НовостиМинздравом Ингушетии приняты меры по предупреждению распространения нового штамма COVID-19 «Омикрон»\nГалгай мехка COVID-19 "Омикрон"керда штамм яьржара духьалара болх даболбаьб\nОмикрон-штамм гучаяьннача 13 региона юкъе ба Галгай мохк. Из бахьан долаш, Галгай республика Мехкдас региональни унахценон министерства хьалхашка декхар оттадир, COVID-19 "Омикрон"яха керда штамм яьржара духьала оттара болх даболбе.\n«Таханарча дийнахьа керда штамм гучаяьнна, коронавирус кхийтта цхьа саг ва вай республике. Министерство декхарийла е еррига дарбан фусамаш Омикрон кхийтта нах таэцара а, царна дарба дара а кийча е. Коронавирус даржара хьал дерригача дунен та воча оагорахь хувцалуш латт, из бахьан долаш РФ премьер-министр волча Мишустин Михаила тахьийхаб региона кулгалхой кийча хила, аьнна», - хоам бир Калиматанаькъан Махьмуд-аьлас.\nГалгай республика унахценон министерства бовзийтача хоамах, мехка дахьош да лорашта, 60 шерал техьабаьннача боккхача наха юкъе ханнахьа вакцинаци а ревакцинаци а ер(хьалхара лазар кхийтта е вакцинаци я ялх бутт баьлча).\nАмбулаторни гулакхченаш кийча е унхой таьрахь совдалара кхерама, мел эша молхаш е доалахьа.\nАмбулаторни даькъе уйла яй шелал кхийтта болча унхой наькъа.\nЦул совг1а дарбан фусамашка телефонни бувзам алашбаьб, наха хьалхадаьккхад коронавируса хьалхара белгалонаш къоастаяр.\nКерда штамм кхийттарий таьрахь совдоалаш хуле а, унхошта дарба дергадолаш меттигаш алашъяьй.\nЕрригача Россе таханарча дийнахьа керда штамм гучаяьнний 305 сага.\n14.01.2022, 1076 просмотров.


Страсбургерчу Адамийн Бакъонийн Кхело Оьрсийчоь бехке йина Нохчийчура кхо стаг тIепаза вайарна\nНохчийчура бахархоша чубеллачу рогIера латкъаман хьокъехь сацам бина Еарин дийнахь Страсбургерчу Адамийн Бакъонийн Кхело. Оьрсийчоь бехке йина 2000-чу шарахь Охан-беттан 17-чу дийнахь кхо стаг нуьцкъала тIепаза вайарна.\nОьрсийчоьнна латкъам бинарш Бопаева а кхин берш а боху Дагаева (Бопаева) Лиузийн а, Хайсумов Шарипан а, Алаудинов Рамзанан а гергара нах бу. Уьш дIалийцинера 2000-чу шарахь Охан-беттан 17-чу дийнахь Соьлж-ГIалахь Ветеренарная урамехь. Цул тIаьхьа уьш дIабигина хилла Октябр кIоштахь йолу ВОВД олучу ханна кхоьллинчу чоьхьарчу гIуллакхийн декъе.\nДагаева Луиза берах йолу 4 бутт а хилла. Тешаш дийцарехь, царна гина ши стаг а, берах йолу зуда а ВОВД-ан кертахь. Масала, цунна тоьшалла дина оццу милицин декъехь къиза хьийзийна волчу Садыков Iалавдис.\nХIокху гIуллакхехула Европерчу Кхело сацам бина, ваха йолу бакъо кхаа стеган йохийнера, уьш лохуш оьрсийн Iедалша хIумма а ца динера, аьлла.\nЛаткъамхошна хIинца гIуда такха дезаш ю Оьрсийчоь 192 000 евро барамехь.


Химин герз лелорна Димашкъна бехкбиллина Iамерко\nСтигалкъекъа-баттахь Идлиб провинцехь химин герзца тIелатар дарх жоьпалла Шеман президентан Асад Башаран режимна тIехь ду. Нью-Йоркехь йоьдучу пресс-конференцехь дIахьедар дина цунах пачхьалкхан секретаро Помпео Майка, яздо Рейтерс агенталло. Хлорах пайда а оьцуш, хетарехь, динчу тIелатарх зераш зийна Iамеркан иччархойн урхалло, билгалдаьккхина Помпеос. Шайн дIовше молха хилла а дац, йа шаьш дуьйцучу тIелатаршна гунахь дац бохуш, даим а дIахьедо Шеман Iедалхоша.\nСтигалкъекъа-баттахь хилла тарлун тIелатар дирзинчул тIаьхьа Вашингтоно бехкбиллира Москвана а, Димашкъна а, къестамаш а ца беш, бахархойн гIишлошна тохарш дарна. Ишта зорбанчашна хьалха вистхуьлуш Помпеос хаамбина, Iамерко Оьрсийчоьнан шина компанина дуьхьал керла санкцеш яхарх цара Шемарчу оьрсийн эскаршна ягорг латторна.\nIамерка коьртехь а йолуш, дуьненаюкъарчу коалицино 2014-чу шарахь дуьйна къийсам болийна радикалан дин лелочаьрца Шемахь. Коалицина гIо латтош бу Шеман демократин оппозицин ницкъаш. 2015-чу шеран Гезгамашин-баттахь йолийна Шемахь оьрсийн тIеман кампани. Коалицино масийттазза бехкаш дехкира Москвана, Шеман президентан Асад Башаран режимна гIортор латторна. Малхбузен пачхьалкхаша бехкево Асад адамийн бакъонаш цо йохош хиларна.


"Режимо ницкъбар бIостане даьлла". Кадыров нохчаша эшийна?\nНохчийчоьнан куьйгалхочун оппоненташна Iаткъам бар чIагIлуш ду церан жигаралла мел кхуьу – Ичкерин зама дагалоьцуш хIиттон митингаш а, цхьацца деза денош билгадахар а, иштта социалан машанашкахь алсамдуьйлу а, шен чулацамца мел а кеп-кепара хуьлу къамелаш дар а.\nРогIера "оьгIазалла" меттахъяьккхира Соьлжа-ГIалин, Туркойчоьнан къилбаседа-малхбузерчу жимачу Керфез гIалахь кхин дIоггара тамехь а йоцу парк схьайиллича, Нохчийчоьнан Республикан Ичкерин хиллачу президентан Дудаев Джохаран цIарах.\nМосквана муьтIахь волчу Нохчийчоьнан куьйгалхочо сатийсина эффект ца хилира цунна Туркойчоьнан президенте Эрдоган Реджепе кхайкхам беш, скандале висхилча а, цуьнан сийсазе, Туркойчоьнан коьртачу мостагIчунна, "Курдойн белхан партин" куьйгалхочунна Оджалан Iабдуллина хIоллам схьабелла бахарх а.\nЦуьнан бекхам хьакха ца белира, иза тIекхача ца лучу жигархойх, церан Нохчийчуьрчу гергарчех а, бевза-безачарех а Iоттабелира\nТуркойчуьрчу нохчийн жигархошна дIадекха аьтто ца баларо а, оцу пачхьалкхан къайлахчу сервисаша Кадыровн киллерш хила тарлун нах лецаро а Нохчийчоьнан куьйгалхо юьхькIайчу ца хIоттийра. ГIуран-баттахь хааме даьккхира блогерийн а, бакъоларъярхойн а Халитов Хьасанан а, Абдурахманв Тумсон а, Мализаев Минкаилан а, Садулаев Мансуран а Белокиев Исламан а, Янгулбаев Абубакаран а, иштта кхинболчийн а Нохчийчохь беха гергарнаш дIабигина аьлла.\nКавказ.Реалиин информацица, тIаьххьарчу шина баттахь республикехь лечкъийна бигинчийн терахь (бакъо йоцуш сецийна, Кадыровна муьтIахь йолчу кеп-кепарчу тIеман структурийн меттигашка дIабигинарш) пхи бIе гергга ду.\nАла догIу, тIаьххьарчу иттаннашкахь шерашкахь дIаяьхьначу операцешлахь, иза уггар а масштабе яра, лецначийн билггал терахь хууш дацахь а – хIинца а массо а жигархо ца хIоьттина билггал шайн дIабигинчу нахах хаамаш баржон, нохчийн Iедалхоша репрессеш а ца лелош, гIуллакх дерза тарло аьлла, дегайовхо хиларна.\nКадыров Рамзана а, цуьнан гоно а оццул шога къизалла гайтаро кIоршаме жоп дала декхаре бира Нохчийчоьнан куьйгалхочун политикан критикаш, Европан мехкашкахь бехачу нохчаша митингаш а хIиттош.\nДозанал арахьа велахь а, майрра ша резавацар дIахаийта ваьхьаш волчунна хаа деза уггар а хьалха, шена лаьттачу кхерамех, хIунда аьлча, "яккхий ресурсаш йолчу психопатийн раж хIара хиларна" аьлла хета Украинехьа йолчу нохчийн батальонан куьйгалхо лаьттинчу Осмаев Адамна.\nШен са ца кхоон нах тхан къоман даим а хилла бу, хIора тIаьхьенца\n"Церан Iаткъамбар малдан ницкъ бара малхбузен пачхьалкхийн, амма уьш а Iадийна царех кхоьруш. Суна хала ду хIара де, важа де баха, 20 шо сов хан ю со суо а цаьрца къийсалуш волу, цундела хIара некъ, шен са ца кхоон кийча боцчу нахана хьеха йиш яц сан. Амма шен са ца кхоон нах тхан къоман даим а хилла бу, хIора тIаьхьенца", - боху къамел динчо.\nНохчийчохь адамийн бакъонаш хьоьшуш хиларан а, цIийнах мел верг жоьпе озош хиларан а тоьшаллаш карийра дуьненаюкъарчу юкъараллийн, масала, Amnesty International-н хаамашкахь. Иштта Евросоюзо (ЕС) а, Европан Кхеташонан Парламентан Ассамблейно а, Американ Цхьаьнатоьхначу Штатийн Пачхьалкхан департаменто а дIахьедарш дира оцу хьокъехь.\n"Ницкъбарх массо а тоьшаллаш даржон деза"\nЛечкъийна бигинчу нахана тIехь лелийначуна дуьхьал яьккхира нохчийн диаспорано Страсбургехь митинг. Кхерамаш тийсинашшехь, Европана юккъехь хIоттийначу акци баьхкинера меттигера бIеннаш бахархой, Кадыровн Iедалхойн харцо сацае, бехк боцуш лецнарш дIахеца бохуш, тIедожон.\nЕвропан мехкашкахь а, Туркойчохь а бехачй нохчашна юкъахь цакхетамаш хиларо шен сагатдарх дийцира Кавказ.Реалиица хиллачу къамелехь историко, филолога Сулейманов Джамбулата, уьш къастамна хьалха хилар билгалдоккхуш.\n"Нохчашна дуьхьал Оьрсийчоьнан президенто Путин Владимира а, цо хIоттийначу Кадыров Рамзана а лелочу террорна дуьхьало латторан болатан низам ду – кхерамашна хьалха охьа ца теIар, - аьлла хета Сулеймановна. – Дера политикан лидерш, идеологаш, тIемалой кийча ма хуьлу къоман дуьхьа шайн синош ца кхоон, амма кхин ду, оха лелочунна тIехула тхан гергарнаш хьийзор – кхиазхой, къаной, зударий".\nСулемановна хетарехь, биллинчу тIамехь нохчаша дIагайтина, шаьш къар ца лучу къоман идейнехьа дахар ца кхоон кича хилар, амма ницкъ ца тоьъна маьршачу кханене цхьа барт а хилла даха.\n"Цундела 20 шо а ду нохчийн къам режиман закъалтехь долу, оцу доллу шерашкахь тIаьхьий-хьалхий аьттонаш ца хуьлуш схьадогIуш ду, рогIера 2021-чу шеран ГIуран-баттахь а, 2022-чу шеран Дечкен-баттахь а санна", - боху Сулеймановс.\nЦо билгалдоккху, иза эшам санна ша тIеоьцуш хилар, хIунда аьлча, хьоьгийла доцуш хьал ду Кадыровн критикашкахь.\n"Юхабовлийла а дац, хIунда аьлча, террорна дуьхьалоярехь болатан низам дохор ду иза, амма, хьан нах балехь бахкош белахь, зударий а, къаной а закъалтехь хилча, чугIоьрттина Iойла а дац, иза турпалалла яц", - кхин дIа дийцира Сулеймановс.\nОьрсийчоьно арахьара боккха тIеIаткъам бар [нохчашна] маьIналле доллушехь, проблемин бух шайца нохчашца бу, шайн политикан хиндолчун а, цуьнан социалан механизмийн а, иза кхочушдан некъаш ца хиларан а хьокъехь юкъара барт цахиларна.\n"ТIемашна юккъерчу муьрехь а цхьана бартбан некъ ца карор а, консенсус цахиларна Оьрсийчоьнан агрессин юха а аьтто балар ду иза. Ас а, сан накъосташа а кхоьлинчу "Барт-Маршо" партино йозуш йоцчу Ичкерин агIончаш цуьнга кхойкху пхи шо а ду. И проблема ерззолц Путинан терроран гурара бевр бац нохчий", - тIетуьйхира Сулеймановс.\nЦунна хетарехь, Кадыровн рожана цхьа критика йина Iар тоаме дац, цхьана заманчохь 20 шарахь нохчийн гIаттамхоша бинчу тIамах а пайда баьлла цахиларна.\n"Хала хеташ делахь а, тхайн политикашца а, блогершца а хIинца а барт ца хуьлу тхан, цхьана вовшахкхета оьшуш хиларх кхетош. Амма Путинан тайнигаша лелочо, тешна ву со, сиха кхетор бу йозуш йоцчу Ичкерин агIончаш проблемин духех а, вошашца барт хила эшарх а", - боху историко.\nЦунна гарехь, цхьана хIумано гIо дойла ду – лидерш цхьанакхетаро а, халкъо лайначун хьесап а деш, вовшашна а, халкъана а хетарг ларар, тIаккха аьтто бу Оьрисйчоьнан харцонна а, террорна а дуьхьало латтон.\n"ХIетталц болатан низам лардан деза, "къар ца луш", ницкъабрх доллу тоьшаллаш даржа а деш", - дерзийра шен къамел эксперто.\nГIо а оьшу, нахала даккха а деза\nТIаьххьарчу шерашкахь къаьсттина жигара тIаьхьабевлла лелачу блогерна Абдурахманов Тумсона хетарехь, ма-хуьллу дуьхьало ян еза митингашца а, Нохчийчохь хуьлучунна критика еш а. Иза тешна ву, тапъаьлла Iен маггане а мегар дац аьлла.\nАбдурахмановна хетарехь, цуьнан а, Кадыровн рожан кхинболчу критикийн а нохчашлахь агIончаш бу.\nНохчийн блогеран дешнаш тIечIагIдо дукха хан йоццуш Францерчу Страсбургехь а, Норвегин Ослохь а, Австрин Венехь а, Инсбрукехь хIиттийна хиллачу митингаша. Шайна кхерамаш туьйсуш, тIеIаткъам бешшехь, бIеннашкахь нохчийн диаспоран векалш арабевллера, шайн политикан оппоненташна дуьхьал лелош йолу Кадыров Рамзанан политика сацаяр тIедожош.\n"Митингаш кхин а хир йолуш ю. Доллу къам аьлча санна огIаздахийтина тIаьххьарчу хиламаша, жигаралла сацалур яц, мелхо а режимана Iаткъамбаро бIостане эффект ло царна, критикийн жигаралла кхуьуш ю, оцу хьолан а алсам терго йо дуьнено", - дIахьедина Абдурхмановс.\nЦеран карах зен хилларш кхета, шайн регионан куьйгалхо сацавар Кремлана бен тIедожадойла йоций. Цундела бакъонашларъяран организацеш Москвага кхайкхамаш бан юьйлаелла, дуьненаюкъарчу институташка а буьйлуш, цаьрга шайна догIучуьнца, Москвана тIеIаткъам байта аьлла, хета бакъоларъяран "Вайфонд" ассоциаци векална Абдурахманов Мухьаммадна.\nКху деношкахь Кадыров даржера мукъаваккха аьлла, Change.org платформи тIехь петици зорбане яьккхира Оьрсийчоьнан оппозицин политико Яшин Ильяс. Нохчийчоьнан куьйгалхочо Iаламат дукхазза низамаш дохорца доьзна ду аьлла, кхетийра цо цунах. Доккхачу декъанна оппозиционеро билгалдаьккхира Кадыровс бакъоларъярхошна а, журналисташна а кхерамаш тийсар. ХIара керла хаам зорбане боккхучу заманчохь петицина куьйгаш ядинера 160 эзар стага.\nКремлана дош ца хета Нохчийчоьнан куьйгалхо Кадыров Рамзан даржера дIаваккхар тIедожош, йолийна петици, дIахьедира Оьрсийчоьнан президентан пресс-секретаро Песков Дмитрийс. Цунна хетарехь, платформи тIера кхажтасар цIерашца дац, боташ хила тарло уьш.\nКавказ.Реалиица хиллачу къамелехь Абдурахмановс тергалдира, Оьрсийчу дIахьежочу нахана Оьрсийчоьнан кхечу регионашкахь баха меттиг лохийла ду аьлла, Европерчу пачхьалкхашна хеташ хилар, Нохчийчохь хуьлуш дерг гушшехь.\nКадыровн ницкъаллин структураша лелочу гойту, федералан центро уьш кIелхьарбохийла\nМасална дийцира цо, хIусамден федералан суьдхочун статус хиларо а гIо ца динчу, бакъоларъярхочун Янгулбаев Абубакаран нана Мусаева Зарема Нижний Новгородера лачкъийна йигарх. И цхьа масал хилла ца Iа, Нохчийчохь шайна оьшу нах муьлххачу регионера а бертаза дIабуьгуш хиларан. Кадыровн ницкъаллин структураша лелочо гойту, федералан центро уьш кIелхьарбохуш хилар, цундела Москвано бен уьш совцабойла дац, аьлча а, Оьрсийчоьнан президенто Путин Владимира.\nЕвропан пачхьалкхашкахь кхуьучу протесташа тоьшалла до, тIаьхьий-хьалхий нах лецаро кхин дIа а Нохчийчохь Кадыров Рамзана лелочу политикана критика ян дагахь берш къарбина цахилар. Юкъараллин гIоьналла гуш болу жигархой кийча бу шайн болх эвсарбаккха, Нохчийчохь мехкан куьйгалхочо а, цуьнан куьйгакIел болчара а лелочух дийца а дуьйцуш.


