The Gardener: ပညာရေး၊ ဘွဲ့၊ တိုင်းပြည်၊ အနာဂတ်၊ စသဖြင့်။\nပညာရေး၊ ဘွဲ့၊ တိုင်းပြည်၊ အနာဂတ်၊ စသဖြင့်။\nမြန်မာပြည် ပညာရေးအကြောင်း မပြောတာကောင်းမယ်လို့ သူငယ်ချင်းတွေက ပြောကြတယ်။ ကိုယ်တိုင်လည်း ဒီပညာရေးစနစ်ကို ဖြတ်သန်းခဲ့တယ်ဆိုတော့ မပြောဘဲ မသိချင်ယောင်ဆောင်နေလို့ မဖြစ်ဘူးလို့ တစ်ခါတစ်ခါထင်မိတယ်။\nဦးမြင့်ပြောတယ်ဆိုလား ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်မှာ လွန်ခဲ့တဲ့ လအနည်းငယ်က ပြောစကားလေးတစ်ခုကြားလိုက်တယ်။ သူအကြောက်ဆုံးက မြန်မာပြည်မှာ လူပြန်ဖြစ်တဲ့အခါ လက်ရှိပညာရေးစနစ်ကို ဖြတ်သန်းရမယ့် ကိစ္စလို့ပြောတယ်။ အဲဒီကိစ္စကို ကျနော်လည်း ကြောက်ပါတယ်။ သူငယ်ချင်းတွေလည်း ကြောက်ပါတယ်။ စစ်အစိုးရခေတ် ပညာရေးစနစ်ကို ဖြတ်သန်းခဲ့ရသူတွေ အားလုံးလည်း ကြောက်တဲ့သူများမယ်ထင်ပါတယ်။ လိုရာဆွဲပြောတာမဟုတ်ပါဘူး။ အကျိုးအကြောင်းကိုလည်း အနည်းငယ်ပြောပါမယ်။\nမြန်မာပြည်ရောက်တော့ အသိပါမောက္ခဆီကို သွားပါတယ်။ သွားတယ်ဆိုတာက ခင်လို့သွားတာပါ။ မြန်မာပြည်မှာ ကျောင်းဆရာလုပ်ရင်တော့ သူ့ဆီကို မကြာမကြာသွားပြီး အပူကပ်ရဖို့ရှိပါတယ်။ အခုတော့ ဘာအပူမှမကပ်ပါဘူး။ ပြန်ရောက်တုန်း သွားတွေ့ရုံပါပဲ။ ဇနီးသည်ကိုလည်း အမြဲကူညီခဲ့တဲ့အတွက် သူ့ကျေးဇူးတွေလည်း ရှိပါတယ်။ မြန်မာလူမျိုးအများစုကတော့ လူကြီးပိုင်းတွေ၊ ရာထူးကြီးတဲ့သူတွေဆို လာဘ်စားတယ်ထင်ကြတာများပါတယ်။ စေတနာကောင်းနဲ့ ကူညီတဲ့သူတွေ နည်းတာကြောင့်ဖြစ်မယ်ထင်ပါတယ်။ အခုပြောတဲ့ ပါမောက္ခက စေတနာသိပ်ကောင်းပါတယ်။ လာဘ်လည်းမယူပါဘူး။ အင်မတန်မှ ကူညီတတ်ပါတယ်။\nရောက်တုန်းစကားစပ်မိလို့ အခု လက်ရှိပညာရေး ကိစ္စတွေ နည်းနည်းလောက်ပြောဖြစ်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့်တော့ တက္ကသိုလ်ပညာရေးအကြောင်းတွေပေါ့။ အခု BE ကို ကြို့ကုန်းကျောင်းပြန်ဖွင့်ပါတယ်။ ထိပ်တန်းကျောင်းသားတွေရွေးပါတယ်။ အမှတ်သိပ်မြင့်တဲ့သူ ထိပ်တန်း ၂၀၀ ထင်ပါတယ်။ အဲဒါတွေကို သင်တဲ့သူတွေကတော့ အရင်ဆရာတွေပါပဲ။ အဲဒီကလေးတွေဟာ အမှတ်သိပ်မြင့်ပါတယ်။ ဆေးကျောင်းအမှတ်ထက်မြင့်တယ်လို့ အကြမ်းဖျင်းပြောနိုင်ပါတယ်။ အင်မတန်တော်တဲ့ ကျောင်းသားတွေအဖို့ အင်မတန်တော်တဲ့ ဆရာတွေလိုအပ်ပါတယ်။ အရည်အသွေးမမီတဲ့ဆရာနဲ့ တော်တဲ့တပည့်ဟာ တစ်သက်လုံး အဆင်ပြေစရာမရှိဘူးထင်ပါတယ်။ သိပ်တော်တဲ့ကလေးတွေ နစ်နာပါတယ်။ အထူးသဖြင့် သူတို့ရင်းရမယ့် အချိန်နဲ့၊ ပြန်ရမယ့် ပညာရေးကို တွက်ကြည့်မိပါတယ်။ တကယ်တော်တဲ့ ကလေးတွေအတွက် တကယ်ကောင်းတဲ့ပညာရေး ရဖို့လိုတယ်ဆိုတာကို စဉ်းစားပါတယ်။ အခုလက်ရှိ ဆရာ၊ ဆရာမတွေရဲ့ အရည်အချင်းကို ပုတ်ခတ်လိုတဲ့သဘောမပါပါဘူး။ ထိပ်ဆုံးကလူတွေ ရွေးပြီး အကောင်းဆုံးမပေးနိုင်ဘဲ ဒုံရင်းဖြစ်နေတဲ့ အချက်ကို အလေးပေးပြောလိုရင်းပါပဲ။\nနောက်ပြီး အင်ဂျင်နီယာဖြစ်ဖို့ ငါးနှစ်အချိန်ယူခဲ့ရာကနေ အခု ခြောက်နှစ်ဖြစ်သွားမယ်။ တစ်နှစ်ဆိုတာ သိပ်စကားပြောတယ်။ တစ်နှစ်နောက်ကျသွားတာ၊ တစ်နှစ်ပိုကုန်သွားတာဟာ အကျိုး ဘယ်လောက်ပိုရှိမလဲ။ အဲဒါကို လွယ်လွယ်နဲ့ပြောင်းလိုက်တာပဲ။ ခြေခြေမြစ်မြစ်တွေးခေါ်ပြီး လုပ်တယ်လို့တော့ ကျနော်မထင်မိဘူး။ ဘွဲ့အတွက် ၃ နှစ်ကနေ ၅ နှစ်အတွင်းပဲ ထားသင့်တယ်။ ဘွဲ့လွန်အတွက် အရည်အချင်းမီပြီး ဆက်တက်ချင်တဲ့သူတွေ တက်လို့ရနေရင်တော်ပြီလို့ ယူဆတယ်။ အဲဒီထက် ဆိုးတာက အခြေခံပညာ အဆင့်ကိုလည်း တစ်တန်းတိုးမလို လုပ်နေတယ်လို့ ကြားရတယ်။ အဲဒါဆိုရင်တော့ မြန်မာပြည်က အင်ဂျင်နီယာကျောင်းတွေဟာ ကမ္ဘာ့ အသက်အကြီးဆုံး အင်ဂျင်နီယာတွေ မွေးထုတ်ပေးတော့မယ်ဆိုပြီး ကြံဖန် ဂုဏ်ယူကြရမယ့် အနေအထားဖြစ်လာပါပြီ။\nDerek Bok ကပြောဖူးတယ်။ ပညာရေးကို ဈေးကြီးတယ်ထင်တယ်။ မသိခြင်း(တွေဝေခြင်း)ကိုပဲ သင်ပါလား ဆိုပြီး ရွဲ့ပြောပြောတယ်။ (If you think education is expensive, try ignorance.)သူကတော့ ပြောအားရှိတာပေါ့။ ဟားဗတ်မှာ ၂၅ ယောက်မြောက် ပါမောက္ခချုပ် ဖြစ်ခဲ့တာ ဆိုတော့ လေကျယ်ခွင့်ရှိတယ်ပေါ့ဗျာ။ သို့ပေမယ့် မြန်မာပြည်က တက္ကသိုလ်များဟာ ဟားဗတ်မဟုတ်လေတော့ ဘွဲ့ရသွားတာနဲ့ အားလုံး အဆင်သင့်ဖြစ်သွားတာမျိုး မဖြစ်ဘူးဗျ။ အဲဒီတော့ ဘွဲ့ကိုရော ဆန်ပုံးကိုပါ ကြည့်ပြီး ကျောင်းတက်ရမယ့်သူတွေအနေနဲ့ ခက်ပါတယ်ခင်ဗျ။ ပညာရေးကို ဈေးကြီးတယ်ပြောတာမဟုတ်ရပါဘူး။ ဒီဈေးနဲ့တန်ရုံပညာရေးတော့ ဖြစ်နေပါသေးတယ်။ သို့ပေမယ့် နိုင်ငံခြားထွက်ပြီး မသင်နိုင်တဲ့ လူတော်လေးများဟာ ကျောင်းသက်တော်ရှည်တွေဖြစ်ပြီး တန်ဖိုးရှိတဲ့ အချိန်တွေ ပြုန်းတီးသွားမှာကို တွေးမိပြီး စိတ်မကောင်းဖြစ်ရတယ်။\nအဘိုးမင်န်ဒဲလားကတော့ ပညာရေးဟာ ကမ္ဘာလောကကြီးကိုပြောင်းလဲဖို့ စွမ်းအားအပြင်းဆုံး လက်နက်ဖြစ်တယ်လို့ပြောတယ်။(Education is the most powerful weapon which you can use to change the world.) သူု့စကားသာမှန်ရင်တော့ မြန်မာအင်ဂျင်နီယာတွေခမျာ လက်နက်တပ်ဆင်ရင်း သက်တမ်းတစ်ဝက်ကုန်ရသလိုဖြစ်နေတာပေါ့ဗျာ။\nလက်ရှိစနစ်ကို အပြစ်တင်ရုံလို့မမှတ်စေချင်ပါဘူး။ အဆိုးတွေချည်း လှိမ့်ပြောနေတာမဟုတ်ပါဘူး။ ပိုကောင်းတဲ့ အနာဂတ်အတွက် လောလောဆယ် သတိပြုမိတာတွေ နည်းနည်းတော့ ပြောသင့်တယ်။ လူများများသတိထားမိလာရင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲဖို့ ပိုလွယ်လိမ့်မယ်ထင်လို့ ပြောတဲ့သဘောပဲ။ လက်ရှိကာလကြီးကို transition လို့ခေါ်ကြတယ်မှတ်တယ်။ ကြားကာလ၊ ပြုပြင်ပြောင်းလဲဆဲကာလ ဆိုတော့ အပြောင်းအလဲက ရုပ်လုံးမပေါ်သေးဘူး။ အကောင်းဘက်ကို မပြောင်းလဲနိုင်သေးရင်တောင် သိသိသာသာဆိုးနေတာတွေကို အကောင်အထည်မဖော်သင့်ဘူးလို့ထင်တယ်။\nအလေးအနက်ပြောချင်တဲ့ တစ်ချက်ကတော့ ပညာရေးစမ်းသပ်မှုတွေမှာ ကျနော်တို့ ကျောင်းသားတွေဟာ ကြွက်ဖြူတွေထက်ပိုပြီး အထိနာတယ်ဆိုတဲ့ အချက်ပါပဲ။ ကြွက်တွေမှာ ဘဝရည်မှန်းချက် မြင့်မြင့်မားမားရှိသလားတော့ မသိဘူး။ လူတွေမှာတော့ရှိကြတာများတယ်။ ကျောင်းသားတွေ နစ်နာနေတာကို သတိပြုမိဖို့လိုတယ်။ ကျောင်းသားတွေနစ်နာနေတယ်ဆိုတာ တကယ်တော့ နိုင်ငံ/တိုင်းပြည် နစ်နာနေတာနဲ့အတူတူပါပဲ။\nအရည်အချင်းမမီတဲ့ ဆရာတွေကို ဘာလုပ်ရမလဲလို့ သူငယ်ချင်းတစ်ယောက်ကမေးတယ်။ ကျနော့်အထင်တော့ ရှင်းပစ်ရမယ်ထင်တယ်။ ရှင်းပစ်တယ်ဆိုတာမှာ လူကို ရှင်းခိုင်းတာမဟုတ်ဘူး။ ပြဿနာကိုရှင်းခိုင်းတာဖြစ်တယ်။ အရည်အချင်းမီလာအောင် သူတို့ကို လေ့ကျင့်ပေးကြရမယ်။ လေ့ကျင့်လို့မှမရတော့ရင်တော့ အလုပ်ဖြုတ်တန်ဖြုတ်ရမယ်ထင်တယ်။ မဖြုတ်ရင်လည်း အတန်းပြောင်းပေးသင့် ပြောင်းပေးရမယ်။\nဗစ်တာ ဟူးဂိုးကပြောတယ်။ ကျောင်းတံခါးကိုဖွင့်တဲ့သူဟာ ထောင်တစ်ခုကိုပိတ်တယ်တဲ့။ ဖတ်ဖတ်မိချင်းဘယ်လိုထင်သလဲဆိုတော့ ကျောင်းစောင့်နဲ့ ထောင်စောင့်ဟာ တစ်ယောက်တည်းထင်မိတယ်။ အဲဒီလိုဆိုလိုချင်တာတော့ ဟုတ်ပုံမရဘူး။ ကျောင်းတွေရှိမှ လူမိုက်နည်းမယ်ဆိုတဲ့ သဘောမျိုးလေလား မသိဘူး။ (He who opensaschool door, closesaprison.) ကျောင်းတံခါးတွေကို လိုတာထက် ပိုဖွင့်ထားရင်ရော ကြီးပွားရေးတံခါးကို ပိတ်သလိုဖြစ်နေမှာစိုးရတယ် ကိုဟူးဂိုးရေ။\nမြန်မာနိုင်ငံရဲ့ လက်ရှိပညာရေး စနစ်တွေကို မှန်မှန်ကန်ကန် သုံးသပ်နိုင်တဲ့သူ နှစ်ယောက်တော့ရှိတယ်။ တစ်ယောက်ကတော့ အိုင်းစတိုင်းပါ။ ကျွန်ုပ်ရဲ့ သင်ယူလေ့လာမှုကို အနှောက်အယှက်ပေးနေတဲ့ တစ်ခုတည်းသော အကြောင်းရင်းဟာ ပညာရေးစနစ်ပဲ တဲ့။ (The only thing that interferes with my learning is my education)\nနောက်ထပ်မှန်မှန်ကန်ကန် သုံးသပ်နိုင်တဲ့သူကတော့ မာ့ခ်တွိန်း။ ပညာရေးဆိုတာမှာ ကျောင်းနဲ့ တိုက်ရိုက်ကြီးပတ်သက်တယ်ဆိုတဲ့ အယူအဆဟာ တော်တော်လေးမှားတယ်။ မာ့ခ်တွိန်းကတော့ ပညာရှာတဲ့ လမ်းမှာ စာသင်ကျောင်း(ကျောင်းပညာရေး)ဝင်မရှုပ်စေနဲ့ဆိုပြီး ခပ်ပြတ်ပြတ်ပြောတယ်။ (Never let schooling get in the way of an education.)