Культура - Сям’я філосафа ў пару ліхалецця\nЗ даўняга шляхецкага роду\nЗначна пазней, ужо будучы вядомым культуролагам і гісторыкам мастацтва, Барыс Мікалаевіч ва ўступе да кнігі “Успамінаў” свайго бацькі прызнаваўся чытачам: “Не ведаю, пад якой назвай належыць шукаць (у Савецкай Энцыклапедыі і іншых даступных грамадзяніну Францыі крыніцах. — Аўт.) Краслаўку”. І гэта зразумела, бо да таго часу яна ўжо даўно стала латвійскай Краславай. Не згадвалася ў энцыклапедыях і пра Дзвінскі павет, у якім знакаміты філосаф нарадзіўся і правёў дзяцінства. У паслярэвалюцыйныя гады былы павятовы горад Віцебскай губерні Дзвінск стаў Даўгаўпілсам.\nСёння Краслава — гэта маленькі памежны гарадок, адкуль да беларускай Друі рукой падаць. Але паколькі пераправа праз Заходнюю Дзвіну цяпер адсутнічае, каб патрапіць туды зацікаўленаму даследчыку з нашай краіны, давядзецца зрабіць ладнае кола.\nУ сувязі са 150-гадовым юбілеем паўстання 1863 — 1864 гадоў і пакутніцкай смерцю, прынятай ад паўстанцаў Іванам Лоскім (дзед філосафа і прадзед культуролага і мастацтвазнаўцы), аўтары артыкула наведалі гарады Краслава і Дагду, а таксама многія іншыя памятныя для дынастыі Лоскіх мясціны. Прыемна было пераканацца, што народная сцежка не зарастае ў Гістарычны і мастацкі музей у Краславе, дзе прадстаўлены матэрыялы пра жыццё і творчасць філосафа, а таксама ў храмы, якія разам з сям’ёй наведваў юны Мікалай.\nШляхецкі род Лоскіх здавён вядомы на Віцебшчыне. Бацькі нашага славутага земляка Ануфрый Іванавіч (1825 — 1881) і Адэлаіда Антонаўна (1838 — 1925) Лоскія многія гады лічыліся палякамі. Аднак, як сведчаць гісторыкі царквы, дзед будучага філосафа Іван (яго імя па бацьку, на жаль, нам невядома) да скасавання Уніі ў 1839 годзе быў грэка-каталіцкім святаром. Напэўна, гэтая акалічнасць ужо сама па сабе сведчыць аб яго беларускіх каранях і пэўных светапоглядных перакананнях.\nБацька філосафа Ануфрый Іванавіч шмат гадоў працаваў ляснічым у Віцебскай губерні, прышчапляючы сынам любоў да беларускай прыроды. У Краслаўцы і суседніх мястэчках Усвяты, Восунь, а таксама Дагда, куды яго неўзабаве перавялі па службе, цэрквы і касцёлы былі “поўныя народу” — галоўным чынам сялян з суседніх беларускіх вёсак. Што ж тычыцца палякаў і латышоў, то, як падкрэсліваў у сваіх успамінах Мікалай Лоскі, яны ў гэтых месцах “сустракаліся ў невялікай колькасці”. Нашы нядаўнія гутаркі з жыхарамі Краславы і яго ваколіцаў сведчаць, што за мінулае стагоддзе нацыянальны склад гэтай памежнай тэрыторыі істотна не змяніўся.\nАнуфрый Іванавіч Лоскі пахаваны ў Краславе — усяго толькі ў некалькіх кіламетрах ад сучаснай беларуска-латвійскай мяжы. Можна з вялікай пэўнасцю выказаць здагадку, што ў гэтым гарадку знайшлі спачын і многія іншыя продкі філосафа ды блізкія яго сям’і людзі.\nУ чаканні выдаўца\nМіфічныя польскія карані Мікалая Лоскага, а таксама яго палітычная пазыцыя ў дачыненні да бальшавікоў, якая і прывяла ў 1922 годзе да высылкі за мяжу, сталі прычынай таго, што доўгія дзесяцігоддзі працы філосафа (а іх бібліяграфія прадстаўлена амаль 300 назвамі!) былі амаль недаступныя айчынным даследчыкам. Між тым, яны выдадзеныя не толькі на рускай, але і на нямецкай, англійскай, французскай, сербскай, чэшскай і славацкай мовах. Верагодна, за апошнія дзесяцігоддзі гэты спіс папоўніўся, бо цікавасць да ідэй гэтага еўрапейскага філосафа сталі праяўляць і ў Азіі — Кітаі, Іране, Казахстане… На шчасце, мы можам пахваліцца і выданнем твораў Лоскага на яго гістарычнай радзіме: у 2014 годзе з’явілася кніга “Умовы абсалютнага дабра. Асновы этыкі” ў перакладзе на беларускую.\nЯшчэ адным пераканаўчым і вельмі яркім сведчаннем цікавасці нашчадкаў да творчасці прадстаўнікоў роду Лоскіх стаў той поспех, які спазналі сярод чытачоў кнігі старэйшага сына філосафа — Уладзіміра, выдадзеныя не так даўно па блаславенні Ганаровага Патрыяршага Экзарха ўсяе Беларусі Філарэта. Нягледзячы на даволі вялікія наклады — агулам 10 тысяч (!) асобнікаў, яны ўжо неўзабаве сталі бібліяграфічнай рэдкасцю. Іх сёння не знойдзеш не толькі ў кнігарнях, але і нават у шэрагу найбуйнейшых бібліятэк Беларусі.\nА ў фондах Віцебскага абласнога краязнаўчага музея засталіся гранкі з аўтарскімі пазнакамі кнігі Барыса Лоскага “Наша сям’я ў пару ліхалецця 1914 — 1922 гадоў”, прысвечаная тым эпахальным і драматычным падзеям у жыцці народаў Еўропы, сведкам якіх стаў будучы даследчык і яго сям’я. У тым ліку, там і распавядаецца пра плаванне на “філасофскім параходзе”. На жаль, гэтая ўнікальная па сваім змесце манаграфія пакуль усё яшчэ чакае свайго выдаўца.\nЧасцінка прамінулага свету\nУ канцы мінулага стагоддзя Барыс Лоскі (1905 — 2001), наведаў Беларусь і, у прыватнасці, Віцебск і яго ваколіцы. Апрача згаданай кнігі мемуараў, ён таксама падарыў музею і ўнікальныя дакументы пра сям’ю Лоскіх, з якіх вынікае, што ў краінах Еўропы і ЗША цяпер жывуць больш як 30 унукаў і праўнукаў Мікалая Ануфрыевіча, многія з якіх сталі вядомымі асобамі.\nПрыкладам, старэйшы з іх, Мікалай Уладзіміравіч Лоскі, які нарадзіўся ў 1929 і, на жаль, пайшоў з жыцця ў кастрычніку 2017-га, быў святаром, багасловам і філосафам. Цягам многіх гадоў прадстаўляў Рускую Праваслаўную Царкву ў Сусветным савеце цэркваў і экуменістычным руху. Малодшыя ўнукі — Марыя Андрэеўна і Аляксей Андрэевіч — пражываюць у ЗША. А большасць нашчадкаў філосафа жывуць у Парыжы. У іх ліку — і дачка Барыса Мікалаевіча Марыя, якая цягам доўгага часу працавала галоўным захавальнікам славянскай літаратуры ў Нацыянальнай бібліятэцы Францыі.\nМожна з упэўненасцю сцвярджаць, што Барыс Мікалаевіч, які дасягнуў да таго часу вельмі паважнага веку, здзейсніў далёкую паездку з Парыжа ў Віцебск не толькі для таго, каб падарыць абласному краязнаўчаму музею кнігу сваіх мемуараў. Болей за ўсё яму карцела пабываць на радзіме знакамітага бацькі — праз многія дзесяцігоддзі вымушанай эміграцыі.\nРаней гісторык архітэктуры і мастацтва, дырэктар найбуйнейшых нацыянальных музеяў Францыі ўжо не раз наведваў СССР, але тады гэта былі, у асноўным, галоўныя культурныя цэнтры — Масква і Ленінград. Многія дзесяцігоддзі ён не меў магчымасці пабываць ні ў Беларусі, ні ў Латвіі — на магіле свайго дзядулі.\nПрыехаўшы ў незалежную Беларусь, Барыс Мікалаевіч не хаваў радасці з нагоды адраджэння культурных традыцый народаў у постсавецкіх краінах. Прыкладна такія ж думкі выказваў і яго пляменнік — святар і філосаф Мікалай Уладзіміравіч, які шматкроць наведваў Мінск па запрашэнні Патрыяршага Экзарха ўсяе Беларусі Філарэта.\nАмаль адначасова з Лоскім, у Заходнюю Еўропу з’ехаў і яшчэ адзін ураджэнец Віцебшчыны — Марк Шагал. Мала хто ведае, але адным з першых у новых жыццёвых варунках яго падтрымаў менавіта Мікалай Ануфрыевіч. Знаходзячыся далёка ад сваёй радзімы, філосаф бачыў у карцінах земляка-мастака “часцінку дарагога, прамінулага свету”. У адносінах да Віцебска, дзе філосаф некалі вучыўся ў гімназіі, як і да іншых месцаў, звязаных з успамінамі дзяцінства і юнацтва, ён заўсёды захоўваў далікатныя пачуцці.\nМікалай Лоскі неаднаразова падкрэсліваў, што “нацыянальная культура набывае вядомасць ва ўсім свеце толькі тады, калі каштоўнасці, развітыя ў ёй, становяцца здабыткам чалавецтва”. Гэтую заканамернасць сёння асабліва наглядна дэманструе фестываль “Славянскі базар...”, які праходзіць у Віцебску, ды і многія іншыя культурныя падзеі сучаснай Беларусі.\nУ сувязі з блізкімі памятнымі датамі — 150-годдзем з дня нараджэння і 55-годдзем з часу смерці Мікалая Лоскага (снежань і студзень 2020 года адпаведна) уяўляецца асабліва важным новае прачытанне яго работ, у першую чаргу мемуараў філосафа, і асабліва раздзелаў, якія тычацца гісторыі Віцебска-Полацкай зямлі. На наш погляд, неабходна выдаць на гістарычнай радзіме роду і працы іншых прадстаўнікоў гэтай дынастыі, у тым ліку Барыса Мікалаевіча і Андрэя Мікалаевіча Лоскіх.\nСёння як ніколі можа быць карысным разуменне свету як цэласнай сістэмы, як “арганічнага цэлага”, у якім, паводле Мікалая Лоскага, існуе “ўсепранікальная і ўсеахопная” сетка размаітых адносінаў. Не менш важныя і запаветы філосафа аб барацьбе з тэрарызмам, які становіцца небяспечнай пагрозай і ўсё больш актуальнай праблемай для шэрагу краін Еўропы.\nПрацэсы сацыякультурнай камунікацыі навукоўцаў-гуманітарыяў розных краін, якія так настойліва развівалі філосафы і культуролагі Лоскія, становяцца ўсё больш істотнымі для захавання міру на планеце, устойлівага развіцця еўрапейскіх краін і ўсёй вялізнай прасторы ад Лісабона да Уладзівастока, ад Рыгі і Таліна да Пекіна і Хашыміна. Спадзяемся, што вырашэнню гэтых задач будзе садзейнічаць і Першы беларускі філасофскі кангрэс, а таксама навуковая канферэнцыя і круглы стол, прысвечаныя 95-годдзю “філасофскіх” параходаў, якія адбыліся ў НАН Беларусі і Беларускім дзяржаўным універсітэце.\nдацэнт кафедры культуралогіі БДУ\nнавуковы супрацоўнік Інстытута філасофіі НАН Беларусі


НА БЕЛАРУСКА-ЛІТОЎСКАЙ МЯЖЫ ЗАТРЫМАЛІ “КАРАЛЯ НЕЛАГАЛАЎ”\nПаводле статыстыкі, на беларуска-літоўскай мяжы больш папулярная кантрабанда, за апошнія тры гады колькасьць “нелегалаў” зьменшылася – альбо, проста зьменшылася колькасьць затрыманьняў?\nПра рост колькасьці нелегальных эмігрантаў казалася ў апошняй урадавай справаздачы пра нацыянальную бясьпеку Літвы, але дзяржаўная служба аховы мяжы заўсёды падкрэсьлівала, што нелегальныя эмігранты – гэта, бадай, найменшая праблема. За апошнія гады іх затрымалі ўсяго па некалькі дзесяткаў за год (да 1997-1998 гадоў гэта былі сотні чалавек).\nПерамовы беларускіх і літоўскіх ахоўнікаў мяжы з удзелам кіраўнікоў памежных ведамстваў абедзьвух краінаў адбыліся зусім нядаўна. На гэтых перамовах адзначалася, што павялічыліся спробы кантрабанды цыгарэтаў на беларуска-літоўскай мяжы, а колькасьць “нелегалаў” – зьменшылася, – бо значна менш затрыманьняў. І, не пасьпелі скончыцца перамовы памежнікаў, як немалая група нелегальных эмігрантаў – 20 чалавек з правадніком – паспрабавала перайсьці мяжу зь Беларусі ў Літву.\nГэта былі грамадзяне Пакістану. А вёў іх спрактыкаваны і вядомы ў Літве праваднік, якога ў Літве даўно неафіцыйна называюць “каралём нелегалаў”.\nГэты праваднік цяпер мае імя Робэртас Папера, але ён добра вядомы памежнікам і пад іншым імем. Гэта літоўскі грамадзянін, ён зрабіўся вядомым некалькі гадоў таму, калі пераводзіў нелегальных эмігрантаў зь Літвы ў Польшчу, і тады зваўся Робэртас Станкявічус.\nПасьля таго, як ён быў выкрыты, ён зьмяніў прозьвішча і працягваў “працу” ужо на іншай мяжы – беларуска-літоўскай.\nПаводле літоўскага тыднёвіка “Ekstrа”, гэтая супольная апэрацыя беларускіх і літоўскіх ахоўнікаў мяжы плянавалася такім чынам – засада была і зь беларускага боку, і зь літоўскага. Усю групу затрымалі блізу мяжы беларускія ахоўнікі, на беларускім баку. Арыштаваныя ўтрымліваюцца ў пастарунку ў Беларусі.\nВядома, што перапраўкай нелегалаў займаюцца дзеля матэрыяльнай прыбытку, большага, чым дае кантрабанда, хаця стаўленьне да гэтага кшталту дзейнасьці ў людзей звычайна болей непрыхільнае – кантрабандыстам і больш спачуваюць, і лічаць іх занятак рамантычным.\nЯшчэ да таго, як Літва далучылася да Эўразьвязу перапраўка аднаго нелегальнага эмігранта зь Беларусі альбо Расеі праз Польшчу ў якую-небудзь краіну Заходняй Эўропы каштавала 5-10 тысяч даляраў, паводле дадзеных літоўскай паліцыі. Цяпер жа, магчыма кошты зьмяніліся. Як выглядае, пачынае зьмяняцца і стаўленьне да нелегальнай эміграцыі.\nПаведамленьне пра арышт “караля нелегалаў” выклікала нечаканую рэакцыю ў паспалітых літоўцаў. У часе абмеркаваньня гэтае весткі на папулярным інфармацыйным інтэрнэт-партале delfi.lt, многія напісалі “Шкада чалавека, ён рабіў добрую справу”. Яго “працу” параўноўвалі з тымі, хто ратаваў ад сьмерці габрэяў у часе другой сусьветнай вайны, дапамагаючы ім нелегальна перасякаць межы.\nІншыя прыгадалі нядаўнія часы, калі самі літоўцы шукалі пасярэднікаў, якія б вывезьлі іх у вольны сьвет, і як яны былі ім удзячныя. Літоўцы мяркуюць, што нелегалы з Усходу ня будуць затрымлівацца ў іх краіне, накіруюцца далей на Захад. Ёсьць і іншыя камэнтары – людзі прыгадваюць, што Робэртас Папера быў два гады “няўлоўным” для літоўскіх мытнікаў і скептычна адзначаюць, што цяпер, пэўна, не расплаціўся з кім трэба, таму і быў схоплены, але зноў-ткі пры гэтым дадаюць: “Шкада чалавека”.