Шо кхачале йохкаэцарна юкъадиллинчу ахчанна тIера закат дала дезий? - Хаттаршна жоьпаш - Динул-Ислам\nАссаламу Iалайкум! Масала, ахча ду дIадиллина. Шо кхачале и схьа а эцна, йохкаэцар еш лело даьккхина иза, мархийн баттахь шо кхочу. Цунна тIера закат дала дезий? Шо кхачале арадаьккхина иза…\nНагахь санна и ахча закат тIудужуш болчу барамехь хиллехь (85 грамм дешин мехахь) – ткъа хIокху хаттарехь гуш дерг иза оцу барамехь хилла хилар ду – тIаккха и ахча оцу барамехь долуш цуьнан шо кхачале хьалха иза йохкаэцарехь лело даьккхинехь (масала, юхайохка хIума эцна цо, йа цхьана кхечу бизнес юкъадиллина цо иза), цунна тIера закат дала деза, хIунда аьлча йохкаэцарехь луш долу закат ме́хана тIера луш ду.\nМасала, стохка мархин баттахь дуьйна, закат дала дезаш болчу барамехь долуш, охьадиллина лаьтташ 10 000 евро ду цуьнан, тIаккха хIокху шарахь мархин бутт тIекхачале цо иза йохкаэцарна юкъадиллина. ХIокху шарахь мархин бутт тIекхаьчча, шен йохкаэцаран барам мел бу а хьаьжна (масала, юхкуш-оьцуш йолу 8 000 евро мах болуш хила тарло, 2 000 цо и йохкаэцар йолош хьажо дезачу гIуллакхашна хьажийна хила тарло), оцу барамана тIера закат дала деза цо мархин баттахь.\nАмма нагахь санна и ахча закат далар тIедужуш болчу барамехь ца хиллехь (85 грамм дешин мехал иза кIеззиг хиллехь), тIаккха цуьнца цо йохкаэцар лело яьккхинехь, оцу ахчанна тIера закат дала ца деза цо цуьнан шо кхаьчча. Цо дан дезар дерг и йохкаэцар йолийначу хенахь дуьйна цхьа шо кхачахь, тIаккха и шо кхочучу хенахь оцу йохкаэцаран барам закат тIедужуш болчу бараме кхочуш хилахь, цу хенахь цу тIера закат лур ду цо; нагахь санна цу хенахь иза закат тIедужуш болчу бараме кхочуш ца хилахь закат дала дезаш хир дац цо.\n11.07.2013 = 02.09.1434\n Имам Нававий, «Ал-мажмуI», 6/55-56.\n Имам Ма́вардий, «Ал-хьа́вил-каби́р», 3/299.


ТӀаьххьарчу денойн Эвлаяийн Ӏийса Масихьан килс — Википеди\n1830 шеран 6 апрель\nТӀаьххьарчу денойн Эвлаяийн Ӏийса Масихьан килс (ингалсан маттахь The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints; иштта кест-кеста царах тӀаьххьарчу денойн Эвлаяаш а, «мормонаш» а олу)- реставрационизм боламан динан кхоллам бу. Мормоналлин уггаре доккха га ду. Смит Джозеф ву организацин бухбиллинарг.\nСолт-Лейк-Ситехь (АЦШ, Юта штат) ю килсан коьрта урхалла. Цуьнан конгрегацеш (килсе оьхурш/кегий тобанаш) а, килсаш а дукхачу пачхьалкхашкахь схьайиллина ю. 2012-чу шарахь гӀуран-беттан (декабран) 31-чохь цуьнан динан хьехамийн гӀуллакхехь дакъалоцуш шовзткъе берхӀийтта эзар (58000) стаг вара. Ткъа оьрсийн революцил хьалхарчу а, советийн а, кхузаманан кхечу меттан динан жайнашкахь а оцу килсах «секта» («тоба») олу.\nТӀаьххьарчу дийнан Эвлаяийн килсан ша Ӏийса Масихьо кхоьллина юхаметтахӀоттина а, юьххьера керстанан а килс ю аьлла хета. Цара схьадийцарехь, Ӏийсас кхоьллина дуьххьарлера килс йоцуш ю, хӀунда аьлча, Цуьнан мурдаш (апостолш) Ӏожалле бирзича, наха шайн дин дӀатесира. Ӏийсах тешаро а, къинойх цӀандалар дезаро а коьрта меттиг дӀалоцу «тӀаххьарчу денойн эвлаяаш» кхолламан декъашхойн дахарехь.\nЦхьайолчу меттехь организацин хьехам кхийолу керстанийн Ӏаморехь тера бу. Амма Делан амал а, адаман кхиаран гӀирсаш а бийцарехь церан ойланаш екъало. Кхолламан канонна юккъедогӀуш ду диъ деза йоза: Библи (Шира а, Керла а Весеташ) а, Мормонан Жайна а, Ӏамор а, весеташ а, Мах боцу ЖовхӀар а.\nБибли йоцург, организацин каноне юкъабогӀу:\nДжозеф Смито бина беза хаамаш а;\nБиблин маьӀна дар (комментареш) а;\nБиблин керла тӀетоьхна йозанаш а;\nмормоншна Библин яйъина хеташ йолу тексташ а;\nкхидолу ширачу пайхамарийн йозанаш а.\nКилсан лархой тешаш бу, Везачу Делан куьйгаллица Ӏийсас кхолламан Ӏуналла деш хиларехь. Ӏийсас шен лаам буьйцу организацин президенте. Ткъа иза декъашхоша пайхамар а, хиндерг хуург а, Делан къайле лелорг а санна къобалвеш ву. Кхузаманахь и дарж ду Рассел М. Нельсонехь. Кхолламан декъашхошна шай дахарехь лаьцна къайленаш йосса тарло. Президент иерархин дӀахӀоттаман коьртехь ву. Структуран бухахь тобанаш ю. Царна Ӏуналла дан килсе оьхурш юккъахь епископ хоржу.\nШийтта шо кхаьчча хьакъ долу стеган бакъо ю мозгӀаралла леладан (12-чу шарера- дьякон даржехь, 14-чу шарера- хьехархочун даржехь, 16-чу шарера- мозгӀаран даржехь). Зударийн бакъо яц мозгӀаралла лело. Амма уьш куьйгаллин белхахой хила магош ду. Ткъа божарий а, зударий а динан хьехамийн гӀуллакххой хила йиш ю.\nТӀаьххьарчу денойн Эвлаяийн Килсо кхочушйо шуьйра миссионерийн программа- хьехамш боцург, программица доллу дуьненахь гуманитаран гӀо-накъосталла а до. Кхолламан декъашхошна тӀедиллина бехке меттигийн цӀеналла ларъяр а, шайн могушаллин гӀайгӀа бар а, марханаш кхабар а, Шот-де лардар а, иштта организацин хазне шай ахчан тӀера итт процент (10 %) дӀаяла еза. Мормонаш сийлахь-деза Ӏадаташ леладо, масала хих чекхваккхар а, конфирмаци а, кхетар а (причастие), Целестиалан зуда ялор (стаго а, зудчо а шаьш даллалц шайн цхьаьнаӀар килс чохь тӀечӀагӀдар).\nCTR — (ингалсан маттахь Choose the Right, нохчийн матте гочдича иза «бакъдерг харжа» бохург ду)- Ӏийса Масихьан килсанан лозунган аббревиатура ю. И элпаш цара билгалонашна (эмблемашна) а, чӀагаршна а, хӀазаршна а тӀехь язйо. Дуьххьара мормонаш «Бакъдерг харжа» дешнаш лелийра цӀарахчу организацин гимнехь. И дешнаш дара берийн гимнийн гуламехь, церан автор Джозеф Л. Таунсенд вара.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ТӀаьххьарчу_денойн_Эвлаяийн_Ӏийса_Масихьан_килс&oldid=5445640»\nВикипеди:Географин координаташ билгал йоцу сийлахь меттиг\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 31 декабрь, 14:01.


ТIаьххьара карладаккхар Стигалкъекъа-бутт 29, 2013\nЦхьанатоьхна Штаташ -- Калифорни штатан векал, республиканхо Рорабахер Дэна, 21ГIа2009\nКонгрессан Оьрсийчу йолу визит – официала кепара CODEL цIе лелош йолу – Къоман векалийн комитето Бостонера марафонехь динчу лелхийтаршна бечу талламан дакъа ду. Нохчийн къомаха волу ши ваша Царнаев Тамерлан а, ЖовхIар а бехке винера, кхо стаг а вуьйш, ши бIе гергга лаза а веш, тIелатар дарна. ГIиргIизойчохь хьалакхина ши ваша, тIаьхьуо ваха Iамеркан Цхьанатоьхначу Штаташка ваха дIаваханера.\nНизамашкховдорхой новкъа бовлале оьрсийн президентаца Путин Владимирца а, Нохчийчоьнан куьйгалхочуьнца Кадыров Рамзанца а юкъаметтигаш шоръян а вахана, юхавирзинера Сигал Стивен.\n«CODEL визитана гIо деш Сигал Стивен вара. Цуьнан доттагIалла ду тесна Путинца а, оьрсийн Iедалера кхечу нахаца а. Церан гIьнца цу регионе визит кечъеш вара иза,» аьлла Сетмайер Тэрас, конгрессменан Рорбахер Дэнан зорбан-секретаро.\nКонгрессера хьосташа бечу хаамца, кечъеш хиллачу визитан тIехула дар-дацара делегацин декъашхойн. Масех векал дуьхьал ваьлла, адамийн бакъонаш эшорца доккха томмагIа тIехь долуш, Кремлан гIорторца урхалла деш волу стаг волчу регионе ваха - шайна цигахь тамехь хетар дац, аьлла.\nАдамийн бакъонаш ларъяран организацеша критика йинера Кадыров Рамзанна, цуьнан Iедална критика йинарш а, журналисташ а байина цунна а хууш, аьлла. 2012-чу шарахь йозуш йоцчу адамийн бакъонашна тIехьожучу Хьюман Райтс Вотчо арахецначу рапортаца а догIуш, Нохчийчохь адамийн бакъонаш ларъечу нахана кхерамаш туьйсу Кадыровс.\nРорбахерца цхьаьна делегацин декъехь бу республиканхой – Репс Мишель Бахман, Кинг Стив, Кук Пол, демократхой – Китинг Билл, Коэн Стив а, бохуш дуьйцу АВС хаамийн агенталло.\nМассо а конгрессменан офисаш дуьхьал хилира цхьана тайпа комментари яла, арахьарчу визитийн кхерамазаллин Конгрессан бакъонашна тIе а тевжаш. Iамеркан пачхьалкхан департаменто а ца йо цу хьокъехь комментареш. Иштта, актеран Сигал Стивенан векалша а жоп доцуш дитина шайга конгрессменийн визитах лаьцна делла хаттарш.\nДукха хан йоццуш Оьрсийчохь хилла ву ша Сигал, Путинан Iедална цхьацца инициативашца накъосталла деш. Цу юкъахь яра фитнесс компани а, Москохан цIарах Цхьанатоьхначу Штаташ\nДаханчу кIирнахь Кадыровс инстаграм тIе сурт тоьхнера, Соьлж-гIала вахана хиллачу Сигалца цхьаьна даьккхина долу.\n«БIаьсте-2013» цIе лелочу, ницкъаллийн структураша хIоран шарахь дIахьучу Iаморашка хьаьжна Iамеркан актер. Терроран тIелатарш хилча царна дуьхьало ечуха, дIахьуш долу Iамораш ду уьш. Цул тIаьхьа Соьлж-гIалара Кадыровн долахь йолчу гIаланашка вигина хилла актер, шена хIоттийначу тойне. «Нохчо» а, «Вайнах» а хелхаран тобанаша дечу хелхара хьаьжча Iа а ца велла, ша хелхавала юкъаиккхинера, бохуш дуьйцу. «ХIокху дуьнентIехь цул хаза хIума ца гина» шена аьлла боху актеро. Дийцарехь, Нохчийчохь концерт дIаяхьа юхавогIур ву ша аьлла дош делла, доккха похIма долчу Сигала.\nIамеркан конгрессменийн визит карарчу беттан 29-чу, 30-чу деношкахь Москох хир ю. Уьш цхьанакхетар бу Федералан Кхеташонца а, «Цхьаалин Оьрсийчоь» партин лидерца Васильев Владимирца а.\nIамеркан конгрессменаш Оьрсийчу боьлхуш бу


"Iедал ца ларарх" низамах хIинцале бохам баьлларш\n"Putin - pidor" ("Putin - fagot") graffiti on the columns of Yaroslavl region police main office)\nФСБ-ра шозза телефон тоьхна хилла редакторе "Путин *****" тIехь долу сурт дIадаккхар доьхуш.\nОьрсийчуьрчу цхьамогIа зорбанан гIирсаша шайн сайташна тIера дIаяьхна мила ву ца хуучу стага Оьрсийчоьнан чохьарачу гIуллакхийн министраллан Яраславан кIоштан урхаллан гIишлонна тIехь динчу йозанах лаьцна материалаш.\nЦу хеннахь шинарин дийнахь хаамаш баьржира Iедал ца ларарх лаьцначу низаман дуьхьал акци йолийна Магаданерчу бевзаш боцучу суртдиллархоша аьлла. Цара гIалахь цхьацца граффитеш а, сурташ а даржийна. Иштта цхьана сурта тIехь виллина жима стаг ву дIайихкина бага а йолуш, "Тхан дешан маьршо ю" кIел яздина а долуш.


