Хьанна пайде ду Эльджаркиевн валар?\nГIалгIайчуьрчу "Э" центран куьйгалхо вийначу меттехь, Москва\nГIалгIайчоьнан экстремизмна дуьхьалоечу центран куьйгалхо верах йолу версеш.\nДIадахначу шоьтадийнахь вийна ГIалгIайчоьнан чоьхьарчу гIуллакхийн министраллерчу «Э» центран куьйгалхо Эльджаркиев ИбрахIим а, цуьнан ваша, Москвара лор-нейрохирург Ахьмад а. Хила тарлучу бахьанех лаьцна яздо "Кавказ.Реалиино".\nМосквахь, Академикан Анохинан урамехь ларвина киллеро Эльджаркиев. Герз диттинчунна хууш хилла, маца, стенгахь хир ю полицин хьаькаман машен. ХIиттийначу видеокамерша гойту зуламхочо тапча етташ а, иза водуш а. Юьхьанца цо герз детта машена чуьра охьавоьссинчу ИбрахIимна, цул тIаьхьа – цуьнан вешина. «Интерфаксо» бахарехь, лаххара а иттазза кхоьссина киллеро тапча, тIаьххьара а коьртах йиттина, нах билггал лийр болуш. Воьжначохь велла ший а ваша. Ца карийна дIакхоьссина царна йиттина тапча.\nЭльджаркиев ИбрахIиман машена чохь, цуьнан ваша воцург, кхин цхьа стаг а хилла. Иза дийна висина, коьрта теш ву хIинца талламчашна.\nТIелеттарг лаца операци кхайкхийра полицино, амма цо хIун жамI делла хууш дац. Динчу зуламца доьзна лохуш ву Iедало кхо стаг.\nBaza цIе йолчу, полицина герга ларалучу телеграм-канало яздарехь, тIелеттачуьнца кхин а цхьа стаг а хилла, уьш Iаьржачу «Мазда» машенахь а баьхкина ЭльджаркиевгIар байа. Юьйцу машен тесна карийна зулам динчу меттигна гена йоццуш (юха-юха юхкуш, дуккха а нехан карах чекхъяьлла ю и машен).\n«Интерфаксан» хьостанаша дийцарехь, хаьнтIехь Iаьржа асанаш а йогIуш хилла киллерна тIера барзакъ, тIаьIначу басахь хилла хеча а, куй а.\nЗуламхой гина стаг левина полицино, цо бахарехь (Baza каналан хаам), ши стаг воьссина «Мазда» чуьра охьа, цхьаъ царех цIечу духарахь а волуш. Ткъа ша зулам дина ваьлча, цIен духар тоьрмиг чу дIа а лачкъийна, шеца волчуьнца цхьаьна Тропаревски урамехьа дIавахана иза.\nРБК-н хьостанна хетарехь, хьелаша гойту зулам цхьана кхечу агIоно мехах дайтина хилар. ГIалгIайчуьра хьал дика девзачу «Интерфаксан» хьостано, чIир хила тарло лелларг, боху.\n«Кавказский Узел» порталехь йолчу информацица, 2018-чу шеран Iай ГIалгIайчохь шайхан Белхароев БатIал-Хьаьжин кIентакIентан кIант Белхароев ИбрахIим верца доьзна Эльджаркиевца девнехь хилла БатIал-Хьаьжин вирдера нах. Цара «Э» центр бехкейина шайн устазан тIаьхьенах верг верна. Белхороев вийна кIира даьлча, безваш боцчу наха кIело а йина, герз диттира Эльжаркиев ИбрахIиман машенна – иза ца лазийра, ткъа чевнаш йира цуьнца хиллачу полисхошна.\nБатIал-Хьаьжин мурдашца юзу полицин хьаькам верах йолчу шайн версех цхьаъ талламо, аьлла хьостано РБК агенталле.\nГIалгIайчуьрчу «Э» центран буьйранча верца доьзна кхо стаг ву лохуш\nПетарбухарчу, низамхочун даржашкахь бехха белхаш бинчу, «Кавказ.Реалиига» шен цIе цаяккхар дехначу эпсаро а боху Эльджаркиев мехах вейтина хила тарло.\n"И гIуллакх шайна тIеэцна киллерш, шеко а йоцуш, профессионалаш бу. Галбовлар сов деза токхур дара цара. Бац уьш карийна хIинца а, яц хаалуш я лар а. Оцо а гойту церан профессионализм. Видеокамераша дукхахдолу зуламаш Iорадоху Москвахь – уьш массанхь а ю», - боху эксперто.\nСтаг вейта арабаьхнарш лаккхара корматалло йолуш бу, зулам, цара шайгара тапча цхьаьнхьа дIакхоьссина карийнехь алалур дара ишта, чIагIдо цо.\n"Стаг вийначо тапча дIакхуссуш хуьлу, иза цо дан дезарг ду, олу наха. Иза туьйра ду. Профессионало карайойтур яц ша лелийна тапча. Ларамза бен ца нисло ишта», - боху эксеперто.


Главная / Новости / Глава Чечни: Никому не дозволено вмешиваться в религиозные дела святынь\n22 июля в 10:50 (2017 г.)\nСан хьоме махкхой, сан хьоме Даймохк, сан безаме Нохчи къам. Салам маршал ду шюг Европер. Нохчи, ха*лаш ц1ах1ум: Европер нохчи ц1еер нохчашна, вай даймехкана мостаг1ий бацшун, тха хил бакъо яц, тхо ц1ен Нохчий далахь. Тха тайп-тапан бахьнаш ду тхо кхуз 1арн, амм дац тхой мохк-къам цабезаш! Вай дюнал долш далахьа*, вай жим къам ду. Шаадериг ниц1къац цадало, корт-хьекъал-говзал *ёш вайн. Кортац даах вай дуулцалахь, вайн т1ера баал ц1аанц1а д1абербац. Вай-орсий вовшах латинарш мюлшбу вайн дик ха*.... . И дицда мегар дац, и вай дицдахь вай къоман и юха* т1екхочур ду. Тахна ван-орсашн юкъматтаг буху г1ерташ бу уш..., уху* и т1ом вайн чуба лууш бу *юш... . Вай массери кёрт1алашо хил йез вай мохк юха* т1еме чуцакхоссар. Ц1ен Нохчочун кортахь(на первом месте) хил йез Нохчий къоман интересаш....( вай къоман пайдехь дериг).


Социалан машанашкахь вон хьехочу куьйгалхойн могIарахь лидершна юкъахь ву Кадыров\nОьрсийчуьра губернаторш социалан машанашкахь вон хьехор толлуш хIоттийначу антирейтинган топ-10 декъа кхаьчна Нохчийчоьнан куьйгалхо Кадыров Рамзан кхушеран Товбеца-баттахь. Наха цIерш вон яхарца хьалхаваьллачу итт губернаторна юкъахь Къилбаседа Кавказерчу мехкийн куьйгалхойх иза цхьаъ бен а вац.\nРейтинг хIоттийнарш бу Политикан конъюнктурин центран эксперташ. Таллам дIахьош цара зийна хьал 8 платформица, яздо "Актуальные комментарии" портало.\nДикачу агIор хьехор къастош динчу жамIехь 84-гIа ву Кадыров, цул лахахь вац цхьа губернатор бен – протесташкахь бехачу Хабаровск-махка хIинцца хьажийна волу Дегтяроев Михаил. Оцу платформин рейтингехь 77-чу меттехь ву Кхарачой-Чергазийчоьнан куьйгалхо Термезов Рашид. Цул лакхахьо лаьтта дика хьехорца ГIалгIайчуьра Калиматов Махьмуд-Iела – 75-гIа меттехь. Кавказан мехкийн куьйгалхойх наха лакхара мах хадош ву Къилбаседа ХIирийчоьнан лидер Битаров Вячеслав – 4-чу меттехь ву иза Оьрсийчуьрчу 85 губернаторшлахь. Амма массарел а хьалхаваьлла Васильев Владимир (Дагестан) – цунна кхаьчна 3-гIа меттиг.\nСоциалан машанашкахь вон вийцарца губернаторшлахь 7-гIаниг ву Кадыров Рамзана. Оьрсийчуьрчу губернаторшна наха йинчу массо а негативан комментарех шенна кхаьчна цунна 13%. Оцу рейтингехь 16-чу меттехь ву Къилбаседа ХIирийчоьнан куьйгалхо. Кранодар мехкан коьрта хьаькам – 23-гIаниг. Оьрсийчоьнан губернаторшлахь маасерал кIезиг критика йинарг ву Адыгейн куьйгалхо – 85-гIа меттиг.\nТовбеца-баттахь социалан машанашкахь 1,9 миллионе кхоччуш хаам битина наха губернаторех лаьцна, билгалдоккху Политикан конъюнктурин центрерчу талламчаша.\nГубернаторш хьехор иштта ду социалан машанашках: "Одноклассники" – 27%, "ВКонтакте" – 26%, Facebook - 18%, Twitter - 13%, Instagram - 7%, Telegram - 6%, YouTube - 2%, "Мир тесен" - 1%.\nБахначу баттахь Нохчийчуьра бюджетхой, ницкъаллин урхаллера белхахой а цхьаьна, декхаребира социалан машанашкахь мехкан лакхарчу куьйгалхой хестош комментареш язъян.\nТовбеца-беттан 8-чу дийнахь Нохчийчоьнан куьйгалхочо хьаькамашна тIедожийра "экстремизман а, Малхбузерчу мехаллийн а идеологашна" дуьхьал бен болх чIагIбар. И агIо тергонехь латто декхаревира информацин а, зорбан а министр Дудаев Ахьмад.


Мултимедиа, Дечкен-бутт 01, 2018 page 1\nГIуран-бутт 11, 2017\n"Жоьжахати яра и": Хьалхара тIом дагалоцуш\nДукаев Аслан ингалсан моттт хьоьхуш вара Соьлж-гIалахь, 1994-чу шарахь хьалхара тIом болалуш. Иттанаш эзарнаш нах байъира цу тIама тIехь. Тахана 23 шо кхочу и тIом балабелла. (ГIазкхийн маттахь; ингалсан маттахь хьажа кхузахь: http://www.rferl.org/media/video/russia-chechnya-aslan/26727430.html)\nВенехь Европан Кхерамзаллин а, Цхьаьнаболхбаран а организацин сесси йоьдучу хIусамна хьалха протестан митинг хIоттийра Шемахь Оьрсийчоьно дIакхоьхьучу политикана резобоцчу Австрерчу мухIажирша а, бухарчу бахархоша а. Митингехь дакъалоцуш бара нохчий а. Цигахь хилира Маршо Радион корреспондент.\nЕвропан Кхерамзаллин, Цхьаьнаболхбаран Кхеташонехь\nЕвропан Кхерамзаллин а, Цхьаьнаболхбаран а Кхеташоно (ОБСЕ) Венехь тахана схьадиллина мехкийн-декъашхойн арахьарчу гIуллакхийн министрийн 24-гIа цхьаьнакхетар.\nКрампус - Европерчу берийн ловзар-бIоба\nАвстрехь, Германехь, Европерчу кхечу цхьамогIа мехкашкахь «Крампус» (ширачу ламасташкара, ГIура Дадас ден диканаш талхош, бераш кхерош лела васт) даздо 5-6 кху беттан деношкахь. Австрерчу даздарийн кепах видео яьккхира Маршо Радион корреспонденто.\nИнтервью. Арцуев Аслан, оппозицин "Маьрша Оьрсийчоь" цхьаьнакхетараллан Вильнюсерчу форуман декъашхо\nДIадахначу кIирандийнахь а, оршотдийнахь а "Маьрша Оьрсийчоь" цхьаьнакхетаралло Вильнюсехь дIаяьхьира шен рогIера IV форум. Цигахь дакъалаьцначу нохчийн делегацин декъашхочо Арцуев Аслана довзуьйту бараман жамIаш.\nКадыров Рамзанан безам а, лазам а\nIарбошна мара а ветталуш, барташ боху Кадыровс, ткъа боксах летачу майданахь ца кхоаво иза. Муха, хьан йиттина Кадыровна.\nМаршо Радион президент: тхан болх сецна бац, ладогIархошка оха дIакхачор ю бакъйолу информаци\nЮстицин министралло "арахьарчу агентийн" статусе яьккхина Маршо Радио. "Министралло дIакхайкхийна, шайн низамаша Радион балхана кхи а гаттий дозанаш тухур ду аьлла", – дIахьедина Маршо Радион президента Кент Тома.\n"И видео яккхарх со дохко яьккхина"\nЦкъа хьалха iPhoneX яьккхира цо, Путинах лаьцна стих ешча. Юха нах интернетехь шена лен буьйлабелча, дохко яьлла ша, аьлла, видео дIаязъйина 17 долчу Асхабова Маккас. Дерриг доладелира, Iалхан-Юьртара йоIа Кадыровс дIакхайкхинчу байтийн къийсамехь дакъа лаьцначул тIаьхьа.\nДоьрзучу кIиранан хиламаш\nВИДЕО-дайджест: Мила ву Украинерчу Никополехь кхелан цIа чохь, ша а леш, нахана зен дина нохчо? Кхин цхьаммо а ша динчу къамелна къинтIера бовлар дехна Нохчийчуьрчу хьаькамашка. «Арахьарчу агентийн» цIерш етта хаамийн гIирсашна Iамеркой, Оьрсийчоьной. Чатаев Ахьмадан дахар Тбилисехь кхачаделла...\nГIуран-бутт 02, 2017\nЕвропера шемахой реза бац Сочерчу барамна\nДеношкахь Сочехь Шемин хиндерг дийцаредира кхаа пачхьалкхан векалша: Оьрсийчоьнан, Туркойчоьнан, ГIажарийчоьнан. Политика хьехорал совнах, Шемарчу малхбалера курдойн позици а йийцира лидерша Путина а, ЭрдогIана а, РохIанис а.\nНохчийчоьнан вахархочо ши граната эккхийтина Украинерчу кхелехь\nНохчийчуьрчу вахархочо Тапаев Руслана ши граната эккхийтина Украинерчу Никополан кIоштан кхелехь. Цигахь луьстуш дара цуьнан кIант Ризван верца доьзна дов. Тапаев кхелхина. Вийна цхьа бехкевийриг а. 7 стаг чевнаш хилла ву. Царах 3 ву вочу хьолехь.\nДуьненчохь уггар а йоккхачу, исбаьхьчу хIусамчохь дека хьакъ долчу Паскаев Рамзанан мукъамашка ладогIа Соьлж-ГIаларчу Къоман библиотекан кхерчахь гулбеллера кхааридийнахь. Маршо Радион корреспондент а вара цига кхайкхина.


Украинехь лаьцна Илаев Интерполон тептарехь вац аьлла цуьнан адвокато\nГезгмашин-бутт 28, 2019\nУкраинерчу полицино Оьрсийчоьнан Талламан комитетан дехарца лаьцна Нохчийчуьра 33 шо долу вахархо Илаев Амхьад Интерполон лехамашкахь вац. Цуьнан адвокатан Ангелов Иванан информацица, Украинерчу адвокатийн хаттарна жоп луш, Лионерчу Интерполон офисан урхалхочо куьйгъяздинчу жоьпехь бина цунах хаам.\n"Лионера кхаьчна тхоьга ишта кехат. Цо тоьшалла до, Илаев Украинерчу полицига Оьрсийчоьно тIедилларца лаьцна хилар", - хоуьйту Ангеловс.\nЦо билгалдаьккхина, Инарла прокуратуре а, Илаевн гIуллакхна тIехула экстрадицин таллам бечу Харьковн кIоштан прокуратуре а ша кехаташ дахьаийтарх, ситуацех кхетор доьхуш.\n"Оьрсийчуьра даьхкина кехаташ луьстуш ду шаьш боху цара. Шаьш иза дIа ца велча ца довлу, хIунда аьлча, тIаккха Оьрсийчоьно цигахь хьулбелла шайн зуламхой схьалур бац боху цара. Оьрсийчоьно ишта а схьа луш бац Украинехь кхел йина, гоьбевлла политикаш ас аьлча, цкъа мацца белла а лур бу элира соьга", - дуьйцу адвокато.\nДахначу еаридийнахь Харьковн кIоштан кхело кхин а шина баттана Илаев лаьцна вуьтуш сацамбина.\nМаршо Радионо яздира, Илаев Амхьад Украинехь лацарх, цо Нохчийчохь стаг вийна, бакъо йоцуш герз а лелийна аьлла, Оьрсийчоьно еллачу информаци тIехула. Адвокато Ангеловс чIагIдарца, 2008-чу шарахь дуьйна Украине сехьа а ваьлла, Харьковн кIоштахь вехаш хилла Илаев.


ТIеман буьйранча лаьттина, Ичкерин вице-премьеран даржехь хиллачу Закаев Ахьмада кест-кеста дIахьедарш до Нохчийчуьрчу хьаькамашна дуьхьал. Масала, яхначу гурахь Iедалхошна критика йинчунна таIзар деш видео гучуяьллачул тIаьхьа, Закаевн цхьаьнакхетар хилира ОБСЕ-н Парламентан ассамблейн куьйгалхойх йолчу Цедерфельт Маргаретаца. Нохчийчоьнан куьйгалхочун Кадыров Рамзанан цIарца махкахь кхел йоцуш нах хIаллакбарх дийцаредира цо цигахь.\nХьалхо политикана Закаев Ахьмадна вен кхерам тесира Кадыров Рамзана. Нохчийчоьнан куьйгалхочун видео ю цо пайдаоьцучу инстаграм-агIонехь.\nЗакаеван цIе ца йоккху Кадыровс, амма хьехайо иза веха гIала – Лондон, юьйцу политико караерзийна йолу актеран говзалла.


