Прагехь кхело набахте хьажийна Донбассехь тIом бина чех\nГIуран-бутт 06, 2020\nДонбассехь. Аьтту агIор - Кафка Павел\nПрагин Лакхарчу кхело хийцина Украинан территори тIехь тIом бинчу Чехин вахархочунна хьалхо дина хилла таIзар. Оцу хьокъехь хаам бина "Европера бакъдерг" ("Европейская правда") ресурсо, Чехерчу Украинан векала Перебийнис Евгенис Фейсбукехь довзийтинчунна тIе а тевжаш.\nЦIахь а Iаш, динчу зуламах кхаа шарна бехкала вуьгу сацам бинера яхначу аьхка Кафка Павелна Ческе Будейовице гIалин кхело. Амма прокурора а, кхелан сацамна резавоцчу ша Кафкас арз хьажийнера лакхарчу инстанце.\n27 шо долу Кафка 2015-чу а, 2016-чу а шерашкахь хилла "ДНР" олучу мехкан тIеман тобанехь. Цигахь танк лело Iама а вина, салтичун а, танклелорхочун а гIуллакх дIакхехьна цо. Прокуратуро "терроризман декъашхо" а лоруш, набахтехь такха 12 шо хан тохар дехнера цунна кхеле.\nКафкас ша ца хилла тIеман тобанехь, Донбассе ша хIусамаш йохийначу нахана гIодан я дарбан цIийнехь болх бан ваханера бохура кхеле. Прагин Лакхарчу кхелан сацамца набахтехь доккхур ду цо щена хьалхарчу кхело кхайкхийна кхо шо.


Австрин полицино лоьхуш ву ненера бераш дIадаьхна Нохчийчуьра вахархо\nГезгмашин-бутт 26, 2019\nНохчийчуьрчу прокуратурано шен тергоне эцна Дубин-Эвларчу Магомадов СаIидан гIуллакх. Австрин полицино бехкево иза, ненера лачкъийна ши кIант дIавигина, къайлаваккхарна. Пхи шо а ду хIара истори йийцаре ен.\nБелгородера схьаяьллачу Маркова Ольгас вина хилла цунна ши кIант: Ясин а, Илес а. ШолгIа доьзалхо дуьненчу ваьллачул тIаьхьа дIасакъаьстина хилла и шиъ.\nОльгас дийцарехь, цхьана дийнахь иза ехачу хIусам чу а иккхина, кхуьнан легаш а Iуьйдуш, кхерамаш а тийсина, берийн долара йолуш кехатна куьгяздайтина хилла Магомадовс. Ткъа 2014-чу шеран аьхка шина кIантаца парке воьду ша аьлла, иза Iеха а йина, лачкъийна Австрера араваьккхинера цо шен ши кIант. Полицино цунна дуьхьал даьккхина бехкзуламан гIуллакх а ду.\nМагомадов СаьIида чуеллачу искца таллам а бина, Нохчийчуьрчу Шелан кхелахоша кехат кхачийна Австри, Маркова Ольгера ненан бакъонаш дIайохуш. 2013-чу шарахь дуьйна бераш шеца а ду, уьш кхобуш, кхиош а ша ву, берийн ненан цаьрца гIуллакх а дац аьлла, дIахьедина хиллера кхелахошка дас.\nШеларчу кхелахойн сацам чоьте ца эцна Австрин суьдхоша, иза мел бух болуш бу цахаарна. Шен ши кIант шега схьаэца къийсам латтош ю Маркова Ольга.


www.islamannur.org - Зуль-Хьиджжа беттан итт де\nАссалáму Iалайкум ва рахьматуллáхIи, ва баракáтухI\nБусулба вежарий, бусулба йижарий!\nЗуль-Хьиджжа беттан итт де:\nцеран дикалла а, царна чохь йина Iамал а.\nАллáхIана хастам бу. Вазварха хоьттина болу къинхетам а, маршо АллáхIан элчанна хуьлда.. Цул тIаьхьа...\nШеко йоцуш АллáхI-Лекха, Сийлахь ву Иза – чIога къинхетаме ву. Шен лешна тоба дан аьттонаш бан лаьа Цунна. Массо тайпа долчу муьтIахь хиларшка-хула Шен леш Шена герга кхача гIерташ, къа хьоьгуш ган лаьа Цунна. Цундела АллáхIа вайна хIора шарахь диканан а, беркатан а денош дина. Оцу деношкахь АллáхIа вайна мел совбоккху, царна чохь Iамал яре вайн безам бахийта.\nУьш, баккъалла а, зераш (экзаменаш) дIалун денош ду я Iамалан (белхан) проекташ дIалун денош ду. Вай болх а бо, къа а хьоьгу вешан ницкъ ма кхоччу, вешан ницкъ кхачаран барамехь, кхиаман а, массарал толаран а даржаш (оценкаш) дахаран Iалашонца.. ТIаккха хIокху деношкахь Iамал хIунда цайо вай эхартан зерашкахь уггар лакхара толара даржаш дахаран дуьхьа? ХIокху деношкахь Iамал яр дика ду шеран кхечу денойн дахаллехь йиначу Iамалал.


Бан тарлучу бекхамах ведда Нохчийчохь маьрша нах байина Аракчеев\nДечкен-бутт 18, 2017\nОьрсийчоь -- Нохчийчохь маьрша 3 вахархо верна 10 шо хан тоьхна чувоьллина хилла Аракчеев Сергей. 27ГIура-бетт2007\nНохчийчохь адамаш дайарна чувоьллина лейтенант хилла Аракчеев Сергей хенал хьалха дIахецна набахтера, масал эца а мегар долуш, дика лелла аьлла. Цунах лаьцна хаам бина «Московский комсомолец» газето, низамаш лардочу органашна тIе а тевжаш.\nБан тарлучу бекхамах ведда Нохчийчохь маьрша нах байина Аракчеев ь\nИтт шо а тоьхна, чувоьллина хилла Аракчеев сатесна вара ша Оьрсийчоьнан президенто, кIинхетам а бина, набахтера аравоккхур ву аьлла. Амма иза дIахецна Лахарчу Новгородерчу колонера хенал хьалха Дечкен-беттан 16-чу дийнахь. Цигахь латтош бу зуламаш дина хилла эскархой а, низамаш лардечу органийн белхахой а.\nАракчеевн гIуллакх уггаре а девзачех дара 2000-гIа шераш долалуш. 2003-чу шарахь Дечкен-беттан 15-чу дийнахь Соьлж-ГIалара Шуьйта бодучу новкъахь Худяков Евгенийс а, Аракчеев Сергейс а, «КАМАЗ» а сацийна, вийра цу мешанна урхалла деш хилла Янгульбаев СаьIид а, цуьнца машенахь хилла Джамбеков Iабдул а, Хасанов Нажмудди а.\nАракчеевс а, Худяковс а ягийна "КамАЗ"\nЦул тIаьхьа, гена йоцуш йолчу блок-постехь лаьтта салтий теш а болуш, шаьш дина зулам хьулдар Iалашонца цара, эккха а эккхийтина, ягийра и нах тIехь хилла «КАМАЗ».\nОццу дийнахь Худяковс, Ханкала дIа а вигина, герз детташ хьийзийнера Нохчийчура вахархо Юнусов Шамиль.\nМасийттоза хатта дийзира Аракчеевн а, Худяковн а дов царна таIзар дан бохуш дуьйцу Нохчийчура омбудсмено Нухажиев Нурдис.\nНухажиев Нурди: "Цара бехк-гуьнахь доцу юьртара нах, (маьрша) бахархой байинера. Къиза. Цхьа а цара аьлла хIума а доцуш, машен а ягош, уьш бойуш хIума лелийнера цара.\nЦара даима а дийриг дара иза. Цара динчу эзарнаш зуламех цхьаъ бен дацара иза. Уьш кхеле озийча, лаккхара тIегIантехь болу политикаш а, Пачхьалкхан думан депутаташ а, массо а арабевллера, царна гIо деш. Уьш жоьпе ца озабойтуш дуккха а беттанаш а, шераш а даьхьна оха.\nТахана хIоьттина хьал иштта ду. Царца доьзнарг а, нохчашца доьзнарг а инзаре йоккха башхалла йолуш ду. Нохчий ара ца бовлийта гIерташ шайга далург дерриг а деш схьабогIуш бу уьш. Ткъа царна муха хьелаш кхоьллина хир ду набахташкахь бохург дуьхьал хIотто хала дац".\nАракчеевн а, Худяковн а талламан гIуллакхан агIо\nЭххаре а кхелан сацам кхайкхош гучудаьлларг дара, Худяков ведда хилар. Суьдхочо и стаг къайлаваьлла хиларх ца тешаш цхьана сохьтана тIаьхьатеттира кхел дIайолор. Амма эххаре а кхело сацам бира Аракчеевна 15 шо, ткъа лехамашка веллачу Худяковна 17 шо хенаш тоха.\nХIинца Аракчеев хенал хьалха дIахецна. Амма ша динчу зуламо маьрша волуьйтур вац иза бохуш дуьйцу Нухажиев Нурдис.\nНухажиев Нурди: "Дахар хир дац цуьнан араваьлча а, цо хIуъа а дича а. Маларо хIаллак вийр ву иза. Дахар кертаца Iуьллуш доьрзур ду цуьнан. ХIунда аьлча, бехк боцуш цо вийнарг кхо стаг хилла ма ца Iа. Кхузахь цара шортта нах байина. Иза царна дуьхьал хIуьттур ду, шо шаре мел долу алсам а хIуьттуш".\nАракчеев хенал хьалха колонера дIахецарх лаьцна хаам беш Оьрсийчоьнан зорбанан гIирсаша леррина билгалдоккхург ду «иза дIахецар къайладаьхьна дара цунна кхерамаш тийсарна» бохург. И бахьана долуш махкарваьлла иза бохуш чIагIдо цара.\nИза цхьа а доцург ду аьлла хета Нохчийчоьнан омбудсменана Нухажиев Нурдина. Аракчеев вен кечвелла цхьа а вац боху цо.\nНухажиев Нурди: "Иза леррина вайна Iуттуш хIума ду, иза вен цунна тIаьхьабевлла болуш санна. Иза вен кечвелла цхьа а вац. Амма шен хенахь хила дезарш дара уьш, ткъа тахана иштта хьал ду-кх цуьнан".\nАракчеев санна Нохчийчохь маьрша адамаш дайарна кхеле озийна дукха нах бац Оьрсийчохь, зуламаш динарш дукха белахь а. Буданов Юрийн гIуллакх массерна а девзаш ду. Иза вийра Москох, Аракчеев санна ларвеш лела а вина, эххаре а хенал хьалха колонера дIахецча.\nИза вийна аьлла чувоьлина ву Темерханов Юсуп. И стаг мухачу хьолехь ву, цуьнан кхоллам шайн тидамехь латтош дуй шу аьлла, шега хаьттича, нохчийн омбудсмено Нухажиев Нурдис элира, тIаьхьарчу хенахь цуьнан хьал дикачу агIор хийцаделла аьлла.\nНухажиев Нурди: "Тхан тхайн методаш ю. Тхоьгахь информаци а ю. Вайн низам а, къепе а ларъян лууш, шайн мехкан патриоташ а болуш, нах ма бу шортта. Цуьнца (хIинца лелош) и тайпа (ницкъ бар) хIуманаш дац, дуьххьара дара, ткъа хIинца дац".\nКхин а кхо стаг лецира Нохчийчохь маьрша адамаш дайарна, шайн коьртехь капитан хилла Ульман Эдуард а волуш. Бехк-гуьнахь а доцу 5 стаг а, цхьа зуда а ерна Ульманна 14 шо хан кхайкхийра. Иза дан дуьозза кхелл хатта дийзира.\nКхелан сацам дIакхайкхош Ульман а, цуьнца цхьаьна бехке веш хилла прапорщик Воеводин Владимир а, лейтенант Калганский Александр а къайлавелира. Ульманан тобанера, 9 шо хан а тоьхна, чувоьллинарг вара майор Перелевский Алексей.\nКарарчу хенахь Ульман а, цуьнца цхьана къайлаваьлла Воеводин а, Калганский мичахь ву хууш дац.\nКхин цхьа стаг а ву Оьрсийчоьнан ницкъаллийн структурашкара Нохчийчохь зулам дарна чувоьллина хилла. Иза ву «Кадет» цIе йоккхуш хилла милцо хилла Лапин Сергей.\nМурдалов Зелимха цIе йолу жима стаг, хьийза а вина, верна цунна 10 шо хан туьйхира. Кадетаца жоьпе озийна волу ши стаг еххачу хенахь ведда лийлира, ткъа эххаре а, амнисти а кхайкхийна, витира и шиъ.\nОцу кхелехь дакъалаьцна болчу нехан кхоллам да воккхавийр волуш ца нисбелира.\nМурдалов верах лаьцна яздина журналист Политковская Анна йийра 2007-чу шарахь ГIадужу-беттан 7-чу дийнахь.\nАдвокат Маркелов Станислав вийра Москох 2009-чу шарахь Дечкен-беттан 19-чу дийнахь.\nБакъонашларъярхо Эстемирова Наталья, Соьлж-ГIалахь лачкъа а йина, йийра 2009-чу шарахь Товбеца-беттан 15-чу дийнахь.\nЛапин Сергей набахтера дIахийцира 2014-чу шарахь.


"ГIиргIазойн ислам" кхуллуш ю Бишкек\nКъоман "шен ислам" а хиллийца кхолладала тарлуш...\nТоктоназарова Нуржан Маршо Радио, гIиргIазойн редакци\n"Къоман идеологица догIу ислам" кхоллар дийцаредина ГIиргIазойчохь конференцино\n"Ислам кхузаман паргIатчу пачхьалкхехь" яра Бишкекехь вовшахтоьхначу конференцин цIе. Бийцаребира экстремизмна, радикализмна духьалояран некъаш. Бараман декъашхоша дийхира Iедале махкахула дин арахьара тIебаьхкинчу нахе а ца даржадойтуш, пачхьалкхан идеологица догIу "гIиргIазойн ислам" кхоллар.\nКонференцехь дакъалецира Цхьаьнакхеттачу Къаьмнийн организацин, Европан Кхерамзаллехула а, Юкъарлонашкахула а йолчу Кхеташонан, ОвхIанистанан, Пакистанан, Узбекистанан, Оьрсийчоьнан, кхечу мехкийн векалша.\nПрезидентна Жээнбеков Сооронбайна хетарг\nГIиргIазойчохь дин меттигерчу кхетамца дозар эвсара чекхдаккхалур ду махкахь Исламан академи кхоьллича, элира конференце веъначу президенто Жээнбеков Сооронбайс. Ткъа и академи хила еза пачхьалкхо доладеш, бохура цо.\nИштта хаамбира цо Бишкекерчу Исламан колледжо бечу балхах лаьцна. Президенто дийцарехь, колледжо Iеламчаш кхиабо пачхьалкхан стардарто магийначу программица, ткъа цуьнан балханна тIехьожуш ю мехкан дешаран министралла.\nЖээнбековна гарехь, махко даржа аьтто бан беза Хьанафин мазхьабна а, махкахь хьалха дуьйна а леллачу исламан кепанна а. "Вайн дайша лелийна ислам догIу паргIатчу пачхьалкхан дахарца, догIу пачхьалкхан низамашца а", элира цо.\nЦуьнан лаамна тIетайра Iаьрбийн Эмираташкара веана Iеламча Iела Рашид Iабдулла Ал-НуIами. Къоман амалшца догIу, экстремизм герга юьтур йоцу "гIиргIазойн ислам" кхолла хьийхира цо гуламхошна. "Цхьанненан а яц бакъо, ГIиргIазойчу а веъна, шен ислам шуна тIетийса", элира шайха.\nАбу-Даберчу хьешо бина хьехам бийцаребо тахана гIиргIазойн эксперташа. Къоман жигархочунна Акматалиев Алмазбекна хетарехь, гIиргIазойн гIиллакх-гIуллакх а кхетош лелачу исламо маслаIате буьгур бара дино шина декъе бекъна беха нах.\n- ГIиргIазойн ислам вайна кхузахь тайна ца Iа, Iаьрбий а тIехь бу иза зуьйш, толлуш. Дац ислам Iаьрбийн долахь дин, шен мотт, шен амал, духар дохьуш догIу оцу дине хIора къам. Вайна хаа деза, мел дукха пайда беъна исламна Юккъерчу Азин къаьмнаша. Зама кхаьчна Юккъерчу Азин ислам билгалдаккха. И болх боло бIегIийла ду тахана. Цунах вайн пачхьалкхийн лидерша пайдаэца а беза. Iаьрбийн бIаьргашца хьаьжча, вайн ислам ша-тайпа, ах-кеп бен йоцуш хила а тарло, амма иза вайн ислам ду. Коьртаниг – вайн АллахI цхьаъ во, Цуьнан пайхамар Мухьаммад бакъ во. Вой? Тоьаш ду-кх тIаккха! Дисинарг хила деза вайн къоман хотIца догIуш, вайн историца, географица, маттаца, Iадаташца дозаделла", аьлла къамел дина экспертийн гуламехь Акматалиев Алмазбека.\nОцу жигархочун дагара бу дукхахболу гIиргIазойн политикаш, юкъархой, цара дечу къамелашка ладоьгIча.\nГIиргIазойчохь дукха хан ю дин адамашна школера дуьйна схьа довзуьйтуш хила деза бохуш дуьйцу. Амма кхочушдеш дац иза. ГIиргIазойчоьнан Динан урхаллин куьйгалхочун гIовсо Ракиев Замира Маршо Радиона (Азаттыкна) ша еллачу интервьюхь билгалдаьккхира, дин берашна школехь довзуьйтуш хилча, иза алссам девзар дара бахархошна, аьлла.


