Confensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau'r Plentyn - Testun llawn - Children’s Commissioner for Wales\nConfensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau’r Plentyn – Testun llawn\nAt ddibenion y Confensiwn presennol, mae plentyn yn golygu pob bod dynol sydd o dan ddeunaw mlwydd oed oni ddeuir i lawn oed yn gynt o dan y gyfraith sy’n gymwysadwy i’r plentyn.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau barchu’r hawliau sydd wedi eu nodi yn y Confensiwn presennol a’u sicrhau i bob plentyn o fewn eu hawdurdodaeth heb gamwahaniaethu o unrhyw fath, ni waeth beth fo hil, lliw, rhyw, iaith, crefydd, barn wleidyddol neu farn arall, tarddiad cenedlaethol, ethnig neu gymdeithasol, eiddo, anabledd, genedigaeth neu statws arall y plentyn neu ei riant neu ei warcheidwad cyfreithiol.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau gymryd pob mesur priodol i sicrhau bod y plentyn yn cael ei amddiffyn rhag pob ffurf ar gamwahaniaethu neu gosbi ar sail statws, gweithgareddau, barnau datganedig, neu gredoau rhieni, gwarcheidwaid cyfreithiol, neu aelodau teulu’r plentyn.\nYm mhob gweithred sy’n ymwneud â phlant, p’un a ymgymerir â hwy gan sefydliadau lles cymdeithasol cyhoeddus neu breifat, llysoedd barn, awdurdodau gweinyddol neu gyrff deddfwriaethol, rhaid i les pennaf y plentyn fod yn brif ystyriaeth.\nMae Partïon Gwladwriaethau yn ymrwymo i sicrhau i’r plentyn yr amddiffyniad a’r gofal sy’n angenrheidiol i’w lesiant, gan ystyried hawliau a dyletswyddau ei rieni, ei warcheidwaid cyfreithiol, neu unigolion eraill sydd â chyfrifoldeb cyfreithiol drosto, ac, i’r perwyl hwn, rhaid iddynt gymryd pob mesur deddfwriaethol a gweinyddol sy’n briodol.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau sicrhau y bydd y sefydliadau, y gwasanaethau a’r cyfleusterau sy’n gyfrifol am ofalu am blant neu am eu hamddiffyn yn cydymffurfio â’r safonau a sefydlwyd gan awdurdodau cymwys, yn enwedig ym meysydd diogelwch, iechyd, yn nifer ac addasrwydd eu staff, yn ogystal â goruchwyliaeth gymwys.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau ymgymryd â phob mesur deddfwriaethol a gweinyddol sy’n briodol a phob mesur priodol arall ar gyfer gweithredu’r hawliau a gydnabyddir yn y Confensiwn presennol. O ran hawliau economaidd, cymdeithasol a diwylliannol, rhaid i Bartïon Gwladwriaethau ymgymryd â’r mesurau hynny hyd eithaf maint yr adnoddau sydd ar gael iddynt, a phan fo angen, o fewn fframwaith cydweithredu rhyngwladol.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau barchu cyfrifoldebau, hawliau a dyletswyddau rhieni neu, pan fo’n gymwysadwy, aelodau’r teulu estynedig neu’r gymuned fel y darperir ar gyfer hynny yn ôl yr arfer lleol, gwarcheidwaid cyfreithiol neu bersonau eraill sy’n gyfrifol am y plentyn yn ôl y gyfraith, i ddarparu, mewn modd sy’n gyson â gallueddau datblygol y plentyn, gyfarwyddyd a chanllawiau priodol i’r plentyn arfer yr hawliau a gydnabyddir yn y Confensiwn presennol.\nMae Partïon Gwladwriaethau yn cydnabod bod gan bob plentyn hawl gynhenid i fywyd.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau sicrhau i’r graddau eithaf sy’n bosibl y bydd y plentyn yn goroesi ac yn datblygu.\nRhaid i’r plentyn gael ei gofrestru yn union ar ôl ei eni a bydd ganddo hawl o ddyddiad ei eni i gael enw, hawl i gael cenedligrwydd a chyn belled ag y bo modd, hawl i adnabod ei rieni ac i gael gofal ganddynt.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau sicrhau bod yr hawliau hyn yn cael eu gweithredu’n unol â’u cyfraith genedlaethol a’u rhwymedigaethau o dan yr offerynnau rhyngwladol perthnasol yn y maes hwn, yn enwedig pan fyddai’r plentyn fel arall heb wladwriaeth.\nMae Partïon Gwladwriaethau yn ymrwymo i barchu hawl y plentyn i gadw ei hunaniaeth, gan gynnwys ei genedligrwydd, ei enw a’i berthnasau teuluol fel y’u cydnabyddir gan y gyfraith heb amhariad anghyfreithlon.\nPan fo plentyn wedi ei amddifadu’n anghyfreithlon o rai neu bob un o elfennau ei hunaniaeth, rhaid i Bartïon Gwladwriaethau ddarparu cymorth ac amddiffyniad priodol, gyda golwg ar ailsefydlu’n gyflym ei hunaniaeth.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau sicrhau na chaiff plentyn ei wahanu oddi wrth ei rieni yn erbyn eu hewyllys, ac eithrio pan fo awdurdodau cymwys, yn ddarostyngedig i adolygiad barnwrol, yn penderfynu, yn unol â’r gyfraith a’r gweithdrefnau sy’n gymwysadwy, fod angen y gwahanu hwnnw er lles pennaf y plentyn. Gall penderfyniad o’r fath fod yn angenrheidiol mewn achos penodol megis un sy’n golygu bod y plentyn yn cael ei cam-drin neu ei esgeuluso gan y rhieni, neu un lle mae’r rhieni’n byw ar wahân a bod rhaid gwneud penderfyniad ynghylch preswylfan y plentyn.\nMewn unrhyw reithdrefn yn unol â pharagraff 1 o’r erthygl bresennol, rhaid i bob parti sydd â buddiant gael cyfle i gymryd rhan yn y rheithdrefn ac i wneud eu sylwadau’n hysbys.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau barchu hawl plentyn sydd wedi ei wahanu oddi wrth un o’i rieni neu’r ddau ohonynt i gadw perthynas bersonol a chysylltiad uniongyrchol â’r ddau riant yn rheolaidd, ac eithrio os yw’n groes i les pennaf y plentyn.\nPan fo’r gwahanu hwnnw yn ganlyniad i unrhyw gamau a gychwynnwyd gan Barti Gwladwriaeth, megis cadwad, carchariad, alltudiaeth, allgludiad neu farwolaeth (gan gynnwys marwolaeth sy’n deillio o unrhyw achos tra bo’r person yn nalfa’r Wladwriaeth) un rhiant neu’r ddau ohonynt neu’r plentyn, rhaid i’r Parti Gwladwriaeth, ar archiad, ddarparu i’r rhieni, y plentyn neu, os yw’n briodol, aelod arall o’r teulu yr wybodaeth hanfodol ynghylch lleoliad aelod(au) absennol y teulu oni fyddai darparu’r wybodaeth yn niweidiol i lesiant y plentyn. Rhaid i Bartïon Gwladwriaethau sicrhau ymhellach na fyddai cyflwyno’r archiad hwnnw ynddo’i hun yn peri unrhyw ganlyniadau andwyol i’r person(au) o dan sylw.\nYn unol ag ymrwymiad y Partïon Gwladwriaethau o dan erthygl 9, paragraff 1, rhaid i geisiadau gan blentyn neu ei rieni i ddod i mewn i diriogaeth Parti Gwladwriaeth neu ymadael â hi at ddiben ailuno gael eu trin gan Bartïon Gwladwriaethau mewn modd cadarnhaol, dyngarol a hwylus. Rhaid i Bartïon Gwladwriaethau sicrhau ymhellach na fyddai cyflwyno’r archiad hwnnw yn peri unrhyw ganlyniadau andwyol i’r ceiswyr nac i aelodau o’u teulu.\nBydd gan blentyn y mae ei rieni yn preswylio mewn gwahanol Wladwriaethau hawl i gadw yn rheolaidd, oddigerth o dan amgylchiadau eithriadol, berthynas bersonol a chysylltiadau uniongyrchol â’r ddau riant. I’r perwyl hwnnw ac yn unol ag ymrwymiad Partïon Gwladwriaethau o dan erthygl 9, paragraff 2, rhaid i Bartïon Gwladwriaethau barchu hawl y plentyn a’i rieni i adael unrhyw wlad, gan gynnwys gwlad eu hunain, ac i fynd i mewn i’w gwlad eu hunain. Yr unig gyfyngiadau y bydd yr hawl i adael unrhyw wlad yn ddarostyngedig iddynt yw’r cyfyngiadau sydd wedi eu rhagnodi gan y gyfraith ac sy’n angenrheidiol i warchod diogeledd gwladol, trefn gyhoeddus (ordre public), iechyd neu foesau cyhoeddus neu hawliau a rhyddidau personau eraill ac sy’n gyson â’r hawliau eraill a gydnabyddir yn y Confensiwn presennol.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau gymryd mesurau i ymladd y weithred anghyfreithlon o symud plant dramor a pheidio â’u dychwelyd.\nI’r perwyl hwn, rhaid i Bartïon Gwladwriaethau hybu’r broses o gwblhau cytundebau dwyochrog neu amlochrog neu gydsynio â chytundebau sy’n bodoli eisoes.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau sicrhau i’r plentyn sy’n gallu ffurfio ei farn ei hun hawl i leisio’r farn honno’n ddirwystr ym mhob mater sy’n effeithio arno, a bod pwys priodol yn cael ei roi ar farn y plentyn yn ôl ei oedran a’i aeddfedrwydd.\nAt y diben hwn, rhaid rhoi cyfle i’r plentyn yn benodol i gael gwrandawiad mewn unrhyw reithdrefn farnwrol a gweinyddol sy’n effeithio arno, naill ai’n uniongyrchol, neu drwy gynrychiolydd neu gorff priodol, mewn modd sy’n gyson â rheolau gweithdrefnol y gyfraith genedlaethol.\nBydd gan y plentyn hawl i ryddid mynegiant. Bydd yr hawl hon yn cynnwys rhyddid i geisio, cael a rhoi gwybodaeth a syniadau o bob math, ni waeth beth fo’r ffiniau, naill ai ar lafar, mewn ysgrifen neu mewn print, ar ffurf celfyddyd, neu drwy unrhyw gyfrwng arall a ddewisir gan y plentyn.\nCaiff y dull o arfer yr hawl hon fod yn ddarostyngedig i gyfyngiadau, ond ni fydd y rhain ond y rhai a ddarperir drwy’r gyfraith ac sy’n angenrheidiol:\n(a) i barchu hawliau neu enwau da personau eraill; neu\n(b) i warchod diogeledd gwladol neu drefn gyhoeddus (ordre public), neu iechyd neu foesau cyhoeddus.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau barchu hawl y plentyn i ryddid meddwl, cydwybod a chrefydd.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau barchu hawliau a dyletswyddau’r rhieni a phan fo’n gymwysadwy, gwarcheidwaid cyfreithiol, i roi cyfarwyddyd i’r plentyn i arfer ei hawl mewn modd sy’n gyson â gallueddau datblygol y plentyn.\nYr unig gyfyngiadau y caiff rhyddid unigolyn i amlygu ei grefydd fod yn ddarostyngedig iddynt yw’r cyfyngiadau sydd wedi eu rhagnodi gan y gyfraith ac sy’n angenrheidiol i warchod diogelwch, trefn, iechyd neu foesau cyhoeddus, neu hawliau a rhyddidau personau eraill.\nMae Partïon Gwladwriaethau yn cydnabod hawliau’r plentyn i gael rhyddid i ymgysylltu a rhyddid i ymgynnull yn heddychlon.\nNi chaniateir i unrhyw gyfyngiadau gael eu gosod ar y dull o arfer yr hawliau hyn ac eithrio’r rhai a osodir i gydymffurfio â’r gyfraith ac sy’n angenrheidiol mewn cymdeithas ddemocrataidd er budd diogeledd gwladol neu ddiogelwch cyhoeddus, trefn gyhoeddus (ordre public), diogelu iechyd neu foesau cyhoeddus neu amddiffyn hawliau a rhyddidau personau eraill.\nNi chaniateir i unrhyw blentyn gael ei orfodi i ddioddef ymyrraeth fympwyol neu anghyfreithlon â’i breifatrwydd, â’i deulu, â’i gartref na’i ohebiaeth nac ymosodiadau anghyfreithlon ar ei anrhydedd a’i enw da.\nMae gan y plentyn hawl i gael ei amddiffyn gan y gyfraith yn erbyn unrhyw ymyrraeth neu ymosodiadau o’r fath.\nMae Partïon Gwladwriaethau yn cydnabod y swyddogaeth bwysig sy’n cael ei chyflawni gan y cyfryngau torfol a rhaid iddynt sicrhau bod modd i’r plentyn gael gafael ar wybodaeth a deunyddiau o amryfal ffynonellau cenedlaethol a rhyngwladol, yn enwedig y rhai sydd wedi eu hanelu at hybu ei lesiant cymdeithasol, ysbrydol a moesol a’i iechyd corfforol a’i iechyd meddwl.\nI’r perwyl hwn, rhaid i Bartïon Gwladwriaethau:\n(a) annog y cyfryngau torfol i ledaenu gwybodaeth a deunyddiau a fyddai o fudd cymdeithasol a diwylliannol i’r plentyn ac yn unol ag ysbryd erthygl 29;\n(b) annog cydweithrediad rhyngwladol i gynhyrchu, cyfnewid a lledaenu gwybodaeth a deunyddiau o’r fath o amryfal ffynonellau diwylliannol, cenedlaethol a rhyngwladol;\n(c) hyrwyddo’r broses o gynhyrchu a lledaenu llyfrau plant;\n(d) annog y cyfryngau torfol i roi sylw penodol i anghenion ieithyddol plentyn sy’n perthyn i grŵp lleiafrifol neu sy’n blentyn brodorol;\n(e) hyrwyddo’r broses o lunio canllawiau priodol i amddiffyn y plentyn rhag gwybodaeth a deunyddiau a fyddai’n niweidiol i’w lesiant, gan gadw mewn cof ddarpariaethau erthyglau 13 a 18.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau wneud eu gorau glas i sicrhau y cydnabyddir yr egwyddor bod gan y ddau riant gyfrifoldebau cyffredin dros fagwraeth a datblygiad y plentyn. Mae gan rieni neu, yn ôl y digwydd, warcheidwaid cyfreithiol, y prif gyfrifoldeb dros fagwraeth a datblygiad y plentyn. Eu consýrn sylfaenol hwy fydd lles pennaf y plentyn.\nEr mwyn gwarantu a hybu’r hawliau sydd wedi eu nodi yn y Confensiwn presennol, rhaid i Bartïon Gwladwriaethau roi cymorth priodol i rieni a gwarcheidwaid cyfreithiol i gyflawni eu cyfrifoldebau magu plant a rhaid iddynt sicrhau bod sefydliadau, cyfleusterau a gwasanaethau’n cael eu datblygu i ofalu dros blant.