Намруд — Википеди\n(Нумруд дӀасахьажийна кхузе)\nХӀокху версица йолу хийцам бина кепаш я файлаш хьажаза ю. ЧӀагӀъелла верси хьаьжна яра 2016, 5 март.\nпаччахь, эскархо, таллархо\nКуш ибн Хьам\nНамруд, Нумруд, Намруз (Ӏаьр. نمرود, мацахлерачу жуьг. נִמְרוֹד — мад. «гӀовттар») — эскархо а, таллархо а, паччахь а ву. Намрузан паччахьалла долчу заманахь хилла ИбраьхӀим пайхамар , Намрудан да хилла Куш ибн Хьам.\nНамруд дуьненчу ваьллачу хенахь, цуьнан юьхь тӀехь жоьжахатин мухӀар хилла. И бахьана долуш, цунах кхерам хила мега бохуш, цуьнан дас-нанас хьуьнхахь дӀакхоьссина хилла иза. Цу берех кхераелла хилла боху акхарой. Цхьана нахана карийна хилла и бер (Намруд).\nЖимчохь дуьйна, шен оьздангаллех ваьлла хилла иза, нахаца муьтӀахь а воцуш, оьзда а воцуш, чӀогӀа вон адам хилла иза. ТӀаьххьаре а, цуьнга паччахьалла кхечна. Цхьана дийнахь цунна хала гӀана гина хилла. ГӀан-тидархоша и тидина: «Цхьана дийнахь, цхьа къонах вогӀур ву хьан паччахьалла дохо». И хезча цо омра дина, дуьненчу бевлла кӀентий дийна а цабуьтуш байъа, аьлла. Иштта ИбраьхӀим дина висина хилла, цуьнан нанас хьехан чохь вина хилла иза.\nИбраьхӀимас Намрузхойн цӀун деланаш бохийна, аьтта хилла. И бахьана долуш Намруза иза цӀарга кхоссийтина, амма АллахӀ-дала иза кӀелхьара ваьккхина оцу йоккхачу цӀеран баланах.\nНамруд хьехош ву Къуръанан аяташкахь, амма цуьнан цӀе хьахийна яц. Дукхах долчу историн дийцаршкахь дуьйна, цуьнан цӀе Намруд хилла.\nИбраьхӀиман Делаца къовсавелла хиллера иза, тӀаккха АллахӀ-дала цунна эскарна тӀе, цхьа мацъелла кегийра чуьркаш яхийтира. Иштта хӀаллакьхилира-кх Намруд а, цуьнан эскар а.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Намруд&oldid=1047441»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2016, 5 март, 10:05.


Цу муьрехь мах белча а, нохчи ган лууш кIезиг нах бара. ТIом болчу хенахь... бакъду, «тIом» боху дош ма ала-м боху соьга, «кампани» ду боху «аккуратни» дош. Мухха делахь а, Нохчийчохь шолгIа «кампани» йолчу хенахь Россехь мел хуьлу вуо, мел дина зулам «нохчаша деш дара» аьлла дуьйцура...\nЦундела кхоьруш, бехкала яхна, ийзалуш йиллира ас клиникин неI. Регистратурехь кехатан цуьрг елира шайна хIонс дIакхоччушехь. Медицин Iилманийн кандидатин, дерматологин Н.В. Груздеван кабинете хьовсийра тхо. Москвахь ночийчуьнга доцчу гIиллакхе хьаьжча, цхьа хаза йистхуьлуш, хиъначуьра хьала а гIоттуш, тIеийцира цо. «Ма тамашийна болх бу хIара, – дагатесира суна. – Гена додахь а бу-кх тамаша. ХIинца тхойшиъ нохчий дуй ма-хиъинехь, сацор ду шен гIиллакх. Цул тIаьхьа, адам меха ца хеташ, дIасахоьхкур ду массо а лабораторешка», – хьоьхура даго.\nАмма ша тIе ма-лаццара, собаре, хаза къамеле йолуш, оха беана бала хIун бу хьаьжира лор. Кхана а дахка дийзира. Цул тIаьхьа а... ХIоразза а эсала йист хуьлура иза. Сан гергарчу кIентан гIуллакхе даггара хьожура, шен ваше санна. Ас боккха кхаъ лорура иштта дика дика стаг Москвахь сайна нисваларх. Гергара йолуш санна иза хьийзарна, керста хилар а дицлуш лаьттара. Оха кховдочу ахчане ца хьожура, амма бIаьра, леррана. Сан махке, халкъе беана бала соьца бекъа гIерташ санна. Тхан гIуллакх дирзинчу дийнахь ваша ара а валийтина, со лоьрана баркалла ала дагахь чохь сецира. Суна х1инца гергара хетачу зудчо х1етахь элира: «Зайнап, со а ма ю Соьлжа-ГIалара. Сан боллу гергарнаш цигахь дIабоьхкина бу. Мел хаза, бертахь дехара тхо. Сан нана а ю соьца, кхуза ас схьаялийна. Меттахь, кIелйисна ю иза. Весет деш санна, сих-сиха олу цо: «Нохчийн бераш хуьлу-кх шайн де-ненаца дика... Кхелхича а, арахь ца буьту цара уьш. Сан ялар кху Москвахь хилахь а, со Нохчийчу а йигий дIайоллалаш». «Дуьненахь уггаре а хаза хьожа стенан ю хьаьий шуна?», – хаьттира цо цхьана Iуьйрана. Х1етахь чохь хилларш ойлане бехира ненан хаттаро. «Уггаре а хаза хьожа Нохчийчуьра акказин зазан ю шуна. Даймехкан хьожа акказин хьожа ю...», – ша-шена жоп луш, голашна тIе биллинчу гIайби тIе хин тIадамаш эгош, кийрахь йилхира тхан нана».\nМа дукха хуьлуш хилла-кх дуьне дезаран некъаш... Цкъа хьалха бералла хуьлу. Иза де долалуш йогIу Iуьйре ю. Ткъа де – иза дахар ду. Цул тIаьхьа делкъахан йогIу. Цхьайолу Iуьйренаш шелъелла, кхоьлина йогIу, юха делкъехь, беснеш тIехь кIаг хIуттуш, малх белало. Малх – иза ахь хьайн дахаран ирсах дог диллинчу хенахь хьуна тIехьоьжу Делан къинхетам бу. Юха суьйре йогIу. Къоналла а дIаяьлла, чохь-кертахь дерг дан а лууш, амма ницкъ а ца тоьаш, техкаш шен чу йоьдучу йоккхачу стагах тера ю суьйре. Суьйрено вох ца во, суьйрено гIан-набарна тIевуьгу. Ткъа суьйре дIаяьлча бода богIу. Къаналла дIаяьлча гуо кхочуш хуьлу. Кхин жималла а ца йогIу, кхин керла Iуьйре а ца йогIу. Чурта тIе диллина тхи доьлху хьуна, хьан меттана. Хилларг, хIинц-хIинца хьуна тIехбаьлла ловзуш баханчу полланах тарлой, генна долий дIадоьду. Зама, хьан бералла, бевз-бевзина керла чам, бос, хьожа хIинца дагалецамашца хьошалгIа гIерта. Бераллера, ирсечу хенара мIаьргонаша дог делхадо. Аьхка деана догIа, ван а хууш, веанчу хьешах тера хуьлура. Бешахь кIайн Iаж бара. Наж санна стомма, цхьабосса дIасакховдийначу генашна тIехь, пастан хьожа оьху, Iежаш латадора. Тхан массеран а бара и Iаж. Лулахойн, доттагIийн, гергарчийн. ДогIа догIура, мох а болура. ТIаккха беша хьодура хьо. Цхьаьннан а куьг тIе ца кхача йишйоцуш, Iожан буьххьера 1ежаш сийначу бай тIе охьаэгна карадора. Iежаш даккхий хуьлура, ткъа уггаре а самукъадолург – Iежаш шортта хуьлура. Туьйранан бешахь санна, хьайна без-безарг схьаоьцуш тIеда, сийначу бацалахь лечкъина кегий пастанаш санна долу Iежаш схьаоьций, чухьодура хьо... Ма-йоьдду метта йолура. Бовхачу метта. Кучан пхьош хьокхуш цIандой, мутт лелхаш дуура мерза Iежаш. Хьан дуьне эццахь доладеллера, хьуна кхидIа иза дан а дац моьттура. Цундела иза хьан ирс хиллера. Аьхке йовха латтахь а, догIанаш-м хIинца а догIу... Беша йоьду хьо, аьлча а, беш лаьттинчу метте. БIарлагIа санна дуьхьал хIуьтту хьуна, наж санна, нуьцкъала Iаж, цунна бухара сийна буц, гуонахара, оха ах-улх кегйина, халла лаьтташ йолу юьйцина керт. ХIетахь хьуна дукхаезара и меттиг, хьо хьелора цигахь. Нанас, тIаьхьа мохь тухий, гIуллакх каракховдо дIаюьгура хьо. ХIинца латта хьайна ма-ттов, хьайн дагалецамийн урамаш цоьстуш... Хьо кхойкхур яц хIинца... Хьоьга кхойкхун ерг дIаяхана, кIайн Iаж санна, лаьттина меттиг а йоцуш. IиндагIаш малхо дотту хIинца. Еса майда. Хьан когаш лаьтта йиллинчу бетон тIехь кIадло. БIаьргаш, дагалецамах чекх хьажа гIерташ санна, хьогаме хьоьжу буточу бетоне. Хьуна хета-кх, дIаяхна хаза хан цунна бухахь йисча санна, бетонца дIашардина хьайн ирс. КIайн Iаж хIинца базарахь бухкуш нисло, ткъа чам цхьанхьа а ца карабо...


Хаамийн гIирсашна а, политикашна а бехкбиллина Кадыровс\nМахкахошна газах тIехьаьрчина декхар дуьтуш, Соьлжа-ГIалин кхелан сацамна гонах лелачу дийцарех шоу ян гIортар ду аьлла Нохчийчоьнан куьйгалхочо Кадыров Рамзана. Цо бахарехь, 9 миллиард ахча республикан бахарошна дитина бохург бух боцуш ду, махкахь декхарш схьалехьош, рейдаш ю дIахьош. Политикаш а, зорбанаш а емалдина нохчийн куьйгалхочо, шайн регионашна а декхар тIера даккхар доьхуш, кхайкхамаш барна.\n"Царех цхьаболчара хIоьттинчу проблемех шоу йина. Кхело цхьа сом дитина дац тхуна, ткъа бахархошкара газах ахчанаш схьагулдеш бен болх цхьана сахьтана сацийна а бац", - аьлла, билгалдаьккхина цо.\n"Шуьйрра дIа а кхайкхош, декхар охьадилла дезаш верг жоьпалле ийзоро иза дан амал дацарна холчахIоттаво. Оцу бахьаница ерриг юкъаралла сингаттаме кхачайо.Ткъа оцу хьоло сахьт дац бахархой протесте баха а", - аьллера терго ечу хьукматан пресс-гIуллакххочо.\nЦул тIаьхьа Красноярскерчу депутато Притуляк Дениса шен Фейсбукерчу агIон тIехь пост хIоттийра, Красноярскан кIоштарчу бахархошна тIехь мел долу декхар а дIадайар доьхуш.\nИшта, Смоленскан кIоштарчу а, Чувашерчу а депутаташа а прокуратурашка дехар дира, Нохчийчохь а санна, шайн бахархой а декхарх мукъабаха аьлла.


Европерчу мехкийн низамхошкара кест-кеста хеза, полице телефон тухучу меттана, нохчаша шаьш луьсту къовсам, кхел йо, олий. Оцу бахьаненна делахь а, стенна а делахь а, цхьа нохчо бен декъахь а воцуш иккхина бохам а бузу "нохчийн мафица", "нохчийн зуламхойн машанашца". Масала, Германехь.\nМуьлхха а дар-дацар иккхича, нохчий, гул а лой, шаьш- шайлахь юкъаметтиг къасто арабовлар инзаре хета Европехь.\nХала ду европахошна нохчех кхета – ца хаьа, диканехь а, вонехь а гIодар оцу къоман коьрта ламаст дуйла. Цецбуьйлу, дов листа гуллучу нахалахь юрист я бизнесхо, спортхо я Iилманча хаавелча. Нохчаша шаьш ишта лелар дикане дуьллу, ткъа меттигерчу Iедалхоша, шайх ца теша тIебаьхкина нах, олу.\nЦхьана кхетамца беха нах бац Европера нохчий. Бекъало Ичкерин ойланца бехачийн, Кадыровгахьа болучийн, Европерчу дахаре берза гIертачийн дакъошка. Бакъду, цхьана а тобанах дIа ца кхеттарш а бу дукха.\nКъестамаш шена, нохчийн диаспорина, балебовлий ца буьсу. ГIайгIане бу, масала, Берлинерчу нохчийн центран куьйгалхой, халахета царна, пачхьалкхехь муьлххачу а нохчочуьнгара даьлла вон цуьнан къоман амална тIеяздеш хилар.\nМасалш. Дукха хан йоццуш йиттина нохчийн мухIажирна Эскарханов Мовсарна. Немцойн Люденшайд гIалахь "кадыровхой" тIелетта Нохчийчуьрчу Iедална лерна Мализаев Минкаилна, цара етташ, даймахкарчу Iедале къинтIера далар дехийтина цуьнга. Мализаевх леттарг "Грозный" телеканалан корреспондент Дадаев Беслан вуйла къастийна Германерчу нохчийн кегийрхошна сихонца, бекхамбина цунна – йиттина.\nЕвропехь Кадыров хестош вехачунна тIехь боккха кхерам кхозу. Даймахкахь гергарнаш, беза-бевзарш хIаллакбича, цIера дIакхелхина нах бу дукхахберш – диц ца ло цара цIахь лелларг, бекхамбан хьагна хуьлу. МухIажирша интернетехула, я багахь вовшашка дIасакхачош, яьржа, цIахь "къам хIалладеш хьийзинчу", оьрсийн эскаршца цхьаьна Ичкерица тIемаш бинчу, тIаьхьо Европехь баха баьхкинчу "кадыровхойх" йолу информаци, толлу, карайо уьш беха меттигаш.\nБекхамхошна Бельгехь схьакарийна шен йоцчу цIарца тховкIело ехна волу А.Тимур деношкахь.\nКадыровн герз карахь леллачух йолу информаци а, цунна етташ яьккхина видео а цхьаьнайоьзна лела кху муьрехь интернетехула – Берлинера Д. Хайрудди ву бекхамхоша "жоьпе озийнарг".\nХIинццалц некъаш цхьаьна ца кхеташ яьхна Европера нохчийн диаспораш, кхузарчу нохчийн дукхалле хьажча, масалш дукха дацахь а, хаало цхьаалле гIертарш а . Делахь а хала ду ала, маца нохчийн доккхахдолу дакъа шен лаамехь хIуьттур Европерчу низамна кIел.