7 клас Заданне Знайдзіце словы, у якіх тры літары абазначаюць адзін гук. Запішыце гэтыя словы ў транскрыпцыі\nСпампаваць 25.75 Kb.\nПамер 25.75 Kb.\nЗаданне 1. Знайдзіце словы, у якіх тры літары абазначаюць адзін гук. Запішыце гэтыя словы ў транскрыпцыі.\nСцвердзіць, мядзведзь, абтрасаць, дзядзька, дзьмуць, дзірка, непагадзь, дрожджы, заплюшчыць, рэдзька.\nЗаданне 2. Замяніце фразеалагізмы дзеясловам ў неазначальнай форме.\nАддаць жыццё, біць кулаком ў грудзі, біць лынды, блытацца пад нагамі, кляваць носам, закрануць за жывое.\nЗаданне 3. Выпішыце асобна словы з аднолькавымі прыстаўкамі.\nУзор: 1) пада-браць, пада-гнаць;\n2) пад-адзець, пад-агуліць;\nАбабегчы, адарыць, адагнаць, абагуліць, абагнаць, адарваць, абабіць, абагрэць, абагаціць, абараніць, адабрэнне, адагрэць, адазваць.\nЗаданне 4. Вызначце, якімі часцінамі мовы з’яўляюцца наступныя словы.\nТры _________________, тройка______________, тройчы ____________, трэці________________, трайны______________, утрох_________________, трое _______________, траяк _________________, патроіць _____________, сотня _____________, сто ________________, адна сотая ________________, пяцярня __________, соты ________________, тысяча ________________.\nЗаданне 5. Перакладзіце словы на беларускую мову, утвараючы з імі словазлучэнні.\nДверь _______________________________________________________, бровь _________________________________________________________, висок ____________________________________________________________, поведение ___________________________________________________, чернила_______________________________________________________, гвоздики________________________________________________________, гусь__________________________________________________________, гармонь __________________________________________________________.\nЗаданне 6. Утварыце ад дзеясловаў дзеепрыметнікі і дзеепрыслоўі, абазначце суфіксы.\nПрынесці ___________________________________________________, абклеіць _____________________________________________________, прыдбаць _________________________________________________________, вызваляць _______________________________________________________, зжаць ______________________________________________________, змалоць ___________________________________________________, зазелянець ____________________________________________________, пазычыць ______________________________________________________.\nЗаданне 7. Сфармулюйце правіла ўжывання прыведзеных прыслоўяў у беларускай мове. На кожны выпадак прывядзіце па адным прыкладзе.\nЗаданне 8. Паэтызацыя роднай зямлі і крэўнай роднасці з ёю – адна з асноўных рысаў беларускай літаратуры. Такія творы вызначаюцца вобразнасцю пейзажнага малюнка, яскравасцю аўтарскай мовы. Адзін з яскравых прыкладаў – твор “Зямля”, аўтарам якога з’яўляецца класік беларускай літаратуры Самуіл Плаўнік. Гэты твор, як і многія іншыя, пісьменнік падпісаў псеўданімам - ______________________.\nЗаданне 9. Запоўніце пустыя клеткі ў табліцы.\nБацькі і дзеці: праблемы гуманнасці, высакароднасці, сумленнасці\nПраблема мастака і мастацтва ў жыцці народа\nВайна праз прызму дзіцячага ўспрымання\nЗаданне 10. Знайдзіце лішняе слова ў ліку пералічаных і растлумачце свой выбар.\nДактыль, ямб, метафара, харэй, анапест, амфібрахій.


Абменнік валют Грашовыя Пераклады (Cash Transfers) — Абменнікі валют — Маніторынг абменнікаў криптовалют\nАбменнік валют Грашовыя Пераклады (Cash Transfers)\nГрашовых перакладаў — аўтаматызаваны сэрвіс па абмене электронных валют. Выдатныя курсы, онлайн-падтрымка, хуткая апрацоўка заявак ад 1 да 10 хвілін. Індывідуальная сістэма скідак, партнёрская праграма. Ўсіх асноўных электронных валют, криптовалюты і банкі.\nГрашовых перакладаў — аўтаматызаваны сэрвіс па абмене электронных валют. Выдатныя курсы, онлайн-падтрымка, хуткая апрацоўка заявак ад 1 да 10 хвілін. Індывідуальная сістэма скідак, партнёрская праграма. Ўсіх асноўных электронных валют, криптовалюты і банкі!\nТравень 18, 2019 09:22\nРысачкі (Пэўны Ўклад) D1 Ідэальныя Грошы Даляр ЗША $135.62630000 $1\nРысачкі (Пэўны Ўклад) D1 Ківі Расійскі Рубель ₽8,587.94640000 ₽25,466\nДадатковыя Наяўныя Даляр ЗША $1 Ідэальныя Грошы Даляр ЗША $1.00000000 $1\nРысачкі (Пэўны Ўклад) D1 Яндэкс Грошы Расійскі Рубель ₽8,587.94640000 ₽0\nІдэальныя Грошы Даляр ЗША $1 Дадатковыя Наяўныя Даляр ЗША $0.98039216 $82\nМонер ɱ1 Ківі Расійскі Рубель ₽5,066.99400000 ₽25,466\nМонер ɱ1 Яндэкс Грошы Расійскі Рубель ₽5,066.99400000 ₽0\nЛайткоин Ł1 Ідэальныя Грошы Даляр ЗША $85.74000000 $1\nЭфириума Ξ1 Ідэальныя Грошы Даляр ЗША $233.60000000 $1\nZcash Z1 Ідэальныя Грошы Даляр ЗША $71.13070000 $1\nМонер ɱ1 Ідэальныя Грошы Даляр ЗША $80.02120000 $1\nПайеер Даляр ЗША $1 Биткоин ₿0.00013260 ₿0\nДадатковыя Наяўныя Даляр ЗША $1 Яндэкс Грошы Расійскі Рубель ₽64.30950000 ₽0\nМонер ɱ1 Ашчадбанк Расійскі Рубель ₽4,967.15415842 ₽101,005\nПульсацыя XRP1 Ашчадбанк Расійскі Рубель ₽22.90247525 ₽101,005\nРысачкі (Пэўны Ўклад) D1 Ашчадбанк Расійскі Рубель ₽8,417.88800000 ₽101,005\nЛайткоин Ł1 Яндэкс Грошы Расійскі Рубель ₽5,432.03790000 ₽0\nЛайткоин Ł1 Ківі Расійскі Рубель ₽5,432.03790000 ₽25,466\nЛайткоин Ł1 Ашчадбанк Расійскі Рубель ₽5,325.00534653 ₽101,005\nZcash Z1 Ківі Расійскі Рубель ₽4,504.04570000 ₽25,506\nZcash Z1 Яндэкс Грошы Расійскі Рубель ₽4,504.04570000 ₽0\nІдэальныя Грошы Даляр ЗША $1 Тинькофф Банк Расійскі Рубель ₽62.04740000 ₽0\nZcash Z1 Ашчадбанк Расійскі Рубель ₽4,415.29811881 ₽101,005\nЭфириума Ξ1 Тинькофф Банк Расійскі Рубель ₽14,504.00009901 ₽0\nЭфириума Ξ1 Яндэкс Грошы Расійскі Рубель ₽14,795.53050000 ₽0\nЭфириума Ξ1 Ківі Расійскі Рубель ₽14,795.53050000 ₽25,506\nЭфириума Ξ1 Ашчадбанк Расійскі Рубель ₽14,504.00009901 ₽101,005\nАшчадбанк Расійскі Рубель ₽1 Дадатковыя Наяўныя Даляр ЗША $0.01509468 $82\nЯндэкс Грошы Расійскі Рубель ₽1 Дадатковыя Наяўныя Расійскі Рубель ₽0.96153846 ₽161\nДадатковыя Наяўныя Даляр ЗША $1 Пайеер Расійскі Рубель ₽64.63270000 ₽22\nАшчадбанк Расійскі Рубель ₽1 Дадатковыя Наяўныя Расійскі Рубель ₽0.98039216 ₽161\nІдэальныя Грошы Даляр ЗША $1 Пайеер Расійскі Рубель ₽61.40110000 ₽22\nІдэальныя Грошы Даляр ЗША $1 Дадатковыя Наяўныя Расійскі Рубель ₽62.24130000 ₽161\nЯндэкс Грошы Расійскі Рубель ₽1 Пайеер Расійскі Рубель ₽0.96153846 ₽22\nПайеер Расійскі Рубель ₽1 Яндэкс Грошы Расійскі Рубель ₽1.00000000 ₽0\nДадатковыя Наяўныя Расійскі Рубель ₽1 Пайеер Расійскі Рубель ₽0.97751711 ₽22\nПайеер Расійскі Рубель ₽1 Дадатковыя Наяўныя Расійскі Рубель ₽0.99009901 ₽161\nДадатковыя Наяўныя Расійскі Рубель ₽1 Яндэкс Грошы Расійскі Рубель ₽1.00700000 ₽0\nПайеер Даляр ЗША $1 Яндэкс Грошы Расійскі Рубель ₽63.59860000 ₽0\nБиткоин ₿1 Тинькофф Банк Расійскі Рубель ₽450,127.24633663 ₽0\nАшчадбанк Расійскі Рубель ₽1 Биткоин ₿0.00000191 ₿0\nБиткоин ₿1 Ашчадбанк Расійскі Рубель ₽450,082.23360000 ₽101,005\nАшчадбанк Расійскі Рубель ₽1 Яндэкс Грошы Расійскі Рубель ₽1.00000000 ₽0\nЯндэкс Грошы Расійскі Рубель ₽1 Ашчадбанк Расійскі Рубель ₽0.96163093 ₽100,965\nЯндэкс Грошы Расійскі Рубель ₽1 Ківі Расійскі Рубель ₽0.97087379 ₽25,466\nІдэальныя Грошы Даляр ЗША $1 Пайеер Даляр ЗША $0.98039216 $1\nІдэальныя Грошы Даляр ЗША $1 Яндэкс Грошы Расійскі Рубель ₽62.69370000 ₽0\nКіві Расійскі Рубель ₽1 Яндэкс Грошы Расійскі Рубель ₽0.97087379 ₽0\nБиткоин ₿1 Яндэкс Грошы Расійскі Рубель ₽459,174.80400000 ₽0\nДогкоин Ð1 Ашчадбанк Расійскі Рубель ₽0.17376238 ₽101,005\nПайеер Даляр ЗША $1 Ідэальныя Грошы Даляр ЗША $0.98522167 $1\nБиткоин ₿1 Ківі Расійскі Рубель ₽459,174.80400000 ₽25,506\nПульсацыя XRP1 Яндэкс Грошы Расійскі Рубель ₽23.36280000 ₽0\nПульсацыя XRP1 Ківі Расійскі Рубель ₽23.36280000 ₽25,506\nБиткоин ₿1 Ідэальныя Грошы Даляр ЗША $7,251.58000000 $1\nІдэальныя Грошы Даляр ЗША $1 Ашчадбанк Расійскі Рубель ₽61.61363203 ₽100,965\nЯндэкс Грошы Расійскі Рубель ₽1 Биткоин ₿0.00000192 ₿0\nАшчадбанк Расійскі Рубель ₽1 