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau gymryd pob mesur priodol i sicrhau bod gan blant rhieni sy’n gweithio hawl i fanteisio ar wasanaethau a chyfleusterau gofal plant y maent yn gymwys i’w cael.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau gymryd pob mesur deddfwriaethol, gweinyddol, cymdeithasol ac addysgol sy’n briodol i amddiffyn y plentyn rhag pob ffurf gorfforol neu feddyliol ar drais, anaf neu gamdriniaeth, esgeulustod neu driniaeth esgeulus, camarfer neu gamfanteisio, gan gynnwys camdriniaeth rywiol, tra bo yng ngofal rhiant (rhieni), gwarcheidwad (gwarcheidwaid) neu unrhyw berson arall sydd â gofal dros y plentyn.\nDylai’r mesurau amddiffynnol hynny gynnwys, fel y bo’n briodol, weithdrefnau effeithiol ar gyfer sefydlu rhaglenni cymdeithasol i roi cymorth angenrheidiol i’r plentyn ac i’r rhai sydd â gofal drosto, yn ogystal ag ar gyfer ffurfiau eraill ar atal ac ar gyfer canfod achosion o gam-drin plant fel y’u disgrifiwyd cyn hyn, hysbysu o’r achosion hynny, eu hatgyfeirio, ymchwilio iddynt, eu trin a’u dilyn ac, fel y bo’n briodol, ar gyfer cyfranogiad barnwrol.\nBydd hawlogaeth gan blentyn sydd wedi ei amddifadu dros dro neu’n barhaol o’i amgylchfyd teuluol, neu nad oes modd caniatáu iddo, er lles pennaf ef ei hun, aros yn yr amgylchfyd hwnnw, i gael amddiffyniad a chymorth arbennig a ddarperir gan y Wladwriaeth.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau, yn unol â’u cyfreithiau cenedlaethol, sicrhau gofal amgen i blentyn o’r fath.\nGallai’r gofal hwnnw gynnwys, ymhlith pethau eraill, leoliad maeth, caffala cyfraith Islamaidd, mabwysiad neu, os yw’n angenrheidiol, lleoliad mewn sefydliadau addas ar gyfer gofalu am blant. Wrth bwyso a mesur datrysiadau, rhaid rhoi sylw priodol i’r ffaith ei bod yn ddymunol cael parhad ym magwraeth plentyn ac i’w gefndir ethnig, crefyddol, diwylliannol ac ieithyddol.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau sy’n cydnabod ac yn/neu’n caniatáu’r system fabwysiadu sicrhau mai’r ystyriaeth oruchaf fydd lles pennaf y plentyn a rhaid iddynt:\n(a) sicrhau bod mabwysiad plentyn yn cael ei awdurdodi gan neb ond awdurdodau cymwys sy’n penderfynu, yn unol â’r gyfraith a’r gweithdrefnau sy’n gymwysadwy ac ar sail pob gwybodaeth berthnasol a dibynadwy, y gellir caniatáu’r mabwysiad oherwydd statws y plentyn o ran rhieni, perthnasau a gwarcheidwaid cyfreithiol a bod y personau o dan sylw, os yw’n ofynnol iddynt wneud hynny, wedi cydsynio’n ddeallus â’r mabwysiad ar sail unrhyw gwnsela a oedd yn angenrheidiol;\n(b) cydnabod y gellir ystyried mabwysiad trawswladol fel dull amgen o ofalu am blentyn, os na ellir ei leoli mewn teulu maeth neu deulu mabwysiadol neu os na ellir gofalu am y plentyn mewn unrhyw ffordd addas yn y wlad y tarddodd ohoni;\n(c) sicrhau bod y plentyn y mae mabwysiad trawswladol yn ymwneud ag ef yn mwynhau trefniadau diogelu a safonau sy’n cyfateb i’r rhai sy’n bodoli yn achos mabwysiadu cenedlaethol;\n(d) cymryd pob mesur priodol i sicrhau, yn achos mabwysiad trawswladol, na fydd y lleoliad yn arwain at elw ariannol amhriodol i’r rhai sy’n ymwneud â’r mabwysiad hwnnw;\n(e) hybu, pan fo’n briodol, amcanion yr erthygl bresennol drwy gwblhau trefniadau neu gytundebau dwyochrog neu amlochrog, ac ymdrechu, o fewn y fframwaith hwn, i sicrhau bod lleoliad y plentyn mewn gwlad arall yn cael ei gyflawni gan awdurdodau neu gyrff cymwys.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau gymryd mesurau priodol i sicrhau y caiff plentyn sy’n ceisio statws ffoadur neu sy’n cael ei ystyried yn ffoadur yn unol â chyfraith ryngwladol neu ddomestig a gweithdrefnau rhyngwladol neu ddomestig sy’n gymwysadwy, p’un a yw’n dod heb neb gydag ef neu’n dod gyda’i rieni neu unrhyw berson arall, amddiffyniad priodol a chymorth dyngarol i fwynhau’r hawliau cymwysadwy sydd wedi eu nodi yn y Confensiwn presennol ac mewn offerynnau hawliau dynol rhyngwladol eraill neu offerynnau dyngarol rhyngwladol eraill y mae’r Gwladwriaethau a enwyd yn Bartïon iddynt.\nAt y diben hwn, rhaid i Bartïon Gwladwriaethau gydweithredu, yn ôl yr hyn sy’n briodol yn eu barn hwy, ag unrhyw ymdrechion gan y Cenhedloedd Unedig a sefydliadau rhynglywodraethol neu anllywodraethol cymwys eraill sy’n cydweithredu gyda’r Cenhedloedd Unedig i amddiffyn a chynorthwyo’r plentyn hwnnw ac i olrhain rhieni unrhyw blentyn sy’n ffoadur neu aelodau eraill o’i deulu er mwyn cael gwybodaeth a fyddai’n angenrheidiol iddo ailymuno â’i deulu. Mewn achosion lle na ellir dod o hyd i unrhyw rieni neu aelodau eraill o’r teulu, rhaid rhoi i’r plentyn yr un amddiffyniad ag unrhyw blentyn arall sydd wedi ei amddifadu’n barhaol neu dros dro o’i amgylchfyd teuluol am unrhyw reswm, fel a nodwyd yn y Confensiwn presennol.\nMae Partïon Gwladwriaethau yn cydnabod y dylai plentyn sydd ag anabledd meddyliol neu gorfforol fwynhau bywyd llawn a gweddus, mewn amodau sy’n sicrhau urddas, yn hybu hunanddibyniaeth ac yn hwyluso cyfranogiad gweithredol y plentyn yn y gymuned.\nMae Partïon Gwladwriaethau yn cydnabod hawl y plentyn anabl i gael gofal arbennig a rhaid iddynt hyrwyddo’r broses, yn ddarostyngedig i’r adnoddau sydd ar gael, o estyn i’r plentyn cymwys a’r rhai sy’n gyfrifol dros ofalu amdano, y cymorth y mae cais yn cael ei wneud amdano ac sy’n briodol i gyflwr y plentyn ac i amgylchiadau’r rhieni neu’r personau eraill sy’n gofalu am y plentyn a rhaid iddynt sicrhau y caiff y cymorth hwnnw ei estyn iddo.\nGan gydnabod anghenion arbennig plentyn anabl, rhaid i gymorth a estynnir yn unol â pharagraff 2 o’r erthygl bresennol gael ei roi yn ddi-dâl, pryd bynnag y bo’n bosibl, gan ystyried adnoddau ariannol y rhieni neu’r personau eraill sy’n gofalu am y plentyn, a rhaid iddo fod wedi ei gynllunio i sicrhau bod y plentyn anabl yn cael mynediad effeithiol at addysg, hyfforddiant, gwasanaethau gofal iechyd, gwasanaethau adsefydlu, cyfleoedd i baratoi ar gyfer cyflogaeth a chyfleoedd hamdden, a’i fod yn eu cael, a hynny mewn modd sy’n ei gwneud hi’n hwylus i’r plentyn integreiddio i’r graddau llawnaf posibl â’r gymdeithas ac i ddatblygu fel unigolyn, gan gynnwys datblygu yn ddiwylliannol ac yn ysbrydol.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau hybu, yn ysbryd cydweithrediad rhyngwladol, y broses o gyfnewid gwybodaeth briodol ym maes gofal iechyd ataliol ac ym maes triniaeth feddygol, seicolegol a gweithredol plant anabl, gan gynnwys lledaenu gwybodaeth ynghylch dulliau adsefydlu, addysg a gwasanaethau galwedigaethol a mynediad at yr wybodaeth honno, gan anelu at alluogi Partïon Gwladwriaethau i wella eu galluoedd a’u sgiliau ac ehangu eu profiad yn y meysydd hyn. Yn hyn o beth, rhaid rhoi sylw penodol i anghenion gwledydd sy’n datblygu.\nMae Partïon Gwladwriaethau yn cydnabod hawl y plentyn i fwynhau’r safon iechyd uchaf y gellir ei chyrraedd ac i gael cyfleusterau ar gyfer trin afiechyd ac adfer i iechyd. Rhaid i Bartïon Gwladwriaethau ymdrechu i sicrhau na chaiff unrhyw blentyn ei amddifadu o’i hawl i gael mynediad at y gwasanaethau gofal iechyd hynny.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau fwrw ymlaen â gweithredu’r hawl hon yn llawn ac, yn benodol, rhaid iddynt gymryd mesurau priodol i wneud y canlynol:\n(a) lleihau cyfradd marwolaethau babanod a phlant;\n(b) sicrhau bod cymorth meddygol a gofal iechyd angenrheidiol yn cael eu darparu i bob plentyn gyda phwyslais ar ddatblygu gofal iechyd sylfaenol;\n(c) ymladd afiechydon a diffyg maeth, gan gynnwys o fewn fframwaith gofal iechyd sylfaenol, drwy, ymhlith pethau eraill, ddefnyddio technoleg sydd ar gael yn rhwydd a thrwy ddarparu digon o fwydydd maethlon a dŵr yfed glân, gan ystyried peryglon a risgiau llygredd amgylcheddol;\n(d) sicrhau gofal iechyd priodol i famau cyn geni ac ar ôl geni plant;\n(e) sicrhau bod pob segment cymdeithas, yn enwedig rhieni a phlant, yn wybodus, yn gallu cael mynediad at addysg ynghylch iechyd a maeth plant, manteision bwydo ar y fron, hylendid a glanweithdra amgylcheddol ac atal damweiniau ac yn cael cymorth i ddefnyddio gwybodaeth sylfaenol am y materion hynny;\n(f) datblygu gofal iechyd ataliol, llunio canllawiau i rieni a datblygu addysg a gwasanaethau ynghylch cynllunio teulu.\n3. Rhaid i Bartïon Gwladwriaethau gymryd pob mesur effeithiol a phriodol gyda golwg ar ddiddymu arferion traddodiadol sy’n niweidiol i iechyd plant.\n4. Mae Partïon Gwladwriaethau yn ymrwymo i hybu ac annog cydweithrediad rhyngwladol gyda golwg ar sicrhau’n raddol wireddiad llawn yr hawl a gydnabyddir yn yr erthygl hon. Yn hyn o beth, rhaid rhoi sylw penodol i anghenion gwledydd sy’n datblygu.\nMae Partïon Gwladwriaethau yn cydnabod hawl plentyn, sydd wedi ei leoli gan yr awdurdodau cymwys er mwyn gofalu am ei iechyd corfforol neu feddyliol, diogelu neu drin yr iechyd hwnnw, i gael adolygiad o bryd i’w gilydd o’r driniaeth sy’n cael ei rhoi i’r plentyn ac o’r holl amgylchiadau eraill sy’n berthnasol i’w leoliad.\nRhaid i Partïon Gwladwriaethau gydnabod yn achos pob plentyn ei hawl i gael budd nawdd cymdeithasol, gan gynnwys yswiriant cymdeithasol, a rhaid iddynt gymryd y mesurau angenrheidiol i sicrhau bod yr hawl hon yn cael ei gwireddu’n llawn yn unol â’u cyfraith genedlaethol.\nPan fo’n briodol, dylid caniatáu’r budd-daliadau, gan ystyried adnoddau ac amgylchiadau’r plentyn a’r personau sydd â chyfrifoldeb dros gynnal y plentyn, yn ogystal ag unrhyw ystyriaeth arall sy’n berthnasol i gais am fudd-daliadau a wneir gan neu ar ran y plentyn.\nMae Partïon Gwladwriaethau yn cydnabod hawl pob plentyn i gael safon byw sy’n ddigonol ar gyfer datblygiad corfforol, meddyliol, ysbrydol, moesol a chymdeithasol y plentyn.\nY rhiant (rhieni) neu’r personau eraill sy’n gyfrifol am y plentyn sy’n bennaf cyfrifol am sicrhau, o fewn eu galluoedd a’u gallueddau ariannol, yr amodau byw sy’n angenrheidiol i ddatblygiad y plentyn.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau, yn unol â’r amodau cenedlaethol ac o fewn eu moddion, gymryd mesurau priodol i gynorthwyo rhieni a phersonau eraill sy’n gyfrifol am y plentyn i weithredu’r hawl hon ac, os bydd angen, rhaid i Bartïon Gwladwriaethau roi cymorth materol a darparu rhaglenni cynnal, yn enwedig mewn perthynas â maeth, dillad a thai.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau gymryd pob mesur priodol i sicrhau bod cynhaliaeth i’r plentyn yn cael ei hadennill o’r rhieni neu’r personau eraill sydd â chyfrifoldeb ariannol dros y plentyn, o fewn y Parti Gwladwriaeth ac oddi dramor. Yn benodol, pan fo’r person sydd â chyfrifoldeb ariannol dros y plentyn yn byw mewn Gwladwriaeth sy’n wahanol i un y plentyn, rhaid i’r Partïon Gwladwriaethau hybu’r broses o gydsynio â chytundebau rhyngwladol neu gwblhau’r cytundebau hynny, yn ogystal â gwneud trefniadau priodol eraill.\nMae Partïon Gwladwriaethau yn cydnabod hawl y plentyn i gael addysg, a chyda golwg ar sicrhau’r hawl hon yn raddol ac ar sail cyfle cyfartal, rhaid iddynt, yn benodol:\n(a) gwneud addysg gynradd yn orfodol a threfnu iddi fod ar gael yn ddi-dâl i bawb;\n(b) hybu datblygiad gwahanol ffurfiau ar addysg uwchradd, gan gynnwys addysg gyffredinol a galwedigaethol, trefnu iddynt fod ar gael ac o fewn cyrraedd pob plentyn, a chymryd mesurau priodol megis cyflwyno addysg ddi-dâl a chynnig cymorth ariannol pan fo angen;\n(c) trefnu bod addysg uwch o fewn cyrraedd pawb ar sail galluedd drwy bob ffordd bosibl;\n(d) trefnu bod gwybodaeth a chanllawiau addysgol a galwedigaethol ar gael ac o fewn cyrraedd pob plentyn;\n(e) cymryd mesurau i annog presenoldeb rheolaidd mewn ysgolion ac i leihau cyfraddau gadael yn rhy gynnar.