။ မာ့ခ်တွိန်းဟာ အင်မတန်တော်တယ်ခင်ဗျ။ ပညာရေးဘုတ်အဖွဲ့တွေ ဘယ်လိုဖြစ်လာလည်းဆိုတာလည်း သူကြိုသိနေခဲ့တယ်။"ပထမဆုံး အနေနဲ့ ဘုရားသခင်ဟာ ငတုံးတွေကို ဖန်ဆင်းကြည့်တယ်။ ဒါက အစမ်းလေ့ကျင့်ကြည့်တာ။ ပြီးတော့မှ သူဟာ ကျောင်းဘုတ်အဖွဲ့ကို ဖန်ဆင်းတော်မူတယ်။(In the first place, God made idiots. That was for practice. Then he made school boards.) Practice makes perfect သဘောတရားပါတယ်ဗျ။ သေချာလေ့လာကြည့်ဖို့ကောင်းပါရဲ့။\nပိုကောင်းတာကို မပြောင်းနိုင်သေးခင်မှာ ပိုဆိုးတာတွေမလုပ်မိရင် ကောင်းပါလိမ့်မယ်။ လွှတ်တော်ကြီးပင် ဖွဲ့ထားသော်ငြားလည်း ကမောက်ကမတွေ လုပ်လုပ်လာတာတွေ့ရရင် စိတ်မသက်မသာဖြစ်ရသဗျ။ အမတ်မင်းများကလည်း ကော့မှုးအမတ်လို ပညာကောင်းကောင်းမတတ်လို့များ ဒီလိုဖြစ်ရသလားတွေးမိတယ်။ သမ်မဒ အကြံပေးများဟာလည်း အကြံပေးဖြစ်ပြီးသကာလမှာ အကြံမထွက်တော့ဘူးဖြစ်ကုန်သလား အောက်မေ့ဆင်ခြင်မိတယ်။ အစိုးရပညာရေးမကောင်းဘူးဆိုတော့ အင်ဒိုနီရှားနိုင်ငံလို နိုင်ငံတကာကျောင်းခွဲတွေရှိပြီး ရွေးချယ်စရာလမ်းရှိသလားဆိုတော့လည်း မြန်မာပြည်မှာ အခွင့်အလမ်းမရှိဘူးခင်ဗျ။ ပုလင်းလည်ပင်းဝမှာ နင်နေသလို၊ တစ်လမ်းတည်းရှိတဲ့လမ်းက ပိတ်နေသလိုဖြစ်နေတယ်။ အဲဒါ အင်မတန်မှ မကောင်းပါဘူး။\nပညာရေးဆိုတာမှာလည်း data -->information-->knowledge-->wisdom ဆိုတဲ့ လမ်းကြောင်းကို သွားဖို့ သင်ရတဲ့အရာလို့ ကျနော်သဘောထားမိတယ်။ မှန်ချင်မှလည်းမှန်မယ်။ စားဝတ်နေရေးဆိုတာတွေကလည်း ရှိသေးတယ်ဆိုတော့ တစ်နေရာရာမှာ အချိန်သိပ်ကြာကြာနေဖို့ သင့်ရဲ့လားဆိုတာကိုလည်း ပြန်ဆင်ခြင်သင့်တယ်ထင်တယ်။ ပညာရေးမှာ ရင်းနှီးမြုပ်နှံတာဟာ အတိုင်းအတာတစ်ခုထက်ကျော်သွားရင် ကိုယ့်ဒုက္ခကိုယ်ရှာတာလည်းဖြစ်သွားတတ်တယ်ထင်တယ်။ သြစတြေးလျက သထေးတစ်ယောက်ကတော့ လက်ရှိပညာရေးစနစ်တွေက စက်မှုတော်လှန်ရေးခေတ်က အလုပ်သမားမွေးမြူ၊ထုတ်လုပ်ရေးပေါ်မှာ တော်တော်လေး အမှီပြုတယ်လို့ယူဆတဲ့အတွက် ကျောင်းထွက်လိုက်တယ်။ မီလျံနာဖြစ်လာတယ်။ သူ့လိုဖြစ်ဖို့ ကျောင်းထွက်ရမယ်လို့မဆိုလိုဘူး။ ကျောင်းဆီက ဘာမျှော်လင့်ပြီး၊ ကျောင်းက ကိုယ့်မျှော်လင့်ချက်ကို ဘယ်လောက်ဖြည့်ပေးနိုင်မလဲဆိုတာကို သတ္တိရှိရှိ၊ ယုတ္တိတန်တန် ဆင်ခြင်ကြည့်ရမယ့်တာဝန်က လူငယ်တွေမှာရှိလာပြီလို့ဆိုချင်ပါတယ်။\nလူတိုင်းကတော့ မွေးရာပါ မတော်ကြပါဘူး။ တော်တဲ့သူနည်းနည်းနဲ့ သာမန်လူပြိန်းများများရှိတာကိုက ဟန်ချက်မျှခြင်းတစ်ရပ်ပဲ။ ကျနော်တို့ခေတ်မှာဆိုရင် ကျောင်းမှာ လူတော်ကို မရှိတော့ဘူး။ သာမန်တွေပဲ။ ဉာဏ်ရည်ချင်းမတိမ်းမယိမ်း၊ သူလည်း ပြိန်းပြိန်း၊ကိုယ်လည်းပြိန်းပြိန်း၊ ပြိန်းရပြန်လစ်၊ ၂၀၀၂ ဝယ် တက်ရကြလေ တို့တစ်တွေသည် သေသော်မှတည့် အော်(original) ပြိန်း၏တွေချည်းပဲ။ အဲဒီတော့ ဘာမှထူးပြီး မကြိုးစားရဘူး။ အဆင်ပြေတယ်။ ပျော်ပျော်ကြီးကျောင်းတက်ပြီး တစ်နေ့တစ်နေ့ သာယာလိုက်တဲ့အချိန်တွေ။ လူ့ဘဝမှာ ပေါင်မုန့်ကိုချောင်းရေနဲ့တို့စားတဲ့ သောရိုးရဲ့ စိတ်ချမ်းသာမှုမျိုးနဲ့ ကျောင်းမှာငြိမ်းချမ်းနေခဲ့တာပဲ။ မိတ်ဆွေကောင်းလည်း ရသင့်သလောက်တော့ရတယ်။ အဲဒီတုန်းကပဲ ဘဝကို ဆင်ခြင်ချိန်ရတယ်။ နောက်ပြန်မရတော့ဘူး။ စာကြမ်းပိုးတွေဘာတွေဆိုတာ မရှိတော့ဘူး။ မုဒိတာသိပ်ကောင်းလာကြတဲ့ခေတ်ဖြစ်မယ်။ သင်တဲ့ဆရာတွေကိုလည်း စိတ်မပါရင် နားမထောင်ဘူး။ ကိုယ့်ဘာသာကိုယ်ဖတ်ကြည့်ရင် နားလည်နေတာကို လာဖတ်ပြနေတာတွေကိုလည်း သည်းခံရတယ်။ ဘဝမှာလည်း မလိုဘဲ လိုက်ရှင်းပြနေတဲ့ အရောင်းသမားတွေကို သည်းခံတတ်ဖို့ ကောင်းကောင်းလေ့ကျင့်ခဲ့ရတာပဲ။ တစ်သက်လုံးပြန်မသုံးတော့တဲ့ LCS, DSP, နောက်ပြီး circuit တွေအကြောင်း ဘာဆိုလား၊ အီနီယတ်ကွန်ပြူတာကို ဘယ်သူလဲမသိဘူးထွင်တယ်။ ဂျွန်ဗွန်နူမန်ဆိုလား။ နောက်ပြီး ပရောဆက်ဆာကို ဗူးထဲကထုတ်ပြီး မားသားဘုတ်မှာ တပ်ပုံအဆင့်ဆင့်ကို စာနဲ့ရေးရတာလည်းရှိတယ်။ ဒီခရိသင်္ချာဆိုတာလည်းပါတယ်။ နောက်တော့ စီအပေါင်းအပေါင်းဆိုလား သင်ရတယ်။ နောက်တော့နတ်ဝေါ့ခ်ကင်းဆိုလားသင်ရတယ်။ အခုတော့ အာရ်ဂျေဖိုးတီဖိုက်ကို သူ့အပေါက်ထဲထည့်လိုက်တာကလွဲရင် ကျန်တာတွေ မသုံးဖြစ်တော့ဘူး။ ရောက်တာတွေ၊ မိုဒမ်တွေအကြောင်းဆိုလည်း သမိုင်းတွေလို ရှည်လျားထွေပြားသင်ခဲ့ရတာ။ အိုအက်စ်အိုင်လေယာတွေဆိုတာလည်း ဘယ်နှနှစ်မှန်းမသိဘူးသင်လိုက်ရတာ။ အခုတော့ ဘာမှလည်းမသုံးဖြစ်ဘူး။ အခုပြန်တွေးကြည့်ရင် အေဒရီရန် မောင့်ခ် ရေကူးနည်း အဝေးသင်သင်ခဲ့တာနဲ့ ခပ်ဆင်ဆင်ပဲ။ ဒီဘီအမ်အက်စ်ကတော့ နည်းနည်းလေးအသုံးဝင်ခဲ့တယ်ဆိုရမယ်။ ပရိုဂရမ်းမင်းကတော့ ကွန်ဒီရှင်းလောက်ပဲသုံးရတာဆိုတော့ ၂ ရာခိုင်နှုန်းလောက် အသုံးဝင်တယ်ပြောရမယ်ထင်တယ်။ သင်္ချာဆိုရင်တွက်လိုက်သမှ၊ အေလယ်ဗယ် သင်တန်းတတ်တော့ အဆင်တောင်ပြေသေးတယ်။ နောက်တော့လည်း လောကကြီးမှာတွက်စရာရှားလှချည်လားဆိုပြီး မေ့ထားလိုက်ရတယ်။ အင်္ဂလိပ်စာဆိုလည်း ဘာမှကောင်းကောင်းမတတ်ခဲ့ဘူး။ ဘိလပ်ကိုတောင် အင်္ဂလိပ်စာလုံးထင်တာ၊ မနေ့က အဘိဓာန်ကြည့်မှ wilayat ဆိုတဲ့ ဟိန္ဒူစကားမှန်းသိတယ်။ Britain လို့အဓိပ္ပာယ်ရသတဲ့။ ဂူဂယ်မှာ ထရန်စလိတ်လုပ်တော့မှဟုတ်သားဖြစ်ရတယ်။\nကျနော်ပြောချင်တာက ကျနော့်ဘဝမှာတော့ ကျောင်းတက်တယ်ဆိုတာမှာ အသုံးဝင်တာ ၅ ရာခိုင်နှုန်းလောက်ပဲရှိခဲ့တယ်ဆိုတာပါပဲ။ ဘွဲ့ရဖို့တော့လိုအပ်တယ်။ ဘွဲ့မရရင် အီးပီလျှောက်ဖို့ခက်တယ်ထင်တယ်။ အဲဒါလေးတော့ အသုံးဝင်ပါရဲ့။\nငါးနှစ်တက်ပြီး ဘွဲ့ရသွားပြီးသကာလမှာ အလုပ်တွေကလည်းရှားတယ်ခင်ဗျ။ ကျောင်းကပြီးတဲ့သူတွေ ဘာမှမတတ်တာ ဘယ်လိုပေါက်ကြားသွားသလဲမဆိုနိုင်ဘူး။ အလုပ်ရသွားတဲ့သူဆိုလို့ လက်ချိုးရေလို့ရတယ်။ ဘယ်သူမှမရဘူးတောင်ထင်မိတယ်။ ဆယ်တန်းပြီးကတည်းက မုန့်ဟင်းခါးချက်နည်းသင်ပြီးရောင်းစားလိုက်ရင်တောင် နောက်ထပ် ငါးနှစ်ဆိုရင် ရပ်ကွက်ထဲမှာတော့ အလုပ်ဖြစ်နေလောက်ပြီလို့တောင်တွေးမိတယ်။ အရစ်တိုတယ်ဆိုလား အရစ်ရှည်တယ်ဆိုလား ၊ အဲဒီပညာယှိကြီးပြောသလို ပညာရေးဟာ အမြစ်ခါးသလောက် အသီးချိုတယ်ဆိုတာ ဘယ်မှာဟုတ်လို့တုန်း။ အမြစ်ခါးသော်လည်း အသီးမသီးဘူးခင်ဗျ။\nအဲဒါကိုလည်း ဘယ်သူမှ ထုတ်မပြောကြဘူးခင်ဗျာ့။ တတ်သလိုလို အယောင်ဆောင်နေကြတယ်။ Big Short ထဲမှာ မိုက်ကယ်လူးဝစ်ပြောတဲ့ ဘာမှမသိတဲ့ အကြံပေးများလိုပေါ့ဗျာ။ အတူတူဟန်ဆောင်နေကြတာထင်တယ်။ မြန်မာပြည်မှာတော့ ဘွဲ့ကြီးလေ၊လခနည်းလေပဲထင်တယ်။ ဆရာဝန်ကြီးများကလွဲရင် ပညာတတ်ဆိုတာမျိုးဟာ ဆိုက်ကားသမား၊ စပယ်ယာ၊ မုန့်ဟင်းခါးသည်လောက်မှ ဝင်ငွေမကောင်းဘူးဗျ။ မာနတော့ကြီးတယ်။ အင်ဂျင်နီယာဆိုတော့ ဆိုက်ကားလည်းမနင်းစားနိုင်ဘူး။ စပယ်ယာလည်းမလိုက်နိုင်ဘူး။ မုန့်ဟင်းခါးလည်းမရောင်းနိုင်ဘူး။ ဒီတော့ ဘာလုပ်မလဲဆိုတော့လုပ်စရာက နှစ်လမ်းရှိတယ်။ ကျောင်းဆက်တက်မလား၊ ကလေးတွေကို စာသင်မလား။ study guide ဆိုတာ လခတော့ သိန်းချီရသေးတာပဲ။ အင်ဂျင်နီယာပညာကြီးကို လျှိုထားလိုက်တယ်။ အဲဒီလို လျှိုထားလိုက်တာ အခုအထိပါပဲ။ အခုအထိ အသစ်အတိုင်းရှိသေးတယ်။ တစ်ခါမှ ထုတ်မသုံးရသေးဘူး။\nကျနော့်သူငယ်ချင်းများကတော့တော်တယ်ခင်ဗျ။ cisco တွေ၊ microsoft တွေကပေးတဲ့ certificate တွေယူကြသဗျ။ သူတို့က ကျောင်းမှာသင်လိုက်တဲ့ နက်ခ်ဝါ့ခ်ကေဘယ်လ်ကို ညှပ်လိုက်ရသေးတယ်ကြားမိတယ်။ နက်ညိုနီမော်ဝါစိမ်းနီရမ်းခိုးဖြူ ငွေရွှေဆိုတဲ့ ထရန်စစ်စတာလေးတွေကိုတော့ တပ်ရပြုရတယ်မကြားမိဘူး။ (အင်္ဂလိပ်လိုတော့ Big boys race our young girls but Violet generally wins ဆိုပြီးမှတ်ကြသတဲ့)။ ကျနော်ကတော့ ပထမနှစ်တုန်းကသင်ပေးလိုက်တဲ့ တွင်ခုံအခြေခံနဲ့၊ သံဖြူပုံးလေးဘာလေးလုပ်စားဖို့ကြိုးစားဖို့ကလည်း အဲဒီလောက်ကို မတတ်ခဲ့တာခက်တယ်။ ကျောင်းပြီးမှ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပညာ ပြန်သင်ရတယ်ဆိုတာက တကယ့် reverse engineering method ပါပဲ။ ငါးနှစ်တိတိ ဘာမှမတတ်ဘူးတော့မဟုတ်ဘူး။ တတ်တာတွေက ဘယ်လိုပြန်သုံးရမလဲတွေးမရတာပဲ။ စာသင်စားမယ်ဆိုရင်တော့ သင်ချာဆရာ(ဘောလယ်)လောက်တော့ဖြစ်လောက်တယ်။ ဘောလယ်ဆိုတာကတော့ ကျောက်သင်ပုန်းမှာ နမူနာတွက်ပြရင်း သူ့ဘာသူ လည်နေတဲ့ဆရာတွေကို ဂုဏ်ပြုချီးမြှင့်တဲ့ ဘွဲ့တံဆိပ်ပဲ။\nကျောင်းမှာ ပုံဆွဲကလည်းဖျင်းခဲ့တာ ၉ လောက်ရှိတယ်။ ဘာပုံမှမဆွဲရတဲ့ မေဂျာယူတာတောင် ပုံဆွဲရတယ်။ အဲဒါနဲ့ကျူရှင်တက်တယ်ခင်ဗျ။ ကျူရှင်မှာသင်တော့လည်း မတက်ဘူးခင်ဗျ။ သုံးဒီကိုလည်း မကြည့်တတ်ဘူးဗျာ။ လိုင်းကိုတောင်ဖြောင့်အောင်မတားနိုင်ဘူး။ တြိဂံပုံဆွဲရင်တောင် ပိရမစ်လိုလို ဘာလိုလိုဖြစ်ကုန်တာ။ လက်က ချွေးထွက်တော့ စက်ဝိုင်းဆွဲရင်တောင် စာရွက်က ချွေးတွေစိုပြီး ရေအိုင်လေးမှာ လသာသလိုဖြစ်ဖြစ်သွားတယ်။ ပုံဆွဲရမယ့် အဆိုင်းမင့်များကိုလည်း သူငယ်ချင်းတွေကို ဆွဲခိုင်းခဲ့တာချည်းပဲ။ ဒါတောင်မှ ကျနော် အော်တိုကတ်ဒ်နဲ့တော့ နည်းနည်းပါးပါး လုပ်စားလို့ရနိုင်တယ်ထင်မိခဲ့သေးတယ်။ အော် မာန မာန သိပ်ကြောက်စရာကောင်းတယ်။ ဘာမှမသိရင်တောင် ငါဟာ အင်ဂျင်နီယာပဲဆိုတဲ့ အတ္တ၊မာနတော့ရှိတယ်။\nကိုယ်ပေါင်ကိုယ်လှန်ထောင်းရင်း ဘေးလူတွေထောင်းမိမှာစိုးရတယ်ဗျ။ ကျနော့်သူငယ်ချင်းများဟာ အခုအချိန်မှာ ပီအိတ်ခ်ျဒီကြပြီခင်ဗျ။ ကထိကတွေတောင်ဖြစ်ကြလေသလားမသိဘူး။ စံပြဆိုပြီး မောင်သောင်းမွေးစား၊နေ့ချင်းကြီးတဲ့ဟာတွေကတော့ ဌာနမှုးကြလေပြီ။ ရွယ်တူတွေပဲ။ အရည်အချင်းကလည်း အတူတူလောက်ပဲ။ ကျနော်ဖြင့် တွေးမိတိုင်း ဘုရားတမိတော့တာပဲ။\nအခုဆိုရင် ပီအိတ်ခ်ျဒီဂိုဏ်းနဲ့ အရင်ဆရာဟောင်းဂိုဏ်းတွေဟာ အတွင်းအားပြိုင်နေကြတုန်းပဲလို့ကြားတယ်။ သူငယ်ချင်း သုံးယောက်ကို ဖုန်း ၁၅ မိနစ်လောက်စီပြောလိုက်တာ အတော်လေး ကျေနပ်မှုရလိုက်တယ်။ ဆရာ မလုပ်မိတာ အရတော်လေစွတကား။\nဆူးကြားမှာပေါက်တဲ့ဗူးစေ့ဟာ မျိုးစေ့ကောင်းရင်တောင် အသီးသီးဖို့ခက်တယ်ကြားဖူးတယ်။ ကျနော်တို့လို လူပြိန်းတွေ ဘာမှန်းမသိတဲ့ ပညာရေး စမ်းသပ်ခံဘဝမှာ တော်တော်လေး ရသမြောက်လိုက်ကြရတာပဲ။ အခုလို စာရေးနိုင်တာဟာ ကျောင်းမှာ အားတဲ့အချိန်တိုင်း ပေါက်ကရတွေ လျှောက်ရေးပြီး လေ့ကျင့်ခဲ့လို့သာ။ တကယ်ဆို ဒုလ္လဘတရားကြီးထဲမှာ ကြုံရတာတွေက ကြံဖန်တွေးရင် စိတ်ချမ်းသာစရာတွေချည့်။ ရန်ကုန်-သံလျင်နေ့တိုင်းသွားတော့ ဒေသန္တရဗဟုသုတတိုးပွားတာပေါ့။ လေကောင်းလေသန့်လည်းရသဗျ။ လမ်းတစ်လျှောက် မြင်ကွင်းတွေကိုလည်း ခံစားနိုင်သေး။ သွားလေသူကြီး ဘဘသန်းရွှေကိုတောင် တစ်ခါတစ်ခါ ကျေးဇူးတင်မိတယ်။ နိုင်ငံတွင်းမှာ ကျောင်းတွေကို ဝေးဝေးမှာဆောက်စေတာဟာ နိုင်ငံတကာမှာ ကျောင်းသွားတက်ရင် အိမ်လွမ်းနာ သက်သာစေတာပေါ့ဗျာ။ ဘဘညွန့်တို့ ကျောက်တန်းကြွချီတော်မူလာရင် တစ်နေကုန် မီးလာသဗျ။ အဲဒီအချိန်ဆိုရင် လာ့ဘ်ထဲမှာ အာရ်အေတူး ဂိမ်းကို အဲကွန်းလေးနဲ့ဆော့နိုင်တယ်ခင်ဗျ။ ကောင်းချက်။\nကျိုက်ခေါက်စေတီကို နေ့တိုင်းဖူးရတာလည်း ကုသိုလ်သ်ိပ်ရတာပေါ့ခင်ဗျာ။ ရှင်မွေးလွန်းစေတီ၊မင်းနန္ဒာစေတီ၊ တစ်ရာ့ရှစ်တောင်စေတီ၊ကျားဘုရားစတာတွေလည်း နေ့စဉ်ဖြတ်သန်းသွားလာနေရတာဆိုတော့ ဘုရားတရားနဲ့မပြတ်ဘူးလို့တောင်ဆိုနိုင်တယ်။ ကျိုက်ပါဒကြီးတို့ ရေလယ်ဘုရားတို့လည်းရှိသေးတယ်။ သံလျင်၊ကျောက်တန်းဝန်းကျင်မှာ ကျနော်မရောက်ဖူးတဲ့စေတီမရှိဘူးတောင်ထင်မိတယ်။ ဂန္ဓာရီလှည့်နေတာ မြေလျှောက်ဝိဇ္ဖာနီးပါးပဲ။ နေတတ်ရင်ကျေနပ်စရာ။တွေးတတ်ရင် ပျော်စရာ။\nပြီးခဲ့တဲ့ လအနည်းငယ်ကတော့ သံလျင်မှာ နိုင်ငံရေးစာလာဝေတာတွေ ဘာတွေလုပ်တယ်ကြားတယ်။ ကျောင်းသားနဲ့ သံဃာ တွေ နိုင်ငံရေးမှာတော့ ခဏခဏ အကယ်ဒမီရတဲ့ မင်းသားကြီးတွေပဲ။ ခဏခဏငိုကြရ၊ ခဏခဏသေကြရနဲ့။ နိုင်ငံရေးလုပ်စားသူများကြတော့ သေနိုင်ခဲချက်။\nကျောင်းသားများတို့ ... ခက်ခဲစွာသောခေတ်တွင် ရခဲသောပညာ၊ ကြာရှည်ဆည်းပူးအပ်သော အချည်းနှီးခြင်းများကို သည်းခံ၍၊ ဘွဲ့ရအောင် ကျောင်းတက်နိုင်ပြီး၊ အလုပ်ကောင်းစွာ ရကြ၍ ကိုယ့်ဘဝကိုယ်ကျောင်းနိုင်သော စွမ်းနိုင်သူများဖြစ်အောင် ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးနိုင်ကြပါစေသတည်း လို့ဆုမွန်ကောင်းတောင်းရင်း ဇာတ်သိမ်းမှတော်ရာကျမယ်ထင်ပါရဲ့။\nဘာမှအားမငယ်ကြပါနဲ့။ တော်ဖလာပြောတဲ့ စကားကို ကိုးကားပြီး နိဂုံးချုပ်ရရင် အနာဂတ်မှာ ပညာမဲ့တဲ့သူဆိုတာ စာမဖတ်တတ်တဲ့သူကိုပြောတာမဟုတ်တော့ဘူး။ ဘယ်လို လေ့လာသင်ယူရမယ်ဆိုတာ မသိတဲ့သူဟာ ပညာမဲ့ဖြစ်သွားတော့မှာ။(The illiterate of the future will not be the person who cannot read. It will be the person who does not know how to learn.) တော်ဖလာပြောခဲ့တဲ့ အနာဂတ်ဆိုတာ အခုအချိန်ပဲပေါ့။ ကိုယ့်ဘဝအတွက်ကိုယ် သင်ယူကြပါ။ မိတ်ဆွေကောင်းတွေစုဆောင်းပါ။ ကျောင်းတက်တုန်း ဇနီးလောင်း(တွေ) ရှာထားပါ။ ပြင်ဆင်စရာရှိတာတွေကို ပြင်ဆင်ထားကြပါ။ အခွင့်အရေးရတာနဲ့ ဖြစ်ထွန်းအောင်မြင်နိုင်အောင် ဝီရိယကြီးကြီးထားပြီးကြိုးစားကြပါလို့တိုက်တွန်းရင်း စီနီယာအပြိန်းက ဂျူနီယာပြိန်းကို အားပေးလိုက်ပါတယ်။ (ပြောလို့ပြောတာမဟုတ်ဘူး။ ကမ္ဘာမှာ တော်တဲ့သူက ၁ ရာခိုင်နှုန်းလောက်ပဲ။ ကျန်တဲ့သူတွေက အပြိန်းတွေနဲ့၊ မပြိန်းချင်ယောင်ဆောင်တဲ့ ခပ်ထုံထုံလူတွေ)။\nမနေ့ည ဒါကို ရေးနေတာနဲ့ အိပ်ရေးနည်းနည်းပျက်သွားတယ်။ မနက်ရောက်မှ ပြင်စရာရှိတာထပ်ပြင်လိုက်တယ်။ ရေးချင်သလိုရေးထားတာဆိုတော့ အစီအစဉ်ကဗြောက်သောက်ဖြစ်နေတယ်။ ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် ကျောင်းပြီးသွားတဲ့သူတွေက ဟုတ်သားလို့ထင်ပြီး၊ ကျောင်းတက်နေဆဲလူတွေက ဖတ်ဖြစ်မှာမဟုတ်ဘူး။ အသက်လေးဆယ်ကျော်တွေက ဒီကိစ္စအရေးကြီးတယ်လို့ပြောပြီး ဆယ်ကျော်သက်တွေကတော့ nicki minaj နားထောင်နေတာနဲ့ ဒီစာကို မဖတ်ဖြစ်လိုက်ဘူး။ လူလူသူသူ ပညာရေးရခဲ့သူတွေက မြန်မာပြည်ကို အထင်သေးစရာတစ်ခုတိုးသွားပြီး၊ သွားလေသူကြီးရဲ့တပည့်များကတော့ ကြံဖန်ဖြေတွေးကြမယ်ထင်တယ်။ ဆင်ခြင်ပွားများတဲ့သူများကို ကျေးဇူးတင်ပါတယ် ၊ဘာညာပြောဖို့ကောင်းပေမယ့် အလွယ်တကူ ကျေးဇူးတင်တတ်တဲ့သူမဟုတ်တော့ခက်တယ်။ ပြီးအောင်ဖတ်သွားတာကို သိပ်ဝမ်းသာပါတယ်၊ ဘာညာတောင် မပြောတော့တာကိုကြည့်။ အသက်ကြီးလာလေ၊ လူဟာ အဆိုးမြင်လာလေဖြစ်မယ်။ :P ။ကျနော်ပြောချင်တာကတော့ အထက်က လူနည်းစုတစ်စုက အောက်က လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွက် ဆုံးဖြတ်ပေးတယ်ဆိုတဲ့နေရာမှာ ဆုံးဖြတ်ချက်မှားရင် နစ်နာတဲ့အကြောင်းက အဓိက။\nအဲဒီအတွက် ကုထုံးကတော့ feedback system ရှိဖို့ပဲ။ အစိုးရလုပ်နေပြီး၊ ပြည်သူလူထု အသံပြန်မကြားတော့ရင် ဒီအစိုးရ နဲ့ သူ့စနစ်ဟာ ကျဆုံးရမှာပဲ။ စမ်းသပ်တယ်ဆိုတဲ့နေရာမှာ လူများစမ်းသပ်ပြီးသားကို နောက်တစ်ခါထပ်စမ်းသပ်တယ်ဆိုတာ အင်မတန်ဖျင်းလို့ပဲ။ ကမ္ဘာမှာ ပညာရေးစနစ်ကောင်းတဲ့နိုင်ငံတွေရဲ့ စမ်းသပ်ပြီးသားစနစ်တစ်ခုခုကိုရွေးလိုက်ရုံနဲ့ရတာကို ကိုယ့်ဟာကိုယ်ထွင်ချင်နေသေးတာခက်တယ်။ စနစ်ကောင်းသည့်တိုင်အောင် သင်ကြားမယ့် ဆရာ၊ဆရာမက ဖိနပ်အစား အိုးတွေ၊ခွက်တွေစီးထားရင်း ခက်တာပဲ။ (အိုးနင်းခွက်နင်းဖြစ်ကုန်မယ်။)\nခက်ခဲတဲ့အကြောင်းအရင်းတွေမှာ အသေးစိတ်လိုက်ရင် ရှုပ်ထွေးမှုပိုများလာတတ်တယ်။ အခုကိစ္စကိုလည်း ကျောင်းတက်နေလို့ အလကားပါပဲဆိုတဲ့ ဘက်ကို မရောက်အောင် သတိထားပြီးရေးသော်လည်း အကောက်အယူလွဲမှာစိုးတယ်။ အဲဒါကို စိုးရိမ်လို့ ကျောင်းသားဘဝမှာ သင်ယူခွင့်ရနိုင်တာတွေကို နောက်ထပ်ပို့စ်တစ်ခု သပ်သပ်ထပ်ရေးဦးမယ် စိတ်ကူးတယ်။\nအပြိန်းဆိုတာကတော့ သာမန်လူလို့ဆိုလိုတယ်။ ထုံထိုင်းအန အသုံးမကျသူမဟုတ်ဘူး။ သာမန်ပဲ။ သိပ်အတော်ကြီးမဟုတ်ဘူး။ အညံ့စားကြီးလည်းမဟုတ်ဘူး။\nLabels: Current Issue, Discussions, Education System in Myanmar, Engineering Graduation System, Graduation, Myanmar, Review


ပြည်တွင်းစားသုံးဆီဖူလုံရေးအတွက် နေကြာသီးနှံ စိုက်ပျိုးရာတွင် သတိပြုဖွယ်ရာများ | MOALI - Ministry of Agriculture , Livestock and Irrigation\nပြည်တွင်းစားသုံးဆီဖူလုံရေးအတွက် နေကြာသီးနှံ စိုက်ပျိုးရာတွင် သတိပြုဖွယ်ရာများ\nမြန်မာနိုင်ငံတွင် ဆီထွက်သီးနှံစိုက်ဧရိယာသည် စုစုပေါင်းသီးနှံစိုက်ဧရိယာ၏ ၁၆.၉ ရာခိုင်နှုန်း ရှိပါသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဆီစားနေကြာကို ၁၉၇၆-၇၇ခုနှစ်ခန့်စ၍ စိုက်ပျိုး ခဲ့ကြပါသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ လယ်ယာကဏ္ဍမှ စားသုံးဆီဖူလုံရေးအတွက် ဆီထွက်သီးနှံများ တိုးချဲ့ စိုက်ပျိုးရေးကို အရှိန်အဟုန်နှင့် မြှင့်တင် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် နိုင်ငံတော်မှ လမ်းညွှန်ချက်များ ချမှတ်ပြီး စားသုံးဆီဖူလုံရေးအတွက် ဆီထွက်သီးနှံများ တိုးချဲ့စိုက်ပျိုးရေးကော်မတီကို ဖွဲ့စည်းကာ လုပ်ငန်းကော်မတီ၏ လုပ်ငန်းတာဝန် (၉) ရပ်ကို ချမှတ်ခဲ့ပါသည်။ ၎င်းလုပ်ငန်း တာဝန်များအနက် နေကြာကို လာမည့်နှစ်တွင် ဧက ၁.၅ သန်း တိုးချဲ့စိုက်ပျိုးနိုင်ရေး ရည်မှန်းချက်ထား၍ စည်းရုံး ဆောင်ရွက်ရန်နှင့် စိုက်ဧက ၄.