Сосуркаева Лианин ши бер\nНохчийчутрчу яхархочо Сосуркаева Лианас дехар дина Iедалшка, 2015-чу шарахь дуьйна кхелхинчу шен хIусамден гергарчаргахь долу шен бераш юхадерзо накъосталла дахьара шена аьлла. Цунах лаьцна яздо Кавказ.Реалии зорбан гIирсо.\n"Оха дехар до Конституцин гаранте Оьрсийчоьнан президенте В.В Путине а, терго йон органан куьйгалхочуьнга инарлин прокуроре И.В. Красновга а Нохчийн республикехь низамаш лелар кхочуш а дай, сан кхелхинчу хIусамден гергарчара дIадигна, нуьцкъаша шайгахь латтош долу бераш схьадалийтахьара аьлла", - дуьйцуш ду Change.org сайта тIехь араяьллачу Сосуркаваяс язйинчу петицехь.\nКарарчу хенахь а дIахьуш кхелаш ю исс шо долчу Ясминина а, бархI шо долчу Рахьманна а верас къастош, хаам бо "Правовая инициатива" проекто (Оьрсийчоьнан Iедалша кхечу пачхьалкхан агент лерина "Правовая инициатива", проект оцу сацамна реза ца хилла).\nСосуркаевца хилларг дагадаийтина бакъонашларъярхоша анимацин видеоролик а яьккхина. Цара дийцарехь, бераш кхерийна деха, царца лелар къоршаме ду, ткъа Лиана къар а ца елла йина психологин экспертизо гайтина, уьш вуно йоккха стресс ловш нанна сагатдеш хилар.\n2010-чу шарахь Сосуркаевас Кавказ.Реалиин корреспонденте дийцина ма хиллара, иза марехь хилла Ахмадов Сайд-Эмехь. Иза ехаш хилла Ставрополехь, хIусамдас эцначу петарехь. 2014-чу шарахь цуьнан майра велла, ткъа хIусамден вашас Ахмадов Сайд-Салахьа йохкийтина цуьнга и хIусам. Петарах делла ахча дIадахьна оцу стага, ша Соьлж-ГIалахь тIера да велла бисинчу доьзална цIа дийр ду аьлла. ЦIа баккъалла а дина, амма кестта Лианина хиъна иза шен хиллачу майрчуьнан гергарчу зудчун цIарте дIаяздина хиларх лаьцна.\nКхин а 8 бутт баьлча АхмадогIара, хьошалгIа дуьга аьлла, Итум-Кхаьлла дигна ши бер. Лиани аьтто ца баьлла ГIаларчу хIусамна чуяха – догIанаш хийцина хилла, ткъа Сайд-Салахьа телефонехула аьлла цуьнга, Ясмина а, Рахьман а ша волчехь Iийр ду аьлла.\nБерийн ден гергарчара бехке йо Сосуркаева "эладита" даржорна. "Сосуркаевас чIагIдо сан вашас Ахмадовс шена пайда хиларе сатуьйсуш шегара кIант а, йоI а даьккхина бохуш. И хаамаш бакъ долчуьнца богIуш бац, сан вежарий сийсаз беш бу уьш", - дIахьедар дира Ахмадова Iайшата 2020-чу шарахь.\nЦу юкъанна, "Правовая инициатива" проекто хаам барехь, Сосуркаева - ша цхьаъ ю берийн верас. Цо дуккхазза а дехарш дина Нохчийчохь полице а, Талламан комитете а, прокуратуре а, кIоштан верасалле а, амма Iедалхоша тергал ца до бераш нуьцкъаша девешин доьзалехь латтош хилар, яздо Кавказ.Реалиино.


Оьрсийчоь декхаре ю Нохчийчохь 27 стаганна тоьпаш тохар, 2017-чу шеран Дечкен-беттан 25-26-чу буса кхел а йоцуш хIаллаквар зен йозуш йоцу дуьненаюкъара талламчийн тоба чуйита. Иштта ду бакъоларъяран "Мемориал" центро (Оьрсийчоьнан Iедало «Мемориал» арахьарчу агентийн тептара язйина, ткъа «Мемориало» тIе ца оьцна и статус – ред.) ша Европан адамийн бакъонашкахула йолчу кхеле хьовсийначу обзервацешкахь бохург.\nДокументо бахарехь, иза хила еза Цхьанакхеттачу Къаьмнийн организацин ницкъаша а, лааамза а байначу наханна орца кхачош йолу белхан тоба.\nОбзервацешца гайтина "Мемориало" "Новая газетан" журналист Милашина Елена декъахь а йолуш хIоттийна тоьшаллийн база.\nНах муха хьийзийра, байъира Милашинага Зазадоккху-баттахь дийцира лечкъийна нах ларбеш Кадыров Ахьмадан цIарх йолчу патрулан-хан №2 полкехь (ППСП-2) гIуллакх деш хиллачу Гезмахваев Сулимана. Вийначу масех стеган цIе яьккхира цо. Лецна хиллачийн суьрташ тIехь долу таблица а кхаьчна журналисташка.\nКоьртаниг ду гIуллакхехь "шина а агIонера" тоьшаллаш хилар, уьш цхьана а догIу, билгалдоккху "Мемориало". Зен хиллачу I6 стага тоьшалла дина, царех цхьаболучийн цIерш яьхна Гезмахмаевс а. Оцу нахана полисхо Iийна Гезмахмаев вевзина суьрташ тIехь.\nБеттан I8-чохь мехкан коьртачу шахьарахь дIахIиттийра Кадыров Ахьмадан полкан полисхой. Царех цхьаммо Оьрсийчоьнан президенте Путин Владимире дIахьедира, шаьш журналисташна таIзар дийр ду аьлла.


Ша "арахьарчу агентан" статусехь хилар ца гайтинчунна гIуданаш детта долор ду Оьрсийчохь\nОьрсийчохь Зазадоккху-беттан 1-чу дийнахь юкъадаьлла "арахьара агент" статусехь стаг я хьукмат хилар ца гайтарна гIуданаш детта низам. Оцу статусехь волу стаг я хьукмат зобанехула хьахош, хаамийн гIирсаш декхаре бу Iедало елла и цIе билгалъяха. ТIедожор кхочуш ца динчунна тухур ду 2 500 соьме кхочу гIуда, ткъа "арахьарчу агентах" долу низам талхийначу хьукматхочо токхур ду 5000 соьме кхаччалц ахча, хьукматна туху гIуда хир ду 40-50 эзар сом.\nЗорбанехь "арахьарчу агенто" яржочу материалашца а билгалъяккха еза уьш кхоьллинчунна елла статус.\nАрадаьллачу низамца а догIуш, "арахьарчу агентан" статусе баьхначу хаамийн гIирсаша а, адамаша а юстицин министралле чуделла хила деза шаьш оцу статусе дахар доьху кехат. Нагахь санна министралло "арахьара агенташ" а лоруш, амма оцу хьокъехь цига кехаташ хьийсийна боцу нах Зазадоккху-беттан 1-чохь дуьйна буьйлор бу административан а, цхьацца хьелашкахь набахтин биста кхаччалц долчу бехтакхаман а жоьпалле ийзо.\nРадио Свобода а, "Настоящее Время" телеканал а, Радио Маршо/Радио Маьрша Европа медиакорпорацин кхийолу цхьацца проекташ а яьхна 2017 шарахь "арахьарчу агентийн" тептара. Радио Маршо/Радио Маьрша Европа кхочушдеш схьайогIу Оьрсийчоьнан Iедало хаамийн гIирсех - "арахьарчу агентех" лаьцна арахецна долу низам. Амма цунна гарехь, Оьрсийчоьнан Iедало "кхераме гIулчаш йоху журналисташ таIзаршна буха ийзорца, Оьрсийчоьнан бахархошка Кремло магийна информаци бен дIакхача некъ цабитарца". Радио Маршо/Радио Маьрша Европа корпорацин куьйгалло дуккхаза а билгалдаьхна, шегахь йолчу статусо я политикан а, я цензурин а маьIнехь шен балха юкъагIерта цхьана а агIор могош дацар.\nОьрсийчоьнан юстицин министралло ГIуран-беттан 28-чу дийнахь пхи стаг язвина арахьарчу хаамийн гIирсийн реестре. "Арахьарчу агентан" цIе кхоьллина бакъоларъярхочунна Пономарев Левна а, юкъараллин жигархочунна Апахончич Дарьяна а, "Псковская губерния" газетан коьртачу редакторна Камалягин Денисна а, Радио Свобода корпорацица юкъарло лелочу журналисташна Савицкая Людмилина а, Маркелов Сергейна а тIе. Юстицин министралло ца хаийтина и пхи стаг стенна язвина реестре.


"ТIамна кечлуш ю Оьрсийчоь" – Швецерчу институтан таллам\n"Оьрсийчоь тIамна кечлуш ю" – иштта цIе ю Швецерчу тIеман министран турсан талламийн институто арахецначу артиклан.\nОьрсийчохь дебаш лаьттачу тIеман Iаморех а, хIоразза а хийцалучу церан Iалашонех а лаьцна дуьйцу институто.\nОьрсийчоьнан Пачхьалкхан Дума реза яц Швецерчу эксперташна хетачунна. "Дац тхо тIамна кечлуш, ца дохку цхьанненна а тIелата", дIахьедина Думерчу тIеман комитетан куьйгалхочун гIовсо Красов Андрейс. " Оьрсийчоьно дIа мел хьочу тIеман Iаморийн Iалашо цхьаъ ю – эскарш духьаллатта кечдар", аьлла цо "Интерфаксе".\nОьрсийчоьно дIахьо Iамораш тIаьххьарчу 10 шера чохь дуккха а совдевлла, шорделла, Швецерчу институте бахарехь. Iилманчаш шаьш бинчу тергамашкахь тIетевжа Оьрсийчоьно ша дIахьочу тIеман Iаморех лаьцна официалехь бечу хаамашна. 2009-чу шарера дуьйна схьа ю институто Iаморех лаьцна гулйина информаци.\n2009-чу а, цул тIаьхьа даьхкинчу а шерашкахь Iамо арабоху эскархой 10-20 эзар хуьлура, ткъа 2017-чу шарахь и терахь 100 эзарне хьаладелира. Стохкалерачу "Малхбале-2018" Iаморашкахь дакъалецира 300 эзарно – уггаре доккха терахь ду иза тIаьххьарчу 40 шера чохь, боху талламо.\nЭскаршкахь оццул шуьйра дIахьочу Iамораша тIамна кечйина Оьрсийчоь, аьлла хета артикл кечйинчу Швецерчу институтан белхахочунна Нюрберг Юханна. "Билгалдаккха деза, шаьш эскарш доцуш, тIеман дог – буьйранчийн центр а ю тIемаш дIакхехьа Iемаш. Ша Iамораш дIахьош йохучу хаарийн гIулчех Оьрсийчоьнан тIеман министралло олу "стратегин операцийн тIегIанаш". Тидам бича вай кхета, континентан масийтта дакъа дIалоцуш буйла оцу термино буьйцу барамаш", боху Iилманчас.\nТIаьххьарчу 10 шера чохь Оьрсийчоьно шен ницкъаш юкъабаьхна Гуьржийчоьнца бинчу Пхеа дийнан тIаме, ГIирманна аннекси еш, Шемахь. Делахь а, оцу конфликтийн доза дуккха а жима ду Оьрсийчоьно ша Iамораш дIахьош хIитточу ловзаршкахьчул.\nТергамчаш цецбуьйлу Оьрсийчоьно шен Iамон арадохучу эскарийн тайпанаш зийча: гIашсалтий, хIордан, хIаваан ницкъаш, шайца генна дIакхочу стратегин кеманаш а долуш. Регион дIалоцу тIемаш бан кечлуш ю Оьрсийчоь – бехха лаьтта, мостагIчун гIора дIаоьцу тIемаш. Хууш дац, мила хила веза Оьрсийчоьнна дуьхьалхIуттунверг, амма "конфликтан" шоралле хьаьжча го, иза я Китай, я НАТО хила езийла, боху шведийн артикло.\n"Дац тхо Малхбаленах лата дохкуш, пачхьалкх Iалашъен сценареш ю Iаморийн, эшна меттиг ягIахь тIом бан а, сихха операцеш дIакхехьа а кечдо эскарш. Иза ца дича цадериг ду. Го вайна дуьненах хуьлуш лаьттарг: буьззина гIурт, галдаьлла низам, АфхIанистано туьйсу кхерамаш, исламан терроризм. Хьелашка хьажча, тIеман ницкъаш сема Iан кечбар – иза парггIат хьалха дIагIерта йолчу бакъонан закъалт ду", яздо "Къоман турс" журналан коьртачу редактора Коротченко Игора.\nШвецин турсан талламийн институтна гарехь, Iамабо Оьрсийчоьно шен ницкъаш ма-хуьллу сиха тIом боло а, иза боьдучу муьрехь пачхьалкхера бахархой герза кIел хIитто а, ткъа иза ду эскарш кестта цхьаннах лата арадаха а сахьт дац бохург.


Баккхий хьаькамаш лецна Дагестанехь\nМарсхьокху-бутт 04, 2015\nКху деношкахь Дагестанерачу даржхошна юкъахь сингаттам лаьтта. Дийцар-хьехор а доцуш, цIеххьана дIалецна лаккхара хьаькамаш, шайлахь кхаа кIоштан куьйгалхой а болуш. ХIун бахьанаш ду Дагестананна тIе Оьрсийчуьрачу низамхоша тидам берзор?\nДахначу цхьана кIирнах Дагестанехь долу хьал, аьлча а, мехка дозанал а арахьара баьхкинчу низамхоша, меттах даьккхинчул тIаьхьа хIинца а метта данза ду. ХIинца юккъараллехь хьоьжуш бу, мила ву рогIера дIалоцург бохуш.\nМассийта лаккхара даржхо ву дIалаьцна. Пенсийн фондан куьйгалхо волу Муртазалиев Сагид, шен нуц, Кизляран кIоштан куьйгалхо Виноградов Андрей дIалаьцначул а тIаьхьа, шен цIера ведда. Иза мичахь ву хууш дац.\nОцу шиннан а, цIахь таллам бича, гучудаьлла шортта герз а, цуьнан гIирс а. И ший а Оьрсийчоьнан Талламан комитетан уьйр йолуш лоруш ву, 2010 шарахь Кизляра кIоштера газ латточу урхаллан куьйгалхо а, республикан чоьххьарчу гIуллакхан экстремизман дуьхьало ярна центран куьйгалхочун гIовс а верна.\nПолитикехь оццул ондда бух болу Муртазалиев лехаршка кховдавар а, цуьнан гергара стаг Виноградов а, спикеран кIант а дIалаьцча, царел а лаххара тIегIанера берш-м, таIзаран кIела бахийта хIун хала ду, аьлла хета нахана.\nДаржхой лецар а, цуьнан хIун бахьанаш дара а, хIун тIаьхьало а хила мега, аьлла Маршо Радионо къамеле ваьккхира Эседов Альберт цIе йолу меттигера политолог. Цо бахарехь, махкахь хIоьттинчу хьоло тIедалийна хIума ду хIинца хилларг.\nЭседов: «Цхьана агIор аьлча, юккъараллехь и сатийсамаш бу. Iаьткъана нахана иза, цундела революцин юьххьехь хьал ду кхузахь. Мискачаьрга кхин дIа лацало хIара гIуллакх. Нахана хийцамаш беза, ма хуьллу сихха. Шерашна бах а ца беш болу. Тхуна лууш ду, цхьана дикачу агIор гIулчаш хилийта».\nДIалаьцначу Виноградовн а, ведда къайлаваьллачу Муртазалиевн а гIортор еш, дIахьедар динера Дагестанан куьйгалхочо Абдулатипов Рамазана. И ший а, Iедалехь дика ларош а, лоруш а ву аьлла язйинера шен Инстраграмм агIонехь. Иштта цу шинна а лаккхара мах хадош шен дош аьллера, луларчу Нохчийчоьнан куьйгалхочо Кадыров Рамзана.\nЦулла тIаьхьа а, Дагестанерачу даржхойн могIаршкахь чIода хьакхар кхин а дIадаьхьара Мазлакъ гIалара беракеманашца баьхкинчу низамхоша. РогIера дIалаьцнарш бу Буйнакск кIоштан куьйгалхо, парламентан спикеран кIант Шихсаидов Даниял а, иштта кхиъ лаккхара ши даржхо а, социалан хьашташ кхочуш дарехь болх беш волу Магомедов Кагир а, республикан гIишлошъяран урхаллан куьйгалхо Кадиев Шамиль а.\nЦара 14 миллион сом лачкъийна аьлла ду. Оццу дийнахь, Тарумовский цIе лелочу кIоштан куьйгалхочунна Абрамкина Маринин а, оцу кIоштарчу массийта даржхочун хьокъехь гIуллакхаш долийна.\nИштта, Кизил-Ютан кIоштан куьйгалхочунна Аджаматов Багатдинан дуьхьала долийна гIулалкх. Иза а, лакхахь буьйцурш а бехке беш бу, итнашкахь миллионаш Iедалан ахча лачкъийна аьлла. ХIинца хилла долу и дIалийцарш а, долийна долу гIуллакхаш а, еккъа коррупцина дуьхьало хилла а ца Iаш, кхин а ши бахьана го политологна Эседов Альбертана. Царах лаьцна цо иштта элира.\nЭседов: «ХIинца хIунда хилла иза? Иза доьзна хила мега, Дагестанан географица. Къилбехьара форпост ма ю кхузахь. Цхьана агIора лаьттаца Азербайджанца а, Гуьржийчоьнца а доза ду кхузахь. Кхин а бусулба динан хаттар а ду. Iедало буьрса къепе хIотто деза кху махкахь. Зуламаш а, терроризм а лахдан деза. Цхьана бакъонан некъа тIе яккха еза, ша йолу пачхьалкх санна. ТIехIоттина хIума санна а ца хуьлуьйтуш».\nДагестанехь хIинца массарна а хаа лууш ду, лаккхара даржхой дIалацар-иза республикан куйьгалхочун лаамца хилла ду, я дац. Абдулатипов Рамазана динчу дIахьедарехь, цуьнца дага а бевлла дина дац низамхоша хIумма а. Абдулатиповс и нах балха эцар а, латтор а, беккъа цуьнан бехк бу аьлла ца хета политологна Эседов Альбертна. Жоьпалла, оццу низамхойн а ду, цара талла дезаш дара, низамаш ца дохадайта, аьлла билгалдаьккхира цо.\nЭседов: «Цхьана агIор аьлча, иза цуьнан имиджана дика дац. ДIалаьцнарш иза коьртехь а волуш болх беш а, хIиттина а ма бу. Цундела хаттар кхоллало, иза белхахой хоржуш цхьа гIалат даьккхиний-те бохуш. Амма кхечу агIор, иштта нах балха хIиттош, лерина урхаллаш толлуш ма бай уьш. Цара пурба дала дезаш ма дай. Кхачамбацарш а хила мега. Милла балха хIотточу хенахь, иза мел хьакъ ву оцу метте, аьлла талламаш а, дагадовларш а ма до».\nКхечу регионийн куьйгалхошна а, сигнал ю Дагестанехь хилларг, аьлла хета политологна Эседов Альбертна. Кхиндолу хаттар ду, цаьрга мел дIакхочур ю иза.\nЭседов: «Иза сигнал а ю, бахьана а ду, цара ойланаш ян. Иза даржхо а, къоман лай а велахь а, цуьнан тIекховда йиш йоцуш хуьлу. ХIинца гарехь, иза дIадала мега. Къепе хIотто а, бакъонийн некъан гIуллакх тIедаккха а деза, махкахь а, ша ерриг а пачхьалкхехь а».\nКъилбаседа Кавказ, Оьрсийчоьнан кхечу регионашна юккъахь, уггаре а чIогIа коррупци яьржинчарех цхьаъ ю. Итт-пхийта шо хьалха, шортта ахча дара кхуза хьажийна, маьрша дахар дIахоттийта. Амма тIехсов бакъонаш а елла, коррупци, Iедалан массо а тIегIане а кхаьчна, цуьнах доккха ун хилла дIахIоьттина.\nСхьагарехь, иштта зуламаш дина даржхой муьлхачу а махкахь хилча а, кхера беза, беракеманийн гIовгIа шаьш дехачу хIусамашна герга еъча.\nЗуламаш а, терроризм а лахдан деза