Вевзаш волу нохчо схьавоьху Оьрсийчоьно\nМонакос Оьрсийчу депортаци ян тарло нохчийн мухIажирна\nДIадахначу кIирандийнахь нохчийн жигархоша Парижехь хIоттийначу митингехь дIакхайкхийнера, Монакон олалло Нохчийчуьра схьаваьлла Абуханов Захар (Руслан) дIалацарх а, гергарчу хенахь иза Оьрсийчоьне дIаваларан кхерам латтарх а.\nМонакон Iедалхошна шаьш резацахилар дIахаийтира гулбеллачара. Цара тидаме ца оьцу, Абухановн Францино елла политикан мигрантан статус хилар а.\nАбуханов Оьрсийчоьне дIа а ца луш, цунна Франци депортаци яр доьхуш, Монакон элан Альберт ШолгIачун цIарх цхьаболчу нохчаша яздина кехаташ-дехарш даьржира интернетан машанашкахь.\nНохчийчохь а, луларчу мехкашкахь а бинчу тIемашкахь цо дакъалаьцна бохуш, бехкаш дахкар шеконе ду. Массарна а хууш дара, Абуханов Закаев Ахьмадца доттагIаллин уьйрашкахь хиллехь а, цуьнан тобана юкъахь ца хиллийла. Закаевн гона юкъахь Абуханов дика вевзара кхиаме бизнесхо санна.\n"Кавказ.Реалиин" хаамашца, францхойн Ницца гIалин вахархо Абуханов Захар дIалецира Монте-Карлохь Стигалкъекъа-беттан 27-чохь. Оьрсийчоьно Интерполехула цуьнан хьокъехь кехат даийтина шайга аьлла, кхетийра полицино иза дIалацарх. Интерполан йиллинчу хьасташкахь Абухановн цIе тептаршкахь яц.\nВийна бизнесмен Березовский Борис а, Малхбузехь веха, гоьваьлла политик Закаев Ахьмад а юкъахь волу резонансе хиламаш бахьана долуш гIаравелира Абуханов.\nЗарратан портативан гIирс эца дагахь хилла Березовский аьлла 2004-чу шарахь Iорадаьккхича, хIетахь дуьххьара вийца ваьккхира Абуханов. Ша Абухановс 2008-чу шарахь дIакхайкхийра, Березовский Борис а, кхиболу гоьбевлла Оьрсийчуьра бевдда Малхбузехь бехарш а хIаллакбе аьлла, шена тIедилларх.\nForbes журналан тептаршкарчу миллионерашна компромат ю шен баьхнера Оьрсийчоьнан а, Малхбузерчу а газеташка Нохчийчуьрчу мухIажиро.\nМашанашкахь баьржира Абухановс Закаевн хьокъехь бина масех аудиокхайкхам. Шина накъостан юкъаметтигаш телхира цул тIаьхьа.\n2012-чу шарахь цIеххьана вуьйцучуьра а совцуш, вицван волийра Абуханов. Оццу шарахь Нанси гIалара Ницце дIа а вахана, цигахь гуттаренна а ваха хиира иза. Францин полицино кхин хьевеш вацара нохчийн мухIажир.\nПолитикан мигрантан статусехь верг кхечу пачхьалкхехь лацахь, хууш ма хиллара, иза ведда веанчу, цунна кхераме болчу махка депортаци ца йо цунна. Политикан мухIажир санна иза тIе а лоцуш, цунна оьшу кехаташ деллачу пачхьалкхе дIавохуьйту.\n"Кавказ.Реалии" порталца хиллачу къамелехь юристо Коротеев Кирилла билгалдаьккхира, "стаг дIалаьцначу пачхьалкхашна дика хууш хилар Интерполо къастийнарг оцу сохьта дIавала цавезар, хIунда аьлча, цхьайолчу пачхьалкхаша (Оьрсийчоьно, Туркойчоьно, Азербайджано) царна тIехь къизаллаш лелорна".\n"Бакъду, чубоьхкинчу оцу нахе хан токхуьйту дIалаьцначохь, яккхийта ца догIушшехь", - аьлла Коротеев Кирилла.\nФранцерчу нохчийн диаспоран жигархой саготта бу Абухановна гонах хиллачунна а, мухIажирийн юкъара хьал кхи тIе а талхарна а.


Ши цIей билгалдаьккхира цхьана дийнахь\n15 июня в 11:40 (2010 г.)\nСоциальни белхахойн денна лерина даздарш дIадаьхьира Нохчийн Республикан къинхьегаман, балха нисбаран, социальни кхиоран Министерствехь. Нохчийн Республикан Президента Кадыров Рамзана дакъалоцуш дIадаьхьначу цу цхьаьнакхетарехь схьайиллира министерствон керла гIишло. Иштта луларчу регионийн цхьамогIа министерствийн куьйгалхой бара даздаршкахь дакъалоцуш. Корматаллин денца социальни белхахой декъалбеш юьхьанца вистхилира Президент Р.Кадыров.\n– Адамийн дахаран хьелаш тодаран болх вайн махкахь дIаболийна итт шо кхаьчна, – элира республикан куьйгалхочо. Уггар хьалха социальни белхахойх тешийна ду и атта доцу гIуллакх. Бахархошца кIеда-мерза, оьзда хила декхарийлахь бу уьш. Тахана республикехь болуш болчу кхиамийн юьхь дIайолийнарг Нохчийн Республикан хьалхара Президент Кадыров Ахьмад-Хьаьжа ву. ХIора районехь социальни керла гIишлош хилар а гуш ду вайна. Кхузахь а схьайоьллуш ю министерствон коьрта гIишло. Бахархойн социальни хьал тодарехь кхидIа а къахьоьгур ду вай. Шу Дала декъал дойла. Хьакъ ма-дду шайн белхан декхарш кхочушдан Дала ирс, аьтто, могашалла лойла шуна.\nРеспубликан социальни хьал кхиорна йоккха хазна юккъе йилларна Президентан цIарах Сийлаллин Грамота елира къинхьегаман, балха нисбаран, социальни кхиоран министрана Ахмадов Мохьмадана. Иштта Нохчийн Республикан хьакъ волу гIишлошъярхочун цIе тиллира министерствон отделан куьйгалхочунна Бисултанов Баудина.\nКерла гIишло схьайоьллуш ламасталлин цIен лента хадийра Президента Кадыров Рамзана. Цул тIаьхьа гIишло чухула буьйлабелира хьеший. Балхана оьшу дерриг хьелаш долуш, кхузаманан лехамашка хьаьжжина яра чоьнаш.\nМинистран хьалхарчу заместитела Хусаинов Iайндис дийцина ма-хиллара, республикан социальни белхахой къаьсттина кхиамаш бохуш схьабогIуш бу 2009-чу шарахь дуьйна. Хьем ца беш шен-шен хенахь кхочушдо бахархойн тайп-тайпана хьашташ. Министерствона чуйогIуш ю берашна социальни гIодаран исс центр. Вайн махкахь 46 эзар заьIап бер хилар хьесапе эцча, вуно мехала хIума ду иза.Цу декъехь тахана а болх беш бу республикан куьйгалхой. Федералан Iалашонан программехула ян билгалйина заьIап берашна лерина йолу республикан центр. ХIора заьIап бераца цхьацца воккханиг а тIеоьцур ву 220 меттигна леринчу центрехь. Къилбаседа Кавказехь а яц ишттаниг. Министерствона чуйогIучу ерриг учрежденешкахь нехан хьашташ кхочушдеш ву ялх эзар гергга социальни белхахо. Нохчийчоьнан 75 процент бахархойн хьашташ кхочушдо къинхьегаман министерствехь.


Цхьа да-нана хилла Iаш. Церан цхьа кIант хилла. Юха и нана яла а елла, дас десте ялийна. Оцу дестечунна и кIант везаш ца хилла. Хала гIуллакхаш дойтуш, хьийзош хилла цо и. Юха дестечо аьлла цIийндега, ахьа и кIант дIа ца ваккхахь, ша хьоьгара дIагIур ю аьлла.\nТIаккха дас ваха а вахна, хьеший балийна шайга. ТIаккха и хьеший а балийна, кIанте аьлла "Ахьа суна цхьа хIоъ ца дахьахь, бIе стагана кхарзал, ша хьо вуьйр ву" аьлла. КIант, кхера а велла, чу а вахана, воьлхуш Iаш хилла.\nИ шен чу а вахана, воьлхуш Iаш, буьйса юккъе яьлла. Буьйса юккъе яьлчхенахь, цуьнан коре цхьа хIума еана. КIант чIогIа кхеравелла тIаккха. Оцу хIумано аьлла:\n- Кхера ма ло, аса гIо дийр ду хьуна. Хьо дIавоьдуш, хьун йолчохь цхьа цIа гур ду хьуна, цу чохь цхьа зуда хир ю хьуна Iаш. Чу а ца воьдуш, неIарх кхузза пIелг тоха, и ара ер ю хьуна. Амма новкъа дIавоьдуш, цхьа тIай гур ду хьуна, юха оцу тIай тIехула волуш, цо узарш дийр ду хьуна, кхера ма лолахь.\nЮха и кIант вахна цига. ТIай тIехула волуш, цец ца ваьлла иза, цо узарш деш. Юха оцу зудчо, хIоа а делла, цIа вахийтина иза. Дега дIаделла цо иза. Юха и хIоа дега дIаделча, бIе стагана и тоьъна. Дестечун чIогIа догдаьттIа хилла, цо иза деана. Юха оцу дас аьлла кIанте:\n- ХIоа-м деара ахь, хIинца суна сан шед схьаян еза ахь, нагахь санна ахь нехан шед яхьахь, суна хуур ду, сайчун тIехь тоьхна муьжалг ю.\nЮха кIант чIогIа кхеравелла хилла. ТIаккха буьйсана юккъехь юха а и хIума еана.\n- И хала гIуллакх ду хьан дас хьуна тIедиллинарг, и шед хьан еллачу ненехь ю. Кхана хьайн нана йолчу ваха дезар ду хьан. Новкъа дIавоьдуш, говраш гур ю хьуна ерстина, амма уллехь буц гур яц. Царах цец ма валалахь. ДIавоьдуш цхьа доккха хаза цIа долчу кхочур ву хьо. ТIе ма кхаьччинехь, кхузза хьайн нене кхайкха. Цо эр ду хьоьга дан дезарг.\nТIаккха и кIант вахна, говрех цец ца ваьлла иза. Юха доккха хаза цIа гина цунна, тIаккха цIа улле а вахана, "Нана!", аьлла, мохь тоьхна цо. Нана ара ца яьлла, шолгIа тоьхна цо мохь, тIаккха а ца яьлла нана ара. Юха кхо кхоалгIа мохь тоьхча а нана схьа ца ягIахь, хIара лийр волуш хилла. Юха чIоггIа кхоалгIа мохь тоьхна цо "Нана", аьлла. Юха нана схьаеъна. Нанас "ХIун еза хьуна?", аьлла.\n- Дадас шед я аьллера соьга, и хьоьгахь ю боху.\n- Хьо цIавеъча, хьуна да а, десте а дуьхьал хьодур ду хьуна, и шед дIа а ца луш, хьайна хьалха тоха ахь. Кхин дерг хьайна хуур ду хьуна.\nКIант, шед эцна, цIа вахана. Дай, десте а дуьхьал хьаьда. Дас аьлла:\n- Хьало сан шед.\nКIанта и дIа а ца луш, хьалха тоьхна. ТIаккха латта дIаса а декъаделла, и да а, десте а лаьтта чу дахна.


Мушарраф дIалаца сацам бина Пакистанан кхело\nПакистанан хилла волу президент инарла Мушарраф Первез латкъам бан дагахь ву мехкан Лаккхарчу кхеле, ша дIалаца бина сацам юхабаккхар доьхуш. Еарин дийнахь Пакистанан Лаккхарчу кхело сацам бира 69 шо долу Мушарраф, схьа а лаьцна, набахте хьажо веза аьлла.\nКарарчу хенахь иза ву дикка лардеш долчу Исламабадан йистехь долчу шен цIахь. Пакистанан суьдхоша цунна бехке дуьллуш ду махкахь тIеман урхалла долчу хенахь, 2007-чу шарахь, лаккхара даржашкахь болу суьдхой балхара дIабахар.\nПакистанан президент хилла волу Мушарраф Первез цIавирзина, шен лаамехь 4 шо махках а ваьлла даьккхинчул тIаьхьа. Цо дIахьедар дина ша дакъалаца лууш хиларх лаьцна Стигалкъекъа-беттан 11-чу дийнахь хир болчу президентан харжамашкахь.