၀ သန်းထိ ရောက်ရှိရေး စီမံဆောင်ရွက်ရမည်ဖြစ်ပါသည်။ နေကြာသီးနှံသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဓိကဆီထွက်သီးနှံ များတွင် တစ်မျိုး အပါအဝင် ဖြစ်သော ကြောင့် နေကြာဆီထုတ်လုပ်နိုင်‌ရေး အလေးထား ဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်လာပါသည်။\nမြန်မာနိုင်ငံ၏ ရေ၊ မြေ၊ ရာသီတု အခြေအနေအရ နေရာဒေသ အများစုတွင် နေကြာသီးနှံ စိုက်ပျိုးဖြစ်ထွန်းနိုင်ကြောင်းတွေ့ရှိရပါသည်။ နေကြာသီးနှံသည် အခြား ဆီထွက်သီးနှံများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပါက စိုက်ပျိုးရလွယ်ကူပြီး စိုက်ပျိုးသည့် ကုန်ကျစရိတ် သက်သာသည့်အပြင် တစ်ယူနစ်ဧရိယာမှထွက်ရှိသည့် ဆီထွက်နှုန်းပိုမိုရရှိမှု သေချာသည့် သီးနှံဖြစ်ပါသည်။ စိုက်ပျိုးသူ တောင်သူများ အကျိုးအမြတ်ရရှိနိုင်သည့် သီးနှံဖြစ်သလို ပြည်တွင်း စားသုံးဆီဖူလုံရေး၊ စိုက်ပျိုးသူတောင်သူများ ဝင်ငွေတိုးတက်ရရှိရေး၊ အစားအစာ ဘေးကင်းလုံခြုံရေးတို့ကို ရှေ့ရှု၍ နေကြာသီးနှံကို လက်ရှိစိုက်ပျိုးနေသည့် ဧရိယာထက် ပိုမိုတိုးချဲ့ စိုက်ပျိုးသင့်ပါသည်။\nနေကြာသီးနှံ စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ရာတွင် စိုက်ဧရိယာတိုးချဲ့ရန်နှင့် တစ်ယူနစ် ဧရိယာမှ အထွက်နှုန်း တိုးတက်အောင် ဆောင်ရွက်ရန်လည်း လိုအပ်ပါသည်။ နေကြာသီးနှံ တစ်ယူနစ် ဧရိယာမှ အထွက်နှုန်းတိုးတက်အောင် ဆောင်ရွက်ရာ၌ နေကြာစိုက်ပျိုးသူ တောင်သူများအနေဖြင့် သိရှိလိုက်နာဆောင်ရွက်သင့်သည့် နည်းလမ်းများကို လိုက်နာ ဆောင်ရွက် ရန် လိုအပ်ပါသည်။\nနေကြာသီးနှံတွင် စိုက်ပျိုးရန်သင့်လျှော်သည့် သီးနှံပုံစံများ\nနေကြာသီးနှံကို သီးသန့်၊ သီးထပ်နှင့် သီးညှပ် အဖြစ် စိုက်ပျိုးလေ့ရှိကြပါသည်။\n(က) သီးသန့် စိုက်ပျိုးခြင်း\n- နေကြာသီးနှံကို တစ်နှစ်လျှင် တစ်ရာသီသာ စိုက်ပျိုးနိုင်သော ဒေသများ တွင် သီးသန့်\n၁။ စပါးပြီးသီးထပ် စိုက်ပျိုးခြင်း- သက်လျင်၊ သက်လတ်စပါးမျိုးများ ရိတ်သိမ်းအပြီး မြေ အစိုဓါတ် မခြောက်မီ ထယ်ထိုးထွန်ယက်၍ စိုက်ပျိုးခြင်း နှင့် စပါးရိတ်သိမ်းပြီး တပြိုင်နက် ကျင်းတူးစိုက်ပျိုးလေ့ရှိကြပါသည်။ (ထယ်ရေးထွန်ရေး ပြုလုပ်ရန် မလိုဘဲ စိုက်ပျိုးခြင်းဖြစ်ပါသည်။\n၂။ ယာသီးနှံ (မိုးမြေပဲ၊ နှမ်းလျင်၊ သက်လျင် ပဲတီစိမ်း၊ ပြောင်းဖူး)တို့ ရိတ်သိမ်းပြီး နောက် သီးထပ် စိုက်ပျိုးကြခြင်းဖြစ်ပါသည်။\nသီးညှပ် စိုက်ပျိုးမည် ဆိုပါက နေကြာကို ဂျုံ၊ ပဲတီစိမ်း၊ ကြံ၊ ပဲစင်းငုံ တို့ တန်းကြားတွင် ညှပ်၍ စိုက်ပျိုး လေ့ရှိ ပါသည်။\n- မိုးဉီးသီးနှံများ (ချည်မျှင်ရှည်ဝါ၊ သက်လျင် ပဲတီစိမ်း၊ မိုးဉီးနှမ်းလျင်) တို့ စိုက်ပျိုးပြီးနောက် ဂျုံ ၊ နှင့် သီးညှပ် စိုက်ပျိုးနိုင်ပါသည်။ ဂျုံ ၄ တန်း နေကြာ ၁ တန်း တွင် စိုက်ပျိုးရပါမည်။\n- ပဲတီစိမ်းနှင့် သီးညှပ်စိုက်ပျိုးမည်ဆိုပါက ပဲတီစိမ်း ၄တန်း နေကြာ ၁တန်းတွင် စိုက်ပျိုးရပါမည်။\n- ကြံနှင့် သီးညှပ်စိုက်ပျိုးမည် ဆိုပါက ကြံပင် ၂ တန်း ကြားတွင် နေကြာ ၁ တန်း စိုက်ပျိုးရပါမည်။\n- ပဲစင်းငုံနှင့် သီးညှပ်စိုက်ပျိုးမည်ဆိုပါက ပဲစင်းငုံ ၂တန်းကြားတွင် နေကြာ ၁ တန်း စိုက်ပျိုးရပါမည်။\n(သီးညှပ်စိုက်ပျိုးရာတွင် နေကြာကို တစ်ပင်နှင့် တစ်ပင် ၁ ပေ အကွာ စိုက်ပျိုးရပါမည်။)\nသီးထပ်စိုက်ပျိုးခြင်းသာမက ကုလားပဲကဲ့သို့ သီးနှံများနှင့်လည်း နေကြာကို ရော၍ သီးရောအဖြစ်လည်း စိုက်ပျိုးနိုင်ပါသည်။\nနေကြာသီးနှံ အထွက်တိုးစေရန် ဆောင်ရွက်ရမည့် နည်းလမ်းများ\nနေကြာသီးနှံအထွက်တိုးစေရန် ဆောင်ရွက်ရမည့် နည်းလမ်းများမှာ အောက်ပါ အတိုင်း ဖြစ်ပါသည်။\n၁။ အပင်ပေါက်ရာခိုင်နှုန်း ၈၀နှင့် အထက်ရှိသော မျိုးကောင်းမျိုးသန့်၊ စပ်မျိုး(F1) ကို အသုံးပြုရန် ၊\n၂။ မျိုးစေ့ဆောင်နှင့် မြေဆောင်ရောဂါများ၊ မြေတွင်းအောင်းပိုးများ ကျရောက်မှုမှ ကာကွယ်ရန် မျိုးစေ့ကို မှိုသတ်ဆေး (ဉပမာ- တော့ပ်ဆင်၊ ဟိုမှိုင်း) သို့မဟုတ် ပိုးသတ်ဆေး (ဉပမာ- အေမီဒါ ကလိုပစ် ၇၀% ၊ ဂေါ်ချို ) တစ်မျိုးမျိုးနှင့် လူးနယ် စိုက်ပျိုးရန်၊\n၃။ မိုးရာသီတွင် မေလမှ ဇွန်လအတွင်းနှင့် မိုးနှောင်းရာသီတွင် စက်တင်ဘာလမှ အောက်တိုဘာလ အတွင်း စိုက်ပျိုးရန်၊\n၄။ မြေပြင်ရာတွင် ထယ်ရေးနက်နက်၊ ထွန်ရေး ညက်ညက် ရရှိအောင် ဆောင်ရွက်ရန်၊\n၅။ တစ်ဧကတွင် အပင်ဉီးရေ (၂၉၀၀၀) ရရှိအောင် တန်းကြား ၊ ပင်ကြား (၂ ပေ x ၉ လက်မ) ထား၍ စိုက်ပျိုးရန်၊\n၆။ မျိုးစေ့ကို(၁.၅လက်မ- ၂လက်မ)အနက်တွင် တစ်ကျင်းလျှင် ၂စေ့နှုန်း စိုက်ပျိုးရန်၊\n၇။ မြေပြင်ချိန်တွင် တစ်ဧကလှျင် သဘာဝမြေဩဇာ ၅တန် (နွားလှည်း ၁၀စီးခန့်)၊ ယူရီးယား ၁၁၂ ပေါင်၊ တီစူပါ ၅၆ပေါင် နှင့် ပိုတက်ရှ် ၅၆ ပေါင် ထည့်သွင်းပေးရန်\n၈။ အပင်ပေါက်စုံပြီး (၁၄) ရက်သားတွင် တစ်ကျင်း တစ်ပင်ချန်၍သားခွဲရန်၊\n၉။ အပင်ငယ်စဉ်တွင် ပေါင်းမြက်ကင်းစင်အောင် ဆောင်ရွက်ရန်\n၁၀။ အဖူးဝင်ချိန် (၂၅-၃၀) ရက်သားခန့်တွင် တစ်ဧကလျှင် ယူရီးယား ၅၆ ပေါင် ထပ်မံထည့်သွင်း၍ ဘောင်တင်ပေးရန်၊\n၁၁။ အဖူးဝင်ချိန် (၃၀-၃၅ ရက်သားခန့်)နှင့် ပန်းပွင့်ချိန် (၅၅-၆၀ ရက်သားခန့်)တွင် လိုအပ်ပါက ရေသွင်း ပေးရန်၊\n၁၂။ မွေးမြူရေးပျားပုံးများ တစ်ဧကလျှင် ၁ပုံး-၂ပုံးထားရှိရန်၊\n၁၃။ ဖြုတ်ပိုး၊ ပျပိုး၊ ယင်ဖြူ၊ ပိုးနဂါး၊ ခူမွှေးရှည်၊ နေကြာပွင့်စားပိုး စသည့်ပိုးများ ကျရောက်ပါက အလန်း၊ ဆိုက်ပါမီသရင်(သန်းဒါး)၊ ဒိုင်မီသိုအိတ် စသည့် ပိုးသတ်ဆေးများနှင့် ကြွက်ဖျက်ဆီးပါက ဟက်ပီး ကြွက်သတ်‌ဆေးနှင့် ငှက် (ကြက်တူရွေး)ကျရောက်ပါက လူဖြင့်ခြောက်လှန့် ကာကွယ်ရန်၊\n၁၄။ ပင်ခြေပုပ်ရောဂါ၊ ရွက်ပြောက်ရောဂါ၊ သံချေးတက်ရောဂါ၊ ကြပ်ခိုးပုပ်ရောဂါ၊ ပင်စည် ပုပ်ရောဂါ စသည်တို့ကျရောက်ပါက ဖိုင်းယား၊ အေမီစတား၊ အေဇိုဗင်၊ အေပီဂျီပလပ်စ် စသော မှိုသတ်ဆေးတစ်မျိုးမျိုးဖြင့် ပက်ဖျန်းကာကွယ်ရန်၊\n၁၅။ နေကြာပွင့်နောက် ကျောဖက်အဝါရောင်သန်းချိန် (အပင်သက်တမ်း ၈၀-၈၅ရက်ခန့်) တွင် အချိန်မီရိတ်သိမ်းရန်၊\n၁၆။ ရိတ်သိမ်းပြီး အပွင့်များအား ၂ ရက်-၃ ရက်လှန်း၍ ခြွေလှေ့သန့်စင်ပါ။ ရရှိလာသော အစေ့များအား ၂ ရက်-၃ ရက် နေလှန်းအခြောက်ခံပြာတီး၍ အစိုဓါတ် ၇-၉ ရာခိုင်နှုန်းတွင် သိုလှောင်သွားရန်၊\nအထက်ဖော်ပြပါ အချက်များကို လိုက်နာကျင့်သုံးမည်ဆိုပါက နေကြာသီးနှံ တစ်ဧက မျှော်မှန်း အထွက်နှုန်းကို ရရှိနိုင်မည်ဖြစ်ပါသည်။\nနေကြာသီးနှံ အထွက်နှုန်း လျော့နည်းရသည့် အကြောင်းရင်းများ\nနေကြာသီးနှံတွင် သဘာဝဝတ်မှုန်ကူးမျိုး (ဆင်းရွှေကြာ-၂) နှင့် စပ်မျိုးနေကြာမျိုးများ (ရေဆင်းစပ်မျိုး-၁၊ ရေဆင်းစပ်မျိုး-၂) တို့ကို တောင်သူအများစု စိုက်ပျိုးကြပါသည်။ သဘာဝဝတ်မှုန်ကူးမျိုး (ဆင်းရွှေကြာ-၂) သည် တစ်ဧကအထွက်နှုန်း ၂၅-၃၀တင်း နှင့် စပ်မျိုးနေကြာမှာ ၅၀-၅၅ တင်း ထွက်ရှိနိုင်ပါသည်။ သို့သော်လက်ရှိတွင် အချို့သောတောင်သူများ မှာ မျှော်မှန်းအထွက်နှုန်း ရရှိသော်လည်း အချို့မှာ မရရှိကြောင်းတွေ့ရပါသည်။\nမျှော်မှန်းအထွက်နှုန်းမရရှိရသည့် အကြောင်းအရင်းများကို လေ့လာ ရာတွင် မျိုးကောင်းမျိုးသန့်သုံးစွဲမှုတွင် စပ်မျိုးများ စိုက်ပျိုးရာ၌ F1 မျိုးစေ့ကို သုံးစွဲမှု အားနည်းခြင်း၊ စိုက်ချိန်မှန်ကန်မှု မရှိခြင်း၊ စိုက်ပျိုးမြေကို မြေဆီဩဇာထက်သန်မှု ရှိအောင် ဆောင်ရွက်မှု အားနည်းခြင်း၊ အစိုဓါတ်မလုံလောက်သောကြောင့် အပင်ပေါက်မစုံ၍ အပင်ဉီးရေ‌လျော့နည်းခြင်း၊ အဓိကရေလိုအပ်ချိန်ဖြစ်သော အဖူးဝင်ချိန်နှင့် ပန်းပွင့်ချိန်တွင် ဖြည့်စွက်ရေ မပေးသွင်းနိုင်ခြင်း၊ ဖြည့်စွက်ဝတ်မှုန်ကူးရန် ပျားပုံးများ ထားရှိရန်လိုအပ်ခြင်း၊ ကြွက်၊ ငှက် ဖျက်ဆီးမှုအန္တရာယ်ကို မကာကွယ်နိုင်ခြင်း၊ ပိုးမွှား၊ ရောဂါ စနစ်တကျ ကာကွယ်မှု အားနည်းခြင်း စသည်တို့ ကိုတွေ့ရှိရပါသည်။\nနေကြာသီးနှံအထွက်နှုန်းတိုးတက်လာ‌စေရန်အတွက် ပြုပြင်လိုက်နာဆောင်ရွက်ရမည့် နည်းလမ်းများ\n၁။ မျိုးကောင်းမျိုးသန့် စပ်မျိုး F1 ကို ရယူသုံးစွဲ စိုက်ပျိုးခြင်း\nနေကြာသီးနှံစိုက်ပျိုးရာတွင် မျိုးကောင်းမျိုးသန့် စပ်မျိုး F1 ကို ရယူသုံးစွဲ ခြင်းမရှိသည့် အတွက် အထွက်နှုန်းလျော့နည်းရပါသည်။ သို့ဖြစ်ပါ၍ တောင်သူအချင်းချင်းမှ ရရှိသောမျိုးများ၊ ပွဲရုံမှရရှိသောမျိုးများကို အသုံးမပြုရန်နှင့် စိုက်ပျိုးရေးသုတေသန ဉီးစီးဌာန၊ စိုက်ပျိုးရေးဉီးစီးဌာန၊ မျိုးစေ့ထုတ်ကုမ္ပဏီများနှင့် မျိုးစေ့ထုတ်တောင်သူအသင်းအဖွဲ့များမှ ရောင်းချသော စပ်မျိုး များကို သာ ရယူစိုက်ပျိုးရန်ဖြစ်ပါသည်။\n၂။ စိုက်ချိန်မှန်ကန်အောင် စိုက်ပျိုးခြင်း\nနေကြာသီးနှံ ဖြစ်ထွန်းမှု အကောင်းဆုံးရရှိစေရန် မိုးရာသီတွင် မေလမှ ဇွန်လ နှင့် မိုးနှောင်းရာသီတွင် စက်တင်ဘာလမှ အောက်တိုဘာလ အတွင်း စိုက်ပျိုးရမည် ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် မိုးနှောင်းရာသီတွင် တောင်သူအများစုမှာ မိုးစပါး/ မိုးသီးနှံ ရိတ်သိမ်းချိန်ပေါ်မူတည်၍ စိုက်ချိန် နောက်ကျသည့်အတွက် ဒီဇင်ဘာလ နောက်ပိုင်းမှ စိုက်ပျိုးနိုင်သဖြင့် ပန်းပွင့်ချိန် သို့မဟုတ် အစေ့အဆံတည်ချိန် (ဖေဖော်ဝါရီလ - မတ်လ)တွင် မြင့်မားသည့် အပူချိန်နှင့် ကြုံတွေ့ရသည့် အတွက် အထွက်နှုန်းလျော့နည်းရခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ပန်းပွင့်ချိန်နှင့် အစေ့အဆံတည်ချိန်တွင် မြင့်မားသည့် အပူချိန်ကို ရှောင်ရှားနိုင်ရန် မိုးစပါး/ မိုးသီးနှံ ကို သက်တမ်း တိုသည့် မျိုးများ ရွေးချယ်စိုက်ပျိုးရန် လိုအပ်ပါသည်။\n၃။ စိုက်ပျိုးမည့်မြေကို မြေဆီဩဇာထက်သန် အောင်ပြုပြင်ခြင်း\nနေကြာသီးနှံ စိုက်ပျိုးရာတွင် စိုက်ပျိုးမြေ အမျိုးအစားသည် အထွက်နှုန်းအပေါ် လွှမ်းမိုးမှု ရှိသောကြောင့် သဲနုန်းမြေစေး၊ နုန်းမြေနှင့် သဲနုန်းမြေတို့တွင် စိုက်ပျိုးရပါမည်။ သို့သော် တောင်သူအများစုမှာ မိမိလက်ရှိပိုင်ဆိုင်သည့် မြေကို မြေဆီဩဇာထက်သန်အောင် ဆောင်ရွက်လေ့ မရှိကြပါ။ သို့ဖြစ်ပါ၍ စိုက်ပျိုးသည့်မြေကို သဘာဝမြေဩဇာများ ပိုမိုထည့်သွင်း ပေးခြင်းနှင့် သစ်စိမ်းမြေဩဇာများ စိုက်ပျိုးထည့်သွင်းပေးခြင်းတို့ ဆောင်ရွက်ပါက မြေဆီဩဇာ ထက်သန်လာပြီး အထွက်နှုန်းတိုးတက်လာမည်ဖြစ်ပါသည်။\n၄။ တစ်ဧကသတ်မှတ် အပင်ဉီးရေ ပြည့်မီအောင် စိုက်ပျိုးဆောင်ရွက်ခြင်း\nတစ်ဧကတွင် အပင်ဉီးရေ (၂၉၀၀၀) ရရှိအောင် တန်းကြား ၊ ပင်ကြား (၂ ပေ x ၉ လက်မ) ထား၍ စိုက်ပျိုးရမည်ဖြစ်သော်လည်း တောင်သူအများစုမှာ သတ်မှတ်အပင်ဉီးရေ ဝင်အောင် စိုက်ပျိုးနိုင်ခြင်းမရှိကြပါ။ ရိတ်သိမ်းချိန်တွင် အပင်ဉီးရေ ၁၈၀၀၀- ၂၀၀၀၀ ခန့်သာ ရှိသည့် အတွက် အထွက်နှုန်းလျော့နည်းရခြင်းဖြစ်ပါသည်။ အပင်ဉီးရေ (၅၀၀ ပင် - ၆၀၀ ပင်) လျော့နည်းပါက အထွက် ၁ တင်းလျော့နည်းနိုင်သဖြင့် ရိတ်သိမ်းချိန်တွင် သတ်မှတ် အပင်ဉီးရေ ပြည့်မီပါက အထွက် နှုန်းပိုမိုရရှိလာမည်ဖြစ်ပါသည်။\n၅။ သွင်းအားစုများ သတ်မှတ်နှုန်းထားအတိုင်း ပြည့်မီအောင်ထည့်သွင်းပေးခြင်း\nထောက်ခံဓါတ်မြေဩဇာနှုန်းထား ယူရီးယား (၁.၅)အိတ်၊ တီစူပါ (၀.၅)အိတ်၊ ပိုတက်ရှ် (၀.၅၀)အိတ်နှင့် ကွန်ပေါင်း (၂)အိတ်တို့အား ဓါတ်မြေဩဇာထည့်သွင်း ရမည့်အချိန်များ၌ ပြည့်စုံစွာ ထည့်သွင်းနိုင်မှု မ ရှိပါ။ တောင်သူအများစုမှာ တစ်ဧကလျှင် ယူရီးယား (၀.၇၅)အိတ်နှင့် ကွန်ပေါင်း (၀.၂၅) အိတ်နှုန်းသာ ထည့်သွင်းနိုင်သဖြင့် အထွက်နှုန်းလျော့နည်းရခြင်းဖြစ်ပါသည်။ သက်ဆိုင်ရာ စိုက်ပျိုးရေးဘဏ်များမှ ချေးငွေရယူခြင်း၊ ကန်ထရိုက် လယ်ယာစနစ်နှင့် ပေါင်းစပ် ဆောင်ရွက်ပေးခြင်းတို့ဖြင့် သွင်းအားစုများ အပြည့်အဝ ထည့်သွင်းပေးနိုင်မည်ဖြစ်ပါသည်။\nနေကြာစိုက်ပြီး ၁၄ရက်သား၌ တစ်ကျင်းတစ်ပင်ချန်သားခွဲရမည်ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် တောင်သူအများစုသည် အချိန်မီသားခွဲရန် အားနည်းကြောင်းတွေ့ရှိရပါသည်။ အချိန်မီ သားခွဲ နိုင်ပါက အပင်များပုံမှန်ကြီးထွားပြီး အပွင့်အရွယ်အစားကြီးမားကာ အထွက်နှုန်း တိုးတက်လာမည် ဖြစ်ပါသည်။\n၇။ ဖြည့်စွက်ရေ ပေးသွင်းခြင်း\nနေကြာသီးနှံစိုက်ပျိုးသည့် သက်တမ်းတစ်လျှောက် အစိုဓါတ်လုံလောက်မှု ရှိရမည် ဖြစ်ပါသည်။ အဖူးဝင်ချိန် (၃၀-၃၅ ရက်သားခန့်)နှင့် ပန်းပွင့်ချိန် (၅၅-၆၀ ရက်သားခန့်) တွင် ရေသွင်း ပေးရမည် ဖြစ်သော်လည်း တောင်သူအများစုမှာ မိုးရေကို အားကိုး စိုက်ပျိုးရခြင်းနှင့် မိုးနှောင်းရာသီတွင် အစိုဓါတ်ဆုတ်သည့် အချိန်တွင် စိုက်ပျိုးကြသောကြောင့် အပင်အရပ်ပုခြင်း၊ အပွင့်သေးခြင်း၊ အောင်စေ့နည်းခြင်း တို့ကြောင့် အထွက်နှုန်းလျော့နည်းရခြင်းဖြစ်ပါသည်။ သို့ဖြစ်ပါ၍ ရေလိုအပ်သည့် အချိန်တွင် သွင်းပေးနိုင်ရန် ရေရရှိရေးကို ကြိုတင်စီစဉ် ဆောင်ရွက် ထားရပါမည်။\nနေကြာသီးနှံတွင် ဝတ်မှုန်ကူးမှုကောင်းမွန်ပြီး မျိုးအောင်၍အစေ့အဆံတည်မှု ကောင်း မွန်စေရန် မွေးမြူရေးပျားပုံးများ ထားရှိရပါမည်။ သို့သော် တောင်သူအများစုမှာ နေကြာ သီး နှံတွင် ပျားဖြင့် ဝတ်မှုန်ကူးခြင်းကို သိရှိမှုအားနည်းကြပါသည်။ ဝတ်မှုန်ကူးမှု အောင်မြင်ပြီး အောင် စေ့များ‌စေရန် ပျားမွေးမြူသူများနှင့် ချိတ်ဆက်၍ မွေးမြူရေး ပျားပုံးများ ထားရှိရပါမည်။\n၉။ နေကြာစိုက်ခင်းအား ကြွက်နှင့် ငှက်များဖျက်ဆီးမှုမှ ကာကွယ်ပေးခြင်း\nနေကြာအစေ့အဆံတည်ချိန်မှ ရင့်မှည့်ချိန်ကာလအတွင်း ကြွက်၊ ငှက် (ကြက်တူရွေး) ဖျက်ဆီးတတ်ပါသည်။ တောင်သူအများစုမှာ ကြွက်၊ ငှက် ရန်မှ ကာကွယ်မှုကို အလေးထား ဆောင်ရွက်ခြင်း မရှိကြပါ။ ကြွက်၊ ငှက် (ကြက်တူရွေး) ဖျက်ဆီးမှုကြောင့် ဆုံးရှုံးမှု အထွက်နှုန်း (၇၀ ရာခိုင်နှုန်းထိ) လျော့နည်းနိုင်ပါသည်။ သို့ဖြစ်ပါ၍ နေကြာအစေ့အဆံတည်ချိန်မှ ရင့်မှည့်ချိန်ကာလအတွင်း ကြွက်ထောင်ခြောက်များထားရှိခြင်း၊ ကြွက်သတ်ဆေးချခြင်း၊ လူဖြင့် နှိမ်နင်းခြင်း ဆောင်ရွက်ရပါမည်။\nလူဖြင့် ငှက်များအားခြောက်လှန့်ခြင်း၊ ငှက်မကြိုက်သည့် အနံ့ ၊ အသံ တို့ဖြင့် ခြောက်လှန့်ခြင်း ဆောင်ရွက်ပေးရပါမည်။ ထိုသို့ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်ပါက သီးနှံပျက်စီး ဆုံးရှုံး မှုမှ ကာကွယ်သွားနိုင်ပါမည်။\n၁၀။ ပိုးမွှားရောဂါကျရောက်မှုမှ ကာကွယ်ပေးခြင်း\nနေကြာသီးနှံတွင် ပိုးမွှားရောဂါကျရောက်မှု ပြင်းထန်ပါက အပင်အသေအပျောက် များပြီး အထွက်နှုန်းကျဆင်းစေပါသည်။ တောင်သူအများစုမှာ ပိုးသတ်ဆေးနှင့် မှိုသတ်ဆေးကို စနစ်တကျ သုံးစွဲမှု အားနည်းကြပါသည်။ သို့ဖြစ်ပါ၍ အပင်ကြီးထွားမှု အဆင့်အလိုက် ပိုးမွှားရောဂါ ကျရောက်မှုကို စစ်ဆေး၍ ကာကွယ်ဆေးများ လိုအပ်သလို အသုံးပြုပေးခြင်းနှင့် ရောဂါကျ အပင်အကြွင်းအကျန်များအား ဖယ်ရှားရှင်းလင်းခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်ရပါမည်။\nအထက်ပါလိုက်နာဆောင်ရွက်ရမည့် အချက်များကို ပြုပြင်လိုက်နာ ဆောင်ရွက်နိုင်ပါက နေကြာသီးနှံအထွက်နှုန်းတိုးတက်၍ နေကြာထုတ်လုပ်မှု တိုးတက်လာမည်ဖြစ်ပါသည်။\nအချုပ်အားဖြင့် နေကြာသီးနှံကို ရေ၊ မြေ၊ ရာသီတု အမျိုးမျိုးကွဲပြားသော ဒေသများတွင် အောင်မြင်စွာ စိုက်ပျိုးဖြစ်ထွန်းနိုင်၍ စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်သူများ အနေဖြင့်လည်း မျှော်မှန်း အထွက်နှုန်း ရရှိရေးနှင့် စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှု အောင်မြင်ရေးအတွက် အထူးကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက် ရပါမည်။ နေကြာသီးနှံကို မိုးဉီး၊ မိုးလယ်၊ မိုးနှောင်းရာသီများတွင် အောင်မြင်စွာ စိုက်ပျိုး နိုင်သော ကြောင့် စိုက်ဧရိယာတိုးချဲ့ရေးအတွက် အခွင့်ကောင်းများစွာရှိနေပါသည်။ သို့ဖြစ်ပါ၍ အလား အလာရှိသော ဒေသများတွင် နေကြာစိုက်ဧကများ တိုးချဲ့စိုက်ပျိုးခြင်း၊ အစေ့ထွက်နှင့် ဆီထွက်နှုန်း ကောင်းသော စပ်မျိုးနေကြာမျိုးများဖြင့် မျိုးပြောင်းလဲ စိုက်ပျိုးခြင်းဖြင့် တစ်ဧက အထွက်နှုန်းနှင့် ထုတ်လုပ်မှု တိုးတက်လာပြီး ပြည်တွင်းစားသုံးဆီဖူလုံ ပိုလျှံလာမည် ဖြစ်ပါသည်။\nထွန်းဆိုင်နှင့် ခင်မာမာနွယ်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်။ နေကြာစိုက်ပျိုးရေး၊ မြန်မာနိုင်ငံ စိုက်ပျိုးရေး၊\nသစ်တော၊ မွေးမြူရေးနှင့် ရေလုပ်ငန်းပညာရှင်များအဖွဲ့။\nSunflower Production/ tabid/134/ Default. aspx (7.6.2011)\nMOALI. 2020. Myanmar Agriculture in Brief.\nSchneiter, A. A and J.F. Berglund. 1981. Distriction of Sunflower Growth Stages.\nCrop Sci. 21: 901-903.