Туркойчоь:Карчам хьаьшна, амма дукха нах белла\nТовбеца-бутт 16, 2016\nТуркойн Iедало чIагIдо, 90 процентна хьал пачхьалкхан ницкъийн карахь ду, бохуш. Амма гIаттамхойн карахь вуьсуш ву массех эскарийн Инарла Штабан декъашхо.\nТIеман дакъош карчамбан гIерташ хиллачу летаршкахь 194 стаг велла, царех 104 гIаттамхо а, 90 маьрша вахархо а волуш. Эзар сов стаг ву лазийна а. Iедало лаьцна 3 эзар эскархо.\nГIаттамхошкара лецначуьра схьаваккхавелларг цхьа инарла бен вац - Инарла Штабан буьйранча Акар Хулуси, бисинарш стенгахь лечкъийна латтабо хууш дац, аьлла Инарла Штабан куьйгалхочун декхарш кхочушдечу Дундар Умита.\nЦо хаамбарехь, шоьтан буса гIаттамехь дакъалаьцна ТIеман кеманийн ницкъийн буьйранчаша а, эскаршкарчу жандармерин коьртачу хьакамо а, иштта гIагIадиллинчу техникан цхьадолчу дакъойн куьйгалхоша а.\nДоккхачу декъанна гIаттамхошца дериг къастийна даьлла хьесап ду, Iедало тергойо махкарчу къепенан, дIахьедина Евросоюзца юкъаметтигаш лелоран министра Челик Омера.\nБуса ша официалехь йоцчу хьостанашца, интернетехула къамелдеш президенто Эрдогана гIаттамхоша арабаьккхина некъ чекх ца баьлла, элира, амма кхайкхира халкъ гIаланийн урамашка даларе, пачхьалкханна тIебоьссина кхерам юхабаллалц.\nШоьтан Iуьйранна уллерчу Желтойн махка доьссира цхьа беракема, оцу чохь хиллачу гIаттамхоша тховкIело ехна желтошка.\nШен дош алаза ца висина Туркойчуьрчу хьолан хьокъехь Нохчийчоьнан администратор Кадыров а. Инстаграмехь цо яздо, гIаттамхой Малхбузенехьа ойланаш йолу эскархой бу, цара Эрдоганна тIеIаткъамбора чоьхьара а, арахьара а политика цуьнга шайна ма-хетта дIаяхьийта гIерташ, амма президенто ла ца догIара цаьрга, уьш цундела гIаттаме а бевлла.\nКадыровчуьнца йогIуш позици къадийна Оьрсийчоьнан Думин цхьана комитетерчу буьйранчин когаметта волчу Пахолков Олега а. Цо Туркойчохь карчамбан хьехнарг Iаьмеркан Штаташ ю, боху.


Аьрсбин Абу-Бакр: КХЕТАМ ДЕНБАР - ХАРЦО САЦОР! (ВИДЕО) - Chechenews\nГлавная » Все Новости » Главная новость » Аьрсбин Абу-Бакр: КХЕТАМ ДЕНБАР — ХАРЦО САЦОР! (ВИДЕО)\nПосланник Аллаха (мир ему и благословение) говорил: «Кто из вас увидит злодеяние, пусть остановит его рукой; если не в состоянии сделать это, то языком; а если и на это не способен, пусть хотя бы не соглашается сердцем, – это самая слабая степень веры». Передал имам Муслим. Anzor Viena\nТем, кого посадили на головы народа, очень надо превратить этот народ в какую-то аморфную, безымянную массу. Такой беспородной толпой управлять очень легко. Они будут делать все, что бы уничтожить стержень народа, его дух. Ruslan Ruslanov\nНохчалла национализм а ю, национализм динехь мегаш а яц, бохуш, нохчийн хIуманаш сийсаздеш, уьш дайдеш, цхьа адамаш даьржина вайна юккъехь, буьйцуш нохчийн мотт болуш. ХIинцалц арахьара мостагIа гIиртинера вайн къам синоьздангаллах дохо. ХIинца чуьра мостагIий бийла буьйлабелла вайна. Уггар кхераме мостагIий уьш бу! Дукхахберш тилийна лелош а бу царех, царна шайна а шаьш буйла а ца хууш. Йоккха кIело ю цигахь. Къаьсттина хIинца тIекхуьуш болчу вайн кегийрхойн кхетам галбаккха, церан хьекъалшна тIехьажийна ондда болх вайн мостагIийн, кхане цаьргахь, оцу кегийрхошкахь юйла а хууш.\nХIинца вайн къоман мостагIашна кхин некъ карийна вайна дуьхьала. Динца дин дIадаккхар, суннатца суннат дIадаккхар. Цара дуьйцург баккъал нийса дин ду моьттуш, дин дезаш волу жиманиг Iехало. Иза шен дена а дуьхьала волу, нанна а дуьхьала волу. Царна дуьхьала ваьлларг махкана а, халкъана а дуьхьалаваьлча бан тамаш а бац! Цара мегар яц, национализм ю бохуш йолу нохчалла хIун ю, цо хIун чулоцу билгалдаккха деза цкъа уггар хьалха. Нохчалло шен мохк базар чулоцу. Вайн Пайхамарна ша вина, ша кхиина шен мохк безаш хилла хилар — вайна хууш долу бакъдерг ду. Делера салам-маршалла хуьйла цунна! Нохчалло гIиллакх чулоцу.\nКъематдийнахь шена шух уггар гергахь хинверг — шух гIиллакх хазадерг ву, аьлла Элчано. Делера салам-маршалла хуьйла цунна! Нохчалло эхь чулоцу. «Эхь — иманах цхьа дакъа ду» — аьлла Элчано. Делера салам-маршалла хуьйла цунна! Нохчалло воккханиг ларар а, жимачуьнга къинхетам хилар а чулоцу. Вайх вац шуна, аьлла Элчано, жимачуьнца къинхетаме воцург а, баккхийчеран сийлалла ца хуушверг а. Делера салам-маршалла хуьйла цунна! Нохчалло хьаша-да ларар чулоцу. ЦIенна дуьххьала хьешана шенна деш «оти» олуш цIа хилла нохчийн, и хьаша паргIат хилийта. Хьаша вагIахь а, бохуш, хьешана дIабиллина латтош кхача а хилла. «Делах а, къематдийнах а тешаш волчо хьаша-да лоьрийла», — аьлла Элчано. Делера салам-маршалла хуьйла цунна! Нохчалло тешаме хилар чулоцу.\nВайн Пайхамарал тешаме а волуш къонах ца ваьхна лаьттан букъа тIехь! Цуьнан шен мостагIаша а тоьшалла деш хилла цунна, тешамеверг ву хьо, бохуш. Делера салам-маршалла хуьйла цунна! Стагехь уггар кIезга хIума ду аьлла вайн Пайхамара: кхераррий, писаллий. Делера салам-маршалла хуьйла цунна! Цхьаммо а къовсур доцуш, дуьненна а хууш, дуьненахь майраллица девзина къам ду нохчийн къам. И амал а оцу вай далийначу Элчанан къамелца йогIуш карйо вайна.\nДелера салам-маршалла хуьйла цунна! Нохчий комаьрша нах хилла. Ша ваьлла, керла хIусам а, доьзал а кхолла, охьахиина волчу гIийла воллучу стаге, цхьа хан билгал а йоккхий, хIоккхул йолчу хенан юкъана, олий, воттана даьхни луш ламаст хилла нохчийн, цуьнга шен даьхни доладайта. Вукхо, и хан дIаяьлча, шега схьаделла долу даьхни юхалуш хилла, оцу юкъана дебна, совдоьвлла долу даьхни цунна шенна а дуьсуш, даьхни долчо тIера ял а ца оьцуш. «Воттана даьхни далар» — олуш хилла цунах нохчаша. Цундела даим беркат лаьттина Нохчийчохь.\nКомаьршо йолччохь беркат а хуьлу. Нохчий даим хилла камаьрша а, вовшка хьовсуш а, де доьхна веанчунна дан гIо долуш а. Пайхамара, Делера салам-маршалла хуьйла цунна, стагехь уггар кIезга хIума ду, аьлла, билгалдаьккхина долу кхераррий, писаллий нохчаллица йоцуш карий вайна. Иштта охьадагардан кхин а дуккха а ду уьш. Вай масаллина дахкийнарш коьртанаш бен дацара. Вайна билгалдолу-кх — нохчалла суннатах лаьтташ хилар, нохчалла – хаза гIиллакх хилар. Цунах олу и кIело. КIело иштта хуьлуш ю.\nСуннат а хьехош, суннатах долчу хIуманех, хазачу гIиллакхех нах бухабахар. ТIаккха Делан а, динан а, къоман а мостагIий ца аьлла, кхин хIун ала деза оцу декъазчу догIмех! ХIун бен ду и, нохчийн гIиллакх хилча а, гуьржийн гIиллакх хилча а, муьлххачу а къоман гIиллакх хилча а, хьаъа лелийча а, цуьнан цIе мухха яьккхича а. Хаза гIиллакх хаза ду-кх. Хьеннан делахь а. Дуьххьара куьг лоцуш салам дала буьйлабелла болу яманхой богIу шуна, аьлла-кх Пайхамара, церан къоман гIиллакх билгал а доккхуш, и гIиллакх цаьрга а дуьллуш. Делера салам-маршалла хуьйла цунна! Нохчийн хIух доцу нохчийн мотт буьйцу адамаш кхетар дац вай дуьйцух. Цхьа а наци йоцуш болчу царна и хетча бан тамаша а бац! Вай бусалба а ду, къам а ду! https://vk.com/yalsaman


Нохчийчохь байъинчу журналисташна хIоттийна хIоллам\nНохчийчохь ларм беш даздина Оьрсийчоьнан зорбан Де. Иза юкъадаьккхина ду 1991-чу шарахь, Петр 1-чо 1703-чу шарахь омра делла "Ведомости" газетана зорба тоьхна хьалхара номер араяларан сий деш. Республикан информацин а, зорбанан а министралло вовшахтоьхначу оцу мероприятехь дакъалоцуш бара меттигерчу зорбанан гIирсийн коьрта редакторш а, юкъараллин жигархой а, министраллан белхахой а, шайн коьртехь Нохчийчоьнан куьйгалхочун хьехамча, информацин а, зорбанан а министр Дудаев Ахьмад а волуш. Нохчийчохь зорбанан гIирсийн белхахой бу, амма буй-те цигахь маьрша журналисташ?\n"Чеченинфо" агенталло ялочу информацица, газеташна юкъахь Нохчийчохь коьрта дакъа дIалоцуш бу республикан а, гIалин а статус йолу зорбан гIирсаш. Царах ду газеташ "Вести Республики", "Даймохк", "Молодёжная смена", "Столица +", ткъа иштта журналаш "Орга","Вайнах", "СтелаIад". Уьш арахоьцуш ду бюджетера ахчанах. Цул сов, Нохчийчохь шайн газеташ ду ерриг а аьлча санна кIошташкахь.\nНохчийчуьра "Теркйист" газет\nЦара хийцина хьалха хилла регионийн а, масех кIошта цхьаьнатоьхна арахоьцуш хилла газеташ. 1990-гIа шераш дуьйлалуш хиллачу хьолаца дуьстича, республикехь дац цхьа а долахь долу я дозуш доцу газет а, журнал а.\nКавказ.Реалии сайто бинчу талламца, йозуш йоцу жуналистика йоцуш ю таханлерчу Нохчийчохь, иза иштта дац бохуш чIагIдеш зорбан гIирсийн белхахой цигахь белахь а. Иштта хьал хIоттаран коьрта бахьана ду, тхоьца воцург тхуна дуьхьал ву, бохучу кепехь лелар долчу Кадыровн Iедало оцу хьокъехь зорбан гIирсашна тIехь луьра Iуналла деш хилар.\nАмма иштта хьал даима а дацара. Советан пачхьалкх йоьхначул тIаьхьа, Дудаев ЖовхIар Iедале веъча, республикехь арадовлуш дара оппозицин газеташ, болх беш бара кхин болу зорбан гIирсаш. Коьртачу декъана уьш дара Нохч-ГIалгIайн автономин республика йолуш коммунистийн Iедало кхоьллина, амма хан-зама хийцаяларна белхан коллективан дола девлла меттигера коьрта газеташ а, журналаш а.\nЦхьадолу оппозицин газеташ шаьш реза цахилар гайта гIертара йозуш йоцучу Нохчийн Республикех Советан Iедал доьхначу маьIаргонна йоццучу ханна хIоттина Нохч-ГIалгIайн Республика бохуш, оцу хенахь, Нохчийчоьнах дIа а къаьстина, буьззинчу барамехь Оьрсийчоьнан Федерацин дакъа ГIалгIайчоьнах хиллехь а.\nТIом боьдучу шерашкахь а, ур-аттал цул тIаьхьа а Нохчийчохь яра йозуш йоцу пресса, тIаьхьарчу хенахь адамашна ницкъбар а, адамийн бакъонаш йохор а хила дезаш долу хIума а хилла дIахIоьттинчу республикехь хуьлург шайн ма хуьллу ма-дарра гайта гIерташ.\nАмма дерриг а хицаделира Iедале Кадыров Рамзан веъча. "Американ аз" портало яздарехь, журналисташ а, бакъонашларъярхой а хьийзо доладелира Кадыровс урхалла дон нохчийн Iедал, иза президент хIоьттинчу 2007-чу шарахь дуьйна: Нохчийчуьра дахар дуьйцуш болу маьрша интернет-гIирсаш, ша аьлча "Кавказан хан" сайто оцу хенахь яздора Кадыровн администрацерчу Iедалхоша оцу республикехь цензура лелош а ю, редакцешна Iаткъам беш а бу бохуш.\nТIаьхьо цунах лаьцна яздан долира дуьненаюкъарчу тIегIантIехь. "Доза доцу репортераш" юкъаралло шен дIахаийтарехь 2011-чу шарахь хаам бира, нохчийн медиа гIирсашкахь "шаьш шайна цензура еш хиларх а, лаьттачу кхерамах а" лаьцна.\nМаршо Радион Оьрсийн сервисо (Радио Свобода) яздарехь, 2015-чу шарахь Эвтарарчу нохчийн блогеро шен инстаргамехь беламе хьахийнера "Сан тоьлла доттагI президент Путин ву", бохуш йиш лоькхуш спортан чоьнехь дегIметтахдоккхуш волу Кадыров Рамзан. Кхиазхо хьийзира чухула духарца, изза лоькхуьйтуш йишаа йолуш, водучу коьчаллина тIехь уьдуьйтуш. "Со карор вац моьттуш, ас Instagram-хь яздинера яздан оьшуш ца хилларг" – боху Дикаевс видео тIехь...\nЦул тIаьхьа 5 шо даьлла. Кадыровх лаьцна хьовха, цхьана а цунна уллерчу Iедалхочух лаьцна хIумма а дийца хIуьттуш бац Нохчийчуьра бахархой. Царна хаьа шаьш бекхам ца беш дуьтур доций. Кхин дукха ца дийцича а, тоьар ду дукха хан йоццуш Кадыровна лийна болу нах Венехь а, Берлнехь а байар а, Швецехь нохчийн блогер Абдурахманов Тумсо вен гIортар а хьахийча а.\nНохчий шайн куьйгалхошна критика ярх ларло ур-аттала социалан машанашкахь а, ткъа республике болх бан богIуш болу журналисташ, уьш оццул дукха а бац, ловш бу хьул а ца деш, шайна тIехь ницкъбар.\nКъеггина тоьшалла ду цунна "Новая газетан" журналистца Милашина Еленица хилларг. Стохка Чиллан-баттахь Соьлжа-ГIалахь йиттира цунна а, цуьнца хиллачу адвокатана Дубровина Маринина а.\nЦаьршинна тIелатар динера и шиъ блогерна Нуханов Исламан тIехь кхел еш терго ян еъча. Оцу стага YouTube-хь дийцинера Кадыровн а, цуьнан ганарчу нехан а токхе дахарх лаьцна. ТIелеттачара шаьш дечун видео йоккхуш хиллера. Милашина тешна ю цара иза деш хиллера бохучух шайн хьаькамна отчет ялархьамма.\nМаьршачу журналисташна кхераме меттиг юьсуш ю Нохчийчоь. Цундела уьш севцна цига ца боьлхуш. Балхана оьшу хаамаш лахьо гIерта уьш, меттигерчу журналистех пайда а оьцуш.\nСокирянская Екатерина конфликташ ца хилаийран анализ яран центран цуьйгалхо ю. Цо чIагIдарехь, Нохчийчохь дуккха а бу дика, шайна юкъахь бозуш бозурш а болуш, журналисташ. Кавказ.Реалии сайтана интервью луш цо дийцира цара дехьа-сехьа ца гIерташ, позици лоцуш хиларх лаьцна, кхеташ долчу бахьанашца: "Нохчийчоь дуккха а журналисташ бу, бозуш боцурш а бу. Амма маьрша журналистика яц цигахь, цхьа а шеко а йоцуш! Маьрша шена хетарг дийца хьелаш дац цигахь. Республикехь хIоттийна ю тоталитаран раж. Цундела цхьа а маьрша журналистика яц Нохчийн Республикан территори тIехь".\nБакъонашларъярхочо билгалдаккхарехь, дукхаха болу журналисташ болх беш бу шайна Iедалша тоьхначу дозанашлахь.\nНохчийчохь хилла ца Iаш, журналистика хьалха санна кхераме гIуллакх хиларх лаьцна дуьйцу "Журналисташ ларбаран комитето" бечу талламаша. Церан жамIаш довзуьйту оцу комитето хIора шарахь. Иштта стохка ГIуран-бутт чекхболуш "Доза доцу репортераш" юкъаралло бинчу хаамца, 2020-чу шарахь дуьнентIехь вийна 50 журналист.\n"Доза доцу репортераш" плакат дIатухуш бу, Путин Владимиран сурт а долуш. Путина гойту жест символ ю цо маьрша пресса лараран\n"Сноб" зорбан гIирсо бинчу хаамца 1992-чу шарера 2018-чу шаре кхаччалц дуьнентIехь вийна 1331 журналист, царах 83 вийна Оьрсийчоьнан территори тIехь. Ткъех гергга царах ву Нохчийчохь вийна.\nХала хеташ делахь а, байъинчу журналистийн билггала долу терахь хууш дац. Церан тептар каро аьтто бу Википедехь, делахь а цу тIехь а яц щайн белхан декхар кхочушдеш кхелхинчу журналистийн ерриг а цIераш.