КIиране юхахьаьжча: цхьаъ ду динчу зуламах жоьпалла Нохчийчохь а, Чехехь а, амма коьрта тема - пандеми\nЛахьан-бутт, 30, оршот\n21 шо даьлча а лоьцу тIемалой Нохчийчохь\nФСБ-н Нохчийчуьрчу урхалло лаьцна Шелковскан кIоштарчу Оьрза-ГIалина гергахь 1999-чу шарахь Оьрсийчоьнан эскарна тIелетта хиларна ши стаг лаьцна Нохчийчохь - Идалов Асламбек а, Идалов Саламбек а.\nЦара т1амехь дакъалаьцна баьччийн Басаевн а, Хаттабан а тобанашкахь, аьлла ю информаци. Уьш лоьцуш ФСБ-на накъосталла дина полицин, Росгварди декъан белхахоша.\n1999-чу шеран ГIадужу-беттан 4-чу дийнахь Оьрза-ГIалина уллехь хиллачу тIематасадаларехь вийра 15, чевнаш йира 28 Оьрсийчоьнан эскархочунна.\nГIуран-бутт, 1, шинара\nНикIабаш кхин лелайойтур яц\nНохчийчоьнан муфтийс Межиев Салахьа а, Соьлжа-ГIалин полицин урхаллин куьйгалхочо Ирисханов Аслана а довдина бусалба духар никIаб лелочу меттигерчу 7 яхархочунна. Сюжет гайтина "Грозный" телеканалехула.\nМежиевс хаийтина никIаб ерриг юьхь къовлу Iаьрбийн зударийн духар хилар а, иза лелор хьашт дацар а. ТIекхуьу чкъор кхета деза, никIаб Iаьрбийн Iадат хилар, зударшна дино иза лело тIедожош доцийла, аьлла муфтийс.\nСоьлжа-ГIалахула никIабаш а йоьхна зударий ша лоьлуьйтур бац, иза лелор нохчийн Iадатехь а, дино хьоьхуш а дацарна, никIаб лелораш Iаьрбийн мехкашка дIабаха беза, аьлла Ирисханов Аслана.\nГ1уран-бутт, 2, кхаара\nКерла Шо даздийр ду пандеми елахь а\nНохчийчоьнан Iедал Керлачу Шеран барамаш дIабахьа кечлуш ду, лоьруш дац вирус яьржина хилар. "МБХ медиано" гойту пачхьалкхан цIарах эцарш дечу порталехь Нохчийчоьно кхайкхийна тендор.\nДокументаша бахарехь, ГIуран-беттан 25-31-чу деношкахь хир ду даздарш "500 а, сов а стаг чухаон леринчу концертан чоьнашкахь". Концертана Нохчийчоьнан Iедалан комитето къастийна 4,1 млн сом.\nГIуран-бутт, 3, еара\nКарантин лар ца ярна - гIуда\nКоронавирусах халкъ Iалашдеш дина тIедахкарш лардеш боцчу бахархошна даккхий гIуданаш деттар ду, аьлла мехкан парламентан спикера Даудов Мохьмада. Цо тоьшалла дарехь, COVID-19 цамгар юха а цIеххьана сиха яржайоьлла Нохчийчохь.\nГIуран-бутт, 4, пIераска\n65 шо сов долу нах цIахь Iан беза\nМахкахь коронавирус юхаяьржина хиларна, Нохчийчоьнан куьйгалхоша хоьху 65 шарал сов хан йолчу нахана, маьждигашка ца лелаш, цIахь совцар. Муфтиято шен инстаграмехь а бовзуьйту оцу хьокъехь хьехам.\nМуфтис Межиев Салахьа дехна баккхийчаьрга ца эхар "алссам нах гуллуче, хуьлда иза зуда ялийна меттиг, тезет, къаьстина пIерасканан джума-ламаз". Маьждигаш дIа ца къовлийта гIерта шаьш, цундела оьшу и хьелаш лардан, аьлла цо.\n"Ушармин батальонера" бIаьхо Молдован каравелла Украино\nУкраинан Кхерамзаллин Урхалло, пачхьалкхерчу Инарла прокуратурин сацам кхочушбеш, Молдован каравелла ГIалгIайчуьра схьаваьлла, Украинерчу "Ушармин батальонехь" гIуллакх дина волу Акиев Руслан.\nОцу хьокъехь кечдинчу документо тIетовжар до иза "Интерполехула" лохуш хилла хиларна. 2018-чу шеран юьххьехь Киеверчу аппеляцин кхело лаьцначуьра дIахийцира Акиев, иза хIуманна а бехке вац аьлла (иза лаьцнера 2017-чу шарахь цигарчу Днепран кIоштан кхелан сацамца). Молдовера кхаьчна хилла Акиев Украине. Оьрсийчохь иза бехкево тIеман тобанехь леларна а, пассажирийн автобусна тIелатарна а.\nАвстрехь "талор ца дайта" лаьцна нохчо\n42 шо долу Оьрсийчоьнан махкахо Австрехь теракт ян дагахь хилла аьлла Австрерчу Iедална. Цунах лаьцна яздо меттигерчу Heute таблоидо, Рид-им-Иннкрайс гIаларчу прокуратурана тIа а тевжаш. Дийцарехь, иза теракт ян дагахь хилла ГIуран-беттан 11-чу дийнахь, хенал хьалха набахтера ша араваьлийтар нислахь.\nВуьйцург ву Ибрагимов Мохьмад. 2017-чу шарахь Ибрагимов (Абу Хьамза а олура цунах) чувоьллира Австрин кхело, 7 шо хан а тоьхна. Прокуратуро цунна бехкедиллира террорхойн декъахь хилар а, Гуьржийчохь пхи вахархо вер а.И зуламаш Абу Хьамзас дина бохура 2012-чу шарахь, Гуьржийчуьрчу Лопота чIаже шеца 17 нохчо а вигина, уьш Дагестанехула Нохчийчу бига гIертачу юкъанна.\nТкъа Абу Хьамзас, мелхо а, ша Оьрсийчоьнан къайлахчу сервисан (ФСБ) агент а волуш, тIемалойн тобанна юкъавахийтина вара, оцу тобане шен Iалашо кхочуш ца яйта, чIагIдора талламчашка а, кхелехь а. Прокуратура дагахь ю, яздо газето, Ибрагимов хенал хьалха араволуьйтуш хиларна латкъам бан я иза лаца, дерартаци яллалц набахтехь латто.\nГIуран-бутт, 5, шотт\nКарабахехь тIом бина нах йийсарера мукъабохуш бу\nШа-шех пачхьалкх кхайкхийначу Карабахерчу конфликтехь дакъалаьцначу эрмалойн а, азербайджанхойн а агIонаша бартбина шаьш лецна хилла массо а эскархой мукъабаха. Хьалхо хаам баьржира, агIонаша Дуьненаюкъарчу ЦIен ЖIаран комитете дIакхачийна лецна латточу эскархойн, аьлла.\nЛоман Карабах къуьйсучу Азербайджано а, Эрмалойчоьно а рогIехь тIемаш болийра кхушара Гезгмашин-беттан 27-хь. Дуккха а адамаш а, техника а хIаллакъеш, лаьттира баттахь сов.\nЛахьан-бутт, 6, кIиранде\nДонбассехь тIом бинчу чеханна хан тоьхна Прагехь\nПрагин Лакхарчу кхело хийцина Украинан территори тIехь тIом бинчу Чехин вахархочунна хьалхо дина хилла таIзар. Оцу хьокъехь хаам бина "Европера бакъдерг" ("Европейская правда") ресурсо, Чехерчу Украинан векала Перебийнис Евгенис Фейсбукехь довзийтинчунна тIе а тевжаш. ЦIахь а Iаш, динчу зуламах кхаа шарна бехкала вуьгу сацам бинера аьхка Кафка Павелна Ческе Будейовице гIалин кхело.\nАмма прокурора а, кхелан сацамна резавоцчу ша Кафкас арз хьажийра лакхарчу инстанце. Прагин Лакхарчу кхелан сацамца набахтехь доккхур ду цо щена хьалхарчу кхело кхайкхийна хилла кхо шо.


