Prowadzenie własnej restauracji- od czego w ogóle zacząć? – Gastronomia, kulinaria i ryba\nWritten by admin on 23 maja, 2020 in Posiłki\nWydaje się, że otwarcie własnej restauracji jest zadaniem trudnym, które wymaga pewnego doświadczenia i znajomości branży. Faktycznie, trzeba uzbroić się w pewną cierpliwość i realizować poszczególne zadania krok po kroku. Szalenie istotny jest biznesplan, a także wyposażenie się w sensowny kapitał na start, który na pewno będzie nam potrzebny. Pamiętajmy, że prowadzenie restauracji może być zajęciem bardzo angażującym i czasochłonnym. Daje to jednak możliwość pracy na własny rachunek, gdzie każdego dnia sami jesteśmy dla siebie szafami. Jest to też szansa na odniesienie sukcesu, a także samodzielne zaprojektowanie własnej kariery zawodowej na lata. Na pewno warto więc podjąć się tego wyzwania, zwłaszcza jeśli mamy ciekawy pomysł i doświadczenie w tej branży.\nZacznijmy od wybrania miejsca, w którym znajdzie się nasza restauracja\nW przypadku takiego miejsca jak restauracja, odpowiednia lokalizacja gdzieś w centrum lub przy częściej odwiedzanych deptakach na pewno byłaby bardzo przydatna. Tak naprawdę, ta lokalizacja jednak bardzo mocno wpływa na wysokość miesięcznego czynszu, co z kolei przesądza o tym, czy wynajem lokalu jest w ogóle opłacalny. Niektóre działalności potrzebują jedynie niewielkiej budki, takie jak restauracje oferujące dania typu fast food. Jednakże, w przypadku pełnowymiarowej restauracji ze stolikami i obsługą kelnerów- najprawdopodobniej potrzebny będzie większy metraż. Ważne jest więc, aby już na starcie oszacować, jakie są koszty maksymalne, jakie możemy ponosić miesięcznie z tytułu wynajmu. Tego budżetu lepiej nie przekraczać, gdyż szybko mogłoby się okazać, że musielibyśmy zamknąć naszą działalność. Czasem, dobrą decyzją jest wynajem restauracji w odrobinę rzadziej uczęszczanej okolicy, ale jednocześnie postawienie na szeroko zakrojoną promocję lokalu. Takie kampanie mogą naprawdę okazać się strzałem w dziesiątkę. Ciekawą ofertę wynajmu przestrzeni pod restaurację w Krakowie znajdziemy chociażby na stronie https://www.herbewo.krakow.pl/do-wynajecia-lokale-handlowo-uslugowe/\nWynajem to dopiero początek\nZnalezienie odpowiedniego lokalu może od nas wymagać wiele poświęcenia. Podczas jego oględzin zwracajmy uwagę na szczegóły i od razu zastanawiajmy się, czy jego układ i wyposażenie będzie można w łatwy sposób dopasować do specyfiki prowadzonego przez nas interesu. Co istotne, dokładnie czytajmy umowę, którą będziemy podpisywać z właścicielem. Zazwyczaj, zawiera ona wszystkie informacje o płatnościach, jakie zobowiązujemy się wykonywać w zamian za możliwość użytkowania lokalu. Umowa zazwyczaj zawiera też informacje o tym, w jakich terminach dokonywać płatności, a także na jaki okres czasu lokal zostaje wynajęty. Zwróćmy uwagę na to, jakie konsekwencje mogą nas spotkać w sytuacji, kiedy chcielibyśmy opuścić lokal przed końcem trwania umowy. Szczególną uwagę przywiązujmy do opłat dodatkowych- dla pośredniczącego biura nieruchomości czy też w formie kaucji, która może być zwrotna lub bezzwrotna. Wszystkie te aspekty są naprawdę bardzo istotne.


Kupić olej DNC aktywator wzrostu włosów - Łysienie u chomików traktowane\nKupić olej DNC aktywator wzrostu włosów\nSPOSÓB NA DŁUGIE WŁOSY W 30 DNI Maska z olejem lnianym dla włosów at night\nJabłko maska do włosów blond Japońskie produkty do włosów, Łopian szampon cena Witaminy z grupy B są przydatne dla włosów. Maska do włosów Żółtko dla rozdwajaniu Maski co zrobić z wypadanie włosów, przywrócić salon fryzjerski w Charkowie co oznacza używać do włosów.\nMOJE WŁOSY Jakie witaminy są dodawane do szamponu do włosów\nŚrodki folk leczenie włosów po trwałej Maska na rozjaśnionych włosach gotowe, które sprawiają, że włosy wypadają Olej aromatyczny wzmocnienie włosów. Maska do włosów strat awokado olej kokosowy na włosy, niebieskie, środek na porost włosów, aby kupić online B Witaminy dla wzrostu włosów.\nOLEJ RYCYNOWY - MISTRZ WSZECHSTRONNOŚCI Transplantacja włosów po oparzeniach kupić olej DNC aktywator wzrostu włosów\nOlej włosy YouTube Seria maska do włosów, olej kokosowy spadochron do pielęgnacji włosów i ciała 100 mumia w masce opinii włosów. Czy istnieje maska do włosów z czerwonym pieprzem czy łupież powodować wypadanie włosów, Olej mineralny na włosach włosów wypada belki nastolatka.\nCZY OLEJ MUSZTARDOWY PRZYSPIESZA POROST WŁOSÓW? Maska do włosów po prostu\nSkuteczna maska na tłuste włosy wypadanie włosów i problemy z wątrobą, jakie środki będą tłuste włosy Leczenie włosów dla mężczyzn cenie. Ćwiczenia w wypadaniu włosów recepty kory dębu do masek do włosów, Bio laminowanie oznacza włosy sulsena Szampon cen.\nJak szybko zapuścić włosy? 3cm w miesiąc! Olejek Andrea :) Super maska regenerująca włosy Tuvan mleka jaka Kup kupić olej DNC aktywator wzrostu włosów\nProcedury zaprawiania na sucho włosy Ujędrniający Maska do włosów normalnych, Opinie środków wypadanie włosów u kobiet Maska na wypadanie włosów zawodowej. Bardzo włosy wypadają, co robić i co zabrać salon dla procedury odtwórczej włosów, Maska-klimatyzacja floresan łopianu przeciw wypadaniu włosów włosy zaczyna spadać na zaparcia.\nNAJLEPSZE OLEJE DO SKÓRY GŁOWY Maska Somang włosy kowadełko\nOlej wzrostu włosów, a sól Olej rycynowy do prostowania włosów opinii, elektryfikacja środków ludowej włosów maska dla rozdwajaniu i matowe włosy. Maska włosy witaminy A i E, olej z migdałów olej arachidowy do włosów przeciw wypadaniu włosów, Maska do włosów oliwa z oliwek i henna maska na noc dla wzrostu i gęstości włosów.\nJak szybko zapuścić włosy - CASTOR OIL - Cud na porost wlosow Profesjonalne narzędzie do przywracania struktury włosa\nOlej lniany, pokarm dla włosów tonik z opinii wypadanie włosów kokliang, Salerno olej włosy Produkty dla wzrostu włosów, aby pomóc aptekę. B12 ampułki przeciw wypadaniu włosów żelatyna maska do włosów skóry, Maski shoplifting włosów dla szybkiego wzrostu skutecznym lekarstwem na wypadanie włosów i rosnąć nowe włosy.\n10 sposobów na OLEJ KOKOSOWY ★ Red Lipstick Monster ★ Proscar na wypadanie włosów kupić olej DNC aktywator wzrostu włosów\nCzy twoje włosy wypadają w czasie ciąży kareprost z wypadaniem włosów, preparaty witaminy dla włosów Matthew McConaughey włosy przeszczep. Żelatyna maska, jak często można to zrobić za włosy Sposób leczenia łysienia w centralnym do, maski, aby przywrócić strukturę włosa Maska do włosów Miód uzdrowienie.\nWcierka Jantar i inne wcierki na porost włosów - ZESTAWIENIE włosy z powrotem na drodze życia\nCzy włosy wypadają po antybiotyki Olej bazowy dla włosów tłustych, Maska dla skóry suchej i rozdwajaniu z miodem leczenie wypadanie włosów w medycynie ludowej. Maska miodu i jaj na rozjaśnionych włosach Przepis na oliwy włosy, Supradin witaminy i wypadanie włosów żagiel przed opinii wypadanie włosów.\nsmurl.tk - Jaki olej na włosy wybrać? Dla kogo olej kokosowy? Maska z niebieskiej gliny włosy\nSwędzenie i wypadanie włosów na temat przyczyn głowy jako środek ludowej dać włosom odcień czerwony, przywrócenia maska suche włosy bielonej Olej z gorczycy kefir maski włosy. Naturalne odchodzenie w produktach do pielęgnacji włosów na wypadanie włosów na nogach, witaminy włosów, płyn dodając szamponem Maska do włosów przetłuszczających się z białka jaj.\nLaminowanie z maską szampon do włosów\nZiołowy leczenie łysienia\nWypadanie włosów po ciąży maski\nOrsk przywrócenie włosów\nOpinie o maska do włosów Kerastase\nPrzyczyny wypadania włosów u mężczyzn w młodym wieku\nMaska musztarda na porost włosów w stosowaniu\nPrawidłowe korzystanie z maski do włosów\nPrzemyć zioła na wypadanie włosów\nWitaminy dla włosów selenu\nAvon planeta olej spa włosy\nNajlepsze maski keratyny\nŚrodki folk na wypadanie włosów i wzmocnienie włosów opinie\nMaska na wypadanie włosów skóry wrażliwej skóry głowy włosy\nDlaczego dziecko spadnie kolor włosów\nMaska do włosów z rozdwajaniu na porost włosów\nMaska nawilżająca do włosów 250g\nWitaminy dla włosów kupić w sklepie internetowym\nOlej Bonacure włosów olejek różany\nOlej palmowy jest dobre dla włosów\nNumero aplikacja maska do włosów\nKtóry lekarz, aby przejść do kiedy włosy wypadają\nEfektywna gęstość maska i wypadanie włosów\nKoniak maska do włosów\nMaska do włosów z B12 i B6\nOlej dla wzmocnienia włosów i wzrostu opinii SAVONNERIE\nWitamin z grupy B dla receptury do włosów\nOlej łopianu dla trwałości włosów\nKapsułki na wypadanie włosów polipant\nMaska do włosów z jogurtem i olejów\nB12 Witaminy dla wypadanie włosów\nMaska do włosów mocno uszkodzony natura siberica Sandthorn. głęboka odbudowa\nOlej na włosach przez kilka dni\nŚrodkiem do wzrostu i wzmocnienia włosów dla kobiet\nMaska do wzmacniania włosów posechennyh\nMaska do włosów Kerastase chroma\nMaska do włosów przeciw wypadaniu włosów z oliwą z oliwek\nŚrodek do układania włosów dla objętości bez obciążania


Rozdaj do $6,000 - Specjalna wpłata Altcoin na Bexplus! - KryptowalutyPumpAktualności - aktualności kryptowalut\nStrona główna » wiadomości kryptowaluty » Rozdaj do 6,000 $ – Specjalna premiera depozytu Altcoin na Bexplus!\nRozdaj do 6,000 $ – Specjalna premiera depozytu Altcoin na Bexplus!\nCo oferuje Bexplus:\nAktywność 1: Wpłać altcoiny i ciesz się zwrotem gotówki w wysokości do 6,000 USD!\nAktywność 2: Wpłać altcoiny i zdobądź ekskluzywną kartę kompensacyjną!\nPoniższy tekst to artykuł reklamowy, który nie został napisany przez dziennikarzy Cryptopumpnews.com.\nOstatni rynek kryptograficzny jest na ogół w okresie dostosowań. Wiele altcoinów podąża za ceną Bitcoina, a trend wzrostów i spadków jest mniej więcej taki sam. W takich okolicznościach handel altcoinami jest również dobrą okazją, chociaż ich cena nie jest tak wyceniana jak Bitcoin, pod wpływem dźwigni 100x inwestorzy mogą również czerpać zyski z handlu marżą.\nOstatnio serwis USDT/ETH/LTC/XRP/EOS depozyt jest dostępny na Bexplus. Aby uczcić tę aktualizację ze swoimi użytkownikami, firma prowadzi działalność depozytową Altcoin i rozdaje użytkownikom 6,000 USD, mając nadzieję, że każdy może zarobić na tym krótkoterminowym niedźwiedziu.\n8 lipca 2021 – 31 lipca 2021 (UTC)\nWszyscy użytkownicy mogą cieszyć się zwrotem gotówki w wysokości do 6,000 USD nagrody.\nWszyscy nowi użytkownicy w lipcu mogą dodatkowo otrzymać ekskluzywną kartę kompensacyjną.\nKwalifikowani użytkownicy: Wszyscy użytkownicy Bexplus\nW czasie aktywności użytkownicy, którzy zdeponują USDT/ETH/LTC/XRP/EOS otrzymają cashback w wysokości do 10% zgromadzonych depozytów (cashback jest obliczany proporcjonalnie do zgromadzonej kwoty depozytu w okresie aktywności).\nKwota depozytu (A) Cash Back\n100 USDT ≤ A (1,000 USDT) 4%\n1,000 USDT ≤ A (10,000 USDT) 6%\n10,000 USDT ≤ A (30,000 USDT) 8%\n30,000 60,000 USDT ≤ A ≤ XNUMX XNUMX USDT 10%\nZakwalifikowani użytkownicy: Nowi użytkownicy, którzy zarejestrują się w lipcu i prześlą formularz zgłoszeniowy.\nNowi użytkownicy, którzy wpłacają altcoiny (USDT/ETH/LTC/XRP/EOS) w ciągu 72h po rejestracji, mogą otrzymać dodatkową kartę kompensacyjną, aby zrekompensować 30% utraty jednego zamówienia w czasie aktywności.\nPrzeczytaj artykuł: ENTER Art Fair 2021 i SpaceSeven, pierwszy Nordic's NFT Marketplace by Concordium\nProszę sprawdź tutaj aby uzyskać szczegółowe informacje na temat działalności depozytowej Altcoin. Możesz również skontaktować się [email chroniony] i obsługi klienta online, aby uzyskać szczegółowe informacje.\nZarejestrowany w Saint Vincent i Grenadynach, Bexplus jest wiodącą platformą handlu kryptowalutowymi instrumentami pochodnymi, oferującą 100-krotny obrót kontraktami futures na BTC, ETH, LTC, DOGE, XRP itp. Bexplus cieszy się zaufaniem ponad 800 tys. użytkowników i oferuje usługi w ponad 200 krajach, w tym w USA, Iranie, Japonii i Korea.\nBrak wymogu KYC, rejestracja z weryfikacją e-mail w ciągu kilku minut.\nKonto demo z 10 BTC dla traderów, aby zapoznać się z handlem dźwignią.\n100% bonusu za każdy depozyt.\nIntuicyjna iw pełni funkcjonalna aplikacja na Apple App Store i Google play.\nProgram partnerski z premią do 50% prowizji.\nZarejestruj się i dołącz do wydarzenia Bexplus już teraz.\nBitcoin osiąga 700,000 XNUMX-ty blok: kamienie milowe, krytyka i perspektywy na przyszłość


