—Kaixo Kirikiño, zelan bizi gara edo...\n—Ba gabilz... eta zeu, Jospandon aspaldikoa, bizi zara orraiti...\n—Gu, beiñolako filosofoak esaten eban lez, il arte bizi.\n—Orixe da zintzo jokatzea. Eta, iru urte ta erdi onetan\nemendik agertu ez ta, zek ekarri zaitu ba gaur?\n—Zeugaz barriketa-aldi bat egitearren etorri naz ba.\nAsko poztuten naz. Ez dakizu zu lakoakaz itz egitea zein atsegin izaten jatan. Asi zaitez ba.\n—Lengo egunean irakurri neban zure eguneroko arloa, ta bertan ikusi neban Unamuno edo orrek ondiño be gorrotoa dautsola gure eskereari, ezin dau eroan ba euskereak aurrera-biderantz oinkada bat egiterik.\n—Bai Jospandon, ori ta bere antzeko asko dagoz, aitu ezin leikezan gizonak. Gure gauza guztiak, baiña batez be euskereak amorrurik andienean ipinten ditu.\n—Ori, zegaitik ete da ba?\n—Nik ez dakit; baiña olantxe jazoten da. Unamunok ezin dau entzun ez eroan euskerea landu ta idatzi ta irakurri ta erabilten dala geroago geiago euskaldunen artean. Bera lako beste batzuk suak artuta lez jarten dira emiren baten, esaterako, pregoia euskeraz egiten dala ikusiaz. Denda ate-buru baten euskerazko idazkun bat ikusi badaie, begietatik txinpartak dariola jarten dira. Abade batek euskal errii baten bertako elez txonitza egin badai, laster dira mar-mar, eta berari nundik eldu badauke ez dautsoe baketan utziko erderaz eragin arte. Ikaratu zaitez, Jospandon! neuk ikusia da gero, ez iñok niri esana, eskeko batek euskeraz eskatu ta erantzun dautsoe: «Que te den los que hablan tu lengua». Ementxe Bilbaon, erdi-erdiko kale baten dagoan denda aurrean jazoa: Lagun bi izketan, batak diñotso besteari: «Aguarda, que voy a entrar aquí a comprar tal cosa», eta besteak orduan: «No entres ahí, porra, que hablan siempre vascuence», eta lenengoak au entzunik ba diño: «Entonces nada y que se amuelen». Euskaldun batek bere umeari izena ipiñi gura dautsola euskeraz, gauza bide-bidezkoa! ba, or dozuz orrexegaitik amorru baten jarten diranak, batzuk ez ipiñi gurarik izen ori eta besteak ari txaloak jorik, eurai ardura baleutse lez iñoren izenagaitik!, eurenaz ta iñorenaz agindu gura, arraiek...\n—Itz baten, Kirikiño, or ikusten dana da gorroto neurribakoa gure euskerearen kaltez. Eurek egin gura ez badabe ez daiela egin, baiña iñok egin gura badau, eurei zer ardura izan bear jake?\n—Orixe daukozu ba!\n—Eta diñoenez, euskaldun abizendunak ei dira okerrenak.\n-Okerrenak ez badira be, bai beintzat okerrenak bestekoak.\n—Orixe da gauza bat nik ezetara be aitu ezin dodana. Euskaldun abizen ederra euki ta euskereari olako gorrotoa izan?\n—Guzurra dirudi bai.\n—Nik uste dot, orreek ez dirala benetako euskotarrak.\n—Zer esan gura dozu, Jospandon?\n—Erdaldunak esaten daben lez, orreek dirala «vascos de extranjis», edo guk geure ele polit onetan esango geuken lez: «sasieuskotarrak» eta Bilbaoko erderaz: «sasi-vascos».\n—Zuri otuko etxatzunik, Jospandon!...\n—Orrek ez dauke euskotarra euren abizena baiño. Odola ez, ezin leiteke izan, bestelan, odol piska-piska bat baleukie, ez ete leuskioe ba tirekada bat egingo, txikia izanda be?\n—Bai, jakiña da, alan esaten dauskue beintzat jakintsuak, gizakumeak bere asabetara joten dauala bere zaletasun eta bere izakeretan, eta ori egia bada, orreek ez daukie euskaldun zarren antzik iñundik be.\n—Zelan eukiko dabe ba antzik, Kirikiño gixajo orrek, gure asabak euskeraz itz egiten izan dabela iñok ez badaki zenbat aldi edo denpora dan, jakintsuak diñoela gure ele au dala Europan danik zarrena, eta ori olan izanik kontuizu zenbat eta zenbat belaun edo mailla daukoguzan geure ganean asaba euskaldunetan, eta maillatza luze-luze zar-zar orrek utzi bear odolean zaletasun piskat euskerarako, ta zaletasun au zelanbait lausotzen bada be, gorrotoa bein be ezin lei agertu eunkada ta eunkada euskaldun gizaldiak bere odolean daroazanaren biotzean?\n—Ez dago emen irudirik, izatea baiño. «Sasi-euskotarrak» edo emengo erderazko «sasi-vascos», ta ez besterik.


Katalunia, bost amaiera posible | Gazteluko Plazatik\nHasiera » Nazioartea » Katalunia, bost amaiera posible\nMadrilen bizi den Fernando Betancor ekonomilari iparramerikarrak bost amaiera posible ikusten dizkio Kataluniak bizi duen egoerari, eta horietako bakoitza gauzatzeko ikusten dituen aukerak ere finkatzen ditu. Artikulua bere blogean idatzi zuen ingelesez eta Vilawebek osorik itzuli du. Analisia apirilekoa da, baina bete-betean erantzuten dio orain Katalunian bizi den egoerari. Betancorrek sakon aztertzen du aukera bakoitza eta iritzi publikoan egun sustraituen dauden bi balizko egoerei ematen die berak ere aukera gehien: kontsulta Espainiaren debekuaren gainetik egitea edo hauteskunde autonomikoak aurreratzea.\nKolaborazioaren aukera. Erreferenduma eta prozesu independentista bertan behera uztea eta Estatu espainiarraren egungo egoera onartzea. Betancorrek %0 aukera ematen dio egoera honi.\nVeneto aukera, erreferendum ez ofiziala. Erreferendumaren debekua eta kontsulta debekuaren gainetik egitearen tarteko aukera litzateke. Ez litzateke ofiziala, baina Espainiako Gobernuak ezikusiarena egingo luke. Veneton (Italia) iragan martxoan Italia uzteko egindako erreferenduma jartzen du adibide gisa. Aukeren %10 ematen dio.\nAukera krimearra. Erreferenduma egitea, baimendu gabe bada ere. Bere ustez hau da Artur Masen aukera gogokoena katalanek euren iritzia eman dezaten. Gainera, Betancorren esanetan, estatu batetik aldentzeko biderik ohikoena da. Espainiak gogor erantzun lezake eta aukera zabala luke horretarako. Legebiltzarra edo Estatutua bertan behera uztea, agintarien atxiloketak… Aukeren %45 ematen dio hautu honi.\nPlebiszitu hauteskundeak. Madrilgo debekuari erantzunez hauteskunde autonomikoak aurreratzea. Hauteskundeetako gai nagusia erreferenduma litzateke eta haren aldeko kanpaina egingo luke, adibidez, CiUren eta ERCren arteko zerrenda bateratuak. Egilearen ustez, herritarren botoa egungo Espainiako legedia urratu barik agertuko litzateke eta aukera sendoak ikusten dizkio (%40) hautuari. Bere alde ahula: ez dela erreferendum bat bezain indartsua eta argia.\nAldebakarreko independentziaren aldarrikapena. Espainiak bere bideak itxita, erreferendumik gabe edo hauteskunde aurreratuen ondoren emango litzateke. Aukera muturrekoena litzateke eta egileak aukeren %5 bakarrik ematen dio.\nBiluzik da Puigdemont\nEvaristo(e)k Egun on, Errepublika! bidalketan


Xabier Zalduak hirugarrenez irabazi du Euskal Pentatloia | EHK\nXabier Zaldua zumarragarrak euskal pentatloiaren aro berriko hirugarren ekitaldia irabazi zuen larunbat gauen Azpeitian, aurkariei eta eguraldi kaxkarrari aurre egin ostean\nIII. Euskal Pentatloi Txapelketaren finala jokatu zen Azpeitiko zezen plazan, eta gainontzeko bi edizioetan bezala, honakoan ere Xabier Zalduak jantzi zuen txapela, 36:06 denbora eginda. Bigarren izan zen Julen Gabirondo (36:41), eta hirugarren Xabier Orbegozo Arria V.a (37:55).\nEuripean jokatu zuten atzoko finala, kanporaketa fasean egindako denboren arabera, bi txandatan banatu zirelarik kirolariak: lehenengoan, Kepa Peñagarikano, Iñaki Errazkin eta Julen Kañamares aritu ziren. Bigarrengoan, berriz, faboritoak: Zaldua, Gabirondo eta Arria V.a.\nEgin beharreko lanak honakoak: 100 kiloko harriari 25 jasoaldi, gizon proban, bi plaza 400 kiloko harriarekin, hiru kanerdiko moztu, 50 kiloko bi txingarekin lau plaza eta korrika hiru kilometro —30 itzuli plazari—.\nLehen txandan, Peñagarikanok aldea atera zien Errazkini eta Kañamaresi lehen lau probetan, baina korrikarako garaia iritsi zenean, bete egin zen azpeitiarra. Azkenean lortu zuen indarrak berreskuratzea, eta denbora ona eginez amaitu zuen pentatloia: 38 minutu eta 42 segundo. Azpeitiarraren atzetik amaitu zuen lehia Errazkinek (40:05), eta, ondoren, Kañamaresek (43:25).\nBigarren txandan, berriz, azken bi urteotako txapelduna nagusitu zen lehia guztian zehar. Gabirondo hurbil izan zuen une batean baino gehiagotan, eta korrikako proban, bazirudien harrapatu egingo zuela. Dena dela, azkenean, Zalduak lortu zuen abantailari eustea eta pentatloia aurrena amaitzea. 36 minutu eta sei segundo behar izan zituen hark lanak amaitzeko, azken bi urteetan egindako denborak hobetuz. Haren atzetik amaitu zuen Gabirondok (36:41), eta ondoren helmugaratu zen Arria V.a. (37:55).\nXabier Zaldua: 36:06\nJulen Gabirondo: 36:41 (+00:35)\nXabier Orbegozo Arria V.a: 37:55 (+01:49)\nKepa Peñagarikano: 38:42 (02:36)\nIñaki Errazkin: 40:05 (+03:59)\nJulen Kañamares: 43:23 (+07:17)\nGeldiune baten ostean, 2018an hasi ziren berriz ere proba egiten, eta ordutik txapeldun bakarra ezagutu du: Xabier Zaldua. Azken hiru urteotako txapelak jantzita, Zaldua bilakatu da beraz pentatloien maisu. Dena dela, bada haren pareko markak dituen beste kirolari bat: Joxe Mari Olasagasti. Hark ere hiru txapel ditu Euskal Pentatloi Txapelketan: 1983an, 1984an eta 1990ean gailendu zen proba horretan.


Annebault - Wikipedia, entziklopedia askea.\nBourgeauville, Branville, Danestal eta Valsemé\n231 (%49.6) 217 (%46.6)\nAnnebault Frantziako udalerria da, Calvados departamenduan dagoena, Normandia Beherea eskualdean. 2013an 426 biztanle zituen.\n2007an Annebault udalerrian erroldatutako biztanleak 407 ziren. Familiak 162 ziren, horien artean 35 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 23 bakarrik bizi ziren emakumeak), 54 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 58 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 15 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.\n2007an 212 etxebizitza zeuden, 161 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 47 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 207 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 161 etxebizitza nagusietatik 136 bere jabearen bizilekua ziren, 18 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 2 etxek bi zituzten, 18 etxek hiru zituzten, 45 etxek lau zituzten eta 94 etxek bost zituzten. 136 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 75 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 78 etxetan bat baino gehiago zituzten.\nAnnebault udalerriko biztanleria-piramidea 2009an .\n2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 259 ziren, horien artean 195 aktiboak ziren eta 64 inaktiboak ziren. 195 pertsona aktiboetatik 183 lanean zeuden (89 gizon eta 94 emakume) eta 14 langabezian zeuden (9 gizon eta 5 emakume). 64 pertsona inaktiboetatik 30 erretiraturik zeuden, 20 ikasten zeuden eta 14 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.\n2009an Annebault udalerrian 169 unitate fiskal zeuden, 439 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.846 euro zen.\n2007an zeuden 23 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.\n2009an zeuden norbanakoentzako 13 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 2 zurginak, 1 iturgina, 1 argiketaria, 3 ile apaindegiak eta 2 jatetxeak.\n2000. urtean Annebault udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 301 hektarea erabiltzen.\nBourgeauville (2,4 km)\nDrubec (3,1 km)\nDanestal (3,2 km)\nValsemé (3,3 km)\nGlanville (3,5 km)\nBranville (3,5 km)\nCresseveuille (3,8 km)\nBNF: 15247433s (data)\nOrriaren azken aldaketa: 15 urria 2021, 22:54.