Исламан Нур - Свет Ислама - Махлелор а, махлелоран бехкамаш а, цамагийна барташ а буьйцу дакъа\nМахлелор а, махлелоран бехкамаш а, цамагийна барташ а буьйцу дакъа\n660. РифаI ибн РафиIа (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, пайхамаре (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) хаьттира аьлла: «Муьлхачу кепара рицкъа лахар ду техьа уггаре а беркатениг?». Цо жоп делира: «Стага шен куьйга болх а бина даьккхинарг а, массо бакъахьара барт а беш дина хилла долу йохка-эцар а»» (ХIара хьадис далийнарг ал-Баззара: 2/83. Ткъа ал-Хьакима: 2/10 бакъ хьадис ду аьлла хIара).\n661. Жабир ибн IабдуллахIа (АллахI реза хуьлда цунна а, цуьнан дена а) дийцина, Макка йоккхучу шарахь АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) олуш хезна шена аьлла: «Боккъалаъ, АллахIа а, Цуьнан элчано а дохка-эца хьарам дина чагIар а, къеелла хIума а, хьакхин жижиг а, цIунаш а». Цуьнга хаьттира: «ХIай, АллахIан элча! Деллачу дийнатийн дуьмех (хьакхарх) дерг муха ду? ХIунда аьлча оха лелабо и хIордкеманашна хьокхуш а, цIокарчашна хьокхуш а, стогаршна дагон даьтта кечдеш а». Цо жоп делира: «ХIан-хIа, хьарам ду и!». Цул тIаьхьа АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) ша аьллачунна тIетуьйхира: «АллахIан неIалт хуьлда жуьгташна! Сийлахь-Везачу АллахIа шайна деллачу дийнатийн дума хьарам биначу хенахь, ткъа и лала а беш, цул тIаьхьа дIа а бухкуш, цуьнах даьккхина ахча дуура цара» (ал-Бухари: 2236, Муслим: 1581).\n662. Ибн МасIуда (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) олуш хезна шена аьлла: «Нагахь йохка-эцарехь махбечу шина стеган барт ца хилахь, я оцу шиннах цхьаьнненнан а ша бакъ хилар гайта тоьшалла а дацахь, - тIаьххьара дош юхку хIума йолучунна кхачош ду. Нагахь иза а ца нислахь - барт бохон йиш ю цаьршиннан» (ХIара хьадис дийцинарш Ахьмад: 1/466, Абу Дауд: 3511, ат-Тирмизи: 1270, ан-Насаи: 7/302, ибн Мажа: 2186. Ткъа ал-Хьакима бакъ хьадис ду аьлла хIара).\n663. Абу МасIуд ал-Ансарис (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) дихкира - жIаьла дохкар а, нахаца лелачу зударшна мах балар а, хиндерг (къайленаш) хаьа бохучарна совгIат далар а» (ал-Бухари: 2237, Муслим: 1567).\n664. Жабира (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина. Цкъа новкъа боьлхучу хенахь, дукха некъ а бина, гIора дайна хилла иза тIехь волучу цуьнан эмкалан, и бахьанехь хецна иза дIаяхийта ойла а кхоллалуш цуьнан. Цо дийцина: «Циггахь суна тIевеара пайхамар (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна). Цо, доIа а дина, сан эмкална тIе хIума тоьхначу хенахь, дIахьаьдира сан эмкал, цул хьалха цкъа а цахьаьддачу кепара. Пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира: «Цхьана укъих схьайохкахьа суна иза». Аса элира: «ХIан-хIа!». Юха а элира цо: «Цхьана укъих схьайохкахьа суна иза». ТIаккха дIайоьхкира аса иза цунна, цкъа хьалха цIа дIакхочур ву со цуьнца аьлла, бехкам а хIоттош. Даханачуьра цIакхаьчначу хенахь, эмкал а ялош, иза волучу схьавеара со, ткъа цо суна цуьнах бийцина хилла болу мах схьабелира. Со сайн цIа дIаваханачу хенахь, суна тIаьххье тIаьхьа стаг ваийтира цо. Цо элира: «Аса мах лахбина аьлла хеташ хила тарло хьо, хьан эмкал сайн дола ерзоран дуьхьа. ДIаэца хьайна хьайн эмкал а, дирхIамаш а дита ахьа хьайна Iадда. Хьан ду хьуна уьш»» (ал-Бухари: 2861, Муслим: 1221).\n665. Жабир ибн IабдуллахIа (АллахI реза хуьлда цаьршинна) дийцина: «Цхьана асхьаба шен лай, ша вала ма велли, лоллера паргIатваьккхи ша аьлла, дIакхайкхинера. Оцу тIе, иза воцург, кхин бахам болуш а вацара иза. ХIета, пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна), ша волучу дIа а кхайкхина, цуьнан лай дIавоьхкира» (ал-Бухари: 2141, Муслим: 997).\n666. Пайхамаран (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) зудчо Маймуна (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Мухха а цкъа дахка, даьттанна чу а боьжна, оцу чохь беллера. Ткъа цуьнах дерг пайхамаре (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) хаьттиначу хенахь, цо элира: «Иза а, цунна юххехь дерг а оцу чуьра дIа а кхоссий, диснарг даа йиш ю шун» (ал-Бухари: 5540).\nАхьмада а: 7284, ан-Насаис а: 4I86 далийначу ривайтехь дийцина: «Даьтта гIорийна дара».\n667. Абу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Нагахь дахка гIорийначу даьттанна чу боьжнехь - иза а дIакхосса, иштта цунна юххераниг а. Нагахь иза кочачу даьттанна чу боьжнехь – тIаккха тIе а ма гIерталаш цунна» (ХIара хьадис далийнарш Ахьмад: 6880, Абу Дауд: 3742. Амма ал-Бухарис а, Абу Хьатима а хьадисехь гIалат ду аьлла дийцина).\n668. Абу аз-Зубайра (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Аса цкъа Жабире (АллахI реза хуьлда цунна) хаьттинера: цицигаш а, жIаьлеш а духкуш-оьцуш махлелорах лаьцна. Цо жоп делира: «Пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) ца магийра и» (ХIара хьадис далийнарш Муслим: 1569, ан-Насаи: 7/190).\nАн-Насаин ривайатехь оцунна тIетоьхна аьлла: «… таллархойн жIаьла доцург».\n669. Iайшата (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Цкъа со йолучу а еана, Барира элира: «Сайн эланашца барт бина аса - цара исс укъих со лоллера паргIатъюьтур йолуш. Ткъа хIинца хIора шарахь а цхьацца укъи дIатакха дезаш ю со. ГIодехьа суна!». Аса элира: «Нагахь хьан элий реза хилахь - хьоьх диссиначуьнан бакъонаш шайгара соьга схьаяла, ахьа бохург дан тIелоцу аса». Барирас, шен эланашна тIе а яхана, и гIуллакх цаьрга дIахьахийна, ткъа уьш реза ца хилла оцу кепара болу бехкамаш тIеэца. ТIаккха уьш болучуьра Iайшат (АллахI реза хуьлда цунна) йолучу юхаеанчу хенахь, цунна (Iайшатна) уллохь хиина Iаш АллахIан элча (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) хилла. ХIета, цо аьлла: «И бехкамаш тIеэцахьара аьлла, дехарца и некъ кховдийра аса цаьрга, амма реза-м ца хили уьш - сох диссиначуьнан бакъонаш шайна тIе чIагIйина юьссуш яцахь». Цуьнах дерг пайхамарна (АллахIера къинхетма а, маршо а хуьлда цунна) хезна. ХIета, Iайшата (АллахI реза хуьлда цунна) хилларг-лелларг дерриге а шена дIадовзийтича, цо аьлла: «Мах а лой, схьаэца иза. Диссиначуьнан бакъонаш хьайна тIе чIагIбен бехкам а хIоттабе, хIунда аьлча диссиначуьнан бакъонаш лай паргIатваьккхиначунна тIечIагIъеш ма яй». Iайшата (АллахI реза хуьлда цунна) кхочушдира АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) дина хилла омра. Цул тIаьхьа, нахана юккъе а хIоьттина, хутIба дира цо. АллахIна хастам а бина, (АллахI) хеста а вина, цул тIаьхьа элира цо: «Делахь… цхьа болучу наха, цхьацца бехкамаш а хIиттош, лелориг хIун ду-те, Сийлахь-Везачу АллахIан Жайнахь доцу? Муьлхха а тайпана АллахIан Жайнахь боцуш болу бехкамаш - харц бу! Оцу тайпана бехкамаш бIе белахь а. АллахIан тIедиллар - сов нийсаха ду, АллахIан бехкамаш – лакхара а бу. Мухха делахь а, хаалаш, диссиначуьнан ирс эцаран бакъонаш лай паргIатвоккхучунна тIечIагIъеш юйла» (ХIара хьадис далийнарш ал-Бухари: 2168, Муслим: 1504).\nМуслиман ривайатехь аьлла: «Юхаэца иза, цул тIаьхьа лоллера паргIат а яккха. Оцу кеппара цуьнан диссиначуьнан бакъонаш хьайна тIе а чIагIъе».\n670. Ибн Iумара (АллахI реза хуьлда цунна а, цуьнан дена а) дийцина: «Iумара ца магийра - шаьш долахь болучу дайшна бераш дина болу гIарбашаш бохкар. Цо элира: «Бохка а ца мега уьш, совгIатна бала а ца мега, ирсанна а ца кхачабо. Уьш долахь болу церан дай царех пайда эца бакъо йолуш бу - шаьш дийна мел бу, ткъа уьш беллачул тIаьхьа - лоллех маьрша бовлуш бу» (ХIара хьадис далийнарш ал-БайхIакъи: 10/342, Малик: 2/776. Оцу тIе тIаьххьарачо аьлла: хIара дешнаш цхьаболучу хьадисаш дийцархоша АллахIан элчанна (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) тIеяздина ду, ткъа иза тилар ду).\n671. Жабира (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Пайхамар (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) дийна а волуш, шаьш долахь болучу дайшна бераш дина болу тхешан гIарбашаш бухкура оха, ткъа цо и бахьанехь бехк а ца боккхура» (ХIара хьадис далийнарш ан-Насаи: 3/199, ибн Мажа: 2517, ад-ДаракъутIни: 4/135. Ткъа ибн Хьиббана: 1215 бакъ хьадис ду аьлла хIара).\n672. Жабир ибн IабдуллахIа (АллахI реза хуьлда цунна а, цуьнан дена а) дийцина: «АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) совдаьлла хи дохкар дихкира» (Муслим: 1516).\nКхечу ривайатехь аьлла: «Иштта доьхкуш ду мах эцар - боьршачу эмкале стениг бугIелацийтарна тIера».\n673. Ибн Iумара (АллахI реза хуьлда цунна а, цуьнан дена а) дийцина: «АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) дихкира - боьршачу хIуманан оралла йохкар» (ал-Бухари: 2284).\n674. Ибн Iумара (АллахI реза хуьлда цунна а, цуьнан дена а) дийцина: «АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) стечу хIуманан кийрара кIорни йохкар дихкира. Ислам-дин даржале хьалха лаьттиначу жехIалаллин заманашкахь деланийхоша лелош хилла оцу тайпана хIуманаш. Стага эмкал оьцуш хилла - цхьана стечу эмкало кхиниг стен эмкал яллалц, цул тIаьхьа шен хенахь цуьнан кийрарачо а иштта эмкалан бекъа яллалц» (ХIара хьадис далийнарш ал-Бухари: 2143, Муслим: 1514. Ткъа хьадисан дIаяздар ал-Бухариниг ду).\n675. Ибн Iумара (АллахI реза хуьлда цунна а, цуьнан дена а) дийцина: «АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) лоллех мукъабаьхначу лайх диссиначуьнан бакъонаш кхечунна йохкар а, совгIатна ялар а дихкира» (ал-Бухари: 6756, Муслим: 1506).\n676. Абу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) тIулг а кхоьссина ден йохка-эцар а, иштта билггал доцу (Iехавалар хила тарлун) йохка-эцаран барт бар а дихкира» (Муслим: 1513).\n677. Абу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Нагахь цхьамма кхачанан сурсаташ эцнехь - уьш (терзанахь) оззалц дIадохка бакъо яц цуьнан» (Муслим: 1527).\n678. Абу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) цхьана йохкарехь ши барт бар дихкина» (ХIара хьадис далийнарш Ахьмад: 9764, ан-Насаи: 7/295, ат-Тирмизи: 1231, Абу Дауд: 3460. Ткъа ибн Хьиббана: 1109 бакъ хьадис ду аьлла хIара).\nАбу Даудан ривайатехь аьлла: «Цхьана йохкарехь ши барт бинарг - лахарачу механа реза хила веза, риба ца хилийтархьамма».\n679. Iамр ибн ШоIипа дийцина, шен дас, дендас дийцира, АллахIан элчано (АллахIера къинетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Декхарийн тIелацам а, мах баран барт а цхьаьна базон магош дац, иштта йохка-эцаран цхьана бартехь ши бехкам а, ша да воцучу хIуманна тIера са яккхар а, хьо да воцу хIума дохкар а» (ХIара хьадис далийнарш Ахьмад: 2/174, Абу Дауд: 3504, ат-Тирмизи: 1234, ан-Насаи: 7/288, ибн Мажа: 2188, ат-ТIабарани: 4361. Оцу тIе ат-Тирмизис а, ибн Хузайма а, ал-Хьакима а: 2/17 бакъ хьадис ду аьлла хIара).\nТIаьххьарачо «Iулум ал-Хьадис» жайнахь далийна хьадис: Абу Хьанифана Iамр ибн ШоIипа олуш хезна АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна): «Бехкамца цхьана йохка-эцаран мах бар дихкира».\nИзза хьадис ат-ТIабаранис а далийна «ал-АвсатI» жайнахь, амма динан Iилманчаша гIарадалаза «гIариб» хьадис ду аьлла и.\n680. Iамр ибн ШоIипа дийцина, шен дас, дендас дийцира, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Йохка-эцаран барт бечу хенахь закъалтана кара хIума ялар дихкира» (Мулик: 2/609).\n681. Ибн Iумара (АллахI реза хуьлда цунна а, цуьнан дена а) дийцина: «Цкъа базарахь даьтта эцнера аса. Тхойшиннан, хадам боллуш, механа тIехь барт хилла ма белли, оцу минотана цхьа стаг веара суна тIе - шена схьадохкахьара и даьтта аьлла. Суна хаза сай ен йолу мах а бара цо хьехориг. Ткъа со оцу стагаца куьг куьйгах тоха дагахь воллуш а волуш, цхьамма тIехьара катоьхна схьалецира сан куьг. Ткъа со тIехьа дIахьажавелча - Зайд ибн Сабит (АллахI реза хуьлда цунна) хиллера иза. Цо элира: «Айхьа хIинцца эцначохь мадохка и - айхьа хьайн цIа и дIакхачадаллалц, хIунда аьлча АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) махлелорхошна дихкина - шаьш эццачу меттехь хIума дIайохкар, цара и шаьш дай болучу метте (шайн хIусамашка) дIакхачаяллалц»» (ХIара хьадис далийнарш Ахьмад: 5/191, Абу Дауд: 3499. Ткъа хьадисан дIаяздар тIаьххьарачуьнниг ду. Ибн Хьиббана а: 1120, ал-Хьакима а: 2/40 бакъ хьадис ду аьлла хIара).\n682. Ибн Iумара (АллахI реза хуьлда цунна а, цуьнан дена а) дийцина: «Аса элира: «ХIай, АллахIан элча! Ал-БакъиI олучу меттехь эмкалш дIаюхку аса. Цкъац-цкъа динарех дIаюхку аса уьш, амма эцархошкара дирхIамаш оьцу аса схьа. Ткъа цхьайолчуу хенахь дирхIамех дIаюхку аса уьш, амма эцархошкара динараш оьцу аса схьа. Цхьа ахча схаьоьцу аса вукхуьнан метта, цхьа ахча дIа а ло аса кхечуьнан метта». ХIета, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира: «Цхьа а вон хIума дац - хьайн ахча хийцарах, карарчу хенан мехаца схьаоьцуш хилчахьана. Амма цхьа бехкам-ма бу - шуьшиъ вовшашка дIасадаладезарг дIасадаллац дIасацакъастичахьана» (ХIара хьадис далийнарш Ахьмад: 2/33, Абу Дауд: 3354, ат-Тирмизи: 1242, ан-Насаи: 7/81, ибн Мажа: 2262. Ткъа ал-Хьакима: 2/44 бакъ хьадис ду аьлла хIара).\n683. Ибн Iумара (АллахI реза хуьлда цунна а, цуьнан дена а) дийцина: «АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) мах лакхабаккхаран Iалашонца муьлхха а хIилла лелор дихкира» (ал-Бухари: 2142, Муслим: 1516).\n684. Жабира (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) дихкира - чудерзонза (баттара даккханза) долу буьртиг-ялта оцале чудерзийначух (баттара даьккхиначух) хийцар а, (схьалахьонза дитташ тIехь йолучу) керлачу хурманех якъийна хурманаш хийцар а, кха тIера билгалйиначу лаьттан-коржамна тIехь кхуьуш долу ялта духьал лур долуш латталелон латталелорхой лацар а, муьлхха а билгалданза долучу юкъарадаьккхиначунна тIехь барт бар а, хIунда аьлча муьлхха а юкъарадаккхар цIенна билгалдина хила дезаш ду» (ХIара хьадис далийнарш Ахьмад: 14393, Абу Дауд: 3405, ат-Тирмизи: 1290, ан-Насаи: 7/37. Оцу тIе, ат-Тирмизис бакъ хьадис ду а аьлла хIара).\n685. Анаса (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) дихкира - чудерзонза (баттара даккханза) долу буьртиг-ялта оцале чудерзийначух (баттара даьккхиначух) хийцар а, кхианза ялта дохкар а, дуьххьара дIамахьакхавелли, кхин хьажа а ца хьожуш, хIума эцар а, бIаьргаш а хьабдина, вовшашца хIума хийцар а, чуберзонза стом хийцар а оцале чуберзийначух» (ал-Бухари: 2207).\n686. ТIавуса дийцина, ибн Iаббаса (АллахI реза хуьлда цунна а, цуьнан дена а) дийцира, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Коврашна дуьхьал ма эха гIалал арахьа, я гIалахочо йохка а ма йохка гIум-аренгарачу вахархочунна». ТIавуса хаьттина ибн Iаббасе (АллахI реза хуьлда цунна а, цуьнан дена а): ««ГIалахочо йохка а ма йохка гIум-аренгарачу вахархочунна» бохург хIун маьIна долуш ду?». Цо жоп делла: «Юкъалела йиш йолуш вац иза» (ХIара хьадис далийнарш ал-Бухари: 2108, Муслим: 1521. Ткъа хьадисан дIаяздар ал-Бухариниг ду).\n687. Абу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Кхечу махкара йохка хIума йохьуш йогIучу коврашна дуьхьал ма эха гIалал арахьа. Нагахь хIума юхкучу дена гIалал арахьа дуьхьал а бахана, цуьнгара цхьаъ эцахь – хIума йоьхкинарг ша базара схьамакхеччи ша бина барт бохон бакъо йолуш ву» (Муслим: 1519).\n688. Абу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) гIалахочунна дихкира гIум-аренгарачу вахархочунна йохкар, мах лакхабаккха хIилла лелор а, юкъа а иккхина, йохка-эцаран барт беш воллучу шен вешин барт бохор а, шен вашас, захало дIа а хьахийна, ехна йолучу зудчуьнга дIа захало хьахор а. Иштта зудчунна дихкира цо - стаге шен йиша йита аьлла дехар дар, иза да йолуш долучух яккхархьамма» (ал-Бухари: 2140, Муслим: 1515).\nМуслиман ривайатехь аьлла: «Бусалба стаг лакхара мах хадон йиш йолуш вац - шен вешин йохка-эцар барт бохорхьамма».\n689. Абу Аййуб ал-Ансарис (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) олуш хезна шена аьлла: «Наний, беррий вовшехкъастийнарг - къематдийнахь АллахIа шена безначарех къастор ву» (ХIара хьадис далийнарш Ахьмад: 22413, ат-Тирмизи: 1283. Ткъа ал-Хьакима: 2/55 бакъ хьадис ду аьлла хIара. ХIара хьадис дийицначеран зIенехь эшарш делахь а, цуьнах терачу хьадисех дIатоьхча чIагIло хIара).\n690. Iали ибн Абу ТIалиба (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) омра дира соьга: сайн къона ши лай дIавохка аьлла, ткъа и шиъ ши ваша вара. И шиъ, вовшах а къастийна, тайп-тайпанарачу шина дена дIа а воьхкина, цуьнах дерг пайхамаре (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) дIахаийтира аса. Амма цо элира: «Хьада, вало, катоххий схьа а лахий, юхавалаве и шиъ. Вовшахцавоккхуш цхьанний бен вохка а ма вохкалахь и шиъ кхул тIаьхьа»» (ХIара хьадис далийнарг Ахьма: 721. Хьадис дийцинарш теша хьакъ бу. Ибн Хузайма а, ибн ал-Жаруда а: 575, ибн Хьиббана а, ал-Хьакима а: 2/125, ат-ТIабаранис а, ибн КъаттIана а бакъ хьадис ду аьлла хIара).\n691. Анас ибн Малика (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «АллахIан элча (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) дийна волу заманчохь Меднахь юхкучу хIуманийн мехаш дазделлера, ткъа наха элира: «ХIай, АллахIан элча! Юхкучу хIуманийн мехаш дукха дазделла-кха. Хьедан йиш йоцу мехаш хIиттадехьа тхуна». АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) аьлла: «Боккъалаъ, юхкучу хIуманийн мехаш сацориг АллахI ву. Цхьаболучарна къен дахар ло Цо, ткъа кхечарна – чот йоцу хьелаш ло. Шен лаьшна рицкъа луш верг ву И. Сийлахь-Везачу АллахIна хьалха хIоттаре сатуьйсуш ву со, шух цхьа а цIийна тIехь я бахамна тIехь соьгара хилла цхьа а зулам дуьхьалдетташ, дIадоьхуш а воцуш» (ХIара хьадис далийнарш Ахьмад: 13545, Абу Дауд: 3451, ат-Тирмизи: 1314, ибн Мажа: 2200. Ткъа ибн Хьиббана: 4914 бакъ хьадис ду аьлла хIара).\n692. МаIмар ибн IабдуллахIа (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Цхьана галваьллачо а бен латтор яц язъяллалц сацийна (дIайиллина) юхку хIума» (Муслим: 1605).\n693. Абу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Стечу эмкалан а, жийнан а шин дIамабоьхкийла аша (эцархочунна дуккхаъ шура луш ю моттийта шура гулъялийта дагахь). Нагахь цул тIаьхьа муьлххачу а цхьамма, уьш эца а эцна, оза а оьзна, ма-дарра дерг цунна гучудалахь - иза шина сацамах шена луъург цхьаъ тIеэца бакъо йолуш ву. Нагахь шена лаахь - уьш шена дIаIаддита а йиш ю цуьнан, ткъа ца лаахь - юхадерзон бакъо а ю цуьнан, цаьрцанний цхьаьна кхин а тIе цхьа сахь якъийна хурманаш а луш» (ХIара хьадис далийнарш ал-Бухари: 2148, Муслим: 1524).\nМуслиман ривайатехь иштта аьлла: «… кхаа денна чохь барт бохон бакъо йолуш ву иза».\nЦуьнан кхечу ривайатехь иштта аьлла: «… оцуьнцанний кхин а тIе цхьа сахь (1) буьртиг-ялта а луш, кIа доцург (2)».\n(1) ХIокху заманан терзанан барамашца аьлча, пайхамаран цхьа сахь – дикачу кIех 3 эзар гарам (3 кила) нисло.\n(2) Кхузахь дуьйцург - ша тайпана, тоьлла кIа ду, цуьнга хьаьжжина лакхара мах а болуш. Шемара кIа ду и. Оцу тайпана кIа ма ло аларан маьIна - кхиндолучу Хьижазерачу кIел а, иштта хурманел а цхьаьна и деза хилар ду.\n694. Ибн МасIуда (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Нагахь цхьамма шин бихкина хилла болу жий эцнехь, ткъа цул тIаьхьа иза юхабалан цуьнан сацам а хиллехь - цуьнцанний цхьаьна тIе цхьа сахь хурманаш а лойла цо» (ХIара хьадис далийнарг ал-Бухари: 2149).\nТкъа ал-ИсмаIилин ривайатехь аьлла: «… цхьа сахь якъийна хурманаш».\n695. Абу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Цкъа АллахIан элча (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) буьртиг-ялтин оьлина тIех волуш хилла. Ткъа цо шен куьг юккъе дахийтича, тIуналла хааеллачу цо аьлла: «ХIей, хIокху ялтин да! ХIара хIун ду?». Цо жоп делла: «ДогIанна кIел нисделла и, хIай, АллахIан элча!». Цо аьлла: «ХIета, тIунделларг тIехула хIунда ца даьккхина ахьа, нахана гуччехь хилийта? ХIилла лелош верг (нах Iехош верг) соьх вац»» (Муслим: 102).\n696. IабдуллахI ибн Бурайда (АллахI реза хуьлда цунна а, цуьнан дена а) дийцина, шен дас элира, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Ялта чудерзочу хенахь кемсаш (чуерзор) сацийна верг, цул тIаьхьа чагIардоккхучарна уьш дIайохкархьамма - шена хуъушехь хьаьдда жоьжагIатина чу кхоссалуш ву» (ХIара хьадис далийнарг шен «ал-АвсатI» жайнахь ат-ТIабарани ву: 5356, дика иснад а йолуш).\n697. Iайшата (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Пайда – жоьпаллехь волучунна кхачош бу (3)» (ХIара хьадис далийнарш Ахьмад, Абу Дауд, ат-Тирмизи, ан-Насаи, ибн Мажа. Амма ал-Бухарис а, ат-Тирмизис а гIийла «даIиф» хьадис ду аьлла хIара. Делахь а, ат-Тирмизис а, ибн Хузайма а, ибн ал-Жаруда а, ибн Хьиббана а, ал-Хьакима а, ибн ал-КъаттIана а бакъ хьадис ду аьлла хIара).\n(3) Вуьшта аьлча, нагахь стага ша эцна долу латта лелон даьккхинехь, я ша эцначу хьелийн шуьрех я церан тIаьхьенах пайда эцнехь - машен а эцна, и лелийнехь, говр а эцна, цунна тIехь леллехь, цул тIаьхьа цунна оцу ша эцначу муьлххачу а хIуманехь шех хьулдина сакхт гучудалахь - и ша эцна хIума шена йоьхкиначунна юхаерзон бакъо йолуш ву иза. Амма ша эцначу пайданах цхьа а хIума юхадерзон декхарийлахь вац иза. ХIунда аьлча мах бохон йиш йолучу юккъехь цо эцна йолу хIума хIаллакъхиллехьара - тIаккха а ма вара иза и такха декхарийлахь. Цундела цо эцна пайда а бу цунна кхачош.\n698. Iурва ал-Бакъира (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина. Цкъа АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) цуьнга (Iурвага) цхьа динар ахча деллера - гIурба дан хьайба я газа (уьстагI) эца цуьнах аьлла. Ткъа цо (оцу динарах) ши газа а эцна, цул тIаьхьа цаьршиннах цхьаъ цхьана динарах дIайоьхкина. Цул тIаьхьа пайхамарна (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) цхьа газа схьа а ялийна, цхьа динар цунна духа а дерзийна цо. Пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) цунна (махлелорехь) беркат дар доьхуш доIа дира. Iурвас олура: хIета дуьйна ша (когашна бухара схьаэцна) лаьтта тIехь мах лелийча а са ера ма яра шена олий (ХIара хьадис далийнарш Ахьмад: 18549, Абу Дауд: 3384, ат-Тирмизи: 1258, ибн Мажа: 2402. Ал-Бухарис ца далийна хIара хьадис, ткъа цо далийнарг - деххачу кхечу хьадисехь оцу хьадисан бух бу: 3642. Цуьнах тера хьадис иштта ат-Тирмизис а далийна: 1257, Хьаким ибн Хьизама (АллахI реза хуьлда цунна) дийцира аьлла).\n699. Абу СаIид ал-Худрис (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) дихкина – хьайбанийн кийрара хIинца а дуьненчу йовлаза кIорнеш эцар а; хIинца а церан шаннаш чохь йолу шура эцар а; ведда волу лай эцар а; тIемалошна юккъехь дIаса а екъале хьалха тIеман хIонсаш эцар а; шена хьажийначуьнан кара дIакхачанза долу сагIийна делла хIума эцар а; хибухахьлелачунна тIаьхьа карон йолу хIума эцар а» (ХIара хьадис далийнарг ибн Мажа: 2196. Ал-Баззара а, ад-ДаракъутIнис а: 3/44 далийна хIара, гIийла зIе а йолуш).\n700. Ибн МасIуда (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «ХIорданна чохь болу чIара ма эца, хIунда аьлча оцу кепарчу бартехь билгазалла ю (4)» (Ахьмад: 3494).\n(4) ХIунда аьлча чIара оьцучунна хууш дац - цуьнга чIара лацалур бу я бац, цуьнан и лаца гIора кхочур ду я дац, я лацалой а ца хаьа цуьнга иза. И дерриге шеконехь а, шен карахь доцург дохкар а, шегахь Iехавалар долучу а декъана юкъадоьдуш ду.\n701. Ибн Iаббаса (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) хIинца а хилла доцу стоьмаш дохкар дихкира, иштта хIинца а хьайбанан букъа тIехь болу тIаргIа бохкар а, шинна чохь йолу шура йохкар а» (ХIара хьадис далийнарш ад-ДаракъутIни: 3/14, ат-ТIабарани ву «ал-АвсатI» цIе йолучу гуларахь: 3708. Абу Дауда а: 183 далийна хIара хьадис, Iикримера (АллахI реза хуьлда цунна) ду аьлла «ал-Марасийл» цIе йолучу гуларахь. Оццо, ибн Iаббасера (АллахI реза хуьлда цунна а, цуьнан дена а) ду аьлла далийна, чIогIа зIе а ялош. Ва амма асхьабна тIехь сецна ду, оцу тIехь берта вахана ал-БайхIакъи а: 5/340).\n702. Абу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) хIинца а боьршачу хIуманан букъехь йолу оралла йохкар дихкира, иштта хIинца а кийрахь йолу хьайбанан кIорни йохкар а» (хIара хьадис, гIийла зIе а йолуш, ал-Баззара далйина: 1267).\n703. Абу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Нагахь стага ша бусалба стагана йоьхкина хIума юханехьа схьаэцахь - АллахIа цуьнан къиношна (хатIешна) гечдийр ду» (ХIара хьадис далийнарш Абу Дауд: 3460, ибн Мажа: 2199. Ткъа ибн Хьиббана а: 7/243, ал-Хьакима а: 2/45 бакъ хьадис ду аьлла хIара).


