Era guztietako ekitaldiak Udalak eta Balazta Elkarteak antolatutako Mugikortasun Astearen barnean - Gaurkotasuna - Hondarribia\n“Udala eta Balazta Elkartearen artean, garraiobide jasangarrien erabilera sustatzeko helburuarekin, hainbat ekintza antolatu dira, gehienak astebukaerari begira” esan zuen Silanes zinegotziak. “Udal Gobernu Taldearen apustua garbia da mugikortasunaren alde. Asko dira azken hileotan abian jarri diren ekimenak, baita mugikortasun mahai eta ordenantza bat ere, eta bide horretatik jarraituko dugu, inongo dudarik gabe”.\n“Besteak beste, bizikleta konpontzen ikasteko tailer bat, adinentzako triziklo paseoak, bizikleta martxa bat edo hiri barruan mugitzeko ibilgailu desberdinei buruzko jardunaldia egingo dira, besteak beste, datozen egunotan Hondarribian” gehitu du Silanesek.\nOstiralean, esate baterako, mugikortasunari buruzko jardunaldi berezia egingo da Kultur Etxean, 18:30etik 20:30era. Bertan, mugikortasunari buruzko III. Argazki Lehiaketaren sariak banatuko dira eta “Guerra en las carreteras británicas” dokumentala ere proiektatuko da, bizikleta eta kotxeen arteko elkarbizitzaz hitz egiten duen filma.\nLarunbatean, 10.00etatik 13.00etara, Balazta Elkarteko kideen eskutik adinekoentzako triziklo paseoak antolatu dira. Irteerak San Gabriel egoitzatik izango dira eta herriko kaleetatik zehar ibiliko dira. Bestalde, eta ordu tarte berean, Kasino Zaharreko lorategietan adin guztientzako hiru ekintza egingo dira: batetik, Pedalei eragin energiaren alde izenekoan, haurrek hartu ahal izango dute parte, eta bertan egongo diren bizikleten pedalei eraginez energia nola sortzen den ikusteko aukera izango dute; bestetik, bizikleta konpontzen ikasteko tailerra eskainiko du Balazta elkarteak (Bizikleten diagnostikoa), oinarrizko konponketa eta doikuntza txikiak egiten ikasteko; eta, azkenik, Segurtasuna bizikletan ekitaldian, gazteek hiri barruan mugitzeko ibilgailu desberdinak probatu ahal izango dituzte eta ibilgailu ezberdinen arteko bizikidetza-araudia ikasteko ibilbide bat ere egiteko aukera izango dute. Eguraldi txarra egingo balu, ekintza hauek Soroeta pilotalekura aldatuko lirateke.\nHondarribiko Mugikortasunaren Europako Astearen programarekin jarraituz, igandean bizikleta martxa bat egingo da Gernikako arbolaren plazatik, eta aurtengoan Hondarribiko eta Irungo bizikleta martxek bat egingo dute Irungo Letxunborro Hiribidean, ibilbidearen zati bat elkarrekin eginez. Amaitzeko, bizikleta festa bat egingo da Kandido Saseta plazan, non haurrek ginkana eta mugikortasunaren aldeko grafiti herrikoi batean parte hartzeko aukera izango duten.\nAsteari bukaera emateko, datorren asteazkenean Kosta kalea hobetzeko parte-hartze prozesua abian jarriko da, prozesuaren lehen saioa eginez. Horretarako ibilaldi “kritiko” bat antolatu dute, mugikortasun eta irisgarritasunaren ikuspuntutik kalearen beharrak zeintzuk diren ezagutzeko eta konponbideei buruz eztabaidatzeko bizilagunekin. Ekimena 18.30tik 20.30era izango da Amute-Kosta auzo elkartean.\nBestalde, eta asteak irauten duen bitartean, ‘Bizikletaren liburu txokoa’ egongo da zabalik Udal Liburutegian.


