ESPERIENTZIAK - Turismo Urdaibai / Web oficial\nBizipen bakarrak, emozio bila dabiltzan bidaiarientzat.\nEUSKADIREN SUSTRAIAK: GERNIKA.\nBatzar Etxean hasten da bisita gidatua, hots, Gernikako arbolaren garrantzia eta sinbologia ezagutuko dituzun tokian. Jar zaitez lehendakariaren lekuan eta kargua beteko duzula zin egin. Pergamino baten jasota geratuko da eta oroigarri modura eraman ahalko duzu. Andra Mari elizara joango zara gero. Triforiotik azalduko zaizu Gernika eta Lumoren artean egondako liskarra. Ba al zenekien Gernikaren izen ofiziala Gernika-Lumo dela?\n1937ko apirilaren 26an, Espainiako Gerra Zibilean, Gernika bonbardatu zuen Alemaniako Kondor Legioak. Pablo Picassoren “Guernica” maisulanaren tamaina bereko erreprodukzioa dago Gernikako kaleetan eta hari begira ulertuko duzu margolaria nola inspiratu zen koadroa egiteko.\nSar zaitez gaur egun kontserbatzen diren aire-erasoetarako babesleku gutxietako batean eta imajinatu gernikar batek zorigaiztoko egun hartan zer sentitu zuen.\nBisitatu Bakearen Museoa eta ezagutu Begoña, Gernikako bizilagun bat. Zurekin partekatuko du bonbardaketaren egunean bizi izandako larritasuna, inongo zalantzarik gabe ahozabalik utziko zaituen ikus-entzunezko baten bitartez. Beste errealitate bat ezagutuko duzu museoan, gerra garaietakoa.\nHaurrekin bidaiatzen ari bazara, turismo bulegoak txikienentzat antolatzen dituen bisita gidatuetako bat egitea gomendatzen dizugu: sorpresez, jolasez eta igarkizunez betetako esperientzia. Besteak beste, On Tellorekin (hiribilduaren fundatzailea), Jose Antonio Agirrerekin (lehen lehendakaria), Pablo Picassorekin edo Eduardo Chillidarekin hitz egin ahalko dute telefono magiko batetik.\nGernika-Lumoko turismo bulegoko gidariek era desberdinean erakutsiko dizute hiribildua, anekdotekin eta bakarrik joanez gero zuk bisitatu ezingo zenituzkeen tokietara joanda.\n3,5 € + Bakearen Museorako sarrera murriztua (2 €)\nArgibideak eta erreserbak:\nGernikako turismo bulegoa/h6>\nDESKUBRITU TXAKOLINAREN MAGIA, ANIZTASUN NATURALETIK\nEgin bidaia zoragarria Euskadiko ardo esklusiboaren bila: txakolina.\ndagoen ardo hau egiten den upeltegietako bat. Txakolinaren sekretuak ezagutuko dituzu eta tokiko produktu tipikoekin konbinatzen ikasiko duzu. Ba al dago pintxo batzuk jatea eta gaian aditua den norbaitek jakiak eta ardoak konbinatzeko artea erakustea baino gauza hoberik? Aditu horrek jakien eta ardoen aromen eta koloreen arteko oreka lortzen erakutsiko digu.\nItsasmendiren mahastiak eta upeltegiak bisitatzera animatzen zaitugu. Gutxi batzuen eskura dagoen luxu bat da baina Gernikara bazatoz, egin ahalko duzu. Itsasmendiren “Nº7” historian zehar urrezko “Bacchus” sari ospetsua jaso duen lehen txakolina izan da. Espainiako Dastatzaileen Batasunak ematen du sari hori eta oso ezaguna da nazioartean. Denboraren igaroarekin, upeltegi honek bere txakolina Espainiako ardo zuririk onenen artean sartzea lortu du.\nHorrez gain, upeltegi hau Gernikatik hurbil dagoenez, euskal geografiako hiribildurik enblematikoenetako bat bisitatzeko aprobetxa dezakezu.\n* Upeltegia irailetik urrira bitartean bisitatzen baduzu, mahatsa zuk zeuk biltzeko aukera izango duzu. Ekimen berritzaile horretan, upeltegiko pertsona baten laguntzarekin, mahatsa moztuko duzu eta aktiboki parte hartuko duzu txakolina ekoizteko prozesuan: mahatsen aukeraketatik hasi eta mostoak dastatzeraino. Amaiera bikaina emateko, tokiko produktuak konbinatzen dituen bazkari batean parte har dezakezu upeltegian bertan.\nBisita. Txakolina eta/edo pintxoak dastatzea, eta/edo maridajea\nPrezioak. 10 eurotik aurrera 10 pertsonatik gorako taldeei % 15eko deskontua egingo zaie.\nEUSKAL PILOTA ETA ZU: ESKOLA SORTU DUTEN KIROL TRADIZIONALAK – GERNIKAKO JAI ALAI.\nSentitu zumezko zestaren pisua eskuan eta zure begiekin ikusi zesta-punta zein zaila den.\nEsperientzia desberdin honetan kirol berezi bat ezagutuko duzu eta gainera, oraindik erabiltzen den munduko frontoirik handienean jokatzeko aukera izango duzu. Gonzalo Beaskoetxea mundu mailako txapeldunaren laguntza izango duzu horretarako, eta berak azalduko dizkizu zesta-puntaren trikimailuak, arauak, apustuak eta historia, Jai Alai frontoia izena daraman altxor arkitektonikoaren historia azaltzeaz gain. Zesta-puntaren erakustaldi batekin eta klase praktiko batekin jarraituko du bisitak. Hala, eskuan sentituko duzu zumezko zestaren pisua eta zure begiekin ikusiko duzu zesta-punta zein zaila den, zehaztasun, kontzentrazio eta pazientzia handia behar baitira.\n5 egun lehenago egin behar dira erreserbak.\nIraupena: 2 ordu gutxi gorabehera./span>\nHizkuntzak: euskara, gaztelania eta ingelesa (frantsesa ere bai, aldez aurretik abisatzen bada)\nFrontoiaren bisita gidatua.\nZesta-puntaren historiari buruzko erakusketa, azalpenekin.\nJokoaren inguruko nozioak eta arauak.\nZesta-puntako arauzko partida, 25 tantotara.\nJokalekuko esperientzia, 6 pertsonako taldeetan.\nTaldeak: 25 pertsona (gutxienez).\nGutxieneko prezioa: 500 €.\nEDERTASUNA BARNEALDEAN DAGO: LURRAZPIKO EUSKADI: SANTIMAMIÑEKO KOBA\nEzagutu Santimamiñeko koba eta bertako labar-arte berezia, 14.000 urtera bitarteko antzinatasuna duena.\nBizkaiko aztarnategi arkeologikorik garrantzitsuena da eta Gizadiaren Ondare izendatu zuten. Milaka urte dituzten giza kokalekuen arrastoak, labar-artearen berrogeita hamar bat ale eta edertasun handiko estalaktiten eta estalagmiten hainbat eta hainbat formazio daude koban. Koba osoa bisitatu ahalko duzu 3D bisita gidatu baten bitartez, errealismo osoz. Haitzuloa ez kaltetzeko eta milaka urte dituen aztarnategi honetaz gozatzen jarraitzeko hartutako neurria da.\nBasondo auzoa, Kortezubi\nMiretsi Agustin Ibarrolaren “Land Art” hau.\nGidari espezializatu batek lagunduko dizu Agustín Ibarrolaren obrarik ezagunenetakoaren handitasunean sakontzen. “Land art” deritzonaren adierazpena da Ibarrolaren lana. Kreazio-korronte hori XX. mendeko hirurogeigarren hamarkadaren amaieran sortu zen, eta korronte horren helburua lan artistikoa naturara eramatea da; horretarako, paisaia erabiltzen du marko, euskarri eta lehengai modura. Basoan barrena goazela, figurak sortzen dira eta gure begien bistan agertzen dira: batzuetan, zuhaitz bakar batek irudi osoa adierazten du, baina, beste batzuetan, zenbait zuhaitzen multzoa ikusi behar da artelana ulertzeko. Eta gainera, irudien pertzepzioa aldatu egiten da, behatzeko gunearen arabera. Beste modu batera esanda, irudiak eraldatu egiten dira. Azken finean, bisita “pertsonalizatua” da, eta, bisita horretan, artistak lortu egiten du bisitaria bere lanaren protagonista izatea.\nOmako haranaren inguru paregabetik egiten da buelta.\nOmako basoaren eta Santimamiñeko multzo arkeologikoaren informazio puntua.\nPrezioa 3 eurokoa da pertsona bakoitzeko, eta 1 eurokoa langabetuentzat, erretirodunentzat eta ikasleentzat.\nBisita baino ordubete lehenago egon beharko duzu informazio puntuan, sarrerak batzeko, eta ostean 2,5 km ibili beharko zara (baso-pistatik) topalekuraino. Bertan itxaroten izango duzu gidaria, erreserbatutako orduan.\nTopalekua kartel batekin seinaleztatuta egongo da, baso-pistaren amaieran, sartzeko barandaren ondoan.\nOrdu eta erdi irauten du gidariarekin egiten den bisitak.\nBisitaren ostean, gidariak erakutsiko dizue basotik atera eta Omako haranera jaisteko bidea.\nOrdutegiak: Ostiral, larunbat eta igandeetan 12:00etan eta 17:00etan\nAurretik erreserba egin behar da.\nURDAIBAIKO IBILBIDE HISTORIKOEK LILURA ZAITZATELA\nUrdaibaiko udako agendaren parte dira uztailean eta abuztuan egiten diren bisita gidatuak, lurralde honetako aztarnategiak eta baliabide historikoak zeharkatzen dituztenak. Arrolako oppiduma (Arratzu) 2. Burdin Aroko herrixka indigena da, “tranpak” ezkutatzen dituzten sekulako harresiak dituena. Bertan dago Arrolagune ere, oppidumaren interpretazio zentroa. Ereñozarreko gaztelua Erdi Arokoa da eta aro desberdinetako nekropoliak dauzka (Ereñon). Foruako erromatar herrixka da erromatarrek Bizkaian izandako kokaleku nagusia. Tribisburuko erromatar aztarnategia (Bermeon eta Busturian) K.o. I. eta III. mendeetako nekropolia da eta Sollube mendian dago. Katillotxuko estazio megalitikoaren kasuan (Busturian, Sukarrietan eta Mundakan), oinezko ibilbidea egin daiteke Neolito garaiko hilobiak ezagutzeko. Bisita gidatuak didaktikoak eta entretenigarriak dira eta inguru paregabean egiten dira guztiak, kultura eta natura konbinatuz. Tren turistiko batek hurbilduko zaitu baliabideetaraino eta bidezidor kirola maite dutenek oinez egin ahalko dituzte bisitak.\nGernika-Lumok jasandako aire-erasoak gehien kaltetutako tokietatik pasatzen den ibilbidea dugu hau, hiru bide batzen dituena: ikerketa historikoa, bonbardaketatik bizirik atera zirenen testigantzak eta QR bidez Gernika-Lumo bonbardaketaren aurretik nolakoa zen ikusteko aukera.\n1937ko apirilaren 26ko 15:45 ziren. Luftwaffe alemaniarreko hegazkinak foru udalerrian sartu ziren astelehen baten, merkatu egunean, eta lau orduz bidean aurkitu zuten guztia bonbardatu eta hondatu zuten. Ehunka biktima utzi zituzten.\nIbilbidea bonbek hondatutako eraikin eta azpiegitura publikoetatik pasatzen da, merkatu plazatik edo antzinako udal frontoitik esaterako. Salbatu ziren eraikin batzuetatik ere pasatzen da, Batzar Etxetik, adibidez. Astrako babeslekutik ere pasatzen da, bertan babes hartu zutelarik inguruko fabriketako langileek. Ibilbideak Pasealekuko babeslekura eramango zaitu ostean. Udalak berreskuratu egin du, herritarrek garai hartako bizilagunek aire-erasoan bizi izandakoa uler dezaten. Ibilbidea osatzen duten hamaika puntuetan azalpen panelak aurkituko dituzu, bonbardaketatik bizirik atera zirenen testigantzekin.\nGidaririk gabe egin dezakezu “memoriaren ibilbidea”, turismo bulegoan aurkituko dituzun eskuliburuarekin eta plano turistikoarekin molda baitzaitezke.


Petri II.a Errusiakoa - Wikipedia, entziklopedia askea.\n1727ko maiatzaren 6a - 1730\n← Katalina I.a Errusiakoa - Ana Errusiakoa →\nSan Petersburgo, 1715eko urriaren 12a (juliotar egutegia)\nMosku, 1730eko urtarrilaren 19a (juliotar egutegia) (14 urte)\nPetri II.a Errusiakoa (errusieraz, Пётр II Алексéевич; San Petersburgo, 1715eko urriaren 23a - Mosku, 1730eko urtarrilaren 30a) Errusiako tsarra izan zen 1727tik 1730era arte.\nPetri II.a Alexis Petrovitx —Petri I.a Errusiakoaren seme zaharrena— eta Karlota printzesaren semea zen. San Petersburgon jaio zen, eta umezurtz geratzean, giltzapean jarri zuten. Aitona zuen Petri I.ak jaio zen unetik bertatik bazter utzi zuen.\nKatalina I.a tsarinaren agintaldian ere bazter utzi zuten, baina hura hil baino urte batzuk lehenago, konturatu ziren Petri Handiaren ondorengo bakarrak ezin zuela presondegian segitu askoz denbora gehiago. Aleksandr Danielovitx Menshikov estatu-politikariak eta Andrei Osterman kantzelariordeak egin zuten bitartekari-lanari esker, 1727an, Petri II.a, 12 urte zituela, Katalina I.aren azken borondatea kontuan hartuz, Errusia guztien tsar aldarrikatu zuten.\nTsar gaztearen heziketa Andréi Osterman kantzelariordearen eskuetan utzi zen. Menshikov-ek pertsonalki zaintzen zuen Petri II.a, eta Petri bere alabetako batekin, Mariarekin, ezkontzea nahi zuen. Menshikoven mende egon zen urteetan, luxuzko jardueratan eta denbora-pasagarri ziren hainbatetan igaro zuen bere denbora, estatuko gaiak alde batera utzita. Ondoan zituen bi izeba, Ana eta Elisabet Petrovna printzesa handiak, Petri Handiaren alabak.\nPetri eta bere izeba Elisabet Petrovna ehizan; Valentin Serov-en margolana\nLaster hasi ziren Menshikoven aurkako konspirazioak tsarraren inguruko giroetan. Azkenik, 1727an lortu zuten beren helburua, eta Menshikov, bere titulu eta dignitate guztiak kendu ondoren, hiritik egotzi eta Siberiara deportatu zuten.\nHorren ondoren, Petri Vasili Dolgorukov printze arduratsuaren eskuetan utzi zuten. Hark San Petersburgotik Moskura eraman zuen. Koroatzea, hain zuzen ere, Moskun izan zen, 1728ko otsailean. Dolgorukov familiak lortu zuen tsarra kontrolatzea; horretarako, Ivan Dolgorukovek —gizaseme galaia berori— Petri II.a beragana erakarri zuen, eta biek balizko harreman homosexual bat hasi zuten. Hamalau urte besterik ez zituela, Petri II.ak vodka neurririk gabe edan ohi zuen, eta jauregian bilkura pribatuak organizatzen zituen, eta etengabeko gehiegikeriek haren osasuna ahuldu egin zuten. Dolgorukov familiak, pauso bat gehiago emanez, tsarraren eta familiako emakumezko baten arteko ezkontza prestatu zuten. Horrela, Petri II.ak bere tutorearen alabari ezkontzeko hitza eman zion, eta ezkontza 1730eko urtarrilean egitea pentsatu zuten. Tsar gaztea, ordea, ezkondu aurreko egunean baztanga harrapatu eta hil egin zen.\nPetri II.a Mikel Goiaingeruaren katedralean, Moskuko Kremlin-en, hilobiratu zuten; Petri Handiaren ondoren, hura izan zen ohore hau jaso zuen tsar bakarra.\nPetri hiltzean, bere ondorengoa Ana Ivanovna, Ivan V.aren alaba, Petri Handiaren anaiordearen alaba, izan zen.