«Шизофренин тIаьххьара тIегIа». Стенна хийшабо Кадыровс шен гергарнаш даржашка?\n“Ас хIун дан деза, нах Москвара, Оьрсийчоьнан президентан администрацера бало беза ас? - боху ас. Я сайна бовза а бевзаш, къахьега хууш болу нах хIитто беза даржашка?» - дийцира Кадыровс ша даймахка юхавеъча, министрийн кабинетехь.\nЦхьа хан хьалха, махкахь ша даржаш декъар хьахош, элира мехкан куьйгалхочо, Кадыров Ахьмадан берийн бераш хиларна хийшадо ша хьакамалле шен йижарийн а, вешин а бераш.\nГергара кегийнах боцуш, шен доьзалера зударий а кхобу даржашкахь Кадыров Рамзана, масала, ши йиша, Зулай а, Зарган а ю республикин администраторан хьехамчашлахь. Ткъа ца магадо «Оьрсийчоьнан Федерацин пачхьалкхан даржех» цIе йолчу низамо (16-гIа артикл, 5-гIа дакъа) хьаькамаллехь волчу стагана иштачу даржашка гергара нах хIитто.\nЧуьра нах хIиттийна ца Iаш, оцу нахаца «хьожа-мода» ерш а лаьтта, лаьттина Кадыровн урхаллерчу даржашкахь – невцарий, шичой-маьхчой, церан бераш.\nКадыровс кадрашца лелочу политикан маьIна туьдуш, Free Russia Fondation («Маьрша Оьрсийчоь» фонд) юкъараллин коьртачу хьехамчас Соколов Дениса, уггаре коьртаниг ду Нохчийчоьнан куьйгалхочунна, боху, ша а, шен белхан хатI а хьаькамашка къобалдайтар.\n«Ши чкъор ду хьаькамаллехь. Цхьаъ – Кадыров Рамзан Ахматовичан, доцца, «КРА-тоба». Иза цуьнан гIера ю, ма-дарра аьлча, цуьнан мафи, цуьнгара «паччахьалла» Iалашден тоба ю, ницкъхой а бу. Дукха а бац уьш – 200-300 стаг. Оцу гIеранехь гергарнаш хилла а ца Iа, амма берраш а бу цуьнан нах. Спикер Даудов Мохьмад, Пачхьалкхан Думин депутат Делимханов Адам, масала. Нохчийчуьрчу шина тIамехь а хилла, юха цуьнгахьа а бевлла, цуьнца цхьаьна лелла нах а бу оцу гIеранехь – Iенийначу цIийной, ахчаной цхьаьнатоьхна уьш», - боху Соколовс.\n«ШолгIа чкъор – куьйгалхочун аппарат а ма юй оьшуш. Урхалла дIакхехьа го ма безий. Оцу гоне дIаоьцу Кадыровс беза-бевзарш, юьртахой, шен гергарнаш, шен доттагIийн гергарнаш, оццу Делимхановн, Даудовн цIийнан нах. ЦIоьнтарара бу вуно дукха хьаькамаш. Урхаллин машен лелайо билггал бевзаш болчу массех доьзало. МуьтIахь берраш оьцу даржашка, тера-мера йоза хууш хилчхьана», - дуьйцу эксперто.\nСоколов Денисна гарехь, вирд а ду хьаькамийн го квовшахтухуш декъадалийна: «Нохчийчохь тIемаш бовлале, Советан Iедал дохале, кхечу принципца хIоттийна го бара республикин урхаллехь, оцу элитано мелла а латтайора бакъонийн альтернатива. Устазийн тIаьхьенаш а яра оцу хенахь Iедале озош. Уьш лорура махко, ярташкахь беза лорура и нах. Нохчийчуьрчу «хьалхарчу тIамо» йохийра и кеп. Ярташкахь жамаIаташ кхоллаелира, буьйжира устазийн тIаьхьенашка хилла ларам. Коьрта бара махканна тIамо кхиийна къоман инарлаш. Кадыров Ахьмад устазийн гергарчийн сий дендан вуьйлира. Кадыров Рамзан а гIерта и принцип юьхьаръэца».\nЯздархочунна, публицистна Шендорович Викторна хетарехь, маьттаза хеза Кадыровс ша муха, хIун нах хIиттабо даржашка дуьйцуш.\n“Адамаш доьлла шизофрени ю лелаш Оьрсийчохь а, Нохчийчохь а, оцу хьолан тIаьххьара тIегIа. Адамашка шена къинхетам бехар хIун ду хууш а йоцу абсолютизм ю яьржинарг. Хаменаи-аятоллина, я Кастро Фиделна, я Людовик 16-гIачунна эшна дац халкъ шайна къинтIера даха. Иза иштта хуьлуш ду адамаш цхьана адамна кIел дахча. Ткъа вай дуьйцучу хьолехь, Кадыров а, Путин а наггахь мукъане а халкъе шаьш дийриг дийца декхаре хуьлу, иза дац цаьргахь оьздангаллин зIийдигаш йисина бохург, уьш декхаре хуьлу юкъ-кара, шаьш цивилан дуьненара бу боху сурт хIоттош кеп лело», - аьлла хета Шендеровична.\n“Хьаькамо нахе ша лелочух жоп далар – иза халкъ маьрша гойту битам бу, ша дарже магийначу адамашна хьалха суждане хIоттар ду. Компанино жоьпаллехь кхобу ша-шех урхалла дан хIоттийнарг, акцеш карахь йолчу оцу хьукматан декъашхоша, кхуссий, дIавохуьйту шайна муьтIахь воцу хьаькам. Ткъа Кадыров дIаваккхар дац халкъан карахь, делахь а, кеп ца лелийча ша ца волу аьлла хета цунна, оцо иза декхарево шен деса хIуманаш дийца. Беламе ду дерриг а, хIунда аьлча, цхьа а хаттар-алар а доцуш, Нохчийчохь хьовха, миччанхьа а стаг вен бакъо ю цуьнан – амма кеп лелайо, ша наханнна хьалха цхьана хIуманах жоп дала декхаре волуш санна. Ша дарже хIиттош берш цхьана доккхачу тайпан нах бу менеджеро алар – иза шизофренин тIаьххьара тIегIа ю», - элира яздархочо.\nIедалх йоцчу бакъоларъярхойн «ОВД-инфо» медиапроектан адвоката Захватов Дмитрийс дагадоуьйту, муха ду доьзалера стаг пачхьалкхан аппарате балха эцарх дерг «Коррупцина дуьхьалояр» цIе йолчу низаман бакъонашкахь: «Куьйгалхочо шен доьзалера стаг дарже хIотторо гойту и куьйгалхо деккъа дIа шена аьтто беш вуйла а, адамашца иза цхьабосса хир воцийла а - иштта боху низамо».


