Heriotz zerbitzuak publikoak izan behar dira - Hala Bedi\nHala Bedi > Iritziak > lumagorri > Heriotz zerbitzuak publikoak izan behar dira\nHeriotz zerbitzuak publikoak izan behar dira\nAzkenengo asteetan COVID-aren gaixotasuna eta honen ondoriozko heriotza ezagutzea tokatu zait niri eta nire gertukoei, gogorra izan da, oso gogorra heriotzara zeraman prozesu guztia, osasun zerbitzu publikoetako lana goraipatzeko modukoa da egiten ari duten guzti-guztia, ez dut ezer berririk esango zentzu horretan.\nHala eta guztiz ere, heriotza iritsi zen, eta jakin badakit ze mingarria den gai hau ateratzea, ihesi egiten diogun gaia da heriotzarena, inoiz ez gaude prest, inoiz ez da tokatzen, eta ia guztietan ezuztekoan eta prestatu gabe harrapatzen gaitu.\nKalean ez dago honen inguruko eztabaidarik, tokatzen denean, bakoitzak ahal duen moduan eramaten du eta aurrera. Osasuna edo hezkuntza publikoa izan behar duela defendatzen dugun moduan, heriotz zerbitzu publikoaren meloia noizbait ireki beharko dugu.\nHeriotza batean osagai asko jokatzen dute, genero rolak, kultur, genero identitate eta sexu aniztasuna, bada osagai ekonomikoa, jatorrizkoa…. Ugariak dira heriotza batean agerian geratzen diren elementuak.\nHiri honetan, eta inork kontrakoa esaten ez duen bitartean, hildakoa kristaua da, eta beraz kristauen sinbologia osoarekin joango da kontrakoa esaten ez bada, horrek guztiak baldintzatuko du prozedura osoa, eskelaren idazketa, hil kutxaren eredua eta prezioa, loreen kontua,….\nLoredun oroitzapenak gordeko dituzte emakumeentzat, itsasontziak edo basoen irudiarenak gizonentzat, eta, horrela, hamaika adibide jar ditzakegu.\nHildakoak edo bere familiak baliabide ekonomikoak baditu, eta heriotza garestia da, arazo gutxi izango ditu, baina baliabiderik ez badu, prozesua pixkat luzeagoa izango da, gorpuaren ehorzketa udalaren esku geratuko da, baina honek ezinbestekoak diren beharrak baina ez ditu kubrituko, adibidez hildako horrek ez du eskela bat izateko eskubiderik izango, beraz, bere gertukoek ez dute izango heriotza horren berri izateko modurik. Badira baliabide ekonomikorik ez duten pertsonak eta aldiz ingurune soziala dutenak, gezurra badirudi ere batzuk txundituta geratzen dira hau entzuten dutenean, eta ingurune horrek badu heriotza horren berri izateko eta hildakoa nahi duen moduan agurtzeko eskubidea.\nGasteizen heriotza zerbitzuak ematen dituzten hiru enpresa daude, hiru enpresa pribatu, horietako bi Estatuko handienetakoak. Legeak gutxieneko tanatorio pribatu edo publiko bat agintzen du 10.000 biztanleko. Eta nik diot, zergatik ez publikoa den bat?\nLumagorri (Amets eta Jon): Heriotz zerbitzuak publikoak izan behar dira\n← Konfidantza kontua\nZorte on! →


Sendatu bat, hiru positibo eta lau hildako azken orduetan adinekoen egoitzetan - Artikulua - Gipuzkoa ETORKIZUNA ORAIN\nSendatu bat, hiru positibo eta lau hildako azken orduetan adinekoen egoitzetan\nAldundiak Osasun sailak egiten dituen babeserako materialaren bidalketak osatzen jarraitzen du eta gaur arte, 426.500 babeserako elementu igorri ditu egoitza sarera.\nEider Mendoza foru bozeramaileak Gipuzkoako adineko pertsonen egoitzetako egoeraren berri eman du, eta zehaztu du azken orduetan pertsona batek gehiagok gainditu duela gaixotasuna, hiruk eman dutela positibo eta lau zendu direla. Beraz, lurraldeko egoitza sarean, 65 zentroz osatuta dagoena eta non 5.425 adineko pertsona artatzen diren, gaur arte, 103 lagun sendatu dira, 141 hil dira eta 274 diagnostiko positiboarekin daude.\nAzken heriotzak eman diren egoitzak izan dira Zarauzko Santa Ana (1), Donostiako Berra (1) eta Zumarragako Argixao (2); bestalde, mediku alta jaso duen pertsona Zumaiako Otezuri egoitzan bizi da. 16 izaten dute jarraitzen kasu positiboak dituzten adinekoen egoitzak, 42 lagun Donostiako Gurutze Gorriaren zentroan ingresatuta daude eta 34 ospitalean.\nBeste alde batetik, adierazi du Mendozak, garbiketa eta desinfekzioak lau egunetik behin egiten ari direla egoitza zentroetan, suhiltzaileen, DYAko boluntarioen eta logeletan enpresa espezializatu baten eskutik. Azken orduetan berriro desinfektatu dira Iturbide (Arrasate), La Paz (Donostia), Caser Residencial Betharram (Hondarribia), Jose Arana (Eskoriatza) eta GSR Aretxabaleta (Aretxabaleta).\nBozeramaileak gogorarazi du Aldundiak duela hilabete pasa Txoke Plana jarri zuela martxan, modu “estrategiko eta koordinatuan” Covid-19ak Gipuzkoako gizarte zerbitzuen arloan sortutako osasun krisiari erantzuteko diseinatutakoa, eta azpimarratu du plan hori zazpi lan-lerroz eta 50 ezohiko neurriz osatuta dagoela. Neurri horietako bat da “kutsadura-kasu susmagarriak eta positiboak artatzeko beharrezkoa den oinarrizko babes materiala erostea eta banatzea, Osasun Sailak beharrezko materiala hornitu arte”.\nZentzu horretan, bozeramaileak gogorarazi du materialaren banaketarako eskumena duen erakundea Eusko Jaurlaritzako Osasun Saila dela; hala ere, errepikatu du Gipuzkoako Foru Aldundiak, krisialdiaren hasieratik, bidalketa horiek osatzen jardun duela. Banaketak egin dira egoitzek aurkeztutako beharren arabera, eta gaur arte, 426.500dik gora babeserako elementu igorri dira, horien artean, 127.500 maskarilla eta 30.000 NBE oso. Babeserako materiala lurraldeko egoitza sarean zehar banatu da, 240 zentroz osatuta dagoena eta non 7.000 lagundik gora artatzen diren.\nBidalitako materialak barne hartzen ditu maskarillak, txanoak, batak, buzoak, botak, kaltzak, amantalak, babes pantailak, eskularruak, betaurrekoak, alkohol sanitarioa, gel hidroalkoholikoa… Eider Mendozak adierazi du, Aldundiak eskuratutako materialaz gain, donazioak jaso direla enpresa, fundazio eta erakunde desberdinen eskutik, eta “sakonki” eskertu die haien elkartasuna. Erakunde horiek dira: Covid Euskadi, Fagor Industrial, German Suministros Médicos, Kananaskis, Maier S. Coop, Orkli, Plastigaur/Pasaiplas, Teknika eta LH zentroak, Trueba, Zorroaga Fundazioa, eta Beasain eta Tolosako udalak.


ANSAREO MARCA BERRIA - Sormen Komunikazioa\nElai, Asaser eta Ansareo enpresa taldearentzako marka-arkitektura berria\nKonpainia osatzen duten gainerako enpresak elkartzen eta babesten dituen marka bakar gisa ANSAREO erabiltzearen aldeko apustua egin duten Elai, Asaser eta Ansareo enpresa taldearentzako marka-arkitektura berria, TALDEko izatearen sentimendua indartzeko, lan egiten den enpresa baino haratago, elkartasun eta indar handiago bat proiektatzeko, bere bezeroen artean konfiantza handituz.\nELKARTASUNA, AURRERAPENA ETA MERKATU BERRIETARA MOLDATZEA adierazten duen ikurra. Globaltasuna, elkartasuna eta aurrerapena kontzeptuak “a” desegituratu batetik sortzen den eta taldeko 3 enpresen sinonimo diren geruza desberdinez osatutako imagotipoaren konposizioan isladatzen dira.\nMOLDAERRAZTASUNA, MALGUTASUNA eta HEDAPENA dira ikurrak trasmititzen dituen balioak; zeinak grafikoki, ikurra osatzen duten “uhin”ekin adierazten eta irudikatzen diren. Uraren uhinak gogorarazten dizkiguten forma moldagarriak, Ansareo bezala garai berrietara eta pertsonek eskatzen dituzten zerbitzu berrietara egokitzen diren egitura elastikoak.\nGuzti hau laranja koloreko lerro batez berretsi eta indartzen da, amaiera gisa sendotasuna eta markarekiko konfiantza ekarriz


PARTIKULARREN GORDAILUA EDO DOHAINTZA\n8 mm., Super-8, 9,5 mm., 16 mm. edo 35 mm. formatuetako pelikularik ba al duzu? Gustatuko al litzaizuke baldintza onenetan kontserbatzea? Formatu eskuragarri batean gorde nahi al duzu edukia, hala modu errazagoan eta erosoagoan izateko eskura zure irudiak?\nEuskal ondare zinematografikoa babesteko orduan partikularren gordailuek eta dohaintzek duten garrantziaz jabetuta, Euskadiko Filmategiak telezineatu zerbitzu bat (euskarri zinematografikoan dauden irudiak euskarri bideografikora bilakatzea) jarri du abian arestian aipatutako formatuetan. Beraz, gordailu edota dohaintza* bat egin nahiko bazenu, ondorengo prozedura jarraitu beharko zenuke:\nEuskadiko Filmategiak ondorengo formatuetan filmatutako irudiak hartzen ditu: 8 mm., Super-8, 9,5 mm., 16 mm. edo 35 mm.\nJatorrizko filmak Euskadiko Filmategiaren artxibategian gorde ohi dira, eta, ondorioz, gordailuan edota dohaintzan utzitako irudiak bere instalazioetan ikusi ahal izango dira.\nGordailugileari edota dohaintza-emaileari telezinetatutako irudiak DVD batean entregatu, eta gordailu edota dohaintza* ziurtagiri bat emateko konpromisoa hartzen du bere gain Euskadiko Filmategiak. Era berean, nahiago izanez gero, irudiak formatu digitalean eskuratu daitezke (DVDan jaso ordez). Kasu horretan, beharrezkoa da aldez aurretik jakinaraztea lehentasun hori eta irudiak gordetzeko disko gogor bat (PCrako formateatuta) ekartzea Euskadiko Filmategira.\nIrudiak behin bakarrik telezineatuko dira, eta gordailugile edota dohaintza-emaileari telezineatutako materialaren kopia bakar bat emango zaio. Kopia gehiago nahi izanez gero, Euskadiko Filmategiak kopiatuaren kostu teknikoa kobratuko du.\nEuskadiko Filmategiak irudiak filmatu ziren bezala entregatuko ditu. Era berean, irudiak telezineatu ondoren, ez da ediziorik egingo.\nIrudiek Euskal Herriarekin zerikusia izan behar dute; ondorioz, alde batera utziko dira baldintza hori betetzen ez duten irudi guztiak.\nFilmak postaz, mezulariz edota pertsonalki ekarri daitezke gure egoitzara (Tabakalera. Andre Zigarrogileen plaza, 1-2. solairua. 20012 Donostia).\nEuskadiko Filmategiaren ordutegia ondorengoa da: astelehena-asteartea-asteazkena-ostirala (08:00-15:00) eta osteguna (08:00-14:00 / 15:00-17:30).\nIrudiekin batera, beharrezkoa da ondorengo harremanetarako datuak jakinaraztea: modalitatea* (gordailua edo dohaintza), izen-abizenak, NAN, helbidea, telefono-zenbakia (etxekoa eta sakelakoa) eta e-posta.\n* Gordailu edota dohaintza bat egitearen arteko desberdintasuna ondorengoa da: gordailuaren kasuan, gordailugileak ditu irudien eskubideak. Ondorioz, pertsona edota erakunde batek irudi horiek erabili nahi izango balitu, gordailugileari eskatu beharko lioke horretarako baimena. Horrela, gordailugilea izango litzateke baimena eman ala ez, eta zein baldintzatan, erabakiko lukeen pertsona. Bestalde, dohaintzaren kasuan, Euskadiko Filmategiak hartuko luke bere gain irudi horien inguruko eskubideen kudeaketa. Hala, dohaintza-emailea prozesu horretatik at geratuko litzateke, eta Euskadiko Filmategiak bideratuko lituzke beharrezko izapideak.


27 ORDUTAN AGORTU DIRA DORTSALAK - Gorbeia Suzien\n27 ORDUTAN AGORTU DIRA DORTSALAK\nEka 3, 2015 | Albisteak\nLasterketa nagusiko 450 dortsalak 27 orduan agortuta.\nBeste aukera bat Gorbeia Suzien TernuaLasterketa Herrikoian parte hartzeko.\nZeanuri, 2015eko ekainak 2.\nIaz dortsalak 8 egunean agortu ziren eta aurten ere hala uste genuen, baina aurreikuspenak gaindituz, 27 orduan agortu dira Internet bidez zeuden 450 dortsalak. Esan behar lasterketak bere arrakasta daukala kirol honetan eta hori nabarmena izan da aurten ere.\nKontuan izatekoa da, lasterketa lehenengo urtetik Euskal Mendizale Federazioaren egutegian izan dela eta azkenengo urte bietan ISF-ren Skyrunner Series-etan ere bai. Bere ezaugarriak direla eta, ISF-k bere egutegian jarri du aurten ere. 32 kilometro, 2.200 metro desnibel positibo, Lekanda, Gorbeia, etab. etab.\nEskertzekoa da korrikalariek egiten duen esfortzu ekonomikoa ere. Gorbeia Suzien Ternua, jaio zenetik argi izan du lehen mailako lasterketa bat izan nahi duela. Eta horretarako aurrekontu garrantzitsu bat behar du, eta horrekin batera dortsalen salneurria maila honetako lasterketetara egokitu. Baina gure esfortzuak bikoiztu egiten ditugu inbertitutakoa bueltan emateko: lasterketa zoragarria, bazkaria, ekintzez jositako egutegia, opari izugarria, etab. etab.\nZoritxarrez, ezin ditugu parte hartu nahi duten guztiak onartu, baina Gorbeia Suzien Ternuaz gozatzeko ere beste aukera zoragarri bat duzue: Gorbeia Suzien Ternua Lasterketa Herrikoia. 22 kilometroko ibilbide honek aukera asko eskaintzen ditu; korrika egin nahi duenak, lasterketen munduan hasteko, oinezko martxa lasaia… kontuan izan gehienez 6 ordu egongo direla hau betetzeko eta honek aukera guztiak ematen ditu. Lasterketa hau 18 urtetik beherako mailentzako ere izango da, eurei egokituta baitago.