ТIемалойн гIоьнча чувоьллина Нохчийчохь\nТIемалошна гIо дан дагахь хилла стаг чувоьллина Нохчийчохь.\nНохчийчохь тIемалойн аьтто бина, цаьрца юкъаметтигаш лелийна бохуш, лоьцу-ш лаьтташ бу могIарера бахархойн. Вуно дукха бу цу бехкенна хенаш тоьхна набахте хьежийнарш а.\nЦаралахь шаметтиг дIалоцуш бу Iедалан балхахь а болуш,ахчанца гIаттамхошна накъосталла динарш а,шайн даржах пайда а оьцуш,кхечу кепара гIо динарш а.\nИштачех ву кху деношкахь Нохчийчоьнан лакхарчу суьдо арахь яккха кхо шо хан кхайкхийна стандартан а,метрологин а Академин чу а йогIуш, Соьлжа –гIалахь дIатарйинчу филиалан директор Шамилев Iаьлви а.Цуьнга кховдийна бехк ишта бу – тIемалошна ахча дала гIортар.Талламхоша чIагIдарца цо 2011-чу шарахь аьхка Iаьрбийн пачхьалкхе деша воьдучу цхьанга 500 доллар делла,\nНохчийчохь болчу тIемалошна гIоьнна ахча гулдеш болчаьрга дIало аьлла.\nНизамхоша бахарехь, цо и ахча дIа а ца луш, шен хьашт-дезаршна доьхкина.И нехан ахча доладаьккхинарг цу шеран гурахь цIа а веъна, тIемалойх дIакхетта. Цул тIаьхьа дукха хан ялале, герз охьа а диллина,шен лаамехь Iедална тIевахна. Цо охьабагарбина бах ахчанца гIаттамхошна гIо деш болу нах.\nЦо яьхначу цIерш юкъахь хилла Шамилев Iаьлви цIе а. Ишта нисделла и Iилманан белхо жоьпе озавар. Талламхоша дийцарехь ша динчунна иза дохко а ваьлла,цо буьззина бехк тIе а лаьцна.\nКху шарахь нохчийн Лакхарчу кхелехь дуьххьала листина дац Шамилев Iаьлвинарг санна дов. Кху 2013-чу шеран хьалхарчу, дечиган баттахь,иштта гIаттамхошна ахчанца гIо дарна аьлла, бехк а кховдийна,кхел йина йохка-эцархочунна Шамсаитов Исламна а.\nЦуьнан гIодар лач а доцуш,олуш ма-хиллара, карара-кара луш санна, дуьххьала дIа хиларна, Шамсаитовна набахтехь яккха тоьхна кхо шо хан.\nТаро йолчара а,цхьацца даржашкахь Iедалан балхахь болчара а герзаца дуьхьало ечарна гIодар кхузахь керла дац. Чоьхьарчу гIуллакхийн министараллехь а, махкахь а йоккха а гIовгIа а яьккхина дийцаре деш лаьттира, 2003-чу шарахь тIемалошна герзаца гIо динчу, Курчалойн кIоштан низамхочун дов.\nБархI шарахь Iедалах ведда лелла куьг бехке Ахтаханов Асланбек 2011-чу шарахь гIиргIазойн махкара лаьцна схьа а валийна, луьрчу хьелашкахь яккха, 10 шо ах шо хан а тоьхна, чувоьллина. Дагардан воьлча и санна масалш кIезиг дац.


ХIинжа-ГIалахь 7 гIаттамхо вийна\nОьрсийчоьнан антитерроран кхеташоно бечу хаамца, ХIинжа-ГIалахь шоьтан Iуьйранна Iедалан ницкъаша шаьш гоне лаьцна хиллачу цхьана тIекIелдинчу цIачуьра байина гIаттамхой. Хьостано бахарехь, тIом болабале бер арадаккхийтина а хилла цIийнера.\nШина петарчуьра дуьхьало латтийна гIаттамхоша. Массех сахьтехь бинчу тIамехь вийна 7 гIаттамхо. Антитерроран кхеташоно даржадо, и нах хьалхо полицина тIелетарш дина а, гIаттамхойн тобанашна хьолахошкара даккхий ахчанаш дохуш лелла а бара, аьлла.


Керла рекорд хIоттийна Баумгартнер Феликса\nГIадужу-бутт 15, 2012\nIамерка -- Австрера пилот Баумгартнер Феликс, 14ГIад2012\n39 километр лакхара чукхоссавелла Австрера пилот Баумгартнер Феликс. Кху тIаьхьарчу масех баттахь лерина кечам беш хилла долу и чукхоссавалар хIинцалца схьа цхьаммо а кхочушдина дацар. ХIунда аьлча, спортахо стиглара чувогIучу хенахь 1100 километар сохьтехь йолучу сихаллел а чехкаваьлла хилла иза.\nДуьнентIехь уггаре а чехка стаг ларалуш волу Болт Хьусейна сохьтехь 45 чакхарма чехка вадало. Акхарошна юккъехь лаьтта тIехь уггаре а чехка ларалуш долу экъа гепард ду. Гепард дедда доьдучу хенахь цуьнан сихалла I05 чакхарма сохьтехь хуьлу.\nСтиглахь олхазарехь уггаре а чехканиг сапсан олуш долу аьрзуйн тайпа ду. ТIулг санна чухьаьдда иза хIаваэхула догIучу хенахь, цуьнан чехкалла 200 чакхарма сохьтехь хьалайолу.\nИ чехкалла мел инзаре ю хаа луучун хIоранна а таро ю, хIаваъ-четарца кеманна тIера чу а кхоссавелла, иза талла. МогIарера хIаваъ-четархо шен букъатIера четар схьадастадаллалца, маьршачу чухьадарехь вогIучу хенахь оццу 200 чакхарм сохьтехь йолчу сихалле кхочу. И сихалла мел садIалоцуш, инзаре аьрха а, чехк а ю бохург талла йиш хилира сан даханчу шерашкахь хIаваъ-четарца 4000 метр лакхенера чукхоссаяла суо Iемаш.\nАмма хIинца Австрерачу экстрем-спортахочо Баумгартнер Феликса гайтина долу хьуьнар- тIурнененера, я вуьшта аьлча, 39 километар лакхенера кхоссавелар, шен новкъахь II00 чакхарма сохьтех бохучу коьрто схьа ца лаццал йолчу сихаллел а тIехволуш цу тIехула тIе, - иза боккъал а тамашийна хIума ду.\nЦуо шен чукхоссаваларца хIинцалца схьа 52 шарахь цхьанге а йоха ца луш лаьттина хилла йолу рекорд йохийна ца Iа. Иза иштта адамех уггаре а хьалхарниг ву озан сихаллел чехка ваьлларг. Хууш ма-хиллара, хIаваэхь озан чехкалла II00 километар сохьтехь ларалуш ю, ткъа Баумгартнер цул а чехкох вогIуш хилла, иза ша тIурнене хьалавигинчу ракети чуьра аракхоссавелла, Лаьттан пардонех цхьаъ йолчу стратосферех чекхволучу хенахь.\nОццул инзаречу лакхене могIарерачу кеманца хьалакхача йиш йоцун дела, спортахо стигала хьалаваькккхинарг гелийца юьзна йолу стратостат олуш йолу цхьа ракетийн тайпа хIума яра. Шена Баумгартнерна тIехь тIурненхоша лелочарех тера цхьа лерина скафандр яра, Iилманчаша цу чукхоссаваларна кхоьллина йолу.\nСтратостат чуьра ша аракхоссавеллачу маьргонера иза лаьтта охьакхаччалца яьлла йолу хан иттех минот яра, царех нийса 5 минот спортхо, хIаваъ-четар схьаделланза а долуш, тIулг санна, чувогIуш вара стиглара. Ткъа лаьтта охьакхача цхьаъ-ах чакхарма йисинчу хенахь цуо шен четар схьадиллира. Iамеркерачу Нью-Мексико штатехь, нийса ша леринчу меттехь, охьавоьссира Баумгартнер лаьтта.\nОхьакъаьчначу хьалхарчу миноташкахь журналисташка ша динчу къамелехь Баумгартнера дийцира, ша шен Iалашоне кхачарна а, и чукхоссавалар кхочушдан шен кадаларна а мел ирсе ву бохуш. Шена моьттинчул а и хIума дуккхаъ халох хиллехь а.\nБаумгартнер Феликс: „Цхьана шина-кхаа мIаьргонна, и чехкалла дукха инзаре сов хиларна, суна моттаделира, сайн дог гIелло-кх, аьлла. Вуно беза Iаткъам хуьлу хьуна цу лакхахь, хIара скафандр а хала ма юй, я хIаваъ а дац хьуна хаалуш. Ткъа чехкалла хаддаза лакхайолуш хуьлу.\nЦхьа дикка, цхьаьна мIаьргонна а доладар сайн карара ца долуш, кхетамчохь вара со. Вуно хала дара дерриге а, амма со ирсе ву хIара сайга даделла. Цу новкъахь, эзар километарал чехка ваьлла хьуо чувогIуш, кхета хьо, хьайн дегI мел деза ду, цунна доладар мел хала ду а бохучух“.\nАла догIу, спортахочо еккъа цхьа рекорд хIотторхьама я сенсаци кхоллархьама цу инзаречу чукхоссаваларна шерашкахь кечам бина ца хилар. Мелхо а, цуо хьалхабаьккхинарг мехала Iилман эксперимент ю. Цуьнан Iалашонехь ду, реактиван чехкаллин кеманашца кхераме хьал кхолладелча, церан пилоташна эвакуаци яран керла некъаш лахар. Цундела ду НАСА тIурненан кампани а и эксперимент шен тергонехь латтош хилар.\nТергамхоша дийцарехь, тIеман кеманийн пилотийн хьалха а дезна озан чехкаллийца юста йиш йолчу сихаллийца кеманчуьра чукхиссабала. Амма Iилманчашна хууш дац, цу кепарчу чехкаллехь адамийн дегIаца хIун хийцамаш хуьлу я цу дегIана хIун тIеIаткъамаш бо ишттачу чехкалло бохург. Цундела Баумгартнеран дегIаца дIачIагIбина бара, иза чукхоссалучу хенахь, цхьа могIа талламаш баран гIирсаш.\nХIинцалца схьа адам стиглара чукхоссаделла йолу уггаре а йоккха лакхалла - иза 31 чакхармал жимма сов йолу лакхалла яра. Iамеркера эскархо Киттингер Джо вара 52 шо хьалха и хуьнарг гайтинарг. Карарчу хенахь Баумгартнер Феликсан хьехамча волу иза, спортахо стиглара чувогIучу хенахь, хаддаза цуьнца радиозIенехь хиллера.