Pomoc dla frankowiczów – dlaczego tak trudno pójść do sądu? | Odpakowane newsy\nPomimo krzywdy, jaka została wyrządzona tysiącom ludzi w Polsce, którzy zdecydowali się na kredyt we frankach, wielu z nich nie podejmuje walki w sądzie z bankami. Dlaczego? Najczęściej dlatego, ponieważ wciąż słyszą z telewizji i innych mediów o tym, jak trudna, długa i kosztowna jest to walka. Nadchodzi zatem zniechęcenie, które pozostawia tylko jedną furtkę – pogodzić się z rzeczywistością i spłacać kredyt z poczuciem, że nigdy nie uda się tego zrobić w całości. ba! – zadłużenie może nawet wzrosnąć pomimo regularne uiszczania rat. Czy na pewno jest to jedyne rozwiązanie? Oczywiście, że nie!\nSprawy sądowe nigdy nie należą do przyjemności\nPomoc frankowiczom jest coraz popularniejsza. Mimo to, wiele osób pokrzywdzonych przez banki nie chce dochodzić swoich spraw, ponieważ sprawy sądowe źle im się kojarzą. Do tego dochodzi strach przed tym, że trzeba podjąć walkę z naprawdę dużym przeciwnikiem – banki bowiem mają wielkie możliwości i swoich doświadczonych prawników. Jednak, warto podejmować walkę i próbować dochodzić swoich praw – wiele osób już tego dokonało i wcale nie żałują poświęconego czasu. Warunki są jednak dwa: determinacja oraz znalezienie dobrej kancelarii adwokackiej, w której pracują adwokaci doświadczeni w sprawach związanych z kredytem frankowym.\nA może ustawa frankowa?\nWiele pokrzywdzonych osób nie decydowało na wszczęcie postępowania, czekając na obietnice rządowe. Miała bowiem powstać ustawa frankowa, której celem była ochrona frankowiczów i rozwiązanie ich problemów. Żaden z projektów takiej ustawy nie jest jednak zadawalający. Dlatego okazało się, że jednym rozsądnym rozwiązaniem jest wniesienie pozwu do sądu i dochodzenie własnych praw z pomocą dobrego prawnika. Wielu frankowiczów niepotrzebnie czekało na rozwiązania ustawowe, marnując wiele lat życia. W tym czasie ich zadłużenie było cały czas takie samo, lub nawet rosło, pomimo że regularnie płacili raty. Jeżeli nie weźmiesz sprawy w swoje ręce, może okazać się, że nikt inny Ci nie pomoże.\nNiestety wiele osób obawia się kosztów związanych z pomocą prawniczą. Jak wiadomo, ceny usług prawniczych nie należą do najniższych, a osoby z kredytem, kilkakrotnie liczą każdy koszt. Dlatego, nie można się dziwić, że konsultacja z prawnikiem budzi niepokój. Jednak, trzeba wziąć pod uwagę wszystkie za i przeciw. Boisz się kosztów? Z każdą kancelarią można się rozsądnie porozumieć. Nie zawsze płatność jest „z góry”, czasem jest to procent od wygranej oraz niewielka zaliczka na początek. Koszty nie powinny przerażać, zwłaszcza jeżeli do zyskania jest naprawdę wiele! W końcu chodzi o przyszłość Twoją i Twojej rodziny! Nie daj się przekonać, że w tej sprawie już nic nie da się zrobić.\nJeżeli chodzi o koszty, to oprócz kosztów związanych z wynagrodzeniem prawnika, trzeba pamiętać również o innych. Zwłaszcza o różnych opłatach sądowych. Opłata sądowa wynosi 5%, ale nie więcej niż 1 tysiąc zł – kwota wyliczana jest od wartości żądanej sumy. W trakcie procesu może okazać się, że potrzebny jest biegły sądowy – tek koszty także trzeba będzie ponieść. Może to być koszt kilku tysięcy.\nPod wieloma względami oczywiście, że tak! Pomimo iż wiele osób boi się podjęcia ryzyka, to wygrana sprawa bardzo zmienia życie. Po pierwsze, można w końcu spokojnie odetchnąć i zacząć żyć bez tak dużego obciążenia. Po drugie, kredyt w końcu zacznie się spłacać. Jest również kwestia satysfakcji – nawet z dużym przeciwnikiem można wygrać, zwłaszcza jeżeli chodzi o sprawiedliwość.\nCoraz częściej można się spotkać z wyrokami sądów, które przychylają się do wniosków frankowiczów. Z pewnością jednym z przełomowych wydarzeń było zapadnięcie wyroku TSUE w sprawie kredytów frankowych. Wyrok ten zapadł 3 października 2019 roku w polskiej sprawie. TSUE uznał wtedy, że żaden krajowy sąd nie może uzupełnić umowy dopisując kurs średni NBP. Dodatkowo z wyroku dowiadujemy się, że to kredytobiorca sam ma zdecydować, czy unieważnienie umowy jest dla niego korzystne, czy też nie.


Author: admin 29 kwietnia 2018\nInnym przykładem na to, że w księgarniach jest dużo pomocnych książkowych pozycji są z pewnością słowniki. Szczególnie te, które pozwalają nam zgłębiać nasz ojczysty język, cieszą się niesłabnącą popularnością. W każdej domowej biblioteczce bowiem nie powinno zabraknąć słownika frazeologicznego albo też poprawnej polszczyzny, jednak słownik etymologiczny również jest czymś bardzo przydatnym. Dobrze jest poszerzyć swoją domową biblioteczkę o te pozycje. Uczniom, którzy potrzebują sporo pomocy naukowych do szkoły na pewno przydadzą się różnego rodzaju opracowania. Jest to taki dodatek, jaki pomoże usystematyzować zdobyte informacje. Często stosowane są przez uczniów opracowania lektur, takie jak Dżuma opracowanie, jakie na pewno przyda się na lekcjach polskiego. W nauce na pewno pomogą również tak zwane tablice, w jakich znaleźć można najważniejsze informacje, których trzeba nauczyć się na lekcjach choćby przedmiotów ścisłych. Na pewno przydatne okażą się tablice chemiczne albo fizyczne, z całą masą ważnych wzorów- przydatne dżuma opracowanie.\nJak widzimy księgarnia to nie tylko miejsce, jakie jest kojarzone z tytułami książkowymi najlepszymi na przyjemne spędzanie wieczorów. To również miejsce z dużą ilością przydatnych książek, pomocy naukowych, opracowań jak również map, które wiele osób ma w zwyczaju używać na co dzień.


Reebok Shaq Attaq IV już w sobotę - News, Retro - Szczepan Radzki\n140 dolarów za taką klasykę?\nMoże nawet stać w szafie, wcale nie muszę w niej chodzić – wszak moje sample Reebok Shaqnosis stoją i nabierają wartości. Niedługo na rynku, bo już w sobotę, pojawią się Reebok Shaq Attaq IV.\nShaq Attaq IV wracają w wersji OG – kształt, kolorystyka, wszystko jest takie samo jak oryginalne kicksy Shaqa, kiedy grał w Orlando Magic. Czekam na pojawienie się ich w Polsce.\nPopatrzcie co robił Shaq Orlando, a potem na kilka zdjęć Shaq Attaq IV\nReebokReebok Shaq AttaqShaq\nSzczepan RadzkiNews, Retro 23 lipca, 2014\nMiało być ich tylko pięć, ale ze względu na to, że nie chcieliśmy wzniecać kłótni w rodzinie, pozwoliliśmy im przygotować …\nAir Jordan I Denim\nKolekcjoner ButowNews, Retro, StreetWear 6 maja, 2014\nNiektórzy nie lubią jedynek i nie czują ich magii. Inni chcą mieć każdą możliwą kolorystykę, edycję i kolaborację. Air Jordan …\nChmielna20.pl z premierą Nike Air Max Zero\nChmielna20.pl zaprasza na premierę jednego, jedynego w swoim rodzaju pre-buta (ale wymyśliłem), czyli Nike Air Max Zero podczas Air Max Zero. …


Jastrzębie zdrój w serwisie Komfort - http://www.komfort-pluscl.info.pl/\nJastrzębie zdrój w serwisie Komfort\nDodane: 02:50 10. 09. 2019\ndrukarnia jastrzębie zdrój cennik Projektując ulotkę warto wziąć pod uwagęReklama jest dźwignią handlu! To znane powiedzenie jest dowodem na to, że warto postawić na promocję swojego biznesu. Najbardziej r\nEtykiety, poligrafia i inne historieOgólnie o tym jak dbać o zębyTekst o lecie i plażyO dobrych stronach przydomowej saunyIn case of pipe`s problemNa jakie ogrzewanie postawić zimą? Will you manage to buy us auto parts in 2020? Trochę o towarach z ChinChiny- mocarstwo gospodarczeHelping hand - electricians on callOdżywki i odżywianie się w treninguCo to są nagrzewnice i kilka ciekawych faktów o ogrzewaniuOgólnie o śnieDla aktywnych: suplementy i odżywkiKilka ciekawych rzeczy o przedszkoluTańsze panele słoneczneBilans cieplny w domuInwestycja z zyskiem: PozycjonowanieBrama garażowa w praktyceHiszpania dla turystów - o atrakcjachSklepy z odżywkami i same odzywkiZwyżka z operatorem. Komu może się przydać?Electrician on the rise - demand of the serviceKrótko o oznaczeniu firmy i gadżetach reklamowychO crossfit i sporcie ogólnieJak kłaść wykładziny - narzędziaTechnical condition of your carPrawo terazSkuteczne pozycjonowanie Kraków - poradnikCo warto wiedzieć o pozycjonowaniu stron - Zielona Góra