Ainhoa Alberro, biomedikuntzan doktorea: "Ikerketak ez du frogatu birusa esklerosiaren eragile zuzena denik"\nHarvardeko unibertsitateak zuzendu duen ikerketaren arabera, mononukleosi gaitza edo garai batean 'musuaren gaixotasuna' moduan ezagutzen zena eragiten duen birusak harreman zuzena du esklerosi anizkoitzaren sorreran.\nIkertzaile bat laborategian. Argazkia: EITB\nAinhoa Alberro, biomedikuntzan doktorea: 'Ikerketak ez du frogatu birusa esklerosiaren eragile zuzena denik'\nScience adizkari zientifikoak argitaratu duen ikerketa batek dantzan jarri ditu munduko dozenaka zientzialari eta batez ere, esklerosi anizkoitza duten gaixoak. Harvard Unibertsitatean egin duen ikerketaren arabera, mononukleosi gaitza eragiten duen Epstein-Barr birusak harreman zuzena du esklerosi mota honetan. Aspaldi ari ziren zientzialariak hartu-emana ikertzen eta orain frogatutzat eman dute.\nIkerketa osoaren xehetasunak irakurri zai, Ainhoa Alberro biomedikuntzan doktoreari eskatu dizkiogu azalpenak "Faktoria" albistegian. Lisboako unibertsitatean lanean ari da orain, esklerosi anizkoitzari buruzko ikerketa batean. Harvard-eko txostena garrantzitsua bada ere, Alberrok dio ezin dela esan birusa eta gaitzaren artean "kausa-efektu" zuzena dagoenik. "Populazioaren % 80-90 Epstein Barr birusa du uneren batean, baina kopuru horretan ez da garatzen esklerosi anizkoitza". Baina, ikerketak utzi du ondorio argi bat, Alberro doktoreak dioenez, "birus honekin infekzioa eduki izanak 32 aldiz handitzen du esklerosi anizkoitza garatzeko".\nEsklerosia duten gaixoen artean itxaropena piztu dela aitortu digute. Leire Abellaneda da horietako bat, medikua da, eta esklerosi anizkoitza diagnostikatu zioten duela 13 urte. Aurrera begira, "botika edo tratamendu bati" ateak zabaltzen dizkion ikerketa izan litekeela uste du. Izan ere, esklerosi mota hori gaixotasun degeneratiboa da, larria, garuna babesten duen nerbio sistemari eragiten dio. 3.000 herritarren artean batek izaten du gaitza eta oraingoz, ez du sendabiderik.


Ondarearen bideetatik barna | Bizigiro | Berria\nOrain dela 25 urte, Unescok gizateriaren ondare izendatu zuen Donibane Garazitik Santiagora doan Donejakue bidea. Orain dela 20, berriz, izendapen bera eman zien Frantziatik abiatzen diren lau bideei. Besteak beste, kulturan eginkizun «erabakigarria» izan zuelako izendatu zuen ondare.\nBi erromes Unescok ondare izendatutako Jondoni Jakobe atetik pasatzen, Donibane Garazin. ISABELLE MIQUELESTORENA\nOndare politikan, lehen aldia da denak uztartzen garela». Daniel Olzomendi Euskal Hirigune Elkargoko Turismo, Natura eta Ondarearen arduradunaren hitzak dira, Donejakue bidearen urteurrenaren ospakizunek bide berean jarri baititu Zuberoa, Lapurdi eta Nafarroa Beherea. «Hogeigarren urteurrena da, eta interesgarria dena da denak elkartu garela logika baten ukaiteko», zehaztu du. Izan ere, urteurren hori ospatuko da hiru probintzietan. Zehatzago esateko: 1998. urtean, Unescok Frantziatik abiatzen diren lau Donejakue bideak —eta Euskal Herritik pasatzen direnak— gizateriaren ondare izendatu zituen. Horren haritik, elkargoak abentura bitarteko egitaraua prestatu du.\n«Horrelako urteurrenak gure arteko harremanak azkartzen ditu, eta hori interesgarria da. Ospitalepearekin [Nafarroa Beherea] ez genuen harremanik, eta orain plaka agertze bat proposatu dugu elkarrekin. Bi herrien arteko harreman bat aurkeztuko dugu», adierazi du Olzomendik. Horrez gain, jakinarazi du Euskal Hirigune Elkargoak interpretazio gune bat ezarriko duela Donejakue bideetan.\nVia Turonensis, Via Lemovicensis, Via Podiensis eta Via Tolosana dira lau bide horiek eta lehengo hirurak Izura-Azmen (Nafarroa Beherea) elkartzen dira, Puyko Bidea gisa ezaguna den [Via Posiensis] zazpigarren zatian, hain justu. Izura-Azmeko auzapez ere bada Olzomendi, eta ederki daki zer esan nahi duen herri txiki horretan horrelako bide bat pasatzeak: «Urtean 10.000 erromes pasatzen dira, eta horrek herriaren itxura aldatu du». Badira ekonomikoki horra bideratu direnak, logelak alokatuz, ostatuak irekiz, okindegiak... Ekonomia arloan horrelako egitasmoak sustengatu direla adierazi du. «Laborari etxeetako ganerrak konpondu eta erromesentzat bideratu direnak ere badira. Nik hori biziki ongi atzematen dut; hori da egiazko turismoa: harremanak zuzenki izatea bertako jendearekin, euskaldunekin. Anitz mezu pasarazten dira, anitz kultura trukatze dira eta uste dut herri batek eragin biziki baikorra baduela horrelako bideetan, barnealdean bereziki», esan du. Unescoren izendapenak «ezagutza kultural handiagoa» eman duela ziur da: «Ez ginen kontziente zer nolako ondarea genuen».\nUnescok Frantzian abiapuntua duten lau bideak gizateriaren ondare izendatu baino lehen, bost urte lehenago, Donejakue bidearen ardatz nagusi edo ezagunenak jaso zuen izendapen bera. Frantses Bidea —edo Nafarroako Bidea— izenez ezagutzen den bidea Donibane Garazin hasten da, Santiago de Compostelaraino. Bide horretan, Gares dago (Nafarroa), urtean 30.000 erromes baino gehiago pasatzen diren herria. Jakue erromesen aterpetxeko jabea da Pedro Jose Aldaz. 1990. urtetik errezibitzen dituzte erromesak. 1990eko hamarkadan, Donejakue bidearen berpiztea herrian batik bat ostalaritzan nabaritu dela kontatu du, hotel bat eta aterpetxe bat izatetik zazpi hotel, sei aterpetxe, pentsioak eta apartamentu turistikoak izatera pasatu baitira. «Garesetik aurrera bide bakarra dago; hori, guretzat, urtero loteria egokitzea bezala da!», esan du pozik. Kontent ez zeudenak herritarrak eurak ziren, ordea: «Nik uste orain barneratuago dagoelako kontua, baina momentu batean ez dut esango molestia bat zenik, baina ia. Hemen kasik herritar guztiak gidari edo turismo bulego txiki batzuk bezalakoak gara, egunean zehar hainbat aldiz galdetzen baitigute non dagoen farmazia, ez dakit zein hotel... Eta horrekin bizi gara».\nEz du uste Unescok Donejakue bidea munduko ondasun izendatzeak jende gehiago erakarri duenik, baizik eta jende oldea Elizak Done Jakueren urteak —Santiago eguna, uztailaren 25a igandez egokitzen denean— izendatzeak ekarri duela pentsatzen du: «Ni Garesko zubi erromanikoaren ondoan jaio nintzen, eta nire gaztaro guztian ez nuen sekula erromesei buruzko ezer ere entzun. Orain, batzuek diote dena komertzializatua dagoela, batez ere bide hau». Hori dela eta, Garestik bertatik abiatzen den eta Caravaca de la Cruzera (Murtzia, Espainia) doan bideak indarra hartuko duela uste du.\nOndare izateko arrazoiak\n1987an, Europako Kontseiluak Europako Ibilbide Kultural izendapena eman zion Donejakue bideari, eta, urte batzuk geroago, Unescok gizateriaren ondare izendatzea erabaki zuen. Horretarako hainbat arrazoi izan zituen Unescok, hala nola «garrantzi historikoa duten ondare askoren multzoa». Ondare horiek erromanikoaren eta barrokoaren garaietako artea eta arkitektura islatzen dituzte, Unescoren arabera: zubiak, ospitaleak, aterpetxeak, elizak eta bestelako eraikinak barne.\nHorrez gain, Erdi Aroan garatu zen Donejakueren bide komertzialak eginkizun «erabakigarria» izan zuen Iberiar penintsularen eta Europaren artean, aurrerapen kulturalari dagokionez. Balio handia ematen dio, halaber, mila urtez baino gehiago erromes bide izan diren ibilbideei: «gehienak, gainera, jatorrizko bideak dira oraindik, eta ezaugarri historikoak mantentzen dituzte, garapenaren kalteak edo arduragabekeriak pairatu gabe». Unescok klase sozial guztietako lekuko gisa ere baloratzen du Donejakue bidea.


Wikipediaren arabera, aragoiera da Aragoiko Piriniotako zati batzuetan mintzatzen den erromantze hizkuntza. Aragoieraz aragonés eta fabla aragonesa deitzen zaio.\nAmarauna ikerketa taldearen arabera, Aragoieraz hitz egiten dutenak, gaur egun, 10.000 inguru dira. UNESCOk aragoiera ‘arriskupean’ dauden hizkuntzen artean sailkatu du.\nAragoiko instituzioek 2009ko legea indargabetu eta hizkuntzen lege berria onartu egin dute 2013an. Katalana eta Aragoiera hizkuntzen izenak aipatu ere ez dira aipatzen. Zirkunlokioak asmatu dituzte, izen bitxi samarrak: Lengua aragonesa propia del área oriental eta Lengua aragonesa propia de las áreas pirenaica y prepirenaica. Kalean zein komunikabideetan LAPAO eta LAPAPYP bataiatu dituzte, ironia dosi handi batekin.\nIngelesa edo frantsesa ikasteko asmoz, Irlandara edo Parisera abiatzen garenean, turismo linguistikoa deitzen diogu horri. Hizkuntza txikiekin ere, turismo linguistikoa egin daiteke? Zergatik ez? Ez da asko eskatzea. Sentsibilitate apurtxo bat gehixeago besterik ez, hizkuntza horiek gure begien aurrean ikustezinak izan ez daitezen: "desinbisibilizatzeko", alegia.\nLehen elurteekin batera euskaldun andana Jaca aldera doa, hango estazioak bisitatzera. Handik zer ekarriko? Agian, poema txiki bat...\nTornallo a tornallo\nferemos una fabla\na fabla más polida\na más polida fabla\nPosted by allartean at 19:46 0 comments\nEgia esango banu... gezurra esango nuke\nEuskara planak partizipatiboak izan behar direla sinetsi izan dut beti. Agente guzien iritziak kontuan izan eta protagonista bihurtzen ikasi. Akordioak bilatu, kontsentsu txikiak eraiki, konplizitateak josi, aliantzak sortu, sareak ehundu... Ez da samurra. Aurreiritzi ugari utzi behar da bidean, ziurtasun absolutu bat edo beste ere bai.\nDen-dena txukun-txukun dokumentu batera ekarri ondoren, baten batek galde lezake... Teknikaria zaren aldetik, pozik al zaude emaitzarekin? Dokumentuari begiratzen diozu, eta baliteke halako egoneza nabaritzea. Bai... lan tresna egokia da, kontsentsuatua, adostua, bide berri bat edo beste irekitzen du... ez dago gaizki.\nErrealitatearen irakurketari nabarduraren bat falta zaio. Anbiziosoagoa izan zitekeen. Helburuak beste era batera formulatuko zenituzkeen. Ekintzak? Ez dakizu zer esan. Diotenez, plan ororen atzetik eraldaketa sozialaren teoria bat dago. A eta B egiten baduzu, X helburutik gertuago egongo zara. Ez duzu garbi horretan gehiegi sinisten duzun, baina bai... bada teoria moduko zerbait, inplizitua bada ere.\nGaliziako gaitero horren erantzuna etorri zaizu burura: egia esango banu... gezurra esango nuke.\nBehin batean gaitero zaharra Asturiasera joan zen jaialdi batera. Irratian Hevia musikariari buruz eta bere gaita elektrikoari buruz galdetu zioten. Zer erantzungo zuen? Berak tradizionalagoa nahiago zuen. Ez zuen bereziki gustukoa. Baina... ze demonio! Nor demontre zen bera, hainbeste jenderen gustua juzgatzeko. Gainera, "esperimentu" horiek onak dira gaita zabaltzeko. Zer erantzungo, bada? "Mire usted... si le dijese la verdad, le mentiría"\nOngi esana, arranopola!\nPosted by allartean at 06:39 0 comments\nZergatik ezin gara zenbakiekin gehiegi fidatu?\nHizkuntza Politikarako Sailburuordetzak eta HABEk berak Helduen Euskalduntzearen datuen irakurketa egin berri dute. Euren hitzetan "Aurreko hiru urteetako jaitsierari frenoa jarri zaio Euskaltegiean 2013-14 ikasturteko matrikulazioan". Hortaz, irakurketa "baikorra" egin dute:\n... joandako hiru urteetan euskaltegietako matrikulazioan gertatzen ari zen erorketa nabarmen eta jarraituari hesia jartzea lortu dugu, frenua jarri diogu. Iazko % 7ko jaitsieratik % 1eko jaitsiera izatera pasatzea urrats oso esanguratsua da. Iazkoa errepikatu izan balitz, matrikulatu diren baino 1.474 ikasle gutxiago izango ziren aurten.\nBeraz, oso positiboa da, testuinguru honetan, euskara ikasi edo hobetu nahi duten ia 25.000 pertsona heldu euskaltegietara etorri izana.\nZenbakiak ondo egin baditut, EAEn aurten 20.846 ikasle matrikulatu dira, iaz baino 210 gutxiago eta duela bi urte baino 1.796 gutxiago. Ez da datu txarra, baina ona ere ez.\nDena den, benetan esanguratsua hurrengo hau da:\n... euskarak azken hogeita hamar urte hauetan irabazi dituen 300.000 hiztun berrietatik, 100.000 inguru izan daitezke helduen euskalduntzeak eman dituenak.\nEUSTATek ematen dituen datuen arabera, 2013-2014 ikasturte honetan, ikasleen %62 D ereduan eskolatua dago, %20 B ereduan eta %16 A ereduan. Beste kontu bat da ikasle horiek zenolako euskara maila lortzen duten.\nDuela urte batzuk (2004an) EAEko ikasleek euskaraz lortutako maila aztertzeko, Hezkuntza Sailak B2 mailako proba egin zien DBH4 mailako 1.191 ikasleri. B2-k erdi mailako gaitasuna adierazten du, EGA agiria baino maila bat beherago, ingelesezko First Certificate-aren parekoa. Ahozko eta idatzizko probak izan ziren. (Hemen)\nProba horren emaitzen arabera, A ereduan ez da ikaslerik euskaraz moldatzeko gai dena, B ereduan berriz %33 moldatzen da euskaraz eta D ereduan % 68 da maila gainditzen duena. Horren arabera:\n75.372 ikasle dago derrigorrezko bigarren hezkuntzan: 8.509 ikasle A ereduan (%11); 20.148 B ereduan (%27); eta 46.207 D ereduan (%62).\nProba horren arabera, A ereduko ikasleek ez lukete B2 gaindituko, ezta D eredukoen herenak ere. B ereduko ikasleen artean bi heren lirateke maila gainduko ez luketenak.\nEstrapolazio bat egingo bagenu, beraz, DBH4 amaituta ia ikasleen erdiak (%49) ez luke erdi mailako azterketa hori gaindituko.\nEsan gabe doa ariketa ez zaidala guztiz bidezkoa iruditzen. Ezin da orain dela 10 urteko daturik erabili egungo errealitatea aztertzeko. Nik neuk, ordea, ez du datu berriagorik ezagutzen (egongo dira, ezta?).\n2011ko biztanleriaren eta etxebizitzen zentsuaren datuak ere argitaratu dira EUSTATen web orrian: hemen. Datu garrantzitsuak dira, azken batean hurrengo mapa soziolinguistikoa hortik sortuko baita. Jakin ere jakin dugu zentsua egiteko modua aldatu dela (hemen). Ez dakigu, ordea, horrek emaitzetan eragina izan ote duen.\nEAEn euskaldunen portzentajea %37 da. Hamar urtean 5 puntuko hazkundea egon da. 2006tik 2011ra ez da hazkunderik egon.\nErdaldun elebakarren portzentajea ere % 37 ingurukoa da: bost urtean 3 puntu behera egin du (eta ia-euskaldunen portzentajeak beste horrenbeste handitu).\nHerrialdeei begiratuz gero: Araban euskaldunen portzentajeak behera egin du 2006ik hona: %25,07tik %23,87ra.\nEta herriz herri?\nEuskaldunen portzentajeari dagokionez, 114 udalerrik izan dute hazkunde negatiboa. Kasu batzuetan portzentajea 2 puntu edo gehiago jaitsi da (36 kasu). Era guztietako udalerriak daude: Mañaria, Izurtza, Oion, Ikastegieta... baita Gasteiz bera ere (-%2.17)\n136 udalerritan, ordea, hazkunde positiboa egon da: Barrundia, Leintz, Okondo, Maeztu, Kripan...\nHau guztia nola interpretatu? Asko da? Gutxi? Datuak jasoteko modua aldatu delako izan da? Ideiarik ez.\nHerriz herriko informazioa hemen kontsultatu dut.\nPosted by allartean at 07:35 1 comments