Робот Рене, аутизм йолчу берийн хьомсара доттагI\nХорвати - Робот Рене\nХорватера Дешаран а, технологин а Iилманчаша керла проект йолийна, берийн аутизм билгалъйоккхуш хьесап далуш йолу роботаш кхолларца йоьзна. Маршо радион Загребера корреспондента Барбир-Младинович Анкицас кечъйина, оцу талламаша дерриг дуьненахь долчу берашна дан тарлучу гIоьнах лаьцна материал.\nДиъ шо долу Лука чIогIа самукъадаьлла ву шен керлачу доттагIах.\nЛука: «Цуьнга яздало. Цуьнга хIума яало. Цул сов, цуьнга хи а малало.»\nЦу шинна самукъадолу, цхьаний хелхадолуш а. Амма иза ша-тайпа доттагIалла ду. Лука аутизман цамгар йолу бер ду – леларан а, кхиаран а ша-тайпалло юкъараллица йолу юкъаметтигаш генахь латтош йолу. Цуьнан доттагI Рене, робот ю.\nЗагребера университетан дешаран а, реабилитацин а факультетан а, электроникан а, компьютерийн Iилманийн а факультетан а цхьаний йолчу проектах беркат даьлла, цхьанакхетта ю и робот а, Лука а.\nЦу керлачу хIуманан Iалашо ю, беран аутизм цамгар хилар хьалххе дуьйна билгалдаккха. ХIинццалц схьа и гIуллакх вуно чолхе а, масех са болуш а хилла ду.\nРобот берана гIо дан Iалашо йолуш ю, лоьрана метта кхоьллина яц. Талламхочо Стошич Ясминас дуьйцу Ренес цу гIуллакхехь лоцучу декъах лаьцна.\nСтошич Ясмина: “Аутизм йолу беран ира-кара хIотторан бахьана ду и робот, иза вуно атта а, гуттар цхьатера а ду. Цуьнан бIаьргаш гуттар цхьана меттехь ду. Цуьнан мотт а гуттар цхьана меттехь бу. Адамаш и санна цамгар йолчу берана чолхе ду, хIунда аьлча, къамел дечу хенахь куьг-эшар хуьйцу вай, юьхь хийцало. Цхьана дийнахь вай цIечу басара коч юху, вукха дийнахь сийна коч юху. Ткъа робот гуттар а ша ма-ярра ю. Цомгушчу беран дукха информаци талла ца деза тIаккха. Цуьнан метта цхьана хIуманна тIехь соцу ойла».\n[Demonstration video of Rene doing tai chi at the Zagreb lab: http://www.youtube.com/watch?v=QhCLcjTx_rc]\nХьалххе билгалъяккха хала хиларна, аутизм тIаьхьа къастош нисло. Дукхах долу Хорватера аутизм йолу бераш 5-6 шо кхаьчча бен ца дуьйлало леррина Iилма Iамон а, терапи лелон а.\nЦукель Марийн 4 шо долу, аутизм йолу кIант Филип, роботашца йоьзначу проектехь дакъа лоцуш ву.\nЦукель Мари: «Шен 14 я 15 бутт болалуш къовлавала волавелира Филип. Нехан бIаьра хьожучара сецира иза, ур-атталла, шен ден а, ненан а. Ши бутт а балале тхо гIо лаха арадевлира. Халахеташ делахь а, хан елира. Цуьнан цхьа шо ах шой дара тхоьга аьлча: «И бер дукха жима ду, хIуъа хила тарло. Цхьа жимма собар дина, хIума дийр ду вай», аьлла. Оха лоьрашка тхан бераца цхьаъ нийса дац аларна а, тхан кIантана диагноз хIотторна а юкъахь хан елира. И хан яйна хан яра.»\nЦукела бахарехь, Филипана Ренех кхетар, дуьне карчар санна хIума дара.\nЦукель Мари: «Дуьххьара шена и робот гича, гIанта охьа а хиина, цуьнга хьоьжуш Iийра иза. ТIах-аьлла а, атта саца а ца лучу Филипана боккха кхиам бара, охьа а хиина, леррина цхьана хIумане хьоьжуш Iер.»\nIилманан талламхочо Чепанец Майяс бахарехь, хIинццалц берашца дIабаьхьначу талламашкахь Ренес бинарг дика Iаткъам бу.\nЧепанец: «Цхьанна хIуманна тIехь тидам латторца а, нехан бIаьра хьажарца а проблемаш йолчу берашна чIогIа дика Iаткъам бина робото хIинццалц. Цуьнга а хьоьжуш, самукъадолу церан. Цкъачунна, цуьнца доьзна дика хIума бен дац тхан билгалдаккха.»\nРобот Рене Франци пачхьалкхехь кхоьллина ю. Дуьненара масех Iилман-талламан институташа пайда оьцу цунах, аутизм йолчу берашца болх беш. Делахь а, Хорватера талламхой, диагноз хIоттош йолу робот кхолларна тIехь болх беш бу.\nЧепанеца бахарехь. Шайн проектан Iалашо, цу цамгарца доьзна кега-мерза хIума вовшатохарца йоьзна ю. Масала, леларехь юх-юха а гучудолуш долу хIума тидаме оьцуш – хи молуш а, роботан цIе а йоккхуш, цуьнга вистхилар а.\nЧепанец: «Роботана чуйоьллина камера, микрофон, динамикаш а ю. Оха тидамза дита тарло хIума дIаяздан йиш ю цуьнан. Беро дуьйцург я цо еш йолу гIовгIа код еш, дIаязъйо цуо. Денан-нанна уллехь хилар, беро ша шен лаамехь уьйр мсоуза тосу, мосузза бIаьра хьожу, ишта дIа кхин а.»\nОцу проектан кхане хила Iалашонца, талламхой Хорватин Къоман Iилманан Фондаца а, Европера хьасташца а болх беш бу, шайн талламашна юкъахь алссам бераш хилийта лууш, бохуш ерзайо шен материал Маршо радион Загребера корреспондента БАрбир-МладИнович Анкицас.


ХIун Iалашо хилла Соьлж-ГIалахь тIом бинчу гIаттамхойн?\nГIуран-бутт 05, 2014\nНохчийчоь --Соьлж-ГIалахь, гIаттамхой бохош, Iедалан ницкъаша тIе герзаш диттина школа, 5ГIу2014\nСоьлж-ГIала а баьхкина, цигахь массех некъан полисхо а вийна, Зорбан цIийнехь а, 20-чу школехь а хьулъелла, тIом бинчу гIаттамхойн тобан хIун Iалашо хилла? ТIемалоша, шаьш бахккал шайн дуьхьалончийн бена богIуш хилча, цхьа а тактика стенна ца гайтина, деккъа дIа бала баьхкина хилла-те уьш?...\nСоьлж-ГIалахь массех гIишло а ягош, цу чувеъна итт гIаттамхо итт полисхочун са а хьош, ткъе иттех лаза а веш, кхалхар дийцаре даьккхина Оьрсийчохь хьовха, Малхбузенехь а, Малхбаленехь а.\nМасала, Украинерчу парламентан декъашхочо Мосейчук Игора дIахьедира, Оьрсийчоьно геноцидан политика ю нохчаша дIаяхъеш, цо шен махкахой къиза бойъу, уьш маршонехьа гIертарна, нохчийн гIаттамхой Украинан уьйранчаш бу, аьлла.\nЦарна сихха жоп делла Кремлан коьртачу дипломата Лавров Сергейс, ша Швейцарерчу Базелехь вистхуьлуш. Цо Соьлж-ГIалахь эгнарш могIарера зуламхой а бу, Украинерчу политикаша нохчийн тIемалойн агIолацар маьттаза хIума а ду, аьлла.\nЦхьаболчу Украинерчу тергамхоша Нохчийчохь хилларг мехкан администратора Кадыров Рамзана хIоттийна спектакль яра, боху. Деношкахь, цара бахарехь, Донбассехь байина Оьрсийчоьнан тоьллачу тIеман дакъошкара а, лерринчу ницкъашкара а алссам декъашхой, шайлахь кавказхой а болуш. Ткъа Кадыровс Соьлж-ГIала цхьамма йоккхуш санна сурт хIоттийна, Донбассехь Оьрсийчоьнан тоьлла бIаьхой байар IиндагIе даккхархьама, боху цара.\nКавказан а, бусулба динан а эксперт ша лоручу Москохарчу азербайджанхочо Джемал Гейдара Соьлж-ГIалахь тIом оьккхуьйтург гIаттамхошна цхьамма, масала, Киево, мах белча санна туьду, амма иза хуьлийла дац Iамерка, боху цо «Московский комсомолец» газетехь. Джемална хетарехь, лаа дац тIелатар Путина ерриг пачхьалкхерчу халкъаца къамел дечу дийнахь дар.\nИзза верси ю хиллачух Москох къона дипломаташ кхиочу МГИМО институтехь тIеман политика толлучу Iилманчин Александров Михаилан а. Путина къамел дечу муьрехь талхо бохкура нохчийн тIемалой Оьрсийчуьра хьал, боху цо а.\nТкъа Кадыров Рамзана дийцарехь, кху беттан 12-чу дийнахь хIутту Оьрсийчоьнан конституцин де кегон дагахь хилла Соьлж-ГIаличу баьхкина гIаттамхой.\nМассерачул кIорга а , шуьйра а фантази йолуш политик ша вуйла гайтина амма Нохчийчоьнан парламентан спикера Абдурахманов Дукхвахас. Иза тешна ву Соьлж-ГIала тIемалой кхачийнарг Атлантикан альянсерий, Iамеркан Цхьанатоьхначу Штатийнний къайлах ницкъаш хиларх.\nИ дерриг а дитина, ладогIа догIу юха а, хIун боху Соьлж-ГIаларчу Зорбан цIийнах а, 20-чу школах а шаьш долар стенна ду Интернетехь яьржинчу видеохь къамел дечо. И видео гIаттамхоша йина хилар шеконехь делахь а.\nКъамел динарг вац ала дац Соьлж-ГIаличохь тIом биначех, Кадыров Рамзана шена дуьхьаллаьттачарех цхьаьнца дина аьлла Ю-тубехь яьржинчу видеога хьажча.\nЦунах ша ала догIу. Кадыров Рамзана телефонехула шен мостагIчуьнца дина къамел даьржийла дац я цуьнан гонерчу цхьаммо а даржадойла дац, цо иза магош дацахь. Гуш ду иза цуьнан пурбанца дIаяздинийла а, махкарчу публиканна лерина даржинийла а..\nКадыровн гIаттамхочуьнца хилла къамел\nСоьлж-ГIалахь хиллачух жамI деш, къастамбан хала ду. Стенна, хIун Iалашо йолуш чубаьхкина хилла гIаттамхой? Церан ду бохучу аьзнашка ладоьгIча, Кадыровс Iедало бусулбанаш, аьлча а, дин шайна ма-гарра лелон гIерта мажош лелаен кегий нах а, хьиджабашкахь лела мехкарий а хьийзош хилар ца лайна, беккъа дIа бекхам а бина, бала баьхкина нисло уьш.\nХьалха халкъана кхетош хуьлура шаьш бечу тIемашкахь шайн Iалашонаш гIаттамхоша, хIинца дац гуш дехьара-сехьара Iанийна цIий бен кхин хIумма а...\nХьажа комменташка (11)\nОьрсийчуьрчу "репрессийн дарцах" лаьцна кехат хьажийна Европан Кхеташоне\nКадыровс кхетийна Нурмагомедов Хьабиб "UFС-н" проект ю ша алар\nФранцино юхаван дихкина Нохчийчохь вайначу Гадаевна\nИтернетехула шена "шайтIа" аьлларг вен чIагIойина Кадыровс\nТуркойчу Мангал-баттана билеташ дохкар сацийна "Аэрофлото"\nДжо Байдена йовзийтина шен йолан деклараци\nГерманино бакъо елла "Къилбаседан Iовр -2" яр кхидIа дахьа\nСтавропольехь вахархо лаьцна 1999-чу шарахь Дагестанна тIелатарехь дакъалацарна шеконца\nВен кхерам тесна Кадыровс\nИзраилна гIортор ярна КIайн ЦIийнехь мархадастар даздарна бойкот йина Америкерчу бусалбанаша


Дешна нах уьду юха а...\nЦхьана заманахь кIора боккхучу оьрнашчу, царна чохь дIаьвше газ ю-яц къастош, хьоза хоьцуш хилла. Иза лахь, кхераме дуйла кхидIа маьIда даккха лаьтта буха восса хууш хилла кIорабоккхучу белхалочунна...\nОцу хьозан дакъа ду тахана хьекъалдолчу, Iилма девзачу нахана кхаьчнарг. Уьш Оьрсийчуьра идаро гойту хьал пачхьалкхехь адамна даха кхераме, вон дуйла.\nМаршо Радионе социологин Левада-Центрерчу талламчас Левинсон Алексейс дийцира хIун нах бу Оьрсийчуьра тахана а дIабаха лаам берш.\nЛевинсон: «Советан пачхьалкх лаьттинчу мехкашкара даиманенна а дIабаха луурш, юкъарчу хьолехь аьлча, 12 процент бу. Ткъа лаккхара дешнарш бийцича – уьш 15 процент бу. Яьккхийн таронаш йолучаралахь уьш 18 процент бу. Яккхийчу шахьаршкарчу бахархошлахь а бу дIабаха луурш 18 процент.\nДелахь а даймохк бита луучу Оьрсийчоьнан бахархойн массо а бахьанаш цхьанна тIедоьлху – политике, царна ца тов таханлера Iедал, цуьнан халкъе ларамбацар. Левинсона иштта къастадо и бахьана.\nОьрсийчуьра нах тахана уьдуш хилар, къаьсттина Iилманчаш, билгалдаьккхира шен Маршо Радиоца хиллачу къамелехь Iедална оппозицехь йолчу «Йиллина Оьрсийчоь» цIе йолчу боламан координатора Баронова Марияс а. Пачхьалкхо къаьсттина кху тIаьххьарчу шарахь гаттоне кхачийна интеллигенци, бохура цо а.\nБаронова: «2014-чуй -15-чуй шерашкахь гуманитаран интеллигенцех экономика бахьанехь мухIажирш хилла. Нахера белхаш дIабоху, рицкъ даккха аьтто бац. Нах тIетIаьIIина ингалсан мотт Iамош бу, мухха а бевлла а хене бовлархьама. Iилманчаш тоххара аратийсина махкара, цхьаьннан а цуьнан бала а боцуш. Пачхьалкхан лакхалла «Армата» танканаш, я космос цоьсту ракеташ арахецарехь яц...»\nШена гонахарчу дахарера сурт а хIоттош, дийцира Оьрсийчуьра хьекъалдолу нах стенна уьду тахана «Ведомости» газетан корреспондента Эйсман Марияс. Цо халахетарца хаийтира шен го муха, стенна дIабахана.\nЭйсман: «ТIаххьарчу шарахь наха къамелаш кIезиг до, ткъа дукха дIабахана. Сан уллерчу гонера 6-7 доьзал дIабахана. Уьш хьуна иштта дIа бевза нах бац, доьзалца, берашца ас цхьаьна садеIна нах бу. Царех цхьа доьзал бахана, ша стенга боьду а хууш, меттиг а кечйина, тоьлла хьелаш долучу. Ткъа докккхачу декъанна ханна, шаьш стенна, стенга боьлху а ца хууш боьлху нах.\n«ГIирма вайн ю» боху хан тIеяллалц ца лелла хIуманаш ду уьш. Нахана дIабахар коьрта ду, бен а дац – стенга. Нахана шаьш цхьа гетто чохь бохкуш санна хета, кхузара бевдичхьана, бен-башха а дац, мича, стенга, стенна. Шайн кхетамца тIом беш го царна гонахарчу адамаша. Веха ма ца Iало стаг оцу хьолехь. Доккхачу декъаца дахаран мехаллех болу кхетам цхьаъ бацарна дIаоьху-кх нах».\nМаршо Радиоца къамел дина социолог а, журналист а, политик а цхьана даггара бу Оьрсийчоь интеллигенцино юьту бахьанаш дийцаре деш – гатто ю церан синошна, бац дахаро маршонаш кхачор ю аьлла кханене тешам.\nАдамаш хIинца а уьду цхьана коьртачу бахьанийца – царна хьайна Iедалан шогалла, Оьрсийчуьра дахар сингаттаме ду царна. Ткъа нах махкара уьдуьйтурш, царна ида бахьанаш дохурш тоьллачу хьелашкахь, лаккхарчу дог-ойланца а, таронашца а беха цкъачунна. Делахь а, ца хуьлу и тайпа ниIмат а даиманенна.\nОьрсийчоьнна совбевлла нах


