Elurra eskualdeko mendi altuenetan - - Tolosaldeko ataria\nElurra eskualdeko mendi altuenetan\nIker Ibarluzea 2019-11-08 05:58\nNegu bete beteko eguraldia izango dugu gaurkoan. Ipar mendebaldeko haize zakarrak eta goietan sartuko den fronte batek euri zaparrada mardulak utziko ditu egun guztian zehar.\nEkaitza jotzen duenean kazkabarra ere bota dezake. Tenperaturak gehienez 8-9 gradutara iritsiko dira. Elur mailak ere behera egingo du, 800 metrotara jaitsiz. Arratsaldean, 1.000-1.1000 metrotara igoko da.\nAsteburuan ere traketsetik jarraituko du eguraldiak. Biharkoan, larunbata, goiz partean haizeak hego mendebaldera egingo du. Euritarako joera izango du baina ez ostiralean bezain bestekoa. Arratsaldean lasai alditxo bat izango dugu, nahiz eta zer edo zer bustiko duen. Ondoren, ordea, egunaren amaieran, haizeak ipar mendebaldera egingo du, zakartu egingo da eta berriz ere euritarako joera hartuko du zaparrada mardulekin. Tenperaturek zertxobait irabazi egingo dute eta 10-11 gradutara igoko dira egunaren erdiko orduetan. Elur mailak ere zertxobait gora egingo du, 1.200-1.3000 metrotan geratuz.\nIgandean beste fronte bat iritsiko da eta goietan aire hotza sartuko zaigu. Horrekin berriz ere tenperaturak hoztu egingo zaizkigu eta 10 gradutara iristea kosta egingo zaie. Elur mailak ere behera egingo du eta egunean zehar 800-900 metrotan ere botako du. Euri zaparradak oso mardulak izango dira eta egunaren bigarren zatian litro asko pilatuko zaizkigu.\nAstelehenean badirudi lasaitu egingo zaigula eguraldia. Tenperatura hotzak izango dira baina 10 gradutik pasatzea lortuko dute.


Gonzalo Martin Guzman, 40 urte polimeroen munduan murgildurik - Elhuyar Aldizkaria\nHasiera » Erreportajeak » Gonzalo Martin Guzman, 40 urte polimeroen munduan murgildurik\nGonzalo Martin Guzman, 40 urte polimeroen munduan murgildurik\nIrakurle gehienek ez dute seguruenik Gonzalo Martin Guzman irakaslea ezagutuko. Gutxi batzuk, hamarkada hasierako urte zurrunbilotsuetan Euskal Herriko Unibertsitateko errektore izan zelako ezagutuko dute. Eta gutxiagok, bere ikasle izateko parada zoragarria izan genuelako ezagutzen dugu. Duela gutxi Euskal Herriko Unibertsitateko “Irakasle Emerito” izendatu dute. Zein da bada, Gonzalo Martin Guzman?\nGonzalo Martin Guzman 1975. urtean ezagutu nuen nik, artean gaztetxo nintzela Kimikazko lizentziatura egin asmoz jaioberri zen Donostiako Kimika-Fakultatean ikasten hasi nintzenean. Fakultateko dekano komisari zen eta Kimika Orokorreko irakasle ere bai aldi berean.\nPertsona nabarmena zen; indifentziarik sortzen ez duen horietakoa. Bere alde ala bere kontra egon zintezke. Gorrotorik handiena eta atxekimendurik sutsuena sortzeko moduko gizasemea da.\nDonostiako Kimika-Fakultatea aurrera ateratzeko bera bezalako pertsona behar zen eta berak indar guztiak erabili ditu ideia horren alde. Gaur egun Donostiako Kimika-Fakultatea errealitate oparo eta naharoa bada, gizaseme jator eta eraginkor honen “errua” izan da eta horrexegatik Euskal Herriak eta euskal kulturak zor handia dute berarekin.\nIrakasle Emerito izendatu dutela aitzakiatzat harturik, berarengana hurbildu gara bere bizitzaren berri jakin asmoz.\nElhuyar: Madrilen jaio zinen zu 1924.ean eta bertan egin zenituen ikasketak. Zer gogoratzen duzu garai hartaz?\nGonzalo Martin Guzman: Gerra zibilaren ostean bukatu nuen batxilergoa Cisneros institutuan eta segidan Unibertsitate-Hirian zegoen Kimika-Fakultatean hasi nintzen lizentziatura egiten. Aldi berean Marin Amat akademian irakasle izan nintzen. Bertan prestatu nuen nik unibertsitaterako sarrera, eta Sari Berezia izan nuenez, zuzendariak irakasle izatea proposatu zidan. Prestigio handikoa zen garai hartan Marin Amat akademia. 1946.ean amaitu nuen lizentziatura.\nE.- Zein espezialitate zeuden garai hartan?\nGMG- Orduan, espezialitateak klasikoak ziren: organikoa, analitikoa eta ezorganikoa. Ez zegoen esaterako biokimikarik. Guk lizentziaturan ez genuen biokimikarik ikasi. Madrileko Kimika-Fakultateak prestigio handia zuen eta irakasle onak zeuden, baina bere curriculuma oso klasikoa zen.\nNi kimika organikorantz zuzendu ninduten. Orduko kimika organikoko katedratikoak, konposatu heteroziklikoen oso sintesi korapilotsu batean jarri ninduen lanean. Baina udan laborategian bakarrik lanean ari nintzela, leherketa handi bat jazo zen eta shock handia pairatu nuen. Ondorioz, ikerketa-gaiaren aldaketa eskatu nuen. Orduantxe Juan de la Cierva patronatuko plastikoen atala zabaltzekoak ziren eta hara pasatu nintzen. Silikonei buruzko tesi bat egin nuen; Espainian eginiko lehenengoa. Tesia 1950.ean bukatu nuen eta institutuaren kolaboratzaile izatera pasatu nintzen; Plastiko eta Kautxuen Sailean hain zuzen ere.\nE.- Birmingham-era joan zinen segidan.\nGMG.- Juan de la Cierva patronatuak emaniko beka bati esker, Ingalaterrara joan nintzen; Birminghameko unibertsitateko Kimika fisikoko sailera hain zuzen ere. Sir Harry Melvillek zuzentzen zuen eta lehen mailako laborategia zen plastikoen alorrean. Sekulako azpiegitura zuen. Ikerlari eta irakasle handi asko egotez gain, laborategi eta zerbitzuzko azpiegitura ezinhobea zuen. Beste inon ez dut horrelakorik ikusi: doitasunezko lantegi mekanikoak, doitasun ertaineko lantegi mekanikoak, elektronika, zura eta beira lantzeko lantegiak. Esaterako, lantegi horien laguntzaz polimeroen kimika fisikoko sailak argi-barreiakuntzazko (light scattering) espektrometroa diseinatu eta eraiki zuen. Espektrometro hau komertzialki produzitu zuen etxe ingeles batek ondoren eta polimero-disoluzioen ikerketan erabilitako eredu estandarra izan zen zenbait urtetan.\nBertako sistema oso egokia zen. Langile espezializatuek eta artisauek ez zuten unibertsitatetik alde egiten ondo ordaintzen zituztelako. Tradizioa sortzen zen. Beraz tresneria zientifikoaz ezagutza zuten langile, elektrizista eta mekanikoen belaunaldiak sortzen ziren eta zuk ideia bat ematen bazenien, haiek ulertu eta tresna fabrika zezaketen.\nE.- Zein da Birminghamen egin zenuen tesiaren gaia?\nGMG.- Makromolekulen adarketa aztertu nuen erradioisotopoen bidez. Lan honetan, erradikal polimerizatzai-leen katen transferentzien konstante zinetikoak lortu ziren lehenengo aldiz. Abiadura-konstanteen balore kuantitatiboak lortu ziren. Lana oso inportantea izan zen.\nE.- 1954.ean Madrilera itzuli eta Juan de la Cierva patronatura joan zinen. Arazoak izan omen zenituen.\nGMG.- Arazo asko izan nituen garaia horretarako egokia zelako. Garai hartan, patronatuko zentruen kontrola erregimenarekin gutxi edo gehiago lotutako pertsonek zuten. Arazoen iturria ikerketarekiko nuen jarrera zen. Nik ikerketa egin nahi nuen eta ez nuen beste lanik hartzea nahi. Hala ere patronatuaren helburua industria laguntzea zen, baina gaur bezala orduan ere, industriak ez zekien zer nahi zuen eta lana kontrol- eta entseiu-saiotara mugatzen zen. Nik ez nuen horrelakorik nahi. Hortaz, patronatuaren zati bat polimeroei buruz ikerketan aritzea bultzatu nuen nik. Ni borroka horretan bakarrik ari nintzen eta hortik sortzen ziren arazoak. Beti bakarrik egin nuen lan eta ez nuen inoiz aurrekonturik izan. Eskalafoian nahikoa gora joan nintzen, baina arazoak nituen beti.\nE.- Garai hartan zein izan zen zure ikerketa-lerro zehatza?\nGMG.- Gauza askori buruz egin genuen lan. Polimerizazioaren zinetikan egin genuen lan; batez ere monomero biniliko eta akrilikoen kasuan. Teknika berriak eta oso zehatzak garatu ziren, polimeroen pisu molekularra neurtzeko esaterako. Jendeak pisu molekularrek garrantzirik ez dutela uste du, baina goi-polimeroen pisu molekularra oso gauza serioa eta delikatua da. Patronatuan pisu molekularrak neurtzeko osmometro bat diseinatu genuen. Polimerizazio ionikoaz ere aritu ginen; oso modako gaia garai hartan.\nE.- Segidan EEBBtara joan zinen. Zer konta deizagukezu esperientzia hartaz?\nGMG.- Fullbright fundazioaren bidez visiting professorship izeneko bat eman zidaten. 1962. urtean Nôtre-Dame unibertsitatean (Indianan) aritu nintzen ikerketan eta aldi berean irakaskuntzan. Karbohidratoak polimero sintetikoei lotzeko moduak aztertu nituen. EEBBtan modako gaia zen orduan. Izan ere, nekazal hondakin ugari zegoen bertan eta horiek aprobetxatzeko moduak aztertzen ari ziren.\nPhiladelphiara Price irakaslearengana joan nintzen gero, hark gonbidatuta. Price polimeroen munduan aitzindarietako bat izan zen EEBBtan. Philadelphian biokimikari makromolekularren talde batekin aritu nintzen lanean, zituzten problemei aurre egiteko kimikari makromolekular baten ikuspegia behar zutelako. Laborategi animaliengan sorterazitako minbiziaren azterketak ziren. Azido nukleiko kantzerosoetan zer gertatzen zen ikertzen genuen. 1964.ean Espainiara itzuli nintzenean horretan jarraitu nahi izan nuen, baina ezinezkoa gertatu zen, Plastikoen Institutuan zeuden lan-baldintzengatik.\nE.- Ameriketatik etorrita, Plastiko eta Kautxuaren Institutura itzuli zinen; garai bateko Juan de la Cierva patronatura alegia, baina aurki Barcelonara joan zinen termodinamikako katedratiko...\nGMG.- EEBBtatik etorrita Madrilen segitu nuen lanean lehen bezala. 1967.eko bukaerarako oso deseroso sentitzen nintzen. Hogei urte neramatzan institutuan eta borrokan segitzen nuen. Institutuko zuzendariak erretiroa hartu zuen eta bere ordez haren lagun bat jarri zuten. Etorki-zunik ez nuela eta egoera okerragotu egin zitekeela ikusi nuen. Orduan Injineru-Eskoletarako katedratiko-oposizioak agertu ziren. Aurkeztu eta plaza lortu nuen.\nBartzelonara joan nintzenean, injineru-eskoletan ikerketarik ez zen egiten. Beraz, nere ideia eskolan klaseak eman eta institutuko Bartzelonako adarrean ikerketa egitea zen. Ez zidaten utzi eta oso gaizki pasatu nuen; ekonomikoki larri esan nahi dut. Izan ere orduan, injineru-eskoletako katedratikoek ez zuten dedikazio esklusiborik (gehienak eskolatik kanpo beste lan bat zutelako estudioren batean) eta nere soldata oso eskasa zen. Eskerrak legea aldatu eta dedikazio esklusiboa lortu nuenari.\nTerrassako eskolan ibili nintzen irakasle eta ideia finko bat neukan buruan. Injineruak ez dira normalean ikertzaile, profesionalak dira, eta nere helburua injineruek ere oinarrizko ikerketa oparoa egin dezaketela frogatzea zen. Terrassan eta Bartzelonako injineru-eskoletan egin nituen urteetan, injineru asko jarri nituen ikerketarako bidean. Orduantxe hasi ziren benetako lehen doktore injineruak, tesiak egindakoak alegia, eta ez ordurarte bezala prestigio profesionalez lortutako doktoraduak. Ez da lan erraza izan injineruen pentsamoldea aldatzea... Urte batean ikasturte berrirako Sarrera-hitzaldia eman nuen Bartzelonan eta injineruek ikerketa egin behar dutela aipatu nuelako sekulako eskandalua sortu zen.\nE.- Donostia gero...\nGMG.- Bai, 1975.ean Donostiako Petrokimika-Fakultateko proiektua sortu zen eta fakultate berriko dekano komisari izatea proposatu zidaten. Nik pozik hartu nuen ideia. Alde batetik Arantxa nere emaztea donostiarra da eta bestetik erronka berriei aurre egitea izan da nere bizitzako patua. Eta hau benetako erronka handia zen. Estatuan ez zegoen antzeko fakultaterik. Zerotik hasi behar zen. Donostiara etorri nintzenean fakultate berriko bultzatzaile sutsuenetako bi (Joan Maria Araluze, Foru-Aldundiko lehendakaria, eta Felipe Lucena, Unibertsitateko Zuzendari Orokorra) hil egin ziren. Oso gogorra gertatu zitzaidan guztia, baina azkenik lortu genuen eta 14 urte geroago egindako lanaren frutua ikusita oso pozik nago.\nGarai hartan Valladolideko unibertsitatearen menpe geunden eta urruti geundenez eta txikiak ginenez ez ziguten kasurik egiten. Gero Euskal Herriko Unibertsitatea sortu zen, hiru kanpusetan. Errektoreorde izendatu ninduten eta Martin Mateok utzi zuenean errektore. Garaia oso zurrunbilotsua izan zen. Mota guztietako arazoak izan genituen. Ekonomikoki miseria gorrian bizi ginen. Pentsa, orain unibertsitateak 13 mila milioiko aurrekontua du eta orduan 200 milioikoa bakarrik.\nE.- Ikerketara eta Donostiako Kimika-Fakultateko sorrerara itzulirik, zure lana itzela izan zen ene aburuz. Zerotik hasi eta hamar urtean Euskal Herriko Unibertsitateko ikerkertaren ikuspegitik zentrurik emankorrena izatea hein handi batean zuri zor dizugula uste dut.\nGMG.- Zinez eskertzen dut zuk esandakoa. Nik ahalegina egin dudan guztian jarri dut eta gainera beharrezkoa izan den guztietan begiak itxi eta aurrerantz jo dut. Ikerketa egin asmoz etorri nintzen eta lehenengo egunetik egin genuen. 1979. urtean lehen tesiak irakurri zituzten Iruin eta Zamora doktoreek. 1976.ean Ramon Mestres etorri zen kimika organikoko katedratiko moduan eta berak ere ikerketa bultzatu zuen. Oso irakaslego gaztea genuen orduan. Mestres eta biok ginen beterano bakarrak.\nErdi Aroko unibertsitateen izpiritua genuen, maisu eta diszipuluen komunitate txikia, eta hori errealitate izan zen hainbat urtetan. Egiten genuen guztian somatzen zen: ikasleen koherentzian, lankidetasunean, egiten genituen festetako alaitasunean. Oso gauza polita, nahiz eta oso pobreak izan.\nE.- Nik egin asmo nituen galderak puntu honetan utziko ditut. Zerbait erantsi nahi al duzu?\nGMG.- Bai, egia esan. Nere hasieratik oso eboluzio konplexua ikusi dut; oso instituzio desberdinak, 8 urte injineru-eskoletan, 15 fakultatean, 20 urte ikerketa-zentru batean. Gainera administrazio profesionalean ere aritu naiz: Madrileko Kimikari-elkarteko dekano izan nintzen eta baita Kimikarien Elkarte Nazionaleko lehendakari ere. Zientziaren arazoa alderdi askotatik ezagutu dut azkeneko 40 urtean.\nAurrera egin da urte hauetan, baina aurrerabidea azarean egin da eta ez da gidatu. Kontuz ibili behar da. Horretarako politikariek zientzia eta teknologia zer den ulertu behar dute. Aurrerabidea ez da teknologian bakarrik oinarritzen. Inoiz hedatzerik izango duen zientzia egiten ez badugu, zientzia hori kanpotik etorriko zaigu eta gainera teknologiak erosi beharko ditugu. Gaur egun, teknologiarik aurreratuena kalitate handiko zientzia da oinarrian. Beraz unibertsitatea teknologien munduan sar daitekeen instituziotzat jo behar da. Eta hori egiteko azpiegitura eta posibilitateak eman behar zaizkio.\nIkerketa egiteko ez dago azpiegitura eta zerbitzurik. Esaterako, kalitate handiko ekipamendua erosteko dirutza lor dezakegu, baina ekipoa maneiatuko duen pertsonal espezializaturik ez dago lortzerik. Egungo teknologia korapilotsua da eta ezin da pentsatu ikerlariak behar dituen tresna guztien ezagutza sakona izango duenik. Mantenimendu- eta zerbitzu-azpiegitura esaten diot nik. Personal espezializatua behar da. Orain ez dut X izpien makinaren maneiua zer ikasirik eta bihar laserrezko argi-barreiapenarena.\nHemen 14 urte darmatzagu. Departamentuan ez dugu idazkaririk, ez dago beira lantzeko lantegirik, ez lantegi mekanikorik, ez elektronikorik... Hori ez dagoen bitartean, unibertsitateko ikerlariek ezingo dute barnean duten guztia eman.\nGauza gehiago ere kontatu zizkigun Gonzalo Martin Guzmanek. Guztiak ezin ditugu hona transkribatu. Martin Guzman pertsonaia zaila da, eztabaidagarria, eta askotan ez gara berarekin bat etorriko, baina, orain gure Herrian egiten den ikerketaren bultzatzailerik sutsuenetako bat bera izan dela ezin da ukatu. Izan bitez lerro hauek ikerlari handi honek Euskal Herriaren alde egin duena eskertzeko bidea.


