzebia, która też jest autostradą i kierować się na Karlovac / Rijekę / Split itd.\nPo przejechaniu kilku kilometrów obwodnicą Zagrzebia, następnie należy skręcić na płatną autostradę prowadzącą do Karlovaca.\nKarlovac TOP hotele\nHotel Carlstadt (Ambroza Vraniczanya 1) jest to hotel zlokalizowany w samym centrum Karlovaca, około 100 metrów od brzegu rzeki Kupa.\nKażdy z hotelowych pokoi jest klimatyzowany oraz dysponuje częścią wypoczynkową, biurkiem i telewizorem. W każdym z pokoi także znajduje się prywatna łazienka z prysznicem, bezpłatnym zestawem kosmetyków oraz z suszarką do włosów. Z pokoi Hotelu Carlstadt w Karlovacu roztacza się również widok na miasto. Hotel Carlstadt dysponuje także całodobową recepcję i bar, który serwuje napoje ciepłe i zimne również na swoim tarasie. Na miejscu do dyspozycji hotelowych Gości jest bezpłatny, prywatny parking. Główny dworzec kolejowy oraz autobusowy znajduje się około 800 metrów od Hotelu. Z kolei, odległość od wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO – Park Narodowy Jezior Plitwickich znajduje się około 77 km. Ceny są bardzo dobre, za dobę dla dwóch osób zaczynają się od 250,00 zł.\nHotel Florian&Godler (15 Banija ulica) położony jest w miejscowości Karlovac. Oferta Hotelu Florian&Godler obejmuje bar, całodobową recepcję, restaurację i taras. Na miejscu dla Gości dostępny jest także darmowy, prywatny parking. Hotel organizuje także płatny transfer z lotniska.\nW każdej opcji zakwaterowania w Hotelu Florian&Godler znajduje się telewizor z płaskim ekranem, biurko, pościel, ręczniki oraz prywatna łazienka. Wszystkie pokoje wyposażone są także w klimatyzację oraz sejf. W Hotelu Florian&Godler serwowane jest także śniadanie kontynentalne.\nHotel Florian&Godler leży około 46 km od miejscowości Samobor. Najbliższe lotnisko w Zagrzebiu, znajduje się około 50 km. Ceny za dobę dla dwóch osób zaczynają się od 320,00 zł.\nHotel Korana Srakovcic (Perivoj Josipa Vrbanica 8) leży w uroczej i spokojnej okolicy tuż nad rzeką Korana, około 30 minut jazdy samochodem od Zagrzebia. Hotel Korana Srakovcic oferuje luksusowe, w pełni urządzone i wyposażone pokoje.\nNa terenie znajduje się restauracja Dobra, z okien której roztacza się majestatyczny widok na rzekę. Tawerna Kupa natomiast jest doskonałym miejscem na organizację firmowej oraz rodzinnej imprezy.\nW pobliżu Hotelu Korana Srakovcic znajdują się także 4 korty tenisowe oraz klub jeździecki Carpaccio. Ceny za dobę dla dwóch osób zaczynają się od 424,00 zł.\nW Karlovacu zainstalowano kamery między innymi przy ulicy Peter Zrinski. Kamera online w Karlovacu znajduje się pod linkiem -> tutaj


• wyjątkowe kolczyki - złote długie z medalionami i kryształami\nKolczyki z różowego złota z księżycami. Złote kolczyki z księżycami, Zapinane na bigle angielskie, Księżyc 15 x 10 mm129,00 zł Złote kolczyki z księżycami. Długość kolczyków 3 cm, Zapakowane w eleganckie pudełeczko z logo marki129,00 zł\nSrebrne kolczyki z łezkami. Całość wykonana ze srebra 925, Długość kolczyków 2,9 cm129,00 zł Kolczyki z różowego złota łezkami. Złote kolczyki z łezkami, Łezka 12 x 7,5 mm, Posiadają logowaną metkę149,00 zł