Дуьне Къилба Корейна ТIехIотта Деза, Аьлла, Хеташ Ю Iамерка\nКъилб Корей -- Президент Ли Мьюнг Бак а, Iамеркан пачхьалкхан секретар Клинтон ХIиллари а Сеулехь цхьанакхетта, 26Сти2010\nКъилба-Седа Корейна а Къилбан Корейна а юкъахь иккхинчу девнехь бехке Къилба Корей ю аьлла, хеташ ю Цхьанатоьхна Штаташ. И боху дIахьедар дина Iамеркан пачхьалкхан секретар йолчу Клинтон Хiилларис, ша Сеуле яхана йолуш. И дов муха гуш ду Вашингтонна?\nЦхьанатоьхна Штаташ Къилба Корейна тIехIиттина ю аьлла дIахьедар дина Iамеркан пачхьалкхан секретар йолчу Клинтон ХIилларис. Къилбаседан Корейно оцу Къилба Корейна хIурдан кема а дохийна иккхинчу девнехь, иштта, Сеулан тIехIоьттина Вашингтон. Шаьш динчуьн бахьана дуьйцуш Сеулехь зорбан-конференцехь иштта йист хилира Iамеркан пачхьалкхан секретар Клинтон ХIиллари.\nКлинтон: Тхан шинан мехкан кхолламаш иттанаш шерашкахь вовшашца боьзна хилла бу. Кху тIаьхьарчу 60 шарахь дуьненахь машар Iалашбеш а, Корейн ах-гIайренна тIехь а, оцу регионехь а, къепе ларъеш, цхьана схьадаьхкина тхо. Къилба Корейн кхерамзалла а, цуьнан суверенитет а Цхьанатоьхначу Штаташ вуно чIогIа ларъйийр йолуш ю.\nКхин дIа а къамел деш Клинтон Хилларис аьлла 26-чу мартехь, 46 стаг а леш, хин буха дахана долу Къилба Корейн хIурдан кема Къилбаседа Корейн эскархоша торпеда а тоьхна дохийна дара, аьлла.\nМаршо радио: Къилбаседа Корейно иза тIеоьцуш дац. Шаьш кхин дIа а, иштта, бехке деш хилахь, шаьш тIаме девр ду бохуш, дIахьедарш до цигарчу Iедалхоша.\nГовзанчаш тидаме оьцуш ду, оцу девно шина мехкан экономикан уьйраш а талхош хилар. Къилба Корейхь Кэсон олучу гIалахь болх беш ву шовзткъех сов эзар Къилбаседа Корейра вахархо. Уьш цигара дIабаха мега хIинца. Цо а, дикка талхор ю, оцу шинан мехкан юкъаметтигаш бохуш дуьйцу говзанчаша.


ХIирийчуьрчу клиникехь ковидах беллачарна къоланаш до, латкъамаш бо гергарчара\nКъилбаседа ХIирийчохь коронавирусах беллачу нехан хIуманаш лечъийна меттигерчу Клиникан дарбан хIусамехь, чIагIдо церан гергарчара. Меттигерчу яхархочуьнан Лучкина Еленин нана елла Марсхьокху-беттан 9-хь. Лучкинас чIагIдарехь, цуьнан пIелгара мухIар даьккхина, яздо Mash телеграм-канала.\n"Цуьнан мухIар дара, цкъа а плгара доккхуш а доцуш. БархI шо хьалха цунна совгIатана деллера оха иза. Госпитале охьайижош мухIар цуьнан пIелга тIехь дара. Дара иза цуьнца реанимаце юьгуш а. Амма морге кхаьчча цуьнан мухIар дацара", - дуьйцу Лучкинас.\nЦо чIагIдарехь, полици реза ца хилла, бехктакхаман гIуллакх доло, "лоьрийн оцу хьокъехь ала хIумма а ца хиларна".\nЦу тайппаниг хилла Бичикаев Давидан оцу дарбан хIусаме охьайиллина хиллачу ненаца а. Бичикаевс чIагIдо, шен ненехь, 7 эазар сом чохь а долуш, ахчанан бохча дара бохуш.\n"Тхан гергарнаш иза моргера схьаэца бахча, цуьнан хIуманаш дарбан цIийнехь палати чохь йисна хиллера, амма 7 эзар ца хиллера бохчи чохь, цхьамма дIаэцнера ахча. Иза цуьнца хилла ца Iан, дукхахболчера ахча а, деши а, лачкъо там берг дерриг лачкъийна меттигаш ю", - чIагIдо Бичикаевс.\nБеллачера гергарнаш карарчу хенахь цхьаьне кхайкхам кечбеш бу ницкъаллин структурашка.\nРеспубликерчу могашаллин министраллехь дIахьедина, хилларг шайна хууш хIума дац аьлла, билгалдоккху Mash-а.


Portrait of the Chechen activist Oyub Titiyev (undated)\nВолгоградерчу жигархоша "Маьршаваккха Титиев Оюб" тIе яздина плакаташ а карахь флешмоб дIаяьхьна кIирандийнахь. Маршо Радионо хьалхо ма яздарра, еарийдийнахь кхело шина баттана Титиев чохь латтош сацам тIеэцна, наркотикаш яьхна цуьнгара аьлла, бехке а веш.\nТитиевс чIагIдо, полисхоша наркотикаш шен машенчу кхийсина хиларх. Цо дIахьедина шен адвокате, бехк тIе ца лацахь, терроризман агIончаш хилла бохуш, шаьш хьан гергарчу нахана дуьхьал бехкзуламан гIуллакхаш доьллур ду бохуш, кхерамаш тийсина шена аьлла.\nВолгоградан кIоштан кхелан гIишлонна хьалхха дIаяьхьна жигархоша бакъонашларъярхочунна гIо лоцуш флешмоб.\n"Маьршаваккха Титиев Оюб" тIе яздинчу плакаташца рогI-рогIана суьрташ даьхна гулбеллачара.\n"Титиев Оюбна кхийсина ю наркотикаш, - аьлла дIахьедина акцин декъашхочо Кругляков Владимира, - И тайпа бакъонаш хьоьшуш меттигаш Нохчийчохь нисъелла ца Iа, йоллу Оьрсийчохь а нисло. Ткъа Нохчийчохь хIара санна харцо дуьххьара яц. Кхул хьалха Кутаев Руслан, Гериев Жалавди, хIинца Титиев Оюб", -аьлла, дерзийна шен къамел.\nБакъонашларъярхочунна дуьхьал лелочу харцоно, оьгIазбахийтина Волгоградера жигархой Оьрсийчоьнан харжамашна а бойкот кхайкхо лаам болуш бу.


Оршот дийнахь Оьрсийчоьнан арахьарчу гIуллакхийн министралло хаам баржира, масех полшхойн дипломат махкара араваьккхина аьлла. И гIулч кху деношкахь айкханчаллин бехке а бина, шайн махкарчу оьрсийн векалтин белхахой Полшано арабахарна дуьхьал йина яра.\n„Полшин куьйгалло цхьа а бахьана доцу гамонан акци йинера оьрсийн дипломаташна дуьхьал, уьш айкханчаллин бехке а бина. Полшано а, Балтикерчу пачхьалкхаша дипломатийн тIом болийна. Цундела оьрсийн агIоно цунна дуьхьал симметрикан жоп делла, цхьа могIа полшхойн дипломаташ махкара ара а баьхна“, - аьлла яздинера Оьрсийчоьнан арахьарчу гIуллакхийн министралло шен сайта тIехь.\nЦу хьукмато хьахийна йолу „гамонан акци“ - иза масех де хьалха Полшехь Оьрсийчоьнна болх беш хилла волу полшхойне эскаран эпсар гучуваларна гуонахь яьлла IалагIож ю. Варшаверчу кхело даханчу пIераскан дийнахь цкъачунна кхаа баттана дIалаьцнера шех Збигнев аьлла цIе йоккхуш волу и эпсар, кхечу пачхьалкханна болх барна бехке а вина.\nПолшерчу хаамийн гIирсаша чIагIдарехь, цу пачхьалкхан тIеман министраллин белхахо волу и стаг масех шарахь Варшавехь оьрсийн векалтехь дипломат санна ларалуш волчу Талламийн Коьрта Урхалла цIе йолчу оьрсийн къайлахчу сервисан цхьана белхахочуьнах ветталуш а, цуьнгара ахчанаш ийдеш а хилла. Цу ямартлонна цунна, меттигерчу низамашца, итт шо хан тоха йиш ю.\nАмма Збигнев цхьаъ хилла ца Iа кху муьрехь Оьрсийчоьнна шпионалла лелош гучуваьлларг. Станислав цIе йолу вевзаш волу юрист а, политик а хилла иштта шен Даймахкана ямарт.\nПолшин а, Оьрсийчоьнан а паспорташ долу и Станислав тIебогIучу харжамашкахь Сейман, я вуьшта аьлча, меттигерчу парламентан депутат хила кечлуш хилла, ткъа цкъачунна иза цхьана газ йохка-эцарца йоьзначу фирмехь болх беш хилла. Иза а даханчу пIераскан дийнахь, Збигневца цхьаьна, цкъа хьалха кхаа баттана лаьцна.\nИ ши айкханча гучуваьлачул тIаьхьа Полшин куьйгалло, дуьненаюкъарчу низамашца догIуш ма-хиллара, цаьрца болх беш гучубевлла болу Варшаверчу Оьрсийчоьнан векалтин белхахой махкал арабаха сацам бира, хенаца Полшехь бехаш а, болх беш а болу кхинболу Оьрсийчоьнан бахархой а, журналисташ а царна тIаьхьа хьовсон бакъо шайгахь а юьтуш.\nКхузахь ала догIу, ши кIира хьалха иштта оьрсийн айкханчаш гучу а бевлла, йоккха IалагIож Германехь а яьлла хилар. Боннерчу Оьрсийчоьнан векалтехь болх беш хилла волу цхьа дипломат араваьккхинера немцоша, шпионалла лелош гучу а ваьлла. Цунна дуьхьал Москохано Германин векалтехь болх беш йолу зуда араяьккхира.\nБакъду, немцойн агIоно чIагIдарехь, иза цхьа а бехк-гуьнахь йоцуш хилла, цундела цуо цу хIуманна протест а кхайкхинера. „И санна йолу хIуьттаренаш лелош – иза мехий Iиттаран политика ю. Тхуна-м ца хаа, цуо мича кхачор ву“, - аьллера немцойн Шпигел журнале Германин урхаллин белхахочуо цу хьокъехь.\nОьрсийчоьнна болх беш болчу айкханчашна гуонахьа кест-кеста йовлу Европехь сканадалаш. Евробертан тайп-тайпанчу пачхьалкхашкахь вуно йоккха жигаралла гойтуш болу уьш, тамаша а бац, кест-кеста гучубовлуш хилар. Пачхьалкъашна юккъехь шпионалла лелор дукха хена дуьйна схьадогIуш хIума делахь а, къаьстина Путин Владимир Iедале веъчахьана оьрсийн айкханчийн терахь алсам даьлла Малхбузехь бохуш дийцира Маршо радионе Европерчу стратегикаллин талламийн институтан белхахочуо Асхабов Хьамзата.\nЦунна хетарехь, и хIума Кремлан дайшна шайна долу дуьне а дуьхьал даьлла аьлла хетарца доьзна ду.\nАсхабов: „ДуьнентIера хьалха карарчу хенахь вуно хийцаделла, геополитика а, идеологи а, пачхьалкхашна юккъера Iадаташ а. И хийцамаш тIеэца ца лаьа Москохана. Доллу дуьне а шайна дуьхьал ду боху ойла ю Кремлан дайша яржош ерг, цуьнца доьзна ду цара и шпионийн болх жигара баккхар а. Доллучу дуьненна а ша дуьхьал хIоттайо Оьрсийчоьно. Цундела нахана а, кхечу пачхьалкхашна а тIеIаткъам бархьама дебош бу цара шайн айкханчаш“.\nАла догIу, 1961-чу шарахь тIеэцначу Венерчу конвенцица, муьлха а пачхьалкхан бакъо ю шена бакъахь хетачу хенахь, бахьанаш а ца дуьйцуш, кхечу пачхьалкхан векал я дипломатийн корпусан белхахо персона нон грата а кхайкхина, махкал араваккха. Официала и араваккхар кхин даима а шпионалла бахьана долуш хила дезаш дацахь а, амма бакъдолчехь и санна хIума айкханчийн бен гучубаларца доьзна хуьлу дукхахьолехь.\nКхин а ала догIу, айкханчаллина бехке а бина, кхечу пачхьалкхан дипломаташ махкал арабахар Малхбузенерчу оьрсийн шпионашца хилла ца Iа. Кест-кеста Москохано а йоккху и гIулч. Иштта баханчу стигалкъекъа баттахь Цхьаьнатоьхначу Штатийн Москохарчу векалтин ши белхахо араваьккхира оьрсийн Iедалша, и шиъ Iамеркан къайлахчу сервисийн эпсарш хиларна бехке а вина. Иштта 2008-чу шарахь Цхьаьнатоьхначу Штатийн ши тIеман атташе а араваьккхира. Бакъду, и шиъ Вашингтоно ши оьрсийн айкханча гучуваккхарна бекхам беш закъалт вина вара.\nКегийрхой шаьш баха ца мега маьждиге а, килсе а\nФранцин къайлаха ницкъаша кечвина иза 32 %\nБехке, ша воцург, стагга а вац 16 %


Бутт карабеачхьана герз дийлина конфликташлахь виъ вийна, 2 лазийна\nШо карадеачхьана кху беттан 9-чу дийнера 13-че кхаччалц Къилбаседа Кавказехь герзаш дийлина 4 стаг вийна, 2 чевнаш йина. "Кавказан узел" агенталло шайн материалаш а, кхечу йиллинчу хьостийн артиклаш а листина бинчу талламан зераш ишта ду.\nБайинчарлахь ву Дагестанера гIаттамхой хилла аьлла, билгалваьккхина кхоъ, важа ГIалгIайчоьнан полицин белхахо хилла.\nГIалгIайчохь а, Дагестанехь а полисхошна тIелатар\nДахначу пIераскандийнахь Дагестанан некъан полисхойн постна тIелеттера машенахь воьду кхо стаг, хаамбира Къоман антитерроран комитето (НАК). Оцу машенна тIаьхьа а бевлла, автомобил саца а яй, герз охьа а диллий, карадуьйла аьллачу полисхошна дуьхьал герз диттинера цара, дийцина НАК-о. ТIелетта кхоъ вен каяьллера полисхойн. "Исламан пачхьалкх" шех олучу тобана юкъа кегийрхой ийзорна бехке хиллера уьш. Каспийскехь леллачу, 2017-чу шарахь контртерроран операци йоьдучу хенахь байинчу тIемалошна гIо латтош хиллера цара, чIагIдо Къоман антитерроран комитето.\nГIалгIайчоьнан Сунжа-кIоштахь экстремизмна дуьхьало латточу Центран куьйгалхочун Эльджаркиев ИбрехIиман машенна тIе герзаш диттира кху шоьтадийнахь, хаамбина мехкан чоьхьарчу гIуллакхийн министралло. Эльджаркиев дийна висина, цуьнца машен чохь хиллачу кхаа ницкъахочунна чевнаш йинера.\nШолгIачу дийнахь дарбан цIийнехь кхелхира царех цхьаъ, хааме даьккхина лоьраша.


Дечкен-бутт 10, 2022\nКазахстан -- Жамбылан областан полицин департаментан хьаьким Сулейменов Жанат\nКазахстанехь, хетарехь, ша шена тоьхна велла Жамбылан областан полицин департаментан хьаьким Сулейменов Жанат. Цунах лаьцна хаам бо "Интерфакс-Казахстан", яздо Радио Свобода-но.\nПолисхо кхалхар бакъдина Тараз (регионан административан центр) гIалан хьукматан зорбан сервисехь. Карарчу хенахь, хиллачуьнан бахьанаш хууш да, хаам бина агенталлица къамелдинчо.\nКазахстанерчу журналистан Козачков Михаилан телеграм-канало бечу хаамца, дуккха адамаш дакъалоцу дуьхьалонан акцеш хиллачул тIаьхьа Сулейменовна дуьхьал талла долийнера бехктакхаман гIуллакх, цунна трибунал ян мегаш яра. Цунах лаьцна яздо Mash а, Readovka а телеграм-каналаша.\nКъоман кхерамазаллин Комитетехь хаам бина иштта, КНБ-н полковник Ибраев Азамат кхалхарх лаьцна. Цуьнан дакъа карийна Казахстанан коьртачу гIалахь Нур-Султанехь йолчу цуьнан хIусаман уьйтIахь. Полковник кхалхаран бахьанех лаьцна хаам бац.\nАлматыхь, инфаркт а хилла, шен белхан меттехь велла кIоштан полицин урхаллан хьаькаман когаметта Назанов Танат, хаам бо Orda.kz телеграм-канала, гIалан полицин департаментана тIе а тевжаш.\nДечкен-беттан 8-хь Казахстанехь лаьцна талламан изоляторе хьажийраКъоман кхерамазаллин Комитетан г1антда хилла Масимов Карим. Иза махкана ямарт хилла аьлла шеко ю.\nДечкен-беттан 2-хь Казахстанан Мангистау областерчу Жанаозен гIалахь дуьхьалонан акцеш юьйлаелира, цIеххьана газан мехаш тIетохарна дуьхьал. Дечкен-беттан 4-хь дуьхьалонан акцеша лецира ерриг а аьлча санна мехкан яккхийн гIаланаш. Церан декъашхоша экономикан дехаршца цхьаьна дIакхайкхийра политикан дехарш. Iедалша дIахьедира газан мехаш охьадаьхна хиларх лаьцна. Дечкен-беттан 5-чу Iуьйранна Токаев Касым-Жомарта дIасахийцира министрийн кабинет, амма цо ца совцийра демонстранташ.\nЮкъарчу кхерамзаллин бертан организацино (ОДКБ) эскарш кхайкхира Казахстане президента Токаев Касым-Жомарта.\nЕрриг а Казахстанехула даьржинчу тийсадаларан а, къепедацаран а эпицентр хилира шинарийн дийнахь дуьххьара ницкъаллин структурийн белхахойн а, дуьхьалонан акцийн декъашхойн а тасадаларш хилла Алма-Ата. Кхаарин дийнахь цигахь, дIа а лаьцна, ягийра гIалан администрацин а, прокуратуран а гIишлош.