Udalak bolumen handiko hondakinak kalean uzteagatik jarritako isunak indartuko ditu - Noticias de Gipuzkoa\nUdalak bolumen handiko hondakinak kalean uzteagatik jarritako isunak indartuko ditu\nn.g. 19.08.2020 | 09:13\nDONOSTIA. Donostiako Udalak bolumen handiko altzari zaharrak, etxetresna elektrikoak, obra txikien hondakinak eta bestelako bolumen handiko hondakinak kalean uzteagatik jartzen diren isunak indartu nahi ditu. Neurri honekin hondakin horiek bide punikoan botatzeko orduan ardura eta erantzukizuna lortu nahi da.\nMiguel Ángel Díez Hiri Mantentzeko zinegotziak adierazi duenez, "zoritxarrez, gero eta deskontrol handiagoa dago hondakinak kalean uzteko orduan. Ez dago ordutegi librerik, ordu eta egun batzuetan utzi behar dituzte herritarrek hondakin horiek, dagokien zerbitzuek behar bezala jaso".\n"Ez da bidezkoa hondakin horiek edozein ordutan jaistea, bilketa kamioia zein egunetan igarotzen den kontuan hartu gabe", adierazi du Miguel Ángel Díezek. Haren esanetan, "kaleak altzari zaharren zabortegi bihurtzen dira, ingurua itsusituta eta eragozpenak sortuta, bide publikoaren zati handi bat okupatzearen ondorioz".\nDonostiako Udalak gogorarazi du bilketa egunera arte itxaron ezin duenak garbi guneak dituela, hondakin horiek uzteko. Bide publikoan egiten duten bitartean, eremu bakoitzerako ezarritako orduak eta egunak errespetatu behar dituzte. Horregatik, ordenantzan jasotako zehapenak gogortu nahi ditu Udalak, kontrolik gabeko portaera hori geldiarazteko.\nGaur egun, zigorrak arinetik oso larrira bitartetan sailkatuta daude, eta 3.000 eurora arteko isunak ezartzen ditu Udalak, hondakinak behar ez bezala uzteagatik, besteak beste.\nMiguel Ángel Díezek nabarmendu duenez, "maiz ikusten dira eremu publikoan hainbat hondakin, hala nola pintura potoak, disolbatzaileak, obra paleak, beira laua eta ispiluak, inausketa eta lorazaintza hondakinak, pneumatikoak, auto edo moto bateriak, konketak, komunak, fluoreszenteak...; horrelakoak ezin dira ohiko edukiontzietan utzi, ezta baita eremu publikoan utzi ere. Garbi guneak dugu dagokien lekua".\nZurezko paletak biltzea ez dago sartuta zerbitzuan, nahiz eta bide publikotik, batez beste, hamar bat kentzen dituzten egunean.\nObrako hondakinen bilketa nabarmen hazi da, berriro ere, 2017an eta 2018an atzerakada izan ondoren (iaz, 150.000 inguru). 2020an ere, joera bera nabari da.\nBeira lauaren bilketa (leihoak, mahaiko kristalak, ateak, etab.) handituz doa. 2019an 35 tona kendu zituzten, eta, aurtengo joeraren arabera, 40 tona baino gehiago.\nInausketa eta lorezaintzako hondakin askoz ere gehiago jaso dituzte. Aurten, 35 tona baino gehiago bildu ditzakete, 2018an jasotako kantitatea bikoiztuta.\n2019an, 2.500 kilo pintura poto bildu zituzten.\nAzken urteotan, tamaina handiko hondakinen bilketa handituz joan da. 2018an, 2.593.972 kilo jaso zituzten; 2019an, 2.668.466 kilo eta, aurtengo aurreikuspenaren arabera, 2.800.000 bat kilo izan daitezke.\nAurrekontuak, herritarrei bideratuta.\nIndarkeria matxistaren aurkako baliabideek kanpaina abiarazi dute.


Energiak herriak berritzen ditu: Extremadura irakiten ari da eguzki-energiarekin - Cristina Enea Fundazioa\n2019/6/18 Ingurumen albisteak\n"Ahal duzuna egin ezazu, duzunarekin, zauden tokian zaudela". Esaldia Theodore Roosvelt estatubatuar presidentearena bada ere, Logrosán Caceresen kokatu herriko bizilagunek egin dutena ere primeran adieraziko luke. Izan ere, herriak lursail zabalak baititu, eta, eguzki-ordu asko egunero. Honek Espainiako parke fotoboltaikoen garapenaren erreferente bilakatu du Logrosán.\nUrte asko igaro dira Logrosanek bere meatze-bizitza lurperatu zuela, Espainian produzituriko kaltzio-fosfato kopuruaren erdia eskuratu zuten bertan, eta, fertilizante kimikoak egiteko erabili. Orain, bizilagunak eguzkiari so dira, herriarentzako ongizatea eta errekurtsoak eskuratzeko iturri aparta gisa ikusten dutelako.\nUneotan hamabi parke fotoboltaiko daude eraikitze-prozesuan, eta, beste 61 proiektu tramitatzen ari dira -horietatik hogeita bostek onarpen administratiboa badute jada-. Hala, Extremadura irakiten ari da eguzki-energia fotoboltaikoaren negozioarekin, eta, Logrosán eredu argia da denentzat.\nInformazio gehiago: https://www.larazon.es/sociedad/medio-ambiente/la-energia-que-renueva-los-pueblos-extremadura-bulle-con-la-energia-solar-FD23750270


Oiartzungo Kuadrillategi egitasmoan izen-ematea zabalik . diariovasco.com\nOiartzungo gaztetxoak Irisarri parkean. / GOIZARIN\nOiartzungo Kuadrillategin izen-ematea zabalik dago hilaren 23a arte. Kuadrillategi euskaraz ekintzak prestatzeko, lagun berriak egiteko eta ongi pasatzeko gogoa duten gaztetxoentzako tokia da. Dagoeneko Ttur-Ttur Euskaltzaleon Bilguneko hezitzaileek egitasmoa aurkeztu diete Haurtzaro Ikastolako eta Elizalde Institutuko DBH 1. eta 2. mailako ikasleei. Izan ere, adin tarte horretako gaztetxoei bideratua dago egitasmoa Oiartzunen.\nAurkezpen horietan, izen-emateko orriak banatu dira. Izen-ematea bi ikastetxeetako idazkaritzan egin beharko da. Herritik kanpo ikasten duen gaztetxo oiartzuarren batek izena eman nahiko, Euskara zerbitzuan entregatu dezake izen-ematea orria (Fermiñene etxeko beheko solairuan). Aurten, Landetxeko gaztetxea izango da Kuadrillategiren topagunea. Astean behin elkartuko dira eta gaztetxoek eurek proposatutako ekintzak egingo dituzte. Lehen saioa hilaren 30ean izango dute.\nIazko esperientzia, positiboa\nIazko esperientziaz galdetuta, oso balorazio positiboa egin dute hezitzaileek. «Iaz inoiz baino gazte gehiagok eman zuten izena. Pentsa, 160 gazte genituen gure ardurapean», argitu dute. Bi talde eginez, aldez aurretik prestatutako programa jarri zuten martxan. «Ostiralero elkartzen ginen eta denetik egiten genuen: jolasak kanpoan, mahai jolasak, ginkanak, antzerkiak, mozorroak prestatu, herri kirolak, 'Beldur gaua' ospatu, 'Arratsalde zikina'-z gozatu, merienda bikainak, pizza tailerra, karaokea, ur jolasak, bideo grabaketak, zinera joan...», zehaztu dute.\nEkintza bereziak ere ez dira falta Kuadrillategin. «Horrez gain, Txuri Urdin-era irteera, 'Autobus Magiko' musika taldearen bisita, 'Sketx' lehiaketako sari banaketa, Donostiara irteera ere egin genituen. Gainera, DBH 1. mailako gaztetxoekin Arantzako Irrisarri parkera joan ginen, eta DBH 2koekin Madrilgo Warner parkera, asteburu pasatzera».


Azken orduetan kasu bat bera ere ez dute erregistratu Lea-Artibai eta Mutrikun - Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza : Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza\nAzken orduetan kasu bat bera ere ez dute erregistratu Lea-Artibai eta Mutrikun\nIntzidentzia tasak ez du gora egin herri bakar baten ere; berdin mantendu edo behera egin dute. Mutrikuko tasa ia 40 puntu jaitsi da azken orduetan, eta gune horian egotetik gune berdean egotera pasatu da. Kasu bat bere ere erregistratu ez zuten azken eguna urrian izan zen.\nAzken orduetan COVID-19arekin kutsatutako kasu bat bera ere ez dute erregistratu Lea-Artibai eta Mutrikun. Azken aldiz urrian gertatu zen horrelako egoera bat. Beraz, ikuspuntu epidemiologikotik azken 24 orduak azken lau hilabeteetako onenak izan direla esan daiteke.\nKasu berririk erregistratu ez dutenez, herri guztietako intzidentzia tasak bere horretan mantendu edo jaitsi egin dira; ez du bakar baten ere gora egin. Gainera, Mutrikuko intzidentzia tasa 38 puntu jaitsi da, eta gune horian egotetik gune berdean egotera pasatu da herria, intzidentzia tasa 60 azpitik kokatu delako; atzo [otsailak 22] 75,27ko tasa zeukan, eta gaur [otsailak 23] 37,64koa dauka.\nHerriz herriko intzidentzia tasa (eguneratuta):\nAmoroto: 240,96 (=)\nAulesti: 149,70 (=)\nBerriatua: 397,77 (=)\nEtxebarria: 0 (=)\nGizaburuaga: 500 (=)\nIspaster: 0 (=)\nLekeitio: 193,72 (azken orduetan 100 puntu inguru jaitsi da)\nMarkina-Xemein: 79,60 (=)\nMendexa: o (=)\nMunitibar: 0 (=)\nMutriku: 37,64 (azken orduetan 40 puntu inguru jaitsi da)\nOndarroa: 396,87 (azken orduetan 90 puntu inguru jaitsi da)\nZiortza-Bolibar: 0 (=)\nJoan den aste osoan Lea-Artibai eta Mutrikun 22 kasu erregistratu zituzten; duela bi aste (54) erregistratutako kasuen erdia baino gutxiago erregistratu zuten joan den astean. Hemen joan den astean herriz herri erregistratutako kasuak:\nGune gorrian dauden herrien zerrenda ere atzo [otsailak 22] eguneratu zuen Jaurlaritzak, eta gero eta gutxiago dira zerrenda horretan dauden Araba, Bizkai eta Gipuzkoako herriak:\n5.000 biztanletik gora dutenak: Berango (660,7), Derio (898,16), Elgoibar (580,59), Getxo (523,7), Gueñes (594,24), Oñati (1.395,19), Santurtzi (661,69) eta Sopela (622,39).\n5.000 biztanle baino gutxiago dutenak: Barrika (522,53), Loiu (519,26), Mendaro (992,91), Urduliz (598,01) eta Gaubea (845,86).