\n2. Rhaid i Bartïon Gwladwriaethau gymryd pob mesur priodol i sicrhau y caiff disgyblaeth ysgol ei gweinyddu mewn modd sy’n gyson ag urddas ddynol y plentyn ac yn cydymffurfio â’r Confensiwn presennol.\n3. Rhaid i Bartïon Gwladwriaethau hybu a annog cydweithrediad rhyngwladol mewn materion sy’n ymwneud ag addysg, yn enwedig gyda golwg ar gyfrannu at y broses o gael gwared ar anwybodaeth ac anllythrennedd ledled y byd a hwyluso mynediad at wybodaeth wyddonol a thechnegol a dulliau addysgu modern. Yn hyn o beth, rhaid rhoi sylw penodol i anghenion gwledydd sy’n datblygu.\nMae Partïon Gwladwriaethau yn cytuno bod rhaid cyfeirio addysg y plentyn at y canlynol:\n(a) datblygu personoliaeth, doniau a galluoedd meddyliol a chorfforol y plentyn hyd eithaf eu potensial;\n(b) magu parch at hawliau dynol a rhyddidau sylfaenol, ac at yr egwyddorion sydd wedi eu corffori yn Siarter y Cenhedloedd Unedig;\n(c) magu parch at rieni’r plentyn, ei hunaniaeth ddiwylliannol, ei iaith a’i werthoedd ei hun, at werthoedd cenedlaethol y wlad lle mae’r plentyn yn byw, y wlad y gall ei fod yn tarddu ohoni, ac at wareiddiadau sy’n wahanol i un ei hun;\n(d) paratoi’r plentyn ar gyfer bywyd cyfrifol mewn cymdeithas rydd, mewn ysbryd dealltwriaeth, heddwch, goddefgarwch, cydraddoldeb rhwng y rhywiau, a chyfeillgarwch ymhlith yr holl bobloedd, grwpiau ethnig, cenedlaethol a chrefyddol a phersonau o darddiad brodorol;\n(e) magu parch at yr amgylchedd naturiol.\n2. Rhaid peidio â dehongli unrhyw ran o’r erthygl bresennol nac erthygl 28 yn y fath fodd ag i amharu ar ryddid unigolion a chyrff i sefydlu a chyfarwyddo sefydliadau addysgol, a bydd hynny’n ddarostyngedig bob amser i’r rheidrwydd i ddilyn yr egwyddor a nodwyd ym mharagraff 1 o’r erthygl bresennol ac i’r gofynion bod rhaid i’r addysg a roddir yn y sefydliadau hynny gydymffurfio ag unrhyw safonau gofynnol a osodir gan y Wladwriaeth.\nYn y Gwladwriaethau hynny lle mae lleiafrifoedd ethnig, crefyddol neu ieithyddol neu bersonau o darddiad brodorol yn bodoli, rhaid peidio â gwrthod hawl i blentyn sy’n perthyn i’r lleiafrif hwnnw, neu sy’n frodor, i fwynhau mewn cymuned ag aelodau eraill o’i grŵp, ei ddiwylliant ei hun, i broffesu ac arfer ei grefydd ei hun, neu i ddefnyddio ei iaith ei hun.\nMae Partïon Gwladwriaethau yn cydnabod hawl y plentyn i orffwys a chael hamdden, i chwarae ac ymroi i weithgareddau adloniadol sy’n briodol i oedran y plentyn ac i gymryd rhan ddirwystr mewn bywyd diwylliannol a’r celfyddydau.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau barchu a hybu hawl y plentyn i gymryd rhan lawn mewn bywyd diwylliannol a chelfyddydol a rhaid iddynt hyrwyddo’r broses o ddarparu cyfleoedd priodol a chyfartal ar gyfer gweithgareddau diwylliannol, celfyddydol ac adloniadol a gweithgareddau hamdden.\nMae Partïon Gwladwriaethau yn cydnabod hawl y plentyn i gael ei amddiffyn rhag unrhyw gamfanteisio economaidd a rhag cyflawni unrhyw waith sy’n debyg o fod yn beryglus neu o amharu ag addysg y plentyn, neu o niweidio iechyd y plentyn neu ei ddatblygiad corfforol, meddyliol, ysbrydol, moesol neu gymdeithasol.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau gymryd mesurau deddfwriaethol, gweinyddol, cymdeithasol ac addysgol i sicrhau bod yr erthygl bresennol yn cael ei gweithredu. I’r perwyl hwn, a chan roi sylw i ddarpariaethau perthnasol offerynnau rhyngwladol eraill, rhaid i Bartïon Gwladwriaethau, yn benodol:\n(a) darparu ar gyfer oedran isaf neu oedrannau isaf i gael derbyniad i gyflogaeth;\n(b) darparu ar gyfer rheoleiddio oriau ac amodau cyflogaeth yn briodol;\n(c) darparu ar gyfer cosbau priodol neu sancsiynau eraill i sicrhau y caiff yr erthygl bresennol ei gorfodi’n effeithiol.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau gymryd pob mesur priodol, gan gynnwys mesurau deddfwriaethol, gweinyddol, cymdeithasol ac addysgol, i amddiffyn plant rhag unrhyw ddefnydd anghyfreithlon ar gyffuriau narcotig a sylweddau seicotropig fel y’u diffinnir yn y cytuniadau rhyngwladol perthnasol, ac i atal unrhyw ddefnydd ar blant yn y gwaith anghyfreithlon o gynhyrchu a masnachu’r sylweddau hynny.\nMae Partïon Gwladwriaethau yn ymrwymo i amddiffyn y plentyn rhag pob ffurf ar gamfanteisio’n rhywiol a cham-drin yn rhywiol. At y dibenion hyn, rhaid i Bartïon Gwladwriaethau gymryd yn benodol bob mesur cenedlaethol, dwyochrog ac amlochrog sy’n briodol i atal unrhyw berson neu bersonau rhag:\n(a) cymell neu orfodi plentyn i ymgymryd ag unrhyw weithgaredd rhywiol anghyfreithlon;\n(b) camfanteisio ar blant drwy eu defnyddio mewn gweithgareddau puteinio neu arferion rhywiol anghyfreithlon eraill;\n(c) camfanteisio ar blant drwy eu defnyddio mewn perfformiadau a deunyddiau pornograffig.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau gymryd pob mesur cenedlaethol, dwyochrog ac amlochrog i atal herwgydio, gwerthu neu fasnachu plant at unrhyw ddiben neu ar unrhyw ffurf.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau amddiffyn y plentyn rhag unrhyw ffurf arall ar gamfanteisio sy’n niweidiol i unrhyw agweddau ar les y plentyn.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau sicrhau:\n(a) na chaiff unrhyw blentyn ei arteithio na’i orfodi i ddioddef triniaeth arall neu gosb arall sydd yn greulon, yn annynol neu’n ddiraddiol. Rhaid peidio â gosod cosb ddienyddio neu garcharu am oes heb bosibilrwydd o ryddhad am dramgwyddau a gyflawnwyd gan bersonau sydd o dan ddeunaw mlwydd oed;\n(b) na chaiff unrhyw blentyn ei amddifadu yn anghyfreithlon neu’n fympwyol o’i ryddid. Rhaid i’r broses o arestio, cadw neu garcharu plentyn gydymffurfio â’r gyfraith a rhaid peidio â’i defnyddio ond pan fetho popeth arall a rhaid ei defnyddio am y cyfnod priodol byrraf;\n(c) y caiff pob plentyn a amddifadir o’i ryddid ei drin â dyngarwch a pharch at urddas gynhenid y person dynol, ac mewn modd sy’n cymryd i ystyriaeth anghenion personau o’i oedran. Yn benodol, rhaid i bob plentyn a amddifadir o’i ryddid gael ei wahanu oddi wrth oedolion oni fernir y byddai er lles pennaf y plentyn i beidio â gwneud hynny a chael hawl i gadw cysylltiad â’i deulu drwy ohebiaeth ac ymweliadau, oddigerth mewn amgylchiadau eithriadol;\n(d) bydd gan bob plentyn a amddifadir o’i ryddid hawl i gael mynediad buan at gymorth cyfreithiol a chymorth priodol arall, yn ogystal â hawl i herio cyfreithlondeb y weithred o’i amddifadu o’i ryddid gerbron llys neu awdurdod cymwys, annibynnol a diduedd arall, ac i gael penderfyniad buan ar unrhyw achos o’r fath.\nMae Partïon Gwladwriaethau yn ymrwymo i barchu rheolau cyfraith ddyngarol ryngwladol sy’n gymwysadwy iddynt mewn gwrthdrawiadau arfog sy’n berthnasol i’r plentyn ac i sicrhau bod y rheolau hynny’n cael eu parchu.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau gymryd pob mesur dichonadwy i sicrhau na fydd personau sydd heb gyrraedd pymtheng mlwydd oed yn cymryd rhan uniongyrchol mewn ymladdiadau.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau ymatal rhag recriwtio unrhyw berson sydd heb gyrraedd pymtheng mlwydd oed i’w lluoedd arfog. Wrth recriwtio ymhlith y personau hynny sydd wedi cyrraedd pymtheng mlwydd oed ond nad ydynt wedi cyrraedd deunaw mlwydd oed, rhaid i Bartïon Gwladwriaethau ymdrechu i roi blaenoriaeth i’r rhai hynaf.\nYn unol â’u rhwymedigaethau o dan gyfraith ddyngarol ryngwladol i amddiffyn y boblogaeth sifil mewn gwrthdrawiadau arfog, rhaid i Bartïon Gwladwriaethau gymryd pob mesur dichonadwy i sicrhau bod plant y mae gwrthdaro arfog yn effeithio arnynt yn cael gofal ac yn cael eu hamddiffyn.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau gymryd pob mesur priodol i hybu adferiad corfforol a seicolegol ac ailintegreiddiad cymdeithasol plentyn sydd wedi dioddef gan: unrhyw ffurf ar esgeuluso, camfanteisio neu gam-drin; arteithio neu unrhyw ffurf arall ar driniaeth neu gosb sy’n greulon, yn annynol neu’n ddiraddiol; neu gan wrthdrawiadau arfog. Rhaid i’r cyfryw adferiad ac ailintegreiddiad ddigwydd mewn amgylchedd sy’n meithrin iechyd, hunan-barch ac urddas y plentyn.\nMae Partïon Gwladwriaethau yn cydnabod yr hawl sydd gan bob plentyn yr honnir neu y cydnabyddir ei fod wedi torri’r gyfraith trosedd, neu y cyhuddir ef o wneud hynny, i gael ei drin mewn modd sy’n gyson â dyrchafu synnwyr y plentyn o’i urddas a’i werth, sy’n atgyfnerthu parch y plentyn at hawliau dynol a rhyddidau sylfaenol personau eraill sy’n cymryd i ystyriaeth oedran y plentyn a’r ffaith ei bod yn ddymunol hybu ailintegreiddiad y plentyn a bod y plentyn yn derbyn rôl adeiladol mewn cymdeithas.\nI’r perwyl hwn, ac o roi sylw i ddarpariaethau perthnasol offerynnau rhyngwladol, rhaid i Bartïon Gwladwriaethau sicrhau, yn benodol:\n(a) na fydd unrhyw honiad, cyhuddiad na chydnabyddiaeth bod unrhyw blentyn wedi torri’r gyfraith trosedd oherwydd gweithredoedd neu anweithiau nad oeddent wedi eu gwahardd gan y gyfraith genedlaethol neu ryngwladol adeg eu cyflawni;\n(b) bod gan bob plentyn, yr honnir ei fod wedi torri’r gyfraith trosedd neu y cyhuddir ef o wneud hynny, y gwarantau canlynol o leiaf:\n(i) ei fod yn cael ei ragdybio’n ddieuog hyd nes y profir ei fod yn euog yn ôl y gyfraith.\n(ii) ei fod yn cael ei hysbysu’n fuan ac yn uniongyrchol o’r cyhuddiadau yn ei erbyn, ac, os yw’n briodol, drwy ei rieni neu ei warcheidwaid cyfreithiol, ac i gael cymorth cyfreithiol neu gymorth priodol arall i baratoi a chyflwyno ei amddiffyniad;\n(iii) ei fod yn cael awdurdod neu gorff barnwrol sy’n gymwys, yn annibynnol ac yn ddiduedd i benderfynu’r mater mewn gwrandawiad teg yn ôl y gyfraith, ym mhresenoldeb cynhorthwy cyfreithiol neu gynhorthwy priodol arall ac, oni fernir nad yw er lles pennaf y plentyn, yn benodol, o ystyried ei oedran neu ei sefyllfa, ei rieni neu ei warcheidwaid cyfreithiol;\n(iv) ei fod yn peidio â chael ei orfodi i roi tystiolaeth neu i gyffesu ei fod yn euog; ei fod yn cael holi tystion gelyniaethus neu beri iddynt gael eu holi ac yn cael sicrhau bod tystion ar ei ran yn cymryd rhan ac yn cael eu holi o dan amodau cydraddoldeb;\n(v) os bernir ei fod wedi torri’r gyfraith trosedd, ei fod yn cael awdurdod neu gorff barnwrol uwch yn ôl y gyfraith sy’n gymwys, yn annibynnol ac yn ddiduedd i adolygu’r penderfyniad hwn ac unrhyw fesurau a osodir o ganlyniad iddo;\n(vi) ei fod yn cael cynhorthwy di-dâl cyfieithydd os nad yw’r plentyn yn gallu deall neu siarad yr iaith sy’n cael ei defnyddio;\n(vii) bod ei breifatrwydd yn cael ei barchu’n llawn ym mhob cam o’r rheithdrefn.\n3. Rhaid i Bartïon Gwladwriaethau geisio hybu’r broses o sefydlu cyfreithiau, gweithdrefnau, awdurdodau a sefydliadau sy’n gymwysadwy yn benodol i blant yr honnir neu y cydnabyddir eu bod wedi torri’r gyfraith trosedd, neu y cyhuddir hwy o wneud hynny, ac, yn benodol:\n(a) pennu oedran isaf y rhagdybir na fydd galluedd gan blant sydd oddi tano i dorri’r gyfraith trosedd;\n(b) pryd bynnag y bo’n briodol ac yn ddymunol, mesurau i ymdrin â phlant o’r fath heb ddefnyddio rheithdrefn farnwrol, ar yr amod bod hawliau dynol a threfniadau diogelu cyfreithiol yn cael eu parchu’n llawn.\n4.Rhaid i amryw o drefniadaethau, megis gorchmynion gofalu, cyfarwyddo a goruchwylio; cwnsela; profiannaeth; gofal maeth; addysg a rhaglenni hyfforddiant galwedigaethol a dewisiadau eraill heblaw gofal sefydliadol fod ar gael i sicrhau bod plant yn cael eu trin mewn modd sy’n briodol i’w llesiant ac yn gymesur â’u hamgylchiadau a’r tramgwydd.\nNi fydd dim yn y Confensiwn presennol yn effeithio ar unrhyw ddarpariaethau sy’n fwy ffafriol i wireddu hawliau’r plentyn ac a allai fod wedi eu cynnwys:\n(a) yng nghyfraith Parti Gwladwriaeth; neu\n(b) mewn cyfraith ryngwladol sydd mewn grym ar gyfer y Wladwriaeth honno.\nPROTOCOL DEWISOL I’R CONFENSIWN AR HAWLIAU’R PLENTYN YNGHYLCH TYNNU PLANT I MEWN I WRTHDARO ARFOG\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau gymryd pob mesur dichonadwy i sicrhau na fydd aelodau o’u lluoedd arfog sydd heb gyrraedd 18 mlwydd oed yn cymryd rhan uniongyrchol mewn ymladdiadau.