"Iñigo Cabacasen familiak ikusi du instrukzioa ez dela inpartziala izan"\n2018ko maiatzaren 21a, astelehena | Ordua Euskal Herrian 03:31:45\nJone Goirizelaia, EH Bilduko parlamentaria\nArabako Alea-k antolaturik, SolasAlean saioa izan zen hil honen 11n, Gasteizko Oihaneder Euskararen Etxean; ARGIArekin elkarlanean. Berria-ko Edurne Begiristain kazetariak eta artikulu honen egileak\nEH Bilduko parlamentari eta abokatu Jone Goirizelaia elkarrizketatu genuen. Publikoak ere galderak egin zituen, baita Iñaki Goirizelaia, Gemma Zabaleta eta Koikili Lertxundik ere. Solasaldia oparoa eta goxoa izan zen. Hona hemen, jasotakoaren mustra bat.\n“Arnaldok bere izaera baikorra transmititzen dio ondoko jendeari eta, unea iritsita, ezin nion ezetzik esan Eusko Legebiltzarrera itzultzeari”.\n1990etik 2005era legebiltzarkidea izan zinen. Hamaika urte geroago itzuli zara Legebiltzarrera. Zein oroitzapen dituzu?\nGaztea nintzen eta emakume bakarra. Instituzio batean sartu nintzen lehen biderrez, beldur handiz sartu ere. Garai hartako egoera politikoa oso konplikatua zen, hainbat biolentzia espresio zeudelako. Ezker abertzaleko kideok egoerari irtenbide emateko lanean ari ginen, herri gisa dagozkigun eskubideak lortzeko herriari hitza eman beharra aldarrikatzen genuen. Asko ikasi nuen eta ez diot ikasteari laga. Orduko eta oraingo egoera ezberdinak dira, baina gure helburu politikoak ez dira aldatu: Euskal Herriak bere buruaren jabe izatea.\nZein da itzuli izanaren arrazoi nagusia?\nBuruan duzuna ez duzu sekula albora uzten. Batzuetan lehenengo lerroan zaude, bestetzuetan atzerago, baina beti lotura zuzena duzu lortu gura duzunarekin. Eta horri hauxe gehitu behar diot: Arnaldo [Otegi] kartzelan zegoenean, sarritan joaten nintzen bisitaz. Egun batean, berriz ere Legebiltzarrera itzuliko ginela esaten genion elkarri. Besteak beste, lotura eta erreferente politikoak ez galtzeko. Hau da, ezker abertzalean ari garenok, gure estrategiaren aldaketa eta politika egiteko moduak zergatik aldatu ditugun ongi azaltzeko jendeari, betiere helburu berberak lortzeko. Arnaldok bere izaera baikorra transmititzen dio ondoko jendeari. Daukagun esperientziak eragina du politikan, eta unea iritsita, ezin nion ezetzik esan.\nZein da Eusko Legebiltzarrean nabaritu duzun aldaketa garrantzitsuena?\nLegebiltzarkideen arteko harremana. Lehen, jende guztiek hitz egiten genuen baina ez modu naturalean. Inkomunikazio politikoa nabarmena zen. Egun, denekin ez dugu berdin hitz egiten, baina aldaketak izan dira. Hitz egitea funtsezkoa da, parlamentu hitzak dioenez hitz egiteko tokia delako. Horrek egoera areago aldatzea eta akordioak lortzea espero dut. Hala ere, aldi berean, parlamentari batzuek duela hogei urteko egoerara eraman nahi gaituzte. Adibidez, Borja Semperrek Espainiako Konstituzioari zin egitea eskatzea. Baina, non gaude? Semper gaztea da, ez da Carlos Urquijo. Beraz, badago zer aldatua.\nSorturen birfundazio prozesuaren ostean ezker abertzalea benetan birsortuko al da?\nGuztion eskuetan dago hori lortzea. Sakon eztabaidatu ostean, “politika beste modu batez egin behar da eta jende guztiarekin gauza guztiak egiteko kontatu behar dela” ondorioztatu genuen. Horrek Sorturen egituran aldaketak ekarri behar ditu, lan egiteko moduan aldaketak, baita bidez bide kanpoan geratu direnak ere integratzea. Prozesua horren saiakera da: zelan lan egin jendearekin auzoetan eta herrietan, zelan transmititu gure helburuak. Erabakitzeko modua landu behar dugu, hori ondo egiten badugu, ezker abertzalea gizarte osorako aukera politiko ona izango da.\nBost urte bete dira Aieteko Adierazpenetik eta ETAk jarduera armatua utzi zuenetik. Batzuen ustez, erabaki hori askoz lehenago heldu behar zen. Zure iritziz?\nEz dut uste eztabaida puntu horretan jarri behar dugunik. Puntua beste toki batean dago: gu politika egiten ari gara gizarteak aukera politiko berriak izan ditzan, Euskal Herria beste modu batean eraikitzeko. Analisia egoera politikoaren arabera egin behar dugu eta erabakiak horren araberako hartu, betiere, politika egokiena aurrera eramateko eta herritarrek beren eskubideen jabe izateko. Ezker abertzaleak Aieteko Adierazpena eman zedin asko lan egin zuen. Bere estrategia aldatu eta antolamenduen egitura aldatu behar zirela erabaki zuen, baita denok hori onartzea eta elkarrekin egitea ere. Erabaki funtsezkoa izan zen. Hausnarketak eta erabakiak ekarri gaituzte gauden tokira, ezker abertzaleak bere erabakiak hartu zituen eta ETAk bereak. Nik hor jarriko nuke inflexio puntua.\n“Zenbat manifestaziotan izan dira zaurituak, begiak galduak eta hildakoak? Rosa Zarra, esaterako. Kasu horiek babestuak eta estaliak izan dira, ez dira argitu”\n“Cabacas auzia”-ren abokatua zara. Oztopoz betetako bidea dela salatu duzu maiz.\nBagenekien ez zela erraza izango, hasieratik ikusi genuen gertatua argitzea zaila izango zela. Normalean, Ertzaintzak kamerak daramatza horrelako gertaeratara, bada, kasu honetan eraman zituzten, baina ez zituztela piztu diote. Kalean kamerak izaten dira, Kirruli Herriko Taberna aurrean ere bai, baina, gau hartan ez. Areago, justu beherago kamerak martxan ei zeuden. Normalean irudi horiek auzitara eramaten dira: armak, bala-zorroak eta pilotak ikertzen dira, bada, kasu honetan hori ez da egin. Ertzaintzaren diligentziak zabaltzen dira, bada kasu honetan horiek ere ez.\nEzkorra zara, beraz.\nDauzkagun bitartekoak geuk landutakoak dira, han egon zen jendearen lekukotasunak, bertakoek grabatu zituzten bideoak… Harrigarria da gero, fiskalak argipenak aurkitzeko prozedura bultzatu beharko luke. Kasuon fiskalak ez ditu diligentziak eskatu, ez ikerketarako proposamenak egin ere. Ordea, Ertzaintzaren defentsak esaten duenarekin egin du beti bat. Jaurlaritzak kasurako izendatutako abokatuak ez du ezer egin, egin duen bakarra akusazio partikularraren eskariz egin du, eta oztopoak jarriz betiere: “Ezin da ezer egin, kasua sekretupean dagoelako”.\nUneon sei pertsona daude inputatuta.\nBaina horiek ez zuten beren kabuz jokatu, aginduz baizik. Aginduak Ugarteko delakoak eman zituen. Eskatu dugu bera inputatzea, hark deklaratzea, baina epaileak dioenez, berak ez zuen ezer esan, ez egin. Kontua da Ugartekok aginduak eman zituela, hori grabatuta dago: “Zoazte Herrikora, hartu posizioak, sakabanatu jendea, sartu zaitezte duzuen guztiarekin”. Nik uste, Ertzaintza ez epaitzea erabaki dutela. Badirudi barnetik laguntza dutela, epaileen ingurukoek komentatu digutenez, oso garbi dute beren iritzia: ez dute helegiterik onartuko, kasua artxibatuko dute. Iñigoren familiak instrukzioa ez dela inpartziala ikusi du. Gure ustez, datu eta elementu nahikoa dago epaiketa egiteko. Baina azken hitza dutenak ez dira horren alde. Gizarteak ez du hori ulertuko ez onartuko. Epaileen jarrerak ez luke bidea oztopatu beharko. Jaurlaritzak auzia aurrera joan dadin prest dagoela dio, baina...\nEusko Jaurlaritzaren jarrera zein izan da, zehatzago esanda?\nAurreko Jaurlaritzako Segurtasun Saileko buru Rodolfo Aresek ez zuen ezer bidali epaitegietara, polizia txostena izan ezik. Ez zuen ikerketa zabaldu, eta gainera Ertzaintzaren abokatuak Iñigo buruan kolpatu zuena ez zela pilota bat izan, baizik eta kezko lata bat izan zela planteatu zuen hasieran. Forentseak ez zuen hori onartu eta orduan estrategia aldatu zuen. Ez dute funtsezko ezer egin, ohikoa besterik ez dute esan: istiluak egon zirela, pertsona batzuk kaputxaz ibili zirela... Inork ikusi ez zituen gertaerak sartu nahi zituzten beren estrategian. Oraingoek, berriz, “hori aurreko gobernua zegoenean gertatu zen”, diote.\nJustizia eta Espainia hitzek zer esanahi dute zuretzat?\nZentzugabekeria. Justiziak eta Espainiak ez dute bat egiten. Gauza bat da hitza eta beste bat tribunaletan izaten dena. Espainiako Entzutegi Nazionaleko epaietan erabaki politikoak agerikoak dira. Lehenengo eta behin, ez dakigu zein den izendatutako tribunala, epaileak artifizialki izendatuak izaten dira helburu eta gauza konkretuetarako. Epaituen inkomunikazioa darabilte helburu horiek lortzeko, defentsako abokatuok ez dugu euren eskubideez hitz egiterik. Zoritxarrez, gaur egun ere egitura eta pertsona berak daude, beraz, hori ez bada aldatzen ez dago justizia egiterik.\nEuskal Herriarekiko aldaketa izatea zaila da, antza.\nGuk aldaketa gauzatu dadin justizia trantsizionala landu nahi dugu, baina ez dute onartzen. Estrasburgoko Auzitegitik torturari buruzko ebazpen asko etorri dira, auziak ez direla behar bezala bideratu diote, baina ez dute kasurik egin. Adibidez, Garzon epaileak Bateragune auzibideko inputatuak [Otegi, Jacinto, Zabaleta, Rodriguez eta Diaz Usabiaga] zigortuak izateko, ETA eta Batasuna egitura berekoak zirela argudiatu zuen. Urte batzuk pasa ondoren, judikaduratik kanpo dagoenean, Garzonek “hori ez zen egia, epaia ez zela horrelakoa izan behar” esan du. Hara, bera epailea izan zen! Zer justizia mota da hori?\nJustizia Euskal Herriaren markoan, berriz, nola ikusten duzu?\nNola gerta eta zertaz ari garen arabera. Auzi batzuetan justizia antzean dago. Hemen ere, poliziak prestatu dituen txostenak onartu behar izan dira urte luzetan. Printzipioz, poliziaren eta herritarren hitzek balio bera izan behar lukete, baina tribunaletan ez da horrela izaten. Poliziarenak askoz pisu gehiago dauka, egoera soziopolitiko zehatz batean egon garelako, gizarte sektore batek eta alderdi batzuek babes politiko hori eman diotelako. “Cabacas auzia” ezaguna da, Iñigo hila delako. Baina, Euskal Herrian zenbat manifestaziotan izan dira zaurituak, begiak galduak eta hildakoak? Rosa Zarra, esaterako. Kasu horiek babestuak eta estaliak izan dira, ez dira argitu. Askotan, arerio politikoek “zergatik ez duzue injustizia hau edo hori salatzen?”, galdetzen digute? “Eta zuek, horiek?”, erantzuten diegu.\n“Azaroaren 25ean, Emakumeen aurkako indarkeria desagerrarazteko Nazioarteko Eguna da. Une egokia litzateke Ahotsak mugimendua berrabiatzeko”\nAhotsak mugimenduko sortzaile izan zinen 2006an. Sentsibilitate askotariko emakumeak bildu zituen. Egun beharrezkoa ikusten duzu halako ekimenik? Posible litzateke orduko kideak batzea?\nEz dakit orduko egitura bera baliagarria den egun, baina orduan sinatu genuen testua baliagarria da. Izan ere, emakumeek egungo egoera sozio-politikoa aldatzeko geure rola jokatu behar dugu, negoziazioetan genero ikuspegiak presente egon behar du. Mugimenduak segitu beharko luke, areago arrazoi gehiagoz testuinguru politikoa aldatu delako.\nPSE-EEko idazkari nagusi Idoia Mendia barne?\nIdoia Mendiak Ahotsak-en oinarrizko agiria sinatu zuen. Orain “autodeterminazio eskubideak ez du izatetik” dio. Eta 2006an bai? Hala ere, ez da galdutzat eman beharreko pertsona. Hitz egin behar dugu, nik uste dut orduko jarrerara itzul daitekeela. Ez bera bakarrik. [PSE-EEko] Rafaela Romero, [PPko] Laura Garrido eta Arantza Quiroga ere inguruan ibili ziren.\nEmakumeek ekarpen berezirik egin diezaiokete politikari?\nEmakumeok beti zubi lana egin dugu, etxetik hasita: borrokak daudenean bitartekoak izaten gara arazoak konpontzeko. Ez dakit gure izaeraren baitan dagoen, baina gutxienez, gauzak egiteko modu bat praktikan jartzen dugu. Hainbat arazotan erakutsi dugu egoera desblokeatzeko gauza garela, zubiak jartzeko eta beste modu batez lan egiteko. Ahotsak-en ikasi nuen gauzetako bi hauexek dira: besteak esaten duena entzuteko kapaza bazara, eta besteak gauza bera egiten badu, beti dago puntu bat akordioak lortzeko. Bigarrena, akordio hori lortzen duzunean, atzera pausorik ez dago, aurrera joateko aukera zabaltzen da. Artean, aukera hori landu eta zabaldu behar da, une aproposa heldu denean baliatzeko. Azaroaren 25ean, Emakumeen aurkako indarkeria desagerrarazteko Nazioarteko Eguna da. Une egokia litzateke berriz ere, Ahotsak mugimendua edo haren antzekoa berrabiatzeko.