Labiaga ikastola udan hasiko da estalkia egiten - Diario de Noticias de Navarra\nLabiaga ikastola udan hasiko da estalkia egiten\n200 metro koadroko idorpea erabiltzeko aukera izanen dute herritar guztiek\n– a.a.a. 05.03.2021 | 00:54\nItxura honetako estalkia eginen dute ikastolako patioan, herritar guziek erabiltzeko.\nLabiaga Ikastolak patioa berritzeko lanak hasiko ditu. Lehen fase honetan, Eztegarako eraikinaren azpiko patioan 200 metro koadroko estalkia eraikiko dute. Ikastolako kideek aditzera eman dutenez, "gure ikastolak aspalditik behar zuen halako idorpe bat eta ikasturte honetan Covid-19aren eraginez inoiz baino nabarmenago agertu da gabezia hori". Patio berrirako ideia hainbat gurasoren, irakasleren eta bazkideren artean landu dituzte eta gero Ander Rodriguez arkitektoak gauzatutako proiekua batzarrean onartu dute.\nLabiaga Ikastolako arduradunek jakinarazi dutenez, estalpea "Ikastolen Elkartasun Kutxatik jaso dugun 60.000 euroko maileguari esker eraiki ahal izanen dugu". Euskal Herriko ikastola guztien ekarpenei esker, urtero dirulaguntza batzuk banatzen dira proiektu estrategikoak egin nahi dituzten Ikastolen artean eta oraingoan, Berako Labiaga Ikastolari egokitu zaio ekarpena jasotzea. Guztira, Ikastolen Elkarteak 800.000 euro banatu ditu hamar proiektutan eta Labiaga Ikastolak bere esker ona adierazi nahi izan dio.\nPatio berria urte guztian herriari irekia egonen dela azpimarratu dute. Udalarekin egindako akordioaren arabera "herritar guztiek izanen dute estalpea erabiltzeko aukera". Izan ere, herrian dauden espazio estaliak guti dira eta ikastola herri erdian dagoenez herritarrek "espazio hau erabiltzeko aukera izatea eskertuko dute".


San Silbestre lasterketa bihar [abenduak 31], 11:00etan, aterako da Goiko plazatik — Mutrikuko Udala\nSan Silbestre lasterketa bihar [abenduak 31], 11:00etan, aterako da Goiko plazatik\nSan Silbestre lasterketa bihar [abenduak 31], 11:00etan, aterako da Goiko plazatik Herritar talde batek antolatutako lasterketa nahi duen guztientzako dago zabalik; ohi bezala, mozorrotuta parte hartzeko deia egin dute antolatzaileek https://www.mutriku.eus/eu/albisteak/san-silbestre-lasterketa-11-00etan-aterako-da-goiko-plazatik https://www.mutriku.eus/eu/albisteak/san-silbestre-lasterketa-11-00etan-aterako-da-goiko-plazatik/@@download/image/IMG_1473.JPG\nHerritar talde batek antolatutako lasterketa nahi duen guztientzako dago zabalik; ohi bezala, mozorrotuta parte hartzeko deia egin dute antolatzaileek\nBeste urte batez herritar talde batek San Silbestre lasterketa antolatu du. Goiko plazatik aterako dira 11:00etan, eta nahi duen guztiak parte hartzeko aukera daukala azpimarratu dute.\nMutrikuko lasterketa ez da lehiakorra izaten. Parte hartzaile guztiak batera joaten dira ibilbidea hasi eta amaitu arte. Umorea eta kirola batzen dituzte, eta ohi bezala, parte hartzera animatzen direnei mozorrotzeko deia egin diete.\nGoiko plazatik Samikollara joango dira lasterkariak, handik moilara jaitsiko dira, eta kamiño berrian barruna Atxukalera igo. Handik Erdiko kalean gora Goiko plazaraino iritsiko dira, eta egindako esfortzua saritzeko hamaiketakoa egingo dute bertan.


CONEXIONES IMPROBABLES euskal plataforma, espíritu ekintzailearen eta berrikuntzaren eta Kultura eta Sormenaren Industrien ahalmenaren inguruan praktuka ona - SPRI\nBatzordeak polotika publikoen, espíritu berritzailearen, berrikuntzaren eta Kurtura eta Sormenaren Industrien (KSI) inguruko bere txostena argitaratu du. Txostenak ardatz estrategikoen eta europar ekimen eta praktika on desberdinen osotariko argazkia eskaintzen du, KSI eta berrikuntzaren arteko harremana indartzen duena.\nConexiones improbables Berrikuntza irekiko/Open Innovation proiektuak sustatu eta garatzen dituen Plataforma da. Sustapen- eta garapen-lan hori hibridazio-metodologiaren bitartez burutzen du, emaitza ezberdinak lortu ahal izateko enpresa edo erakundeen premiak eta erronkak artista edo sortzaileen sormena eta egiten jakitearekin bateratuz. Inpaktuekin arduratsua den berrikuntza sustatzen du, jasangarria, konprometitua, errotua eta erradikalagoa (Slow Innovation): Azken finean, berritzeko moduak berritzen dira.\nConexiones improbables Plataformatik, orain arte, 200dik gora lankidetza-proiektu sortu ditugu; proiektu horiek enpresek eta erakundeek artista eta sortzaileekin elkarlanean garatu dituzte. Helburu nagusia erakundeen berrikuntza eta eraldaketarako prozesu miatzaileak sustatzea da, oinarri artistiko eta kulturaleko esperientziak erabiliz. Eta balio erantsi altuko testuingurua sortuz egiten dugu hori, dibertsitate eta sormenaren testuingurua sortuz, enpresa eta erakundeei eta horien proiektuei aplikatzeko. Horrekin, aldaketa eta berrikuntza bultzatzea lortzen dugu.


Txikipedia:Gizaki - Wikipedia, entziklopedia askea.\nGizakiak: gizona eta emakumea.\nGizakia (pertsona ere esaten zaio) Homo sapiens espezieko kidea da. Iraganean, hamabost bat espezie izan ziren Homo generokoak, baina gaur egun Homo sapiens (gure giza espeziea) da geratzen den bakarra. Biologiaren sailkapenean, gizakia primateen ordenan kokatuta dago, tximinoak, txinpantzeak edo gorilak bezala. Txinpantzeak omen dira gizakiaren ahaide bizirik hurbilenak. Nolanahi, primateen arbaso komunak duela 63 milioi urte inguru bizi izan ziren.\nGizakien ezaugarririk aipagarrienak honako hauek dira:\nAnimalia sozialak dira, hau da, taldeka bizi ohi dira. Elkarri laguntzen diote eta elkar babesten dute. Seme-alabak zaintzen dituzte.\nBi hankatan ibiltzen dira.\nOso burmuin konplexua dute, beste tximino biziena baino askoz handiagoa.\nHizkuntza erabiltzen dute, ideiak osatzen dituzte eta emozioak sentitzen dituzte.\nBurmuin horrek, eta besoak ibiltzeko beharrezkoak ez izateak, tresnak erabiltzeko aukera ematen die gizakiei. Gizakiek beste edozein espeziek baino askoz ere tresna gehiago erabiltzen dituzte.\nKontinente guztietan aurkitzen dira. Gaur egun, 11 mila milioi pertsona baino gehiago bizi dira Lurrean.\n2 Gizakien jatorria\n2.1 Afrikatik nola zabaldu zen?\nGizakiek garatzeko eta heldu-adinera iristeko denbora luzea behar izaten dute jaio ondoren. Haien bizitza ez dago instintu edo senaren mende, beste animaliekin gertatzen den bezala, baina bai ikastearen mende. Gizakiek beste ugaztunek baino gutxiago garatuta dute burmuina jaiotzen direnean; hori dela eta, haurtzaro oso luzea izaten dute, eta, ondorioz, familia-bizitza oso garrantzitsua da. Arrazoi on bat dago jaiotzean garuna gutxiago garatuta edukitzeko: garunak hobeto garatuta egonez gero, handiagoak izango lirateke, eta horrek asko zailduko luke erditzea; izan ere, jaiotzean, leku estu samarretik pasatu behar du haurtxoaren buruak, amaren pelbisean barrena.\nAnimalia askok zeinuak eta soinuak erabiltzen dituzte elkarrekin komunikatzeko. Baina gizakiek sistema konplexuagoa dute: hizkuntza. Hitzak erabiliz, gai dira pentsamenduak osatzeko, ideia abstraktuak egiteko eta besteei jakinarazteko. Hau da, hizkuntzaren bidez, bertan ez dauden gauzak adieraz ditzake gizakiak, edo une horretan gertatzen ari ez diren gertaerez hitz egin dezake. Gauzak beste nonbait egon daitezke, eta gertaerak beste leku edo denbora batean ere gerta daitezke. Animalia ezagunek ez dute giza hizkuntza bezain komunikazio-sistema landua. Hitzen bitartez, gizakiek komunitate konplexuak egiten dituzte, lege, tradizio eta ohiturekin. Gizakiei inguruko mundua ulertzea gustatzen zaie; hori dela eta, gauzak mitoen, zientziaren eta filosofiaren bidez azaltzen saiatzen dira. Gauzak ulertu nahiak aurkikuntza garrantzitsuak egiten lagundu die gizakiei.\nGizakiak dira gaur egun sua erabiltzen dakiten, janaria prestatzen eta arropa janzten duen espezie bakarra. Beste edozein animaliak baino teknologia gehiago erabiltzen dute. Bestalde, gauza ederrak ere gustatzen zaizkie, eta artea, literatura eta musika asmatu dituzte horretarako.\nGizakiak animalien erreinuaren parte dira. Ugaztunak dira, eta horrek esan nahi du kumeak erditzen dituztela, narrastiak edo hegaztiak bezalako arrautzak errun beharrean, eta emeek amaren esneaz elikatzen dituzte ume txikiak. Gizakiak primateen ordenakoak dira, gorilak eta orangutanak bezala. Gizakien hurbileko ahaide biziak txinpantze espezie biak dira: txinpantze arrunta eta bonoboa. Zientzialariek gizakien eta txinpantzeen geneak aztertu dituzte, eta haien DNA alderatu dute. Ikerketek erakutsi dute gizakien eta txinpantzearen DNA %95etik %99ra berdinak direla.\nGizakien eta beste tximinoen arteko antzekotasuna azaltzeko, biologoek arbaso komun batetik datozela esaten dute. 2001ean, hominido baten burezurra aurkitu zuten Txad izeneko herrialdean, Afrikan. Burzurrak 7 milioi urte inguru ditu, eta Sahelanthropus tchadensis izenarekin sailkatu dute. Garezur horrek erakutsi dezake gizakiak ientzialariek lehenago pentsatu baino 2 milioi urte lehenago hasi zirela beste primate batzuetatik eboluzionatzen (modu desberdinean garatzen).\nGizakiak Homininino deritzon azpifamilia baten parte dira, hominidoen edo tximino handien familiaren barruan. Aspaldi, beste hominino mota batzuk ere bazeuden Lurrean. Gizaki modernoak bezalakoak ziren, baina ez berdinak. Homo sapiens da gaur egun bizirik dagoen hominino bakarra. Homo generoko lehen fosil ezagunei Homo habilis (gizon praktikoa) deitu izan zaie. Homo habilisen lehen fosilak Tanzanian aurkitu zituzten. Uste da duela 2,2 eta 1,7 milioi urte bitartean bizi izan zirela Homo habilisak.\nGizaki modernoaren arbaso izan litekeen beste giza espezie bat Homo erectus delakoa da. Homo generoko beste espezie batzuk galduta daude gaur egun. Horietako asko, seguru asko, gure lehengusuak ziren, gure arbasoek ez bezala garatu baitziren. Saharako ponpa izeneko teoria bat erabili da azaltzeko nola landare eta animalia espezie batzuk Afrikatik Ekialde Hurbilera lekualdatu ziren, hasieran, eta gero beste leku batzuetara; lehen gizakiak ere modu berean mugituko ziren Afrikatik munduko beste leku batzuetara.\nAfrikatik nola zabaldu zen?Aldatu\nMapa honek gizakia nola zabaldu zen erakusten du.\nLehen gizaki modernoak duela 200.000 eta 130.000 urte bitarte agertu zirela dirudi. Lehen gizaki hauek geroago Afrikatik kanpora zabaldu ziren. Horrela, antza denez, duela 90.000 urte inguru, Eurasiara eta Ekialde Hurbilera iritsi ziren. Eremu horretan bizi izan ziren Neandertalak (350.000 urtez, gutxienez).\nDuela 42 eta 44.000 urte inguru, Homo sapiensak mendebaldeko Europara iritsi ziren, Britainia Handia barne. Europan eta mendebaldeko Asian, Homo sapiensek neandertalak ordezkatu zituen duela 35.000 urte inguru. Ez da oso ondo ezagutzen zergatik gertatu zen hori.\nGarai bertsuan iritsi ziren Homo sapiensak Australiara ere. Aldiz, askoz geroago iritsi ziren Ameriketara, duela 15.000 urte inguru. Gizaki modernoaren aurreko talde horiek guztiak ehiztari-biltzaileak ziren.\nIkus beste artikulu hauek:\nAzken aldaketa 2 maiatza 2021(e)an, 19:42(e)tan\nOrriaren azken aldaketa: 2 maiatza 2021, 19:42.