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau sicrhau na chaiff personau nad ydynt wedi cyrraedd 18 mlwydd oed eu recriwtio dan orfodaeth i’w lluoedd arfog.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau godi’r oedran isaf ar gyfer recriwtio personau o’u gwirfodd i’w lluoedd arfog cenedlaethol o’r hyn a nodwyd yn erthygl 38, paragraff 3, o’r Confensiwn ar Hawliau’r Plentyn, gan ystyried yr egwyddorion sydd wedi eu cynnwys yn yr erthygl honno a chydnabod bod gan bersonau sydd o dan 18 mlwydd oed hawlogaeth o dan y Confensiwn i gael amddiffyniad arbennig.\nRhaid i bob Parti Gwladwriaeth adneuo datganiad rhwymol pan gadarnheir neu pan gytunir y Protocol hwn sy’n nodi’r oedran isaf y bydd yn caniatáu recriwtio gwirfoddol i’w luoedd arfog cenedlaethol a disgrifiad o’r trefniadau diogelu y mae wedi eu mabwysiadu i sicrhau na chaiff y recriwtio hwnnw ei fforsio na’i dirio.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau sy’n caniatáu recriwtio gwirfoddol i’w lluoedd arfog cenedlaethol gadw trefniadau diogelu i sicrhau, o leiaf:\n(a) bod y recriwtio hwnnw’n wirioneddol wirfoddol;\n(b) bod y recriwtio hwnnw’n cael ei wneud gyda chydsyniad deallus rhieni’r person neu ei warcheidwaid cyfreithiol;\n(c) bod gan y personau hynny wybodaeth lawn am y dyletswyddau sydd ynghlwm wrth wasanaeth milwrol o’r fath;\n(d) bod y personau hynny’n darparu prawf dibynadwy o’u hoedran cyn iddynt gael eu derbyn i wasanaeth milwrol cenedlaethol.\n4.Caiff pob Parti Gwladwriaeth atgyfnerthu ei ddatganiad ar unrhyw bryd drwy hysbysiad i’r perwyl hwnnw sydd wedi ei gyfeirio at Ysgrifennydd Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig, a bydd yn rhaid iddo yntau hysbysu pob Parti Gwladwriaeth. Daw’r hysbysiad hwnnw’n weithredol ar y dyddiad y daw i law’r Ysgrifennydd Cyffredinol.\n5.Nid yw’r gofyniad i godi’r oedran ym mharagraff 1 o’r erthygl bresennol yn gymwys i ysgolion sy’n cael eu rhedeg gan luoedd arfog y Partïon Gwladwriaethau neu sydd o dan eu rheolaeth, a hynny’n unol ag erthyglau 28 a 29 y Confensiwn ar Hawliau’r Plentyn.\nNi ddylai grwpiau arfog sydd ar wahân i luoedd arfog Gwladwriaeth, o dan unrhyw amgylchiadau, recriwtio na defnyddio mewn ymladdiadau bersonau sydd o dan 18 mlwydd oed.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau gymryd pob mesur dichonadwy i atal y cyfryw recriwtio a defnyddio, gan gynnwys mabwysiadu mesurau cyfreithiol sy’n angenrheidiol i wahardd a throseddoli arferion o’r fath.\nNi fydd cymhwyso’r erthygl bresennol o dan y Protocol hwn yn effeithio ar statws cyfreithiol unrhyw barti mewn gwrthdrawiad arfog.\nRhaid peidio â dehongli unrhyw beth yn y Protocol presennol fel petai’n rhagwahardd darpariaethau yng nghyfraith Parti Gwladwriaeth neu mewn offerynnau rhyngwladol a chyfraith ddyngarol ryngwladol sy’n fwy ffafriol i wireddu hawliau’r plentyn.\nRhaid i bob Parti Gwladwriaeth gymryd pob mesur cyfreithiol, pob mesur gweinyddol a phob mesur arall sy’n angenrheidiol i sicrhau bod darpariaethau’r Protocol hwn yn cael eu gweithredu a’u gorfodi’n effeithiol o fewn ei awdurdodaeth.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau gymryd pob mesur dichonadwy i sicrhau y bydd personau o fewn eu hawdurdodaeth sydd wedi eu recriwtio neu wedi eu defnyddio mewn ymladdiadau yn groes i’r Protocol presennol yn cael eu dadfyddino neu eu gollwng o’u gwasanaeth mewn modd arall. Rhaid i Bartïon Gwladwriaethau roi, pan fo’n angenrheidiol, bob cymorth priodol i’r personau hyn er mwyn iddynt ymadfer yn gorfforol ac yn seicolegol ac ailintegreiddio â’r gymdeithas.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau gydweithredu i weithredu’r Protocol presennol, gan gynnwys cydweithredu ym maes atal unrhyw weithgaredd sy’n groes i’r Protocol ac adsefydlu ac ailintegreiddio â’r gymdeithas bersonau sy’n ddioddefwyr gweithredoedd sy’n groes i’r Protocol hwn, gan gynnwys drwy gydweithrediad technegol a chymorth ariannol. Ymgymerir â’r gwaith cynorthwyo a chydweithredu hwnnw gan ymgynghori â’r Partïon Gwladwriaethau o dan sylw a chyrff rhyngwladol perthnasol.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau sydd mewn sefyllfa i wneud hynny roi’r cymorth hwnnw drwy raglenni amlochrog, rhaglenni dwyochrog neu raglenni eraill neu, ymhlith eraill, drwy gronfa wirfoddol a sefydlir yn unol â rheolau’r Cynulliad Cyffredinol.\nPROTOCOL DEWISOL I’R CONFENSIWN AR HAWLIAU’R PLENTYN AR WERTHU PLANT, PUTEINDRA PLANT A PHORNOGRAFFI PLANT\n(a) mae gwerthu plant yn golygu unrhyw weithred neu drafodiad a ddefnyddir gan unrhyw unigolyn neu grŵp o bersonau i drosglwyddo plentyn i un arall am dâl neu unrhyw gydnabyddiaeth arall;\n(b) mae puteindra plant yn golygu defnyddio plentyn mewn gweithgareddau rhywiol am dâl neu unrhyw ffurf arall ar gydnabyddiaeth;\n(c) mae pornograffi plant yn golygu unrhyw bortread, drwy ba fodd bynnag, o blentyn sy’n ymgymryd â gweithgareddau rhywiol diamwys real neu ddynwaredol neu unrhyw bortread o rannau rhywiol plentyn at ddibenion rhywiol yn bennaf.\nRhaid i bob Parti Gwladwriaeth sicrhau, o leiaf, fod y gweithredoedd a’r gweithgareddau canlynol wedi eu cwmpasu’n llawn o dan ei gyfraith trosedd, p’un a yw’r tramgwyddau hynny wedi eu cyflawni yn fewnwladol neu’n drawswladol neu ar sail unigol neu gyfundrefnol:\n(a) yng nghyd-destun gwerthu plant fel y diffiniwyd y term hwnnw yn erthygl 2:\n(i) cynnig, traddodi neu dderbyn plentyn, drwy ba ddull bynnag, at ddibenion:\na.camfanteisio’n rhywiol ar y plentyn;\nb. trosglwyddo organau’r plentyn am elw;\nc. cymryd y plentyn ymlaen i wneud llafur gorfod;\n(ii) cymell cydsynio yn amhriodol, fel canolwr, i fabwysiadu plentyn gan dorri offerynnau cyfreithiol rhyngwladol cymwysadwy am fabwysiadu;\n(b) cynnig, sicrhau, caffael neu ddarparu plentyn ar gyfer puteindra plant, fel y’i diffiniwyd yn erthygl 2;\n(c) cynhyrchu, dosbarthu, lledaenu, mewnforio, allforio, cynnig, gwerthu neu feddiannu at y dibenion uchod bornograffi plant fel y’i diffiniwyd yn erthygl 2.\n2. Yn ddarostyngedig i ddarpariaethau cyfraith genedlaethol Parti Gwladwriaeth, bydd yr un peth yn gymwys i ymgais i gyflawni unrhyw un o’r gweithredoedd hyn ac i gydgynllwynio i gyflawni unrhyw un o’r gweithredoedd hyn neu i gymryd rhan ynddynt.\n3. Rhaid i bob Parti Gwladwriaeth wneud y tramgwyddau hyn yn rhai y gellir eu cosbi â chosbau priodol sy’n cymryd i ystyriaeth eu natur ddifrifol.\n4. Yn ddarostyngedig i ddarpariaethau ei gyfraith genedlaethol, rhaid i bob Parti Gwladwriaeth gymryd mesurau, pan fo’n briodol, i sefydlu atebolrwydd personau cyfreithiol am dramgwyddau a sefydlwyd ym mharagraff 1 o’r erthygl bresennol. Yn ddarostyngedig i egwyddorion cyfreithiol y Parti Gwladwriaeth, gall yr atebolrwydd hwn sydd ar bersonau cyfreithiol fod yn droseddol, yn sifil neu’n weinyddol.\n5. Rhaid i Bartïon Gwladwriaethau gymryd pob mesur cyfreithiol a gweinyddol sy’n briodol i sicrhau bod pob person sy’n ymwneud â mabwysiadu plentyn yn gweithredu’n unol â’r offerynnau cyfreithiol rhyngwladol sy’n gymwysadwy.\nRhaid i bob Parti Gwladwriaeth gymryd unrhyw fesurau sy’n angenrheidiol i sefydlu ei awdurdodaeth dros y tramgwyddau y cyfeiriwyd atynt yn erthygl 3, paragraff 1, pan fo’r tramgwyddau’n cael eu cyflawni yn ei diriogaeth neu ar fwrdd llong neu awyren sydd wedi ei chofrestru yn y Wladwriaeth honno.\nCaiff pob Parti Gwladwriaeth gymryd unrhyw fesurau sy’n angenrheidiol i sefydlu ei awdurdodaeth dros y tramgwyddau y cyfeiriwyd atynt yn erthygl 3, paragraff 1, yn yr achosion canlynol:\n(a) pan fo’r tramgwyddwr honedig yn wladolyn y Wladwriaeth honno neu’n berson y mae ganddo ei breswylfan arferol yn ei thiriogaeth;\n(b) pan fo’r dioddefwr yn wladolyn y Wladwriaeth honno.\n3.Rhaid i bob Parti Gwladwriaeth gymryd hefyd unrhyw fesurau sy’n angenrheidiol i sefydlu ei awdurdodaeth dros y tramgwyddau uchod pan fo’r tramgwyddwr honedig yn bresennol yn ei diriogaeth ac nad yw’n ei estraddodi i Barti Gwladwriaeth arall ar y sail nad yw’r tramgwydd wedi ei gyflawni gan un o’i wladolion.\n4. Nid yw’r Protocol hwnnw yn eithrio unrhyw awdurdodaeth droseddol sy’n cael ei harfer yn unol â chyfraith fewnol.\nRhaid barnu bod y tramgwyddau y cyfeiriwyd atynt yn erthygl 3, paragraff 1, wedi eu cynnwys fel tramgwyddau estradoddadwy mewn unrhyw gytuniad estraddodi sy’n bodoli rhwng Partïon Gwladwriaethau a rhaid eu cynnwys fel tramgwyddau estradoddadwy ym mhob cytuniad estraddodi a gwblheir rhyngddynt wedi hynny, yn unol â’r amodau a nodir yn y cytuniadau hynny.\nOs yw Parti Gwladwriaeth sy’n gwneud estraddodi’n amodol ar fodolaeth cytuniad yn cael cais am estraddodiad oddi wrth Barti Gwladwriaeth arall nad oes ganddo unrhyw gytuniad estraddodi ag ef, caiff ystyried y Protocol hwn yn sail gyfreithiol dros estraddodi mewn perthynas â’r tramgwyddau hynny. Bydd estraddodi’n ddarostyngedig i’r amodau a ddarperir o dan gyfraith y Wladwriaeth y gwneir y cais iddo.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau nad ydynt yn gwneud estraddodi’n amodol ar fodolaeth cytuniad gydnabod rhyngddynt fod y tramgwyddau hynny’n dramgwyddau estradoddadwy yn ddarostyngedig i’r amodau y darperir ar eu cyfer o dan gyfraith y Wladwriaeth y gwneir y cais iddo.\nRhaid ymdrin â’r tramgwyddau hynny, at ddibenion estraddodi rhwng Partïon Gwladwriaethau, fel petaent wedi eu cyflawni nid yn unig yn y man lle y digwyddasant ond hefyd yn nhiriogaethau’r Gwladwriaethau y mae’n ofynnol iddynt sefydlu eu hawdurdodaeth yn unol ag erthygl 4.\nOs yw cais am estraddodi’n cael ei wneud mewn cysylltiad â thramgwydd a ddisgrifiwyd yn erthygl 3, paragraff 1, ac os nad yw’r Parti Gwladwriaeth y gwnaed y cais iddo yn estraddodi ar sail cenedligrwydd y tramgwyddwr neu os nad ewyllysia wneud hynny, rhaid i’r Wladwriaeth honno gymryd mesurau addas i gyflwyno’r achos i’w awdurdodau cymwys at ddibenion erlyn.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau roi i’w gilydd y cymorth mwyaf mewn cysylltiad ag ymchwiliadau neu achosion troseddol neu achosion estraddodi a ddygir mewn perthynas â’r tramgwyddau a nodwyd yn erthygl 3, paragraff 1, gan gynnwys cymorth i gael dystiolaeth at eu gwasanaeth a fyddai’n angenrheidiol ar gyfer yr achosion.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau gyflawni eu rhwymedigaethau o dan baragraff 1 o’r erthygl bresennol yn unol ag unrhyw gytuniadau neu drefniadau eraill ynghylch cymorth cyfreithiol i’w gilydd a all fodoli rhyngddynt. Yn absenoldeb cytuniadau neu drefniadau o’r fath, rhaid i Bartïon Gwladwriaethau roi cymorth i’w gilydd yn unol â’u cyfraith ddomestig.\n(a) cymryd mesurau i ddarparu ar gyfer ymafael yn y canlynol a’u hatafaelu, fel y bo’n briodol:\n(i) nwyddau, megis deunyddiau, asedau a chyfryngiadau eraill a ddefnyddiwyd i gyflawni neu hwyluso tramgwyddau o dan y Protocol presennol;\n(ii) yr enillion sy’n tarddu o’r tramgwyddau hynny;\n(b) cyflawni ceisiadau gan Barti Gwladwriaeth arall am ymafael yn y nwyddau neu’r enillion y cyfeiriwyd atynt yn is-baragraff (a)(i) neu am eu hatafaelu;\n(c) cymryd mesurau sydd wedi eu hanelu at gau, dros dro neu yn derfynol, fangreoedd a ddefnyddiwyd i gyflawni’r tramgwyddau hynny.