Ogroak eta kipulak: Savage Worlds-en arauei begirada, azaletik - etzi.pm\nOgroak eta kipulak: Savage Worlds-en arauei begirada, azaletik\nenrolatu — 2020-02-24\nUmea nintzenean ez nituen gogoko kipulak. Platerrean kipularik ikusiz gero, oiloipurdia jartzen zitzaidan eta gurasoekin eztabaidarako argudio sendoak prestatzen hasten nintzen (spoiler: ez ziren oso sendoak orokorrean). Urteak pasa ahala, ordea, heldutasuna etorri (edo hurbildu) eta kipulak estimatzera ailegatu nintzen, nire egunerokotasunean ezinbestekoak ez direla uste arren. Gordinik ez zaizkit gustatzen baina frijituz gero beste maila batera pasatzen dira, nire ustez, nerabeek oraingo bideo-jokoetan ordu luze eman ondoren egiten duten bezala.\nKipula horrela erabilita, jakirik arruntenak ere beste maila batera igotzen dira, sinergia sortzen delako kipula frijitua eta jakien artean. Era horretan, lekaleak aspergarriak izatetik plater goxo-goxoa izatera pasatzen dira (umea ez bazara, behintzat) eta bizitzak alaiagoa dirudi (umeak ez badituzu etxean, behintzat).\nSavage Worlds jokoan mekanikak oso sinpleak dira: teilatu batetik behera salto egin nahi duzula? Ondo da, bota zure Atletismoa (zenbaki bat beharrean, dado bat egokitu diezu trebetasunei pertsonaia sortzerakoan eta hori da hain zuzen ere bota behar duzun dadoa). Horrez gain, bota d6ko dado zoroa, komodin bat zara eta (maltzur-maltzurrak direnak ere komodinak dira eta dado zoroa botatzen dute, beste maltzur guztiak estrak dira, abenturaren ) eta gauza heroikoak pasatzen dira Savage Worlds-en. Dado batekin ala bestearekin 4tik gorako emaitza lortuz gero, salto egiten duzu arazo barik. Trebetasun horri loturiko dadorik ez baduzu, bi dado ere botako dituzu, d4a eta dado zoroa, baina lortutako emaitzei 2 kendu beharko diozu. Badaude ere beste modifikatzaile batzuk, egoeraren araberakoak. Jauzia luzeegia dela? Kenkari bat izango duzu zure dadoen emaitza guztietan, -4 arte. Soka topatu duzula edo norbaiten laguntza daukazula salto egiterakoan? Gehitu, +4 arte. Horrela, ekintza guztiekin. Ekintza deskribatu, trebetasun bat egokitu eta jaurti dadoak.\nHortaz aparte, dadoekin lortutako emaitzarekin zailtasun generiko hori aise gaindituz gero, areagotze izena duen abantaila bat lortzen duzu. 4koa bada oinarrizko atalasea, 8 batekin areagotze bat lortuko duzu, 12 batekin 2 areagotze…eta areagotze horiekin demaseko gauzak gertatzen dira, zineman bezala (Savage Worlds oso pelikuleroa baita). Badaude hanka-sartzeak ere, areagotze horien alde iluna, 1 ateraz gero bai trebetasunari dagokion dadorekin, bai dado zoroarekin.\n4ko atalase horretatik beherako emaitza lortuz gero, ez dago dena galduta. Azken finean, pelikula honen protagonistak geu gara eta ez dugu nahi pelikula horrela bukatzea. Beniak erabiliz, dadoak jaurti ditzakezu berriro. Zer da beni bat? Insert Coin bat, zure pelikula modu tragikomiko batean ez bukatzeko rewind bat. Hiru benirekin hasten duzu partida, baina erraz galdu edo irabazi ditzakezu.\nEta horrela ekintza guztiekin. Erraza, ezta? Bai, baita mugatua ere, lekaleak bezala. Savage Worlds-ek, ordea badauka bere kipula partikularra, bere geruzekin eta dena (Shrek ogroak ere bazituen bere geruzak, pelikulan asto ergel bateri azaldu zion bezala. Ogro-geruza horiek ez zieten zapore onik ematen lekaleei, ordea). Eta geruza horiek arau bereziak dira. Nahi duzula zure jazarpenei beste ukitu bat eman? Erabili jazarpenetarako erabiltzen diren arauak, kartekin eta guzti. Zure abenturan tiroketa ugari espero dituzula? Ederto, badago horiek konplexuagoak egiteko modurik. Epaiketa bat medio? No problemo. Horrelako dozenaka arau dauzkazu eskuragarri liburuan.\nBaina arau espezifiko guzti hauek hautazkoak dira, eta hori da garrantzitsuena. Hautazko arauak konplexu samarrak dira batzuetan edo aldrebesak edo ez zaizkizu gustatzen edo zure istorioan ez daukate lekurik. Arazorik ez, kendu zure sistematik, Savage Worlds-ek funtzionatuko du, horrelakoak kendu eta gehitzeko pentsatuta dago eta. Eta horrela montatzen duzu zure Lego-Worlds-a, zuk nahi dituzun zatiekin, zabor guztia alde batera utzita.\nSistema modular hau oso ondo diseinatuta dago, ez dago oinarrizko mekanika apurtzerik, horiek sendo-sendoak baitira eta. Badago salbuespen pare bat (borrokak, esate baterako), baina sistemak funtzionatzen jarraitzen du horrelako txakurkeriak egin ostean. Oso elegantea iruditzen zait eta beste leku batzuetan ere ikusi izan dut (Games Workshop-ek egindako azken Warhammer araudietan, esate baterako).\nGuzti hauen artean, borroka egiteko mekanikak iruditzen zaizkit ahulenak eta horiek saihestezinak dira, tamalez. Eraso arrakastatsu batean egindako mina jakiteko egin behar dituzun pausu guztiak konplexuegiak iruditzen zaizkit eta prozedura luzeegia, arrazoi barik gainera. Hau pelikula bat da, ezin dut denbora galdu hiruzpalau dado jaurtiketa egiten ikusteko nire ezpatak egindako kaltea nolakoa izan zen, batez ere komodinaren kontra borrokatzen ari naizenean. Erritmo frenetikoa apurtuko duela ematen dit. Eta hau ez da kipularen geruza, hau kipularen barru-barruan dago eta ustelduta balego, kipula osoa konpostera bota beharko genuke agian.\nHori ikusteko dago oraindik, baina laster probatzeko aukera izango dut (hau cliffhanger moduan uzten dut, nire idazlan eskas hau apaintzeko trikimailu tristea…) eta horren berri emango dizuet hemen laster. Agian espero nuena baino errazagoa da eta ez du erritmoa hausten, baina beste parteekin bat ez datorren mekanika bat iruditzen zait eta horrek goibeltzen nau, ez zaidalako gustatzen espero ez nituen harritxoak topatzea nire lekaleetan.\nOrohar, Savage Worlds araudi sendoa da oso, ondo pentsatutako modularitatearekin eta malgutasun handiarekin, zentzu batean modularitate horri esker. Narrazioak aurrera egitea du xede eta ez du istorioan oztoporik jartzen, lagundu baino ez du egiten. Sinplea, bai, baina ahaltsua ere bai. Jokatzeko erraza, berria izanda ere, zuzentzeko ere arina. Helburua ondo pasatzea da, ez zehaztasun handia lortzea, hori neurri batean posible den arren. Benien mekanismoarekin, jokalarien parte-hartzea sustatzen duen araudi bat da. Hau pelikula bat da, eta geu gara protagonistak; Savage Worlds pelikula hori filmatzeko behar duzun zinta da, liburua idazteko behar dituzun orri zuriak eta arkatza. Ezinbesteko gauza arrunta.\nHori bai, urte guzti hauek pasa eta patata-tortila kipula barik eskatzen dut oraindik.


"Batasun espazio bat behar genuen" - Bizkaiko Hitza\n“Batasun espazio bat behar genuen”\nGu ere bagara Bilbo mugimenduak Bilboko Gazte Topaketak antolatu ditu ekainaren 19rako, Karmelan. Gagok esan du "gehiago gaiztotuko den egoera sozialari" aurre egiteko prestatzeko balioko diela.\n2021, ekainak 11 Bizkaia, Elkarrizketa 288\nGazteek dituzten erronkei konponbidea aurkitzeko eta borroka ezberdinetako konfluentziak ehuntzeko antolatu dituzte Bilboko Gazte Topaketak ekainaren 19rako. Bilboko Karmela espazio autogestionatuan izango diren egun osoko topaketen aurretik, ordea, hainbat hitzaldi antolatu dituzte egunotarako hiriburuko hainbat txokotan. Maialen Gago (Bilbo, 1996) Gu ere bagara Bilbo mugimenduko kidea buru-belarri dabil topaketen antolakuntzan. Gagok azaldu duenez, askotariko gaiak izango dituzte mintzagai datozen egunetan: gazte konpartsak, etxebizitza eskubidea, krisi ekologikoa, auzoak eta segurtasuna, esaterako.\nNondik dator Bilboko Gazte Topaketak antolatzeko premia?\n2008ko krisia pairatzen jarraitzen dugun gazteak gara. Pandemiak aurretik jada bazetorren krisi bat baino ez du azaleratu. Badakigu datozen hilabeteetan egoera sozialak, oraindik ere, okerrera egingo duela, eta, horren aurrean, uste dugu ezinbestekoa dela batasunerako pedagogia bat garatzea eta elkarrekin jarduteko zoru komun minimo bat eraikitzea. Premia horri erantzuteko antolatu ditugu topaketak.\nZein izango da topaketen helburu nagusia?\nTopaketak guretzat duela urte pare bat abiatutako bidean beste urrats bat izango dira. Badugu bide txukun bat egina: lorpen handiak izan ditugu hilabete hauetan, eta, beraz, ez ditugu topaketak helburu gisa ulertu nahi. Orain arte egindako jardunean emango dugun salto kualitatibo bat izatea espero dugu. Izan ere, gazte mugimenduaren zati bat baino ez gara oraindik ere, eta ez ditugu nahiko genituzkeen gazte guztiak ordezkatzen. Horregatik, prestatzen jarraitzea da gure asmoa, harremanak sakontzea eta mundua ikuspuntu kritiko batetik ikusten dugunon arteko harremanak sortzen jarraitzea, etorkizun duin baten alde borrokatzeko.\nZer gai landuko dituzue?\nAipatutako helburu horietara heltzeko, funtsezkotzat jo genuen, Bilboko lanketa bat egiteaz gain, auzoei eta bertako mugimenduei ere parte hartzeko aukera ematea. Orduan, topaketen antolakuntzan ari garenok auzo mailako edo ildokako bilerak ere egin ditugu. Hortaz, ekologismoa, etxebizitza edota prekaritatea gisako gai orokorrez gain, auzoetan dauden kezka eta hutsuneei lotutako gaiak ere jorratuko ditugu: hala nola gure hiriko erdigunearen eta periferiaren arteko talka edota segurtasunaren auzia.\nAskotariko gaiak landuko dira.\nBai, baina jorratuko ditugun gai guztiek lotura bat izango dute. Uste dugu Bilbon kapitalismoak hiri eredu forma hartzen duela, eta, beraz, arlo hori lantzeak gauza zehatzetatik sistemari kontra egiteko aukera ematen digula. Horregatik, hiri eredua eta gazte batasuna izango dira topaketen bizkarrezurra.\nNolakoak izango dira Bilboko Gazte Topaketak?\nAniztasun hori bermatzeko, hitzaldi sorta bat antolatu dugu, ekainerako, topaketen egunera arte. Bilboko hainbat tokitan izango dira, egun bakoitzean landuko den gaiaren arabera. Ostera, egunean bertan, ordu berean izango diren hainbat solasalditara joateko aukera egongo da; goizez zein arratsaldez. Horrekin batera, bi mahai inguru zentral izango dira, topaketen gai nagusiei heltzeko asmoarekin. Azken horietan parte hartzea oso zabala izatea nahi dugu, bai hizlarien, bai bertaratuko direnen partetik.\nTopaketak Gu ere bagara Bilbo mugimendutik antolatu dituzue. Noiz eta nola sortu zen mugimendu hori?\nIazko urtarrilaren 30eko greba orokorreko harremanetatik abiatuta, gazteengan eragiteko egitasmo batzuk sortu ziren, eta, horietatik tiraka, identifikatu genuen Bilbon halako mugarriak datozenean erantzuteko gai den gazte espazio baten falta dagoela, bai gazte mugimendutik bai herri mugimendutik sortzen diren mugarriei erantzuteko, zein Eurokopa edo makrojaialdiak gisako kanpotik datozen erronkei aurre egiteko. Horri buelta emateko, batasun espazio bat behar genuen, eguneroko lanaren bidez eraikitako askotariko gazteen arteko espazio ireki bat. Hortik jaio zen Gu ere bagara Bilbo. Helburua ez da, ordea, horren izenpean gauzak egitea, baizik eta harremanetarako sare iraunkor bat osatzea eta mantentzea.\nNortzuek osatzen dute Gu ere bagara Bilbo mugimendua?\nAskotariko eragile eta norbanakoek. Batik bat, gure inguruan mota askotako zapalkuntzen aurka eta horiei buelta ematearen alde lan egiten duten gazte eragileetako kideek osatzen dute: lan eskubideetatik hasita, ekologismoraino; besteak beste, mugimendu arrazializatuetatik, gazte asanbladetatik edota feminismotik igarota.\nAurrera begira, zer erronka ditu mugimenduak?\nOraindik gehiago gaiztotuko den egoera sozial horretarako prestatuta egon behar garela uste dugu. Horregatik, lehen aipatu dudan zoro komun hori eraikitzea ezinbestekoa da guretzat, elkarrekin jardun militantea garatu ahal izateko minimo batzuk adostea. Topaketetan ikasitakoa gure eguneroko borroketan aplikatuta eta konfiantzazko batasun harremanen bidez, mugimendu izaera moduko bat garatzea espero dugu, luze gabe.


Jose Miguel Barandiaran eta Gabirel Manterola. Sara Etxea, Ataun, 1974.\nIzenez Gabriel; euskalzaleen artean euskerazkoa, Gabirel; eta herriko jendearentzat Don Grabiel izan zana Zeanurin jaio zan 1890ean, eta 1977an hil.\nAita barik hazi zan, eta Zeanurin lehenengo eskola urteak egin ostean, Galdakaora joan zan osabeagaz biziten. Han egoala hasi zan latin ikasten. Gasteizko Seminariora joan zan gero, Filosofia eta Teologia ikasten (1905-1913), baina abade egiteko gazteegia zanez, urtebete itxaron behar izan eban eta 1914an abadetu zan.\nSeminarioko sasoian beste euskalzale ezagun batzuk euki ebazan ikaskide, Jose Miguel Barandiaran eta Manuel Lekuona esaterako.\nAbade egin barri Eibarrera bialdu eben, abade laguntzaile eta monja kapelau. Han egon zan 1936ra arte, gerra hasi arte.\nEibarren egoala euskalgintzan asko lagundu eutsien ezaupide barriak egin ebazan, Urroz historiagilea, Ibargutxi eta Polikarpo Larrañaga beste batzuen artean.\nGazte-gazterik irakurle sutsua izan zan Gabirel, kanpoko aldizkari eta literatura asko leiduten eban. Gaztetan literatura katalana asko irakurri eban (Verdaguer eta Torras i Bages), aldizkari frantses, italianoak eta beste batzuk.\nGehien baten Eleizeari buruzko gaiak erabili ebazan, baina barri zabala eukan Europako ganerako herrietako Eleizearen gorabeherak zirala-ta. Astero kronika bat egiten eban halango gaiekaz, kazetaritza saio antzera, prentsa bilduma modura, beste herrietako barri emonaz.\nIbargutxik «Jaungoiko Zale» taldean sartu eban. Talde hori euskaldun abadeen taldea zan, euskaldunei Eleizako gauzak euskeraz erakusteko sortua. Talde horrek berorrek izen bereko aldizkari bat atara eban eta hor asko idatzi eban Manterolak. Zenbaki bakotxean bi-hiru artikulu argitaratuten ebazan, hainbat izenorde erabilita: “Mitarga”, “Urigoitia”, “Gabirel”, “G.”..., eta izen barik be asko.\nErrepublika garaian hileroko Jaungoiko Zale asteroko Ekin bihurtu zan, eta hor be lehen beste kolaborazino egin eban. Baita beste aldizkari batzutan be: Euzkadi, Zeruko Argia, Yakintza, Argia, Karmel, Olerti, Redención, Agur.\nEuskal munduko persona handiekaz hartuemona eukan. 1921ean esaterako, Durangon “Euskal Egunak” egin ebezan, gaurko aste kulturalaren antzekoak, dana euskeraz. Eta hor emon eban hitzaldia Manterolak, Barandiaran, Ormaetxea «Orixe», Eguzkitza eta beste batzukaz batera. Aitzolegaz be euki eban hartuemona.\nIdazle ugaria izan da, asko eta era askotako gauzak idatzi dauz: artikuluak, itzulpenak, antzerkia, poesia. Asko argitaratu barik dagoz. Hona bere idazlan batzuk:\nSantuen bizitza laburrak (1925), Ipuintxoak (1929) Schmid-en ipuinak euskeratuta; Goi-izpiak (1921) olerki sorta; Jesukristoren Nekaldia itzulpena; Gabonetako antzerki jaunkoia itzulpena. Azkenengo biok Bilboko Coliseo Albian antzeztu ziran.\nGabirel Manterolaren bizitzan, garai haretako beste euskalzale guztienean moduan, gerra etena izan zan. 1936an Inglaterrara joan zan hemengo ume talde bat jagoteko ardureagaz. Han egon zan 1948ra arte, gorriak pasetan eta miserian biziten. Itzulpen asko egin ebazan sasoi horretan, eta gauza asko leiduteko aukera euki eban, Euskal Herrian egoan zensuraren aldean. Hil arteko urteak Zeanurin emon ebazan.