Ассаламу Iалайкум! Цхьа хаттар дара тхан хьоьга, цунна хьай аьтто белахь сихо жоп дезара тхуна, бехк мабилла сихо жоп дезарна, хаттарехь долу хIума доьжна лаьтташ ду, цундела цунна мелла сиха жоп дезаш лела тхо.\nБусалба стага керста зудчунца зина дина, йуха цу зинах доьзалхо кхоллавелла, и бера дIадаккхийта мегар дуй? И керста зуда кху бусулба стага йалон мегар дуй? И бер дуьненчу далахь хьанна кхочуш ду, ненаца дита деза и йа дас хьаэца деза и?\nЗудчо ша бусалба дин тIе оьцур ду боху нагахь санна шен динел гIолий и бусулба дин делахь.\nАллахIера йал хулийла хьуна, Дела реза хулда хьуна.\n● Зина дар даккхийчу къинойх доккха къа ду, хуьлийла иза керстанца, йа бусалбанца.\nДелан Элчано – АллахIера салават а, салам а хуьлда цунна – аьлла: «Зинá дечо зинá дийр дац ша кхоччуш АллахIах тешаш а волуш; къола дечо къола а дийр дац ша кхоччуш АллахIах тешаш а волуш; къаьркъа молчо иза а мер дац ша кхоччуш АллахIах тешаш а волуш».\n● Юкъахь нийса бина мах а болуш дехаш долчу майрачунна а, зудчунна а юккъахь тIаьххьарчуьнан кийрахь кхолладелла долу бер бахьана а доцуш дIадаккхар хьарам ду. Iелам-нехах дешнех – Дала мукъа лахь – нийса долчуьнга хьевсича, иза хьарам хиларехь башхула яц и бер ненан кийрахь лацаделлачул тIаьхьа кIеззиг хан яьлла хилар а, дуккха хан яьлла хилар а. Иштта, хьарам ду бер дIадаккхар шовзткъа де далале а, даьллачул тIаьхьа а, цунна чу са кхоллале а, кхоьллинчул тIаьхьа а. Бакъду, цуьнан хан алсам мел йолу хьарамалла а сов долу, иштта и дIадаккха магочу бахьанийн гуо а гатло. И дерриге вай дийцира хьалха, хIокху шина хаттарехь:\nБер дIадаккха мегий? Магахь маца мега?\nБер дIадаккхар (оьрсийн маттара - аборт)\nЮккъахь шарIо ма-бохху бина мах а боцуш, зина́ дар бахьана долуш кхолладелла бер дIадаккхар – иза хьарам ду оцу берана чу сакхоьллина даьлла делахь, хIунда аьлча цунна чу са кхоьллинчул тIаьхьа иза чохь са долу адам ду, ткъа адам де́р вуно доккха къа ду. Ткъа, хьадисехь ма-дийццара, ненан кийрахь долчу берана чу са кхуллу цуьнан 120 де кхаьчча.\n«Беран 120 де дIадаьлча, хьадисехь ма-аллара «чу са кхолларан» хене и бер кхаьчначул тIаьхьа и дIадаккхаран хьарамалла кхин а чIогIа чIагIло, йoккха хуьлу, и бер кхин дIа а ненан кийрахь дитича нана билггал лийр хилар лоьраша чIагIдеш тешалла дина хилча бен дIадаккха а ца мега иза цу хенахь».\nАмма нагахь санна зина́х кхолладеллачу цу беран 120 де кхачаза делахь, цхьаболчу Iелам-наха магадо иза дIадаккхар, цхьаболчара ца магадо.\nТкъа и бер цкъа делахь зина́х кхолладелла а хилча, шолгIа делахь иза керста зудчуьнца а хилча, и ши хIума цхьаьнакхетча иза дIадаккха магош болчу Iелам-нехан дош нийса хила герга ду, Дала мукъа лахь. Имам Ар-Рамлийс – Дала къинхетам бойла цунах – аьлла: «Нагахь санна (бера-цIа чохь лацаелла) оралла зина́ бахьана долуш елахь, иза дIаяккхар мегаш хила а тарло. Ткъа нагахь санна иза дIа а ца йоккхуш, цунна чу са кхоллалц Iадйитахь, шеко яц иза дIадаккхар хьарам хилар. Нагахь санна (оцу стагана а, зудчунна а юкъахь) хилларг зина́ а делахь, и зуда бусалба нехан мостагIий ларалучу керста-нехах а елахь, шеко яц и (цуьнан кийрахь кхоллаелларг) шинне агIор лераме ца хилар».\n● И керста-зуда цо яло мегар ду, нагахь санна цуьнца нахаца леларан боьхалла а яцахь, иза «жайнин охIлунах» (жуьгтий, йа христианка) а елахь.\nБакъду, керста-зуда ца ялор дика а ду, гIолий а ду, хIунда аьлча, цкъа делахь цхьаболчу Iелам-наха таханлера керста-зударий ба́ло́р ца магадо; шолгIа делахь цуьнца бинчу доьзалх лар тIехь хила ма-безза доьзал ца хуьлу дуккха а хьолашкахь; кхоалгIа делахь нагахь санна и стаг вайн махкахь, вайн нахана юкъахь вехар волуш велахь, мелла а халонаш хир ю цунна шена а, цу зудчунна а; доьалгIа агIор аьлча, цуьнан бераш кхио езарг и хир ю, ткъа нагахь санна цо бусалба дин тIе ца лацахь, йа цо шен амалш ца хийцахь, цо берашна вон Iаткъам бан мега. Кхин а цхьа агIо а ю иза дика ца хиларан: нагахь санна цу зудчо бусалба дин тIе ца лацахь, еллачул тIаьхьа иза бусалба нехан кешнашка дIайолла мегар дац, ткъа цунах хена яхалла церан берашна чIогIа цатам а, сингаттам а, хало а хир ю.\nИ вон агIонаш массарна хила еза бохург дац вай иза, дуккха а хьолехь хуьлуш дерг ду. Цундела, ша цкъа дикка ойла а йина, массо агIо юста а юьстина, тIаккха ша вехаш волчу меттера дешна-стагах дага а ваьлла цхьа сацам бича дика хир ду цо.\n● Нагахь санна и бер дуьненчу далахь, хьанна кхочу иза? Цуьнан жоп иштта ду: оцу стага и зуда ялайахь а, ца ялайахь а, зина́ дар бахьана долуш кхолладелла долу бер, и зина динарг веллачул тIаьхьа цуьнгара ирс оьцур долчу кепара цуьнан бер лоруш дац шариIато. Цуьнан баккъалла билгал долу гергарло а, уьйр а ненаца ерг ю. Цундела, нагахь санна оцу стага и зуда ялош ца хилахь, и бер шен ненаца дисса деза, иза билггал хIокху стеган ду аьлла цIийцIа долу гергарло шариIато цунна луш доцу дела. Ткъа нагахь санна и зуда цо схьаялайахь, и бер цаьршинца дехар ду, делахь а и стаг велча цуьнан ирс оьцучу кепара цуьнан бер лорур дац иза.\n20.10.2008  Сурат «Ал-Исрóъ» 32 айат.\n Шейх Юсуф Ал-Къардавий.\n «НихIа́йатул-Мухьта́дж», 8\_442, Имам Ар-Рамлий; «Фатава Аш-Шейх Ал-Мунадджид», фатва: 13331. Кхин а: «Фатава Ал-АзхIар», 9\_454, Шейх IатIиййахI Ас-Сокър.


Академиках Кадыров Рамзанах хьакхалой Путина аьлларг?\nПачхьалкхан даржаш охьадахка шайна академикаш а хилла лела лаахь, аьлла Путина мехкийн дайшка а, полицин, ФСБ-н куьйгалхошка а, кхечу баккхийчу хьаькамашка а. Хьакхало иза академик ларалучу Кадыров Рамзанах, я иза вац президента буьйцучийн могIарахь, къастош бу хIинца Нохчийчоьнан куьйгалхочун го.\nМехкийн дайшна шина гIентахь Iан доьхку Оьрсийчоьнан президенто\nПутина и къамел, Оьрсийчоьнан Iилманийн академехь йоьдучу кхеташоне ша веъча дина. Цо дехха листира иза, академин куьйгалхочуьнца Фортов Владимирца юкъ-кара къовса а луш. Ша хьалха а ца аьллера шуьга, Iедалан дай я шайн даржашкахь хIайт-аьлла къахьоьгуш хила беза, я, академикаш язбеллехь, Iилманна чу а боьлла, шун могIаршка балхахIитта беза, тIевирзинера Путин Фортовна.\nШаьш академикийн могIаршка баьхна нах, хьаькамаш хиларал а совнаха, хьакъ бу Iилманехь къахьега, дара вукхуьнан жоп. Резавоцчу Путина ша хьолан ойла йийр юйла хаийтира.\nКхидIа президенто ша Оьрсийчоь дуьненан Iилманийн центрийн тIегIане кхачо воллу бохура. И программа кхочушъеш йиллина, элира, контененташна а пайдейолу, тоьлла Iилманчех лаьтта 200 лаборатори. Лаам бу, бохура, цхьа хан хьалха махкара бевдда хьекъале нах цIехьа бало.\nАкадемешка язбелла пачхьалкхан баккхий хьаькамаш бийца баьхча, хьакхало Путинан къамел Нохчийчоьнан куьйгалхо волчу Кадыров Рамзанах а. Хьакхало аьлча а, боху цхьаболучара, хьакхало. Кхечара ца хьакхало а боху.\nЕарийдийнахь и хаттар Интерфаксо листира Кадыровн гонерчу, ша цIе ца йоккхуш вуьтучу цхьана хьаькамца. Оцу хьаькамо боху, шен шеф вац вогIуш Путина хьехийначийн декъа. Фортов Владимир коьртехь волу академи пачхьалкхан дакъа а долуш, Iедало декхаре а еш, Iилма кхиош схьайогIу, ткъа Кадыров Рамзанан ларамбеш, цунах академик винарг Iедалан структурашкахь а яц, иза цига а лелаш, къахьега тIедоьжна а вац.\nПутина гIаттийна тема йийцарееш, луьсту Оьрсийчуьрчу интеллигенцино, хьан, стенна, муха, маца вира Кадыровх академик.\nАкадемикан манти яхьаш шо гергга хьалха Соьлж-ГIала баьхкинчу Iаламан-дахаран академин (РАЕН) векалша шаьш иза Кадыровна белштIе уллу элира, Нохчийчоь хаза мохк бина дIахIотторна.\nХIетахь дуьйна баьхкинчу беттанашкахь дуккхаза а гIиттина нахалахь, официалехь а, могIархошлахь а, Кадыровна академикан манти йогIу я ца йогIу боху къамел.\nТкъа ша Кадыровс дийцира оцу хьокъехь дукха хан йоццуш шена ша «Оьрсийчоьнан юьхьIаьржо» ю аьллачу Красноярскерчу депутатна Сенченко Константинна жоп луш. (Юккъешхула аьлча, Сенченко-м дIасацийра сацо ницкъ боллучу Кадыровн агIончаша, делахь а, академикера шеггара хиира нахана долуш дерг). Шех академик вина-м итт шо а ду, я Iилманехь совваьлла аьлла а ца елла и цIе, мохк меттахIотторна елла, бохура Кадыровс.\nНохчийчоьнан муфти Iийна Кадыров Ахьмад мехкан да хIоттолц йолчу ханна, цуьнан воI Рамзан вацара доьшийлашка лелла аьлла хьахочаралахь. Путина дарже иза нисвале, 2004-чу шеран аьхке йоьрзуш, эцнера цуьнгара интервью дуьненна а евзачу Политковская Аннас.\nКъамел иштта хиллера.\nПолитковская: Хьо дешна вуй? Кадыров: Ву, лаккхара юридикан дешар чекхдоккхуш ву. Экзаменаш луш ву. Политковская: Муьлханаш? Кадыров: Муха муьлханаш? Экзаменаш луш ву-кх. Политковская: Ахь йоккхуш йолу институт муьлханиг ю? Кадыров: Москохарчу бизнесан институтан филиал. Гуьмсехь. Юридикан аьлча а. Политковская: муьлха специализаци ю хьайниг? Кадыров: Юрист ву-кх со. Политковская: Ткъа диплом муьлхачу бакъонийн ду? Бехк-такхаман? Гражданан? Кадыров: Дицделла. Тема дIаязйина, амма йицъелла. ГIуллакхаш тIех дукха ду кху муьрехь.\nПолитковскаяга Кадыров Рамзана боху оцу интервьюхь ша йоккхушъерг Москохара бизнесан институт ю. Амма Кадыровн таханлерчу официалерчу биографехь боху, цо оццу 2004-чу шарахь чекхъяккхинарг Дагестанера бизнесан а, бакъонан а институт ю.\nТамаше ду, 4-чу, я 5-чу шаре а ваьлла, институт йоккхуш волчу стагна шен хинйолу корматалла муьлхарг ю цахаарал совнаха, ша йоккху институт муьлхарг ю а ца хаар.\nЮьйцучу институтех яьккхинарг билггал муьлхарг ю кхеташ дацахь а, цигара чекх а валале, оццу 2004-чу шарахь Кадыровх Оьрсийчоьнан президентна гергарчу пачхьалкхан гIуллакхан академин ладогIархо хуьлу.\nАкадемикан манти цунна еллачу 2006-чу шарахь ша юристан диплом схьаэцначу Дагестанерчу институтехь экономикан Iилманийн кандидат а волу Кадыров Рамзан. Оццу 2006-чу шарахь Нохчийчоьнан Iилманийн академехь ларамбеш академик а во цунах. Кхин а цхьа шо даьлча Карарчу Заманан гуманитаран академино а ло цунна «лараме академик» цIе.\nМел дешна, хаарша корта мел базбина веха Нохчийчоьнан администратор – и хаттар кхин маьIне а ца го Оьрсийчоьнан истеблишмент башхаллашкахь талла хIоьттича. Тахана ирделла дуьхьалхIоьттинарг кхин ду: мега я ца мега пачхьалкхан лаккхарчу даржехь Iачу хьаькамна Iилман да а хилла вазвала, академикан мантеш лехьош лела?\nПутина ша иза тергонера доккхур доцийла хаийтина. Цундела яьржина нахалахь тахана шеко: бийр буй те Кадыровс харжам - академик санна, Iуьйранна ара а волуш, сарахь чу а воьдуш, цхьанхьа институте балха лела веза иза я хан-раж а йоцуш, даймохк цIанбеш, цIинбеш, хазбеш, ирсебеш мехкан ден дукъ дIатекхо деза.


Сепаратисташ тIелетарш деш бу Украинин эскаршна\nСепаратисташа герзаш деттар дац аьлла Минскехь бина барт юха а бохийна аьлла дIахьедар дина Украинин эскаран векалша. Цара дийцарехь, Кхаарин буса сепаратисташа яккхийн тоьпаш йиттина Попасная цIе йолчу эвла.\nЦул сов уьш гIоьртина Мариуполана гена йоцуш йолу Украинин эскархойн позицеш дIалаца. Кху беттан 12-чу дийнахь Францин а, Германин а куьйгалхоша юкъарло а лелош барт бинера Украинин малхбалехь тIом беш йолчу шина агIоно даккхийн герзаш а, еза тIеман техника а юхайоккхур ю аьлла.\nАмма иза кхочуш дойла дац шайн бах Украинин эскаран векалша сепаратисташ тIелеташ а болуш. Украинин тIеман векло Лысенко Андрейс дийцарехь, деза герзаш юхадахар хьовха, герзаш деттар сацош йолу Минскехь бинчу бертан хьалхара пункт а кхочуш ца йина сепаратисташа.


Къилбаседа Кавказехь "сий лардеш" йийначу 39 зудчух дийцина бакъонашларъярхоша\nГIуран-бутт 05, 2018\nНохчийчохь а, ГIалгIайчохь а, Дагестанехь а беха зударий "сий лардеш" байар теллина бакъонашларъярхоша. "Правовая инициатива" боламан векалша динчу зерашца, 2013-чу шарера 2017-чу шаре кхаччалц билгалъяьхначу республикашкахь гергарчара шайн куьйгашца йийна 39 зуда.\nСтатистико гайтарца, доккхачу декъанна бойурш бу къона зудабераш, я марера цIабаьхкина зударий (юкъа-кара 20-30 шерашкара меразударий). Уггар дукха зударий байарца билгалъяьккхина талламчаша Дагестан, яздо "Комсомольская правда" газетано.\n#УбитыСплетнями аьлла, хештегаш а хIиттош, информацин кампани йолийна бакъонашларъярхоша карарчу хенахь. Цуьнан гурашкахь дийца лерина ду Къилбаседа Кавказехь "сий лардеш" байинчу зударех.\n"Правовая инициатива" организацино тидаме оьцу, дукха хьолахь йишина тIе куьйгдахьар юьртахь долийна эладитташ бахьана долуш нислуш хилар.\nМеттигерчу дукхаъчу бахархоша нийса лору цу бахьанашца зударий байар. "Сий лардеш" зударий хIаллакбар "къизаллица лело дискриминаци ю" аьлла бакъонашларъярхоша. Церан зерашца, цу зуламна бехкеболчарех 42 процент стаг бен вац набахте кхочуш.