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau fabwysiadu mesurau priodol i amddiffyn hawliau a buddiannau plant sydd wedi bod yn ddioddefwyr yr arferion a waherddir o dan y Protocol presennol ym mhob cam yn y broses cyfiawnder troseddol, a hynny’n benodol drwy wneud y canlynol:\n(a) cydnabod hyglwyfedd plant sy’n ddioddefwyr ac addasu gweithdrefnau i gydnabod eu hanghenion arbennig, gan gynnwys eu hanghenion arbennig fel tystion;\n(b) hysbysu plant sy’n ddioddefwyr o’u hawliau, eu rôl a chwmpas, amseriad a chynnydd y rheithdrefn ac o’r penderfyniad ar eu hachosion;\n(c) caniatáu i sylwadau, anghenion a phryderon plant sy’n ddioddefwyr gael eu cyflwyno a’u hystyried mewn rheithdrefnau lle’r effeithir ar eu buddiannau personol, mewn modd sy’n gyson â rheolau gweithdrefnol y gyfraith genedlaethol;\n(d) darparu gwasanaethau cymorth priodol i blant sy’n ddioddefwyr drwy gydol y broses gyfreithiol;\n(e) diogelu, fel y bo’n briodol, breifatrwydd a hunaniaeth plant sy’n ddioddefwyr a chymryd mesurau’n unol â’r gyfraith genedlaethol i osgoi lledaenu’n amhriodol wybodaeth a allai arwain at ganfod pwy yw’r plant sy’n ddioddefwyr;\n(f) darparu, mewn achosion priodol, ar gyfer diogelu plant sy’n ddioddefwyr, yn ogystal â’u teuluoedd a’r rhai sy’n tystiolaethu ar eu rhan, rhag bygylu a dial;\n(g) osgoi oedi diangen cyn penderfynu achosion ac ufuddhau i orchmynion neu archddyfarniadau sy’n rhoi iawndal i blant sy’n ddioddefwyr.\n2.Rhaid i Bartïon Gwladwriaethau sicrhau na fydd ansicrwydd ynghylch oedran gwirioneddol y dioddefwr yn atal camau i gychwyn ymchwiliadau troseddol, gan gynnwys ymchwiliadau sydd wedi eu hanelu at gadarnhau oedran y dioddefwr.\n3.Rhaid i Bartïon Gwladwriaethau sicrhau, yn y modd y mae plant sy’n ddioddefwyr y tramgwyddau a ddisgrifir yn y Protocol presennol yn cael eu trin gan y system cyfiawnder troseddol, mai lles pennaf y plentyn fydd y prif ystyriaeth.\n4.Rhaid i Bartïon Gwladwriaethau gymryd mesurau i sicrhau hyfforddiant priodol, yn enwedig hyfforddiant cyfreithiol a seicolegol, ar gyfer y personau sy’n gweithio gyda dioddefwyr y tramgwyddau a waherddir o dan y Protocol presennol.\n5.Rhaid i Bartïon Gwladwriaethau fabwysiadu mesurau, mewn achosion priodol, er mwyn amddiffyn diogelwch ac uniondeb y personau a’r/neu’r cyrff sy’n ymwneud ag atal a/neu amddiffyn ac adsefydlu ddioddefwyr y tramgwyddau hynny.\n6.Rhaid peidio â dehongli unrhyw beth yn yr erthygl bresennol fel petai’n niweidiol i hawliau’r cyhuddedig i gael prawf teg a diduedd neu’n anghyson â’r hawliau hynny.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau fabwysiadu neu gryfhau, gweithredu a lledaenu cyfreithiau, mesurau gweinyddol, polisïau a rhaglenni cymdeithasol i atal y tramgwyddau y cyfeirir atynt yn y Protocol presennol. Rhaid rhoi sylw penodol i amddiffyn plant sy’n arbennig o hyglwyf gan yr arferion hyn.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau hybu ymhlith y cyhoedd yn gyffredinol, gan gynnwys plant, drwy wybodaeth drwy bob modd priodol, addysg briodol a hyfforddiant priodol, ymwybyddiaeth o’r mesurau i atal y tramgwyddau y cyfeirir atynt yn y Protocol presennol ac o’u heffeithiau andwyol. Wrth gyflawni eu rhwymedigaethau o dan yr erthygl hon, rhaid i Bartïon Gwladwriaethau hyrwyddo’r broses o gael y gymuned ac yn benodol, plant a phlant sy’n ddioddefwyr, i fod yn rhan o’r rhaglenni gwybodaeth, addysgu a hyfforddi hynny, gan gynnwys ar lefel ryngwladol.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau gymryd pob mesur dichonadwy gan anelu at sicrhau pob cymorth priodol i ddioddefwyr y tramgwyddau hynny, gan gynnwys eu hailintegreiddiad cymdeithasol llawn a’u hadferiad corfforol a seicolegol llawn.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau sicrhau bod gan bob plentyn sy’n ddioddefwr gan y tramgwyddau a ddisgrifir yn y Protocol presennol fynediad at weithdrefnau digonol i geisio, heb unrhyw gamwahaniaethu, iawndal oddi wrth y rhai a fu’n gyfrifol yn ôl y gyfraith.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau gymryd mesurau priodol sydd wedi eu hanelu at wahardd yn effeithiol y broses o gynhyrchu a lledaenu deunydd sy’n hysbysebu’r tramgwyddau a ddisgrifir yn y Protocol presennol.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau gymryd yr holl gamau sy’n angenrheidiol i gryfhau cydweithrediad rhyngwladol drwy drefniadau amlochrog, rhanbarthol a dwyochrog ar gyfer atal y rhai sy’n gyfrifol am weithredoedd sy’n cynnwys gwerthu plant, puteindra plant, pornograffi plant a thwristiaeth rhyw plant ac ar gyfer eu datgelu, ymchwilio iddynt, eu herlyn a’u cosbi. Rhaid i Bartïon Gwladwriaethau hybu cydweithrediad a chydlyniad rhyngwladol hefyd rhwng eu hawdurdodau, cyrff anllywodraethol cenedlaethol a rhyngwladol a chyrff rhyngwladol.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau hybu cydweithrediad rhyngwladol i gynorthwyo plant sy’n ddioddefwyr i ymadfer yn gorfforol ac yn seicolegol, i ailintegreiddio â’r gymdeithas ac i ddychwelyd i’w mamwlad.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau hybu gwaith i gryfhau cydweithrediad rhyngwladol er mwyn mynd i’r afael â’r achosion sylfaenol, megis tlodi a thanddatblygu, sy’n cyfrannu at hyglwyfedd plant gan weithgareddau gwerthu plant, puteindra plant, pornograffi plant a thwristiaeth rhyw plant.\nRhaid i Bartïon Gwladwriaethau sydd mewn sefyllfa i wneud hynny roi cymorth ariannol, cymorth technegol neu gymorth arall drwy raglenni amlochrog, rhanbarthol, dwyochrog neu raglenni eraill sy’n bodoli eisoes.\nDATGANIADAU A NEILLTUADAU\n(a) Mae’r Deyrnas Unedig yn dehongli’r Confensiwn fel un sy’n gymwysadwy yn dilyn genedigaeth fyw yn unig.\n(b) Mae’r Deyrnas Unedig yn dehongli’r cyfeiriadau yn y Confensiwn at “rieni” i olygu neb ond y personau hynny, sydd, fel mater o gyfraith genedlaethol, yn cael eu trin fel rhieni. Mae hyn yn cynnwys achosion lle mae’r gyfraith yn ystyried y plentyn yn blentyn ag un rhiant yn unig, er enghraifft pan fo plentyn wedi ei fabwysiadu gan un person yn unig ac mewn achosion penodol lle caiff plentyn ei genhedlu mewn modd gwahanol i ganlyniad cyfathrach rhywiol gan y fenyw sy’n esgor arno a bod hithau’n cael ei thrin fel yr unig riant.


38 Newyddion Cymraeg\nGwlad yn llifo o laeth a lorïau Mansel EFALLAI nad pentref bychan\nyn Sir Benfro yw'r lleoliad mwyaf tebygol ar gyfer un o gwmnïau cludo nwyddau pwysicaf Cymru ond pan fyddwch yn mentro i bencadlys cwmni Mansel Davies a'i Fab yn Llanfyrnach ger Crymych, rydych chi'n gwybod eich bod yn cael blas ar fusnes hynod effeithiol. Mae'r cwmni wedi bod ar waith\nyn cynnig gwasanaethau gwahanol ers 1875 ac yn ddosbarthwyr nwyddau ers 1900, yn y lle cyntaf gyda cheffyl a chert ac yna'n fwy diweddar gyda lorïau. Bellach, gan ddefnyddio'r dechnoleg logisteg ddiweddaraf, mae ganddyn nhw fflyd o fwy na 150 o lorïau ac yn cyflogi 300 o bobl yn y pencadlys ac mewn lleoliadau eraill. Ond fel y gwelwn yn y gyfres\nddogfen chwe rhan newydd Lorïau Mansel Davies a'i Fab, sy'n dechrau nos Fercher, 18 Ionawr ar S4C, mae'r cwmni yn parhau i fod yn fusnes teulu ac yn cyflogi pobl leol yn ardal Sir Benfro yn bennaf. Ac fel y gwnaeth y tîm\ncynhyrchu Tinopolis ddarganfod, mae'r cwmni yn llawn o gymeriadau lliwgar sy'n cyfuno gwaith caled a phroffesiynoldeb llwyr gyda llawer iawn o hiwmor, tynnu coes a llond lori laeth o garedigrwydd.\nStephen Davies sy'n rheoli'r\ncwmni o ddydd i ddydd, er bod ei dad 80-mlwydd-oed Kaye Mansel Davies yn dal i wneud ei siâr yn y gwaith o redeg yr iard! Mae'r cwmni yn berchen ar nifer o gwmnïau yn Ne a Gorllewin Cymru, ond y lorïau yw'r prif gwmni ac mae eu gweld nhw ar heolydd troellog Cymru yn olygfa go gyffredin. Dywed Stephen Davies, "Ry'n ni\nnawr yn y chweched genhedlaeth o Daviesus yn y busnes ac am gadw'r busnes o fewn y teulu. Ry'n ni'n cyflogi'r rhan fwyaf o'n staff o fewn radiws 25-milltir o'r pentref ac mae rhai o'n gweithwyr yn y drydedd genhedlaeth o'r un teulu, gydag wyrion rhai cyn-weithwyr ar y staff. "Mae hwn yn fusnes\n365-diwrnod-y-flwyddyn, ac ry'n ni'n cario pob math o nwyddau ar draws Prydain ac Ewrop; mae'n waith caled. Ry'n ni'n codi llaeth o 400 o ffermydd a mynd â nhw mewn loriau artic i lefydd prosesu ar draws y wlad." Yn y gyfres, bydd gwylwyr yn\ndilyn y gyrwyr lorïau ar eu teithiau, yn gweld sut mae'r staff yn ymdopi ar Ddydd Nadolig ac yn ymuno yn nathliadau pen-blwydd Kaye Mansel yn 80 mlwydd oed. Byddwn yn dod i adnabod y\nMae’r cwmni: Llawn o gymeriadau lliwgar\nteulu Davies, gwraig Stephen, Siân, eu merch Sasha a'u mab Scott, sydd i gyd yn gweithio i'r busnes. Mae'r hwyl a'r cyfeillgarwch ymysg y staff yn amlwg hefyd, fel y byddwch yn gweld wrth gwrdd â gyrwyr lori lliwgar fel Alan George a Dai Hands,\nCroeso i bentref solar MAE AELOD y Cabinet\nCysgodol dros Ynni, Newid Hinsawdd a Materion Gwledig, Simon Thomas AC wedi croesawi agoriad swyddogol Pentre Solar yn Sir Benfro. Mynychodd yr Aelod Cynulliad\ndros y Canolbarth a’r Gorllewin yr agoriad swyddogol ar y 6ed o Ionawr. Agorwyd y ‘pentrefan-eco’\na wnaethpwyd o 6 dŷ am y tro gyntaf a bu Simon Thomas AC yn llawn balchder wrth i’r camerâu teledu ymweld â Sir Benfro am fewnwelediad i’r datblygiad arbennig hwn: “Teimlad gwych oedd gwybod\nbod Canolbarth a Gorllewin Cymru yn gartref i’r pentref-eco cyntaf o’i fath yn y Deyrnas Unedig. “Pleser o’r mwyaf oedd gallu\ngwerthfawrogi’r gwaith caled a chreadigrwydd a sicrhawyd drwy’r prosiect yn uniongyrchol. “Gyda rhestru tai Cynghorau\nSir yn llawn, ac allyriadau carbon yn cyrraedd lefel peryglus ar draws y byd, roedd hi’n arbennig i weld cwmnïau’n creu menter unigryw a chymuned ecogyfeillgar yng Ngorllewin Cymru. “Mae’r cyfuniad o seilwaith ecogyfeillgar a’r siawns o feithrin\na llu o staff, o'r bobl sy'n llunio'r amserlenni i fois y garej. Meddai Alan George: "Roedd\ndad yn rheolwr trafnidiaeth gyda'r cwmni am nifer o flynyddoedd a dyna le y daeth y diddordeb. Mae'n gwmni da ac mae gyrru yn fy ngwaed\ni. Mae'n gallu bod yn fywyd unig a'r peth gwaethaf yw fy mod i wedi colli mas ar rai rhannau o fagwraeth y mab ond unwaith y byddwch chi y tu ôl i'r olwyn ac mae'r adrenalin yn dechrau llifo, chi'n hooked ar y dreifio."\nTŷ Solar: Glanrhyd\nysbryd cymunedol a chydweithredol yn brin iawn, ac felly hoffwn ddiolch, cymeradwyo a llongyfarch Glen Peters, Prif Weithredwr Western Solar a’i staff am eu gwaith caled a’u llwyddiant ysgubol. “Rwy’n gobeithio’n fawr mai\ndyma’r cynaf o sawl gymuned ecogyfeillgar yng Nghymru. Mae gan Gymru y medr a’r dichonolrwydd i ddod yn un o gewri’r byd yn nhermau datblygiadau ecogyfeillgar ac ynni adnewyddadwy. Byddaf yn parhau i wthio Llywodraeth Cymru i gefnogi rhagor o brosiectau megis Pentre Solar ar draws y pumed Cynulliad."


Prosiect Pori Datrysiadau Titrun\nCynnydd mewn gweithgarwch oddi ar y ffordd yn ystod y cyfnod clo\nGwobr Gwirfoddolwyr AHNE Bryniau Clwyd a Dyffryn Dyfrdwy\nGwaith adfer Mynydd Llantysilio yn cychwyn gyda gobeithion uchel!\nOherwydd y cyfyngiadau covid 19 sydd mewn grym, mae ein Prosiect Pori Datrysiadau Titrun wedi cael ei wthio'n ôl mewn sawl agwedd gyda phethau'n cael eu gohirio a'u haildrefnu. Fodd bynnag, mae ein hanifeiliaid pori yn dal i weithio'n galed i gynnal a chadw ein safleoedd, yn aml fe'u hystyrir y ffordd fwyaf effeithiol a chynaliadwy o gynnal cynefinoedd gan sicrhau amrywiaeth gyfoethog o fywyd gwyllt ac hyrwyddo bioamrywiaeth.\nCawsom duadell fechan o ddefaid soay yn pori ym Mharc Gwledig Loggerheads, gwartheg Belted Galloway yng Ngronfa Natur Aberduna ac mae ein merlod cadwraeth y Carneddau hefyd wedi bod yn brysur yng Ngronfa Natur Aberduna, cyn symud ymlaen i Moel Findeg yn ddiweddar. Mae'r prosiect yn defnyddio bridiau brodorol traddodiadol o dda byw sydd wedi eu bridio i fod yn galed, maen’t yn dueddol o fwyta’r rhywogaethau planhigion mwy amlwg, mae hyn yn gadael lle i amrywiaeth o rywogaethau planhigion eraill gael sefydlu. Mae'r gwartheg a'r merlod hefyd yn creu aflonyddwch ar y ddaear sy'n darparu cynefinoedd newydd ar gyfer ymlusgiaid ac infertebratau, maent hefyd yn creu mannau diogel i eginblanhigion newydd ffynnu.\nDros yr eira diweddar, er bod yr anifeiliaid hyn yn galed iawn ac wedi arfer byw allan ym mhob tywydd, rydym yn hoffi darparu rhywfaint o wair i'w cadw i fynd nes bod yr eira wedi toddi.