[Argazkian: Goian, Iker Galartza (Gure Zirkua), Ane Miren (Gure Zirkua), Maite Rementeria (Egunean Behin), Bittor Poza (Egunean Behin), Xabier Arenaza (‘Hankak lurrin’), Iñaki Segurola (‘Hankak lurrin’), Bertha Gaztelumendi (‘Ez, eskerrikasko. Gladysen leihoa’), Sabino Ormazabal (‘Ez, eskerrikasko. Gladysen leihoa’), Maixa Olano (Berria) eta Manu Martínez (Judimendiko gazte asanblada). Behean: Unai Zabaleta (Gure Zirkua), Josu Azpillaga (Egunean Behin), Jakes Goikoetxea (Berria), Ibon Villarreal (Iruñerriko apustu etxeen kontrako plataforma), Gaizka Suárez (Eragin), Maitane Erro (Iruñerriko apustu etxeen kontrako plataforma), Ainara Pie de Hierro (Elkar-ekin) eta Maialen Sáez de Ocariz (Judimendiko gazte asanblada) / Argazkilaria: Dani Blanco].\n2014ko ekainean ikusi genuen lehenbizikoz. Gure Esku Dago-ren giza kateari buruzkoa zen. Mendi tontor berdea, eta koloretako figura ugari elkar helduta. “Esku bete itxaropen”, zioen goiburuak. Bost urte baino gehiago pasa dira ordutik, baina bereizgarri duen ukitu freskoari ederki eusten diote, barnealdeko sakontasunaren erakusleiho. Astekoa egunerokoan. Ez espero bezperako irudirik ikustea… Zer edo zer gehiago ekartzen saiatzen dira, argazki bat oinarri batzuetan, kontzeptualagoak besteetan, bizpahiru segundoan harrapatzeko modukoak denak. “Ideiak zerbait soila izan behar duelako, garbia”… egileek inoiz azaldu dutenez. “Saiatzen gara lehenengo kolpean irudi zuzen bat edo gauza sinple bat transmititzen, jolas bat egiten irakurlearekin”, diote. Baita lortu ere.\nHerri berdeago bat nahi zenuen defendatu, / Eguzkiarekiko harremanak beharrez kantatu… Hala zioen duela 40 urteko poema batek. Nuklearren kontrako borroka indartsu zegoen, eta testuinguru horretan gertatu zen tragedia Tuteran. Gaur sarituko dugun dokumentalak oroimena, justizia-nahia eta transmisioa ditu ardatz. Gogora dakar militante ekologista ez zegoela kasualitatez Ebroko zubian; “Eguzkia eta askatasuna maite zituelako” hil zutela …hiltzaileari dominak birritan jarri zizkioten bitartean.\nHeriotza eta bizitza hura eredu gisa harturik, orduko mugimendu antinuklearraren eztabaidak eta erronkak gaur egunera ekarri ditu lan honek; testigantzak, dokumentuak eta irudiak elkarren artean ezin hobekiago josiz.\nEuskal Herrian sakon errotutako ohitura dela diote. Ongi pasaraztea besterik ez duela helburu. Zinemara edo kontzertu batera joatearen parekoa dela, dirua produktu baten truke. Truke horretan irabazi ala galdu egingo dugun, beste kontu bat da. Kontuak egiten dituztenek ederki dakite hori. Norbaitek behar du galdu, eurek irabazteko. Telefono mugikorrak dituzte aliatu, eta zabaldu dituzten dozenaka aretoak gotorleku. Beste edozein denbora-pasa bezalakoa omen da. Zilegia erabat.\nHainbat kolektibok, ordea, ez diote amuari kosk egin, eta herriz herri, auzoz auzo antolatuta, euren ezinegona kalera atera dute, Gasteizen, Azpeitian, Bilbon, Iruñean… Herritarrak sentsibilizatu nahi dituzte, eta administrazioa urratsak ematera behartu. Esaerak dioen bezala, “ez delako errenta”.\nBidaia zinez erromantikoa irudituko zaizue beharbada. Erronkari eutsi zionak dio, apustutik gehiago duela, erromantizismotik baino. Familiaren etxea internetetik erostea, ez da ez, oso erromantikoa! Oinak lurrean, eta etxea gainean, Euskal Herriko txoko ugaritara heldu dira umorea, goxotasuna eta harritzeko gaitasuna hedatzen. Artista familia ibiltaria, aitzindaria dela esan dezakegu. Bi urte baino ez daramatza batera eta bestera, baina abenturak jarraitu behar duela diote.\nGustura atera ez den norbait aurkitzea lan zaila da. Jarraitzaileak baino jarraitzaile sutsuak dituzte eta. “Zer moduz?”, galdetu omen zion behin batek ikusle bati, eta hala erantzun ikusleak: “Oso ondo, sinplea, umila, betikoa, haurtzarora itzuli gara”. Gurea, alegia.\nSarituen hitzak eta bideoa, Argia Sarien Kanalean aurki ditzakezu.\nKanal honetan artxibatua: Argia Sariak 2020


Azaroak 25: aldarri feminista, Ipar Euskal Herritik | Azaroak 25: aldarri feminista, Ipar Euskal Herritik – iparraldekohitza\nUrtero munduko hameka txokotan, baita Euskal Herrian ere, azaroaren 25a, emazteenganako indarkeriaren aurkako eguna, hor dugu ate joka. Hamarkada gehiegiren ondoren oraindik ere, gure agendetako eguna dugu. Sistema patriarkalak eragiten dituen bortizkeriak une oro jasaten ditugu, eta hameka bisaia ditu gainera. Bortizkeriaz mintzo garenean, emazteak gutiesteko erraten, egiten, pentsatzen diren hitz, keinu eta ideia guziak gogoratzen ditugu. Berriz ere, ezinegona eragiten digun egoera honen aitzinean beraz, karrikara ateratzea dagokigu.\nBaten batek pentsa dezake, lurralde ikuspegi honek alferrikako mugak ezartzen dizkiola emazteon borrokari. Ez, inola ere ez. Kontziente gara emazteon zapalkuntzaren eta erasoen aurkako ahaleginak ezin duela mugarik ukan. Edozein gisaz, emazte eta norbanako gisa erabateko askapena lortzeko Euskal Herri parekide baten eraikuntzaren alde egin behar dugu lan, gaur egungo banaketa politiko-administratiboaren mugetan ez baita horretarako tarterik. Ez baita gauza bera gure herrian Euskal Herritar edo Frantziar izatea, gizon edo emazte. Hor da Baionako besten kasua, erraterako. Bertan biltzen gara Ipar Euskal Herriko gazteak uztail bukaeran. Bizi dugu bazterketa Euskal Herritar izateagatik; hor gara Patxa Plazan eta Baiona ttikian, baina hortik kanpo, frantses arteko girora murgildu behar gara. Gure herrian, baina gure herritik kanpo. Pentsa zer den hori emazte izanki. Etxerako bidean edota sinpleki, komunera joatean, otso taldeen artetik iragan behar izatea. Goitik beherako begiradak jasaten ditugu, edo hunkitzeak taberna ertzera goazelarik.


Hori bizitza guztia hemen eta ez du euskara ikasi - Paradisutik\nHasiera » euskara » Hori bizitza guztia hemen eta ez du euskara ikasi\nEz dut gogoan esaldi hori neuk bota izana, baina maiz entzun dut eta buruaz igorleari arrazoia emango nion batzuetan seguruena. Zenbat denbora eta euskara-ikasle potentzial galdu dugu euskaldunok era horretako esaldietan? Eta esaldi horren ifrentzuan zeinen gutxitan aldarrikatu dugun —benetan nahi bagenuen erdaldu horrek euskara ikasi zezan— berarentzat euskalduntzea debalde izatea, adibidez.\nEuskaldunok hain gara guayak, ezen uste baitugu munduko gauzarik normalena dela gure herri (jarri hemen nahi duzun adjektiboa: gutxitu-ukatu-asimilatu-txiki-zilborzale-berde-menditsu-zahar-arraultzaile-…)-ra pertsona bat iritsi eta bere bizitzako (2 urte?) euskara ikasten ematea eta horretarako x mila euro ordaintzea.\nBerriki Dani Alvarezek Aizu-n botatzen zuen euskaldunok asmatu beharko genukeela galdera honentzako erantzun on bat: Ingelesa adibidez bidaiatzeko, lana lortzeko etab. erakargarria bada, zertarako euskara ikasi?\nGuk (denek ez noski) oraindik esaten dugu “hori bizitza guztia hemen eta ez du euskara ikasi” batere enpatiarik gabe, batere ulerkorrak izan gabe, dohakotasuna aldarrikatu edo “horrengana” (euskarazko) jarrera abegikor batekin hurbildu gabe. Eta halaber horregatik inoiz ez da entzuten “hori bizitza guztia hemen eta ez da alfabetatu” adibidez, izan ere, beste “hori” euskotarra da, enpatia dugu harekiko, eta ulertu ere ulertzen dugu bere sasoian eskola erdaraz zela, eta horregatik irakurtzen/idazten duela erdaraz. Eta honek arnasguneetara darama nire gogoa.\nArnasguneei buruz (hemen autoerreferentzia) zerbait entzuten dudanean, normalean ez zait gustatzen. Ematen du biosferako babesguneez ari direla. Izan ere, ekosistema horietan berez ez dago arazorik, arazoak kanpotik datoz, ekosistema horiek kanpo-mehatxuak jasaten dituztelako, eta babestu behar ditugu. Tamalez, inkesta soziolinguistikoek esaten dute arnasguneetan euskarak atzera egin duela, eta arrazoi migratorioak jartzen dira mahai-gainean. Neuk ez dakit badiren.\nDena den, bada barne-arazorik arnasguneetan (ere). Adibidez 30 bat urteko gazte euskaldun batek euskaraz ia ezer irakurtzen ez duenean. Euskara batuak ez duenez molatzen, ez dute euskaraz nobelarik, Berria edo Argia irakurtzen, holako gauzetarako badute erdara batu moloia betiko periodikuan. Eta euskara kultur (eta zientzia, pentsamendu, etab.) hizkuntza ez denez, ez dute beharrik sentitzen zinema/telebista/internet euskaraz izan daitezen aldarrikatzeko. Nik nire itogunean eta beraiek beren arnasgunean berdin kontsumitzen ditugu pantaila handiko filmeak edo gustatzen zaikigun serieak. Erdaraz noski.\nGero euskotarrismoak baduenez asko itxurakeriatik, purukeriatik, gurasokeriatik, bada haserretzen eta kezkatzen gara gure umeak erdaraz entzuten ditugunean, edo Boing ikusten dutenean, telefono mugikorra eskutik askatzen ez duen gurasoa bere umeei hori egin ez dezaten eskatzen dionean bezala (edo erabili zuk nahi duzun bizioa: erretzea, edatea, azkazalak jatea, berandu iristea…).\nEuskalgintza ere euskotarrismo horrek (eta hemen jarri nahi duzun aditza: kutsatu-elikatu-subenzionatu-gaixotu-politizatu-despolitizatu…) zuenez, gaur egun jakitun gara duela 35 bat urteko euskara-politika instituzional zein “herrikoiek” eman dutena baino askoz gehiago ez dutela emango, baina ez dakigu zer egin. Baditugu aisialdirako mila txiringito, ehunka euskaltegi, itzulpen zerbitzu, euskara-teknikari, etab. guztiz beharrezko bai, baina ez nahikoak.\nBururatzen zait euskara heldu guztientzat debalde izan gabe (bide batez gaztelania eta frantsesa (atzerritarrentzat adibidez) diren bezala) nekez normalizatu litekeenik euskara Euskal Herrian. Modu berean ume guztiei (kolore guztietakoei bai) euskara ikasteko duten eskubidea bermatu behar zaie. Insituzioek lagundu behar dute euskaraz bizitzea errazago izan dadin zerbitzu publiko zein pribatuetan, hedabide publiko zein pribatuetan, liburu/aldizkari/film etab.-en argitaratzean, itzulpenean.\nHori dena, ordea, alferrik izango da, —eta neurri batean horregatik ez da orain arte lortu—, euskaldunak batetik orain “Egia eredua” deritzan bidetik jo ezean eta bestetik aspaldi aldarrikatu zen euskara kultur-zientzia-pentsamendu hizkuntzatzat hartzen ez badu.\nBide horretatik joaz, agian euskara ikastea eta erabiltzea erakargarriagoa izango da denontzat.


Euskararen erabilera igo egin da Orion eta % 72koa da gaur egun - Orioko Udala\nEuskararen erabilera igo egin da Orion eta % 72koa da gaur egun\nAlbisteak Urriak 22, 2019\nOrioko Udaleko Euskara Zerbitzuak bi urtetik behin neurtzen du euskararen erabilera kalean eta aurtengo neurketak ondorio garbi hau utzi du: euskararen erabilera igo egin da, batez ere helduen artean.\nAzken urteotan —bereziki, 2011tik hona— beheranzko joera izan du euskararen erabilerak Orion, baina, aurtengo neurketaren arabera, joera hori aldatu egin da.\nBederatzi puntu gora\nEuskara Zerbitzuak 2015ean egindako neurketarekin alderatuta, aurtengoan bederatzi puntu igo da euskararen erabilera orokorra.\nIgoerarik handiena helduen taldean gertatu da (25-64 urtekoen artean): % 57tik %72ra. Beste adin-taldeetan aldaketak ez dira horren handiak, nahiz eta atentzioa ematen duen gazteen artean jaitsiera txiki bat izan dela.\nHauek izan dira aurtengo neurketaren emaitza nagusiak:\nEuskara Zerbitzuak hogeita hamar urte daramatza euskararen erabilera neurtzen herriko kaleetan. Bi urtetik behin egiten da neurketa, beti maiatzean, garai eta ordu berdinetan, datuak gero konparatu ahal izateko.\nNeurketa egiterakoan, kalean dabilen jende guztiaren jarduna apuntatzen dute neurtzaileek: zein ari den euskaraz, zein gaztelaniaz edo beste hizkuntzaren batean, emakumezkoak ala gizonezkoak diren, zein adin-taldetan sailkatzen diren eta abar.\nAurtengo neurketa maiatzaren 8tik 12ra egin zen eta herriko bi lagun ibili ziren lan horretan. Guztira, 3.181 herritarren hizkuntza-jarduna neurtu zuten asteazkenetik igandera bitartean, bizitza sozialeko hainbat jardueratan: erosketak egiten, paseatzen, txikiteoan...\nLagina hain zabala denez, emaitzak fidagarritasun handikoak dira, errore-marjina txiki batekin.


SATeko kideek Andres Bodaloren aldeko gose greba utzi dute | HerriKolore\nGaur 27 eguneko borrokaren ondoren Oscar Reina SATeko bozeramaileak iragarri du: gose greba ustea erabaki dutela modu kolektiboan. Erabaki hau hartu dute, izaten ari dituzten osasun arazoengatik. Esate baterako beste egunean Andres Bodaloren alaba ospitalera eraman behar izan zuten. Baina Andres Bodaloren askatasuna aldarrikatzeko borroka amaitu ez dela ohartarazi dute. Andres Bodaloren askatasuna aldarrikatzeko Madrilen eraiki zuten askatasunaren kanpamendua, Somonteko lursailera eramango dute.\nSomonteko lursaila SATek lurraren banaketa aldarrikatzen duen borrokaren sinboloetariko bat da. Somonte lursail publiko izan arren Andaluziako gobernuak abandonatuta zeukan ezertarako erabili gabe. Egoera honen ondorioz 2012.urtean SATeko kideek lursaila okupatzea erabaki zuten lurra landatu eta lana emateko. Ekainaren 2an Guardia Zibilak lursaila desalojatu zuen, epai agindu baten ondorioz. Baina handik egun gutxira SATeko kideek lursailera bultatu ziren, lur hauek berreskuratuz.