Лондонехь 2006-чу шарахь вийначу Литвиненко Александран зудчо Литвиненко Маринас а, вийначун доттагIчо Гольдфарб Александра а кхеле елла Оьрсийчуьра ши телеканал – "Хьалхарниг" а (Первый), Russia Today а. Стохка гурахь Нью-Йоркерчу кхеле арз чуделла Гольдфарба. Ткъа Маринин, иза Британера хиларе терра, аьтто бац Iаьмеркан Штатийн кхеле арздан, амма иза дагахь ю Гольбфарбехьа тоьшалла дан.\n"Аьшпаш баржорна таIзардан догIу. Оьрсийчоь шен пропагандица а, фейк-керланашца а йохо гIерта Малхбалера демократи, олу кест-кеста. Ткъа кху болехь Кремлерчу, шаьш журналисташ бу а бохуш, дезинформаци яржош болчу нехан жоп дала дезар ду шайн аьшпех", боху Гольдфарб Александра.\nЛитвиненко Александр вер толлуш IаьIначу тоьшаллашна тIехь хIоттийна артикл зорбане яьккхира Британехь 2016-чу шеран юьххьехь. Диссидент вийначийн цIерш а ехира кхелахочо Оуэн Роберта – шайна тIехьа Оьрсийчоь а лаьтташ, зулам кхочушдинарш Луговой Андрей а, Ковтун Дмитрий а ву, элира цо. Амма телехьовсархошка Оьрсийчохь кхин боху: къайлахчу сервисан (ФСБ-н) эпсар вийна цуьнан доттагIаша-политикан мухIажирша.\nЛитвиненко Александр вер гойту опера хIоттош ю Британехь\nСтохка бIаьста, Скрипаль Сергейна а, цуьнан йоьIанна Юлияна а дIовш деллачул тIаьхьа, оцунна а, и санначу кхечу зуламашна а Оьрсийчоьнан Iедал бехке дац, бохуш, телевизионаша дехха дийцира Литвиненкон дахарх а, кхалхарх а лаьцна.\nЦара бохура, Iамеркан Штатийн къайлахчу сервисо (ЦРУ) Гольдфарб вахийтина хилла Александр Литвиненко вен, цо иза кхочуш а дина. ЧIагIдора, веллачун зудчо, Литвиненко Маринас, харц тоьшалла дина Лондонерчу кхелехь. Оцу юккъехула баржийра Оьрсийчуьрчу телевизионаша хьалхо Гольдфарбан зуда яларх лаьцна шаьш кхоьллина аьшпаш а – бохура, зудчунна "тIех дукха хIуманаш довзара", цундела Гольдфарб хила мега иза йийнарг а (дарбан цIийнехь, раках, кхелхина зуда).\nМуьлхачу тIегIане кхаьчна телевизионашна дуьхьал дина арз, дуьйцу Гольдфарба\n– Дукха хан йоццуш шина а телеканало кхеле тхан арз юхататтар дехна, оха тоам боллуш билгал ца яьхна, боху, тхайн претензеш. "Хьалхарчу канало" дов Москох хатта деза, Нью-Йоркехь а ца хоттуш, боху. Тхо реза дац дов кхечу метте даккхийта, адвокаташ бу кехаташ яздеш, кхелахочо кестта бийр бу цунах болу сацам. Кхел хинйолу меттиг къуьйсу оха, бен-башха дац иза стенгахь дIахьор ю. Цхьа бутт ах бутт баьлча йист яла мега.\n- Эладитанаш севцций, хIинца олий хьох эфирашкахь "Литвиненко вийнарг"?\nАьшпаш, леррина кеч а бина, баржийна хилар гайта деза, тIаккха тоьлур ду тхо\n– ХIан-хIа, хIинца ца дуьйцу сох лаьцна иштаниг, амма интернетан машанашкахула даьржина лела телевизионаша хьалха сох баьхнарг. Эфираш тIекхача йиш ю хьалха а санна. Беламе ду оцу эфирашка хьовсу нах ас арз динчул тIаьхьа совбовлар, со кхеле ваьллачул тIаьхьа тидаме йирзина и эфираш.\n– Арз Цхьаьнатоьхначу Штаташкахь дина ахь, иза ду хьан довхошна цатайнарг. Оьрсийчуьрчу телевизионашна дуьхьал, оьрсийн маттахь араяьхначу эфирашна ахь арздар муха тIеоьцу Iамеркан юстицино?\nRussia Today-но а, "Хьалхарчу канало" а вуно беза адвокаташ лецна шайна\n– RT ерриг а Iамеркахула ингалс маттахь яьржаш ю. Цуьнца дузу оха тхаьш Iамеркахь иза жоьпе озор. 5 миллион оьрсийн мотт буьйцу бахархой бу Штаташкахь, "Хьалхарчу канало" шен программаш яржайо интернетехула, спутникашкахула.\nВуно дукха Iамеркан реклама юхку "Хьалхарчу канало", яржайо иза Оьрсийчохь а, Iамеркахула а – шеггара ца юхку цо иза, оцу гIуллакхна къайлах лелош, цхьана я шина стагна тIеязйина фирманаш ю церан. Оха боккха болх бина и къайле йостуш, чуелла кхеле тхаьш бинчу талламан материал.\nТхаьш тоьлур ду аьлла хета тхуна. Iаьмеркарчу кхеле стенна дина арз? Iамеркахь чIогIа хала ду эладита кхоьллинарш Iорабаха а, царна таIзар дайта а. Телеканалаша аьшпаш, юхьанца дуьйна баржо а лууш, кхоьллина а, баржийна а хилар гайта деза тхан кхелехь.\nТкъа Британехь бехкечунна таIзар дайта тоьу цо аьшпаш баржийнийла гучудаккхар. Делахь а, оха Iамерка хаьржина – цигахь массанхьачул а бьазбеш, айбина тIеоьцур бу тхан толам. Цу тIе, и ши телеканал ю Iамерко шен президентан харжамашна юкъагIертарна бехкеечу Оьрсийчуьра, оцо а совбоккху тхан девнан мах.\nДера хала ма ду толамна мел оьшу хьелаш вовшахтоха, делахь а, хаьа тхуна тхаьш бакъдуйла. Iамеркан кхелаша Оьрсийчоь нийсо тоьлу меттиг яц аьлла бина сацам ца карийна тхуна цхьаьнхьа а, аьлча а, ца карийна прецедент. Европехь-м дукха бу и тайпа сацамаш.\nНагахь санна тхо толахь, оцо кхуллур ю и прецедент кхузахь, наханна пайде хир ду иза. Оьрсийчоьно дIавоьху стаг цуьнга дIалойла доцийла, иза нийсо лела мохк боцийла хууш хир ю кхелаш, хинболчу бохамах кIелхарбийр бу нах, оха кхоьллинчу прецедентах пайда бер бу царна.\nПолоний-210 - Кремлна тешаме герз\n–Кхеланна оьшу харж муха вовшахтуху аш, ахча стенгара долу ?\n– Оха сайтехула тхешан белхаш баржош гулдина 20 000 доллар, шайггара ахча делла а ву массех стаг. Цхьана а олигархе ца дехна оха ахча, кхано иза тхаьшна тIех ца деттийта. 40 000 долларе кхоччуш гулделла ахча, цкъачунна ларадо харжашца. Кхел йолаелча алссам ахча эша мега. Russia Today-но а, "Хьалхарчу канало" а вуно беза адвокаташ лецна шайна.\n– Хьан орзо кхерийна-м бац-те уьш?\nЮридикан маьIнехь Оьрсийчоьне болу хьажам хуьйцур бу тхан процессо\n– Кхерийна, тхуна дуьхьалхIитта юкъабаьхначу ницкъан барамо гойту иза. Iамеркара уггаре дика адвокаташ лецна "Хьалхарчу канало": Трампа кечйина медицинан реформа а, бусалбанашна махка бахка дехкар а кхелехула чекхдоккхучех ву шиъ. Цара Оьрсийчуьрчу телеканална лаькхарчу корматаллица кечдина документаш, ду уьш гойла ду тхан сайтехь. Юридикан маьIнехь Оьрсийчоьне болу хьажам хийца гIодийр ду тхан процессо.\n– Оьрсийчоьнан къайлах сервисаш жигара хьийзийла гайтира хиллачу бохамаша: СкрипалгIарна дина зулам, Болгарерчу бизнесхочунна Гебрев Емельянна тIелатар… Литвиненкон девнехь шпионаша лелийнарг гучудаьллехь а, хьалха санна кхечу мехкашка а оьхуш, цигахь зуламаш а деш, царех луш жоп а доцуш хьийза Оьрсийчуьра агенташ – сурт иштта хIоттало. Литвиненко веро самоне ца кхачийна Малхбале, я цуьнгахь лаам а бац бехкенаш таIзарх чекхбаха – ишта дац иза?\n– Чолхе хIуманаш дукха ду кхузахь. Бакъ ду, Маринина 10 шо эшна кхеле Литвиненко вер листийта. Литвиненко Александр Оьрсийчуьрчу шина шпионо вийна хилар билгалдаьккхира кхелехь, и зулам дайтинарг цигара лаккхара хьаькамаш бу, Путин хила а тарло. 10 шо эшна и къайленийн уьйриг баста.\nХилларг ца къастийча ца долийла а кхеташ, цхьана ханна мехаза болхбира оцу девнехь адвокаташа. Кхел йирзина ялаза ю хIинца а. Оьрсийчоь Iамеркан харжамашна, Брекзитан гIуллакхашна юкъагIертарца, Кремло шен пропаганда яржор бахьана долуш, дов чаккхене дига йоллу Лондонера кхел, - боху Гольдфарб Александра.\nМаршо Радиога Литвиненко Маринас элира, ша дерриг а до кхелера дов гIарадоккхуш.\nПачхьалкхо тIекарло ечу, вуно йоккхачу пропагандин машенна дуьхьалхIиттина тхо\n– Хала хир ду тхуна девнехь. Толам хир а бац, бехира тхоьга. Делахь а, цхьамма доло дезаш ду-кх иза. Оха вуно яккхий дуьхьалонаш эшийна. Лондонехь кхел хилла, ладоьгIна, ладегIарш нахалахь даьржина, гайтина цо кхачамболу тоьшаллаш. Коьртаниг ду дукха нах тхоьгахьа хилар.\nДашца а, лаамашца а, политикехь а, ахчанца а. Пачхьалкхо тIекарло ечу, вуно йоккхачу пропагандин машенна дуьхьалхIиттина тхо. Стохка Вашингтонехь конгрессменаш цхьаьнакхийтира тхоьца, цара гайтира шаьш юьстах Iаш доцийла. Литвиненкон цIе йиц ца йина цара.\nТкъа олура соьга цхьаболучара, 2-3 шо даьлча и цIе дагайогIуш а хир яц дуьненна. Бакъ дац иза. Лондонехь 2006-чу шарахь динчу зуламо хийцина Малхбаленанний, Оьрсийчоьнанний юкъаметтигаш. Тхуна политикехь аьтто бина дукхачу наха, цундела тхо теша тхайн некъах.\nШо хаьлха, СкрипальгIарна зулам дича, Малхбале ца лаьттира хьоьжуш – Литвиненко веро Iамийнера халкъаш. Саша дарбан цIийне виллича, бацара нехан тIех боккха бала. Амма СкрипальгIарна дIовш делча, массо а тергоне велира. Европа а, Iамерка а сиха хьавзира, шайн мехкашкара дипломаташ арабохуш а, дIахьедарш деш а.


Презентация на тему: "МБОУ «СОШ ст.Горячеисточненская» Урокан ц1е: Дешхьалхе а, дешт1аьхье а (т1еч1аг1дар) Хьехархо: Витаева Р.М. 3а-г1а класс 24-г1а январь 2013 шо.". Скачать бесплатно и без регистрации.\nМБОУ «СОШ ст.Горячеисточненская» Урокан ц1е: Дешхьалхе а, дешт1аьхье а (т1еч1аг1дар) Хьехархо: Витаева Р.М. 3а-г1а класс 24-г1а январь 2013 шо. - презентация\nПрезентация была опубликована 4 года назад пользователемГлеб Тяпушкин\nПрезентация на тему: " МБОУ «СОШ ст.Горячеисточненская» Урокан ц1е: Дешхьалхе а, дешт1аьхье а (т1еч1аг1дар) Хьехархо: Витаева Р.М. 3а-г1а класс 24-г1а январь 2013 шо." — Транскрипт:\n1 МБОУ «СОШ ст.Горячеисточненская» Урокан ц1е: Дешхьалхе а, дешт1аьхье а (т1еч1аг1дар) Хьехархо: Витаева Р.М. 3а-г1а класс 24-г1а январь 2013 шо.\n2 1алошо: Дешхьалхенах а, дешт1аьхьенах а 1амийнарг карладаккхар а, т1еч1аг1дар а. Дешхьалхенца керла дешнаш кхолла хаар. Дешхьалхенан а, дешт1аьхьенан а нийсаяздаран бакъонаш хаар. Дешархой хаза а, ц1ена а яздан 1амор.\n3 Урокан план I. Урокан белхан кеп д1ах1оттор II. Ц1ахь бина таллар III.Ц1ена язъяр IV. Тема карлаяккхар, т1еч1аг1ъяр V. Физминот VI. Урокан жам1 дар VIII. Ц1ахь бан болх балар\n4 Урокан болх д1ах1оттор Бераш, д1аяздел тайп тетрадаш т1е таханалера де а,терахь а, классехь бина болх а.\n5 - Шуна ц1ахь 1амо х1ун еллера? II. Ц1ахь бина болх таллар. (Дешхьалхе а, дешт1аьхье 1амаян, шардар 197) - Х1инца вай дешхьалхе а, дешт1аьхье а карлайоккхур ю.\n6 1. Карладаккхаран хаттарш -Дешхьалхе иза х1ун ю? (Дешхьалхе иза дешан дакъа ду) -Дешхьалхенан г1оьнца х1ун кхоллало? (Дешхьалхенан г1оьнца керла маь1на долу дош кхоллало) - Масалш далор (Схьавог1у, чувоьду, д1акхийтира, аракхоьссира, охьахиира) - Дешт1аьхье иза х1ун ю? (Дешт1аьхье ша дош ду) - Муха язйо дешт1аьхьенаш дешнашца? (Дешт1аьхье дешнашца къаьстина язйо) - Даладе масалш. (Ц1а чу, партий т1ехь, кора т1ехь, хи чу)\n7 2. Шардар таллар. -Д1аешал предложенеш (стихотворенеш), шаьш к1ел сиз хьаькхна дешт1аьхьенаш еша. Хьекъале кхуьуш бу Цу Додин доьзал, Балха т1ехь, дешар т1ехь Кхиамаш церан бу\n8 -херх иза х1ун ю? -муьлха белхаш до херхаца? (херх) (белхан г1ирс) (у хададо, дечиг хадайо) Элп «Хх» яздар Хх Хх Х1етал-метал хаийла шуна Д1а – хьуна, схьа суна… III. Ц1ена язъяр\n9 IV.Урокан чулацамна т1ехула болх -Х1инца вай темина т1ехула болх бийр бу. Дешхьалхенаш а, дешт1аьхьенаш а карла а йохуш, ( т1ера, охьа, д1а, т1е, чу, хьала ) бохучу дешхьалхенийн г1оьнца керла дешнаш кхолла? Д1аязде уьш.\n10 V. Ловзуш 1амар. Х1инца кхи д1а ловзуш т1еч1аг1дийр ду вай 1амийнарг Кху т1едилларх дешт1аьхьенаш яйна Парти…, кора…, дитта..., шкаф…\n12 К1ел, чохь, т1ехь, чуьра боху дешт1аьхьенаш юкъахь йолуш, предложенеш х1иттае. Д1аязде уьш, дешт1аьхьенашна к1ел сиз хьакха. Шардар кхочушдар (аг1о 97, шардар 198)\n13 Хаттарш: Дешхьалхе иза х1ун ю? Дешхьалхенан г1оьнца х1ун кхоллало? Дешт1аьхье иза х1ун ю? Муха язйо дешт1аьхьенаш дешнашца? VII. Тема т1еч1аг1яр\n14 -Тахана урокехь вай х1ун т1еч1аг1дира (дешт1аьхьенаш а, дешхьалхенаш а нийсаяздар) -- Х1инца аша бинчу белхан мах хадор бу вай? VIII. Урокан жам1 дар\n15 5 дош дешт1аьхье а йолуш, 5 дош дешхьалхе а йолуш д1аязде. IX. Ц1ахь бан болх балар:\n16 Баркалла шуна урок д1ахьуш г1олацарна!\nСкачать бесплатно презентацию на тему "МБОУ «СОШ ст.Горячеисточненская» Урокан ц1е: Дешхьалхе а, дешт1аьхье а (т1еч1аг1дар) Хьехархо: Витаева Р.М. 3а-г1а класс 24-г1а январь 2013 шо." в формате .ppt (PowerPoint)\nМБОУ «СОШ ст.Горячеисточненская» Урокан ц1е: Дешхьалхе а, дешт1аьхье а (т1еч1аг1дар) Хьехархо: Витаева Р.М. 3а-г1а класс 24-г1а январь 2013 шо.