O lawr y siop i uchelfannau ymchwil â phlant – Ysgol Addysg a Datblygiad Dynol, Prifysgol Bangor\nClaire HodgkinsonBu mynd i’r brifysgol wastad yn freuddwyd gan Claire Hodgkinson ond, ar ôl cwblhau ei arholiadau Lefel A dros ugain mlynedd yn ôl, ni allai weld llwybr gyrfa yn ffurfio o’i blaen, felly, yn hytrach na dewis maes pwnc ar fympwy i’w ddilyn am dair blynedd, penderfynodd ymuno â rhaglen rheoli yn y sector mân-werthu.\nProfodd lwyddiannau a dyrchafiadau a chyn iddi wybod, roedd yng Ngogledd Cymru, yn Ddirprwy Reolwr ar siopau yn Llandudno ac, yn y man, ym Mangor. Gan ei bod yng nghyffiniau Prifysgol Bangor o ddydd i ddydd, canfu Claire ei bod yn meddwl am addysg uwch unwaith eto a, phan ddechreuodd yr ieuengaf o’i thri phlentyn fynychu’r ysgol yn llawn amser, penderfynodd wneud cais i’r Ysgol Addysg a Datblygiad Dynol ym Mangor ac fe’i derbyniwyd ar y rhaglen BA mewn Astudiaethau Plentyndod.\nRoedd bod yn rhiant sengl i dri o blant o dan ddeg yn golygu bod rheoli amser yn dod yn ffactor hollbwysig ym mywyd Claire fel myfyriwr:\n“Roedd gofyn i mi wneud y gorau o bob cyfle i ddysgu. Roedd y staff ar y cwrs yn wirioneddol wych yn fy nghefnogi gyda fy llwyth gwaith – roedden nhw am i’w myfyrwyr lwyddo ac roeddent mor gefnogol ohona i,” meddai.\nAr gyfer ei thraethawd hir ym mlwyddyn olaf ei gradd, gweithiodd Claire ar raglen ymchwil Lleisiau Bach/Little Voices, sef rhaglen sy’n caniatáu i blant i gynnal eu prosiectau ymchwil eu hunain a chyflwyno sgiliau iddynt megis dulliau ymchwil, gwerthuso a dadansoddi a chyflwyno canfyddiadau terfynol, a hynny oll o fewn cyd-destun eu hysgol, eu cymuned a’u cyfoedion, gan ganiatáu iddynt sicrhau newid yn eu cymuned ar gyfer pethau sy'n bwysig iddynt. Wrth fyfyrio ar ei gwaith gyda’r project, dywedodd Claire:\n"Nod y traethawd oedd gwerthuso methodoleg Lleisiau Bach, rhywbeth cwbl newydd yn achos y project. Roedd yn gyfle i ni gael safbwynt y plant am y profiad o fod yn rhan o broject ymchwil dan eu harweiniad hwy eu hunain, ac roedden ni’n gwybod o ganlyniad i’n darllen o amgylch y maes yn flaenorol nad oes llawer o dystiolaeth yn gysylltiedig â hyn ar hyn o bryd.\n"Dewisodd y plant gael stondin ffrwythau yn yr ysgol. Mi ddaru nhw osod holiaduron ar-lein ar gyfer casglu barn rhieni a chynnal holiadur rhyngweithiol gyda phob plentyn yn yr ysgol cyn dadansoddi’r canlyniadau a chyflwyno eu canfyddiadau mewn gwasanaeth gerbron yr ysgol gyfan. Llwyddon nhw i ennill cefnogaeth y pennaeth ac maen nhw bellach wedi cael profiad llwyddiannus ar eu diwrnod mabolgampau ym mis Gorffennaf. Bydd y stondin yn cael ei chyflwyno’n llawn ym mis Medi.\n"Roedd yn wych gweithio ar broject sydd â gwerth go-iawn ac rydym ni wedi cael cyfle ers hynny i gyflwyno ein hymchwil yn nyddiau hyfforddi Lleisiau Bach i gynrychiolwyr o Ganolfan Gyfreithiol y Plant, Comisiynydd Plant Cymru ac aelodau o’r sector addysg. Mae mor gyffrous meddwl y gallai fy ymchwil i fod yn ddefnydd a bod lle o hyd i mi ei ddatblygu ymhellach er bod fy ngradd wedi gorffen.\n“Mae ennill fy ngradd yn sicr wedi bod yn her ond rydw i wedi cael llawer iawn o gefnogaeth gan y brifysgol ac rwy’n gallu dweud yn onest fy mod i wedi mwynhau pob munud o fod yma!"\nMae Claire yn graddio yr wythnos hon gyda BA mewn Astudiaethau Plentyndod ac mae’n gobeithio parhau â’i hymchwil ar lefelau Meistr a PhD.


Datganiad Ysgrifenedig: Rheoliadau’r Pŵer Cymhwysedd Cyffredinol (Diben Masnachol) (Amodau) (Cymru) (Diwygio) 2022 a Gorchymyn Llywodraeth Leol (Awdurdodau Perthnasol) (Pŵer i Fasnachu) (Cymru) 2022 (6 Ebrill 2022) | LLYW.CYMRU\nDatganiad Ysgrifenedig: Rheoliadau’r Pŵer Cymhwysedd Cyffredinol (Diben Masnachol) (Amodau) (Cymru) (Diwygio) 2022 a Gorchymyn Llywodraeth Leol (Awdurdodau Perthnasol) (Pŵer i Fasnachu) (Cymru) 2022\nO dan Ddeddf Llywodraeth Leol ac Etholiadau (Cymru) 2021 (“y Ddeddf”), gall awdurdodau lleol cymwys arfer y pŵer cymhwysedd cyffredinol. Ers 1 Tachwedd, mae hyn yn gymwys i brif gynghorau yn unig. O 5 Mai 2022, bydd hyn yn gymwys hefyd i gynghorau cymuned cymwys. Pennir yr amodau ar gyfer eu cymhwysedd o dan adran 30 o'r Ddeddf.\nMae arfer y pŵer cyffredinol at ddiben masnachol yn ddarostyngedig i amodau a nodir yn adran 27 o'r Ddeddf, gan gynnwys y gofyniad i fasnachu drwy gwmni. Mae adran 28 o'r Ddeddf yn rhoi pŵer i Weinidogion Cymru wneud rheoliadau i ddarparu bod arfer y pŵer cyffredinol yn ddarostyngedig i amodau (pellach). Daeth Rheoliadau Pŵer Cymhwysedd Cyffredinol (Diben Masnachol) (Amodau) (Cymru) 2021 (“Rheoliadau 2021) i rym ar 1 Tachwedd 2021 ac yn ei gwneud yn ofynnol i brif gynghorau baratoi a chyhoeddi achos busnes cyn iddynt arfer y pŵer at ddiben masnachol a gofynion cysylltiedig eraill. Gan fod y pŵer cyffredinol yn mynd i gael ei ymestyn i gynghorau cymuned cymwys o 5 Mai 2022, mae Rheoliadau 2021 wedi'u diwygio i ymestyn gofynion Rheoliadau 2021 i gynghorau cymuned cymwys.\nAr wahân, mae Gorchymyn Llywodraeth Leol (Awdurdodau Gwerth Gorau) (Pŵer i Fasnachu) (Cymru) 2006 yn awdurdodi cynghorau, awdurdodau tân ac achub ac awdurdodau Parciau Cenedlaethol yng Nghymru i fasnachu, drwy gwmni, yn eu swyddogaethau cyffredin – ac eithrio'r rhai y mae'n ofynnol yn ôl y gyfraith i'r awdurdod eu darparu. Yn dilyn ymgynghoriadau, bydd y Gorchymyn hwn yn cael ei ddiweddaru i gynnwys Cyd-bwyllgorau Corfforedig a chynghorau cymuned cymwys fel 'awdurdodau perthnasol'. Mae'n gwneud darpariaeth debyg i Reoliadau 2021 a bydd yn ei gwneud yn ofynnol i awdurdodau perthnasol o'r fath baratoi a chymeradwyo achos busnes i gefnogi'r bwriad i arfer y pŵer a gofynion cysylltiedig eraill.\nRwyf yn falch o hysbysu'r aelodau fy mod i bellach wedi gosod gerbron y Senedd Rheoliadau’r Pŵer Cymhwysedd Cyffredinol (Diben Masnachol) (Amodau) (Cymru) (Diwygio) 2022 a Gorchymyn Llywodraeth Leol (Awdurdodau Perthnasol) (Pŵer i Fasnachu) (Cymru) 2022.\nDaw'r ddau i rym ar 5 Mai 2022.


» Sosialaeth a Chomiwnyddiaeth » Rhagymadrodd: Cyflwyno Sosialaeth\nCydnabyddir y Cymro, Robert Owen, fel un o’r sosialwyr cyntaf. Yn 1800 sefydlodd ef gymuned gydweithredol yn New Lanark, ger Glasgow, ac yn ystod y blynyddoedd canlynol cyhoeddodd nifer o ysgrifau a ystyrir heddiw yn ddogfennau allweddol o safbwynt gosod seiliau sosialaeth. Yn ystod yr un cyfnod, cafwyd cyfraniadau pwysig gan feddylwyr o Ffrainc fel Charles Fourier a Saint-Simon, ac at ei gilydd, ystyrir safbwyntiau’r garfan gynnar hon fel Sosialaeth Iwtopaidd.\nSerch hynny, nid enw a fathwyd ar y pryd gan y meddylwyr eu hunain oedd hwn, ond yn hytrach enw a ddaeth yn boblogaidd ar sail beirniadaeth ddiweddarach Karl Marx a Friedrich Engels o waith ffigurau fel Owen, Fourier a Simon. Beirniadodd y ddau eu ruagflaenwyr sosialaidd fel ‘iwtopiaid’ diniwed – carfan a oedd yn dyheu am newid cymdeithasol, heb allu cynnig unrhyw amlinelliad credadwy o sut y gellid sicrhau’r newid hwnnw. Cyferbynnwyd hyn â’r dadansoddiad ‘gwyddonol’ manwl a ddatblygwyd ganddynt yn ystod ail hanner y bedwaredd ganrif ar bymtheg o’r llwybr anochel tuag at chwyldro a chwymp cyfalafiaeth. Cyhoeddwyd, er enghraifft, yr ysgrif enwog ‘Y Maniffesto Comiwnyddol’ yn galw ar weithwyr y byd i uno, ond gweithiau aeddfed Marx – yn enwedig Das Kapital – a gyflwynodd y feirniadaeth fwyaf trylwyr o’r system gyfalafol. Er na lwyddodd syniadau Marx i ddenu dilynwyr eang o blith sosialwyr yn ystod ei oes ei hun, yn dilyn ei farwolaeth yn 1883 datblygodd Marcsiaeth i fod yn athroniaeth o’r pwys mwyaf. Yn Rwsia cafodd y syniadau eu harddel a’u datblygu gan Lenin, arweinydd y chwyldro comiwnyddol cyntaf yn 1917, ac yn dilyn hynny arweinydd cyntaf yr Undeb Sofietaidd. Eto i gyd, yn ystod yr un cyfnod datblygodd ffrydiau sosialaidd eraill, llai radical, fel Democratiaeth Gymdeithasol ar sail gwaith unigolion fel Eduard Bernstein, a oedd yn eu hanfod yn gwrthod natur chwyldroadol Marcsiaeth.\nMae sosialaeth felly’n ideoleg sydd wedi cwmpasu ystod o ffrydiau gwahanol. Fodd bynnag mae modd adnabod rhai elfennau allweddol sydd wedi tueddu i nodweddu syniadau sosialaidd fel teulu o syniadau cyffelyb. O bwys mawr yn hanes y traddodiad mae cysyniadau fel Cymuned, Cydweithrediad, Cyfiawnder Cymdeithasol, Gwleidyddiaeth Dosbarth a Rheolaeth Gyffredin. Er hyn, mae rhai materion pwysig wedi esgor ar anghydweld rhwng aelodau gwahanol ffrydiau sosialaidd. I ddechrau ceir pwnc pa fath o ddulliau y dylai sosialwyr eu defnyddio er mwyn cyrchu’r gymdeithas well. Ar y naill law, mae’r sosialwyr hynny sydd wedi arddel dehongliadau Marx wedi pwysleisio'r angen am chwyldro ac wedi derbyn bod hyn yn golygu bod defnyddio trais yn anochel. Ar y llaw arall, mae sosialwyr mwy cymedrol sydd wedi arddel ffurfiau ar ddemocratiaeth gymdeithasol wedi pledio achos graddoliaeth a rhinweddau’r llwybr seneddol. Dyma safbwynt sydd yn cynnig bod sosialaeth yn y bôn yn ddatblygiad o hanfodion rhyddfrydiaeth, i’r lliaws, ac sydd yn gallu ymestyn hawliau, cydraddoldeb a safon byw ddymunol i’r mwyafrif trwy system ddemocrataidd gyflawn.\nMater arall sy’n esgor ar anghydweld yw’r math o amcanion y dylai sosialwyr eu cyrchu – mewn geiriau eraill pa fath o gymdeithas ddylai’r un sosialaidd fod, ac yn arbennig pa fath o drefniadau economaidd ddylai nodweddu’r gymdeithas honno. Yn y cyswllt hwn, mae Marcswyr wedi mynnu bod yn rhaid dymchwel cyfalafiaeth gan sefydlu cymdeithas gomiwnyddol amgen ble ceir rheolaeth gyffredin o’r moddion cynhyrchu – sef yr adnoddau, offer a pheiriannau sydd yn creu nwyddau. Fodd bynnag, tuedda’r democratiaid cymdeithasol i ddadlau bod modd ffrwyno cyfalafiaeth a sicrhau cydraddoldeb cymdeithasol trwy arddel economi cymysg a thrwy gynnal gwladwriaeth les hael sy’n ailddosbarthu cyfoeth.\nWrth gwrs mae sosialaeth wedi dylanwadu’n helaeth ar wleidyddiaeth yng Nghymru, yn arbennig dros y ganrif ddiwethaf. Mae’r dylanwad hwn i’w weld nid yn unig wrth ystyried dominyddiaeth etholiadol y Blaid Lafur, ond hefyd wrth ystyried hynt pleidiau a mudiadau eraill. O safbwynt gwleidyddiaeth fyd-eang gwelir mai Marcsaeth sydd wedi bod yn fwyaf dylanwadol: ar y naill law trwy gynnig sail i ddatblygiad grymoedd gwleidyddol mawr, yr Undeb Sofietaidd a China yn bennaf, ac ar y llaw arall trwy gynnig sail i ddatblygiad safbwynt dadansoddol beirniadol sy’n dehongli’r system ryngwladol fel mynegiant o gyfalafiaeth.