autor: wawka » 04 lipca 2019, 10:52 - czw\nJa też zwracam na to uwagę. Wolę kupić sobie jedną rzecz, ktora posłuży mi przez długi czas i nie zniszczy się w praniu, niż kilka ciuchów "na jeden raz". Teraz rozglądam się za letnimi ubraniami, sukienki albo cos luźnego. Myślę o zakupie tego modelu https://adventuresports.pl/produkt/Kobi ... ess/155921 - super sprawdzi się na co dzień, na wakacjach itd.\nautor: iwa88 » 15 lipca 2019, 10:22 - pn\nJa to głównie zamawiam przez internet. Zawsze poluje na wyprzedaże czy jakieś przeceny. W sieci naprawde można tanio kupić fajne ciuchy. Ostatnio spore zakupy zrobiłam w sklepie https://tono.sklep.pl/pol_m_ODZIEZ-DAMS ... e-168.html . Mają sporo wyprzedaży i tez oferują ubrania z końcówek kolekcji. Ceny są bardzo niskie więc warto u nich zrobić większe zakupy Dodaję ich do listy moich ulubionych sklepów\nautor: SteffAnja » 18 lipca 2019, 12:19 - czw\nNa pewno na to trzeba zwracać uwagę, jednak w pierwszej kolejności wybieramy to co nam się najbardziej podoba. Jeżeli macie wybierać to wybierajcie zarówno dobre gatunkowo ciuchy jak i te, które będą fajnie się prezentować. Tu np. takie śmieszne skarpetki od https://fabrykaskarpet.pl/s/3/smieszne-skarpetki będą dobrym wyborem. Takie dodatki są teraz modne.\nautor: domi78 » 12 sierpnia 2019, 09:58 - pn\nWitajcie mam takie pytanie, czy odzież męska pasuje jako prezent dla taty albo brata. Niedługo tak naprawdę mój tato i brat mają urodziny a ja nie wiem co im kupić. Dlatego też pomyślałam, że odzież męska będzie idealnym prezentem a fajne i nowoczesne ciuchy męskie znalazłam na stronie Ceneo https://www.ceneo.pl/Odziez_meska . Co myślicie o takim prezencie i czy też byś się Zdecydowali, że podarować komuś odzież.\nHmm wydaje mi się, że dobrą odzież kupić coooraz trudniej ;/ Ostatnio kupiłam jeansy w wydawałoby się dobrym sklepie, a po dwóch praniach były do wyrzucenia\nautor: EmiSkalska » 21 sierpnia 2019, 10:22 - śr\nRównież zwracam uwagę na jakość kupowanych ubrań. Co prawda mam w szafie spory zapas tzw. ciuchów po domu, jednak do pracy zawsze staram się wybrać najlepsze marki. W moim przypadku, prym wiedzie odzież medyczna Apolonia. Trwałe, przewiewne, klasyczne, a zarazem w różnych krojach i odcieniach - idealne tuniki, bluzy itp. ubrania dla wszystkich pracowników służby zdrowia i branży beauty.\nautor: wawka » 21 sierpnia 2019, 21:36 - śr\nOdkąd zaczęłam zamawiać ubrania z neta już praktycznie wcale nie korzystam ze sklepów stacjonarnych. W takich sklepach jak https://tono.sklep.pl/pol_m_ODZIEZ-DAMS ... y-280.html zawsze można znaleźć ładne i modne ciuszki, które można kupić do chodzenia na co dzień czy do pracy. Wybór jest tak duży, że w na pewno znajdziecie coś dla siebie.\nautor: Biała15 » 28 sierpnia 2019, 14:17 - śr\nJeśli szukasz dobrej gatunkowo odzieży zwłaszcza dla chłopaka to polecam skorzystać z oferty https://www.51015kids.eu/chlopiec-8-12-lat który specjalizuje się w sprzedaży produktów dla dzieci. Możesz zakupić większość produktów w sklepie stacjonarnym ale lepszą opcją będzie odwiedzenie witryny internetowej. Masz dostęp do wszystkich produktów i dodatkowo w razie problemów możesz zwrócić do 14 dni bez konsekwencji.\nautor: Edyta6 » 01 września 2019, 15:53 - ndz\nMoim zdaniem warto stawiac na polskich producentow - mamy dobrą odziez - oryginalna i wysokogatunkową. Trzeba tylko dobrze szukac. Ja ostatnio zakupilam komplet dresow stad https://stylovestore.pl/ bo ich projekty sa bardzo ciekawe no i trzeba przyznac ze material jest wysokiej jakosci - dresy do tej pory wygladaja jak nowe mimo wielu prań. Jestesmy z mezem bardzo zadowoleni\nautor: Dzennika5 » 05 października 2019, 12:57 - sob\nCoraz mniej uwagi na to zwracamy. Wiadomo, że ciuchy muszą się przede wszystkim bardzo dobrze prezentować, lecz jak w pakiecie możemy otrzymać jeszcze dobrą jakość materiałów to czemu by nie stawiać na takie połączenie:) Ja tak znajduje najczęściej świetne rzeczy w necie. Jakbyście potrzebowali świetnych, kolorowych skarpetek, to sklep internetowy https://koloroweskarpetki.pl/skarpety-s ... l-unu.html wam takie właśnie zagwarantuje.


Jakub Dybalski ⚫ 27.03.2015 ⚫ ▶\nNysafot. Robert A. Mason, lic. CC BY-SA 3.0\nPonad 1,7 mln zł netto zapłaci MZK Nysa za trzy fabrycznie nowe autobusy midi (ok. 10-metrowe). Dostarczy je czeski producent SOR. Ma na to czas do końca maja.\nNysa ogłosiła przetarg na początku stycznia. Chodziło o trzy fabrycznie nowe, niskopodłogowe autobusy mieszczące 87 pasażerów w tym 18 na miejscach siedzących. Drzwi dopuszczono w układzie 1–2–1, 1–2–2 lub 2–2–2, przy czym niska podłoga była wymagana w pierwszych i w drugich drzwiach. Silnik każdego pojazdu powinien spełniać normę emisji spalin Euro 6.\nJedyną ofertę złożył czeski producent SOR. W Nysie zresztą sory to mniej więcej trzecia część funkcjonującego taboru. MZK posiada 12 pojazdów tej firmy (w większości 12-metrowych, ale też krótszych). To właśnie sory były jedynymi autobusami kupowanymi przez przewoźnika z Nysy w tej dekadzie.\nBlisko 50-tysięczna Nysa posiada pięć linii autobusowych, które jednak mają dość liczne warianty. MZK obsługuje je 35 autobusami. Zakup nowych sorów pozwoli na wycofanie z użytkowania najstarszych jelczy.\nWięcej na temat warunków przetargu przeczytasz w Monitorze.\nAutobusy SOR w Bratysławie, fot. Aktron, lic. CC BY-SA 3.0 Wikimedia commons\nSOR chce podgryzać Solarisa nowym designem autobusu 81\nMAZ i SOR – coraz bardziej popularne marki autobusów w GOP 28


elektro-lift Trzebownisko • ELEKTRO-LIFT Szymon Ryciuk Trzebownisko\nElektro-Lift działa na rynku już od ponad 40 lat. Przez ten czas zasłużyliśmy na zaufanie klientów oraz zyskaliśmy opinię przewidywalnego i solidnego partnera biznesowego, który potafi sprawnie dostosowywać się do rosnących wymagań i zapotrzebowania polskiego rynku.\nFirma branży dźwigowej zapewnia Państwu montaż urządzeń dźwigowych, modernizację urządzeń dźwigowych, a ponadto remonty urządzeń dźwigowych, konserwację dźwigów różnych...\nFirma branży dźwigowej zapewnia Państwu montaż urządzeń dźwigowych, modernizację urządzeń dźwigowych, a ponadto remonty urządzeń dźwigowych, konserwację dźwigów różnych typów.\nWykonujemy również pomiary zabezpieczenia urządzeń elektrycznych przed porażeniem oraz prowadzimy całodobowe pogotowie dźwigowe.\nSłużymy fachowym doradztwem przy doborze odpowiednich typów dźwigów do zapotrzebowania użytkownika.\nW naszej ofercie posiadamy m. in. windy osobowe, dźwigi panoramiczne, jak i również platformy dla niepełnosprawnych, schody ruchome, czy też windy samochodowe, windy towarowe oraz podnośniki pionowe.\nciekawa realizacja ciężkiego dźwigu wykonana przez naszą firmę w 2015\nWindy Panoramiczne (Windy)\nWindy charakteryzujące się użyciem znacznej ilości przeźroczystego szkła do budowy ścian bocznych kabiny\nPodnośnik pionowy do transportu osób niepełnosprawnych (Windy)\nPionowy podnośnik do transportu osób niepełnosprawnych\nWindy towarowe (Windy)\nWindy towarowe duże do przewozu towarów na wózkach, paletach, lub luzem.\nTransporter schodowy (Windy)\nTransporter schodowy - jest pojazdem gąsienicowym umożliwiającym osobom na dowolnych wózkach inwalidzkich bezpieczne pokonywanie stopni schodów.\nBusiness - Wyświetleń w branży Windy i schody ruchome: 282112 - Odwiedzin: 25491


Kalendarium / KACK Czyta w ramach akcji Narodowego Czytania Słowa Bożego - Kack\n< Powrót do kalendarium\nKACK Czyta w ramach akcji Narodowego Czytania Słowa Bożego\nW ramach dorocznej akcji Narodowego Czytania Słowa Bożego - wraz z Pracownikami i Podopiecznymi Caritas Archidiecezji Gdańskiej, Członkami Wspólnoty Ruchu Światło-Życie oraz Naszymi Przyjaciółmi - zapraszamy na transmisję z kaplicy w centrali Caritas w Sopocie w najbliższą niedzielę 18 kwietnia 2021 roku, w godzinach 12:00 - 15:00.\nWspólnotowe czytanie Słowa Bożego rozpocznie się o godzinie 12:00 modlitwą Regina Coeli w łączności z Papieżem Franciszkiem i całym Kościołem. Modlitwę poprowadzi bp Wiesław Szlachetka Przewodniczący Komisji Charytatywnej Konferencji Episkopatu Polski. Ksiądz Biskup przeczyta również pierwszy fragment Słowa Bożego.\nCzytać będziemy dla Was Księge Dziejów Apostolskich oraz Psalmy. Czytaniu Słowa Bożego towarzyszyć będzie oprawa muzyczna w wykonaniu Cezarego Paciorka.\nCzytanie zakończy wspólna modlitwa Koronką do Bożego Miłosierdzia o godzinie 15:00 i błogosławieństwo.\nTo wydarzenie będzie swoistym łącznikiem pomiędzy kończącym się Tygodniem Miłosierdzia, a rozpoczynającym się Tygodniem Biblijnym w Kościele w Polsce.\nTransmisja tego wydarzenia będzie dostępna na kanale YouTube Kurtyna Mały Kack, na profilach facebookowych Caritas Archidiecezji Gdańskiej, Caritas Polska oraz Ruchu Światło-Życie Archidiecezji Gdańskiej.\nInformujemy, że nasz serwis wykorzystuje pliki cookies w celu zapewnienia komfortu przeglądania i nawigacji portalu. Za ich pomocą utrzymywana jest sesja użytkownika, oraz mamy dostęp do anonimowych statystyk oglądalności poszczególnych elementów witryny. Więcej informacji uzyskasz w Polityce Prywatności


Zmiana imenia. Taraka\n19 kwietnia 2012, id = 5452\nz cyklu: Sny i wizje (odcinków: 2421)\n« Lusterko wsteczne. Zmiana imenia Lotnisko »\nOtrzymalam zolta karte ID na ktorej widnialo moje nowe nazwisko. Byla tam rowniez podpis, ktorym teraz bede sie poslugiwac. Nie bylo na niej zdjecia. Powiedzialam o, dzieki! ale zstanawialam sie czy to jest w porzadku, zmieniac swoje nazwisko ? raz juz przeciez zmienialam, kiedy wyszlam za maz.\nDrugi sen, zaraz potem - myslalam ze dzial sie w realu - obudzil mnie budzik w telefonie i przeczytalam waidomosc on mojej nowej znajomej - brzmiala: Dzien dobry! mam nadzieje wszsytko dobrze, czas isc do szkoly, (w sensie - zabrac coreczke do szkoly: razem je tam prowadzamy)do zobaczenia!\npotem obudzilam sie dokladnie w taki sam sposob i spojrzalam na telefon tak samo, ale wiadomosci nie bylo.\nCzy ktos ma jakis pomysl, co oznacza zmiana nazwiska?\n« Co nas czeka w kolejnej epoce Saturna-Plutona od 2020? - webinarium prowadzi Wojciech Jó¼wiak


Pozostałe recenzje wykonawcy Marilyn Manson\nKrótkometrażowy film, Born Villain, który powstał we współpracy z aktorem Shia Lebouf był niemałym zaskoczeniem, gdy ukazał się w sierpniu zeszłego roku, zapowiadając nową płytę Marilyn Manson.\nZ jednej strony trudno było uwierzyć, że tak kontrowersyjny materiał mógł zrodzić się w głowie niewinnej gwiazdy Transformersów, z drugiej, film dawał nadzieję, na powrót zespołu, który budził fale kontrowersji w latach dziewięćdziesiątych i na początku nowej dekady. Czy więc Born Villiain to spektakularny powrót muzycznego antychrysta?\nManson postawił poprzeczkę oczekiwań naprawdę wysoko, trzymając fanów przez tyle miesięcy w niepewności, jednocześnie wciąż zapewniając o tym, że będzie to coś zupełnie nowego, powstałego bez żadnych ograniczeń, czy zahamowań. Po pierwszych przesłuchaniach na pewno mogę powiedzieć, że jest lepiej niż na "The High End Of Low", i zdecydowanie inaczej niż na spokojnym "Eat Me, Drink Me", oraz przebojowym "Golden Age Of Grotesque". W kwestii kompozycji, materiał najbardziej przypomina dokonania grupy sprzed ponad dekady, jednak produkcyjnie jest to zupełnie nie do porównania. Osobiście uważam, że nowoczesne, dopieszczone w każdym najmniejszym trzasku brzmienie to duży atut "Born Villain". Zdaję sobie jednak sprawę, że dla wielu taki miks może okazać się sztuczny i nienaturalny.\nPoszczególne kawałki może nie zapadają od razu w pamięć, jednak mimo to, płyta jest bardzo różnorodna. Są mocne utwory w klasycznym stylu Marilyn Manson jak otwierający krążek "Hey Cruel World", czy "Murderers Are Getting Prettier Every Day", a także nieco bardziej stonowane kompozycje w klimacie tych z "Mechanical Animals" ("Breaking The Same Old Ground"). Warto też zwrócić uwagę na bardzo powoli rozwijające się "Overneath the Path of Misery" zawierające wiele odniesień do szekspirowskiego Makbeta, oraz smaczek w postaci gościnnego udziału Johnego Deppa w "You Are So Vain". Ten ostatni z racji na swoją melodyjność i oczywiście odtwórcę roli Jacka Sparrowa, z pewnością prędzej czy później zostanie kolejnym singlem.\nMożna powiedzieć, że najnowsza płyta Briana Warnera i spółki to parodia własnego wizerunku i odcinanie kuponów od riffów czy tekstów, które skończyły się 15 lat temu, jednak nie byłoby to uczciwe. Oczywiście, można pójść w ślady Korna i zacząć grać modnie i świeżo, jednak Marilyn Manson stylistycznie pozostał tam, gdzie zaczynał, idąc na kompromis z nowoczesnością jedynie w kwestii realizacji nagrań. Dla mnie "Born Villain" nie jest może rewolucją, jaką zapowiadała grupa, ale na pewno albumem, który broni się dobrze zaaranżowanym materiałem w starym stylu, połączonym z produkcją na miarę czasów, w których Jonathan Davis zaprzyjaźnił się ze Skrillexem…