Ідэальныя Грошы Даляр ЗША $0.01516866 $1\nПрывязь даляраў ЗША USDT1 Наяўнымі Расійскі Рубель ₽63.80059230 ₽18,964,763\nПрывязь даляраў ЗША USDT1 Наяўнымі Даляр ЗША $0.98522167 $669,586\nКіві Расійскі Рубель ₽1 Биткоин ₿0.00000191 ₿0\nНаяўнымі Расійскі Рубель ₽1 Прывязь даляраў ЗША USDT0.01527155 USDT1,012,404\nПайеер Даляр ЗША $1 Дадатковыя Наяўныя Даляр ЗША $0.97276265 $82\nНаяўнымі Даляр ЗША $1 Прывязь даляраў ЗША USDT0.98500000 USDT1,012,404\nПрывязь даляраў ЗША USDT1 Ашчадбанк Расійскі Рубель ₽62.95220000 ₽100,965\nАшчадбанк Расійскі Рубель ₽1 Пайеер Расійскі Рубель ₽0.97087379 ₽22\nБиткоин ₿1 Наяўнымі Даляр ЗША $7,034.00000000 $269,586\nБиткоин ₿1 Наяўнымі Расійскі Рубель ₽458,765.64000000 ₽18,964,763\nБиткоин ₿1 Наяўнымі Даляр ЗША $7,296.00000000 $269,586\nНаяўнымі Даляр ЗША $1 Биткоин ₿0.00013646 ₿1,087\nДадатковыя Наяўныя Даляр ЗША $1 Пайеер Даляр ЗША $1.00000000 $1\nНаяўнымі Расійскі Рубель ₽1 Биткоин ₿0.00000207 ₿1,087\nВодгукі Грашовыя Пераклады\nНіжэй прадстаўлены рэальныя водгукі карыстальнікаў пункта абмену валют Грашовыя Пераклады\nШчыра, я ў шоку з дадзенага абменніка, колькі я тут мяняю такое ўпершыню.. Стварыў заяўку, прамурыжылі некалькі гадзін, аператар доўга не адказваў, потым заяўляе - скончыліся рэзервы па вашай заяўцы)))Навошта прымаеце заяўку????? у Выніку зрабілі вяртанне..а ў мяне куча страчанага часу. Раю абыходзіць бокам гэтую шарашку..\nУсё вельмі хутка і якасна, дзякуй Вам велізарнае.\nВельмі ДОБРЫ і НАДЗЕЙНЫ АБМЕННІК!!!\nЧакаю эфириум больш сутак. Жадання вырашыць пытанне, у аператараў не заўважыў.\nЗ ЯД на Сберу за паўгадзіны. Нормаў.\nПрайшло больш двух гадзін, да гэтага часу няма пацверджання Заяўка ID 87592\nЗбіраўся зрабіць пераклад Сберу -> BTC, няправільна разлічыў суму, не хапіла 0.00000026 btc. Адразу напісаў аператару Вераніцы, выправілі атрыманую мной суму на патрэбную без даплаты) Дзякуй за 0.00000026 btc і 0 гемарою)\nКласны абменнік. Звярнуўся ўпершыню, спадабалася. Хутка, выразна, канкрэтна. Добрая падтрымка 24/7.\nНапісана аператар онлайн з 10-30 да 23-30... але ўжо 3 гадзіны, як яго няма ў сеткі... чакаю сваіх грошай на ківі\nМяняў Яндэкс на Даш Ў асабістай перапісцы мы абмеркавалі курс і дамовіліся Таксама было агаворана што мае манеты паступяць не больш чым праз 24 гадзіны Яндексы паспяхова адпраўленыя, чакаю манеты Праходзіць 24, 25, гадзін. Манет няма. Пытаюся: калі атрымаю Дашы - піша, што курс змяніўся і зараз пералічым яго і адправім. Всмысле бл*дзь курс змяніўся? Вядома ён зменіцца за 24 гадзіны! Мы курс для таго і фіксавалі, каб абмяняць па яго і каб ён не мяняўся. У выніку мне прапанавалі значна горшы курс і адправілі менш манет. Вось такое вось На**алово. Бо калі б курс памяняўся у мой бок - я ўпэўнены, што ніхто б нічога не сказаў! Ні ў адным абменніку такога падману не сустракаў. Докиньте абумоўленыя 0.32 даша\nУсё выдатна! Zcash а Яндэкс. Хутка, і курс выгадны. Адзіны момант: калі прадаеш менш 0.8 зэка, навязвалі доп камісію 100руб. Чым гэта растлумачыць - незразумела, але калі сума абмену досыць малая, то гэтая 100-ка можа і падсек выгаднасць абмену. А так усё нормаў. Хутка, і шчыра. Пра сотку я папярэдзіў) Усім профіту, і фінансавага дабрабыту)\nХутка, зручна, мінімальная камісія і без праблем! Дзякуй! Рэкамендую!\nХутка, зразумела, падтрымка на сувязі. Купляў першы раз у жыцці, спатрэбіліся для аплаты біткойны, праблем не ўзнікла. Плаціў ківі 14300, у іншых аператараў 30000 мінімум для такога абмену, мне не падыходзіла.\nУсё працуе! ЯД на біток!\nДзякуй за хуткі абмен qiwi на бтс\nСэрвіс на ўзроўні. Усім рэкамендую. Надзейна, ды і курс не дрэнны\n2 гадзіну чакаю ,так і не перавялі!!!))так доўга я яшчэ не бачыў каб працавалі\nХутка і не якіх праблем. Дзякуй :-)\nДзякуй вам за усе, што выправілі маю памылку.\nУсё "ок" перакладае на раз раю пяць балаў\nАбмен прайшоў адразу як зрабіў аплату, мяняў Ашчадбанк на ETH Дзякуй!\nХутка! Зручна! Выгадна! Ні якіх праблем і замарочак! Дзякуй.\nУсе агонь! рэкамендую!!!\nМяняю BTC на карту, скажыце, ці будзе заяўка апрацавана ў аўтаматычным рэжыме так як аператар на сайце ў статусе Offline?\nЗаявленый курс абмену не адпавядае курсе фактычнага. У лісце паведамленні курс прыніжаны!\nВыдатна,вельмі аператыўна. Дзякуй\nПоўны развод , ні адзін з 6300 рублёў не паступілі на кашалёк эфіру ! Хоць заяўка быда выканана ! Я ўсё старанна праверыў правільна напісаў адрас кашалька , усё правільна , А ДЗЕ ЭФІРЫ???\nУсё выразна, хутка, малайцы) Буду карыстацца\nЯ толькі гэтым абменнікам карыстаюся, усё выразна. Мяняю да 10 тысяч, заўсёды хутка.\nДобры, сумленны абменнік. Дзякую.\nУсё хутка і выразна! Выдатны сэрвіс! Дзякуй!\nКупіў біткі,усё выдатна, аператыўна і дакладна\nАтрымаў на працягу 15мин Xmr--Ашчадбанк. усе ок. адзіны момант на сайце не было паказаны кашалек з інтэграваным paimentID прыйшлося лезці ў налады кашалька і ўключаць адлюстраванне PaimentID. не ва ўсіх біржаў ёсць асобная радок у якой можна паказаць PaimentID, бывае што трэба убудаваны PaimentID ў адрас кашалька, Дадайце яго на сайт\nВыводзіў прыстойную суму ў кэш, хацеў абмен у офісе, а не кур'ерам, каб правяраць нал. Прыехаў да гэтых хлопцам, згенеравалі на месцы праводку, усё на вачах, а не дыстанцыйна. Атрымалі пацверджання і кэш тут жа. Кэш чысты, у банку прынялі без праблем. Магу рэкамендаваць.\nГрошы атрымаў праз 5 хвілін пасля перакладу. Рэкамендую.\nUSDT на Тинькофф, вельмі хутка і без праблем, дзякуй!\nХутка і без праблем. Рэкамендую!!!\nЗрабіла сёння абмен. Я памылілася па суме. Аператар хутка адрэагавала і дапамагла. Дзякуй вялікі.\nПрацую часта з імі і ўсе ок!\nХутка мяняюць , ёсць з чым параўноўваць і не дорага.\nСамы добры абменнік які калі-небудзь сустракаў\nБяруць дадатковую камісію за абмен 1,3%\nОбниваюсь перыядычна, усё зручна і хутка. Праблем не было.\nУсе выдатна, дзякуй\nПершы раз мяняў наяўныя на ВТС. Для праверкі стварыў заяўку на 200тыс. У офісе пералічылі нал, далей нікуды яго не прыбіраючы пачалі пераклад. Пакуль я не пацвердзіў, што втс залічаны на мой рахунак, клініку так і ляжала перада мной. Пасля ўдалай здзелкі прыехаў назад да хлопцаў праз 2 гадзіны і прынёс на абмен ўжо 900тыс. Другая здзелка прайшла гэтак жа паспяхова.\nВелізарны рэспект Ганне за дапамогу ДЗЯКУЙ!!!\nГрошы прыйшлі ў плыні 10 хвілін, усё хутка і лёгка. Дзякуй!\nНяправільна ўказаў нумар карты. Атрымаў паведамленне аб гэтым ад аператара. Выправіў свой вушак і праз тры хвіліны грошы на мапе. Усе выдатна, і курс прывабны!\nПерыядычна мяняю дробныя сумы, пакуль ніякіх нараканняў. Хіба што часам у чаканні плацяжу, даводзіцца з нуды ўступаць у перапіску з падтрымкай. А там не ўсе аператары "таварыскія". А так - нічога, нармальны абменнік))\nПершы раз мяняў наяўныя на ВТС. Стварыў заяўку на 300тыс прыехаў у офіс , пералічылі грашовыя сродкі , атрымаў на свой кашалёк біткойны . Застаўся задаволены , буду і далей супрацоўнічаць з гэтым абменнікам !!\nВыдатная, лаяльная тэхнічнае абслугоўванне, абмен аператыўны, курс прыемны. Усім задаволены, і ўсім раю!\nМяняў ефир на сберу, прыйшоў у працягу 3 хвілін, хутка і адэкватны курс\nБылі цяжкасці з перакладам, зацягнуўся працэс. Абменнік не грубіў, дапамог з рашэннем сітуацыі і паспрыяў атрымання грошай. Дзякуй\nUsdt-нал мяняў не раз прыстойныя сумы, усё камфортна і хутка. Дзякуй яшчэ буду звяртацца\nАбменьваў monero на яндэкс-грошы, заяўка ID 96949, xmr сышлі, але заяўка была выдаленая, грошы я не атрымаў. Id транзакцыі monero 6535ad0477b52cfadfc0ee3c966cbe8b6a33c50dea47acf9827d6cde0c232049\nДзякуй за адэкватных аператараў, пераклад па кірунку Ашчадбанк - Биткоин выраблены ў працягу 32 хвілін 48 секунд, Усім дзякуй працягвайце ў тым жа духу!\nУсё прайшло хутка і прафесійна.Рэкамендую дадзены абменнік!\nВельмі хутка. Дзякуй\nВельмі хутка! Аплаціў, напісаў онлайн кансультанта і ўжо праз некалькі секунд атрымаў грошы. Дзякуй, усё хутка і без падману!