Ubuntu eta software librea: sarrera :: ikasi :: Udako Euskal Unibertsitatea\nUbuntu eta software librea: sarrera\nHasiera-data: 2013(e)ko azaroaren 7a\nOrdutegia: Astean zehar. 0:00-00:00\nMatrikula-epearen bukaera: 2013(e)ko azaroaren 4a\nIkastaroa on line izango da. Bi ikasgelako saio izango ditu, ikastaroaren hasiera-egunean, azaroaren 7an, 17:30etatik 19:30etara lehenengoa eta ikastaroaren amaieran bigarrena.\nSistema eragileei buruzko ezagutzak finkatzea.\nIkastaroaren hasieran, software librearen hastapenak azalduko dira. Ondoren, eztabaida-mahaiaren dinamika erabiliz aurreko atalean ikusiriko kontzeptuei buruz eztabaidatuko da. Atal praktikoan, hiru ekintza aurkeztuko dira: ikasleek eskolako edo etxeko ordenagailuetan GNU/Linux sistema eragile bat instalatu edo eguneratuko dute; sistema eragilearen parte ezberdinak landuko dituzte (Ubuntu lan ingurunea, fitxategi kudeaketa, sistemen oinarrizko administrazioa, sareko aplikazioak…); eta, azkenik, programak instalatzeko sistema ikusiko dugu.\nBigarren atalean Ubuntu distribuzioarekin batera datozen programen sarrera laburra egingo da, eguneroko beharrak asetzeko programen ezaugarriak azalduz modu praktiko batean.\nBukatzeko, partaide bakoitzak bere arlo edo intereseko programa libre bat aukeratu eta instalatuko du; berau landu ondoren txosten-memoria txiki bat prestatu eta foroan eskegiko du, klasekideekin partekatzeko.\nUbuntu sisteman trebatu nahi dutenei.


TIGI Catwalk Bolumena Bildumako Zure Kareta Altxatzeko Kainua (750 ml) | Beautyshop.ie\nTIGI Catwalk Bolumena Bildumako Xanpura altxatzeko altuera (750 ml)\nHasiera / Best Sellers / TIGI Catwalk Bolumena Bildumako Xanpura altxatzeko altuera (750 ml)\nGORPUTZARAKO ETA MUGIMENDURAK Bolumena eta gorputza hobetzen ditu pisurik gabeko hezetasuna ematen duen bitartean. Babes estatiko eta flawayen aurka defendatzen. Koloreak seguruak izateko diseinatuta dago. Polimero antiestatikodun xanpu altxatzaile honek bolumena areagotzen du estatiko eta flaways saihesten laguntzen duen bitartean. Izpilikarekin eta almendra olio gozoarekin formulak pisurik gabeko hezetasuna eskaintzen du ...\nGORPUTZAREN ETA MUGIMENDUAREN ALDE\nBolumena eta gorputza hobetzen ditu pisurik gabeko hezetasuna ematen duen bitartean\nLaguntzak estatiko eta hegazkinen aurka defendatzen ditu\nKolore seguruak izateko diseinatua\nPolimero anti-estatikoekin dagoen xanpua altxatzaile honek bolumena gehitzen du estatikoa eta hegazkinak saihesten laguntzen duen bitartean. Formulak, izpilikua eta almendra gozo olioarekin, ez dauka pisurik gabeko hezetasunik, ilunik gabeko ilea.\nTIGI Copyright Color Creative Group taldearekin batera garatua.


gogo sexuala | Eingo al deu?\nEtiketaren artxiboa: gogo sexuala\nEgia al da nesken sexu grina piztea askoz zailagoa dela mutilen gogoa suspertzea baino?”\nHauxe da gure irakurle batek Olatz Berastegi sexologoari egindako galdera eta gure sexologoak emandako erantzuna!\n“Egia al da nesken sexu grina piztea askoz zailagoa dela mutilen gogoa suspertzia baino? Nire lagun bati hori esan omen dio sendagileak. Badirela pilulak sexurako gogoa pizten laguntzen dutenak, baina, beti ere, pilula horiek efektiboagoak direla mutiletan. Zer dela eta? Zein da orduan nesketan sexu grina pizteko gakoa?”\nKaixo. Askotan sexu grina testoteronarekin bakarrik lotzen dute eta egia da testosteronak sexu grinan eragina baduela. Baina, gaur egun, badakizu, sexu grinean faktore askok eragiten dutela, adinak, bizimoduak, memento pertsonalak…\nTestoteronari bakarrik erraparatzen badiogu, ba orokorrean mutilak neskak baino testoterona gehiago izaten dutenez ba esan genezake mutilak sexu grina gehiago izaten dutela. Pastila horiek seguraski testorenoa izanen dute edo hori sortzean eragingo dute, eta beraz mutilak errazago sortzen dutenez testoterona ba eragin gehiego izango du mutiletan.\nHala ere, gaur egun sexologiako kontsultan lan egiten dugunok badakigu sexu grina piztea ez dela hain erraza ez mutiletan eta ez nesketan ere. Nik esango nuke orain dela urte batzuk, sexologia kontsultetan sexu grinaren ezarekin joaten ziren gehiengoak emakumeak zirela, eta hori ikertzeko faktore asko hartu beharko genituzke kontutan ( emakumeak betetzen zuten rola, jasotako heziketa…) gaur egun aldiz gero eta gizon gehiago dadue kontsultan gogo sexuala faltagatik. Eta, arestian aipatu dudan moduan , kontsultan lan egiten dugunok badakigu gogak faktore asko kontutan hartu behar ditugula eta hau ez dela pilula batekin konpontzen. Pilularekin, testosterona sartzen goga lortu daiteke, baina ez duzu berez sortu eta gero pilularen beharrean topatu zaitezke. Pilula erabili daiteke, baina nik norberaren errekurtsoak ere bultzatuko nituzke. Gainera, zergatik erabili sustantzi bat beste ondorio batzuk izan ditzakeena, gure gorputza eta burua landuz gure gogoarekion bat egin dezakegunean. Gogo sexuala ez da mutilen monopolioa, pertsonak gizaki sexutuak gara, gorputza daukagu, eta sentitzen dugu, eta gure gorputzarekin disfrutatzeko gogoa daukagu. Gertatzen da, heziketak, mitoak, beldurrak mina handia egin dutela, eta askotan gure sexualitatearekin topo egitea ez dela hain erraza izaten.\nHorregatik, gogo sexuala ez dagoenean faktore asko aztertu behar ditugu, pilulak mementoan gogoa piztu dezake, baina gure gogo sexualarekin topo egiten ez dugun bitartean, ez dugu gure sexualitatea eta aukerak ezagutuko eta noski horretarako ez dago pilulik, horretarako gure goprutza eta buruarekin lan egin behar dugu.\nKategoria Aholkuak, etiketak gogo sexuala, grina, Olatz Berastegi, sexologoa, sexua, testosterona, 4 urtarrila, 2011 egilea Karmele Gurrutxaga.


barren.eus - Aitor Badiolak diska berria kaleratu du Serious Business taldearekin\nAitor Badiolak diska berria kaleratu du Serious Business taldearekin\nArgitaratua: 2019-10-25 12:42\nSerious Business musika taldeak The Last Port Sessions estudioko disko berria argitaratu du. Aitor Badiola elgoibartarra da taldekideetako bat eta lan berriaren inguruko azalpenak eman dizkio BARRENi. Urriaren 31n emango dute diskoa aurkezteko lehenengo kontzertua Zarautzen, eta azaroaren 15ean Elgoibarren joko dute, Kultur Etxeko sotoan.\nAitor Badiolak (Elgoibar, 1975) bizikletan izandako istripu baten ondorioz hartu zuen gitarra eskuetan estreinakoz 16 urte zituela, eta ordutik ez dio gitarra jotzeari laga. Blues eta rock musika estiloari lotuta ageri da, batez ere, bere izena, baina bestelako musika ere egin izan du. Arima Beltza, Vanpopel edota Blustock taldeetan ibili ostean, Seious Business taldean dihardu orain. Maria Armendariz (baxua), Ander Zulaika (bateria), Antxon Sarasua (teklatua) eta Aitor Badiola (gitarra eta ahotsa) dira Serious Business.\n• Serious Business taldearen bigarren lana kaleratu berri duzue. Zer jaso duzue diskoan?\nAitor Badiola: Zazpi abestiz osatutako lana da. Orain dela hiru bat urte hasi ginen disko honetarako kantak prestatzen, baina lanik handiena azken urte eta erdian egin dugu. Disko motza egin nahi genuen, prezio merkeagoan saldu ahal izateko. Disko luzeak estudioko ordu gehiago eskatzen ditu, eta horrek produktua garestitzen du. Gaur egun jendeak ez ditu diskoak erosten. Nik neuk ere lehen askoz gehiago erosten nituen, orain kapritxoren bat baino ez dut erosten. Eta ni baino nagusiagoak direnek ere gauza bera esaten dute. Lehen biniloak erosten zituztela eta Estatu Batuetatik dendara noiz iritsiko zen zain-zain egoten zirela. Orain Internet bidez kontsumitzen da batez ere musika, eta hori kontuan hartuta, tirada txikia egin dugu, eta bost euroan salduko dugu. Jendeak erraz erosteko produktua sortu dugu.\n• Diskoak ez direla saltzen aipatu duzu eta jendeak Internetez kontsumitzen duela musika. Nola egiten diozue aurre joera horri?\nA.B: Horren kontra egiterik ez dago. Internet eguneroko erreminta bihurtu da denontzako; beraz, egin behar duguna da ematen dituen aukerak aprobetxatu. Nik uste dut Internetek min gehiago egiten diela diskoak saltzetik bizi diren talde handiei. Gurea bezalako talde txikiei Internetek zabaltzeko aukera ematen die. Internetek talde txikiei erraztasunak ematen dizkie. w Taldea hiru lagunek sortu zenuten, baina orain lau zarete. Bai, 2015ean sortu genuen taldea Mariak, Anderrek eta nik. Lehenengo diskoa grabatu genuenean ere sartu genituen teklatuak, eta buruan bageneukan disko hura grabatu ostean teklista bat sartzea taldean. Antxon Sarasuari eskaini genion taldean sartzeko aukera, eta baietz erantzun zuen. Guretzako fitxaje oso inportantea izan da, entseguetarako lokalean bertan musika estudio bat daukalako eta horrek ematen digulako aukera gure ideiak momentuan bertan grabatu eta nola geratu diren ikusteko. Disko honetan, gainera, kolaborazio bat izan dugu Zeru moreak abestian: Oihan Lopetegik idatzi ditu letrak, eta ahotsa ere berak jarri dio.\n• ‘The last port session’ jarri diozue izena disko berriari. Zer adierazten du izenburu horrek?\nA.B: Azken Portuko sesioa esan nahi du. Gure entsegu-lokala Azken Portun dago, Zarautzen, eta Antxonen grabaketa estudioak Last Port izena dauka. Azken Porturi keinu bat egiteko modua izan da. Diskoa, baina, Elkar estudioan grabatu dugu Victor Sanchezekin. Elkarrek soinu aldetik aukera eta baliabide askoz gehiago eskaintzen ditu, eta disko honetan kontu handiz zaindu dugu soinua. Kanta bakoitzak musika estilo bat dauka, eta bakoitzari bere soinu propioa jarri nahi izan diogu. Aurrekoa baino musika estilo zabalagoa dauka honek, eta oinarrian bluesa eta rocka baditu ere, fanky, hard rock, soul eta jazz estiloak ere landu ditugu. Oso gustura geratu gara emaitzarekin.\nEkarrizketa osorik BARREN aldizkariko 1.135. zenbakian -PDF-


Jon Martin Alberdi – ’80 egunean’ | Zinea\nJon Martin Alberdi – ’80 egunean’\nEgilea Erredakzioa|2019-05-16T15:05:37+02:0031 martxoa, 2015|\nKritika egilea: Jon Martin Alberdi\nIzenburua: 80 egunean\nLehendabizi lehengo eguna dator, gero bigarrena, hamaseigarrena, berrogeigarrena… eta azkenik 80. eguna. Eta 80 egun horietan, Axun eta Maite ezagutuko dituzu, beraiekin negar eta barre egingo duzu, Axun eta Maiterekin maiteminduko zara eta gure inguruan zenbat eta zenbat Juan Mari dauden pentsatzen jarriko zara.\n80 egun pasa dira, 105 minututan. Mundu bat, edo hobe esanda, bi mundu: Baserrikoa eta hirkoa. Axunen mundua eta Maiteren mundua. Banatuak haseran, erakarriak bukaeran. Laguntasuna haseran, maitasuna bukaeran. Muga non dagoen ez baitakite ez Axun eta ez Maitek. Guk ere ez. Eta horrekin gozatu dugu. Zergatik jarri behar dizkiogu mugak sentimenduei? Zergatik izendatu behar dugu dena?\n80 egun pasatzen ari direnean, pentsatzen hasi gara, ez dugula inoiz, ez euskeraz, ez gazteleraz, ez frantsezez eta ez ingelesez horrelako filmarik ikusi. Hain gurea eta hain unibertsala. Hain harrigarria eta hain erreala. Hain barregarria eta hain tristea. Hain zoroa eta hain fina.\n80 egunetan, irudi politak, Pascal Gaigneren musika zoragarria, Itziar Aizpuru, Mariasun Pagoaga eta Jose Ramón Argoitiaren antzezpen ezin hobea, Jon Garaño eta Jose Mari Goenagaren zuzendaritza bikain eta gidoi paregabea. Euskal zinemagintzak eman duen lore ederrena.\n80 egun baino gehiago pasa dira Loreak ikusi nuenetik, zuzendari hauen azken lana. Gustatu zitzaidan filma. Baina Loreak filmaz pentsatzen jartzen banaiz, berari esker 80 egunean deskubritu dudala datorkit burura. Aitortu beharra dut Loreak-i esker ikusi dudala 80 egunean. Askoz ohiartzun handiago izan duen arren Loreak-ek, 80 egunean-ek gehiago merezi zuela uste dut. Mundu mailan zabaldua izan omen zen eta sari mordoxka jasoa omen zituen nazioartean. Den-denak merezi ditu. Film borobila baita, gutxik bezala hunkituta utzi ninduena. Deskubritu beharreko altxorra.