Partekatzeko musika festa bat | Kultura | Berria\nHogei urte pasako ibilbidearen aitorpen gisa, Anarik Adarra saria jasoko du Donostia Kulturaren eskutik, ostegunean, Viktoria Eugenia antzokian egingo duen kontzertuan. Bi hamarkada hauetan ondoan izan dituen musikariekin eta zaleekin ospatzeko baliatuko du saioa.\nAnari eta taldekideak, entsegu lokalean. Ezkerretik hasita, Mariano Hurtado, Mikel Abrego, Drake eta Ander Mujika. JON URBE / FOKU\nAndoaingo pilotalekuaren sotoetan dute lokal txikia. Bap!-en garaietatik ari dira han Mikel Abrego (bateria) eta Drake (baxua), eta azkeneko urteetan Anariren bandaren entsegu gune bilakatua dago. Hormei itsatsita, gainezka daude apalak, eta baita afixa eta argazki ugari ere, Anariren disko eta kontzertuenak batzuk, Inoren Ero Nirenak besteak, Bap!-enak... Anarirekin batera ari dira, Abrego eta Drakez gain, Mariano Hurtado (teklatuak) eta Ander Mujika (gitarra). Anari banda bete-betean, «opari bat» ospatzeko gogoz. Opariak badu izen bat: Adarra saria. Donostia Kulturak urtero musikari baten ibilbidea aitortzeko sortu zuen, eta ostegunean jasoko du Anarik Viktoria Eugenia antzokian egingo den ekitaldian, Musikaren Nazioarteko Egunean.\n«Hasieran, harriduraz hartu nuen», aitortu du kantariak. «Harriduraz, eta lotsa puntu batez... Sari bat jasotzea! Baina poza ematen du». Mikel Laboak, Benito Lertxundik, Ruper Ordorikak eta Fermin Muguruzak jaso dute saria aurretik, eta «gustura» egongo da Anari horien ondoan, baina ñabardura eginda: «Ni ez naiz sentitzen atzo edo inor baino hobea sariagatik. Ez dut neure burua talde berezi baten barruan ikusten. Izen horien ondoan gustura nago, baina beste askoren ondoan ere bai egunerokoan».\n«Gaua da kotxean sartzen naiz, euri malkoak parabrisan, eta ilargiak ez dit esaten ez non, norekin ikusten zaituen gau hontan». Gure mundua kantuaren lehen lerroak. Anariren izen bereko diskoa (1997) zabaltzen duen kantua da, eta entseguan jo duten lehenengoetariko bat. Jarraian datoz (H)Erra kanta, Habiak, Denbora... Lehenengo bi diskoetako piezak dira denak, eta iragartzen dute saria jasotzeko emanaldia berezia izango dela. Ibilbide osoko kantuak joko dituzte, disko bakoitzetik hiruzpalau aukeratuta eta taldearen bidean modu batean edo bestean Anariren parte izan diren musikariak ere oholtzan direla: Xabi Strubell, Pello Ramirez, Jomes, Petti, Maite Arroitajauregi, Borja Iglesias, Beñardo Goietxe, Karlos Osinaga Txap, Ager Insunza.... Saria jasoko zutela jakin bezain pronto hartu zuten erabakia: «Nirekin ibilbidea egin dutenekin partekatu nahi dut saria, Anari guztiok garelako. Oso jakitun naiz horra ezin daitekeela bakarrik iritsi, eta Anari gauza askoren batura dela».\nInon izatekotan, Aingura hegodunak, Zure ertza... Entsegua aurrera doa, Anariren ibilbidea legez. Etzikoa ez da izango ohiko saio bat, baina bai «kontzerturik logikoena», Anariren beraren hitzetan: «Jende askok entzun du Xabi Strubell Anariren diskoan jotzen, baina ez du aukerarik izan zuzenean ikusteko. Eta Xabik berak ez du aukerarik izan publiko horrentzat jotzeko».\nHala ere, badakite kontzertu puntuala izango dela. Ez dira «nostalgikoak», eta taldearen momentu onena hauxe da haien ustez. «Hala uste dugu; unerik ederrenean gaudela. Ari gara izugarri disfrutatzen, bai zuzenean jotzen, bai konposatzen». Donostiako kontzertua prestatzeko, baina, gelditu egin behar izan dute, ohiko dinamikatik aterako baita saioa: «Asko nekatzen nau kontzertu hau prestatzeak eta dena lotzeak. Neke ederra da, baina nekea, halere». Entsegu lokalean taldeko gaur egungo kideak dira, baina Iglesias agertzekoa da berehala entseatzera. Eta berdin beste guztiak. Ospakizun baten parte izango diren jakitun.\nGaur egungo Anari ez da garai bateko Anari. Edo, nahiago bada, Anari garatu bat da. Oraingo Anari horrek jo izan ditu zuzenean zenbait kantu zahar (Gure mundua, Habiak...), baina ez grabatu zituen moduan. Beste konponketa eta erritmoekin baizik. Osteguneko kontzertua prestatzeko entseguetan, ordea, jatorrizko moldeetara itzuli dira. «Xabirekin [Strubell] entseatzen aritu gara, eta, jakina, berak garai hartan jo zituen bezala jotzen ditu kantuak». Bada, hala ere, egokitu behar izan duten kantaren bat edo beste. «(H)Erra kanta entseatzen hasi, eta ez genuen asmatzen garai batean bezala jotzen! Une batean pentsatu genuen: 'Honek ez du zentzurik'. Kantu hori horrela grabatu genuen orduan ez genekielako hobeto egiten! Ez du zentzurik jotzen ez genekien garai batean bezala jotzea. Enigma hori deszifratu arte lanak izan ditugu».\nBalio izan die, era berean, egindako bidea perspektiban jartzeko, abestiak egiteko eran eta egituretan pentsatzeko. Zintzoa da Anari: «Gure mundua, Minaren funtsa... Ohartzen zara munduko kanturik arrotzenak bilakatu direla; norbera arrotz baten bertsioak egitea bezalakoa da». Iraganeko kantuekiko distantzia handiena, ordea, testuetan sumatzen du kantariak. «Nik uste dut ikasi dugula, eta hobetu dugula pixka bat! Lehen diskoaren freskotasuna aipatzen da beti, eta bai, izango du hori, baina tira...».\nLaugarren azalberritzea, Piromania... segitzen du entseguak, Epilogo bat-en kantuetan arakatzen. Eroso ikusten zaie azken aldian ohikoak dituzten kantuetan, baina lan handia egon da horien atzean. Gitarristarena nabarmendu nahi izan du kantariak: «Anariren gitarrista lana ez da batere erraza izan... Diskoetan kolaboratzaileak ere izaten ditugu gitarra jotzen. Adibidez, Gu-ren hasierako pasartea edo Orfidentalak-en konponketa Jabi Manterolarenak dira (Lisabo). Baina gero, zuzenean, Anderrek jo behar ditu pasarte horiek. Lehen, Borjari berdin gertatzen zitzaion». Viktoria Eugeniako kontzertuan, askotan, hiru gitarra ariko dira elkarrekin, eta inoiz baita lau ere. «Nik bost gitarristako taldea nahiko nuke!». Adierazpenak txantxatik baino gehiago du egiatik.\nBi diskoren artean\nAdarra sariak atzera begiratzera behartu badu ere, Anari ez dago bere ibilbideari errepasoa emateko garaian. «Ospatuko dugu, baina nahiko nuke nire bizitzan bi diskoren artean egon. Atzean ditut Zure aurrekari penalak eta Epilogo bat, eta nahiko nuke aurrean beste disko bat izan».\nKantu berriak idazten segitzen du, poliki-poliki, oso ondo jakin gabe nora eramango duten. Eta idatzi hitzaren esanahi literalari begiratzen dio beste ezeren gainetik, oraintxe bertan beretzat letretan dagoelako gakoa, ez hainbeste musikan: «Estilo askotako abestiak egin ditut, eta ez daukat alderdi horretan hausteko asmorik. Hitzek nora eramaten nauten; hor dago gakoa». Hitz batzuk idatzi ostean ohartzen da, halere, hitzen norabideaz. «Ez da aurrez hartutako erabaki bat izaten».\n«Udak eta oporrek» esango diote Anariri norantz jo, baina gero eta garbiago du nahiago duela bi edo hiru urtetik behin disko labur bat egin, eta ez hainbeste luze bat bost urtean behin. «Epilogo bat-en leziorik handiena hori izan da. Zure aurrekari penalak oso disko zabala izan zen, dena harrapatu nahi zuena, ekoizpenean, kolaborazioetan... Azkena oso bestelakoa da, askoz maneiagarriagoa. Orain horretan nago».\nEntsegua amaitzear da, baina oraindik gelditzen zaie besteren bat osteguneko hitzorduaren aurretik. Gogoz daude Viktoria Eugeniara itzultzeko, «leku berezia» dela iritzita. Bidea eta denbora zuzeneko diskoaren parte bat han grabatu zuten; oraingoan, baina, ez dute horretarako asmorik. «Askok esan digute, baina ez. Halakoetan, tentsioz beteta ateratzen zara oholtzara; premisa ondo pasatzea izango da». Partekatzeko festa bat izango baita.


Bi Aste Nagusi jarraian | Kirola | Berria\nBi Aste Nagusi jarraian\nAgian, Bilboko jaietatik porru eginda datorren gaupasero bat izango zara, eta zutabe hau irakurtzen ari zara autobus edo trenean loari aurre egiten diozun bitartean. Marijaiaren abestia eta txosnetako musika ?azken 30 urteetan aldatu ez den hori? burutik kendu ezinda zabiltza, hamar itsasgarri daramatzazu soinean, eta Olinpiar Jokoetan atzo zer demontre pasatu zen bila zabiltza. Edo, akaso, jada espabilatu zara, eta almortzua egiten ari zara. Lehen eguna eta dagoeneko kristo eginda, eta errukiz begiratzen diezu hamar egunez jo eta fuego ibiliko diren parrandazaleei.\nBada, gaupasero maitea, izan ezazu nire elkartasun guztia, ni ere zu bezala bainago orain. Leher eginda, baina jaiekin gozatu izanaren sentsazio atseginarekin. Eta, egia esan, pena dut Bilboko jaiak zapalduko ez ditudalako, eta ez dudalako Hordago Abanteko txosnako kazetarien txanda egingo. Gurasoek ere gustuko zituzten Bilboko jaiak eta geneetan zetorkidan maitasun hori. Aurten, baina, kale egingo diet. Tira, baina, justifikatua dago. Olinpiar Jokoek ondo merezi zuten, hau ere parranda latza delako. Esan bezala, orain ni naiz azken txanpan sartuta dagoena azken lerro eta bideoak bidaltzen. Aurki ni izango naiz busean jota joango dena. Hori bai, Ipanemako hondartzara bidean, tripaz gora egotera.


Antoxin - Wikipedia, entziklopedia askea.\nAlhambrako (Granada) antoxina, XIV.. mendekoa.\nAntoxin edo situla, ura hartzeko eta edateko erabili izan den metalezko ontzi kirtenduna.  Situla hitza latinetik dator, situla. Putzuetatik edo beste ontzietatik ura ateratzeko objektua zen eta, baita ere, eliza katolikoan, ur bedeinkatua eramateko erabiltzen da oraindik; beraz, erlijio funtzioa handia izan du beti. Metalezkoa zein bolizkoa izaten zen.\nHistorikoki Burdin Arotik Erdi Aroaino erabili izan da. Plutarco eta beste iturri idatzien arabera Isisen sinboloa zen: jainkosa Nilo ibaitik hartutako urez betetako ontzi bat eramaten irudikatzen zen. Ontzi horrek itxura borobila izaten zuen, batzutan beheko aldean titiburu itxurako elementu batekin, emetasunaren ikurra, alegia. Tenpluetara urez edo esnez beteta eramaten zen, botozko gauzaki moduan.\nIsis jainkosa antoxin batez.\n↑ Beckwith, John. Early Medieval Art: Carolingian, Ottonian, Romanesque, Thames & Hudson, 1964, ISBN 0-500-20019-X\nOrriaren azken aldaketa: 18 otsaila 2021, 10:10.