Txinako 30 mm-ko autoen enborren kaxa fabrikatzaileak eta hornitzaileak - Forwa\nHasiera > Produktuak > Autoentzako atzeko aldagailu elektrikoa > 30 mm-ko autoaren maletategia\n1. 30 mm-ko autoaren maletategiaren sarrera\n30 mm-ko autoaren enbor-engranajeak planetaren desazelerazio diseinua hartzen du eta kopa hutseko motorra erabiltzen du espazioa txikiagoa eta transmisio erlazioen irteera handiagoa izan dadin. Geruza bikoitzeko egitura hartzen da erreduktorearen barruko horman, zarata txikiagoa eta bero sorrerarik ez duten denbora luzez abantailak dituena. Masajearen ezaugarriei jarraiki, 30 mm-ko autoaren maletategia kutxa leunki gidatu ahal izango da korrontea itzalita dagoenean.\n2. Parametroa (zehaztapena) 30 mm-ko autoaren maletategia\n30 mm-ko autoaren maletategia Gearbox zehaztapena\nâ ‰ ¤31.5A\n300 ± 15% bira / min\n130 ± 5% bira / min\n3.Feature And Aplikazio of 30mm Car Trunk Gearbox\n30 mm-ko autoko enborreko engranajeen kaxek zehaztasun handia dute, zarata txikia, zerbitzu luzea, momentu handia eta antigrabatze bikaina.bulegoko automatizazioan aplikatzen dira (etxea adimenduna) ekoizpen automatizazioan. Medikuntza aparatuak. Finantza tresnak eta joko makinen sektorea. Igogailu automatikoa (pertsiana), robot, autoaren maletategia, ekipamendu sanitario adimenduna, eszenatokiaren argiztapena, tresna elektrikoak, helduentzako erotika produktuak.\n4. 30mm-ko autoaren maletategiaren xehetasunak\n5. 30 mm-ko autoko enborren engranaje kaxa\n1. Noiz arte bidaliko dut agindutako 30 mm-ko autoko maletategia?\nEz kezkatu, normalean, gure murrizteko kutxa estandarrerako, 2 asteko epean bidaliko ditugu, pertsonalizatutako produktuetarako, normalean 30-45 egun behar ditugu baieztatzeko laginak bidaltzeko, baieztatuta badago, bidalketa baieztatuko dizugu eskaera egin duzun kantitatearen arabera. Zati honi buruzko edozein zalantza, ez izan zalantzarik gurekin harremanetan jartzeko!\n2. Zein adierazpen bidez bidali ohi duzu?\n3. Nola da 30 mm-ko autoaren maletategiaren kalitatea?\n4. Laginak emango al dituzu libreki probatzeko?\nHot Tags: 30 mm-ko autoaren maletategia, fabrikatzaileak, hornitzaileak, pertsonalizatuak, Txina, prezio baxua, prezioa, aurrekontua, lehiakorra, baxua


Ximaurraren Museoa — Eibar.ORG | Eibarko peoria\nHemen zaude: Hasiera / Blogak / Nire uste harroan / Ximaurraren Museoa\nXabier Mendiguren 2004/11/09 11:54\n("Goierriko Hitza" egunkarirako idatzia)\nMende zaharretik berrira aldatze honi erreparatuz gero, gure gizartearen ezaugarri berezienetako bat izango da garai bateko bizimodu eta ohitura eta usadioei eskaintzen diegun tratu bitxia. Sasoi batean, traste zaharrak bota egiten genituen, lasai asko; hizkuntza dugu horren lekuko: zahar = txar. Gero, berriz, iragana gure ondarea zela ikasi genuen, eta zaindu beharrekotzat hartu. Hortik etorri zen, esate baterako, jatetxe guztietan antigualeko apaingarriak ipintzea, edo habe eta gapirio ketuak bistan uztea, askotan berri-berriak izan arren.\nBi joera horien artean gabiltza denok, herritar eta agintari; kontraesanekin sarritan, zurikeria dexenterekin ez gutxitan. Zumarragatik Zumaiara zihoan trena kendu egin zuten, aurrerapenaren izenean, eta handik gutxira trenaren museoa zabaldu Azpeitian, tren txiki hari omen diogun maitasunaren erakusgarri. Orain, berriz, txikitutako zubiak berreraiki eta bidea txukunduko ote duten ari dira, bizikletazaleentzako ibiltoki polit bat egiteko.\nTrenbide horrena adibide bat besterik ez da, beste hainbat arlotan gauza bera ikusten baita. Baserriaren inguruko biziera eta lan-tresna tradizional guztiekin, konparaziorako, edo aurrerapen teknologikoak zaharkiturik utzi dituen industria-moldeekin. Udazkenean onttoak baino ugariago zabaltzen ari diren museoak ditugu horren erakusgarri: burdinarena, egurrarena, gaztarena, artzaintzarena Oraindik museorik ez daukaten herriak zer-suma ibiliko dira, turistak nola erakarriko. Atrebentzia barkatzen badidazue, nik emango dizuet ideia polit askoa: Ximaurraren Museoa.\nAurki ez esne-behirik ez behi-esnerik geratuko ez denez, hartu behi, zekor eta txahal batzuk; sartu osasun-baldintza guztiak betetzen dituen ukuilu moderno baina zahar kutsuko batean, hiru hizkuntzatan idatzitako panel txukunen artean; eta, ikusleen aurrean betiere, doala udal funtzionario abarkaz eta txapelaz egoki jantzitako bat azpiak egitera edo azpiak ateratzera, bisita-orduetan. Aldamenean aterpe bat, ximaurra ontzen edukitzeko, eta kalekume ekologistak, handik pasatzean, arnasa sakon hartu eta esan dezan: “Hau bai usain sanoa!”\nNik beti pentsatzen dut objektu guztiek dutela krisi garai bat, "demodé" fasea esaten diodana.\n"Demodé" fasean dagoen objektuak arazo handia du bere existentzia justifikatzeko. Zertarako behar dugu trasto zahar hau? esan ohi dugu, eta sarritan zakarrontzira botatzen dugu.\nAldiz, ganbara ezkutu batean krisi garai hori pasatzen duten objektuek, antiguetate fasera iristeko aukera dute. Orduan, norbaitek amamaren sukaldeko armaixo hori konpondu edo txukundu eta beste sona bat hartzen du, hau amonarena zen esatean puzten gaituena.\nGupida izan ezazue beraz, demodé fasean dauden objektuetaz. Hor dago froga bestela: Kolekzionisten objektu bihurtutako poxpolo kaxa (ez hain zaharra).


Garoñaren eraispena kontrolatzea eskatu du zentralaren aurkako foroak | El Diario Vasco\nSociedadGaroñaren eraispena kontrolatzea eskatu du zentralaren aurkako foroak\nGaroñaren eraispena kontrolatzea eskatu du zentralaren aurkako foroak\nGaroña, abuztuaren 2an egindako argazkian. / AFP\nBermatu nahi dute "ez dadila Ebrora beste isurketa erradiaktiborik egin" eta "hondakinak ez daitezela bertan gelditu"\nLunes, 13 noviembre 2017, 13:46\n2014 urtean sortu zenez geroztik, Garoñako zentralaren behin betiko iritxiera aldarrikatzeko ekintza ugari antolatu dituen Garoñaren kontrako Foroak -talde ekologistak, sindikatuak, mugimendu sozialak, auzokide elkarteak eta beste barne hartzen dituen bilguneak-, ez ditu bertan behera utziko bere egitekoak zentrala itxi eta gero. Ohar baten bidez jakinarazi du, hain zuzen, ezinbestekoa dela eraispen lanen kontrol zorrotza, "eraispenak iraungo duen 10-15 urteetan ez dadin Ebrora beste isurketa erradiaktiborik egin eta hondakinak ez daitezen bertan geratu".\n"Lehenengo borroka irabazi ondoren -Garoña betiko ixtea-, orain bigarrena dator: eraispena. Foroak eraispena ziurtasunez eta gardentasunez egitea eskatzen du. Ziurtasuna, ihes erradiaktiborik ez egoteko behar diren ekintza guztiak egin daitezen, hemen ezin delako akatsik egin, herritarren osasuna eta gure baliabideen etorkizuna jokoan dugulako. Eta gardentasuna, inguruko herritar guztiok eraispena behar bezala egiten ari dela ikusi nahi dugulako", diote oharrean.\nIzan ere, eraispena 10 urtez edo gehiagoz luza daiteke, eta 600 milioi eurotik gorako kostua izan dezake. Foroak gogoratu du "hortik Iberdrolak eta Endesak 150 baino" ez dutela ordainduko, "gainerakoa herritar guztion lepora izango delarik (beste bidegabekeria bat gehiago)". Horregatik "prozesu luze horretan jarraipena egitea ezinbestekoa da, zaindu behar duen erakundeak, CSNk, beti interes nuklearren alde jokatzen duelako, Garoñari baimena ematean ikusi genuen moduan".\nEnergia berriztagarriak hobetsi\nHorretarako, Garoñaren kontrako Foroak eskatu du Jaurlaritzak eta Arabako Aldundiak sortuko duten batzordean parte hartzea jarraipen lanetan laguntzeko. Batzorde horretan "inguruko udalak, beste herri mugimenduak eta talde ekologistak ere egotea garrantzitsua da", adierazi dute, eta hiru gauza eskatu dituzte zehazki.\nBatetik, "Aldundiak edota Jaurlaritzak Ebron aldian aldiko kontrolak egitea, isurketa erradiaktiborik egon ez dela ziurtatzeko, inoiz gertatu izen den moduan". Bigarren eskaera da "CSNren webgunean egin beharreko lanen informazio osoa jartzea (datu teknikoak, epeak, kontrol txosten motak eta maiztasuna…) lanak egin baino lehen, eta egin diren lanen datuak". Eta, azkenik, "hondakinak bertan ez uztea".\nForoaren ustez, "Garoña gelditzeko hainbat urte lan egin ondoren, lehen Lemoizekin egin genuen moduan, bi gauza argi geratu dira: herritarrek ez dutela energia nuklearrik nahi, garestiena eta arriskutsuena delako, eta bigarrena, denak batuta joanez gero, oligopolio elektrikoari irabazi ahal diogula". Horrenbestez, helburutzat jartzen dute "beste herrialdeetako energia nuklearrik ez erostea eta eredu energetikoa aldatzea" eta, norberak har ditzakeek erabakiei dagokienez, hornitzaile handiak uztea eta energia berriztagarriak saltzen duten enpresetara edo kooperatibetara pasatzea".\nHorrez gain, "Garoñaren inguruetan lanpostuak sortzen laguntzeko" eskatu diete administrazioei", eta "zentrala egon zen lekuan, energia berriztagarrien instalazioaren bat jartzea, eguzkitiko instalazio bat adibidez".\nMás de 225.000 vascos se han vacunado contra la gripe en tres semanas Cuatro detenidos en Madrid, Guadalajara, Valladolid y Las Palmas por distribuir pornografía infantil


UZEI | #EAFTsummit2018 nazioarteko terminologia-gailurrean izena emateko epea zabaldu dugu | UZEI\nZuen eskaerak aintzat hartu ditugu\nTerminologiako Europako Elkartearen (EAFTren) 2018ko terminologia-gailurrean izena emateko aukera galdu bazenuen baina bertara joan nahi baduzu, aukera duzu oraindik. Izan ere, izena emateko epea luzatu dugu, jasotako eskaeren ondorioz. 2018ko urriaren 15era atzeratu dugu izena emateko azken eguna, baina bizkor ibiltzea gomendatzen dugu, plazak mugatuak baitira.\nEkitaldi saihetsezina terminologiaren esparruan\nEAFTren terminologia-gailurrean terminologiaren arloan lan egiten duten organismo eta erakundeak biltzen dira, Europar Batasunaren markoan terminologiaren eta eleaniztasunaren aldeko plataforma bat finkatzeko helburuarekin. Bi urtez behin egiten da gailurra, eta 2018an azaroaren 22an eta 23an izango da, Donostiako Kursaal Kongresu Jauregian, EAFTk UZEIren lankidetzarekin antolatuta. Gailurrak sei aurkezpen-saio hartuko ditu barnean, baita hiru poster-saio eta lotutako zenbait ekitaldi ere (Nazioarteko Terminologia Sariak eta EAFT ren Batzar Nagusia, besteak beste).\n3M4Q: kalitatea, aurtengo gailurraren bihotzean\nAurkezpen-saioek eta poster-saioek terminologiaren esparruko mundu-mailako praktika onen eta proiektu zein ekimen interesgarrien berri emango dute. Aurtengo gailurraren gaiarekin erlazionatutakoak izango dira horiek guztiak: “3M4Q: Making, Managing, Measuring Terminology. In the pursuit of Quality”.\nTerminologia-lanean, beste hainbat lan-jardueratan bezala, berebiziko garrantzia du kalitatea bermatzeak. Terminologia-lanaren plangintza ona eta metodologia egokia funtsezkoak dira ikuspegi horretatik, baita terminologoen trebakuntza ona ere. Alderdi horiek guztiak optimizatzeko moduak hizpide izango dira gailurrean.\nBestalde, garrantzia handia du, halaber, terminologia eraginkortasunez zabaltzeak, terminologoen lana erabiltzaileengana irits dadin. Eta, aurrez adierazitakoarekin hertsiki lotuta, azpimarragarria da, era berean, funtsezkoa dela erabiltzaileek terminologiaren garrantziaren kontzientzia izatea. Gailurrean terminologiaren zabalkuntzaren esparruko praktika onak aurkeztuko dira, eta esparru berezituetako terminologiaren ezarpena sustatzeko ideia baliotsuak bilatuko dira.\nAzkenik, ezin da ahaztu terminologia-lanaren emaitzak zein puntutaraino arrakasta izan duen neurtzeak duen garrantzia: terminometriak ematen duen informazioa oso baliagarria da etorkizuneko terminologia-lana erabiltzaileei egokitu ahal izateko. Horregatik, gai hori ere hizpide izango da gailurrean.