Nioman Grodno – Biełszyna – 10 kwietnia (piątek) | Darmowe typy na dzisiaj\nSpotkaniem pomiędzy Nioman Grodno a Biełszyna zainaugurowana zostanie czwarta kolejka białoruskiej Wyszejszaja Liha. Do starcia tych drużyn dojdzie już w najbliższy piątek o godzinie 18:00.\nTypy Dnia – 10 kwietnia (piątek)\nNioman Grodno vs Biełszyna. Typ i Analiza\nKursy pokazują, że minimalnym faworytem są piłkarze Nioman Grodno. Ostatnie wyniki pokazują, że w lepszej formie na początku sezonu są gospodarze i w mojej opinii powinniśmy właśnie od nich oczekiwać lepszego widowiska, zwłaszcza że zawodnicy Nioman Grodno grać będą na swoim boisku.\n29 marca w ramach drugiej kolejki grając przed własną publicznością pokonali FK Witebsk 2-0. Mimo że bukmacherzy nie widzieli wtedy zdecydowanego faworyta, to piłkarze Nioman Grodno pozostawili po sobie całkiem dobre wrażenie.\nJak wyglądał przebieg tego spotkania? stworzyli sobie nieco więcej sytuacji bramkowych, ale przede wszystkim oddali więcej strzałów w światło bramki. Na boisku wyglądali na lepszą drużynę, mądrze atakowali aż w końcu w 51. minucie spotkania wynik otwarł Kadimyan, a siedem minut później na 2-0 z rzutu karnego podwyższył Kantaria.\nWygrywając u siebie gracze Nioman Grodno dali wszystkim do zrozumienia, że na własnym obiekcie są bardzo niebezpieczni i powalczyć mogą z każdym. Dlatego moim zdaniem warto w piątek stawiać dość bezpiecznie na ich zwycięstwo bez remisu po kursie 1.48 w Totolotek.\nIch najnowszy mecz przeciwko Szachcior Soligorsk który rozgrywali na wyjeździe zakończył się bezbramkowym remisem, ale stworzyli sobie więcej okazji na strzelenie zwycięskiego gola, mieli jedenaście podejść (przeciwnik tylko cztery okazje strzeleckie) mimo że murowanym faworytem była drużyna Szachciora Soligorsk.\nJak więc widać, wydaje się że piłkarze Nioman Grodno są nieźle przygotowani do nowego sezonu przez co jest szansa, że punktować będą w kolejnych meczach. Zwłaszcza że Biełszyna to drużyna która w dalszym ciągu pozostaje bez punktów, podkreślmy, jako jedyna w ekstraklasie białoruskiej co oznacza, że przegrała do tej pory wszystkie trzy mecze. Z kim? z FC Mińsk 1-3, Żodzino 0-1 i ostatnio z FK Haradzieja 0-1. Jak więc widać, niewykluczone że w najbliższy piątek z trzech punktów cieszyć będą się piłkarze Nioman Grodno.\nPoprzedni artykułLiga Primera U20: Ferretti U20 – Real Madriz U20 (Typ i Analiza)\nNastępny artykułTyp Dnia – 9 kwietnia (czwartek)


Zioła ojca Sroki nr 3 - Starając się z pomocą medyczną - strona 100 - Forum OvuFriend\nZdrówko nasze w gardła wasze- ja dziś pasuje- wczoraj z tesciami wypilam 3 wina i trochę mam kaca\nZdrówko nasze w gardła wasze- ja dziś pasuje- wczoraj z tesciami wypilam 3 wina i trochę mam kaca :-/\nWysłany: 31 grudnia 2015, 17:15\nAntylopa cz kolejny cykl bez ziół miałaś już normalnej długości? Jak to było u ciebie, bo miałyśmy podobne długości bez ziół.\nWysłany: 1 stycznia 2016, 00:39\nKochane najlepszego w tym Nowym Roku oby byl lepszy niz ubiegly\nwszystkiego najlepszego w nowym roku moje kochane !!! Oby spełniły się wasze wszystkie marzenia moje skarbunie a w szczególności to jedno :* :* :*\nAganeska, Paolala, D_basiula, Myszusia, KKK100 lubią tę wiadomość\nwszystkiego najlepszego w nowym roku moje kochane !!! Oby spełniły się wasze wszystkie marzenia moje skarbunie a w szczególności to jedno :* :* :* <3 <3 <3\nWysłany: 1 stycznia 2016, 21:22\ni wzajemnie Nalunia by spełniły się wszystkie marzenia !!\ni wzajemnie Nalunia :) by spełniły się wszystkie marzenia !!\nWysłany: 2 stycznia 2016, 12:05\nWszystkiego dobrego w Nowym Roku Jestem w 4dc, od pierwszego dnia miesiaczki pijemy z mężem ziółka Ojca Sroki. Mam wielką nadzieję że zdziałają cuda\nWszystkiego dobrego w Nowym Roku :) Jestem w 4dc, od pierwszego dnia miesiaczki pijemy z mężem ziółka Ojca Sroki. Mam wielką nadzieję że zdziałają cuda :D\nWysłany: 3 stycznia 2016, 13:42\nDziewczyny, mam pytanie do tych,które brały clo i luteinę.Czy to normalne, ze wczesnie przed miesiączką są bóle miesiączkowe? Takie tępe, ciągnące, duszące? Cykle mam zazwyczaj 31 - 36 dni. Ale pewnie dostanę okresu zaraz po odstawieniu luteiny, którą mam jeszcze na 2 dni. Te bóle to może być powód tego, ze leki mi cykl skracają i się organizm nie może przestawić?\nWysłany: 3 stycznia 2016, 14:22\nhej dziewczyny mam pytanie jestem 18dni po okresie a dzis znowu mi sie pokazało małe krwawienia czy to moze byc od tych ziółech\nValentina, mój cykl z piciem ziół trwał 36 dni, a ten teraz nadal trwa, dziś mój 14 dzień cyklu więc miejmy nadzieję że za dwa tygodnie się wyjaśni , czy pojawi się okres , czego nie chciałabym, wolałabym ciążę. Ogólnie, wczoraj lub dziś była owilacja, więc liczę na to, że gdyby nawet nie doszło do zapłodnienia, cykl będzie w miarę regularny.\nkochana miałas cykl po raz pierwszy stymulowany, więc różne nowe objawy mogą się pojawić, ale mam nadzieję, że tam Ci fasol się zagnieżdża, dlatego takie objawy:D kciuakm mocno:) bylas bejb u swojej lekarki na kontroli? buzki\n[QUOTE=Aganeska]Dziewczyny, mam pytanie do tych,które brały clo i luteinę.Czy to normalne, ze wczesnie przed miesiączką są bóle miesiączkowe? Takie tępe, ciągnące, duszące? Cykle mam zazwyczaj 31 - 36 dni. Ale pewnie dostanę okresu zaraz po odstawieniu luteiny, którą mam jeszcze na 2 dni. Te bóle to może być powód tego, ze leki mi cykl skracają i się organizm nie może przestawić?[/QUOTE] kochana miałas cykl po raz pierwszy stymulowany, więc różne nowe objawy mogą się pojawić, ale mam nadzieję, że tam Ci fasol się zagnieżdża, dlatego takie objawy:D kciuakm mocno:) bylas bejb u swojej lekarki na kontroli? buzki\nWysłany: 4 stycznia 2016, 09:19\nNie byłam niestety. Po świętach to ona dopiero jutro będzie więc nie widzę już sensu iść w tym cyklu.\nPrzestraszyłam się trochę wczoraj i wychodząc z domu bralam podpaske. ale byłam w szpitalu w odwiedzinach i kupilam no spe i dopiero po no spie wieczorem mi przeszło. Przedwczoraj test zrobilam tak z ciekawości ale ewidentny negatyw. Na nic dobrego się nie nastawiam tylko ciągle gdy coś poczuje myślę że to jakieś skutki uboczne, zapalenie czy coś... Pisze pewnie mało zwięzłe ale z telefonu korzystam\nNie byłam niestety. Po świętach to ona dopiero jutro będzie więc nie widzę już sensu iść w tym cyklu. Przestraszyłam się trochę wczoraj i wychodząc z domu bralam podpaske. ale byłam w szpitalu w odwiedzinach i kupilam no spe i dopiero po no spie wieczorem mi przeszło. Przedwczoraj test zrobilam tak z ciekawości ale ewidentny negatyw. Na nic dobrego się nie nastawiam tylko ciągle gdy coś poczuje myślę że to jakieś skutki uboczne, zapalenie czy coś... Pisze pewnie mało zwięzłe ale z telefonu korzystam\nAganeska to skutki przebytej owulacji. Ja coś takiego mam co cykl, już się przyzwyczaiłam. To dobry znak, bo jajniki pracują a właśnie o to ci chodziło;) na test jest jeszcze za wcześnie. Trzymam kciuki:)\nWysłany: 4 stycznia 2016, 13:46\nWszystkiego najlepszego w tym Nowym Roku, oby był lepszy niż ten poprzedni i spełnienia najskrytszych marzeń!!!\nAganeska, Demeter lubią tę wiadomość\nWitajcie dziewczyny!!! <3 Wszystkiego najlepszego w tym Nowym Roku, oby był lepszy niż ten poprzedni i spełnienia najskrytszych marzeń!!! <3\nNooo jestes Myszusia:) tobie rowniez:) i aby poród był bajkowy:) i zdrowej córeczki:) i wszystkiego co najlepsze dla Ciebie i dla Was dziewczyny!!!\nNalunia zaglądaj do nas czesciej;)\nDziewczyny zycze Wam żeby kazda z Was tutaj zostala mamą w tym roku:) i ogromu szczescia z kazdej strony!!!\nAganeska, Myszusia, Demeter lubią tę wiadomość\nNooo jestes Myszusia:) tobie rowniez:) i aby poród był bajkowy:) i zdrowej córeczki:) i wszystkiego co najlepsze dla Ciebie i dla Was dziewczyny!!! Nalunia zaglądaj do nas czesciej;) Dziewczyny zycze Wam żeby kazda z Was tutaj zostala mamą w tym roku:) i ogromu szczescia z kazdej strony!!!\nWysłany: 5 stycznia 2016, 15:55\nDzis miałam plamienie i boli mnie jajnik prawy, czasami prawa nerka i tylko prawy cycek. Wczoraj zwijałam się z bólu po południu bo ból miałam w macicy, jajnikach i ten ból promieniował do pachwin, taki piekący, skurczowy jakby.\nZ tego co wyczytałam na mądrych forach to najprawdopodobniej zapalenie przydatków a może torbiel. Poczekam do okresu i pójdę do lekarza, chyba że bóle się nasilą to pójdę wcześniej.\n[QUOTE=Paolala]Nooo jestes Myszusia:) tobie rowniez:) i aby poród był bajkowy:) i zdrowej córeczki:) i wszystkiego co najlepsze dla Ciebie i dla Was dziewczyny!!! Nalunia zaglądaj do nas czesciej;) Dziewczyny zycze Wam żeby kazda z Was tutaj zostala mamą w tym roku:) i ogromu szczescia z kazdej strony!!![/QUOTE] Dołączam się :) Dzis miałam plamienie i boli mnie jajnik prawy, czasami prawa nerka i tylko prawy cycek. Wczoraj zwijałam się z bólu po południu bo ból miałam w macicy, jajnikach i ten ból promieniował do pachwin, taki piekący, skurczowy jakby. Z tego co wyczytałam na mądrych forach to najprawdopodobniej zapalenie przydatków a może torbiel. Poczekam do okresu i pójdę do lekarza, chyba że bóle się nasilą to pójdę wcześniej.\nSorki, że nie pisałam ale dosłownie mój mąż miał 2 tyg wolnego i prawie wcale nie wchodziłam na laptopa dlatego mnie nie było Teraz postaram się odbić\nDziekuje dziewczyny!!!! <3 Sorki, że nie pisałam ale dosłownie mój mąż miał 2 tyg wolnego i prawie wcale nie wchodziłam na laptopa dlatego mnie nie było :) Teraz postaram się odbić <3\nWysłany: 7 stycznia 2016, 15:13\nMyszusia naciesz się mężem bo już niedługo przybędzie Ci roboty :) Jak ten czas leci. Niedawno pisałaś o swoich powykręcanych nogach a tu trach bach i 33 tc <3\nMyszusia wrzuc nam tu fotke brzusia:D tak ku pokrzepieniu serc:D\nU mnie drugi zastrzyk gonadotropin zrobiony:) ciekawe czy cos ruszy;) na razie zyje dylematami czy w kiecce ktorą zamierzam ubrac na slub nie bedzie mi za zimno:P\nMyszusia wrzuc nam tu fotke brzusia:D tak ku pokrzepieniu serc:D U mnie drugi zastrzyk gonadotropin zrobiony:) ciekawe czy cos ruszy;) na razie zyje dylematami czy w kiecce ktorą zamierzam ubrac na slub nie bedzie mi za zimno:P\nProsze Dziewczyny, 33tc:\nJuż jest mi coraz ciężej. Dziś wypisałam deklaracje na położną i zapisałam się do szkoły rodzenia A co u Was? jak samopoczucie Kochane?\nWiadomość wyedytowana przez autora: 8 stycznia 2016, 21:18\nProsze Dziewczyny, 33tc: [URL=http://www.fotosik.pl/zdjecie/02ba1c8358cc75d2][IMG]http://images76.fotosik.pl/217/02ba1c8358cc75d2med.jpg[/IMG][/URL] Już jest mi coraz ciężej. Dziś wypisałam deklaracje na położną i zapisałam się do szkoły rodzenia :) A co u Was? jak samopoczucie Kochane? <3\nMocno trzymam kciuki że się uda!!!!!!!!! A to jaką masz sukienke? Pochwal się\nWiadomość wyedytowana przez autora: 8 stycznia 2016, 21:24\n[QUOTE=Paolala]Myszusia wrzuc nam tu fotke brzusia:D tak ku pokrzepieniu serc:D U mnie drugi zastrzyk gonadotropin zrobiony:) ciekawe czy cos ruszy;) na razie zyje dylematami czy w kiecce ktorą zamierzam ubrac na slub nie bedzie mi za zimno:P[/QUOTE] Mocno trzymam kciuki że się uda!!!!!!!!! <3 A to jaką masz sukienke? Pochwal się :)