Erabilera baldintzak eta pribatutasuna - Osakidetza\nErabilera baldintzak eta pribatutasuna\nMangolsen bidaia: pausoz pauso bizitza osasuntsu baterantz\nLaburpena, 14 urtetik beherakoentzat\n“Mangolsen bidaia” jokoaren bidez, bizitza osasuntsuagoa izaten lagundu nahi dizu Osakidetzak.\nJokatzea erabakitzen baduzu, hemen azaltzen dizkizugun arauak bete eta onartu beharko dituzu.\n14 urte baino gutxiago badituzu, gurasoen baimena beharko duzu jokatzeko. Baimenik gabe jokoa aktibatzen baduzu, desaktibatu egin ahalko dizugu.\nJokatu ahal izateko, erregistratu eta beharrezko baimenak onartu beharko dituzu gailu mugikorrean (kamera eta galeria atzitzeko baimena, argazkiak igo ahal izan ditzazun).\nHiru parte-hartzaile mota egon daitezke: zu (pazientea), gurasoak edo tutoreak, eta arreta ematen dizuten profesional sanitarioak.\nJokoan erregistratu eta hura erabiltzean, datu pertsonal batzuk emango dituzu (paziente-zenbakia, helbide elektronikoa, egiten dituzun gauzak, argazki batzuk…); baina jakin ezazu Osakidetzako profesionalek soilik erabiliko dituztela datu horiek, medikuntza-helburuetarako.\nOsakidetzak du zure datuak legeen arabera tratatzen direla bermatzeko erantzukizuna. Eskubidea duzu zure datuak atzitzeko baimena eskatzeko Osakidetzari, datuok aldatu −zuzenak ez badira− edo ken ditzala eskatzeko, edo tratamendua mugatzeko edo tratamenduari uko egitea eskatzeko. Horretarako, jarri Osakidetzarekin edo Datuen Babeserako ordezkariarekin harremanetan (informazio gehiago hemen: http://www.osakidetza.euskadi.eus/protecciondatos).\nDatuen Babeserako Euskal Agentzia ere zure datuak modu seguruan gordeta egoteaz arduratzen da, eta harekin harremanetan jar zaitezke datuok ondo babesten ez ditugula uste baduzu.\nJokoa erabiltzen ari zarenean, egungo legeak errespetatu beharko dituzu; eta, bereziki, beste pertsona batzuen datuen babesa (adibidez, argazkiak igotzen badituzu, egiaztatu bertan agertzen diren pertsonen baimena duzula haien irudia erabiltzeko).\nOsakidetzak jakinarazi nahi dizu bere esku dagoen guztia egiten duela zure datuak ondo babestuta egon daitezen, nahiz eta akatsen bat egon daitekeen. Hala bada, ahalik eta lasterren saiatuko gara akats hori konpontzen.\nJokoa Osakidetzaren jabetzakoa da, eta aurreikusitako helburuetarako erabiltzeko eskubidea ematen dizu.\nJokoa erabiltzean, baliteke “cookie” bat instalatzea zure gailuan. Cookieak programa-elementuak dira, eta behin eta berriz pasahitza idatzi behar ez izateko balio dute (pasahitza lehendabiziko aldian soilik idatzi beharko da).\nZure pediatrak egoki irizten dituen mugen barruan erabili ahalko duzu jokoa, beharrezko denboran; halere, irregulartasunen bat detektatzen badugu, jokoa desaktibatu egin dezakegu aldez aurretik abisatu gabe.\nGozatu Mangolsen bidaiaz… zuretzat lagungarria izatea espero dugu!!!\nJarraitu irakurtzen, 14 urte baino gutxiago badituzu\nKlausula hauen helburua hau da: “Mangolsen bidaia” APP18 aplikazioaren (© Osakidetza-Euskal osasun zerbitzua, Vitoria-Gasteiz, 2019) Erabilera-baldintza orokorrak xedatzea, erabiltzaileen eskura jartzen diren eduki eta zerbitzuak barne, eta erabilera arautzea.\nHaurren gainpisua eta obesitatea tratatzeko laguntza-tresna da “Mangolsen bidaia”, Lehen Mailako Arretako pediatriako kontsultetarako baliagarria. Aplikazio horri esker, profesional sanitarioek aurrez aurreko kontsulta eraginkorragoak egin ditzakete, pazientera eta haren familiara bideratuagoak. Pertsonal sanitarioak pediatriako kontsultetan hautatu ditu erregistratutako erabiltzaileak, eta erabiltzaile horiek beren borondatez erabaki dute Euskadiko haurren obesitatea prebenitzeko programa honetan parte hartzea (Eusko Jaurlaritzako osasun-estrategia). Ondorioz, haurren obesitatea tratatzeko “gamifikazio” plataforman sartu ahalko dira, eta hezkuntza-materiala izango dute eskura, profesional sanitarioen asistentzia-jarraipenerako lagungarria izango dena. “Mangolsen bidaia” da pazienteek eta haien tutoreek erabiliko duten tresna; eta “gamifikazio hezigarriko” tekniken bidez, hau da, jokoa eta hezkuntza uztartuz, ahalik eta eduki gehien eskura ditzaten diseinatuta dago hasieratik. Hezkuntza-prozesu eraginkorrak garatzea da aplikazioaren asmoa, prozesuon kohesioa, ezarpena eta integrazioa lortzea, uneoro edukiarekiko motibazioa mantenduta.\nOsakidetzak-Euskal osasun zerbitzuak (aurrerantzean, Osakidetza) aplikazioaren jabetza osoa du.\nOsakidetza zuzenbide pribatuko ente publikoa da, Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailari atxikitakoa; haren xedea osasun-zerbitzuak ematea da, Euskal Autonomia Erkidegoaren esparruan. Hala ezartzen da Euskadiko Antolamendu Sanitarioaren ekainaren 26ko 8/1997 Legean eta Ente Publikoko Estatutu Sozialak ezartzen dituen azaroaren 11ko 255/1997 Dekretuan.\nErabilera-baldintza hauek “Mangolsen bidaia” aplikazioaren erabilera arautzen dute, baita erabiltzaileari erakusten zaizkion edo haren eskura jartzen diren edukiena ere. Xede horretarako, hau ulertzen da edukitzat: “Mangolsen bidaia” aplikazioaren bidez kopiatu, banatu, jendaurrean jarri eta eraldatu daitezkeen testuak, diseinuak, aurkibideak, formak, argazkiak, bideoak, audioak, irudiak, iritziak eta, oro har, edozein informazio.\n“Mangolsen bidaia” aplikazioak eskaintzen dituen edukiak eta haien erabilera erabat doakoak dira.\nBaldintza hauen amaieran, “Onartu” botoia sakatuz gero, erabiltzaileak adierazten du irakurri duela Erabilera-baldintza hauetan ezarritako guztia, eta baimen informatu baten bidez onartu duela ezarritakoa beteko duela.\nErabiltzaileak adierazi du hamalau urte (14 urte) baino gehiago dituela, eta onartu eta baimendu du baldintza orokor hauek beteko dituela. Era berean, berariaz eta salbuespenik gabe onartu eta baimendu du bere erantzukizun bakarraren eta esklusiboaren pean atzitu eta erabiliko duela “Mangolsen bidaia”, eta, hala badagokio, aplikazioaren zerbitzuak eta zerbitzu horien edukiak; baita erabileraren ondoriozko transakzioei dagokienez ere.\nErabiltzaileak hamalau urte (14 urte) baino gutxiago baditu, bere ardura duten tutoreen −pertsonak edo erakundeak izan daitezke− onarpena eta baimena beharko da.\nProfesional sanitarioak kontsulta medikoan jasoko ditu aurreko paragrafoetan adierazten diren onarpena eta baimena, dagokion mekanismo edo inprimakiaren bidez.\nAdingabeen ardura duten tutoreek −pertsonak edo erakundeak izan daitezke− erantzukizun osoa dute adingabeek atzitzen dituzten eduki eta zerbitzu jakinak zehazteari dagokionez. Debekatuta dago baimenik gabeko adingabeek aplikazioa atzitu eta erabiltzea.\nAdingabeentzat desegokiak izan daitezkeen edukietan sartzeko aukera ematen du Internetek. Beraz, erabiltzaileei jakinarazten zaie badaudela mekanismo batzuk, bereziki iragazpen- eta blokeo-programa informatikoak, zeintzuen bidez muga daitezkeen erabilgarri dauden edukiak; eta, nahiz eta programa horiek hutsezinak ez izan, bereziki erabilgarriak direla adingabeek atzi ditzaketen materialak kontrolatu eta mugatzeko.\nHamalau urtetik (14 urte) beherako pertsonek aplikazioa aktibatu ahal izateko, gurasoen edo tutoreen baimena beharko dute halabeharrez.\nHamalau urtetik (14 urte) beherako pertsona bat baimenik gabe erregistratu dela detektatzen bada, guraso edo tutoreei eska dakieke aipatu baimena egiaztatzen duten dokumentuak bidal ditzatela. Dagozkion dokumentuak bidaltzen ez badituzte, erregistroa bertan behera geratuko da ahalik eta azkarren.\nOsakidetzak eskubidea du Erabilera-baldintza hauek berrikusi eta aldatzeko, besteak beste, arrazoi legalengatik, teknikoengatik edo “Mangolsen bidaia” aplikazioan emandako aldaketengatik. Era berean, aldaketak jasotzen dituzten erabilera-baldintza berriak onartu beharko ditu erabiltzaileak. Erabiltzailea aldaketa horiekin ados ez badago, aplikazioa erabiltzeari utzi beharko dio.\nOsakidetzak Erabilera-baldintza hauek osatu ahalko ditu, “Mangolsen bidaia” aplikazioaren funtzionalitate jakin batzuen erabilera arautzen duten Baldintza berezien bidez. Hala badagokio, baldintza berezi horiei buruzko informazioa jakinarazi beharko da.\nAplikazioa deskargatzeko erabilgarri dauden mekanismoen bidez, eta beharrezko baimenak onartu ondoren, bere gailuan aplikazioa instalatu duen edozein erabiltzailek atzi dezake “Mangolsen bidaia”. Mekanismo horien artean daude, besteak beste, merkatuko ohiko plataformek erabiltzaileen eskura jartzen dituzten aplikazioen dendak.\nAplikazioa atzitu ahal izateko, eta ondo funtziona dezan, profesional sanitarioak aldez aurretik gauzatu behar du erregistroa.\nHauek dira erabiltzailearen gailuan “Mangolsen bidaia” atzitzeko gaitu beharreko baimenak:\nGailuko kamera eta argazki-galeria atzitzeko baimena, argazkiak (bizi-ohiturekin, elikadurarekin eta abarrekin loturikoak) plataformara igo ahal izateko.\nHauek dira “Mangolsen bidaia” aplikazioaren sarbide-profilak:\nPazientea: tratamendu sanitarioa jasotzen duen erabiltzailea (kasu honetan, adingabea).\nTutorea: adingabearen arduraduna.\nProfesional sanitarioa: pazientearen jarraipena egiten duen profesional sanitarioa.\nDatu pertsonalak babesteko pribatutasun-politika\nErregistratzen diren erabiltzaileei jakinarazten zaie beren datuak tratatuko direla paziente gisa egin behar zaien jarraipen asistentzialerako lagungarriak izan daitezen, baita Osakidetzak eskaintzen duen segimendua egin ahal izateko ere.\nAplikazioa erabiltzeko, baliteke pazienteari eskatzea hura zuzenean identifikatzen duen informazioa eman dezala. Harremanetarako informazioa ere eskatu ahalko zaio, besteak beste, Osakidetzako identifikazio sanitarioko zenbakia eta helbide elektronikoa. Plataforman erregistratzeko beharrezko datu horiez gain, erabiltzaileak bizi-ohiturei buruzko informazioa eman dezake aplikazioa erabiltzen duen bitartean.\nOsakidetzak beharrezko neurriak hartu ditu datu pertsonalak aldatzea, galtzea, tratatzea edo baimenik gabe datuok atzitzea eragozteko, betiere teknologiaren unean uneko egoera kontuan hartuta. Halere, erabiltzaileak jakin behar du Interneteko segurtasun-neurriak ez direla gaindiezinak.\n“Mangolsen bidaia” aplikazioaren erabiltzaileak identifikatzeko datu pertsonalen eta datu asistentzialen tratamenduari dagokionez, esteka honetan aurkituko duzu Datuak Babesteko Erregelamendu Orokorraren (DBEO) 13. artikuluak eskatzen duen informazioa [EUROPAKO PARLAMENTUAREN ETA KONTSEILUAREN 2016ko apirilaren 27ko 2016/679 (EB) ERREGELAMENDUA, pertsona fisikoak babesteari buruzkoa, datu pertsonalen tratamenduari eta datu horien zirkulazio askeari dagokienez]:\n“Mangolsen bidaia" aplikazioaren bidez historia kliniko osoa edo zati batean atzi daiteke, eta, erabiltzailearen sarbide-profilaren arabera, arautegi espezifikoan ezarritakoa gorde beharko da, historia klinikoa atzitu eta erabiltzeari dagokionez batez ere, historia klinikoari eta dokumentazio klinikoaren arloan pazienteek eta osasungintzako profesionalek dituzten eskubide eta betebeharrei buruzko martxoaren 13ko 38/2012 Dekretuan xedatutakoaren arabera.\nPazienteak izan dituen prozesu asistentzial bakoitzean sortutako datu, balorazio eta informazioa modu argi eta zehatzean gordetzen dituzten dokumentu eta erregistro informatikoen multzoa da historia klinikoa; eta, bertan, pazientearen osasun-egoera, jasotako arreta eta bilakaera klinikoa jasotzen dira.\nBermeak kanpo uztea eta erantzunkizunak\n“Mangolsen bidaia” erabiltzeko, Erabilera-baldintza hauek eta indarrean dagoen lege-araudia bete beharko dira. “Mangolsen bidaia” modu desegokian erabiltzeak erantzukizun zibil, penal eta administratiboak edo bestelako erantzukizunak ekar ditzake, aplikaziorako sarbidea bertan behera geratzea barne.\n“Mangolsen bidaia” aplikazioak identifikazio- eta autentifikazio-mekanismoak baditu, erabiltzailea da erantzule bakarra sarbide-gakoak gordetzeari dagokionez, eta berarena da gako horiek baimenik gabe erabiltzeagatik Osakidetzari edota hirugarrenei eragin lekizkiekeen kalteen erantzukizuna. Osakidetzak ez du inolaz ere erantzukizunik bere gain hartuko baimendu gabeko hirugarrenek “Mangolsen bidaia” aplikazioko erabiltzaile-kontu bat eskuratu edota erabiltzearen ondorioz, galerak edota kalteak gertatuz gero.\nOsakidetzak ezin du bermatu “Mangolsen bidaia” aplikazioaren bidez ematen diren zerbitzu edo informazioaren fidagarritasuna, erabilgarritasuna edo egiazkotasuna. Hori dela eta, ez du honen gaineko erantzukizunik izango:\n“Mangolsen bidaia” aplikazioan edota bertako funtzionaltasunetan sarbide-, eskuragarritasun-, osotasun- eta jarraitutasun-arazoak izanez gero.\nErabiltzaileen informazio-sistemetan alterazioak eragin ditzaketen birusak edo bestelako elementuak izanez gero.\n“Mangolsen bidaia” aplikazioaren zaurgarritasuna, edo aplikazioan dauden segurtasun-neurrien menderaezintasuna.\n“Mangolsen bidaia” eten, amaitu edo bertan disfuntzioak izateagatik erabiltzaileei kalteak eraginez gero, edozein motatakoak direla ere.\nHala ere, Osakidetzak adierazi du beharrezko neurri guztiak hartu dituela, bere aukeren barruan eta teknologiaren egoera kontuan hartuta, “Mangolsen bidaia” aplikazioaren funtzionamendua bermatzeko eta erabiltzailearen gailuan birus informatikoak eta gainerako elementu kaltegarriak zein horien transmisioa saihesteko.\nErabiltzaileak onartu du Osakidetzak sortu eta garatu duela “Mangolsen bidaia”, barne- zein kanpo-iturrietako informazioa erabilita; egungo egoeran eskaintzen ari zaiola aplikazioa, eta zehaztugabetasunak edo akatsak izan ditzakeela. Horregatik, erabiltzaileak Osakidetza salbuesten du “Mangolsen bidaia” aplikazioaren fidagarritasunaren, erabilgarritasunaren eta haren erabilerak eragin dakiokeen itxaropen faltsuen gaineko edozein erantzukizunetatik.\nBaimendu gabeko erabilerak\nDebekatuta dago “Mangolsen bidaia” atzitu edo erabiltzea indarrean dagoen legearen kontrako helburuekin; beraz, horren ondorioak erabiltzailearen erantzukizun bakarra izango dira. Bereziki, zehatz-mehatz jasotzen ez bada ere, debekatuta dago:\nHonako hau gorde, biltegiratu, jendaurrean jarri, argitaratu, banatu edo partekatzea:\nKomunikazioen sekretutasuna, jabetza industrial eta intelektualaren eskubideak edo datu pertsonalak babesteko arauak urratzen dituen edozein eduki.\nTitularren berariazko baimenik gabe, hirugarrenen irudiak edo datu pertsonalak jasotzen dituzten irudiak edo argazkiak. Bereziki, historia klinikoekin lotutako datuak (prozesu asistentzialean zehar pazientearen egoerari edo bilakaera klinikoari buruzko datu, balorazio eta edozein motatako informazioa) edo osasun-datuak (pertsona fisiko identifikatuen edo identifikagarrien iraganeko, oraingo eta etorkizuneko osasun fisikoari zein mentalari buruzko informazioa).\nOhorerako, norberaren eta familiaren, eta, bereziki, adingabeen edo gai ez diren pertsonen irudirako eta intimitaterako oinarrizko eskubideak urratzea izan daitekeen edozein eduki.\nLegeen aurkakoa, arrazista, lizuna, pornografikoa, abusuzkoa, difamaziozkoa, engainagarria, iruzurrezkoa, iraingarria, kalumniazkoa, mehatxuzkoa, larderiazkoa, jazarpenezkoa, edo moralari edo ordena publikoari edonola aurka egiten dion edozein eduki.\n“Mangolsen bidaia” aplikazioko eduki, programa edo sistemak kalte edo alda ditzaketen birus informatikoak edo fitxategi akastun edo kaltegarriak edo bestelako material edo programa informatikoa.\nBereziki, eskatu edo baimendu gabeko publizitatea, legez kontrako eskaintzak, sustapen-materialak, zabor-posta, spama, kateatutako eskutitzak edo antzeko komunikazioak.\nBeste erabiltzaile batzuek txertatutako edukiak “Mangolsen bidaia” aplikazioaren bidez kopiatu, banatu, besteen eskura jarri edo, oro har, partekatzea, baldin eta eduki horien titularrek berariazko baimenik ematen ez badute.\n“Mangolsen bidaia” aplikazioko beste erabiltzaile batzuen helbide elektronikoak edo harremanetarako beste edozein informazio eskuratu edo biltzea, eskatu gabeko mezu elektronikoak edo bestelako komunikazioak bidaltzeko.\n“Mangolsen bidaia” aplikazioa edota bertako edukiak, baliabideak edota funtzionaltasunak helburu ekonomiko, komertzial edota publizitarioekin erabiltzea. Bereziki, “Mangolsen bidaia” erabiltzea zori, apustu eta ausazko edozein jokotarako, baldin eta parte-hartzaileak dirua edo ekonomikoki balioets daitezkeen objektuak ordaindu behar baditu.\n“Mangolsen bidaia” aplikazioaren garapen normala eragoztea, bertan erregistratzea edota parte hartzea legeen aurka alteratuz edo alteratzen saiatuz, emaitzak faltsutuz edota parte hartzeko iruzurrezko metodoak erabiliz, edozein prozedura tekniko edo informatikoren bidez edota Erabilera-baldintza hauek modu batean edo bestean urratuz.\nErabiltzaileak Erabilera-baldintza hauen aurkako edozein jarduera gauzatzen badu, Osakidetzak, hala badagokio, jardueraren larritasunaren eta bere irizpidearen arabera, bere eskubidea defendatzeko egokitzat irizten dituen legezko jarduerak egin ahalko ditu.\nOsakidetza da “Mangolsen bidaia” aplikazioari dagozkion jabetza industrial eta intelektualaren eskubide guztien titularra.\nOsakidetzak jabetza esklusiboa du “Mangolsen bidaia” izenaren eta aplikazioan agertzen diren bestelako zeinu bereizgarrien gainean (grafikoak edo izendatzaileak).\nErabilera-baldintza hauen bidez, Osakidetzak −“Mangolsen bidaia” aplikazioaren jabe izaki− lizentzia ez-esklusiboa, mugatua, aldi baterakoa, edozein unetan baliogabe daitekeena eta mundu mailakoa ematen dio erabiltzaileari, “Mangolsen bidaia”, haren funtzionalitateak eta edukiak erabiltzeko; eta ezingo zaio hirugarrenei horren lizentziarik eman.\nErabiltzaileak “Mangolsen bidaia” aplikazioan edukia izan, biltegiratu, argitaratu, banatu edo partekatu ahal izateko, dagozkion eskubideak izan beharko ditu eduki hori kopiatu, banatu, jendaurrean jarri, aldatu eta/edo eraldatzeko, horrek ahalbidetuko baitio jarduketa horiek gauzatzea. Zehazki, erabiltzaileak −dela pertsona fisikoa dela erakundea− “Mangolsen bidaia” aplikazioan edukia izan, biltegiratu, argitaratu, banatu edo partekatu ahal izateko, ezingo du urratu lege-araudi aplikagarririk; bereziki, intimitaterako, norberaren irudirako eta/edo ohorerako eskubideari, jabetza intelektual edo industrial edo antzeko eskubideei dagokionez.\nZibersegurtasuna eta monitorizazioa\nEuropako Parlamentuaren eta Kontseilauren 2016ko uztailaren 6ko 2016/1148 (EB) Zuzentarauan, hau da, Europar Batasuneko informazio-sare eta -sistema guztietan segurtasun handia eta berdina bermatzeko neurriei buruzkoan ezarritakoa betez, “Mangolsen bidaia” aplikazioaren bidez erabiltzaileak egiten dituen jarduerak erregistratuko ditu Osakidetzak. Horretarako, “Mangolsen bidaia” aplikazioan edo aplikazioak eskaintzen dituen zerbitzuetan biltegiratu, transmititu edo tratatutako informazioaren erabilgarritasuna, egiazkotasuna, osotasuna edo isilpekotasuna arriskuan jar dezaketen segurtasun-gorabeherak monitorizatu, aztertu, ikertu eta dokumentatzeko beharrezko informazioa atxikiko du. Hori guztia, ohorerako, pertsonaren eta familiaren intimitaterako eta norberaren irudirako eskubidea bermatuta, datu pertsonalen babesari buruzko araudiari jarraituz.\n“Mangolsen bidaia” aplikazioaren erabiltzaileak erabat debekatuta du publizitate jarduerak egitea. Ildo horretan, publizitate jardueratzat hartzen da ondasun higigarri, higiezin, zerbitzu, eskubide edo betebeharren kontratazioa zuzenean edo zeharka sustatzeko xede duen edozein jarduera.\nAplikazioak ez die inolako publizitaterik erakusten erabiltzaileei. Osakidetzak ez du erabiltzaileen informazio pertsonalik partekatuko hirugarrenekin. Baliteke hirugarrenen aplikazio batzuek gure aplikazioen antzeko estiloa eta itxura izatea. Kontuan hartu, beraz, beste aplikazio bat erabiltzen egon zaitezkeela, eta gure pribatutasun-gidalerroek eta datuen babeserako gidalerroek gure Aplikazioak soilik barne hartzen dituztela. Hirugarrenen aplikaziorik erabiltzea erabakitzen baduzu, irakurri dagozkion pribatutasun-gidalerroak.\nEzin da erabili inolako baliabide tekniko, logiko edo teknologikorik, baldin eta “Mangolsen bidaia" aplikazioaren erabiltzaileek, zuzenean edo zeharka, irabazi asmorekin edo gabe, “Mangolsen bidaia” aplikazioaren edukiei onura atera badakieke. Erabiltzaileak ezin izango du ezarri “Mangolsen bidaia” aplikazioko edukietarako esteka, hiperesteka edo antzekorik sare sozialetako webgune, blog, foro edo profiletan. Erabilera-baldintza hauek urra ditzakeen horrelako estekarik detektatuz gero, Osakidetzak legitimazio osoa izango du esteka hori kentzeko, eta, hala badagokio, agintari eskudunei jakinarazteko.\nOsakidetzak ez du erantzukizunik hartuko atarian egon litezkeen kanpo-esteken gainean, baldin eta esteka horien inolako kontrolik ez badu. Hortaz, erabiltzaileak bere erantzukizunpean atzituko du edukia, dagozkion erabilera-baldintzen arabera.\nEgintza eta izapide administratiboak\nOsakidetzak ez du “Mangolsen bidaia” egintza eta izapide administratiboetarako erabiliko, administrazio-araudiaren arabera, eta, bereziki, Administrazio Publikoen Administrazio Prozedura Erkidearen urriaren 1eko 39/2015 Legearen, Sektore Publikoaren Erregimen Juridikoari buruzko urriaren 1eko 40/2015 Legearen eta Administrazio Elektronikoari buruzko otsailaren 21eko 21/2012 Dekretuaren arabera.\nHala, Osakidetzak ez du “Mangolsen bidaia” jakinarazpenak egiteko erabiliko, Administrazio Publikoen Administrazio Prozedura Erkidearen urriaren 1eko 39/2015 Legearen 40. eta hurrengo artikuluetan xedatutakoaren arabera.\nIraupena eta amaitzea\nAplikazioak, printzipioz, iraupen mugagabea du. Osakidetzak, hala ere, plataformari amaiera emateko edo hura eteteko baimena du. Zentzuz jardunda posible denean, Osakidetzak aldez aurretik jakinaraziko du aplikazioari amaiera emango zaiola edo hura etengo dela.\nOsakidetzak, automatikoki eta aurretik jakinarazi gabe, eten edo bertan behera utzi ahal izango du erabiltzaileen sarbidea; eta horrek ez du inola ere kalte-ordain eskubiderik eragingo.\nOsakidetzak berak erabakita, edozein unetan eta aurretik jakinarazi gabe, Erabilera-baldintza hauek urratzen dituen edozein erabiltzaile ukatu, kendu, eten eta/edo bloketatu ahal izango du. Era beran, erabiltzaile horri buruzko informazio guztia ken dezake plataformatik eta/edo aplikazioan sartzeko baimena ken diezaioke behin behinean edo betiko.\nDeuseztasuna eta eragingabetasuna\nErabilera-baldintza hauen klausularen bat, osorik edo zati batean, deuseztatzen edo eragin gabe uzten bada, deuseztatu edo eragin gabe utzi den xedapenari bakarrik eragingo dio deuseztasun edo eragingabetasun horrek, eta Erabilera-baldintzen gainerako edukia mantendu egingo da.\nIndarreko araudiak zehaztuko du zein lege-arauren eta zein jurisdikzioren ardurapekoak izango diren Osakidetzaren eta “Mangolsen bidaia” aplikazioko erabiltzaileen arteko harremanak. Hala ere, indarreko araudiak ez badu aurreikusten aldeek derrigorrez egon behar dutela foru jakin baten menpe, Osakidetza eta erabiltzailea, eduki dezaketen edozein eskumeni berariaz uko eginez, Vitoria-Gasteizko hiriko Epaitegi eta Auzitegien menpe egongo dira.\nAzken aldaketako data: 2022/03/25