hizkuntzak | Hitz beste\nCategory Archives: hizkuntzak\n2014-04-08 by Anjel Lertxundi\t| Leave a comment\nHainbat gauza baikorragoren artean, Patxi Baztarrikak honakoa ere esan zuen herenegungo agerraldian: “Duela hogei urte baino gutxiago hitz egiten da euskaraz Araba, Bizkai eta Gipuzkoako etxeetan”. Esaldia formula daiteke beste modu batean ere: “Duela hogei urte baino gehiago hitz egiten da gaztelaniaz Araba, Bizkai eta Gipuzkoako etxeetan”. Ifrentzua deitzen zaio. Baita galtzerdiari buelta ematea ere.\nBaina Baztarrikak esandakotik abiatuta, beste formulazio bat ere badarabilt nik buruan bueltaka, hirugarren bidea deitzen duten horietakotzat har daitekeena: “Duela hogei urte baino gutxiago hitz egiten duzu zernahi hizkuntzetan etxean”. Telebista edo sare sozialak ditugu etxean solaskide nagusi, etxean entzuten den puska handi bat ez da gurasoen eta seme-alaben jarduna. Etxeko zalaparta etxean sartu ditugun apopiloena da. Haien jarduna dibertigarriagoa da, nonbait, etxean bizi garenon artekoa baino.\n2014-03-21 2014-03-21 by Anjel Lertxundi\t| Leave a comment\nImajina dezagun hizkuntza etengabeko antzezpen erraldoi baten moduan. Obrak hiztunok gaitu aktore, hizkuntzaren hedadurak hartzen dituen herri eta hiriak antzeztoki. Antzezpenak badu libreto nagusi bat —hizkuntza bera—, baina, mendez mende, libretoa egokitu egiten da gorabehera historikoetara, sasoi bakoitzeko argi-itzalek argiztatzen dituzte eszenak, garai bakoitzari dagokion mundu-ikuskera jasotzen du libretoak. Dekoratuak ere (jauntxoren baten dorrea hemen, eliza bat hor, guda-eremu bat han, baleontziren bat Ternuara bidean…) egokitu egiten dira edo, besterik gabe, berriak jaso. Mendeari mende, obra aldatzen doa, baina sustraia —libretoa— galdu gabe. Hiztunok obra beti beraren garaian garaiko interpreteak gara.\nAktore taldea ere ez da, noski, beti bera: hizkuntzek baino askoz ere bizi-iraupen laburragoa izaten dute hiztunek, belaunaldi askoren emaitza eta garapena dira hizkuntzak. Begira diezaiogun orain berrogeita hamar urteko aktore taldeari. Nire belaunaldikoek hemezortzi bat urte genituen orduan, mundua iraultzeko gaitasuna dutela sinesten dutenen kontraesanez betetako adin zapartaria. Nire belaunaldiko asko euskararen aldeko apustua egiten ari zen, batzuk beste batzuk baino serioago: etorkizuna hipotekatzeko arriskua hartzen, alegia; ikastolak ez ziren bertan ikasten hasitako umeak baino zaharragoak, euskara ez zegoen unibertsitatean, ez zegoen kulturaren aretoetan, ez zegoen agintarien edo lanbide liberalen jardun profesionalean. Euskararen aldeko apustua egin nahi zuenak oso mugatuak zituen eszenategia eta jarduera.\nEuskarak defizit handiak zituen eta hainbat alorretara heldu ezina. Eta, are tamalgarriagoa zena, euskaldunen artean zailtasunak genituen elkar ulertzeko, baina ezintasunaren motiboa ez zen, behingoagatik, gure arteko herra, euskaren arteko desberdintasuna baizik. Harkaitz Canok egunotan kaleratu duen liburutxo bitxian (Txalorik ez, arren, Edo! argitaletxea) ekarri digun eszena batek ilustratzen du ondo elkar ulertu ezinaren tragedia. Aparteko gertakari bat da, jendearen memorian suz markatua geratzen den horietakoa. 1967a da, Bertsolari Txapelketa jokatzen ari dira Donostian, Anoeta frontoia lepo dago. Lopategi, Gorrotxategi, Lazkao Txiki eta Xalbadorren artetik, epaimahaiak Xalbador hautatu du Uztapideren kontra txapela jokatzeko. Jende asko txistuka hasi da, bakar batzuen txaloek ezin dute zalaparta estali.\nEz zen gustu kontua izan. Ez, behintzat, hori bakarrik. Gertatu zen jende askok ez zuela Urepeleko artzainaren euskara ulertzen, ezta haren bertsokera ezagutzen ere. Ezjakintasunak ezin zituen bata zein bestea preziatu. Baina txistuak amaitutakoan, Xalbadorrek euskaltzaleen memorian geratu den bertsoa kantatu zuen: Anai-arrebak deituz hasi zen minutu batzuk lehenago txistuka aritu zitzaion publikoari eta maite zaituztet oraindik esanez bukatu zuen bertsoa.\nGoraxeago aipatu liburutxoan, Canok txistuak txalo bilakatu zirenekoa aztertzen du. Ni eskaintzen ari naizena Canorenaren osagarri da: euskalkiak gero eta arrotzagoak ziren elkarren, eta Anoetan gertatu zena gaitzaren manifestazio ezin argiagoa zen. Frontoian zegoen jendea euskaltzalea zen, askok euskara maila jasoa zuen eta euskarari buruzko ezagutza duina. Eta, hala ere, zailtasunak Xalbadorren bertsokera bere osoan —hizkera ere barne— gozatzeko. Handik urtebetera, Euskaltzaindia Arantzazun bildu zen Euskara Batuaren lehen pausoak emateko. Noski, Anoetan gertatutakoak ez zuen zerikusirik Arantzazuko bilerarekin, Anoeta ez zen izan Arantzazura iristeko geltoki, baina bien arteko loturak perspektiba eta iradokizun politak oparitzen dizkigu garai asaldu haien nolakoa azaltzeko.\nHistoria ezaguna da eta ez naiz luzatuko. Atzean geratu dira (h)arri bezain (h)its utzi gintuzten euskara batuak eragindako desadostasun eta zakarraldiak. Baina zailtasunak zailtasun, ahaleginak ez zuen hutsean jo eta ahalegin hari esker ari gara interpretatzen orduan ez bezalako hedadura duen libreto bat. Orduan ez bezalako protagonistak ditu libretoak, orduan ez bezalako dekoratuetan interpretatzen ari gara euskararen obra: unibertsitatean eta hezkuntza osoan, hedabideetan, literaturan eta arte eszenikoetan. Libretoak orain aktore asko ditu asko dakitenak. Sukaldea edo kalea ez dira jada eszenategi bakarrak, eta jende askoren konpetentzia handiko euskarak apenas du sukalderik edo kalerik. Asko ari dira aldatzen eta ugaritzen hizkuntza eta hizkuntzen arteko joan-etorriak bizitzeko moduak. Hizkuntzarenganako lotura —ez soilik afektiboa, baita ezagutzazkoa ere— premiazkoa du euskarak mendez mende iraun duen libretoa antzezten segitu nahi badu.\nJarrita daude, eta sendo, euskara batuaren oinarri nagusiak, pauso sekulakoa eman dugu. Zeuden aukeretatik bat erabaki izana da giltzarri. Enbor baten aldeko apustua egin, eta gainerako guztia enbor horren ingurura bildu izana. Baina gainerako guzti hori ere euskara batua da enbor nagusiaren dinamika indartzera baldin badator; aldiz, mihura da —arbola ahultzen eta itotzen duen parasitoa—, enbor nagusiaren perspektiba galtzen badu.\nHarrotzeko moduan gaude. Harrotu, zertaz, ordea? Aurrekoek egindako hizkuntzarekin espresatzen dugu pentsatzen eta sentitzen duguna. Zer eransten diogu berria, zer sortu dugu lehen ez zegoena? Interpretatzen ari garen libretoaren guztiz gehiena bazeukan, praktikan eta ahalmenez, orain berrogeita hamar urteko euskarak. Gure belaunaldiak etekin handiak atera dizkio hizkuntzari, horixe egia, baina hizkuntzaren aukerak beti dira askoz ere ugariagoak hiztunok ateratzen dizkiogunak baino, eta hori kontuan izatea ez da batere tesitura txarra hizkuntzarekin dugun harremanaren nolakoa finkatzeko, dauzkagun iniziatibak, partikularrak zein sozialak, kalibratzeko. Baita iraganari begiratzeko ere. Norbaiti entzuten edo irakurtzen diodanean bera idazten hasi zenean —edo zuzenbide-eskolak ematen edo antzeko beste zernahi egiten— ez zegoela ezer, gauza bera bururatzen zait beti: “hizkuntza zeneukan, orduko hizkuntza huraxe daukazu orain ere, baina organizatuagoa, horixe aldea!”.\nPosted in: Euskara, hizkuntzak\t|\n2014-03-18 by Anjel Lertxundi\t| Leave a comment\nOportunismotik erreparazioaren arteko bandan, Rajoyren Gobernuak sefardiei erakutsi dien aitorpenaren ingurumariak ertz asko ditu. Baina esan eta iradoki diren guztien gainean, bada bat deigarria euskararen ikuspuntutik: sefardiek beren hizkuntzari —ladinoari— bostehun urtez eutsi izana azpimarratu du Justizia Ministerioak. Txalo asko entzun dira. Bihoazkie gureak ere. Baina ez gaitezen erratu: ez dira erratu. Ladinoa judu-gaztelania da, gaztelerari eutsi izana da bedeinkatzen ari direna. Euskararen den partean, ordea, eskarmentu handia dugu, eta ez da, hain justu, euskarari eusteagatik jaso ditugun txaloena. Ez atzo. Ezta gaur ere. Baita Madrileraino joan gabe ere. Galdetu Barcinari.\nSarean dagoen RAEren gaztelaniazko hiztegian, ladino hitzaren lehen adiera, astuto, sagaz, taimado da. Erretiratuko ahal dute laster datorren bertsio berrituan. Edo ea aldatzen duten esanez orain agintari oportunistei deitzen zaiela horrela.\n2014-03-08 2014-03-18 by Anjel Lertxundi\t| Leave a comment\nKamiozalea joan da fabrika batera, hustu du zeraman karga, hartu du berria… Jostuna galtzerdi baten orpoa errepasatzen ari da… Agintariak hiritarrei zuzendutako diskurtsoan… Ez dut esan kamiozalearen, jostunaren, agintariaren generoa: imajinatu duzun kamioizalea gizonezkoa baldin bada, irudia ez duzu zure hizkuntzak emana, marjinazio sekulako batek egositako konbentzioek baizik.\nEgun batez, kontatzen du Imre Kértesz nobelagileak, irakurle aleman batek galdetu omen zion nola idatz zitezkeen maitasun nobelak hungarieraz, hizkuntza hartan genero bakarra baitago, ez baitira maskulinoa eta femeninoa desberdintzen. Euskaraz ere paretsu. Baina hori eragozpen bat da —maitasun istorioak kontatzeko bezala beste zernahitarako ere— ala abantaila?\nZergatik ez mundu ikuskera propio baten ezaugarrietako bat, zergatik ez sormenaren akuilu eta pagotxa, izan ordez generoa duten hizkuntzenganako morrontzak sentiarazitako ahulezia?\nPosted in: Euskara, Gizartea, hizkuntzak, Literatura\t|\n2014-03-06 2014-03-18 by Anjel Lertxundi\t| Leave a comment\nEz zituela errusieraz mintzatzen diren ukrainarrak abandonatuko, hori esan zuen Putinek orain egun batzuk, Ukrainako krisia bizitzen ari den etapa berriaren atarian. Ez zuen lur puska bat aipatu, ez zuen Krimea errebindikatu, ez zuen Errusiak lurralde hartan lituzkeen eskubide historikoez hitz egin. Lurraren lehia aipatu ordez, hizkuntzaren deia, lurrarena baino are telurikoagoa, baliatu zuen. Eta eskubide baten babesa ere errebindikatu zuen presidente errusiarrak: Errusiako mugak baino haratagoko errusiera-hiztunak babesteko eskubidea.\nPutinek, abila da, haginak min ematen dion lurraldea aipatu gabe, han pausatu zuen mihia. Baina ahoa ere zabaldu zion aukera (oraingoz) hipotetiko bati: hizkuntza baten inplantazioaren araberako eskubideen nazioarteko legediari. Polita ematen du. Baina babesa izango luketenak hizkuntza hegemonikoak lirateke beti, ukrainera edo tartarera —Ukrainako hirugarren hizkuntza— bezalakoen kaltetan.\nPosted in: Gizartea, hizkuntzak, Kultura, Politika\t|\n2014-03-04 2014-03-18 by Anjel Lertxundi\t| Leave a comment\nJhumpa Lahirik, Lur ezohikoa ipuin-bilduma arrakastatsuaren egileak, ingelesez idazten du; semeaz erditu zenean, bengalieraz mintzatu zitzaion; orain ingelesez egiten dio. “Ingelesa amaorde bat da niretzat”, esan du bere azken nobelaren promozioan.\nAma, amaorde, inude, maistra/maisu, adopzioko ama, ume-lapurra, plangintza politikoa, hizkuntza hegemonikoen itzal luzea, lan-diru-arrakasta hirukotea, globalizazioa…\nHiztun bakoitzak harreman identitario propioa du bere lehen hizkuntzarekin, inguruan dituenekin: gehiago gara bizitzea tokatu zaigun garaiarenak, amarenak baino. Hizkuntza auzietan er baie. Amaren zilbor-hesteaz besteko lotura batzuk ere baditu gaurko hiztunak: egiten duguna, ia tititik hasi eta gure eguneroko taka-takan, gero eta gutxiago da, zentzu betean, ama hizkuntza.\nAma hizkuntza, zilbor-heste. Nola, ordea, eta zeinekin, zergatik eta zertarako… Globalizazioan gu izaten segitzeko galderak dira.\nPosted in: Euskara, hizkuntzak, Kultura\t|\n2014-03-02 2014-03-18 by Anjel Lertxundi\t| Leave a comment\nGogoan izatekoa Elías Canettirena: Londresen pasatu zuen gerra, alemanen kontrako tenkaren bihotzean, inor alemanez entzute hutsa susmagarri zen garai zailetan. Canettik ere ez zituen naziak maite, baina bai hizkuntza alemana. Eta alemanari eskaintzen zion bere sormenaren bulkada guztia. Etsaien hizkuntza bera egitea zen bere gerra, baina hura zaintzeko, huraxe gordetzeko bere: nazien ahotan zikin zena, bere idazkietan izan zedila ahalik garbien. Estuasunak estuasun, ez naziek ez exilioak kenduko zioten hizkuntza.\nEsperientzia horren bihotzetik, urteak eman zituen zehazten eta ontzen txikitan hainbat hizkuntzakin izandako harremanen oroitzapenak. Testigantza hartatik jaiotako liburu ederraren euskal itzulpena kalean da egunotan, Mihia aske izenarekin. Etxeberri Sarakoak Etxeberri Ziburukoarengatik esandakoa zuzen aproposa du euskarak Elias Canettiri ongi etorria emateko:\n“Mihia libre eta sufle du eta ausartki mintzo da”.\nPosted in: hizkuntzak, Literatura\t|\nNerabea altxorraren islarantz\n2014-02-02 2014-03-18 by Anjel Lertxundi\t| Leave a comment\nEgun batetik bestera, gurasoak ohartzen dira umea aldatu egin zaiela. Gero eta autonomoagoa da; gurasoek zer esan, berak justu kontrakoa egiten du; sarriak ditu kolpeko haserrealdiak; lagunei bihotza zabaltzen dien determinazio berarekin ixten die gurasoei; sekretuak ditu, mesfidati bihurtu da, gurasoen intromisio bakoitza etxeko elkarbizitza zilipurdikatzerainoko casus belli bat bihurtzen du. Brastakoan, gurasoak eta jada gaztetxo egin dena arrotz sentitzen dira elkarrenganako. Petral hori al da orain artean ezti bitsetan eduki gaituen umea?, diote gurasoek. Buruximur horiek al dira hainbeste miresten nituen gurasoak?, dio nerabeak. Gurasoek ez dakite nola adierazi gertatzen ari zaiena. Nerabeak ere ez; baina baleki ere, ez lieke bihotza zabalduko.\nAita hiltzen zaion egun berean hasten du Jim Hawkinsek, Stevensonen Altxor Uhartea nobelako protagonistak, bere abentura. Ez da kasualitatea. Aita bizirik, ez zukeen itsasoko bidea hartuko, altxorraren misterioa argitzen saiatzeko aukerarik izango. Aita hiltzearena har bedi metafora gisa: nerabeak bere autonomia eraikiko badu, aitarenaren gainetik edo kontra eginez saiatuko da. Ordurako deskubritzen hasita dago kalea, lagunen, koadrilaren eremua. Sexu propioa eta besteena. Alkohola eta haratagokoak. Guztiak ere, helduen mundukoak. Asteburuak borroka ekaitzez beteak dira gurasoentzat, konkista txiki eta handien plaza nerabearentzat: ordutegia, paga, janzkera berriak, gurasoen gustukoak ez diren ohiturak. Ordu arte gurasoek dena zekiten umearen ibilerez. Pixkanaka, gero eta gutxiago jakingo dute, eta jakingo duten apurra zeharka izango da: beste gurasoren batek esandakoarengatik, alkandorako porro usaiarengatik, whasapparen bidez jasotzen dituen dei ugariek eragindako susmoengatik. Bitartean, nerabea ikusten ari da kalea, gaua, deskubritzen ari den mundua gazteleraz bizi dela. Etxeak —eta, neurri batean, eskolak— egiten ez dion hizkuntza batean.\nOso bide luzea egin dut iritsi nahi nuenera heltzeko, eta heldu naizen lekua askotan ez da orain arteko lerrootan kontatu dudana bezain kolore ilunekoa. Ados. Baina mundutxo bat deskribatu nahi nuen eta nerabeekin usu gertatzen den giroa azaldu, hizkuntzaren auzia ere nerabeen autonomia-bidean kokatzeko. Adituak esaten ari zaizkigunez —eta ez espanturik gabe— nerabe euskaldun askok gero eta lehenago egiten du gaztelerara jauzi. Hamahiru urteren bueltan. Edo lehenago.\nHaurtzarotik helduarora bitarteko adin zail bezain erabakiorra bizitzen ari da nerabea, inoiz biziko duen iniziazio-erriturik inportanteena. Testuinguru horretan kokatu beharko genituzke nerabearen egonezinak, isiltasun eta oihuak, autonomia-gosea. Giro horretan, halaber, kaleko hizkuntzaren deskubrimendua eta hark eragiten dion lilura ere. Jim Hawkins laster ohartu zen altxorraren islara iristeko itsasoko kodeak ikasi behar zituela, altxorraren mapa irakurtzeko ere bertako kodea dezifratu behar zuela. Gertatzen dena da Hawkinsek aurkitu eta argitu nahi zituen kode horiek etxeko hizkuntzan zeuzkala, berak zekien bakarrean: ingelesez. Nik deskribatutako nerabea, ordea, mundu elebidun batean bizi da, eta etxean euskaraz ari den bitartean, kaleak, lagunarteak, gauak, helduen munduak —altxorraren islak, altxorrak berak— gaztelaniaz egiten diote.\nBere nortasuna erabaki eta finkatzeko ekaitz bete batean bizi den nerabe batek nola egingo dio aurre horri guztiari? Nola planteatuko du —diogu— kontzientzia linguistikoa? Jim Hawkinsek hartu zuen ontziak Hispaniola zuen izena. Nire nerabea enbarkatzera doan ontziak, ordea, izena eta izana ditu gaztelaniaz. Baina euskaraz egin dezala nahi lukete gurasoek, hala nahi genuke euskara nabigatzen eta altxorraren bila ikusi nahi dugunok.\nEtapa laburra da nerabezaroa, trantsiziokoa, baina inportantea oso. Alor askotan, behin betikoak izango diren pautak bideratuko ditu nerabeak. Tartean, hizkuntz hautamenari dagozkionak. Baina euskarari eusteko, urria du euskarak eskaintzen diona. Argitaletxe batzuen gazte literaturaren sailek nerabe bati eskaintzen dioten aukera urria kenduta, zer? Eskerrak gazteen munduak eta euskarak sarrera dezentea duten teknologia berrietan. Gauza bera ikusi nahi genuke euskara sustatzeko sortu zen —eta horretarako ordaintzen dugun— telebistan ere. Zer dio auziaz, zer leku eskaintzen dio euskararen sustapenean halako garrantzia duen adin-segmentu horri, non daude nerabeak erakarriko dituen programak, sailak, istorioak? Eskolari dagokionez, nago nerabezaroko estrategien talaiatik begiratu behar litzaiokeela euskararen auziari, ez aparteko fenomeno bat balitz bezala.\n“Denok hartu genuen altxorraren parte eder bana”. Jim Hawkinsek nobelaren bukaeran dioena dugu eginkizun.\n(Orain egun batzuk, >Diagnonisa izeneko zutabea argiratu nuenean, gaiari tratamendu luzexeagoa ematea agindu nuen. Noticias taldeko berripaperetan argiratatutako hau izan liteke agindutakoa. Baina, noski, gaia ez dago agortuta)\nPosted in: Euskara, hizkuntzak, Literatura\t|\n2014-01-22 2014-03-18 by Anjel Lertxundi\t| Leave a comment\nNerabe euskaldun peto askok gero eta lehenago egiten omen du gaztelerara jauzi. Orain gutxi arte, hamasei-hamazazpi urterekin gertatzen zena behera eta behera egiten ari omen da adin-eskalan. Hamahiru urte ingururaino. Edo are beherago.\nAlkoholaren paralelismoa datorkit burura, prozesu bertsuaren bi ertzen tankera hartzen diet biei. Bi prozesuek ispilu bera dute: kaleko mundua, arriskuz betea (Ez sartu han! Ez edan! Goiz erretiratu!), baina tabuaren erakarmenarekin. Gaztelania ere bete-betean sartzen da eskema horretan: gurasoen agindua aratza da (euskaraz!), baina kalea, gaztelaniarena. Alkoholak eta gaztelaniak —bakoitzak bere gisa, baina kalean topo eta topa eginez—debekuaren lilura dute.\nHelduen mundura iragan nahi duten neska-mutil batzuen iniziazio-errituaren ikuspegitik begiratuta, beste dimentsio bat hartzen du arazoak. Kezkagarria, noski, baina diagnosi zuzena da kezkak gainditzen hasteko lehen garaipena.\nGaiak merezi duelakoan nago. Ea egun hauetako batean tratamendu luzexeagoa emateko gai naizen…\n2014-01-04 2014-03-18 by Anjel Lertxundi\t| Leave a comment\nHarrigarria Gaztelania Urgentearen Fundazioak (Fundéu) eskratxea hautatu izana urteko hitza, eta kontsiderazio urgente batzuk etorri zaizkit arrapaladan, gehienak nire izaeraren alde onberarenari isuritakoak: gaztelaniaren hegemoniak beste hizkuntzetan eragiten duen presioaren kontzientziak eragin dielako hautatuko zuten eskratxa urteko hitz; Nafarroako Gobernuak euskararekin praktikatzen duen jazarpena eta eguneroko bizitzan sufritzen duguna salatzeko; gaztelania ez diren beste hizkuntzen ikusgarritasun falta seinalatzeko…\nEsango zait horiek guztiak ez direla eskratxe kontsideratu behar, zentzu zabal lausoegia eman diodala hitzari. Agian arrazoi dute eta beste hari batetik tiratuko du orain nire alde onberak: Fundéu delakoak Fundéu BBVA du izen konpletoa. Harriduraz gainera, irriño ironikoa ere eragiten du: eskratxeak egiteko hainbat motibo eman ohi dituen bankuetako bat da Fundazioaren patrozinadorea.


Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: Cristina Uriarte hizlari izan da Forum Europa Tribuna Euskadi gosari informatiboan\nCristina Uriarte hizlari izan da Forum Europa …\n\nCristina Uriarte hizlari izan da Forum Europa Tribuna Euskadi gosari informatiboan Iturria: Irekia\n\nCristina Uriarte Hezkuntza sailburua Forum Europa Tribuna Euskadi ekimenean hizlari izan da gaur goizez, Bilbon. Hitzaldian, Eusko Jaurlaritzako sailburuak, beste ordezkari instituzional eta politiko ugari, enpresa arloko eragileak eta gizarte nahiz ekonomia eragileak ere izan dira entzule.\nHitzaldian, berak zuzentzen duen Saila Hezkuntzaren aldeko Akordioa erdiesteko burutzen ari den prozesua azaldu du sailburak. Oinarrizko printzipioak jasoko dituen akordio bat, adostasunean oinarritua, eta aurrerago etorkizuneko Hezkuntza Legerako abiapuntu izateko balioko duena.\nAipaturiko etorkizuneko lege horrez gain, Uriartek hizpide hartu ditu ebaluazioak eta hauek hezkuntzan duten garrantzia –jasoriko emaitzen balorazioa egiteko eta sistema hobetzeko- edo Euskadi hezkuntzan egiten ari den inbertsioa. Beste zenbait gairekin batera Uriarte sailburuak honako hauei ere heldu die: Lanbide Heziketak euskal ekoizpen ehunaren lehiakortasunerako eta langileen enplegagarritasunerako duen garrantzia estrategikoa, Unibertsitatea-Enpresa estrategia, edo bikaintasunezko ikerketaren aldeko apustua.\nUriarteren hitzaldia osorik hemen irakur daiteke.\nintervencion_uriarte_forum_... behera kargatu (60 MB)\nuriarte_akordioa_eu.mp3 behera kargatu (1 MB)\nuriarte_akordioa_eu.mp4 20 MB\nrecursos_uriarte_forum_erre... 50 MB\nuriarte_forum.jpg 70 KB (jpg)\nFORUM_Hezkuntza_Cristina_Ur... 300 KB (application/pdf)


“Gizarteratzea Aldundiaren agendan dago, hizki handietan jarrita" - Artikulua - ORAIN Gipuzkoa\n“Gizarteratzea Aldundiaren agendan dago, hizki handietan jarrita"\nDiputatu nagusiak EHUko "Berrikuntza gizarte bazterketa egoeran dauden pertsonen gizarteratze eta arretan" ikastaroaren irekiera egin du, parte-hartze nabarmenarekin: 161 ikasle\nMarkel Olano diputatu nagusiak adierazi du gizarteratzea Gipuzkoan Foru Aldundiaren “agendan dagoela, hizki handietan jarrita”. Legealdia amaitu arte, Aldundiaren kudeaketa politikoaren xedea izango da Gipuzkoa bihurtzea “desberdintasun gutxiena duen lurraldea Europan”, gaineratu du Olanok EHUko Uda Ikastaroetako "Berrikuntza gizarte bazterketa egoeran dauden pertsonen gizarteratze eta arretan" ikastaroaren irekieran. Donostiako Miramar jauregian bihar eta etzi egiten ari den ikastaro honetan, gizarteratzearen alorreko adituak eta 161 ikasle parte hartzen ari dira: nagusiki administrazio publikoko eta besteren kontuko langileak. Bi egunetan, 2016-2020 Gipuzkoako Gizarteratzeko Elkar-EKIN foru plana ezagutzea emateaz gain, hizlariek Europa mailan eta EAEn dauden joerak, praktika onak, erronkak eta berrikuntzak partekatuko dituzte. Olanok azpimarratu du gure lurraldean beharrezko osagai guztiak ditugula Elkar-EKIN planarekin jarritako erronkei aurre egiteko”. “Lehenik eta behin –zehaztu du- gizarte politiketan inbertitzen duten erakundeak ditugu; bigarrenik, hirugarren sektore sendo eta bizia dugu; eta hirugarrenik, gizarte solidario eta bateratua dugu. Eta guztiaren erdian, pertsonak, pertsonak eta gizartea. Eta beraiei ere badagokie protagonismoa izatea, zeren gizarte solidarioago, inklusiboago eta desberdintasun gutxiago duena lortzea ez da bakarrik Aldundiaren erronka, Gipuzkoako gizarte osoarena ere bai”.\nElkar-EKIN hizpide, Gizarte Politikako diputatuak nabarmendu du “zenbait ekintza” abiarazi dituztela Plan honen “ardatz bakoitzerako”. Adibide modura, aipatu du bazterketa egoeran dauden pertsonen artetik 242 pertsonak (141 emakume eta 94 gizon) lana aurkitu dute azken urtean, Gizarte Politikako Departamentuaren gizarteratzeko eta lanbideratzeko programetan parte hartu eta gero.\nHalaber, Peñak aipatu ditu Elkar-EKIN planaren zenbait programa pilotu, Etorkizuna Eraikiz ekimenaren barruan sartuak. Alde batetik, “prestakuntza-enplegu sare bat jarri dugu martxan Debagoiena eta Debabarrena garapen agentziekin elkarlanean, bazterkerian dauden pertsonen premiei erantzuteko. Eta ibilbide inklusiboak optimizatzeko, azpimarra jarriko da gazte eta zama familiarrak dituzten emakumezkoen kolektiboetan”, “Hori dela eta – gaineratu du- proiektu honek erantzun berritzaileak behar ditu, erakunde desberdinen arteko sinergiak lortzeko”. Peña diputatuak aipatu duen beste programa pilotua GazteON sareLAN izan da, zeinaren xedea den heldu-bizitzarako trantsizioa, zailtasun pertsonal, familiar eta soziala duten 16 eta 23 urte bitarteko gazteei laguntzea, gizarte eta lan munduan osoki sartu daitezen.\nDiputatuak, halaber, oroitarazi du adineko pertsonen babesa ere badela Aldundiaren gizarteratze planaren beste ardatza, eta horren harira bi proiektu “bereziki esanguratsu” nabarmendu ditu mendekotasunaren arloan. Lehena Etxean Bizi da, egoitza-plaza eskatzaileei dago zuzendua eta helburu duena baztertze arriskuan edo mendekotasuna dutenei “kalitatezko arreta eskaintzea”, beti ere beraiek “bizitzeko nahiago duten ingurunea hobetsita. Izan ere, ez dezagun ahaztu adineko pertsonen %80k nahiago duela bere etxean bizitzen jarraitzea”.\nMendekotasun arloko azken proiektua (“eta anbiziosena”, azpimarratu du diputatuak) da Pasaian erreferentziazko zentro berri bat irekitzea, zahartzea eta ezintasuna artatzeko eredu berritzaileak erabiliko dituena, hain zuzen ere, aukera emango duena eskarian ematen ari diren aldaketei “erantzuteko”. “Horren harira konbentzituta gaude ikerketa eta berrikuntza ezinbestekoak direla gure arreta-ereduan aurrera egin dezagun eta zahartzearen erronkari arrakastaz aurre egin diezaiogun”, amaitu du Peñak.\nBazterketa egoeran dauden pertsonen artetik 242 pertsonak lana aurkitu dute azken urtean Elkar-EKIN bitartez


2019ko esperientziaren ondoren, beste bultzada bat emango zaio mugikortasun iraunkorrari\n2019ko azken lau hilabeteetan Getxon alokairu partekatuko patinete elektrikoen esperientzia pilotuak jarraipena izango du bihar ostiraletik aurrera eta sei hilabeterako. Oraingoan nobedadea da Berango eta Sopelara ere zabalduko da. Lehen esperientzia ona izan zen Getxoko Udalarentzat, zerbitzua modu ordenatuan eta kontrolatuan eskaintzen baitu, MPIrentzat (Mugikortasun Pertsonaleko Ibilgailuak) prestatutako geralekuekin, patineteak aparkatzen diren leku estrategikoetan banatuta, ibilbideen abiapuntu eta helmuga gisa. Ekimena hobetu egin da, orain Getxok 30 km/h-ko hiri-bilbe ia osoa baitu, Berangok bezala, eta inguruko hiru udalerriak patinete bidez lotzen dira.\nEsperientzia berri horretan, ekimenean parte hartzen duten hiru udalerriek bat egiten dute enpresa horrekin: patinete elektrikoa, -errealitate bat hiri askotan-, gizalegez erabiltzeak onura handiak dakartza. “Hiri barruko mikromugikortasunaren eta turismoaren zerbitzu jasangarria da, teknologia berrien eskutik. e-scooterra, ingurumenarekin errespetutsua izateaz gain, eremu publikoan espazio gutxien okupatzen duen hiri-garraiobidea da. Gainera, mugitzeko aukera eroso, berritzaile, dibertigarri eta isila da”, zerbitzua sustatzeko liburuxkan aipatzen denez. Patinetea metrotik hondartzetarako anezka izango da, garraio publikoaren zerbitzu osagarri gisa; erabiltzaileek eguneroko bizitzan beren ibilbideak azkarrago, seguruago eta, batez ere, iraunkorrago egiteko erabiltzea nahi da; baita aisialdirako edo bisitariek eta turistek gunea ezagutzeko modu desberdin gisa ere; eta, aldi berean, autoaren gehiegizko erabilerak eragindako auto-pilaketak libratzen ditu. Izan ere, autoa da istripuen eta zirkulazio-gatazken lehen kausa.