Израил -- Бейтар футболан клуб, Байтал-къуддус, 31Деч2013\nОьрсийчура орамаш долчу Израилерчу бизнесхочо Гайдамак Аркадийс дIахьедар дина ша латтош йолу «Бейтар» олу футболан клуб юхкуш ву ша аьлла. Цо дийцарехь карарчу хенахь нохчочо эцна цуьнан 50 процент акциш. Йиснарш оьцур йолуш ю гергарчу хенахь.\nЛаккхарчу дивизионехь ловзуш ялахь а хIинццалц хьахош хезна а йоцу Израилера Къудсера «Бейтар» футболан клуб тIаьхьарчу хенахь сих сиха хьехайо Оьрсийчурча зорбанан гIирсаша. Иза ларамаза дац. Цкъа делахь, цуьнан долахо ву Оьрсийчохь бизнес йолу Гайдамак Аркадий.\nШолгIа делахь, цу клубо эцнера уггара тоьллу лоруш волу нохчийн ши футболхо Садаев Заур а, Кадиев Жабраил а. Иза динера Гайдамака жуьгтийн нохчашца йозаелла уьйраш чΙагΙъеш. Амма ши футболхо бусулба вуйла хиинчу Байтал-къуддусерчу футболан фанаташа, Гайдамакан сацамна дуьхьало еш, маситта гулам хΙоттийра.\nНохчийн футболхой тΙеоьцийла дац, уьш юкъа а эбай, ма бехйе «Бейтар», бохуш, болам болийра «Ла Фамилия» шайх олуш долчу фанатийн декъо. Цуьнан декъашхоша маьхьарш деттар «Бейтар» ловзучу стадионехь, шаьш нохчашна реза ца хилар гойтуш. И тайпа хIума цкъа а хилла дацара.\nНационализмах, шовинизмах хΙинццалц маьрша яра футбол. Делахь а нохчашна дуьхьал цхьа къеззиг нах бен бац, шаьш уьш дика тIеоьцур бу бохуш дийцира цу деношкахь Маршо Радионна ша еллачу интервьюхь Израилан парламентехь- Кнессетехь депутат волчу Тивияев Роберта. Роберт Дагестанера дΙабахначу нахах ву.\nЦхьаболчу хаамашца, карарчу хенахь Садаев а, Кадиев а цIавирзина, контракт чекх а яьлла. Ткъа хIинца хаамаш баьржина «Бейтар» футболан клуб шайн коьртехь Маджидов Тамир волчу нохчийн бизнесхойн тобано эцна бохуш. Израилерчу Sport5 телеканалан инетрнет сайто дийцарехь, карарчу хенахь Гайдамак Аркадийс йоьхкина 50 процент цу клубан акциш. Йисина акциш юхкур йолуш ю гергарчу масийтта баттахь.\nЦхьаболчу хаамашца, Маджидов дагахь ву цу тобанна 5 миллион доллар дохка. Хьалха «Терекан» ши футболхо «Бейтаре» дехьаваьлла аьлла, муьлуш бу ца хуучу наха ягийнера цу клубан офис. Ткъа хIинца нохчаша динна и клуб эцахь иза муха тIеоьцур ду Израилерчу футболан фанаташа аьлла хаьтира оха Маршо Радион Гергара Малхбалерчу корреспонденте Бакир Iабдулхьамиде.\nБакир Iабдулхьамид: «Футболан говзаллин клубаш кхузахь, Юккъерачу Малхбалехь, ахча даккха Европехь санна чIогIа аьттонаш бац. Футболан клуб а эцна, цуьнах пайда оьцуш, реклама а еш, кхечу клубашна юкъабохуьйтуш а, клубана ахча а догIуш, са йоккхур ю бохург иза данне а дац кхузахь, Юккъерчу Малхбалехь. Iаьрбийн мехкашкахь муххале а дац, ткъа Израил а кху юккъехь ю. Европехь санна гIуллакх дац иза».\nПолитика а, спорт а эйича жамI дика ца хуьлу аьлла билгалдаьккхира Бакир Iабдулхьамида.\nБакир Iабдулхьамид: «Иза цхьа политикан хIума ца хилча ца долу. ТIетовжа цхьа а сайна хаамаш боцун дела, чIогIа ала ца лаьа суна. Амма спорт политикана юкъаизйзош хилча иза къобул деш дац баккъалла а спорт езачу наха. Хьалха ши нохчо цига ловза вахана аьлча дукха цец а девллера тхо, тамашийна а хеттера тхуна иза».\n«ChechenSpot» сайто дийцарехь, Гайдамака сацам бира и клуб йохка нохчийн футболахошца хилла истори бахьана долуш. Дуьххьара оцу хьокъехь дийцарш дIахьош хилла «Бейтар» долахочо Израилерчу совдегарца Тавив Элица. Кху беттан 5-чу дийнахь Гайдамака хаам бира и клуб эца лууш стаг ца ваьлла аьлла.\n«ChechenSpot» сайто дуьйцу Тамир (Тамерлан) Маджидов Оьрсийчоьнан а, Израилан а махкахо ву бохуш. Шен хенахь гIуллакх дина цо Израилан Армехь. Гайдамака бинчу хаамца, цо цкъачунна юхкуш ю 50 процент акцеш. Spot5 сайтана еллачу интервьюхь нохчийн бизнесхочо аьлла, ша коьруш вац клубан радикалан фанатех аьлла.\nЦхьаболчу хаамашцакху шеран юьххьехь «Бейтар» Соьлж-ГIала ловза ялор вовшахтоьхнарг вара Маджидов Тамир.


Кадыров Ахьмадан цIарахчу фондо некъан низамаш дохорах гIуданаш токхур дац\nСтигалкъекъа-бутт 04, 2022\nРегионерчу Кадыров Ахьмадан цIарахчу фондо гIуданаш ца такхарца доьзна Охан-баттахь кхелан пурстоьпаша пхиъ гIуллакх диллина цунна дуьхьал. Оцу юкъанна Нохчийчоьнан куьйгалхочо Кадыров Рамзана дIахьедо, иттаннашкахь миллионаш соьмаш хьежадо фондо Украине "гуманитаран гIоьнна" а, цигахь долчу нохчийн дакъошна тIеман гIоьналла а латтон а, яздо Кавказ.Реалиино.\nНохчийчуьра Федералан пурстоьпийн урхаллин базаца а догIуш, мел кIезиг а 13 такхаза административан гIуда ду – 500 соьмана тIера 2000 соьмана тIе кхаччалц Кадыровн цIарахчу фондана тIехь. Царех пхиъ административан гIуллакх долийна ду 2020-чу шеран аьхка дохийначу низамашца, гIуллакхаш долийна кху шеран Охан-баттахь.\nОцу гIуданашца доьзна доллу гIуллакхаш дIахьош ву Гуьмсан декъан пурстоп, Кадыров Ахьмадан цIарахчу проспектехь ю цуьнан гIишло.\nНохчийчоьнан куьйгалхочун телеграм-каналехь кест-кеста хаамаш гучубоху цуьнан ден цIарах йолчу фондо латточу гIоьналлех. Мархийн Рамадан бут берзарна лерина, дуьйцу, 30 эзар Меккахь болчу бусулбанашна делкъе латтийна. Иштта фондо Шелковск кIоштарчу гIийла бохкучу доьзалашна совгIатна пхи цIа а дина, дIалаьцначу Мариуполехь кхачанан сурсаташ дийкъира. Зазадокху-баттахь фондо гIагI диллина машенаш совгIатна елира Донбассерчу сепаратистийн хьалханчашна.\nКадыровн цIарах йолу Фонд Американ Цхьаьнатоьхначу Штатийн "Глобалан Магнитскийн актан" буха тIехь хIоттийначу санкцийн тептарехь ю. Организаци масийттазза бехкейира, "ца лаахь а, лууш санна" фонде ахчанаш дохкуьйту бохуш, амма Кадыровс и бехкаш тIе ца лоцура. Зорбанан гIирсаша хаамбора, фондан ахча лелор, дайар цIена дац бохуш, Кадыров Рамзанан "альтернативе казна" ю олура иза.\nНохчийчоьнан куьйгалхочун телеграмерчу канале хьалхо хIоттийна, тIаьхьа дIаяьккхира Кадыров Ахьмадан цIарахчу фондан, дийцарехь, гуманитаран сурсаташ кадыровхоша дIасадоькъуш видео. Эксперташа оцу тIера сурсаташ Украинера хиларна тIе тидам бахийтира. Журналистана-талламчана Христо Грозевна хетарехь, цо тоьшалла до, кадыровхоша Мариуполерчу бахархошна дIасадекънарш шаьш лечкъийна сурсаташ хилар.


Лахьан-бутт 21, 2020\nМоскварчу тIеман кхело набахтин шогачу хьелашкахь яккха 6 шо хан кхайкхийна Къилбаседа ХIирийчуьрчу Гуев Георгийна. Иза бехкевина дагестанхочо Саситлинский Абу-Iумара лелочу "Мухаджирун" фонде "тероризм тIекIаеш" 7 201 сом хьажорна. Бакъду, юьхьанца талламо и ахча ду бохура 50 миллион сом.\n28 шо долчу Гуевс бехк тIе ца эцна. Дуьйцу ахча ша хьажийна юьйцучу фонде, амма иза ша сагIийна делира, бусалба пачхьалкхашкарчу къехошна гIу яккхийта, чIагIдо цо. Амма цуьнан къамел тергамза дитина кхело.\n"Кхело цхьа а дехар, ала луург герга ца витира. Кхеташ дара, кхелахой хан тоха лерина буйла. Бехках мукъа ваккха шеко а йоцуш догIура. Тхуна моьттура мел кхетта а, кхел тхайх кхетар ю, амма ца хиллера иза ишта. Жоьпе валийнарг мукъавоккху зама яц хIара – пачхьалкхехь 1 проценте а ца кхочу цкъа лецна бевлла бакъбар. Тхо къийсадала дагахь ду, шеко яц Гуев Георгий хуманна а бехкевацарх", - дIахьедина адвоката Батыров Сослана.


Кху шеран Гезгамашин-баттахь Нохчийчохь лачкъийна вигина хила тарло 53 гергга стаг, царех 20 тIаьхьо маьршаваьккхина. Махкахь нах лецначух тера ду къайлаваьккхинчу IАДАТ телеграм-каналан модераторан Тепсуркаев Салманан зIе хилла нах гучубаха Iалашонца аьлла, хьажам бу"Кавказский узел" агенталлан. Цаьрга дIакхачийна IАДАТА 18 цIе, ду оцу тептарехь зудий-майрий а, цхьа кхиазхо а.\nIАДАТ телеграм-канало къайлах болх бахь а, цунах тешам лаьтта Нохчийчохь болчийн аьлла блогера Абдурахманов Тумсос.\nГезгмашин-беттан 7-чу дийнахь 1ADAT пабликехь араелира Тепсуркаев Салмана ша редакце хьажийна боху видео. Ша 1ADAT пабликехула махкарчу нехан наношна а, зударшна а вон мел дерг баьхна машанехула, царна ша баьхнарг шена дуьхьалдаьлла, цундела ша до шена таIзар, аьлла, верзина ваьлла волу Тепсуркаев хиира шишанна тIе.


Ӏаьндийн меттанаш — Википеди\nӀаьндийн меттанаш (кваннийн) — суьйлийн-Ӏаьндийн-цезийн меттанийн (Нах-ДегӀастанан меттанаш) тоба. ДегӀастанан малхбузе дакъан тӀехь Ӏаш долу Ӏаьндийн къаьмнаш буьйцуш болу меттанаш, мадарра Ӏаьндийн ГӀойхи цӀе йолу хина бассейнехь (Ботлихан, ЦӀумадан, Ахвахойн, Шемалан кӀошташ); 1950 шерашкахь дукху берш нийсачу декъан тӀе дӀакхелхина. Цера дукхалла 15 эзар адам (ларар, 2010).\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ӏаьндийн_меттанаш&oldid=4979340»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 5 май, 19:34.


Зуда ядорна таIзар дийр ду ГIалгIайчохь\nЗуда ядийна нах жоьпе озорах лаьцна низаман проект а ю кечъеш гIалгIайн депутаташа.\nЗуда ядийнарш чубохка леррина низам тIеоьцур ду ГIалгIайчохь\nЗуда ядийначу стагана набахтехь яьккха хан тоха еза аьлла, дIахьедар дина меттигерчу парламентан куьйгалхочо Евлоев Зеламхас. Цуьнан омрица низаман проект а ю кечъеш. Политикана хетарехь, и низам дохорна 3 шо тухур ду набахтехь даккха.\nДукха хан йоцуш Евлоев фамили йолчу жимачу стага йоI ядийнера. Масех шо хьалха дихкина долу и зулам цо кхоазлагIа деш хиллера. И йоI тIаьххьара ядочу хенахь цуьнан нанна а, вешина а йиттина хиларо вуно вочу даьккхира хилларг.\nНаха дехара Iедалшка цу стагана догIуш долу луьра таIзар дар. Амма шуьйра и бекхам баржийта луучух тера дац гIалгIашна. ГIалгIайн оппозицин куьйгалхойх цхьаъ волчу Абадиев Идрисана ца хета, цу хьокъехь леррина низам тIеэца деза аьлла.\nАбадиев: «Дина ваIда ма дарий кхузахь зударий идор бац аьлла. ХIинца хилла хIума чIогIа ирча гIуллакх ду. Вайнехан Iедалехь таIзар дан дезаш ду иза динчунна. Ткъа низам тIеэца деза бохург нийса ца хета суна».\nГIалгIайн парламенто зуда ядорна дуьхьал низам кечдалле, Оьрсийчоьнан бехктакхаман кодексехь тоххарехь билгалъяьккхина артикал ю 126 шен номер а йолуш. Цунна тIе а тевжаш, туху стаг вадийча хан, аьлла кхин дIа а дийцира гIалгIайн оппозицин векло Абадиев Идриса.\nАбадиев: «ЙоI шен лаамаза дIайигинехь, цунна 3 шо ца догIу. Цунна 10 шо аьлла къастийна ду низамо. Низамца догIуш дац парламенто тIеоьцуh дерг».\nМасех шо хьалха гIалгIайн къаноша а, диндайша а шайн сацамца дихкинера махкахь зудаядор. Цул тIаьхьа, Iедаша дицарехь, и зуламаш дуккха а лахделлера.\nЦундела, леррина цу гIуллакхана низам тIеэца оьшу аьлла ца хета бакъонашларъярхочунна Муцольгов Мохьмадан а. И ваIда дохийнарг 15 де-буьйса даккха чу а вуллуш, арахь нуй а хьоькхуьйтуш хIума дан деза, аьлла хета шена элира цо.\nМуцольгов: «Зуда ядор хьарам а, харц а, вайн зудаберийн а, зударийн а сий дойуш хIума ду. Иза шен хенахь дIадера ду. Ткъа зуда ядийначу стагана доккха зулам дича санна хан тоха еза бохург нийса ца хета cуна. Иза,15 де даккха чу а воьллина, цуьнга юкъараллехь пайда хилийта болх байта беза».\nЛакхохьа вай хьахийначу цхьа зуда кхузза ядийначу жимачу стагана тахана а цхьа а таIзар дина дац. Мелхо а дукха хан йоцуш цуьнан машен тусаелла оцу йоIан нахана шайн эвлахь. Оцу хиламо а гойту и ирча хIума дIадаккха Iедалша цхьаъ дан дезаш хилар.\nГIалгIайчохь зуда маьттаза ядорна лехаршка велла жима стаг\nВелла дIаваларе а ца хьоьжуш шегара гIант дитина муфтис


Bellingcat: керла тоьшаллаш карийна Хангошвили вер толлуш\nУкраинерчу низамлардархошна керла тоьшаллаш карийна Хангошвили Зеламха вер толлучу бехктакхаман гIуллакхца доьзна. Шех Соколов Вадим олуш волу иза вийнарг Красиков Вадим Оьрсийчоьнан къайлахчу сервисашца юкъарлонехь хилар гойту цара. Оцу хьокъехь хаам бо Bellingcat, The Insider, Der Spiegel платформаша юкъахь арахецначу рогIерчу талламо.\nУкраинерчу Iедалан материалашна тIе а тевжаш, журналисташа яздо, кхин цхьаццадерг доцуш, дIасакхехьийтинчу хаамашлахь, электронан йозанашлахь, USB-флешашца низамхошна Красиков Вадим ыоызуьйту суьрташ карийна хиларх лаьцна. Карийначу зудаялорах долчу тоьшаллица карадаьхкинчу суьрташа а гойту и тоьшалла, боху талламчаша. Оцу суьрташ тIехь верг ву кху муьрехь Берлинехь кхеле валийна волу стаг. Иза вовзуьйту башхалла ю аьлла юьйцу материалехь цуьнан аьрру белша тIехь йолу тату.\nThe Insider-о бахарехь, Германин прокуратуро коьрта аргумент лара мегар ду Украинан Iедало Iорадаьккхинарг. Талламчаш тешна бу Оьрсийчоьнан къайлахчу сервисаша, шаьш Германин территори тIехь стаг вен кечлуш, деллачу документашкахь “Вадим Соколов” аьлла къайлаваьккхинарг билггал Красиков хилар билгалдоккхуш хиларх.