Prezentują oni muzykę kameralną w wyjątkowym składzie, pozwalającym na ukazanie pełnych możliwości wykonawczych instrumentów, na których grają. W bogatym repertuarze koncertowym Zespołu znajdują się utwory z różnych epok, począwszy od Baroku po muzykę współczesną. Już po raz drugi na scenie Teatru im. Henryka Wieniawskiego w Szczawnie Zdroju zabrzmią w ich wykonaniu utwory m.in J.S. Bacha, J. Straussa. Nie zabraknie także noworocznych, muzycznych niespodzianek.\nRecital „The String Trio” – czwartek – 16 stycznia 2020 – 19:00 – Teatr Zdrojowy im H. Wieniawskiego – Szczawno Zdrój


23 listopada 2019 r. – Msza Św. za zmarłych Architektów.\nListopad to czas szczególnej modlitwy za naszych bliskich zmarłych. Jako Stowarzyszenie, z inicjatywy ks Lucjana Bielasa, zorganizowaliśmy 23 listopada br. Mszę św. w intencji zmarłych architektów, sprawowaną w kościele pw. Miłosierdzia Bożego na os. Oficerskim.\nPrzyjechaliśmy tutaj z wielu stron ogarnąć naszą modlitwą naszych bliskich zmarłych, architektów z naszej wspólnoty Dni Skupienia: Stanisława Niemczyka i Marka Pasternaka, oraz naszych bliskich, członków naszych rodzin, a także architektów minionych czasów, którzy wywarli na nas swój wpływ poprzez swoje życie i dzieła.\nNiezwykłe spotkanie. Miejsce, termin, intencje.\nTrudno zatem dziwić się, że powstały dwie relacje. Dwa spojrzenia.\nNazwijmy je Profanum i Sacrum.\nListopad to miesiąc refleksji. Stowarzyszenie – młode stażem – jednak utworzone przez ludzi o ukształtowanej drodze życiowej i zawodowej. Jesteśmy cząstką środowiska architektów. Bez względu na „rocznik” – każdy z nas spotkał na niej kogoś, kogo nieubłagany upływ czasu zabrał z grona naszych krewnych, znajomych, naszych współpracowników, naszych mistrzów. I właśnie w sobotę – 23 listopada - znaleźliśmy się o właściwym czasie i we właściwym miejscu aby wspomnieć Nieobecnych i pomodlić się w ich intencji.\nCzas – już wiadomo, że był właściwy. To przecież miesiąc refleksji. Miejsce – jakby na nas czekało. Zaproszeni i ujęci niezwykłą życzliwością ks. Proboszcza krakowskiej parafii pw. Miłosierdzia Bożego ks. Zygmunta Koska przyjęliśmy zaproszenie i pojawiliśmy się na mszy św. sprawowanej przez ks. Lucjana Bielasa. Osobą, której duchową obecność odczuwaliśmy niezwykle intensywnie – był Stanisław Niemczyk, Architekt, Mistrz, Autor kompleksu kościoła i parafii.\nŚ.P. Stanisław przyjął zaproszenie od nieznanych sobie osób i odwiedził nas z wykładem na DSA w roku 2013 a następnie gościł nas dwukrotnie na swojej budowie klasztoru w Tychach osobiście oprowadzając po tym magicznym miejscu. Ta sama magia, tym razem kameralnej przestrzeni krakowskiej parafii – objęła w posiadanie naszą wrażliwość - osobistą i zawodową. Każdy z obecnych był pod wrażeniem niezwykłości tej przestrzeni co – wiedząc jak rzadko architekci są jednomyślni – nasuwa przekonanie o ponadmaterialnej wartości i duchowym działaniu Miejsca.\nPodczas spotkania po mszy św. wielu z obecnych podkreślało jak ważne byłoby dla nich by krakowski kościół stał się – poprzez osobę ś.p. Autora – miejscem refleksji architektów, gdzie będziemy mieli okazję wspominania znanych i nieznanych Koleżanek i Kolegów w zawodzie. Koleżanek i Kolegów Architektów, którzy odeszli pozostawiając nam swój dorobek i naukę, życzliwość i wiedzę. Teraz my kontynuujemy Ich dzieła mądrego przekształcania przestrzeni danej nam pod opiekę.