najlepsze | Fotel przy kominku - Part 3\nHistoria Piastów w ujęciu Cherezińskiej\nAkcja dzieje się podczas rozbicia dzielnicowego. Potężne państwo pierwszych Piastów rozpadło się na księstwa, którymi rządzą skłóceni ze sobą Piastowie. Od wielu lat Polska nie ma króla, a na Wawelu zasiadają książęta, władający w najlepszym razie tylko Małopolską.\nGłównym bohaterem jest młody książę Przemysł II, który ma objąć władzę w całej Wielkopolsce. To ważne, bo pozostałe dzielnice, Śląsk, Mazowsze, czy Kujawy dzielą się na coraz drobniejsze księstewka. W tym kontekście Przemysł II ma szansę na zjednoczenie głównych dzielnic Polski i otrzymanie z Rzymu korony królewskiej. Skromny kantor katedry gnieźnieńskiej, Jakub Świnka odkrywa stare dokumenty, zaczyna rozumieć, że rozbicie dzielnicowe jest klątwą ciążącą nad królestwem Piastów. Jest gotów zrobić wszystko, aby młodemu księciu dopomóc przezwyciężyć tę klątwę. Jest nadzieja.\nRównolegle powieściowa akcja dzieje się także we Wrocławiu, stolicy największego księstwa śląskiego, na dworze Mściwoja, władcy Pomorza Gdańskiego, na Wawelu, gdzie zasiadają na tronie książęcym Bolesław Wstydliwy i jego żona św. Kinga. Książka przedstawia całą panoramę polityczną ówczesnej Polski. Wątki romansowe przecinają się z koniecznościami politycznymi, intrygi dworskie z militarnymi starciami, prawdziwi książęta mieszają się z postaciami rodem z fantasy.\nCherezińska włożyła sporo trudu w bardzo kompetentny research historyczny. Nie tylko, że nie mam żadnych zastrzeżeń (a to bardzo rzadkie), ale wręcz jej kompetencja wzbudza mój podziw. Od czasu do czasu miałbym co prawda ochotę z nią podyskutować o interpretacji niektórych wydarzeń, ale to jak dialog z mistrzem, a nie polemika. A najchętniej to bym zobaczył kontynuację Korony śniegu i krwi, bo i przypadki Łokietka są ciekawe, później incydent z Wacławem czeskim, występującym w już wydanej książce, a Kazimierz Wielki to już miód dla autorek uwzględniających rolę kobiet w historii. Nie wspominam nawet o ciekawych przemianach w księstwach śląskich tego okresu.\nKsiążka mogła by być dobrym uzupełnieniem w nauczaniu historii, nawet takie propozycje pojawiły się w blogosferze. Nawet nie bardzo szkodziłyby w tym wątki fantasy i lekkie bredzenie o starszej krwi i odbrązowionych czarownicach, natomiast nie wyobrażam sobie nauczyciela, który poleciłby uczniom jako lekturę uzupełniającą książkę z taką ilością scen łóżkowych. Szkoda, że autorkę tu poniosło, bo książka mogła zagościć w polskich szkołach nadając nauczaniu historii poblask ciekawości. Sumarycznie mogłoby się okazać, że pominiecie tych scen daje większy sukces komercyjny, bo rynek odbiorców byłby dużo szerszy.\nPopularność tej książki pokazuje, jak duża jest potrzeba dobrze napisanej, kompetentnej powieści historycznej. Niestety pokazuje również, że bez elementów fantasy czy odważnych scen damsko-męskich współczesna powieść obyć się nie może. A po Grze w kości (tej samej autorki) wydawało się, że jednak można bez dziwaczenia napisać cos sensownego. Legion czeka na przeczytanie, zobaczymy, jaką tym razem autorka wybierze konwencję.\nNiemiło mnie jednak zaskoczył język książki, a dokładnie język dialogów. Mogę zrozumieć dlaczego autorka odstąpiła od języka archaicznego. Zagadką jednak pozostaje, dlaczego w czasie uczty suto zakrapianej alkoholem, pojawią się na przykład takie frazy: Władku [to do młodego Łokietka] czy mógłbyś podać mi wina? To jednak pachnie nieporadnością, bo nie wyobrażam sobie takich dialogów w męskim towarzystwie podczas libacji. To chyba jedyne zastrzeżenie, jakie miałbym do autorki.\nDla równowagi powiem o kolosalnych plusach książki. Cherezińska w cudownie interesujący sposób przedstawiła różne przypadki Piastów śląskich. Dobrze uchwyciła wszystkie zależności, z werwą i talentem odmalowała sylwetki książąt, przypominając wiele chyba zapomnianych postaci, których przypadki życiowe były naprawdę ciekawe i warte przywrócenia zbiorowej pamięci (jak np. Bolesława Rogatki, Henryka Głogowskiego czy Henryka IV wrocławskiego). Szkoda, że przy takiej kompetencji autorka nie posnuła domysłów, co skłoniło Przemysła II do oddania ręki swojej siostry Henrykowi Grubemu, oznaczało to bowiem całkowite odwrócenie polityki książąt wielkopolskich, którzy do tej pory popierali linię żagańską, jako swój przyczółek na Śląsku. Co skłoniła Przemysła II do tak ekstrawaganckiego kroku? Chętnie poznałbym opinię Cherezińskiej.\nPozwolę sobie jeszcze na wtręt całkiem osobisty. Cherezińska zaciekawiła mnie Piastami Śląskimi do tego stopnia, że zająłem się ich biografiami, zatem na moim blogu historycznym zaczną się pojawiać noty z tych lektur. Stopień fascynacji przypadkami Piastów, wzmocniony jeszcze przez zwiedzanie śląskich zabytków, był taki, że nawet opanowałem ich genealogię. Nie było to łatwe, tylko tyle powiem.\nBardzo mocną stroną książki są dociekania biograficzne i genealogiczne autorki. Wywiedzenie rodu Zarembów od zaginionego jednego z pierwszych Piastowiców jest doprawdy najwyższej próby. Znane ułamki faktów połączyła w nadzwyczaj ponętną całość i nadała im poblask tajemniczości i zręcznie wplotła w bieżąca akcję powieści. To kolejny duży plus.\nW jednym przypadku wątek z pogranicza fantasy spełnił się. Chodzi o fenomenalnie pokazaną postać św. Kingi, osoby o ponadnormalnych zdolnościach, która na przykład widzi przyszłość, a jest życzliwą doradczynią swojego męża. Pozostaje tylko pytania, czy żeby we wszystkich wymiarach pokazać postać świętej trzeba odwoływać do fantasy? Niezależnie od odpowiedzi na przyszłość, tutaj mariaż fantastyki, wiedzy na temat duchowości i realiów historycznych wyszedł bardzo dobrze.\nOcena finalna to 9/10, obniżona za ten sztuczny nieco język. Kwalifikuję jednak do najlepszych i zaliczam do sił sensu, za zdolność i odwagę popłynięcia pod prąd obiegowych przekonań, że historia jest nudna. Cherezińska udowodniła, że nie jest, więcej – pokazała, jakie jest zapotrzebowanie czytelnicze na dobrą powieść historyczną. Nikogo nie przestraszyła objętość (736 stron) ani mnóstwo szczegółów związanych z licznymi postaciami Piastów i ich współpracowników.\nElżbieta Cherezińska, Korona śniegu i krwi, Zysk i S-ka, Poznań 2012.\nW miarę czytania tej książki, byłem pod coraz większym wrażeniem. Autor bowiem odtworzył wszystkie możliwe detale związane z tą niewielką przecież jednostką, bo dywizjon to mniej więcej równowartość batalionu. Szkopuł jednak w tym, że jego struktura była bardzo złożona. W pewnym sensie można powiedzieć, że to organizacja całej brygady zmotoryzowanej w pigułce. Składał się ów dywizjon bowiem z następujących pododdziałów: szwadronu strzeleckiego, szwadronu czołgów rozpoznawczych (TK 3 w wersji TKF), plutonu ppanc., plutonu motocyklistów, plutonu CKM, plutonu łączności, plutonu gosp. i drużyny pionierów.\nAutor w swoim opracowaniu posunął się do takiego poziomu szczegółowości, że rozrysował cały skład dywizjonu z dokładnością do jednego człowieka, a każdego z nich przyporządkował do konkretnego środka transportu. Zadanie to jest niebłahe, bo dywizjon składał się z 413 ludzi, a na składzie miał 19 różnego rodzaju samochodów, motocykli i tankietek. Nie znam opracowania jakiejkolwiek jednostki bojowej w września 1939 roku o takim poziomie szczegółowości, a po przeczytaniu monografii Dywizjonu Rozpoznawczego 10 BK marzę, aby inne oddziały miały równie precyzyjne monografie. Jedyne porównanie, jakie przychodzi mi do głowy to strona poświęcona strukturom wojska polskiego w 1939.\nOprócz tego, że dzięki takiemu poziomowi ustalonych detali wiemy wszystko o organizacji Dywizjonu, to autor rozwiązał kilka bardzo ważnych problemów, na przykład ustalił, że trzy plutony szwadrony strzeleckiego jeździły na samochodach Praga RV, każdy pluton na jednym samochodzie. W efekcie dawało to na jeden samochód 22 żołnierzy (z dowódcą plutonu i kierowcą) razem z trzema rkm. Precyzyjny ogląd zdjęć potwierdził, że było to możliwe. Żołnierze byli upchnięci jak sardynki, ale się dało. Warto przy tym zwrócić uwagę, że w planistyce dotyczącej motoryzacji przewidywano 16 żołnierzy na ciężarówkę, czyli o jedną ławkę z siedzeniami na pace mniej.\nDrugą ciekawostką jest użycie w plutonie przeciwpancernym samobieżnych armatek 37 mm, czyli TKS-D. Był to ciągnik gąsienicowy C2P, na którym zamontowano działko 37 mm Boforsa. Odstąpiono od masowej produkcji takiego sprzętu, bowiem podczas prób terenowych okazało się, że niesymetrycznie rozłożony ciężar powodował uszkodzenia układu jezdnego. Dwa prototypy przekazano do 10 BK, a w jej ramach trafiły właśnie do Dywizjonu Rozpoznawczego. W czasie działań bojowych zastrzeżenia, co do awaryjności, nie potwierdziły się i był to sprzęt pełnowartościowy. Szkoda, że tego rozwiązania nie dopracowano i nie wdrożono do produkcji byłby to bowiem pierwszy niszczyciel czołgów w Europie, podobnie jak pierwsze działo samobieżne w Europie.\nOczywiście bardzo dokładnie opisany jest szlak bojowy Dywizjonu. Fakt, że Brygada prowadziła wyłącznie działania obronne, spowodował, że Dywizjon był używany nie całkiem zgodnie z przeznaczeniem, bo żadnych działań rozpoznawczych nie prowadzono. Wykorzystywany był jak normalna jednostka liniowa, tyle że najczęściej do osłony głównych rubieży obronnych. Specyfika walk Brygady polegająca na stałym zagrożeniu skrzydeł i tyłów powodowała, że Dywizjon poniósł w czasie walk ogromne straty, a w związku z tym pewna ciekawostka: gen. Maczek wspominał, ze 12 września mocno osłabiony Dywizjon Rozpoznawczy został rozparcelowany pomiędzy 10 psk i 24 p.uł., Eugeniusz Nowak, nic o tym nie pisze i w jego narracji Dywizjon pozostał samodzielna jednostka aż do końca walk i przejścia granicy węgierskiej. Kto ma rację? Chyba autor monografii, być może Maczek pisał tylko o zamiarze, a nie jego realizacji.\nKsiążkę uzupełniają nadzwyczaj ważne dodatki, na które składa się wspomniany schemat organizacyjny (z dokładnością do jednego żołnierza), zestawienia sprzętu i uzbrojenia oraz kluczowe dla historii Dywizjonu dokumenty. Do pełnego szczęścia brakuje tylko indeksu nazwisk, a stan euforii byłby osiągnięty po stworzeniu indeksu rzeczowego.\nWięcej, więcej takich książek. A może autorowi udałoby się stworzyć podobne monografie innych jednostek 10 BK lub WBP-M.\nEugeniusz Piotr Nowak, Dywizjon Rozpoznawczy 10 Brygady Kawalerii 1938-1939, Towarzystwo Przyjaciół Historii, Kraków 1999\n T. Pawłowski, Idea rozbudowy Wojska Polskiego 1935-1939, Rytm, Warszawa 2009, s.93\n S. Maczek, Od podwody do czołga, TN KUL, Orbis Books, Lublin-Londyn 1990, s. 84.