"Kontsumitzaileak dauka irtenbidea ingurumenaren arazoentzat"\nNola izan kontsumitzaile, kontsumista izan gabe?\nGehiago kontsumitzeak ez du esan nahi zoriontsuago garela. Gure aitona-amonek zoriontasuna ez zuten oinarritzen kontsumoan. Bizitza gozatzea da helburua, ez une oroz kontsumitzea. Gainera, ostrukek bezala jokatzen du gure gizarteak: bizkar ematen diogu ingurumenaren arazoari, eta horrela ez dago irtenbiderik.\nHerritarrak jabetzen dira horretaz?\nEz dute ikusten beren ekintzek zer ondorio dituzten. Jendea landagunean bizi zenean, ohartzen zen erreka lehortu zela, edo ikusten zuen baratzeak zer ematen zuen, eta egokitu egiten zen horretara. Gaur egun, uraren txorrota egun guztian irekita uzten badugu, faktura zertxobait handiagoa dela ohartuko gara, baina ez errekak edo urtegiak ur gutxiago duela. Espainian, jendeak ez du ordaintzen urak berez balio duena, eta ur hori naturatik dator.\nGarestiago izan behar luke ura?\nEspainia herrialde lehorra da, eta ur asko kontsumitzen du. Dramarik handiena zera da, energiari lotua dagoela uraren prezioa. Zenbait neurri hartu dira, ura gezatzea, adibidez, eta ongi funtzionatzen du horrek, baina oso garestia da, energia asko behar delako, eta petrolioak gorantz jarraitzen du.\nArgindarra garestitu egin da, eta ez omen da izango azkeneko aldia.\nEstatuak ordaintzen du kilowatt bakoitzak balio duenaren % 30, kontsumitzaileentzat eta industriarentzat merkeagoa izan dadin. Era horretan, 22.000 eta 25.000 euro arteko zorra egiten du urtero, eta diru hori ez da bideratzen ospitaleetara, eskoletara edo azpiegituretara. Beti ordaintzen dute herritarrek. Lehenago edo geroago, kontsumitzaileek ordaindu beharko dute zor hori.\nBaina prezioak igotzea ere neurri arriskutsua da.\nPolitikariek aukera egin behar dute: edo suizidio politikoa edo suizidio ekologikoa. Ura eta energia garestitzen badituzte, kontsumoa-eta murriztera behartzen dute jendea, botoak galtzen dituzte… Ez badute deus ere egiten, suizidio ekologikora eramango gaituzte. Ez da iritsi behar mutur horietara, bada modua oreka lortzeko.\nZenbait adituk esaten dute teknologiak saihestuko dituela arazo horiek, gero eta probetxu hobea ateratzen dielako baliabideei.\nTeknologia gero eta hobea da, baina ondorio makur bat ekarri ohi du, ekonomialariek aski ongi ezagutzen dutena: prezioak apaldu ahala, handitu egiten da kontsumoa. Baina energia eta ura ez dira infinituak. Horrela jarraituz gero, gaur egun 40 urte baino gutxiago dituzten pertsonak izango dira lehenak ondorioak pairatzen.\nNola kobratu behar lituzkete ura eta energia?\nPrezioak blokeka ezartzen dituzten politikak egoki eta bidezkoak dira. Katalunian hori egiten dute zenbait udalerrik urarekin. Lehen 50 litroak, pertsona eta egun bakoitzeko -oinarrizko eskubidea, esango genuke-, oso merke ateratzen dira. 150 litroetara pasatuz gero, asko igotzen da faktura, eta 300 litrorekin, askoz gehiago. Baina aurrerago joan behar litzateke. Kalifornian, 5.000 litro gastatzen dituzte etxe batzuek. Nahiz eta hori ordaintzeko adina diru eduki, horrek galarazita egon behar luke eta delitutzat hartu, lapurreta egitea bezala. Urarekin eta energiarekin gehiegikeriak egiten dituena baliabideak kentzen ari zaio gizarteari, eta miseria uzten ari da hurrengo belaunaldientzat. Ba ote da hori baino lapurreta handiagorik?\nKontsumoa murriztu behar da?\nGutxiago kontsumitu baino gehiago, hobeki kontsumitu behar da. Horrek esan nahi du, agian, produktu garestiagoa erosi behar dugula, kalitate hobekoa, eta zaindu, gehiago iraun dezan.\nIndustriak zaharkitzapen programatuaren alde egin duela dirudi: gutxiago irauten duten produktuak egin, berriak lehenago erosi behar izateko.\nIndustriak bere egin du kontzeptu hori, baina hein batean, kontsumitzaileak itxuraz ez daudelako prest, esan dezagun, auto garestiago bat erosi eta 50 urtez harekin ibiltzera. Industria beti egokitzen da merkatuak eskatzen duen horretara, hau da, kontsumitzaileek. Gainera, industriari ez zaio interesatzen dena xahutzea, lehengairik gabe geratuko litzateke eta. Gauza bera gertatzen da politikariekin. Hautagaiek zer entzun nahi duten ikertzen dute. Industriak eta politikariek erantzukizun handia dute, baina guk ere bai.\nKontsumitzaileek badute eragiteko gaitasunik?\nKontsumitzailea izaki libre eta etikoa da, eragiteko gaitasuna duena. Gero eta informazio gehiago dago, gure gain hartu behar dugu dagokigun erantzukizuna, antolatu, eta politikariei eta enpresariei berea harrarazi. Kontsumitzaileak dauka irtenbidea ingurumenaren arazoentzat. Guk erabakitzen duguna izango da.\nGobernuz Kanpoko Erakundeak modu ona izan daitezke antolatzeko?\nGKEak ikasbide moral bat ematen ari dira, nahiz eta horiek ere egiten dituzten akatsak. Gehiegi daude, agian beren artean antolatu behar lukete. Eta gehiago eskatu behar liekete gobernuei eta enpresei.\nUrarekin eta energiarekin gehiegikeriak egiten dituena\nbaliabideak kentzen ari zaio gizarteari, eta miseria\nuzten ari da hurrengo belaunaldientzat\nKrisi ekonomiko honetan aurki ote liteke ingurumenarekin zerikusia duen alderdiren bat?\nAlderdiren bat ez, guztiak. Ekonomia neoklasikoak, egun indarrean dagoenak 40ko hamarkadago oinarri berberekin, epe motzean soilik ematen ditu mozkinak eta gizarte-gastu handiak eragiten ditu. Mundu guztiak aurreikusten du ingurumen-ekonomiak ordezkatuko duela hura.\nNola eragingo die aldaketa horrek herritarrei?\nUko egin beharko diete gauza batzuei, ezingo dute jarraitu erabili eta botatzen, edo hainbeste energia eta ur kontsumitzen, baina ez da izango hain larria. Egungo gazteek ez dituzte gaur bezain merke edukiko ondasun horiek, baina bai garai batean indarra eduki zuten balioetan oinarritutako bizimodua.\nEz dago deus asmatu beharrik.\nEz. Lehen errespetatu egiten zuten natura, bazekiten-eta haren menpe zeudela. Berriz eskuratu behar da errespetu hori, guztia aprobetxatu deus ere alferrik galdu gabe. Eta beldur pixka bat eduki, zeren egoera aldatzen ez bada, oso gaizki egongo baikara. Katalunian uraren krisia gertatu zenean, 2008an, % 30 baino gehiago moztu zuten hiri-uren kontsumoa.\nEz al dago arriskurik herritarrek ongizatea gal dezaten?\nEz, baldin eta burua erabiliz kontsumitzen bada. Hainbat etxe, lantegi edo saltokitan, 24 gradutan edukitzen dute berogailua negu guztian, eta mahuka motzetan ibili behar izaten da. Udan klimatizagailua jartzen dute, 18 gradutan, eta jaka jantzi behar. Hori ez da zentzuzkoa. Medikuek esaten dute 18 gradutan egon behar dela neguan, eta arropa pixka bat jantzita. Alemanian ez daukate berogailurik logeletan, ez baitzaie osasungarria iruditzen.\nZure liburuan “galdera ekoetiko funtsezko” batzuk zerrendatzen dituzu, eta bi atal nagusian bil litezke guztiak: zenbat gizaki bizi litezke Lurrean modu iraunkor eta duinean, eta nola hartzen dira erabakiak, nork hartzen ditu.\nTxinak duela urte batzuk erabaki zuen bere populazioa kontrolatuko zuela. Baina gakoa ez da soilik zenbat biztanle izango diren erabakitzea, bakoitzak zenbat kontsumitzen duen ere ikusi behar da, per capita kontsumoa, alegia. Guztiok kontsumituko bagenu Ameriketako Estatu Batuetan bezala, urte gutxi batzuk baino ez luke iraungo planetak. Garrantzitsuena da gizarteak gai horiei buruz hitz egin dezala esparru guztietan, lasaitasunez eta gardentasunarekin. Ados jarri behar dugu gauzak aldatzeko, eta ez diogu utzi behar erabakiak hartzeari huts egiteko beldurrez. Hutsegiteetatik ikasten da.\nNola lortu hori?\nNik ez dakit zein den irtenbidea, eta ez dut ezagutzen hori dakienik. Baina badakit eztabaida publikorik eta argirik egin ezean, neurriak hartzen hasi ezean eta zer emaitza ematen duten ikusi, neurri txikiak bada ere, kondenatuta egongo garela.\nOraindik garaiz gaude aldatzeko?\nBai. Gizakiak beti izan ditu erronkak aurrez aurre. XIX. mendean, hamar lagunetatik bost edo sei hiltzen ziren neguan pneumoniarekin, eta orain ez da inor hiltzen. Duela urte batzuk modu arraroan begiratzen zitzaion ingurumen-gaiak lantzen zituenari. Gaur egun pertsona askok aldarrikatzen dute ekologismoa eta erakunde zientifiko asko aritzen dira horretan.\nZientziak lagun dezake?\nNola bizi erabakitzea, hori auzi etikoa da. Zientziak esango du gaixotasuna zein den eta zer aukera dauden sendatzeko, baina gizarteak erabaki behar du zer bidetatik jarraitu.\nEnergia berriztagarrien aldeko apustua egitea da erabaki horietako bat?\nHori da bidea, baina ez pentsa panazea denik ere. Energia berriztagarrietan, eolikoak ekoizten du gehien. 2008an munduan kontsumitu zen energia guztia aerosorgailuekin lortu nahiko bagenu, lurrak egun duen gainazala ez litzateke aski, handiagoa izan beharko luke, 1,6 eta 40 aldiz handiagoa, tarte horretan. Eta energia-gastua % 2 handitzen da urtero munduan. Alternatibak bilatu behar dira, bai, baina kontsumoa murriztu behar da.\nKontsumitzaileek lortuko ote dute energia hori etxean bertan sortzea sistema berriztagarri horiei esker?\nSortu bakarra ez; gainera, neurriak hartuko dituzte ez alferrik xahutzeko. Auto elektrikoen prototipoak erabiltzen dituzten boluntarioek frogatu dute gutxiago gastatzen dutela, azelerazio-kolpe gutxiago ematen dituztela, kilometro gutxiago egiten… ongi dakitelako bateriak zer muga dituen.\nZer gertatuko da petrolioarekin?\nEz da agortuko, baina askoz garestiagoa izango da, gutxi geratuko delako edo asko kostako delako ateratzea. Ez al da moralgabea erregai gisa erabiltzea, jakinik sendagaiak egiteko balio duela edo dozenaka urte irauten duten etxe-produktuak egin daitezkeela petrolioarekin?\nZaborrak ere ingurumen-arazo handia sortzen du, baina ez da horretaz hitz egin nahi.\nBi dira hor arazoak: baliabideak xahutzeaz gain, gero eta garestiagoa da zaborrak kudeatzea. Inork ez du nahi zabortegi bat etxe ondoan, eta gero eta urrutiago eraman behar dira, tratatze-plantek gero eta gehiago kontsumitzen dute energia, ura, eta abar. Ingurumen-gai horietan, argi eta garbi hitz egin behar litzateke ekozergak edo ekotasak jartzeaz.\nZer irizten diezu elikagai ekologikoei?\nElikagaien gaur egungo ekoizpena ezingo litzateke sistema horretara pasatu egun batetik bestera, garestiagoa delako eta ekoizpena murritzagoa. Gizarteak erabaki behar du zer nahi duen produktu ekologikotzat: traktoreak erabil daitezke?, eta ureztatze-sistema intentsiboak?, edo aski da ongarri eta pestizida naturalekin?\nHerpes labial, sin perder la sonrisa\n"El consumidor tiene la solución a los problemas del medio ambiente"


Bertso Jaialdi Mundiala | Nontzeberri\nHasiera/BERTSOTAN/Bertso Jaialdi Mundiala\nBihar, uztailak 14, 19:00etatik aurrera eta Getxoko Muxikebarri aretoan, Bertso Jaialdi Mundiala egingo da.\nAlgortako Bertsolari Eskolak (ALBE) Uribe Kosta osoan jarduten du bertsogintzaren transmisioan, baina horrezaz gain, hainbat ekitaldi antolatzen du urte osoan zehar. Uda sasoian bertso ekitaldi oso berezi bat antolatzen du: Bertso Jaialdi Mundiala.\nAurtengo ekitaldiak ohiko ezaugarriak izango ditu: puntako bertsolariak ez ezik, ez dira faltako sorpresak, umorea, txispa, konplizitatea, ausardia eta goi mailako bertsoak. Izan ere, hori guztia eskaintzen du, jaialdi esperimentalista original bezain arrakastatsu horrek.\nOhi bezala, publikoak garrantzi handia du ekimen honetan, zenbait unetan ikuskizunaren parte bihurtzen baita. Aurten, Maialen Lujanbio (Hernani), Alaia Martin (Oiartzun), Nerea Ibarzabal (Markina-Xemein), Sustrai Colina (Urruña), Aitor Sarriegi (Beasain) eta bertakoa den Unai Mendiburu bertsolariak izango dira kantuan.\nMuxikebarrin eta Romo Kultur Etxean ekainaren 14tik aurrera jaso ahalko dira gonbidapenak.


Zipreren subiranotasuna jokoan. Troika vs. Errusia. Arima saltzeko, zi-prest? – NiEzNaizNabil\nAkordio gabe amaitu da gaur Moskun Zipre eta eta Errusiako Finantza ministroen arteko bilera. Errusiak, 2500 milioi euroko mailegua eman zion Ziprei 2011n, eta momentuz behintzat, ez dute lortu maileguaren baldintzak berrikusi eta luzatzea.Bitartean, Troikaren proposamena atzera botata, plan alternatibo baten bila, batzorde bat sortu da Zipren.\nZenbait apunte eta gogoeta:\n•Troikak 10.000 milioi euroko erreskatea eskaini du, Ziprek bere aldetik 5800 milioi jartzeko baldintzapean. Irlako ekonomia txikia da,eta sarrera fiskalen edota ongizate estatuaren murrizketen aldetik duen margina estua izanik, bankuetan dauden gordailuen gainean zerga ezartzea izan da Bruselak topatu duen irtenbidea.\nEspainiar Estatuan gastu militarra 18.000 eurokoa den bitartean, 10.000 milio euro Zipreko BPGren erdira iristen dira\n•Aurrezkien konfiskazio honek, konfiantza falta hedatu eta banku-izua piztu dezaken, Zipren eta Europako gainontzeko beste herrialdeetan. Baina “badaude dagoeneko, europar aurreztaileei haien gordailuak leku seguruetara eramateko gomendatzen duten web orri espezializatuak” (Juan Torres). Alemania, Holanda, Finladia eta Luxenburgoko bankuen, haien poltsikoak ondo beteko dituzte.\n•Eurogunean sartu aurretik (2007), interes tipo erreal baxuak eta zerga sistema “erakargarria” zituen Ziprek. Atzerriko kapital handiak erakarri ditu horrek. Estimazioa: gordailuen %30-40ak Errusiako oligarkian, Erresuman Batuan edota Grezian izan dezakete jatorria. Atzerriko kapitalen presioa izan al da Troikaren proposamena geldiarazi duena? Zein neurritan babestu nahi izan dira herritarrak?\n•Parlamentuko presidente den Yannakis Omirúk, “jabego pribatuaren aurkako lapurretaz” hitzen egin du, eta horrekin, Bruselak eta EBko kideek, irlaren subiranotasuna mugatu nahi dutela adierazi du. “Subiranotasun mugatua duen herrialdea, estatu neo-kolonialista”.\n• Zein da guzti honetan Errusiak jokatzen duen eta jokatu behar duen papera? Troikari ezezkoa eman, eta irlaren subiranotasuna partziaki bada ere, Errusiaren esku uztea arriskutsua izan daiteke. Alberto Monterok (Fundación Centro de Estudios Políticos y Sociales) proposatzen duen irtenbidea, deabruari arima saltzearen parekoa izan liteke: bere ustetan, alternatiba bideragarri bakarra, Errusiarekin gas eta kapital elkartruke bat adostea litzakete. Zipreko gas erreserben kontrola Gazpromi ematearen truke, mailegu abantailak eskuratzea, alegia.\nZipreren subiranotasuna jokoan da: ikusi beharko da, Troikaren papera eta Errusiarena zertan geratzen diren.\nZenbait artikulu sarean:\n•Paul Krugman http://www.huffingtonpost.com/2013/03/17/paul-krugman-cyprus-bailout_n_2896945.html\n•Juan Torres http://blogs.publico.es/juantorres/2013/03/18/que-pasa-en-chipre-y-por-que/\n•Arcadi Oliveres-i elkarrizketa: http://gara.naiz.info/paperezkoa/20130320/393646/es/Lo-Chipre-tiene-una-definicion-que-es-robo-mano-armada/\n5 thoughts on “Zipreren subiranotasuna jokoan. Troika vs. Errusia. Arima saltzeko, zi-prest?”\nAnder Egiluz Beramendi-k dio:\nEspainiako gastu militarra 18.000 milioi eurokoa dala esan gura dozu ezta?\nhorixe bai, zifra altuekin nahastu egiten naiz…irakurri duzun seinale!!! =)\nNoski baietz my friend! Niretzta oso zaila da ulertzea, benetan, eskema mental minimo bat behar dalako informazioa prozesatzeko, ta nik (ondino) ez daukat. “Ondino” dinot, ni ere ez naizelako, ni banabilelako 😉 Bsrkd maja! Ta jarraizan publikatzen!\nulertu ulertu….niretzat ere, ulertezina da guzti hau…\nbeste logika batekin -dira, ez- dabiltza…\nJajajaja, bai bai, badagoz badirenak, ibili barik badirenak: Errubera laukidun gurpildun-aulkietan ibiltzeko “plan estategikoa” balute legez. Irakurri nebazan Huffington Post eta Garako artikuluak be ta NPRko notizietan beti adi, ta bueno… pixkat harrapatzen dot, arazo nagusia…. baina benetan, Krugmaneko dinoena aurreikusteko ez da Nobel Sariduna izan behar… Euroguneko ekonomilariak zer dabiz ba, tontoak direla ezin esan, baina ze ostia dabilz?\nEman erantzun bat Ander Egiluz Beramendi-ri Utzi erantzuna