Txakurrek zergatik jarraitzen dute pilota? | Consumer\nTxakurrek zergatik jarraitzen dute pilota?\nZotzak mugimenduan dabiltzan piloten atzetik doaz, arbasoetatik ikasitako ahalmen bat, egun jolas dibertigarri bihurtua\nEgilea: Eva San Martín 2015-ko otsailak 10\nZakurrak benetan liluratuta daude pilotekin. Zer dago harburuen emozioaren atzean haiekin jolasten den bitartean bola bat jaurtitzen zaienean? Adituek diotenez, txakurrek mugimenduan dauden pilotak bilatzen dituzte, portaera instintibo baten baitakoak, otso garaiko garaitik abiatzen direnak. Artikulu honek azaltzen du zergatik doazen harburuak piloten atzean eta nondik datorren animalia horien eta bolen arteko maitasun-historia hori. Txakurren, haurtxoen eta lau hankako jasotzaile berezien arteko Interneteko bideo biralak ere baditu.\nZakurrak zergatik atzetik dabiltza?\nTxakurrek pilota bilatzen dute, mugitzen ari diren objektuak jazartzen dituen emozio soilagatik. Txakurren jokaeraren portaera horrek oso sena du. “Txakur basatiak ehiza egiteko erabiltzen dute; horregatik, zerbait txikiren bat ikusten dutenean, mugitu eta norabidea aldatu egiten dute, naturan harrapakin txikiek egiten duten bezala, eta norabidea aldatu egiten dute; izan ere, Floridako Unibertsitateko (AEB) txakurren portaeran aditua den Caroline Coileek azaltzen du”, azaltzen du Caroline Coileek. eta eskuliburuaren egilea ‘¿Por qué amor los pelotas?’ (Sterling, 2008).\nNahiz eta txakur guztiek ez duten ehizarako sena hain esnagarria, horrek ez du eragozten gehienek gozatzea, eta, gainera, pilota-salto bat jazartzen duten jokoak ere bai. Txakurrek jolas hauengatik izaten duten pasioaren erdian dago jazarpen-sena, lasterketek dituzten jarduerekiko lilura eta objektuen bilaketak, besteak beste.\nTxakurrak eta pilotak, maitasun-istorio luzea\nPiloten jazarpenak gauza naturala dira harburuentzat, izan ere, naturan presa txikiak ehizatzera egokitu ziren. Txakurrak otso zirenean, lasterkaririk onena, azkarrena harrapakina ehizatzea eta bizirik bizitzea izango litzateke. Horren ondorioz, jazarpen horiek harburuentzako instintibo bihurtu dira, adituek azaldu dituzte.\n“Mugimenduan dauden objektuek eta pilotek jazarpen-erantzun naturala eragiten dute txakur gehienetan; beste hitzetan, pilota errebotatzen duen pilota bat, Bristoleko (Erresuma Batua) Unibertsitateko John Bradshaw” zientzialaria eta ‘En defensa de los perros’ liburuaren egilea da (Allen Lane, 2012).\nZakurrak pilotekin: jokoak eta bideoak\n“Pilotekin egiten diren jazarpen-jokoek ez dute haroetara bakarrik dibertitzen, ariketa osasungarriaren ordu onak ematen dizkigute haiekin batera”, gehitzen du Animalienganako Krudelkeriaren Prebentziorako Elkarteak.\nBaina, pilotaren jazarpena zakur askoren sen naturala bada, ez da hainbeste, harrapatu ondoren, bere jabeei jostailua eskaintzea. “Oso gutxik ulertzen dute jokatzen duten pertsonei pilota berreskuratzeko edo itzultzeko ekintza instintiboa”, ohartarazi dute aditu horiek.\nZakurrak adimendunak dira, eta ez dituzte pilotak untxi batekin nahasten. Gehienek ez dute ehizatu behar bizirik irauteko. Jokatzeko plazer hutsagatik pilotaren atzetik doaz eta… ondo pasa! Jokoak haurtxoak direnean ere bai, bideo honetan jokatzen duen bikote politarekin gertatzen den bezala…\nEdo harburuak tenis profesionaleko jokalari ilegal bihurtzen direnean, hurrengo grabazioan gertatzen den bezala.\nIrakurri gehiago txakurrentzat eta katuentzat. Jarraitu egileari Twitter-en .\ninteligencia-eu juegos para perros-eu juguetes para perros-eu mascotas-eu pelotas-eu perros inteligentes-eu perros-eu


Bizkaiko Lehen Hezkuntzako ikasleen irakurtzeko ohiturak eta irakurtzearen balioa - Euskonews\nTesi lan honetan interesa izan dugu ezagutzeko Bizkaiko ikasleek zer harreman duten irakurketarekin eskolatik kanpo, eta era berean, ezagutzeko, batetik, zer-nolako balioa ematen dioten irakurtzeari eta, bestetik, zer-nolako ohiturak dituzten irakurtzeko orduan. Hau da, ikasle hauengan irakurtzeko ohiturak aldatzen ote diren adinaren eta sexuaren arabera; aldatzen ote diren euren familiaren irakurzaletasunaren eta irakurketa-praktikaren arabera; aldatzen ote diren ikasle horiek A ereduan edo D ereduan eskolaturik badaude; aldatzen ote diren D ereduko ikasle horiek euskaldun berriak edo euskaldun zaharrak badira.\nEra berean, interesa genuen ezagutzeko nolakoa den Bizkaiko eskola-liburutegien egoera, eta zer-nolakoak diren liburuzainen lan-egoera eta lan-baldintzak. Halaber, aztertu nahi izan dugu norainoko eragina duten eskola-liburutegiaren ekimenek ikasleen irakurketa jarreran eta irakurketa ohituretan.\nHelburu horiek lortzearren, bi ikerketa egin dira bi lagin eta bi metodologia erabiliz: metodologia kuantitatiboa erabili izan da Bizkaiko 37 Lehen Hezkuntzako ikastetxetako A eta D hizkuntza-ereduetako 1528 ikasleren irakurtzeko ohiturak eta irakurtzeari ematen dioten balioa neurtzeko, eta metodologia kualitatiboa zein kuantitatiboa 37 ikastetxe horietako 19 eskola-liburutegitako liburuzainen lan dinamika aztertzeko. Azkenik, bi ikerketetatik jasotako emaitzak aztertu dira eskola-liburutegiak dauden ikastetxeetan ikasleen irakurketa ohituren zenbait ondorio ebaluatzeari begira. Horrela, aztertutako ikasleen irakurtzeko ohiturak eta irakurketari emandako balioa erkatu egin dira euren ikastetxeetako eskola-liburutegietan egiten den irakurzaletasuna sustatzeko lanarekin eta liburuzainaren lan dinamikarekin, aztertutako eskola-liburutegietako liburuzainen dinamizatzaile maila ikasleei zenbateraino eragin dakiekeen ebaluatzeko asmoz.\nEgindako ikerketen emaitzak azterturik, hurrengo ondorioak atera ditugu:\n1. Bizkaiko LHko ikasleen ezaugarriak irakurtzeko ohitura eta irakurtzeari ematen dioten balioan:\n1.1. Ezaugarri pertsonalak erabakigarriak dira: Neskak irakurzaleagoak dira, eta irakurketari balio handiagoa ematen diote mutilek baino. Hortaz, uste dugu irakurketa lantzean mutikoekin arreta handiagoa jartzea komeni dela. Adina, aldiz, ez da erabakigarria LHko 4., 5., eta 6. kurtsoetako ikasleen artean, oraindik ez baitute aldaketa nabarmenik erakusten irakurketarekiko jarrera eta baloreetan.\n1.2. Familiaren irakurketarekiko interesa eta zaletasuna eragile nabarmenak dira. Irakurleak funtsean familian sortzen eta sustatzen direla agerian gelditu da, eta gurasoak direla haurren eredu eta babesa, amak bereziki, irakurtzeari ekiten diotenean eta irakurle gisa garatzen direnean. Halaber, gure ikerketa honetan argi azaldu da irakasleak baino motibatzaileagoa eta eredugarriagoa dela familia.\nHortaz, uste dugu familiaren inplikazioa funtsezkoa dela irakurketa sustatzeko. Eskola-liburutegien bitartez, eta eskola guztietan, familia zuzenean inplikatzen duten programak sustatu behar dira, etxean bultzatu eta laguntzeko, eta gizarte eta hezkuntza mailan efektu orekatzailea izateko.\n1.3. Irakurketa ez da aisialdirako jarduna gehienentzat. Gure lagineko neska-mutikoek aisialdian egiten dituzten edo gogokoen dituzten jardueren artean irakurketa ez da sartzen. Hortaz, uste dugu irakurketa ohiturak hobetzeko esku-hartze programak garatu behar direla eskolan, irakurzaletasuna helburu.\nBestetik, hizkuntzaren eta irakurketaren loturari buruz egin dugun azterketan, atzeman dugu:\n1.4. Euskaraz borondatez irakurtzen dutenen kopurua baxua dela (gure laginean % 8.8k baino ez du adierazten euskaraz irakurtzen ohi duenik). Hortaz, emaitzak ikusita iradoki dezakegu, batetik, euskaraz irakurtzea areagotu behar dela eta eskolatik kanpo bultzatu behar dela, umeek eskolatik kanpo ere erreferente bat izan dezaten. Bestetik, euskara sendotzeko lan honetan argi ikusten dugu hausnartu behar dela: Nola bihurtu ditzakegu irakurketa eta euskara ikusgarri eta erakargarri haurrentzat?\n1.5. Haurrak eskolatutako hizkuntza-eredua ere faktore nabarmena da. Izan ere, irakurtzeko ohiturak eta irakurtzeari ematen dioten balioa D hizkuntza-ereduko ikasleen artean handiagoak dira A hizkuntza-ereduko ikasleen artean baino. Hortaz, agerian gelditu da hizkuntza-eredu batean edo bestean eskolatuta egotea dimentsio eraginkorra dela irakurtzeko ohiturak eta irakurtzearen balioan. Familiaren inplikazioa funtsezkoa da irakurketa sustatzeko.\nArgazkia: CC BY - clappstar\nGuk uste dugu egoera hori hizkuntza-eredu bakoitzak biltzen dituen populazioaren ezaugarriekin eta familien ezaugarri sozioekonomikoekin lotu behar dela, besteak beste PISA Euskadik (2012an) eta ISEI-IVEIk (2013an) agertu zuten moduan. Izan ere, klase baxuko familien seme-alabak eskola publikoan eta A ereduan biltzen dira nagusiki, eta txosten hauek irakurtzeko ulermenen eta komunikazio gaitasunen ebaluazioan dioten bezala, gure emaitzek erakutsi dute haur horiengan jarrera eta ohitura desberdina ere badagoela irakurketari buruz, eskasagoa, oro har, irakurketari dagokionez. Subiratsekin (2003) eta Castánekin (2004) bat gatoz, zeren eta, haiek adierazten duten moduan, geuk ere uste dugu jatorri soziala gero eta gehiago nabarmentzen dela hezkuntza sisteman, eta, halaber, hezkuntza-sistema gizartearen osaera sozialaren isla dela.\nHala ere, hizkuntza-ereduaren faktorea ez da gaindiezina: gure datuek adierazi dute A hizkuntza-ereduko bi ikastetxek irakurzaleen ehuneko altua dutela eta irakurtzearen balioan sare publiko eta kontzertatuetako ikastetxe gehienen antzekoak direla. Horrek pentsarazten digu (kontuan hartzen baditugu A ereduko hainbat ikasleren hasierako aurkako baldintza desegokiak), emaitza positibo horiek beste faktore batzuek eragin ditzaketela: familiak? irakasleek-ikastetxeak? eskola-liburutegiak?\n2. Bizkaiko ikastetxeetako eskola-liburutegiei eta liburuzainei buruz:\n2.1. Ikastetxe batean eskola-liburutegia edukitzeak ez du bermatzen bere erabilera ona izatea.\n2.2. Eskola-liburutegiak oso garrantzi txikia du ikas-komunitatean.\n2.3. Irakasle gehienek ez dute interesik eskola-liburutegian. Litekeena da haren balioaz jabetu ez izana: horren errua egotz dakioke Unibertsitatean maisu-maistragaiek oinarrizko prestakuntza ez izateari. Prestakuntzarik ezak ezinbestean dakar eskola-liburutegia ikastetxearen dinamikatik kanpo uztea, eta, halaber, eskola-liburutegia pedagogia aktiboak sustatzeko baliabide metodologiko gisa erabiltzeari uko egitea.\nHorregatik, maisu-maistra guztiek, eta baita maisu-maistragaiek ere, eskola-liburutegia erabiltzen jakiteko oinarri teoriko-praktikoa behar dutela uste dugu, baita irakurzaletasuna sustatzeko prestakuntza sendoa ere.\n2.4. Gure lagineko eskola-liburutegiek langile espezializatu barik funtzionatu dute eta oraindik ere hala funtzionatzen dute. Datu hau, besteak beste Barók eta Mañák (2007) adierazten duten moduan, erabakigarria da liburutegiaren funtzionamenduaren mugen jatorria ezagutzeko eta, baita ere, azaltzeko zergatik liburuzain horietako batzuen prestasunik eza hezkuntza-aldaketari lotutako ekintzak beren gain hartzeko.\nHortaz, Huysmansek et al. (2013), Lancek eta al. (2012), Samallek eta al. (2010) egindako ikerketen ondoriek adierazi moduan, liburuzain ondo prestatuaren beharra azpimarratu behar da, eta Administrazioak eta zuzendaritza taldeek ziurtatu behar dute eskola-liburutegia profesional batek gidatuko duela.\n2.5. Eskola-liburutegiaren dinamismo mailan “prestakuntza profesionalaren efektua” baino eragileagoak dira liburuzainek eskola-liburutegiaren balioari buruz dituzten pentsaera eta jarrera, horiek liburuzainen dinamismoan eragile zuzenak direlako.\nHortaz, uste dugu eskola-liburutegien eta liburuzainen jarduna ebaluatu behar dela, ziurtatzeko ikas-komunitatearen beharrizan eta eskakizunak egoki betetzen direla, nazioarteko ereduen arabera.\nBizkaiko eskola-liburutegiei buruzko gure ikerketa enpirikoak berretsi ditu aurretik egin diren ikerketek eta diagnostikoek erakutsitako datuak (besteak beste, Mañá eta Barók, 2002an eta 2007an egindako ikerketen datuak, eta, Idea taldeak, 2005ean, Euskal Herriko eskola-liburutegiak aztertzean atera zituenak). Hala ere, egoeren antzekotasunak baino, gure azterketak gehiago eskola-liburutegiaren eta liburuzainen immobilismoa jarri du agerian, urte hauetan guztietan aurrerapenik ez dela eman erakutsiz, alegia: eskola-liburutegiak ikastetxean duen parte-hartzean, erabileran, zerbitzu orokorretan, liburuzainen lan-jardunean, Teknologia berrien gabezian.\nHortaz, eskola-liburutegien aldeko politika egonkorra eta babes eta laguntza indartsuagoa eskatu behar zaizkio Hezkuntza-administrazio publikoari, ezin baita zerbitzu horretan murrizketarik onartu.\n3. Eskola-liburutegiaren ekimenen eragina ikasleen irakurketa jarreran eta ohituretan:\n3.1. Gure ikerketak ezin du baieztatu ikasleek dituzten irakurtzeko ohiturak eta irakurtzeari ematen dioten balioa eskola-liburutegia izateak baldintzatzen dituenik. Aldiz, gai honi dagokionez, guk lortutako datuek hauxe erakusten dute: eskola-liburutegiak duen funtzionatzeko moduak eta dinamizazio mailak eragin adierazgarria dutela ikasleek dituzten irakurtzeko ohituretan eta irakurtzeari ematen dioten balioan eta garrantzian.\n3.2. Eskola-liburutegi eraginkorretan, hauexek dira atzeman ditugun efikazia-gakoak:\na) eskola-liburutegi horiek hezkuntza-baliabidegune eta zerbitzu gisa funtzionatzen dute;\nb) eskola-liburutegi horiek irakurtzeko ohitura garatzeko helburua dute: irakurketa diziplinartekotasunean lantzen da (irakurketaren ostean, idazketa, marrazketa, irudimena eta sormena jorratzen dira);\nc) eskola-liburutegi horiek Teknologia berriekin lan egiten dute, ikasleen prestakuntza osoa helburu.\nEta emaitza hauek bat datoz Williamsek, Wavelek eta Morrisonek (2013) bildu zituzten irakurketaren eta eskola-liburutegiaren eta eskola-liburuzainaren eragin onuragarriei buruzko ikerketen emaitza nagusiekin.