Agurain - Wikipedia, entziklopedia askea.\nArabako herria eta udalerria\nAgurain Arabako ipar-ekialdeko udalerri bat da, Arabako Lautadako kuadrillako burua. Arabako udalerri jendetsuenetan laugarrena da, 5.155 biztanle baitzituen 2016. urtean (Gasteiz, Laudio eta Amurrio dira, hurrenez hurren, jendetsuagoak). Gasteiztik 26 bat kilometro ekialdera dago.\nErnesto Sainz Lanchares (EAJ-PNV)\n42°50′57″N 2°23′21″W / 42.8493°N 2.3891°W / 42.8493; -2.389142°50′57″N 2°23′21″W / 42.8493°N 2.3891°W / 42.8493; -2.3891\n2.536 (%50.4) 2.526 (%50.2)\n% 82,3 (2011)\n% 2,31 (2011)\n% 14,71 (2013)\n% 27,49 (2010)\n% 10.29 (2016)\nKokagune estrategikoan dago Agurain, igarobidean: bertatik igarotzen da Iberiar penintsularen erdialdea eta mendebaldea Europako iparraldearekin lotzen duen errepide nagusietako bat, A-1 errepidea. Erdi Aroaz geroztik izan da toki estrategikoa, Aguraindik pasatzen baitzen Europa osoan garrantzitsua den Done Jakue bidearen barne ibilbidea (kostaldetik ez zihoana); gainera, Gaztelako eta Nafarroako erresumen artean zegoen.\n4.3 Goi Erdi Aroa\n4.4 Behe Erdi Aroa\n4.6 XIX. mendea\n4.7 XX-XXI. mendeak\n9.1 Udal hauteskundeak\n12.1 Eraikitako ondarea\n12.2 Arkeologia ondarea\n12.3 Arkeologia ondarea\n12.4 Ondare ukiezina\n13 Aguraindar ospetsuak\nHerriaren izena Agurain da euskara batuan. Gaur egun ere Oñati aldeko euskaldunen artean bizirik dagoen Salbaterra izena erabiltzea ere zilegi da, batik bat historia alorreko idazkietan. Izen ofiziala, berriz, Salvatierra / Agurain da: Salvatierra gaztelaniaz, eta Agurain euskaraz.\nHistorikoki, Hagurahin izenez ageri da 1025eko Donemiliagako goldean. 1256an, Alfontso X.a Jakituna Gaztelako erregeak Hagurahin izen zaharraren ordez Salvatierra ezarri zion, hiri forua eman zionean:\n« (Gaztelaniaz) [...] é puse nombre Salvatierra que antes abia nombre Hagurahin [...] »\nAguraingo udalerria Arabako lautadaren ekialdean dago, Aratz-Aizkorri, Urkilla eta Elgea mendilerroen hegoaldean dagoen eskualde zabalean, Arabako ipar-ekialdeko angeluan.\nZadorra da udalerritik igarotzen den ibairik garrantzitsuena. Hegoaldean Entzia mendilerroa dago, udalerriko mendilerrorik garaiena (bertako Ballo mendia 1.197 metro garai da).\nLautadako jatorrizko landaretza baso zabalak ziren; lautada osoa hartzen zuten basoek. Gaur egun ditugun landaretza gune bakanak espezie autoktonoek osatzen dituzte gehienbat, gizakiek landatutako pinua, izeia, alertzea eta nekosta izan ezik. Mendietako basoek ondo iraun dute, baina lautadan nekazaritzak hartu ditu lur gehienak, baso uharte txiki batzuk salbu, horietako batzuk garrantzi handikoak. 800 metrotik gora, Agurainen iparraldeko zein hegoaldeko mendilerroetan, pagoa da nagusi (Fagus sylvatica). Hortik behera, hegoaldeko mendi magaletan, ametza da nagusi (Quercus pyrenaica), eta ipar orientazioa daukaten magaletan, haritza (Quercus robur). Azken hori ipar orientazioa duten magaletan ere izaten da, baina altitude baxuagoan. Haritza alde lauetan ere agertzen zaigu, erkametzari bide eginez (Quercus faginea). Gebara-Aldaiako mendilerroan, espezie nagusia artea da (Quercus ilex rotundifolia). Ibaiak haltz zuriez inguratuta azaltzen zaizkigu.\nFauna, gizakiaren presentzia oso handia den arren, neurri batean ugaria eta askotarikoa da. Lautadako habitatak asko aldatu ziren Uribarri-Ganboako urtegia eraiki zutenetik 1950a inguruan. Batez ere uretako fauna eta hegazti-fauna. Lautadako ibai eta erreken erregina amuarraina da. Bertako ibai-karramarroa, lehen oso ugaria, beste lekuetako espeziekin ordezkatua izan da. Lur faunari dagokionez, aipagarri dira gardatxoa eta hainbat suge mota. Ugaztunen artean, erbia, katagorria, orkatza eta muxarra; ugaztun haragijaleen artean, erbinudea, lepahoria, igaraba, bisoia, azeria eta basurdea. Lautadako faunaren harribitxiak hegaztiak dira. Urtegiaren hegoaldea, Mendixur inguruan, aterpe ezin hobea da hegaztientzat, eta Ramsar hezegune izendatu dute, hegazti mota ugariren bizileku baita: murgilak, lertxunak, kopetazuriak eta ahate espezie ugari. Arrano beltzek eta sai zuriak hegoaldeko zerratan egiten dituzte habiak. Zikoina kanpandorreetan hasi da habia egiten berriz ere, urte askotan ikusi gabe egon garen arren. Eper eta galeperrak nekazaritza lurrak hartzen dituzte; eta ibar, ibar-baso eta basotxoak beste espezie askoren bizileku dira. Pagauso eta oilagorren pasea ehiztarientzat oso erakargarria izaten da.\nKlimak ozeaniar ezaugarriak eta kontinentalak dauzka: neguak luzeak eta hotzak dira, eta udak leunak.\nIparraldean: Barrundia eta Donemiliaga\nEkialdean: Donemiliaga eta Entzia-Iturrietako Partzuergoa\nHistoriari buruzko atal honek erreferentziak behar ditu.\nSorginetxe da Aguraingo historiaurrearen lekukotasun nagusia. Arrizala herrian dago, Aguraingo herrigunearen hegoaldean.\nGarai honetan ekonomia ehizan eta bilketan oinarritzen zen, baina hemendik aurrera elikagaiak ekoizten hasi ziren, hau da, abeltzaintza eta nekazaritza lantzen. Duela 5.000 urte artzainak gure mendietan ibiltzen ziren. Kulturalki Pirinioetan daudenen antzekoak dira. Lautada pasabide bat omen zen, eta bertan, hegoaldekoen eraginez kobrezko tresnak egiten hasi ziren artzainak, baso erdian, artzainek erabiltzen zituzten bideen ondoan, hilobi kolektiboak eraiki zituzten, trikuharriak hain zuzen ere. Mendietan iruinarriak eta harrespilak topatuko ditugu. Artzain haiek paleolitiko garaiko biztanleen ondorengo ziren, eta gaur egungo euskaldunen arbaso. Pentsa dezakegu erabiltzen zuten hizkuntza ere euskararen aurrekari izan litekeela.\nDuela 3.000 urte, Lautadara Europatik datozen beste herri batzuetako kideak etortzen hasi ziren: indoeuropar zeltak. Artzainak, nekazariak eta metalurgialariak ziren. Etorritako lehenengoek brontzezko tresnak ekarri zituzten, eta ondorengoek burdinazkoak. Lautadako jendea nekazaritza eta metalurgiaren arloetan aurrerapausoak ematen hasi zen, eta mendietatik ordokira jaitsi ziren. Leku estrategikoetan kokatu ziren, babesteko leku egokietan, esaterako, Henaioko Kastroan ( brontze arokoa), gaur egungo Dulantzi inguruan, eta Santa Luziakoan (Burdin Arokoa), gaur egungo Gebara inguruan.\nErromatarrak Lautadara heldu zirenean egoera horrekin egin zuten topo, K.a 72. urtearen inguruan. Artzain herriak ziren, erromatarrek baskoiak deitu zituzten. Baskoiek Erromarekin harreman adiskidetsua izan zuten, beraz hauen etorrerarekin, eusko-erromatar kultura sortu zen. Via trajana iter XXXIV izeneko galtzadak, Burdigalamdik (gaur egungo Bordele) Asturicara (Astorga) zihoanak, Lautada ekialdetik mendebaldera zeharkatu zuen, Mansio Albatik (Albeniz), Tulloniotik (Dulantzi), Suessatiotik (Arkaia) eta Iruña-Veleiatik zehar.\nUrte haietan bakea izan zen nagusi, Erromaren krisialdia inguru honetara heldu arte, III. mendearen erdialdetik aurrera. Hortik aurrera barbaro herrien inbasioak izan ziren, bai eta barruko matxinadak ere, eta horrek guztiak bizitza erabat baldintzatu zuten. Gizarte maila altuek hiriak utzi eta nekazaritza eremuetan villak osatzen hasi ziren, eta nekazariak hara inguratu ziren babes bila.\nAgurain herria 1025eko Donemiliagako goldea agirian agertzen da Sallurtegirekin batera ("Hagurahin"), elkarrekin golde bat ordainduz, asko ez dena. 1199-1200. urtean, Nafarroako Erresumaren inbasioan, Gaztelako Alfontso VIII.aren mende geratu zen. Dena den, 1256 arte ez zuen Agurainek hiri gutuna eskuratu, Alfontso X.a Gaztelako erregeak Orian barrena Gaskoiniako bidea gotortu zuenean, Nafarroarekin mugan.\nAguraingo Harakin kaleak Erdi Aroko arkitektura gorde du.\n1256tik aurrera, Lizarrateko bideak trafiko handia irabazi zuen itsasorantz eta Gaskoiniako mugarantz. Lautada pasabide garrantzitsua izanda, ekonomia garapen aipagarria izan zuen garai honen hasieran, gehienbat Arabako jauntxoek 1332an Gaztelako erregeari eskubide jurisdikzionalak borondatez eman eta gero.[erreferentzia behar] Jauntxo hauek zergak kobratu eta justizia kudeatzen zuten nekazaritzako noble txikiak izatetik, merkatariak izatera eta errentak kobratzera pasa ziren.\nEnrike II.ak, tronuan jarraitu ahal izateko, botere gehiago eman zien nobleei. Nobleek beren artean borrokatzeari utzi zioten, eta Agurain Aiarako jaurerrikoa izatera pasatu zen. Bando gerrak, oinaztarren eta ganboatarren artekoak, nagusi ziren garai hartan. Herrixka ugari jenderik gabe geratu ziren. Borrokek 1487 a arte iraun zuten, Errege Katolikoek hiribildu guztiak bere menpe hartzen dituztenean. Forua nobleen, ahaide nagusien eta erregearen arteko gaia izatera pasatzen da eta hiriguneak gobernatzeko sistema bilakatzen da. Hiribilduak lurralde bakoitzeko Juntaren inguruan elkartzen dira.\nAguraingo Andre Mariaren eliza, XV. mendearen bukaera aldera eraikia.\nAhaide nagusi eta txikiek, nahi zuten boterea lortu ez bazuten ere, beren jaurerriak mantendu zituzten. 1512ko uztailean, Fadrique Álvarez de Toledo, Albako dukea, buru zuen armada Aguraindik abiatu zen Nafarroa inbaditzeko. Aguraingo konde Petri Lopitz Aiarakoari, zein 1520an Karlos V.aren kontra matxinatu zen, komuneroen altxamendua aprobetxatuz. 1521ean matxinada galdu eta atxilotua izan zen, eta gero eraila. Agurainek hereje-hiribilduaren titulua eskuratu zuen orduan, eta etorkizuna ez zen batere erraza izan. 1565ean izurriteak berriz ere eraso zion Araba osoari. Eta hori gutxi balitz, kutsatutako biztanleen ondasunak erretzeko orduan, ohitura zen moduan, sua deskontrolatu eta hiribildu osoa erre zen. Berreraikitze lanetan oso garrantzitsuak izan ziren Amerikako aurkikuntzaren ondorioz heldu ziren ondasunak. Diru hau gauza askotarako erabili izan zen: tenpluak birmoldatzeko, eraikin berriak egiteko, zibilak zein erlijiosoak, eta artelanetan inbertitzeko; esterako, Ozaetako Sortzez Garbiaren baseliza, frai Juan de Luzuriagak eraikia; 1680tik aurrera frantziskotarren ordenako Espainia Berriko komisario orokorra izan zenak eraikia, alegia.\nAmeriketatik aberastasunak heldu ziren, bai eta Lautadako bizitza erabat eraldatu zuten nekazaritza produktuak ere: tomatea, artoa eta, batez ere, patata. Oparotasun garai hura XVIII. mendean amaitu zen. Agurainen eta Lautadan garestitasunaren ondorioz matxinadak izan ziren. Mende haren amaieran Konbentzio Gerra (1793-1795) gertatu zen, eta Euskal Herria frantziar iraultzaileek menpean hartu zuten. Ordutik aurrera mende eta erdi iraungo zuen guda garaia etorri zen.\nTomas Zumalakarregi jenerala, Karlos errege-nahia eta buruzagi karlistak, Aguraindik hurbil, Lehen Karlistaldian.\n1808 eta 1813 a bitartean, Penintsulako Guda gertatu zen Napoleonen armadaren kontra, Espainiako eta Portugalgo erresumen lurretan. Lautadan Wellington dukearen armadaren garaipenarekin amaitu zen, bertan indar aliatuak Jose Bonaparteren armadaren kontra borrokatu ziren, eta Gasteiz inguruetan 1813ko ekainaren 21ean garaipena lortu zuten. Atzera egin zutenean, frantziar iheslariek Lautadako herri asko arpilatu zituzten.1833-1839 eta 1872-1876 urte tarteetan guda berriz ere itzuli zen Lautadara, kasu honetan beste arrazoi batzuengatik. Fernando VII.a erregearen heriotzarekin garai bat amaitu zen, antzinako erregimenarena hain zuzen ere. Madrilen liberalismoak boterea hartu zuen, baina ez zen bakea bermatzeko gai izan. Nekazariak, artisauak, langileak, elizjende xumea eta nekazaritza jauntxoak matxinatu egin ziren, beraien bizimodua mehatxaturik ikusi zuten eta. Hildako erregearen jarraitzaile bihurtu ziren, Carlos I arena hain zuzen ere. Lautadako herritar gehienek karlisten alde egin zuten, foru komunalen eta kristautasunaren defentsan, hots, tradizioaren alde. 1834ko urriaren 26 eta 27an, Zumalakarregi jeneralak Gobernuaren tropak garaitu zituen Dulantzi inguruetan. Hala ere, karlistek guda galdu zuten. Lautadako boluntarioek amaiera arte eutsiko zioten borrokari Gebarako gazteluan, hau karlistek amore eman ondoren liberalek bolboraren bidez leherrarazi egin zuten. Karlisten errebolta bizirik iraun zuen XIX. mendean zehar, garaien araberako intentsitate desberdinekin. Mendearen amaieran, ideologia politiko berriak sortu ziren, esaterako, nazionalismoa eta sozialismoa.\nXX. mendea, aurreko mendeko konpondu gabeko arazoak zirela, injustiziak zirela, gatazka internazionalak zirela, oso garai ezegonkorra izan zen. Hasiera batean Bigarren Errepublika aldarrikatu zen, eta 1936an, haren kontrako matxinada hasi, armadak eta oligarkiak bultzatuta. Guda zuzena ez zuen Lautadan eraginik izan, bertako herritar asko beste tokietako fronteetan hil arren. Hala ere, errepresioak eragin handia izan zuen Lautadan, matxinatuen garaipenaren ondorioz urte luzeetan mantendu zena. Diktaduraren ondoren, Lautadan eta Hego Euskal Herriko gainontzeko lurraldeetan,demokraziarako eta askatasunerako bide luze eta zailari ekin zitzaion; nekazari-exodoak herri txikiak hustu zituen, biztanle berriak heldu ziren gure lurraldera, eta gizartean eta politikan oreka lortzeko bide zailari ekin zitzaion.\nHerritarrek batez ere industrian dihardute, baina lehen sektoreak —batik bat nekazaritzak— oraindik badu garrantzia.\nAguraingo udalerria sei herriz osatua dago:\nAgurain (udalerriko hiriburua)\n1912an Cerámica Alavesa enpresa ezaguna sortu zuen Dimas Ugarte aguraindarrak, azulejuak ekoizteko. Zeramika-lan artistikoak ere egin zituen. 1970eko hamarkadan ateak itxi zituen.\nNahiz eta 1960ko hamarkadara arte Aguraingo jarduera ekonomiko nagusia nekazaritza izan zen, ordutik, herriaren inguruan hainbat industrialde garatu dira, herriak dituen komunikabide onei esker, Gasteiz eta Iruñea arteko autobidea esaterako. Lehen industrialdea Litutxipikoa izan zen, 1980ko hamarkadatik aurrera.Horren ondoren, Eusko Jaurlaritzaren bidez, beste bi gune garatu dira, Galzar industrialdea eta Agurain industrialdea, biak autobidearen ondoan. Galzarkoak 520.000 metro koadroko azalera izango du guztiz garatzean, eta Agurain industrialdeak 460.000 metro koadro.\nAgurainek ez zuen izan Euskal Herriko beste herri batzuk izan zuten populazio hazkunde bizkorra 1950eko hamarkadatik aurrera, baina beste toki batzuetan ez bezala, 1970eko hamarkadan hasi zen biztanle kopurua handitzen. XXI. mendeko lehen hamarkadak hazkundea bizkortu egin zen.\n2019ko hauteskundeen ondoren, EAJ alderdiko Ernesto Sainz hautatu zuten alkate. 2015eko hauteskundeetatik alkate izandako alderdi bereko Iñaki Beraza ordeztu zuen.\n1.334 (% 54,63)\n1.088 (% 46,04)\n984 (% 40,29)\n1.071 (% 45,32)\nHauek izan dira Aguraingo azken alkateak:\nMaria Luisa Murguiondo Jimenez de Vicuña 1979 1983 Haguraingo Aukera\nMaria Luisa Murguiondo Jimenez de Vicuña 1983 1987 Independenteak\nIñaki Beraza Zufiaur 1987 1991 Eusko Alkartasuna\nIñaki Beraza Zufiaur 1991 1995 Eusko Alkartasuna\nIñaki Beraza Zufiaur 1995 1999 Eusko Alkartasuna\nIñaki Beraza Zufiaur 1999 2003 Eusko Alkartasuna-Euzko Alderdi Jeltzalea\nIñaki Beraza Zufiaur 2003 2007 Eusko Alkartasuna-Euzko Alderdi Jeltzalea\nIñaki Beraza Zufiaur 2007 2011 Agurain Guztion Artean\nMaider Garcia de Bikuña 2011 2015 Bildu\nIñaki Beraza Zufiaur 2015 2019 Euzko Alderdi Jeltzalea\nErnesto Sainz Lanchares 2019 Jardunean Euzko Alderdi Jeltzalea\nLouis Lucien Bonaparteren planoan (1863) euskal eremutik at bazegoen ere, uste da XVIII. mendearen bukaera arte euskaraz mintzo zirela aguraindarrak.\nLautadan antzina herritar gehienak euskaldun elebakarrak ziren. Mendeak aurrera egin ahala euskara indarra galtzen hasi zen gaztelaniaren eraginez. Azken hau gizartean eta kultura alorrean erabat gailendu zen arte. Horren arrazoi nagusia goi gizarte-mailen erdararako joera izan zen, horrek euskararen ospe-galtzea ekarri zuen eta. Horren ondorioz euskara, euskaldunen artean ere, kulturarik gabeko eta pertsona baldarren hizkuntzatzat ikusten hasi zen. Euskararen baztertzea, batez ere, XVIII. mendearen erdialdetik aurrera izan zen, baina Euskalerriaren Adiskideen Elkarteko euskal herritar intelektual batzuek baztertze hura moteltzea lortu zuten.\nXIX. mendean, nekazariek karlistaldiak galdu izanak eta 1876an foruak bertan behera uzteak, hezkuntza politika gobernu espainiarraren eskuetan geratzea ekarri zuen, eta honek Lautadan euskararen erabateko heriotza ekarri zuen. Aguraingo bake epaitegiko aktek diotenez, 1841ean, oraindik ere, itzultzaile baten beharra zuten. Horrek esan nahi du bertako euskaldun elebakarren ehunekoa handia zela.\nGaur egun euskaraz egiten edo ulertzen dute lautadarren % 37k. Ehuneko hori 1870koaren berdintsua da, Ladislao Belaskok euskararen egoera Araban aztertu zuen garaikoa, garai hartan 1000 biztanle inguruk egiten baitzuten euskaraz. Mende bat geroago, 1970ean, Pedro Irizarrek egindako inkestaren arabera, lautadar jatorriko hiru biztanlek besterik ez zuen egiten euskaraz. Beraz, oso nabarmena izan da euskararen berreskuratzea azken 25 urtean, herritarrek beren kultura izaera berreskuratzeko borondateari eta eginahalari esker.\nInauteriak: Lautadako herri askotan ospatu izan ziren, neguaren amaiera ospatzeko, 1936ko gerra arte. Diktadura-garaiaren ondoren Zalduondon berreskuratu ziren, eta azkenaldian Ilarduia, Egino, Andoin eta Agurainen ere ospatzen dira. Gidoi zehatzik gabeko antzezpena da, pertsonai zehatz batzuekin eta itxura estereotipatuarekin egiten dena. Mozorroen bidez parte-hartzaileen benetako izaera ezkutatzen da.\nDonibane: Donibane jaia kristautasunaren aurretiko jaia da, udako solstizioa ospatzen duena, urari eta eguzkiari estu loturik. Lautadako herri askotan sua egiten da Donibane bezperako gauean, ekainaren 23an. Agurainen, berriz, herriko gazteek Done Joan enparantzan makala landatzen dute gau horretan, eta jarraian makalaren goialdera igotzen saiatzen dira.\nAguraingo azoka: Aguraingo azoka urriaren lehenengo astean ospatzen da, Arrosarioaren Amabirjinaren omenezko jaietan hain zuzen ere. 1395ean du jatorria, eta gaur egun arte mantendu da. Antzina garrantzi handiko azoka zen, eta estatuko nekazaritza eta abeltzaintza munduan oso ezaguna izan zen, batez ere, zaldiei esker. Nekazaritza eremuen mekanizazioaren ondoren, abereen eta nekazaritzako tresnen erakustaldi bilakatu da. Horrez gain, abere eta gazta lehiaketak egiten dira, artisauen azoka, eta bertako produktuen salmenta. Egun horretan pilota partidu profesionalak ere izaten dira.\nErrepuierre: ohitura hau Lautadako herri askotan ospatzen da urte amaieran. Inauterien antzeko ohitura da, berez, erritu berdina da, baina data desberdinetan ospatzen da; bata gaur eguneko egutegia kontuan hartzen du eta besteak antzinako egutegia, baina biek garai baten amaiera ospatzen dute. Herriko gazteak kalez kale aritzen dira lastozko panpin bat beraiekin daramatela eta Errepuierre abestia kantatuz. «Errepuierre» euskal hitza da, «erre ipurdia erre» hitzen laburketa hain zuzen ere. Hau da, urteari ipurdia erretzen zaio egun horretan, eta inauterietan bezala lastozko panpina erre egiten da aurreko urteko zorigaitz guztiak amaiarazteko.\n1979an sortu zuten La Polla Records punk musikako taldea.\n1990eko hamarkadaren amaieran Kaos Etiliko eta Kaotiko taldeak sortu zituzten.\nBestalde, La Burundesa autobus konpainiaren Sakanako herriak lotzen dituen Gasteiz-Iruñea lineak geltokia dauka herrian. Guztira hiru zerbitzu izaten dira norabide bakoitzean. Linearen ibilbidea honakoa da:\nSorginetxe, Arrizalan dagoen trikuharria.\nIkus, Aguraingo ondasun nabarmenen zerrenda\nErdi Aroko hirigune harresiduna, XIII. mendean eraikia.\nAlargunen Etxea, herriko eraikin zibil zaharrena.\nSan Martin baseliza, XIII. mendekoa. Udaletxearen barnean dago Aguraingo eraikinik zaharrenetarikoa den hau.\nSanta Maria eliza, XV. mendearen bukaera aldera eraikia, aurretiko baseliza baten gainean.\nSan Juan eliza, XV. mende amaierakoa, gotorleku kutsua duena.\nAzkarraga etxea, hiri-jauregia.\nBegoñatarren etxea, hiri-jauregia.\nSan Pedroko Klaratarren Komentua, herrigune harresietan integratua.\nOlbeak, arkupe berezi batzuk, Aguraingo elementu arkitektoniko espezifikoak.\nSorginetxe, K.a. 2.500. urtearen inguruko trikuharria, Arrizalan kokatua. Arabako Lurralde Historikoko behe-lurretako trikuharrien taldearen barruan sailkatua.\nAguraingo Hirigune Historikoaren Esparru Arkeologikoa (Erdi Aroko hirigune harresiduna, XIII. mendean eraikia.).\nBeste hainbat eremu, Balizko Arkeologia Gunea kalifikazioa dute.\nAndra Mariaren Erretaula Nagusia\nSan Joan Erretaula Nagusia\nEvaristo Páramos, aguraindar ospetsuenetako bat.\nLope Larrea (1546-1623), eskultorea.\nJuan Santiago Aranburu (1860-1937), pianista.\nDionisio Preciado (1919-), elizgizon eta musikagilea.\nJoseba Azkarraga (1950-), politikaria.\nCarlos Marcote (1950-), margolaria.\nPablo Barrio (1958-), euskal idazlea.\nAdolfo Madinabeitia (1959-), eskalatzailea.\nEvaristo (1960-), abeslaria. Guillareyn (Pontevedra) jaioa, txiki-txikitatik Agurainen bizi izan da.\nMartin Ruiz Luzuriagakoaren etxea.\nSan Martin eliza, udaletxearen barruko kapera.\n↑ a b c Arabako Foru Aldundia. (2010). Araba herriz herri. Arabako Foru Aldundia, 18 or..\n↑ (Gaztelaniaz) Roldán, José María. (1984). «El levantamiento del Conde de Salvatierra (1520-1521). Balance historiográfico (s.XIX-XX)» Vasconia: Cuadernos de historia-geografía (4): 35-74. ISBN 84-86240-11-5..\n↑ (Gaztelaniaz) González de Echávarri, Vicente; Ramírez Olano, Eliodoro. (1904). La Guerra de los Comuneros en el País Vasco. Gasteiz: Imprenta provincial de Álava.\n↑ a b «SALVATIERRA/AGURAIN - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2020-04-14).\n↑ a b c d e f g h (Gaztelaniaz) I. Salgado - I. Azparren - M. Jauregi - I. Bizkarguenaga - R. Sola - A. Goikoetxea - M. Diaz. «De Agurain a Tutera, quince municipios a los que mirar con atencion» Naiz - 2019/05/25 (Noiz kontsultatua: 2020-03-09).\n↑ a b c d e f g (Gaztelaniaz) «Eran tiempos difíciles pero muy emocionantes» EITB - 2019-04-02 (Noiz kontsultatua: 2020-03-09).\n↑ a b (Gaztelaniaz) «Sainz toma la makila de Agurain de manos del histórico Iñaki Beraza» El Correo 2019-06-15 (Noiz kontsultatua: 2020-03-15).\n↑ a b (Gaztelaniaz) «Alcaldías en Álava: Labastida, Zigoitia y Laguardia para el PNV, Samaniego para EH Bildu | Gasteiz Hoy» Gasteiz Hoy 2019-06-15 (Noiz kontsultatua: 2020-03-14).\n↑ «Ondarea - Euskal Kultura Ondarea» www.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2020-12-25).\nAguraingo Udalaren webgunea\n(Gaztelaniaz) Agurain Auñamendi Entziklopedian\nAgurain[Betiko hautsitako esteka], Eusko Jaurlaritzaren euskadi.net webgunean.\n(Gaztelaniaz) Aguraingo foruari buruzko artikulua\n(Gaztelaniaz) Herriari buruzko informazio alternatiboa\nLiburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Agurain\nAzken aldaketa 28 otsaila 2022(e)an, 12:23(e)tan\nOrriaren azken aldaketa: 28 otsaila 2022, 12:23.