Пракат веласіпедаў у Белавежскай пушчы.\nГасцям нацыянальнага парку даступная такая магчымасць, як узяць напракат веласіпед і атрымаць незабыўныя моманты і цудоўныя ўражанні ад велапрагулкі. Пракат веласіпедаў актуальны і для мясцовых жыхароў, бо не ўсё маюць магчымасць трымаць транспартны сродак у хаце.\nВеласіпеды з'яўляюцца ўніверсальнымі транспартнымі сродкамі, якія выкарыстоўваюць практычна ўсё: дзеці, мужчыны, жанчыны. Яны падыходзяць як для прагулак па лясных сцежках, так і па вуліцах населенага, так і для спартыўнай язды.\nМы імкнёмся забяспечыць прымальныя кошты і якасныя веласіпеды для таго, каб вы атрымлівалі сапраўднае задавальненне ад велапрагулкі. У нас у наяўнасці розныя веласіпеды сярэдняга класа, якія пракоцяць сотні кіламетраў пад вашымі нагамі.\nВелапракат нацыянальнага парку мае асартымент тавара, варты ўвагі, ад брэндавых, шырока вядомых, вытворцаў, па даволі лаяльных коштах. Тут вы знойдзеце патрэбны вам тып і мадэль. Такім чынам, Вы заўсёды, калі захочаце, зможаце атрымліваць асалоду ад велапрагулак.\nЎсім, каму падабаецца падарожнічаць, адкрываць для сябе новыя куткі прыроды, праводзіць вольны час з карысцю для здароўя, хто цікавіцца падзеямі мінулага, — Белавежская пушча дорыць выдатную магчымасць незабыўнага адпа...\nУсім, каму падабаецца падарожнічаць, адкрываць для сябе новыя куткі прыроды, праводзіць вольны час з карысцю для здароўя, хто цікавіцца падзеямі мінулага, — Белавежская пушча дорыць выдатную магчымасць незабыўнага адпа...


Іван Шамякін. Дзеці настаўніцы\nВіка стаяла каля акна. На дварэ кружыла мяцеліца. У шалёным віхры сняжынак плылі і кружыліся хаты на другім баку вуліцы. Увесь свет кружыўся ў снежнай каламуці. І снег быў не белы - Віка бачыла яго з мноствам вясёлкавых адценняў: чырвоных, зялёных, жоўтых. Плывуць хаты... Незнаёмыя. Фантастычныя. Гойдаюцца. З боку ў бок, зверху ўніз... Дзяўчыне пачало здавацца, што і сама яна некуды плыве. Куды? У целе - дзіўная лёгкасць, быццам яно страціла вагу. І ў галаве лёгка, замест думак пра маці - радкі добрых, прыгожых вершаў. Яна прачытала іх ціха і выразна:\nНе скончыла: вершы не пераставалі звінець самі, і яна ўслухалася ў іх чароўную музыку.\nПавел, які сядзеў на канапе і прагна курыў, чамусьці хаваючы папяросу ў рукаве, уздрыгнуў і баязліва паглядзеў на сястру. Яна стаяла на фоне белага акна ў чорнай сукенцы. Дзіўна не пасавала да гэтага жалобнага адзення белая-белая марля, якой была абвязана Вікіна шыя, і прыгожыя, непатрэбныя ў такі час валасы, якія, здавалася, ажно ззялі ўрачыстым святлом.\nМама яшчэ пазаўчора сказала ім, старэйшым: «За вас я спакойна. За Віку баюся, яна такая ўражлівая. Не крыўдзіце яе». А некалькі год назад ён, Павел, гаварыў сваім сябрам: «Віцька ў нас самая дурная». Старэйшая сястра папрасіла яго паўгадзіны назад: «Паглядзі за Вікторыяй. Яна зусім хворая. Суцеш». Але як суцешыць? Чым? Ён нахіліўся і прыкурыў другую папяросу, недакурак расцёр пальцамі і сунуў у кішэнь ватоўкі.\n- Мне грустно и легко, - нечакана зноў паўтарыла яна.\nПавел не на жарт спалохаўся. Што яна вярзе? Што з ёй?\nЯна не адгукнулася, толькі як бы прыслухалася да нечага - напружылася ўся. А потым раптам стукнулася лбом у раму, ажно зазвінелі шыбы.\n- Ма-ма! Ма-мачка! Навошта? Навошта ты пакінула нас?\nПавел супакоіўся. Падышоў, нясмела абняў сястру.\n- Віка, не трэба...\n- Мама, родная...\n- Нельга, дурная, так. Вазьмі сябе ў рукі. Гору не паможаш. Можа, табе лепш легчы?\nЁн прыклаў сваю вялікую шурпатую далонь да яе гарачага лба, прыцягнуў яе галаву да сябе. Яна паслухмяна павярнулася, гаротна глянула на брата праз заслону слёз і ўпала тварам яму на плячо, на ватоўку, ад якой пахла саляркай.\n- Паўлік! Чаму мы такія няшчасныя?\nЁн хацеў адказаць, што не лічыць сябе няшчасным, бо, здалося яму, Віка мае на ўвазе не толькі смерць маці. Але зразумеў, што сказаць так у гэты момант - жорстка. Хіба ён менш любіў маці? Проста яму лягчэй таму, што ён падрыхтаваў сябе і што ён - мужчына.\nАсцярожна, як цяжка хворую, адвёў сястру ад акна на канапу. Сам сеў побач.\nЯна закрыла твар далонямі і доўга сядзела моўчкі.\nПаўлу вельмі хацелася закурыць, але чамусьці здавалася, што гэта непрыстойна - курыць каля яе.\n- Не, не, не! - Віка сціснула кулакі, стукнула імі сябе па каленях, прашаптала: - Я не магу пагадзіцца!.. Не магу паверыць! Няма мамы? Нашай мамы? - і зноў надрыўна крыкнула: - Мама! Чаму ты? Ты, разумная... добрая... патрэбная... Усім патрэбная. Нам! Людзям! Цябе так любілі, мама, родная. Усе любілі. - Яна павярнулася да брата, схапілася за рукавы яго тоўстай мяккай ватоўкі. - Не, ты скажы мне! Чаму мама? У сорак сем год... Пражыўшы такое жыццё!.. Дзе ж справядлівасць? Няўжо нельга было ўратаваць? Такая навука!\n- Рак, - коратка і сумна сказаў Павел.\n- Рак, - памаўчаўшы, паўтарыла яна, як бы згаджаючыся ўрэшце, што ратунку не было.\n- Нам доктар сказаў месяц назад.\n- Месяц? - Яна паглядзела на яго з дакорам і страхам: «Вы ведалі месяц назад, што мама памрэ, і так спакойна паводзілі сябе, спакойна працавалі? Чэрствыя ў вас сэрцы!»\nЯна не сказала гэтых слоў. Яна заплакала зноў:\n- Вы ўсё ведаеце. І хаваеце ад мяне. Вы ўсё яшчэ лічыце мяне маленькай. А гаворыце пра дружбу. Якая ж ваша дружба? Чаго яна варта?\n- Не трэба, Віка, - разгублена папрасіў Павел. - Мы любім цябе. У цябе кволае здароўе.\n- Кволае! Яны шкадавалі маё здароўе! О божа...\n- Баліць горла?\nУ чырвоных заплаканых вачах яе бліснулі іскры злосці.\n- Я не разумею вас! Не разумею! У такі час у вас быццам адзін клопат - пра маё здароўе. Ага! Цябе паставілі вартаваць мяне? - Яна ўсхапілася, ірванула павязку на шыі. На падлогу ўпала кампрэсная папера і жоўтая ад лякарстваў вата.\n- Я пайду! - Яна знергічна махнула марлевай касынкай.\nАле Павел прытрымаў яе за руку.\n- Я прашу цябе, - прамовіў ён ціха і мякка, нахіліўшыся, каб падняць з падлогі вату і паперу; выпрастаўшыся, сказаў больш сурова, уладна: - Не рабі глупства. Пачакаем Зарыну, - асцярожна, але настойліва пацягнуў за руку, прымусіў зноў сесці побач з ім.\nВіка ўпала на канапу, зноў заплакала, бязгучна, але - адчуваў ён - цяжка, несуцешна. І ў Паўла больш не было слоў суцяшаць яе. Ён, ледзь дакранаючыся, гладзіў яе плячо і думаў, што яна - слабая дзяўчына, характарам слабая, бязвольная, што яго, напрыклад, ніхто не здолеў бы ўтрымаць, ён даўно пайшоў бы, папоўз, які б хворы ні быў, каб пабачыць маці. Маці? Не, тое, на што ён глядзеў гадзіну назад, - гэта не маці ўжо. Незнаёмы васковага колеру нос і сінія сціснутыя вусны - вось што запомнілася. І яго больш не цягнула туды. Яму хацелася, каб маці ў яго памяці засталася жывая. Дурненькая Віка, яна не ведае, як гэта добра, каб можна было не бачыць яе мёртвую. Цераз галаву сястры ён глядзеў у дальні паўзмрочны куток пакоя, дзе вырысоўвалася кніжная паліца, і... убачыў маці, жывую.\nУбачыў у той момант іх жыцця, калі ён прычыніў ёй боль, нечакана і рашуча заявіўшы, што не пойдзе ў дзесяты клас, а паступіць на курсы трактарыстаў. Яна не злавалася, не крычала, не адгаворвала. Але ён помніць, як раптам упалі яе маленькія рукі... Яна сядзела там... Не, яна сядзела вунь там, каля грубкі. Ён перавёў туды позірк. І голас яе ўпаў таксама. Яна сказала амаль шэптам:\n- Падумай, сынок.\nПасля, калі загаварылі аб перабудове школы, а ён паступіў у вячэрні дзесяты клас, маці сама згадзілася і ўсім казала, што Павел зрабіў разумна. Але прыгадаўся чамусьці толькі смутак - калі яна, напэўна, падумала, што сын не апраўдаў яе надзей. І такой засмучанай бачыў яе цяпер: яна сядзела каля грубкі ў старым плеценым крэсле, знясілена апусціўшы рукі... Ён жахнуўся: мёртвыя рукі. Акрамя носа і вуснаў ён убачыў яшчэ там, у бальніцы, яе рукі, таксама чужыя, незнаёмыя, белыя і сухія.\nПавел заплакаў, па-свойму, па-мужчынску: у горле рос, распухаў салёны і горкі камяк - ажно цяжка стала дыхаць, а грубка і дзверы раздваіліся і паплылі ў туманную далячынь. Ён успомніў іншыя выпадкі, калі быў непаслухмяны, упарты, шкадлівы, прыносіў мацеры шмат непрыемнасцей, і стала яму балюча, ён ненавідзеў сябе ў гэтую хвіліну.\nЯны абодва ўздрыгнулі, пачуўшы, што стукнулі дзверы. Адарваліся адно ад аднаго, застылі ў чаканні.\nАле, гэта яна, іх старэйшая сястра Зарына. Яна ўвайшла ў пакой, не абмёўшы снег з чорных валёнак, не атросшы сняжынак з каўняра і хусткі. Стомленай, села каля стала. Маўчалі. Вікін позірк прыцягнуў снег на Зарыніных валёнках - як ён хутка пачаў раставаць, на чырвонай дывановай дарожцы ўтвараліся малюсенькія люстэркі вады. Віка падумала, што Зарына заўсёды была надзвычай акуратнай - да педантычнасці. Як бы яна раней накінулася, каб хто з іх, малодшых, зайшоў у такім выглядзе ў пакой.\nКроплі расы заблішчалі на каўняры і на яе апушчаных бровах: яна сядзела з заплюшчанымі вачамі. Яны нецярпліва чакалі. Чакалі ад яе незвычайных слоў. Яна сказала:\n- Труну паставяць у фізкультурнай зале.\nПакутліва перасмыкнуліся Вікіны вусны: яе абразіла, што цела маці паставяць у той зале школы, дзе заўсёды было шумна і весела.\n«Чаму ў фізкультурнай?» - хацела спытаць яна, але чамусьці не адважылася. Паглядзела на брата, спадзеючыся, што нешта скажа ён. Павел панурыў галаву і камячыў у руках вату яе кампрэса.\n- Трэба даць тэлеграму бацьку.\n- Але. Трэба зараз жа даць яму тэлеграму! - горача падтрымала Віка, ускочыла з канапы, усхваляваная, ступіла да старэйшай сястры, быццам тая сказала нарэшце самае галоўнае - тое, чаго яна, Віка, так напружана чакала.\nПавел са здзіўленнем паглядзеў на малодшую сястру.\n- Схадзі, Паўлік, на пошту, - ласкава папрасіла Зарына.\nЁн злосна шыбануў скамечаную вату. Падняўся, адвярнуўся да акна. Адсек:\n- Не пайду! Не хачу!\n- Паўлік! - са страхам і дакорам прашаптала Віка.\n- І не завіце мяне Паўлікам! Які, да чорта, я вам Паўлік? - сярдзіта крыкнуў ён.\n«Але, так зваць яго мела права толькі маці. Які ён Паўлік?» - падумала Зарына, гледзячы на шырокую спіну брата. Яна ўздыхнула:\n- Добра, Павел... Паша... Не злуйся. Не трэба... Я сама.