\nEksport polskiego uzbrojenia w II Rzeczypospolitej\n/ 2 grudnia 2013\nDługo nic nie pisałem na blogu. Sprawy zawodowe przydusiły inne aktywności. W tym czasie odrabiałem czytelnicze zaległości w odniesieniu do jednego z najbardziej mnie interesujących tematów, czyli do historii polskiej armii w okresie II Rzeczypospolitej. Skutkiem oddania się tej pasji jest poniższa nota, być może trochę za długa i za bardzo szczegółowa. Zamieszczam ją tutaj, na blogu ogólnokulturalnym, bo dobrze dokumentuje, czym się ostatnio czytelniczo fascynuję i z jakimi mniej więcej efektami.\nDawno nie czytałem książki naukowej z takim zainteresowaniem. Pod wieloma względami jest to publikacja wzorowa. Oparta została o dogłębną kwerendę źródłową archiwaliów krajowych, w tym zwłaszcza wnikliwe przekopanie zasobów Centralnego Archiwum Wojskowego. Orientacja autorów w literaturze przedmiotu jest imponująca, a warto nadmienić, że armia II Rzeczypospolitej i kampania wrześniowa cieszą się dużym zainteresowaniem i ilość publikacji na te tematy jest ogromna. Poza tym autorzy starają się zachować obiektywizm w swoich badaniach, a ustaleniom nadać charakter czysto rzeczowy. Oba zamierzenia udało im się zrealizować, co godne jest najwyższego uznania. Z góry informuję, że książkę oceniam 10/10 i marzę, aby więcej tego typu książek pojawiało się na rynku wydawniczym, bo niby różnych publikacji zatrzęsienie, ale rzetelnych, dogłębnych opracowań niestety niewiele.\nEksport polskiego uzbrojenia jest tematem kontrowersyjnym, wzbudzającym niejednokrotnie skrajne emocje. Jak to się bowiem mianowicie stało, że armia cierpiąca na poważny brak nowoczesnego uzbrojenia, do ostatniej chwili pokoju właśnie takie uzbrojenie eksportowała?\nAby zrozumieć fenomen polskiego eksportu uzbrojenia, trzeba kilka kwestii wyjaśnić. Po wojnie dwudziestego roku w magazynach polskiej armii pozostało mnóstwo zróżnicowanego uzbrojenia, rosyjskiego, niemieckiego, austriackiego, francuskiego, włoskiego, a nawet japońskiego. Ze względu na konieczność unifikacji, część z tych zasobów trzeba było sprzedać, część udało się wymienić z innymi krajami. Do obsługi polskiego eksportu uzbrojenia, zarówno tego z magazynów, jak z bieżącej produkcji powołano spółkę SEPEWE, która jest głównym bohaterem omawianej książki.\nW tym samym czasie rodził się polski przemysł produkujący uzbrojenie. Był on tak zaprojektowany, aby na wypadek wojny mógł w jak największym stopniu zapewnić dostawy dla polskiego wojska. Oczywiście w czasie pokoju zapotrzebowanie na uzbrojenie jest znacznie mniejsze (zwłaszcza w zakresie amunicji), ale fabryki ktoś musi utrzymywać. Bieżące zamówienia polskiej armii były ograniczone ze względów finansowych, ale także z powodu obiektywnych potrzeb. Najłatwiej było zapewnić utrzymanie mocy produkcyjnych w zakładach zbrojeniowych poprzez eksport ich produktów. Wreszcie za eksportem przemawiał tez wzgląd dewizowy. Gospodarka dwudziestolecia nie funkcjonowała w trybie wolnej wymiany walut. Ilość dewiz dostępnych dla potencjalnych importerów, także wojskowych np. w dziedzinie niezbędnych do produkcji materiałów, była ograniczona do limitu dewiz pozyskanych z eksportu. Zatem, co do zasady, za eksportem przemawiało wiele czynników.\nNie wszyscy jednak rozumieli te dość chyba oczywiste argumenty. Pierwsze zastrzeżenia do polskiego eksportu w 1939 roku pojawiły się tuż po zakończeniu kampanii wrześniowej. Były one ochoczo podchwytywane i sztucznie rozdymane przez Sikorszczyków, którzy byli zainteresowani w wykazaniu niekompetencji władz przedwrześniowych. Politykę rozgrywek personalnych prowadzili metodami brutalnymi i w wielu przypadkach przepustką do przydziału w nowej armii było złożenie donosu na poprzedników. Stąd wiarygodność relacji z tamtego kresu jest dość ograniczona.\nW każdym razie, jak totalna krytyka rozpoczęła się już wtedy, tak trwa do dzisiaj. W opinii piszącego niniejsze słowa, im mniejsza wiedza na temat tego zagadnienia, tym krytyka intensywniejsza.\nAutorzy Na krawędzi unikają pochopnych sądów, relacje i zawarte w nich argumenty konfrontują ze źródłami archiwalnymi. Zachowują powściągliwość, ale różne, najczęściej cząstkowe, opinie przecież wyrażają, a niektóre z nich pobudzają do polemiki. W dodatku pewną trudność stanowi fakt, że jakkolwiek eksportowi uzbrojenia w 1939 roku poświęcają osobny rozdział, to brak w nim jasno wyrażonego stanowiska autorów, które rozmywa się w masie szczegółowych dyskusji, argumentów i kontrargumentów. Problem w tym, że najczęściej wskazują błędy, zaniechania, nieporozumienia, czy pospolite mataczenie po fakcie. Krytycyzm nie jest wyrażony wprost, ale między wierszami jest widoczny. W tym kontekście dziwi tytuł Na krawędzi ryzyka, bo jak rozumiem, w opinii autorów, ta krawędź została przekroczona.\nAutorzy właściwie słusznie ograniczają ten budzący kontrowersje wątek do kilku kluczowych transakcji: dział przeciwlotniczych 40 mm dla Anglii i Holandii, armat przeciwpancernych 37 mm także dla Anglii i dla Rumunii oraz dostawy dla Bułgarii 42 samolotów liniowych PZL 43, czyli zmodyfikowanych „Karasi”. Rzeczywiście, te kontrakty budzą największe wątpliwości, ale wypreparowanie ich z całego kontekstu relacji wojskowych z tymi krajami i długoterminowych kontaktów dotyczących sprzedaży polskiego uzbrojenia, niestety nie ułatwia zrozumienia ich istoty. Każda z tych dostaw ma swoją historię i nie sposób wszystkich okoliczności tu omówić, ale chociaż niektóre chyba warto.\nZacznijmy od dostaw armat Boforsa dla Anglii. Był to pierwszy kontrakt, w którym to my sprzedawaliśmy uzbrojenie dla ówczesnego światowego mocarstwa, powszechnie postrzeganego jako potęga nr 1 na świecie. Wejście na taki rynek, to nie żart. Kontrakt był realizowany w cieniu podpisywanego wojskowego sojuszu z Anglią, który dla Polski miał znaczenie zasadnicze. Po drugie, w czasie, kiedy nasze fabryki produkowały armatki dla Anglii, my negocjowaliśmy kredyt na zakup uzbrojenia angielskiego dla polskiej armii, a później dostawę konkretnych jego elementów. Dodajmy, że my za zakupiony sprzęt płaciliśmy angielskim kredytem, ale sami prawdopodobnie dostawaliśmy zapłatę w ciepłych dewizach. Jako trzeci element kontekstu wspomnę tylko o oczywistym i powszechnie znanym fakcie, że we wrześniu płynęła już do portu w Konstancy eskadra Hurricanów. Czy można sobie wyobrazić, aby biorąc wszystko to pod uwagę, wstrzymać wysyłkę armat dla Wielkiej Brytanii? W pracy Deszczyńskiego i Mazura część z podniesionych przeze mnie czynników została przedstawiona, ale finalne wnioski i tak ich nie uwzględniały.\nPoświęćmy także kilka zdań Rumunii. Prawie w ostatniej chwili (VII 1939) zdecydowaliśmy się na realizacje dostaw armatek przeciwpancernych 37 mm dla Rumunii i to w niebagatelnej ilości 250 sztuk. Warto przypomnieć, ze Rumunia była naszym kluczowym sojusznikiem w obronie przed ewentualną agresją ze wschodu. W 1939 Rumunii czuli już sowiecką presję, a jak pokazała aneksja Besarabii, poczucie zagrożenia było w pełni uzasadnione. Czy troska o morale sojusznika (o czym autorzy wspominają) i bodaj istotniejsza jeszcze troska o życzliwość państwa, przez które wiodła najważniejsza droga tranzytowa w obliczu spodziewanej wojny była wystarczającym uzasadnieniem dla realizacji tego kontraktu? A czy dość dobry los polskich żołnierzy internowanych po 1939 roku był wystarczającym potwierdzeniem słuszności o kilka miesięcy wcześniejszego wyboru? Szkoda, że ostatniego z tych argumentów autorzy nie zauważyli.\nW czasie kiedy wspomniane kontrakty były zawierane, albo nikt wybuchu wojny nie przewidywał („Karasie” dla Bułgarii, 1938), albo wojna była prawdopodobna, ale nie była pewna. Dzisiejsze oceny pachną całkowicie ahistorycznym myśleniem. My wiemy, ze wojna wybuchła, mamy przekonanie, że była nieunikniona, ale nikt z ówczesnych decydentów takiej pewności nie miał. Zrywanie kontaktów w takiej sytuacji byłoby zwykłym awanturnictwem. Z powodu wydarzeń przyszłych niepewnych, tworzenie faktów dokonanych o rozległych konsekwencjach byłoby zachowaniem, delikatnie mówiąc, niepoważnym, a o polskich generałach można różne rzeczy powiedzieć, ale na pewno byli to ludzie bardzo serio traktujący swoje obowiązki i niewątpliwie nie byli awanturnikami.\nDrugim poważnym argumentem przemawiającym za utrzymaniem tempa polskiego eksportu wojskowego był stan obciążenia polskiego przemysłu. Większość polskich fabryk zbrojeniowych nie pracowała w 1939 roku na pełnych obrotach. Dlaczego? Bo mimo gigantycznego wysiłku finansowego polskiego państwa, nie było go stać, na złożenie zamówień wysycających możliwości produkcyjne polskiego przemysłu. Eksport poprawiał (!!!) sytuację finansową sektora zbrojeniowego i dawał możliwości zwiększenia zamówień w przyszłości, a nie je ograniczał. Trzeba przyznać że w zakresie armat 37 mm i przeciwlotniczych 40 mm możliwości zwiększenia produkcji były już wyczerpane. Zwróćmy jednak uwagę, że dostawy eksportowe nie zaburzały w żadnym stopniu dostaw tego samego sprzętu dla polskiej armii. Zamówienia były realizowane, harmonogramy przestrzegane. Niewielkie odstępstwa były z góry uzgadniane ze Sztabem Generalnym i przez niego akceptowane. Jeżeli ówcześni decydenci zechcieliby wydawać więcej niż mieli w budżecie, to mogli zamówić cała gamę innego również brakującego uzbrojenia artyleryjskiego, od moździerza 81 mm począwszy a na dalekonośnych armatach 105 mm skończywszy. W tym mogliby zwiększyć zamówienia na dobrą (i proporcjonalnie drogą) armatę przeciwlotnicza 75 mm produkowana w Starachowicach. Dodajmy, że armatek 40 mm mieliśmy kilkaset sztuk, a dramatycznie brakowało właśnie sprzętu o większej donośności zabezpieczającego przed bombardowaniem z większej wysokości. Nie trzeba było zrywać kontraktów ani nic rekwirować, wystarczało złożyć zamówienie. Nie robiono tego nie dlatego, że ktoś był głupi lub mało przewidujący, ale dlatego, że nie było za co, tak samo jak nie byłoby czym zapłacić za zarekwirowane armatki z kontraktów dla zagranicy. Tworzenie z tego zarzutu jest niepoważne. Ekonomia wojenna zaczyna obowiązywać dopiero w czasie wojny (a dokładniej od czasu mobilizacji), przed jej wybuchem wszyscy się kierują normalnymi zasadami budżetowymi, będąc przy zdrowych zmysłach nie można z tego powodu generować oskarżeń.\nAutorom Na krawędzi mam tylko za złe, że w swojej argumentacji zauważyli wiele kwestii szczegółowych (co bardzo cenię), ale pominęli wiele aspektów ogólnych, które dla ówcześnie zapadających decyzji były przesądzające. Nawet jak je dostrzegli, to nie wyciągnęli właściwych, rozstrzygających wniosków. W przeciwieństwie do nich – pozwolę sobie na osobisty wtręt – ja, mimo upływu lat, jestem dumny z ówczesnych decydentów wojskowych, że potrafili od zera zbudować w ubogim kraju przemysł zbrojeniowy, który mógł konkurować z potęgami ówczesnego świata, że potrafili sprzedawać jego produkty, że byli solidnymi, obliczalnymi partnerami biznesowymi i odpowiedzialnymi sojusznikami. W całości się z ich decyzjami solidaryzuję.