100 lagun baino gehiagok eman dute dagoeneko izena Oñatiko mendi martxan - Oñati - Goiena.eus\n100 lagun baino gehiagok eman dute dagoeneko izena Oñatiko mendi martxan\nOihana Elortza 2019-08-11 09:07\nIrailaren 14an izango da Oñatiko V. mendi martxa eta aurtengoan ere ibilbide luzea eta motza egongo dira. Bosgarrena izango da. Abuztuaren 23a aurretik izena ematen duenak kamiseta bat hartuko du opari.\nBosgarren urtez egingo dute aurten Oñatiko mendi martxa eta dagoeneko 100 lagun baino gehiagok eman dute izena parte hartzeko. Aurten ere bi ibilbide egongo dira: luzea (32,5 kilometro) eta motza (22,2 kilometro). Probaren zati handiena Aizkorri - Aratz parke naturalean zehar kokatzen da.\nAurtengo ediziorako opari berezia prestatu dute mendi martxako antolatzaileek parte hartuko duten mendizaleendako: kamiseta tekniko bat. Kamiseta ziurtatzeko, baina, abuztuaren 23a aurretik eman behar da izena, antolatzaileek denbora izan dezaten eskatutako adina kamiseta ateratzeko, inor barik gelditu ez dadin.\nIzena emateko bideak bi dira: internet bidez edo herriko Aloña eta Itturri tabernetan. Prezioak dira: 12 euro federatuek eta 14 euro federatu gabeek, aurrez; egunean bertan bi euro gehiago.