Urriaren 26an “Uribe Kostako ardoak” berbatxangoa – Egizu elkartea\nUrriaren 26an “Uribe Kostako ardoak” berbatxangoa\nUribe Kostako ardoak: garagardoak eta txakolinak\nHilaren amaieran izango dugu udazkeneko lehen berbatxangoa; oraingoan, Urdulizeko Etxeandia garagardo-etxea eta Gatikako Butroi upategia bisitatuko ditugu, garagardoa eta txakolina zelan egiten diren ikasi, ikusi eta dastatzeko. 25 leku baino ez daude eta 5 euroren truke autobusa eta bi dastaketa. Etorriko zarete, ezta?\nAlgorta, 9:15ean Metroko markesinan\nSopela, 9:30ean Elizan\nBisita gidatuak eta dastaketak:\n9:45ean Urdulizko Etxandia garagardoetxera helduko gara eta 12:00etan Gatikako Butroi Upategian dugu hitzordua.\n14:00etan buelta Gatikatik Sopelara, Algortara eta Erandiora.\nPrezioa: 5€ leku mugatuak, eman izena lehenbailehen!\nHurrengo hitzordua azaroaren 16an izango da, igandea, eta “Uribe Kostako elizak” izango ditu berbagai Jesus Muñizek.\nlander2014-10-15T18:41:51+02:002014-10-15|berbatxangoa, egizu, hitzaldiak, irteerak|0 Comments


Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: EHAA xedapena 201800007\nGaiak: ENPRESAK; HITZARMEN KOLEKTIBOAK; HITZARMEN KOLEKTIBOEN ERREGISTROA; IZEN EMATEA\nHurrenkenaren zenbakia: 201800007\nLehenengoa.– 2017ko urriaren 30ean, Negoziazio Batzordeko ordezkariak hitzarmen horri dagokion nahitaezko dokumentazioa aurkeztu zuen hitzarmenen erregistroan (REGCON).\nBigarrena.– 2017ko azaroaren 6an, zuzentzeko errekerimendua egin zitzaion Negoziazio Batzordeari, Hitzarmen Kolektiboaren testuari zegokionez. Errekerimendu hori hitzarmenen erregistroan (REGCON) bete zen 2017ko azaroaren 13an.\nHirugarrena.– Aipatutako akordioaren sinatzaileek pertsona bat izendatu dute gordailutzeko, erregistratzeko eta argitaratzeko eskabidea izapidetu dezan.\nLehenengoa.– Lan-agintaritza honen eskumena da Langileen Estatutuari buruzko Legearen testu bateginaren 90.2 eta 3 artikuluan adierazitakoa (urriaren 23ko 2/2015 Legegintzako Errege Dekretuaren bidez onartua; 2015-10-24ko BOE), bat etorrita Lan eta Justizia Sailaren egitura organikoa eta funtzionala ezartzen duen apirilaren 11ko 84/2017 Dekretuaren 9.1.i) artikuluarekin (2017-4-21eko EHAA), hauei dagokienez: urtarrilaren 25eko 9/2011 Dekretua (2011-2-15eko EHAA) eta Hitzarmen eta akordio kolektiboak erregistratu eta gordailutzeari buruzko maiatzaren 28ko 713/2010 Errege Dekretua (2010-6-12ko BOE).\nBigarrena.– Sinatutako hitzarmenak Langileen Estatutuari buruzko Legearen 85., 87., 88., 89. eta 90. artikuluek xedatutako eskakizunak betetzen ditu.\nSOCIEDAD FINANCIERA Y MINERA ENPRESAREN HITZARMEN KOLEKTIBOA, AÑORGAKO ETA ARRIGORRIAGAKO LANTEGIETARAKO\nHitzarmen kolektibo hau Sociedad Financiera y Minera SA enpresak ondoren aipatzen diren lantokietan dituen langileei aplikatuko zaie:\na) Añorgako (Gipuzkoa) zementu-fabrika.\nb) Arrigorriagako (Bizkaia) zementu-fabrika.\nHitzarmen honetan ezarritakoa Sociedad Financiera y Minera SA enpresak aurreko paragrafoan aipatutako lantokietan dituen langile guztiei aplikatuko zaie, edozein dela ere euren jarduera.\nHitzarmen honen indarraldia hiru urtekoa izango da, 2017ko urtarrilaren 1ean hasi eta 2019ko abenduaren 31ra arte, salbu eta berariaz bestelako indarraldia egokitzen zaien kontzeptuetarako.\nBeren-beregi itundu da, Langileen Estatutuko 86.3 artikuluan xedatutakoaren ondorioetarako, Hitzarmena salatu eta itundutako iraupena amaitu ostean Hitzarmenak indarrean jarraituko duela bi aldeek hura ordeztuko duen beste bat sinatu arte.\n2. artikulua.– Salaketa.\n2019ko azaroaren 15etik aurrera, Hitzarmena besterik gabe salatutzat joko da, bi aldeek horren berri eman behar izan gabe.\n3. artikulua.– Konpentsazioa, irenstea eta baldintza onuragarriagoak.\nHitzarmen honen aurretik egindako hobekuntza guztiek hitzarmen honetan ezarritako baldintza ekonomikoak eta lanaldiari buruzkoak irentsi eta konpentsatu ditzakete.\nBaldintza onuragarrienei eutsiko zaie, baldin eta guztira eta urteko zenbaketan hitzarmen honetakoak gainditzen badituzte.\n4. artikulua.– Interpretazio Batzorde Mistoa eta Batzorde Paritarioa.\n4.1.– Interpretazio Batzorde Mistoa.\nHitzarmena interpretatzeko batzorde misto bat eratuko da. Hitzarmena sinatzen duten alderdiek osatuko dute, 8 kidek gehienez: 4, langileak ordezkatzeko, eta 4, enpresa ordezkatzeko. Hitzarmena sinatzen duten sindikatu guztiek Interpretazio Batzorde Mistoan ordezkaritza izatea bermatuko da. Halakotzat hartuko dira Enpresa Batzordean ordezkaritza lortu duten taldeak ere. Akordioak lortzeko behar besteko gehiengoak izateko, langileen aldeko batzordekide bakoitzak Enpresa Batzordean duten presentziaren ordezkaritza proportzionala izango du.\nBatzorde mistoko sindikatu-ordezkaritza bakoitzak, bai eta enpresa-ordezkaritzak ere, gehienez bi aholkulariren laguntza eduki ahal izango du; aholkulari horiek hitza bai baina botorik ez dute izango. Edozein kidek izan dezake ordezkoa, Batzordeari aldez aurretik jakinarazten badio.\nHauek izango dira aipatu batzordearen eginkizunak:\na) Hitzarmen kolektibo honetako edozein arau interpretatzea.\nb) Hitzarmen honetan hartutako konpromisoak betetzea.\nInterpretazio Batzorde Mistoa bertan ordezkatutako edozein aldek, dagozkion eskumenak baliatuz, hala eskatzen duenean bilduko da. Deialdiarekin batera idazki bat bidaliko da, interpretatu beharreko gaia azaltzeko.\nBatzorde horretako bi alderdietako edozeinek bilera-deia egiten duenean, gehienez ere zazpi eguneko epean bildu beharko da. Batzordea bildu ondoren, zazpi eguneko epean hartu beharko da erabakia, eta akta egingo da; bertan, interpretazio-xede den gaiaren inguruan adostasunik edo desadostasunik izan den jaso beharko da. Interpretazio Batzorde Mistoan sortzen diren desadostasunak Lan Gatazkak Judizioz Kanpo Konpontzeari buruzko II. Akordioan –PRECO II– (2000ko apirilaren 4ko EHAA) araututako bitartekaritza-prozeduren arabera ebatziko dira.\nAldeetako edozeinek eska dezake adiskidetze- edo bitartekaritza-prozedurak abian jartzea. Arbitraje-prozedura hasteko, bi alderdiek ados egon beharko dute.\nInterpretazio Batzorde Mistoaren erabakiek balioa izan dezaten, alderdi bakoitzeko gehiengoak (gutxienez, % 51k) berretsi beharko ditu.\nInterpretazio Batzorde Mistoko kide titularrek baimen ordaindua izateko eskubidea izango dute batzordea biltzen den egunean, eta enpresak ordainduko ditu lan hori betetzean sortzen diren gastuak.\n4.2.– Batzorde Paritarioa.\nBatzorde paritario bat eratuko da negoziazio-alderdien (enpresa eta langileak) ordezkaritzarekin, Legeak ezarritako zenbait gai, bai eta agintzen zaizkion beste zenbait gai ere, aztertzeko.\nEnpresa Batzordean ordezkaritza duten sindikatuen ordezkariek eta enpresaren ordezkariek osatuko dute, eta gehienez, 8 kide izango ditu: 4, langileak ordezkatzeko, eta 4, enpresa ordezkatzeko. Sindikatu guztiek Batzorde Paritarioan ordezkaritza izatea bermatuko da.\nFuntzionamendu-erregelamendua indarrean den legediak kasu bakoitzerako arautzen duenaren araberakoa izango da, eta, halakorik ezean, Interpretazio Batzorde Mistorako zehaztutako jarraibideak beteko dira.\n5. artikulua.– Hitzartutakoarekiko lotura.\nHitzarmen honetan lanaldiari, urteko oporrei eta ordaindutako orduei –bai biltzarretarako ezartzen direnak bai enpresa-batzordekideei eta ordezkari sindikalei aplikatzen zaizkienak– buruz erabaki dena osotasun bat da, zatiezina, urteko zenbaketan; beraz, ezingo dira bereizita aztertu.\nHori dela eta, Hitzarmenaren indarraldian, edozein erabaki administratibok edo judizialek gai horietakoren bat aldatuz gero, sortzen den aldea konpentsatu edo irentsi egiten dela ulertuko da, gainerako gaiei buruz legez ezarritako gutxienekoen gainean hitzartu diren hobekuntzak erantsita.\n6. artikulua.– Diru-sarrerak, mailak eta soldaten progresioa.\n6.1.– Kontratatu beharreko langile finko edo behin-behinekoen izena eta lanbide-maila jakinaraziko dizkie enpresaren zuzendaritzak sindikatuei.\n6.2.– Preco-k 1998-2000 Enplegu Planeko langileei aplikatzeko hartu zuen laudoan ezarritako ildoari jarraituz, Cementos Rezola lantokian sartzen diren langileen soldata-progresioari dagokionez, taula honetan ezarritakoaren arabera egitea erabaki da:\nTaulan dauden geziek baldintzaren bat bete behar dela esan nahi dute:\nLabezain, kontramaisu eta 1. analistaren sustapena lanpostu huts bat dagoenean baino ez da egingo. Enpresak askatasun osoz izendatuko du aurreko kategoria duten langileen artetik (fabrikazioko laguntzailea barne).\nAdministrazioan, 2. mailako ofizialaren kategoriarako sustapena hauentzat baino ez da egingo: LH II-ko administrarien titulua edo baliokidea izanda, 3. mailako ofizialaren kategorian 12 hilabete daramaten langileentzat. 1. mailako ofizialak, enpresak berak izendatuko ditu askatasun osoz, 2. mailako ofizialen artetik, antolakuntzako beharrak direla-eta.\nMantentze-lanetako 2. mailako ofizialak 1. mailako ofizial izango dira Zuzendaritzak eta Enpresa Batzordeak erabakitako azterketa bat gainditzen dutenean. 2. mailako ofizialek 1. mailako ofizial izateko sustapena egingo dute 2. mailako ofizial izateko aldia amaitu eta hurrengo egunean, baldin eta egun horretatik hasita sei hilabete pasa ondoren enpresak dei egin ez badie azterketa egiteko.\nLangileek, enpresan sartzerakoan, egiaztatutako esperientzia badute, beste formula baten bitartez sartu ahal izango dira, betiere esperientzia hemen jasotakoa baino handiagoa bada.\nAldi baterako kontratazio guztiak VI. mailaz sartuko dira Laguntza Zerbitzuetan eta Fabrikazioan eta VIII. mailaz Administrazioan.\nLangileren bat Rezola lantokiko plantillara aldi baterako kontratu batez sartzen bada eta, gero, kontratu mugagabea egiten bazaio, bere lanbide taldeko goreneko kategoriaren aurreko mailetan egon beharko du aipatutako taulan bere lanbide taldearen progresio osorako jarritako denboran.\nPrestakuntza eta progresioa ondo garatzeko, Enpresaren Prestakuntza Planean proposatzen diren ikastaroetan parte hartuko dute langileek.\nArtikulu honetan aipatutako lanpostu-zerrenda erreferentziazkoa da, eta horren xedea ez da, inola ere, enpresako lanpostu guztiak zehaztasunez jasotzea, ez eta horien lanbide-sailkapena egitea ere, soldata-taulen mailei loturiko soldata-progresio bat izanik.\n7. artikulua.– Gaitasun urrituko langileak.\nEzintasun iraunkor osoa onartuta duten langileei lanpostu bat bermatuko zaie enpresan. Ezintasun hori lan-istripu baten ondorioz sortu bada, lanpostu berriari dagokion lansaria kobratuko du. Lanetik kanpo izandako istripu baten ondorioz edo gaixotasun arrunt baten ondorioz sortu bada, ordura arteko lansaria jasoko du, Administrazioaren erakunde eskudunak onartutako pentsio kopurua kenduta.\nKasuren batean aurreko paragrafoan ezarritakoa aplikatzeko arazorik egonez gero, bi aldeek kasu horiek aztertzeko hitza ematen dute.\nEdozein kasurengatik ezintasun iraunkor osoa duen langileren baten pentsioa edo bere lan-egoerari darion beste edozein prestazio gai horretan indarrean den legedia aplikatzerakoan ez dela gutxituko bermatuko du enpresak.\n8. artikulua.– Erretiro-adina.\nHitzarmen honen eraginpeko langile guztiek, erretiroa hartzeko legezko adina betetakoan, oinarri erregulatzailearen ehuneko ehunarekin erretiroa hartzeko aukera badute, behin betiko baja hartuko dute enpresan, langileak berak hala eskatuta.\nLANALDIA, ATSEDENAK ETA OPORRAK\n9. artikulua.– Lanaldia.\nLanaldi hau izango da Hitzarmena indarrean dagoen bitartean:\na) Lanaldi zatituko langileak: 1.600 benetako lanordu urtean.