(Заглавная страница дӀасахьажийна кхузе)\nХӀинца хӀокху Википеди чохь, нохчийн маттахь 254 234 яззам бу.\nДийнахь хилларг — 28 январь\n1077 — император IV-гӀа Генрих дехарш дайтина емалвича Каноссан гӀалан чувитина.\n1820 — Беллинсгаузен Фаддейн кеманаш тӀедаьхкина цаевзачу «шенан материкан».\n1932 — Шанхайн японаш тӀелатар.\n1933 — Рахьмат Ӏалис кховдийра хӀиндин бусулбачеран пачхьалкхан Пакистан цӀе.\n1985 — американ музыкахойн тобано язйина дика даран сингл «We Are the World».\n1986 — иккхина космосан кема «Челленджер» (сурт тӀехь) тӀехь ворхӀ астронавт волуш.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Коьрта_агӀо&oldid=2603303»


Товбеца-бутт 21, 2012\nРокки Людовик -- Швейцарерчу Le Matin цIе йолчу газетан корреспондент.\nНохчийн къомах волчу бизнесхочо Чагаев Булата Швейцарехь футболан тоба эцначул тIаьхьа, Нохчийчу телефонаш а етташ, цуьнах лаьцна къасто буьйлабелира оцу жимачу а, тийначу а пачхьалкхера журналисташ. Ткъа билггала цу хьолах кхета а, цунна тIаьхьа кхиа а гIерташ берш шаьш Нохчийчу баьхкира. Царах ву Швейцарерчу Le Matin цIе йолчу газетан корреспондент Рокки Людовик. Кхузахь цо цхьа кIира даьккхира. Нохчийчу вогIучу хенахь хьан хилла болу сатийсамаш кхочуш хиллий аьлла, шега Маршо Радионо деллачу хаттарна ишштта жоп делира цо.\nРокки Людовик: «Дуьххьара суна ала лаьа хиллачу «совгIатах». Малхбузехь Нохчийчоь хIинца а юзу тIамца, нахана тIехь латточу къизаллашца а. Иза хIинца а хета, маьрша дахар дIа ца хоьттинчу мехкаца. Ткъа, кхуза кхаьчча, цецволу дахаран билгалонех.\nГIишлонаш ю, уьш еш дуккха а адамаш ду, белхан жигаралла ю. Доцца дийцича, Соьлж-гIала могIарерчу гIаланах тера ю. Амма цхьа башхалла ю кхузахь. Массо а маьIIехь дIадиттина ду КадыровгIера сурташ. Иза тамашийна ду Швейцарийна а, демократи йолчу кхечу пачхьалкхашна а».\nМаршо Радио: «Хала дарий, ахьа кечъеш йолчу артикална хаамаш гулбан? Нах тIекере каририй хьуна»?\nРоки Людовик: «Меттигерчу бахархошца сан дика къамелаш хилира, дIа а ца яздеш, кофе молучу хенахь. Нах забар я хууш а, цуьнах кхеташ а бу. Долчунна кхоччуш мах хадош а бу. Амма, дика хаалора, царна дийца ца лууш долу хIуманаш хилар. Президентах Кадыровх лаьцна ца дийцара цара.\nЦунна критика ян х1уттуш цхьа а вац, ур-аттала кофе молучу хенахь а. Амма, Оьрсийочьнца йолчу юкъаметтигех а, со кхуза веанчу гIуллакхах а къамел дийра долуш нах карийра суна. Суна иза мехала а хета».\nМаршо Радио: «ХIинца тIекхечи вай, хьо кхуза варан бахьанна. Вуьйцург бизнесхо Чагаев Булат ву. Цуьнах лаьцна хIун хета Нохчийчохь?\nРокки Людовик: «Цхьа терра дац цуьнах лаьцна нахана хетарг. Цхьаболчарна иза нахана гIо деш волу стаг хета. Цунна тIехуьтту цуьнана тайпа дехачу Шуьйта кIоштарчу юьртахь. Кхин хетарш а бу «Терек» футболан тобанан фанаташна юкъахь. Ишшта хеташ бу, масала, оцу клубан зорбан-сервисера белхахой а, стадионан а белхахой а.\nМаршо Радио: «Кадыров Рамзан огIазвахийта хIун дина аьлла, хета хьуна Чагаев Булата?\nРоки Людовик: «Аса Нохчийчохь къамел динчу цхьана а стагана ца хаа оцу девнан хIун бахьан ду а, мила-хьанна ахча дала дезаш ву а. Нохчийчоьнан финансийн системехь, гарехь, йолуш ю Iаьржа агIонаш. Суна ца моьтту, и хIума толлуш, со кхин гена валалура ву аьлла».\nМаршо Радио: «Ткъа хIун хета Чагаев Булатах лаьцна шун махкахь? ХIун дина цо швейцархой оццула оьгIаз бахийта»?\nРоки Людовик: «ОьгIаззий? Мухха а далахь, цо эцначул тIехь ах шо а далале тхан футболан клуб дIакъоьвлина. Шен 100 шо кхачар даздар метанна, клуб гIорасиз хилла. Чагаевс шен амалш гайтина, нах цецбохуш йолу.\nСан нохчех лаьцна дика хIума бен олийла дац. Амма цо лелийначо башха дика цIе ца йоьккхуьйту шех. «Ксамаксан» тренерш а, белхахой а, балхара дIабохара цо, царна алапаш а ца лора. Ткъа ша дIасалелара яьккхийн машенашца, гIаралхой гонах а бохий. Цо цхьана агIора йолу клише йина нохчех лаьцна.\nТкъа чакхе вон хилира. Куьйгех гIоьмаш а тоьхна, набахтехь масех бутт баьккхира цо. ХIинца Швейцарехь хьожуш бу и процесс йолаяларе. Суна хетарехь, кхел хир ю хIара шо чекхадолуш, ян тIедогIу шо долалуш».\nМаршо радио: «Нохчийн къомах хьайн хетачух лаций алахь. Швейцархойн а, нохчийн а амалш цхьаьна йогIуш ю аьлла, хетий хьуна, шу а, тхо а ламанхой хилар тидаме эцча»?\nРоки Людовик: Суна хетарехь, массо а ламанхойн културехь ду яхь хилар. Иза воккхавевар ду, ша вехачу меттигах а, даган уллерачу оцу суртех а. Цул сов, амал а, хуьлу, мекар а, буьрса а. Иза доьзна ду, стаг вехачу хьелашца.\nЛаьмнаша со цецваьккхира. Суна хаа а ца делира, со цIера генахь хилар. Кхуза вар суна дIоггара атта хIума дацара, кхузахь хилларг тидаме эцча. Амма кхузахь нах бехаш а бу, боьлуш а бу. Тхо дика тIе а ийцира кхузахь, тхуна шайн къоман кхача хьалха а хIоттабора. И бахьана долуш соьгара кхерам дIа а белира».


Дагестанехь лечкъийначу кегийрхойн наношна жоп дала дош делла Iедалша\nХIинжа-ГIалахь Васильев Владимирца а, Бастрыкин Александрца а цхьаьнакхета гIерташ бара шайн кIенти лоьху зударий.\nДуьхьанан акце арабевллера тахана, Чиллан-беттан 9-чу дийнахь, ницкъаллийн структурийн белхахоша кIентий лечкъийна болу зударий. Iедалша дош делла Чиллан-беттан 14-чу дийнахь цара доьхучунна жоп лур ду шаьш аьлла.\n20 зуда яра Дагестанан куьйгалхочуьнан декхарш кхочуш деш волчу Васильев Владимирца а, хьалхо республике веанчу Оьрсийчоьнан Талламан комитетан куьйгалхочуьнца Бастрыкин Александрца а цхьаьнакхета гIерташ.\n"Кавказ.Реалиин" корреспонденто бинцу хаамца, полисхой уьш дIабаха гIоьртира Iедалан гIишлонна хьалхарчу майданера. Амма зударий дуьхьалбевлаа хиллера.\nЭххаре а царна тIевеара Дагестанан куьйгалхочуьнан векал Карчигаев Абидин. Зударшка ла а доьгIна, цо дош делира байначу нахах лаьцна жоп лур ду шаьш аьлла кху беттан 14-чу дийнахь. Зударий, собарда реза а хилла, дIасабевлира, хаам бо "Кавказ.Реалиин" корреспонденто.


Нохчийн зуда дагалоцу Де\nСтохка санна цунна коьрте хIоттийна ю мехкан куьйгалхочун а, пачхьалкхан а администрацин хьаькаман гIовс Дулаева Хадижат. Нохчийн зудчун сий-лерамна рогIера даздарш дIадахьар дийцаре деш, министарш биста кхаччалц, массо тIегIан маьхькIамхой а болуш, кхеташо дIаехьна Соьлж-ГIалахь.\n«Кхушара зударий базбар кху беттан 20 -чу дийнахь нислуш ду. ТIех дика кечам а бина вайи за лаккхарчу тIегIанахь дIадахьа деза»,- аьлла дIахьедар дина цу кхеташонехь Дулаева Хадижата.\nИ хилам юьхькIаме дIаберзо, ишта я вуьшта дакъалаца декхарийла веш, меттахваьккхина ву Iедалан балхахь мел волчу хьаькам а, лахара а,лакхара а массо доьшийлаш. Цхьа бутт гергга хьалха дуьйна дан леринчу гIулкхашкахь тидаме эцна ма-хиллара ерриг гIаланашкахь, кIошташкахь вайнехан зудчун сийнна хIиттор ду ловзар-синкъерамаш, дIахьур ду тайп-тайпана къийсадаларш,кхоллараллин суьйренаш.\nОьздаллин министараллин хьостано официалан кхайкхорца нохчийн зударий базбарехь жигара хьийзар бу цу урхаллин куьйга кIел мел болу белхой: артисташна тIера библиотекашкара гIуллакхъхошна тIекхаччалц. Цу хиламехь шуьйра а,хьасартне а дакъалаца декхаре йина ю спортан министаралла а. Цуьнан маьхькIамхоша хIоттийначу Iалашонца кIирандийнахь спортахоша шайн говзалла зуьйш хьуьнарш къуьйсур ду футбол,волейбол ловзарехь, ишта бен-бечу латаршкахь,шахматашкахь.\nЗударийн де даздар цхьаьнатохархоша билгал ма даккхара,коьрта хиламаш дIахьур бу Соьлжа гIалахь Пачхьалкхан театр –концертан цIийнехь. Цигга гIалин цхьана майданахь дIабахьа лоьруш бу нохчийн халкъан барта кхоллараллин бух боккха «Синкъерам» а.\nЛеррина цхьа де къаста а дина нохчийн зудчу де даздар цхьабосса туьдуш хIума дац юкъараллехь. Ма-дарра аьлча цхьаболчара иза къобалдо,кхечара нажжаз, цхьаболчара иза бакълена а халкъан дездан лору, вукхара, Iедалехь болчара зударийн бала кхочурш хила гIерташ лело кепаш лору. Дуккха а ду цу хьокъехь яккхий башхаллаш а йолуш деш долу морзахе къамелаш. Ишколашкахь зударийн де даздар,лааме хьажжа а доцуш, тIедожийна делахь а, и де мехала а,маьIне а лоручех ю соьлжагIалахо Зезаг.\nЗезаг: «Шуьйра даздеш ду Нохчийчохь зударийн де 2009 шарахь дуьйна. Дешаран хьукхматашкахь тIе а диллина дIахьуш цхьацца мероприятеш… гIалахь цу дийнахь арабовлий кегийрхой хуьлу зударшна совгIатана зезагаш доькъуш. Суна-м дика хетта иза,муьлхха а зудап нана а ю ,йиша а ю».\nКъинхьегаман а,дахаран социалан хьелаш листаран министараллин а белхо ю Iайнаъ. Ша шеконехь ю боху цо махкахь зударийн де даздар бакълена а уьш ларарца а,церан хам-пусар дарца а доьзна дуй те аьлла. Цу хьокъехь цо элира.\nIайнаъ: « И даздича а, зударий лерам бича а чIогIа хаза а,дика а хетара суна. Бакълена а церан лерам-пусар деш хилча-м доккха де дара иза. Стенна аьлча кху тIаьххьарчу шерашкахь къаьсттина дукха халонаш лайна вайнехан зударша,ницкъ алсам хилла. Ас цхьа масал далор ду.\nИшколашкахь болу зударий,масала,кху тIаьхьарчу хенахь лаг а лаьцна хьийзош бу,хIинца дIабоху,тIаккха дIабоху бохуш, церан метта дIахIитта говзанчаш болуш санна. Бан ма бац. Ишколашкахь берш 70-80% зударий ма бу. Де-м диллинера. Баккъал а церан леерам бар маца дIадолор ду-м ца хаьа».\nМел лераме бу нохчийчохь зударий ? Таро ерш а йоцурш а, гIуллакхехь берш а,боцурш, токхоехь берш а,мисканаш а- берриш а цхьатерра сий-пусар а деш лоруш буй те юкъараллехь? Цу могIарерчу хеттаршна жоп дала аттта дац, амма цхьа бакъ ду, хIора шарахь а Iедало вуно дукха харж йо зударий де даздарна тIехьажийна.\nОцу дийнахь буьйцур бу зударий...


Соьлжа-ГIалахь теракт ян гIоьртина аьлла хан тоьхна 17 шо долчу йоIанна\nОьрсийчоь -- Ростовера Къилбан гонан тIеман суд\nРостовхь куп тоьхначу Къилбан гонан тIеман суьдо 6 шо колонехь даккха хан кхайкхийна Ставропол-махкара Зеленокумскерчу 17 шо долчу яхархочунна, Iожалхо санна Соьлжа-ГIалахь эккхийтар дан кечлуш хилла аьлла, хаам бо Кавказ.Реалиино.\nОьрсийчоьнан Талламан комитета бинчу хаамца, йоI радиклан ойланаш йолуш хилла, "социалан машанехула зуламхойн тобанах дIакхетта иза, махкал арахьа вехачу Нохчийн Республикан вахархочо кхоьллина йолчу".\nСтохка шо чекхдолшу цо "хаам бина зуламан тоба вовшахтоьхначуьнга, теракт ян лууш я ша эккха а эккхаш аьлла".\nКхиазхо Соьлжа-ГIала а яхна, чохь бомба хила езаш болу къайленера тIоьрмиг схьа а эцна, кафе чу яха йолаелла иза, цигахь эккхийтар дан дагахь. Кехаташ талла сацийча йоI бомба эккхийта гIоьртина, амма цхьа а хIума ца хилла, ФСБ-но цуьнан планаш хууш, бомбан метта муляж йиллина хиларна.\nЭккхийта кечйина механизм гергийн-фугасан тайпа хилла, дуккха а адам ден кечйина элементаша йолуш, билгалдоккху Талламан комитето, яздо Кавказ.Реалиино.\nСтавролан махкарчу Железноводскехь кхушара Товбеца-баттахь полицин караяхнена, ша а леш, эккхийтар дан дагахь хилла жима зуда. Цуьнах лаьцна хаам бира цхьамогIа зорбан гIирсаша а, регионан антитерроран комитето а, тIаьхьо ша цуьнах лаьцна хIоттийна пост дIаяьккхина йолчу. Baza телеграм-канало чIагIдарехь, йоI хиджаб йоьхна хиллера. Цо дийцина полицехь, дуккха а дамааш гулделлачехь ша эккхийта план йолуш хиларх лаьцна, Стигалкъкекъа-баттахь дезаденош даздеш, амма ойла хийцаелира шен аьлла.\n2017-чу шарахь Лахьан-баттахь Соьлжа-ГIалахь Старопромыслан кIоштахь официалан версица ша а леш эккхийтар дира 25 шо долу Адыгейра яхархочо Спиридонова Каринас. Амма ницкъаллин структурийн верси харц йира эксперто кхелхинчуьнан дегIаца оьккхуьйту доьхка хилла аьлла йолу.\n"ДаIишхойн хатI ду иза. Кхи мила ву ша шен лелхийтарш деш?", - аьлла дIахьедbра хIетахь меттигерчу зорбан министара Умаров Джамбулата.\nОьрсийчуьрчу адвокаташа а, бакъонашларъярхоша а дуьйцу, тIемалой бу бохуш лецначу наха, кхелашкахь дуьйцуш хилар, шаьш бехк тIелаьцна шайна таллам боьдуш ницкъ бина хиларна.