1,285,578,000 euroko guztizko aurrekontuaren %3.74*\nEuskara, Kultura eta Kirol Saila Erreforma hau 15 urteko ibilbidearen ostean abian jarri den berritze-prozesu integralaren parte da. Ordutegi berriak aretoak bisitatzeko eskaintza zabaldu du. Azkue Fundazioak eta Bizkaiko... Irakurri gehiago →\nEuskara, Kultura eta Kirol Saila Muskizko museoak Bizkaiko burdinolen historiako elementu bitxi eta apenas ezagunak erakutsiko ditu hilero igande baten. Lehen bisita bihar, otsailak 16, izango da. Burdinoletan sekretuak programa... Irakurri gehiago →\nEuskara, Kultura eta Kirol Saila "Con la boca abierta" erakusketak lehen aldiz erakutsiko du Bilbon egungo argazkilaritza garaikidearen funtsezko sortzaileetako bat den artistaren lana Irakurri gehiago →


Egoera pandemiko honetan, FPFk aplikazio mugikorren eginkizuna erregistratu du - Iparra.eus\nEgoera pandemiko honetan, FPFk aplikazio mugikorren eginkizuna erregistratu du\nSoftwarea garatzeko hainbat aplikazio eta kit (SDK) zabaldu dira, erakunde pribatu eta publikoei COVID-19 pandemiari aurre egiten laguntzeko. Teknologia horiek hobeto ulertzeko, Pribatutasunaren Etorkizuneko Foroak (FPF ingelesez) konparazio-taula bat sortu du aplikazio espezifikoen eta SDK aplikazioen helburuak eta metodoak kontrastatzeko.\nGrafikoak erkatu egiten ditu pribatutasunari eta datuen babesari buruzko alderdi garrantzitsuak, hala nola datu-bilketa, atxikipena, helburua, trukea, erabiltzen diren datuen pribatutasun eta segurtasun-babesak ere. Funtsezko galdera da teknologia bakoitzak nola orekatzen dituen modu egoki eta etikoan osasun publikoa eta segurtasuna pribatutasun-arriskuekin eta askatasun zibilekiko beste interferentzia batzuekin, krisian eta etorkizunean.\nAplikazio horiek zure datuak nola kudeatzen dituzten jakin nahi baduzu, hona hemen konparazio-taula, sakatu hemen taula ikusteko.


Puigdemont. Artxiboko argazkia: EFE.\nEuropar Batasuneko Auzitegi Nagusiak immunitatea kendu die Carles Puigdemont Kataluniako presidente ohiari eta Toni Comin eta Clara Ponsati JxCATeko beste bi diputatuei.\nOstiral honetan emandako autoan, auzitegiak baliogabetu egin du ekainaren 2an immunitate parlamentarioa aldi baterako emateko hartu zuen behin-behineko erabakia, harik eta hiru eurodiputatuek Europako Parlamentuaren erabakiaren aurka aurkeztu zuten errekurtsoari buruz ebatzi arte.\nHorrela, epaileek atzera bota dute hiru eurodiputatuek maiatzaren 26an aurkeztutako behin-behineko neurriak. Puigdemontek eta bi kontseilari ohiek erregutzearen onarpena bertan behera uzteko eskatu zuten, "edozein estatu kideri eta Erresuma Batuari haiek atxilotzeko edo haien joan-etorriak murrizteko eta Espainiako agintarien esku uzteko" aukera ematen zielako.\nGaur eman duen epaian, Europar Batasunak uste du Kataluniako presidente ohiak eta kontseilari ohiek ez dutela frogatu "berehalako atxiloketa" izan daitekeenik, hainbat faktore izan behar direlako.\nHain zuzen ere, Auzitegiak argudiatu duenez, "Parlamentura egiten dituzten joan-etorrietan edo Parlamentutik itzultzen direnean diputatuak babesten dituen immunitateak bere horretan jarraitzen du" eta, ondorioz, "bileretara joan daitezke".\nNolanahi ere, Europar Batasunak gogorarazi du erabaki hori aldi baterako neurrietara mugatzen dela, eta eurodiputatuek beste demanda bat jar dezaketela.


Laguntza emango die Bermeok herriko enpresei - Deia\nNegozioak itxi behar izan dituzten merkatari, ostalari eta zerbitzu-enpresentzako neurriak hartuko ditu Udalak\n– i. f. / bermeo 23.03.2020 | 01:23\nAritz Abaroa. Argazkia: DEIA\nBermeo – COVID-19ak sortu dituen "hainbat arazo minimiza-tzen saiatzeko" laguntza eskainiko du Bermeoko Udalak, bai herritarrei eta baita itxi duten enpresei ere. Udaleko bozeramaileek jakinarazi dutenez, "udal tasa eta bestelakoen ordainketa egiteko epeak luzatu egingo dira, eman gabe geratu diren hainbat zerbitzu herritarrei ez zaizkie kobratuko eta dekretuaren aginduz negozioak itxi behar izan dituzten merkatari, ostalari eta zerbitzu enpresei sastar-batze tasan deskontuak egingo zaizkie". Hartuko diren neurriak, hala ere, "gainontzeko erakundeek hartzen dituztenekin bateragarriak izatea nahi dute udal arduradunek, eta horretarako unean uneko azterketa egiten joango dira".\nOrdainketak egiteko epeak luzatu, bertan behera gelditu diren udal zerbitzuetako tasak ez kobratu eta dekretuaren aginduz negozioak itxi behar izan dituzten merkatari, ostalari eta zerbitzu-enpresei laguntzak eskainiko diete. Hiru ataletan banatuta, lehenengokoaren kasuan "martxoaren 14tik aurrerako ordainketa-epea duten ordainketak atzeratu egingo dira". Bestetik, alarma egoera hasi denetik eta aurrera egin beharreko ordainketen erreziboak "ez dira igorriko egoera amaitu arte". Bigarren blokeari dagokionez, "herritarrei ez zaie kobratuko alarma egoeraren ondorioz zerbitzua eman ez den epeari dagokion partea". Musika eskolako tasak, kirol ikastaroak eta kiroldegiko kuota sartzen dira kapitulu honetan. Azkenik, merkatari, ostalari eta zerbitzu-enpresak ere izango dituzte kontutan. Izan ere, udal jabari publikoan dauden merkatari, ostalari eta zerbitzu-enpresak alokairuak, emakidak eta okupazio-tasei dagokienez, "itxita dauden negozioei ez zaie itxialdiaren epeari dagokion parte proportzionala kobratuko". Ostalaritzako dekretuen gainean, Udalak zera adostu du: negozioak dekretuaren aginduz itxita dirauen epean ez da terrazen gaineko tasarik kobratuko. Eta "negozioak dekretuaren aginduz itxita dirauen epeari dagokion deskontua egingo da sastar batze tasan".\n"Autonomo eta herriko enpresei ere aholkularitza zerbitzua eskainiko" zaiela azaldu dure. Bermeoko autonomo eta enpresei informazio hori guztia modu antolatuan emateko eta egin beharreko tramiteen gaineko informazioa eta laguntza eskaintzeko zerbi-tzua martxan jarri du Udalak (Behargintzaren bitartez). Arreta zuzena jasoko dute informazioa – 946179190 telefonoan edo autoenplegua@bermeo.eus helbidean. Azkenik, "herriko merkatari eta ostalarien elkarteekin kontaktuan jarrai-tzen duela" azaldu du Udalak.\nGizarte ongizatea. Hainbat neurri ekonomikoz gain, Udalak herritarren laguntza eskatu du bakardade egoeran egon daitezkeen adineko pertsonak identifikatzeko. "Izan ere, Gizarte Ongizaterako Udal Patronatua (GOUP) erroldatuta dauden eta bakarrik bizi diren 80 urtetik gorako pertsona guztiei telefonoz deika hasi da zer moduz dauden galde-tzeko eta laguntza eskaintzeko". Hala ere, eta prebentzio modura, Udalak herritarren laguntza eskatu du, baten batengana iristea posible ez balitz. Norbait ezagutzekotan, telefono honetara deitzeko eskatu du Udalak: 946179160.\nbakardade egoeran daudenak\nAbaroak Bermeok gabonetan egindako prozesu parte hartzailearen emaitzak eman ditu.


hauteskundeak2020 | Mondraberri Arrasateko Ataria\nMondraberri - 2020-07-17 1\nIgor Urizar arrasatearrak, Antikapitalistak erakundeko ordezkari gisa, hauteskundeen inguruko balorazioa egin du, herri mailan eta erkidego mailan. Argazkia: Mondraberri artxiboa. Muturreko zentrua eta abstentzioa, pultsorik gabeko kanpaina eta emoziorik gabeko hauteskundeen laburpen. Abstentzioa %47-an kokatu da. Hau da, herritarren erdiak uko...\nTestua eta argazkia: Arrasateko Elkarrekin Podemos-IU. Lehengo eta behin Zorionak EH Bilduri Arrasaten eta Debagoienean hauteskundeak irabazi dituzelako. Bihotzez eskertu nahi dizuegu Elkarrekin Podemos-IU hautagaitzan konfiantza jarri duzuen 726 herritarrei eta Debagoieneko 1.687 pertsonei. Zuek zarete gure konpromisoaren motorea. Ez dira guk espero...\nArgazkia eta testua: Josemari Velez de Mendizabal. Eta saltsa-maltsa horretan demokrazian sinesten ez dutenek ere arraindu egiten dute, sistema irauli ahal izango dutelakoan. Izan ere, Chiquito de Amurrioren jarraitzaileak legio bat dira, zentzu bikoitzean. Irakurtzen jarraitzeko klikatu hemen\nBigarren EAJ-PNV izan da 3.381 botorekin, segurtasun- eta garbitasun-neurriak hartutako bozketetan. PSEk 1.095 bozka izan ditu. Grafikoa: EITB. Koronabirusaren testuinguruan deitutako bozketetan, parte-hartzea %55'31koa izan da eta abstentzioa %44'69koa. Kontuan hartzekoa da Arrasaten hauteskunde europarretan, hau da, parte-hartze baxuena izaten dituzten...\nPSEko Blanca Roncalek adierazi du "ez gaudela pozarren, baina Euskadin orokorrean babesa neurri batean handitu dugu". Jakitera eman du PSErentzat ziren posta bidezko hainbat botok "akatsak zituztela". Argazkia: PSE. "Arrasaten ere parte-hartzea jaitsi da, eta parte-hartzea jaisten den hauteskundeetan Alderdi Sozialistaren...\nDatu ez-ofizialen arabera ere: PSE: 1047 Podemos Ahal Dugu - IU: 674 PP-C's: 228 Vox: 64 Besteak: 161


Eusko Label eta Eusko Tren ligetako traineru estropadak jokatuko dira larunbatean, Orion - Urola Kostako Hitza : Urola Kostako Hitza\nEusko Label eta Eusko Tren ligetako traineru estropadak jokatuko dira larunbatean, Orion\nGizonezkoen estropada erlojuaren aurkakoa izango da, eta 17:30ean hasiko da. Jarraian emakumezkoek Eusko Tren Ligako sailkapen estropada jokatuko dute.\nOrioko estropadak aurkeztu dituzte gaur eguerdian. (Aiora Larrañaga/Hitza)\nGaur aurkeztu dituzte Orion, larunbatean jokoan izango dituzten Eusko Label Ligako Orioko XXVII. Estropadak bandera eta Eusko Label Ligako V. Orioko Kanpina Bandera. Estropadak larunbat arratsaldean izango dira Oria ibaian, eta Motondo eta Herriko Plaza artean kokatuko da estropada eremua. Gizonezkoen 5.556 metroko ibilbidea osatu beharko dute, lau luze eta hiru ziabogekin. Emakumezkoen estropadak berriz, 2.778 metroko ibilbidea izango du. Gizonezkoen estropada erlojuaren aurkakoa izango da, eta traineruek sailkapen nagusiaren arabera hiru txandatan banatuta parte hartuko dute lehian. Antolatzaileek azaldu dute estropada 17:30ean hasiko dela, ohikoa baino lehenago. Modu horretan, marea dela-eta txanda batetik bestera egon daitezkeen desberdintasunak saihestu nahi dituzte antolatzaileek. Eusko Tren Ligako zuzendaritzako kide Josetxo Aranburuk aurkezpenean azaldu duenez, “emakumezkoen estropadan parte-hartzaileak bat bestearen atzetik aterako dira, minutu bateko aldearekin, ondorioz mareak ez die horrenbeste eragingo. Horregatik erabaki dugu, gizonezkoen estropada lehenago hastea, eta emakumezkoen sailkapen estropada hori bukatutakoan jokatzea”, zehaztu du. Eusko Tren Ligako sailkapen estropada Orioko estropada Eusko Tren Ligako sailkapen estropada izango da, igandean Donostian jokatuko denarekin batera. Bi estropadetan puntu gehien lortzen dituzten lau taldeek parte hartuko dute udan zehar Eusko Tren Ligan, eta txartela lortzeko lehian izango da Orio Arraunketa Elkarteko emakumezkoen trainerua ere. Elkarteko lehendakari Ibon Huegunek aurkezpenean adierazi du Orioko emakumezkoen traineruaren lehen helburua Eusko Tren Ligarako sailkatzea dela; horrez gain, ahal badute “banderak irabazteko lehian” ere izan nahi dute. “Neguan lan txukuna egin du taldeak eta egindako lanak fruituak ematea espero dugu. Hala ere, jakin badakigu aurkari nagusiak, San Juan eta Hibaika, oso indartsu daudela. Dena dela, konfiantza dugu Santi Zabaleta entrenatzailearengan eta arraunlariengan”. Herria horiz janzteko deia Orio alkate Joxe Angel Zalduak larunbatean herria festa giroan murgiltzea espero du, eta oriotarrak estropaden jaian parte hartzera animatu ditu, “Pasa den asteburuan Sestaoko Bandera irabazi zuen Orioko traineruak eta oriotarrak ilusio handiz daude. Etxeko trainerua animatzeko herritarrak bandera horiak balkoietan jartzera eta herria horiz janztera animatu nahi ditut”, adierazi du aurkezpenean.