Coral Reef: 51 Grenfell Tower\nTZA said on February 22, 2011 at 6:10 AM\nစိတ်ဝင်စားစရာပဲ၊ ကျနော့်မှာလည်း အဲလိုကွဲနေတဲ့ အဒေါ်ရှိတယ်၊ ပြန်ဆုံဖို့တော့ သိပ်မဖြစ်နိုင်တော့ဘူး။ အဘိုးနဲ့ပြန်ဆုံဖြစ်တာ ကံကောင်းတာပေါ့နော်၊ နှမြောဖို့ကောင်းတာက သူ့နောက်ဆုံးအချိန်တွေမှာ ပြုစုဖော်မရလိုက်တာပဲ။\nRita said on February 22, 2011 at 8:12 AM\nစိတ်ဝင်စားစရာကောင်းလိုက်တာ။ တကယ့်အဖြစ်အပျက်တွေဟာ တခါတလေ ဝတ္ထုဇာတ်လမ်းလိုပဲ။ တွေ့စရာရှိတဲ့လူတွေနဲ့ တွေ့ဖို့ အချိန်တွေ အများကြီး ကျန်ချင်မှကျန်မှာ၊ အခွင့်အရေးနောက်ထပ် အများကြီး ရှိချင်မှ ရှိတော့မှာလို့ ဟိုရက်ပိုင်းကလေးကပဲ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ တွေးလိုက်မိသေးတယ်။\nအိမ့်ချမ်းမြေ့ said on February 23, 2011 at 3:49 AM\nဝေးလို့ဝေးကြရပေမယ့် နီးရက်နဲ့ဝေးကြရတဲ့ မြေးတွေနဲ့အဘိုးဘွားတွေရဲ့ အဖြစ်တွေကိုလည်း ဆက်စပ်တွေးမိလိုက်တယ် ဇွန်ရယ်။\nShinlay said on February 23, 2011 at 10:02 PM\nအဖိုးနဲ့ ပြန်တွေ့ ခဲ့ရတာက ဇွန့် ဘ၀အတွက်\nအမြဲအမှတ်ရစရာပါ။ ဇွန် မေမေနဲ့ ဇွန့် အဖိုးမတွေ့ လိုက်ရတာကိုတော့စိတ်မကောင်းဖြစ်ရပါတယ်။\nကျမလည်း အဖေနဲ့ ဝေးနေခဲ့ရတဲ့သူဆိုတော့ကိုယ်ချင်းစာမိပါတယ်။\nမမင်း said on April 4, 2011 at 2:48 PM\nစိတ်ဝင်တစားနဲ့ ဖတ်လို့လည်း ပြီးရော ဟာတာတာဖြစ်ကျန်ခဲ့တယ်။\nespaniage said on July 31, 2011 at 2:20 PM\nnever thought in detail how this incident of first and last meeting with grandpa would be like. now i feel even more sorry for mum.\nAnonymous said on November 16, 2011 at 5:11 PM\nအဲဒီတုန်းက ဓါတ်ပုံရိုက်ပေးဖို. သတိမရခဲ.တာ ကိုယ်.ကိုကိုယ် စိတ်တိုမိတယ်။ :(\nညီလင်းသစ် said on March 21, 2013 at 4:08 PM\nဟိုး.. ငယ်ငယ်လေးကတည်း ကြားဖူးထားတဲ့ အဖိုးကို ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ မြင်ခွင့်ရချိန်မှာ ပျော်ခဲ့ရသလောက် အဲ့ဒါအပြင် နောက်ထပ်မဖြစ်နိုင်တော့ဘူးလို့ သိလိုက်ရချိန်မှာ ဝမ်းနည်းမိတာ ကျနော်တို့ စာနာစွာနဲ့ နားလည်မိပါတယ်..၊\nတချို့ကိစ္စတွေက ဘဝမှာ တစ်ခါပဲ အခွင့်အရေးရတယ် ဆိုတဲ့ စကားလေးကို သတိရမိသွားတယ် ညီမလေး..။\nKay Thwel said on June 14, 2017 at 9:44 PM\nဇွန်ရေ.. သြဇီက အဖိုးလေးအကြောင်းပဲ ဖတ်ဖူးခဲ့မိတာ..ခုမှ ဒါကို ဖတ်မိ ။ စိတ်ကူးယဉ် ထက် ဆန်းကြယ်တဲ့ တကယ့် ဘ၀ တွေပဲ နော်။ မြန်မာပြည် ရဲ့ run away generation တွေ ထဲက တခု ။\nMa Tint said on June 15, 2017 at 9:29 AM\nSilent reader ဘ၀နဲ ဇွန်လေးရဲ့ ပို့စ်လေးကိုဖတ်ဘူးတယ်။\nမနေ့ကမြင်ခဲ့ရတဲ့ မီးလောင်တဲ့တိုက်ကြီးအကြောင်းတွေးရင်း အရာရာဟာ အနတ္တတရားပါလားဆိုတဲ့ သံဝေဂလေးရသွားတယ်။


Tailengtai တိုင်းလှိုင်တိုင်း: October 2009\nခရီးသွားဧည့်သည် အမှတ်တရ နုတ်ဆက်ပွဲ\nတွေ့ကြုံဆုံကွဲးဖြစ်မြဲးဓမ္မတာမို့ တခဏတာဆုံတွေ့ပြီး တချိန်ချိန်မှာခွဲးခွာကြရစမြဲးပါ အဲ့ဒီခွဲးခွာရတဲ့အချိန်မျိုးမှာ\nခုအချိန်မှာကျနော့မိတ်ဆွေ စိုင်းလောင်ဆိုင် ၅.၁၁.၂၀၀၉ နေ့မှာ USA ကိုအခြေချနေထိုင်ဖို့ ထွက်ခွာသွာရတော့မှာမို့\nဘာကြောင့်ဝမ်းနည်းရလဲးဆိုတော နှစ်ရှည်လများအတူနေခဲ့ကြပြီး မိတ်ဆွေကောင်းဆုံရှူံးရတောမှာမို့ပါ..\nစိုင်းလောင်ဆိုင် မိသားစု့အတွက် ဒီစာနဲ့ဘဲး နှုတ်ဆက်လိုက်ပါတယ်..\nPosted by tailengtai တိုင်းလှိုင်တိုင်း at 9:57 AM 1 comments Email ThisBlogThis!Share to TwitterShare to FacebookShare to Pinterest\nမြန်မာနိုင်ငံရှိ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် နေထိုင်လျက်ရှိသော ရှမ်းလူမျိုးတို့၏ သမိုင်းကြောင်းအား လေ့လာမည်ဆိုပါက အနည်းဆုံး ဘီစီ ၆၅၀ အထိ သွားရမည်ဖြစ်ပါသည်။ ယခင်က ရှေးဟောင်းသုတေသန ပညာရှင်များ ရှေးခေတ် ဘီစီ ၅၀၀၀ ခန့်က ရှမ်းဘုရင်တစ်ပါး၏ ဂူအား တရုတ်နိုင်ငံ စီချွမ်ပြည်နယ်တွင် တူးဖော်တွေ.ရှိခဲ.ပါသည်။ ထို့ပြင် တရုတ်ရှင် ဘုရင်မင်းပာန် ဘုရင်မင်းထက်ပို၍ ရှေးကျသော ရှေးပောာင်းဘာသာရေးဆိုင်ရာ ပူဇော်ရာ ကြေးအိုးခွက်ပန်းကန်များကိုလည်း ရှာဖွေတွေ.ရှိခဲ.ပါသည်။ ၁၃ ရာစုမှစ၍ ရှမ်းဘုရင်မင်းသည် အင်းဝပြည် အနေဖြင်.မြန်မာပြည် တစ်ပြည်လုံးနီးပါး အုပ်ချုပ်လာခဲ.ရာ ၁၄ ရာစုနှစ် အလယ်ပိုင်းတွင် ထပ်မံ၍ နယ်မြေချဲ.ထွင်ခဲ.ရာတွင် တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ဘက်နှင့် တောင်ပိုင်းတနသာင်္ရီတိုင်း အနောက်မြေက်ဘက် အာသံပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်း လာအိုနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံအထိ နယ်ချဲ.ခဲ့ပါသည်။\n၁၆ ရာစု အကုန်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်သည် မြန်မာဘုရင်လက်အောက်သို့ ကျဆုံးသွားခဲ့ပြီး နောင်နှစ် ၅၀ တွင် တရုတ်များ၏ လက်အောက်သို့ ထပ်မံ၍ ကျရှုံးခဲ့ပြီးနောက် ရှမ်းဘုရင်မင်း၏ အာဏာစက်ဆုံးခန်းတိုင်ခဲ့ပါသည်။ သို့သော်လည်း ရှမ်းပြည်နယ်သည် သီးခြားတည်ရှိကြောင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှုလည်းကွဲပြားကြောင်းကို တရုတ်မြန်မာနှင့် နောက်ပိုင်းတွင် ဗြိတိသျှအစိုးရကပင် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ပါသည်။ အမှန်စင်စစ် ငွေးစက္ကူများပင်လျှင် တစ်ချိန်တွင် အင်္ဂလိပ်၊ ရှမ်းနှင့် မြန်မာဘာသာဖြင့် ထုတ်ဝေခဲ့ပါသည်။\n၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင်ချုပ်ဆိုသော သမိုင်းဝင်ပင်လုံစာချုပ်သည် ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံကြား ၁၉၄၈ ခုနှစ် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေအရ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှထံမှ လွတ်လပ်ရေး ရခဲ့သော်လည်း ၄င်းကောင်းဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေသည် ကုလသမဂ္ဂရုံးတွင် ယခုချိန်ထိရှိနေသေး၏။ ၄င်းဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေအ ရ ၁၉၄၈ ခုနှစ်လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ၁၀ နှစ်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်သည် ခွဲထွက်ရန် ခွင့်ပြုထားသည်။ လူသည် စုစည်း၍ နေနိုင်သကဲ့သို့ ခွဲထွက်ရာ၌လည်း ပြုလုပ်နိုင်ပါသည်။ အမှန်စင်စစ် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် လွှတ်လပ်ရေးမရမှီ တစ်နှစ်ပါတ်လုံး ရှမ်းပြည်နယ်၏ ၀ါ၊ စိမ်း၊ နီ အရောင်များဖြင့် ပြုလုပ်သော အလံသည် လန်ဒန်မြို့တွင် လောဒ်ဘော့တွမ်လေ ( Lord Bottomley ) အပါအ၀င် ဗြိတိသျှ အစိုးရကိုယ်စားလှယ်များ ရှေ့မှောက်၌ ဗြိတိသျှ ယူနီယံ ဂျက်အလံအား ဖြုတ်ချပြီး ရှမ်းပြည်နယ်အလံအား လွှင့်တင်ခဲ့သည်မှာ ဗြိတိသျှ အစိုးရ၏ ရှမ်းပြည်နယ် အပေါ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ပုံကို တွေ့ရသည်။\n၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာစစ်တပ်သည် ကူမင်တန် ကွန်မြူနစ်များအား တိုက်ထုတ်ရန် အကြောင်းပြလျက် ရှမ်းပြည်နယ်ကို ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်သိမ်းယူ ခဲ့ပါသည်။ ၁၀ နှစ်အကြာ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာစစ်တပ်သည် တစ်ဖက်သတ် အာဏာသိမ်းယူကာ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ပြည်ထောင်စုဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ပါသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ရှမ်းပြည်နယ်သည် မြန်မာစစ်တပ်၏ ၀င်ရောက်ကျူးကျော်သိမ်းပိုက်မှုနှင့် ဖိနှိပ်မှုတို့ကို ခုခံလျက်တိုက်ပွဲဝင်ရင်း မိမိတို့မျှော်မှန်းထားသော လွှတ်လပ်သော ပြည်နယ်အဖြစ် ရပ်တည်နိုင်ရန် ကြိုးပမ်းလုပ်ဆောင်နေခဲ့ပါသည်။\n၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ရှမ်းခုခံကာကွယ်ရေး တပ်မတော် - မုန်းတိုင်းတပ်မတော် (MTA) ကို ခွန်ဆာ ဦးဆောင်၍ မြန်မာအစိုးရ ဗိုလ်ချုပ်နေ၀င်းနှင့် တိတ်တဆိတ် ဆက်နွယ်ခဲ့ပြီး နောက် နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအ ဖွဲ့လက်ထက်တွင် လက်နက်ချခဲ့ပါသည်။ သို့သော်လည်း မြောက်များစွာသော မုန်းတိုင်းတပ်မတော် တပ်သားများသည် လက်နက်ချရန် ငြင်းဆန်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းသို့လည်းကောင်း၊ ထိုင်း-မြန်မာ နယ်စပ်သို့လည်းကောင်း ရွှေ့ပြောင်းကာ အခြားခုခံတိုက်ခိုက်ရေးတပ်များ နှင့် ပူးပေါင်းမိခဲ့ပါသည်။ မကြာမီအချိန်တွင် ၄င်း မပာာမိတ်တပ်သည် ဖွဲ့စည်းပြီးနောက် ၁၉၉၆ ဖေဖေါ်ဝါရီလတွင် ရှမ်းပြည်နယ်အလယ်ပိုင်းအထိ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပါသည်။ မြန်မာစစ်အာဏာရှင်တို့သည် ၄င်း ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးတပ်များအား ရှမ်းပြည်သူလူထုအနေဖြင့် ကူညီထောက်ပံ့မှု မပြုနိုင်ရန် ဖြတ်တောက်ပစ်ခြင်း၊ ရှမ်းကျေးရွာ တစ်ရွာလုံးအား အတင်းအဓမ္မပြောင်းရွှေ့စေခြင်းဖြင့် တုံ့ပြန်ခဲ့ပါသည်။ ၄င်းအစိုးရ၏ မူဝါဒမှာ ပြည်သူတို့ အား ခွဲထုတ်ရေး၊ မိမိနှစ်သက်သမျှအတိုင်း ဖမ်းဆီးရေး၊ နှိပ်စက်ခြင်း၊ လူအသေသတ်ခြင်း၊ လုယက်ဖျက်စီးခြင်း၊ မုဒိမ်း ကျင့်ခြင်းနှင့် ပြည်သူပြည်သားများအား ပေါ်တာထမ်းစေခြင်းဖြင့် ဓါးစာခံ ဘ၀သို့ ရောက်ရှိစေရန် ယနေ့အချိန်ထိ လုပ်ဆောင်လျက်ရှိနေပါသည်။\nPosted by tailengtai တိုင်းလှိုင်တိုင်း at 8:19 AM0comments Email ThisBlogThis!Share to TwitterShare to FacebookShare to Pinterest\nAmount lost in junta’s Four Cuts campaign recounted\nWednesday, 21 October 2009 10:19 Hseng Khio Fah\nUpdated reports on the Burma Army’s 5-day scorched earth campaign, also known as Four Cuts - cutting off food, funds, intelligence and recruits by local villagers to the resistance, 27 July – 1 August, in townships in southern Shan State, have confirmed the loss of the villagers in one village tract alone at around Kyat 700 million (US$ 700,000).\nAn informed source in Mongkeung reported that the total affected houses and belongings of the villager in Hokhai village tract were 125 houses,3rice mills, 596,330,666 liters of paddy (11,812 Tin),3bullock carts,6motorbikes and one farm tractor (Tolaji).\n“The total amount was at Kyat 699,420,000. It did not include the amount being robbed by the Burmese soldiers,” he said.\nHe added that there wasavillager whose gold and money was being robbed while she was trying to escape the incident. “The gold was2Kyattha (3.26 gram) and her money was Kyat 700,000 (US$700).”\nThe incident took place in Mongkeung, Laikha and Kehsi townships by the battalions under the Mongnawng-based Military Operations Command #2of Col Kyaw Zan Myint in accordance with the order of the Chairman of Shan State (South) Peace and Development Council and Commander of Eastern Region Command Brig-Gen Ya Pyae. But the Burma Army later told villagers, inapublic meeting, that the campaign was not waged by them, it was the Shan State Army members.\nA month later, the MOC#2 was assigned to rebuild houses for those affected villagers. All houses must beatwo story made of wood designated on Nargis home model and must be finished by September. However, the construction project was just started early in the month.