2019-07-02 - Goierriko Hitza : Goierriko Hitza\nSanta Isabel eguna, iruditan\nZumarragako jaiak bukatzeko, Santa Isabel eguna ospatu dute gaur. Antion bildu dira herritarrak, ezpata-dantza eta erromeriarekin gozatzeko.\nAztiriko Mendi Lasterketarako izena Internet bidez emateko modua jarri dute\nBerritasunekin dator Aztiriko 15. Mendi Lasterketa; aurrenekoz, Internet bidez izena emateko bidea jarri dute, eta kamiseta berezitua ere atera dute.\nIraileko Santikutzetan txosna ustiatzeko eskaerak egiteko azken egunak dira\nEskaerak egiteko Legazpiko udaletxeko Herritarren Arreta Bulegora jo behar da; azken eguna uztailaren 5a da\nZumarragarrak Santa Isabel jaiak ospatzen ari dira ostiraletik. Orain arteko protagonista nagusiak musika bandako kideak izan dira. Igandean Gozategirekin jo zuten. Gaur Santa Isabel eguna ospatuko da Antion.\nBeasaingo elizako 113 urteko Merklin organoa «puntuan» jarri dute\nBeasaingo Andre Mari Zeruratuaren elizako organoa konpontzeko 61 lagunek 6.203 euro eman dituzte .Alejandro Turanzasek garbitu eta konpondu du\nOdolkia ala buzkantza: Zumarragarrei jarritako proba\nETBk Zumarragan estreinatu du 'Karabana' telebista saioa. Buzkantzaren sekretuak azaltzeaz gain, herritarrei ere egin diete galdera.\nMaizpide euskaltegia 45. Udako Ikastaroekin eta ekitaldiekin hasiko da\nLazkaoko Maizpide euskaltegiak 45. Udako Ikastaroak hasiko ditu. Hiru hilabetean, bina asteko sei ikastaro egingo dituzte barnetegian. Kultur egitarau zabala ere antolatu dute, ikastaroak laguntzeko:\nJon Erguinek Caballero Negro irabazi du\nLeonen, Bierzon jokatu da mendi bizikleta proba.


Sin categoría | Hernaniko Hezkuntza Plataforma\nPosted on 2019-04-10\tby hezkuntzahernani\nPosted on 2018-12-08\tby hezkuntzahernani\nPosted on 2018-11-09\tby hezkuntzahernani\nPosted on 2018-11-01\tby hezkuntzahernani\nTRATU ONEN HERRIA– LARRAITZ ETA KISTIÑE Zein da Hezkuntza Plataformaren ibilbidea? 2012an hezkuntza arloan herri mugimendua piztu nahian talde biltzearekin sortu zen. Denborarekin taldea egokitzen zehazten joan da eta orain 2 urte Hernaniko Hezkuntza Plataforma sortu genuen eta herriko zentro … Irakurtzen jarraitu →\nEbaluazioaren gaia bolo-bolo dabil azken aldian prentsan, sare sozialetan nahiz hezkuntzako eragileen artean. Hernaniko Hezkuntza Plataformak gaiari eutsi nahi izan dio eta mintegi bat antolatu du, guztion artean hausnarketa bat egiteko ebaluazioaren inguruan. Mintegia hiru saiotan antolatu dugu, hiru larunbatetan: … Irakurtzen jarraitu →


Eneko zena, San Ignatius - Azpeitia - uztarria.eus\nEneko zena, San Ignatius\nIñaki Idigoras 2019-07-26 17:15\nBadatozkigu saninazioak, Azpeitian nahiz Urbian. Gipuzkoako patroi handiaren omenezko festa ospatu ohi dugu. Zer da, baina, ospatzen duguna?\nGarai nahasiak ziren iberiar penintsulan, Gaztelako erresuma konkista betean ari baitzen, Fernando eta Isabel Katolikoen agindupean, geroago Espainia bilakatuko zen inperioa sortzen. Granada konkistatuko zuten 1492an, Colon Ameriketara iritsiko zen urte berean. Kanariar irlak 1496an, 100 urteko borroken ondoren. Gaur eguneko Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa jada konkistatuak zituen 300 urte lehenago, 1200ean, Gasteizeko bederatzi hilabeteko setioaren ondoren Nafarroari erauziak.\nKontestu horretan koxkortu zen Eneko. Gaztelako erresumaren lur konkistatuen barruan, kulturaz euskaldun izan baina ama politikotik, Nafar Erresumatik, bereizita. Gaztelak Nafarroa beretzat nahi, eta hura osoki konkistatzeko eginahaletan zebilen. Gaztelako erregeak eskuzabal izan ziren beren alde lerrokatu zirenekin, leinuei noble tituluak –ahaide nagusi–, lurrak eta administrazioan ardurak emanez. Tartean, oñaztarren buru loiolatarrak. Bere aitita, gaztelar erregearen kontseilari zen. Ama 1507an hil zitzaion, eta gaztaroa Valladoliden eman zuen, Gaztelako kontadorearen etxean.\n1512an abiatu zuten egungo Nafarroako Foru Erkidegoaren aurkako konkista, oraindik Nafar Erresuma zela, Albako dukeak gidaturik. Urte berean Naiarako dukearenera bidali zuten 21 urteko Eneko mutila. Gaztelarrek Nafarroaren Pirinioz azpiko zatia hartu zuten, gipuzkoarrek ere, mehatxupean, lagunduta; tartean, Belateko hamabi kainoien lapurretan. Cisneros kardenalak nafar dorre eta gazteluen suntsipena agindu zuen, euskaldunen Gaztelaren aurka berriro altxatzeko grinak errotik mozteko. Baita bere alde lerrokatu zirenenak ere. Ez zen euskaldunen gogoaz fio.\n1521ean Eneko Loiolakoak nafarren aurka defendatu zuen Iruñea (sic). Militar gaztelar petoa zen ordurako. Hantxe zauritu zuten birkonkistan ziharduten anai euskaldunek. Urte berean suntsitu zuten Noainen nafar gudarostea, Naiarako dukearen gidaritzapean.\nEritasunean sakondu zuen erlijio katolikoan, eta bide espirituala hasi. Oinez Manresara joan eta koba batean hamar hilabetez bizi izan zen. Alcalan sakondu zituen ikasketak, Cisnerosek berak sortutako unibertsitatean. Sei jarraitzailerekin batera jesuiten konpainia sortu eta Aita Santuaren esanetara ipini zen, konpainiako jeneral modura.