10 — Сýрат Юнус « islamanserlo.net\n28. Хастам бар, АллахIера ниIмат ду\nВонан кхоъ бух бу, ткъа цуьнан дакъош ялх ду\nХIора денна дика Iамал, 21-гIа де: Кегий суратех кхетар\n10 — Сýрат Юнус\n[Маккахь доьссина‚ 109 аят ду]\nАллах1а ц1арца къинхетаме, къинхéтам беш волчу\nХ1орш кхéтамечу [кхáчамéчу] жайнан áяташ ду .\n2.Нáхана тáмаш хилла тов , Óха цáрех [волчу] цхьана стагана [дагчу] хьéхар :»Д1ахьéдé нáхана [цáрна кхéрам хилар] , шаьш [Дéлах] тешначарна кхаъ бáккха , баккъаллá а царна шайн Дáлла гергахь бакъ [дика] хьалхé хиларца» . [Дéлах] Цатешначáра элира :»Баккъаллá а х1ара билггала бозбуанча ма ву».\n3.Баккъаллá а шун Дéла — Аллах1 ву , Шá стигланаш а , латтá а ялх дийнахь кхоьллина волу , т1аккха [Шéца дόг1учу куьцара] «1арша» т1ехь д1анисвелла [волу] , Цό лéладо [д1акхоьхьу массό а] г1уллакх , цхьá т1ех1оттархо [шафá1атдá хир] вац Цуьнан пурбанал т1аьхьа бен . Иза ву шуна Аллах1 — шун Дéла , 1ибáдат дé Цунна [цхьаъ варца] . Ойла ца йо ашa ?\n4.Цуьнга ду шун дерзар массéран . Аллах1ан ч1áг1ό бакъ ю . Баккъаллá а Цό дόладо кхоллар , т1аккха и [деллачул т1аьхьа] юхакхуллу Цό шаьш [Шех] тешначáрнá а , диканаш динчарнá а нийсонца бéкхам бархьама . Шаьш [Дéлах] цатешнарш — царна кхоьхкучух малар а , лазош [долу] 1áзап а ду уьш цатéшаш хиларна .\n5.Иза ву Шá малхах серло , баттах нур хилийтинарг , меттигашца цуьнан [лéларан] бáрам бинарг , шуна хаийта шерийн дагардалар а , хьéсап а . Аллах1а ца кхоьллина и бакъонца бен . Áяташ билгала до Цό хуучу [ойлаечу] нáхана .\n6.Баккъаллá а буьйса , де къастарехь [хийцадаларехь] а , стигланашкахь , лаьттахь Аллах1а кхоьллинчуьнгахь а , билгалόнаш ма ю [Дéлах] кхоьручу нáхана .\n7.Баккъаллá а шаьш Тхýна дуьхьалбахкарé дог ца дόхурш , дуьнéнан дáхарна рéза хилларш , цуьнца парг1ат бевлларш [д1атийнарш] , шаьш Тхан билгалόнех чидам [тергам] бόцурш ,\n8.Уьш — цéран боьрзийла [жоьжахатин] ц1е ю , цáра [дуьнéнахь] гулдеш хилларг бахьанна .\n9.Баккъаллá а шаьш [Дéлах] тешнарш а , диканаш динарш а , цéран Дáла уьш шайн ийманца [ялсаманé боьдучу новкъа] нисбийр бу , зовкхан бошмашкахь царна к1елахула тáтόлаш лéлар ду .\n10.Цу чохь цéран кхайкхам бу :»Йá Аллах1 , ц1ена ву-кх Хьо» , цу чохь цéран мáршалла [хáттар] ду :»Машар» [áлар] . Цéран т1аьххьара кхайкхам бу :»Хáстам бу Аллах1ана , 1áламийн Дáлла» [áлар].\n11.Аллах1а адамашна вόниг сихдича , цáра диканиг сих ма-дарра , [Дáла] цаьрга [сихха] шайн 1όжалла кхáчор ма яра . Óха буьту шаьш Тхýна дуьхьалбахкарé дог ца дόхурш шайн тиларчохь боьхна лéла .\n12.Адамах цхьа зен хьакхаделча , Тхоьга кхойкху цό шен áг1ор тевжина , я охьахиъна , я ирах1оьттина [волуш] , ткъа Óха шех шен зен д1аайдича [д1атилийча , шен харцонна т1ехь] д1авоьду иза баккъалла а шех хьакхаделлачу зенна шá Тхьоьга ца кхайкхича санна . Иштта хаздина [харцόнехь] т1ехбуьйлучáрна шаьш деш хилларг .\n13.[Дéлόра] Бакъдолуш Óха х1аллакдина шул хьалхара чкъоьрнаш [къаьмнаш] , цáра зулам динчу хéна . Царга баьхкира цéран элчанаш билгалόнашца , [х1еттé] уьш ма бáцара [Дéлах] тéшар болуш . Иштта бéкхам бо Óха къа-латόчу нáхана .\n14.Т1аккха цáрел т1аьхьа Óха шу хилийтира лаьттахь вéрасаш , Тхаьш хьовсархьама шу мýха лéлар ду .\n15.Царна Тхан билгала [долу] áяташ дешча , Тхýна дуьхьалбахкарé дог ца дόхучáра элира :»[тхýна] Х1ара дόцуш кхи Къуръан дá , я и хийца». Ахь ала :»Соьца ца дόг1у ас и сайгара хийцар , со т1аьхьа ца х1утту сайга [Дáла] хьоьхучунна бен . Баккъалла а со кхоьру — сан Дáлла со 1éса хилча — доккхачу дийнан 1áзапах».\n16.Ахь áла :»Аллах1ан лиънéхьáра аса шуна и доьшур дáцара , [Дáла] шуна и [соьгахула] довзуьйтур дáцара . Бакъдолуш со цул хьалха [ма] 1ийна шуна юккъехь вéхаш . Хьéкъалé ца хуьлу шу ?»\n17.Мила ву Аллах1ана т1ехь хáрцό кхоьллинчул сов зуламé , я Цуьнан áяташ харц динчул ? Баккъаллá а къа-латόраш дéкъал хир [ма] бац .\n18.Цáра 1ибáдат до Аллах1 [1адда] вуьтий , шайн зен ца дечуннá а , шайна пайда ца бечуннá а . Цáра όлу :»Х1орш — Аллах1ана гергахь тхан т1ех1уьттурш бу». Ахь áла :»Аш Аллах1ана хоуьйту Цуна стигланашкахь а , лаьттахь а ца хуург ?» Ц1ена ву Иза , лакхаваьлла Иза цáра [Шéца] дéкъахό лόцучух .\n19.[хьалха] Адамаш ца хилла цхьа [дин долу] уммат бен , [цул т1аьхьа] дéкъаделира уьш [динехь] . Хьан Дéлéра [1áзап т1аьхьататтарца] хьалха даьлла дош дáцахьáра , царна юкъахь [дуьненчохь] кхелйина хир ма яра уьш шéгахь бéкъалочуьнгахь .\n20.Цáра όлу :»Цунна т1е шен Дéлéра цхьа билгалό йоссийнéхьара». Ахь áла :»Баккъаллá а къайлах дерг [хаар] Аллах1ан [дόлахь] ду . Хьовса [Дéлан 1áзап дáрé] ! Баккъалла а со ву шоьца [цхьана] хьовсучáрех».\n21.Óха адамашка къинхéтаман чáм баккхийтича , цáрех халό хьакхайеллачул т1аьхьа , т1аккха Тхан áяташкахь мéкарлό ю цéран . Ахь áла :»Аллах1 сов чехка ву кийтарлόнехь». Баккъаллá а Тхан гéланчаша д1аязйеш ю аш еш йолу мéкарлό .\n22.Иза ву Шá шу лаьттахулá а , х1ордахулá а лéлόриг . Шу хинкéманаш чохь хилча , уьш цаьрца дахча мелачу мохца , уьш цуьнах баккхий бийча — [т1аккха] цуна беара [хьаькхира] ч1όг1а мох , царна еара тулг1é массό меттигéра , царна хéтаделира баккъаллá а шайна гό биллина — [т1аккха] цáра Аллах1é кхайкхира [доггах] Цунна дин [1ибáдат] ц1андеш :»[Дéлόра] Ахьа тхо х1окхунах хьалхадáхахь , тхо баркаллéчáрех хир ма ду» [аьлла].\n23.Ткъа Цό шаьш к1елхьара баьхначу хéна , т1аккха уьш [цхьá] бакъό йόцуш зулам [бόхамаш] деш бу лаьттахь . Х1ай нах ! Баккъаллá а шун зулам , шуна шайна ду . Дуьнéнан дáхаран [к1еззиг долу] зовкх ду [и аша хьоьгург] . Цул т1аьхьа Тхоьга ду шун дерзар , т1аккха Óха хоуьйтур ду шуна аша деш хилларг .\n24.Баккъаллá а [х1окху] дуьнéнан дáхаран масал — Óха шá стиглара доссийначу [дог1ан] хих тера ду , шéца лаьттан όрамат ийна , адамаш а , хьайбанаш а , шех дуучух [долу] . Ткъа лаьтто шен хазалла схьаэцча , и кечделча [хьийкъича] , цуьнан ох1лунна хéтаделча , баккъалла а шаьш цу т1ехь ницкъ кхόчуш бу , Тхан кхел еара цунна [т1е] буьйсана я дийнахь , Óха дира и [ялта маьрсаца] хьаькхна [долуш санна] , шá селхана ца хилча санна . Иштта билгала до Óха áяташ ойлаечу нáхана .\n25.Аллах1а [нах] мáшаран х1усамé кхойкху , Шéна [нисван] луург [ислáман] нийсачу новкъа нисво .\n26.Шаьш дика динчарна [бéкхамна] диканиг [ялсамани] а , [цул] сов [Аллах1é хьажар] а ду . Цéран яххьаш хьулйийр яц кхόларό а , сийсазаллό а . Уьш ялсаманин дай бу , уьш цу чохь гуттар лаьттар бу .\n27.Шаьш вόнаш динчáрна — и санна вон бéкхам [хир] бу , уьш хьулбийр бу сийсазаллό . Цхьá ларвархό вац царна [шаьш] Аллах1ах [ларбан] . Шайн яххьаш бόданечу буьйсан дáкъошха хьулйича санна [хир] бу [уьш] . Уьш жоьжахатин дай бу , уьш цу чохь гуттар лаьттар бу .\n28.[хьахадé царна] Óха уьш берригé [денбина] гулбийр болу де . Т1аккха Óха эра ду шаьш [Дéлаца] дéкъахό винчарга :»[cовца] Шайн меттигехь [шаьш долчохь] шу а , шун дéкъахой а !» . Óха къастийра царна юккъехь . Цéран дéкъахόша элира :»Шу-м дáцара тхýна 1ибáдат деш .\n29.Аллах1 тоьар ву теш тхуна а , шуна а юккъехь . Баккъаллá а тхо шун 1ибáдатах чидам [тергам] бóцуш [ма] дара».\n30.Цигахь ловр [1овшур] ду х1όр дéг1ό шá [1амалах] хьалха динарг . Уьш берзийра Аллах1е — шайн бакъволчу элé , д1атилира цáрех цáра [Цуна дéкъахойх] кхуллуш хилларг .\n31.Ахь áла :»Мила ву шуна стигларá а , лаьттарá а рицкъа луш верг ? Я мила ву [шун] хазар а , гар а шен дόлахь дерг ? Мила ву деллачух дийна дерг доккхург , дийначух делларг доккхург ? Мила ву [массо] г1уллакх лéлόриг [д1акхоьхьург] ? [т1аккха] Цáра эра ду :»Аллах1 ву». Ахь áла :»Шу [Цуьнах кхéра] ца кхоьру ?»\n32.И Аллах1 ву шуна шун бакъволу Дéла . Х1ун ду бакъдолчул т1аьхьа тилар дόцург ? Шу мýха [стé] д1адерзадо [Цунна 1ибадат дарха] ?\n33.Иштта бакъ [хьакъ] хилла шаьш песакъ хиллачарна т1ехь хьан Дéлан дош — баккъалла а уьш [Дéлах] тéшаш бац .\n34.Ахь áла :»Вуй шун дéкъахойх кхоллар дόлош верг , т1аккха и юхакхуллург ?» Ахь ала :»Аллах1а дόладо кхоллар , т1аккха и юхакхуллу Цό . Шу [бакъόнах] 1éха мýха до ?»\n35.Ахь áла :»Вуй шун дéкъахойх [тилларг] бакъонга нисвеш верг ?» Ахь áла :»Аллах1а нисво бакъонга» . Ткъа шá [тилларг] бакъонга нисвеш верг хьакъ ву [лай] шéна т1аьхьах1отта , я шá [кхéчό] нисвичий бен [кхиверг] ца нисвеш верг ву ? Х1ун хилла шуна , мýха до ашa хьукма ?\n36.Цáрех дукхах берш т1аьхьа ца х1уьтту моттарна [хéтарна] бен . Баккъалла а , моттарό хьалха ца доккху бакъдолчух х1уммá . Баккъаллá а Аллах1 хууш ву цáра дийриг .\n37.Х1ара Kъуръан ца хилла , Аллах1 вόцучо [шéгара] кхолла [йиш йолуш] . Делахь а [и] шел хьалхарниг бакъдар а , жайна билгалдар а ду — шéгахь шéко йόцуш — 1áламийн Дéлéра .\n38.Я цáра όлу :»Цό [Мухьаммада шéгара] кхоьллина иза ?» Ахь áла :»Т1аккха шу дуьйла цунах терачу [цхьана] сýратца , кхайкха Аллах1 вόцург [г1оьнна] шайн ницкъ мел кхόчург , шу бакълуьйш делахь».\n39.Мелхό а , цáра харцдира шен хаарца шаьш гό ца биллинарг , цаьрга кхаьчна дáцара цуьнан дáстар . Иштта , шаьш цáрел хьалхарчáра харцдира [и] . Хьажа мýха хилла зуламхойн чаккхé [т1аьхье] !\n40.Цáрех шá цунах тéшарг ву , цáрех шá цунах ца тéшарг ву . Хьан Дáлла дукха дика бевза бόхамхой .\n41.Цáра хьо харцвинехь ахь áла :»Сýна сан 1амал [хир] ю [бéкхамна] , шуна шун 1амал ю . Шу ц1ена ду асa дечух , со ц1ена ву ашa дечух».\n42.Цáрех бу шаьш хьоьга ладýг1урш . Ткъа ахьa [мýха] хозуьйтур ду къорачáрна , [цу т1е] уьш хьéкъалé бόцуш хилча ?\n43.Цáрех ву шá хьоьга хьоьжург . Ткъа ахьa [мýха] нисбийр ву б1аьрзéнаш , уьш [са] ца гуш хилча ?\n44.Баккъаллá а Аллах1а зулам ца до нáхана х1уманца , делахь а , нáха [шаьшша] шайн дог1машна зулам до .\n45.Цό уьш гулбечу дийнахь , шаьш [дуьнéнан] дийнах цхьана сахьтехь бен ца 1ийча санна , вовший бевзар бу цáрна . Бакъдолуш , эшна [хир бу] Аллах1ана дуьхьал кхéтар шаьш харцдинарш , уьш ца хилла нисбелла .\n46.Óха хьоьга [гайтнé а] гайтича , Óха царна [1áзапех] ч1áг1ό еш долу цхьадерг , я Óха хьо [цул хьалха кхалханé а] кхалхийча , Тхьога ду цéран берзар , т1аккха Аллах1 теш ву цáра дечунна т1ехь .\n47.Х1όр умматан [къόман воуьйтуш] элча ву . [ткъа цáрна] Цéран элча веача , [Дáла] цáрна юкъахь нийсонца кхелйо , цáрна зулам ца до .\n48.Цáра όлу :»Маца ю х1ара ч1áг1ό , шу бакълуьйш хилча ?»\n49.Ахь áла :»Сан дόлахь дац сан дéг1ан зен [дар] , бац пайдá а , Аллах1ана лиънарг бен . Х1όр умматан [шен] хан ю [тоьхна] . Цéран хан еача , цáра [и хан] сахьтанна т1аьхьá ца тотту , хьалхá ца йоккху .\n50.Ахь áла :»Шуна гиний [шайн хьал] , шуна деача Цуьнан 1áзап буьйсана , я дийнахь , х1ун сихдо цуьнах къа дечáра ?\n51.Т1аккха и доьжча , тийши шу цуьнах ? Х1инцай ? Бакъдолуш шу [ма] дара и [харцдар] сихдеш».\n52.Т1аккха элира шаьш зуламдинчарга :»1овша гуттарéнан 1áзап ! Бийр бу ткъа шуна бéкхам , аш гулдеш [лоьхуш] хиллачуьнца бен ?»\n53.Хьоьгара хаа г1ерта уьш :»Бакъ дуй и [белларш денбар] ?» Ахь áла :»Х1аъ , сан Дéлόра , баккъалла а иза бакъ ма ду , шу ма дац [Аллах1 цуьнах] г1όрасизa вийр долуш».\n54.Баккъалла а , х1όр зуламдинчу синна лаьттахь [мел] дерг [дόлахь] делхьáра , [къемата дийнахь] цо [шен са эца] маханна лур ма дара и . Цáра хьулдира [шайн] дохкόбовлар , шайна 1áзап гинчу хéна . Нийсонца кхелйира царна юккъехь . [Дáла] Царна зулам ца до .\n55.Вá ! Баккъалла а Аллах1ан [дόлахь ма] ду стигланашкахь а , лаьттахь а [мел] дерг . Вá ! Баккъалла а Аллах1ан ч1áг1ό бакъ [ма] ю , делахь а , цáрех дукхах болчарна ца хаа [и].\n56.Цό [массό х1ума] дендо , кхалхáдо , Цуьнга дерзор ду шу .\n57.Х1ай нах ! Бакъдолуш , шоьга шун Дéлéра [хаза] хьéхам а , [шун] кийранашкахь [шéкόнех] долчунна дарбá а , муъманáхана къинхéтам [нийса некъ] а беана .\n58.Ахь áла :»Аллах1ан комаьршаллийцá а , Цуьнан къинхéтамцá а — цуьнца баккхийбéбойла уьш !» И [мелхό] г1олий [тоьлуш] ду цáра [дуьнéнах] гулдечул а .\n59.Ахь áла :»[дийцийша] Шуна гиний , Аллах1а рицкъанех шуна доссийнарг , [т1áккха] ашa шех хьáрам , хьáнал динарг ?» Ахь áла :»Аллах1а пурба делла шуна [цуьнгахь] , я Аллах1ана т1ехь харцό кхуллуш ду шу ?»\n60.Х1ун хéта , Аллах1ана т1ехь харцό кхуллучáрна , къéмата дийнах ? Баккъалла а Аллах1 , нáхана т1ехь комаьршаллин Дá ма ву , х1еттé а цáрех дукхах болчáра баркалла [ма] ца όлу .\n61.Хьо ца хуьлу [цхьана] г1уллакхехь [хьόлехь] , ахьa ца доьшу цунах — Kъуръáнах [х1умма] , ашa ца йо цхьá 1амал , Тхо шайна т1ехь теш долуш бен , шу цу [балхана] чудýлучу хéна . Хьан Дéлах хьуллуш [къайладόлуш] дац лаьттахь а , дац стиглахь а заррат бáрамехь [х1ума] , дац цул жимадерг , дац цул доккхадерг [шá] билгалчу жайнахь долуш бен .\n62.Вá [нах] ! Баккъалла а Аллах1ан авлийáаш , цáрна т1ехь кхéрам [хир] бац , [хир] бац уьш г1айг1анé а ,\n63.шаьш [Дéлах] тешна , [Цуьнах] кхоьруш хилла [болу],\n64.цáрна кхаъ бу дуьнéнан дáхарехь а , эхартахь а . Хийцар дац Аллах1ан дешнашна . И бу и боккха тόлам .\n65.Хьо г1айг1анe ма войла цéран áларό , баккъалла а сийлалла Аллах1ан ю ерригé а . Иза хезаш , хууш ву .\n66.Вá [нах] ! Баккъалла а Аллах1ан ву стигланашкахь а , лаьттахь а [мел] верг . Стенна т1аьхьабόзуш бу шаьш Аллах1 вόцург [кхин] дéкъахой кхойкхурш ? Уьш т1аьхьацабόзу хéтарна бен , уьш ма бац [харцдерг] моьттуш бен\n67.Иза ву Шá шуна йинарг буьйса а , цу чохь шуна синтем хилийта , дe [динарг] а [шéна чохь са] гуш . Баккъалла а цу чохь билгалόнаш ю хезаш болчу нáхана .\n68.Цáра элира :»Аллах1а [Шéна] доьзалхό лаьцна». Ц1ена ву-кх И ! Кхáчамé ву И [доьзалé хьаштхиларх] . Цуьнан [дόлахь] ду стигланашкахь [мел] дерг а , лаьттахь [мел] дерг а . Шоьгахь бац х1окхунах [аша дуьйцучух цхьá а] бух . Ашa [мýха] όлу Аллах1ана т1ехь шайна ца хууш дерг ?\n69.Ахь áла :»Баккъалла а шаьш Аллах1ана т1ехь харцό кхуллурш , дéкъал хир бац».\n70.[иза цáра] Дуьнéнахь [хьоьгуш долу] зовкх ду , цул т1аьхьа Тхоьга ду цéран берзар , т1аккха Óха царга 1овшуьйтур ду ч1όг1а [буьрса] 1áзап , уьш [Дéлах] цатéшаш хиларна .\n71.Дéша [дийца] цáрна Нýхьан хабар , цό шен къόмé элира :»Х1ай сан къам ! [нагахь] Шуна доккха хиллехь [дазделлехь] сан [шуна] юккъехь 1ар а , Алллах1ан билгалόнаш асa [шуна] дагаяхкийтар а , Аллах1ана т1етевжина со , ашa гулбé [кечбé] шайн болх , [кхайкха] шайн дéкъахой , цул т1аьхьа шун болх ма хулийла шуна сингаттам [г1айг1а , хьулам] , т1аккха бé сýна [и болх] , т1аьхьамататталуш со !\n72.Ткъа шу [муьт1ахьаллех] юхакхетнехь , асa ца ехна шоьга [цхьá а] ял [мáх] , сан ял ма яц Аллах1ана т1ехь бен , соьга [Дáла] омaр дина бусулбанех хиларца».\n73.Цáра харцвира и , [т1аккха] Óха к1елхьара ваьккхира иза , цуьнца [динехь мел] верг а хинкéманахь , Óха бира уьш [лаьттахь] вéрасаш , Óха хибуха бахийтира шаьш Тхан билгалόнаш хирцйинарш . Хьажа мýха хилла шайга [1áзап] д1ахьéдинчéран чаккхé [т1аьхьло].\n74.Цул [Нýхьал] т1аьхьа Óха бахкийтира элчанаш шайн къόмé . Уьш баьхкира царга билгалόнашца , [ткъа] уьш бáцара [элчанаш бахкийтарал] хьалха шаьш харцдинчух тéшар болуш . Иштта мух1ар тýху Óха [дόзанел] т1ехбуьйлучéран дегнаш т1е .\n75.Т1аккха цáрел т1аьхьа Мýсá а , Х1áрýн а ваийтира Óха Фир1авн а , цуьнан элий а болчу Тхан билгалόнашца , [цáрех тéшарх] куралла йира цáра , уьш хилира къадеш [долу] къам .\n76.Шайна Тхоьгара бакъдерг деанчу хéна цáра элира :»Баккъалла а х1ара билггала бозбуанчалла ма ду».\n77.Мýсас элира :»Аш [мýха] όлу ткъа бакъдолчунна , шайна и деача :»Бозбуанчалла ду х1ара ?» Бозбуанчаш дéкъала [ма] ца хуьлу».\n78.Цáра элира :»Хьо веана ткъа тхо д1адерзό , тхýна тхан дай шéна т1ехь карийначух , т1аккха шушинна [Миср] лаьттахь сийлалла [όлалла] хила ? Тхо-м дац шушиннах тéшаш».\n79.Фир1авнас элира :»Схьавáлавé сýна массό говза бозбуанча».\n80.Бозбуанчаш баьхкича , цáрга Мýсас элира :»Охьакхосса шаьш кхуссург !»\n81.Цáра [и] охьакхоьссича , Мýсас элира :»Шу шéца даьхкинарг бозбуанчалла ду . Баккъалла а Аллах1а дόхор ду и . Баккъалла а Аллах1а тό [ма] ца йо бόхамхойн 1амал».\n82.Аллах1а ч1аг1до бакъдерг Шен дешнашца , къадечáрна [и] цадезнехь а .\n83.Мýсáх ца тийшира цуьнан къόмах цхьа тόба бен , Фир1авнах а , шайн элийх а кхоьруш , шаьш цό зерна [ийманах дόхорна] . Баккъалла а Фир1авн лакхаваьлла [кураваьлла] ма ву лаьттахь . Баккъалла а иза [Дéлан дόзанел] т1ехбевллачáрех ма ву .\n84.Мýсáс элира :»Х1ай сан къам ! Аллах1ах [И цхьаъ хиларх] тешна шу делахь , Цунна т1етовжа , шу бусулбанаш делахь».\n85.Цáра элира :»Аллах1ана т1етевжина тхо . Х1ай тхан Дéла ! Ма хилийтахь тхо зуламéчу къόмана [карахь] питана [уьш тхýна т1ехь тόлорца] !\n86.К1елхьарадáхахь тхо Хьан къинхетамца керстачу къόмах !»\n87.Óха [дагчу] хьийхира Мýсáнá а , цуьнан вешинá а :»Шаьшшин къόмана Мисрахь х1усамаш лáцар . Аша хилийта шайн х1усамаш къилба , лáмаз [кхáчамé х1отта] дé . Муъманáхé кхаъбáккха !»\n88.Мýсас элира :»Х1ай тхан Дéла ! Баккъалла а Фир1авннá , цуьнан элашнá хазаллá а , бáхамаш а делла Ахьа дуьненан дáхарехь , х1ай тхан Дéла цáрга Хьан [динан] нéкъах [нáх] тилабайта , х1ай тхан Дéла х1аллакбéхьа цéран бáхамаш , ч1аг1дéхьа цéран дегнаш , т1аккха уьш иймáне бόг1ур бáцара шайна лазош [долу] 1áзап галлалц !»\n89.[Дáла] Элира :»Бакъдолуш шушиннан до1анна жопделла [Аса , Сан омарна т1ехь] нисло шушиъ , т1аьхьамах1отта шаьш ца хууш болчéран новкъана !»\n90.Х1ордал дéхьабéхира Óха Исрáилан к1ентий [и бéкъа а бекъна] , царна [т1екхиа дагахь] т1аьхьабевлира Фир1авн а , цуьнан б1аьхой а зуламнá , мостаг1алийнá . Шéна т1е хибухавахийтар кхиъча цо [Фир1авнас] элира :»[х1инца] Тийши со , баккъалла а [кхин] дéла ца хиларх , Исрáилан к1ентий шех тешнарг бен , со бусулбанех ву-кх».\n91.»Х1инцай ? Бакъдолуш [х1окхул] хьалхам 1éса [ма] хилира хьо , бόхамхойх [ма] вара хьо !\n92.Тахана Óха к1елхьаравоккхур ву хьо хьан дéг1аца , хьо хилийта хьоьл т1аьхьарчáрна билгалό . Баккъалла а дукхах болу нах Тхан билгалόнех чидам [тергам] бόцуш ма бу.\n93.[Дéлόра] Бакъдолуш Óха [бáха] ховшийра Исрáилан к1ентий бакъόнан [лéраман] ховшарé [махка] , ц1еначáрех [хьáналчух] рицкъа делира Óха цáрна , ткъа уьш бéкъа [ма] ца белира шайна хаар дáллалц . Баккъалла а хьан Дáла къéматан дийнахь кхелйийр ю царна юккъехь , уьш шéгахь бéкъалуш хиллачуьнгахь .\n94.Ткъа хьо шéкόнехь хиллехь Óха хьайга доссийначух , ахьа хáтта шаьш хьоьл хьалха [Таврат , Инжийл] жайна доьшучáрга . [Дéлόра] Бакъдолуш , Хьоьга хьан Дéлéра бакъдерг [ма] деана , хьо [хилланé] ма хуьлийла шекболчáрех .\n95.Хьо [хилланé] ма хуьлийла шаьш Аллах1ан билгалόнаш харцйиначáрех , т1аккха хьо хила [герга ву] эшначáрех .\n96.Баккъалла а шайна т1ехь хьан Дéлан [1áзапан] дош хьакъ хилларш , [Дéлан билгалόнех] тéшаш бац .\n97.Шайга массό билгало еачá а , лазош долу 1áзап шайна галлалц .\n98.Елара [Дéлах] Тешна цхьа юьрт , [т1аккха цу] шен тéшарό шéна пайда бина , Юнусан къам дόцург , уьш тешначу хéна Óха цáрех д1аайдира сийсазаллин 1áзап дуьненан дáхарехь , Óха царга зовкх хьегийтира цхьана хáнна .\n99.Хьан Дáлла лиънéхьáра , лаьттахь [мел] верг [Цунах] тешна хир ма вара — уьш массо — берриге . Ткъа ахьа нах [нуьцкъала] т1е [мýха] тé1або цáрех муъманáх хилийта ?!\n100.[цхьанá] Дéг1ана [лаамца ма] дац шá тéшар , Аллах1ан пурбанца бен . Цό та1зар до шаьш [хьéкъалé] ойла ца ечарна .\n101.Ахь áла :»Хьовса , х1ун ду стигланашкахь а , лаьттахь а [Дéлан билгалόнех] !» Билгалόнаша а , д1ахьедархόша а [1áзапех] Хьалха [ма] ца доккху тéшаш дóцу къам .\n102.[хьо харцварца] Шайл хьалха [цатéшаш] д1абаханчéран санна [долчу 1áзапан] деношка бен хьоьжий уьш ?! Ахь áла :»Хьовса шу [ларде аш уьш] , баккъалла а со ву шоьца цхьаьна хьовсучáрех !»\n103.[1éсанáх х1аллакбина] Цул т1аьхьа , Óха [1áзапах] к1елхьарабóхур бу Тхан элчанаш а , шаьш [Дéлах] тешнарш а . Иштта , [дéкхар хилла] хьакъ ду Тхýна т1ехь [Óха т1елаьцна] муъманах к1елхьарабáхар .\n104.Ахь áла :»Х1ай нах ! Шу сан динах шéкон чохь делахь , асa 1ибáдат ца до [шуна] Аллах1 вόцуш ашa шайна 1ибáдат дечарна , амма асa 1ибáдат до Аллах1ана , Шá шу [хан кхаьчча] кхалхош волчу , [Цό] соьга омaр дина муъманáхах хиларца .\n105.[соьга Дáла аьлла] Хьан юьхь д1ах1оттайé динна [цу т1ехь] нисвелла [цуьнга] т1етевжина , хьо [хилланé] ма хуьлийла [Дéлаца] дéкъахόвечáрех .\n106.Ахь ма кхайкха , Аллах1 вόцуш , хьайна пайдацабийриг а , хьайна зéцадийриг а , ахь [и] дахь , т1аккха баккъалла а хьо зуламхойх [ма] ву .\n107.Аллах1а хьуна цхьа зé дича , и д1аойбург вац Иза [Шá] вόцург , Цуна хьýна цхьа дика лиъча , Цуьнан комаьршалла юхатýхург вац [цхьа а] . Цό и т1едоуьйту [кхиадо] Шен лешха Шена луучунна . Иза гечдийриг , къинхетамéниг ву .\n108.Ахь áла :»Х1ай нах ! Бакъдолуш , шоьга деана шун Дéлéра бакъдерг , шá нисвелларг , баккъалла а шен дéг1ана нисло , [ткъа] шá [бакъόнах] тилавелларг , баккъалла а цунна [шен дéг1ана зенна] тилало [и] . Со [ма] вац шуна т1ехь векал [вина]».\n109.Т1аьхьавáза хьайга [Дáла] хьоьхучунна , сатόха [халонна] Аллах1а кхел яллалц , Иза ву кхéлахойх тоьлуш [г1όли] верг .\n20 марта, 2017 | Меттиг: Сийлахь Къуръан | 1 070 Хьаьжна\n« 11 — Сýрат ХIýд\n9 — Сýрат Аттавбах1 »