Angel Vazquez lazkaotarrak irabazi du Hiru Auzoetako Korrikaldia - Lasterketak.eus\nGOIERRIKO HITZA. Ataunen atzo goizean jokatu zen Hiru Auzoetako 33. Korrikaldia Angel Vazquez lazkaotarrak irabazi du (1:01:15 ordu). Iker Zurutuza idiazabaldarrak egin zuen bigarren (1:01:30), eta Jon Azpiazu zumarragarrak hirugarren (1:02:04). 99 korrikalarik bukatu zuten proba, 17,3 kilometro luzekoa.\nVazquez, txirrindulari profesional izana, bigarren sailkatu zen iaz, Dabid Garcia durangarraren atzetik. Pello Garinen denbora-markatik (56:12) urrun geratu da, eta aurten ere 300 euroko gainsaria Ataunen bertan geratu da.\nEmakumezkoetan, Amaia Insausti olaberritarra izan da onena, 1:15:36 denborarekin. Lehiarik ez zen izan podiumerako. Bigarren Inma Aranburu idiazabaldarra sailkatu zen (1:21:10), eta hirugarren Alicia Murua tolosarra (1:25:45). Denera lau neskak parte hartu zuten.\nBeteranoen eta herritarren artean ere banatu zituen Ataun Kirol Elkarteak sariak.\nLehen gizonezko beteranoa: Imanol Oiarbide (Ordizia), 1:02:35.\nLehen emakumezko beteranoa: Amaia Insausti (Olaberria), 1:15:36.\nLehen gizonezko ataundarra: Jon Lasa, 1:15:20.\nLehen beterano ataundarra: Jon Lasa.


Normandiarrak (hitzez hitz, "iparraldeko gizonak") baregoekin batera bikingoen herria osatzen zuen taldeetako bat izan zen. VIII. mendearen azken aldera Europako zenbait lurraldetan inbasioak eta lapurketak egin zituzten. Baregoak egungo Suedia inguruan bizi izan ziren, Skania penintsulatik iparralderantz, gutxi gora-behera. Normandiarrak, aldiz, gehien bat egungo Danimarka eta Norvegiakoak ziren jatorriz, baina IX. mendearen bigarren zatian egun Frantzia den lurraldearen ipar-mendebaldea okupatu zuten. Lurralde horri Normandia deritzo gaur egun.\nNormandiarrak (hitzez hitz, "iparraldeko gizonak") baregoekin batera bikingoen herria osatzen zuen taldeetako bat izan zen. VIII. mendearen azken aldera Europako zenbait lurraldetan inbasioak eta lapurketak egin zituzten. Baregoak egungo Suedia inguruan bizi izan ziren, Skania penintsulatik iparralderantz, gutxi gora-behera. Normandiarrak, aldiz, gehien bat egungo Danimarka eta Norvegiakoak ziren jatorriz, baina IX. mendearen bigarren zatian egun Frantzia den lurraldearen ipar-mendebaldea okupatu zuten. Lurralde horri Normandia deritzo gaur egun. Norvegiarrek besteak beste Feroe eta Shetland uharteak zituzten kokaleku; Groenlandia aurkitu zuten eta Ameriketaraino ere iritsi ziren. Danimarkarrak Jutlandian, Ingalaterran eta Iberiar Penintsularen ipar aldean, Galizian esate baterako, eta baita hegoaldean ere, Sevillan adibidez, izan ziren. Suediarrak (baregoak), berriz, Errusiako ordoki zabaletan egin zituzten ekinaldiak gehienbat. Europan zehar batetik bestera aritu ondoren, talde batzuk Frantziaren ipar-mendebalean kokatu ziren; hala sortu zuten 911. urtean Normandiako dukerria. 1066. urtean Gilen I.a normandiar dukeak hasi zituen Ingalaterrari normandiarrek egin zizkioten erasoaldiak (Hastings-eko guduak). 1070. urterako Ingalaterrako anglo-saxoi noble asko hil zituzten eta askori beren lursailak ere kendu zizkioten. Garai hartan Ingalaterran hitz egiten zuten normandiar frantsesak eragin handia izan zuen ingeles hizkuntzan. XII. mendean Italia hegoaldera ere jo zuten normandiarrek, Sizilia aldera batik bat. Normandiarrak, euren bidaietan ikusten zuten edozer desegiteaz arduratzen ziren, ikur kristauak batez ere, Ingalaterrako Lindisfarne monasterioa kasu. Karlomagno Germaniako Erromatar Inperio Santuko lehen enperadore zelarik, oraingo Frantziako hainbat herritan sartu ziren normandiarrak, behin eta berriz. Azkenean, normandiarrek alde egingo bazuten, Karlomagnok, orain Normandia deitzen den lurraldea eman zien, goberna zezaten. Hauek, Euskal Herrian hain ezaguna den Jaun Zuriaren elezaharra sorrarazi zuten. (eu)\nNormandiarrak (hitzez hitz, "iparraldeko gizonak") baregoekin batera bikingoen herria osatzen zuen taldeetako bat izan zen. VIII. mendearen azken aldera Europako zenbait lurraldetan inbasioak eta lapurketak egin zituzten. Baregoak egungo Suedia inguruan bizi izan ziren, Skania penintsulatik iparralderantz, gutxi gora-behera. Normandiarrak, aldiz, gehien bat egungo Danimarka eta Norvegiakoak ziren jatorriz, baina IX. mendearen bigarren zatian egun Frantzia den lurraldearen ipar-mendebaldea okupatu zuten. Lurralde horri Normandia deritzo gaur egun. (eu)


Ekaitz - Wikipedia, entziklopedia askea.\nArtikulu hau fenomeno meteorologikoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Ekaitz (argipena)».\nEkaitza behe-presio gune batek sorturiko indar handiko haizea da, harekin batera euria, elurra edo txingorra duena. Ekaitzak eguratsean gertatzen diren indar handiko konbekzioak dira, konbekziozko behe-presio guneak dira, beraz; eguratsaren perturbazio indar handikoak dira eta ez dute askorik irauten, behetik gorako hodei handietan eratzen dira, kumuluninboetan, alegia; kumuloninboak hodei trinko ilunak dira, eta ur eta kazkabar zaparrada handiak, indar handiko haize boladak eta trumoia eta tximista ekarri ohi dituzte.\nEkaitza sortzen Enschede hirian (Herbehereak)\nEkaitza nahiko gertaera sarria da eta munduko lurralde gehienetan gertatu ohi da; urtean zehar munduan 16 milioi ekaitz gertatzen direla kalkulatu da, eta orduro bi mila inguru ekaitz eratzen dira, batez beste. Hala ere, gertalekuari dagokionez, gune batzuetan bereziki ugariak dira beste gune batzuen aldean; ekaitz gutxi izaten da, adibidez, 60 gradutik gorako latitudeetan, eta, aldiz, maizago gertatzen dira Ekuatore aldean. Era berean, gutxitan gertatzen da ekaitza itsaso hotzen gainean edo egurats egonkorreko guneetan, adibidez tropikoetatik lurburuetarako antizikloi guneetan.\nSinonimoak denborale, erauntsi, ekarraldi, eraso, jasa eta soberna ditugu.\n3 Trumoiak eta tximista\nAitzineuskaraz: *egu-gaitz Koldo Mitxelenaren ikerketen arabera.\nArtikuluaren zati edo atal hau ez dator bat formatu hitzarmenekin.\nOharra: Barne loturak jarri behar dira hainbat hitzetan, euskal wikipedian hitz horien kontzeptua azaltzeko ditugun artikuluetara jo ahal izateko. Gainera, atal hau oso luzea da, azpiataletan zatitzea komeni litzateke.\nHainbat eragile dira kontuan hartu beharrekoak ekaitza sortzeko. Batetik, lurra berotzean eguratsean gertatzen den ezegonkortasuna; egunen eta urte sasoien arabera gehiago ala gutxiago berotzen da lurra, eta horrenbestez udako arratsalde beroetan gertatzen dira intentsitate handieneko ekaitzak. Beste eragile aipagarri bat aire masak mendikateen gainetik igarotzean sortzen den ezegonkortasuna da. Hirugarrena, berriz, haizeak prozesu termiko edo dinamikoen ondorioz izaten duen konbergentzia da. Eta azkenik, orobat du ekaitzen sorreran garrantzia aire masa batek fronte hotz baten aurrean gorantz egiteak, aire masa oso ezegonkorra denean batez ere; bero bolada baten ondoren fronte hotz bat eratzeak, adibidez.\nHoriek dira, beraz, ekaitza sorrarazten duten arrazoiak, baina arrazoi horiez gainera beste baldintza batzuk ere behar dira ekaitza dakarten hodei kumuloninboen dorreak haz daitezen. Lehenik eta behin, eguratsaren egoerak ezegonkorra izan behar du, aire epel hezea behar da eguratsaren behealdeko geruzetan eta aire hotz trinkoa goialdean.\nBestetik, ur lurrun ugari ere behar da, eta baita haize bolada indartsuak ere, troposferaren gune gorenetan. Baldintza horiez gainera, badira beste bi ere: hodeiak altura handia hartu behar du, hoztu dadin, horrela (hau da -20° C eta -40° C arteko tenperaturan) lortuko baita gune glaziogenoak edo izotz guneak eratzea, eta, bestalde, haizeak norabidea eta lastertasuna aldatu behar ditu eguratsaren goiko geruzetan, behetik gorako konbekzio korrontea heda dadin.Ekaitzaren egitura zelula izeneko gune aktibo bat edo gehiagoz osatua da; gune aktibo horiek oso gutxi irauten dute, ordu erditik bi ordura bitarte, eta tarte horretan hiru aldi bereizten dira: kumulu aldia, heldutasuna, eta amaierako edo desagertze aldia.Kumulu aldia hasierako aldia da, kumulu dorrearen bilakaera gertatzen den aldia hain zuzen. Aldi honetan goranzko haize lasterrak gertatzen dira hodei guztian zehar, hodeiaren azpitik goi limiteraino, hodei barneko airea inguruneko airea baino epelagoa baita; hodei barneko korronteek segundoko hirutik bost metrotarako lastertasuna dute azpialdean, baina hodeian zenbat eta gorago igo, orduan eta lasterrago dabiltza, segundoko hamar bat metroko lastertasuna iritsi arte. Kondentsazioa gertatu ahala masa banako bakoitzak ematen duen bero latenteak eguratseko ezegonkortasuna areagotzen du, eta energia zinetiko handiagoa ematen die goranzko korronteei; horrenbestez, hodei barneko tenperatura inguruko airearena baino beroagoa denez, bere horretan irauten du eguratseko ezegonkortasun egoerak. Baldin eta airea behar bezain ezegonkorra bada, korronteak energia bereganatuko du etengabe, eta ekaitzaren zelula gero eta handiagoa eta aktiboagoa izango da. Zenbat eta handiagoa egin zelula, orduan eta ur gehiago edukiko du bere baitan. Goranzko mugimenduak tantatxoen tenperatura zero gradutik gora igotzen du, eta izotz kristal eta ur tanta bihurtzen da ur lurruna, nahiz eta ez den lurrera prezipitatzen, goranzko haize bolada indar handikoek beherantz erortzea eragozten baitio. Izotz eta ur tantak handitzen direnean radarrak detektatu egiten ditu; hori gertatzen denerako kilometro bateko edo biko diametroa izaten du hodeiak, eta izozte puntutik 600-900 bat metrotara egoten da;une horretatik heldutasuna iristen duen arte hamabost bat minutu igarotzen dira, eta tarte horretan hodeiak 8.000-9.000 metrotaraino egiten du gora.Heldutasun aldia ur eta izotz tantak prezipitatzen hasten direnean hasten da, eta orduantxe izaten dira ekaitzaren jarduera bortitzenak eta turbulentzia handienak.\nAurreko aldian hasi bada ere handitzen, hodeia gero eta gehiago handitzen da orain, gero eta eremu handiagoa hartzen duela behetik gora, eta segundoko hogeita hamar metro baino korronte bizkorragoak eratzen dira geruza garaienetan; hodeiaren goialdean kolore zuriko kumuloninbo distiratsu ikusgarriak eratzen dira, eta azpia, berriz, berun kolorekoa izaten du hodeiak. Goranzko korronteek daramaten ur lurruna bereganatu ahala, handitu egiten dira izotz zatikiak eta ur tantak, kumulu aldian suspentsioan eusten zien indarrak baino pisu handiagoa hartzen dute, eta horrenbestez euri edo kazkabar gisa prezipitatzen dira. Prezipitazioarekin batera trumoiak eta tximistak izaten dira, eta, horrez gainera, izotz aleek eta ur tantek beheranzko haize boladak sortzen dituzte, erori ahala. Beheranzko korronte horiek ur jasa handiak eta haize bolada indartsuak ekartzen dituzte, tenperatura ere hozten dute (bost gradu zentigradutik gora), eta presioa handitzen dute, haize hotzak beroak baino dentsitate handiagoa duenez.\nBederatzigarren uhina Ivan Aivazovskiren margoa 1850 urtekoa.\nEkaitzaren zelulak aldi honetan iristen ditu gehieneko zabalera –zortzi kilometro inguruko diametroa– eta altura gorena, hamar-hamabi kilometro (tarteka 18-20 kilometro ere izaten ditu tropiko aldeko tropopausan); garaiera horretan sortzen den indar handiko haizeak hodeiaren goialdea itxuraldatzen du, itxura zapala ematen dio, ingude itxura alegia, kumuloninboaren ezaugarri berezia dena; ingude horrek izotz eta elurrez osaturiko zirruak ditu, eta zenbait kilometroko tartea hartzen du haize laster nagusiaren norabide berean.Desagertze aldia beheranzko korronteek goranzkoek baino indar handiagoa dutenean gertatzen da. Ekaitza eragiten duen haize laster epel hezea eten egiten da aldi honetan. Zelulak hezetasuna galdu ahala, gutxitu egiten da bero latentea askatzean eratzen den energia, eta horrela hasten da ekaitza desagertzen; goranzko mugimenduak desagertu egiten dira, eta goitik beherako korronte ahulagoak agertzen dira haien ordez; hodei kumuloninboa desagertu egiten da horrenbestez eta goiko geruzetan ez dira gelditzen altokumuluak eta ingudea osatzen zuten zirruak baizik.\nEkaitza hasi bezain bizkor desagertzen da beraz; ordubete edo bi orduren buruan desagertzen da, bitarte horretan hamabost-hogei kilometroko bidea egin ondoren.Denbora tarte eta ibilbide horretan iristen du heldutasuna ekaitzak –ur edo kazkabar uholdeak botatzen ditu– eta desagertu egiten da ondoren; zerua oskarbi gelditzen da, eta trumoia eta tximista ere pixkana-pixkana amaitzen dira. Orain arte egindako kalkuluen arabera, goranzko korronteen ondorioz kondentsatzen den ur lurrunaren %20 baizik ez da iristen berriro prezipitazio moduan lurreraino; gainerako ur guztia berriz lurruntzen da beherantz jaistean, edo hodei eran gelditzen da eguratsean; nolanahi ere, zelula arrunt batek hodei sisteman laurehun mila tona ur jartzen ditu gutxi gorabehera zirkulazioan 64 kilometro koadroko eremu batean 6 milimetro euri botatzeko.\nEkaitzak dakarren prezipitazioa kazkabar moduan jausten da askotan, baina isurkari bihurtzen da oro har lurrera erori aurretik, eta ez da beraz kazkabarrak ekar ditzakeen ondorio kaltegarririk izaten. Kazkabarra ura izozte puntuan gora eta behera ibiltzearen ondorioz eratzen da; horrenbestez, zenbat eta indar handiagoa izan behetik gorako haize korronteek, orduan eta gorago igoko da hodeia, eta orduan eta handiagoak kazkabar aleak, eta orduan eta aukera gehiago izango dituzte orobat lurreraino erortzeko. Horixe gertatzen da hain zuzen ekaitzak oso gogorrak direnean.\nTrumoiak eta tximistaAldatu\nSakontzeko, irakurri: «Trumoi» eta «tximista»\nTrumoiak eta tximistak dira ekaitzen ezaugarri aipagarrienak, hasieran esan den bezala. Bi gertaera horiek hodeiaren barneko turbulentzia indartsuen ondorioz sortzen dira. Aire korronteak bizkor gorarazten dituzten eragileak alde batera utzirik, tenperatura beroak eta uraren kondentsazioak areagotu egiten du goratze hori, eta behetik gorako indar handiko mugimenduak izaten dira aire masaren baitan. Hodeiaren barnean izaten diren prozesuek ioi trukea gerarazten dute, izotz kristalak agertzeak batez ere.\nIzotzak karga negatiboak hartzen ditu, eta ura, berriz, karga positiboz kargatuta gelditzen da. Goranzko korronteen ondorioz ura hodeiaren goialdera iristen da, karga negatiboa hodeiaren behealdean gelditzen da beraz, eta karga positiboak goian pilatzen dira. Potentzialak zentimetroko 3000 volterainoko aldea ere izan dezake hodeiaren behealdearen eta goialdearen eta lurraren artean –goialdeak eta lurrak karga positiboa baitute–, eta potentzialaren arteko alde horri esker karga trukea izaten da. Era berean, truke horiek hodei beraren bi guneren artekoak, hodei baten eta lurraren artekoak, eta are bi hodeiren artekoak ere izan daitezke, baldin eta bataren eta bestearen potentzialaren artean txinparta eragiteko adinako aldea badago. Kondentsadore erraldoi horren deskarga euriaren bidez –zatiki kargadunak garraiatzen baititu urak– edo deskarga elektriko baten bidez izan daiteke, goranzko korronteen indarraren eraginez euririk ezin duenean egin.\nDeskarga hodeiaren azpiaren eta lurraren (oro har karga positiboa izaten du) artean gertatzen bada, tximista esaten zaio, eta bi aldi ditu, gutxienez: hodeiaren karga negatiboak lurrera eramatea, batetik, ibilbide gorabeheratsu batetik eta bide nagusi batetik ateratzen diren adarretan zehar; eta itzulerako deskarga, bestetik, lurreko karga positiboak hodeira berehala eramaten dituena. Tximista ikusi ondoren entzuten den hotsari trumoi esaten zaio; hots hori segundoko 340 metroko lastertasunean mugitzen da, eta gutxitan entzuten da 22 kilometrotik gorako distantzian.\nElur-ekaitza: Euriaren ordez elurrarekin etorritakoa da, eta bisutsa mota honen aldaera bortitzagoa da. Izotz-ekaitza beste aldaera antzekoa da.\nEnbata edo galerna: Itsasoan agertzen den ekaitza da.\nTrumoi-ekaitza: Osagai elektrikoekin datorrena da.\nTornado edo haizete indartsua eta honen aldaera den traganarrua.\nZikloi tropikala edo haizerauntsia.\nWikiztegian orri bat dago honi buruz: ekaitz .\nAzken aldaketa 19 martxoa 2022(e)an, 17:48(e)tan\nOrriaren azken aldaketa: 19 martxoa 2022, 17:48.