Ametza.eus | Kontu zaharrak: “Sasuan bertsolaria” (Artikulu guztiak + bertso kantatuak)\nAntonio Ziaurritz Buruco bertsolaria,\nAritzutik Auzara (I)\nGaurkoan Antonio Ziaurritz Burukoren bertso batzuk ekarri ditugu hona. Principe de Viana zeritzan aldizkarian atera ziren orain 50 urte pastuxeak, 1966ko azaroko zenbakian hain zuzen.\nDamaso Intza, misiolari famatuak Txiletik igorri zituen. Intza gerra aurrean alderdi honetako herrietan ibiltzen zen misioak ematen. Gerra etorri eta Lekarozko komentutik kanpora igorri zuten, atzerrira. Euskaltzale ziren guztiak bota zituzten Lekarozkotik eta beste komentu askotatik, misioetara igorriz.\nEuskarak atzerakada nabarmena izan zuen orduan. Hala ere, zorionez, tarte idor baten ondoren, ernatzen hasi ziren euskarazko aldizkariak eta irratiak. Nafarroan, Diputazioak sortu zuen Principe de Viana euskarazko hilabetekaria 1966. urtean.\nEta Damasok hasieratik parte hartu zuen Principe de Vianan, hilabetero, bere idatzi eta bertsoekin. Adibidez, 1966ko azaroan, Txiletik “Auzako bertsolaria” zen Antonio Ziaurritz Burukoren aspaldiko bertsoak igorriz. Gaur guk aterako ditugu Pulunpen bertso horiek:\negin nintzen torri,\nlana franko eman diot\nAzienda polit bat\negin nuen karri;\nberriz ikusiko oteut\neun buru ardi?\nBeti esaten nuen\naitz bildur nintzela;\nmotiboa torri da,\nnik erran bezala.\nJainkoak gorde gaitzala\nalako ardi izateak\nbatere ez bezala.\nDen gutxina asiz geroz\nantxe daude serio\nBat txutitu orduko\n¡A zer konsueloa,\neman dira neri.\nGustoa artu duana\nEgun batez joan nintzen\nt’orma ai zuen biñipin,\ndozenerdi bat buru\nEtxera torri eta\nZer kusi bear oteut\nnaiz gogo txarrian.\nKontu oiek izotz-illan\nziraden bai, gero\nobia da klaro;\nnere ardi multzoa\n-VIIIIzotz-illa joan eta\nez nazu broman ari\noraintxe ari dire\nOiek izan banitu\n¡a zer eskarmentua\noiek nienian (1)\nasi da aspertzen,\noiekin ez duela\npixkat tiratuz geroz\nOrain asiak gera\nbere gixa uzten.\nKaikua artu eta\njoan naiz artegira.\nOrain ere koloak\nezkera indartuko, len\nnoizpaiz ere moduok\naldatuko al dira.\nOrra amabi bertsu,\nnai tuenak ikasi\nnai tut adirazi;\nemen ezin bizi.\nbota dut neria\nArgi esan bear dut\nnor duten jabia.\nAntonio auzarra da,\noiek baño obe dik\nArdi koloa: Koloa edo kolatxa duen ardia.\nKoloa edo kolatxa: Ardiak toki uspeletan ibiltzean gaizkitzen dira. Bai, toki uspeletan, ihintza izaten denean, belarra ez da xukatzen eguerdi alderaino eta zomorro batzuk belarrean gora, beroki bila ateratzen omen dira puntetaraino. Orduan ardia belar punta horiek janez, zomorroa ere jaten omen du eta honek gibeleraino iritsi ondoren, ardiari gibela jan edo hondatzen dio, eta hil egiten da ardia (Horrela edo horrelatsu entzun izandu diegu artzainei)\nZaldalea (zaldalia) : Aziendendako pentsua (Etimologikoki Zaldi alea izanen litzateke)\nIzotzilla: Ilbeltza edo urtarrila.\nLarruketaria: Larru eroslea (ardi, txekor, behi… larru erostuna)\nArtegia: Ardiak edukitzeko borda, etxea, estalpea…\nBERTSO HAUEZ ZENBAIT OHAR.\nBertso hauek, Intzak dioenez, Olaguen zituen bilduak 1926.ean edo. Hori jarri zuen atera zituenean P de V.n, eta berehala Auzako apezak, Don Emilio Goldaratzenak zuzendu zion idatziz, Principe de Vianan berean, 1936ko ekainaren 29an bildu zituela. Antoniok bioi kantatu, eta Intzak idatzi. Orduan idatzi eta 1966. urtean atera edo argitara. Eskuz idaztean zerbait oker hartzea ez da harritzekoa eta, gero urteetara irakurtzean, denetaz atzendua, zerbait oker irakurtzea ere ez. Oker ttiki batzuk behintzat sumatzen dira.\nBertsotan ageri diren oker batzuk ere zuzendu zituen P.V. aldizkariak\nAldizkariak berak zuzendu zituenak.\nSuberberea, Luberbera ordez\nAuzarrak, Ozarrak hitzaren ordez\nEta nik zuzendu ditudanak\nLenbixikoan dira, lenbixikan hitzaren ordez\nEz dut zuzendu nahi izan gehiago. Irakurle bakoitzaren esku utziko ditugu okertxoak.\nBertso hauek nola diren sortuak Don Emilio Goldaratzenak kontatzen digu Principe de Vianan berean, 1966an:\n“Orain ogeitamar urte baditu Aita Damasok eta nik, Auza’n geundelarik, Auza’ko Antonio Ziaurriz “Sasaun” izengoitiz zenari, bertso auek entzun genizkiola”\n“Jakiteko gauza da Antonio Ziaurriz zenak nola bertso auek konpondu zituen. Negu gorriaren egun batez Juarbe-Ilarregi eta Oskotz’ko errien mugaldetan bere ardiekin zegoelarik, euri kazkabarra eta ikaragarriko otz egiten zuela, ardi geienak auldu, gaixotu eta il zitzaiozkan. Gure bertsolaria elorri zar baten azpian, estalpe gisan, zelarik, au “denak” begira-ta bertsotan asi zen naigabeak atzendu eta ahaztutzeko. Orduan mundura etorri ziren “Artzai Gizagaxoa” bertsoak. Irurogei ta amabortz urte zittuen orduan. Gero etxeratu zenian berriro kantatu zittuen bere etxekoan aurrean”\nZein urtetan izan zen artaldea galtzea? Goldarazenak dioen bezala, 75 urte bazituen Antoniok, 1933. urtean izan zen.\nbertsoa gelditzen da oker samar. Intzak bera dio azken hitz hori oker dagoela.\nHurrengo batean bertsolari honi buruz gehiago idatziko dugu.\nOHARRA.-Lehen kolaborazio hau 2017ko maiatzean atera zen, 163 zenbakian.\nHemen Don Emiliok esaten digu 75 urte zituela bertsolariak, hau da 1933koak direla. Baliteke, baina nik esanen nuke bertso horiek askoz ere lehenagokoak direla, Suarbera etorri berri samarrekoak. 1910. urtean etorri zen Aritzutik Suarbera eta herri horretan bizi zela gertatua dirudi, apezak berak aipatzen duenean, Suarbe, Ilarregi eta Oskozko herrien mugaldetan zebilela ardiekin. Bertsolariak berak ere, lehen bertsoan, 100 buruko artaldea Aritzutik Suarbera ekarri zuela aipatzen baitu eta beti horietaz ari da. Eta nola 13. bertsoan bertsolariak berak aipatzen duen “Antonio Auzarra”, esanen nuke aspaldi asmatutako bertsoei Auzan bizi zela gehitu ziela azken hau, Intzari kantatzerakoan edo. Dena dela, esaera zaharrak dioen bezala, usteak erdi ustel omen, eta isiltzea hobe izanen dut.\nZATI HAU EZ ATERATZEA ERABAKI NUEN AZKENEAN. ILARREGIKO Jose Maria Elizaldek (Salbidegikoak) esan zidan Ilarregik bazuela zati bat mugarri handi batzuekin, larrea zena edo, eta hori errentan ematen zutela. Eta hortaz, pentsatu dut, beharbada, Auzan zela, zati hori hartua izaten ahal zuela Antoniok.\nEta ongi egin dut gainera, Ilarregiko borda batean omen zituen ardiak nahiz bera Auzako Alkomorron bizi (Joxe Maria Berasainek, Auzako Dongixenekoak bere amari entzuna. Den-denak horrela bat egiten du)\nGaur maiatzaren 7a, Don Emilio Lintzoainekin egon naiz eta izengoitia SasUan dela esan dit. Eta hiru aldiz esan dit gainera. Okertu ote da? Intza eta Emilio Goldarazenak Sasaun jarri zuten.\nEz, benetan, ez da Sasaun, baizik SASUAN. Eugiko erreka bat da eta bordak erreka horren izenetik hartu omen izena.\nDon Emilio Goldaracena Sucunzak euskaraz ederki zekien baina ez zuen surik….(Don Emilioren elkarrizketa ttikietan, Protagonista sailean)\nSasuan bertsolaria (Eugi-Aritzu-Auza) (II)\nMaiatzeko zenbakian atera genituen Antonio Ziaurritz Buruko bertsolariak 1933. urtean edo eman zituen bertso idatzi batzuk. Garai hartan Auzan bizi zen eta 73 urte zituen.\nEsan genezake, beraz, atzekoz aurrera ibili garela, bere bizitzako azken bertsoekin. Apropos egin genuen hau, bertso hauek ekarriz hona denon aho gozagarri, Antonioren bertsokera hain ederki azaltzen duten bertso dramatiko xamarrekin gainera.\nHorrela bada, hasieratik hasteko, esan beharko dugu, bertso horietan azaltzen den Auzako bertsolaria ez zela Auzakoa nahiz bere bizitzaren urte aunitz bertan egin eta hil ere bertan hil.\nEta goitizenez ere ez zela Sasaun, Principe de Vianan jarri zuten bezala eta Ultzaman deitzen zioten bezala, baizik Sasuan. Izengoitia jaio zen bordari zor zion, Eugiko Sasuan bordan jaioa baitzen. Eta borda honen izena hurbilean duen erreka batetik dator (1)\nSasuan, 1859ko abuztuaren 5ean jaioa zen Ultzamako Udaleko paperetan okerrik ez badago. Hurrengo urtean jaioko zen Txirrita handia.\nGurasoak Pedro Francisco eta Maria zituen, lehena Eugikoa eta bigarrena Aldudekoa.\nZazpi anai-arreba ziren, denak neskatoak Antonio bertsolaria izan ezik.\nBaina Ziaurriztarrek Sasuanen ez zuten urte aunitz eginen, maisterrak izaki eta Eugiko bertako Prontxen (Probintzianoaren borda) bordara pasatu baitziren bizitzera.\nGure Antonio ere bere bizitza guzian maister izanen zen, eta alde batetik bestera ibiliko zen. Hori bai, sortetxeko izena eraman zuen betiko: SASUAN.\nUstez behintzat, Eugiko Prontxen bordatik Aritzura alde egin zuen familiak 1880ko urteberrirako. Antoniok 21 urte zituen ordurako.\nUrte aunitz baino lehen ezkonduko zen, Lanzko elizan, 25 urtetan, Maria Blasa Oianburu Iraizotz lanztarrarekin, adin berekoarekin. 1884ko urriaren 13a zen. Andrea Lantzen sortua eta bertan bizi zena, eta bere gurasoak Jose Maria eta Tomasa ziren, hauek ere, biak Lanzkoak. Aritzun jarriko ziren bizitzen eta umeak laster etorriko ziren.\nEta herri honetan bertan sortuko dira zazpi seme-alabetatik sei. Zein etxetan jaio ziren ez da erraza jakitea. Etxe batean baino gehiagotan bizitu baitziren ustez. Tartean gainera, 1901-1903 artean, Olaguen bizitu ziren, gero, berriz ere Aritzura itzultzeko. Tarte horretan seigarren umea jaio zen, Juliana, eta bertan hilen zen bi urtetan.\nZaharrenetik gazteenera hona zein ziren: Micaela, Jose, Magdalena, Basilio, Graciano, Juliana eta Simon. Dena dela, Etxolaxar deitu bordan bizitu zirela behintzat badakigu (2)\nBere ogibidea nekazaria dela jartzen du paperetan.\nGurasoak Aritzun hil zitzaizkion Antoniori, aita 1888ko maiatzaren 20an eta ama 1894ko uztailaren 15ean.\nOraindik familia hazten ari zenean ezkondu zitzaion alaba zaharrena, Miceala, 18 urtetan Labaiengo ikazkin batekin, Jose Juan Jaunarena Luberriaga, eta Aritzuko Etxolaxarren jarriko ziren bizitzen. 1908ko ekainaren 30a zen. Hauen ume zaharrena, Antonioren lehen biloba, Sinforosa deitua, bertan sortuko zitzaien.\nBaina laster, bi familiak alde eginen zuten bertatik Ultzama aldera. 1910. urtean izanen zen toki aldaketa.\nDon Emilio Lintzoain kalonjeak, ia bere apez bizitza guztia Muskitzen eman duenak kontatu dizkigu hainbat xehetasun, ez berak ezagutu zuelakoz, baizik eta Eugikoa izatean bertako gora-behera asko ezagutzen duelakoz. Guraso eta osaba-izebengandik ikasiak.\nAritzuko Beltraneko Eusebio Zilbetik kontatua.\nBertsokera: bertso moldea.\nGoitizena edo izengoitia: apodo\nTxirrita: Euskal Herriko bertsolaririk famatuenetako bat.\nMaister: Maizter, inquilino.\nzenbakian atera zen. 3 orrialde aurrekoak bezala. 2017ko azarokoan.\nSasuan bertsolaria (Eugi-Aritzu-Auza) (III)\nAitzineko artikuluan aipatu genuen bezala, 1910. urtean Antonio Ziaurritzi berriz ere tokiz aldatzera tokatu zitzaion eta Burutaina joateko asmotan ere ibili zen noski, Erroldan bera eta familia apuntatu baitziren baina “ausente” bezala eta Suarben, berriz, “transeunte” bezala. Honek esan nahi du Suarben zirela bizi, behin-behinean edo.\nEta bai, Suarbeko Polloneko bordara etorri ziren denak 1910eko urtarrilaren lehenean, baita Jose Juan Jaunarena eta bere familia ere. Hau da, aitaginarreba eta suhia, beren familiekin.\nAurki bere arreba Martinak ekarraraziko zituen, Suarbeko borda batean bizi baitzen joan zen hamar urtean, hau ere Aritzutik etorria.\nBere bertsoetan ageri denez, Aritzutik etorri zen, horrek esan nahi du Burutainen ez zirela bizitzen jarri ere. Eta bere suhia ere hona ekarri zuen, Aritzuko Etxolaxarretik.\nHamar urte egin zituen Polloneko bordan eta behartuta edo aukera hobea opatu zuelakoz, Alkotza joan zen 1920ko urtarrilaren lehenean.\nAlkotzen Martixenean bizitu ziren. Garai hartan Martixeneko familiaz gain, beste bi ere bizitu izan ziren etxe honetan: Iraizotz-Landiribartarrak alde batetik eta Ziaurriztarrak bestetik, aitaginarreba eta suhia, biak beren familiekin. Ziaurritz eta Jaunarenatarrek, denak familia batean, sukaldea beheitian zuten eta logelak eta gainerakoak goiti, lehen pisuan, dena karretera aldetik (1)\nAlkotzen berean jaioko zitzaizkion hiru biloba, eta hilen andrea, Blasa, 1928an. Alkotzen ere nekazalgoan ariko zen. Errenta motxa zen ordaintzen zutena, baina hala ere lan franko aurrea ateratzeko familia. Hori bai, suhia oihan lanetan aritzen zen.\nAlkotzen Etxeberriko Loiditarrekin adiskidantza handia izan zuen eta bertan ezagutu zuen Aita Donostia famatua ere.\nEtxeberrian jaso zizkion musikari handi hark Sasuani bi kantu: Sagarraren adarraren eta Ardoaren bentajak, biak ere oso ezagunak Euskal Herrian, baina Sasuanek Eugin ikasi bezala kantatu zizkion eta Aita Donostiak idatzi. Hori 1931. urtean izan zen, Auzan bizi zela.\nEta Alkoztik noiz etorri ziren Auzako Alkomorrora? Aurki, 1930eko hasieran, borda berritu berri-berria zen. Hemen jaioko zen etxeko bere azken biloba, Angela Jaunarena Ziaurritz, 1931. urtean. Denetara etxean 10 biloba izan zituen. Gaur egun, Angela da bizi den bakarra.\n1941eko urriaren 1ean hil zen Alkomorron; bronkitis kronikoa zuen, bere bizitza guzian erretzailea izaki. Hala ere, 82 urtez bizitu zen.\nSasuanen hirugarren bertso saila: POLAINENA\nEzkurrei gerta zaio\nAurten bein batian,\nUstez ongi jantzirik\nBidian oartu zen,\nPolain bat oiñian.\nBere polain ori,\nEgiten dio, bada,\nAu duk ba deskuidoa!\n¿Zer gerta zait neri?\nMe-samarra bide diet\nGizon propie da-ta\nEz ttiki t’ez aundi\nGizon hori izan laike\nNai bezalakoa (tankera onekoa)\nBaldin pantorrillo ori\nHogei ta amar botonez\nZangoan paratu zun\nElizera joan da\nPotzoloa bota dik!\n(Bertso hauek Principe de Vianan, 1967ko urtarrilean atera ziren, 11 zenbakian)\nAita Damaso Intza oso oker ibili zen Ezkurra delako hori nor eta nongoa izan zitekeen asmatu nahian.\nHemen ageri den Ezkurra delako horri, azkenean, antzeman diogu Orokietako Apezeneko nagusia izan zitekeela, Pedro Juan Ezkurra Azkue, Antonioren adin berekoa. Pedro Juan 1935. urtean hil zen 76 urtetan. Bertso hauek aurki, Auzan bizi zenean aterako zizkion Ziaurritzek. Beraz, hil baino askoz lehenagokoak ez daitezke izan, 1930-1935 urte tartekoak behar dute izan. Eta orokietarra behar duela izan zer dela eta? Ziaurritzek berak aditzera ematen du bertso honetan:\nSi quiere usted a Juarbe,\ny sino a Illarregui.\nBide erdire etorri,\nBeraz Auza eta Orokieta artean, bide erdira dituzte bi herri hauek, Ilarregi eta Suarbe.\nEta hori guzia borobiltzeko Apezeneko Euxebio Ezkurrari joan gatzaizkio galdezka. Eta hara, nahiz bere aitatxi ez zuen ezagutu, jaio baino askoz ere lehenago hil baitzen hau, gogoan ditu aitatxirenak diren entzundako bertso bakarren batzuk. Horien artean honako zatitxo hau, hain zuzen, gaur hona ekarri ditugun bertsoei erantzunaren parte bat. Zoritxarrez, gainerakoa atzendua du Euxebiok, baina zati hau aski dugu guk pentsatutakoa baieztatzeko.\n“Con veinticinco botones\npolaina ha perdido.\nEn mi tiempo polaina no he perdido\nCon lo que llevé a fuera a casa he venido”\nHorrela ikasi dugu, batere ez genekiela, Pedro Juan Ezkurra Azkue ere bertsolaria genuela.\nAitaginarreba, amaginarreba:Suegro, suegra\nHona hemen Suarbe. Jendeak Suberbe erraten zion eta oraindik ere zenbaitek hala dio. Polloneko edo Juston borda azpiko aldetik ateratakoa da orain egun batzuk.\nPolaina zahar bat, 18 botonekoa.\nPulunpen agertu zen, 171. zenbakian. 2018ko urtarrilean.\nSasuan bertsolaria (Eugi-Aritzu-Auza) (eta IV)\nAntonio zuen grazia, eta Ziaurritz Buruko, deiturak, Eugin jaio, gaztetan gurasoekin batera Aritzura pasa bizitzera eta 53 urtetan Suarbera etorri zena. Hori dugu gure bertsolaria.\nAzken artikulu honekin bukatuko dugu Sasuan bertsolariaz jaso izan ditugun kontuak.\nOraintsu bildutako bertso bat.\nDamaso Intza kaputxinoak hiru bertso sail bildu zituen 1936ko ekainaren 29an, San Pedro egunean, gerra hasi aurrettoan Auzako Apezetxean, Sasuanek berak kantatuta. Horiek aurreko artikuluetan banatu ditugu.\nGehiago ere memorian izanen zituen Sasuanek, eta baita Don Emilio Goldarazena Auzako apezak ere, berari kantatua ere bai baitzuen bat.\nHala kontatu eta kantatu dizkigu gure adiskide batek apezari botatako bertso horiek:\nApezak, Don Emiliok, erran men’tzioken bertson bat botatzeko beai, eta Sasuanek baita bota’re: Hola ttuk:\nGeren faltas nagusittu\nEgin zaizkigu Y-apaizak (bis)\nY-ez’man olatik, Y-ez’erresponsuik,\nTa ez man sosik mezentzat.\nGorde detxagun guk gerentzat\nApaizak Y-eta fraileak (bis)\nHoiek gurekin ibiltzen dira,\nZintzurra larrutu arte.\nKasurik in gabe bizi gaitzen!\nEta gehitu digu berri emaileak: E’tzakit erraten zuen “kasurik in gabe bizi gaitzen” o “ez kasurik egin-ta bizi gaitzen” berdin duk. Geigo’re baittuen, biño ez neok gogoratzen.\nAzken bertso honetan azken bi lerroak ez ote dira beste bertso batekoak? Errimarik ez baita inon ere ageri.\nKopla hauek musika dute berezi samarra. Nik behintzat ez dut inoiz entzun horrelako doinurik. Elizako kantua dirudi. (Entzungai duzu Interneten)\nEta azkenik, bertso hauek kantatu dizkigunak hemengo euskaran kantatu dizkigu, baina gipuzkerako zenbait tanta sartzen ditu: apezak erran beharrean apaizak, Zintzurre erran beharrean zintzurra, edo artio beharrean, arte. Gipuzkoako eragina beti nabarmena izan da gure bertsolarietan, hango bertsolariak izan dituzte ispilu. Eta zer esan, beharrik gabeko Y hori sartzeko ohituraz? Hori hemengo bertso kantari askori entzun izan diet. Zergatik? Nik uste, besterik gabe, dotoreago egiteagatik sartzen dutela. Oso polliki kantatu zidan!\nNolakoa zen Sasuan?\nBere bizitzan tokatu zitzaion lanari ekitea, bai horixe! Familia ere handi samarra izan baitzuen. Beharrik, gorputzez zimela eta indartsua zen. Ez handi eta ez ttiki. Lanerako gorputz aproposa. Eta lana ez zitzaion faltako bere bizitza guzian.\nUmore gaitzeko gizona, zorigaitzean ere galduko ez duena, artaldea galdu zuenean jarri zituen bertsoetan ikusten denez.\nGizon gogotsua, jarrera bikainekoa, bere 73 urtetan Aita Donostiari hor hasiko zitzaion bere gazte denborako dantzak almute gainean dantzari Alkozko Etxeberriko lorategian. Hala ere, bere adinerako gehiegitxo, almutea utzi eta adreilu gainean dantzatu behar izan baitzuen.\nEta bertsolari bezala, zirtolaria, bere adiskideei axakatzea eta zirika aritzea gustuko zuena. Bi bertso sailetan hor du xaxatzen Ezkurra delako bat, berekin bertsotan aritzen zena. Honako hau esaterako:\nErantzun ere erantzun zion Ezkurrak beste bertso sail batez, berak ez zuela polainarik galdu eta. Baina hori beste kontu bat da. Aurreko artikuluan aipatu genuen.\nEta memoria gaitzekoa genuen gainera. Bere bertso batzuetan hala dio, ez duela paperik behar denak gogoan izateko eta horrela bukatzen du bertsoa:\n“neri aztuko zaizkit\nEta zer esan gaur atera ditugun bertsoak entzun eta gero? Ba, nonbait bigarren Errepublika garaietako ideia berrietara irekia zen; antiklerikalak diren bertso hauek dute erakusten. Apez eta fraideekin bazuen harreman estua, Alkozko eta Auzakoekin behintzat bai. Eta Aita Donostiarekin eta Aita Intzarekin ere bai. Hala ere, harrigarriki, hemengo jendea ez bezalakoa ageri zaigu bertso hauetan, apezeria kritikatzerakoan.\nEta ausarta eta lotsarik hartzen ez duen horietakoa genuen, bertsotan zuzen, itzulinguruka ibili gabe, gaiari heltzea gustatzen zitzaion, gaur hona ekarri bertsoetan eta Ezkurrari botatakoetan nabarmentzen den bezala.\nGu aritu gara zenbait zantzuetatik Sasuanen ezaugarriak eta nortasuna antzeman nahian. Hona, berriz, zuzenean ezagutu zuen Don Emilio Goldarazenak zer zioen bertsolariaz: “Sasaun” gizon sendoa, kristau siñismen azkarrez eratua, umore onekoa, bertsolaritako giarra eta etorriaz jantzita, Ultzama’ko ballean guziz ezaguna izen zela.\nAdiskide eta harremanak\nAlkotz eta Auzako apezekin izan zuen harremana aipatu dugu, Don Justo Albizu eta Don Emilio Goldarazenarekin. Alkotzen Etxeberriko aberatsekin ere harreman estua zuela badakigu eta zer esanik ez Martixenekoekin. Hala ere argi agertzen zaigu Suarbe aldean zituela bere adiskide minenak, artaldea ere Suarbe eta Ilarregiko larreetan ibiltzen zuen eta, Oskotz aldeko mugetan. Eta jakina, Orokieta eta Erbiti aldekoekin ere harreman handia zuen. Hor dugu lekuko Orokietako bertsolaria zena, Ezkurra, Pedro Juan.\nBadirudi Suarbe aldean biltzen zirela bertsolariren batzuk. Gerora ere bertsolari herria izanen zen hau.\nGezurra badirudi ere, Sasuanez ia inor ez da oroitzen. Auzako apezak zioen Ultzaman arrunt ezaguna zela, baino orain inor ez da oroitzen. Gure memoria oso-oso motxa izaten da. Eta hala izan da, eta orain eta gehiago gainera. Lurpera sartu orduko…ahanztura.\nGrazia. Izena esateko ibiltzen da bertsolarien artean aunitzetan. Eta zenbait egoeretan ere bai.\nDoinua: Música, melodía.\nGipuzkera: Gipuzkoako mintzatzeko era.\nAlmutea: Garia eta aleak neurtzeko zurezko ontzi mota bat. Neurri jakinekoa.\nZirtoa: erantzun zorrotza edo argia.\nAxakatu: Hemengo hitza da hau, zirikatu esan nahi du.\nApezeria: Apez eta fraideak. Clero.\nAntiklerikala: Apez eta fraideen kontrakoa.\nItzulinguruka: dando vueltas.\nNabarmendu: agerian jarri. Destacar.\nAritzu, Anueko herri xarmanta. Antonio Ziaurritzek ia bere bizitzaren erdia herri honetan egin zuen (Amaia Urdanitzen fotografia)\nPulunpen agertu zen, 172. zenbakian. 2018ko otsailean.\nAntonio Ziaurritz eta Blasa Oianbururen umeak:\n(4. artikuluaren gehigarria, Pulunpen argitaratu gabea)\n1.-Micaela zaharrena, Jose Juan Jaunarena Etxeberria, labaiendarrarekin ezkondu zena 19 urtetan. Hamar seme-alaba izan zituzten.\nUltzamara bi familiak etorriko ziren, aitaginarreba eta suhia, eta elkarrekin biziko ziren, Suarben, Alkotzen eta Auzan. Beti batean. Emakume bizkorra eta langilea, senarrarekin oihanean aritzen zena. Guk ez dugu horrelakorik ezagutu.\n2.-Magdalena. Hau Serapio Artze Etxeberriarekin ezkondu zen 1918 edo 1919an, Eltzaburura. Magdalena ere gazterik ezkondu zen.\nSei seme-alaba izan zituen. Eta 1928ko abuztuaren 8an hil zen, 35 urtetan, “colapso cardíaco” izan zuela jartzen du heriotza agiriak.\n3.-Jose, Alkozko Martikonera ezkontzaz joanen zena. Alargundu eta berriz ezkondu zen, bigarrenean lehen andrearen ahizparekin. Biekin izan zituen umeak eta soka luzea dute Alkotzen. Jose, brusekin ibiltzen zen azkenetakoa izanen zen Alkotzen.\n4.-Basilio, mutil zaharra, istiak egiten abilidade handiko gizona, taberna eta ostatuetan, tabernazale eta festazaleak irriz eta parrez lehertu artio jartzen zekiena. Olagueko Fraixkuren Exkerraren istiak egiten edo nornahirenak. Umore handiko gizona, eta inoiz inori faltatuko ez ziona. Artista handia. Honek ere bazuen bertsotan etorria. Eta akordeona jotzen ere ba omen zekien.\nZahartzean Iraizozko Migelenera mutil sartu eta bertan artzain lan ederra eginez hil artio egon zena.\nHoni Auritzen gertatua ere kontatzeko modukoa da; eta hola kontatu digu Tomax Beratsain auzarrak:\nOso jatorra zen. Hala ere, bein, Burgeten edo ez dakit non, erreketiak edo tokatu, -harrek ere ez zuen ja yakinen politikaz- ta- diskusioa, eta kuartelia. Eta bia preso biarrian, biak preso utzi guardia zibillek, eta giltze harrike bota eta mendire!\nEta guardiek preso! Ja, ja, ja!\n5.-Graciano, Iragiko Mitxeleneko Rufina Olabe-rekin ezkondu zen. Bertan bizi izan ziren. Hiru haur izan zituzten. Oso gazterik hil zen Graciano, 1939. urtean oker ez bagaude. Ondoren alarguna eta umeak Iruñera alde egin zuten.\n6.-Simon, Zimonzanpa bezala ezagunagoa izan zen. Esteribar, Anue, Lantz, Ultzama… alderdi guzi hauetan oso ezaguna, ikazkina. Txondor egosten bere bizitza guzian, baina aberastu ez zena. Trastea eta zakarripurdi samarra. Txondorra egosi eta ikatza saldu, ondoren, ostatu eta alperkerian dena xahutu artio. Gero berriz, jo’tzak mendira txondor egostera!\nHau kontatu digute batek baino gehiagok.\nHonetaz ere badu konturen bat Auzako Tomax Beratsainek, gerra ondorean izan zen arrazionamendu eta estrapelo denborakoa:\nOrduen gosia, obien gosia, ta tabernan erran men’tzuen Zimonzanpak:\n-Uf, garie bazakaguuu! Eta aittu gattuk landapera atratzen garie itxan ez harpatziatik, estraperloan.\n-Orduen, ogie zurie naikoa yan duzie!\n-Bai, yan-ta izain duk!\nEta Joxe Mari Martikoneko bere ilobak ere kontatzen du beste kontu bat:\nBere osabaz honela mintzo da: lau trago, lau gosari, trastea. Ez zion inori kalterik eginen. Ikazkina zen, beti txondorrak egosten. Bere kontu ibiltzen zen eta irabazi guzia berehala gastatzen zuen. Jose, bere anaia, gure aita, ez zen oso konforme izaten.\nBai ba, txondorra egosi eta saldu! Irabazi diruak gastatu artio ez zuen txondorrik egiten.\nEta hitzez hitz bertze hau erran zigun:\n“Gure aitek erran zion: Hi, Zimon, hiltzen haizelaik, ze’in’biar’diau hirekin, hik ez’tuk izain diruik enterratzeko-ta, jaretako. Ez’tuk pentsatzen hortaz?\n-E’tzaiztela dirukin preokupatu neretaz. Batez! Ni hillen nauk, ta seguro, kutxan izain duk dirue sobrante.\nTa hala suertatu zen. Hil zen ta bazen dirue sobrante.\n-Non hil’tzen Zimon?\n-Eguin (sic) seguraski edo Iruñen (Iruñean hil zen 1968an)\nBESTE ZERTZELADAREN BATZUK\nEsan dugu oroitzapen gutxi bildu ahal izan ditugula Sasuanez. Hona bere bertso batzuen oinarria. Auzako Dongixeneko Jose Mari Beratsainek kontatua:\nArtzai’bet hemen bizi zena, Alkomorron, biño ardiek zauzkiena Illarreiko borda batian. Eta nik entzuna diet elurte batian, bazkaik ez, eta elurte luzia, bera yoan ta torri baña e’tzien daus mateko bideik, ta eun bates torri zela ardi guziek hil zitzaizkiola, banaka, banaka, banaka, ardi guziek hilda torri zela itxera. –Nere amai aittue.\nGoiti aipatu ere aipatu dugu nola Basilio, Sasuanen semea, aritzen zen bertsotan puxka bat.\nEta biloba bat izan zuen bertsotan aritzen zena, Antonio.\nAntonio hau Jose Ziaurritzen seme zaharrena izan zen. Hau ere kantari polita omen zen; Martikoneko arraza, kantari famakoak baitziren etxe honetan.\nEta kantuan ezeze, bertsotan ere aritzen omen zen. Hala kontatu digu Esperantzita Goñi Ziganda, alkoztarrak, berak askotan ikusia Victoriana ostatuan, bertako alaba baitzen, nola aritzen ziren Alkozko mutilak euskaraz kantuan eta nola Antonio eta besteren bat bertsotan.\nEsperantzita etxerako gelditu zen eta urte aunitzez eraman zuen Victoriana ostatua.\nHIZTEGIA ETA BESTE\nIstia= hemengo hitza da. Imintzioa.\nEgosi: Txondorra egosi egiten da. Txondorra erretzea, berriz, txondorra kixkaltzea eta errauts bihurtzea da.\nZakarripurdi: trastea baino gehiago da. Trastea eta asto antzekoa esanen genuke.\nLanda: lantzen den lur zelaia, herri bateko jabe askok bertan lurrak dituztena.\nJare: Deus ere ez.\nEgui: Nafarroako mendialde guzian Eugiri Egui esan izan zaio.\nAlkomorro: Auza eta Eltzaburuko mugako dermioa, ugaldearen ondoan.\nPuxka: Hemen pitta bat, zerbait… esan nahi du.