йолий - Synonyms of йолий | Antonyms of йолий | Definition of йолий | Example of йолий | Word Synonyms API | Word Similarity API\nTop 10 similar words or synonyms for йолий\nTop 30 analogous words or synonyms for йолий\nЦийн Халкъан Республика 2013 шеран ЦХР экономика дуьненахь шолгӀа меттиге йолу номиналан ЧВБ барамца, Японал хьалха а йолий, кхин а шолгӀа меттиге йолу ЧВБ, эцаран корматаллин паритетаца (ЭКП) лерина.\nНохчийчуьра олхазарш Бацалахь къайлайолий, адамана ца тосалуш, когаш кӀелхьара, цӀеххьана хьалаэккха иза. Аьхка цхьацца йолий хуьлу уьш. Ӏай цхьанакхетий гӀеранаш йо. котамаш, нӀаьнеш шаьш-шаьш къаьстий лела. Ӏаьнан заманчохь акха стоьмаш лоу цара. Уьш кӀезиг йолу дела, царна таллар дихкина ду.\nНохчийчуьра акхарой Хьарс-хьоча тIейолий, дитта лестош, шена даа хьечаш эгадо чано. Иштта, бухара кхораш биъна ша яьлчи, кхурана тIе а йолий генаш лестош кхораш а эгобо. Дитт ластийча охьа ца оьгуш болу стоьмаш, генаш шена тIе ийзош кег а деш боу цо.\nНохчийчуьра олхазарш Коьллашкахь, хин тогӀешкахь еха уьш. Дахар цхьана меттахь ду. ДӀай-схьай кхелхаш, Ӏедал дац церан. Цхьацца йолий лела уьш. Цкъацкъа вовшахкхетий кӀезиг гӀера а йо. КӀохцалан куллах а, эрзалахь а, цанашлахь а до цара баннаш. Лаьттахь екъчу меттехь, я кулла кӀел, я кондаршлахь къайлехь хуьлу церан баннаш. Апрель баттахь до котамо хӀоьаш. Баьццара бос а бетталуш хуьлу уьш. 8-I2 хӀоа. Тойна котамо доккху. Тойнахь Ӏаш йолу котам сарахь а, Ӏуьйранна а тойнара гӀоттий, гена ца йолуш, ежа.\nНохчийчуьра акхарой Нал адамах чIогIа кхоьру. Бакъду, чов хилла нал таллархочунна тIекхета. Кхин яха меттиг боцуш йисчи а йо цо адамана доьхьало. ЦIеххьана кIомсар а тухуш тIеэккха иза. Шайн-шайн реманаш хуьлу оцу акхаройн, шайна хьалхаяьлла боьрша нал а, тIаьхьахIиттина кIорнеш а йолуш. Боьрша йоккха нал ша къаьстана лела хьаннашкахь. Стенаш оре йогIучу хенахь реманах схьакхета боьрша нал. Царна юккъера кегийранаш лелхайо цо. Стенаш оре лаьцначул тIаьхьа юха а дIакъаста боьрша нал. Иза дIаяхчи юха реманах схьакхета цо дIакъахкийнарш. Наноша херсеш йичи ондеевлла боьршанаш цхьацца йолий кхерста йолало.\nНохчийчуьра олхазарш Церан яхар хьаннашкахь, коьллийн кондаршкахь ду. БӀаьста бовхачу махкара схьайогӀу уьш, гурахь юха дӀайоьлху. Цхьацца ша йолий лела уьш. Цкъацкъа шиъ цхьана а хуьлу. ХӀоьаш цӀир-цӀир-хьозанан а, хӀуьрцӀилдиган а, хьуьна хьозанан а, иштта кхоьчу олхазаран а бенахь до цо. ХӀоьаш церачех тера а хуьлу цуьнан. Бакъду, церачул жимма даккхийро хуьлу уьш. Оттйокхан екар иштта ду: «Ков-кук! Ков-кук!» Екачу хенахь цӀога жимма ай а деш, тӀемаш охьа хоьцу цо. Стечу оттйокхан екар шатайпа ду «кли-кли-кли» бохуш. Садолу хӀуманаш йоу оттйокхо.