Â«Goiz edo berant, EAJk eta ETAk beharko dute politika berdina eginÂ»\nNun dira ene lagunak, Otxagabian, Joseba Elosegi, Zutik, Yup lala… Etxamendi eta Larralderen botzak, biak bat eginik, airean, garai joan batekoak iduri, gure ekialdeak ekarriak. Dei bat noiz gozoa, noiz larria zekarren biko mitikoak, aldarrikapen politikoa irakiten zegoen aro batean. Borbor hura pausaturik ere, txinparta garretan dira Eñaut Etxamendiren buru-bihotzak. Kantuan ari zenean bezain bipil eta bilorik gabe mintzo da olerkari, eleberrigile, irakasle ohi, laborari… “baina abertzalea!” –Telesforo Monzonek oihu egin ohi zuen maneran– den nafarra.\nZure arreba ezagutu nuen Kalifornian, Maite. Orduan nuen jakin zuen etxean azkarki izan zela emigrazioa.\nZortzi haurride izan ginen, eta zazpi gara bizirik. Anaia lehena hil zen bi urtetan. Zazpi horietarik, gehiago dira Ameriketan hemen baino. Anaia gehiena ez zen Ameriketara partitu, eta arreba bat ere banuen hemen, Garaziko Lekunberrin, duela hiru urte galdu nuena. Haiek biak eta ni geratu ginen hemen.\nNola izan zen zure haurrideen partitzea? Bazen tradizioa edo zerbait, Amerikarako?\nBai, bazen, baina hemen izan zen memento bat, ekonomia eta kultura aldetik oso behea, oso gaizki. Gerra denboran, nekazariek hein bat, ez dut erraten ontsa zirela, baina hein bat egiten zuten, baizik eta janarien prezioak garestitu ziren eta zertxobait irabazten zuten. Gerla bukatuta, bospasei urte goiti-beheiti, 1952 arte edo, lehenbiziko krisia izan zen, haragiarena, okelarena. Frantzian eta Europan produkzioa bazen, baina hemen atzerago geunden. Toki hau ez zen batere administratua. 1947an edo 48an, etsenplu bat emateko, eritasun izugarrizko bat izan zen arditan. Egunero hiltzen ziren ardiak! Nehork ez zekien zer zen. Ez zen inoiz izan administrazioko fitsik, ez albaiterorik ez fitsik, hemen! Nik esaten dudalarik, nik, ene haur denboran ikusi dudan gauza bakarra: estatuak zer egiten zien gure ciudadano frantsesak diren hauei? mutilak eramaten zituzten gerlara! Bizirik etortzen zirenak biziatuta tabakoan, alkoholean eta putetan! Hori zen Frantzia sainduak nik ezagutu dudan nire umetako gizarteari egiten zion guztia.\nNeskak joaten ziren neskato, etxetako garbiketak egitera etortzen diren horiek bezala, Bordelerat eta Pariserat. Mutilak ere joaten ziren Ameriketara! Bazen Donibane Garazin agentzia bat Air France-rena, eta astelehenetan, merkatu egunean, ikusten zenituen mutilak, batzuk besteen atzetik, paperen egiteko. Lapurtxo bat zen hori egiten zuena.\nZendako partitu ziren zure haurrideak Amerikara eta zu, aldiz, hemen izan zinen?\nNik banuen tipitik izugarrizko sarraski bat ukanik ezkerreko zangoan. Hortarik gelditu zitzaidan infekzio bat hezurrean: tafilokoko doratua. Eta, noizetik noizerat, berriz hanka hatsetzarri egiten zitzaidan eta hemen gelditu nintzen. Denbora hartan elizak eta apezek izugarrizko eragina zuten, eta nire ama gaixoak bazituen bi iloba beneditarretan zirenak, apezgai. Eta, ama batek nola egiten duen, Beloken sarrarazi ninduen eta horrela egin ditut estudioak. Gero, nekazaritzako goi-eskolan ikasi nuen Purpanen, jesuiten artean, eta Zientzia Politikoak Tolosan. Zazpi haurridetarik bakarra izan naiz estudioak egin dituena.\n(Nola Zientzia Politikoak ikasi zuen kontatu du, nola emaztegaia egin, ezkondu eta Senegalen izan zen bi urtez, tesia egiten eta lanean... Eta luzaz, oren erdiz, segitu du Senegalgo hidrologiaz, ureztatze sistemaz, ur ezti eta gaziaz eta han inprimaturik ikusi zituen ezin konprenituzko zozokeriez haserre… Eten diodan arte). Eñaut!, zu irakasle ohitua zara, baina ez ikasle!\nUtziko zaitut… Inspektore batek erran zidan: “Ez duzu aski mintzarazten eskolan”.\nZu mintzatuko zinen orduan ere! Ez didazu galderarik egiten ere uzten. Berrogeita bost minutuz ari izan zatzaizkit nekazaritzaz mintzatzen. Non da Etxamendi kantaria?\nKantaria… Nornahi kantari da. Etxean ama ere kantari zen. Arreba ere bai. Ez da, ez, hori izan enetako inportanteena, kantatzea. Enetzat gauzarik garrantzitsuena nekazaritza zen beti, hori zen arimazko gogoa. Eta nekazari jendea. Hemen euskalduna besterik ez zen, eta ikusten nituen denak joaten. Mutilak Ameriketara eta neskak putetxeetara lanera, Parisera. Behin hori erran nuen, Enbata sortu garai hartan, eta, “Alua!”, gizon batek. Uste nuen joko ninduela. Egiaren errateak, mina, zauria konpontzea ekarriko du. Bizkitartean, zauria hunki gabe ezin duzu konpondu mina.\nZuk zauri hori kantatu nahi ukan duzu, Larralderekin.\nHamazazpi urtetarik eta hogeita hamabost urte arte, gertatu da hemen memento bat lazgarria, gogorra iruditu zitzaidana, baina jendeak ez ziren denak kontziente. Hemen ikusten nituen mutilak, charterrak osoak, Ameriketara, eta neskatoak Pariserat. Jendeek ez zuten ikusten, eta ez zuten nahi! Apaizek eta horiek erraten zidaten: “Sozietatearen etsaia, hi!”. Erotzen ziren, ez zuten nahi! Partikularki, tokiko eliteek, edo elite bezala zirenek, mediku, apez eta burgesek. Gu horiendako deabru gorriak ginen! Erraten ziguten jendea zikintzen, lotsatzen ari ginela. Erraten genuelarik “horrelako nekazaritza ez da bizitzen ahal, behar da beste gisaz jokatu”, lotsarazten genituen! Elite bezala ziren haiek ez zuten hori nahi!\nBada beste gauza bat euskaldun askori gertatzen zaiona, bai hemen eta bai Hegoaldean. Eta kolonian ber gauza ikusi dut arabeekin eta beltzekin. Ez dute sekula dena erran, ez dute erranen gogoan duten hori dena. Sobera ahul sentitzen direlako, eta indar astapitoa dutelako, gainetik den inperioa, kontsentsu zera hori, mintzatzeko manera… Ahul guziek ikasten dute. Ez dute bakarrik handiek gezurra erraten. Jende ahulak gezurra du bere zaindaria. Gezurra erraten da, lehenik eta bat, bere buruari ez sobera fite min egiteko. Gezurtariak lehenik bere burua nahi du konbentzitu.Horretan\nHorretan gara gu, egun?\nO, bai! Izugarrizkoak ikusten dira. Txanogorritxo bezala, “seduzitu behar dugu Madril!”. Otsoari Txanogorritxok erraten dio: “Ez naiz polita?!”. Alukeria horrekin berarekin baduzu tesi baten egiteko! Konparazione, orain erraten dutena, Enbata: negar ematen du. Alukeria! Lehenik erran dezadan, ez gaizki konprenitzeko, nehork ez du maite gerla, ez nik, ez soldaduek, ez ETAko inork. Ez du inork egiten plazerez afera hau. Baina, gero, hamaika aldiz egunean goraki erranez, “ordainketa politikorik gabe”…, zer dela jendea uste dute? Horrek erran nahi du belaunika eta ipurtzulotik sartzen! Rocard, aski pazifista da, beste asko gauzaren artean erran du: “Bi alderdiek ez baldin badiote elkarri zerbait onartzen, ez da posible!”. Ez naiz batere, baitezpada, Batasuna zale, baina, erran zuten lehenik mugatzen zutela beren galde hitza Hegoaldeari bakarrik, Nafarroa uzten zutela berak hautatzera bere bidea, eta autonomia munduan gelditzen zirela. Besteek ez zuten milimetrorik ere!\nEz zara, baitezpada, Batasuna zale, diozu. ETA zale izan zara, lagunak ukan dituzu. Nun dira ene lagunak… Goratu duzu zure kantuetan: Zutik, mutil, eta zutik…\nEz naiz beti ados izan, gerla orotan bezala, petto gaitzak izan dira. Baina ETA zale nintzen, bai… eta oraino ere hala naiz. Egunetik biharrera, ez balitz…\nZu baino hotzago da, egun, anitz jende.\nUste, hotzago dela. Jendea bada hozten dena. Konparazione, hor dut, irakurtzen ari dut, Madariagaren bizia. Gizajoa, iragana duenarekin, ulertzen da ezin duela bide horretarik segitu. Madariagak hirurogeita hamalau urte ditu, baina badira hogeita lau urtekoak, eta hamalau urtekoak beste batzuk. Horiek oraindik ez dute egin Madariagak bizi izan duena, eta horiek berriz eginen dute. Batzuek erraten dutelarik, “jendea hoztu da”, bistan da, adinak emanik, eta disgustuarekin, baina beste jende bat bada itxaropena horretan duena. Hori isilik dago, ez duzu ikusten. Gure etsaia entseatzen da hori drogatzen. Ameriketan horrela egin zuten Kennedy sainduak eta. Izan zirelarik hippyak, eta black panter eta horiek, denak drogarekin ezeztatu zituzten.\nBada erraten dena, eta sinetsi gabe erraten dena. Beste batzuetan, jendeek hobe lukete mihia jan balute mintzatzen hasi aitzin. Iruñean badut aspaldiko lagun handi bat, adiskide mina. Erran duelarik “ETAk erran du ohartarazi gabe ez duela ezer egiten eta aldi honetan, deus erran gabe, zartarazi du bonba”. Eta astoekin badoa, beleak beleekin karranka sartzen diren bezala. Behar zuen asmatu seguruenik hori egin bazuen errana ziola parekoari, eta parekoak errana zion “izorra hadi!”. Nolako gezurrean jendea egoten! Espres egina dute! Krimen horretan beste hiru aldiz ohartarazi zuten. Hiru aldiz!\nEz duzu esaten duzunaren gaineko kezkarik?\nPentsatzen dut nik analiza bat egin dezakedala, eta ez da hori propaganda egitea. Gero, zuhaurek ere kasu eginen duzu nola ezartzen duzun.\nHaurtzaroan hasi gara mintzatzen. Nekazariaz ere ari izan gara eta, ondotik, politikan estekatu gara, kantura heldu gabe. Ez al da ETAk gainerako solas eta borroka mota oro isilarazten?\n“ETAren borrokak itzalkatzen dituela beste borrokak” arrazonamendua da hori. Hein batean erraten ahal da baietz, baina beste hein bat handiago da, ezen beste borroka horiek baldintzatzen ditu ETAk. Ikusten duzularik 800 familiek badituztela semeak eta alabak preso, horrek gutako bakoitzean badu eragina, guhaur ohartu gabe lanean ari baita. Ogiaren orea ari delarik hantzen, andre batek ume bat ari duela sabelean egiten, ez da negarrik entzuten, ez da ogirik egiten. Bakoitzean-bakoitzean ari da lanean.\nNork daki noiz hautu batzuk presentatu, bai edo ez egiten duelarik, kontuz horien sakrifizioak egiten duen eragina! Egiten dugun lana behar dugu egin ahalik eta zorrotzen, hoberen. Ez gara egoten ahal. Beste batzuk, nahiz eta ados ez izan, konparazione, zibilak hiltzen hasi zirelarik, ni ez nintzen ados, etsitzekoa ere bazen, gure buruari ari ginen harrika, printzipioz ez zuten amore ematen ahal. Ez gara egoten ahal ahoa zabalik tragediari so, beste batzuk bezala, nahiz ados ez izan beti… Baina printzipioz ez zutela amore ematen ahal ulergarri da: hara tragedia. Metodoak alda? Baina borroka jarrai. Berrogei urtez “deus gabe”? Ez. Batzuek fruituak, bestek kartzela.\nZer dio zure barneak geroari buruz?\nEz dut ikusten biharko! Baina goiz edo berant, EAJk eta ETAk beharko dute politika berdina egin. Egunen batean EAJko jendeak eginen du ETAren estrategiarekin bat, Madrilek beharko du bere brageta jaitsi, beharko du kalmatu. Goiz edo berant, Euskal Herriko eskuinak beharko du, gisa bat edo beste, beharko du etorri estrategia komun batera besteekin. Hori hurrantzeko manera hoberena da elekziotan indarraren galtzen hasten badira. Ehun mila boz galdu dituzte eta hori da bide ona. Ez dute besterik konprenitzen. Ez dira usatuak burgesak berek egiten gerlak. Pobreak egiten dituzte CRS, guardia zibil, soldadu eta. Pobreak helarazten dituzte gerlarat, berak ez dira usatuak, ez dira arrisku horien hartzeko gizonak. ETAren eta ezkerraren presio hori ez balitz, ni segur naiz Madrilek ez liokeela utziko uzten duen autonomia hori, eta berek ez lezaketela egiten duten bezainbat egin. Ageri da beste esperantza bide bat: gizarte zibila euskal instituzio guztiak baino aurrerago da, anitz gauzatan.\nIkusten dituzularik lehenbiziko guraso gazteak, arriskatu direla, orduan ziren aurreiritzi negatiboekin, ausardia hartu dutela, estatuaren hostilitatea han izanki eta, beren umeak –bakoitzak maite ditu bere umeak!– ezartzen eskola batean ez dakizuna zer emanen duen pedagogia mailan, ofizialki administrazioa kontra duzuna. Bestalde, sakelan beharko duzu ezarri eskua, dirurik ez… Orain ikusten duzularik, hogeita bost urteren buruan, unibertsitate mailan, goren mailan, besteak baino hobeak direla ikastoletatik atera umeak… –UPNkoek ere ezartzen dituzte umeak ikastolan!–, hori egin behar zen. Ez zen eginen, hori gizarteak du egin! Hemen Herrikoa sortu delarik, estatuak ez du onartu, hemengo prefetak ezetza eman dio! Lehen kooperatiba Arrosakoa egina zelarik, zurgintzaz, Paueko prefetak Labeguerieri errana: “Ez dut sekula kooperatiba hori baimenduko, banda separatista baten bilgune baita!”. Egin zen hala ere. Alta, mugatuak gara, ez gara biziki abilak, ahulak gara, guhauren artean badugu lanik aski, besteak bezalakoak gara… Zuberoakoak bezala.\nZuberoa etsenplu izugarria da. Ikusten duzularik herri ttipi batean hirurehun jende ez den batean, eta muntatzen dute pastorala. Eta berek ez dute pastorala ikusteko xantzarik, zeren berak denak dira lekuan ezartzen, edo edaterat ematen. Parisen dituzten herritarrak, eta herritarren emazteak edo, senarrak edo… Ahal duten guztiak harat joaten dira, eta sei hilabetez aritzen dira galdua duten hizkuntza batean, olerki osoak ikasten eta kantatzen. Eta zuberotar jendea gu bezain gaiztoa da. Ikaragarri!\nDepartamenduko liskarrik gehien tribunal aitzinean –orain dela urte asko horrela izan da, orain ez dakit horretan denez–, Barkoxen izanak dira. Beti auzoak elkarren aurka. Auzoko emaztearen ipurdia hunki eta ez dakit zer. Denak badituzte! Beste sozietateak bezala. Eta horrekin guztiarekin, zuberotarrek egiten dute egiten dutena! Gizakiek ezin sinetsizko gauzak egiten dituzte, eta mugatuak dira, gaiztoak dira, deseuskaldunduak dira.


Familian lantegiak 2. erreportaia: Elektronikarekin esperientziak – HarituLab\nNoiz sortu zen\nNoiz eguneratu zen\nharitu martxan jarri zenetik espazio interesgarria iruditu zitzaigun familiarena, eta nahiz eta haritulab.eus proiektua batez ere gazteentzat zuzenduta egon erreportai hauek hezkuntza komunitatearentzat eta familientzat interesgarriak suertatu daitezkeela pentsatzen dugu.\nDigitalizazioak gure bizitzetan gero eta eragin handiagoa du, eta digitalizazioa elektrizitate fenomeno fisikoa elektronikaren bidez kontrolatuz lortu egiten da.\nBestalde elektronikak konputazioari lotua mundu fisikotik mundu digitalera eta mundu digitaletik mundu fisikora eragiteko bide ugari sortzen ari ditu, gure bizitzako eremu askotan gero eta eragin handiago izango duten moduak. Zentzu horretan interesgarria iruditu zaigu beti elektrizitate eta elektronikaren inguruan familiekin ikastea.\nFamiliekin elektronika ikasteko moduari eskulanetatik heltzen diogu, eta batez ere haurraren adinera egokitzen gara.\nElektrizitatea oso kontzeptu abstraktua da, naturaren fenomenoa da elektrizitatea (tutorial honetan informazio gehiago aurkitu dezakezu) eta haurrei azaltzeko ez da erraza. Guk horrela egin ohi dugu:\n“Naturan elektrizitatea dago gordeta. badakizue zer den elektrizitatea?”\nTxipazoa, kalanbrea bezalako espresioekin erantzun ohi dute\nTxispazo hori, gizakiok (oso argiak garela) gordetzen eta leku batetik bestera eramaten ikasi dugu. Ezagutzen duzue lekuren bat no elektrizitatea dagoen?\nEntxufeak, pilak, erantzun ohi dabie\nOso ondo! entxufetan elektrizitate asko dago eta gure gorputzari min egin ahal dio, horregatik laborategian ez dugu erabiliko, eta horregatik etxean ez duzue inoiz ezer sartu behar entxufean (behar izatekotan gurasoei galdetu).\nBaina pilak oso ondo datozkigu elektrizitatea ulertzeko.\nElektrizitatean elektroiak daude, oso partikula txikiak eta beti mugitzen daudenak. Gizakiak pilak asmatu ditugu elektroi pilo bat gordetzeko, eta elektroiei bideak (zirkuituak) eraikitzen dizkiegu guk nahi ditugun gauzak egin ditzaten.\natera pilatik eta piztu argia\natera pilatik eta mugitu motorra\natera pilatik eta atera soinu bat\nBoltaia, intentsitatea eta erresistentzia\nGalderak erantzuteko, zenbait kontzeptu argi izatea komeni da:\nPiletan boltai ezberdinak daude: 3v, 9v … hauek adierazten dutena da elektroiak leku batetik bestera mugitzeko duten erraztasuna. Bidea erraza bada erresistentzia gutxi du, eta zaila bada erresistentsia asko, azkenean bidetik joatea lortzen duten elektroi kopurua euren intentsitatea adierazten du.\nErresistentzi gutxiko bideak eroale onak dira, hau da elektroiak leku batetik bestera joatea bideratzen dute.\nErresistentzi handiko bideak eroale txarrak dira.\nEroale onak adibidez: metalak, ura (gatz mineralaengatik)\nEroale txarrak: Egurra, plastikoa\nGehiago sakondu nahi baduzu hemen ohar gehiago dituzu: elektronika kontzeptuak\nHau ikusita lehenengo zirkuituak egiten hasi gaitezke, jolasten eta disfrutatzen dugun bitartean.\nHorretarako bi jarduera egin ohi ditugu: paperezko zirkuituak eta plastilinako zirkuituak. Material hauek ezagunak dira haurrentzako eta eurekin sortzen dakite, margotzen dakite eta plastilinekin modelatzen dakite. Oso interesgarria da ezaguna egiten zaianetik ikastea.\nled-ak (jostailu zaharretatik hartu ditzakezu)\nKableak edo kobre zinta itsaskorra.\nEmaitzak oso ezberdinak izaten dira orokorrean:\n9v ko plastilina\nKableak (kokodriloak oso egokiak dira)\nPlastilina eroalea: gurunarekin egin dezakezu (play doh antzekoa)\nPlastilina isolatzailea: jovi antzekoa\nLasaitasunarekin gauza ederrak egiten dira 🙂\nHarremana duten lantegiak