\nb) Txandako langileak: 1.600 benetako lanordu urtean. Horren barruan sartzen dira lanegun bakoitzeko 20 minutuko atsedenaldi ordainduak; hau da, benetan lanean sartutako denbora legez zenbatuko dira, eta ordaindu egingo dizkiete langileei.\nc) Bulegoetako langileak: 1.600 benetako lanordu urtean.\nLanaldi zatitua duten langileek eta bulegoetakoek 08:00etatik 13:00etara egingo dute lan San Tomas egunean, Gabon egunean eta Gabon zahar egunean. Egun horiek jaiegunak badira, ordea, urteko benetako lan-orduei egokituko zaizkie.\n10. artikulua.– Egutegia eta ordutegia.\nEnpresa Batzordearekin batera finkatuko ditu Enpresa Zuzendaritzak lan-ordutegia eta -egutegia.\nKontuan hartu beharreko urtearen aurreko abenduaren 1erako eginda egongo da egutegia. Urteko lehenengo hamabostaldian langileak euren oporraldiari dagokion txandan hasiko dira, eta horrelaxe egingo da hurrengo urteetan ere.\nLan-egutegia finkatzeko irizpideak ondoren adierazten diren baldintzetan oinarrituko dira:\na) Lanaldi zatitua duten langileentzat, 8 orduko lanaldia izango da astelehenetik ostegunera, biak barne, eta 5 ordukoa (08:00etatik-13:00etara) egutegian horrela finkatzen diren ostiraletan.\nb) Urteko orduen kopuruan langilearen alde geratzen diren orduak, egutegiaren doiketaren atalean sartuko dira. Gutxienez 80 ordu izango dira eta, ahal dela, egun osoko lanaldietan hartuko dira.\nc) Langileak berak aukeratuko du egutegi doiketako orduak noiz hartuko dituen; hala ere, dagokion saileko arduradunari eskatu beharko dizkio hartu aurretik. Aukeratutako eguna hartzeko arazoak egonez gero, langilea eta sekzio-arduraduna ados jarriko dira beste egun batean hartzeko. Ados ezin badira jarri, Interpretazio Batzorde Mistoak ebatziko du egoera bakoitza.\nd) Egutegiaren doiketako orduak sortzen diren urtean bertan hartu beharko dira. Dagokion urtean hartu ezin izan direnean, hurrengo urteko urtarrilaren 31ra arte hartu ahal izango dira.\ne) Egutegiaren doiketako orduak, ahal dela, urte osoan zehar hartuko dira, lan sistema hobeto antolatzeko.\nf) Ezintasun iragankorra edo amatasuna benetako lanalditzat hartuko dira, eta ez dute, inolaz ere, egutegiaren doiketako orduen murrizketarik ekarriko, baldin eta hurrengo urteko urtarrilaren 31 baino lehen hartzen badira. Langileak egun horretan bajari eusten badio, baja amaitzen denean egindako lanegunengatik benetan sortutako egunak hartu ahal izango ditu.\ng) Ekoizpenak hala eskatzen duelako bi txandetan, goizez eta arratsaldez, diharduten langileek egutegi bat egingo dute, beren lan-ordutegiarekin, eta, bertan, oporrak eta lan-egutegiaren doiketa-orduak jasoko dira, lanaldi zatitua duten langileek duten bezala.\nAurreko idatzi-zatietan zehaztutako irizpideen arabera finkatutako egutegia beste hitzarmen baten bidez baino ezin izango da aldatu; ezin izango da aldatu, inolaz ere, alde bietako batek bakarrik hala erabakitzen badu.\n10.2.1.– Sekzioek ordutegi hau izango dute:\na) Txandako langileak:\nOrdezkapenak 06:00etatik 14:00etara egingo dira eskuarki, norberaren sekzioan, Enpresak ez badu behintzat zerbitzu horien beharrik beste txandetan edo lanaldi zatituan edo beste sekzioetan.\nb) Lanaldi zatituko langileak: astelehenetik ostiralera, sekzioaren arabera.\nGoizez, 08:00etatik 12:00etara, eta arratsaldez, 13:00etatik 17:00etara; edo,\ngoizez, 08:00etatik 13:00etara, eta arratsaldez, 14:00etatik 17:00etara.\nLanaldi erdiko egunean, 08:00etatik 13:00etara.\nGoizez, 08:00etatik 13:00etara.\nArratsaldez, 14:00etatik 17:00etara.\nLaneko denbora zenbatzean, langileak bere lanpostuan egon beharko du, bai eguneroko lanaldiaren hasieran bai amaieran.\nEnpresaren jardunaren ondorioetarako, eguna 06:00etan hasiko da, eta biharamuneko 06:00etan amaituko.\nd) Familia-bizitza lanarekin bateragarri egitea:\nAdministrazio-langileek eta lanaldi zatitua dutenek ordutegi malgua izateko aukera aztertuko da, familia-bizitza lanarekin bateragarri egin ahal izateko.\n10.2.2.– Txandako langileen lanaldiak ezaugarri hauek izango ditu:\na) Ziklo osoko txandako lanaldia duten lanpostuetan, sei langile txandatuko dira lanpostu bakoitzeko.\nb) 8 orduko txanda etengabea egiten duten langileek 20 minutuko atsedenaldia –ogitartekorako denbora–, hartzeko eskubidea dute. Arrazoi pertsonalengatik edo lanpostuaren berezitasunengatik atseden hori hartzerik ez dagoenean, langileak zortzi orduko jardunari dagokion atsedenaldia hartu ahalko du ziklo osoan zehar.\nAtsedenaldi-egun hori –ogitartekoaren jaieguna– asteartetan izango da Añorgan, eta astelehenetan, Arrigorriagan, lan-zikloa hasi aurreko egunean, eta ezingo da erabili bestelako gorabehera batzuei aurre egiteko.\nOgitartekoaren jaiegunetan lan egin beharko da, baldin eta langileari gutxienez bezperan abisua ematen bazaio. Dena den, aurrez deirik jaso ez duen langileak ez du zertan aurkitzeko moduan egon. Lanaldi horiek ogitarteko-plus legez ordaindu beharko dira, I. eranskineko taularen arabera.\nc) Txandako langileak ezin baditu ziklo osoan pilatutako atsedenaldi horiek gozatu, burututako lanaldiak atsedenaldian zehar egindako etentzat hartuko dira, ogitartekorako atsedenaldia konpentsatzeko hartzen den jaieguna salbu.\nd) Laneko ziklo osoa bukatu ondorengo astean, erretenaren figura sartu da; txanda bakoitzeko egutegian zehaztuko dira egunak. Erreteneko langileek obligazioa dute edozein unetan lokalizatzeko moduan egoteko eta gehienez ere bi orduko epean lanpostura joateko, eskatzen zaionetik kontatzen hasita. Erretena izendatu zaion langileak horretarako jarritako plusa (soldata-tauletan zehazturikoa) jasoko du.\nErreten-egunean lan egindako orduak soldata-tauletako prestasun-plusaren kontzeptuarekin bat ordainduko dira. Plus horretaz gain, gaueko eta jaieguneko edo igandeko plusak jasoko dira, hala gertatzen denean. Eratorritako konpentsazio-eguna, ordezkapen-egunen kargura izango da.\ne) Ordezkapen-eguna kendu egiten da egutegietatik.\nDoitu behar diren ordezkapen-egunak erreten-astean errekuperatuko dira, 06:00etatik 14:00etara, larunbat, igande edo jaiegunetan izan ezik, betiere gorabehera bat betetzeko ez bada. Lan egindako gehiegizko orduak murrizte aldera, eskabidea egin duten langileen atseden-absentziak betetzeko erabili ahal izango dira ordezkapenak. Kasu horiek ez dira gorabehera modura hartuko.\nf) Langile bakoitzaren urteko ordu-zenbaketa egingo da, eta aurreko urteko txanda-egutegian gehiegizko lanaldien edo gutxiegiko lanaldien doiketa hurrengo urteko otsailaren azken egunean egingo da. Egun horretatik aurrera eskatu ahal izango dute langileek ordezkapenak egitea.\ng) Txandako baja luzeak –bi hilabetetik gorakoak– ordezko batez beteko dira. Mediku Zerbitzuak gaixotasun komunaren edo laneko istripuen ondorioz eratorritako ABE-en gutxi gorabeherako iraupenaren berri emango die Enpresa Zuzendaritzari eta Batzordeari. Bajaren egunetik bi hilabete igarota, ez da egongo baja ordeztu beharrik.\nh) Txandako langileek norberaren kontuetarako bi egun izango dituzte urtean zehar hartzeko. Baimen hori ezingo da eskatu egutegiko hamabost jaiegunetan, ez eta Gabon gauean eta Urtezahar gauean ere. Langileari, erreten-astean dela, bere zerbitzuak emateko dei egiten diotenean errekuperatuko dira egun horiek.\n11. artikulua.– Atseden-eguna etetea.\n11.1.– Produktibitate-arrazoiengatik, lanaldi zatitua egiten duen langileren batek bere lanorduetatik kanpo lanean jardun behar badu, ordu horiek aparteko ordu gisa kobratuko ditu.\n11.2.– Premiazko eginbehar hori ostiraleko 17:00etatik igandeko 22:00etara bitartean sortzen bada, edo jaiegun-bezperako 22:00etatik jaieguneko 22:00etara bitartean, langileak berariazko plus bat jasotzeko eskubidea izango du, aparteko ordainsariaz gainera (plusaren zenbatekoa I. eranskineko taulan adierazita dago). Berdin gertatuko da txandako lanaldia egiten duen langilearekin, bere egutegiaren ezaugarrien arabera.\n11.3.– Ordezkapena 22:00etatik 06:00etara egiten ari den txandako langileak –ez badu biharamunean beste ordezkapenik egin behar, behintzat–, egun horretan, 22:00etatik aurrera lan egindako orduen hainbateko atsedenaldia izango du, betiere biharamuneko eguna laneguna bada bere egutegiaren arabera.\n12. artikulua.– Lanpostuko txandak.\nLanaldi etengabea egiten duen txandako langileak, ordezko kiderik ez badu, gehienez ere beste hiru orduz jarraituko du bere postuan. Ordu horiek aparteko ordu moduan ordainduko dira.\nLanaldi luzatu hori amaitutakoan langileak garraiorik ez badu, enpresak hartuko ditu bere gain horrek sortarazitako gastuak.\n13. artikulua.– Lanaldi bereziak.\nLanaldi zatitua egin ohi duen langileak, baldin eta igandetik ostegunera (biak barne) 22:00etatik aurrera lan egin behar badu, eskubidea izango du, aparteko orduak kobratzeaz gain, 22:00etatik aurrera egindako lanorduez besteko atsedena hartzeko biharamunean. Atseden hori ordaindu egingo zaio.\n14. artikulua.– Oporrak.\n14.1.– Oporrak urte naturalaren arabera ordainduko dira, eta urtean urtekoak hartuko dira.\n14.2.– Hitzarmen honek indarra duen artean, urtean 30 egun naturali dagozkien arauzko oporrak ordainduko dira. Opor horiek nahitaez 26 lanegunetan hartuko dira (4 larunbat eta 4 ostiral barne) eta aurreneko opor-eguna lanegun batean hartuko da.\nTxandako langileek 22 opor-egun izango dituzte, egutegiko horrenbesteko benetako lanegunetan hartzeko, lehen aitaturiko 26 lanegun horietan lau larunbat daude eta.\nOporraldiari dagokionez, larunbatak lanegun osotzat joko dira.\nTxandako langileentzako oporrak sekzioka eta jarraian ezarriko dira; hau da, banaka hartuko dituzte, eta gainerakoek txandatu egin beharko dute txandaren barnean.\n14.3.– Enpresa prest egongo da bestelako lan-egutegiak aztertu eta onartzeko, baldin eta eragindako sekzioetako langile guztiek hitza ematen badute, denek batera edo banan-banan, edozein gorabehera dela-eta (bajak, lanera ez agertzeak...) sorturiko hutsuneak betetzeko; hau da, hitza ematen badute zerbitzua bermatuko dela –baita langilea oporretan dagoenean ere– eta horrek ez diola enpresari inolako ordainketarik (ez dirutan ez bestelakoetan) sortuko. Hala ere, ordainketa horiek egin egingo dira egutegi ofiziala aplikatu beharraren ondorioz gertatzen denean aipatu kasua.\nEnpresak egutegi ofizialaz besteko egutegiak onartzeak, nahiz eta onarpen hori sekzio berean urtez urte errepikatu, ez du ekarriko, inola ere, eskuratutako eskubiderik ezta inongo aparteko onurarik ere.\n14.4.– Enpresako sekzioek abenduaren 1a baino lehen aurkeztuko dituzte euren oporraldien egutegiak.\nLanaldi zatitua duten sekzioek martxoaren 15a baino lehen aurkeztu beharko dituzte euren oporraldien egutegiko orriak. Egutegiok apirilaren 15a baino lehen onartuko dira behin betiko.\n14.5.– LANEren 132. zenbakidun Hitzarmenean ezarritakoari jarraituz, langilearen borondatez kanpo dauden arrazoiengatik lanean eman ez dituen egunak, hala nola istripuengatik, gaixotasunengatik eta amatasunagatik, benetako lan-denboratzat hartuko dira oporrak hartzeko eskubidea sortzeari dagokionez.\n14.6.– Oporretan dagoela, langileak lanerako ezintasun iragankorra hartzen badu, enpresari jakinarazi beharko dio, eta une horretan eten egingo da oporren kontaketa. Etenak ezintasunak besteko iraupena izango du. Hartzeko falta duen oporraldi zatia enpresarekin hitzartuta hartuko du urte natural horren barnean, salbu eta aurretik oporraldia abenduan osorik edo zati batean hartzekoa baldin bazuen; azken kasu horretan aukera izango du hurrengo urtean hartzeko, enpresarekin ados jarri ondoren.