Oposizioa egin bainoago, erresistentzia praktikatu | herria | GAUR8 - mila leiho zabalik\nOposizioa egin bainoago, erresistentzia praktikatu\nErresistentziak presentismoa ukatzen du, presazko denbora motza. Denboraren esperientzia aktibo eta pazientea hartzen du, denborazkotasuna plurala delako\nGogoratzen naiz gogoratzen dena iheskorra dela beti, oroitzapenak ez direlako txanpon egindako kapitala. Ezkutatutako objektuak balira bezala, haiengana iritsi garela pentsatzen dugunean, beren tokitik ihes egiten dute. Orainean jartzen dugu oroitzen dugun horren tankera zehaztugabea, hortzak estuturik. Baina, oroimenean, materia guztia xahutzen da, desagertzen. Marmolezkoak dirudite oroitzapenek, baino ametsa baino ez dira. Oroitzapenak oso baliagarriak dira beren desafio handiena onartzen dutenean: berragertzea, suspertzea. Sekula ez dira gure baitakoak betirako, ez dituzte gure bizitzak goitik behera bisitatzen. Baina berpizkunde laiko baten ideiak, iragana guztiz, erabat iragan ez den zerbait bezala pentsatzera bultzatzen gaitu. Behin eta berriz. Beste modu askotan aurkeztuz, temati-temati. Sekula ez da berdin berragertzen iragana, baina, bai, hori da: gure iragana. Inoiz amortizatu behar ez dena, beti errentabilizatzen saiatu behar duguna.\nGarai ezberdin bakoitzak, baita bizi dugun garai dislokatu honek ere, iraganeko txinparta batek zeharka ez dezan mugak jartzen al ditu? Ez dakit. Horren inguruan malenkoniatsuak kontsultatu beharko genituzke. Iraganaren nostalgia tristean bizi direnak orainaldi absolutuak erakartzen dituelako, bizitza aire egokituarekin baino ez dutelako ulertzen. Mundua, baina, ez da gaur egungoa. Eta igaro den, gainditu den horretatik ez da deus berpiztuko ez badugu birgaitzen. Iraganetik datorren objektu orok bere bueltan desafiatu egiten gaitu, egoera iheskor batean datorrelako. Jar diezaiogun objektu horri izen bat: adibidez, erresistentzia.\nGobernu orok dauka oposizioa. Baina gobernu guztiek ez dute erresistentzia bat sortzen. Zer da, orduan, orain eta hemen erresistentzia praktikatzea? Herri interesen kontrako gobernu guztiek ez dute hura aktibatzen. Eta horregatik, oraindik ere zalantzagarria den alternatiba politikoa defendatzen dutenek, beren bizkar gainean karga hori daramatenek, erresistentzia helburu, argitasun teoriko eta asmamen handikoa den jakinduria militante berria beharko dute. Baita denboraren esperientzia aktibo eta pazientea, denborazkotasuna plurala dela jakitea. Hots, denbora asko daudela, eta denbora bat erabili behar dela pentsatzeko, herria egiteko, militatzeko.\nErresistentziak presentismoa ukatzen du, berehalako ezin eta zoritxarrei egokitzeko presazko denbora motz horri uko egiten dio. Horren ordez, aurretik sumatu ezin den denbora misteriotsua hartzen du, luzea izateko prest dagoena, nahiz eta, gero, hala izan ez. Gurekin ez daudenen memoriei, eta ikuspegi aurreratzaileaz, egongo direnen memoriei irekitako denbora. Bestalde, erresistentzia garai zailetan hobeki mamitzen dela esaten da. Baina bere barruan sentimendu erresistente bat sortzeko gai denari ez zaio berria egingo garaiotan jakintza erresistente hori sortzea.\nErresistentzia barru-barruko ukatze batean oinarritutako proposamen neurritsua da: gobernuaren erabaki, keinu eta leloen ukazioa. Kontzientziaren plegu eta geruza estalietan aterpea bilatzen duen pentsamendua da. Erresistenteak bere barne-barnean “ez” esateko etika dauka. Baina badaki non esan eta non ez. Egia da, halaber, erresistenteak mundu faktikoaren eboluziora egokitzen ez ohi dakiela, ez dela hipotekatzen, ez dela konbertitu bat. Euskal Herrian oposizioa egin behar da, bai. Baina batez ere erresistentzia praktikatu. •


Dieta mediterraneoa, gizateriaren ondarea | Consumer\nDieta mediterraneoa, gizateriaren ondarea\nHautagaitzaren helburua da milaka urteko sukaldaritza- eta nekazaritza-kultura babestea eta etorkizuneko belaunaldiei haien errezetak eta zaporeak helaraztea.\n2010eko azaroan, dieta mediterraneoa UNESCOren Ondare Ez-materialaren Zerrendako lehen adierazpen gastronomikoa izan daiteke. Espainiak, Greziak, Italiak eta Marokok nazioz gaindiko kandidatura aurkeztu zuten dieta mediterraneoa Zerrendan sartzeko. Kultura Ondare Ez-materiala Babesteko Gobernuen arteko Batzordeak bi hilabete barru hartuko du izena emateko erabakia.\nMediterraneoko arroan, elikagaiak mantenugaiak garraiatzeko baino zerbait gehiago dira. Adierazgarrienekin garia, mahatsa eta oliba-, itsasoak bustitako herrialdeek osagai komunen sorta zabala garatu dute, baina izen, testura eta zapore oso desberdin eta bereziekin identifikatuta. Espainian ogitartekoa mokaduen funtsezko osagaia da, baina toki batzuetan kebapa baliokidea da eta, beste batzuetan, pita ogia. Era askotako elikagaiak dira, baina lehengai berarekin eginak: gariarekin.\nDieta bera, mundu desberdinak\nMediterraneoko dietak Mare Nostrum izena hartzen du, mendebaldeko zibilizazioen sorlekua. Mendeetan zehar, herri, kultura, herrialde eta eskualdeek beren jakinduria jaso eta laga dute. 130 milioi pertsona baino gehiago bizi dira egun kostaldean. Paisaiak, laboreak eta nekazaritzako teknikak partekatzen dituzte, eta gauza bera gertatzen da azoken, sukaldaritzako gune eta keinuen merkatuaren ideiarekin, ospakizun, kondaira eta debozio arrazoi berberekin.\nDieta mediterraneoa ez da elikagai-eredu hutsa, ia itxia den itsaso bateko arroko biztanleen milaka urteko ohituretan oinarritutako bizi-filosofia ere bada. Bizimodu aktiboa, gizarte-harremanak, praktikak eta klimarekin lotutako ohiturak ulertzeko modu jakin bat biltzen ditu. Hango herriek, beren urez gain, elikagaiak, errezetak, zaporeak eta gustuak partekatzen dituzte. Hori guztia, nahiz eta batzuetan hemen zopa deitzen dioten, han semola eta acullá, cus-kusa.\nGaria eta mahastia\nMediterraneoan, elikagaiak elikagai hutsak baino gehiago dira. Gariak, mahastiak eta olibondoak munduaren alde hau sinbolizatzen dute.\nLehena, Mediterraneoko zerealaren irin nagusia eta hainbat errezetaren oinarria da. Gailetetatik saltsetara, hala nola kroketetan dagoen bexamela, pizzetarako oreak eta pasta, ehunka plateren oinarria. Garia ere kuskusaren oinarrizko osagaia da, gari gogorraren semola, irinarekin nahastua eta hainbat aldiz bahetua, tamaina bereizgarriko aleak lortu arte.\nBaina, batez ere, ogia da, Mediterraneoko zibilizazioen oinarrizko elikagai ordezkaezina. Ez dio axola pailazoa den, zuria edo integrala, etxeko ogiaren edo aurrez prestatutako ogiaren erara egina. Ohitura da ogia ezinbestekoa dela herritar askoren dietan. Gariari gozogintza ere zor zaio, oso garrantzitsua ospakizun eta festetarako. Tartek, krepeek, bizkotxoek eta baita txurroek ere, zereal horren irina behar dute.\nMahastitik, paisaia mediterraneo nagusitik, ardoa lortzen da eta bertako mahats-hostoekin ekialdeko mediterraneoko errezeta tipikoak egiten dira. Baina mahatsak dira mahaiko protagonista nagusiak. Fruta edo pastelen osagai gisa, entsaladak ontzeko edo arrainari edo ehizari ukitu berezia emateko.\nMediterraneoko lurretan milaka urteko olibondoak daude. Zuhaitz sendoak dira, yerma ederra eta itxura apaleko fruitua dutenak, urre likido gisa agertzen direnak. Olioak ilarren, haragien, gozokien, ogien eta, azken batean, dietaren zaporea ematen du. Propietate osasungarriak zientziak eta garrantzi gastronomikoak ziurtatzen ditu, oliba fruituaren tanta batzuk behar dituzten ehunka errezetak. Barietate asko daude, baina olioa beti da frijitzeko eta zapore onak lortzeko elementu segurua.\nOlioa ezinbestekoa da entsaladetan, eta errezeta-liburu herrikoiaren eta sofistikatuenaren osagai nagusia da. Olibondoak oliba forma sinplea ere har dezake. Aperitiboan zerbitzatzen dira, estilo grekoan edo kanape frantsesean. Beti apetatsuak.\nGIZATERIAREN LEHEN ELIKAGAI-ONDASUNA\nMediterraneoko dietak Ondasun Ez-material izendapena lortzen badu, zerrendan sartuko da beste aberastasun inmaterial duin edo kontserbatu beharrekoekin batera datorren lehen adierazpen gastronomikoa.\nDietak Boliviako mendietako Oruroko inauterien, Zimbauweko Mbende Jerusarema dantzaren, Albaniako herri-isopolifoniaren, Txinako xua papera egiteko artisau-teknika tradizionalen, Belgikako eta Frantziako erraldoi eta herensuge prozesionalen edo wayang txotxongilo-antzerkiaren ondoan topatuko du lekua. Horiek guztiak zerrenda osatzen duten 167 elementuen irudikapen apala dira.\nHonek maisulanak eta esamoldeak biltzen ditu, haien garrantziaz jabetzeko edo babesteko. Inbentarioa nazionala edo eskualdekoa da, baina, ezbairik gabe, mundu osoaren aberastasuna eta hura ezagutu eta ezagutu nahi duen gizateria osoaren ondarea da.\nPREDIMED-EN EMAITZA, LASTER\nDieta mediterraneoak osasunean duen eraginari buruz egin den saiakuntza kliniko handiena, batez ere patologia kardiobaskularretan eta diabetesean, Predimed, azken fasean sartu da. Hiruhileko honetan, espero da Data and Safety Monitoring Board (DSMB) azterketa klinikoa gainbegiratzen eta emaitzak aztertzen dituen talde inpartziala izatea eta emaitzak onargarriak direla ziurtatzea. Orduan, haren ondorioak argitaratuko dira.\nHorietara iritsi aurretik, Miguel Ángel Martínezek zuzendutako landa-azterketa bat amaitu behar izan da. Azterketa hori bost urtez luzatu da, eta 7.000 gaixo baino gehiago eta dietista, erizain eta mediku ugari izan ditu, boluntarioek lagunduta, Espainiako hemeretzi ospitale eta unibertsitatetan.\ndieta mediterraneo gari mahatsa mahatsondo olio olivo-eu Patrimonio Humanidad-eu predimed-eu


Desbarasatua egiteko mahaiak | Fagor Industrial\nDesbarasatua egiteko mahaiak\nAltzairu herdoilgaitzez egina. Bi aldeetatik erabilgarria den mahai nagusia. Gaineko sukaldea, 850 mm-ko altuerakoa eta ertz perimetralarekin. Desbarasatua egiteko zuloa erdialdean, baxera kolpeetatik babesteko gomazko eraztunarekin. Eraztuna ken daiteke garbitzeko. Zaborrontzia jartzeko lekua behealdean. Gaineko sukaldearen gainean, 450 mm-ra, jartzeko apala, tutu-erako euskarri eta erdiko barrarekin. Apalaren bi aldeetan saskiak makurtuta jar daitezke eta baxera erraz kokatzeko aukera ematen du. Altura erregulagarriko oinak.\nApal bakoitzak har dezakeen saski kopurua\n1530x600 3 - 1600x800x1450 Deskargatu\n2030x600 4 - 2100x800x1450 Deskargatu