Урок д1аяхьар - Урок. Урокан ц1е: Ненан маттах лаьцна дош. 1алашо: Нохчийн мотт хьал долуш хилар хаийтар. Х1инцалера...\nΙΙ.Хьехархочо текст йоьшу, ца кхеташ долу дешнаш уьн т1е д1аяздо.\nΙΙΙТекст аларца д1аязъяр.\nЭзар барх1 б1е шовзткъе барх1алг1ачу шарахь йолхитталг1ачу июлехь Шела улло гулбира Шемала Нохчийн наибаш а,1еламнах а. Итт де хьалха Шуьйта а гулбинера цо уьш.Йохийна, ягийна,ерзина яьхначу хьаннаш юккъехь,шуьйрачу арахь тийна д1ах1иттина лаьтта нохчийн эскарш.Имамна т1евеанчу нохчийн коьртачу наиба шелахойн Т1елхига кхуза муьлха наибаш баьхкина а,цаьрца мел б1аьхой бу а дийцира цунна доцца.Шемала б1аьрг туьйхира б1аьхошка.Дуккха а т1емашкахь зийначу,х1оккху Шемалх дуьненахь а ц1е яхана турпалхо винчу нохчийн хьалхалерачу майрачу гвардех бисина цхьа кана т1емалой.Царна хьалха лаьттара ц1арна а ц1е яхана шелахойн Т1елхаг, шотойн Ботукъ а, гиххойн Сайдулла,бенойн Бойсг1ар,аьккхойн Гойтмар,гендаргенойн 1иса кхин болу г1арабевлла наибаш а.\n-Ладог1ал,майра нохчий,-мохь туьйхира Шемала.\nАре д1алаьцна долчу эскаро тапъаьлла ладуьйг1ира.\n1)Хандешнашна буха сиз хьакха.\n2)Шолг1ачу предложенина бе синтаксически къастам\nКхин цкъа а йоьшу тет радаш схьалахьдо.\nΙV.Ц1ахь бан болх\nХандешнех лаьцна карладаккхар.\n1алашо:Г1алаташ бакъонашца нисдар.\nΙΙ.Г1алаташ т1ехь болх.(Хьех.дош:Дика а, вон а бина белхаш.)\nΙΙΙ.Дешархошка шайга болх байтар.\n1.Кхочушдо 333-г1а шардар.\n2.Кхочушдо 335-г1а шардар.\n.а)Хандешан хенашкара билгалзачу кепе даха хандешнаш хаттарш а х1иттош.\n.б)Билгалзачу кепера карарчу хене х1иттаде хандешнаш.\n.в)Цхьана дашна бе фонетически къастам.\n-Х1ун гойту хандашо?\n-Муьлхачу хаттаршна жоп ло цо?\n-Предложенехь муьлха меже хуьлий лела иза?Даладе масалш.\n-Стенах олу билгалза кеп?\n-Билгалзачу кепан х1ун хаттарш ду?\n-Билгалзачу кепехь меран аз н маца яздо?\nV.Дешархошка шайга болх байтар.\nХ1ара предложенеш язйо дешархоша уьн т1ера схьа.\nДикка хало лов зударша буракашна асар дечу меттехь хи доцуш .Дуккха а хан йов церан генна и хи дан оьхуш.„Шовда дара гена доццуш,ˮ - олу Яхьъяс. Т1аккха вов, шега дина декхарш кхочушдан йиш а ца х1уттуш. Атта дац дайна д1адаьлла шовда юха каро. Иза лардан дезаш хиллера массара а.\n-Хандешнашна буха сиз хьакха ,хаттарш х1иттаде.\nДиктантехь яьхна оценкаш д1а а йохкуш, дика а, вон а бина белхаш билгалдоху.\n2.Кхочушде 334-г1а шардар.\nУрокан ц1е:Билгалдош, цуьнан синтаксически г1уллакх.\n1алашо: Билгалдашах 1амийнарг карладаккхар.\nКъамелехь билгалдешнех нийса пайда эца хаар к1аргдар.\nΙΙ.Дешархоша ц1ахь бина болх таллар.\n1.Шардар толлу ц1ахь кхочушдина.\n2.1амийна бакъо схьаюьйцуьйту.\nХандашах 1амийнарг карладоккху учебник т1ерачу хаттаршна жоьпаш а луш,масалш а далош.\nΙV.1амийнарг т1еч1аг1даран шардарш.\n1.Барта кхочушде 335-г1а шардар.\n2.Кхочушде 336-г1а шардар.\n-Стенах олу лаамаза билгалдош?Лааме?Муха хийцало уьш?\n3.Легаде к1айн кхокха,к1айниг боху дешнаш.Чаккхенаш сизашца билгалъяха.\n4.Т1ехдаларан дарж кхуллуш долу дешнаш дог1учохь улло язде билгалдешнашна(сов, т1ех,вуно, 1аламат,инзаре,уггаре а.)\n5.Билгалдаха билгалдешан тайпанаш(къовларшна юкъахь):\nДарин бос,г1алара кхаъ,кибарчиган ц1енош,эсийн ж1уганаш,куьзган б1аьрг,1ожан 1индаг1,Адаман говр, хьуьнан ц1азам,болатан тур,ненан безам,цхьогалан лар,чанан бен,берийн беш,башха йо1.\nЧ1ог1а хаза еара оцу дийнан 1уьйре.Май беттан байчу,мелачу мохо хьоьстура юьхь а,корта а.\nНускалан духар дуьйхича санна лаьттара ураман шина а аг1ор, дайн г1аш а дегош,гуш долу стоьмийн дитташ .Мел чуийзарх кийра ца 1ебаш,ц1ена а,дайн а дара х1аваъ.Цхьа тамашийна исбаьхьа мукъам бекара даг чохь.Цхьацца долчу ков-керташца уллохь гучу бархат санна к1едачу,семсачу бацахула керча лаьара.(М.Мусаев)\n-Шолг1ачу предложенина бе синтаксически къастам.\n-Предложенин муьлха меженаш ю билгалдешнаш?\n-Муха кхолладелла дийцаран кийсак т1ера билгалдешнаш?\nVΙ.Дозуш долу къамел кхиор.\nКъамелехь билгалдешнех-синонимех пайда эца хаар доккха маь1на долуш ду.Синонимаша мотт бийцар тодо,х1уманан тайп-тайпана аг1онаш,амалш гайта таро хуьлуьйту;цхьанатайпана дешнаш къамелехь далорах ларво.\n-Маса,чехка,сиха,каде,т1ах-аьлла,х1айт-аьлла;г1иллакхе,к1еда-мерза;товш-безамехь бохучу синонимашца предложенеш а х1иттош,д1аязъе.Г1иллакхе бохучу дашна бе фонетически къастам.\n2.Хандош юкъахь долуш 6 предложенеш язъе.\nУрокан ц1е:Масаллин а, рог1аллин а терахьдешнаш.\n1алашо:Терахьдашах 1амийнарг карладаккхар.\nЛаамечу масаллин а, рог1аллин а терахьдешнийн дожарийн чаккхенаш нийса ала хаар.\n1.Шардар толлу ц1ахь кхочушдина.Лааме а, лаамаза а билгалдешнаш скъастадо.\n-Маса тайпа ду билгалдешан?\n-Лааме а, лаамаза билгалдешанш муха лела?\n-Дожаршца а, терахьашца а, классашца а хийцалой билгалдешанш?\n-Цхьалхе а,чолхе а,х1оттаман а хуьлий терахьдешнаш?\nΙΙΙ.Терахьдашах 1амийнарг карладаккхар.\nТерахьдош къамелан дакъа ду, цо терахь билгалдо маса? масалг1а? бохучу хаттаршна жоп ло.Терахьдешан 10 тайпа ду.Уьш лааме а, лаамаза хуьлу.Дожаршца а,классашца а хийцало.\n1.Билгалдаха терахьдешнийн тайпа: кхоъ,цхьайтта,ткъолг1а,пхиппа,ялх-ялх,итт-цхьайтта,ворх1е а,ший а,эзар,ворх1-уьссалг1а,шиъ-кхоалг1а.\n2.Легаде барх1 сахьт, дейтта кор.\n-Терахьдешнийн чаккхенаш билгалъяха.\n1.Кхочушде 338-г1а шардар.\n2.Кхочушде 340-г1а шардар.\n-Масаллин а, рог1аллин а терахьдешнашна буха сиз хьакха.\n3.Терахьдешнаш юкъах адолуш 10 дешнийн цхьанакхетарш язъе.\n-Терахьдош стенах олу?\n-Терахьдешнийн маса тайпа ду?\n-Лаамаза а, лааме а хуьлий терахьдешнаш?\nКомментировать еш оценкаш д1айохку.\n1.§§13-24 –г1ий карлаяха.\n2.Кхочушде 342-г1а шардар.\nУрокан ц1е:Доладерзоран,дерзоран-доладеозоран,гайтаран,хаттаран,юкъаметтигаллин ц1ерметдешнаш.\n1алашо:Ц1ерметдашах 1амийнарг карладаккхар.\nКъамелехь тайп-тайпанчу ц1ерметдешнех а, церан дожарийн чаккхенех а нийса пайда эца\n1.Дешархошка дуьйцуьйту терахьдашах лаьцна 1амийнарг, хаттарш а х1иттош.\n2.Доьшуьйту 339-чу шардар т1ера рог1аллин терахьдешнаш.\n-Царалахь билгалдаьхна х1оттаман а,чолхе а терахьдешнаш муьлхарш ду?\n1.Дешархоша жоьпаш ло учебник т1ехь 1амийнарг карладаккхарна деллачу 7-чуй,10-чуй хаттаршна.\n2.Кхочушдо 344-г1а шардар.\n3.Кхочушдо 343-г1а шардар.\n-Дийца,х1ун башхалло хаттаран а,юкъаметтигаллин а ц1ерметдешнашна юкъахь?\n-Шина ц1ерметдашна бе морфологически къастам.\nΙV.Дешархошка шайга болх байтар.\n1.Легаде со-су0,уьш-шаьш,сайниг,цуьннаш боху ц1ерметдешнаш.Билгалъяха церан дожарийн чаккхенаш.\n2.Тхо-тхаьш,хьо-хьуо,шуьниг,тхайниг боху ц1ерметдешнаш юкъа а далош,предложенеш х1иттае.\n-Предложенин муьлха меженаш хуьлий лела и ц1ерметдешанш?\nСой ,сан мамий,вай массо,\nТхан школа,хьоме беш-\nВайн берриге а мохк ларбеш\nВу сан ваша дозанхо.\nДерриг цунна хеза ,го.\nТ1аккха парг1ат 1уьллу со,\nМерза набъеш,сайн меттакхь.(Ж.Махмаев)\n-Муьлха ц1ерметдешнаш далийна авторо байташ т1ехь?\n-Муха тобина цара байтин чулацам?Дика кхетий вай цунна ала луучух?\n-Билгалдаха оцу ц1ерметдешнийн дожарш, йийца церан нийсаяздаран бакъонаш.\nДешархошка кехат яздойту шайн гергарчаьрга(дедега,денене,девеше,дейише,кхечаьрга а), шаьш аьхкенан денош цаьргахь даха дагахь хиларх лаьцна.\nКехат яздаран кеп берашка хьалха а йийцина.\nТ1едиллар:Шаьш яздечу кехатна юкъа ц1ерметдешнаш даладе.\n1Ц1ерметдашах 1амийнарг карладаккха.\n2.Кхочушде 345-г1а шардар.\nУрокан ц1е:Хандош,цуьнан билгалонаш.\n1алашо: Карлаяха хандешан грамматически билгалонаш,\nцеран нийсаяздаран бакъонаш,хенаш.\nХандош 1амочу хенахь вайна гучуделира цуьнан билгалзачу кепах кхета хало хилар а, яханчу хенан хандош масдарх а, причастех атта къаста цадалар а.Иштта хала дара шуна хандешнийн хенаш билгалъяха а, церан чаккхенаш нийсаязъян а.\nХ1инца 1амийнарг к1аргдеш, хандош 1амор д1ахьур ду вай ворх1алг1ачу классехь а.Нохчийн мотт 1аморехь доккха дакъа д1алоцу хандашо.И къамелан дакъа кхачам боллуш талла а,1амо а деза вай.Х1инца вай 1амийнарг карладаккху.\nΙΙΙ.Хандашах лаьцна 1амийнарг карладаккхар.\n1.Д1аязъе предложенеш.Морфологически къастам бе царна.\n1)Дайн г1иллакхаша хьалхе яьккхира…\n2)Догдика,къонах стаг яра Шахмирзин ненайиша.\n3)Дахар а ца нисделлера цуьнан.\n4)Цундела берашца бекъаза безам шен йишин к1антана д1алора цо.\n5)Неайиша шолг1а нана хилла д1ах1оьттинена цунна.\n-Муьлха къамелан дакъош ду предложенешкахь?Шуна ца девзаш къамелан дакъа дуй кхузахь?Муьлхарг?\n-Схьаязде хандешнаш,йийца церан грамматически билгалонаш;предложенехь муьлха меже хуьлий лела уьш?\n-2-чуй,5-чуй предложенешна синтаксичечки къастам бе.\n2.Муьлхачу хаттаршна жоп ло билгалзачу кепехь долчу хандешнаша?Х1ара хандешнаш билгалзачу кепе х1иттаде.Цхьа а хан гойтий цара?\nХетара,веанера,цецваьлла,ладоьг1на,резахуьлу,ихна,т1елаьцнера,лаьара,дора,мажделла,гулло, дан, зен, лен, шарйина,д1аоьхура,сецавора.\nГан лиира,сацо вуьйлира,серлаяла йолаелла, арахь шелъелла.хьаннаш серлайовлу,гонаха хьаьвзи,гена кхоьссина, майданахь гинера,кхуза ваийтинера,йоуьйтур ю,кхеталур ву.\n-Дагадаийтий дийца,муха яздо цхьана дешдекъах лаьтташ долу хандош билгалзачу кепехь.Даладе масалш.\n-Дешнийнцхьаьнакхетарехь долчу хандешнийн хенаш билгалъяха, барта йийца церан суффиксаш; морфологически къастам бе хандешнашна.\nV.Орфографически 5 минот.\n1)Билгалзачу хандешан орамера а карарчу хенахь о-не доьрзу,чаккхенгахь у х1утту:саца-соцу.Даладе масалш.Уьш д1аязде.\n2)Х1ара хандешнаш карарчу хене х1иттаде:\nВаха ,хьажа,акха,ала, вада, лахка, арахьакха,ата,аха,мала, даа, лалла,дахка,таса,баккха,кхалла.\n-Орамера а,чаккхенера а аьзнаш билгалдаха.\nVΙ.Дешархошка шайга болх байтар.\n1)Кхочушдо 348-г1а шардар.\n2)Дуьйцура,мелира бохучу хандешнашна хенаш къовларш юкъахь язъе.\n1.Хандашах лаьцна 1амийнарг карладаккха.\n2.Кхочушде 349-г1а шардар.\nУрокан ц1е:Шеран талламан диктант.«Б1аьсте.»\n1алашо: 1амийнарг карладаккхар.\nШолг1ачу дийнахь, кхунна г1о дан ц1ахь сецначу 1абдуллас г1о а деш,нехан бежнаш дажо дигира Ахьмада.Малх дикка лакхабаллалц кхунна г1о деш а 1ийна,шен керт-кехь г1уллакхаш дан д1авахара 1абдулла.Стовн колл олучу меттехь бажа а бажош,б1аьстенна х1инцца самадолуш доллучу 1аламан хазалле а хьоьжуш,гуш долчу суьрто б1аьрганна там хуьлуьйтуш,сапарг1ат даьккхина стеш а,сенъелла йог1у буц а,доллу х1ума серла даьккхина,дох а дина болу къегина схьакхетта малх а.«Кестта хьун а сенлур ю,буц лакха а ер ю,стоьмаша заза а доккхур ду»,- ойла йора к1анта. Ахьмад х1ума йиъна воллушшехь,кхуьнан б1аьрг кхийтира схьайог1учу шина зудчух.Кхунна девзира шен ненан болар.(М.Юнусов)\n2)Т1аьххьарлерачу предложенина бе синтаксически къастам\nКхин цкъа а йоьшу тетрадаш схьалахьдо.\nХандешах лаьцна карладаккхар.\nУрокан ц1е:Жам1 дар\n1алашо: Шеран 1амийнарг карладаккхар а, т1еч1аг1дар а.\n1.Кхочушдина шардар барта толлу.\nΙΙΙ.Хьалха 1амийнарг карладаккхар.\n-Муьлхачу тайпанашка декъало уьш?\n-Дожаршца хийцалой терахьдешнаш?\n-Тераьдешнаш хийцалой дожаршца?\n-Терахьдешнийн кепаш хийцалой дожаршца?\n-Церан чаккхенаш схьакъасто хаьий шуна?\n-Муха кхоллало рог1аллин терахьдешнаш?\n-Маса кепара хуьлу терахьдешнаш?\n-Декъаран а,дакъойн а терахьдешнаша х1унт гойту?\n-Гулдаран а,билгалза-масаллин а терахьдешнаш х1ун гойту?\n- Йог1учу хенан хандешнийн маса кеп ю?\n-Яханчу хенан хандешнийн маса кеп ю?\n-Хаттарш дийца йог1учу хенан.\n-Хандешан коьрта маса хан ю?\n1. Дешархошка кхочушйо шардар.\nVΙΙ.Урокан жам1 дар.\n-Вай урокан ц1е х1ун ю?\n-Х1ун 1амийна 6-чу классехь?\nКом-ть еш оценкаш д1ах1иттайо.\nVΙΙΙ.Ц1ахь бан болх.