"Диц ма делахь, маршонан Iалашонаш ларъян кхузахь арабевлла къонахий хилла хилар"\nОхан-бутт 21, 2021\nДудаев Джохаран а, Яндарбиев Зеламхан а, Масхадов Асланан а суьрташ. Варашвера демонстраци\nТахана, Охан-беттан 21-чохь, 25 шо кхочу тIеман кеман ракеташ тоьхна, нохчийн хьалхара президент хилла Дудаев Джохар вийна. Политикан диалог юха а теттина, тIамца Нохчийчоь шен долаерзо гIерташ яра цу деношкахь Оьрсийчоь.\nНохчийчоьнан президент Дудаев Джохар Оьрсийчоьно шен мостагI лоруш велахь а, цуьнан сий до дуккхаъчу пачхьалкхаша.\nХьалхара дагалацаман у гучуделира Эстонерчу Тартухь 1997-чу шарахь Товбеца-беттан 20-чу дийнахь, «Барклай» олучу хьешан хIусаман пена тIехь.\nПолтавехь Никитченко урамехь йолчу цхьана хIусаман тIехь схьадиллира Дудаевна хьажийна шолгIа у.\nБоснехь а, Герцеговинехь а Горажде олучу гIалахь бу Дудаев Джохаран цIарх урамаш.\nЛатвин коьртачу гIалахь Ригехь ю цуьнан цIарх аллей (1996). Литвахь, Вилнюсехь ю Дудаевн цIарах сквер.\nПольшин Варшавехь майда ю Дудаев Джохаран цIе лелош (2005).\nУкраинехь Ивано-Франковскехь а, Львовх а бу Дудаевн урамаш.\nЛьвовхь болчу ураман нохчийн президентан цIе тиллина 1966-чу шарахь.\nТкъа Вилнюсехь хIоттийнчу дагалецаман тIулга тIехь яздина ду хIара дешнаш: "ХIай кIант! Нагахь, тIедогIучу бIешаре а ваьлла, лекхачу Кавказе а кхаьчна, хьо гонаха дIасахьаьжча, диц ма делахь, къам а гIаттийна, лараме маршонан Iалашонаш ларъян кхузахь а арабевлла къонахий хилла хилар" аьлла.\nСтохка, Стигалкъекъа-баттахь Киеверчу "Залізний тато" ("Болатан дада") арахоьцийлехь зорбане яьккхира Нохчийчоьнан Республикан Ичкерин хьалхарчу президентан Дудаев Джохаран интервьюн книга. Арахоьцийлан долахочо Савченко Дмитрийс дийцарехь, "Лицар свободи"("Маршонан къонах") цIе йолчу жайни юкъа яхана диллинчу хьосташкахь хилла а, иштта, Ичкерин хьалхарчу президентан Дудаевн доьзало зорба тоха пурба делла а къамелаш.\nДудаев ЖовхIар дагалоцу Ландсбергис Витаутаса\n"Тхан гочдархоша украинхойн матте ерзийра и йолу интервьюш. Цуьнан цхьа дакъа хьалха дуьйна публикана девзина ду, ткъа суьрташ - уникале ду, доьзалан суьртийн албомаш юкъара хиларна", - аьлла, билгалдаьккхира Савченкос.\nКнигин цIе тиллинраг Дудаевн хилла хIусамнана - Дудаева Алла ю. Цо язйина книгин дешхьалхе а. 500 экземлярехь арахецна книга, иштта кхин а совнах тираж араяккха лаам бу арахоьцийлан.


Ши шо гергга Оьрсийчохь йийсархо лаьттинчу Украинан кеманхочо Савченко Надеждас, ша маьрша яьккхинчу дийнахь дуьйнна кхайкхам бо, украинхойн доза лаьцначу сепаратисташца дийцарш дIадахьар, кхидIа йолчу хенахь а, шинна а агIонан лецнарш хийцар а доьхуш.\nТкъа оцу дийцарийн тIаьхьало яц бохуш, шен дIахьедар критике дуьллучаьрга ала ду шен боху Савченкос: «Мел яккхий а, набахтехь хан яккхал…»\n«Ас ши шо хан яьккхина набахтехь, боцу бехк токхуш», элира Маршо Радион Украинан сервисца хиллачу къамелехь Лаккхарчу Радин депутата Савченко Надеждас.\n«Нагахь санна со харц ю, шаьш бакъду аьлла, нах тешон лууш шу делахь, хьовсийша цхьана ханна набахте кхача».\nЦхьаболчу Украинан чиновникашлахь оьгIазло гIаьттина, Украинан Малхбалехь 2014-чу шарахь Охан-баттахь тIемаш буьйлабелчхьана 9300 вийначу сепаратистийн хьалханчашца дийцарш доло Савченкос ша кийча юйла хаийтинчул тIаьхьа.\nТIамехь дакъалаьцна шортта зеделларг хиларе терра, оьрсийн йийсарехь хама хиина а йолчу, дукха хан йоццуш Украинан Малхбалерчу хьоле бIаьрг тоьхна еанчу Савченко Надеждина Iаламат маьIне хета сепаратисташца бертан дийцарш дIадахьар, меттигерчу, Киевна дуьхьал герз айдинчу, амма луьйра къизаллаш ца лелийначу бахархошна амнисти кхайкхор а.\n«Вайга машаран барт ца балахь, хIокху тIеман чакхе хир а яц», элира депутата, - «вайн къомана мохь хилла оцу лаьттачу тIамех, нах хIоьттина, гIелбелла, машаре сатуьйсу цара».\nКху шеран Заздоккхучу –баттахь Оьрсийчоьнан кхело 22 шо набахтехь даккха кхайкхийнера украинхочунна-кеманхочунна Савченко Надина.\nЦунна бехке диллинера, Украинерачу конфликтах хаамаш гулбен оьрсийн 2 журналист вер.\nСавченкос тIе ца лоцура кхело шена тIетоьтту бехк. Мелхо а 2014-чу шарахь Украинан Малхбалехь оьрсийн сепаратисташа ша йийсаре а лаьцна, Оьрсийчоьнан къайлахчу гIерано ша дозанал араяьккхинера, бохуш чIагдора.\nУкраинерчу тIамехь дакъалаьцначу шина оьрсийн эпсаршна дуьхьал хийцира бахначу баттахь Савченко Надя.\n708 де набахтехь даьккхина Савченко Украинано турпалхо йина тIеийцира.\n2014-чу шарахь Оьрсийчохь набахтехь Савченко латточу заманчохь, цо толам баьккхинера экс премьер-министран даржехь лаьттинчу Тимошенко Юлин «Батьковщина» партин декъашхо санна, ша маьрша яьллачул тIаьхьа Украинан парламентехь шен гIант дIалецира цо.\nСавченкос емалбо цхьаболу политикаш-коррупционераш.\n«Советан юкъараллехь а, тахана Оьрсийчохь а лелош ду, политикаш шаьш паччахьаш болуш санна лелар, изза хьал ду вайн пачхьалкхехь а, элира Маршо Радионца хиллачу къамелехь депутата, - суна лаьа, могIарера нах санна хила. Цундела со кхерстар ю мехкашкахула, ярташкахула маьршша, суо».\nIедалан куьйгаллехь болучарна резацахилар, массо агIор схьахазош делахь а, Савченкос билгалдаьккхира, ша царна тIе а тайна, Тимошенкона а, Кремлан бартхо Янукович Виктор воха а вина, цуьнан метта хаьржинчу президентна Порошенко Петрона а луьйш, къамелаш дийр дац, аьлла.\n«Майданехь дIа а хIоьттина критика ян атта ду, амма тахана со суо а ю политик, цундела со кхетта, хIуммаъ аттачех болх бац хIара. Ас реза йоцуш критике йоккхур яц я Юлия Володимировна (Тимошенко), я Порошенко Петр а. Уьш емалбан бакъо сайга кхачаяле, со царел а тоьлашха хила еза».\nУкраинан политикехь дикачу агIор хийцамаш хилийтархьама, Савченкос кхайкхамбо хенал хьалха парламентан харжамаш дIабахьа. Янукович президентан даржах вохийчхьана, Украинан куьйгалло халкъана ша делла ваIда кхочушдечу хьолехь ца хилла.\nШа революци яккха а ца гIерта, боху Савченкос.\n2004-чу шарахь эзарнаш наха ара а бевлла яьккхина цIехо-можа революци а хьахош, элира Савченкос: «Массарна а хетара, со набахтера йоггIушехь тур а лестош, адам кхолгIачу Майдане кхуьйкхуш, йогIур ю».\n«ХIан-хIа, ас дийр дац и тайпаниг! Соьга адамаш сайх тешалур дац, я церан Iуналла а далур дац, иштта бен-башха а доцуш, юха а Украина, дакъош а деш, цIело керчайойла а ца лаьа суна, иза харц некъ бу».\n«Оьрсий а, украинхой а цкъа а хир бац хьалха санна вежараллин юкъаметтигашкахь», элира Савченко Надяс, тидаме оьцуш Кремло чубеана тIом, ГIирмина йина аннекси.\nАмма иза тешна ю, ши пачхьалкх «дика лулахой» санна ехарг хиларх, хIунда аьлча, шина къоман бахархошлахь кхоллабелла дуккха а доьзалш бу, церан кхуьуш тIаьхье а ю.\n«Ишта хила тарло, аьлла хета суна! Хила тарло шиннан а пачхьалкхан президенташ хийцабелча. Велла дIа валлалц пачхьалкхан куьйгаллехь цхьаъ латта везаш ма ваций. Иза нийса а ма дац. Оьрсийчохь хийцамаш хила беза!»\nСавченкос дIахьедо, Оьрсийчоьнца бартбан тIаьхь-тIаьхьа хала хирг хилар, Путин даржехь вах мел лун, цуьнан политика къиза хилар а.\nКъамел дерзош элира Лаккхарчу Радин депутата Савченко Надяс: «Оьрсийчоьнан политикан хьал хийца адамаш а ду, боламаш а бу».


Австрин гIалахь юха а нохчийн дов хоттуш ду\nАвстрерчу Санкт-Пелтен гIалахь еаридийнахь дIайолаелла террорхойн тIелатарш дан Iалашонаш хиллачу кегирхойн тобанна тIехь кхел. ВорхI жимстаг ву жоьпалле озийнарг. Царна юккъехь Македонера а, Боснера а, Нохчийчуьра а орамаш долу нах бу.\nДаханчу шеран бIаьста полисхоша лаьцначу тобан декъашхоша 2016-чу шарахь дуьйна зуламе тоба а кхоьллина, ДАIИШ тобанан пропаганда яржош а, Шема баха кегирзой иракара хIиттош а хилла, Лахарчу Австрин прокуратурано чIагIдарехь.\nСанкт-Пелтен гIаларчу лоьрийн цIийнарчу ламазан чоьнах вовшахбетталуш хилла тобан декъашхой. Цара иштта урамашкахь а, паркашкахь а шайн агIончаш лохуш хилла, радикале агитацеш а еш.\n19 шарера 24 шаре кхаччалц хенаш йолуш бу тобан декъашхой. Царна юккъера цхьа жимстаг кхааридийнахь Венерчу кхелехь жоьпалле озийна хиллачу террорхойн тобан декъашошца зIенех хилла лору полицино.\nIедалхоша чIагIдарехь, цу тобанерчу талорхошца цхьаьна Санкт-Пелтенерчу герз духкучу туьканна тIелатар а дина, цу чуьра шаьш даьхьанчу герзаца полисхой байа Iалашо хилла церан.\nЦул совнаха, кхеле озийначарех цхьаъ бехке веш ву ша Iаш хиллачу юкъараллаIойлин белхахчо бусалба дин тIе ца эцахь, цунна урс хьокхур ду ша бохуш, кхерамаш тийсарна. Лийцинчарех масех хьалхо кхечу талоршкахь, масала, къоланашкахь декъахиларна лийцина хилла бу.\nЮкъараллина дIакъевлина ю Санк-Пелтенерчу кхелехь дIахьош йолу процесс, хIунда аьлча шайн талорш дечу хенахь лийцинчарех цхьаццаберш 18 шо кхачанза хиларна.


"Good" and " Bad"\nДайшкара дайшка а луш, Iедал моссаза хийцало дола а хIиттош лаьттина нехан хIусамаш юха а Iедалан реестре яха дагахь ю мехкан администраци, аьлла, даьржина Нохчийчохь. Бахам тIеязбийриг шайгара алссам ахча доккхур дуйла хуучу нахе сагатдойту хаамо.\n"Хьаькамийн берашна санна, кхечу берашна а лаьа мерзаниг яа"\nМахкара дика а, вон а дуьйцуш, даржош бахархоша шайн хаамийн гIирс, радио а, газета а, видеохьожийла а йина лелачу ватсапехула бахархошка дIахьедар даржийра цхьана динанда ву ша бохучу къаночо.\nКху муьрехь газах, серлонах, хих, хIусамех йогIу ял Iедална дIа ца еллачу бахархошка ша кхайкхамбо, охьадахка Iедалан ахчанаш, шайна паргIат даха лаахь, бохура цо.\nИштта хаамбира цо, махкарчу бахархойн цIенош, ков-керташ юха тIеяздеш ду Iедало, цунах доьху ахча а кечделаш, аьлла.\nИ дIахьедар шийла кхаъ хилла тIеэцна махкахь, дийцаредо социалан машанашкахь а.\nЮтубехь шена хетарг, амма Iедалхошна товрдоцург даржийна рогIерчу нохчийн зудчо оцу кхайкхаман хьокъехь.\nЮтубера зудчун аз: "ЦIенош доладаха бохуш делахь, уьш доладохург тахана шортта ахча доьху. Нехан и ахчанаш дац. Тохара вайн дайшн а, дедайшаа а, хьалха дуьйна а, керт-ковнаш, и хIума а ца лелош, лахь, тIера ял а оьцуш, селсоветехь тIеяздора. ХIинца массо а агIр нахера сом даккха гIерташ, сахаьдда массеран а.\nТахана нехан дан ма дац и ахчанаш. Тахана нах чохь яа хIума а йоцуш бу, таронаш йоцуш бу. Балхахь бац нах, некъахь бац. Белхан меттигаш яц кегийрхошна, уггар хьалха сан чуьра дуьйна дIа. Сан ши кIант ву, зударий а болуш, доьзалш а болуш, бан белхаш а боцуш.\nАдам ма хьийзадайша! Цара мичара лур ду и ахчанаш. Деман гали эцча, шекар эца йиш йоцуш, чохь яа хIума йоцуш ду-кх адам. Ишта дац алал! Бан ма бац белхаш. Балха хIуттург шортта ахча дала дезийла массарна а хаьа. Диплом дерг балха хIотториг 500 эзар а, 1 миллион а доьху. Нехан дан ма дац оццул ахчанаш Нохчийчохь...".\nАз даьржина кху оршоьтадийнахь. ДIакхача тарло, хуьлуш ма-хиллара, мехкан администраторе Кадыров Рамзане а. Муха тIеоьцур цо зудчо ден къамел, шен цIе цо яккхина яцахь а, шега иза деш дуйла а кхеташ, тидаме эцахь?\nХила тарло, дина къамел бакъдолчун герга а дигина, мах хадош а. ХIунда аьлча, зудчо бохург дуккха а нехан багахь хеза кху муьрехь. Шеко а йоцуш, халчу хьоле даьлла дахар, ахча ца тоьа бахархошна коммуналах д1адала а, хенера доьзалш баха а.\nТкъа дерза тарло, хьалха а санна, теллина, къамелдина зуда схьа а карийна, шен нахаца цхьаьна телевизионе а йигина, Кадыровна хьалха а хIоттийна, къурд бохуьйтуш, елхош, «паччахь» эриг къинтIера вохуьйтуш а. Шо гергга хьалха Теркйистан Iела-Юьртарчу Инаева Iайшате санна.\nТIех майра къамел, аьлча а, Кадыровс а, цуьнан гоно а ала могуьйтуш доцург ватсапехь, я кхечу машанехь даьржича, лерг айдо массара а, муха доьрзур те хIинца хIара къамел, олий.\nЦкъачунна хууш дац, мила ю Инаева Iайшатан лорах йогIург. Амма хаа а сахьт-м дац вайна иза кестта…