Cookie-politikak - Hotel Parma - San Sebastián\nJakinarazten dizugu webgune honek cookie propioak eta hirugarrenenak instalatzen dituela bertako orriak bisitatzean. Nabigatzen jarraitzen baduzu, beren erabilera onartzen duzula ulertzen dugu. Cookieak testu-fitxategiak dira ‒ez dira exekutagarriak‒ eta erabiltzaileari buruzko edozein informazio biltegiratzeko dira. Zure nabigazioa errazteko eta datu estatistikoak lortzeko erabiltzen ditugu fitxategi horiek.\nCookie teknikoak: Horiei esker erabiltzaileak web-orri, plataforma edo aplikazio batean nabigatu eta bertan dauden zenbait aukera edo zerbitzu erabil ditzake.\nPertsonalizatzeko cookieak: Horiei esker erabiltzailea zerbitzuan sartzen denean izaera orokorreko zenbait ezaugarri pertsonalizatuta izango ditu, haren terminalean hautatutako irizpideen arabera.\nAnalisirako cookieak: Erabiltzaileek webguneak nola erabiltzen dituzten neurtzeko eta analisi bat egiteko balio dute. Cookie horien bidez bildutako informazioa webguneetako, aplikazioko edo plataformako jarduera neurtzeko erabiltzen da, baita webgune, aplikazio eta plataforma horietako erabiltzaileen nabigazioaren profilak lantzeko ere, zerbitzuaren erabiltzaileen erabilera-datuen analisiaren arabera hobekuntzak egiteko.\nNork erabiltzen ditu eta nor sartzen da instalatzen ditugun cookieen informazioan?\nWebgune honen jabeak eta MIRAI ESPAÑA, S.L.k ‒jabeari webgunearen mantentze eta analisi zerbitzua ematen dion enpresak‒ erabiltzen dute eta sarbidea dute bertako cookieetara. Beren ordenagailuan cookieak biltegiratu izan dituzten hirugarrenek ere izango dute sarbidea.\nNola kudeatu cookiei buruzko zure hobespenak?\nNabigatzaile gehienek automatikoki onartzen dute cookien erabilera. Hala ere, zure nabigatzailea konfiguratu dezakezu cookieak ez onartzeko edo nabigatzaileak zuri abisatzeko zerbitzari batek cookie bat gorde nahi duenean. Horretarako, kontsultatu hemen:


“Burasoek ere urratsa egin behar dugu euskaraz aritzeko” | “Burasoek ere urratsa egin behar dugu euskaraz aritzeko” – iparraldekohitza\nFrantziako Hezkuntza Ministerioari tokiko irakaskuntzako eragileen kexua erakusteko helburuarekin deitua zuten joan den asteartean Ikas Bi, Biga Bai, Euskal Haziak eta Seaska sareetako ordezkariek Hiriburuko (Lapurdi) Basque-Quieta eskola publiko aitzineko elkarretaratzea. Bezperan, parlamentarien delegazio bat egona zen ministerioko teknikari batekin solasean, murgiltze ereduan ibil daitekeen ama eskola esperimentazioari begira aterabide baten bilatzeko. Max Brisson senatariak zioen “behingoan, solas tekniko bat” izan zutela; “ez Parisera noan aldi oro entzuten dudan errepublikaren batasunaz eta beste”. Eztabaida tekniko horretan Parisko teknikariak aitortu zien “eremu gris” bat badela legediaren aldetik irakaskuntza elebidunarentzat murgiltze ereduari begira. “Uste izan dugu bazela irekidura zerbait”, zioen Brissonek asteartean, baina jakin gabe entzunak izan ziren.\nSegur dena da hautetsi andana bat lerrokatu zela elkarretaratze egunean Hiriburuko eskola publikoaren aitzinean, prentsari mintzatzeko. Buraso baino hautetsi gehiago, funtsean.\nBuraso horien artean zen Andoni Maillard. Bizi lagunarekin, lehenbiziko haurra jada Hiriburuko Baste-Quieta eskola publikoan ezarri zuten. Sail elebidunean. Bigarren urtean dute orain. Bigarren haurrak bere lehen sartzea zuen astearte honetan, ama eskolan. Hain zuzen ere, hezkuntza ministerioak errefusatu duen murgiltze ereduko esperimentazioan abiatzekoa zen.\nZergatik deliberatu zenuten haurrak Hiriburuko eskola publikoko sail elebidunean ezartzea?\nNihaurrek eskola euskaraz egin nuen ama eskolatik kolegiora arte. Gero, Arte Ederrak eta denak egin nituen frantsesez, eta euskara galdu nuen. Nire bizilaguna ez da euskaraz mintzatzen, eta erabaki genuen haurrak eskola publikoan ematea; ez ikastolan, baina Ikas Biren sarean. Ez izateko bakarrik frantsesez edo bakarrik euskaraz, baina bien artean; nahi baikenuen euskaraz ere ikas zezan.\nHalere, bigarren haurrarentzat nahi izan duzue murgiltze ereduko ama eskola esperimentazioan parte hartu?\nBai. Ez zen gure galdea baitezpada, baina buraso batzuek jakinarazi ziguten nahi zutela hiru urteko murgiltzea egitea, eta ados ginen haiekin.\nLehen haurraren esperientzia bazenuten aitzinetik. Bietarik euskaldun bakarra zara etxean. Nola iragan da orain arte?\nNiretzat biziki zaila da haurrarekin euskaraz aritzea, zeren eta ez ditut harekin egiten ahal eskolarako etxeko lanak; amak egiten ditu usu. Atalanten lan anitz badut [Baionako Atalante zinema gelako langilea da Maillard]. Arratsetan lan egiten dut, 22:00 eta gero; beraz, biziki zaila da haurrarekin lanen egitea. Horregatik Ikas Bin eman genuen, maila ez baita biziki zaila.\nMurgiltzea egingo balitz, uste duzu bigarrenarekin hobetuko litzatekeela?\nBai, nik uste dut hiru urtez bakarrik euskaraz egitea hobeki litzatekeela.\nNola hartu zenuten Bordeleko akademiaren errefusa murgiltzeari begira?\nEz dugu ulertzen. Zergatik Hiriburuko Baste-Quieta eskolarentzat hartu dute erabaki hori? Aitzineko urteetan ados ziren Ikas Biko beste eskolentzat, eta gaur ezetz erratea eskola honentzat, zergatik?\nDiotenez, legez ezin da eskola publikoan frantsesa ez den beste hizkuntza batean bakarrik irakatsi.\nBai, baina zergatik posible zen aitzineko urteetan eta orain ez? Legeak aldatu dira? Ez dut uste. Zergatik egin ahal izan da Irisarrin [Baxenabarre] adibidez, eta ez hemen? [Alain Iriart] Auzapezak erran duen bezala, dena bazen ongi pasa zedin. Frogatu da ikasleek murgiltze eredua segitzen dutelarik maila hoberena dutela hizkuntzen aldetik.\nSentitzen duzu mobilizazio handia badela burasoen artean?\nBadira batzuk, hor [astearteko mobilizazio egunean], baina, nire ustez, ez aski, ez.\nZergatik, zure iduriko?\nLan egiten dutelako egun edo ez dakit. Ala, beharbada, haiendako ez da hain inportantea?… Ez dakit. Anitz buraso ez dira euskaldunak; haurra elebidun eskolan ezartzen dute iduritzen zaielako ongi dela, baina ez dira urrunago joaten. Entzuten dute ongi dela, baina beren buruari galdera egin gabe zergatik.\nNahi zenuke zure haurrak euskaraz mintza daitezen?\nUste duzu oren parekotasunezko irakaskuntza elebiduna aski izanen dela?\nEz. Murgiltzea behar da. Eta guk ere, burasook, urratsa egin behar dugu euskaraz mintzatzeko, ulertzeko. Haurrekin euskaraz aritzeko; edo, bederen, entseatu. Eta nik lehenik!\nMobilizaziorako ondoko urratsik aipatua izan zaizue?


Pedro Agerre - Wikipedia, entziklopedia askea.\n9 sep 09 - 4 nov 09\nAxular jaiotetxea, Urdazubin\nPedro Agerre Azpilkueta edo "Axular" (Urdazubi, 1556- Sara, 1644ko apirilaren 8a) apaiza eta inoizko euskal idazle handienetakoa da. Bere ezizena berez Atxular ahoskatzen da, hori baitzen garai hartan X letrak zuen esanahia.\nJaiotzez nafarra, goitizena bere jaiotzezko "Axular" baserritik datorkio, Lapurdirekin mugan dagoen Urdazubikoa. Herri horrek Zugarramurdi, Ainhoa eta Sararekin batera, Xareta izeneko eskualde naturala osatzen du.\nSalamancako Unibertsitatean ikasketak egin eta apaiztu ondoren, Donibane Lohizunera jo zuen. 1600ean, Sarako parrokiako erretoretza eskuratu zioten, eta hantxe bizi izan zen, hil arte.\nIdazle, sermolari eta hiztun oparoa zen. Horregatik izango zuen horrenbeste eragin eta itzal sasoi hartako eta geroagoko euskal idazleen artean. Haren luma trebeak dotorezia ordu arte ezezaguna erantsi zion euskarari. Esaldi luze eta korapilotsu samarrak ditu batzuetan, laburrak eta trinkoak besteetan, baina mezu ulergarria eta garbia emango digu beti.\nAxular eta haren taldeko lagunek urratutako bideari jarraituz, beste elizgizon batzuek ere landu zuten mende hartan lapurtera, adibidez, Harizmendi, Gazteluzar eta Silvain Pouvreau-k. Haiekin batera, Arnaut edo Allande Oihenart zuberotar idazle sekularrak ere euskal letrak gora eraman zituen.\n2 Axular, ipuin tradizionaletan\nSakontzeko, irakurri: Gero\nEuskal literaturaren historian lehen prosazko liburu originala da. Joannes Leizarragaren itzulpena eta XX. mendean aurkitu ziren Lazarragaren testu laburrak alde batera utzirik, "Gero" dugu euskarazko lehen liburu mardula. Euskal idazle klasikoek, Iparraldekoek nahiz Hegoaldekoek, euskal maisulan gisan goraipatu zuten, eta denbora luzez euskara jasoaren eredu izan da. XIX. mendean Pedro Antonio Añibarrok, liburua ia osorik bizkaiko euskarara itzuli zuen; beraz, Axularren ospeak bizkaierazko literaturan ere eragina izan zuen.\nAxular hil baino urtebete lehenago inprimatu zen, 1643an. Inongo mistikarik gabe, irakurlearen jokabidea aldarazi nahi du: kristauari zeinen arriskutsu izan dakiokeen arimaren zereginei berehala ez atxikitzea, erlijioarekiko betebeharrak biharko uztea, beti gerotik gerora luzamendutan ibiltzea. Liburuaren gai nagusia "Gero dioenak bego dio" atsotitzak laburtzen du; hori ez da izan, noski, kritikoek maisulantzat hartzeko arrazoia, Axularren estilo bizi eta aldi berean landua baizik.\nSinonimia darabil ideiak ahalik eta euskaldun gehienek uler ditzaten eta argudioak sendotzeko autore klasikoen eta testu sakratuen aipuak tartekatzen ditu. Harexen harira, nabaria da latinezko aipuak euskaratzean erakusten duen sena eta dotorezia.\nIzenburuaren bi partetan partitua eta berecia azpitituluak hainbat zalantza ekarri dizkie adituei. Irakurtzaileari izeneko atarikoan dioenez, bere nahia liburua bi liburukitan argitaratzea da, baina liburuaren bigarren zatirik ez da inon ageri. Batzuen ustez, argitaratu gabeko bigarren zati hura testu galdua izan liteke; beste batzuen iritziz, ostera, bi parte haiek liburuki berean batera argitaratu bide ziren, bereizi gabe.\n[aldatu] Axular, ipuin tradizionaletan\nAxularren ohorezko oroitarria (Sara)\nSarako herritar zaharrenek Joxe Migel Barandiaran etnologoari kontatu ziotenez, Axularrek jakituria guztia Deabruri zor zion. Deabruak Salamankako leize batean zuen unibertsitatean, Axular mota guztietako zientzia ilunetan lizentziatu zen. Harixe esker lortu zuen halako erudizioa eta oratoriarako etorria; hainbesterainokoa, non Sarako eliztarren oroimenean mendez mende bizirik iraun baitzuen. Ordain gisa, Deabrua haren itzalaren jabe egin zen, eta hil zen egunera arte, itzalik gabe bizi beharra sufritu behar izan zuen Axularrek.\n"Axular" Kultur Elkartea\nKategoriak: Ipar Euskal Herriko historia • Euskal idazleak • Nafarroako idazleak • Lapurdiko idazleak • Nafar-lapurtera • Urdazubi • 1556ko jaiotzak • 1644ko heriotzak\nOrrialdearen azken aldaketa: 11:02, 4 Azaroa 2009.


Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: EHAA xedapena 201601656\nAldizkariaren data: 2016-04-20 Aldizkari honetan argitaratua: 2016074\nXedapenaren data: 2016-01-29\nHurrenkenaren zenbakia: 201601656\n2015eko abenduaren 23an, Lanbide-Euskal Enplegu Zerbitzuko zuzendari nagusiak erabaki zuen itzulketa-prozedura bati hasiera ematea, ekintzaileentzako diru-laguntzen deialdiaren 25. artikuluan xedatutakoarekin bat – Lanbide-Euskal Enplegu Zerbitzuko Administrazio Kontseiluak 2014ko uztailaren 28an egindako bileran hartutako erabakiaren bidez onartu zen deialdi hori.\nAipatu prozedurak jakinaraztea lortu ez denez, iragarki hau argitaratzen da, Herri Administrazioen Araubide Juridikoaren eta Administrazio Prozedura Erkidearen azaroaren 26ko 30/1992 Legearen 59.5 artikuluan xedatutakoa betetzeko (Sektore publikoa arrazionalizatzeari eta administrazioa eraberritzeko beste zenbait neurriri buruzko irailaren 16ko 15/2014 Legeak aldatu zuen 30/1992 Legea).\nInteresdunak 15 egun balioduneko epea du, iragarki hau Estatuko Aldizkari Ofizialean argitaratu eta hurrengo egunetik aurrera, eskubidez komeni zaiona aurkeztu edo alegatzeko, Lanbide-Euskal Enplegu Zerbitzuaren Lan Aktibazioko Zuzendaritzan (Jose Atxotegi kalea 1, Vitoria-Gasteiz 01009), hala zuzenean, nola Herri Administrazioen Araubide Juridikoaren eta Administrazio Prozedura Erkidearen azaroaren 26ko 30/1992 Legearen 38. artikuluan aurreikusitako edozein bide baliatuta. Hala egin ezean, prozedurari bukaera emango zaio ebazpen baten bidez eta, ebazpen horretan baiesten bada ez-betetzea egon dela, jasotako kopuruak itzultzeko betebeharra ezarri ahal izango da.\nXede horrekin, interesdunari jakinarazten zaio eskuragarri duela erabakitako prozedura-hasieraren testu osoa, Lanbideren Zerbitzu Zentraletan (José Atxotegi 1, 01009 Vitoria-Gasteiz).\nVitoria-Gasteiz, 2016ko urtarrilaren 29a.\nIRAGARKIA, 2016ko urtarrilaren 27koa, Lanbide-Euskal Enplegu Zerbitzuko zuzendari nagusiarena, zeinan bidez itzulketa-prozeduren hasiera jakinarazten baita.\nIRAGARKIA, 2016ko urtarrilaren 26koa, Lanbide-Euskal Enplegu Zerbitzuko zuzendari nagusiarena, zeinen bidez jakinarazten baita itzulketa-prozeduren hasiera.