\nAldez aurretik adostutako oporraldian aldi baterako ezintasuna gertatzen bada, eta, horren ondorioz, langileak ezin baditu oporrak hartu berez dagozkion garaian, ezintasuna amaitu ostean hartuko ditu, igarotako denbora kontuan hartu gabe. Oporrak noiz hartu zehazteko, enpresarekin adostuko dira egunok.\n14.7.– Abenduaren 31 heldu eta langilea oraindik ezintasun iragankorraren egoeran badago eta alta hurrengo urtean hartzen badu, alta hartzen duenean hartuko ditu aurreko urtetik falta dituen opor-egunak.\n14.8.– Langileak lanaldi arruntean jasotzen duen soldata errealaren arabera kobratuko dira oporrak.\nOporretan lan egin izan balute kobratuko zuketena jasoko dute soldatatzat txandako langileek.\n14.9.– Enpresako kide izateari uzten duen langileari artikulu honetako 14.2 paragrafoan ezarritakoaren arabera dagozkion opor-egunen zenbateko proportzionala ordainduko zaio, hitzarmen honen xedapen iragankorrean ezarritakoari kalterik gabe.\n14.10.– 60 urtetik gorako langileek eta 18 urtez azpikoek bi opor-egun gehiago izango dituzte.\n14.11.– Lanaldi zatitua egiten duten langileen oporraldia erdizka erabaki ahalko da, hots, % 50 enpresaren irizpidearen arabera, eta beste % 50 langileak bere gogoz erabakitzen duen moduan.\n14.12.– Arauzko oporrak zer hilabetetan hartzen dituen, honako diru-kopuru hauek jasoko ditu langileak:\na) Urtarrilean, otsailean, martxoan eta azaroan: 313,75 euro.\nb) Apirilean eta maiatzean: 200,59 euro.\nc) Urrian:155,62 euro.\nd) Etenduraren ondorioz: 787,49 euro.\na), b) eta c) idatz zatietako kopuruak opor-egun guztiei dagozkiela ulertzen da; opor-egunak teorian langileari dagozkionak baina gutxiago badira, bidezko proportzioa aplikatuko da.\n14.13.– Enpresaren beharrengatik, eta Zuzendaritzaren idazki baten bidez, langile baten oporraldia eteten bada, edo oporrak hartzeko hilabete baino gutxiago falta dela jakinarazten bazaio ez dela posible egutegian aurreikusi bezala oporrak hartzea, enpresak 787,49 euro ordaindu beharko dizkio etenarengatik.\n15. artikulua.– Ordaindutako baimenak.\nLizentzia ordaindu hauek emango ditu enpresak, benetako soldata ordainduta, behar bezala justifikatzen badira. Eragin duen gorabehera gertatzen den garaian hartu beharko da lizentzia:\na) 18 egun naturaleko lizentzia ordaindua, ezkontzagatik, langileak gutxienez sei hilabeteko antzinatasuna badu. Sei hilabeteko antzinatasuna ez badu, 15 egun naturaleko lizentzia izango du.\nb) 3 egun –horietako bi, gutxienez, lanegunak–, ezkontideak erditzeagatik.\nc) 3 egun natural ezkontidea, seme-alaba, aita, ama, biloba, aitona-amona edo senideren baten gaixotasun larriagatik edo heriotzagatik, edo 3 lanegun ospitaleratzerik balego. Kasu horretan, gaixoa ospitalean dagoen bitartean hartuko dira egunak, eta ez dago nahitaez jarraian hartu beharrik. Egunak joan eta gaixotasunak bere larrian jarraitzen badu, eta gaixoa langilearekin bizi den ezkontidea, seme-alaba, guraso edo anaia-arreba bat bada, aurreko lizentzia amaitu eta hogeita hamar egun igaro ostean berriro lizentzia hartzeko eskubidea izango du, baina oraingo honetan ez da distantziagatik lizentzia luzatuko.\n– Ordaindu gabeko lizentzia gehiago hartzeko eskubidea ere izango du, denbora berekoa, betiere aurreko lizentzia bukatu zenetik hogeita hamar egun jarraian iragan badira. Kasu honetan ere ez da aplikatuko bidaia egin behar izateagatiko luzapena.\n– Klausula honen ondorioetarako, egiaztapena egin behar duen medikuak erabakiko du gaixotasun larria zer den. Zalantzarik egonez gero, Interpretazio Batzorde Mistoak ebatziko du, irizpide hauetan oinarriturik: gaixoa ospitaleratu behar den, garrantzizko ebakuntzarik behar den, laguntzailerik behar duen eta abar.\n– Heriotzaren kasuan, hiru egunetako bat hileta-eguna izango da.\n– Gaueko txandako langileek lizentzia eragin duen gertaeraren aurreko gauean hartu ahal izango dute baimena, baldin eta hori aurrez jakin bada, eta ez da haren iraupena aldatuko.\nd) 2 egun natural, osaba-izeben edo ilobaren heriotzagatik.\ne) Egun natural bat, ezkontzako osaba-izeben heriotzagatik.\nf) Egun natural bat, ohiko etxebizitza aldatzeagatik.\ng) Egun natural bat, gurasoen, anaia-arreben edo seme-alaben ezkontzagatik.\nh) Egun natural bat, seme-alaben bataioagatik edo lehen jaunartzeagatik. Behar besteko aurrerapenarekin eman behar du langileak horren berri.\ni) 3 ordu nortasun-agiria, pasaportea edo gidabaimena berritzeko.\nj) Kargu publiko hautetsiek behar besteko denbora izango dute beren zeregin publikoak betetzeko, baina betiere indarrean dauden legeetan ezarritako mugak hautsi gabe.\nk) Hilean 8 orduko lizentzia, ordaindua eta justifikatua, izango da ezkontidearen edo seme-alabaren egiaztatutako elbarritasunagatik.\nb), c) eta d) kasuetan joan-etorria 150 km-tik gorakoa bada, baimenari bi egun natural erantsiko zaizkio.\nAurreko c) eta g) kasuetan, gradu bereko ezkontzako senideak ere barnean sartuta daudela ulertzen da.\nIzatezko bikoteei, egoera hori behar bezala egiaztatzen badute, artikulu honetan ezarritako lizentziak aplikatuko zaizkie.\n16. artikulua.– Soldataren egitura.\nHitzarmena Interpretazio Batzorde Mistoak ezarriko du soldataren egitura, mailaz maila banatuta.\n17. artikulua.– Ordainketa-kontzeptuak.\nOrdainsaria ondoko kontzeptuek osatuko dute:\n– Hitzarmeneko soldata.\n– Udako eta Gabonetako aparteko lansariak.\n– Irabazietako partaidetza.\nHitzarmena indarrean den hurrengo urteetarako, aurreko urteko ordainketa-kontzeptuen gaineko igoerak jasoko dira soldata-berrikuspenean. Hauek, hain zuzen:\n2017. urtea: % 0.\n2018. urtea: aurreko urteko estatuko KPI + 2016ko estatuko KPIren % 50.\n2019. urtea: aurreko urteko estatuko KPI + 2016ko estatuko KPIren % 50.\n17.1.1.– Hitzarmeneko soldata.\nHitzarmenaren I. eranskineko taulan adierazita dago 2017ko urtarrilaren 1ean maila bakoitzean zein soldata jasoko den.\nLangileek gehienez bi biurteko eta sei bosturteko jasotzeko eskubidea izango dute, enpresan egindako urteen arabera eta Hitzarmenaren IV. eranskineko taulan tarte bakoitzerako zehazten den moduluaren arabera.\nLangileek, hilero eta maila bakoitzean, kontzeptu horrengatik jasoko duten kopurua Hitzarmenaren V. eranskineko taulan dago adierazita.\n17.1.4.– Aparteko lansariak.\nAparteko bi lansari ezarriko dira, bata udakoa, eta bestea, Gabonetakoa. 30 egunekoak izango dira lanbide-kategoria guztietan, eta sei hilero sortuko dira. Zenbatekoa honela kalkulatuko da: Hitzarmeneko soldata (I. eranskineko soldata-taularen araberakoa), gehi irabazietako partaidetzari dagokion zatia (II. eranskineko taularen araberakoa), gehi antzinatasunagatik langileak onartuta duen zenbatekoa.\nGaixotasun arruntagatik edo istripuagatik hartzen den ezintasun iragankorrak ez du ondoriorik izango langileak kobratuko dituen diru kopuruetan. Egoera horretan kontzeptu horrengatik langileak jaso dituen zenbatekoak (hainbanakoa) kenduko dira bertatik, 23. artikuluan ezarritakoari atxikiz eta Hitzarmenaren VII. eranskinaren ildotik.\n17.1.5.– Irabazietako partaidetza.\nHitzarmenaren II. eranskineko taulan kontzeptu honengatik maila bakoitzerako zehaztutako diru kopurua jaso ahal izango dute langileek hilero.\nAñorga eta Arrigorriagatik kanpo bizi diren langileentzat ezarriko da plus hori, etxetik lantokira dagoen tartearen arabera.\nTarte hori zehazteko, langilea bizi den udalerriko herrigunea hartuko da abiapuntutzat eta lantokiko sarrera helmugatzat; ibilbidea eskuarki egiten den biderik laburrena izango da.\nBi kilometrotik gorako bidean (egunean lau kilometro) 0,156 euroko plusa ordainduko da egunean egindako joan-etorriko kilometro bakoitzeko, alegia, lantokira joateko bidea eta etxera itzultzeko bidea.\nEdozein arrazoi dela-eta langilea lanera ez doan egunetan, ez da plusik ordainduko.\nLangileak bere borondatez bizilekua aldatzen badu, eta horrek kilometro gehiago egitea badakar ere, aurreko plus berbera kobratzen jarraituko du, edo, gehienez ere, 6 kilometroko distantziari dagokiona. Aldaketak kilometro gutxiago egitea badakar, plusa distantzia berrira egokituko da.\nPlus hau lehenengo aldiz ordaintzen bada, edo etxebizitza–aldaketa batek eraginda, 6 kilometrokoa izango da gehienez onartuko den distantzia.\n17.2.2.– Gaueko lanak.\nGaueko txandan –22:00etatik 06:00etara– lan egiten duten langileek gaueko plusa kobratuko dute, Hitzarmenaren I. eranskinean kontzeptu horretarako adierazitakoa.\n17.2.3.– Jaietako «A» plusa.\nAsteko atseden-eguna ordaindutako jaiegunarekin batera egokitzen zaion txandako langileak zortzi orduko jaietako "A" plusa jasoko du, I. eranskineko taulan adierazitakoaren arabera. Egun horretako orduak ez dira, beraz, ohiko lanaldian zenbatuko.\n17.2.4.– Jaietako «B» plusa.\nUrtean zehar dauden 15 jaiegun ordainduetan lan egiten duen txandako langileak jaietako «B» plusa jasoko du, ohiko soldataz gainera; plus hori I. eranskineko taulan jasotakoaren araberakoa izango da.\n17.2.5.– Gabon eguneko eta Urtezahar eguneko plusak.\n}Gabon egunean eta Urtezahar egunean lan egiten duten lanaldi zatituko langileek eta txandakoek Gabon eguneko eta Urtezahar eguneko plusak jasoko dituzte. Gauez, 22:00etatik 06:00etara, lan egiten dutenek aparteko zortzi orduri dagokien kopurua jasoko dute; eta arratsaldez, 14:00etatik 22:00etara, lan egiten dutenek, aparteko bi orduri dagokiena.\n17.2.6.– Soldataz kanpoko plusa.\nEkonomatuko konpentsazioa kontzeptua desagertzearen ondorioz, langileek 14,03 euro jasoko dituzte hilero, urteko hamabi hilabeteetan.\n17.2.7.– Aparteko orduak.\nHitzarmen hau indarrean den artean, aparteko orduaren zenbatekoa kalkulatzeko ondorengo ordainsari-kontzeptuak kontuan hartuz egingo da: Hitzarmeneko soldata, irabaziak, antzinatasuna eta enpresa-osagarria. Zenbateko horri % 75eko osagarria gehituko zaio, VIII. eranskinaren arabera.\nAparteko orduak bi modutan ordaindu daitezke: dirutan, lehen adierazitako kalkuluarekin zehazturiko zenbatekoa, edota balio bereko atsedenaren bitartez (orduari ordua), ordu arruntaren balioaren % 75 ere jasoz. Urtean 80 aparteko ordutik gora egiten badira, ordu horiek guztiak bigarren modu horretan konpentsatuko dira.\nOrduen truke hartzen diren atseden-orduak lau hilabeteko epean hartu beharko dira, sailean saileko buruak ados daudela.\nEnpresaren izaera dela-eta bertako produktibitate-arrazoiengatik sartzen diren aparteko orduak egiturazko aparteko ordutzat jo daitezke. Horregatik, langileen ordezkariak prest daude erakunde eskudunen aurrean aurkeztu behar den bidezko dokumentazioa sinatzeko.\nEdozein arrazoirengatik aparteko orduak sartu beharra gertatuz gero, gaueko eta jaiegun edo igandeko plusak jasoko dira, plus horiek jasotzeko zirkunstantziak gertatzen direnean.\nIgande eta jaieguneko plusak –biak batera kontuan hartuta– gehienez ere hiru jaso daitezke urtean, aurreko paragrafoa aplikatzearen ondorioz lan egin behar denean.\n2017ko urtarriletik 2019ko abendura bitartean ezohiko lanak eta lankideen ordezkapenak direla-eta egiten diren aparteko orduak –edozein dela ere horretarako arrazoia, lanpostua, ordain-kontzeptua (esaterako, aparteko orduak, prestasun-plusa, lantegi mekanikoko laguntza-plusa eta eguneko lanordua luzatzeagatiko plusa) edo lanak egiten diren unea– ez dira ordainduko, eta ordu horien diruzko balioaren baliokidea den atsedenaldiaz konpentsatuko dira, sistema honi jarraiki.\n– Aparteko orduak zer-nola hartuko diren bi alderdiek adostuko dute.\n– Bi aldeak ados jartzen ez badira, atsedenaldia udan hartu beharko da (ekainean, uztailean, abuztuan eta irailean).\n– Lantegiko zuzendaritzak egingo du atsedenaldiaren egutegia, Interpretazio Batzorde Mistoaren laguntzarekin.