Ifar aldeko orduak, Joseba Sarrionandia | euskaljakintza\nBy Benat Ventureira on 2012(e)ko apirilak 30 in irakurlearen txokoa, literatura\nGabonak iristear, azterketaz lepo eta hara non Maitek esaten digun liburu bat hautatu behar dugula oporretan irakurtzeko. Tira, horrela esanda, ez dirudi lan batere interesgarria, baina aipatu beharra daukat Joseba Sarrionandiaren Ifar aldeko orduakÂ liburua izan zela lan hori interesgarria izanaren erruduna. Joseba Sarrionandia, gartzelatik bozgorailu batzuetatik ihes egin zuena da, bai. Egia esan, hori baino askoz ere gehiago ez nekien nik idazle honi buruz. Lana bidalitako egun berberan etxera iritsi eta liburuen apalean kuxkuxeatzen hasi nintzen, eta hara non aurkitu nuen liburu hau, Ifar aldeko orduak. Amari galdetu nion ea liburu hori interesgarria zen eta zera erantzun zidan: “Joseba Sarrionandiaren liburu guztiak dira interesgarriak”.\nEzer baino lehen, 1958an Iurretan jaio zen idazle bizkaitarrari buruz zertxobait kontatuko dizuet. Ziurrenik, denek jakingo duzue 1980an, ETAko kide izateagatik atxilotua izan zela, eta, 1985. urtean, kontzertu baten ondoren, bozgorailu batzuen barruan ezkutaturik ihes egin zuela. Ordutik ihes eginda dago, baina horrek ez du bere lanak irakurtzeko parada izatea eragotzi. Hori dena anekdota bat besterik ez da bere literatura ekarpenen ondoan. Euskal filologian lizentziatua izateaz gain, irakasle lanetan aritu zen atxilotua izan baino lehen. Pott Bandan ere partaide izan zen Bernardo Atxaga, Ruper Ordorika eta beste hainbat euskaldun idazlerekin batera. Hori gutxi balitz, euskal literaturan ekarpen handiak egin ditu eta lan ugari idatzi ditu. Gehien landu dituen arloak poesia eta narrazioa izan dira, eta guztien artean Ifar aldeko orduak narrazioez osatutako liburua izan da nik hautatutakoa.\nArestian esan bezala, Ifar aldeko orduak narrazio motzez osatutako liburua da. Aio aioma, Disiecti membra poetae, Haurrak pindaturiko paisaia, Ukabilka, Oroitzera eseri, Ifar aldeko nasa, Gerla historia, Amorante ausarta, Liburuetako mundu horietara herbestera zaitezkeela, Hamar liburuak eta Oroimena eta desira narrazio motzak kontatzen ditu liburuan. Josu Landak liburu honi egindako kritikan dioen bezala, ‘trajedien kronika’ bat egiten du Josebak. Narrazioak independenteak dira euren artean, hau da, ez dute segida bat osatzen; pertsonaia eta istorio ezberdinak kontatzen dira narrazio bakoitzean. Hala ere, narrazio bakoitzean trajedia moduko bat kontatuz, erreibindikazioak egiten dituela esan daiteke; amodioa, gerra, gartzela edota bizitza bezalako gaietan oinarrituz. Hauetan aipagarriena, agian, bigarren narrazioan bizitzari buruz egiten duen hausnarketa sakona izan daiteke.\nAipatu bezala, Sarrionandiak narrazio desberdinetan banatzen du liburua. Narrazio bakoitza hasi baino lehen, baliabide original bat erabiltzen du, ziurrenik gehien gustatu zaidan baliabidea izan da: aipu bat txertatzen du narrazio bakoitzeko, idazle eta filosofo ezberdinen aipuak zehazki. Aipu hauek, irakurleari pentsarazteaz gain, arreta mantentzen laguntzen dute; beraz, baliabide bikaina dela esan daiteke. Sarrera bezala txertatzen dituen aipuez gain, esaldi landu eta aberats asko erabiltzen ditu Sarrionandiak. Esaldi horien adibide bezala hauxe aukeratu dut: “Inori ezkutatzen zaiona, norbere buruari ezkutatzen zaio”. Bide batez, honelako aipuak irakurri edota bidali nahi badituzue, euskaljakintan badugu gure aipuen txokoa: euskaljakintza aipuak.\nLehengo harira itzuliz, Sarrionandiaren hizkuntza maila eta estiloari buruz hitz egitean, lexiko aberatsa erabiltzen duela esan beharra dago. Hiztegia alboan edukita hobeto ulertzen den liburu bat da hau, nahiz eta testuinguruagatik hitzak ulertzea posible den. Irakurleak liburuarekin gozatzeaz gain, lexikoa ere lantzen du liburu hau irakurtzean.Â\nIfar aldeko orduak narrazio liburuaren lexikoa lantzeko ariketa:\nHalaber, Sarrionandiak barne bakarrizketak, deskribapenak edota elkarrizketak erabiltzen ditu; izan ere, narrazioak beraien artean independienteak izatean, baliabide ezberdin ugari erabiltzeko aukera du.\nArlo guztiak aztertuz, ezbairik gabe Ifar aldeko orduak osatzen dituzten narrazioak irakurtzera bultzatu nahi zaituztet arrazoi askorengatik. Bat, irakurlea etengabe entretenituta mantentzen duelako narrazio motzen bidez. Bi, hiztegi oso aberatsa duelako eta lexikoa lantzeko oso baliagarria delako. Hiru, narrazio bakoitza baino lehenago txertatzen dituen aipuak irakurtzea merezi duelako. Lau, Josebak egiten dituen hausnarketak irakurlea ere hausnarketa egitera bultzatzen duelako. Horrela, milaka arrazoi eman ditzaket gelditu barik. Beraz, euskara eta literatura gustuko duen orori gomendatzen diot liburua irakurtzea. Horretarako, amak liburua hautatzerakoan esan zidana esango dizuet: “Joseba Sarrionandiaren liburu guztiak dira interesgarriak”. Azken batean, amek beti arrazoi!\nAmaitzeko, liburuan bertan azaltzen den laburpena utziko dizuet:\nIsmael du izena ipuin hauetako protagonistetako batek, Moby Dick balea zuriaren bila zihoan marinel hark bezala. Balearik ezean, elurra ari du Ifar honetako paisaian, elurra norberaren barnean, elurra baita -ur kristaldua- labirintoak har dezakeen forma perfektuenetarikoa, desertuarekin eta itsasoarekin batean. Haurtzaro eta sorterri-minezko orduetan, grinak eta ezereza zuritasun infinitoan nahasten direnean, hutsalak dirudite ametsek nabigante noragabetuarentzat. Bide guztiak ez dira berdinak, ordea, eta errauts eta ahanzturazko amaieraren aurrean duintasuna da, giza duintasuna, bizitzari zentzu pixka bat ematen diona.\nAbout Benat Ventureira\nView all posts by Benat Ventureira →\nirakurlearen_txokoa, literatura, sarrionandia\nJoanes Aierbe: “Gora Ordizia, gora Ordizia Rugby Elkartea eta gora Euskal Herria!”\nElena Irureta: “Beti pentsatu izan dut nire lana kasualitate hutsa zela, ez zela betiko izango”\ningerada 2020(e)ko abuztuak 13\nlokuma 2020(e)ko abuztuak 12\ntxintxo 2020(e)ko abuztuak 11\nbuxon 2020(e)ko abuztuak 10\ntrimindu 2020(e)ko abuztuak 9\nnarriatu 2020(e)ko abuztuak 8\nnaretsu 2020(e)ko abuztuak 7


Kataluniaren independentziaren kontrako mehatxu militarra salatu dute Europako Legebiltzarrean\nKatalunian hauteskundeak izateko hilabetea falta denean, independentziari buruzko eztabaida berotzen ari da Europan ere. Hori erakusten dute PPko Alejo Vidal Quadras Europako Legebiltzarreko presidenteordeari Derk J. Eppink (Lijst-Dedecker) eurodiputatu flandriarrak asteartean eskaini zizkion hitzek. Eppinkek Francorekin alderatu du PPko kidea, telebista saio batean Kataluniaren independentzia eragozteko armada eta Guardia Zibila bidaltzea proposatu zuelako.\n“Jarri afera boto-emaileen eskuetan eta ez armadaren eskuetan. Ezagutzen dugu Guardia Zibilaren historia señor, beraz hitz egin dezagun demokraziaz eta utzi Kataluniari bere kabuz erabakitzen” esanez amaitu zuen Eppink kontserbadoreak bere hitzaldia.\nKataluniaren kontrako mehatxu militarra salatzeko gutuna ere sinatu dute hainbat eurodiputatuk, tartean PSOEk Europako Legebiltzarrean daukan taldeko idazkari orokorrak, Maria Badiak. Dokumentua sinatu ostean Badiak dimititu egin behar izan du, alderdikideen artean sortu den ezinegonak eraginda.\nANCren deia herritarrei eta alderdiei\nBien bitartean, irailaren 11ko manifestazio historikoa deitu zuen ANC erakundeak deia egin die herritarrei, Diadako aldarria hautestontzietan ere nabaritu dadin.\nANCk alderdiei eskatu die euren programetan hiru puntuko konpromisoa sar dezatela: Kataluniaren subiranotasuna kataluniar herriarengan dagoela adieraztea baita hari dagokiola gainontzeko herriekin nolako harreman politikoa nahi duen erabakitzea ere; hurrengo legegintzaldian Katalunia Europako estatu berri izateko lanean engaiatuko direla esatea; eta elkarrekin lan egiteko konpromisoa hartzen dutela, estatu berria ahalik eta adostasun handienarekin sor dadin.


Haurrentzako elikadurari buruzko publizitatea arautzea adostu dute telebista-kateek Osasun Sailarekin | Consumer\nHaurrentzako elikadurari buruzko publizitatea arautzea adostu dute telebista-kateek Osasun Sailarekin\nIragarkiek ez dituzte adin txikikoak okertuko eta ezin izango dira haien ondoan inor azaldu.\nFORTAn (Irrati eta Telebista Autonomikoen Erakundeen Federazioa) eta UTECAn (Telebista Komertzial Elkartuen Batasuna) bildutako telebista-kateek akordio bat sinatu dute aste honetan Osasun eta Gizarte Politika Ministerioarekin, haurrei zuzendutako elikadurari buruzko publizitatea arautzeko.\nHitzarmen horren arabera, telebistako iragarkiek ez dituzte adin txikikoak nahastu behar elikagai baten ustezko ezaugarriei buruz edo haren kontsumoak ekar ditzakeen onurei buruz. Haurrei berariaz zuzendutako elikagaien sustapenean ez da agertu behar haiengandik hurbil dagoen pertsonarik, hala nola haurrentzako programen aurkezlerik edo filmen edo serieen pertsonaiarik, egiazkoak zein fikziozkoak.\nHalaber, 12 urtetik beherakoentzako programetan elikagaien edo edarien telesustapenak galaraziko dira. Hartara, saihestu egin nahi da publizitate-edukiak ikusten duten programakoekin nahastea. Gainera, arau orokor gisa, elikagaiei edo edariei buruzko publizitate-mezuek ez dituzte sustatu edo aurkeztu behar osasungarriak ez diren elikadura-ohiturak edo bizimoduak (neurriz kanpo, neurriz kanpo edo modu konpultsiboan jatea edo edatea), edo bizimodu sedentarioa “modu egokian” aurkeztu behar dute. PAOS Kodean (Adingabeei zuzendutako elikagaien publizitatea autorregulatzeko kodea, obesitatearen prebentzioa eta osasuna) jasotako konpromiso eta arau etikoak dira.\nObesitatearen aurkako borrokaLortutako akordioak aurrerapauso nabarmena dakar Ministerioarentzat adingabeak babesteko “gehiegizko publizitate-presioaren aurrean”, eta, zehazki, urrats bat gehiago haurren obesitatearen aurkako borrokan. Trinidad Jiménez Osasun ministroak nabarmendu zuenez, hitzarmen horren helburua da “12 urtetik beherakoei publizitatearen presioa gutxitzea, eta haien artean elikadura-ohitura osasungarriak eta ariketa fisikoa sustatzen laguntzea”.\nAzken Osasun Inkesta Nazionaleko datuen arabera (2006), 2 eta 17 urte bitarteko Espainiako haurren %18,6k gehiegizko pisua du eta %8,9k obesitatea. Kopuru horiek, batez ere, aurrepubertaroan areagotzen dira. Gainera, obesitatearen prebalentzia gero eta gehiago lotzen da gure garaiko gaixotasun kroniko nagusiekin, hala nola bihotz-hodiekin, hipertentsioarekin edo zenbait minbizi edo diabetesarekin, besteak beste.\nAutokontrola, publizitatea arautzen duen erakundea, arduratuko da bai kodeari atxikitako enpresen, bai administrazio publikoen, kontsumitzaile elkarteen edo beste entitate batzuen erreklamazioak bideratzeaz. Baldintzak betetzen ez badira, zehapenak 6.000 eurotik 180.000 eurora bitartekoak izanen dira arau-hauste arin batengatik.\nelikadura gidatua erdipurdi osasuna publizitatea telebista-kateak


Unai Arruabarrena, Espainiako txapeldunorde : Bidasoko Hitza\nUnai Arruabarrena, Espainiako txapeldunorde\nEspainiako Open Junior Txapelketa bikaina jokatu dute bidasoarrek, zenbait errekor hautsi eta goiko postuetan sailkatzea lortu dute eskualdeko kirolariek.\nUnai Arruabarrena, zilarrezko dominarekin.\nBidasoa XXI Igeriketa Taldeak asteburu oparia izan du. Espainiako Open Junior Txapelketa bikaina jokatu dute bidasoarrek, zenbait errekor hautsi eta goiko postuetan sailkatzea lortu dute eskualdeko kirolariek.\nUnai Arruabarrena Espainiako txapeldunorde izan da, 200L proban bere marka pertsonala hautsi ostean. Amaia Cendoyak ere bere errekorra gainditzea lortu du; Euskadiko Errekorra gainditu du 50M modalitatean. Aritz Aguilarrek ere txapelketa ona jokatu du, taldekideek bezalaxe, marka pertsonala hautsi zuen (400L proban).\nKirolariak uretara sartu diren 31 aldietatik 21ean lortu dute finalaurrekora edo finalera sailkatzea. Hurrengo hitzordua Azken Portu kiroldegian izango dute, Euskal Herriko Kopan.


The Bourne supremacy - bizkaie.biz\nInork ez eban itxaroten “Bourne kasua” 2002ko udako ezustekoetariko bat izatea. Errodajean arazo handiak izan ziran eta estreinau baino lehenago zuzendariak berak adierazo eban ez jakola pelikulearen emoitza artistikoa lar gustetan; edozelan be, uda horretako arrakasta ekonomikorik handienetariko bat izan zan.\nUrte bi geroago, “The Bourne supremacy” zine aretoetara heldu da, oraingoan beste zuzendari baten eskutik: Paul Greengrass. Aldaketa hau gorabehera, egiturea aurrekoaren antze-antzekoa da; protagonisteak arazoak eta dudak daukaz bere nortasunaren inguruan eta iragan ilun hori aztertzen jarraitu beharko dau; hori guztiori suspenseko eszenek eta ekintza pasarteek hornidutako egitura baten bitartez emongo deuskue, ikus-entzuleen arretea bereganatzeko ahaleginak eginez; beraz, ez dago ezer barririk bigarren zati honetan.\nGidoiari jagokonez, itxurakeriek edukinek baino garrantzi handiagoa daukie; filmaren amaierea be lar sinplea da; horrenbestez, filma amaitzen ikusi eta pentsau ahal da errusiar mendi baten egon garala, ibilbidean zehar buelta asko baina, azkenean, bidaia hasi ginan lekuan amaituko da.\nMatt Damonek atzera be oratu behar izan deutso Jason Bourne antzezteko zereginari; antzezpena nahiko hotza da, baina hori logikotzat hartu beharra dago, personaia hiltzaile errukibakoa izateko entrenau dabela kontuan hartzen bada. Onena Brian Cox-ek eta Joan Allen-ek antzezturiko personaien arteko norgehiagokan ikusi daiteke. Laburbilduz, ez dozue aparteko ezer topauko film honetan, denporea pasetako modu bat besterik ez.\n- Antzezleak: Matt Damon (Jason Bourne), Franka Potente (Marie), Brian Cox (Ward Abbott), Julia Stiles (Nicky), Karl Urban (Kirill), Gabriel Mann (Danny Zorn), Joan Allen (Pamela Landy), Tom Gallop (Tom Cronin), Marton Csokas (Jarda), Karel Roden (Gretkov).\n- Gidoia: Tony Gilroy, Robert Ludlum-en nobelan oinarrituta.\n- Muntaia: Christopher Rouse eta Richard Pearson.