\nЯна паправіла хустку, толькі цяпер страсянула з каўняра расінкі вады. Ён адвярнуўся ад акна і паглядзеў на яе. І раптам убачыў, як змяніўся яе твар: пабялелі шчокі, углыбіліся вочы, пацямнелі. Зарына пастарэла за адзін дзень.\nПаўлу стала сорамна. Ён прайшоў да дзвярэй, спыніўся там, сказаў, не ўзнімаючы вачэй:\n- Добра, я пайду. Дай адрас.\nВіка падбегла да этажэркі, схапіла тоўсты том слоўніка расейскай мовы, разгарнула і падала Паўлу канверт.\n- Напішы: «Памерла мама. Дзеці».\nАле, калі ён ужо адчыніў дзверы, спыніла яго.\n- Не, не трэба так. Напішы: «Памерла Арына Паўлаўна». І ўсё.\nВіка заціснула далонямі вушы, каб не чуць шматгалосага гоману, што далятаў з суседняга пакоя. Людзі абражалі гора. Навошта гэтыя недарэчныя памінкі? Пахаваўшы маці, яе маці, назаўсёды засыпаўшы матчыны ясныя вочы мёрзлай зямлёй, яны п'юць гарэлку. Якая пачварнасць! Гэта ўсё Зарына, яна ні ў чым не хоча адступіць ад звычаяў. «Так робяць усе», - адказала яна на яе, Вікіны, пярэчанні. Але хіба мала неразумных звычаяў?\nВіка на міг адняла далоні ад вушэй. О божа! Хутка яны заспяваюць! Успомнілася, як у школе расказвалі: калі памерла дырэктарава цешча, справілі такія памінкі, што пад канец старшыня сельпо і выкладчык фізікі Рыгор Навумавіч зацягнулі «Шумел камыш». Старшакласнікі смяяліся з гэтага выпадку. І яна, Віка, таксама смяялася. Яна смяялася? Цяпер ёй стала страшэнна сорамна за той смех. Яна павінна была абурыцца! Яна павінна была настойліва запярэчыць і супраць гэтых памінак. Але яна слабая, бесхарактарная. Яшчэ маці казала: «У цябе, Віка, характар - што разагрэты воск. З яго што хочаш можна вылепіць».\nМама! Дзяўчына праглынула слёзы. Балюча глытаць. Яна нацягнула коўдру на галаву. Пасля пахавання ўрач і Зарына сілком паклалі яе ў пасцель.\nЗдаецца, яны трохі сціхлі там. Хутчэй бы разыходзіліся!\nСкрыпнулі дзверы. Увайшоў бацька. Магчыма, ён не ведаў, што яна ляжыць у гэтым пакоі за шырмай. Ці забыўся. Задумлівы і засмучаны, ён прайшоўся ад дзвярэй да акна, спыніўся там, заклаўшы рукі за спіну. Віка падумала, што ён прыгожы, іх бацька: сярэдняга росту, каранасты, у генеральскім мундзіры, які вельмі яму да твару. А потым, на фоне акна, дзяўчына ўбачыла, што ў яго амаль зусім белая галава. І пашкадавала яго. Падумала: «Ён усяго на чатыры гады старэйшы за маму, а ўжо сівы. А ў мамы не было сівых валасоў. Мабыць, нялёгка яму жывецца...»\nЁн пастаяў каля акна і зноў прайшоўся. І раптам пачаў разглядаць малюнкі - яе, Вікіны, малюнкі. Іх многа на сценах, і для кожнага яе эцюда, эскіза, замалёўкі Павел зрабіў прыгожыя рамкі - і з розных парод дрэва, рознай формы. Павел любіў яе малюнкі і шчыра казаў, што зайздросціць яе таленту.\nБацька адышоў да другой сцяны, і Віка з-за шырмы не бачыла яго, але па асцярожнаму скрыпу ботаў чула, дзе ён ступіў, які малюнак разглядае. Яна напружана ўслухалася, забыўшыся на галасы за сцяной, на памінкі. Ён дайшоў да шырмы і заглянуў за яе. Віка не здолела прыкінуцца, што спіць. Яна сустрэла яго позірк расплюшчанымі вачамі.\n- Ты тут? - спытаў ён і як бы разгубіўся.\nЯго цягнула да малодшай дачкі. Ён на пахаванні быў увесь час побач з ёй. І тут пакінуў памінальны стол, каб знайсці Віку. У яго нарадзіліся нейкія асаблівыя пачуцці да яе. Можа таму, што яна адна, калі ён прыехаў, абняла яго і заплакала. Не, хутчэй таму, што яна больш, чым Зарына і Павел, падобна на маці. Ён глянуў на дачку, як толькі зайшоў у дом, і ў яго скаланулася сэрца: як яна падобна на Арыну! - на тую маладзенькую студэнтку педтэхнікума, з якой ён сустрэўся амаль трыццаць год назад... У той міг ён востра адчуў сваю віну перад ёй. Дагэтуль ён лічыў, што вінавата яна сама, яе ўпартасць, непрымірымасць. Яму здавалася, што яна павінна была зразумець і дараваць. Вайна. Ён быў начальнікам палітаддзела. Ліда - яго памочнікам па камсамолу. Яму было ўсяго трыццаць чатыры гады. Калі гэты раён у сорак трэцім вызвалілі, ён прыехаў і некалькі дзён жыў дома. Арына расказвала, як яна жыла ў час акупацыі з двума дзецьмі - батрачыла. Ад той пабыўкі нарадзілася яна, Віка. Ён не прызнаўся тады, што там, у арміі, яго чакае Ліда. Ён напісаў пра гэта Арыне пазней, калі ў Ліды нарадзіўся сын - Валерый. Ліда не трымала яго. Наадварот, яна адсылала яго да сям'і. «Там трое дзяцей, а ў мяне - адно, і я маладая». Але Арына не магла прыняць, дараваць: занадта многа яна пакутавала, чакаючы яго. Гэта ён зразумеў толькі цяпер, калі яе няма. Гордая ў сваім горы, яна спачатку нават вяртала яму назад грошы, якія ён высылаў на дзяцей. Потым грошы не вярталіся. А год пяць назад яна напісала, што пабудавала за іх дом. Вось гэты вялікі дом, на чатыры пакоі.\nЁн глядзеў на Віку і зноў бачыў Арыну. Успомнілася пахаванне. На ім было вельмі многа народу. Сабраліся не толькі местачкоўцы, але прыйшлі і з многіх навакольных вёсак. Арына дваццаць пяць год настаўнічала тут, і яе любілі. Жанчыны, вучаніцы плакалі. Ён чуў размовы за спіной, калі ішлі да могілак.\n«Цяжкае жыццё пражыла нябожчыца», - уздыхнула нейкая старая.\n«Але прыгожае! Сумленнае!» - адказаў малады голас гучна, падкрэслена; генерал зразумеў - гэта знарок для яго.\nЖанчыны ўвогуле пазіралі на яго не вельмі прыязна.\nЧамусьці ён уявіў там, на могілках, сваё пахаванне. Ваенны аркестр, салют. Будуць гаварыць прамовы генералы. Але хто заплача па ім? Ліда? Сын? Ці заплача Валерык? Хлопец адбіваецца ад рук, у яго дзіўныя захапленні.\nЯму зрабілася холадна ад думкі пра сына, пра сваё пахаванне. Ён увесь задрыжаў. Віка ўпала на труну. Жанчыны паднялі яе. Ён абняў дачку, яна адчула, як ён дрыжыць, і гэта яшчэ больш зблізіла іх.\nГенерал баяўся, што мог прастудзіцца ў дарозе, - ляцеў да Мазыра ў халодным ваенным самалёце. Яму не хацелася захварэць тут. За сталом ён выпіў поўную шклянку гарэлкі (даўно ўжо не выпіваў гэтулькі), каб сагрэцца. І - дзіўна! - цяпер адчуваў сябе зусім хораша.\nЖывы думае пра жывое. Ён пра Валерыка і Віку. Ён яшчэ ўчора падумаў, калі яна прыпала да яго грудзей, што гэта сур'ёзная чулая дзяўчына магла б добра ўплываць на таго шалапута; яны - аднагодкі. Не, ён не думае пра сына. Нічога з ім не зробіцца. Ён думае пра Віку. Яна здольная. Трэба развіць яе здольнасці. Навошта ёй марнець у гэтай палескай глушы?\nВіка не зводзіла з бацькі чырвоных, запалёных ад плачу вачэй, крыху здзіўленая і ўражаная, што ён так доўга маўчыць. Няўжо яму няма чаго сказаць?\nЁн паклаў сваю вялікую руку на яе гарачы лоб, пагладзіў валасы. Ёй захацелася ўзяць і прыціснуць да сваёй шчакі гэту дужую руку, ад якой пахла тытунём і яшчэ нечым незнаёмым. Але яна стрымалася. Ён спытаў:\n- Здаецца, не так.\n- У цябе часта бывае ангіна?\n- Не часта, але бывае. Мы працавалі на ферме. Я распацела і напілася вады. У Паўла ніколі не бывае ангіны. Мама не помніць, каб у яго балела горла. Мама... - Яна асеклася, пакутліва здрыгануліся вусны. Ён суцяшальна пагладзіў яе галаву і перавёў размову:\n- Гэта твае малюнкі?\n- Ты добра малюеш.\n- Што вы! - Яна не ведала, як казаць яму - «ты» ці «вы», і пазбягала звароту, хоць ёй вельмі хацелася сказаць гэта дарагое слова - тата. Цяпер, калі няма мамы... Ён угледзеў малюнак над ложкам - першы жоўты кляновы ліст падае з дрэва - і падумаў, што ў малюнках пераважаюць асеннія матывы. Чаму? Ён сказаў:\n- У цябе амаль усюды восень.\n- Я люблю восень.\nНедарэчна было пытаць, чаму яна любіць іменна гэту пару года. Ён хацеў быў сказаць, што Пушкін таксама любіў восень, але адчуў, што гэта будзе наіўна - паведамляць тое, што агульнавядома. Сказаў пра сябе:\n- Малады я пісаў вершы. І таксама больш пра восень.\n- Уяві сабе. Я марыў стаць паэтам. А жыццё зрабіла мяне ваенным. Жыццё і вайна, - уздыхнуў ён; дзяўчыне зноў стала шкада яго. - Тваё пакаленне будзе шчаслівым, яно не будзе ведаць вайны. Я ваенны - і веру ў гэта. І нішто не перашкодзіць кожнаму з вас выбраць сваю дарогу. Ты будзеш вучыцца!\n- Пасля дзесяцігодкі я паспрабую паступіць у мастацкі інстытут. Калі ў мяне ёсць хоць нейкі талент... Ніхто з сапраўдных мастакоў не бачыў маіх малюнкаў. Мама кажа, што гэта, можа, проста дзіцячае захапленне. Каб я не вельмі думала пра сябе...\n- Мама была добры педагог.\n«Мама была», - адразу прыгадаўся жоўты курганчык на заснежаных могілках.\nЯна закрыла рукамі твар. За сцяной чуліся сапраўды вясёлыя галасы. Яны, галасы гэтыя, стрымалі рыданні, бо з'явілася злосць на людзей, што п'юць на памінках яе мамы, на Зарыну, якая дазваляе ім вясёлую размову. «Яна павінна выгнаць іх. Выгнаць прэч! Трэба папрасіць тату, каб ён пайшоў і сказаў ім, што нельга так!»\nАле бацька ўзяў яе руку, правую; левай яна закрыла вочы і, зноў забыўшыся на памінкі, з незразумелым хваляваннем чакала, што ён скажа нешта незвычайнае. Ёй была прыемна гэта простая ласка: ён трымаў яе руку ў сваіх вялікіх мяккіх далонях і пяшчотна гладзіў тоненькія пальцы. Яна не памылілася - ён сказаў гэта незвычайнае:\n- Віка, я хачу, каб ты паехала са мной у Маскву.\nКолькі яна думала пра гэта! Колькі разоў ляцела туды - у марах і ў снах. Як чэхаўская Ірына. Толькі нікому не выказвала - баялася, каб мама, Павел не падумалі, што ёй хочацца да бацькі. Але цяпер... Зарына, напэўна, выйдзе замуж, да яе ўжо сватаўся механік РТС, перашкодзіла хвароба маці... Павел? Павел жыве сваім жыццём. А ёй трэба вучыцца!.. Няхай бацька вінаваты перад імі, але ж ён бацька. Жыццё такое складанае. Вунь у яго зусім белая галава і смутак у вачах. Яму таксама, відаць, нялёгка. Можа, праз сваю віну ён многа пакутаваў... І цяпер так шчыра просіць яе... А галоўнае - ёй трэба вучыцца! Вучыцца ў Маскве! Хто адмовіцца ад такой магчымасці?!\nБацька казаў тое ж, пра што яна думала:\n- Я хачу, каб ты зразумела мяне. Ты не маленькая і разумная дзяўчына. Але, я вінаваты... перад мамай, перад вамі. Колькі я перажыў, каб ты ведала... Мне балюча было думаць... Ты зразумей мяне. Я ўвесь час хацеў, каб хто-небудзь з вас быў са мной. Я прасіў маці адпусціць Зарыну, Паўла. Цяпер я хачу, каб ты, ты была са мной. Каб я радаваўся, гледзячы на цябе. Я дапамагу табе вучыцца. Адразу ж сапраўдныя мастакі паглядзяць твае малюнкі... Паступіш у студыю, потым - у акадэмію. Але... Я веру, што ў цябе талент.