\nMiejmy nadzieję, że to pierwsze spotkanie da impuls do stworzenia nowej tradycji, która w Krakowie przecież jest wokół nas na wyciągnięcie ręki. Liczymy, że w kolejnych latach dołączą do nas inni Architekci i sympatycy nie tylko z grona DSA czy Ar-Ki.\nFragmenty z homilii:\nW starym testamencie słyszymy o ludziach, którzy za wiarę oddawali życie w głębokim przekonaniu, że ich życie zmienia się, ale się nie kończy.\nSaduceusze w Ewangelii poddają Chrystusa próbie, poddają w wątpliwości życie pozagrobowe. To co ziemskie próbują nanosić na to, co boskie.\nJezus mówi: zostawmy tę logikę, tam jest inna logika, logika miłości.\nChrystus szanuje wszystkich, ale idzie swoją drogą.\nJezus chce powiedzieć i nam jak powiedział tamtym: Bóg jest w centrum. Bóg jest Bogiem żywych, a nie umarłych.\nDlatego dziś polecamy naszych zmarłych nic nie kombinując, nie osądzając, nie oceniając, w ogromnej wdzięczności dajemy ich w ręce Pana Boga, mając sami na uwadze to, by nieustannie odrywać się w tym, co ziemskie i przez miłość i dobre uczynki myśleć o tym, co niebieskie.\nJesteśmy dziś na Mszy Św. Na uczcie.\nCeltowie byli przekonani, że to co jest po śmierci, jest ucztą. Jezus swoją ucztą eucharystyczną wpisuje się w to myślenie.\nWpisuje się w to, co ludzie w swej pamięci mają ukryte: życie wieczne - uczta.\nPrzez nią mamy udział w Jego zmartwychwstaniu. Jesteśmy już jak Aniołowie zjednoczeni z tamtym światem w sposób szczególny.\nDlatego Eucharystia jest najlepszą odpowiedzią Jezusa na podchwytliwe pytania.\nProsimy by Bóg dał nam jak najwięcej i wiary i miłości.\nBo wtedy będziemy mieć w sobie jak najwięcej pokoju.\nPo Mszy Świętej spotkaliśmy się w salce parafialnej przy kościele. Był to czas spędzenia ze sobą czasu i porozmawiania o naszych stowarzyszeniowych sprawach.\nDziś zapoczątkowane, pierwsze spotkanie z modlitwą za zmarłych architektów, zapadło już w naszej pamięci i zapisało się ważnym akcentem listopadowych dni. Chcielibyśmy by to było nasza Stowarzyszeniowa tradycja. Do zobaczenia zatem za rok, oby w tym samym miejscu i jeszcze szerszym gronie.


Uczynki miłosierdzia wzgedem duszy na 2h lekcyjne. | religiazklasa\nUczynki miłosierdzia wzgedem duszy na 2h lekcyjne.\nJuż październik! Nie wiem kiedy ten czas zleciał.\nW czwartej klasie jest temat o uczynkach miłosierdzia względem duszy. Przy pisaniu konspektu lekcji zainspirowałam się trochę podręcznikiem metodycznym jednak troszkę dodałam, a troszkę odjęłam. Wspomnę, że te treści są kontynuacją poprzednich lekcji o grzechu pierwszych ludzi.\nZaczęliśmy od podziału na grupy. Lubię pracę w grupach-bardzo aktywuje uczniów. Każda grupa dostała 10 karteczek ( 5 jeden kolor, 5 inny kolor ). Na jednej piątce uczniowie piszą sytuacje niebezpieczne (mogą wziąć je z życia, lub wymyślić), a na drugiej kto nam może pomóc. Można się dużo dowiedzieć o uczniach i ich lękach. Każda grupa przedstawiła swoje przemyślenia.\nPo tym można przeczytać opowiadanie o niebezpieczeństwie z podręcznika metodycznego. Następnie przechodzimy do tego, że w życiu duchowym też czyhają na nas niebezpieczeństwa. Dzieciaki wiedzą, że jest to grzech. Przypomniany sobie definicję grzechu. Zapisujemy ją w zeszycie.