Юсупов Iилман - Швецера нохчийн байтанча\nЗазадоккху-бутт 26, 2016\nШвецера нохчийн поэт Юсупов Iилман\nНохчийн мотт дика хууш воцчунна, цуьнан таронаш тIехула бен евзаш воцчунна атта хир дац Юсупов Iилманан исбаьхьаллин дош кхето а, цу дашах, цхьа хьагаме,дукха хенахь дуьйна сатийсинчу рицкъанах,даа-маларх кхетча санна, хьааме там хила а.\nХIара буьйса…Маьрша хиларг сагIа тоьлла аьхкенан…\nКхунна тайнна хьошалла ца дича ас ма-хиндарий!\nГIайгIано ятийна хилла деган беш а аьхкина,\nКхуо самалхадаьккхи чIогIа сан ойланийн синтарийн.\nОлхазарша гехь лелийна хIаваан дегI дайделла,\nСан садеIар карахь ловзон цуо а-м дера Iамийна!..\nМархийн чопа гонах йоккхуш,беттан саба кIайделла,\nЦунна кхехьа хи хьашт хилла Чухчахьеран чамина…\nЮсупов Iилмана кхалуш лепо исбаьхьаллин дош кхачо йоллуш кхето,цуьнан ойланан ораме кхача юххера,чуьра йовза ца йовзахь а хаа деза нохчийн меттан «сени чоь,чуьрччоь,совчоь,хьешачоь…» бохуш,шатайпа хIусамаш юй. Иза а ца хууш тIевоьлча хала ду байтанчин муттанечу маттах кхета а, дIавола а, дестийна ала а доцуш,цуьнан философан шорто йолчу ойланах кхиа а:\nШур-шураш дан дуьйладели,лаьттахь шеллуш,IиндагIаш.\nТхилахь ешна буц а ма ю-массо чо а буйсина!\nБелшаш хебош,хоршано шайн ваьштатеIаш хинда гIаш,\nЙовхо къийъян эхь ца хетча кху медачу буьйсанна!\nНуьре сенаш долу бIаьргаш детташ,гежа седарчий,\nЦарна чуьра эгош наггахь суй-седанийн дато кIеш…\nЛегаш Iуьйдуш синхаамийн-гарехь, уггар ледарчийн,\nТоьллачаьрга ас-м тховса туьйсуьйтур ю мА тов кIеж…\nБуьйса,сихха чекх а ялий, со мА хьолахь саготте!\nХьайн IиндагIийн ловзаргахь дош луо сан дагна-вотанна…\nБаттах турмал йина хьоьжуш йолчу хьуна ца го –те\nКху сан дегIан дукъо даош,шерша хенан воттана?..\nПоэтан синхааман турпалхо дахар дика девзаш,цуьнан кхерчахь,кIуркIаманехь вахчавелла,шуьйра хаарш долу юьхьша вац ала,жимма а шеко ца юьту цуьнан «искиртигах» тера,юх-юха а «ойланийн бохчанаш» достуш, дешархо йийсаре вечу,»тиларчу» вуьгучу байталло. Цу бохчи чуьра юй те хIара «Езаче» байт а?\nДуьненан тIулгаш тIехь екош сайн дахаран ворда,\nХьан дегIан синтарна го туьйсу де-дийне ас.\nЦхьа къурд бен ца оьшу суна-м хьан марзонан хIордах,\nЦкъа лерса хьасттал бен ца оьшу суна-м хьан аз.\nМа хуьллу тийсалуш сингаттам олучу ломах,\nСайн дахар такха со кийча ву хьан дагна хехь,\nМотт Iоттал хьаса бен ца оьшуш хьан ирсан чомах,\nКог биллал меттиг бен ца лоьхуш хьан ойланехь.\nХIун ду ас хьан корехь зевнечу иллица хьабарх\nСайн оьмар чехаеш,бегабен бIешерийн пен?\nСо оьшуш вац хьуна цхьа суй бен ахь ечу набарх,\nИ суна тоьур ду къагабан хьан гIенийн бен.\nБезам балхош, оццул чIогIа ишта аладаларх со инзаре ,доза доцуш цецвийлина Iилманан синхаамечу турпалхочух! Со-м шекваьлла а ву иза кхиберш санна ойла а еш,дахар кхетор а долуш,»хьере» хила герга а доцуш адам дуй те аьлла.\nСо ваххьане вахьац и «Езаче» байт безамах ю ала,и чIагIдеш цхьана ойланан социйле хIотта: чIуг етташ,ломара хьаьдда догIучу хих тера,ног етташ,шо-шарца дузуш, сиха йоьдучу заманах, стага дахарехь йита йогIучу ларх,валар-висарх,доцца аьлча адамна деза а, перза а хила хьакъ мел долчух ю аьлла хетало дIайоьшу байт.\nХетарехь, хьомечу адаме ялхориг ховха,экаме, мерза ойланаш елахь а Iилманан синхааман турпалхо дуьне довза,цуьнан къайленех кхиа а гIерташ,вуьзина ву дахаре,Iаламе, адамашка кхобучу безамах.\nМацца а йоьссича сан дагчу Iожаллин гIура\nСирта –тIай тIехула сан ваха дезар ду дIа.\nСо лоьхуш вац хьуна серло бен хьан куьйгийн чкъуран,\nАхь доьIуш долчу син Iаьнарх со тоам беш Iа.\nСан оьмар тIехьерчош хьийзаш ю заманан сема,\nГIеметта хIоттар а схьакхечи оллийна цIом.\nТкъа суна-м ца оьшу цхьа цинц бен хьан беснийн деман,\nХьан бIаьргийн цхьа бIаьца тоийта хьожур ву со-м.\nЮсупов Iилманан байталлин мах хадош,анайистехь лепачу стелаIодах тера,и дош лепийта цунна керла-керла басарш карадаран,лач делахь а тоьшалла ду,ас цуьнан поэзех дош ала,хIара мегар ю,хIара мегар яц бохуш,цуьнан байташ хиржина цахилар.\nАс гIортор йинарш, гуш Дела ву, дуьххьала со тIеIоттавелларш ю,интернет машанехь зорбане бевлла биъмогIанаш а,хIинц-хIинца цуо ша зорбанехь карладаккхина «Сатийсаман кIира» дийцар а. Сан лаам бац зорбане евлла исбаьхьаллин ирташ тIехь йолу цуьнан жарганаш,белхаш багарбеш хан яйа. Хадам боллуш ала ду цуьнан муьлхха а цхьа байт тоаме ю иза муьлххачу а яздархойн кхеташоне тIеэца.\nСо тешна ву цхьана Iилманчаша-говзанчаша,зераш а дина,кхачо йоллуш теллина яц цуьнан бух боцу хIорд санна къайле йолу байталла… Цуьнан байталле,кхето а гIерташ ладегIа деза,Iаламан тийналле а,дагна хьаамечу гIар-говгIане а санна:\nДог сан,ахь ма чIогIа дуьйцу летта-летта далар,Дууш ца Iан бендацаран кIеда-кIайн худар.\nБолх хьайн хала боллушехьа-кийрахь деттадала - Хьайна ахь тIелаьцна нехан гIайгIа дIахудар.\nСан хьиэ лийса ларор яц хьо моттаделла ойла,Ас хьо сихха дIаяздарна кхераделла дош,\nАшшимма со Iамий,Дала сий шу дойла. Сих ца вала деган орца халкъан кхеле хьош…\nДийца чот йоцуш дукха ду Iилманан кхоллараллех .Хьахо ца ларош йиси проза а. Бакъдолуш,къинхетаме, догдика адам ду Юсуповн синхааман турпалхо,цунна лаац ша бахьнехь,кхечарна мискъал зарратал хало хилийта:\nКъан велла ,шен оьмаран йисте кхечи иза,\nШера хаьа, йоьрзур йоций шен цамгар а къиза…\nЦхьа лаам бу хIинца цуьнан: йовха йоллуш вала:\nАдамашна ца хилийта ша дIаволла хала.\nКхечаммо муьлххачо а Iожаллех ишта Iаткъаме ойла ялхийча шеконан беламца тIеэца тарлора,амма Юсупов Iилманин синхааман турпалхочух ца теша хала ду, тIамарш лестош,догах самукъадаьлла доьлучу берийн бIаьргех санна.\nХьалха баледаьллера Iожалла йохьу "Сийна кит", ткъа хIинца бераш лардан дезарг ю TikTok


Франци -- Страсбургерчу Европан Кхелан гIишлонан сурт, Лахьанан бутт 27, 2013\nНохчийчохь дукха хан йоцуш юхалиста дуолийна 24 шаран хьалха чуоьвоьллинчу Тангиев Тимуран дов. 10 шо чохь даьккхинчу оцу стеган бехк хиларан тоьшалаш, цунна тIехь ницкъ а беш, Iазап а латтош, гулдина аьлла ду.\n2003 шарахь дуьйна схьадогIуш ду Соьлжа-гIалара вахархочуьнна Тангиев Тимуран дов. Иза дIалаьцнера кIоршме а, тIехь сов кIоршме а зуламаш дина аьлла. Набахтехь яьккха билгалъяьккхина хан яра 24 шо. ХIоку шарахь, чохь валлачу Владимиран кIоштера иза Нохчийчуьра набахте схьавалийна.\nЦуьнан гIуллакх юхлиста аьлла омра деллера Оьрсийчоьнан Лаккхарачу кхело. Оцу доьвнехь, долу тоьшаллаш тутмакхана тIехь Iаткъам а беш, хьийзош даьхна лоруш ду. Европерачу адамийн бакъонашкахула кхело бинчу сацамца хийцабала мегаш бара Тангиев Тимуран кхоллам.\nДоьххьара иза моьттура цунна шена а, цуьнан гергарчарна а. Амма, Нохчийчу, юх дов хатта иза схаьвалийча, боккха тIеIаткъам болийна шен кIантан тIехь бохуш Маршо радиога дуьйцу цуьнан нанас Тангиева Яхита.\nТангиева Яхита: « Кхело бина сацам хийца, цунна тIехь ницкъ бина бара, аьлла сацам бича, кIант а , со а чIогIа хазхеташ дара. Кхузахь цхьа гIуллакх хира ду аьлла хетара. ХIицна, даиманна тIеIаткъам беш бу. Корреспонденташ тIекхачийта аьллера ас цунна. Цуо шен балша бийца гIоле хила мегар аьлла. Хьуна моьттург бакъ даций, хьо аравера ву бохург бакъ даций, оха хьо араволуьйтура ваций, тхайн кхин дан хIума ца хилахь, оха хьо вуьйра вуй, бохуш и Iактаъм беш бу-кх цунна».\nИ беш болу Iаткъам ла а ца белла Тангиев Тимура шен пхенаш хедийра Соьлжа-гIаларчу талламан изолятор чохь. Цуьнан бахьан хIун дара а дийцира Тангиева Яхита.\nТангиева Яхита: «Иза ша дерг лелийна цара. II дийнахь цуьнга, хьо РУБОПе дIахьажош ву аьллера. «Хьан доттагIий» хьоьга цигахь хьоьжуш бу аьллчулла тIаьхьа, доьхьалонна цуо шен пхенаш хедийра. Прокуратуре арз а дина цуо. Иза ара а ца далийтина цигара. Ша Рамзане эра ду аьллера цуо. Тхо кхоьруш стаг вац бохуш хIумш дийцина цуьнга цара. Цхьа а цуьнан арз цигара арадолуьйтуш дац. Мелхо а, кхелхо а, бехккъастархой а тхан карахь бу боху цара».\nТангиев Тимурехьа болх беш масех адвокат ву. Цара массара а цхьатерра бакъ до, цунна Iаткъам беш хилар. 2003 шарахь, иза чувуллуш а, цуьнан гIуллакх дIахьош хилла болу нах, иза волчу набахте чубаха аьтто болуш хилар тамашийна хета адвокатех цхьанна Аветисян Григорна. Цуо Маршо радиога иштта элира.\nАветисян Григор: «Тхуна хууш ду Тангиев Тимурийн хьокъехь кхерамаш хуьлуш бу аьлла. Халахеташ далахь, Iедалша цу меттехь цунна терго ца йина, иза ларавархьам. Тхуна хаарех, цуо ша боху иза, вен кхерамаш тиссина нах бу 2003 шарахь цунна тIехь къизалш йинарш. Иза чIогIа кхераме хIума ду. Европерачу кхело бинчу сацаман хьокъехь, Тимуран тIехь къизалш йина болу нах жоьпе уозоран болх беш бац. ШозлогIа хIума ду, оцу нехан аьтто бу иза волчу тIекхача. Иза билгалдаьлла хIума ду».\nТангиев Тимуран гIуллакх, шен башхалла йолуш ду, цу тайпа кхечарах, аьлла хета цуьнан адвокатан Аветисян Григорна. Европерачу кхело бинчу сацамна тIе а тоьвжина, цу тайпа сацамаш юха оьцуш бац, дуьненан практикехь, элира цуо.\nАветисян Григор: «Къизалш а, кхелан нийсонца боцу сацам гучбоккхучу кIезгачу гIуллакхехь цхьаъ ду Тангиев Тимуран гIуллакх. Иза, шен башхаллийча Нохчийчоьнна а, Оьрсийчоьнна а билгалдаьлла Iаш дац. Иза, Европерачу адамийн бакъонашкахула кхелан практикехь а наггахь бен хуьлуш а дац. Хала ду и къизалш хилар гучу а даьхккхина, цуо кхелан сацам нийса ца хилийтина аьлла къасто.\nЕвроперачу кхелан сацамо къаста ца бо, адамийн бекх бу, я бац. Оцу сацамо аьтто ло пачхьалкхан и гIуллакх юхалиста. Цу юккъера цара дIадокху, къизалшцаний даьхна долу тоьшалш. Иза, шуна лаахь, пачхьалкхан системина аьтто бу, шен тIехь нийса кхел ца йинчу стаган , юккъараллан хьалхахь а цIанъяла. Суна хета, ас са а туьйсу нохчийн Iедалша оцу аьттонах пайда оьцура бу аьлла».\nТангиев Тимуран дов толлуш, кхелан рогIера кхеташо дIахьура ю хIокху баттахь 12 дийнахь. Цигахь хоржур бу бехккъастархой.


Художник Пашаев: "Суна чIогIа тIеIаткъам бина Бисултанов Аптин байташа!"..\nДечкен-бутт 14, 2017\nСуртдиллархо Пашаев Абу. (аьтту агIор)\nБайташа в, исбаьхьаллин дашо а бечу тIеIаткъамо ницкъ луш, ир-кара хIитточех ву суртдиллархо Пашаев Абу.\nБайтех, исбаьхьаллин дашах Iехавала а, кхиа а, беран хьекъале вахча санна воккхаве а, цецвийла а, ша санна и исбаьхьаллин дош кхета а дина, цуьнан кIорге кхечуьнга, ша воцчуьнга яста а еллий те бохуш, шеконехь хила а шатайпа кхетам а, дахар тидар а хила деза.\nПашаев Абун сурт\nБайтанчо, ненан меттан говзанчо Яралиев Юсупа мацах цкъа ма-аллара, стаг ишта шатайпа «хьекъалда» ца хилча, цунна кхетар бац исбаьхьаллин дешан чам, воккхавеллал кхуьур вац цу дешан кIоргаллех а.\nИштачех цецвуьйлучех, воккхавечех, цу исбаьхьаллин дашо ницкъ луш, ир-кара хIитточех цхьаъ ву суртдиллархо, байтанча-гочдархо Пашаев Абу.\nЦо ша даре дарца, байталлех а, куьце, кеп юззуш, шен метта далийначу исбаьхьаллин дашах Iехалуш а, цуо юх-юха йийсаре вуьгуш вацахьара цунна хаацара шен дахар муха хир дара.\nАбуна моттарехь, тIаккха иза шеко а йоцуш боберах тера беркъа а, дуьззина а хир дацара.\nПашаев Абу къера ву уггар хьалха дикачу, беркатечу агIор цунна хьанал тIеIаткъам бийриг Бисултанов Аптин байталла ю.\nСуна моттарехь цу, кIадвалар хIун ду ца хууш,дийнахь а, буса а дуьйцур дара Аптин кхоллараллех.\nЦу тIера дIадолийра суртдиллархочо шен чулацаме къамел а. Суна дуьсург дацара цунна гIодар бен.\nАбу: «Апти ша хьахо лаьа суна. Шатайпа лар юьтуш, шен мукъам болуш байтанча ву. Цуьнан хIора дош дегнашкахь, кхетамехь дуьсуш,дуьненчохь хезаш дека. Цуьнан биъ могIа боьшу ас.\n«IиндагIо ладоьгIу хьан боларе, и хьуна тIаьхьа а хIоьттина, дIаоьху сатуьйсуш,синкхолларе, хьо санна кIадделла ,хIоьттина».\nХIетахь и могIанаш цо сайна дешца, ас-м элира цуьнга «Ма жима вара хьо, Апти, ишта ойланаш ян».\nМаршо радио: Апти байтанча хилла ца Iаш философ а ма ву кIорге а йолуш,дахар тида а хууш. Ялх могIа бу-кх цуьна: « Каш санна таьIначу буьйсанна,\nДог къовла дезар-кха буй санна,\nДIаваха везар-кха генна дIа,\nХилла дIо седанан хеннара,\nАталуш чувожа везар-кха,\nКху лаьтте болучу безамна».\nАбу: «Хьажахь, цо хIоттийна васт! Iалам юкъадалош дуй, ойла юй кIорге йолуш. Ойлап ян а ойла еза ма аьлла. Суна чIогIа тIеIаткъам бина Аптис.\nТIаккха ас кхин а очволий къахьоьгу. Цхьа неIарш схьаеллаелча санна дог-ойла айа а лой, суртдилларехь гIо хьулу суна. Къаьсттина суна гIо дика гIо до-кх,ас юха а боху, Аптин байталло.\nЦо гIо дина-кх суна хийлазза а мел генарниг ган а, сан басаршна маьIна чудуьллуш а».\nПашаев Абус диллина сурт\nБайталлех, кхоллараллех, дахарехь бан безачу некъах, дIалаца йогIучу хьакъйолчу меттигах хIинцца дийцина кхоллараллин стаг, шуьйра хаарш долу хьша, суртдиллархо Пашаев Абу ву.\nИза тешна ву, беккъа цхьана шен белхан доцург кхечу хIуманан бала ца кхочург, оццу исбаьхьаллин дашах, Iаламах, тIам хецна дIо-о стигалхула кхерстачу аьрзух, я буьртигах, бепигах цуьргах тасаделла, и дIатакхо гIерташ къахьоьгучу зингатах цецвийла, тамаш бан цахуург юкъараллина а пайдехьа хир вац аьлла.\n"Кхузара гуш ю Кавказ" ("Мцыри")\nБисултанов Апти: "Я АллахI, ДегIастанахь валар лолахь суна!"\nБисултанов Апти. Тешам боцчу кIантана йоIа лекхна йиш