\nГенерал доўга яшчэ ўгаворваў дачку паехаць з ім. Віка не ўсё чула - яна ўжо хадзіла па музеях Масквы. Ён убачыў, што позірк яе блукае недзе ў прасторы, і спыніўся. Паглядзеў на яе, пакуль яна не вярнулася аднекуль здалёк, нясмела спытаў:\n- Ну як, Віка?\n- Я параюся з Зарынай і Паўлам.\nУ яго радасна ёкнула сэрца: дачка згаджалася.\nГенерал некалькі разоў у прысутнасці старэйшай дачкі нецярпліва паглядаў на гадзіннік, не разумеючы, чаму яна не падае снедаць. Потым зразумеў: чакалі Паўла. Зарына чакала. Ёй хацелася, каб за сталом сабралася ўся сям'я.\nПавел на досвітку пайшоў на працу - трэба было прывезці з лугу сена.\nПакуль ён не вярнуўся, у доме панавала жалобная цішыня. Зарына маўкліва поркалася на кухні. Бацька паўшэптам расказваў Віцы пра Маскву, каб замацаваць яе згоду.\nПавел прынёс радасць працы і жыцця. Загрукаў на ганку, абабіваючы снег з валёнак, кінуў у сенцах нейкую цяжкую рэч, ад чаго ажно ўздрыганула ўся хата. Гучна павітаўся з Зарынай:\n- Добрай раніцы, Зорка.\nГенерал не стрымаўся - выйшаў у пярэднюю, каб паглядзець на сына. Павел кіўнуў яму, як малазнаёмаму госцю. Шапка і каўнер яго зашмальцаванага кажушка былі зацярушаны сенам. Цёплы пакой адразу напоўніўся пахамі саляркі, сена, жалеза, дрэва, аўчыны, снегу. І - дзіўна - яны не перамешваліся, гэтыя пахі, яны нібы напластаваліся адзін на адзін: унізе, каля самай падлогі, - снег, зіма, угары - сена, тонкі водар лета. Толькі слабейшыя з іх хутчэй знікалі, быццам раствараліся ў цеплыні пакоя. Натуральна, што першы «растаў» снег. Самым трывалым быў пах машыны - саляркі.\nПавел мыўся на кухні і на поўны голас расказваў Зарыне:\n- Ты ведаеш... ехалі цераз рэчку і раптам - як бухне... Як з гарматы. Лёд трэснуў. Ты не ўяўляеш, як бубухнула. Я ніколі не чуў, каб так... Хлопцы мае - Іван і Ціхан - як зайцы... Быццам ветрам здзьмула іх з трактара на бераг. Спалохаліся, што правалімся.\n- А ты, вядома, застаўся?\n- Не кіну ж я трактар.\n- А каб сапраўды праваліўся?\n- Ды ну, глупства! Паўметра лёду.\nЗа стол селі моўчкі.\nІ адзін Павел адразу накінуўся на ежу. Віка глянула на яго варожа - такім апетытам ён абражаў яе жалобу. Быццам з галоднага краю з'явіўся! Быццам не ўчора пахавалі маму!\n- Можа вып'еце, мужчыны? - і паставіла на стол пачатую паўлітэрку гарэлкі. Віка і на яе паглядзела са здзіўленнем. Павел, запхнуўшы ў рот вялікую падсмажаную бульбіну, у адказ сцвярджальна прамычаў. Бацька на правах старэйшага ўзяў бутэльку, наліў яму і сабе. У Зарыны спытаў:\n- Табе наліць?\nБацька падняў чарку. Хацеў сказаць: «За светлую памяць маці нашай», але глянуў на Віку, убачыў, што вочы яе напоўнены слязамі, што яна вось-вось разрыдаецца, і нічога не сказаў. Моўчкі зрабіў невялікі глыток. Павел гэтак жа моўчкі выпіў чарку да дна.\nВіка нічога не ела. Зарыну гэта хвалявала. Зусім можа змарнець хворае дзяўчо. Але сказаць сястры, папрасіць, каб тая з'ела хоць што-небудзь, баялася: скажы - заплача і ўцячэ з-за стала.\nДоўга сядзелі моўчкі. Гэта рабілася пакутлівым. Віка нервова качала далонямі па стале хлебны камячок. Павел, з'еўшы каўбасы і сала, зліў сабе на талерку з патэльні тук і апетытна макаў бульбай. Віка раптам адчула, што ёй таксама хочацца есці, і кепска падумала пра сябе і пра ўсіх людзей - што яны, як жывёлы: страўнік мае ўладу над усімі пачуццямі, самымі святымі. Зрабілася так пагана і балюча, што захацелася памерці. Упершыню яна падумала, што смерць - гэта зусім не страшна. Але ў той жа час адчула, што па спіне быццам прагуляўся скразнячок. Не, істота яе пратэстуе супраць смерці! Хіба маці жыла не дзеля таго, каб даць жыццё і шчасце ёй, Паўлу, Зарыне, каб усе разам яны прадоўжылі матчына жыццё? Дзяўчына паклялася ў думках, што ва ўсім будзе падобна на маці.\nЗарына, якая пільна сачыла за сястрой, убачыла, што тая варушыць вуснамі - нешта шэпча сабе.\nІ тады старэйшая сястра сказала тое - самае галоўнае, да чаго яна рыхтавалася ўсю раніцу. Сказала Паўлу:\n- Бацька кліча Вікторыю ў Маскву.\nПавел падняў ад талеркі галаву і паглядзеў на бацьку, ды так пранікліва, быццам хацеў пераканацца, ці шчыра ён кліча. Генерал не вытрымаў сынавага позірку і, каб схаваць вочы, наліў у чаркі яшчэ. Ён хваляваўся.\n- У госці?\n- Не. Каб яна вучылася там.\nПавел узяў сваю чарку, выплеснуў гарэлку ў рот і жорстка сказаў Зарыне:\n- А што, ты і твае таварышы - дрэнныя настаўнікі?\n- У Вікі - талент. Яна малюе. Ёй трэба вучыцца, і яна хоча вучыцца. Ты - культурны чалавек, Павел, і табе не трэба доўга тлумачыць, - горача, але яўна разгублена, без бацькоўскай цвёрдасці, пачаў даводзіць генерал. - Каб яна мела магчымасць развіваць свой талент, ёй акрамя звычайнай школы патрэбны спецыяльныя настаўнікі - мастакі. Ты...\nГенерал хацеў сказаць, што ён, Павел, і Зарына ўжо дарослыя людзі, а Віка - яшчэ дзіця, што - вельмі можа здарыцца - Зарына выйдзе замуж, ажэніцца ён, Павел... Пачаў нават казаць, але асекся: не ён выгадаваў іх!\nПавел паглядзеў на Віку. Сястра маўчала, нават на твары яе нічога не адбівалася, рысы быццам скамянелі.\nПавел сказаў з грубай абыякавасцю:\n- Што ж, калі яна хоча... пажыць з мачыхай - няхай едзе.\nВіка ўздрыгнула, бліснула на яго вачамі. У бацькі пачырванелі залысіны і вушы. Ён абразіўся за жонку. Пастараўся сказаць як мага спакайней:\n- Так нельга, Павел. Калі хто вінаваты, дык гэта я. А Лідзія Яўгеньеўна тут ні пры чым. Яна культурная, разумная жанчына...\n- Яшчэ б! Падчапіць генерала...\nЁн прапусціў злосныя словы сына і дакончыў думку:\n- ...Кандыдат навук. Працуе ў інстытуце... Піша зараз доктарскую. Рэдка і дома бывае. Ты, Віка, будзеш галоўным чынам з Валерыем.\nДзіўна, як ён, вопытны чалавек, выхавацель, які не раз выхваляўся, што ведае шляхі да сэрца любога салдата, не разумеў, што гаворыць зусім не тое. Словамі сваімі ён закранаў самае балючае ў сэрцах дзяцей. Павел хмыкнуў і з'едліва кінуў Віцы:\n- Давай, сястра, ляці! Будзеш няньчыць ёлупа ў вузкіх штоніках. Бацькам, бач, няма калі...\nВіка скінула са стала шклянку і пабегла ў другі пакой. Генералаў твар пабялеў, а шыя налілася крывёю. Яшчэ больш, чым за жонку, ён абразіўся за сына - можа таму, што Павел сказаў горкую праўду. А яшчэ больш яго абразіў тон. Даўно ўжо ніхто з ім так не гаварыў. Ён адвык ад такіх слоў і ад такога тону. І таму з натугай стрымаў гнеў. У думках, праўда, закрычаў: «Шчанюк! Малакасос! Не забывай, хто я і хто ты. Нішто не дае табе права забываць, што я твой бацька, а Валерый - твой брат...» Але сказаць гэта ўголас не пасмеў. Ён баяўся сына. Гэта боязь з'явілася з моманту сустрэчы, калі Павел, як чужому, працягнуў яму руку і больш не выявіў ніякіх пачуццяў. Генерал сказаў спакойна:\n- Цяжка табе, Павел, будзе ў арміі з тваім характарам.\nЗарына з болем падумала: «Няўжо ён не ведае, не помніць, што Паўлавы аднагодкі даўно служаць, а яго не ўзялі з-за скалечанай нагі?»\nЯна была ўпэўнена, што Павел скажа пра гэта. Але ён сказаў іншае:\n- А гэта будзе залежаць ад таго, хто будзе камандаваць мной. Напрыклад, пад ваша камандаванне я не хацеў бы трапіць.\nБацька глынуў паветра. На дужай шыі напяліся сінія вены. Зарыне стала шкада яго, і яна сказала брату з дакорам:\nХлопец моўчкі выцер ручніком вусны і падняўся з-за стала. Пайшоў на кухню.\nБацька паківаў галавой і ўздыхнуў.\n- Ён добры - Павел, - па-мацярынску ласкава сказала Зарына. - Яго любяць у калгасе. Ён лепшы трактарыст.\nБацька не адказаў: ён думаў пра Віку. Пачулася, што яна плача. Ён паспяшаўся, каб супакоіць. Але Віка не плакала. Яна стаяла каля акна і глядзела на вуліцу. Зноў ішоў снег. Генерал стаў побач і таксама доўга ўглядаўся ў белую каламуць. Мяцеліца супакойвалася.\nЁн паклаў руку на плячо дачкі, каб гэтай ласкай падмацаваць словы, якія хацеў сказаць. Плячо яе ўгнулася, вызваляючыся ад яго рукі. Яна адступіла ўбок і сказала першая, нясмела, але цвёрда:\n- Я не паеду.\nЁн не чакаў гэтага, не падумаў нават, што Павел мог так адразу зрабіць на яе такі ўплыў. Разгубіўся. Сказаў павучальна:\n- Трэба быць гаспадаром сваіх слоў, Віка.\nЯна рэзка павярнулася да яго і... закрычала:\n- А вы... вы былі гаспадаром сваіх слоў? Вы...\nНе скончыла - пабегла да ложка, упала тварам на падушкі, і худыя яе плечы затрэсліся ад плачу.\nГенерал згорбіўся, быццам баючыся яшчэ аднаго ўдару, постаць яго ўраз пастарэла. Ён наблізіўся да ложка, паклікаў:\nПапярэджваючы яго ўгаворы, яна паўтарыла:\n- Я не паеду! Я не магу паехаць!\nУ пакой зайшла Зарына. Следам за ёй - Павел, зноў у сваёй ватоўцы, ад якой пахла саляркай.\n- Я пайшоў, - сказаў ён Зарыне. - Трэба яшчэ два рэйсы зрабіць, - і павярнуўся, каб выйсці.\n- Я паеду сёння, Павел, - ціха паведаміў бацька і як бы пачаў апраўдвацца: - Я вымушаны. Праз два дні мне трэба ехаць у далёкую камандзіроўку. Такая служба ваенных, - і цяжка ўздыхнуў. Павел вярнуўся ад дзвярэй і першы, проста і ахвотна, працягнуў руку:\n- То бывайце. Шчаслівай дарогі.\nГенералу нясцерпна захацелася абняць сына, прыціснуць да грудзей. Але ён баяўся, што заплача, а яму не хацелася паказваць сыну сваю чалавечую слабасць.\nВіка падняла галаву і глядзела на бацьку і брата сумнымі вільготнымі вачамі. Паціснуўшы бацькаву руку, Павел падышоў да яе, абняў, чмокнуў у гарачую шчаку і сказаў:\n- Ты малайчына, Віцька. Я люблю цябе.\nГенерал зразумеў: гэта ўхвала таму, што яна адмовілася ехаць, і цяпер ужо ніякія яго ўгаворы не дапамогуць. Падумаў чамусьці пра тое, што і Павел, і Віка кажуць яму «вы», як чужому, далёкаму чалавеку. Сціснулася, балюча зашчымела сэрца. У яго быў ужо раней сардэчны прыступ, і ён вельмі баяўся, каб нешта падобнае не здарылася тут, у хаце дзяцей. Ён асцярожна сеў на канапу і доўга сядзеў у глыбокай задуме, адчуваючы сябе адзінокім і няшчасным.\nСхамянуўся - у пакоі нікога не было. Дочкі сядзелі на кухні, абняўшыся.