Orain arte ezagutu den exoplaneta solido trinkoena aurkitu da | Consumer\nLurrak baino %60 handiagoa da diametroa, baina zortzi aldiz handiagoa.\nEgilea: mediatrader 2011-ko maiatzak 3\nAstronomoen nazioarteko talde batek orain arte ezagutu den exoplaneta solido dentsoenaren xehetasunak eman ditu. “55 Cancri e” izeneko planeta Lurra baino %60 handiagoa da diametroan, baina zortzi aldiz masiboagoa. Horrek garrantzia du, orain arte ezagutzen den planeta solidorik trinkoena gure planeta baino bi aldiz gehiago baino ez delako, talde horren arabera, Massachusettseko Institutu Teknologikoko (MIT) astronomoak eta British Columbia, Harvard eta Kaliforniako Santa Cruzeko unibertsitateak buru direla.\nLurretik 40 urte argira, gutxi gorabehera, “55 Cancri e”-k izar bat (“55 Cancri A”) orbitatzen du, bere urtea 18 ordutik beherakoa baita. Jaymie Matthews astronomoak dioenez, “mundu honetan, eskumuturreko erloju baten bidez ezar ditzakegu datak, egutegi baten ordez”. Kanadako MOST teleskopio espazialaren (mikroaldagarritasuna eta izarren oszilazioak) behaketetan oinarritutako ikerketa “Astrophysical Journal Letters” aldizkarian argitaratu da. MOST Kanadako Espazio Agentziaren misioa da.\nPlanetaren azaleko tenperatura 2.700 gradu zentigradu bezain altua izan liteke. “Infernuko beroaren ondorioz, ez da oso litekeena “55 Cancri e” atmosfera bat izatea”, dio MITeko Josh Winn autoreak. “Beraz, hori ez da exobiologoek bizia izatea espero duten leku mota”, gehitu du. Hala ere, “55 Cancri e” da planetaz kanpoko zientzialariek beren teleskopioekin bisitatzeko irrikaz duten tokia, dio Winnek.\n“Ama izarraren distirari esker, era askotako neurketa sentikorrak egin daitezke, eta, beraz, ‘55 Cancri e’ laborategi ezin hobea da planeten eraketa, bilakaera eta biziraupenari buruzko teoriak probatzeko”, azaldu du ikertzaileak. Planeta ez da ikusten, ezta teleskopio baten bidez ere, haren “55 Cancri A” izarra begi hutsez ikus daiteke hurrengo bi hilabeteetan, gau ilun batean.\natmosfera izar planeta-eu teleskopio\nNASAk dokumentatutako lehen supernobaren irudia berregin du\nUPMk Espainiako superordenagailu ahaltsuena hartzen du\nEuropan au pair bezalako hizkuntzak ikastea