Аштаркхнехь полисхошна тIелатар динчу зуламхочун да мукъавалийтина Iедало\nОьрсийчоь -- Аштаркхан\nОьрсий, казахаш, гIезалой боцуш,дукха вайнах бехачех цхьаъ ю Идал хица Iуьллу Аштаркх кIошт. Вер-ваккхарш а нисдеш, кху беттан 4-чуй,6-чуй деношкахь, тIаьхьий, хьалхий цигахь полисхошна герзаца тIелетарш дичхьана а, ладегIамехь масех де даьккхина кIоштан йоккхачу шахьарехь а, цунна гергахь а бехачу вайнаха. Цунна бахьана хилла низамхошца герзаца юкъаметтиг къастийначу тобанна юкъахь ши нохчо хилар: циггарчу Красноярск кIоштера вахархо 21 шо долу Кукулаев Рамзанний, 18 шо бен доцу Гуьмсан кIоштара Солтамурадов Рамзанний. Болх–некъ а карийна дукха хенахь а дуьйна а цигахь бехачу нохчаша даре дарца,барта хеттарш дар доцург кхин ницкъ ца беш мукъавалийтина Кукулаев Рамзанан да Куьйра. Карарчу хенахь иза цIахь ву. Бахархоша муIкIарло дарца тезет хIоттийна яц, дийцарехь беллачеран декъий а дац схьаделла. "Да ,нана, йиша-ваша, ган бахнарш кадам а бой сихха дIабоьлху. Царна лаац адам кертахь соьцийла. Гарехь, дихкинчу тера ду Iедало керта нах лестийтар. ЦIахь санна,гергарниш лецна а дIа а буьгий, хьуламехь латтор кхузахь аьттехьа а дац». Герггарчу барамехь ишта къамелаш хазадо дукхахболчу вайнехан векалша. Нахана хетарехь Iедало декъий дIалур долчух тера дац . КIентан дас дехар динчух тера а ду махкахошка шайга цалестар доьхуш. Цигара вахархо Хьусайн ву дуьйцуш.\nХьусайн: « Докъах лаьцна хIумма а дуьйцуш даш. Суна цунах кхин хIумма а ца хаьа. Дакъ схьалур ду бохуш а ца хезна. Царна гена воццуш тхан гергара стаг ву. Ша гучу а ваьлла сихха схьавеъна бахара цо. Цкъачунна тхойга а ма гIойша бохуш вар-кх иза».\nЦигарчу яхархочо Луизас а къаро йо Кукулаев Рамзанан цIеранаш хIуьттуш бац я лууш а бац тIийриг а йина,адам шайга оьхийла.\nЛуиза: "Да цIахь ву элира хьастагIа веъначу тхан шичо. Шайга нах хьуйзийла ца лаьа боху. Дакъа а схьаделлачух тера дац. Телпонаш а,кхийолу токаца пайда мел оьцу электронан кочалла-аппаратура а схьаяьккхина боху зераш дан."\nНохчийчуьрчу полисхойн урхалло дIасабаржийначу хаамца Аштаркхнехь Iожалла карийна жима стаг Солтамурадов Рамзан,тIемалойн могIаршкахь хилла я царех доглозуш ву аьлла, цкъа тидам-тергоне эцна вац низамхоша. Кхузара и цига, сел гена муха кхаьчна,цуьнан цигарчу и тIелатар динчу тобанца хIун зIе хилла цкъачунна хууш дац.\nХууш ма-хиллара Аштаркх гIалахь оццул бохаме хиламаш тергалбеллачул тIаьхьа,ницкъаллина структураша шуьйра талламаш дIабехьна шеконе мел хеталучу меттигашкахь Большие исады олучу базаран кертахь долчу маьждигехь а тIехь. Цигахь бехачу вайнаха чIагIдарца, ДегIастанахь а,кхузахь а санна,боцу бехк кхийдош,бахархошна харц тIеIаткъам а ца бина я лецна дIа а ца бигна.


ТIемашкахь эгначу тIемалойн хилла уьйраш зуьйш ду Нохчийчура Iедалш\nНохчийчоь - Нохчийн тIемалой Соьлж-ГIалахь, хьалхара тIом, 1994\nКурчалойн кIоштан Цоцин юьртахь, герзаш а детташ, вер-ваккхарш нисделчахьана массо бохург санна, ярташкахь, кIошташкахь махкахой самонехь латтош, алсамбаьлла ладегIам. И доьзна ду мацах цкъа гIаттамхойн могIаршкахь хиллачеран, тIамехь эгначеран, я бевдда дозанал дехьабевллачу бахархойн гергарниш зуьйш-охкуш санна, кхузахь мур болорца.\n«Харц, аьрха, хьарам» ойла кхаба тарлуш болчу кегийрхошна а,церан гергарчарна а кхерам тосуш,вочух уьш ларбарна тIехьажийна кIошташкахь дIабехьна кхетош-кхиоран гуламаш. Iедалхоша тIелацам бина хIинцачул тIаьхьа махкара синтем, къепе йохо лаамца гIулч яккха гIоьртинчуьнан цIеранаш махках баха. Оцу «кхайкхам-дIахьедарна» «хIаъ» аьлла, гуламашка дIа мел гулбеллачу белхоша а,могIарерчу бахархоша а.\nЦара сацам бина вахабхойн дог-ойла кхобурш Iорабаха а,совцо а. Iедалхоша оццул чIогIа сагатдаллал дукха бу техьа ярташкахь и «шатайпа» хьажам берш, дин туьдурш. МогIарерчу нахана моттарехь шакарца-маьхьарца орцадаккхал, царех доьзна, кхераме хIумма дац ярташкахь.\nЦунах дуьйцуш ву СоьлжагIалин кIоштера Мухтар. Цунна хетарехь уггар новкъаниг ду, бехк берш а, боцурш а кетIа а хIуьттуш, цхьабосса сингаттамехь латтор.\nМухтар: «Кхечанхьа санна баьржина бац тхан юьртахь вахабхойн дог-ойла ерш. ДIахецабелча,юьртахойх шаьш хIиттахьара цара хIун дийр дара-м ца хаьа. Мажош ерш-м шортта бу. Царех мила муха ву хьанна хаьа? Цу тIе куьцана маж лелориг а ву,воьду-вогIуш ша хьийза ца вайта лелош вверг а ву… Шайн ког хIоьттича,де хилча цара хIун дийр дара-м ца хаьа…»\nШаьш тидарехь, мацах цкъа цхьангара цхьаъ даьллера бохуш, куьг бехке лоруш хилларг а Iожалле вирзина иттанаш шераш доллушехь, цуьнан юххерчу а, генарчу а гергарчеран сахьийзадар цатовчех цхьаъ ву Мухтар. Кхин дIа а цо элира.\nМухтар: «Цхьаццаболчарна чу а оьхуш, хеттарш а деш,куьйгаш а яздойтуш а лелла. ХIун дан бохка-м ца хаьа, цхьана хIумманна карзах ха-м бевлла уьш.\nТоххара веллачу стеган бераш хIоьттуш лела, телпон ноьмарш дIаязйо. Нах садаккха дуьтуш бац. Дечунна таIзарш дина тоххарехь, вуьйриг вийна, лоцург лаьцца, хIинца а хIорш хIун дан гIерта-м ца хаьа. Мацах цкъа хилларг стенна кегадо-м ца хаьа. Адам чамбайна уьдуш ду-кх».\nШийтта, кхойтта шо хьалха тIамехь вийна Веданан кIоштера цхьа жима стаг. И вийначул тIаьхьа дуьнентIе ваьлла цуьнан кIант. И кIант а кхобуш кхечу кIоштехь ехаш ю жоьра йиснарг.\nТIаккха а шийтта шо бен хан йоцу и кIант а хIоьттуш, цуьнан ненан телпо ноьмар йоьхуш, веллачуьнан вежарийн телпон ноьмарш а йоьхуш баьхкина лелла шайга полисхой бохуш дуьйцу Веданан кIоштарчу яхархочу Медента.\nЦунна хетарехь лар толлучу таллархочун эрех тера хьасартне хьийзачу Iедалан белхоша вуно чIогIа сагатдеш синтемах бохабо, вуьшта а могушалла дика йоцу баккхийнаш. Медент ю йистхуьлуш.\nМедент: «Тхан кхелхина ваша хIоьттуш баьхкина лелла. Юх-юха схьа а хIуьттуш са-м гатдо цара. Веллачу вешин кIант а хIиттина. Цуьнан дац 12 шо бен. Ондаваьлчахьана дуьйна вешин а сади цара. Нахера ахча а даьккхина, кхин и ваха а вуьтур вац кхара аьлла,Европе дIавахийти. Тхайга хIун де боха-м хаац. Хьйза-м до кхара тхо».\nТахана тергаллучу хьолах дийцинчу бахархоша даре дарца, махкахь гуш долу, хIинца хIун хуьлу те, тIаккха хIун хуьлу те боху лап-лаппехь» адам, Iаткъамехь латто хьал дIа а даьлла, кесталгIа самалха дер ду-кх ала дегайовхо кIезиг ю.\nНорвегехь нохчийн кегийрхоша дагалецира махкахь иккхина тIом\nМила ву Кадыровс туркошкара дIавоьху Саидов Махран?\nКадыров: ДАIИШ-ца уьйрашкахь хилла байина тIемалой


Нохчийчохь шайн вешин йоI ен гIоьртина Кадыровн цIарахчу полкера ши стаг (видео)\nГIадужу-бутт 16, 2017\nНохчийчуьрчу ТарамовгIеран (ТазуркаевгIеран) зударша социалан машанашкахь видео яржийна шайн гергара нах кхерамаш туьйсуш шайн чулелхаш яьккхина йолу. Цу тIехь дуьйцуш ду республикерчу Кадыровн цIарахчу полкехь гIуллакх деш болу эскархой баьхкина шайга бохуш. Куьзган неIарш а, кораш а кегдеш божарий чулилхинчул тIаьхьа хедаш ю видео.\nДийцарехь, уьш дIайига гIерташ хилла Шема яха дагахь хилла аьлла шайна хеташ йолу цу хIусамера йоI.\nИза дIайига баьхкинчу нахана хьалхабевлла цу йоIан девежарий -- Котар-юьртара ТазуркаевгIар Адам а, Якъуб а. И ши стаг цхьана хенахь къайлах лелачу тIемалойн тобан декъашхо хилла ву, хIинца кхечу агIонна гIуллакх деш велахь а, яздо Кавказ.Реалии портало.\nБолчу хаамца, 2004-чу шарахь леррина операци дIахьош ТазуркаевгIар Якъуб (1980), Адам(1983) лаьцнера Iедалша. Регнум агенталло иштта яздира цунах лаьцна: "Низамаш лардечу органашкахь болчу хаамашца, лецна тIемалой дакъалоцуш хилла республикехь йинчу дуккха а теракташкахь. Бандиташ чубоьхкина талламан изоляторна".


ЗIамигача тикагара – йоккхача гипермаркетага — Сердало\nСКФО йоккхагIчарех йола торгово-производственни комплекс «Строймаркет» хьаеллача дакъа лоацаш хилар балха гIулакха ГIалгIай Мехка вена, АО «Корпорация «МСП» яхача юкъарчен керттера кулгалхо Браверман Александри ГIалгIайчен Мехкда Евкурнаькъан Баматгире Юнус-Беки. Строймаркет хьайийлай Наьсар-Керте боккхача федеральни наькъаца.\nМехкдас Евкурнаькъан Юнус-Бека белгалдечох, ер коммерчески аргIанара гIишло хьаелларо бизнеса оагIорахьа къахьегачарна масса оагIорахьа ма хетта аьттув лургба. ЗIамига бизнес лелаечун, цо къахьегарга хьежжа йоккхагIйолча бизнесага кхача аьттув хургба.\n«ЗIамигача а, юккъерча а предпринимательства хьисап ГIалгIайчен экономика дегIаяргахьа керттерчарех цаI да. Цунга хьежжа инвестицеш тIаозари, бизнесаца бувзам лоаттабари, из гIулакх лерттIа боагIача боараме чакхдаргдолаш цу оагIорахьа эшашбола кхоачам Iалашбари балхагахьа керттерчарех дола декхар да тхона. Сона гучох, масала ер «Строймаркет» хьайийла предприяти санна йоккха йоаца тика хьаелларца, тIехьагIа дукха чулоацам бола, шера компани хьахиллал къахьега аьттув хилар тахан вайна тешал деш да, мехка цунгахьа лакха эшам хилар», — аьнна дийцар Мехкдас.\nКорпораци МСП а ПАО «Сбербанк» яхача юкъарчено гIо дирца хьалъеттача гIишлон чу 100 керда балха моттиг Iалашъе вIаштIехьадаргда, цул совгIа, хIара шера 62 млн сом налог дIачуйохийтаргья цо федеральнии, мехкеи бюджете.\n«Укх тайпара проект кхоачашъе вIаштIехьадалар бакъдеш да, ГIалгIайче моллагIйола бизнес атта кхоачашъе аьттув болаш мохк хилар. Укхаза лерттIа бизнеса кхоачам Iалашбергболаш гIо деш хьинаре бувзам лелабергба оаха ГIалгIайчен администрацеца цхьана», — аьнна белгалдир Браверман Александра.\nЦу тайпара ГIалгIай Мехка хьалхара хьайийла йола гипермаркет 25 эзар кв.м моттиг дIалоацаш я. Хьадувцачох укхаза оттаяь оборудовани тIехйолчарех я. Гипермаркета доазон тIа Iалашъяь 500 машен дIаоттае моттиг я. Инвестор а, «Строймаркета» кулгалхо а волча Дахкилгнаькъан Бахьаудина яхачох, укхаза хьахецаш хургда шоаш хьадеш дола кораш, наIараш, гипсокартон. «Оахош лелабеча балхага хьежжа оаха лерхI, федеральни наькъаца ер гипермаркет уллаш хилар бахьан долаш, ГIалгIайчен бахархошта юкъе хиларал совгIа, лоалахарча мехкашка а цIихеза ер хилийта», — аьнна дог тешаш дийцар бизнесмена Бахьаудина.\nИз доацаш, Дахкилгнаькъан Бахьаудина дийцар, дIахо йодача хана укхаза торгово-развлекательни центр «Мегаполис» хьаелла лерхIаш ба шоаш, аьнна. Укхаза шоай бизнес малха яккха а, шоай предпринимательски балхаш дIакхахьа а аьттув хургба дукхача йоккхий а кагий а предприятей. Теша дог доагIа, ма хетта болх а беш, мехка торо лакхъеш, ди тIехьа пайда баргахьа совъювлаш «Строймаркето» болх дIабахьар.\n← Юнус-Бек Евкуров выразил соболезнование в связи с кончиной Бембулата Богатырева\nДукха веза хьехархо →