\nГенерал паглядзеў на свой кішэнны залаты гадзіннік - падарунак Лідзіі Яўгеньеўны да дня нараджэння.\n- Мне пара.\n- Я збегаю папрашу ў старшыні машыну, - сказала Зарына.\n- Не трэба. Я пайду пехатой.\n- Перамятае дарогу.\n- Нічога. Тут недалёка.\nЯму раптам захацелася прайсці па той дарозе ад мястэчка да станцыі, па якой ён многа разоў хадзіў малады, калі Арына Паўлаўна прыехала сюды настаўнічаць. Можа, яшчэ таму хацелася аднаму, што дарога вяла міма могілак.\nРазвітацца з ёй без сведак...\nУкладаючы ў невялікі чамаданчык піжаму, нэсэсэр, ежу, якую падрыхтавала на дарогу Зарына, ён казаў амаль весела:\n- Я чакаю вас у госці. Віка павінна пабачыць Маскву. Абавязкова. Не адкладаючы. На вясновыя канікулы, добра?\n- Добра, тата, мы прыедзем, - паабяцала Зарына.\nАле ён чамусьці не верыў больш старэйшай дачцэ, залішне памяркоўнай, разважлівай. Дзіўна! Раней ён часта ўспамінаў Зарыну і адчуваў, што любіць яе мацней, чым іншых дзяцей, - можа таму, што маленства яе прайшло пры ім. А цяпер раптам уся любоў яго перайшла на Віку. Ён хацеў, каб яна, Віка, згадзілася прыехаць на канікулы ў госці, - тады ён паверыў бы. Але Віка маўчала. І яму стала балюча.\nВіка выявіла свае пачуцці, калі ён пачаў развітвацца.\nАпрануў шынель, прайшоўся па пакоі, як бы ўспамінаючы, што забыўся. Спыніўся, каб сказаць - не апошнія словы, не «бывайце» - зноў нешта пра іх паездку. А Віка кінулася да яго, моцна абшчапіла за шыю, не пацалавала, а прыціснулася тварам да пляча, да пагона і прашаптала:\n- Даруй, тата.\n«Ты даруй мне, дачка. Вы ўсе даруйце...» - падумаў, але не сказаў, лічыў, што нельга ў дзяцей прасіць даравання. Многа ён за вайну пахаваў сяброў, блізкіх людзей, але ніколі не было так цяжка, а тым больш ніколі не было так пакутліва развітвацца з жывымі. Нясцерпна пакутліва. І ён заспяшаўся развітацца хутчэй. Тройчы пацалаваў Віку, абняў Зарыну, схапіў чамаданчык і выйшаў не аглянуўшыся.\nВіка падышла да акна. Гусцеў снег. Сняжынкі кружыліся перад шыбамі ў дзівосным танцы. Але хаты больш не плылі. Толькі праз пялёнку мяцпліцы яны здаваліся прыгажэйшымі.\nБацька выйшаў з двара і рушыў цераз вуліцу. Сняжынкі адразу забялілі чырвоны верх яго папахі, пагоны на плячах, шэры шынель на ссутуленай спіне.\nВіка глядзела яму ўслед і... не думала пра яго. Яна раптам пачула дзіўную музыку, сумную і ўрачыстую. Здалося, што звіняць, спяваюць сняжынкі. Яна прыслухалася з бояззю. Раней яна толькі бачыла прыгажосць фарбаў у навакольным свеце, умела адрозніць у белым снезе іншыя колеры і адценні. Але ніколі не чула, каб снег і ўсё наваколле пачало гучаць такой вось незвычайнай музыкай. Што гэта? Чаму гэта?\n- Падаюць сняжынкі... - прашаптала яна, і голас яе, знаёмыя словы ўліліся ў гэту музыку. Яна гучна паўтарыла другія радкі: - На холмах Грузии лежит ночная мгла...\nЗарына абняла яе.\n- Слаўная ты мая дзяўчынка! Не гаруй! Загоіцца наша рана... Сыдзе снег. У палісадніку, вось там, зацвітуць півоні... Прыйдзе шчасце. Я веру: у нас многа будзе шчасця. У цябе. І ў мяне. І ў Паўла. Ты ведаеш, мне раптам вельмі захацелася, каб хутчэй прыйшла вясна. Я ўночы думала пра вясну. І сніла кветкі. Колькі мужнасці ў Паўла! Ты помніш, як ён закрычаў: «Не завіце мяне Паўлікам!» Мы заўсёды будзем жыць дружна. Вось так... Я клянуся табе ў сваёй дружбе.\nСловы сястры не ўліваліся ў гэту музыку, як радкі вершаў і яе асабістыя думкі. Словы сястры жылі асобна, і Віка пачала ўслухоўвацца ў іх. Гэта было цяжка - слухаць адно і другое.\n- Шчасце - у дружбе і вернасці. Як узрадаваўся Павел, калі зразумеў, што ты не паедзеш. Ён шчыры і добры, наш брат.\nПостаць бацькі непрыкметна растала ў снежнай каламуці. І сціхла музыка...


28 чэрвень 2017, 19:51\nРасейская «Новая газета» папрасіла Нобэлеўскую ляўрэатку Сьвятлану Алексіевіч пракамэнтаваць апошнія інфармацыйныя падзеі, зьвязаныя зь яе імем: інтэрвію агенцтву Regnum, якое яна забараніла публікаваць, тэлефанаваньні расейскіх пранкераў Вавана і Лексуса ад імя прадстаўнікоў уладаў Ўкраіны і Расеі і выступ гендырэктара інфармацыйнага агенцтва «Россия сегодня» Дзьмітрыя Кісялева.\nПрапануем вам адказы Алексіевіч у скароце.\nПра інтэрвію Сяргею Гуркіну\nБачыце, як машына завялася. Гэта ўжо сурʼёзна. І цяжка адбіцца. Справа нават не ў размове, а ў хвалі, якая паднялася пасьля яе. Падобна на тое, я сурʼёзна ім усім перашкаджала: і вось зьявіўся прэцэдэнт. Тэма для абмеркаваньня. З беспардоннымі падтасоўваньнем цытатаў. Я вось думаю: а ці чыталі гэтыя людзі публікацыю Regnum? Кніг маіх яны не чыталі дакладна.\nМабыць, я цяпер раздражняю ўсурʼёз. Я ж ніколі не лічыла патрэбным хаваць тое, што думаю: казала адкрыта і пра анэксію Крыма, і пра Данбас.\nУ Пецярбургу адбылася размова з Гуркіным. Я адразу зразумела: гэта не інтэрвію. Я яго і не ўспрымала як інтэрвію. Прыйшоў нэрвовы, устрывожаны, ускудлачаны малады чалавек з агрэсіўным наскокам. Мяне ўразіла, што ён супрацоўнік «Дзелавога Пецярбурга». Я, скажам, згадала пра русыфікацыю. Яна ў Беларусі пачалася з 1922 года. Спадар Гуркін відавочна пра гэта нічога не ведаў і спытаў: «А пры чым тут 1922 год? Мы з вамі жывём сёньня».\nМяне падвяла пісьменьніцкая цікаўнасьць. Трэба было гутарку адразу абарваць: на трэцяй хвіліне было зразумела, што гэта не інтэрвію, а сварка. А я з ім працягвала размаўляць, бо мне цікавы і такі чалавек. Асабліва малады чалавек такіх поглядаў. Мы ж так доўга, з вялікай надзеяй чакалі: прыйдзе нябітае пакаленьне! Вось яно і прыйшло.\nАднак я адразу ж і цьвёрда сказала, што забараняю гэта друкаваць. У выніку: публікацыя Regnum і хваля «водгукаў» на яе. Кашын, Бабіцкі, Прылепін, Шаргуноў, Кісялёў... як адмашку далі. Пра каламуць, што бушуе ў фэйсбуку, нават не кажу. Але чытаю з цікавасьцю.\nПра статус расейскай мовы\nІ такое ўражаньне, што сьпяваюць людзі з голасу адзін аднаго. Не прачытаўшы нават той «сваркі». Бо я не казала зусім пра забарону рускай мовы! Я казала пра адмену яе як мовы навучаньня. Каб сцэмэнтаваць новыя нацыі. На нейкі час. Даслоўна: «Калі ласка, гаварыце па-руску, але ўсе навучальныя ўстановы будуць, вядома, на ўкраінскай».\nГаворка ішла пра тое, як адчайна людзі хочуць пабудаваць сваю дзяржаву. І іх лёгіка жорсткая вельмі. Але трэба паспрабаваць у яе ўдумацца. Зразумець іх пазыцыю. Паспрабаваць.\nПра пранкераў Вавана і Лексуса\nПотым пайшла наступная хваля: Алексіевіч і пранкеры! Так, яны мне тэлефанавалі. Лексус і Ваван. Адзін — нібыта ад імя міністра культуры Ўкраіны. Другі — ад імя Аркадзя Дварковіча. І абодва прапаноўвалі ордэны «Нябеснай сотні» і Дружбы народаў, здаецца.\nРастлумачу, што я ніякіх узнагарод ні ад якіх краінаў не вазьму. Гэта абдуманая пазыцыя. У такі час, як сёньня, мастак узнагароды браць не павінен. Калі пазваніў Ваван (або Лексус?) ад імя Украіны, я не вельмі зьдзівілася: ведала, што Парашэнка хацеў сустрэцца са мной. Званку Лексуса (або Вавана?) ад імя Расеі зьдзівілася больш, падумала пра пранкераў, і мне стала цікава: як яны працуюць? Таму я нядоўга, але пагутарыла.\nПра выступ Кісялёва\nДарэчы, калі б усе, хто з такім імпэтам угрызаецца ў сказанае мной, выварочваючы словы навыварат, паназіралі з такой жа жарсьцю за словамі Дзьмітрыя Кісялёва: ім бы бездані адкрыліся!\nІ вось яму я хацела б сказаць: «Спадар Кісялёў, а не пужайце мяне. Я не паддамся».\nСьведка гібелі Аляксандра Тарайкоўскага дамагаецца расьсьледаваньня\n«Уплыў звонку відавочны», — кіраўнік Службы зьнешняй выведкі Расеі ў Менску\nЖнівень–кастрычнік 2020. Мы — сьведкі. „Толькі ў нашай камэры зьнікла гарачая вада і перастаў змывацца туалет“. АБНАЎЛЯЕЦЦА


У чым розніца паміж даведкай і вопытам?\nЛіст аб досведзе - гэта дзелавы дакумент, які выдаецца працадаўцу працадаўцам пры выхадзе з арганізацыі. Лісты вопыту ў асноўным накіраваны на частку досведу работніка і сведчаць, што менавіта гэты работнік працаваў на гэтай пасадзе ў гэтай арганізацыі ў гэты перыяд. Гэта ў асноўным доказ таго, што вы працавалі ў гэтай арганізацыі і маеце шматгадовы досвед працы. У большасці выпадкаў справаздачы аб вопыце не закранаюць моцныя і слабыя бакі работніка альбо тое, наколькі добра ці дрэнна ён працаваў.\nДаведачны ліст альбо рэкамендацыйны ліст - гэта дакумент, у якім аўтар (навуковы або прафесійны) падкрэслівае вашы якасці і аналізуе, рэкамендуе ён вас для далейшых задач ці не. Яны аналізуюць якасці, характарыстыкі і навыкі чалавека.\nАднак, ёсць і іншыя адрозненні паміж імі:\nУвогуле, вопытныя лісты - гэта толькі пытанні, ад якіх працавала арганізацыя, і пытанні, якія тычацца працы. Аднак рэкамендацыйныя лісты могуць быць напісаны вашым кіраўніком, прафесарам, дэканам і індывідуальна для канкрэтнай асобы.\nВыявы малюнка / шаблоны даведачнага ліста:\nі лісты вопыту:\n"Пісьмовая даведка" альбо "пісьмовая спасылка" - гэта ліст, у якім аўтар робіць агульную ацэнку характарыстык, інтарэсаў, поглядаў чалавека, цэласнасці, удзелу грамадства і асабістых характарыстык. Звычайна выкарыстоўваецца ў сітуацыях, калі ацэньваецца характар чалавека. Даведкавы ліст таксама пацвярджае інфармацыю пра сітуацыю альбо абставіны чалавека.\nЗвычайны ліст звычайна больш агульны і больш ставіцца да агульнага характару чалавека. Інфармацыя больш звязана з асобай і характарам чалавека, чым з яго здольнасцямі і навыкамі.\nПасведчанне аб вопыце - гэта ліст, які працадаўца стварае ад імя работніка, каб пацвердзіць час, у які супрацоўнік быў звязаны з кампаніяй.\nДаведайцеся больш пра лепшае месца для пошуку працы.\nУ чым розніца паміж чэкам прад'яўніка і скрыжаваным чэкам?У чым розніца паміж цытрынавым алеем і цытрынавым сокам?У чым розніца паміж турбамі-двайнятамі, бітурбамі і турбінай-двайны пракруткі?У чым галоўная розніца паміж Glenlivet, Glenfiddich і Glenmorangie Whiskey?У чым розніца паміж начальнікам міліцыі і наглядчыкам?У чым розніца паміж аўтарам песні і аўтарам песні?Якія схемы называюцца асінхроннымі, а якія называюцца сінхроннымі ланцугамі? У чым розніца паміж гэтымі двума тыпамі схем у лічбавай электроніцы?