Цхьана Къовсамехь Путин Тоьлла, ткъа Тоьлур Вуй те Боллучу ТIамехь?\nОьрсийчоь -- Оьрсийчоьнан премьер-министр Путин Владимир телевизионашна интервью луш, Ново-Огарево, 17ГIа2011\nУггаре хала мур бу хIинца Путин Владимирна тIехIоьттинарг. Толам баьккхина цо кхозлагIа а президентан даржехь Iан. Амма дуьхьал лаьтта цунна тахана цкъа а ца хиллачу кепара ницкъ болу оппозици. Баккхий хийцамаш бан безаш ю пачхьалкхан экономика а. Оцу хьоло тешаме дац, олий, гойту Путинах хиндерг. Иштта маьIна долуш ю Маршо Радион корреспондента Витмар Брайана арахецна артикл.\nХаржамийн цIа чохь Путин Владимиран карара, иза гIутакхна тIевоьдуш, ца хууш охьадуьйжира кжожан кехат. Ткъа и цигара дIавахана ах сахьт а далале, цуьнан харжаман куьпе даьхкира Фемен цIе йолчу бакъоларъярхойн юкъараллера зудабераш-украинхой.\nУьш, шайна тIера бедарш дIа а яьхна, «Путин къу ву» боху йиш а лоькхуш, лачкъо гIоьртира хIинцца кандидата шен кхаж чутесначу гIутакхара кхаьжнаш. Ткъа дIабигира полицино. И ши битам бу Путинан хиндерг шеконе доккхуш.\nТоьлла Путин Владимир харжамашкахь. Ткъа и толам къахьбеш бу Москохахь а, кхечу гIаланашкахь а президент хоржуш лелла харцонаш емал еш хIуьтту гуламаш. Оцу доллучо а гойту Путинна гонаха, ша дела санна, и вазвеш леллачу нехан ойла хийцалуш юйла.\nIаьмеркан Цхьаьнатоьхначу Штатийн хIордан эскарийн колледжехь дуьненанюкъарчу кхерамзаллин говзанча волу профессор Гвоздев Николай дукха хенахь дуьйна ву Оьрсийчоьнан дахар шен тидамехь латтош. Цо иштта мах хадабо хиллачу харжамаша деллачу жамIан.\nГвоздев: «Путин президентан гIента юхавеъна, иза хир дуйла гуш а дара. Амма ала дац, цуьнгахь и дукъ хIинца а шозза лаьттар ду. Харжамашкахь и тоьлла, амма Iедалехь ша муха чIагIлур ву, ойла ца йина цо».\n1990-чу шерашкахь и пачхьалкх чIагIъян веана политик-куьйгалхо вара нехан бIаьргаш чохь. Ткъа хIинца цунна тIехь ду пачхьалкх политикан а, экономикан а хийцамашка йигар.\nОьрсийн элитан векалша, уггаре хьалха финансийн министр лаьттинчу Кудрин Алексейс а тIехь, билгалдоккху Оьрсийчоьн экономика кхидIа йозуш хуьлийла дац доьхкинчу мехкдаьттан, кхечу маьIданийн барамах, политикан паргIатонаш оьшу халкъана, бохуш.\nАмма и тайпа реформаш хьашт яц коррупцино кхобучу дуккха а дукхачу хьаькамашна, ницкъаллин урхаллашна. Масала, энергетикан бахамера са а оьцуш, бюрократин хьашташ кхочушдан а хууш волчу арахьарчу гIуллакхийн министран когаметта волчу Сечин Игорна а, и санначарна а.\nIаьмеркарчу профессора Гвоздев Николайс билгалдоккху Оьрсийчуьра Iедалан лами-вертикаль хIинца херцаш хилар. Амма цкъачунна хууш дац Iедална резабоцчийн боламах хиндерг, Путина дерриг а дийр ду и го гомхабоккхуш, боху Iилманчас.\nГвоздев: «Хаттар дуьсу, аьтто бер бу я бац резадацар дIакхайкхочу агIонан шайн Iалашонаш кхочуш ян, я оцу агIонах гаранаш а яьхна, и дIасаяьржар ю. И Iедале далой, тIаккха цуьнан халкъ гаранашка а дохуш, олаллехь кхабаран принцип тоьлур ю».\nЦкъачунна билггал хIун хир ду Путинан Iедална дуьхьал лаьттачу оппозицех, чIагIлур ю и шен ницкъаллехь, я Кремлан аьтто бер бу и йохон, боху хаттар жоп доцуш лаьтта. Хьалхарниг чIагIлахь, ледара хир ду Путинан хьал. Ткъа Путина ницкъаша и йохаяхь а, ала дац, халкъ цуьнан агIор лаьттар ду.\nИштта бу Маршо Радион корреспондента Витмар Брайана арахецначу артиклан чулацам.\nЦхьана къовсамехь Путин тоьлла, ткъа тоьлур вуй-те боллучу тIамехь?


Аьхке — Википеди\nА́ьхке — Шеран заманах бӀаьстенан а, гуьйренан юккъера зама, амалехь ю гуонахьарачу хьолан уггаре лакхара температура.\nЛаьтта кхаа баттахь: къилбаседа эхигехь — июнехь, июлехь, августехь, Къилба эхигехь — декабрехь, январехь, февралехь.\n1 Астрономин аьхке\n2 Климатан аьхке\nИюнехь малх цӀа кхачар. Басца гайтина тайп-тайпана дийнан дохалла долу дуьненан зонаш (къилбаседа эхиг лакхахь)\nДуьнен тӀиера заманан хийцамаш боьзна бу планета Мелхан гуонаха шеран хьовзаран мурца а, орбитан экъане хьаьжна хьовзаран семан таӀарца. Астрономин хьолера хьаьжча, Къилбаседа эхигехь астрономин аьхке — июнан малх цӀа кхачаран а, сентябрехь де-буьйса нисдаларан юкъара мур бу — лаьтта 21 (20) июнера 23 (22) сентябрь кхаччалц. Къилба эхигехь астрономин аьхке хуьлу — декабрехь малх цӀа кхачаран а, мартехь де-буьйса нисдаларан а юккъера муьрехь — лаьтта 21 (22) декабрера 20 (21) март кхаччалц.\nТайп-тайпанчу географин асанашкахь Мелхо цхьабосса Дуьне серла ца даккхарна аьхкенан зама къаьста Ӏаьнан заманах тайп-тайпанчу тӀегӀанца. Шораллица тӀекхета дийнан дохалла Ӏай а, бӀаьста а, уггаре деха хуьлу полюсашкахь (хьажа Полюсан де), цигахь Малх чу ца бузу 6 баттахь.\nГидрометеогӀуллакхо лору, аьхкенан мур болабалар де-буьйсанан юккъера хӀаваан температураш Цельсин +15 градусал сов яьлчи, ткъа чекхйолу — 15 градусал охьаяла йолаелчи. Иштта аьхке тӀекхачаран хаъал хьесап лору Ӏаьнан гӀоролаш совцар, ткъа аьхке дӀаялар, гуьйре тӀекхачар лору гуттаренна а гӀуоролаш юхаерзар.\n↑ Гидрометцентр России Архивйина 2017-12-05 — Wayback Machine\nЛето Викидошам чохь\nЛето Викиларма чохь\nЛето Викикерланаш чохь\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Аьхке&oldid=5609574»\nТӀаьххьара хийцам бина 2021, 17 февраль 23:05\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 17 февраль, 23:05.


Дагестанан муфтиято жоп делла Кадыров Рамзанна имам Шемалан хьокъехь\nШен пачхьалкхна дуьхьал гIаьттинера имам Шемал аьлла, яьржина информаци тIе ца йитина Дагестанан муфтиято. XIX-чу бIешерашкахь Оьрсийчоьнца хиллачу тIамехь имам Шемала дакъалацарх Нохчийчоьнан куьйгалхочо Кадыров Рамзана динчу дIахьедарна жоп делла ишта динан урхалло.\n"Ша вехачу пачхьалкхна дуьхьал цкъа а ца ваьллера имам Шемал. ХIоьттинчу хьолехь 25 шерачохь шен вежарийн хIусамаш а, латтанаш а Iалашдина цо, амма ша тоьлар воций хиъначул тIаьхьа, бертан дийцарш дIадахьа реза хилла иза", - аьлла, кхетийна муфтиятан администрацехь.\nИшта муфтиято билгалдаьккхина, 1999-чу шеран Марсхьокху-баттахь Дагестанна радикалаш тIелатар дуьйцучу заманчохь имам Шемалан цIе яхар догIуш дац аьлла. Нохчех лаьцна эладиттанаш ца даржийта, шен къомана Нохчийчоьнан куьйгалхо тIехIоттарна шаьш даккхийде, амма кхузаманан проблемаш йийцаре еш имам Шемалан цIе яхарна шаьш реза дац аьлла Дагестанан динан дайша.\n"Амма тхо кхеташ дац, 200 шо хьалха цо новкъарло йина хилла нохчашна Оьрсийчоьнах дIакхета бохуш, стенна оьшуш хилла оцу контекстехь имам Шемал хьехон? 90-чу шерашкахь имам Шемалан IиндагIо шен къам Оьрсийчоьнна дуьхьал тIаме гIаттийна ала гIерта нохчийн куьйгалхо? Тамашена дIахьовзор ду", - аьлла шайн дIахьедарехь Дагестанан муфтиято.\n1834-чу шарера 1859-чу шаре кхаччалц Дагестанан кхоалгIа имам лаьттина ву Шемал. 1840-чу шарахь хIоьттина хилла иза Нохчийчоьнан а, Дагестанан а имам. Кавказан маршо къуьйсуш оьрсийн эскарна дуьхьал тIом бина ву иза, 1859-чу шарахь Дагестанера Гуниб схьайоккхучу заманчохь йийсаре лаццалц.\nКъилбаседа Кавказан къаьмнийн турпалхо лоруш ву Шемал. Паччахьца Александр ШолгIачуьнца 3-зза цхьанакхетар нисделла имаман. 1869-чу шарахь оьрсийн паччахьо Мекка хьаьжцIа вахийтинера иза. СаIуда Iаьрбийчуьрчу Мединехь кхелхина Шемал дIавоьллина ал-Бакъи кешнашкахь.