\n– Atseden-sistema behar bezala ezartzeko eta ebaluatzeko, urtean bi bilera egingo dira, martxoko eta urriko lehen hamabostaldietan, hain zuzen.\n– Txandako langileei dagokienez, atsedenaldia, ahal dela, 5 edo 7 eguneko bloke osoetan egin beharko da. Langileak berak aukeratu beharko du asteburuetan eta jaiegunetan lan egin (5 eguneko bloketan) ala horietan atseden hartu (7 eguneko bloketan). Aukeraketa hori urte osoan egongo da indarrean.\n17.2.8.– Dietak eta joan-etorriak.\nEnpresak kontzeptu horiengatik ordainduko dituen zenbatekoak Hitzarmenaren III. eranskineko taulan daude adierazita.\n10.2.2.b) artikuluan ezarritakoaren arabera, ogitartekoaren jaiegunean atseden hartu ezin duten txandako langileek Hitzarmenaren I. eranskinean adierazitako zenbatekoak jasoko dituzte.\n17.2.10.– Igandeetako plusa.\nBeren egutegian hala ezarrita dagoelako igandeetan lan egiten duten txandako langileek Hitzarmenaren I. eranskinean jasotako zenbatekoa kobratuko dute.\n17.2.11.– Lan berezietako plusa.\nEnpresak plusa ordainduko du beren ezaugarri bereziak direla-eta (hala nola toxikotasuna, arriskua edo nekagarritasuna) halakotzat hartzen diren lanengatik; plus horien zenbatekoak VI. eranskinean daude jasota.\nLan-batzorde bat sortu da horrelako lan motak aztertzeko eta lan horiek gutxituz joateko.\n10.2.2.d) artikuluaren arabera, txandako langileek I. eranskinean jarritako zenbatekoa jasoko dute, dagokien lan-egutegian ezarritakoarekin bat etorriz erretenean daudenean.\nErreten-egunean lan egindako orduak prestasun-plus legez ordainduko dira, Hitzarmeneko IX. eranskinean jasotako zenbatekoen arabera.\n17.3.– Nomina ordaintzea.\nEnpresak hilero ordainduko die soldata langileei. Ordainketa banketxe edo aurrezki-erakundeen bidez egingo da.\n17.4.– Azken kitapenak.\nLangileak, azken kitapenaren ordainagiria izenpetu baino lehen, Enpresa Batzordeko kide baten presentzia edo afiliatuta dagoen sindikatuko ordezkariarena eskatu ahalko du, egoki deritzon aholkularitza jasotzeko.\n18. artikulua.– Ordainsari aldakorra.\nOrdainsari berezi bat ezarriko da urtero, egindako salmenten igoera saritzeko. Ordainsari horren zenbatekoa Hitzarmena indarrean den artean, urtarriletik abendura arte, langileak benetan lan egindako denborarekiko proportzionala izango da.\nOrdainsaria sortzen den urtearen hurrengoan ordainduko da, urtarrilean, eta linealki banatuko da langile guztien artean.\n2017ko ekitaldiari dagokion ordainsaria –hau da, 2018ko urtarrilean ordaindu beharko litzatekeena– ez da ordainduko.\nHurrengo ekitalditik aurrera, ordainsari aldakorraren zenbatekoa kalkulatzeko, eragiketa hau egingo da:\n– 600.000 tonara irisi arte, zenbateko hau ordaindu beharko da: 0,7 euro tona bakoitzeko + 100.000 euroko zenbateko osagarri finko bat.\n– 600.000 tona gaindituz gero, zenbateko hau ordaindu beharko da: 0,9 euro x tona guztiak, lehenengo tonatik hasita.\nTonako zenbateko horrek Hitzarmeneko gainerako soldata-kontzeptuek duten igoera izango du, 2020tik aurrera.\nKalkulua egiteko, urte natural bakoitzean igorritako merkatu nazionaleko zementu- eta clinker-tonak hartuko dira kontuan, bai eta Frantziara esportatzen direnak ere, betiere kamioian garraiatzen badira.\n19. artikulua.– Gizarte-jantokiak.\nEnpresak konpromisoa hartzen du zerbitzuak orain arte bezala ematen jarraitzeko.\n19.1.– Gerta daitezkeen igoerak erdibana (% 50) hartuko dituzte beren gain enpresak eta langileek.\n19.2.– Langileek zenbateko hau ordaindu beharko dute 2017. urtean otordu bakoitzaren truke:\nArrigorriagako langileek....................2,70 euro.\nAñorgako langileek...........................2,70 euro.\n20. artikulua.– Aseguru kolektiboa.\nHitzarmena izenpetu eta handik hilabetera, enpresak langile finkoak eta behin-behineko kontratuko guztiak aseguratuko ditu. Aseguruak zenbateko hauek izango ditu, eta arrisku hauetarako balioko du:\n– Heriotza naturala: 16.326 euro.\n– Lanetik kanpoko erabateko ezintasuna: 16.326 euro.\n– Lanetik kanpoko istripuaren ondoriozko heriotza: 33.829 euro.\n– Lan-istripuaren ondoriozko heriotza: 83.967 euro.\n– Lan-istripuaren edo lanbide gaixotasunaren ondoriozko erabateko baliaezintasuna: 83.967 euro.\nEskatutako agiri guztiak enpresaren esku utzi eta bi hilabeteko epean ez badira ordaindu aurreko paragrafoan finkatutako zenbatekoak, enpresak berak aurreratuko ditu.\n21. artikulua.– Laguntza medikoa.\nMedikuntza orokorreko medikuak aginduta, langileak Gizarte Segurantzako espezialistaren batengana jo behar duenean, eta kontsulta-ordua lan-orduetan bada, asistentzia mediko hori jasotzeko eskubidea izango du langileak, eta ohiko lanaldiko soldata jasoko du, inolako kenketarik gabe; horretarako, aldez aurretik agindua egiaztatzen duen papera eta asistentzia gauzatu dela egiaztatzen duena aurkeztu beharko dira. Bestelako kasuetan, hala nola langilea bera medikuntza partikularreko kontsultara joateagatik nahiz langilearekin bizi den lehen mailako senide bati laguntzeagatik, ohiko lanaldiko soldataren arabera ordaindutako 16 ordu izango ditu urtean, gehienez; kontsulta-ordu horiek, aurreko kasuan bezala, egiaztatu egin beharko dira.\n22. artikulua.– Istripu-bajaren osagarria.\nLan-istripuengatik edo lan-gaixotasunengatik gertaturiko ezintasun iragankorren egoeretan % 100ean osatuko dira Hitzarmeneko soldata, antzinatasuna, enpresa-osagarria eta irabaziak.\n23. artikulua.– Gaixotasun-bajaren osagarria.\nGaixotasun-baja batean dauden langileek hileko absentismoaren araberako osagarria jasoko dute. Hitzarmenaren VII. eranskinean adierazitakoaren arabera aplikatuko da osagarri hori.\n24. artikulua.– Trebakuntza.\nBatzorde bat sortuko da, sindikatu guztien ordezkaritzaz, prestakuntza-plan bateratu bat egiteko. Prestakuntza-orduak erdibana sartuko dira: % 50 lanaldiaren barnean eta % 50 lanalditik kanpo. Batzorde horrek prozedura bat finkatuko du plana burutzeko.\n25. artikulua.– Aurrerakin itzulgarriak.\nEnpresak gehienez ehun eta berrogeita hamar mila euroko (150.000 euro) aurrerakin itzulgarrien funts bat sortuko du, Hitzarmenari atxikitako langileentzat.\nInterpretazio Batzorde Mistoak egindako araudi baten arabera zehaztuko da funts horren funtzionamendua eta aplikazioa. Berariazko batzorde bat sortuko da araudia kudeatzeko.\n26. artikulua.– Pentsio-plana.\nHitzarmen honen eraginpeko langileek Geroa izeneko Gizarte Aurreikuspenerako Erakundera atxikiko dira. Sociedad Financiera y Minera SA enpresak dituen gainerako lantokietako langileek baliatu ahal izan dezaketen beste edozein pentsio-plani uko egitea ekarriko du horrek.\nHitzarmen kolektibo hau indarrean den 3 urteetan, ekarpen hauek egingo dira: % 4,30ekoa, lehen urtean, eta % 1,80koa, hurrengo bi urteetan. Honela aplikatuko da:\nHitzarmen hau sinatzen den hilera arte, ekarpena langile bakoitzak Gizarte Segurantzako Erregimen Orokorrera egiten duen kotizazio-oinarriaren % 4,30en baliokidea izango da. Ekarpenaren % 2,15 langileak jarriko du, nominatik deskontatuz; eta gainerako % 2,15a, enpresaren kargura izango da.\nHitzarmen hau sinatzen den egunaren hurrengo hiletik aurrera, ekarpena langile bakoitzak Gizarte Segurantzako Erregimen Orokorrera egiten duen kotizazio-oinarriaren % 1,80koa izango da. Ekarpenaren % 0,90 langileak jarriko du, nominatik deskontatuz; eta gainerako % 0,90a enpresaren kargura izango da. 2018an ere ekarpen berak egingo dira.\n2019an, berriz, % 1,80ko ekarpenak egingo dira 2017an % 4,30eko ekarpenak egin ziren hilabeteetan. Gainerako hilabeteetan, % 4,30eko ekarpena egingo da.\n2020-01-01etik aurrera, lehen aplikatzen zen % 4,30eko ekarpena egingo da urte osoan, lehen bezala, alderdiek ez badute beste zerbait adosten.\n27. artikulua.– Enpresa-batzordeak.\nEnpresa Batzordeko kide guztiek hilean ordaindutako 30 ordu hartzeko eskubidea izango dute, lankideen interesen aldeko zeregin sindikaletarako.\nEnpresak lokal egoki bat utziko die batzordeei, telefonoko barne-zenbaki batez horniturik, haien bilerak egin ditzaten.\nEnpresaren eta batzordeen arteko ohiko bilerak hilabetean behin egingo dira eskuarki, batzordeko idazkariak deituta. Ohiz kanpoko bilera-deialdiak alde bietako edozeinek egin ahalko ditu.\n28. artikulua.– Bidegabeko iraizpena.\nLan Arloko Epaitegiak edo dagokion apelazioko erakunde jurisdikzionalak bidegabeko iraizpena ebazten duen epaia ematen badu, langileak bi aukera izango ditu: enpresan jarraitu ala bertan baja hartu, trukean epaian ezarritako kalte-ordaina jasoz.\n29.– artikulua. Berme sindikalak.\nEnpresako sindikatuen jarduera Sindikatu Askatasunaren Lege Organikoan (LOLS) ezarritakoak arautuko du, eta, zehatzago, arau hauek:\n1.– Sindikatuek sekzioak sortu ahal izango dituzte, baldin eta plantillako % 10eko afiliatuen kopurua erdiesten badute.\nEratutako sindikatu-sekzioek ordezkari sindikal bat aukeratzeko eskubidea izango dute, irizpide hauen arabera:\n– 100 langile baino gehiagoko lantegietan, gutxienez 45 afiliatu izatea.*\n– 100 langile baino gutxiagoko lantegietan, gutxienez 30 afiliatu izatea.*\n* Ondorio horietarako, ulertuko da langile bat ezin dela egon sindikatu batera baino gehiagora afiliatuta; beraz, behin bakarrik zenbatu ahal izango da.\nOrdezkari horiek Enpresa Batzordeko kideen eskubide berberak izango dituzte, irizpide hauen arabera ezartzen den ordu-kreditua salbu:\n– 100 langile baino gehiagoko lantegietan: hilean 25 ordu.\n– 100 langile baino gutxiagoko lantegietan: hilean 20 ordu.\nLantegi batean sindikatu bereko ordezkari bat baino gehiago badaude, hileko orduak bien artean banatuko dituzte, modu ekitatiboan.\n2.– Langileek hala erabakitzen badute, sekzio sindikal izenpetzaileek berek egin ditzakete enpresako edo lantokiko negoziazioak.\n3.– Langileek lantokian batzarrak –orokorrak nahiz zatikakoak– egiteko eskubidea izango dute. Horretarako, enpresak ordaindutako 12 ordu izango dituzte urtean, gehienez. Batzarretarako deialdia Enpresa Batzordeak egingo du, edo enpresarekin batera adostutako gutxienekoak betetzen dituzten sekzio sindikalek. Batzar orokorretarako deia Enpresa Batzordeak baino ezingo du egin.\n4.– Gorabehera sindikalengatik Enpresa Batzordeko kideek edo sindikatuetako ordezkariek ordaindu beharreko kilometroak, bidesariak, aparkalekuak eta dietak Enpresa Batzordeak hartuko ditu bere gain, orain arteko arrazoiengatik.\n5.– Sindikatu bateko ordezkariei eta batzordeko kideei dagozkien ordaindutako baimen-orduak sindikatu bereko kideen artean metatu daitezke, gutxienez sei hilabeterako, sindikatu horrek hautatutako ordezkari bakar batengan, orotara sindikatuko kideei dagozkien kopuruaren % 50era arte.\n6.– Ez da langilerik baztertuko honelako edo halako sindikatuko kidea izateagatik.\n7.– Sindikatu bateko afiliatuari erreklamazio edo zigorren bat aplikatzen bazaio, enpresak horren berri emango dio, idatziz, haren sindikatuko ordezkariari, halakorik balego.\n8.– Sindikatuetako ordezkariek eskubidea izango dute enpresak entzun ditzan, afiliatuen arazoak negoziatzeko eta adosteko.\n30. artikulua.– Laneko arriskuen prebentzioa.\nBai enpresak bai langileen ordezkariek hitz ematen dute Laneko Arriskuei Aurrea Hartzeari buruzko azaroaren 8ko 31/1995 Legeak ezarritakoa beteko dutela, bai eta horren gainean indarrean dauden araudi eta xedapenek ezarritakoa ere. Arrigorriagako eta Añorgako zementu-lantegietako laneko segurtasun eta higiene taldeak, hain zuzen ere, legean xedatutakoa kontrolatzeko eta horren jarraipena egiteko sortu ziren.\n31. artikulua.– Toxikotasun-, arrisku- eta nekagarritasun-plusa.\nEnpresa Zuzendaritzak behar diren bitarteko materialak eta giza bitartekoak jarri ditu arriskua, toxikotasuna eta nekea dakarten egoerak saihesteko, eta horretan jarraituko du aurrerantzean ere.