\nTeraz jest czas, aby wrócić do poprzedniej lekcji. Zapytałam dzieciaki: Co się stało po pierwszym grzechu? Czy Bóg po wygnaniu Adama i Ewy z raju zostawił ich, opuścił ? Dzieci odpowiedziały, że nie, ale nie umiały tego wyjaśnić.\nOtworzyliśmy biblię i przeczytaliśmy fragment z Księgi Rodzaju. O zapowiedzi narodzin Jezusa. Dzieciaki dowiedziały się, że niewiastą depczącą głowę węża jest Maryja, że jej Syn Jezus pokona grzech. Przez Ewę grzech przyszedł na świat, przez Maryję zostanie pokonany.\nWyświetlony został obraz Maryi depczącej głowę węża.\nPowiedziałam nas, że konsekwencją grzechu pierworodnego jest skłonność bez grzechu. (Och ile było żali do Ewy, że skusiła się na owoc. Przecież wtedy żylibyśmy w raju ) Bóg nikogo jednak nie zostawia i chce, żebyśmy schodzili z grogi grzechu na dobry szlak i czasem posługuje się nami. My możemy jak magnes przyciągać innych d Boga. Grupy narysowały magnes z Imieniem Jezus i napisały propozycje zachowań, działań, które będą innych przyciągać do Jezusa.\n(Wyszło to bardzo fajnie! I znalazło się w zeszytach! )\nNastępnie powiedziałam im , że ja też podam im uczynki, które będą innych przyciągać do Boga i tutaj czas lekcji się skończył\nNa następnej lekcji w grupach dzieciaki (nadal w grupach) układały rozsypankę z uczynków miłosierdzia.\nPrzeczytaliśmy sobie wszystko, uczniowie przepisali uczynki do zeszytu. I oglądaliśmy filmiki o uczynkach biskupa Długosza (są na youtubie). Po każdym filmiku uczniowie wymyślali notatkę do danego uczynku.\nMam nadzieję, że się zainspirujecie !\nByć dobrym jak chleb (1).\n1 października 2017 Karolina P\nreligia klasa czwarta, religia konspekt, uczynki milosierdzia konpekt, uczynki milosierdzia scenariusz lekcji, uczynki milosierdzia wzgledem duszy\tNapisz komentarz\n← Rozkłady materiału na rok 2017/18\nSprawdzian „Raj”- IV klasa. →\nWszystkich wizyt: 11963


Co słychać na targach motoryzacyjnych w Genewie? - Czwórka - polskieradio.pl\nSUV-y, limuzyny, auta miejskie i sportowe. Wszystkie spotkały się 9 marca w jednym miejscu, w Genewie. - To zupełnie inny świat niż tego typu targi, organizowane w Polsce - opowiadał ekspert motyryzacyjny Damian Śmigielski.\nDamian Śmigielski opowiada o Targach Motoryzacyjnych w Genewie i mówi o przyszłości motoryzacji w Europie (TOP - Trochę Optymizmu Popołudniem/Czwórka)\nDamian Śmigielski i Kuba Marcinowicz w studiu CzwórkiFoto: Czwórka\nTargi motoryzacyjne w Genewie potrwają do 19 marca, a tymczasem w Czwórce o tym, co może zaskoczyć odwiedzających tę imprezę opowiadał Damian Śmigielski. - Na targach prezentowano m.in. auto futurystyczne jednej z firm. To było skrzyżowanie lodówki, chlebaka, tramwaju. Przed przednią szybą rośnie trawa, w środku znajduje się tacka z kawą i ciasteczkiem, jest klawiatura do komputera... to ma być nasza przyszłość - opowiadał ekspert.\nMówił także m.in. o komforcie jazdy i bezpieczeństwie pasażerów jak i kierowcy podczas podróży autami elektrycznymi, a także zdradził, czym jeździć będzie Europa w ciągu kilku najbliższych sezonów. Zapraszamy do wysłuchania nagrania rozmowy ze studia Czwórki.\nGość: Damian Śmigielski (ekspert motoryzacyjny Skodovy.pl)\nZobacz więcej na temat: targi motoryzacyjne Genewa Czwórka