Исламан Нур - Свет Ислама - Велларг дIаверзор а, тезет латтор а\nВелларг дIаверзор а, тезет латтор а\n434. Абу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Кест-кеста дагаяийта шайна берриге а темийн (марзонийн) чаккхе – Iожалла» (ХIара хьадис далийнарш ат-Тирмизи: 2307, ан-Насаи: 1824. Ткъа ибн Хьиббана: 6/261 бакъ хьадис ду аьлла хIара).\n435. Анаса (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Шух цхьанненна а хIуъа хилча а - шега кхаьчна болу (муьлхха а цхьа) бохам бахьанехь валар ма лоийла. Нагахь цунна вала лаар илла-билла цахилча йиш йоцуш делахь – хIета, цо олийла: «Я, АллахI! Со вахаве Ахьа - вахар суна пайдехьа доьдуш мел ду. Iожалла а ло Ахьа суна - нагахь валар суна дикаха делахь!» («АллахIумма ахьйини ма канатил хьайату хайран лии, ва таваффани ма канатил вафату хайран лии»)» (Бухари: 5671, Муслим: 2680).\n436. Бурайдас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Муъма-стаг – хьаьжана тIе тоьхна хьацар а долуш, ле» (ХIара хьадис далийнарш Абу Дауд, ат-Тирмизи, ан-Насаи. Ткъа ибн Хьиббана бакъ хьадис ду аьлла хIара).\n437. Абу СаIида а, Абу ХIурайрас а (АллахI реза хуьлда царна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Шайн леш болучарна дагадаийта: «Кхин дела вац, АллахI воцург» («Ла илахIа иллаллахI») (боху дешнаш) алар» (ХIара хьадис далийнарш Муслим: 916, Абу Дауд: 3117, ан-Насаи: 4/5, ат-Тирмизи: 976, ибн Мажа: 1445).\n438. МаIкъил ибн Йасара (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Леш болучарна «Йасин» сурат деша» (ХIара хьадис далийнарш Абу Дауд: 3121, ан-Насаи: 6/265. Ткъа ибн Хьиббана: 3002 бакъ хьадис ду аьлла хIара).\n439. Умму Салама (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «АллахIан элча (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) хIетале кхелхина Iуьллуш волу Абу Салама волучу веара. Цуьнан бIаьргаш дара къаьрззина диллина. АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна), цуьнан бIаьргаш дIа а къевлина, тIаккха элира: «Боккъалаъ, схьаэцначу синна тIехьабогIало бIаьрг». (И цо аьлларг хезча) веллачуьнан цIерачарех цхьаберш, цIогIа детташ, тийжамаш бан буьйлира. ХIета (АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна)) элира: «Цхьа а вониг ма дехалаш шайна, хIунда аьлча малекаш ду шуна шун доIанашна тIаьхьа «Амин!» бохуш». Цул тIаьхьа элира цо: «Я, АллахI! Абу Саламна гечдехьа. Нийсачу новкъа нисбеллачарна юккъехь даржехь айъа а вехьа иза, каш паргIат а, сирла а дехьа цуьнан, цуьнан метта цо шена тIехьабитиначеран Iуналла а дехьа»» (Муслим: 920).\n440. Iайшата (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Пайхамар (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) дIакхелхиначу хенахь, иза моханаш а, тIамарш а йолучу шаршуна юкъахьарчийра» (хIара хьадис далийнарш ал-Бухари: 5814, Муслим: 942).\n441. Iайшата (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Абу Бакар ас-Сиддикъа (АллахI реза хуьлда цунна) веллачул тIаьхьа пайхамарна (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) барт баьккхира» (ал-Бухари).\n442. Абу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Бусалбан са - цуьнан декхар бахьанехь сацийна латтош ду, цунна тIера и дIатаккхалц» (ХIара хьадис далийнарш Ахьмад: 10221, ат-Тирмизи: 1079. Ткъа тIаьххьарачо дика «хьасан» даржехь ду аьлла хIара).\n443. Ибн Iаббаса (АллахI реза хуьлда цунна а, цуьнан дена а) дийцина: «Пайхамарна (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) уллохь дара тхо, ихьрам дихкина а волуш, эмкална тIера чу а воьжна, цхьа стаг веллачу хенахь. ХIетахь пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира: «Хица а, сидраца а лийчаве иза. (Цо ихьрамна дихкина хилла цунна тIера) ши чкъор марчонна а хьарчаде цунна. Ва амма хаза хьожа йогIург а ма хьакхаялийта цуьнах, корта а ма хьулбе цуьнан дIа»» (хIара хьадис далийнарш ал-Бухари: 1265, Муслим: 1206).\n444. Iайшата (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Пайхамар (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) лийчон аьлла, асхьабаш дIагулбеллачу хенахь, цара элира: «АллахIах чIагIо ма йо оха, хууш ма дац тхо: АллахIан элча (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) верзина ваккха веза-те оха, кхин болу белларш ма баххара, я ца веза-те…»» (хIара – Ахьмада а: 6/276, Абу Дауда а: 3141 далийначу деххачу хьадисах цхьадерг ду).\n445. Умм IатIыййас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Тхо пайхамаран (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) йоI лийчош долуш, тхо долучу чу а ваьлла, цо элира: «Кхузза я пхоьазза, нагахь шайна оьшу аьлла хIетахь, кхин сов а сидра тоьхначу хица лийчае иза. Ткъа шаьш иза тIаьххьара лийчочу хенахь - камфара а тухура аша». Тхаьш иза личийна девлча, хаам бира оха цуьнга. Ткъа цо, тхоьга шен изар схьа а кховдийна, элира: «Дуьххьара хIара хьарчае аша цунна тIе»» (ХIара хьадис далийнарш ал-Бухари: 167, 1253, 1263, Муслим: 939).\nОццу хьадисан кхечу ривайатехь дуьйцу, пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Цуьнан аьтту агIонна а, ламаз оьцучу хенахь юьлуш йолучу меттигашна а тIера дIадолор аша иза лийчор».\nАл-Бухарин кхечу ривайатехь дуьйцу: «ХIета, оха цуьнан месех кхо кIажар а йира, уьш цуьнан букъана тIехьа дIа а нисйира».\n446. Iайшата (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «АллахIан элчанна (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) Йеменара Сахьул олучу меттигера бамбин кIадих тегна долу кIайн кхо чкъор хьарчийра марчонна. Царна юккъехь я коч а, я чалба а йоцуш» (хIара хьадис далийнарш ал-Бухари: 1274, Муслим: 941).\n447. Ибн Iумара (АллахI реза хуьлда цунна а, цуьнан дена а) дийцина: «IабдуллахI ибн Убайй дIакхелхиначу хенахь цуьнан кIанта, АллахIан элча (АллахIера къинхетам а, маршо ахуьлда цунна) волучу а веана, элира: «Хьайн коч лохьа суна - сан дена марчонна хьарчо». АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) шен коч дIаелира цунна (хIара хьадис далийнарш ал-Бухари: 1269, Муслим: 2400).\n448. Ибн Iаббаса (АллахI реза хуьлда цунна а, цуьнан дена а) дийцина, пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Шайна тIехь кIайн духараш леладе, хIунда аьлча уьш массо духарел а дикаха долун дела. Шайн беллачарна марчонна а хьарчаде уьш» (ХIара хьадис далийнарш Ахьмад: 3927, Абу Дауд: 4061, ат-Тирмизи: 994, ибн Мажа: 3566. Ткъа ат-Тирмизис бакъ хьадис ду аьлла хIара).\n449. Жабира (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Нагахь шух муьлхха а цхьаъ шен вешина марчо хьарчош велахь - хьакъ долучу кепара хьарчадойла цо иза» (Муслим: 943).\n450. Жабира (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) омра дира: Ухьуд тIамехь байъиначарех шишша цхьана марчонна юкъахьарчаве аьлла. Цул тIаьхьа хоттура цо: «КъурIан гIолехь хууш муьлха вара цаьршиннах?». ХIета, лахьтина чу дуьххьара иза вуьллара цо. Лийча а ца бира уьш, докъан ламазаш а ца дира цо царна (хIара хьадис далийнарг ал-Бухари: 1343).\n451. Iелас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) олуш хезна шена аьлла: «Марчо хоржучу хенахь исрап ма де, хIунда аьлча дукха сиха дахкалур долуш ду иза» (хIара хьадис далийнарг Абу Дауд: 3154).\n452. Iайшата (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) шега элира аьлла: «Нагахь сол а хьалха хьан ялар нислахь - аса айса лийчор ду хьан дакъа» (ХIара – Ахьмада а: 6/228, ибн Мажас а: 1465 далийначу деххачу хьадисах цхьа дакъа ду. Ткъа ибн Хьиббана: 14/551 бакъ хьадис ду аьлла хIара).\n453. Асмаъ бинт Iумайса (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «ПетIамата (АллахI реза хуьлда цунна) весет динера: ша еллачул тIаьхьа Iелега (АллахI реза хуьлда цунна) лийчае аьлла» (хIара хьадис далийнарг ад-ДаракъутIни: 2/79).\n454. Абу Бурайда (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна), зина дар бахьанехь, тIулгаш тоха цунна аьлла, омра дина йолучу ал-ГIамидех лаьцна долучу деххачу хьадисехь: «Цул тIаьхьа, кечъе аьлла, омра дира цо. ТIаккха докъан ламаз а дина, цул тIаьхьа дIайоьллира иза» (Муслим: 1695).\n455. Жабир ибн Самурас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Пайхамар (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) волучу цхьана стеган дакъа деанера, шога вед йолучу пхераца ша-ше вийна хилла волучу. Ткъа цунна докъан ламаз ца дира цо» (Муслим: 978).\n456. Абу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина гуттар а маьждигна чу нуй хьоькхуш хилла йолучу зудчух лаьцначу дийцарехь: «Мухха а цкъа пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) цуьнах хIун хилла аьлла хаьттича, наха жоп делира: «Елла иза». (Пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна)) элира: «Ткъа, хаа стенна ца хаийтина аша суна цуьнах дерг?». Цара жоп дела: «Кхин башха ладаме адам а дацара иза, сел чIогIа терго ян оьшуш». ТIаккха цо аьлла: «Цуьнан кошана тIе вигал со». Цара ша цуьнан кошана тIе вигча, цо цунна докъан ламаз дира» (хIара хьадис далийнарш ал-Бухари, Муслим).\nТкъа Муслиман ривайатехь лакхахь дийциначунна тIе тоьхна, пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Боккъалаъ, хIара кешнаш боданах дуьзна ду, царна чохь берш дIа а хьулбина. Амма аса ден ламаз бахьанехь АллахIа серла дохур ду уьш царна» (ал-Бухари: 458, Муслим: 456).\n457. Хьузайфас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) стаг валар кхайкхор дихкира» (ХIара хьадис далийнарш Ахьмад: 22945, ат-Тирмизи: 986. ТIаьххьарачо дика «хьасан» хьадис ду а аьлла хIара).\n458. Абу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Нажаши кхелхиначу дийнахь пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) иза валар нахе кхайкха а дира, цаьрца цхьаьна ламаз дечу меттиге а вахана, моггIара нах дIа а хIиттийна, доьазза «Акбар» а далош, докъан ламаз а дира цо цунна» (хIара хьадис далийнарш ал-Бухари: 1245, Муслим: 951).\n459. Ибн Iаббаса (АллахI реза хуьлда цунна а, цуьнан дена а) дийцина, пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) олуш хезна шена аьлла: «Нагахь муьлхха а веллачу бусалба стеган барамна тIе а хIиттина, шовзткъа стага, царех цхьа-цхьаъ АллахIца цхьа а хIума накъост нисвеш воцучу, докъан ламаз дахь, - АллахIа цунна шапаIатхой бийр бу уьш» (Муслим: 948).\n460. Самура ибн Жундуба (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Пайхамарна (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) тIаьхьа а хIоьттина, цхьана зудчунна докъан ламаз дира аса, бер диначул тIаьхьа, оьхучуьра цIий а ца сецна, елла хилла йолучу. Ткъа иза – цуьнан докъанна юккъе хIоьттира дIа» (хIара хьадис далийнарш ал-Бухари: 332, Муслим: 964).\n46I. Iайшата (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «АллахIах чIагIо ма йо аса: АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) маьждигна чохь Байдаан шина кIантана докъан ламаз ма дира» (Муслим: 973).\n462. Iабдуррахьман ибн Абу Лайла дийцина: «Зайд ибн Аркъама (АллахI реза хуьлда цунна) ша докъан ламаз дечу хенахь гуттар а доьазза «Акбар» («АллахIу Акбар») олура. Мухха а цкъа пхоьазза алар нисделира цуьнан и. ХIета, аса цуьнга хаьттира: оцу кепара хIунда дира ахьа аьлла. Цо жоп делира: «АллахIан элчано а (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьда цунна) дора иштта»» (хIара хьадис далийнарш Муслим: 957, Абу Дауд: 3I97, ат-Тирмизи: 1023, ан-Насаи: 1982, ибн Мажа: 1505).\nIелас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, ша СахIл ибн Хьанифна ялхазза «Акбар» («АллахIу Акбар») олуш докъан ламаз дира аьлла. Цул тIаьхьа элира цо: «Бадрахь тIом бина вара иза» (ХIара хьадис далийнарг СаIид ибн Мансур. Ткъа цуьнан бух иштта ал-Бухарис а: 4004 балийна).\n463. Жабира (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) тхох беллачарна докъан ламазаш дечу хенахь доьазза «Акбар» («АллахIу Акбар») олура. Ткъа дуьххьара «Акбар» аьлча «Фатихьа» сурат доьшура» (хIара хьадис аш-ШафиIис: 2/358 далийна, гIийла «даIиф» зIе а йолуш).\n464. ТIалхьа ибн IабдуллахI ибн Iавфа (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Ибн Iаббасна тIаьхьа а хIоьттина, докъан ламаз дира аса. ХIетахь, «Фатихьа» сурат а дешна, цо элира: «Шуна и суннат дуйла хаийтархьамма дийшира ас иза»» (хIара хьадис далийнарг ал-Бухари: 1335).\n465. Iавф ибн Малика (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Цкъа АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) докъан ламаз дира. Ткъа аса дагахь латтийра цо дина хилла доIа: «Я, АллахI! Гечдехьа цунна, къинхетам бехьа цуьнах! Дика лохьа цунна, бехках хьалха а витахьа иза! ТIеоьцийла сийлахь дехьа цуьнан, каш а дехьа цуьнан паргIат! ЦIанвехьа иза хица а, лайца а, къоранца а! Къинойх дIацIанвехьа иза - кIайн бедар мIоданах дIамацIанъярра! ХIусам лохьа цунна - цуьнан хьалха хиллачу хIусамал а гIолехь хин йолу, доьзал а лохьа цунна – цуьнан хьалха хиллачу доьзалал а гIолехь хин болу! Ялсамане вахийтахьа иза! Кошан вонах а, жоьжагIатин Iазапах а ларвехьа иза!» («АллахIуммагIфир лахIу, вархьамхIу, ва IафихIи ваIфу IанхIу, ва акрим нузулахIу, ва вассиI мудхалахIу, вагIсилхIу бил маи вас салжи вал баради, ва наккъихIи минал хатIайа, кама йунаккъас савбул абйаду минад данаси, ва абдилхIу даран хайран мин дарихIи, ва ахIлан хайран мин ахIлихIи ва къихIи фитнатал къабри, ва Iазабан нари»)» (Муслим: 963).\n466. Абу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) ша докъан ламаз дечу хенахь олура: «Я, АллахI! Гечдехьа тхан дийна болучарна а, беллачарна а, кхузахь болучарна а, боцучарна а, кегийчарна а, къеначарна а, стегаршна а, зударшна а! Я, АллахI! Айхьа тхоьх ваха яздиначунна - Ислам-динан Iедалца вахар нисде Ахьа! Айхьа тхоьх Iожалла йиначунна - валар иманехь а де Ахьа! Я, АллахI! Цуьнан (валар бахьанехь тхуна хиллачу бохаман) йолах а ма даха Ахьа тхо! Цул тIаьхьа тиларан новкъа а ма даха Ахьа тхо» («АллахIуммагIфир ли хьаййина, ва маййитина, ва шахIидина, ва гIаибина, ва сагIирина, ва кабирина, ва закарина, ва унсана! АллахIумма ман ахьйайтахIу минна, фа ахьйихIи Iалал ислами, ва ман таваффайтахIу минна, фатаваффахIу Iалал имани! АллахIумма ла тахьримна аджрахIу, ва ла тудыллана баIдахIу»)» (хIара хьадис далийнарш Абу Дауд: 3201, ат-Тирмизи: 1024, ан-Насаи: 1986, ибн Мажа: 1498).\n467. Абу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Шаьш веллачунна докъан ламаз дечу хенахь - даггара доIа де цунна» (ХIара хьадис далийнарг Абу Дауд: 3199. Ткъа Ибн Хьиббана: 7/326 бакъ хьадис ду аьлла хIара).\n468. Абу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Ницкъ ма-кхоччу сихха велларг дIахьо. ХIунда аьлча нагахь велла стаг дика адам хиллехь – цунна гIолехь хир ду чехкка оцу аша дIавига лериначу меттиге дIакхачор. Нагахь иза иштта ца хиллехь - (чехкка) шайн вортанашна тIера вон охьадуьллу аша» (Бухари: 47, 13I5, Муслим: 944).\n469. Абу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Докъан ламаз даллалц тезетахь сецначунна - цхъа къиратI ял хир ю, (велларг) дIаволлалц Iийначунна – ши къиратI ял хир ю». Цуьнга хаьттира: «Ши къиратI хIун ю?». (Пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна)) жоп делира: «И шиъ - тIехбоккхачу шина ломах терра ю»» (Бухари: 1325, Муслим: 945).\nМуслиман риваатехь аьлла: «… лахьти чу виллалц».\nАбу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) дийциначу Бухарин ривайатехь аьлла: «Боккъалаъ, АллахIах тешна а волуш, АллахIера йоле сатуьйсуш а волуш, бусалба стеган тезетахь цунна докъан ламаз даллалц а, иза дIаволлалц а дакъа лаьцнарг – ши къиратI ял а яьккхина, цIавоьрзур ву, цаьршиннах хIора а Ухьуд лам санна а йолуш» (Бухари: 47).\n470. Салим ибн IабдуллахIа (АллахI реза хуьлда цунна а, цуьнан дена а), шен дас элира аьлла, дийцина: «Пайхамар а (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) Абу Бакар а, Iумар а, барамна хьалха а бовлий, боьлхура (кешнашка)» (ХIара хьадис далийнарш Ахьмад: 4525, Абу Дауд: 3179, ат-Тирмизи: 1007, ан-Насаи: 1944, ибн Мажа: 1482. Ткъа ибн Хьиббана: 766 бакъ хьадис ду аьлла хIара. Амма ан-Насаис, кхин цхьаболучу динан Iилманчаша а «мурсал» лерина хIара хьадис).\n471. Умму IатIыййас (АллахI реза хуьлда цунна) аьлла: «Тхуна (зударшна) дихкина дара докъан барамаш новкъа дахар (я барамашна тIаьхьахIиттина дахар). Амма чIогIа чIагIдина дацара и» (хIара хьадис далийнарш ал-Бухари: 1278, Муслим: 938).\n472. Абу СаIида (АллахI реза уьлда цунна) дийцина, пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Нагахь шайна велларг тIехь хьуш барам гахь - хьалагIовтта шу. Ткъа цунна тIаьхьахIотта сацам хиларг - барам лаьтта охьабиллалц йолучу юкъанна охьа а ма хоуьйла» (хIара хьадис далийнарш ал-Бухари: 1310, Муслим: 959).\n473. Абу Исхьакъа (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «IабдуллахI ибн Йазида (АллахI реза хуьлда цунна), велларг кошахь когаш хин долучу агIорхула (корта хьалха а болуш) коша а озийна, тIаккха элира: Суннатца догIуш ду хIара»» (Абу Дауд: 3211).\n474. Ибн Iумара (АллахI реза хуьлда цунна а, цуьнан дена а) дийцина, пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Шаьш белларш коша бохкучу хенахь ала: «АллахIан цIарца, АллахIан элчанан динаца догIуш!» («БисмиллахIи, ва Iала миллати расулиллахIи»)» (ХIара хьадис далийнарш Ахьмад: 4797, Абу Дауд: 3213, ан-Насаи: 6/191. Ибн Хьиббана: 7/375 бакъ хьадис ду аьлла хIара, ткъа ад-ДаракъутIнис - зIе юкъахяьлла ду аьлла).\n475. Iайшата (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Веллачу стеган даьIахк кагъяр – дийначу адаман даьIахк кагъяр санна ду» (ХIара хьадис, Муслима хьадис къобалдеш хIиттийначу бехкамашца йогIуш йолучу зIеца, Абу Дауда далийна: 3207. Цуьнах терра хьадис ибн Мажас а далийна: 1617, Умм Салама (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина аьлла. Амма оцунна тIе аьлла цо: «Веллачу стеган даьIахк кагъяр - дийначу адаман даьIахк кагъяр санна къилахь ду»).\n476. СаIд ибн Абу Ваккъаса (АллахI реза хуьлда цунна) аьлла: «Сан кошахь лахьта даккха суна. Яттанзачу кибарчигашца сан лахьта дIакъовла - АллахIан элчанна (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) ма дарра» (Муслим: 966).\nЦуьнах тера хьадис, Жабира (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина аьлла, ал-БайхIакъис а далийна. Хıокху хьадисехь лакхахь дийицначунна тIе тоьхна аьлла: «Цуьнан кошанна цхьа ше барамехь барз бира» (ибн Хьиббана: 8/218 бакъ хьадис ду аьлла хIара).\n477. Жабира (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) ца магийра - каш хьахар а, цунна тIе охьахаар а, цунна тIе муьлхха а тайпа гIишло йогIар а» (Муслим: 970).\n478. Iамир ибн РабиIа (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) Iусман ибн МазIунна докъан ламаз дира. Цул тIаьхьа, цуьнан кошана тIе а веана, ирахь лаьтташехь кхо кана латта тесира цо оцунна тIе» (ад-ДаракъутIни: 2/76).\n479. Iусмана (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна), велларг дIавоьллина ваьлча, цуьнан кошана тIе а хIоьттина, элира: «Гечдар деха шайн вешина, чIагIвар а деха цунна. ХIунда аьлча хIинца барт бу цуьнга хоттуш»» (ХIара хьадис далийнарш Абу Дауд: 3221. Ткъа ал-Хьакима: 1/370 бакъ хьадис ду аьлла хIара).\n480. Асхьабийн мутIелима (табиIичо) Дамр ибн Хьабиба дийцина: «Каш латтанца дIа а нисдина, нах дIасабаха боьлча, кошана тIе а хIоьттина, хIара дешнаш алар бакъахьа гIуллакх лоруш бара асхьабаш: «ХIай, хьенех-минех! Ала: кхин дела вац, АллахI воцург. Ала: кхин дела вац, АллахI воцург. Ала: кхин дела вац, АллахI воцург. ХIай, хьенех-минех! Ала: хьайн дела – АллахI ву, хьайн дин – Ислам ду, хьайн пайхамар – Мухьаммад ву (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна)» (ХIара хьадис далийнарг СаIид ибн Мансур ву. Оццо зIе юкъахяьлла «мавкъуф» хьадис ду а аьлла хIара. Ва амма, Абу Умама (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина аьлла, цуьнах тера а долуш, дехха хьадис ат-ТIабаранис а далийна: 8/249. Оцу хьадисехь а дийцина: иштта долу гIуллакх АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) динера аьлла).\n481. Бурайда ибн ал-Хьусайб ал-Асламис (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Кхул хьалха кешнашка дахар дихкинера аса шуна, ткъа хIинца дуьйнна гIо шу цига» (хIара хьадис далийнарг Муслим: 977). Ат-Тирмизин: 1054 ривайатехь оцунна тIе тоьхна аьлла: «…хIунда аьлча цара шуна эхарт дагадоуьйту».\nИбн Мажас а далийна цуьнах тера хьадис, ибн МасIуда (АллахI реза хуьлда цунна) дийцира аьлла: «…хIунда аьлча цара дуьненан темех юхаозавала гIо до» (ибн Мажа: 1571).\n482. Абу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) неIалт аьлла-кха кешнашка лелачу зударшна» (ХIара хьадис далийнарг ат-Тирмизи: 1056. Ткъа ибн Хьиббана: 5/72 бакъ хьадис ду аьлла хIара).\n483. Абу СаIид ал-Худрис (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) неIалт аьлла - веллачунна тIаьхьа тийжамаш бечу зударшна а, оцу тийжамашка ладоьгIучу зударшна а» (хIара хьадис далийнарг Абу Дауд: 3128).\n484. Умм IатIыййас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Оха АллахIан элчанна (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) тешаме хиларна дуйнаш диъначу хенахь (байIат диначу хенахь), цо тхоьгара ваIда ийцира – беллачарна тIаьхьа тийжамаш ца бан» (хIара хьадис далийнарш ал-Бухари: 1306, Муслим: 936).\n485. Ибн Iумара (АллахI реза хуьлда цунна а, цуьнан дена а) дийцина, пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Веллачунна кошахь луш Iазап ду - цуьнан гергаранаш цуьнна тIаьхьа тийжар бахьанехь» (хIара хьадис далийнарш ал-Бухари: 1291, Муслим: 927).\nОццу шимма цуьнах тера кхин хьадис а ду далийна, ал-МугIира ибн ШуIба (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина аьлла (ал-Бухари: 1292, Муслим: 933).\n486. Анаса (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Пайхамаран (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) йоI дIаюллучохь дакъалоцуш хилла ву со. АллахIан элча (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) цуьнан кошана уллохь охьахиъна вара, цуьнан бIаьргех оьхуш хиш дара» (хIара хьадис далийнарг ал-Бухари: 1291).\n487. Жабира (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Шайн белларш буса дIамабохка, дIабохканза ца бовлуш хьал дацахь» (хIара хьадис далийнарг ибн Мажа: 1521).\nОццу хьадисан бух Муслима а балийна. Амма цо далийначу ривайатехь хIокху кепара аьлла: «(Пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна)) велларг буса дIаволлар ца магийра, цунна докъан ламаз даллалц» (Муслим: 943).\n488. IабдуллахI ибн ЖаIпара (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Бусалба нахе ЖаIпар кхалхар хаам кхаьчначу хенахь, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира: «ЖаIпаран доьзална кхача кечбе, хIунда аьлча сингаттамехь бу уьш»» (хIара хьадис далийнарш Ахьмад: 1/205, Абу Дауд: 3132, ат-Тирмизи: 998, ибн Мажа: 1610).\n489. Сулайман ибн Бурайда, шен дас (АллахI реза хуьлда цунна) элира аьлла, дийцина: «АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) кешнашка дахча ала дезарг Iамадора тхуна: «Салам-маршалла а хуьлда шуна, хIай, кхузахь делла Iохку муъманаш а, бусалбанаш а! Бакъдолуш, нагахь АллахIна лаахь, тхо а ду-кха шух дIакхетар долуш. АллахIе доьху оха хьалхадахар шуна а, тхайна а» («Ас-саламу Iала ахIлид дийари минал муъминийна вал муслимийна, ва инна инша АллахIу бикул лахьикъуна, насъалуллахIа лана ва лакумул Iафийа»)» (Муслим: 975).\n490. Ибн Iаббаса (АллахI реза хуьлда цунна а, цуьнан дена а) дийцина: «Цкъа АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) Меднахь кешнашна тIехволучу хенахь, шен юьхьаца царна тIе а вирзина, элира: «Салам-маршалла а хуьлда шуна, хIай, хIокху кешнийн охIла! АллахIа гечдойла-кха тхуна а, шуна а! Шу тхол хьалха дIадахана, ткъа тхо - шуна тIаьхьа дIадогIур долуш ду» (ХIара хьадис далийнарг ат-Тирмизи: 1393. Оццо дика хьадис ду а аьлла хIара).\n491. Iайшата (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Беллачарна ма лоьйла шу, хIунда аьлча шайна хьакъ дерг хилла (карийна) царна» (Бухари: 1393).\nЦуьнах тера хьадис ат-Тирмизис а далийна, ал-МугIира ибн ШуIба (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина аьлла: «…хIунда аьлча дийна болучарна вас йо аша» (ат-Тирмизи: 1982).