\nVictims were being told that they will receive the houses free of charge. But local traders and nearby villages were forced to provide hundred tons of wood for rebuilding houses.\nAnd over 500 carpenters from Taunggyi were ordered to help the construction. Currently, 10 out of 125 affected houses in Hokhai village tract were almost finished and one other finished.\nEach house is 15 feet in length and 20 feet in width.\nUp to date most villagers are still staying in temporary shelters they built themselves in their fields and some are still in their farms.\nHowever, they are being forced to continue the construction. Moreover, they were told to provide one cow to local based Light Infantry Battalion (LIB) 517, every two weeks, saidavillager in Hokhai.\nThe project does not seem succeed as almost all of the carpenters were reportedly turned back and traders also stopped providing woods because most did not get paid by the officials. And the officials were reported to have quarreled with each other over the unbalance of the power sharing, according to another source.\n“An official from the municipality was slapped by the battalion commander Major Kyaw Thu,” he said. “After that many of the civilian officials left.”\nAccording to the rights groups Shan Human Rights Foundation (SHRF) and Shan Women’s Action Network (SWAN)’s report, more than 500 houses and 200 granaries in villages in Mongkeung, Laikha and Kehsi townships, where the campaign took place, had been razed to the ground and over 10,000 people from almost in villages in the townships were homeless.\nPosted by tailengtai တိုင်းလှိုင်တိုင်း at 2:52 AM0comments Email ThisBlogThis!Share to TwitterShare to FacebookShare to Pinterest\nအရှင်ဆန္ဒာဓိက အမေရိကတွင် ခွဲစိတ်ကုသမှု ထပ်မံခံယူ ဓာတ်ပုံသတင်း\nအောက်တိုဘာ ၁၂၊ ၂၀၀၉ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ မြောက်ကယ်ရိုလိုင်းနားပြည်နယ်ရောက် နာမည်ကျော် ရွှေပါရမီတောရ ဆရာတော် အရှင်ဆန္ဒာဓိက။\nအမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ ရောက်ရှိစဉ် ညာဘက် ခြေကျင်းဝတ် နှင့် ခြေဖမိုးတို့ကို ခွဲစိတ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ စက်တင်ဘာ ၂၂ ရက်နေ့က ခွဲစိတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး တလခွဲတိတိ ညာဘက်ခြေထောက်ကို လုံးဝ မထောက်ရန် ဆရာဝန်က ညွှန်ကြားထားသည်ဟု ယနေ့ထုတ် အလင်းတန်းဂျာနယ်တွင် ရေးထားသည်။\nအရှင်ဆန္ဒာဓိကသည် လွန်ခဲ့သည့် ၄ လခန့်က မုံရွာမြို့ ဗောဓိတထောင် ဘုရားရှိ ရပ်တော်မူ ဆင်းတုတော်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော မတော်တဆမှုကြောင့် ခြေထောက် ထိခိုက်သည့် ဒဏ်ရာ ရရှိပြီး မြန်မာပြည်တွင် ကုသမှု ခံယူခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ရသူများထဲတွင် ကလောင်အမည်“ရဝေနွယ် (အင်းမ)” ဟု ထင်ရှားသည့် အရှင်ရာဇိန္ဒလည်း ပါဝင်သည်။\nPosted by tailengtai တိုင်းလှိုင်တိုင်း at 12:56 AM0comments Email ThisBlogThis!Share to TwitterShare to FacebookShare to Pinterest\nသျှမ်းအကြောင်းသုတေသနညီလာခံ ချူလာလုံးကွမ်း တက္ကသိုလ်၌ကျင်းပမည် တနင်္လာနေ့၊ 05 အောက်တိုဘာလ 2009 သျှမ်းသံတော်ဆင့်\nသျှမ်းအကြောင်းသုတေသနညီလာခံ (ပွဲတော်) တရပ်ကို ဘန်ကောက်မြို့Maha Chulalongkorn building, Faculty of Arts, Chulalongkorn University ၌ ၂၀၀၉ အောက်တိုဘာလ ၁၅-၁၇ ရက်နေ့အထိ ကျင်းပမည်ဟုပွဲဖြစ်မြောက်ရေး ကော်မတီက ပြောပါသည်။\n“အရင်တုန်းကသျှမ်းလို့ပြောရင် တိုက်ပွဲအကြောင်း၊ ရွေ့ပြောင်းအလုပ်သမား၊ ဒုက္ခသည်အကြောင်းတွေဘဲ လူသိများပါ တယ်။ အခုသူများမသိသေးတဲ့ သျှမ်းတွေရဲ့ထုံးတမ်းစဉ်လာ၊ ရိုးရာဓလေ့၊ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု၊ သမိုင်းကြောင်း၊ စာပေ ယဉ်ကျေးမှုနဲ့အခြားအကြောင်းတွေကို ကမ္ဘာသိအောင် သုတေသနစာတမ်းဖတ်ပွဲနဲ့ပြပွဲတွေခင်းကျင်းပြသဖို့ ရှိတယ်” - ဟု စက်တင်ဘာ ၃၀ ရက်နေ့ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲ၌ Chulalongkorn University မှ Asia Studies ဒါရိုက်တာ ဒေါက်တာဆူနိတ် ကပြော၏။\n[၁၅-၁၇/၁၀/၀၉ ရက်နေ့ကျင်းပမည့် သျှမ်းအကြောင်းသုတေသနညီလာခံ နံရံကပ်စာစောင်]\n၁၅-၁၇/၁၀/၀၉ ရက်နေ့ကျင်းပမည့် သျှမ်းအကြောင်းသုတေသနညီလာခံ နံရံကပ်စာစောင်\nInternational Conference of Shan Studies (ICSS) တွင် ထိုင်းအခြေစိုက်သျှမ်းများအပြင် ပြည်တွင်းပြည်ပမှ ပညာရှင်များ စာတမ်းဖတ်ပွဲအပြင် သမိုင်း၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ စာပေ၊ ရိုးရာဓလေ့၊ အစားအသောက်ဆိုင်ရာ ပြပွဲလည်းခင်း ကျင်းပြသသွားမည် ဟု ပြောပါသည်။\nချင်းမိုင်မှ စ၀်ခမ်းဟန်ဖှာ့ က - “သျှမ်းအကြောင်း သုတေသန ညီလာခံ (ပွဲတော်) ICSS ကျင်းပရတဲ့ အဓိကအကြောင်း ရင်း ၄ ခုရှိတယ်။ (၁) သျှမ်းလူမျိုးတွေရဲ့ ကိုယ်ပိုင် အင်္ဂါလက္ခဏာဖြစ်တဲ့ ယဉ်ကျေးမှုတွေမပျောက်ကွယ်အောင်မြှင့်တင် ဖို့၊ (၂) မျိုးရိုးဇာတိသမိုင်းကြောင်းကိုဂုဏ်ယူတတ်ဖို့ (၃) တိုင်း (Tai/Dai) လူမျိုး/စကားပြောတဲ့အရှေ့တောင်အာရှရှိ လူဦးရေ သန်း ၁၀၀ မှာ သျှမ်းများ တစိတ်တပိုင်းပါဝင်မှု (၄) လောဝ်၊ ထိုင်း နဲ့ သျှမ်း အကြားရင်းနှီးမှုပိုမိုနီးစပ်မှုရှိလာ အောင် မြင့်တင်ဖို့ စတာတွေအဓိကဖြစ်တယ်။ ဘယ်အတိုင်းတာအထိ လုပ်နိုင်မလဲတော့မပြောနိုင်ဘူး” - ဟုပြော ၏။\nချူလာလုံးကွမ်း တက္ကသိုလ် Chulalongkorn University မှ Asia Studies သည် မြန်မာ၊ ဗီယက်နမ်၊ ကဗ္ဘောဒီးယား၊ နှင့် ထိုင်း လူမျိုးများဆိုင်ရာသမိုင်းကြောင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများကို သုတေသနပြလေ့လာရန်ဖြစ်သည်။\n“အစတုန်းက တိုင်းပြည်ရှိတဲ့ လူမျိုးတွေအတွက်ဘဲ ကျနော်တို့ ရည်ရွယ်ခဲ့ပေမဲ့ အခုက သမိုင်းအစဉ်အလာကြီးပြီး လက်ရှိ တိုင်းပြည်မရှိတဲ့လူမျိုးတွေအတွက်ကျင်းပပေးရတာက သူတို့တွေကို ကမ္ဘာကပိုသိအောင်ပြန်လည်ဖေါ်ဆောင် ပေးတာ ဖြစ်တယ်” - ဟု ဒေါက်တာဆူနိတ် က ဆက်ပြော၏။\nလွန်ခဲ့သည့် ၃-၄ နှစ်ကလည်း International Conference of Shan Studies (ICSS သျှမ်းအကြောင်းသုတေသန ညီလာခံ (ပွဲတော်) ကဲ့သို့ ရခိုင်၊ မွန် တို့အတွက်လည်း ကျင်းပပေးခဲ့ပြီးဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။\nPosted by tailengtai တိုင်းလှိုင်တိုင်း at 1:42 AM0comments Email ThisBlogThis!Share to TwitterShare to FacebookShare to Pinterest\nAIDS ကာကွယ်ဆေးအတွက် အောင်မြင်မှု ပထမ ခြေလှမ်း\npost by Sunday, September 27, 2009\nအစိုးရထိပ်တန်း ခေါင်းဆောင်တွေနဲ့ သိပ္ပံပညာရှင်အများစုဟာ ဒီကမ္ဘာမြေအတွင်းမှာ လူသားတွေကို ခြိမ်းခြောက်အန္တရာယ်ပြုနေတဲ့ AIDS ရောဂါကပ်ဆိုးကို ဘယ်လိုသဏ္ဍာန်နဲ့ ကာကွယ်မှုတွေပြုလုပ်ရမလဲဆိုတဲ့ စီမံဆောင်ရွက်ချက်တွေနဲ့ ထိုင်းနိုင်ငံရဲ့သုသေသန ကွင်းပြင်ကြီးမှာ လူသားသုံးဦးကို လေ့လာစမ်းသပ်ရင်း HIV ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကို ကာကွယ်ဟန့်တားနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ သုသေသီတွေရဲ့ ပြော ကြားချက်အရတော့ လက်ငင်းအသုံးပြုဖို့ရာအတွက် အဆင်သင့်မဖြစ်သေးဘူးလို့ဆိုထားပေမယ့်လို့ ၂၆ နှစ်ဆိုတဲ့ ကာလရှည်ကြာ သည့်တိုင်အောင် AIDS ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကို တစိုက်စိုက်မတ်မတ် ကြိုးစားရှာဖွေခြင်းရဲ့ ရလဒ်လို့ပဲ ပြောရမယ်ထင်တယ်။ သိပ်မကြာခင် အ ချိန်ကတောင် သိပ္ပံပညာရှင်အတော်များများက ဒီရောဂါကပ်ဆိုးကို ကာကွယ်ဖို့ရာအတွက်မဖြစ်နိုင်တော့ဘူးလို့တောင် တွေးထင်ထား ခဲ့ကြတာ။\nကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ကြီးနဲ့ ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂမှ UNAIDS ကိုယ်စားလှယ်ကတော့ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်များစွာထဲက ဒီရောဂါကို ထိထိ ရောက်ရောက်ကာကွယ်ချင်ခဲ့ပေမယ့် မဖြစ်နိုင်ခဲ့တာကြောင့် အခုလိုမျိုး တွေ့ရှိချက်အသစ်ဟာ သုသေသနနယ်ပယ်အတွက် လိုလားတဲ့ ပန်းတိုင်ရောက်ဖို့ရာ မျှော်လင့်ချက်တွေ တစတစ ပိုမိုနီးကပ်လာတယ်လို့ ပြောဆိုသွားပါတယ်။ ဒါဟာ ကမ္ဘာ့ဆေးပညာလောကအတွက်တော့ တကယ့်ကို ကြီးမားတဲ့ အပြောင်းလဲဖြစ်ရပ်ကြီးလုိ့ အမေရိကန် စစ်ဆေးသိပ္ပံခွဲစိတ်ရေးဌာနမှ ဗိုလ်ချုပ် အဲရစ်စကူးမေကာ က ပြောခဲ့သည့်အပြင် ဒီဆေးသိပ္ပံမှ ကမ္ဘာ့ကပ်ဘေး ရောဂါကြီးဖြစ်တဲ့ AIDS ရောဂါကာကွယ်ဆေးအတွက် သုသေသနပြုဖို့ရာ ထောက်ပံ့ ကူညီမှုပြုမယ်လို့ ဆိုထားပါတယ်။ HIV ရောဂါကာကွယ်ဖို့ရာအတွက် သိပ္ပံပညာရှင်တွေစုစည်းပြီး နည်းလမ်းရှာဖွေခဲ့ကြတဲ့ အထဲမှာ ဒါဟာပထမဆုံးအကြိမ်ဖြစ်တယ်။ မဟာဗျူဟာအရ ဆိုတဲ့အကြောင်းပြချက်နဲ့ ကာကွယ်ဆေးအတွက် သုသေသနပြုလုပ်ကြရာမှာ အသွင်မတူတဲ့နည်းလမ်းတွေကို ရွေးချယ်ခဲ့ကြသလို အစောပိုင်းကာလတွေတုန်းက တသီးပုဂ္ဂလိကဆန်ဆန် လေ့လာစမ်းသပ်ခဲ့ကြ တယ်လို့ သိပ္ပံပညာရှင်တွေကဆိုထားပါတယ်။ အသွင်သဏ္ဍာန်မတူတဲ့ HIV ရောဂါပိုးကူးစက်ခံရသူ ၃၁% ကျော်ခန့်ကို ဒီစမ်းသပ် မှုအတွက် စိတ်ပါဝင်စားတက်ကြွသူ ၁၆,၀၀၀ ကျော် ဦးရေကို သုသေသနပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း ဗန်ကောက်မြို့မှာအင်္ဂါနေ့က သုသေသီ တွေက ထုတ်ဖော်ပြောကြားသွားပါတယ်။ ဆုံးခန်းတိုင်သည့် ရလဒ်မဟုတ်သော်ငြားလည်း ဒီရောဂါကာကွယ်ဖို့ရာအတွက် ထိရောက် ပြီးစိတ်ချရသည့် ပထမဦးဆုံး အထောက်အထားဖြစ်ကြောင်း သုသေသနအတွက် ဦးဆောင်ကူညီနေသူ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ဆရာဝန် ဖြစ်သူ ဗိုလ်မှူးကြီး ဂျရုမ်းကင် ကပြောဆိုသွားပါတယ်။ ဒီတွေ့ရှိချက်အပေါ် အခြေခံပြီး AIDS ရောဂါကာကွယ်ဆေးအတွက် ပိုမို ထိရောက်ပြီး ကောင်းမွန်တဲ့ သုသေသနဆိုင်ရာအသစ်တွေ ထွက်ပေါ်လာနိုင်တယ်လို့ ဒီလေ့လာမှုအတွက် ပူးပေါင်းတာဝန်ယူ ထောက် ပံ့ကူညီပေးနေတဲ့ National Institute of Allergy and Infectious Diseases မှ ညွှန်ကြားရေးမှူးဖြစ်သူ ဒေါက်တာ အန်တော်နီဖာအူစီ ကတော့အကောင်းမြင်ရှုထောင့်ကနေ သုံးသပ်ပြောဆိုသွားတယ်။ လားရာပွင့်သွားတဲ့အတွက် မြင်ကွင်းကျယ်သွားပြီး မျှော်လင့်ချက် ပန်းတိုင်ကိုပါ ခပ်ရေးရေးမြင်နေရလို့ အတူလက်တွဲပြီး သုသေသနဆိုင်ရာ အသစ်တွေ့ရှိချုက်ကို ဖော်ထုတ်ကြဖို့ကိုပါ တိုက်တွန်း သွားတယ်။\nလာမည့်ရက်သတ္တပတ်အတွင်း နယူးရောက်မြို့မှာ သုသေသီပေါင်းများစွာအပြင် ကာကွယ်ဆေးအတွက် ၀ိုင်းဝန်းလုပ်ဆောင်နေသူ တွေနဲ့ ဒီစီမံကိန်းအပေါ်ထဲထဲဝင်ဝင် ထောက်ပံ့ကူညီမယ့် အလှူရှင်တွေ၊ AIDS ရောဂါနဲ့ပတ်သက်ပြီး သုသေသနလုပ်နေတဲ့ သိပ္ပံ ပညာရှင်တွေ၊ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့အစည်း၊ ငွေကြေးဆိုင်ရာထောက်ပံ့တဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေ ပမာဆိုရသော် ဘီလ် နဲ့ မလင်းဒါဂိတ် ဖောင်ဒေးရှင်းလိုမျိုး၊ သက်ဆိုင်ရာအာဏာပိုင်တွေဟာ ရှေ့ဆက်လုပ်ဆောင်ရမယ့် အစီအစဉ်နဲ့ပတ်သက်ပြီး တွေ့ဆုံဆွေးနွေးဖို့ရှိတယ် လို့ ကမ္ဘာ့ HIV ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့မှ အမှုဆောင်ဒါရိုက်တာ ဒေါက်တာ အဲလန်ဘားန်စတိန်းက ထုတ်ဖော်ပြောဆိုပါတယ်။ ဒီတွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးပွဲမှာ ထိုင်းစစ်ဖက်ဆိုင်ရာဆေးသိပ္ပံနဲ့ တသီးပုဂ္ဂလိက သိပ္ပံပညာရှင်တွေပါ တက်ရောက်ကြလိမ့်မယ်။ ကမ္ဘာတ၀ှမ်းမှာရှိတဲ့ သိပ္ပံ ပညာရှင်တွေက ပထမဆုံးအကြိမ် ဒီအောင်မြင်မှုအပေါ် ချီးကျူးထောပနာ ပြုကြတယ်။\n၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်တွေထဲက AIDS ရောဂါကာကွယ်ဆေးအတွက် ၁၀ နှစ်အချိန်ယူလုပ်ဆောင်မယ်ဆိုတဲ့ အသံတွေကို ကျနော်တို့ ကြားနေခဲ့ကြရတယ်။ ဘ၀တလျှောက်လုံးမှာ ပထမဆုံးအကြိမ် ခံစားမိတာကတော့ ကျနော်တို့ဟာ လမ်းကြောင်းမှန်ပေါ်ကိုရောက် နေပြီလို့ Access Project မှာတာဝန်ယူလုပ်ဆောင်နေတဲ့ ကိုလံဘီယာ တက္ကသိုလ်မှ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးရာ ကျွမ်းကျင်သူအဖြစ်နဲ့ ရော ရ၀မ်ဒါနိုင်ငံ AIDS ရောဂါကူညီစောင့်ရှောက်ရေးဌာနမှာပါ ကူညီလုပ်ဆောင်ပေးနေသူ ဂျိုးစ်ရူဇင် ကပြောပါတယ်။\nထိုင်းပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ဒီလေ့လာမှုအတွက် လမ်းညွှန်မှုတွေပေးခဲ့သလိ်ု အမေရိကန်စစ်ဖက်ဆိုင်ရာကလည်း ထိုင်း အစိုးရနဲ့ နှစ်ရှည်လများပူးတွဲပြီး ကာကွယ်ဆေးနဲ့သက်ဆိုင်တဲ့ စမ်းသပ်မှုများပြုလုပ်ခြင်း၊ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာဝန်ထမ်းများနဲ့ အရပ်ဘက် ဆိုင်ရာ ပြည်သူလူထုကို ကာကွယ်ဖို့ရာအတွက် အတူပူးတွဲပြီး ဆေးဖက်ဆိုင်ရာ ဖွံဖြိုးတိုးတက်မှုကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြတယ်။ ထိုင်းနိုင်ငံ အတွက်တော့ HIV ဟာအဓိကပြဿနာတရပ်လိုဖြစ်နေတော့ လေ့လာဖို့ရာအတွက် ဖိအားတရပ်ပေးသလို ဖြစ်နေတာပေါ့၊ ဒီလို ဆိုလိုက်လို့ အမေရိကန်၊ အာဖရိက ဒါမှမဟုတ်မသိမမြင်နိုင်ရတဲ့ ကမ္ဘာကြီးရဲ့ ထောင့်တနေရာမှာ ရှိနေတဲ့ရောဂါကို ကာကွယ်ဖို့ရာ အတွက် သိပ္ပံပညာရှင်တွေဟာအတော်လေးကို စိတ်ဖိဆီးမှုဝေဒနာကို ခံစားနေကြရရှာတယ်။\nကာကွယ်ဆေးဆိုင်ရာအကူအညီပေးမှုဟာ အဆိုးအကောင်းလို့ဆိုရမဲ့ ပါးလွှာတဲ့ခြားနားမှုကြောင့် အတော့်ကိုအန္တရာယ်နဲ့နီးကပ်တယ် လို့ဆိုရမယ်။ UNAIDS ရဲ့ခန့်မှန်းတွက်ဆချက်အရ တကမ္ဘာလုံးအတိုင်းအတာနဲ့ဆိုရသော် နေ့စဉ်လူ ၇,၅၀၀ ခန့်ဟာ HIV ရောဂါပိုး ကူးစက်ခံနေရပြီး ၂၀၀၇ ခုနှစ်အတွင်း AIDS ရောဂါကြောင့် လူနှစ်သန်းဟာ အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ကြရတယ်။ Prime-boost ဆိုတဲ့ ချဉ်း ကပ်မှုအတိုင်း နည်းလမ်းနှစ်သွယ်နဲ့ ရောဂါကာကွယ်ဆေးကို စမ်းသပ်လေ့လာရာ ပထမနည်းဖြစ်တဲ့ အစကနဦးထဲက ခုခံနိုင်စွမ်းမရှိ တဲ့ နည်းလမ်းသုံးပြီး HIV ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကိုတိုက်ခိုက်ခြင်းနဲ့ ဒုတိယနည်းလမ်းဖြစ်တဲ့ အင်အားအလုံအလောက်ရှိပြီးမှ တုန့်ပြန်တိုက်ခိုက် နည်းတွေနဲ့ စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုတွေ ပြုလုပ်ပါတယ်။\nALVAC ကို ရောဂါရှာဖွေရေးနဲ့ ဆေးဝါးထုတ်လုပ်ရေးကုမ္ပဏီကြီးဖြစ်တဲ့ ဆာနိုဖီပါစတီအာ က ပြင်သစ်လူမျိုးဆေးဝါးကျွမ်းကျင်သူ ဆာနိုဖီ အာဗင်တီစ်မှဖော်စပ်သလို AIDSVAX ကိုတော့ VaxGen ကုမ္ပဏီကြီးမှ အစပြုပြီးတိုးတက်အောင်ပြုလုပ်ခဲ့သလို အခုနေ အခါ မှာတော့ VaxGen က ၀န်ထမ်းတချို့ဟာ လူမှုရေးဆိုင်ရာလုပ်ငန်းအဖြစ် အသွင်ပြောင်းပြီး ကမ္ဘာ့နေရာအနှံ့အပြားက ကူးစက် ရောဂါနဲ့ သေဆုံးမှုပြဿနာတွေကို ကူညီဖြေရှင်းပေးနေတယ်။ ALVAC ကို ကနေရီငှက်ရဲ့ဆစ်ဖလစ်ရောဂါဗိုင်းရပ်စ်ပိုးမှ အသွင် ပြောင်းပြီး အသုံးပြုထားတာဖြစ်သလို လူ့အသက်အန္တရာယ်ကိုတော့ ထိခိုက်မှုတစုံတရာမရှိနိုင်ပေမယ့်လို့ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းမှာရှိတဲ့ HIV ဗီဇမျိုးစေ့ တွေဆီကို သယ်ဆောင်ကူးပြောင်းပြီးပေါင်းစပ်စေတယ်။ AIDSVAX ကျတော့ HIV ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးရှိတဲ့ မျက်နှာပြင် တ၀ိုက်မှာ ဇီဝဗေဒ အင်ဂျင်နီယာ နည်းနဲ့အသွင်ပြောင်းလုပ်ဆောင်တယ်။ ဒီရောဂါကာကွယ်ဆေးဟာ ဗိုင်းရပ်စ် အကုန်လုံးကို မကာကွယ်နိုင်သလို သေဆုံး ခြင်း ဒါမှမဟုတ် ရှင်သန်ခြင်းနဲ့ HIV ရောဂါပိုးကြောင့်ရယ်လို့တော့ မဟုတ်ပါဘူး။\nဒီလေ့လာစမ်းသပ်မှုမှာ ရောဂါကူးစက်မှုကြောင့် HIV အနှုတ်လက္ခဏရှိသူ အသက် ၁၈ မှ ၃၀ နှစ်အတွင်းရှိ ထိုင်းအမျိုးသားနဲ့ အမျိုး သမီးတွေကို ရောနှောပြီးစမ်းသပ်စစ်ဆေးပါတယ်။ တ၀က်ကိုတော့ အစကနဦးထဲက ခုခံနိုင်စွမ်းမရှိတဲ့ နည်းလမ်းအတိုင်း ALVAC ဆေး လေးခွက်စာ သောက်သုံးစေပြီး ကျန်တ၀က်ကိုတော့ ဒုတိယနည်းလမ်းဖြစ်တဲ့ အင်အားအလုံအလောက်ရှိပြီးမှ တိုက်ခိုက်တဲ့ AIDSVAX သောက်ဆေးနှစ်ခွက်စာနဲ့ ခြောက်လကျော်ကြာအောင်စမ်းသပ်သလို တခြားကျန်ရစ်သူတွေကိုတော့ ဟန်ပြအနေဖြင့်သာ တိုက်ကျွေးစေတယ်။ ဒီလေ့လာစမ်းသပ်မှု ဘယ်အချိန်မှာ ပြီးဆုံးမယ်ဆိုတာကတော့ ဘယ်သူတဦးတယောက်မှ မသိကြပါဘူး။ စေ တနာ့ဝန်ထမ်းအနေနဲ့ ၀င်ရောက်လေ့လာမှုပြုတွေကိုတော့ သုသေသနမပြုလုပ်ခင်ကတည်းက ကာကွယ်ဆေးအတွက် စမ်းသပ်ပြုလုပ် မှာဖြစ်ကြောင်း ကြိုတင်အသိပေးပြောကြားထားတာတွေတော့ရှိပါတယ်။ ကိုယ်စီတိုင်းကို ကွန်ဒုံးပေးထားခြင်း၊ လိင်ဆက်ဆံမှုနဲ့ သက် ဆိုင်သော ပညာပေးလုပ်ဆောင်ခြင်းများအပြင် လိင်မှတဆင့် ရောဂါကူးစက်ပျံ့နှံ့နိုင်ကြောင်းနဲ့ HIV ရောဂါအတွက် ခြောက်လ ကြာ စမ်းသပ်လုပ်ဆောင်မည့် အကြောင်းသတိပေးပြောကြားမှုတွေရှိပါတယ်။ မည်သူမဆို ရောဂါကူးစက်မှုတစုံတရာရှိခဲ့ပါက ဆေးဝါး ကုသ ခံယူဖို့ရာအတွက် အခမဲ့ဝန်ဆောင်မှုပေးမှာဖြစ်တယ်။ HIV ပိုးအတွက်စမ်းသပ်စစ်ဆေးသူအားလုံးဟာ သုံးနှစ်အတွင်း ခြောက်လ တခါ လုပ်ဆောင်မှာဖြစ်ပြီး ကာကွယ်ဆေးသက်တမ်းကာလဟာ ကုန်ဆုံးမှာဖြစ်တယ်။\nကူးစက်မှုအသစ်အရထွက်ပေါ်လာတဲ့ ရလဒ်ကတော့ ကာကွယ်ဆေးလက်ခံရရှိသူတွေဟာ ၅၁ မှာ ၈,၁၉၇ ထွက်ပေါ်လာပြီး ဟန်ပြ ဆေးတိုက်ကျွေးမှုကို လက်ခံရသူတွေရဲ့ ရလဒ်ကတော့ ၇၄ မှာ ၈,၁၉၈ ပဲဖြစ်တယ်။ ကာကွယ်ဆေးသုံးစွဲတဲ့ အစုအဖွဲ့ဟာ ကူးစက်မှု နှုန်းထားအောက် ၃၁% ဆိုတဲ့ရလဒ် ထွက်ပေါ်လာသလိ်ု ပါဝင်သူနှစ်ဦးကတော့ ရောဂါကူးစက်ခံရမှုကြောင့်သေဆုံးသွားရရှာတယ်။\nသိပ္ပံပညာရှင်တွေဟာ သဏ္ဍာန်မတူတဲ့ ကာကွယ်ဆေးနှစ်မျိုး ဘာကြောင့်ပူးတွဲတိုက်ဖျက်ကြသလဲဆိုတာကိုတော့ အဖြေရှာမရသေး ဘူးလို့ အစိုးရဌာနမှ သိပ္ပံပညာရှင်တဦးဖြစ်ပြီး HIV ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကြောင့် AIDS ရောဂါဝေဒနာခံစားနေရသူတွေကို အကူအညီ ပေးခြင်း အပြင် လူမှုရေးအသင်းအဖွဲ့ဖြစ်တဲ့ AIDSVAX အဖွဲ့ကိုဦးဆောင်နေသူ ဒေါက်တာ ဒိုနယ်ရ်ဖရန့်စစ် ကပြောပါတယ်။ AIDSVAX ဟာ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းမှာရှိနေတဲ့ HIV ရောဂါပိုးကို ချက်ချင်းဆိုသလို ကာကွယ်တိုက်ခိုက်ဖို့ရာအတွက်ကိုရည်ရွယ်ထားခြင်းဖြစ်တယ်။ ဆာနိုဖီ ရောဂါကာကွယ်ဆေးဟာ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းမှာရှိတဲ့ ဆဲလ်တွေကို ဆွပေးပြီး ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကို ဦးတည်တိုက်ခိုက်တာဖြစ်တယ်။ ဖရန့်စစ်ရဲ့အဆိုအရတော့ ဆန့်ကျင်ဘက်အရာတွေကို ပေါင်းစပ်လိုက်တဲ့ မဟာဗျူဟာ တရပ်လို့ပဲဆိုရတော့မှာပေါ့။ ဘာကြောင့် တ ချို့တွေကြတော့ ရောဂါကူးစက်ခံရပြီး တချို့လူတွေကြတော့ မဖြစ်သလဲဆိုတာ ပူးပေါင်းပါဝင်လာသူတွေ နားလည်သဘောပေါက် သိ ရှိလာဖို့ရာအတွက် သိပ္ပံပညာရှင်တွေဟာ နမူနာသွေးစစ်ချက်ကိုရယူဖို့လိုအပ်တယ်။ ကာကွယ်ဆေးပမာဏဟာ လက်ရှိအနေအထား အရတော့ အကန့်အသတ်နဲ့သာရှိပြီးနယ်ပယ်ကျဉ်းကျဉ်းလေးကိုသာ သုသေသနလုပ်ခဲ့ရပေမယ့်လို့အကောင်းဆုံးဖြစ်အောင် ကျနော် တို့ လုပ်ဆောင်ခဲ့တယ်လို့ ဖရန့်စစ်ကပြောဆိုသွားပါတယ်။ ဆာနိုဖီ က၀န်ထမ်းတွေကလည်း ဒီသဘောထားအတိုင်းပါပဲ။ ဒီကုမ္ပဏီရဲ့ ဒေါက်တာ ဆန်ဂျေးဂူရန်နာသန် ရဲ့ သဘောကတော့ စဉ်ဆက်မပြတ်လေ့လာဖို့ရာအတွက် နှစ်ကာလတို စီမံကိန်းချ လုပ်ဆောင်ဖို့ လိုအပ်သလို ကာကွယ်ဆေးကို ဒီ့ထက်ကောင်းမွန်ဖို့ရာအတွက် တခြားသော ယှဉ်ပြိုင်ဘက်အသစ်တွေကလည်း boost နည်းလမ်းကို အခြေပြုစဉ်းစားပြီးလုပ်ဆောင်လာနိုင်သည့်အတွက် မူပိုင်ခွင့်လိုအပ်ကြောင်းကိုပါထည့်သွင်းပြောဆိုသွားတယ်။ AIDS နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ သုသေသနကိုဒီ့ထက်ပိုမို ကျယ်ပြန့်စွာလုပ်ဆောင်မယ်ဆိုရင်တော့ ဥပဒေဆိုင်ရာလုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွေဟာ အခရာကျလာပြီ။\nနယူးယောက် အခြေစိုက် Community HIV/AIDS Mobilization Project မှ ဥပဒေကြောင်းဆိုင်ရာ အကြံပေးရေးအဖွဲ့မှပြောရေးဆို ခွင့်ရှိသူ ဂျူလီယာဒေးဗစ် ကတော့ ခုနေအခါ ဒီကာကွယ်ဆေးသုံးစွဲမှုနဲ့ပတ်သက်ပြီး အငြင်းခုံပြုနေကြမယ့်အစား တွေ့ရှိချက်အပေါ် အခြေပြုပြီး တစိုက်မတ်မတ်လုပ်ဆောင်ဖို့ကို အလေးထားပြောဆိုသွားတယ်။ ထိုင်းနိုင်ငံမှာ ဒီ သုသေသနပြုချက် ဘာလို့အောင်မြင်ပြီး ဆုံးသွားရသလဲဆိုတော့ AIDS ရောဂန္တရကပ်ဆိုက်တဲ့ ဗဟိုချက်မဟာ ထိုင်းနိုင်ငံဖြစ်နေတဲ့အတွက်ကြောင့် အမေရိကန် သိပ္ပံပညာရှင် တွေဟာ သုသေသနကိုလာရောက်လုပ်ကိုင်တာဖြစ်သလို ကာကွယ်ဆေးတိုက်ကျွေးဖို့ရာအတွက် မျိုရိုးဗီဇဆိုင်ရာနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ သတင်းအချက်အလက်ရရှိနိုင်သလို ထိုင်းအစိုးရအနေနဲ့ သုသေသနလုပ်ဖို့ရာအတွက် အကြံဥာဏ်အပြင် အကောင်းဆုံးထောက်ပံ့မှု တွေ ပေးတဲ့အတွက်ကြောင့်လည်းဖြစ်တယ်။ AIDS နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပွဲဦးထွက်သုသေသနပြုလုပ်ထဲက ထိုင်းအစိုးရဟာ အောင်မြင်မှု တွေရခဲ့တယ်။ ဒီလေ့လာမှုတခုလုံးအတွက် ၁၆,၀၀၀ ထက်မကတဲ့ လူပေါင်းများစွာရဲ့ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုကြောင့် ကူးစက်ခံရသူပေါင်း ၁၂၅ ယောက် ထွက်ပေါ်လာသလို မထင်မှတ်ထားလောက်အောင်ကို အောင်မြင်မှုအပေါင်းက ဆီးကြိုနေတာကတော့ ကြိုးပမ်း အားထုတ်မှုရဲ့ ရလဒ်လို့ပဲဆိုရမှာပေါ့။\nသိပ္ပံပညာရှင်တွေကတော့ ဒီကာကွယ်ဆေးရဲ့ သက်ရောက်မှုအချိန်ပမာဏကို သိချင်နေကြသလို အင်အားအလုံအလောက်ရှိပြီးမှ တိုက်ခိုက်တုံ့ပြန်မှု စွမ်းရည်မြင့်မားလာခြင်း ဟုတ်မဟုတ် သိဖို့လိုအပ်လာတဲ့အပြင် ဒီကာကွယ်ဆေးဟာ လိင်တူဆက်ဆံလို့ ကူးစက် သူတွေအပေါ်မှာရော အကာအကွယ်ပေးနိုင်သလားနဲ့ ဒါမှမဟုတ် မူးယစ်ဆေးသုံးစွဲခြင်းကြောင့် ကူးစက်သူတွေအပေါ်မှာရော ဘယ် လို အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိသလဲဆိုတာကို အတော်လေးသိချင်နေကြတယ်။ ဒီရောဂါကာကွယ်ဆေးဟာ HIV ပိုးကူးစက်ခံရပြီးသား လူတယောက်ရဲ့ သွေးအပေါ်မှာတော့ ဘယ်လိုမှအကျိုးသက်ရောက်မှုမရှိတဲ့ ဒီကာကွယ်ဆေးဟာ ခုခံအားနည်းပါးမှုအပေါ်မှာ အကန့် အသတ်နဲ့ ချေဖျက်နိုင်ရှိလားဆိုတာနဲ့ ရောဂါပိုးကူးစက်ခံရပြီးသား သူတွေအပေါ်မှာထပ်ပြီးဆိုးကျိုးကို ဖြစ်သလားဆိုတာကိုတော့ နောက်ထပ်လေ့လာမှုတွေ ပြုလုပ်ရမှာဖြစ်တယ်။ သမရိုးကျမဟုတ်တဲ့ အစပျိုးအောင်မြင်မှုဟာ အလွန်တရာကိုအရေးပါလှသလို သိပ္ပံ ပညာရှင်တွေကတော့ ဒီရောဂါအပေါ် ဘယ်လောက်အတိုင်းအတာထိ ကာကွယ်နိုင်မလဲဆိုတာကတော့ မှန်းဆတွက်ချက်နေတုန်းပဲ ဆိုတာရယ် အဆုံးသတ်ကောက်ချက်ဆွဲလို့မရသေးသည့်အတွက် ဆန္ဒစောပြီးမထုတ်ဖော်ဖို့အင်မတန် အရေးကြီးကြောင်း ဖူဆီ က ကောက်ချက်ချ သုံးသပ်သွားတယ်။\nPosted by tailengtai တိုင်းလှိုင်တိုင်း at 4:58 AM0comments Email ThisBlogThis!Share to TwitterShare to FacebookShare to Pinterest\nAmount lost in junta’s Four Cuts campaign recounte...\nအရှင်ဆန္ဒာဓိက အမေရိကတွင် ခွဲစိတ်ကုသမှု ထပ်မံခံယူ ဓာတ...\nသျှမ်းအကြောင်းသုတေသနညီလာခံ ချူလာလုံးကွမ်း တက္ကသိုလ်...