\nBerez, zuzendaritzaren filosofia da gerta daitezkeen anomaliak zuzentzea edo arintzea, eta ez da, besterik gabe, plus horiek ordaintzea.\nBeraz, agintaritza eskudunak honelako edo halako arrisku-, toxikotasun- edo neke-kasurik antzeman eta irmotasunez adieraziz gero, bidezko neurriak hartuko lituzke.\n32. artikulua.– PRECO II prozedurak.\nEnpresako hitzarmen kolektibo hau ulertu edo aplikatzeko sor daitezkeen edozein zalantza edo eztabaida ebazteko, alde bietakoak PRECO II prozeduren mende jartzen dira, beren eskumen-esparruko gatazka kolektibo zein pertsonalei dagokienez. Horrenbestez, alde bietako batek horietako edozein prozedura hasiz gero, besteak prozeduran esku hartu beharko du eta berari lotuta geratuko da bere osotasunean.\nAUKERA-BERDINTASUNA ETA LAN-GIROA\n33. artikulua.– Emakumeen eta gizonen arteko aukera-berdintasunerako politika.\nSociedad Financiera y Minera SAren zuzendaritzak hitz ematen du aukera-berdintasuna kudeatuko duela, enpresako gizon eta emakumeengan ondorio zuzenak eta zeharkakoak dituzten jarduera orotan txertatuz. Behar diren baliabideak izendatuko dituzte urtero Berdintasunerako helburuak eta planak martxan jartzeko, eta horiek inongo diskriminaziorik gabeko ingurua sortzen lagunduko dute.\n34. artikulua.– Lan-giroari buruzko printzipioen adierazpena.\nEnpresak konpromisoa hartzen du bertan indarkeriarik eta jazarpenik gabeko lan-giroa izango dela zaintzeko; hain zuzen ere, gerta daitezkeen jarduera mota guztiei aurrea hartzeko, horiek kontrolatzeko eta zigortzeko prozedura bat adostuko du, eta adostutakoa ezagutzera emango du.\nEra berean, aitortzen du pertsona orok duela eskubidea duintasunez tratatua izateko; horretarako, enpresak hitzematen du bertan lan egiten duten pertsona guztien duintasuna errespetatuko den lan-giroari eutsiko diola, eta ordenamendu juridikoak babestutako funtsezko eskubideak eta, bereziki, berdintasunerako, osotasun fisiko eta moralerako, eta duintasunerako eskubidea urratzen duten jokabideak saihestu eta horien aurka egingo duela.\nHorrez gain, enpresak beste konpromiso edo ardura batzuk ere hartzen ditu.\nAitortzen du lanean indarkeria edo jazarpena jasan izana sentitzen duen pertsona orok duela eskubidea salaketa jartzeko, eta horretarako adostutako prozedura abian jartzea eskatzeko eskubidea bermatzen du.\nBeharrezko bitartekoak ezartzea proposatzen du, jazarpen- eta indarkeria-kasurik ez gertatzeko informazio, heziketa, trebakuntza, jarraipen eta ebaluazio egokia eman ahal izateko, bai eta bertan zerbitzuak ematen dituzten pertsonen jarreretan eta jokabideetan eragiteko ere.\nHorrez gain, laneko indarkeria-egoeren ondorioz sorturiko gatazkak era autonomoan konpontzeko prozeduraren edukia erakundearen maila guztietara zabalduko du, modu sistematikoan eta jarraituan. Era berean, kopia bana emango zaie enpresan zerbitzuak ematen dituzten pertsona guztiei. Lanean hasi berri direnei ere (behin-behineko langileak izan nahiz langile finkoak izan) edukiaren berri emango zaie.\nLangileei, garatu behar dituzten jarduerei, lortu beharreko helburuei eta horretarako dituzten baliabideei buruzko informazio garrantzitsua, argia eta espezifikoa emateko konpromisoa hartzen du enpresak, eta horretarako, beharrezkoak diren baimenak eman eta jarraipenak egingo ditu.\n35. artikulua.– Hitzarmen hau ez aplikatzea.\nEnpresak hitzarmen hau aldi batean ez aplikatzeko asmoa badu (arrazoi ekonomikoak, teknikoak, antolamendukoak edo ekoizpenekoak direla-eta), langileen ordezkariekin horretarako akordiorik lortzen ez badu eta gatazkak konpontzeko lanbide arteko akordio aplikagarrien prozeduretara jota ere desadostasuna konpontzen ez bada (bi alderdiek beren-beregi hala egitea adosten badute soilik joko da arbitrajera), bi aldeen arteko akordioa beharko da (enpresaren ordezkaritzaren eta langileen ordezkaritzaren gehiengoaren arteko akordioa, alegia), Hitzarmena ez aplikatzeari buruzko desadostasuna ORPRICCEren esku jartzeko.\nLEHEN XEDAPEN IRAGANKORRA.\nBehin-behingoz, eta oporrak aurreko sistemaren arabera kobratzeko langileek duten eskubidea iraungi arte, sistema horri eutsiko zaio.\nAuzi hori ebazteko ondorioetarako, 1978 arte eutsiko zaio aipaturiko eskubideari.\nBIGARREN XEDAPEN IRAGANKORRA.\nLangile berriek aurrera egiteko egungo aldia, 6. artikuluko taulan zehaztutako epeei dagokienez, urte eta erdi luzatuko da; horrenbestez, aurrerabideen taula hau aplikatuko da:\nXI. maila:15 hilabete.\nVIII. maila:15 hilabete.\nVI. maila:12 hilabete.\nV. maila:12 hilabete.\n2020-01-01etik aurrera, 6.2 artikuluan araututako aurrerabideak aplikatuko dira berriro ere.\nHIRUGARREN XEDAPEN IRAGANKORRA.\nKonpainiak Malagara edo beste lantokia batera lekualdatzeko aukera iragarri berri du, enpresak Estatuan dituen administrazio-zereginen berrantolaketaren ondorioz, bai eta egun Añorgako bulegoetan egiten diren funtzioak lekualdatzeko aukera ere. Horren aurrean, bi aldeek hitz eman dute beste lan-aukera bat bilatzen ahaleginduko direla, lekualdatzearen ondorioak izan ditzaketen eta hitzarmen honen eraginpean dauden langileen baldintza pertsonal eta profesionalekin bat datorrena, Rezolaren edozein lantokitan.\nKonpainiaren egoera ekonomikoaren eta antolaketa-egoeraren aurrean, beste aukera batzuk bilatzeak beste zenbait sailetan doiketak egitea eragin dezake.\nNeurrien benetako eragina jakiten denean, Interpretazio Batzorde Mistoa bilduko da, plana garatzeko.\nLAUGARREN XEDAPEN IRAGANKORRA.\nLan-batzorde bereziak: hitzarmen kolektibo honen negoziazioa amaitzean, Interpretazio Batzorde Mistoko langileen ordezkariek proposamen zehatz bat egingo dute idatziz, eta hilabeteko epean, batzorde hau berriro bilduko da, proposamen hori eztabaidatzeko.\nBOSGARREN XEDAPEN IRAGANKORRA.\nSegurtasun-pizgarri bat ezarriko da, enpresak eta langileek istripurik ez gertatzeko duten helburu bateratua lortzeko egiten diren ahaleginak saritzeko. Ez dute pizgarri hori jasoko zuzendaritza taldekoek, kontzeptu hori sartuta baitute helburuen araberako sisteman.\na) Ez dute pizgarri hori jasoko ez oporretako ordezkapenak edo antzekoak egiteko kontratatu diren langileek, ez eta lan edo zerbitzu jakineko lan-kontratua eta ekoizpen-inguruabarrengatiko behin-behineko kontratua egin zaien langileek, betiere kontratuaren iraupena urtebetetik beherakoa bada.\nb) Urtean, 4 hilabete osoko lana burutu behar da.\nc) Derrigorrezko baldintza izango da onuradunak nominan egotea ordainketa-datara arte. Horregatik, ordainketa-data baino lehen lan-kontratua iraungitzen zaien langileek ez dute pizgarri hori jasotzeko eskubidea izango.\nd) Saria ekitaldi horretan benetan lan egindako denboraren proportzionala izango da.\ne) Konpainian ekitaldia hasi eta gerora sartzen diren langileek lan egindako hilabete osoei dagokien pizgarri proportzionala jasoko dute, betiere muga hauen a) eta b) atalak betetzen badituzte.\nPlantillako langile bakoitzak 545 euroko pizgarria lortu ahal izango du urtean, helburu hauetako bakoitza lortzeagatik:\n1.– Lan-istripurik gabeko hil bakoitzeko:\nAñorgako nahiz Arrigorriagako lantokietan laneko baja eragiten duen istripurik gertatzen ez den hilabeteetan, lantoki horretako plantillako langileei 23 euro ordainduko zaie, urteko 273 euroko zenbatekoa (urteko pizgarriaren % 50) hilabete bakoitzean zatiturik ateratzen dena.\n2.– Urtean lan-istripurik gabe pasatzen diren bi hiruhilekoz behin:\nAñorgako nahiz Arrigorriagako lantokietan, bi hiruhilekotan –jarraituak izan edo txandakatuak izan urte natural berean–, laneko baja eragiten duen istripurik gertatzen ez bada, lantoki horretako plantillako langile guztiei urteko 136 euro (urteko pizgarriaren % 25) ordainduko zaie.\n3.– Bi lantokien artean metatutako maiztasun-indizearen balioaren eta baja-aldien iraupenaren arabera:\n2017. urtean bi lantokien artean (Añorga eta Arrigorriaga) metatutako maiztasun-indizea 7 baino txikiagoa bada, eta ez bada egon 150 egunetik gorako istripuagatiko bajarik, bi lantokietako plantillako langile guztiei 136 euro ordainduko zaizkie urteko (urteko pizgarriaren % 25).\nHurrengo urteetarako maiztasun-indizea konpainiako zuzendaritzak ezarriko du.\nHitzarmen hau indarrean den urteetan aplikatuko da pizgarri hori; beraz, ez da finkagarria izango hurrengo urteetarako. Horrez gain, konpainiak ez du obligaziorik izango etorkizunean ere egungo sistemari eusteko, ez eta soldata finkoaz gain aparteko ordainsariak ordaintzea dakarren bestelako sistemaren bati eusteko ere.\nAurreko hitzarmeneko lehenengo xedapen gehigarriarekin bat, enpresako jarduera sindikalari buruzko Akordioaren testua atxikiko da; hain zuzen, bertan ezarritakoari lotzen zaio enpresako sindikatuen jarduera, bai eta hitzarmen kolektibo honetako 27. eta 29. artikuluetan xedatutakoari ere.\nNominak homologatzearen eta aurreko hitzarmenak negoziatzean burututako maila-parekatzearen ondorioz, langileak berez hitzartutako mailatik gora soldatatzat kobratzen duen zenbatekoa bere horretan mantenduko da eta ez da irentsiko; hau da, kopuru hori ez da aldatuko eta ez zaio gerora ere gehikuntzarik aplikatuko. Aldatuko ez den diru kopuru horri «langile finkoen A plusa» esango zaio.\nLangile bat mailaz igotzen bada eta aurretik «langile finkoen A plusa» deritzona kobratzen badu, lortzen duen soldata-igoerak irentsiko du kopuru hori.\nHalaber, plus pertsonal gisa langile batek gaur arte kobratzen duen kopurua bere horretan mantenduko da, eta ez da irentsiko, salbu eta maila-parekatzearen edo maila-igoeraren ondorioz bere soldatak plus pertsonal horren adinako edo gutxiagoko gehikuntza badu; azken kasu horretan plusa gehikuntza horren kopuruarekin irentsita geratuko baita. Plus pertsonalean geratzen den kopuruari «langile finkoen B plusa» esango zaio.\nLangile bat mailaz igotzen bada eta aurretik «langile finkoen B plusa» deritzona kobratzen badu, lortzen duen soldata-igoerak irentsiko du kopuru hori.\nHitzarmen honetan zehaztu ez denerako araudi hauetan xedatutakoa aplikatuko da: Zementuen sektoreko gai zehatzei eta bertako hutsuneak betetzeari buruzko akordioa, Eraikuntzako eta herri-lanetarako Gipuzkoako lurralde-hitzarmen kolektiboa, Langileen Estatutua eta aplikazio orokorrekoa den lan-legedia.\nArrigorriaga, 2017ko urriaren 26a.


25ean Zombiek Donostia inbaditzen dute... - Donostia Turismoa\n25ean Zombiek Donostia inbaditzen dute...\n2014 Urr 20\nEzagutu programazio osoa\nAurten Fantasiazko eta Beldurrezko Zinemaren XXV. urte urrena ospatzen denez jaialdia luzatu egingo da eta urriaren 25etik azaroaren 1erarte iraungo du.\nLarunbatean Musarañas (2014) filmaren proiekzioak hasiera emango dio Antzoki Zaharrean Donostiako Fantasiazko eta Beldurrezko Zinemaren XXV.Asteari. Juanfer Andrés eta Esteban Roel dira film espainiar honen zuzendariak, eta Álex de la Iglesiak eta Carolina Bangek Pokeepsie Films etxearen bidez ekoitzi dute.\nGainera, aparteko ekintza bezela aurten, beste urte urren garrantzitsu bati omenalditxoa eginez, Behobia-Donostiaren 50. urte urrena hain zuzen, Behobia-San Sebastián zombia korri egingo da. Hain korrikalari azkarrentzat maratoi formatua luzeegia izango zenez, ibilbidea laburtzea erabaki da eta honela Bulebarrean jarriko da energia guztia.\nEtorri Donostiara eta jaialdiaren egoitzarik ospetsuenera, Antzoki Zaharrera. Egun batzuetan fantasiazko eta beldurrezko zinemaren zaletuak direnentzako jaialdi bilakatuko da. Genero horretako urteko film onenek eta mota guztietako jarduerek kaleak kolorez, dibertsioz eta fantasiaz beteko dituzte. Animatzen zara?