Оьрсийчоьнан телешоухь дакъалаца реза ца хилла бизнесхо Джабраилов\nНохчийчоьнан цIарах Оьрсийчоьнан Федералан кхеташонан сенатор хилла Джабраилов Iумар реза ца хилла «Хилларг ма дарра» цIе йолчу телешоухь дакъалаца. И шоу дIаязйеш декъашхошна таллам бо «харцонан детектор» олучу гIирсаца. Цунах лаьцна хаам бина «Кавка.Реалиино», РБК-на тIе а тевжаш.\nТелешоухь дакъалаца Джабраилов реза ца хилар тIечIагIдина цуьнан зорбанан секретаро Горчаков Григорийс. Цу хаамна комментари еш, Горчаковс элира, оьшуш ду аьлла ца хета шайна бизнесхочо «тайп-тайпанчу неха самукъадоккхучу шоушкахь» дакъалацар аьлла.\nДIадаханчу кIиранах Москох, Кремлна дуьххьалчу отелан тховх герзаш диттина аьлла, еанчу полицино лаьцна вигинчу бизнесмена, экс-сенатора Джабраилов Iумара РБК агенталле дIахьединаера, ша мелла а, я наркотикех пайдаэцна а хилла цахилар. Иштта цо бехкбуьллинера хьешан цIийнан белхахошна, шена провокаци ярна а. "Отелан белхахоша карзахваьккхинера со, цундела ас иштта бунт айира царна дуьхьал», - аьллера Джабраиловс РБК-н журналисташка.\n"Дахаран хьелашца доьзна бахьанаш дара отелехь сан конфликт эккхарна. Хьешан цIийнан куьйгалла а, кхерамзалла ларйийраш а со цу чуьра араваккха гIертара. Провокаци йира цара суна. Со дохковаьлла юкъара къепе айса йохорна. Бехкталламан гIуллакх даьккхина цуна дуьхьал. Со бакъахьара, низамаш лардеш стаг ву. Сайгара даьллачух жоп дала кийча а ву", - бохура Джабраилов Iумара.\nПолицина шегахь наркотикаш карийна бохург а бакъ ца дина бизнесмена.


Яхийла ГIалгIайче | Новости Магаса - БезФормата\nХовш ма хиллара 1992 шера меттаоттаяьй ГIалгIайчен бокъо. ГIалгIайче аьнна къаьстта ший цIи а йолаш, вай республика хьакхелла 27 шу дIадаьннад. Из да июнь бетта 4-гIа ди. Мехка бахархоша, доккха цIай долаш, той а дий, дукха тайпара вIашагIкхетараш дIакхухь цу денна хетадаь. Шоай мохк хьакхелла ди дукха дезаш, из диц ца деш мехка бахархой хилар белгало я из. Цу юкъе, духхьала гIалгIай къамах бола нах хинна Iац, кхыча къамах а дукха нах ба ГIалгIай Мехка бахаш.\nШий конституци а йолаш, ший паччахьалкхе а йолаш мохк хиларга хьежжа боккха пайда баьннаб цунгахьа укхаза дахаш долча халкъа. Дукха хIама хувцаденнад вай мехка цу йIаьха йоацача юкъа: адам дийбад, юрташ, шахьараш совъяьннай. Сиха дIаяхаяле а, кIезига ха яц 27 шу яхар.\nХетарах саг хургвац ше ваь хьалкхийна моттиг дукха ца езаш, цун хам ца беш, цун мах ца ховш. Цудухьа лоаттаду укхаза наха цIай хIара шера, республика хьакхоллара хьамара вIашагIкхетараш дIакхухь, дIахойодача хана мохк маьрша хилар ловш. Укх шера мархий цIайи, мехка цIайи цхьан дийнахьа нийсдалар бахьан долаш июнь бетта 12 дийнахьа хургдолаш тIехьадаьккхад ГIалгIайчен ди дездара гIулакх.\nИразах кхийна, машарца тайна, аьттув болаш хилда ГIалгIай мехка а къаман а гIулакх! Яхийла ГIалгIайче гIоза, маьрша, барт тайна!


Германин инарла прокуратурано дIаболийна немцойн Коституци ларйаран хьукматан шина белхалочуьнна дуьхьал талламаш. Къайлахчу сервисан ши белхало шеконе лаьцна, цу шиммо Ал - Къаида террорхойн тобан декъашхошна ахчанаш даларна. Ирфан Пеци цIе йолчу жимчу стаго язйиначу киншки тIера гучудаьлла, къайлахасервисхой террорхошна ахчанца гIодеш хилар.\nАл -Къаида тобанна белшаш гIортош йолу пропаганда а, террорхойн видеокхайкхамаш а, шаьш йохуш йолу джихаде кхиазхой марзбеш йолу клипаш а, маьждигашкахь кегирхошна хьалха радикале даIаваташ дар а – иштта дара шерашкахь Пеци Ирфананан деладе.\nЭххар а, немцойн полисхоша ша лаьцна, набахте воллалца. Тахана цу жимчу стага къайлахьош а дац, цу набахтехь Iедалхоша шега шайн болхбахь шортта ахча а, аьттонаш а, ткъа коьртаниг – набахтера маьрша ваккхар а хир ду хьуна аьлла къамел дича, ша резахилар.\nЛаьцначуьра ша дIахецча, немцойн маттахь Ф-Манн шех олуш волу, ткъа нохчийн маттахь мотт беттарг олучун болх беш дукха а шерашкахь жигара хиллера иза. ХIан-хIа, Пеци джихадхойн гуонашкара кегирхой кIелхьара бохуш я цаьрга церан леламаш харц хилар гайтина, уьш бохамах ларбан Iалашо йолуш лелаш вацара.\nМелхо а, цуьнан болх кхин дIа а кегирхой джихадхойн идеологин буржалашка лацар а, уьш я шайна а, я шайн доьзалшаша а, я шаьш бехачу юкъараллашна а пайденна боцучу бохучу, адамаллин гомачу хьежамашца цомгуш а беш, тIаккха царех йолу информаци немцойн къайлахчу сервисашна дIаяларехь бара.\nИ болх цуо, кхеташ ма-хиллара, мехаза беш а бацара – Австрерчу цхьана университетехь неосалафистийн боламаш толлучу факультетан студенташца цхьаьнакхетаре ша хьастагIа веана волуш цуо ша мукIарло дира, немцойн къайлахчу сервисашна болх бечу моттбеттархойх уггаре а лакхарчех дара шен алапа, аьлла.\nАхча немцойн къайлахчу сервисаша комаьрша шена Пецина делла ца Iаш, цуьнгахула иштта террорхошна а луш хилла, цу стага шен киншкехь чIагIдарехь. Иштта, масала, цуьнан кураторш хиллачу шина Iедалхочуо Пецигахула Ал-Каида тобан декъашхошна ахча хьажийнера, цу тобан шайн агентах Пецих болу тешам алсамбаккхархьама. Цул совнаха, „немцойн талибанан муджахIедш“ цIе йолчу джихадхойн тобанна а делла хилла къайлахчу сервисаша Пецигахула ахчанаш.\nИ хIума Пеци Ирфама шен Германехь тоххарехь бестселлер хиллачу „Джихадхо. Террор мейд ин Джермани“ киншкехь дийцина ах шо сов хан елахь а, амма хIинца бен политикан скандал ца хилла цунах, ткъа прокуратура хIинций бен ца йолаелла цу стаго яздинарг талла.\nШа Пеци масех шо хьалха шен моттбеттаран болх бита а битина, джихадхойн тобанашкара ара а ваьлла, къайлаваьллера – иза цхьана муьрехь полисхоша ларвеш, къайлахчу петаршкахь вехира, цул тIаьхьа шен историца юкъаралле велира, киншка а язйина, университеташкахь а, тайп-тайпанчу ток-шоушкахь интервьюш а луш. Царех цхьанна чохь цуо дийцира, ша джихадхойн тобанаш а, Iедална моттбеттаран болх а битаран бахьанех лаьцна.\nПеци Ирфан: „ Со тIаккха эххар а гучувала волавелира. Суна кхин дIа болх бац ца лууш ца нисделира иза, ас-м, хетарехь, кхин дIа а бехха болх бийр бара Конституци ларйаран сервисна. Делахь а, сан Iалашонех цхьаъ ю – кхечу кегирхошна, сан санначу дахаран хьелашкахь кхуьуш болчу, я сан хилларш санна хьежамаш болчу, цара сан киншка а ешна, я соьца хилларг царна хезна цара сан гIалатех пайда эцар. ХIунда аьлча, стаг хIаллакван там бу ишттачу дахаро. Ван а во цуо стаг хIаллак“.\nАла догIу, немцойн къайлахчу сервисашна болх беш хилла волу Пеци Ирфан цхьаъ бен воцург вац джихадхойн могIаршлахь кегирхойн шайн дIаьвшечу идеологица Iеха а беш, ткъа шаьш Iедалхошна мотт бетташ берш.\nМасех шо хьалха Данерчу уггаре а радикалечарех волчу цхьана джихадхочуо Сторм Мортена дийцира меттигерчу Джилланд Постен газете, ша бакъдолчехь меттигерчу ПЕТ цIе йолчу къайлахчу сервисан а, Iамеркерчу Централа талламийн урхаллин а агент вара, бохуш.\nЦIеяххана волу Йеменерчу Ал-Каидан куьйгалхо Ал-Авлаки Анвар шеца зIенехь а вара, ша цунна шозлагIа зуда ялон гIодеш а вара, ша дIаеллачу информацица бомбеш а тоьхна вен а вийра иза, бохуш дийцира цуо.\nКарарчу хенахь Шемахь а, Иракъехь а тIемаш бечу джихадхошна юккъехь а болчух тера ду шортта тайп-тайпанчу къайлахчу сервисийн белхахой. Иштта, масала, хьастагIа Нохчийчуьрчу телевизионехь гайтира Шемахь а хилла цIавирзина волу цхьа жимстаг.\nИнтернетехь шуьйра яьржинчу цхьана пропагандин видео тIехь дIакхелхинчу шен цхьана накъостана тоьшаллаш а деш, кхечаьрга а Шема бахка къонахий хила бохуш кхайкхамаш бечу цуо хIинца Нохчийчоьнан куьйгалхочуьнна хьалха, вела а къежаш, дуьйцура ша Шемахь лелийначух.\nБагΙдадехь юха а лелхийтина нах\nАл-Кхайдин декъашхо хила мега аьлла, кхо стаг лаьцна Испанехь\nАл-Кхайдана герга гΙерта Ал-Нусра


"Молханаш дац, фальсификаци ю ерриг а..."\nПайдаэца магийна хан чекхъяьлла молханаш духку бохуш хIинццалц мохь ихинехь а, тахана сингаттам балхабо юкъараллехь, харц кечдина молханаш чу а кхоьхьуш, шайн могашаллана иэшам бо бохуш.\n"Цара дарба а, гIоле а цаяр хIунда хьехадора, кIезиг бац бахархошлахь молханашна тIехь ен фальсификацеш бахьанехь белларш а".\n"Аптеке малха эца хьо водахь, гаранти янне а яц хьуна, ахь баккъал а лицензи а йолуш, цIена молха оьцу аьлла".\n"Европера дIабахана бехачу тхайн гергарчаьрга молханаш даийта аьлла ас".\nИштта латкъамаш хезабо Маршо Радионе.\nОфициалан хьосташа бакъ ца дахь а, бозуш боцчу эксперташа чIагIдарехь, хIора шарахь Оьрсийчохь харцтардеш духкучу молханаша 200-300 миллион доллар пайда бохьу.\nПолицино а, "Росздравнадзоран" урахалло а къийсам латтошшехь, молханашца фальсификаци лелор лекъаш дац.\nЦундела сатуьйсу махкахоша Малхбузен пачхьалкхашкахь бехачу шайн наха къайлах-къулах чукхоьхьучу дарбане.\n"Теттина мах а лой, схьаоьцу молханаш, цара я дарба а ца до".\nМолханашца харцонаш лелош хиларх тоьшаллаш далийра махкарчу вайн бахархоша Маршо Радиона.\nЗулай: "Дера ца йо гIоле, кхзахь тоххара хилла молханаш юй, масала, йовхарийн "Мукалтин", цара дика гIоле йо тахана юкъаяьхначарчул а. Тхан чохь бераш а ду, вукхара кхи гIоле а ца йой, и "Мукалтин" олурш мелайо оха.\nЦхьана а керла юкъайохучу молханаша дарба ца до тахана. "Суна гIоле йина" олуш хезна дац суна. Уьш стенах еш ю-м ца хаьа суна, шортта ахча-м доккху царех, амма хуьлуш гIоле-м яц".\nКазбек: "Теттина мах а лой, схьаоьцу молханаш, цара я дарба а ца до. Тоххара корта лазабаьлча, цхьа буьртиг мелча гIоле хуьлура, хIинца 2-3 буьртиг мала безаш хуьлу. Телевизорчохь реклама гойту, логал чоьхьа и молха яьлла а ялале, дарба деш. ТIаккха цунах вайн нах Iехало, лоьрана тIе а ца воьдуш, водий аптеке а воьдий, молханаш схьа оьцу, цхьа да ваххал мах а лой.\nЭрна дIакхоьсина ахча ду-кх! ГIоле муххале а ца хуьлура, цхьа кхи цаторриг лазайоккху-кх. Дукха хезна-кх суна, Европера шайн гергара цхьаъ цIа вогIуш хилча, цигара хIара, важа молханаш далаш бохуш, дехарш деш".\n"Суна ца хезна Европера молханаш яийтина олуш".\nСанет: "Давлени лакхара йолуш "Конкор" яра суна язъйина лоьраша, кхечу пачхьалкхехь деш молха ду-кх и. Цара кIад ца дира суна. Юха вайн кхузахь еш йолу молханаш мала йолаелира со, цара гIоле йо суна. Суна ца хезна Европера молханаш яийтина олуш".\nАптекашкахь юхкучу молханийн хьокъехь шегара талламаш, зераш дина Дуьненаюкъарчу могашаллаIалашъяран юкъаралло а.\nЦуьнан говзанчаша чIагIдо, Оьрсийчохь духкучу молханех 80 % цхьана а хIуманна гунахь цахилар.\nИ бохург ду, молханаш ю бохуш арахоьцу препараташ кирах, демах, юучух тухучу соданах кечъйо бохург.\nОьрсийн телеканалаша дукха дуьйцу цуьнах лаьцна шайн эфирашкахь.\nКъайлахчу хьелашкахь, масала, цIенойн бухарчу лармаш чохь фармацевташа молханаш кечдечу заманчохь яьхна видеош ю Ютуюбехь ехкина.\nДухка хьолахь оцу бахьанаша а къахкийна цхьаболу дархой аптекашкара. Дан амал цахиларна, ца бевллачу денна оьцу цара аптекашкахь молханаш.\n"Брынцаловн команино арахоьцуш хилла хIуманна а пайден доцуш, амма адаман могашаллина зен ден молханаш".\nДуьххьара 2006-чу шарахь шеконашка яьккхина, йийцареян йолийра федералан зорбанашкахь бизнесхочун Брынцалов Владимиран "Ферейн" фармацевтийн компани.\nКхечу пачхьалкхашкахь арахоьцучу дезачу дарбанечу препаратех тар а деш, Брынцаловн команино арахоьцуш хилла хIуманна а пайден доцуш, амма адаман могашаллина зен ден молханаш.\n200 тонн бакъо йоцуш кхоьллина молханаш даьхнера цаьргара.\nЦхьаццаболчу хаамаша дуьйцура хIетахь, Брынцаловн компанино архецначу молхнаша дуккхаъчарна зенаш дина хиларх а.\nХIетахь Iедало 50 эзар сом гIуда а тоьхна, бовлийтира компанин долахой.\nТкъа, Iамеркан фармагигант лоручу «Глаксосмитклайн» компанино ларамза молханаш хийцинера аьлла, Iедало кхи дIа йолчу ханна болхбар а доьхукуш, 3 миллиард доллар гIуда а, компенсацеш а тIеэгийра. Церан гIалатло бахьанехь велла стаг а воцушшехь.\nИштта дийца даьккхинчуьра, 1995-чу шарахь Гаитин махкахь 89 стаг кхелхира, тIаьхьа билгалдаларца, антифриз олу кочал а детташ, йовхаршна дуьхьал кечдинчу сиропах тало даьлла.\nЦул тIаьхьа кхо шо даьлча оццу бахьанашца ХIиндойчохь 30 бер деллера.\n"Оьрсийчохь харц молханаш дечунна а, духкучунна а дечу таIзаран барам тIех лахара болу дела".\nДуьненаюкъарчу могашалла ларяран организацино бахарехь, лаьтта тIехь хIора шарахь молханаш тIехь фальсификаци яран бахьанашца леш ву 700 эзар стаг.\nЦундела догдохийла а яц, миччахь а контрафактаца къийсам латторехь кхиамаш хиларх, Оьрсийчохь хьал толур ду аьлла.\nОьрсийчохь харц молханаш дечунна а, духкучунна а дечу таIзаран барам тIех лахара болу дела\nМаршо Радионо ехха зIе йиттира Нохчийчуьрчу могашалла Iалашъяран министралле а, "Чечздравнадзор" олучу урхалле а. Тхоьца къамел дан лаам ца хилира церан.\nДелахь а аьтто хилира тхан Малика цIе йолчу цхьана медицинан белхахочуьнца къамел дан. Цомгашчу шен кIантаца бала хьоьгуш ю Малика, цунна пайден долчу молха-дарбан Оьрсийчохь къоьлла хиларна.\nИштта хабар тасаделира тхан цуьнца.\nМалика: "Со цхьаъ хилла ца Iа ишта хало ловш. Дуккха а бу бала хьоьгурш. "Подари жизнь" фонд юй Москохара, Хаматова Чулпана куьйгалла ден, цигахь ву болх беш Николай цIе йолуш цхьа стаг, цо Германера кхоьхьуш ду тхуна молханаш.\n25 буьртиг чохь болчух 95 евро доьху, И ца тоьа тхуна баттана а. Вайн цIахь эца дац и молханаш. Дуьне мел ду дIасабахана бехачу тхан гергарчара дуьйцуш хеза суна, "Парацетамол" хIун хила еза алахь, цигахь и мелча оцу минотехь гIоле йо бохуш. Вайн цIахь цхьанан а молхано эффект луш яц. Ерриг фальсификаци ю.\n"Инсулин" дуй, вайн цIахь хIуммаъ ца до цо, ткъа Швейцарера деанарг мел дика ду. Лаьттанна , стигланна а юкъахь санна башхалла йолуш хуьлу".\nЛуьттуш бу лоьраш Нохчийчохь\nХIун доьху къинхетамах?