Dar dla kongresowiczów i świdniczan\nswidnica.gosc.pl → Wiadomości z diecezji → Dar dla kongresowiczów i świdniczan\n2 października zakończono przygotowania do wernisażu obrazów Piriankova\tks. Roman Tomaszczuk /GN\nAż 35 obrazów zawiśnie w salach wystaw czasowych Muzeum Dawnego Kupiectwa w Świdnicy - do 17 listopada jest czas, żeby je kontemplować.\nOd 4 października można będzie oglądać wystawę "Ikony Małżeńskie" Ventzislava Piriankova. Wystawa jest darem Marii i Daniela Sipów z Wałbrzycha, którzy w tym roku świętują złoty jubileusz sakramentu małżeństwa. – Cieszymy się, że możemy w ten sposób włączyć się w dzieło Ogólnopolskiego Kongresu Małżeństw i przyczynić się do zapoznania świdniczan i kongresowiczów z twórczością poznańskiego mistrza – wyjaśniają Jubilaci.\nWystawa prezentuje dzieła jednego z najbardziej znanych i cenionych wątków twórczości Ventzislava Piriankova – Ikon Małżeńskich. Kanon, czyli wzór i zasady ikony małżeńskiej został stworzony właśnie przez Piriankova – artystę pochodzącego z Bułgarii, mieszkającego na stałe w Poznaniu. Ikona Małżeńska przedstawia połączone twarze kobiety i mężczyzny, najczęściej na tle aureoli i krzyża. Większość z ikon wykonywana jest w ciepłej, czerwono-złotej kolorystyce, rzadziej pojawia się w kolorach monochromatycznych lub innych. Jedna z ikon stała się Ikoną Spotkań Małżeńskich o tytule "Trwajcie w miłości mojej". Poświęcił ją metropolita poznański abp Stanisław Gądecki w 2005 r. w czasie XI Międzynarodowego Zjazdu Animatorów Spotkań Małżeńskich w Poznaniu. Ma ona zachęcać wszystkie małżeństwa do modlitwy i medytacji nad własnym związkiem. Ikona Małżeńska symbolizuje jedność związku dwojga ludzi, która realizuje się poprzez dialog. Dialog ten udoskonala ludzką miłość małżonków i umacnia ich nierozerwalną jedność.\nVentzislav Piriankov urodził się 14 grudnia 1971 r. w Choumen w Bułgarii. Od najmłodszych lat uczył się u znanego płowdiwskiego malarza Anastasa Konstantinowa. W 1990 r. ukończył Liceum Plastyczne w Płowdiw, zdobywając dyplom z wyróżnieniem. Jest artystą, który od początku swej drogi artystycznej inspiruje się ikoną. Wynika to głównie z jego pochodzenia, gdyż wyrósł i wychował się w prawosławnej Bułgarii. Od najmłodszych lat fascynował się pięknem sztuki bizantyjskiej objawiającym się w architekturze i wystroju cerkwi, której sercem są ikony. W nieoficjalnym kręgu ciągle żywa pozostawała sztuka ikony, choć religia w okresie komunistycznym w Bułgarii oficjalnie była zakazana. Jeszcze przed liceum i związaniem się ze swoim mistrzem Piriankov zafascynował się ikoną. Z pasją wykonywał precyzyjne kopie, później wykorzystywał elementy ikon w swoich obrazach. Prócz postaci Chrystusa i Matki Bożej malował obrazy – ikony przedstawiające twarze w stanach kontemplacji. Do dziś jednym z najbardziej podziwianych motywów i elementów w obrazach artysty pozostają oczy. Z czasem pojawił się motyw twarzy podwójnych symbolizujących jedność i doskonałość połączenia kobiety i mężczyzny. Tak oto narodził się motyw Ikony Małżeńskiej, który trafił w serca wielu odbiorców. Ikona Małżeńska zaczęła żyć i funkcjonować w wielu zaciszach domowych. W tradycji kanonu ikony powstał jej wzór podstawowy, na bazie którego Piriankov maluje kolejne ikony małżeńskie, interpretując je według własnej wizji artystycznej.\ndodane 02.10.2013 22:38