Што такое «Калумбайн»: якую трагедыю хацеў скапіяваць студэнт-забойца з Керчы\nШто такое «Калумбайн»: якую трагедыю хацеў скапіяваць студэнт-забойца з Керчы асцярожна, жорсткія фота 11\n20 красавіка 1999 года ў школе «Калумбайн» у штаце Каларада (ЗША) двое вучняў забілі 13 чалавек і паранілі 36. Пасля хлопцы застрэліліся. Слова «Калумбайн» фактычна стала сінонімам масавага забойства. А гісторыя двух вучняў, які ўзялі зброю і прыйшлі ў школу, працягвае «натхняць» забойцаў па ўсім свеце.\nМяркуючы па ўсім, на яе арыентаваўся і Улад Раслякоў, студэнт з Керчы, які зладзіў бойню ў сваім каледжы.\nДзеянні крымскага студэнта не былі спантаннымі. Зброя ў Раслякова была легальная. Ён атрымаў дазвол на паляўнічую стрэльбу зусім нядаўна, у верасні. Пасля пачаў рыхтаваць выбухоўку. Ён загадзя абдумваў план забойства, гэта не быў псіхічны зрыў.\nТое ж самае рабілі і амерыканскія школьнікі Эрык Харыс і Дылан Клібалд з «Калумбайна». Яны загадзя закупілі зброю, з некаторых стрэльбаў зрабілі абрэзы. Трэніраваліся страляць, запісвалі відэа, дзе расказвалі пра зброю і тое, як хаваюць яе ад бацькоў.\nАкрамя таго, амерыканскія забойцы падрыхтавалі некалькі кактэйляў Молатава. Такія ж кактэйлі знайшлі ў торбе Раслякова пасля яго самагубства, ён проста не паспеў іх выкарыстаць.\nЭрык Харыс і Дылан Клібалд пачалі дзейнічаць пасля 11-й гадзіны дня. Спачатку яны падрыхтавалі бомбы, а пасля ўвайшлі ў будынак школы. Таймеры ў бомбах стаялі на 11:17. Прыкладна ў 11:18 сведкі пачулі крыкі хлопцаў: «Давай! Пачынаем!»\nУлад Раслякоў пачаў дзейнічаць трохі пазней, у 11:40.\nНа фотаздымках бачна, як апрануты Раслякоў. Прычым, ён прыйшоў у каледж у іншай вопратцы, а пасля пераапрануўся. Таксама — чорныя штаны, белая футболка, чорныя пальчаткі — выглядаў і адзін са стралкоў у «Калумбайне» Эрык Харыс.\nАмерыканскія школьнікі прынеслі з сабою бомбы, якія планавалі ўзарваць у сталовай і машынах каля школы. Але яны не спрацавалі.\nРаслякоў таксама падрыхтаваў дзве выбухоўкі. І таксама пакінуў адну з іх у сталовай. Вось толькі яго прылада спрацавала. Дарэчы, менавіта выбух спачатку і прымусіў следчых падазраваць тэракт.\nДругая бомба Раслякова не спрацавала.\nСуіцыд у бібліятэцы\nХарыс і Клібалд прайшлі па школе, забіваючы людзей, пасля, калі ўжо прыехала паліцыя, хлопцы накіраваліся ў бібліятэку. Там яны застрэліліся.\nТое ж самае зрабіў і Улад Раслякоў. Ён стрэліў сабе ў галаву ў бібліятэцы каледжа, так жа як і Эрык Харыс.\nПраўда, Харыс і Клібалд пашкадавалі некаторых з вучняў. Перад пачаткам страляніны аднаму з іх яны адкрыта параілі ісці дадому.\nУлад Раслякоў, паводле папярэдняй інфармацыі, не шкадаваў нікога. Дарэчы, і колькасць яго ахвяраў большая. 21 чалавек загінуў, раненні атрымалі 74 чалавекі.\n18.10.2018 / 13:33\nНу во, новы рэкорд, Цяпер юныя мманьяі будуць раўняцца на яго. Куды гэты свет коціцца?.\nНил / Адказаць\n18.10.2018 / 13:51\nКто автор публикации? Он что, не слышал о массе не стыковок в такой простой версии? Cмотри, например, https://echo.msk.ru/blog/day_video/2298124-echo/\n18.10.2018 / 14:05\n/Якую трагедыю хацеў скапіяваць студэнт/? Ці якую версію нам хоча навязаць расейская эфэсбэшная прапаганда? Ужо праз пяць гадзін пасля трагедыі па расейскаму тэлебачанню пачалі круціць адно ток-шоў за другім, убіваючы ў голавы гледачоў гэтую версію, як адзіна магчымую. Нават пашпарт паказалі. Ну канешне, усе бяруць з сабой пашпарт, калі ідуць забіваць. Пытанне першае. Хто зрабіў гэта фота студэнта са зброяй? Калі скажуць, што кадр з відэакамеры назірання, то пытанне другое. Дзе вісіць камера? Няхай бы відавочцы распавялі, ці вісяць пад лесвіцамі відэакамеры. Калі столькі камер у будынку, то не праблема паказаць народу падрабязна, што адбывалася.


Але нават у неспакоі быў спакой, таму што быў вечар. І, нібы падкрэсліваючы гэтую стому і спакой, сярэдзінай вуліцы ішоў на вячэру ў чарговы дом азярышчанскі пастух Данька, ляніва, ад няма чаго рабіць, прыкладаючы часам да вуснаў даўгую берасцяную трубу.Гукі былі чыстыя і гучныя: Данька мог круціць трубы, як ніхто іншы. Дзеці ішлі насустрач яму, а пастух ішоў, так спакойна заграбаючы скуранымі поршнямі пыл, што аж зайздрасць брала. Дай бог быць на вялікдзень папом, узімку катом, а ўлетку пастухом. Дай бог! Бо нічога няма лепшага за гэты вечар, чыстыя гукі трубы і патаемныя позіркі дзевак на гожага пастуха.Падышоўшы да дзяцей, Данька, які зусім і не глядзеў на іх, нечакана паднёс раструб берасцянкі да вуха Кандрату і раўнуў так, што хлопец аж падскочыў.– Да-нька, каб на цябе!– А чаго, чаго ты пасярэдзіне вуліцы ідзеш? – усміхнуўся роўнымі зубамі Данька.– Ты, Данька, кінь, – сказала Янька. – Няможна.Яна сядзела на закарках у Андрэя: пабойвалася кароў. Глядзела на Даньку з асуджэннем і павагай. Такі гарэзнік, а кароў не баіцца.– Не буду, Янечка, – сказаў Данька, усміхаючыся. – Дальбог, не буду, гаспадынечка. А хто ж мяне тады вячэраю накорміць, як не ты. Ён гэты тыдзень харчаваўся ў Кагутоў і быў здаволены: есці давалі добра.Кожная гаспадыня ўлешчвае пастуха.– Чакайце, хлопцы, – сказаў Данька. – Бярыце вось.Ён палез за пазуху і пачаў даставаць дзічкі, зеленаватыя, з карычнева-ляжалымі плямамі: кожнаму па жмені.– Буйныя якія дзічкі, – сказаў Паўлюк, набіваючы рот.– М-гу, – сказаў Данька, сакавіта чамкаючы вялікай дзічкай. – То ж посеркі1. Гэтыя есці мо-ожна.Усе елі дзічкі. Данька, гарэзуючы, даваў Яньцы адну за адной. Дзічак было многа, яны не змяшчаліся ўжо ў дзіцячых далоньках, а пастух, такі спакуснік, даваў яшчэ і яшчэ. Дзеўка глядзела на яго ўмольна, не ведаючы, што рабіць.– Кінь, Янечка, – сказаў гаспадарлівы Паўлюк. – Злазь з карка, тут кароў няма. Ну вось… А цяпер глядзі.Ён палез у Данькаву запазуху і там падчапіў далонню, як каўшом, цэлую горку дзічак.– На ў прыполік. І не глядзі на гэтага антыхрыста.– Дык чаго гэта Кагуты сёння такія кагуцістыя? – спытаў Данька. – Толькі пяра аднаго ў Кагутоў няма. І куды ідуць такія прыбраныя Кагуты?– Пастуха сустракаць, – сказаў Кандрат. – Дарагога госця.– Ну, гэта яшчэ нічога, – сказаў Данька. – Ад азярышчанцаў можна чакаць і горшага.Ён быў вывазень з другой вёскі і таму заўсёды трошкі кпіў з Азярышча.– Вы людзі ветлівыя. Вы не толькі пастуха, вы сена калісь званамі сустракалі. Думалі – губернатар, бо губернатараў вам, па мужыцкай вашай цемнаце, бачыць не даводзілася, а Мінка-салдат казаў: “У-га! Губернатар! Губернатар, браткі, важны, як, не раўнуючы, воз з сенам”. Дык вы ўцямілі. Здагадаліся, сустрэлі.– Кінь, – сказаў спакойна Андрэй. – Брахня ўсё.– А я хіба кажу: праўда? Куды вы?– Да Загорскага ў госці, – апусціў вочы Андрэй. – Паклікаў.– Да дзядзькаванага паніча? Д-добра. Вы ж там глядзіце, хлопцы. Не накідвайцеся на розныя дабраны-смакаваны, як Лапатаў кныр на панскі мэляс. Гонару трымайцеся. Не ў іх адных ён ёсць.– А мы ведаем, – сказаў Паўлюк. – Мы не з пустымі рукамі ідзём. Мы во лузанцы нясём, гарэхі, мёд.– Ды нешта позна ідзяце? – спытаў Данька.Дзеці пераглянуліся. Потым Андрэй сказаў спакойна:– А мы пераначуем. А раніцай пойдзем глядзець усё.– Ну, глядзіце, – сказаў Данька. – Шчаслівай вам дарогі.