\nW jednym aspekcie podzielam krytyczne stanowisko duetu Deszczyński-Mazur. Chodzi mianowicie o to, co działo się w ostatnich dniach sierpnia. Po wprowadzeniu życie mobilizacji kartkowej, czyli od 24 sierpnia, powinna zacząć obowiązywać prawo wojenne, jeżeli nie de iure to na pewno de facto. Od tego momentu, nie tylko wywóz uzbrojenia powinien być wstrzymany (co nastąpiło), ale sprzęt powinien zostać natychmiast zadysponowany do właściwych jednostek, końcowa produkcja powinna ulec przyspieszeniu, odbiory uproszczeniu. W rzeczywistości jakby zapomniano o gotowym sprzęcie. „Karasie” wybuch wojny zastał w PZL lub na lotnisku przyfabrycznym, gdzie uległ uszkodzeniu podczas bombardowań 4 września. Przykre pytanie brzmi: a co on tam robił cztery dni po wybuchu wojny? Działa przeciwlotnicze przygotowane do ekspedycji marynarze z Lądowej Obrony Wybrzeża przypadkowo znaleźli w magazynach w Gdyni i byli w stanie je wykorzystać. Żołnierze Armii Pomorze, którzy znaleźli pod Toruniem w skrzyniach armatki przeciwlotnicze takich możliwości zapewne nie mieli. Losów armatek przeciwpancernych nie znam, ale przypuszczam, że były podobne. To smutne przeoczenie i warto je wskazać. O tym sprzęcie w gorączce mobilizacyjnej po prostu zapomniano, tak jak o gotowych do odbioru czołgach 7TP w PZInż. czy „Łosiach” w nowozbudowanej wytwórni mieleckiej. Zatem to nie był tylko problem sprzętu produkowanego na eksport, choć ten powinien być pod szczególnym nadzorem.\nNa koniec jeszcze jedna polemika, ważna dla głównego wątku „eksportowego”, a dla rozumienia sytuacji polskiego dowództwa w 1939 roku wręcz fundamentalna. Chodzi tu mianowicie o stwierdzenie, że wyobrażenia polskich elit wojskowych o przyszłej wojnie wywodziło się „sprzed z górą dwudziestu lat” i było absolutnie błędne. Przesłanką do tego stwierdzenia miała być decyzja, że dostawy eksportowe zamierzano przerwać dopiero z chwilą ogłoszenia mobilizacji oraz spodziewane uruchomienie wojennej produkcji zamierzano przeprowadzić dopiero po tym momencie. Zatem „całość swych rezerw [przemysł] uruchomić miał nie wcześniej, niż w przededniu zbrojnej konfrontacji.” (s. 352) Na boku proponuję zostawić dyskusję z przekonaniem autorów o anachroniczności wyobrażeń polskich generałów o przyszłej wojnie, bowiem rozjaśnienie tej sprawy wymagałoby osobnego szkicu. Przyjmijmy, że nawet tak było. Nie sposób zgodzić się jednak z przekonaniem, że uzasadnieniem dla owej „anachroniczności” miały być decyzje o wstrzymaniu eksport dopiero z chwila mobilizacji, bowiem ten pogląd, jako dość oczywisty, w całości podzielam, podobnie jak każdy, kto się nad nim zastanowi. Ponadto, nie wyobrażam sobie, jak decyzje o przestawieniu produkcji na „tor wojenny” można by podjąć w jakimkolwiek wcześniejszym momencie. Kto bowiem zapłaci, za zwiększenie zatrudnienia do trybu wielozmianowego, za zużycie wszystkie zapasów i komponentów do produkcji „na maxa” niezależnie od wcześniejszych zamówień, kto ostatecznie zapłaci za wszystkie wytworzone produkty? Jak celnie zauważył marszałek Rydz Śmigły, przedwczesne ogłoszenie mobilizacji, czyli zanim będziemy posiadali pewność, że wojna wybuchnie, oznacza kompletną ruinę finansową państwa, ekonomiczny collapse. Mobilizacja przemysłu zbrojeniowego zanim wojna wybuchnie, nie będzie miała takiego pola rażenia, ale co najmniej budżet wojskowy przewróci, jeżeli nie rozpoczną się działania wojenne. Poza tym kto weźmie na siebie odpowiedzialność za panikę i tony sprzętu, które mogą okazać się zbędne i trafią wprost do magazynu. Zatem wojskowi decydenci nie mieli innego wyboru, niż czekać do ostatniej chwili, a ich wyobrażenia o przyszłym konflikcie, nie miały tu absolutnie nic do rzeczy.\nNajbardziej jednak zaskakuje inny błąd intelektualny w przedstawionej wyżej konstrukcji. Jeżeliby ówcześni wojskowi mieli wyobrażenie, jak będzie przebiegała kampania wrześniowa, to ostatnia rzeczą, jaką zaprzątaliby sobie głowę byłaby sprawa eksportu. Znacznie bardziej fundamentalnym pytaniem, byłoby, czy w ogóle się bić w wojnie z góry przegranej i to przegranej w dramatycznym czasie kilkunastu dni. Czy warto zgodzić się na gigantyczne zniszczenia w Warszawie, na dziesiątki/setki tysięcy zabitych, po to tylko, aby w kilkanaście, góra trzydzieści dni ponieść sromotną porażkę, która raczej hańbi żołnierzy niż przydaje im honoru. Bardzo wątpię, aby posiadając taką wiedzę, zdecydowali się na walkę do ostatniego naboju. Po co w takim przypadku, mieliby zatrzymywać eksport narażając układy sojusznicze (Anglia, Rumunia), jak i tak dobrze by wiedzieli, że tych sto kilkadziesiąt armat nawet o kilka dni nie przedłuży polskiego oporu, a jeżeli nawet, to w najlepszym razie spowoduje tylko większe straty.\nDo kampanii wrześniowej, w taki kształcie jaki znamy, doszło dlatego, że polskie dowództwo widziało szansę zwycięstwa dzięki wcześniejszej lub późniejszej, ale jednak ofensywie naszych zachodnich sojuszników. Na pewno było to przekonanie naiwne, może także za bardzo wierzono w odporność polskiego żołnierza i przetrwanie nawałnicy pierwszych dni. Ale to właśnie przekonanie dawało siłę całej elicie rządzącej, całemu społeczeństwu, do nadzwyczajnego wprost wysiłku włożonego w budowę przemysłu zbrojeniowego i utrzymanie ogromnej armii. Wszyscy byli gotowi do poniesienia wyrzeczeń, aby posiadać wojsko, które zapewni nam niepodległość. Z polskiego wojska wszyscy byli dumni, podobnie jak z uzbrojenia polskiej produkcji. Czy jest słuszne przekonanie, że za tymi wszystkimi wartościami stała tylko naiwność i anachroniczność wyobrażeń o przyszłej wojnie?\nMoże nieco przesadzam w komentarzu do mimochodem rzuconej uwagi, ale przyznaję, że bardzo mnie irytuje protekcjonalny stosunek dzisiejszych historyków w odniesieniu do ówczesnych decydentów wojskowych. Ta atmosfera pouczania post factum, poklepywania po plecach z przekonaniem, że teraz wiemy lepiej, a oni po prosu błądzili w swoich dziwnych i przedpotopowych wyobrażeniach o przyszłej wojnie. Zwykle stoi za tym zwykła ignorancja i niewiedza na temat rozlicznych uwarunkowań, którym oni podlegali, a także brak chęci do zrozumienia oczywistych ograniczeń, które krępowały ich decyzje. Podkreślam, że nie jest to przypadek Deszczyńskiego i Mazura, ci autorzy dysponują głęboką wiedzą i właściwymi kompetencjami analitycznymi, czyta się ich wywody z przyjemnością, nawet jeśli nie zawsze wzbudzają akceptację. Od czasu do czasu jednak nie wyciągają oni wystarczających wniosków syntetycznych; w morzu szczegółów, drobiazgowych przypisów i piętrowych analiz gubią uwarunkowania systemowe, nieredukowalne ograniczenia, a przez to tracą z pola widzenia oczywiste sukcesy, słuszność, a co najmniej konieczność, kluczowych wyborów i decyzji. Wykorzystywanie wiedzy o przyszłych wydarzeniach do oceny ówczesnych elit wojskowych, które z powodów oczywistych tej wiedzy mieć nie mogły, jest z pogranicza poprawności metodologicznej. Oceniać można aktorów przeszłych wydarzeń tylko na podstawie tego, co wiedzieli lub wiedzieć mogli, a nie w oparciu o to, co historycy wiedzą dzisiaj. Z tego powodu ów protekcjonalny ton występujący w wielu dzisiejszych pracach historycznych, jest dla mnie tak drażniący.\nKoniec polemik i dyskusji. Podkreślam, że nie zmieniają one generalnie bardzo wysokiej oceny książki, która już weszła do kanonu lektur niezbędnych, jeżeli chce się poznać historię wojska II Rzeczypospolitej. Polemiki z zasady zabierają więcej miejsca, uruchamiają emocje i wyostrzają stanowiska. Tym bardziej jeśli dotyczą kontrowersji zaprzątających umysły od dobrych kilkudziesięciu lat i które, jak przypuszczam, nigdy nie zostaną ostatecznie zakończone. Zwracam jednak uwagę, że w przypadku Na krawędzi…, dotyczą one zdecydowanej mniejszości wniosków i ocen autorów, nawet jak zabierają większość miejsca w recenzji. Polemiki w tych sprawach są i będą nieuniknione. Z tym, że aby polemiki chociaż zbliżały się do rzeczowości potrzebna jest dobra faktografia, a tę książka Deszczyńskiego i Mazura dostarcza w obfitości i na bardzo rzetelnym poziomie. Ogromną zaletą książki są tabele (17 szt.) wydrukowane w postaci załącznika, które m.in. wyszczególniają wszystkie transakcje eksportowe, wyniki SEPEWE, obsadę personalną tej spółki, strukturę eksportu, kraje docelowe. To ogromna wartość sama w sobie, bo daje zobiektywizowana podstawę do różnych samodzielnych dociekań. Za dokładność i szczegółowość ustaleń autorzy mają mój głęboki szacunek.\nJedyne uwagi w tej materii rodzą się z niezaspokojonej potrzeby jeszcze większej ilości informacji. Na przykład chciałoby się wiedzieć, czy eksport nowego uzbrojenia był finansowo opłacalny. Sprawa nie jest prosta, bo inaczej to będzie wyglądało z poziomu fabryki, inaczej z poziomu władz wojskowych, a jeszcze inaczej z poziomu polityki dewizowej państwa. Co więcej analiza nie może być prosta, bo ceny nie są i nie mogą być porównywalne. Na zarządzaniu finansami znam się bodaj lepiej, niż na sprawach wojskowych, stąd wiem, o czym mówię, a czytelników nie chce zasypywać zbędnymi tu szczegółami. Podobnie sprawa ma się z poszczególnymi składnikami uzbrojenia. Autorzy słusznie skoncentrowali się na analizie terytorialnej eksportu, czyli jak wyglądały negocjacje i następujące po nich kontrakty realizowane dla poszczególnych państw (tu szczególnie ciekawa Hiszpania w okresie wojny domowej). Chciałoby się mieć taka analizę według zakresu rzeczowego, czyli analizę jak eksport wpływał na poszczególne składniki uzbrojenia, na jego rozwój (w lotnictwie na pewno), na opłacalność produkcji, na ceny jednostkowe, na kontrakty krajowe, na stan zapasów magazynowych. W tym ostatnim przypadku jest to szczególnie ciekawe. Autorzy na przykład mimochodem rzucają uwagę, że masowy eksport do Hiszpanii zredukował do zera stoki magazynowe. Czy na pewno? Na przykład niektóre bataliony obrony narodowej były wyposażone w karabiny Berthier i Lebel, podczas gdy obowiązującym standardem w polskiej armii były Mausery. Berthiery, a Lebele na pewno, należały zatem do klasycznych zapasów stokowych. A jak było w odniesieniu do innych rodzajów sprzętu, np. artyleryjskiego. Oj chciałoby się wiedzieć.\nOczywiście nie są to zastrzeżenia do książki, a jedynie postulaty badawcze. Jest zrozumiale, że każda książka ma jakiś określony zakres i nie można go w nieskończoność rozszerzać. Ból polega na tym, że autorzy osiągnęli w materii eksportu polskiego uzbrojenia niespotykany poziom kompetencji i jeżeli oni jeszcze czegoś nie napiszą, to w najbliższych latach nie zrobi tego już nikt, bo nie wyobrażam sobie, aby ktoś powtórzył wykonaną przez nich kwerendę archiwalną. Może mimo upływu lat i pewnie innych zainteresowań badawczych uda się jeszcze cos napisać. Lud jest złakniony wiedzy, bierzcie to szanowni autorzy pod uwagę.\nFinalnie: szacunek i uznanie za rozległość badań, imponującą szczegółowość i dogłębność informacji. Kontrowersję były, są i będą, dobrze tylko dyskutować je na pewnym poziomie merytorycznym, a ten spółka autorska Deszczyński-Mazur zapewnia w stopniu rewelacyjnym. Ocena 10/10 jest dla mnie oczywista.