2017ko abenduaren 3an Argia aldizkarian Miel Anjel Elustondok elkarrizketu zuen orduan Ekuadorreko Imbabura probintziako gobernadore zen Paolina Vecoutere kitxua. Orain, berak eskatuta, itzuli dugu gaztelerara (baita frantsesera eta inglesera). Perspektiban, irakurketa interesgarria iruditu zaigu.\n2017/12/03 - MIEL ANJEL ELUSTONDO\nPaolina Vercoutere Quinche (Frantzia, 1976)\nFlandriarra lehen deitura, kitxua bigarrena. Frantsesa aita, kitxua ama. Ekuadorren hazi zen haurretatik. Kultura eta Gizarte Garapena ikasketak egin zituen Otavaloko Unibertsitatean, eta Genero eta Politika Publikoak masterra Latinoamerikako Gizarte Zientzietako Fakultatean. Garabide erakundearen hizkuntza gidaritzari buruzko ikastaldian izan zen urrian Euskal Herrian.\nKitxua duzu hizkuntza indigena.\nGogoan dut amamak, gure hizkuntzari buruz ari eta yangaximi esaten zuela. Yanga, “ezer ez” da. Ximi, “hizkuntza” edo “ahoa”. Alegia, “ezerezaren hizkuntza” genuen yangaximi. Gure amak, berriz, kontra egiten zion: “Ez ezazula horrelakorik esan, ez da yangaximi, rungaximi baizik!”. Alegia, rungaximi, “gizakiaren hizkuntza”. Horrexek markatu du gure galbidea, izan dugun galbidea, oraindik ere irauten duena. Biziberritze prozesuari ekitekotan, nahitaezkoak ditugu geure kulturarekiko harrotasuna eta geure izateari eta hizkuntzari lotutako atxikimendua. Gure arazorik handiena, berriz, gaur egun, harrotasuna eta atxikimendua berreskuratzea dugu. 2008az gero, Ekuadorreko herri indigenen eskubideak konstituzioan jasota daude. Bertako herri eta nazioek hezkuntza beren hizkuntzan jasotzeko eskubidea dute. Konstituzioak direnak eta ez direnak onartzen ditu, baina kontua da hizkuntza horiek –kitxua, besteak beste–, baliorik gabetuak direla aspaldi, prestigioz gabetuak, eta ondorioz, gurasoek ez dutela nahi beren seme-alabek kitxuaz edo gainerako hizkuntza indigenetan ikas dezaten.\nHorixe egoera oraindik.\nGehiago esango dizut: kitxua hiztunak estatuaren administrazioari lotzen zaizkionean, antzaldatze bat gertatzen da hiztun horien baitan, espazio formaletan kitxuaz hitz egiteari uzten diote. Oso gauza arraroa… Deskolonizazio lana egin behar dugu –buruz eta gogoz deskolonizatu, oroz gain–, eta geure autoestimua berreskuratu. Hargatik ez ziguten gure aitaita-amama askok kitxuaz hitz egin, haiek jasandako tratu txarra guk jaso ez genezan. Kitxua hiztunak halako doinu bat du gaztelaniaz hitz egiten duenean, eta hori salagarri luke! Hizkuntza ez irakastea biziraupen ariketa zen gure aitaita-amamen kasuan: “Ez zaizu baliagarri eta, are okerrago, kitxuaz hitz egiten duzula jakiten badute, diskriminatu egingo zaituzte”. Legezko diskurtsoa osatu dugu, bai, lege marko bat, politika publikoa ere bai kulturartekotasunaren eta nazio aniztasunaren inguruan, baina kontua da funtzionatzen ez duen irakaskuntza sistema elebiduna dugula, ez dituela ikasle ez irakasle elebidunak sortzen, hiztunik ere bat ere ez… Horixe egoera, lege marko guztiak gorabehera.\n"Asko hitz egiten da estatu nazio aniztun eta dibertsitatez betetakoaz, emakumea barne hartzen duenaz eta hau eta hura, baina, sakon-sakonean, ez dago egoera iraultzeko borondate politikorik"\nHarrigarri da kargu politiko zaren horrek aitortzea.\nAsko hitz egiten da estatu nazio aniztun eta dibertsitatez betetakoaz, emakumea barne hartzen duenaz eta hau eta hura, baina, sakon-sakonean, ez dago egoera iraultzeko borondate politikorik. Eta pena handiarekin diot, ni sistema politiko horren barruan bainago. Eta uste dut beharrezkoa dela barruan egotea. Kanpoko aktibismoa bezain inportantea da barrutik eragitea, zenbait espaziotan\n–minimoak badira ere–, galderak egin eta zalantzak eragitea. Ni neu, gobernadore izan baino lehen, Ekonomia eta Gizartea Barne Hartzeko Ministerioko zuzendari izan nintzen eta haurrak, adinekoak eta ezgaitasunen bat duten pertsonak nituen ardura. Zuzendari izan nintzen garaian irizpide halako bat ezarri nuen familia laguntzaileak hautatzeko garaian: elebidun izan behar ziren. Horrek erresistentzia handiak ekarri zizkidan, baita neure alderdiaren barruan ere. Arrazistatzat hartu ninduten, nire Ministerio hura indioz beterik zegoela aditu behar izan nuen. Eta orain, gobernuan nagoela ere, gisako komentarioak aditu behar izan ditut. “Hemen indio usaina dago orain”. Hamaika horrelako. Esamesa horiek hor daude oraindik. Nik, esaterako, prentsa arduradun bat dut, kitxua hiztuna jatorriz –ni ez bezala–, neuk errekrutatu nuena.\nBarkatu, ez zara jatorrizko kitxua hiztuna?\nEz. Nire inguruan espainola, frantsesa eta kitxua erabiltzen ziren. Geroago, baita ingelesa ere. Prozesu bat izan zen. Eskola libre batera joan nintzen. Han izan nintzen 13 urte bete arte. Harrezkero, eskola frantsesera sartu nintzen. Gazterik ezkondu nintzen, eta kitxua hiztun jatorrarekin esposatu nintzen –kitxua familia zeharo tradizionalekoa–, eta orduan, nire burua berreraiki eta kitxuaz ikasi nuen nire amarekin. Bestalde, gure ama hizkuntzaren eta kulturaren aldeko borrokalari suharra izan da beti.\nHizkuntz kontzientziaren jabe zaitugu, dena den.\nHizkuntzaren kontzientzia dut, eta militantziaren zentzua ere bai. Horrexek mugitzen nau. Ez dut kitxuaz erraz hitz egiten, oinarrizkoa baizik. Dena ulertzen dut, eta hitz egin behar dudanean, beste erremediorik ez dudanean, hitz egiten dut. Nekazarien artean, adibidez, elebidunak ez direnean, hitz egiten dut. Oso ondo hitz egiten duen jendearen aurrean, berriz, lotsatu egiten naiz, nirea ez delako haurretan ikasia, geroan baizik, eta doinuak salatzen nau. Senarrak, kitxua hiztun jatorra baita, barre egiten du nire lepotik, doinu jatorrik ez dudalako. Nire lanean, langilerik kontratatu behar dudanean, elebidunak hartzen ditut beti. Prentsa kabineteari dagokionez, kitxua hiztun jatorra izendatu nuen zuzendari eta, harrezkero, kitxuaz eta espainolez zabaltzen ditugu gure oharkizun eta jakinarazpen guztiak. Kitxua lehenestea garrantzi handikoa da niretzat, amari zor diot, amamari, nire komunitateari. Garbia izan beharra daukat, garbia izateari uzten diodan egunean politikatik irteteko garaia izango baitut.\nEz da aise izan behar kitxua izaten giro horretan.\nGobernadore naizela, janzkera jakina daramat beti, neure burua politikoki erreibindikatzeko bidea dut. Badakit nire janzkerak zer esan nahi duen, ekintza politikoa da, emakumerik inoiz egon ez den gune batean nago. Militarrekin egon ohi naiz, poliziaren agintariekin, eta beharrezko zait haiekin egotea, haien iruditeria zartatzeko, hain zuzen, zeren eta oraindaino arte, emakumezko bat ni bezala jantzita zerbitzaritzat hartua izan baita beti. Aberatsen etxeko lanak egiten zituen neskamea. Garrantzizkoa zait horren kontra egitea, eta horregatik noa beti era jakin honetara jantzita.\nZer diozu kulturartekotasunari buruz? Behin eta berriz eta askotan erabiltzen den hitza.\nKulturartekotasuna diskurtso politikoki zuzenaren barrura sartu da. Hain dago erabilia, hain maiseatua, higatua… ezen esanahia galdu baitu. Gure herrian, esaterako, ez dago kulturartekotasunik. Ez, behintzat, nik ulertzen dudan moduan, nik botere banaketatzat ulertzen baitut. Alegia, bost mendez produkzio bitartekoak, botere politikoa, baliabideak, erabakiak hartzeko ahalmena… dena izan duen horrek hori banatzen hasten denean hasiko da kulturartekotasuna. Hurkoari berdintasunez hitz egitea, era horizontalean jardutea… da kulturartekotasuna. Horixe litzateke ideala, eta horixe da ez daukaguna. Gainerakoan, hainbeste maiseatu da hitza –“tolerantea naiz” eta hau eta hura–, ezen hitzak esanahia galdu baitu eta ez du ezer esan nahi.\nUsteko nuen bestela zela giroa Otavalon.\nDuela hogei urtetik hona bizi naiz Otavalon, sinbolismo handiko hiria Ekuadorren. Gure arbasoak Imbabura muinoaren magalean bizi ziren, hiriak guztiz baztertuak zeuzkala, hiria botere zuri-mestizoaren erdigunea zenean. Iragan mendeko 80ko hamarkadan, hainbat dinamika komertzial tarteko, kitxuek diru arrakasta handia izan zuten eta hiriaren jabego guztiak erosi zituzten. Kitxuok egin ginen hiriaren jabe, eta horren ondorioz, botere politikoaren borrokan sartu ahal izan ginen, eta historian estreinakoz, alkate indigena bat izan genuen. 1990ean, Asanblea Nazionalak Ekuadorreko kulturarteko hiriburu izendatu zuen Otavalo. Etnien arteko arazoak nahi baino gehiago dira, arrazakeria ez dago baztertua. Berniza bai, emana dago, baina urra ezazu apur bat berniz hori azkazal puntarekin eta hantxe bistaratuko zaizu arrazakeria.\n"Hizkuntza ez irakastea biziraupen ariketa zen gure aitaita-amamen kasuan"\nEtnien arteko arazoak, arrazakeria, identitate ezberdinak lurralde berean.\nGogotik errebindikatzen dut identitatea, eta neurri berean kuestionatzen ditut, berriz, esentzialismoa eta tradizionalismoa, emakumeen aldeko borrokaren militante bainaiz. Konfliktoa eragiten dit kanpo aldera diskurtso politikoki zuzena egin beharrak. Hitzak neurtu behar izaten ditut, ez ditut esan nahiko nituzkeen denak esaten, baina ezta esan behar diren hitz politikoki zuzen guztiak esaten ere. Aurrerapenak ere izan dira. Ekuadortarra naizen aldetik, egia da hori. Doako hezkuntzara sarbidea dugu –amets hutsa duela gutxi arte–, osasun sarea, gure eskubideen gaineko kontzientzia handiagoa… Gauza asko, joan deneko hamar urtean egin direnak, estatua ikaragarri indartu denetik. Ordu arte ez baikenuen estaturik, estatuaren presentzia besterik, guri ez zegokigun egitura bat. Zuek ehunka urte daramazue estatua eraikitzen. Gu horretan hasiberriak gaituzue.\nPolitikoki zuzenaren eta barnean sentitzen duzunaren artean murgil igerian behar duzu.\nBai, bada. Eta, esaterako, horretaz ari naiz master txostena idazten, generoaren ikuspegitik aztertzen nola bizirauten dugun emakumeok espazio horietan.\nMasterra idazten ere ari zara. Zer diozu lan horretan, jakin baliteke?\nNondik natorren kontatzen dut, nire bizi esperientzia azaltzen dut teoria feministaren barnean. Sentimenduetatik abiatu eta amamaren, amaren, aitaren eta neure narrazioa osatu dut, teoriarekin lotuz. Beste alde batetik, hainbat elkarrizketa egin ditut, hala kitxua direnen artean nola ez direnen artean, emakumeei buruz duten iruditeriaz galdezka. Nik neuk emakume kitxuatzat berresten dut nire burua, berdinetik berdinera begiratzen diot ondokoari. Jaso dudan heziketari zor diot. Ez nago inoren aurrean begirada jaisteko prest. Eta horrek probokatu egiten du, aztoragarri zaio askori. Eta horixe nahi dut nik, beren baitan duten emakume indigena zerbitzariaren irudia deseraikitzea. Horixe da nire borroka.\nEuskal Herrian izan zara Garabide erakundearen ikastaroan. Zer ikusi duzu, zer asmo duzu Ekuadorren?\nIkusi dut gauza ez dela lider baten kontua, sinergia eta gizartearen baitako askotariko faktoreen batura lortzea baizik. Kooperatibak ikusi ditudalarik, adibidez, pentsatu dut horrek ekonomian ez ezik, maila politiko, sozial eta kulturalean ere izan behar duela eraginik. Kolektibitate osoari dagokiola fenomenoa. Ekuadorren, berriz, espazio bat sortu nahiko nuke hezkuntza sistemaren barnean. Ez dut gordin esateko ohiturarik: “Hezkuntza sistemak ez du funtzionatzen”. Ez. Aldiz, esan ohi dut: “Eredu elebidun bat proposatu nahiko nuke Otavalon…”. Eta haiek, baietz: “Aski indar baduzu, aurrera!”. Eta nik horixe nahiko nuke, eredu berri bat eraiki, eta bitartean, hezkuntza eredua birpentsatu, ez baitiogu herri kolonizatu izateari utziko hezkuntza sistema irauli artean, guztiz memoristikoa baita, gizabanako bezala ezereztu egiten baikaitu, aldi oro gu minimizatzen, autoestimua oinpean arrastaka eramatera behartzen… Hezkuntzaren bidetik etorriko da hizkuntza berreskuratzea, eta hizkuntza berreskuratzea gure kultura, gure izatea eta gure mundu ikuskera berreskuratzea izango da. Ardura horixe daukat, horrexegatik nago nagoen lekuan orain.\n“Herri indigenen eskubideen aitortzarik bada, baina aitortza formala da, ez besterik. Gainerakoan, inork ez du ahalegin txikiena ere egin nahi. Zuri-mestizoek –hau da, estatuaren egiturek–, ez dute saiatu nahi, eroso daude beren hizkuntzan hitz egiten, ez dute esfortzurik egiteko asmorik”\n“Senarra kitxua hiztun jatorra dut, baina ez die gure seme-alabei kitxuaz hitz egiten, nahiz eta ni borroka honetan sartuta egon. Jasotako hezkuntzak kolonizatu zuen, hamaikatan esan zioten bere hizkuntzak ez zuela ezertarako balio, barneratu zuen esan ziotena, eta ez da iraultzeko gai izan. Latza da”\n“Hiri giroan guztiz etena dugu kitxuaren familia transmisioa. Landa eremuan eusten diote transmisioari oraindik, baina landa eremuan kitxuaz hazi diren horiek hirira etortzen direnean ere, eten egiten da transmisioa. ‘Indioen hizkuntza da, ez du ezertarako balio’, diote. Aurreiritzi horixe da oraintxe dugun arazorik handiena”\nAzken hitza: Kitxuaz\n“Unibertsitatean graduatzeko garaian, kitxuaz egin genuen tesia bi lagunen artean. Ordurako, konstituzioan jasota zegoen gure hizkuntzan jarduteko eskubidea. Gure aurrean, epaimahaia, inork ere kitxua ulertzen ez zuela. Nire kideak kitxuaz egin zuen aurkezpena, nik bat-bateko itzulpena egin nion. Epaimahaian, batak besteari galdetzen zioten: ‘Zergatik hitz egiten dute horrela?’, ‘Konstituzioan jasota dago, eskubidea dute’, ‘Legezkoa da?’, ‘Bai, bai’. Horrelaxe! Kar, kar…”


Bigarren kanpalekuan da dagoeneko Alex Txikon\nHimalaian da Alex Txikon, abenduaren 24an hasi zan espedizinoan munduko mendirik altuena, Everest mendia (8.848 metro) neguan eta oxigeno artifizial barik igoten saiatzeko, eta daborduko bigarren kanpalekura heldu da lantaldeko kideakaz batera.\nArratiatik abenduan abiatu ondoren, urtailaren hasikerako egunetan heldu zan oinarrizko kanpalekura, eta bertako klimara egokitzeari ekin eutson. Oin, barriz, bigarren kanpalekura heldu da eta ingurua ekipetako lanetan dabil. Lau lanegun gogor izan dabez Khumbuko izotz jausian barrena, 6.050 metroko altuerara heltzeako. Bigarren kanpalekuan dagoz oin mendizaleak 6.500 metrora. Hasikerako aurreikuspenen arabera, zezeila amaieran zapaldu gura dau lemoaztarrak tontorra.\nEverest filma ikusgai Igorren\nIgorreko Lasarte Aretoak eta Ganzabal Mendi Taldeak alkarregaz antolatuta, Everest filma ikusgai egongo da Igorren, urtailaren 20an, iluntzeko 19:30ean. Lan horretan Everest mendia neguan eta oxigeno artifizial barik igoten saiatzeko Alex Txikonek egindako aurreko espedizinoa kontetan da; sarrerea dobakoa izango da.