IKASTARO BERRI BATEN HASIERA- IRAILAK 2013\nOstirala, 2013ko maiatzak 3\nDatorren Irailaren 2an, Futbol epaileentzako ikastaro hezigarri berria hasiko da.\nEpaile organismoan parte hartu ahal izateko, gutxienezko betebeharra, 14 urte beteta edukitzea da.\nPosiblea da, aldi berean, epailea eta jokalaria izatea, baina epailea eta jokalaria denarentzat designazioaren muga Lurralde Bigarren Mailara arte izango da.\nIkastaroa dohainik da, Epaileen Organizazioan sartu eta gero, hau da, azterketa gainditu eta gero, zenbateko bat abonatu beharko da, zenbatekoaren truke, aktibitatea garatzeko, materiala jasoko da, ekipamendua, txartelak, txilibitua …\nIkastaroaren iraupena bi hilabetekoa izango da eta ikasleek FIFA-ko Jokoen Araudiak eta Eskola Kiroleko Araudiak ikasiko dituzte. Gainera, akta betetzen ere ikasiko dute, bai eskuz eginez bai interneten bidez eta gerta daitezkeen egoera administratibo debernidak formalizatzen eta konpontzen. Horretaz aparte, federazioa araudiaren edukia eta Epaile Batzordearen funtzionamenduaz formazioa ere jasoko dituzte.\nIkastaroaren amaieran, jasotako materialaren azterketa egingo da. Argi geratu behar du, ariketa, eskakizun maila bat eskatzen duela, beraz, ikastea, oinarrizkoa izango da, gainditu ahal izateko. Epaileak, ikasgai desberdinetan, maila erdia baino gehiago eduki beharko du, gutxienezko prestaketa funtzioa begirunez egiteko.\nAzterketa gainditua izanez eta orden administratiboko tramiteak guztiz gaindituak izanda, epaile berriak epaile aktibitatea garatzen hasiko dira, Eskola Kiroleko Futbol 7-ko partiduetan eta hilabete batzuk pasatu eta gero, emanaldiak txandakatu egingo dira, Futbol -11, Futbol-7 eta epaile laguntzaile bezala federatu mailetan, lehenengo gazteen mailetan eta geroxeago gazte nazional mailetan.\nEpaile berriek dagokien azterketa medikua pasatu behar dute. Mediku azterketa egitetik libre daude, epaileak izanez gain jokalari direnak edo jokalariak izan direnak eta jadan azterketa medikua daukatenek.\nMediku azterketa bi urteko iraunpena dauka, eta epaile guztiek, beraien maila edo urtearen independentziaz, egin behar dute, dagokion erregulartasunarekin, aitzitik, lizentziak behin- behineko irauingita egongo dira, tramitea konpondu egin arte.\nIkastaroa egiteko, matrikula Epaile Batzordearen egoitzan egitea oinarrizkoa da (Miribillako Frontoian – Kirol Etxean- 1ºSolairuan) ikastaroa egin nahi duen pertsonak, pertsonalki etorri behar da.\nMatrikularen eskaerarekin, argazki bat eta N.A.N. fotokopia gehitu behar da. Adingabeko kasuetan, oinarrizkoa izango da, gurasotzea daukan pertsonaren baimena, hau da,: aita, ama edo tutore legala.\nEskatzaile pertsonak inskribatuta egon eta gero, konfirmazioa jasoko du eta bertan ikastaroa noiz hasiko den eta aurkezpenaren lekua eta ordua jarriko da.


txintxarri.eus: Akademiatik erakusketa aretora\nAkademiatik erakusketa aretora\nUrtean zehar jo eta ke lanean ibili eta gero, hainbat margolan erakutsiko dituzte Brancussi akademiako ikasleek, astebetez, Antonio Mercero aretoan. Jose Manuel Monge irakasleak prestatu du erakusketa\nAurtengo ikasturtean 56 ikasle aritu dira Brancussi akademian.\nTxintxarri 2018/06/8 20:27\nKolorez beteta daude Antonio Mercero aretoko paretak; Brancussi margolaritza akademiako ikasleen lanez josita. Ikasturte osoan zehar lanean aritu eta gero, euren koadroak erakutsiko dituzte orain, astebetez. Eskolako irakasle Jose Manuel Mongek prestatu du erakusketa, mimo handiz, eta herritarrak gonbidatzen ditu erakusketa aretora iristeko eskailerak igo eta neska-mutil gazteen arteaz gozatzera. 56 ikasle aritu dira akademian aurten.\nGaztetxoenek akrilikoaren teknika ikasten dute (12 urte bete arte); zaharragoak direnez, aldiz, oleoan margotzen dute, Mongek zehaztu duenez. Erakusketari buruz aritzeaz gain, gogorarazi du irekita dagoela datorren ikasturtean akademian izena emateko epea. Era berean, urtea bukatu baino lehen beste erakusketa bat antolatzeko asmotan dabil: Brancussin bost urte baino gehiago daramatzaten ikasleen lanak pilatu, eta erakusketa aretoan erakutsi nahi ditu. "Nire asmoa da ikasle horiek urteotan izan duten bilakaera erakustea".\nDatorren asteko ostiralera arte egongo da erakusketa zabalik, arratsaldez. 18:00etatik 20:30era irekiko ditu ateak Antonio Mercero aretoak.


Emmanuel Roblès - Wikipedia, entziklopedia askea.\nOran, 1914ko maiatzaren 4a\nBoulogne-Billancourt, 1995eko otsailaren 22a (80 urte)\npoeta, idazlea, gidoilaria, antzerkigilea, biografoa, eleberrigilea eta iritzi-kazetaria\nFemina saria (1948)\nEmmanuel Roblès (Oran, Aljeria, 1914ko maiatzaren 4a - Boulogne-Billancourt, Senako Gainak, 1995eko otsailaren 22a) frantses idazlea izan zen.\nIpar Afrikako munduari guztiz lotua dago, errespetu handia erakutsi du musulmanen erlijio eta ohituren aurrean, eta idazle musulmanek frantsesez eginiko eleberriak aurkezten dituen Méditerranée argitaletxearen zuzendaria izan da. Espainiar jatorriko familia batean sortu zen, eta irakasle-ikasketak egin zituen. Bigarren Mundu Gerran Albert Camusekin batera lan egin zuen Alger-Républicain egunkarian. 1958an Parisa jo behar izan zuen, Aljeriako gerratik ihesi. Les Hauteurs de la ville (1948, Hiriko gainaldeak), laugarren eleberriak ekarri zion ospea; gazte aljeriar batek Bigarren Mundu Gerran aljeriar hiritarrak kontzentrazio-esparruetara eta heriotzara eraman zituzten faxisten aurka eginiko mendekua du kontagai nobela horrek. Cela s´appelle l´aurore (1952, Egunsentia du horrek izena) eleberriak arrakasta handia ekarri zion; handik aurrera Italian gerra-garaian giroturiko amodiozko eleberriak idatzi zituen. Antzerki lan aipagarriak ere idatzi zituen: Montserrat (1948), Venezuelako independentzia gerran girotua, La Vérité est morte (1952, Egia hila da), Espainiako Gerra Zibilean, eta Plaidoyer pour un rebelle (1965, Errebelde baten alde), terrorismoan. Federico García Lorcari buruzko saiakera bat idatzi du, eta frantsesera bihurtu ditu gaztelaniazko eleberriak. 1973an Académie Goncourteko kide izendatua izan zen.\nLa Marie des quatres vents (1942), ipuinak\nNuits sur le monde (1944), ipuinak\nLes Hauteurs de la ville (1948), Femina saria\nMontserrat (1948), antzezlana\nLa Mort en face (1951), ipuinak\nL'Homme d'Avril (1959), ipuinak\nJeunes saisons (1961), autobiografia\nL'Ombre et la rive (1972), ipuinak\nAlbert Camus et la trêve civile (1988)\nLes Rives du fleuve bleu (1990), ipuinak\nCristal des jours (1990), poesia\nErica (1994), ipuinak\nCamus, frère de soleil (1995), biografia\nBNF: 119222605 (data)


Ekonomia - Turismoa - Page #86\n2012 Martxoa 29\nArte Ofizioen Europear Egünaldiak iraganen dira martxoaren 30, 31an eta apirilaren 1an. Honen kari, arte ofiziale andana baten lankiak zabalik izanen dira. Berezitürik diren departamentüko lau ikastetxeek ere parte hartüko düe. Ofizialeen ekoizpenaren ezagütaraztea da helbürüa bena ere formakuntzen erakustea eta ororen bürü, noiztenka desagertzekotan diren ofizio zonbaiten zaintzea. Xiberoan, Laurent Caudine ordülari zaharberrizailearen lankia bijita daiteke, ostirale, neskenegün eta igantean, goizanko 10.00tarik egüerditara eta arrestiriko 14.00etarik 19tara.\nEntzün Myriam Allein Ofizialeen Kanberakoa :\n2012 Martxoa 23\nIndüstria saileko ofizioen hobeki ezagütarazteko, Indüstriaren astea antolatzen dü Eüskal-Herriko Indüstria eta Merkataritza Kanberak. Martxo hontan, ikastetxe ezbardinetako 150 bat ikasleek eta langabezian andana batek, partaide diren Ipar Eüskal-Herriko 9 enpresak bijitatzen dütüe. Maulen Alkar enpresan, Sohütako lizeoko 20 bat ikasle izan dira. Helbürüa da, indüstriagintzako ofizioen itxüra hobetzea, bere lan merkatüaren eskentza eta formakuntzak ere ezagütaraztea. BTS edo ingeneritza bena ere CAP edo BEP heiñeko lanpostü ezbardin andana bat proposatzen dütü indüstriak. Ekonomiaren hirugarren sektorea da Ipar Eüskal-Herrian, 1750 enpresa eta 13000 langileez osatürik. Lanpostüen %18a indüstrian da.\nEntzün Philippe Ascone Alkar enpresako bürüa :\n2012 Martxoa 20\n2150€ eman dütü Xiberoko "Crédit Agricole" banka etxeak Xiberoko bi alkarteer, Hebentik eta Kanta Xiberoari. Nola posible den ? Crédit Agricolaren baitan den IDL "Institut de Dévelopement local" kütxa bati esker. Sos hau, kültüraz edo sozialaz ardüratzen diren alkarteak lagüntzeko baliatürik da. Xiberoko Crédit Agricoleko administralariek deliberatzen düelarik alkarte baten lagüntzea, eskualdeko arduradüner xedea presentatzen deie eta haiek düe erabakitzen lagüntzea edo ez.\nEntzün Félix Laxague Kanta Xiberoa alkarteko kidea :\nEntzün Mixel Etxekopar Hebentik kültür alkartekoa :\nEntzün Jean Baudéant Crédit Agricoleko administralaria :\nIrabarneko jauregiaren estrenatze ofiziala egin da martxoaren 17an. Mauleko herriak erosi eta dirustatü düan jauregia, “Irabarneko Jauregia” deitü alkarteak kudeatüko dü. Bi urteko berantarekin eta 3 miliu euroko aitzin kontüarekin obratü da. Orotarat, bost pertsonak lanean dira jenteen errezebitzeko. Jauregiko aterbearen joanaraztea alkartearen esküpean da, urtean 94000 euroko alokaidüa ordaintü beharko dü Mauleko herriari eta 12000 “gaüaldi” segürtatü. Hots, lan handia bena egingarri dena, Mixel Etxebest Mauleko aüzapezarentako.\nXiberoko Ertech enpresa lehena!\n2018 Urria 10Ekonomia / Turismoa\nLophitz taldeko Ertech enpresak bere lehen triporteur-a saldü dü! Orai arte petroximia edo beste sailetako piezak egiten...