Amaiera mingotsa Deban - CD Anaitasuna\nAmaiera mingotsa Deban\non 2019 Apirila 01\nAmaikak Bat KE 1\nAnaitasuna CD 0\nLuzapeneko korner jokaldi batean lortu zuen Debako taldeak Anaitasuna garaitzeko gola, eta ondorioz lidertza hiru puntura urrundu zaie orain gorrixei.\nOhorezko Mailako mutilek galdu egin zuten Debara egindako bidaian. Neurketa luzapenean sartuta eta gehiagorako denborarik ez zenean, Amaikak Bat taldeak korner jokaldi batean lortu zuen Anaitasuna garaitzeko gola. lehen zatia irekiagoa izan zen Errotazar zelaian, bigarrena estuagoa.\nAnaitasunak hasiera ona eman zion neurketari, Deban. Ideia zen lehen minutuetan debarren zelaian jokatzea, eta horretarako ohi baino baloi luze gehiago jokatu zuen taldeak, bigarren baloiak hartu eta azken metroei abiadura emateko asmoz. Eta hasi, horrela hasi zen Anaitasuna. Korner jokaldi asko izan zituzten alde mutilek, eta area ertzetik Mikel Pastrianek langara ere bidali zuen baloia. Amaikak Bat gero min egiten hasi zen kontraerasoan eta geldikako baloietan. Kontraerasoan irtendako jokaldi batean etxekoek ere langara bidali zuten jaurtiketa bat.\nNor baino nor gehiago aritu ziren Amaikak Bat eta Anaitasuna. Anaitasuna bere zelaian jokatzen saiatzen zen, zelaia ondo itxi zuen Amaikak Bat taldearen aurrean. Espazio gutxi zeuden jokorako eta baloi luzeen bitartez min egin zuen taldeak. Etxekoen arean min egitea lortu zuten gorrixek. Axi aurrelari oñatiarrak izan zituen aukerarik onenak. Amaikak Batek ere korner jokaldi baten aldaratzea eta gero langara bidali zuen bigarren jaurtiketa bat. Lehen zatian Anaitasunak hiru-lau aukera izan zituen, eta Amaikak Batek bi-hiru. Gogorra izan zen lehen zatia.\nBigarren zatian ez zen lehen zatian adinako aukerarik izan. Amaikak Bat taldeak metro batzuk atzera egin zuen, eta kontraerasoan irteteko ideia garbiagoa izan zen etxekoen partetik. Presaka ere ikusi ziren tartean-tartean Artetxeren mutilak; gola azkar bilatu nahian jardun zuten gure mutilek. Zelai erdian espazio gutxi zen, baina Anaitasuna erditik jarduten tematu zen, saririk gabe; area ertzera iristea lortzen zuen, baina aukera garbirik ez zuten egin. Neurketa amaitzeko zortzi minuturen faltan izan zuen Anaitasunak huts eta batekoa egiteko abagune garbiena. Ezker aldetik sakon jokatu zuten gorrixek Axirekin, oñatiarrak atzera pasea egin zuen, baina Mikel Arzalluzen jaurtiketa atepetik atera zuen atzelari batek.\nPresarik ez, baina aukera zuenean aprobetxatzen jakin zuen Amaikak Batek, eta bat eta hutsekoa izan zitekeen minuturik okerrenean iritsi zen Anaitasunarentzat. Aurretik falta erdiraketa batean Xuban Badiolak Anaitasuna birritan salbatu zuen bi geldiketa on eginda, baina 94. minutuan ez zuen baloia gelditzerik lortu. Etxekoen aldeko korner erdiraketa bigarren zutoinera erdiratu zuten, buruz ukitu gero, eta etxekoek jokaldia jarraituta Xuban atezainak defendatzen zuen atearen barruan amaitu zuen baloiak.\nGolarekin batera amaitu zuen neurketa epaileak. Kolpea benetan latza izan zen; amaiera mingotsa izan zuen Anaitasunak Deban. Datorren asteburuan sailkapeneko azkena —Hondarribia— jasoko dute mutilek Txerloian. Egoera iraultzeko eta lehen postutik gertu jarraitzeko aukera ona izango dute gorrixek zapatuan, 17:00etan.


Aurretik bide luzea badute ere, enplegu planak hasi dira fruituak ematen : Oarsoaldeko Hitza\nAurretik bide luzea badute ere, enplegu planak hasi dira fruituak ematen\nLuzaroan langabezian egon diren pertsonei begira Oarsoaldean iaz martxan jarri zituzten enplegu programa eta baliabideen berri eman dute gaur Beatriz Artolazabal Enplegu eta Gizarte Politiketako sailburuak, Ainhoa Aizpuru Gipuzkoako Foru Aldundiko Ingurunea eta Lurralde Oreka diputatua, eta Aizpea Otaegi Errenteriako alkatea eta Miguel Angel Sanhez Lezoko zinegotziak.\nOarsoaldeko udaletako, foru aldundiko, Eusko Jaurlaritzako eta Oarsoaldea Garapen Agentziako ordezkariak.\nLuzaroan langabezian egon diren pertsonei begira Oarsoaldean iaz martxan jarri zituzten enplegu programa eta baliabideen berri eman dute gaur Beatriz Artolazabal Enplegu eta Gizarte Politiketako sailburuak, Ainhoa Aizpuru Gipuzkoako Foru Aldundiko Ingurunea eta Lurralde Oreka diputatuak, Aizpea Otaegi Errenteriako alkateak, eta Miguel Angel Sanhez Lezoko zinegotziak, azken biak, Oarsoaldeko lau udalen ordezkari gisa. Horiek mahaian izan direnak eta hitza hartu dutenak, baina beste udal ordezkari eta Oarsoaldea Garapen Agentziaren ordezkariak ere izan dira bertan. Agerraldia egiteko aukeratu duten espazioa ere berezia izan da, nahita aukeratuta, Lezoko Badia Berri insertzio enpresa. Azken horretan, lan merkatua urrun duten langabeei ateak zabaltzen dizkiete, eta hortaz, aukerak ere, hiru urtera arteko laneratze prozesuen bidez beraien lan merkaturatzea erraztu asmoz.\nOtaegik hartu du hitza. Argi esan du, nahikoa enplegua sortzea, eta sortzen den hori kalitatezkoa nahiz etorkizuna izango duena izatea dela Oarsoaldea osatzen duten udalerrien erronka garrantzitsuenetako bat, “eta horrela jasota dago lau udalerriok berriki landu eta onartu dugun Oarsoalderako Plan Estrategikoan. Izan ere, gure testuinguru sozialean enplegua ezinbestekoa da norberaren bizi proiektua aurrera ateratzeko, enplegua gizarteratzeko egun dugun tresnarik garrantzitsuena da, eta ondorioz, enplegu ezak ondorio larriak ditu bereziki, enplegu gabezia hori denboran luzatzen denan”.\nOarsoaldea osatzen duten lau udalerrien egoera eta ezaugarriak homogeneoak ez izan arren, eskualde gisa, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako beste eskualdeekin alderatuta baldintza sozioekonomiko zailak dituen eskualdea dela esan du Otaegik, “langabezia tasa azken urteetan egungoa baino sei puntu handiagoa izatera iritsi da gure eskualdea, eta Pasaian eta Errenterian %18 izatera iritsi da. Egun langabezia tasa %10era ez iristea lorpena da”.\nLorpena da zalantzarik gabe, 2008an krisia hasi aurreko kopuruetara itzuli delako Oarsoaldea, “baina ezin dugu ahaztu batetik, langabezian egotea egoera hori bizi duten pertsona horietako bakoitzarentzat duen inpaktua eta dituen ondorioak; eta bestetik, langabezia tasa orokorrak ez diela berdin eragiten kolektibo ezberdinei”. Gazteak, bereziki prestaketa gutxi dutenak, emakumeak, familia gurasobakarrak, 55 urtetik gorako pertsonak, aniztasun funtzionala duten pertsonak, migratzaileak direla batez ere langabezia egoeran daudenak nabarmendu du Errenteriako alkateak, “kolektibo horien errealitatera hurbiltzen garenean, portzentaiek gora egiten dute”. Beste ezaugarri bati ere erreparatu dio Otaegik, eta nabarmendu duen garrantziagatik: “Langabeen %45 luzaroan langabezian dauden pertsonak dira; horrek egoera kronifikatzeko duen arriskuarekin, baita bazterketa arriskua suposatzen duelako ere”.\nAintzat hartzeko beste ezaugarri bat, ezinbestekoa, enpleguaren kalitatea: “Aldi baterako kontratuek, murriztutako lanaldiek, baldintza prekarioek ez dutelako balio enpleguaren helburua lortzeko, hau da, bizitza proiektu bat aurrera ateratzeko”. Egoera horri aurre egiteko Oarsoaldeko lau udalek Oarsoaldea Garapen Agentziaren bidez elkarlanean jardutea, eta ahaleginak batzea garrantzitsua dela esan du, “garrantzitsua den bezala eskumen ezberdinetako erakundeekin, kasu honetan, Lanbide eta Eusko Jaurlaritzarekin, zein Gipuzkoako Foru Aldundiarekin lankidetzan jardutea; baita insertzioaren eremuan giltzarri diren beste eragile batzuekin batera ere”. Era horretan, elkarlanean urrats sendoak ematen ari direla sinistuta azaldu da.\nDatuak ere eman ditu: Oarsoaldeko enplegu programa ezberdinetarako 2,5 miloi eurotik gorako inbertsioa egin da; %72 Eusko Jaurlaritzaren ekarpena izan da, %21 lau udalena, eta %7 Gipuzkoako Foru Aldundiarena. Halaber, 2019an 365 lagunek hartu dute parte enplegu plan ezberdinetan; horien bidez, 133 kontratazio egin dira, —86 sektore publikoan eta 47an pribatuan— eta kontratazio bide berri bat zabaldu dute hirugarren sektoreko entitateetarako; Oarsoaldea Garapen Agentziako orientazio zerbitzuaren bidez insertzio ibilbideak diseinatu dira ia 2.000 langabeturekin eta 700 lan eskaintza kudeatu dira.\nErakunde eta esparruko eragileen arteko estrategia bateratua edukitzearen garrantzia nabarmendu du Otaegik, “Euskal Autonomi Erkidegoko eta Gipuzkoako lurralde oreka ahalik eta handiena izan dadin Oarsoaldeak behar duen arreta eta behar duen ekarpena egiteko”.\nAizpuruak esan du gaurko agerraldian batu direnak ikusita enplegua eta enpleguaren kalitatearen aldeko konpromisoa argi gelditu dela. Egoera ekonomikoak hobera egin duela azken aldian nabarmendu du eta EUSTATen datuetara jo du: “Gipuzkoako langabezia tasa %7an dago egun eta kontuan hartu behar dugu krisi garaian %14,5era ere igo zela, beraz datu onak ditugu, okupazioan ere datu positiboak ditugu”. Enplegua erronka dela esan du, “datuak onak izanik, Otaegik aipatu duen bezala baditugu multzo batzuk, kolektibo batzuk bazterketa egoeran egon daitezkeenak, epe luzeko langabeak, eta prekarietatean ari direnak, arreta berezi eskaini behar zaien kolektiboak dira eta landu egin behar dugu”.\nEuropa barruan gizarte, hizkuntza zein genero ikuspegitik ezberdintasun gutxien dituen herrialdea izatea dela Gipuzkoako Foru Aldundiak duen helburu estrategiko nagusia esan du, bestalde, “lan sendoa egin behar dugu horretarako eta arreta berezia eskaini behar diegu aurretik aipatu ditugun kolektibo horiei. Mezua argia da, ezin dugu inor alde batera utzi; gizarteratze mezuak dira xenofobia eta populismoaren aurkako antidotorik onena”.\nElkarlana eta zubi lanak bultzatu eta zaintzea eta indartzea dela bidea dela etorkizunari begira erantsi du, “horretarako ezinbestekoa da bazterketan edo bazterketa arriskuan dauden kolektiboak kalitatezko lan baten bidez integratzea ezinbestekoa da. Bide horretan elkarrekin jarraituko dugu”.\nArtolazabalek hartu du hitza azkenik. Enplegua gizarteratzearen gakoa dela esan du, “eta pozgarria da herritarrei erakustea instituzioen arteko elkarlanaren uzta, gaurkoa horren adibide da. Arrakasta elkarlanetik dator, zalantzarik gabe, auzolan izpiritutik, eragile publiko eta pribatuen batuketak, biderkatu egiten duelako eta ezinbestekoa dugu fruituak emango baititu”. Garrantzia eman dio halaber, elkarlanean ari diren erakundeak kolore ezberdinetako gobernuek gidatzeari, “azken batean helburu bera dugulako eta akordioak, beti, batu egiten duelako, eta kasu hauetan biderkatu egiten du”.\nEnplegu eta Gizarte Politiketako sailburuak ere eman ditu datuak: “Krisia hasi zenean, 2008an, Lanbiden erregistratutako langabezia indizea %9,9koa zen, eta 2019 amaieran %9,5ekoa zen, beraz lortu dugu genuen helburuetako bat, langabezia tasa %10etik jaistea eta Oarsoaldean ere lortu dugu eta orain lanean jarraitzea dagokigu jaisten jarraitzeko. 2013 urte inguruan Oarsoaldean %15,8ra heldu zen langabezia tasa, beraz, langabezia murriztu egin da sei puntu baino gehiago”. Bidea ez dela amaitu erantsi du eta beraz, lanean jarraituko duela Lanbidek Oarsoaldean eta Araba, Bizkai eta Gipuzkoan, “izan ere, Oarsoaldean 3.419 pertsona langabe daude erregistratuta; zenbaki bakoitzaren atzean pertsona bat dago, bizitza bat. Horietatik, 2163 ez dute formaziorik edo oinarrizkoa dute; halaber, 1.519 lagun epe luzea daramate langabezian, eta 970, 45 urtetik gorako emakumeak dira. Horien guztien beharrei erantzutea ezinbestekoa da”.\nHitzartzeak eta aurkezpena amaituta bertan bildutakoek Lezoko Badia Berri insertzio enpresan bisita gidatua egin dute Fernando Nebreda eta Iñaki Zabaletaren azalpenak entzuten zituzten bitartean. Une honetan bi jarduera dituzte Badia Berri lantegian Zabaletak azaldu duenez, sarrailagintza eta kautxuari bizar kentzea eta gainbegiratzea. Beste prozesu batzuekin lerro berri bat zabaltzeko asmoa dutela jakinarazi du Zabaletak. Une honetan 28 lagun ari dira bertan, 26 emakume eta bi gizon.