\nMarek Piotr Deszczyński, Wojciech Mazur, Na krawędzi ryzyka. Eksport polskiego sprzętu wojskowego w okresie międzywojennym, Neriton, Warszawa 2004\n Porównywalna, co do poziomu zainteresowania może być w ostatnich czasach i w podobnej materii tylko książka Tymoteusza Pawłowskiego Armia Marszałka Śmigłego. Jak czas pozwoli, to i o niej coś napiszę.\n Przy okazji: autorzy używają języka perswazji. Np. piszą o „upartym” realizowaniu kontraktów eksportowych, bynajmniej nie tłumacząc, na czym owa upartość miałaby polegać. Zanim się użyje słowa emocjonalnie nacechowanego, dobrze jest uzasadnić celowość takiego użycia. Ze swojej strony dodam tylko, że w przekonaniu zwykłego człowieka wywiązywanie się z podpisanych umów jest rzeczą normalną, uczciwą, nie „upartą”. Jeżeli już, to upartość cechuje tych, którzy tę zasadę uporczywie podważają.\nSkoro jesteśmy przy zasadach – trudno mi wybaczyć autorom sflekowanie płk. Wiatra za brak zainteresowania zakupionym przez lewicowych Hiszpanów wyposażeniem wojskowym, które nie zostało wyekspediowane i zalegało w magazynie wolnocłowym w Gdyni. Autorom zwracam uwagę, że owo wyposażenie było cudzą własnością. Położenie na nim ręki komuniści nazywają „nacjonalizacją”, ale normalni ludzie – kradzieżą. Przed wojną oficerów obowiązywały reguły honorowe, dziwię się, że tak wybitni znawcy przedwojennego wojska tego nie rozumieją, a z tego „nierozumienia” wyciągają daleko idące wnioski ogólne.\n W tym kontekście najbardziej niepokojąca jest informacja, że realizacja kontraktu eksportowego „Karasi” dla Bułgarii zaburzała cykl produkcyjny „Łosi” dla polskiego lotnictwa. Jeżeli tak było, to wydaje mi się, że nastąpił jakiś brak we współpracy wojskowych z PZL. Nie widzę istotnej przeszkody aby priorytet produkcyjny nadać „Łosiom”, tym bardziej, że w produkcji samolotów występowały często opóźnienia niezawinione przez producenta, a związane przesuwaniem terminu dostaw przez kooperantów, zwykle tych zagranicznych. Warto przy tym podkreślić, że Sztab Generalny zwykle wyrażał zgodę na kontrakty eksportowe pod warunkiem, że nie będą one miału wpływu na terminowość dostaw dla polskiej armii. Biorąc to pod uwagę, wydaje się, że PZL wykroczyły poza posiadane zgody, jeżeli rzeczywiście opóźniły produkcję „Łosi” z powodu kontraktu eksportowego.\nNa marginesie tej sprawy jedna uwaga do autorów Na krawędzi. W innym miejscu piszą oni, że być może niepotrzebnie rozbudowywano przemysł wojskowy, zamiast środki przekierować na sfinansowanie bieżącej produkcji uzbrojenia. Zwracam uwagę, że te dwa spostrzeżenia są wzajemnie sprzeczne. Jeżeli bowiem PZL Okęcie (WP1) nie mogła sobie poradzić z realizacją zamówień na jednoczesną produkcję relatywnie krótkich serii obu tych samolotów, to oznacza to, że inwestycja w PZL WP2 była niezbędna. Podobnie jak niezbędna była inwestycja w zakłady Cegielskiego w Rzeszowie (ppanc 37 mm i plot 40 mm), zakłady w Stalowej Woli i w zakłady produkujące amunicję do masowo produkowanego sprzętu artyleryjskiego.\n Trudno ustalić, ile dokładnie ich mieliśmy we wrześniu 1939 roku. Najczęściej padają liczby 286, 306 lub 358, szczegółowa dyskusja tych liczb: Na krawędzi…, s. 357, przyp. 27.\n Finansowanie zamówień przedstawiam oczywiści w pewnym uproszczeniu. Rzeczywistość w 1939 roku była bardziej złożona, mam tego świadomość. Modelowo jednak argumenty są dość bezwzględne.\n Dla porównania warto sobie uświadomić, w jakiej sytuacji dziś jest polski przemysł zbrojeniowy. Nie jesteśmy w stanie wyprodukować nawet samolotu szkolnego, zatem o eksporcie nawet mowy być nie może. Ówcześnie sami produkowaliśmy cała gamę sprzętu lotniczego i eksportowaliśmy go do wielu krajów. Sprzedawaliśmy licencje na polskie konstrukcje, wspieraliśmy uruchomienie produkcji w innych krajach. Czy dziś bylibyśmy w stanie coś takiego zrobić? Zanim zacznie się krytykować ówczesne polskie sukcesy, warto sobie porównawczo uświadomić gorzką prawdę o dzisiejszych możliwościach Polski.\n Nic nie wiemy o losach znalezionych w transporcie armat. Wątpliwe jednak, aby w ówczesnej sytuacji frontowej dałoby się je zmontować i wykorzystać.\n Z „Łosiami” sprawa jest bardziej złożona, ale niepokoi sytuacja, że prawie gotowe samoloty, stały w fabryce i dostały się w ręce Niemców. W atmosferze mobilizacji chyba trzeba było podejmować decyzje, o skierowaniu do linii nawet nie w pełni wyposażonych samolotów, jeżeli spełniały minimum wymagań użytkowych no i oczywiście bezwzględnie przyspieszyć produkcję i czynności odbiorowe.\n/ 12 sierpnia 2013\nW tej materii obowiązuje zasada, że w małżeństwie wszystko jest dopuszczalne, jeśli obie strony godzą się na to i nie czują się poniżone, i jeżeli następuje akt spełnienia, który nie wyklucza poczęcia. Podkreślam: nic, co rozpoczyna stosunek i nic co go kończy – choćby było najdziwniejsze i najbardziej odleciane – nie czyni go niegodnym. (…) No a jeśli zdarzyło się, że raz czy drugi nie doszło do spełnienia w sposób naturalny, nie traktowałbym tego jako grzech, ale raczej jako uczenie się własnego ciała. (s. 96)\n/ 2 czerwca 2013\n/ 24 lutego 2013\nPewnego pięknego dnia w księgarni zajrzałem na półkę z serią reportażową Wydawnictwa Czarne, wziąłem do ręki książkę poświęconą Chinom, przeczytałem parę stron i popadłem w stan wewnętrznego przerażenia. Uświadomiłem sobie bowiem, że nic nie wiem na temat tego kraju. Piękna starożytna kultura, bogata historia najnowsza, rodząca się druga potęga na świecie, a ja nic o tym nie wiem. Wstyd, poczucie klęski i wewnętrznego poniżenia. Książkę natychmiast kupiłem i w drodze do domu już ją czytałem.\nNo i zaczęło się. Książka okazała się być na tyle fascynująca, że nie tylko została od razu połknięta, ale spowodowała wielki apetyt na Państwo Środka. Czytam na ten temat, co się da (a można niestety niewiele). Eksploruję geografię, opanowałem na przykład wszystkie chińskie prowincje, bo za duży brak uznałem, że znaczną większość stanów USA umiejscawiam na mapie bez pudła, a gdzie leży Hubei nie miałem pojęcia, a czym się różni od Hebei to już zupełnie. Zatem czytelnicy „Fotela przy kominku” powinni się spodziewać w niedalekiej przyszłości małej inwazji tej tematyki.\nWracając do książki. Składa się ona z 28 wywiadów z różnymi ludźmi, bynajmniej nie zawsze z nizin społecznych. W ogóle trzeba powiedzieć, że podtytuł jest częściowo mylący. Wspomniane niziny społeczne sugerowałyby jakiś margines, biedotę, wykluczonych. Tak jednak nie jest. Czy byli działacze partyjni, muzyk orkiestry symfonicznej czy opat zlikwidowanego klasztoru buddyjskiego to „niziny społeczne”? Na pewno Yiwu nie rozmawia z ludźmi współczesnego boomu, biznesmenami, pieszczochami władzy. Wszystkie pozostałe opcje są reprezentowane. Jedyne, co łączy jego rozmówców to brak przynależności do, wąziutkiej przecież, grupy uprzywilejowanych. Poza tym, ci „Prowadzący umarłych” to już kompletna dezinformacja. Rzeczywiście jeden rozmówca wykonuje taki niejawny zawód. Przenosi mianowicie na plecach zmarłych miejsca w miejsce, powodując celowo u mniej uważnych postronnych wrażenie, że to wędrują umarli, a on ich tylko prowadzi. Ale to nie tego typu egzotyka dominuje w książce, a tytuł nawet metaforycznie nie odnosi się do jej treści.\nJeżeli miałbym szukać jakiegoś punktu wspólnego interlokutorów Yiwu, to wskazałbym na to, że wszyscy oni zostali w jakiś sposób dotknięci przez los. Jednych poharatała historia, a dokładnie jej przejaw w postaci rewolucji kulturalnej Mao, inni urodzili się w biedocie (dla Europejczyka skrajnej, dla nich normalnej) nie dającej jednak szans na zwykłe, godne życie; jeszcze inni wykonują dziwne zawody (żebrak, ślepy uliczny grajek, hiena cmentarna).\nMożna powiedzieć, że Yiwu daje dobry obraz chińskiego społeczeństwa. Właściwie wszędzie widzimy nędzę i niedostatek, ale też bardzo dzielnych ludzi, którzy próbują sobie z tym radzić. Po ludzku rzecz biorąc jestem pod wrażeniem ich wytrzymałości, determinacji, spokojnej zgody na trudne warunki pracy i życia. Jako analityk spraw ekonomicznych nie tylko rozumiem, ale plastycznie teraz widzę skąd wziął się chiński cud gospodarczy; więcej, mam pewność, że tą drogą Chiny będą się dalej posuwały i w końcu osiągną pozycje mocarstwa światowego nr 2. A kto wie, może kiedyś i nr 1? Tak na marginesie: Europejczycy powinni być tego świadomi i mieć jakąś strategie przeciwdziałania. Inaczej zamienimy się w prowincję żółtej cywilizacji, ale to zupełnie inny temat.\nOficjalnie się o tym w Chinach nie mówi, to temat tabu, ale ciągle wiele osób nosi w sobie fatalne, rujnujące doświadczenie rewolucji kulturalnej: prześladowania, niszczenia karier, maltretowania, głodu (do kanibalizmu włącznie). W wielu miejscach do tej pory wytrzebione są lasy, bo drewna używano do prymitywnego, dymarkowego wytopu stali – nikomu to nie było potrzebne, ale fatalne skutki tej kampanii trwają do dziś. Podobnie jak widoczne są masowe zniszczenia obiektów starej kultury, zwłaszcza religijnej, traktowanej niegdyś jako przeżytek starego systemu. Tego już się nie odtworzy, a braku backgroundu kulturowego się nie nadrobi. Bardzo ciekawe, jak bogacące się Chiny poradzą sobie ze stworzeniem nowej tożsamości, nowej kultury. Jaka ona będzie?\nTo zdumiewające, że jak trochę głębiej poskrobać, to ciągle w rzeczywistości społecznej wychodzą upiory przeszłości. A jakby na polską rzeczywistość spojrzeć z większego oddalenia, to też zobaczylibyśmy ciągle wdzierającą się przeszłość? Jako historyk odpowiadam – na pewno, tylko czy chcemy to dostrzec?\nOczywiście Liao Yiwu robiąc wywiady ujawniające skalę zniszczeń, niegodziwości i represji skazywał siebie na bycie dysydentem. Zaliczył również więzienie za opublikowanie poematu o masakrze na Placu Tiananmen. Pierwsze wywiady do przedstawianego tu zbioru odbył już w więzieniu. Warto dodać, że książka ukazała się na Tajwanie, a w Chinach jest ciągle zakazana.\nPodsumowując: lektura Prowadzącego umarłych jest fascynująca i pouczająca. Zmienia sposób patrzenia na Chiny. A ponieważ jest jeszcze napisana w sposób fascynujący, to nie mam wątpliwości, oceniam na 10/10 i zachęcam do lektury. Po tej książce zrozumiałem Chiny – te współczesne i te z czasów rewolucji kulturalnej\nLiao Yiwu, Prowadzący umarłych. Opowieści prawdziwe. Chiny z perspektywy nizin społecznych, Czarne, Wołowiec 2011.\n Bardzo polecam quiz geograficzny na znajomość nazw i położenia chińskich prowincji. Sprawdźcie, jaką macie wiedzę na ten temat. Poza tym to fajna zabawa, a przy okazji pomaga opanować ten temat, wiem co mówię. Tu link: http://www.purposegames.com/game/chinese-provinces-quiz\nSource: Notatnik kulturalny Published on 2021-04-19\nSource: Jeż Węgierski Published on 2021-04-18