Шалха ду Кадыров Ахьмадах дисина иэс\nСтигалкъекъа-бутт 11, 2012\nБеляев-Гинтовт Алексейс диллина Кадыров Ахьмадан сурт, 2009\nКъам Сталина махках даккхар а, мехкан администрацин куьйгалхочун Кадыров Ахьмадан кхалхар а цхьаьнатоьхна билгалдоккхуш ду Нохчийчохь.\nЦигарчу тхан корреспонденташкара кхочучу хаамца, гуламашкахь дерриг къоман 1944-чу шеран бохамал хьалха хьехориг дара бархΙ шо хьалха Соьлж-ГΙалахь Кадыров вер.\nОцу хиламца дозуш дара Маршо Радионо ладогΙархошна хьалха кху кΙиранна хΙоттийна хаттар. Иштта дара иза. Мел меттиг дΙалоцу Кадыров Ахьмадан васто Нохчийчохь, хьакъ дуй иза къоман хьалханча а, къам аттаче даьккхина а стаг лара?\nХаттарна жоп луш зΙене велира Теркйистера Ризван. Цунна хетарг иштта ду.\nРизван: "Цунна къам шена тIаьхьа хIотто а хиира, хьераваьлларг, Iовдала лелаш вверг кIезиг хьоьстуш, доцца хадон а хиира. Нохчийн мотт бийца хиира нохчийн къомаца. Духьала дIаолура цо, хIара къайниг - кIайн ду-хьуна, къорзаниг - къорза ду-хьуна. Массо кхетон а хааьра. Оцу хенахь дацара хIинцаниг – дерриг а, дIога боьгIна бIогIам а, и муха хета шуна, аьлча а, и юкъахьакхаво.\nДиканиг вуй а хаьа, цхьаммо а вийца ца везаш, вовза а вевза, ткъа и стаг дукха вийцаро иза сийсазвоккхуш санна хета суна. Цунах цадашар санна хета суна иза. Вийца везарг мила ву? Дела а ву, Делан элча а ву ( Делера салам хуьлда цунна). Хьахийчахь, ала ду, Дела доьхьа вара диканиг-м. Ткъа кхидIа вайнехан хила а дац стаг тIех вазвеш. Дика стаг вара, аьлчхьана долу. Хеставар совнаха ду.\nПарламентерчу Дукавахас, Абдурахмановс элира-кх (ма-дарра ала-м ваьхьар а вац – хьур ву цу сохьта!), и хIунда хеставо,аьлча, ас элира, вай-м Ермолов а хестийна. …ВаллайхIи ца хестийна ас-м! Боху,ас и хестор а ву, вуьйцур а ву. Вийцийша! Абдурахмановс хIинцца бохура, Великий (оь. м. - Сийлахь) Ахьмад Кадыров, Великий цуьнан воI Рамзан. Уьш стенна дуьйцу?! Дика кIант ву, шен къоме дика хьожуш а ву, алий, IадIехьа, шега хаттахь!"\nРизванан даггара ю Соьлж-ГΙалара Бирлант а. Лара а догΙу, иза нийсса а до дечара, амма тΙех хестор нийса дац, боху Бирланта.\nБирлант: "Халачу хенахь, тIом луьра болуш, хьалха а ваьлла, тIом саца-м бина цу стага. Кхана хIун хир ду ца хууш, массо а гIайгIанехь,балехь волу хан яра-кх иза. Деккъа и бахьанехь и лара догIу. Мил-мила а ма вацара цу хенахь хьалха вер волуш а, я ваьхьаш а. Цо ала а олура, тIом сацон яц шен Iалашо, и дIабаккха ю. ДIа-м баьккхира. …Бакъдерг дийцича, хIинца и хеставар кхета а ца ло цхьаьна агIор. Хестош вийца-м вуьцу иза, амма цуьнгахь и совнаха хIуманаш дан-м дацара. Ша цо я хеста а ца вайтора. И кIезиг хIуманаш герга а ца дуьтура шена».\nНохчийчуьра хаттарна жоп луш зΙе тоьхначийн ойланца шалха йолуш ю Европехь вехачу Лукъманан дог-ойла. Цо дагалоьцу къоман тΙаьххьарчу заманан агΙонаш а, лидершлахь шена мила муха го а.\nЛукъман: "Вайн къоман баланашка вай ладоьгIча,даима а вай цIера арадахарш дукха нисделла. Вайн къоман тIаьххьара цIера арадаьхна I944 шарахь Чиллан-беттан 23-чохь. И де диц ца деш, вай Декъастана юхадирзича а, вайн къомо даима а халонаш лар, вайн хеназа дIкакхелхина йижарийн, вежарийн дагалоьцуш, тезеташ хIиттош хуьлура.\nТIаьххьара а –Дала гIазот къобал дойла – вайн къомо йозуш йоцу пачхьалкх а кхоьллина, оцу пачхьалкхан коьрте, массара а цхьатерра ара а девлла, вешан баьчча хаьржира, ДжовхIар. ДжовхIарс шеен заманахь, тоьар ду, элира, оцу денна вайн тийжар, вайн сингаттам, вайн бала, вайн гIайгIане, вайна тезета хIиттар. Тахана-тховса дуьйна, Чиллан-беттан 23-гIа де бале, гIайгIане, сингаттаме хир дац, элира. Халкъ цIинло де ду, аьлла, дIакхайкхийра. Йицйина яц нохчийн къоманна тIехь лелийна къизалла а, харцо а, боьхалла а.\nХирг хир ду оцу Кадыров Ахьмадан хьокъехь дерг диканиг а. ХIора а стеган АллахIа ша хадор бу мах. Вай цIерадаьхна денош, сингаттамаш, цIиндалар цуьнца доьзна, соьга алалур дацара.\nХIунда аьлча, оцу стага - Дала, шена лаахь, гечдойла цунна – ша ма дийцира цо, вайн къоман эскар кхоьллича, оцу эскарна хьалха дIа а хIоьттина, мостагIчун сибатах лаьцна, и сибат муха хир ду. И сибаташ дийца а дийцина, тIаьххьара а, меллаша, вохка а велла, хьалххе ша вайна схьааьлла долу сибаташ гучу ма дехира цо. Оцу стага лелийнарг, динарг... юха а боху ас, АллахIа къастор бу мах.\nВайн къомехь бала бу. Вайн къам даха ца дуьтуш, эзарнаш шарашкахь дуьйна йолу вайн истории дIаяккха гIерташ, цуьнан бух багош, иштта схьадаьхкина ду-кх вай. Тахана мукъане а жима сама а девлла, харцонаш лелаяйта ца езара вай. Тахана ала дезара оцу нахе, IадIахьара шу, дитахьара аш нохчийн къам даха. Цкъа мукъане а сама а довлий, ваьшна юкъара харцо дIаяккха вай, ма бакъахьа дара-кх и дIаяьккхича».\nМаршо Радионо баркалла олу шеца зΙене бевллачаьрга, цара шайн ойланаш вайна тешорна. Мехала ю и тайпа юкъаметтигаш. Гергарлонехь хила Маршо Радиоца. РогΙера хаттар оха хΙоттор ду тΙедогΙучу кΙиран юьххьехь.


Весет ду сан…\nДаймохк! Иза дешнийн гуламна юкъахь уггар деза а, сийлахь а дош ду, «Даймохк» аьлча Казахстанехь, Киргизехь бIаьргаш тIунлора. Мел гена белахь а, Даймохк вайн хилар бахьана долуш дисира къам хIаллак ца хуьлуш, хIу ца довш. Леш верг, вала вижинарг, ДАЙМОХК цхьамма хьахийча, хьалагIоттура: сан вала йиш-м яц, Даймохк а ца гуш, – олий. Мацалла кIелвисинарг а, гIоттий, волалора. Оцу дашо гIора а, ницкъ а лой, гIаттавора иза…\nЛело, дIакхехьа еза а, хала а цIе ю иза. Атта дац и цIе ларъян. Москва-ГIалахь кегийчу къаьмнийн меттанаш школашкара дIадаха деза, уьш хьеха оьшуш дац, шен доьзалехь а, накъосташца а бийццал бен, кхин мах а, маьIна а доцуш ду кегийчу къаьмнийн меттанаш, аьлла биначу боккхачу гуламехь сан ала ницкъ кхечира, доьналла а тоьира: «Кхо хIума ду дуьненчохь даима а цхьаьна хила дезаш, вовшех даьхча кхоьа леш: Даймохккий, ненан моттий, халккъий. Тхом-м – нохчий, гIалгIай – Казахстанехьчул чомехь даа, цигахьчул дезаниг, хазаниг тIедуха ца даьхкиний тхешан махка, цIа карахь-куьйгахь а, тIехь а доццушехь. Тхо цIа оьху, Даймохккий, ненан моттий, тхешан къаммий цхьаьний бен мегаш дацарна»…\nЭзар жовхIарна юккъера цхьа жовхIар харжа а таро хуьлу. Эзар динна юккъера цхьа дин харжа а таро хуьлу. Ткъа Даймохк харжа а, хийца а тарой, аьттой хуьлуш бац. Иза хIора стеган а, къоман а цхьалхха цхьаъ бен хуьлуш бац. И цхьалхха цхьаъ бен боцу Даймохк йоIбIаьрг санна ларбан, Iалашбан беза, хIорамма шен са, хаарш, похIма, хьуьнар, доьналла, говзалла, кхоа а ца деш, дIадала деза.\nДуьнен чохь къонахий мел дукха белахь а, къам доцург къонах вац, шен бийца къонахий боцург – къам дац. Дуккха а адамех къам ца хуьлу. Адамех къам дан хьекъал а, кхетам а, оьздалла а, собар а долуш, дуьненан гIиллакхаш а, заманаш а евзаш, шениг санна, кхидолу къаьмнаш а дезаш, шен къоман къонахий санна, кхечу къаьмнех болу къонахий а лоруш – къонахий оьшу. И къонахий кхио, кхето, уьш деших дутту мухIарш санна ботта аьтто а, хьекъал а тоьийла хьуна, газета «Даймохк!»\n…Нохчо НАНАС шен дуьххьара дуьнен чу ваьллачу кIантана ша йойтуш хилла зарговзе шаьлта. Шен кIант мара а вуллий, йоьдуш хилла иза зарговзан пхьалгIа. Цунна бIозза хьалха гинехь а, кIант дIагойтуш хилла: «ХIокху сан кIантана шаьлта е. Мах кхоор бац ас», – олий. Зарговзаца барт а бой, хан а юьллий, шаьлтанан эчиг кечдайта юха а йоьдий, левси кховсуш, зарговзан гIоьнца варзап тухуш, нуьйжа екош, гIо деш хилла нанас, шен кIантана варзапаш а, жIаьвнан а, шуьйжанан гIар-гIовгIа а хозуьйтуш, цунна гойтуш. ТIаьххьара кхин цкъа кхерчахь цIий а йойтий, шен аьрру агIорхьара накха гучу а боккхий, иза шен куьйга Iовдий шурин кIеж тухуш хилла цо цIийеллачу шаьлтанна тIе. Шура, йогий, кIур эккхаш хилла, тIаккха ша, шен аьтто куьйга схьа а оьций, шийлачу мохехь, шок йоьттуьйтуш ластайой, шелъеш, яхчош хилла. Шаьлтанан эчигана тIехь НЕНАН ШУРИН томмагIнаш дуьсуш хилла.\nОйла ейша, Нохчий! Муха хила веза шен ненан шурица яхчийна шаьлта карахь йолу кIант?! Муха хила еза шен кIант иштта Даймехкан дуьхьа ваха а, вала а кечвеш хилла НАНА? Сий дейша вайн Ненан! Иза ю-кх Нохчийн халкъан зIенан чIуг ца ходуьйтуш латтош ерг!\nДаймахкана хьалха гора лаьттина со дуккхазза! Сайн нанна хьалха гуора лаьттина со дуккхазза. Эхь а ца хеташ! Цо сайна пурбаделча бен гена новкъа а ца ваьлла, дан дагалаьцна доккха гIуллакх дола а ца дина… Даймохк дагабеача вилхина со, эхь а ца хеташ! Даймахках къастийча вилхина со къайллах, эхь а ца хеташ! Даймахка со вуха цIа кхаьчча, вилхина со, эхь а ца хеташ! Амма ца вилхина мацвелча а, гIелвелча а, мел йоккха харцо сайна тIетаIийча а, мел боккха сайна эшам хилча а, зен хилча а.\nДаймохк! Галъяьлларг меттаялош, йоьжнарг гIаттош, оьзданиг кхин а оьздаллехь лакхайоккхуш, комаьрша хилалахь вайнехан ЙоIаца!\nМостагIчун уггар вон амал шел эшначу халкъан Зуда, ЙоI, Нана талхо гIортар ду хьуна. Зударий телхинчул тIаьхьа халкъ шен ерриге а чIагIонах хеда, херца, кегдала долало хьуна! Ларъелахь, Iалашъелахь вайнехан ЙОI, ЗУДА, НАНА! Уьш ца талхахь, уьш ца харцахь, вайнехан къам дуьне мел лаьтта телхар дац хьуна, хаьрцар дац хьуна, лийр дац хьуна!\nВоI боху дош вайнехан ширачу меттанашкахь ВОХЬ бохучу дашах схьадаьлла ду хьуна. Воьхьаш верг! Майраниг! КIант! Къонах! Иза ву шен ден а, ненан а, йишин а гIарол хилла латта декхар дерг! Иза ву Мехкан, Даймехкан, вайнехан Кхерчан гIарол хилла латта декхар дерг. Кхетавелахь ВОI. Воьжнарг – гIаттавелахь, галваьлларг – нисвелахь, телхинарг – товелахь, тхан газета «Даймохк!»\n…Дешал хIар сан Iийжам-иллий!\nБIаьрхин хьаьркех доьттина.\nУьш ду сан бIаьрхин – цIийх хилла,\nЛата, къовса гIевттина…\nСан дог дилхи бIаьрхин – цIийх…\nКуьйгаш доххал хьисти терхаш\nСайн хьацарций, бIаьрхиций!\nДаймохк! Эзарнаш вайн дайх бисина кхерчаш бу хьуна дIабайна лаьтташ! БIеннаш ярташ ю хьуна ломахь елла а, яйна а Iохкуш! ХьакхлагIаш а хилла! Шелбелла лаьтта вайн дайх бисина кхерчаш хьалалато гIорталахь! Уьш хьалалатош къахьегалахь, хьайн дог бIаьрхин цIийх делххалц! Вайнехан елла а, яйина а Iохку ярташ денъян гIорталахь «хьайн хьацарций, бIаьрхиций!» Уьш бIеннаш ю хьуна, хьакхлагIаш а хилла Iохкуш!\nДаймохк! ЙоIбIаьрг санна, ларбелахь вайн ненан мотт. Деша дезачохь «Бисмилла» вайн ненан маттахь, хьо Дуьнен чохь мел деха, лечу сохьтехь «ясин» а нохчийн маттахь деша Iамавелахь массо а! Амма:\nЦIийца цхьаьний бIаьрхиш ийна,\nВесет ду сан, кхана лахь:\nЦIий хуьйдинчу вайн Даймахкахь\nЦIий ма Iанадайталахь!\nДекъала хуьлда хьо, Даймохк!\nДекъала хуьлда хьо, тхан Даймохк!


Хаамийн гIирсаш: Оьрсийчоьнна керла санкцеш туху омра кечдина президента Байдена\nОхан-бутт 15, 2021\nДжо Байденан администраци еарин дийнахь Оьрсийчоьнна дуьхьал керла санцеш юкъаяха дагахь ю, хаам бо Америкерчу хаамийн гIирсаша, КIайн цIийнерчу хьасташна тIе а тевжаш.\nАмерикан Цхьаьнатоьхначу Штатийн президента Джо Байдена омра кечдина Американ банкашна Оьрсийчоьнан Банкан, финансийн министраллин, Оьрсийчоьнан Хьал кхиоран фондан мехала кехаташ эцар доьхкуш. Цхьаьнатоьхна Штаташ пачхьалкхера араваккха кечлуш ю ОвхIанистанехь шен эскархой байъарца доьзна ахчан совгIаташ лучу барамийн декъахь хиларна Оьрсийчоьнан 10 дипломат.\nКийрахь дог доцу киллер ву Путин Владимир, аьлла Джо Байдена\nСанкцеш тухур ю Цхьаьнатоьхначу Штатийн харжамашна юкъагIертарна а, Оьрсийчоьно ГIирмина аннекси еш дакъалацарна а.\nОьрсийчоьнан арахьарчу къайлахчу талламийн урхаллина тIебаьхьира Американ Цхьаьнатоьхначу Штаташа бехк шайн лаккхарчу хьукматийн а, тIамна дуьхьалоечу корпорацийн а компьютерийн система йоьллу Solar Winds шех олу операци дIаяхьарна.\nЗазадоккху-беттан юккъехь Американ къайлахчу сервисаша хаам арахийцира Оьрсийчоь Цхьаьнатоьхначу Штатийн 2020-чу шеран президентан харжамашна юкъагIортарх лаьцна. ХIетахь Байдена дIахаийтира ша ABC News агенталлина интервью луш, президентан харжамашна юкъагIортарна Путина "мах охьабуьллур буйла".\nОьрсийчоьнан куьйгалло бакъ ца дира ша кхечу пачхьалкхашкарчу харжамашна юкъагIерта бохург.