Xtraklubeko aisialdi-ekintzetan izena emateko epea, zabalik | El Correo\nZurekinXtraklubeko aisialdi-ekintzetan izena emateko epea, zabalik\nXtraklubeko aisialdi-ekintzetan izena emateko epea, zabalik\nGazteizko Udaleko Gazteria Zerbitzuak udazkena eta neguko Xtraclub -programazioa martxan jarriko du , eskaintza anitza eta aberatsa eskainiz: aisialdi-, kultura-, abentura- eta kirola-ekintzak. Ekintza horiek guztiek gazteen arteko harremanetarako eta elkar ezagutzarako espazio hezigarria sortzen dute, asteburuetan aisialdirako aukera bat bilakatuz.\nGure erabiltzaileek euren gogo eta nahien arabera ekintzak aukera ditzakete. Horrela, egun bateko ekintza puntualetan eman dezakete izena, edo bestela, sakontzeko aukera ematen duten diziplinak gara ditzakete.\nUdazkena-neguko denboraldi honetarako programatu diren ekintzen artean aipa ditzakegu hain arrakastatsuak diren Hiriko dantza eta kantu lantegiak, non lantzen eta sakontzen diren eszenatoki batera beldur barik igotzeko beharrezkoak diren kantu- eta dantza- teknikak eta ahalmenak; izan ere, kurtsoak amaitzerakoan, diziplina horietan sakondu eta egindako lanaren emaitza jendaurrean erakutsiko da: abenduaren 3an, Aldabe gizarte etxearen antzokian.\nGainera, Kirola eta abentura (naturan) uztartzen dituzten ekintzen artean hauek ditugu: Kayak Landako aintziran, Eskalada eta rapela Eginoko haitzetan; Zirkuitua zuhaitzen artean eta arku-tiroa (Olaetan), Espeleologia Iguarango haitzuloan barrena, eta Cares ibilbidea, Cangas de Onís eta Llanes.\nXtraclub programak Hiriko irteerak ere eskaintzen ditu: Hiriko termak (Atlas zentroa), Izotz pista (BAKH), Lakuako karting-a eta Pagazuriko bolatokia. Baita txangoak izango ditugu oraingoan ere: Senda Viva, 3 egun Santoñan (Hipika, bizikleta eta hondartza), Iruñan Rocopolis, eta Donostian la Perlako bainu termalak.\nGizarte etxeetan ere ez dira ekintzak faltako. Adi egon! Esaterako: Padela, Sukaldaritza-lantegi gazteak (gofreak, Mediterraneoko sukaldaritza, Eguberrietako gozoak, 0,0 Koktelak,…), eskulanak (xaboiak, kandelak, beira-aleak, hennazko tatuajeak, beldurrezko makillajea, …), Gizarte-sareak (Instagram, Snapchat, You Tube), eta bi argazkigintza lantegi argazki kameraren posibilitate guztiak ateratzeko eta egindako argazkiak hobetzeko eta pertsonalizatzeko hainbat teknikaren bitartez.\nIzena emateko tokiak eta informazioa: Gazte Argibideetarako Udal Bulegoa, gizarte etxeetan, herritarrei laguntzeko bulegoetan, 010 telefonoan, eta udalaren web gunean. Ezinbestekoa da\nHerritarren Udal Txartela (HUT) indarrean izatea ( GAUBen edo gizarte etxeetan dohanik lor daite\nEhun aditu inguru bildu dira Europa jauregian, segurtasun- eta larrialdi-zerbitzuetan sare sozialen papera aztertzeko Aldundiaren babesarekin, mendetasuna duten adinekoek «erabateko oporraldiaz» gozatuko dute


"Bularra ematea eskubide bat da" | Revista\n“Bularra ematea eskubide bat da”\nElisa Medina, Mammaliaren sortzaileetako bat (Bularra Ematea Normalizatzearen aldeko Elkartea da) : "Bularra ematea eskubide bat da"\n"Bularra, amak eta haurrak nahi duten arte, haien bien arteko kontua da eta". Elisa Medina abokatua eta bi neskatoren ama da, eta modu aktiboan jarduten du bularra ematearen alde. Mammalia elkartearen sortzaileetako bat da (bularra ematearen aldeko elkartea da, egoitza Valentzian duena), eta Bularra Ematearen aldeko Elkarteen Espainiako Federazioko kide ere bai. 2012. urtean sortu zen Mammalia, eta urtero-urtero dozenaka hardun, familia eta ama berri laguntzen ditu, haurtxoei bularra eman diezaieten zailtasunak dituztenean. Medinak oso jarrera argia du edoskitzearen inguruan: "Gizakiok ugaztunak gara eta, beraz, bularra da gure haurtxoei jaten emateko modu naturala".\nOsasunaren Mundu Erakundeak (OME) gomendatzen du, haurtxoek sei hilabete egin arte, amaren esnearekin bakarrik elikatzea eta bularra ematen jarraitzea, beste elikagai batzuk sartuta, bi urte egiten dituen arte. Ados al zaude?\nMammalian, OMEk eta Espainiako Pediatria Elkarteko Edoskitze Batzordeak egiten dituzten gomendioekin bat datorren informazioa ematen dugu. OMEk bularra bakarrik emateko gomendioa egiten duenean, bi ikerketatan oinarrituta egiten du, non alderatu egiten diren lau hilabetez eta sei hilabetez bularra baino hartu ez dutenen emaitzak. Ondorioztatu zuten lau hilabeteko edoskitzealdia okerragoa zela, haurrek mantenugai gutxiago hartzen zutelako eta defentsa gutxiago zituztelako. Horretaz gain, edoskitzealdiaren iraupena ez da “bi urte artekoa”, amak eta haurrak nahi duten artekoa baizik, bi urtetik aurrera ere.\nGastroenterologia Pediatrikoko, Hepatologiako eta Nutrizioko Europako Elkarteak (ESPGHAN siglak ditu ingelesez) aholkatzen du haurtxoak 17 eta 26 aste artean dituenean hasteko elikadura osagarriarekin.\nGomendio hori ez dator bat OMEk dioenarekin, eta ezta haurren elikaduran eredutzat hartzen diren nazioarteko erakunde gehienek diotenatekin ere; horiek guztiek bularra baino ez dute gomendatzen sei hilabetez, eta beste elikagai batzuekin osatu daitekeela diote bi urtez edo gehiagoz. Ildo horretan, nahitaezkoa da 2002. urtean Cochranek egindako berrikustea aipatzea, “Bularra bakarrik: iraupen egokiena” izenekoa (osasun arloko ikertzaile, profesional, paziente eta interesatuen sarea da Cochrane). Gainera, Espainiako Pediatria Elkartearen iritziz, Europako elkarteak egiten dituen gomendio batzuk ez dira egokitzen ebidentzia zientifikorik berrienetara eta gerta liteke horien eraginez pediatrak okerreko aholkuak ematea eta arazoak sortzea haurrari bularra eman nahi dioten amei.\nEta zer diozu ahiei buruz?\nAhiak ez dira ez beharrezkoak eta ez komenigarriak ere. Hobe da haurrari jaki normalak ematea, mantso-mantso eta haren adinari egokituta.\nEspainiako Pediatria Elkarteak esaten du, ospitaletik irtetean amen %80k eman arren bularra haurrari, hiru hilabeteko haurren %52 baino ez direla elikatzen amaren esne hutsez, eta zifra hori %36ra jaisten da haurrak sei hilabete egiten dituenean. Zer arrazoi dago horren atzean?\nInformazio eta babes falta. Biberoiaren kulturan bizi gara, gaur egungo amek ia ez dute ikusi inor bularra ematen. Ez dago konfiantzarik bularra ematea naturaren mekanismo sendoa dela sinesteko. Eta, gainera, batzuetan ebidentzia zientifikoaren eta gai horretan aginpidea duten erakundeek emandako gomendioen aurkako informazioa zabaltzen da. Bularra ematea fenomeno “biokulturala” da: ez du lotura espeziearen biologiarekin bakarrik, bularra ematearen kultura bat ere behar du, eta hori erdeinatu egin da urteetan.\nBularra emateari uzteko erabakia hartu duen emakume bat edo aukera hori egiaz aztertzen ari dena Mammaliara joaten bada, nola jokatzen du edoskitzearen aldeko taldeak?\nMammalian informazioa eta laguntza emango genioke bularra eman nahiko balu. Baina ez ginateke saiatuko konbentzitzen, ez ematea erabaki badu.\nZein dira bularra ematearen onura nagusiak eta zergatik da garrantzitsua amek haurrei bularra ematea?\nBularra ematea eskubide bat da, garrantzitsua da amek bularra ematea haientzat garrantzitsua bada. Edoskitzea da gure espeziearen elikadura eredu normala. Haurren artean, biberoiak lotura du meningitisa izateko eta bat-batean hiltzeko arrisku handiagoarekin, beste zenbait gaixotasunen artean. Amarentzat, gainera, bularra ematearen abantailarik handiena bularreko eta obulutegiko minbiziaren prebentzioa da. Onura horiek gizarte osora zabaltzen dira, guztioi interesatzen zaigu bularra ematen duen gizarte batean bizitzea.\nOraindik gaizki ikusia al dago bularra ematea?\nBatzuetan bai, egoera jakin batzuetan; adibidez maiztasunaren edo haurraren adinaren arabera. Ez dago erabat onartua edoskitzearen funtzionamendu normala.\nPresioak al daude bularraren eta biberoiaren artean aukeratzeko?\nBai. Biberoiaren kulturak eta haren interes ekonomikoek azaltzen dute zergatik uzten zaion hain goiz bularra emateari.\nLaura Rojas-Marcos psikologoak adierazi du edoskitzealdia bi urtez baino gehiagoz luzatzeko egungo joerak gehiegizko mendekotasuna eragin dezakeela, eta “esklabotza” modu bat ere izan daitekeela emakumearentzat. Ados al zaude?\nOkerreko abiapuntua darabil. Kontua ez da orain edoskitzealdia luzatu egiten dela, baizik eta aurreko hamarkadetan izugarri laburtu zela. Ikerketa antropologikoek esaten dutenez, bularra kentzeko adin naturala bi urte eta erdi eta zazpi urte artekoa da. Bularra eman edo ez eta zenbat denboran eman, erabaki librea eta pertsonala izan behar du, eta hori ez da bateragarria esklabotzaren kontzeptuarekin.


Kudeaketa informatikorik izan ez duen informazioan oinarritutako ziurtagiria eskatzea.\nBizilekuan erroldatuta azaltzen den edozein pertsonaren NAN edo pasaportea, edo horien ordezko nortasun-agiria, edo, hala badagokio, bizileku-baimena edo AIZ.\nHeriotza-ziurtagiria, baldin eta pertsona hilik badago eta haren heriotza Biztanleen Udal Erroldan ageri ez bada. Eskatzaileak hildakoarekin harremanen bat duela frogatu behar du.\nEskatzaileak seme-alaba adingabeen bizileku-ziurtagiria eskatu badu eta seme-alabak berarekin bizi ez badira, guraso-agintea egiaztatzen duen agiria edo seme-alabekin bizi den gurasoaren baimena aurkeztu beharko du.\nEskatzailearen datuak jaso, egiaztatu eta eskaneatu.\nInteresdunari agiria 3 eguneko epean emango zaio HAZeko bulegoan. Telefonoz eskatu bada, postaz bidali, eta e-mailez eskatu bada, helbide berera bidali, Udalak ezarritako prozedurari jarraiki.