Webgune honek cookieak erabiltzen ditu, erabiltzailearen esperientzia hobetu eta optimizatzeko. Jarraian, informazio zehatza aurkituko duzu jakiteko zer diren “cookieak”, zer motatakoak erabiltzen dituen webgune honek, nola desgaitu ditzakezun zure nabigatzailean eta nola blokeatu dezakezun hirugarrenen cookieen instalazioa.\nZer dira cookieak eta nola erabiltzen dituzte ARANZAZU SAren webguneek?\nZu bisitatzen ari zaren webguneak edo erabiltzen ari zaren aplikazioak zure nabigatzailean edo gailuan (smartphonean, tabletan…) instalatzen dituen fitxategiak dira cookieak. Zure bisitari buruzko informazioa gordetzeko balio dute. Interneteko webgune gehienek bezala, ARANZAZU SAren atariek ere cookieak erabiltzen dituzte, honako helburu hauetarako:\nWebguneek zuzen funtzionatuko dutela bermatzeko.\nZure lehentasunak gordetzeko, esaterako aukeratutako hizkuntza edo letra-tamaina.\nZure nabigazio-esperientzia ezagutzeko.\nInformazio estatistiko anonimoa biltzeko, hala nola zer orrialde ikusi dituzun edo zenbat denbora eman duzun gure webguneetan.\nCookieen bidez zure nabigazioa hobe dezakegu, eskainitako informazioa eta zerbitzuak zure interesetara egokituz. Horrela, esperientzia hobea emango dizugu bisitatzen gaituzun guztietan. ARANZAZU SAren webguneek cookieak erabiltzen dituzte funtzionatzeko eta erabiltzailearen nabigazioa egokitu eta errazteko.\nCookieak erabiltzaile anonimo batekin eta horren ordenagailuarekin edo gailuarekin lotuta daude, eta ez dute datu pertsonalik ezagutarazteko aukerarik ematen. Zure nabigatzailea edonoiz konfiguratu ahal izango duzu ARANZAZU SAren webguneek bidalitako cookieen instalazioa aldatu edo blokeatzeko, edukietarako sarbidea eragotzi gabe. Halere, zerbitzuen funtzionamenduaren kalitatean eragina izan lezake horrek.\nIzena emateko prozesua osatzen duten erabiltzaileek edo beren sarbide-datuen bidez saioa hasten dutenek zerbitzu pertsonalizatuak eta beren lehentasunetara egokituak eskuratu ahal izango dituzte, izena emateko unean emandako informazio pertsonalaren eta beren nabigatzailearen cookiean gordetako informazioaren arabera.\nAutentikazio-cookieak, definizioz, aldi baterako edo saioko cookieak dira, ez dira iraunkorrak. Halere, erabiltzaileek iraunkor bihur ditzakete, sarbide-kontrolean “Remenber login” laukia markatuta. Izena emandako erabiltzaileentzat.\nLogina egitean sortzen diren saioko cookieek 30 minutuko iraupena dute, azken jarduera-alditik zenbatzen hasita. Izena emandako erabiltzaileentzat.\nHizkuntza gordetzeko, ”hizkuntza” deritzon cookiea sortzen da. Hizkuntza bakarreko instalazio batean, horixe izango da nabigatzailearen hizkuntza, baina webguneak zenbait hizkuntzaren artean hautatzeko aukera ematen badu, cookie ezberdina sortuko da, hautatutako hizkuntzaren arabera. Erabiltzaile-mota guztientzat.\nGure webgunean nabigatzen eta jarraitzen baduzu, Cookieen Politika honetako baldintzak erabiltzea onartuko duzu. ARANZAZU SAk Cookieen Politika honetarako sarbidea emango du erabiltzaileak izena ematen duenean, erabiltzaile horri informazioa emateko. Dena dela, cookieak blokeatu, kendu eta haien erabilerari uko egiteko eskubidea izango du erabiltzaileak uneoro.\nEdonola ere, cookieak gure webgunea erabiltzeko beharrezkoak ez direnez, blokeatu edo desgaitu egin ditzakezula jakinarazten dizugu. Horretarako zure nabigatzailearen konfigurazioa aktibatu behar duzu, eta horrek aukera emango dizu cookie batzuen edo guztien instalazioari uko egiteko. Nabigatzaile gehienek cookieen presentziaz ohartarazten dute eta haien erabilerari automatikoki uko egiteko aukera ematen dute. Cookieen erabilerari uko egiten badiozu, gure webgunea erabiltzen jarraitu ahal izango duzu, baina horren zerbitzuetako batzuen erabilera mugatuta egongo da eta, ondorioz, gure webgunean agian ez duzu hain esperientzia gogobetegarria izango.\nErabiltzaileak edonoiz aukera dezake zer cookiek funtzionatuko duten webgune honetan, honako hauek erabiliz:\nNabigatzailearen konfigurazioa; adibidez:\nChrome, hemen: http://support.google.com/chrome/bin/answer.py?hl=es&answer=95647\nExplorer, hemen: http://windows.microsoft.com/es-es/windows7/how-to-manage-cookies-in-internet-explorer-9 …\nFirefox, hemen: http://support.mozilla.org/es/kb/habilitar-y-deshabilitar-cookies-que-los-sitios-we …\nSafari, hemen: http://support.apple.com/kb/ph5042\nHirugarrenen beste tresna batzuk, online eskuragarri daudenak. Tresna horiei esker, erabiltzaileek webgune bakoitzeko cookieak antzeman eta desgaitu ditzakete.


Egonaldietako ekoizpen artistikoak ikusgai, Tabakaleran | Nontzeberri\nHasiera/ARTEA/Egonaldietako ekoizpen artistikoak ikusgai, Tabakaleran\nAzken bost urteetan Tabakalerako Artisten Gunean garatu dituzten artisten lanak bildu dira Estudiotik at. Bost urtetako sorkuntza izeneko erakusketan. Maitzera arte bisitatu ahalko da mostra hori.\nHasiera 2015en izan zen, eta bertan egonaldiak egin dituzten artisten lanak erakutsiko dira. Aurkezten diren lan askok bertako eta nazioarteko zirkuituetan zehar egin dute ibilbidea, eta erakusketa honen bidez, sortu ziren lekura itzuli dira.\nDenetatik dago ikusgai: pintura, eskultura, instalazioa, argazkia, soinua edo bideoa, besteak beste, eta horien bidez lantzen dituzten gaiak “askotarikoak dira, eta kasu batzuetan elkarrekin lotuta daude, edo antzeko ikerketa-ildoak partekatzen dituzte, bai eta testuinguru komunak ere”. Gainera bakarka lan egiten duten artistak eta elkarrizketa, ikaskuntza eta ulermena ardatz dituzten sorkuntza prozesuetan elkarrekin lan egin dutenak ere izan dira bertan.\nModu horretan, erakusketa-ildo berri bat irekiko da Tabakaleran, “Artisten Gunean gertatzen diren ekoizpen artistikoko prozesuak agerian jartzeko helburuari erantzuten diona, eta datozen urteetan jarraipena izatea dago aurreikusita.”\nArtisten Gunea topagune bat da, eta bertan, espazioaz gain, “artistek hainbat baliabide dituzte eskura, hala nola errebelatze-laborategiak, ikus- entzunezko postprodukzioko kabinak edo gorputza eta arte biziak lantzeko platoa”.\nHorren inguruan, Lantegi Irekiak antolatzen dira, bertan dauden artisten lana eta haien lan-prozesuak ezagutzera emateko, eta artisten eta publikoaren arteko topaketa eta elkarrekintza ahalbidetzeko.”


Give Me Hope bigarren albumean, baikortasuna aldarrikatzen du Burundin jaiotako soul kantariak, hala eta guztiz ere. Bimenik, Burunditik ihes egin eta Erresuma Batuan finkatu aurretik heriotzari iskin egin zion errefuxiatuak, anbizioaren, komunitatearen eta maitasunaren inguruko hausnarketa egiten du, Otis Redingen eraginpean.\nGive Me Hope Motownen soinu klasikoaren eta soularen, psikodeliaren eta afrofunkaren artean mugitzen da, Staxen inspiratuta. Martin Luther King Jr. eta James Sternen eragina (izen bereko funk kantu indartsu bat eskaintzen dio) presente dago diskoan, baita Lee Scratch Perry bezalako beste sortzaile batzuen jakinduria ere. Abestiek sentimendu sakonak zabaltzen dituzte, gure garaiaren kontzientzia eta zaurgarritasuna, baina eguzkitsuak ere badira eta pop espirituari eusten diote.\n“Artista gisa egiten ari naizen bidaiatik begiratzen saiatu naiz: zer gainditu dudan, zer dagoen aurretik eta non nagoen orain. Garbiketa handia egin behar dudala sentitzen dut”, dio Bimenik. “Prozesu emozionala da. Zure estatus indibiduala alda daiteke, baina igarotzen dituzun etapa asko identifika ditzakezu eta barnetik nola aurre egiten diezun uler dezakezu”.\nBurundiko errege-familiaren ondorengo, 15 urte zituela egin zuen ihes Bimendik bere herrialdetik, 1993ko gerra zibilean eta genozidioan. Bere biziaren aurkako hainbat atentaturen ondoren, medikuek ospitalean pozoitzea barne, errefuxiatu estatusa lortu zuen eta Galesera ihes egin zuen. Nazio Batuen beka batekin Galesko Trinity Collegera (gatazketatik ihes egin duten haurrentzako eskola) iritsi eta gutxira, diskoak erostera joan zen Bimeni bere urtebetetzean. Ray Charles, Bob Marley, Marvin Gaye eta bere idoloa zen Otis Reddingen musikak harrapatu zuen berehala.\n“Musika da nire ihesbide handiena. Nire lehen albumarekin, Free Me lanarekin, nahi nuena egin nuen azkenean, eta musika nire askatasuna zela sentitu nuen”, dio, eta bere aldarteak Give Me Hope grabatzen ari zela eboluzionatu zuela gaineratu du. “Espero baino plataforma handiagoa duzula konturatzen zara, beraz, galderak egin behar dizkiozu zeure buruari: Zer adierazi nahi dut? Nor naiz?”.\nJP Bimeni erresiliente eta kontziente agertzen da, espiritualtasun eta oinaze sakon bat uxatuz itxaropena eskatzeko. Zulo eta esperientzia mingarriz betetako bizi-bidaia izan arren, Bimeniren ustea da maitasuna dela gure etorkizun kolektiboa, eta sendo mantentzen da horretan. Bere lehen albuma, kritikak goraipatutakoa, ospakizun alaia eta superfunka izan zen; Give Me Hope, berriz, batasunaren eta komunitate global zentzuaren beharraren inguruko hausnarketa sakonagoa da.\nOtis Redding bezala, babesgabetasunaren eta estasiaren maisua da Bimeni. Give Me Hope 1969ko Eddie Holmanen Four Walls abestiaren bertsio batekin hasten da, eta behin ziurtzat jo zuen maitasun bat galdu izanaz damutzen da Bimeni. Pop-soul doinua duen Not In My Name protesta abestian, gure komunitate-existentziaren elkarrekikotasuna sustatzen du Bimenik. Lagun hurkoarenganako maitasunaren metafora gisa erabiltzen ditu albumeko baladak, gospel ukituekin eta Sam Cookeren gozotasunarekin, Find That Love eta When Everything Is Wrong abestietan.\nGive Me Hopek ere gai pertsonal konplexuak jorratzen ditu, eta Guilty and Blessed bere trauma eta gerrako historia pertsonalarekin bustitzen du Bimenik. Ehunka mila pertsona hil ziren Burundiko 1994ko genozidioan, Bimeniren lagunak barne. Kantariari tiro egin zioten, eta azken igurtzia ere eman zioten; medikuek pozoitu egin zuten, eta, hala ere, bizirik irautea lortu zuen Bimenik, musikarekiko grina garatzen zuen bitartean aurrera eginez. Hala ere, bere arrakastak gorabehera, bizirik dagoenaren erru-sentimenduaren oinazea sentitzen du Bimenik askotan.\n“Segur aski ezagutzen ditut nik baino gehiago merezi duten pertsonak, baina ez zuten aukera hori izan”, dio Bimenik. “Bedeinkatuta sentitzen naiz bizirik atera eta aurrera jarraitzeagatik. Baina batzuetan errudun sentitzen naiz. Musika honek autoaurkikuntzara eta sendaketara egiten dudan bidaia emozionalean sakontzen du”.\nAlbumari izenburua ematen dion abestiak eta Mathematicsek tonua altxatzen dute metal eta baxu lerro indartsuekin, Sharon Jones eta The Dap-Kings zein Fela Kuti gogora ekarriz. Bimenik bere heroiak omentzen ditu James Stern kantuan, talde neonazi estatubatuar bat suntsitu zuen aktibista beltzari buruzko puntu psikodelikoa duen kantuan. Precious Girlen metalen flowa oso dantzagarria den zenbaki batean sartzen da gero, Bimeniren ahots sakontasun sinestezinak animatuta.\nGive Me Hope talde-lan bikain baten emaitza da. The Black Belts-ek ere hartzen du parte Give Me Hopen barietate anitz horietan, beste genero asko islatzen dituen soul albumean. Los Cinturones Negros-ekoek disko osoan dute dirdira, baina Ghost City lanean aire zinematografikoko tresna batekin arnasa hartzeko tartea ematen diete.\nGive Me Hoperen sorrera konplexua izan zen, traumatik hasi eta pandemiaren garaiko ziurgabetasuneraino. “Jendea etxean giltzapetuta dago, eta gerra finantzarioa da, bizirauteko. Itzal bat dago, ez dakigulako zer etorriko den”, Bimenik gogoratzen du bere ibilbide musikala kasualitatea zela pentsatzen hasi zela, “baina konturatu nintzen beste guztien egoera berean nagoela. Esperantza ematen didanari buruz hausnartzea zen disko honetarako sentimendu egokia”.