FAW yn ailstrwythuro Uwch Gynghrair Merched Cymru\n02 Gorffennaf 2021\nDawn Bowden AS, Dirprwy Weinidog y Celfyddydau a Chwaraeon, a’r Prif Chwip\nRwyf bellach wedi cael cyfarfod adeiladol a defnyddiol gyda chynrychiolwyr Cymdeithas Bêl-droed Cymru, i drafod eu cynlluniau i ailstrwythuro Uwch Gynghrair Merched Cymru. Mater i Gymdeithas Bêl-droed Cymru, nid y Llywodraeth, yw'r ailstrwythuro, ond mae wedi cael ei godi ar lawr y Senedd, felly roeddwn i'n teimlo ei bod yn bwysig siarad yn uniongyrchol â Chymdeithas Bêl-droed Cymru, i ddeall yn well ei chynlluniau a’r effaith y bydd unrhyw benderfyniadau’n ei chael ar ein huchelgais i sicrhau bod mynediad at chwaraeon yng Nghymru yn fwy cynhwysol.\nWrth gwrs, rwy'n cefnogi yn llwyr uchelgais Cymdeithas Bêl-droed Cymru a’i hawydd i ddatblygu a gwella'r gêm i fenywod yng Nghymru. Fodd bynnag, fel y cydnabu’r Gymdeithas yn ein cyfarfod, mae'n amlwg nad yw'r newidiadau arfaethedig i strwythur gêm ddomestig menywod wedi cael eu cyfleu mewn ffordd foddhaol, yn enwedig i'r chwaraewyr yr effeithir arnynt. Mae Cymdeithas Bêl-droed Cymru yn cydnabod bod angen iddi newid y ffordd y mae’n cyfathrebu â chlybiau a chwaraewyr fel mater o frys, a hefyd gwella’r ffordd mae’n cyfathrebu ag Aelodau'r Senedd a Llywodraeth Cymru.\nMae Cymdeithas Bêl-droed Cymru wedi rhoi ymrwymiad imi y bydd yn gwneud popeth yn ei gallu i gefnogi'r clybiau a'r chwaraewyr y mae'r newidiadau'n effeithio arnynt, ac i weithio’n agosach ac yn fwy rhagweithiol ag Aelodau'r Senedd a Llywodraeth Cymru yn y dyfodol. Edrychaf ymlaen at weld Cymdeithas Bêl-droed Cymru yn cyflawni'r ymrwymiad hwnnw.


Swydd dan hyffoddiant yn helpu Tom i ganfod ei swydd ddelfrydol | PeoplePlus Wales\nSwydd dan hyffoddiant yn helpu Tom i ganfod ei swydd ddelfrydol\nPan adawodd Tom Payne yr ysgol yn 16 mlwydd oed, wyddai o ddim beth oedd yn dymuno'i wneud nesaf.\nAwgrymodd Gyrfa Cymru Swydd dan Hyffoddiant i'w helpu i ennill rhagor o gymwysterau a phrofiad gwaith; dyna'n union oedd y cymorth strwythuredig roedd ei angen arno i'w arwain ar y trywydd iawn.\nYn anad dim, meddai, fe wnaeth ei Swydd dan Hyffoddiant yn ein canolfan ym Merthyr Tudful ei helpu i oresgyn y swildod oedd yn wastad yn ei lethu yn yr ysgol.\nBellach, mae ar fin cychwyn swydd newydd yn ei glwb ieuenctid lleol ar ôl gwneud argraff pan oedd ar leoliad gwaith yno.\nDywedodd Tom, sy'n 20 oed: “Roedd y Swydd dan Hyffoddiant yn ddelfrydol i mi. Nid oeddwn yn dymuno aros yn yr ysgol ond fe wnaeth hyn ganiatáu i mi barhau i astudio ac ennill cymwysterau, yn cynnwys cymorth cyntaf ac iechyd a diogelwch, ac ennill profiad gwaith sydd wedi arwain at swydd rwy'n dwli arni.\n“Yn bwysicach na dim efallai, rhoddodd hyder i mi. Yn yr ysgol, roeddwn i'n wastad yn anfodlon siarad o flaen grŵp. Yn ystod fy Swydd dan Hyffoddiant, byddem yn gwneud gwaith grŵp ac roedd rhaid i mi wneud cyflwyniadau, ac fe wnaeth hynny fy helpu i oresgyn fy swildod.”\nYn ogystal â hynny, treuliodd Tom ei ddiwrnodau Sadwrn yn astudio am gymhwyster mewn Gwaith Ieuenctid.\nTalodd hynny ar ei ganfed pan gynigwyd swydd iddo yng Nghlwb Bechgyn a Merched Pant a Dowlais.\nMeddai: “Roeddwn i'n arfer mynychu'r clwb ieuenctid pan oeddwn yn blentyn ac roeddwn yn edmygu'r gweithwyr yno. Bellach rwyf yn gobeithio bod yn esiampl i'r bobl ifanc sy'n cychwyn yno.\n“Rwy'n edrych ymlaen hefyd at gael fy nghyflog cyntaf. Rwy'n bwriadu prynu rhywfaint o ddillad a chychwyn cynilo i brynu car.”\nDywedodd Joanne Southall, ein Harweinydd Busnes Lleol ym Merthyr Tudful “Mae Thomas wedi dangos pa mor llwyddiannus y gall Swydd dan Hyffoddiant fod o ran sicrhau gyrfa lle gellir canfod gwaith ac ennill cymwysterau uwch. Mae Thomas yn batrwm o ddysgwr y gall eraill ei edmygu.”\nMae PeoplePlus – a sefydlwyd yn ddiweddar yn dilyn uno'r darparwyr sgiliau a chyflogaeth A4e ac Avanta - yn darparu Swyddi dan Hyffoddiant ar ran Gyrfa Cymru.\nMae'n helpu i roi hwb i rifedd a llythrennedd ein dysgwyr lle mae angen hynny a rhoi hyfforddiant iddynt yn y dosbarth ac yn y gweithle a chyngor i'w helpu i ganfod gwaith neu fynd ymlaen i addysg bellach neu uwch.\nMae hyfforddiant galwedigaethol yn cynnwys mecaneg ceir, adeiladu, gofal plant a gwaith warws. Cysylltwch heddiw i gael rhagor o wybodaeth am ein Swyddi dan Hyffoddiant.


Cyhoeddi cyllid ar gyfer Pentref Llesiant a Gwyddorau Bywyd | LLYW.CYMRU\nCyhoeddi cyllid ar gyfer Pentref Llesiant a Gwyddorau Bywyd\nMae cynlluniau i greu Pentref Llesiant a Gwyddorau Bywyd yn Llanelli wedi symud gam ymlaen wrth i Lywodraeth Cymru gyhoeddi y bydd yn ariannu Uwchgynllun y prosiect.\nHefyd, mae Llywodraeth Cymru wedi cytuno i amrywio telerau’r cytundeb rhwng Cyd-fenter Arfordir Llanelli a Chyngor Sir Caerfyrddin fel ei fod yn cynnwys yn ffurfiol y datblygiad arfaethedig, cyn belled â bod modd cytuno ar y cynllun busnes.\nNod y Pentref Llesiant a Gwyddorau Bywyd yw gweddnewid y ffordd y mae gofal a lles yn cael ei hybu yn y rhanbarth. Bydd yn ceisio creu cysylltiadau rhwng iechyd o’r radd flaenaf, ymchwil a gwyddorau bywyd a chyfleoedd hamdden arloesol er mwyn helpu pobl i fyw bywydau mwy iach.\nCyngor Sir Caerfryddin sy’n arwain y datblygiad arfaethedig hwn yn Llynnoedd Delta sy’n werth miliynau o bunnau. Mae’n rhan o’r cydweithredu rhanbarthol ehangach ar gyfer menter iechyd sy’n cael ei chynnal gan Fyrddau Iechyd Abertawe Bro Morgannwg a Hywel Dda ynghyd â Phrifysgol Abertawe. Mae’r prosiect hefyd yn cael llawer o sylw yn nogfen Bargen Ddinesig Dinas-ranbarth Bae Abertawe.\nBydd yr astudiaeth Uwchgynllun yn ategu’r astudiaeth ddichonoldeb sydd wrthi’n cael ei llunio.\n“Mae’r Pentref Llesiant a Gwyddorau Bywyd yn gynnig arloesol sydd â’r potensial i gael effaith gadarnhaol ar iechyd a lles preswylwyr. Mae hefyd wedi cael ei ddylunio i roi hwb i economi’r rhanbarth a’r sylfaen sgiliau sydd yno a hynny mewn dull cynaliadwy ac ar yr un pryd, bydd yn helpu i adfywio’r ardal. Rwy’n falch iawn o allu cyhoeddi ein bod yn gallu darparu’r cyllid ar gyfer yr uwchgynllun ac unrhyw achosion busnes cysylltiedigfyddai’n helpu i symud y prosiect hwn yn ei flaen.”\nDywedodd Meryl Gravell, cynghorydd gyda Chyngor Sir Caerfyrddin a chadeirydd gweithgor ARCH – Cydweithrediad Rhanbarthol ar gyfer Iechyd:\n“Mae llawer o waith wedi cael ei wneud ar y cynllun hwn hyd yma. Mae Rheolwr Prosiect wedi cael ei benodi ac mae cyllid wedi cael ei ddiogelu ar gyfer cynnal astudiaeth ddichonoldeb.\n“Mae hwn yn gynllun uchelgeisiol ac unigryw. Nid yn unig bydd y cynllun yn ceisio gwella iechyd a lles pobl y rhanbarth ond hefyd, bydd yn ceisio rhoi hwb i’r economi a darparu swyddi o ansawdd uchel.”\nDaw’r cysyniad o Bentref Llesiant a Gwyddorau Bywyd yn sgil trafodaethau i adeiladu canolfan hamdden newydd yn Llanelli a dymuniad y cyngor i gydweithio â phartneriaid iechyd, gan fuddsoddi ymhellach mewn cyfleusterau a gwasanaethau, er mwyn helpu i atal salwch ymysg pobl a lleihau’r pwysau sydd ar staff gofal iechyd rheng flaen.\nMae gwaith cwmpasau’n mynd rhagddo ar hyn o bryd i fireinio manylion y cynllun, cynllun sy’n torri tir newydd. Mae ganddo’r potensial i weld canolfan hamdden a lles fodern iawn yn cael ei hadeiladu ynghyd â chyfleusterau gwyddorau bywyd ac ymchwil, a hefydwesty, cyfleusterau cynadledda ac ystafelloedd busnes modern iawn.


Cyfalaf Gweithio - Miliwn o Wneuthurwyr\nMae gennym rwydwaith cryf a chysylltiad â sefydliadau ariannol ar gyfer eich anghenion cyllid offer! Yn wahanol i gwmni cyllid Cyfalaf Gweithio nodweddiadol, mae gan ein partneriaid busnes raglenni ar gyfer busnesau newydd a busnesau sefydledig sydd â chredyd da. Fel arfer, mae cwmnïau cyllid Cyfalaf Gweithio yn gofyn am o leiaf chwe mis mewn busnes i ystyried ymgeiswyr sy'n addas i wneud cais am y cyllid, ond trwy ein clymu, gellid negodi hyn. Ni fydd y cwmni cyllid Cyfalaf Gweithio gorau yn eich cadw i aros, fe ddônt o hyd i ffordd i gynorthwyo'ch anghenion ariannol mor gyflym â phosibl!\nCyllid Derbyniadwy Cyllid\nHyd at 80% o werth wyneb y Rhestr AR gymwys\n50% i 70% o'r amcangyfrif o werth ymddatod Offer\n50% i 70% o werth datodiad offer\nAriannu Archeb Brynu\nBlaenswm Arian Parod\nFfactor Derbyniadwy Adeiladu\nBlaensymiau'r Comisiwn Eiddo Tiriog\nFfactorio Biliau Trucking a Cludo Nwyddau\nCyllid Cyflenwad Masnach\nCyllid Cadwyn Gyflenwi a Masnach - Cynyddu Llif Arian a Optimeiddio Cyfalaf Gweithio Net\nRydym yn cynnig arbenigedd ac ystod gynhwysfawr o wasanaethau cyllido'r gadwyn gyflenwi i gynorthwyo prynwyr a chyflenwyr i fynd i'r afael â'u gofynion cyfalaf gweithio a rheoli risg.\nMae ein cynllun cyllid cadwyn gyflenwi yn cynnwys atebion strwythuredig wedi'u hadeiladu'n benodol sydd wedi'u cynllunio i gryfhau cadwyni cyflenwi byd-eang a domestig trwy amddiffyn cyfalaf gweithio a chaniatáu i fasnach gael ei hariannu ar gyfradd is.


Ceffyl o Gymru yn y Grand National – Golwg360\n11 Ebrill 2015 am 11:30\nBydd ceffyl o Gymru’n rhedeg yn ras geffylau’r Grand National heddiw.\nMae ceffyl Al Co, sy’n 10 mlwydd oed, yn cael ei hyfforddi gan Peter Bowen yn Sir Benfro ac mae ei berchennog yn dod o Fangor-is-y-Coed ger Wrecsam.\nY llynedd, syfrdanodd Al Co y bwcis wrth iddo ennill Grand National yr Alban yn Ayr.\nMae 110 o flynyddoedd wedi bod ers i geffyl sy’n cael ei hyfforddi yng Nghymru ennill y Grand National.\nBydd ras y Grand National yn cael ei chynnal yn Aintree heddiw am 4:15 y prynhawn.