Массанена везаш хинна йоазонхо — Сердало\nМассанена везаш хинна йоазонхо\n(Ведзижев Ахьмада 100 шу дизарга)\nАйса яьккхача хана, гIалгIай дукхагIболча цIихезача йоазонхошца вIашагIкхета а царца къамаьл де а ираз хиннад са. Царех цаI вар массадолча къаман йоазонхошта – гIалгIашта, нохчашта, эрсашта, хIирашта, балкхарошта – цхьатарра дукха везаш хинна Ведзижев Абабукара Ахьмад. Духхьал вийза ца Iеш, царна массарна юкъе дика доттагIий а бар цун. Школе деша вагIача хана денз, цун йоазош дийша волча сона цIаккха дага хиннадацар се цунца къамаьл деча кхоачаргва аьнна. ХIаьта а, кхело яздаьр хиланза далац. Университете деша вахачул тIехьагIа, сай хьалхара байташ ийца «Лоаман Iуйре» яхача альманаха редакце вахар со. Из йоазонхой цIагIа дар, керттера редактор цу заман чухь Ведзижев вар. Кхераш, эгаш, чувахар со, цо сай йоазош юхалургда мотташ. Се вар бахьан дIа а дийца, стиховтворенеш дIаелар аз.\nЛоаццача хана царга хьежаш а ваьгIа: «Йита Iа», — аьлар редактора. Сов гIадваха, цун кабинетера се ара мишта ваьлар ханзар сона, селлара дайденнадар са борал. Цул совгIа, дукха ца говш, ара а яьлар уж альманаха тIа. Вешта аьлча, цу моттиго сона хьабийллар воккха йоазонхо волча бодаш бола никъ. Со вода а водар каст-каста из волча, сай керда йоазош ийце. Геттара чIоагIделар тхона юкъера хьоашал, 1979 шера (со цу хана университета пхелагIча курсе вар) «Къонача поэта библиотека» яхача сере «Iуйре дика хийла» яха книжка арадаьлча. Ахьмада цох лаьца рецензи язъяьяр «Сердало» газета тIа. Ше беламедолчох яздеш хиларах тарра, цу книжка тIара цхьацца стихотворенеш езаеннаяр цунна, къаьстта царех яр несарашта хетаяь, йоIа хетаяь стихотворенеш, кхыяраш. Со геттара хоаставаь ца Iеш, цхьацца хьехамаш а даьдар Ведзижевс ший критически йоазон тIа. Цун тIехьа арадаьннача книжкаех а дош ца оалаш Iанзар из. 1984 шера лакхе хьоахадаьча газета тIа а («Безаман мугIараш»), «Лоаман Iуйре» альманаха тIа а («ГIозален мугIараш») ши статья араяьккхар Абабукара Ахьмада са хIанз а лерттIа оттанза болча кхоллама хетаяь. Бакъдар аьлча, сона царех доккха гIо-новкъостал хилар. Дог ца эккхаш, дIахо язде эшаш бола низ белар цо са кхоллама. Из воацаш, кхывар са новкъа цу юкъа нийсвеннаваларе, сох поэт ца хинна а хила мегар. Духхьал соца хинна ца Iеш, массаболча къонача йоазонхошца а вар Ахьмад дика, даим царна гIо де гIерташ, цар йоазонашта кепа етташ, хьавера из, ше цу альманаха керте мел латтача хана.\n1981 шера Шолжа-ГIалий тIа ваха вахача, газете балха эттача, кхы дукхагIа го даьлар тхо. ХIаьта 90-ча шерашка Россе йоазонхой Союзе дIаийцача денз, хIара йоазонхой собране гора сона Ведзижев. Тамаш йолаш хIама дар из, кхыбола поэташ, прозаикаш, къаьстта критикаш массаза хулаш бацар кхетаче йолча. Бакъда Ведзижев воацаш дIайихьа цхьа собрани дагаягIац сона. Вешта аьлча, йоазонхой гIулакх чIоагIа лоархIаш, цунцара уйла цIенхашта йолаш вар тха воккхагIа. Ахьмад духхьал ше бувцача метто, оамало везавалийта ца Iеш, куц-сибат долаш саг хиларо а везаволийтар. Дикка воккха волча хана а (70 шу даьлча) лелалуш а дегI-кеп долаш а вар из. ЗIамсаг санна кийчвенна а хулар. Массаза, цхьа геттара йIайхача ханагара дIаийккхача, костюм ювхаш, галстук уллаш, пиджака наькх тIарча киса бIаргсинош доахкаш хулар цун, уж сийнача бетта чу доахкадара Ахьмада. Кисах хьалкъедаш, хургбар из ботт дукхагIйолча хана. Тахан мо дагадоагIа тхоаш Озиев Салмана 75 шу дузаш Дошлакъий-Юрта вIашагIкхийтта, цига Ахьмадаца а кхыча йоазонхошца а даьха сурташ дисад сона, аз царех доккха совгIат а лоархI. Иштта Шолжа-ГIалий тIа цхьацца къахьегама коллективашка тхоай йоазош дешаш а хилар тхо Ахьмадаца дуккхаза. ЦIагIа чуваха, из вахача моттиге а хила вийзар са цкъа. Хьалхарча микрорайоне, М. Тухачевски урам тIа пхезза вIаштIардаьча цIагIа яр цун цхьан фусамах латта квартира. Из мо вола воккха йоазонхо вIаьхий хила везар. Бакъда сона дайнар кхыча тайпара сурт дар. Цун цIагIа пен тIа дIатIатетта латта истол, цу тIа дада каьхаташ, гIанд, гIандаш тIа даьда барзкъаш мара довнзар сона. ХIанз дIауйла йича хеталу, ма къе боахкар вай къаман йоазонхой. ХIаьта а цIаккха ший вахара леткъаш хазацар сона из, массаза бегаш а бий, наха хозагIа хетаргдолча тайпара дIадерзадора цо моллагIа хIама.\nВедзижев Ахьмад ваь хиннав 1919 шера 10 августе Пхьилекъонгий-Юрта. Ше ваь ха дагалувцаш, цо яздаьдар. Со ваьча хана, са да герз бедоаллаш тIем тIа лаьттав, хIаьта нана, са ага гидоаллаш, удаш лийннай. Вешта аьлча, вай мехка Граждански тIом лаьттача хана, юрташ йоагача хана, къонах мел вар къаман сий лорадеш волча хана, ваь хиннав Абабукара Ахьмад. Цу ханара йизза йоаца школа яьккхе, Шолжа-ГIалий тIарча мехкадаьтта рабфаке деша вода хургвола йоазонхо. 1939 шера денз комсомольски балха тIа хиннав. Ахьмад хержа хиннав Ачалкхен комсомола райкома секретаралла. Сийлахь-боккхача\nДаьймехка тIема юкъе дакъа лаца а дийзад зIамигача сага. Сибре дигача тайп-тайпара йоазонца дувзаденна доаца балхаш даьд цо, «Къахьегама байракх» яхача Алма-Ате арадийннача нохчий а гIалгIай а юкъара хиннача газета редакце къахьийгад. Юха мехкаваьлча, книжни издательстве а, «Сердало» газета редакце а, тхьовра аз аьннача беса, «Лоаман Iуйре» яхача альманаха керттера редактор волаш а къахьийгар Ведзижевс. Из, сона дагадоагIачох, цун тIеххьара болх бар. Цигара пенсе вахар из. Эггара тIехьара тха вIашагIкхетар хилар Нохч-ГIалгIай Республика ехачул тIехьагIа. Наьсарера го (круг) болчара хьалмагIваьнна, къаьнара автовокзал йолчахьа хьалвоагIар из. Дахар-денар хаьттача, ше Пхьилекъонгий-Юрта сецав аьлар цо. Кхы из бIаргаго таро хиланзар са. Ахьмад кхелхар 1996 шера 23 марте.\nШий литературни говзал тайп-тайпарча жанрашка къахьегарца хьайовзийтай цо. Бакъда эггара хьалха дIаволалуш, из стихотворенешкара волавенна хиннав. Стихай ши книжка а яздаь хиннад цо «ДоттагIчун васкет», «Стихаш» яхаш. ТIеххьарча книжкаца цо хьахайтадар, ше беламе долча хIаманца хьоашал долаш хилар. ГIалгIай йоазонхошта юкъе из мара хиннавац пародеш, новкъосташца бегаш беш, байташ кхоллаш вола саг. «Стихаш» яхача цу книжканна юкъеяхай цу лостамагIа Эсамбаев Махьмуда, Муталиев Хьажбийкара, Музаев Нурдина, кхычарна цо хетадаь беламе йоазош. Тахан а ешачоа зокх боалаш, юхь тIа велавалар оттадеш я уж. Цу мугIарера я «Хьаьшан дагара воаца фусам-да» яха стихотворени а. Духхьал беламеяраш язъяь ца Iеш, цо язъяьй дикка уйла яйташ, вахара маIан довзийташ, вай къаман истореца ювзаенна стихотворенеш а. Царех цаI тахан а тIехьа школе Iомаеш, ворхIлагIча классе дагIача берашта дукха езаш хьаенай. «Декхар» яхаш я из. Сага деррига вахар цхьаццадолча декхарех латташ да. Дика деша, къахьега, да-нана лархIа, мохк лорабе, царех тарра кхыдола декхараш да вайна хьалхашка латтараш. Из байт къаьстта езалу моллагIа хана чухь волча сага. Укхаза из юха дагайоха безам ба са:\n«Хано кIайваь, къеж а венна\nВолча даьга аз хаьттар:\n-Алал сога, алал, -аьнна-,\nСага доккхагIа декхар дар.\nДахар, денар шийна дайна,\nХало, оатто дукха лайна\nВолчо сона жоп делар.\n-Декхар да хьа воккхагIа лархIар,\nХьай доалахьвар Iалашвар,\nХьайга бенна никъ дIакхахьар,\nНийса долчун хоастам бар.\nЭггара чIоагIагIа декхар хета,\nЦа доалийташ хьай дагара,\nХье кхеллача мехка лаьтта,\nНана санна лорадар.\nНагахьа моттиг хуле эшаш,\nДаьхе хуле кхайкар деш,\nКъонахчо мо бIарг ца тохаш,\nХьай вахар Iа дIадалар.\nДукха дайна, дукха лайна,\nВолчо, хинна заман теш,\nДаьхе лорор, нана санна,\nТIадиллар со декхар веш.\nАз из декхар мутIахьа хинна,\nСай дегаца къоабалдир.\nИз аз къоабалделга хайна,\nСога вела да къежар».\nПоэзи яха жанр готто хийттачох тара да Ахьмада. Цудухьа 50-ча шерашка из прозага воал, стихотворенеш йита а йите. Цунна юкъе ший цIи дIахазийта а дIачIоагIвала а цунна гIо деш хул эггара хьалха цо яздаь «Муте новраш» яха беламе дувцар. Вайна ховча беса, беламе йоазош декъалуш да юмораи сатирани. Лакхе хьоахадаь дувцар сатирически чулоацам болаш дар аьлча нийсагIа хургда. Мути колхозе балха вар, бакъда дуккха ахча тIадоагIаргдола хIама де дагахьа, болх Iо а кхессе, беша новраш дIаде отт из. Соахка мьха уж деза хиннадаь, укх шера а иштта хургда меттадар цунна. Бакъда базар тIара хьал цкъаза сиха хувцалуш хул, тахан хинна маьхаш кхоана е айлу е Iолег. Муте доакъазала мах дикка Iобежабар, соахка 5 со даьккхача новрех, хIанз 3 эппаз мара дехацар, цул совгIа тика йизза дохкаш латташ а дар цу маьхах, наха дIа а ца эцаш. Байра Муте баь ши эзар нув, хьийга къа. Колхозера хьаэца а хIама хиланзар. Вай заман чухь Мути мо болча нахах бизнесменаш оал, из дувцар яздеча хана царех совдегархой оалар. Цу тайпарча, дагадоацаш тIадоагIача доккхача рузкъага сатувсача наха Iоттар еш да дувцаш дола йоазув. Наха дезаденнад из. МоллагIча дукхача хIамах «Муте новраш санна» оалаш хаза йиш я вай деношка. Цул совгIа дешара программан юкъедихьа, школашка 7 классе Iомадеш да.\nЦу дувцаро наьха дегашка билла никъ дIахо а шаьрбеш, чакхваьлар Ведзижев ше дунен чу мел вах. ДIахо дIайодача хана, доккхагIдола йоазош а дир цо, дувцарел совгIа. Масала, со зIамига кIаьнк волаш, 60-ча шерашка араяьлар цо берашта язъяь «ГIапур турпалхочун цIерхо» яха повесть. Из вайцига араяьнна ца Iеш, Москве а кепа теха хилар эрсий меттала. Цул совгIа цо язъяьяр «ВIашагIкхетар» яха повесть. Из дукхагIча даькъе хетаяь яр нохчашкахьарча Ведана бусалба наьха эмират хьае гIерташ хиннача селечунна Узун-Хьажийнеи цун Iаьдалаи. Из а сатира кIийлен тIа кхелла яр. Иштта «ЦIи тохар» яхаш цхьаькха повесть а яр йоазонхочун.\nЭггара доккхагIдола Ведзижева йоазув «Шелбенна кхуврч» яха роман да. Из хетадаьд советий Iаьдал даьнна, коллективизаци вахара юкъейоагIаш хиннача заманна. Бакъда из духхьал оахам дарга, вай мехка трактораш яхкарга гIолла хьахьекха ца Iеш, мехка лаьтта хьал, тайп-тайпарча наьха уйлаш, цар гIулакхаш довзийташ яздаьд цо. Цул совгIа дезалашта юкъе латташ хинна гIулакхаш гойта а хьежав автор. Цу темах даьча йоазошта юкъе, дикагIчарех цаI да аьнна хет сона из.\nДраматург хиларах тарра, литературан из дакъа дегIадоаладеча а дикка толамаш даьхадар Ахьмада. Тахан а школе 8, 9-ча классашка Iомаеш я цо язъяь «Кхоллам», «Деха зоахалол» яха пьесаш. Уж а, юмори сатиреи вIашагIъувш, язъяьй цо. Шаккхе хетаяь я саг йоалаяра, маьре яхийтара.\nДуххьал ший кхолламе хинна ца Iеш, вахаре а бегаш чIоагIа дукха безаш саг вар Ведзижев. Дуккхача вай йоазонхошца бегаш беш хиннаб цо, ше малав дIа ца а хайташ. Е телефон тохаш хиннай уж цIагIа боацача хана дезалга, е каьхат яздеш хиннад, е нах наIарга бохийташ хиннаб, массагIа хиннад уж цунна дагадохаш хиннараш. Бакъда сиха гучавоалаш хиннав. Вокхар кхетадеш хиннад, уж тайпара бегаш Ведзижев Ахьмада мара бергбоацилга.\nАбабукара Ахьмад халкъа йоазонхо яха цIи енна вацар, сона ховчох. Бакъда хIанз а, из дIаваьнначул тIехьагIа, де мегаргдолаш дар из. Из ва а вар визза халкъа йоазонхо.\n← МУТЕ НОВРАШ\nМ. Калиматов: «Нам необходимо качественно улучшить образование в сфере культуры, активнее заниматься творческим развитием молодежи» →\nСписок очевидных дел\n«Ритмы гор» в числе победителей


Кердача шерца боаккха ловца -\nКердача шерца боаккха ловца\nКерда шу – из керда лагIа да. Баьдеча, саготача фусаме ма дугалда вай цо. Сердалоно къоагабаь хилба цу тIа вай Iо мел ловза ког. Керда шу цкъа мара дагIац бIарччача шера. Цо цкъа яхьаш йола дегагIоз шу чакхдаллалца тоийла вайна. Iолегача Iажийдараш мара, тIемай таташ ма хилда дунен чу. Юаш йолча мистача гранатийдар мара, «цIий» Iо ма ухалда. ГIадваха велавенна даьннар мара, бIаргех хий ма далда. Бер дезачоа, бер хилда; кер дезачоа, кер хилда. Къона воллаше, къа ма лулва цхьаккха саг. ЦIена доллаше, тиш ма лулда цхьаккха барзкъа. Хьаькъал долаш вола саг наха гоама ма хилва. Ахчах хьалвикъа вола саг яькха ма хилва. Наькъа йисте сагIадехарг ма вагIалва: «Хьай Даьла духьа, хьай даьна, хьай нанна тIера цхьа сом да сона», – яхаш. Цо иштта дийхача, цунна дIадала цхьа сом хилда вай киса массаза.\nЯьш ара ма латталда, шийлача Iан юккъе лоа чууллаш. Дулх хилда цар чу кхехкаш, чорпа хийла тIехмехкаш. Цу яьна юхе кхесташ бераш хилда. Берашта леладеций вай мел леладер а.\nЙиIигаш эздел долаш хийла: цIийлуш а кIайлуш а. ТIаккха мара йовзаргьяц йиIигий дикал. Сенна деза эздел? Дунен хозне цунца я. Эхь цунца да. Эздел долча наха юкъера хоза гIулакх цунца да. Эздел долча сагага моллагIа барзкъа товш хул. Цудухьа яьхад вай даьша: «Эздийчунга гали а тов».\nТеникий тика чу кхаьчача санна, дега тоам беш хилда вай хIара ди, хIара кIира, хIара бутт, бIарчча шу. Вай вахаре хийла зурмаш, фаташ, пандараш. ЦIаккха моцалла, гIелалла тIа ма далда вай пхандараш. КIаьдвеннача сагá Iоха гIанд хилда. Хьогвеннача сагá мала хий хилда. ВIохвеннача сагá гаьний Iи хилда. Дикачоа, ше дика хиларах, баркал хилда; вочоа, ше во хиларах, кхоардам хилба. Вайна юкъе во нах бац аьнна хет сона. Нагахьа санна цу тайпара нах нийслой а, царна Дала моаршал а лолда!\nВ Правительстве Ингушетии обсудили подготовку к сельскохозяйственной микропереписи →


Зер йа Iазап? - Йозанаш - Динул-Ислам\nЗер йа Iазап?\nМуха хуур ду, хилларг йа хуьлуш дерг хьо Дала зер ду, йа ба́ла а, Iазап (таIзар) а ду?\nКхузахь цхьаъ вукхунах къасторхьама сингаттам дIабаьллачул тIаьхьа долчуьнга хьажа веза, цул хьалха хиллачуьнга-леллачуьнга хьежа ца веза. Нагахь санна и сингаттам шена тIебеанарг собаре хилахь, иза воха ца вохахь, Дала шена яздинчунна иза реза хилахь, цо шен къиношна гечдар дехахь – иза даржаш лакхадахаран а, къиношна гечдаран а билгало ю. Нагахь санна иза воьхнехь, Делан кхиэлана иза оьгIаз ваханехь, иза доьхьал ваьллехь, иза реза ца хиллехь, вочунна иза муьтIахь а хиллехь – иза иэшаман а, диканах ва́ларан а билгало ю.\nТIедогIучух лаьцна ойла еш хила хьо, тIебеанчу сингаттамах дика чекх муха вер вара ойла еш хила хьо, деккъа хиллачух-леллачух лаьцна ойла йина ца Iаш. Мел Iаьржа и хиллехь а, яханчу заманахь дерг хьоьга хийцалур дац.\nАллахIана хьой генавоккхур болчу маттах ларлуо хьо.. Ахь ма ала: «Далла а тIехь ца веза-кх со!». Сингаттам диканца бу хьуна, амма цхьана билламца: нагахь санна ахь иза дикчу агIор тидахь.\nСобаре хила хьо, АллахIера гIо а лаха ахь хьайна. Хьадисехь аьлла ду: «Ма тамашийна ду АллахIах тешаш волчуьнан гIуллакх! Цуьнан болх берриге дика бу-кх цунна, и воцучунна кхечунна дан а дац-кх иза иштта: шена цхьа хазахетар хилча – баркалла олу (шукр до цо АллахIана), тIаккха иза дика хуьлу цунна; шена цхьа сингаттам хилча – собаре хуьлу иза, тIаккха иза а дика хуьлу цунна». (Муслима дийцина иза).\n«Ас-со…», Шейх Салман IавдахI