Социалан машанашкара 112 миллион аккаунт лачкъийначу Никулинна кхел ю еш Америкехь\nГезгмашин-бутт 24, 2020\nАмерикан Цхьаьнатоьхначу Штатийн прократуро Калифорнерчу федералан кхеле дехна LinkedIn а, Formspring а машанаш а, Dropbox сервис а яьстинчу хакерна Никулин Евгенийна набахтехь даккха 12 шо къастор. Кхелан информаци йовзийтина Law360 портало.\nСан-Францискерчу бехкькъасторхойн жюрино бакъдина Никулина интернетера сервисаш а йостуш, 112 миллион нехан аккуанташ лачкъийна хиларх долу талламан жамI. Штаташкарчу говзанчаша тоьшалла дарехь, пачхьалкхан исторехь уггаре Iаткъаме къола ду Никулина динарг.\nОьрсийчоьнан вахархо Никулин Евгений лецира 2016-чу шарахь Интерполехула Чехин коьртачу шахьарахь Прагехь. Цо тховкъело йийхира Чехига, амма 2018-чу шарахь иза Штатийн каравелира. Оьрсийчоьно а дийхира хIетахь иза шен даймахка дIавахийтар.


Inventorm » Designtube - Creative Design Content\nCreativeMarket §Є§Я§Ш§Ц§Я§Ц§в 1318100\n§¤§а§д§а§У§н§Ц §Ь §б§Ц§й§С§д§Ъ §ж§С§Ы§Э§н §ж§а§в§Ю§С§д§С §Ў4. §§Ц§Ф§Ь§а §в§Ц§Х§С§Ь§д§Ъ§в§а§У§С§д§о/§Х§а§Т§С§У§Ъ§д§о/§е§Х§С§Э§Ъ§д§о §Э§р§Т§а§Ы §п§Э§Ц§Ю§Ц§Я§д. §Ј§Ь§Э§р§й§С§Ц§д §ж§С§Ы§Э§н: AI (§б§а§Х§Х§Ц§в§Ш§Ъ§У§С§Ц§д Adobe Illustrator §Ъ Corel Draw), PDF §Ъ PNG. Buy Now 5 §Є§Я§Ш§Ц§Я§Ц§в (§®§С§д§Ц§Ю§С§д§Ъ§й§Ц§г§Ь§С§с §І§С§г§Ь§в§С§г§Ь§С)\nCreativeMarket §µ§й§Ц§Я§н§Ы 1318121\n§¤§а§д§а§У§н§Ц §Ь §б§Ц§й§С§д§Ъ §ж§С§Ы§Э§н §ж§а§в§Ю§С§д§С §Ў4. §§Ц§Ф§Ь§а §в§Ц§Х§С§Ь§д§Ъ§в§а§У§С§д§о/§Х§а§Т§С§У§Ъ§д§о/§е§Х§С§Э§Ъ§д§о §Э§р§Т§а§Ы §п§Э§Ц§Ю§Ц§Я§д. §Ј§Ь§Э§р§й§С§Ц§д §ж§С§Ы§Э§н: AI (§б§а§Х§Х§Ц§в§Ш§Ъ§У§С§Ц§д Adobe Illustrator §Ъ Corel Draw), PDF §Ъ PNG. Buy Now 5 §µ§й§Ц§Я§н§Ы (§®§С§д§Ц§Ю§С§д§Ъ§й§Ц§г§Ь§С§с §І§С§г§Ь§в§С§г§Ь§С)


Латтанах тера хила веза сан мурид: шена х1ума ца доьхуш, нахана шегара пайда луш.\n1ай дара х1ара, 1аьнан чаккхе яра-кх. Х1инц-х1инца б1аьсте йолу бохуш, адамийн дегнаш сатиссамах дуьзна дара, амма саццаза т1еоьхучу дог1анаша оцу сатиссаман т1емаш хедийнера, б1аьстенах догдуьллучу хьола т1е ваьккхинера. Сахиллалц дог1а ихна, х1инца стигал екхна елахь а, цхьанхьара, 1аьршашкара т1едотта кечделла дог1а долуш санна хеталора.\nУрамехула араваьлла, боккхачу новкъахула схьавог1уш вара 1усман. Саццаза д1асаоьхуш машенаш яра. Некъан йистошкахула, хи доцчу ког а буьллуш, вог1уш вара иза. Коьртахь пес яра, т1едуьйхина муридийн духар дара цуьнан. Цкъа, дуьххьара хьаьжча, цхьа беса хеталора цуьнан куц, хат1 а, амма цуьнан сирлачу нуьрах йогучу юьхь т1е хьаьжча, цул ц1ена, цул исбаьхьа х1ума ца хеталора.\nШа шен 1индаг1ах эхь хеташ санна, оццул оьзда ког боккхура цо. 1усманан ткъе исс шо бен дацара, делахь а, къона ву аьлла ца 1аш, юьрто лоруш а, сий деш а стаг вара иза. Шайн юьртарчу муридийн тобанехь кхиъна ву ала мегар долуш, ша кхеттал хилчахьана, цаьрца хуьлура иза. Юьртахь мел долу тезет д1акхехьа дезара муридийн. Селхана кхеран туркхо барма тобар т1едиллинера 1усманна, куьйга х1уъ болх бан карахдолуш стаг и хиларна. Хьалха д1адаханчу тезетахь кагбеллачух тера дара иза. Шена цу т1еоьшург ян базара воьдуш вара иза, масане хуьлу уьш: хьостамаш,… Шен г1айг1а даго маракъевлича санна, ойлане вахана вог1учу цунна, чехка хаьхкина йог1учу машенан г1овг1а хезна, 1адийна вухахьаьжира иза. Ч1огг1а яьккхина музик йолуш, цхьа башха машен яра иза - модин т1аьххьара кхиам. Вуха а вирзина, шен дагахь «Лаилах1а иллаллах1» зуькар олуш, машен чохь верг шена вевзий-те бохуш, цуьнга хьоьжура 1усман. Ткъа машен чохь верг куро стаг волчух тера дара. Ч1ениг т1ехь маж ю аьлла, охьахецна кхо-биъ чо, лергах йоьллина ч1уг йолуш, и цхьа «хьаьвзина» духар а дуьйхина… Мохца къовсавелча санна, чехка вог1учу кхуьнан некъан йистошкахула байн ког буьллуш вог1учу 1усманах б1аьрг кхийтира. Т1аккха, шайт1ано дагатеснехь а, я шен сихаллехь хьекъал д1адаьллехь а, 1усманна улле кхоччушехь, машен т1ехьовзийна, ерриге ц1уа цунна т1етухуш, ша диначух г1адъоьхуш, патарма санна машен хаьхкина, т1ехъиккхира иза. «Лаилах1а иллаллах1» шен багахь сецош, оьг1азло къуьйлуш, латта висира 1усман. Юха а вирзина ц1а вахара иза, ша оцу стагана цхьаъ аларна кхоьруш, шен дог сеца а деш. Дукха хан ялале, т1ера духар а хийцина, маьждиге вухавеара 1усман. Делкъ-ламазан хан хилале, барма табира цо. Цул т1аьхьа вехха 1ийра иза, тахана хиллачун ойланаш еш. Делахь а, ша бехке лерира цо, ша новкъара д1аваьллехь х1умма а хир дацара аьлла.\nМаьнгех букъ г1ортийна, вог1авелла 1ачу 1усманан ц1а чохь тийналла йохош, цхьамма не1 туьйхира. Араваьлча, зератера шен накъост гира кхунна. Иза юьртахь тезет даьлла, цхьанхьа ши машен вовшахкхетта, шопар оцу м1аьргонехь д1аваьлла аьлла, хаам бахьаш веанера. Цо схьавийцарехь, кхеран юьртарчу Мохьданг1еран к1ант вара иза, амма 1усманна и ца вевзара, и к1ант цхьанхьара ц1а веана ши-кхо к1ира бен доцу дела. Туркхо дакъа лийчо 1усмане схьавола боху аьлла, шен хабар 1усманах д1а а тоьхна, сиха д1авахара иза.\nСихонца ламаз эцна, шена т1е ц1ена духар дуьйхина, пес, суьлхьанаш кара а эцна, тезета охьаволавелира 1усман. Тезета д1акхаьчча, гергарчаьрга а, веллачун верасашка а кадам бина, велларг волчу чувахара 1усман. Т1етесна к1айн шаршу а йолуш, ц1енкъа юккъехь 1уьллура дакъа. Уллерачаьрга хи а, т1е мел оьшург схьа а ехна, веллачунна т1ех1оьттина, до1а дира цо, Деле цунна гечдар доьхуш. Цунна т1етесна х1ума д1аяьккхича, кхин а ч1ог1а 1адийра 1усман. Тахана 1уьйрана, кхунна т1е хатташ а тоьхна, кураллица т1ехваьлларг вара иза. Охьа а хиъна, вехха вилхира 1усман, массарна а хезаш: «Я Аллах1 Дела, гечдехьа кхунна! Я Аллах1 Дела, гечдехьа тхуна! Ма беза бу-кха хьан къинхетам…. Цхьанна а ца хаьа-кх шена х1ун т1екхочур ду. Гечдехьа, гечдехьа…».\nЮха а-ах1и-ах1и… дукха 1ийра иза иштта. Вехха вилхира, къинойх ц1анлуш долу са санна, б1аьрхиш а 1енош.


Кадыров Рамзанан хIун дисина Черногорехь?\nСтигалкъекъа-бутт 15, 2019\nНастоящее время (Карара хан)\n2016-чу шеран гурахь, терроран тохар а деш, Iедал карчо гIортарна 14 стаг бехкевина Черногорин кхело\nБехкебиначаралахь ву Черногорера кхо стаг, Сербера – исс стаг, Оьрсийчуьра ши стаг.\nНицкъан операци кечъеш хьалхаваьлла лелла шиъ Оьрсийчуьрчу ву, чIагIдо прокурораша - Шишмаков Эдуард а, Попов Владимир а. Амма уьш, шаьш зулам диначуьра бевдда хиларна, лецанза бисина, кхел йинехь а. Цара лелийна карчам кечбеш хьалхе, аьлла кхело.\nПрокуратурин долчу тоьшаллашца, Шишмаков в, Попов а Черногори Атлантикан альянса (НАТО) юкъа ца яхийта араваьлла лелла. Оцу Iалашонца премьер-министр Джанукович Мило вен дагахь хилла, боху, и шиъ а, цара вовшахтоьхна гIера а.\n2016-чу шеран ГIадужу-беттан 16-чу дийнан буса 11 сахьт даьлча снайперо вен везаш хилла Черногорин премьер. Махкахь парламентан харжамаш боьрзу, Iедалан парти тоьлу суьйре ю юьйцург.\nДийцарехь, Джанукович вийна шаьш девлча, полисхойн духар тIе а доьхна, йоккхачу тобанца Подгорицера Черногорин Iедалан а, парламентан а гIишлош караэца езаш хилла, боху, карчамхоша.\nЛурчах аьхка долийра кхело дов листа.\nЧерногорерчу хьукматашна хетарехь, карчам кечбеш леллачаралахь хила тарло Нохчийчоьнан куьйгалхо Кадыров Рамзан а.\nКечбеш хиллачу карчамца Кадыровн цIе дуьххьара юьйзира Черногорехь коьрта ларалучу "Победа" ("Толам") газето 2016-гIа шо доьрзуш. Цо дийцарехь, Черногорерчу бусалбанийн лидере Фейзич Рифате доьхуш хилла Кадыровс, боснийхойх лаьтта цигара парти оппозицин коалицех дIакхетийта хьажахьара, бохуш.\nДечу дехаран маьIна доьрзура Черногорехь бехачу бусалбанашка, Iедалехьа йолчу партийн коалицигахьа а ца тосуьйтуш, оппозицигахьа кхаьжнаш тосуьйтучу даккхар, дуьйцу "Толам" газето. Боснийхойн парти Оьрсийчоь къобалъечу демократийн боламах дIакхетийта гIиртина Кадыров Рамзан, тешна ду газета.\nФейзич Рифата партин къастаме, кхоже, буьллучу кхачабайтина Нохчийчоьнан куьйгалхочун лаам, амма партин доккхахчу декъо юхатоьхна иза.\nЧерногорин Iедало шайн махка ван дихкира Кадыровна. Персона нон грата кхайкхийначу Оьрсийчуьрчу 149 вахархочун тептара язвира иза.\nОфициалехь Черногорино аьлларг ду: Украинерчу агрессехь дакъалацар. Амма "Толамо" чIагIдарехь, бакъ бахьана дозу карчам бан гIортарца. Кадыров а санна, Оьрсийчоьнан вице-премьер Рогозин Дмитрий а, Кхерамзаллин Кхеташонан куьйгалхо Патрушев Николай а ваьккхира оцу тептара.\nОьрсийчоьно бакъ ца до ша Черногорера Iедал карчо гIиртина хилар. Кадыровн агIоно а бацаребо шена цигарчу прокуратуро тIебаьхьина бехк.\nОьрсийчоьнан Iедалан белхахой Черногорехь карчамбан гIоьртина бахар "орам боцу къамел ду", элира оццу муьрехь Кремлан дипломатин хьукматан дас Лавров Сергейс.\n2017-чу шеран аьхка Атлантикан аьлянсе хIоьттира Черногори. Ша резайоцийла дIахаийтира Оьрсийчоьно.