Cyhoeddi: 11 May 2018\nMae Leave.EU wedi cael dirwy o £70,0000 gan y Comisiwn Etholiadol am droseddau o dan gyfraith etholiadol, yn dilyn ei ymchwiliad i gyllid a gwariant yr ymgyrchydd yn ystod Refferendwm yr UE.\nCasgliad yr ymchwiliad oedd bod Leave.EU wedi adrodd beth wariodd yn Refferendwm yr UE yn anghywir. Fe wnaeth wario mwy na'i derfyn gwario statudol a chyflwyno cofnodion gwariant a thrafodion anghyflawn a gwallus.\nMethodd Leave.EU â chynnwys o leiaf £77,380 yn ei gofnod gwariant, ac felly gwariodd yn fwy na'r terfyn gwariant ar gyfer ymgyrchwyr cofrestredig nad ydynt yn bleidiau gan o leiaf 10%. Mae'r Comisiwn hefyd yn ystyried ei bod hi'n bosib fod y gorwariant anghyfreithlon cryn lawer yn fwy na hynny. Ni chynhwyswyd gwasanaethu dderbyniodd y grŵp gan y cwmni strategaeth ymgyrchu o America, Goddard Gunster, yn y cofnod gwariant, er gwaethaf bod nifer o'r gwasanaethau wedi eu defnyddio yn ystod ymgyrch refferendwm Leave.EU.\nCanfu'r Comisiwn fod Leave.EU wedi adrodd tri benthyciad a dderbyniodd yn anghywir. Roedd hyn yn cynnwys diffyg tryloywder ac adrodd gwallus o ran pwy roddodd y benthyciad, y dyddiadau y cafwyd y benthyciadau, y dyddiad ad-dalu a'r gyfradd llog. Yn olaf, methodd Leave.EU â rhoi'r anfoneb neu'r dderbynneb gywir ar gyfer 97 taliad dros £200, gyda chyfanswm o £80,224.\nFel rhan o'r ymchwiliad, edrychodd y Comisiwn ar p'un a bod Leave.EU wedi derbyn gwasanaethau Cambridge Analytica ddylai fod wedi eu hadrodd ar y cofnod gwariant. Ni ddangosodd yr ymchwiliad bod tystiolaeth bod Leave.EU wedi derbyn rhoddion na gwasanaethau a dalwyd amdanynt gan Cambridge Analytica am yr ymgyrch refferendwm, ac ni ddatblygodd y berthynas ymhellach na gwaith cwmpasu cychwynnol.\nTrwy'r ymchwiliad hefyd, roedd gan y Comisiwn sail resymol i amau bod y person cyfrifol am Leave.EU wedi cyflawni troseddau ac mae hi felly wedi ei chyfeirio at yr Heddlu Metropolitan.\nDywedodd Bob Posner, Cyfarwyddwr Cyllid Gwleidyddol a Rheoleiddio a Chwnsler Cyfreithiol:\n"Mae'r rheolau ry'n ni'n eu gorfodi wedi eu rhoi yn eu lle gan Senedd y DU i sicrhau tryloywder a hyder y cyhoedd yn ein prosesau democrataidd. Felly, mae hi'n siomedig nad oedd Leave.EU, cymeriad allweddol yn Refferendwm yr UE, wedi gallu glynu at y rheolau yma. Gwariodd Leave.EU mwy na'r terfyn gwariant a methodd ddatgan ei gyllid a'i wariant yn gywir. Mae'r rhain yn droseddau difrifol. Mae lefel y ddirwy wedi'i gyfyngu gan y cap sydd ar ddirwyon y Comisiwn."\nO dan Ddeddf Pleidiau Gwleidyddol, Etholiadau a Refferenda 2000 (PPERA) cyfrifoldeb pob ymgyrchydd yw sicrhau bod cofnod gwariant ymgyrchu cyflawn a chywir yn cael ei gyflwyno i'r Comisiwn Etholiadol erbyn y dyddiad cau statudol yn dilyn Refferendwm yr UE.\nYm mis Chwefror 2017, trwy waith monitro rhagweithiol, daeth sylwodd y Comisiwn ar awgrymiadau bod gwasanaethau wedi'u darparu i Leave.EU gan gwmni dadansoddi data o'r America, Cambridge Analytica, a'r cwmni strategaeth ymgyrchu o'r America, Goddard Gunster. Nid oedd cofnod gwariant Leave.EU yn cynnwys gwariant gyda'r naill sefydliad na'r llall. Byddai unrhyw wasanaeth a ddarparwyd heb gost wedi bod yn rhodd gan ffynhonnell nas caniateir. Agorwyd ymchwiliad yn Ebrill 2017 ac estynnwyd cwmpas yr ymchwiliad wrth i fwy o dystiolaeth ddod i'r amlwg.\nCwmpas yr ymchwiliad:\nCywirdeb adrodd trafodion cyn y bleidlais o fenthyciadau a reoleiddir, gyda chyfanswm o £6m a roddwyd i Leave.EU mewn perthynas â'r refferendwm.\nCyfanrwydd cofnod gwariant ymgyrchu refferendwm Leave.EU, gan edrych ar yr un trafodion, y gwariant, a chynnwys anfonebau a derbynebau ar gyfer taliadau dros £200.\nP'un a bod Leave.EU wedi gwario mwy na'r terfyn gwariant statudol ar gyfer gweithgarwch ymgyrchu refferendwm. Fel ymgyrchydd cofrestredig nad oedd yn blaid wleidyddol ac nad oedd yn brif ymgyrchydd ar gyfer un o ganlyniadau'r refferendwm, roedd terfyn gwario o £700,000.\nbod Leave.EU wedi methu â chynnwys o leiaf £77,380 yn ei gofnod gwariant, ac felly gwariodd yn fwy na'r terfyn gwariant gan o leiaf 10%. Mae'r Comisiwn yn fodlon fod y gwir ffigwr yn uwch, oherwydd y methiant i adrodd cyfran briodol o gost gwasanaethau a ddarparwyd gan Goddard Gunster.\nNi wnaeth Leave.EU adrodd derbyn tri thrafodyn a reoleiddir yn gywir gan Mr Arron Banks, gyda chyfanswm o £6miliwn. Roedd dyddiadau y cafwyd y benthyciadau, y dyddiad ad-dalu, y gyfradd llog, a darparwr y trafodion oll wedi'u hadrodd yn anghywir.\nTalodd Leave.EU am wasanaethau gan gwmni strategaeth ymgyrchu o'r America, Goddard Gunster, y dylid fod wedi eu hadrodd yn y cofnod gwariant, ond nad oeddent wedi.\nMethodd Leave.EU gynnwys gwariant o £77,380 o ffioedd a dalwyd i'r cwmni Betterfor the Country Limited, fel trefnydd yr ymgyrch, yn y cofnod gwariant refferendwm.\nMethodd Leave.EU â rhoi'r anfoneb neu'r dderbynneb gywir ar gyfer 97 taliad dros £200, gyda chyfanswm o £80,224.\nAdroddiad ar ymchwiliad i Leave.EU group Limited.\nI gael mwy o wybodaeth cysylltwch â swyddfa cyfryngau'r Comisiwn Etholiadol drwy ffonio 020 7271 0704 neu e-bostiwch press@electoralcommission.org.uk Tu allan i oriau swyddfa: 07789 920414\nMae gan y Comisiwn Etholiadol amryw bwerau gorfodi yn unol â PPERA. Mae mwy o wybodaeth am waith rheoleiddiol y Comisiwn ar gael ar ein gwefan yma.\nMae unrhyw achosion o dorri'r rheolau sy'n rheoleiddio gwariant ymgyrchwyr nad ydynt yn bleidiau yn cael eu hystyried yn unol â pholisi gorfodi'r Comisiwn, y gellir ei weld yma, ac mae manylion cosbau a roddir yma.\nMae gan unigolyn neu sefydliad sy'n derbyn cosb gan y Comisiwn Etholiadol 28 diwrnod i apelio'r penderfyniad. Caiff apêl o'r fath ei wneud i'r Llys Sirol.\nBydd cosbau heb eu talu yn cynyddu gan 50% os na chânt eu talu gan 56 diwrnod. Ar ôl 28 diwrnod arall gallwn gymryd camau i gael taliad drwy'r llysoedd gan ddefnyddio'r broses adfer dyled.


Siôn Dafydd Rhys - Wicipedia\nmeddyg a gramadegwr\nHynafiaethydd, ysgolhaig a meddyg o Gymro oedd Siôn Dafydd Rhys neu John Davies (1534 - tua 1619). Roedd yn nai i'r Esgob Richard Davies. Mae'n un o'r ysgolheigion mwyaf diddorol yng nghyfnod y Dadeni yng Nghymru. Er nad yw'n cael ei gyfrif fel ysgolhaig gorau'r cyfnod, ystyrir ei Gymraeg yn "gampus". Fe'i cofir yn bennaf fel awdur y gyfrol Cambrobrytannicae Cymraecaeve Linguae Institutiones et Rudimenta.\nErthygl am yr ysgolhaig yw hon. Gweler hefyd John Davies.\nGaned Siôn Dafydd Rhys ym mhlwyf Llanfaethlu, Ynys Môn, ym 1534. Cafodd ei addysg brifysgol yn Eglwys Crist, Rhydychen ac ar y cyfandir lle enillodd gradd Meistr Diwinyddiaeth ym Mhrifysgol Siena yn yr Eidal ym 1567.\nAr ôl dychwelyd i Gymru fe'i apwyntiwyd yn brifathro Ysgol Friars, Bangor. Yn ddiweddarach gweithiodd fel meddyg yng Nghaerdydd a Brycheiniog, lle ymsefydlodd yn ardal Cwm Llwch.\nCynorthwyodd yn y gwaith o gyfieithu rhan o'r Beibl i'r Gymraeg, ond ar ôl cyfnod byr fel Protestant dychwelodd i ffydd yr Eglwys Gatholig.\nCyhoeddodd sawl llyfr yn cynnwys llyfrau gramadeg ac ieithyddol yn Lladin ac Eidaleg, a gyhoeddwyd yn yr Eidal. Ond ei lyfr pwysicaf a mwyaf dylanwadol oedd ei Cambrobrytannicae Cymraecaeve Linguae Institutiones et Rudimenta (1592), sy'n ymdrîn â gramadeg Cymraeg a rheolau Cerdd Dafod: arhosodd y gyfrol yn llawlyfr bwysig ar y pwnc olaf am gyfnod hir ac roedd Goronwy Owen ymhlith y rhai a fu'n ddyledus iddi am eu gwybodaeth o reolau'r canu caeth. Mae'n llyfr pwysig hefyd am iddo gyflwyno yn y Lladin, iaith ddeallusol ryngwladol y cyfnod, ran o gyfoeth y Traddodiad Barddol Cymraeg.\nUn o'i ddiddordebau mawr oedd llên gwerin Cymru. Casglodd draddodiadau am gewri Cymru fel Idris Gawr a Rhita Gawr ar gyfer ei draethawd 'Olion Cewri'. Ysgrifennodd draethawd ar hanes cynnar Prydain hefyd, er mwyn ceisio amddiffyn ffug hanes Sieffre o Fynwy.\nSiôn Dafydd Rhys, Cambrobrytannicae Cymraecaeve Linguae Institutiones et Rudimenta (1592). Ceir y rhagymadrodd yn Rhagymadroddion 1547-1659, gol. Garfield H. Hughes (Caerdydd, 1951).\nSiôn Dafydd Rhys, 'Llythyr at y Beirdd', yn Rhyddiaith Gymraeg... 1488-1609, gol. T. H. Parry-Williams (Caerdydd, 1954)\nWedi dod o "https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Siôn_Dafydd_Rhys&oldid=9881766"


Myfyrwyr rhyngwladol - Ysgol Saesneg, Cyfathrebu ac Athroniaeth - Prifysgol Caerdydd\nRydym yn gymuned gyfeillgar sy’n amrywiol o ran diwylliant, gyda llu o staff a myfyrwyr rhyngwladol.\nMae ein cymuned fyd-eang yn cynnig amgylchedd bywiog a cholegol, gydag aelodau o sawl gwlad a diwylliant ymhlith ein staff a’n corff myfyrwyr. Bob blwyddyn, rydym yn croesawu nifer uchel o fyfyrwyr rhyngwladol sy’n cyfoethogi’r Ysgol.\nRydym yn cydnabod bod symud o’ch gwlad enedigol ac integreiddio i ddiwylliant ddieithr yn gallu bod yn brofiad heriol. O ganlyniad rydym yn ymrwymedig i ddarparu cymorth ac arweiniad arbenigol i helpu i wneud eich profiad yn y brifysgol yn un cyfforddus a boddhaus.\nCroeso cynnes i’n prifddinas\nA hithau’n un o brifddinasoedd ifancaf Ewrop, mae Caerdydd yn lle gwych i fyw ac astudio.\nByddwch yn sylwi bod ein cymuned yn gyfeillgar ac yn groesawgar, gan eich helpu i deimlo’n gartrefol fel y gallwch gyflawni eich llawn botensial.\nMae Undeb Myfyrwyr Prifysgol Caerdydd yn llawn gweithgarwch cyffrous. Mae’n gartref i fwy na 200 o grwpiau cymdeithasol a 60 o glybiau chwaraeon, gyda phob un wedi’i ddylunio i wella eich profiad yn y brifysgol a chyfoethogi bywyd myfyrwyr.\nFel myfyriwr, byddwch hefyd yn darganfod amrywiaeth o ddigwyddiadau cymdeithasol sydd wedi’u dylunio i’ch cyflwyno i ddiwylliant a chymuned Caerdydd a Chymru, wedi’u trefnu gan yr Ysgol a’r Brifysgol.\nMae’r gwasanaethau hyn yn cynnwys popeth i’ch helpu, o baratoi i gyrraedd a’r tu hwnt, gan gynnwys cyngor meddygol, arweiniad gyrfaol a chymorth crefyddol. Ein nod yw eich helpu i ffynnu’n academaidd, ond hefyd yn gymdeithasol, yn emosiynol ac yn broffesiynol.\nHyd yn oed cyn i chi gyrraedd, byddwn yn cynnig cymorth ychwanegol gan fyfyrwyr rhyngwladol presennol, sy’n gallu rhoi cyngor ymarferol ac awgrymiadau defnyddiol.\nYn ystod y broses ymgeisio, gall ein Llysgennad Myfyrwyr Rhyngwladol ateb cwestiynau am astudio gyda ni, a bywyd fel myfyriwr ôl-raddedig.\nAr ôl i chi gyrraedd, rydym yn argymell eich bod yn cysylltu â Chynrychiolydd Myfyrwyr Rhyngwladol yr Ysgol i gael cyngor i’ch helpu i ymgartrefu’n gyflym.\nYn ogystal, mae Grŵp Traethodau Ymchwil yr Ysgol yn ffordd wych i fyfyrwyr ymchwil ôl-raddedig archwilio’r ystod o bynciau traethodau ymchwil sydd ar gael, a chymdeithasu â myfyrwyr o bedwar ban byd. Mae’r grŵp cyfeillgar hwn yn cwrdd naw gwaith y flwyddyn, ac yn cynnal digwyddiadau cymdeithasol llawn hwyl ar ddiwedd pob tymor.\nMae ein Canolfan Cymorth Ysgrifennu yn cynnig amrywiaeth o gymorth i'ch helpu i ddatblygu eich sgiliau ysgrifennu academaidd ac iaith ysgrifenedig.\nCymorth iaith Saesneg i fyfyrwyr\nGall myfyrwyr rhyngwladol fanteisio ar ein Hadnoddau Saesneg ar-lein a’n dosbarthiadau Mynediad Agored yn ystod y flwyddyn academaidd.\nGall myfyrwyr iaith Saesneg ôl-raddedig gael mwy o cymorth gyda gramadeg, geirfa ac ysgrifennu academaidd Saesneg hefyd yn ein sesiynau iaith Saesneg wythnosol yn ystod y flwyddyn academaidd.\nEich camau gyrfaol nesaf\nP’un a oes gennych syniad clir o’r hyn yr hoffech chi ei wneud ar ôl y brifysgol neu ddim syniad o gwbl, rydym wrth law i’ch helpu, eich arwain a’ch cefnogi.\nRydym yn canolbwyntio ar gynnig cyfleoedd i chi roi theori academaidd yr ystafell ddosbarth ar waith mewn lleoliad proffesiynol, gan sicrhau eich bod yn barod ar gyfer byd gwaith ac yn ddeniadol i gyflogwyr ar ôl graddio.\nMae gennym Gynghorydd Gyrfaoedd sy’n gallu rhoi cyngor ac arweiniad arbenigol a phenodol i chi sy’n seiliedig ar fusnes.\nRydym yn cynnig amrywiaeth eang o gymorth gyrfaol a chyflogadwyedd gan gynnwys gweithdai, digwyddiadau a lleoliadau profiad gwaith, gan eich helpu i gyflawni eich nodau proffesiynol.