Хьомениг къилбаседа\nХьомениг, къилба седа хилла Хьуна лепар ю, Хьо вог1у некъ сирла-сирла бокхур бу. Стиглахь нуьрца хьа ц1е асса йазийр ю, Стигал мал ю яржор ю.2р.серло-а и Со леш бен кхачалур яц и Хьан некъа седа со хилча Сан къилба седа хьо хилча Вай вовше доцуш йиш ца хилча Хьомениг сох хьа кхетахьа. Хьомениг, къилба седа хилла Хьуна лепар ю, Хьо вог1у некъ сирла-сирла бокхур бу. Хьомениг, къилба седа хилла Хьуна лепар ю, Хьо вог1у некъ сирла-сирла бокхур бу. Хьомениг,къилбаседа хилла хьуна лепар ю. Припев Хьомениг,къилба седа хилла хьуна Лепар ю. Стиглахь нуьрца хьа ц1е асса йазийр ю, Стигал мал ю яржор ю.2р. Фанаты этой песни уже давно скачали у нас ее. Стиглахь нуьрца хьа ц1е асса йазийр ю, Стигал мал ю яржор ю.2р. Хьомениг, къилба седа хилла Хьуна лепар ю, Хьо вог1у некъ сирла-сирла бокхур бу. 4:17 Къилба седа хилла хьуна лепар ю, хьо вог1у некъ сирла-сирла боккхур бу Хьомениг, къилба седа хилла Хьуна лепар ю, Хьо вог1у некъ сирла-сирла бокхур бу. Хьомениг, къилба седа хилла Хьуна лепар ю, Хьо вог1у некъ сирла-сирла бокхур бу. Стиглахь нуьрца хьа ц1е аса язйир ю, стигла мел ю яржор ю!!! Хьомениг, къилба седа хилла Хьуна лепар ю, Хьо вог1у некъ сирла-сирла бокхур бу. Шовда Дамаева - хьомениг, са хьоменаг.Чеченская песня - Хьа зезаг ду со хьомениг са Седа бу хьо 2016. Припев Хьомениг,къилба седа хилла хьуна Лепар ю.\nСтиглахь нуьрца хьа ц1е асса йазийр ю, Стигал мал ю яржор ю.2р. Хьомениг, къилба седа хилла Хьуна лепар ю, Хьо вог1у некъ сирла-сирла бокхур бу. Хьомениг, къилба седа хилла Хьуна лепар ю, Хьо вог1у некъ сирла-сирла бокхур бу. Стиглахь нуьрца хьа ц1е асса йазийр ю, Стигал мал ю яржор ю.2р. Хьомениг, къилба седа хилла Хьуна лепар ю, Хьо вог1у некъ сирла-сирла бокхур бу. Хьомениг, къилба седа хилла Хьуна лепар ю, Хьо вог1у некъ сирла-сирла бокхур бу. Стиглахь нуьрца хьа ц1е асса йазийр ю, Стигал мал ю яржор ю.2р. хьормат(аш) й, й груша. Хьомениг, къилба седа хилла Хьуна лепар ю, Хьо вог1у некъ сирла-сирла бокхур бу.\nХьо вог1а некъ сирла-сирла бокхар бу Стиглахь нуьрца хьа ц1е ас язйир ю Стигал ма ю яржор ю. Хьомениг, къилба седа хилла Хьуна лепар ю, Хьо вог1у некъ сирла-сирла бокхур бу. Хьомениг, къилба седа хилла Хьуна лепар ю, Хьо вог1у некъ сирла-сирла бокхур бу. Хьомениг, къилба седа хилла Хьуна лепар ю, Хьо вог1у некъ сирла-сирла бокхур бу. Хьомениг, къилба седа хилла Хьуна лепар ю, Хьо вог1у некъ сирла-сирла бокхур бу. Хьомениг, къилба седа хилла Хьуна лепар ю, Хьо вог1у некъ сирла-сирла бокхур бу. Стиглахь нуьрца хьа ц1е асса йазийр ю, Стигал мал ю яржор ю.2р. Стиглахь нуьрца хьа ц1е асса йазийр ю, Стигал мал ю яржор ю.2р.\nЧЕЧЕНСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / Самоучитель чеченского языкаwww.plam.ru//p40.phpкъилбаседе, ю (й) север.хьоме, хьомениг дорогой, уважаемый. Стиглахь нуьрца хьа ц1е асса йазийр ю, Стигал мал ю яржор ю.2р. Хьомениг, къилба седа хилла Хьуна лепар ю, Хьо вог1у некъ сирла-сирла бокхур бу. Хьомениг, къилба седа хилла Хьуна лепар ю, Хьо вог1у некъ сирла-сирла бокхур бу. Хьо вог1а некъ сирла-сирла бокхар бу Стиглахь нуьрца хьа ц1е ас язйир ю Стигал ма ю яржор ю. Стиглахь нуьрца хьа ц1е асса йазийр ю, Стигал мал ю яржор ю.2р. Припев Хьомениг,къилба седа хилла хьуна Лепар ю. Стиглахь нуьрца хьа ц1е асса йазийр ю, Стигал мал ю яржор ю.2р. Хьомениг, къилба седа хилла Хьуна лепар ю, Хьо вог1у некъ сирла-сирла бокхур бу. Если вы на этой странице, то вы хотите скачать или послушать хьомениг къилба седа хилла хьуна лепар ю . Хьомениг, къилба седа хилла Хьуна лепар ю, Хьо вог1у некъ сирла-сирла бокхур бу. Стиглахь нуьрца хьа ц1е асса йазийр ю, Стигал мал ю яржор ю.2р. Хьо вог1а некъ сирла-сирла бокхар бу Стиглахь нуьрца хьа ц1е ас язйир ю Стигал ма ю яржор ю Bujsa ECA stiglah sits kegija Batto Хьомениг, къилба седа хилла Хьуна лепар ю, Хьо вог1у некъ сирла-сирла бокхур бу. Припев Хьомениг,къилба седа хилла хьуна Лепар ю. Хьомениг, къилба седа хилла Хьуна лепар ю, Хьо вог1у некъ сирла-сирла бокхур бу. Скачать mp3 песни: Амина Ахмадова-Хьомениг.Текст песни: Амина Ахмадова-Хьомениг. Стиглахь нуьрца хьа ц1е асса йазийр ю, Стигал мал ю яржор ю.2р. - Стиглахь нуьрца хьан ц1е аса язйира ю, стигал мел ю яржор ю Вы нашли у нас на сайте " хьомениг къилба седа хилла хьуна лепар ю", также здесь находят Хьомениг, къилба седа хилла Хьуна лепар ю, Хьо вог1у некъ сирла-сирла бокхур бу. Хьомениг, къилба седа хилла Хьуна лепар ю, Хьо вог1у некъ сирла-сирла бокхур бу. Стиглахь нуьрца хьа ц1е асса йазийр ю, Стигал мал ю яржор ю.2р. 4:17 Къилба седа хилла хьуна лепар ю, хьо вог1у некъ сирла-сирла боккхур бу - Стиглахь нуьрца хьан ц1е аса язйира ю, стигал мел ю яржор ю Скачать хьомениг къилба седа хилла хьуна лепар ю бесплатно. Хьомениг, къилба седа хилла Хьуна лепар ю, Хьо вог1у некъ сирла-сирла бокхур бу. Хьомениг, къилба седа хилла Хьуна лепар ю, Хьо вог1у некъ сирла-сирла бокхур бу. Хьомениг, къилба седа хилла Хьуна лепар ю, Хьо вог1у некъ сирла-сирла бокхур бу. Хьомениг, къилба седа хилла Хьуна лепар ю, Хьо вог1у некъ сирла-сирла бокхур бу. Стиглахь нуьрца хьа ц1е асса йазийр ю, Стигал мал ю яржор ю.2р. Стиглахь нуьрца хьа ц1е асса йазийр ю, Стигал мал ю яржор ю.2р. Стиглахь нуьрца хьа ц1е асса йазийр ю, Стигал мал ю яржор ю.2р. Стиглахь нуьрца хьа ц1е асса йазийр ю, Стигал мал ю яржор ю.2р. Хьомениг, къилба седа хилла Хьуна лепар ю, Хьо вог1у некъ сирла-сирла бокхур бу. Хьомениг, къилба седа хилла Хьуна лепар ю, Хьо вог1у некъ сирла-сирла бокхур бу. Стиглахь нуьрца хьа ц1е асса йазийр ю, Стигал мал ю яржор ю.2р. Стиглахь нуьрца хьа ц1е асса йазийр ю, Стигал мал ю яржор ю.2р. Стиглахь нуьрца хьа ц1е асса йазийр ю, Стигал мал ю яржор ю.2р. Стиглахь нуьрца хьа ц1е асса йазийр ю, Стигал мал ю яржор ю.2р. Мой Грозный » Видео-галерея » Чеченские песни, видео » Амина Ахмадова Хьомениг Грозный 2013.Хьомениг, къона седа хилла хьуна лепар ю. Стиглахь нуьрца хьа ц1е асса йазийр ю, Стигал мал ю яржор ю.2р. Стиглахь нуьрца хьа ц1е асса йазийр ю, Стигал мал ю яржор ю.2р. Хьо вог1а некъ сирла-сирла бокхар бу Стиглахь нуьрца хьа ц1е ас язйир ю Стигал ма ю яржор ю. Хьомениг, къилба седа хилла Хьуна лепар ю, Хьо вог1у некъ сирла-сирла бокхур бу. Стиглахь нуьрца хьа ц1е асса йазийр ю, Стигал мал ю яржор ю.2р. Хьомениг, къилба седа хилла хьуна лепар ю, Хьо вог1у некъ сирла серла боккхур бу, Стиглахь нуьрца хьа ц1е аса язйийр ю, Стигал ма. Стиглахь нуьрца хьа ц1е асса йазийр ю, Стигал мал ю яржор ю.2р. Хьомениг, къилба седа хилла Хьуна лепар ю, Хьо вог1у некъ сирла-сирла бокхур бу. Стиглахь нуьрца хьа ц1е асса йазийр ю, Стигал мал ю яржор ю.2р. Стиглахь нуьрца хьа ц1е асса йазийр ю, Стигал мал ю яржор ю.2р. Стиглахь нуьрца хьа ц1е асса йазийр ю, Стигал мал ю яржор ю.2р. Хьомениг, къилба седа хилла Хьуна лепар ю, Хьо вог1у некъ сирла-сирла бокхур бу. Стиглахь нуьрца хьа ц1е асса йазийр ю, Стигал мал ю яржор ю.2р. Стиглахь нуьрца хьа ц1е асса йазийр ю, Стигал мал ю яржор ю.2р. Стиглахь нуьрца хьа ц1е асса йазийр ю, Стигал мал ю яржор ю.2р. хьо воху некъ сирла,сирла боккхур бу. Стиглахь нуьрца хьа ц1е асса йазийр ю, Стигал мал ю яржор ю.2р. Стиглахь нуьрца хьа ц1е асса йазийр ю, Стигал мал ю яржор ю.2р.. хьонка(наш) б, б черемша.\nГрафик функции 2 в степени минус х\nPrestigio psp 3530 duo muze d3 чехол\nКотел зота мастер 25 отзывы\nКуппер паб цены


Ассаламу Iалайкум! Муса-пайхамара АллахIаца къамел муха дина, доьххьара?\n(Оха бахкийтира элчанаш, хьоьга оха бийцина берш а, оха бахкийтира элчанаш, хьоьга оха бийцаза берш а; АллахIа къамел дира Мусаца, къамел дарца) [Сурат «Ан-Нисаъ» 164 айат].\nКхечу айатехь а, хьадисашкахь а деана ду АллахIа – сийлахь-цIена ву Иза – Мусага къамел дина хилар, цундела Муса-пайхамар – Делера салам хуьлда цунна – вевзаш ву «АллахIан къамелахо» аьлла. Къуръано а, Суннато а вайна билггал, шеко йоцуш хоуьйту, Ша кхоьллина долчу массо хIуманна тIехулахь-лекхахь волчу АллахIа хIокху лаьттахь волчу Муса-пайхамарца юкъахь юкъарло а йоцуш, Мусанна хаза а хезаш къамел дина хилар. Оцу айаташкахь деана долу дешнаш - «къамел дира» - бохуш долу, церан маьIна вайна девзаш ду, иза – хаза а хезаш къамел дар ду, и бохург хIун ду муьлхха а адамана хаьа, вай цу маьIнех теша дезаш ду, хIунда аьлча иза иштта ду аьлла вайга Дала а, Пайхамара а – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – хаийтина.\nМасийтта айатехь а, хьадисашкахь а деана ду Лекха хинволчу АллахIа къамел дина хилар, цундела вай теша Цо Шена луучу хенахь къамел дина хиларх а, деш хиларх а, дийриг хиларх а. Цу юкъа догIу, Къуръан Делан къамел хиларх вай тешар, Къуръан Дала дина къамел хиларх вай тешар.\nТкъа и къамел муха хилла бохучу хаттарна жоп вайна довзийтина дац, йа Дала а, йа Пайхамара а – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – цундела вайн бакъо яц и хаттар дан, вайна мегаш дац цуьнан духе кхиа гIерта. АллахIа Шен Къуръан тIехь а, Цуьнан Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – шен нийса долчу Суннатехь а хьахийна долчу АллахIан сифатех тешар тIехь ду вайна, Цуьнан сийлахьаллийца а, Цуьнан возаллийца а хила хьакъ долччу агIор, тIаккха церах тешначул тIаьхьа, оцу сифатийн хьокъехь «муха?» боху хаттар дар дихкина ду вайна, и хаттар дар мегаш дац вайна. ХIунда мегаш дац? Цкъа делахь, вайна АллахIан сифаташ муха ду ма-дарра довзийла яц, вайн хьекъалш цунна тIе кхуьийла яц. Лекха хинволчу АллахIа аьлла:\n(Дац цунах тера цхьа а хIума, Иза хезаш а, гуш а ву). [Сурат «Аш-Шура» 11 айат]\nШолгIа делахь вайна оцу сифатийн «муха?» бохучу хаттарна жоп дийцина дац Дала, йа довзийтина а дац. Пайхамар – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – волчу хенахь и сифаташ дуьйцуш доллушехь, йа цо а, йа асхьабаша а и хаттар дина дац, и дан мегаш хиллехьара цара дина хир дара иза. Ткъа цара иза дина ца хиларо вайна гойту и хаттар дар «бидIат» - керла юкъа даьккхина харц хIума хилар.\nИмам Малика – Дала къинхетам бойла цунах – аьлла, шега цхьаммо АллахI Шен Iарш тIехула лакхаваларх лаьцна «муха?» аьлла хаьттича: - «Лакхавалар бохучуьнан маьIна девзаш ду, «муха?» бохург хьекъал тIекхуьур долуш дац, цунах (лакхаваларх) тешар важиб ду, цунах лаьцна хаттар дар бидIат ду, ткъа хьо тилла стаг ву» - иза аьллчул тIаьхьа араваккхийтина цо иза шен мажлисера.\nКхин а аьлла Имам Малика – Дала къинхетам бойла цунах –: «Верлаш ларлолаш бидIатех». Цуьнга хаьттина: «ХIун ду и бидIаташ?» Цо аьлла: «БидIатан охIлу – уьш АллахIан цIерех а, Цуьнан сифатех а, Цуьнан къамелах а, Цуьнан Iилманах а, Цуьнан ницкъах а лаьцна къамелаш дийриш бу, асхьабаша а, диканца царна тIахьа баьзна хиллачу табиIунаша а Iадда дитина долу хIума Iадда ца дуьтуш (цара ца дийцинарг дуьйцуш)».1\nТахана цхьа тоба ю, йа хьалхабевллачара Iехош лелош белахь а, йа шайна хуушехь лелаш белахь а, асхьабаша а, табиIунаша а, баккхийчу Iелам-наха а мегар дац аьлла долу хIумнаш юьхьар лаьцна, цхьанне хIуманан кхетам боцучу юкъарчу нахана юкъахь и хIумнаш дуьйцуш, уьш даржош, нахе Делах лаьцна ойланаш йойтуш, нехан хьекъалш тIекхуьур доцу хаттарш церан кортош чохь гIиттош, шаьш бохучунна стаг реза ца хилча цунна мушрик ву олуш, цунах керста веш. Цара даржош долу хIума – Делан сифатех лаьцна нахе ойланаш йайтар ду, церан маьIна хIара ду йа важ ду бахар ду. Ткъа и хIума мегаш хIума дац, бусалба стаг кIез-кIеззиг вуьгуш керстаналлий тIе вуьгуш долу хIума ду.\n«Юкъарчу наха лелош долчу сакхтех ду – сийлахь-цIена а, лекха а волчу АллахIан сифатех а, Цуьнан къамелах а лаьцна хеттарш дар. Хьуна хаийла: шайтIано цхьа стаг Iилман къамелаш дан воьлча ша Iелам-стаг а, дикаллин да а ву моттуьйту цунна. Иштта и хIума марздо шайтIано цунна, шена хаа а ца хууш цо керстаналла деш долу дешнаш аллалц. Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – аьлла: «Адамаш хеттарш дан дуьйлалур ду, шаьш аллалц: «ХIара АллахI ву хIара Iалам кхоьллинарг, ткъа АллахI хьан кхоьллина?» Цундела, наха Iилманан къайленаш хеттар уггар даккхийчу сакхтех ду, цара сифатийн маьIнеш лехар уьш галбохуш долу хIума ду, уьш нисбийр долу хIума дац. Цундела, стага дан дезарг – Къуръан тIехь деана долчух тешар ду, тIаккха Элчано деанчух теша а тешна къобул дар ду, леха а ца лоьхуш, (и санна дерг Iадда а дитина) шен Iибадат дар ду».\nКхин а аьлла цо: «АллахIах лаьцна ойланаш йар мегаш дац, хIунда аьлча хьекъалш Цунах лаьцна ойланаш йан девлча хьере хуьлу, АллахI воккха ву нехан хьекъалшка чулацалур воцуш, дегнашка Шен куц хIоттадалур доцуш. (Дац Цунах тера цхьа а хIума, Иза хезаш а, гуш а ву)».\nОцу шен дешнашна тешаллийна хIара нийса хьадис далийна цо: IабдуллахI ибн Iумар ибн Ал-ХаттIаба – Дела реза хуьлда цаьршинна – аьлла: Делан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – элира: «Аш ойла йе АллахIан ниIматашна (билгалонашна) тIехь, аш ойла ма йе АллахIах лаце».\n «Шархьус-суннахI», Имам Ал-БагIавий.\n Абу Давуд, Ибнус-Сунний, Ассилсилатус-СахьихьахI.\n «Мухтасар минхIаджил-къосидин» - «Китабу афатил-лисан».\n Сурат «Аш-Шура» 11 айат.\n «Ал-МуIджам Ал-АвсатI», Ат-ТIабараний; «ШуIабул-Ийман», Ал-БайхIакъий; «МаджмаIуз-Заваид», Ал-ХIайсамий; «Ассилсилатус-сахьихьахI», Ал-Албани.