Бажа бажор тоьлу тIаме воьдучул. Беларусерчу нохчийн доьзалх\nГезгмашин-бутт 24, 2018\nРадыё Свабода (Беларусан сервис)\nБажа бажор тоьлу тIаме воьдучул\nгIирс: Маршо Радио\n2016-чу шарахь Далхьан Нохчийчохь вара, эскархо, амма ца хилира реза Украине тIаме ваха. Иза къарван, резаван гIиртира хьаькамаш. Цундела шен доьзал а эцна давахара махкара. 16-за гIоьртира Брестехула Польше кхача, аьтто ца белира, висира Далхьан Полесьехь.\nЦхьана беларусийн юьртахь (кхерамзаллица доьзна, меттиг ца йовзийтар дехна журналисташка) хIинца бажа бажабо эскаршлахь леллачо, бохка хьокхамаш бо цуьнан цIийннанас. Малхбузерчу Европе дехьабала а ца лаьа хIинца доьзална.\n"Ас ца дуьйцу доттагIашка, со кхузахь бажа бажош вуйла"\nКху кIиранах Далхьан ша ву болх беш – вац накъост, дац мукъаденош. Iуьйккъехь, 4 даьлча, гIотту, сахьт хан еза вилспетахь ферме кхача. Оьзна девлча, дажо дуьгу цо даьхни, сарахь чулохку. 200 корта бу бажа. Буса Iаржъелча кхочу шен цIа.\n"Суна цкъа а ца моттара сайх бежIу хир ву", - боху Далхьана.\nЦхьа шо ах шо бен юьрта веъна дацахь а, кхузза хийцина цо болх. Юьхьанца цIеяйархо вара иза. Юха бежанашна хIоъ луш Iийра фермехь, амма цигахь тIех къезиг лора ахча, цундела вахара бажа бажо. ХIинца догIу беттан алапа ду 400 беларусийн сом (200 доллар гергга).\n"Ас ца дуьйцу доттагIашка, со кхузахь бажа бажош вуйла. Эхь хета. Даима а эскархо а лелла, хIинца – бежаIу. Дела къинтIера волийла суна, ас цаьрга со цIеяйархо ву олу", - дуьйцу Далхьана.\nЗудчо, Заирас, и санначу къайленех "нохчийн понташ" олу, дан а ма даций бежаIу хилар доккха хIума!\n"Бакъдерг аьлча, бен-башха а дац суна, хIун болх кхузахь айса бийр бу, доьзал кхабабелчхьана", аьлла хета Далхьанна.\n"Сан контракто ца бохура ас адамаш дайа деза"\n40 шо ду Далхьанан. Контрактехь волуш алссам ахча доккхура цо. "700 доллар лора, хIумма а деш хьо вацахь", дуьйцу цо. Даймахкахь 300 квадратан метр цIа дара цуьнан. ВорхI бер ду цуьнан а, Заирин а.\nДонбассехь ваша вийра Далхьанан. Цуьнга шина пачхьалкхан доза лардеш хир ву баьхнера, амма Донбассе хьажийна хилла.\nТIаме гIо аьлла буьйр дира Далхьане а. Цунна ца лиира. "Сан контракто ца бохура ас адамаш дайа деза. Со реза ца хилира, гIур вац элира ас. Реза цахилларш трибунал буха бахийтина меттигаш а яра. Вуьтур вацара со", - боху Далхьана.\n2017-чу шеран бIаьста Далхьан а, Заира а, бераш а эцна, Бресте дахара. Атта хир ду моьттура царна Малхбузерчу Европе кхача. Дозанехь массо а мехкийн векалш Iа, цаьрга бакъдерг дIадийцичхьана тоьа, цара хьайна езза пачхьалкх ваха къастайойту, моьттура Заирина.\nБресте схьакхоччушехь элира цаьрга, Полшин дозанехь ма дийцалаш шаьш Германе я Франце даха дохку. ТховкIело еха ца мега Польшехь саца бен.\n"Со кхоьрура Полше ваха а, Беларусехь саца а"\nЦа кхечира Далхьан а, Заира а я Германе а, я Полше а. Уьш 16-за гIоьртира дозанал дехьарчу полшахойн Тереспол гIала дехьабовла, ца битира.\nАхча кхачош дара. Брестехь лоцучу хIусамах дийнахь-буса 20 евро доккхура. Кхаа кIиранах вокзалехь буьйсанаш ехира доьзало. Цкъа цхьана мозгIаро шен килсе дIабигира уьш, Беларусехь совца хьийхира.\n"Цо доккха гIо дира тхуна. ХIинца со, гIо аьлча а гIур яцара Полше", боху Заирас.\nДукха ца Iаш уьш кхиерш санна йолчу белорусийн Полесьерчу юьрта баха бахара. Далхьана а, Заирас а доьху юьртан цIе цахьахор. Шайн яххьаш а, элира, ма гайта.\nЦарех ца хуьлу Беларусехь мухIажирш. Уьш "колхозе" балха хIиттина, цундела царна махкахь баха бакъо елла Iедало. Белхан хIусам а елла доьзална. Цара коммуналах бен ца ло ахча.\n"Кхузахь дукха ду деса цIенош. Колхоз а ю, нах а ца тоьаш, болх бан луучунна", дуьйцу Заирас.\nМайрачо доккху ахча доцуш, ша Заирас доккху баттахь 800 сом (400 доллар). Кхо шо кхачаза долчу шина беранна а ло ахча. Юкъ-кара духар, деша оьшу гIирс а бохьу царна волонтераша. Ахча юуучух дIадоьдду.\n"ХIинца санна лахара алапа сан сайн дахарехь а ца хилла. Амма хама бо ас. Леткъа къехьа ма дай. Дала яздина-кх ишта. Хан яьлча атта хила а тарло", элира Далхьана.\nКартолаш а, цIазамаш а кхиор дуьххьара нисделла доьзалехь\nНохчийн юьртахь даьхначу Далхьанна а, Заирина а тIех тийна хета беларусийн юьрт. Нохчийчохь нах вовшашна тIеоьху, гIовгIа-гIар лаьтта йиллина. Ткъа Беларусехь урамехь цхьа наггахь бен стаг а ца го.\n"Iа, аьхке – башхалла а яц. Арахь цхьа наггахь а ца ловзу бераш. Нехан даьхни, ков-керташ лело деза, цундела хир ду-кх тийна", аьлла хета Далхьанна.\nДаьхни кхара а долийна лело. Сиха Iохарий до уьстагIаша, котамаш деба. Керт лелайо, кхара а. "Аьхке цIазамашна юкъара ара ца довлуш яьккхира бераша", боху Заирас.\nКестта зIакардаьхненна бун йийр ю цара. Цкъачунна котамаш бен яцахь, тIедогIучу шарахь гIезаш а, москалш а лелор ю.\nБашхалла йоккха ю церан "шина дахаран". Даймахкахь доккха цIа, тоьлла машен, дика болх бара. Кхузахь – юьртан йистера кхаа чоьнах лаьтта цIаьлг, 10 стагна кхо вилспет, бежаIучуьн болх.\n"Кожалг карахь бажа бажор тоьлу герз лелочул. Хилларг дагалеца ца лаьа суна. Бажа лаьллина лелар тоьлу, пайда алсам бу цунах", аьлла хета Далхьанна.\nБеларусийн мотт Iаьмна берашна\nШена хууш кхин а массех нохчо ву Беларусехь сецна, кехаташ схьаоьцуш, боху Далхьана. Цхьаъ веха Брестехь. Амма шаьш юьрт харжар нийса дара, боху Далхьана а, Заирас а – дика ду берашна юьртахь.\n"Брестехь тхо долуш, цара ца доьшура, ца кхетара хIуманнах а. Ткъа тхо кхуза сехьадевлча самалха делира берийн. Ловза меттиг шортта ю кхузахь", - боху Заирас.\nУггаре жимахчух, борхIалгIачу берах, "белорус" олу цушимма – кху юьртахь вина ву иза.\nБелорусийн мотт хаьа берашна. Йоккхахйолчу йоIа шайна школо цIахь бан белла болх белорусин маттера оьрсийн матте боккху – тIакха тIаьхьакхуьу нана маIнина, гIо до хIоранна а.\n"Къамел кху бераша сиха деш, ца кхета со доллучух а, леткъа Далхьан. ХIора классехь а вац массех дешархо бен. Беларусехь берашна алсам а, дика а Iема даймахкахьчул, боху Заирас.\n"Беларусино мехала лору дешар, Нохчийчохь дацара ишта. Суна сайн бераша кхузахь шайна корматаллаш Iамайойла лаьа", элира цо.\nХенан йохалла цIа эца дагахь бу нохчийн доьзал. Масийтта эзар долларх эца йиш ю юьртахь дегчиган цIено.\n"Тхан цхьацца Iалашонаш ю кхузахь. Бераш дешна, институташ яьхна довллалц дер ду кхин а 15-20 шо", аьлла бу Далхьанан а, Заирин а сатийсамаш.\nЮьртахь мерза хIуманаш ен фабрика, я бепиг ден меттиг схьаелла дагахь ю Заира. Цкъа шен кIентан доттагIчунна чIепалг деллера цо сагIийна, вукхо иза шена нене кхаллийтина, оцу хенахь дуьйна мехах, шайний-шайний бохуш, дойту цуьнга юьртахоша нохчийн чIепалгаш.\n"Оха ойла йо ехха, гергара хилла дIахIиттинийца хIара нах, олий, тхуна гIо до кхузахь дукхахболучара", - иштта мах хадабо юьртахойн Заирас.\nКхаьънаш эцна ГIалмакхойчуьра колонин белхахо лаьцна\nИтт пачхьалкхан векалш арабохуш бина сацам юхаэцна туркойн президенто\nХасавюртарчу суьдо хийцина Нохчийчуьрчу вице-премьеран гергарчу стага йина кхел\nНахана йиттинчу полисхочунна тоьхна хан хийцина, иза арахь а вуьтуш\nРесторанаш а, клубаш а буьйсанна дIачIагIа омра делла Путина\nФедералан бюджетера ахча эцарехь 4-чу меттехь ю Нохчийчоь кхушарахь\nШишани Муслим тIамца юхатоха кечлуш ву "Хьайат Тахьрир аш-Шам" тоба\nСоьлжа-ГIаларчу полицин декъехь шена ницкъбарх дийцина нохчо Оьрсийчоьне дIавала тарло\nТуркойчохь дIалецначу тобан куьйгалхочун цIе яьккхина Кадыровн критико\nВенерчу метро чохь 19 шо долчу Нохчийчуьрчу йоIана тIелатар дина\n"Къорза берет сийсазъяр". Росгвардехь нохчашца иккхина дов\nНохчийчоьнан парламентан спикеро бехк баьккхина социалан машанашкахь хан йойучаьргара\nЛорд "ТикТокна" дуьхьал ву. Социалан машанаш емалбо Нохчийчуьрчу Iедало\n"Массарна а вайн хазна дIайовзийта лаьа суна"\nВенехь 19 шо долчу йоIана тIелетта\nХалитовс цIе яьккхина коьрта зуламхочун\nШишани ву "Хьайат Тахьрир аш-Шам" юхатоха кечлуш\nДоьзал боьхча, хьаьнца хила деза бер?\nМоцартан а, Димаевн а мукъамаш Соьлжа-ГIаларчу урамашкахь\nХьанна мега Нохчийчохь йиш лакха?


Ассаламу Iалайкум! Хьуна Дала диканца бекхам бойла сан хаттарна жоп даларна.\nКхи хIара цхьа хаттар дара сан хьоьга:\n1. Имамо хутIба дIа дерзош доIа дечу хенахь, Рузбана бахкинчара айъо мегий куьйгаш, йа массара а ца айъича суннат ду и?\n2. Перза ламаз дина ваьллачул тIаьхьа, тасбихь даьккхинчул тIаьхьа айъо мегий?\nДала нисдойла вай!\nДала диканца бекхам бойла хьуна а!\nИмамо хутIба дIадерзош доIа дечу хенахь, цо ши куьг хьалаайдар суннат дац, муххале а ца айдар суннат ду. Муслима дийцина, Руайбатан кIанта Iумарата – Дела реза хуьлда цунна – Марванан кIанта Бишрас хутIба дечу хенахь ши куьг хьалаайдина шена гича, цо элира аьлла: «АллахIа сийсаз дойла хIара ши куьг! Делан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – шен куьйга иштта хIара деш бен ца гина суна» - тIаккха шен хьажон пIелг хьалаайбира цо.\nОцу хьадисан маьIна деш, Имам Нававийс – Дала къинхетам бойла цунах – бах: «ХIокху хьадисехь ду, хутIба дечу хенахь куьг хьала ца айдар суннат хилар. Иза иштта аьлла Малика а, вайн мазхIабан Iелам-наха а, кхечара а. Iийад къедано дийцина, цхьаболчу хьалхалерачу Iелам-нахера а, цхьаболчу Маликин мазхIабан Iелам-нахера а схьа, цара иза магийна аьлла, хIунда аьлча Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – ша хутIба дечу хенахь, догIа доьхуш доIа деш ши куьг хьалаайдина дела. Ткъа, цуьнан жоп – цо иза, тIехIоьттинчу цхьана хьолана дина хилла хилар ду».\nИмам Нававийс лакхахь ма-хьаххор, дукхах болчу Iелам-наха оцу асхьабан дашна тIе а доьгIна, имамо ша хутIба деш доIа дечу хенахь ши куьг хьалаайдар суннат дац аьлла, догIу доьхуш доIа деш бен, ткъа догIа доьхуш доIа дечу хенахь имамо а, ладугIуш болчара а массара а куьйгаш айдар суннат ду, Пайхамара а – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – асхьабаша а айдира аьлла дийцина хьадис долу дела.\nАмма имамо доIа деш ладугIуш болчу наха куьйгаш хьалаайдар – цхьаболчу Iелам-наха уьш а имам санна лерина, цундела цара а куьйгаш айдар суннат дац аьлла цара, ткъа цхьаболчара магийна царна куьйгаш айдан, доIа деш куьйгаш айдар дуьйцучу юкъара хьадисашна тIе а тевжина, и ца магош долу хьадис къаьсттина имам вуьйцуш долу дела, оцу хьадисан цхьадолчу некъашкахь хьахийнарг доIа дар а доцуш, хутIба дечу хенахь куьйгаш ца айдора аьлла а долу дела.\nЦундела, магийначу Iелам-наха аьллачунна тIе а тевжина куьйгаш хьалаайдеш волчуьнга ма айде алар а нийса хир дац, ца айдеш волчуьнга айде аьлла тIедожор хиллане а нийса хир дац.\nШолгIачу хаттаран жоьпе хьажа: Парз ламаз динчул тIаьхьа доIа деш ши куьг хьалаайдар\n «Шархь Сахьихь Муслим», 3/255, Имам Нававий.


ТIаьххьара карладаккхар Дечкен-бутт 28, 2017\nНохчийчоь -- Террорана дуьхьал митинг, Соьлж-ГIала, Дечк. 8, 2017\nШемара тIом тIом бахьнехь кегийрхой лецар а, царна таIзарш дар дахлур ду аьлла хета нахана.\nШема пачхьалкхан чохь кхехкаш болу гражданан тIом бахьнехь Оьрсийчохь леца а лоьцуш,кхела хьалха хIиттош бу ткъаннашкахь кегийрхой. Царлахь хIумма а кIезиг бац Нохчийчуьра кегийрхой. Официалан боцчу хаамца Къилбаседа Кавказера цу тIамехь велларг ву 500 гергга жима стаг.\nЭкстремизмаца къийсам баллочу центаран хьаькамо Рыбинцев Эдуарда хIинцачул ши шо хьалха бинчу хаамца Шемахь ДаIиш агIор тIамехь дакъалоцуш ву Оьрсийчуьра масех эзар вахархо. Цо чIагIдарца хIетахь дуьйна царна дуьхьал долийна а ду 447 бехк токхаман гIуллакх. Цул тIаьхьа яьллачу хеначохь и терахь цхьана эзарнал тIех даьлла.\nШемарчу тIамехь Iожалла карийначу кегийрхошлахь а, тахана цигахь дакъалоцуш болчарлахь а, цу хийрачу тIамахь дог даьлла бевдда юхабирзинчарлахь а шортта нохчийн векалш хиларан тоьшалла лору цхьаболчу тергамхоша хIора а кIирнах бохург санна, Нохчийчоьнан суьдхоша, девнаш а луьстуш, хаддаза набахте хьежош махкахой хилар.\nМехкан прокуратуран хьостано хааме даккхарца Старопромысал кIоштехь цхьаьнаметта веа вахархочунна дуьхьал бехк токхаман гIуллакх долийна талламхоша. И доладар нийса а, бакъонан бух тIехь а лерина низаман гIаролхоша.\nБехк кховдийнарг ву кхо жима стаг а,цхьа йоI а: Гайрбеков Сулим, Медуев Ахьмад, Диресов Зеламха, Асланбекова Залина. Талламхоша билгалдаккхарехь уьш Шемарчу тIамехь дакъалаца Юххерчу Азе бахна.\nШемара тIом бахьнехь Шелан кIоштан гIалин суьдо талламхошна бакъо елла Гехаев Хьасан цIе йолу вахархо лаца. Цуьнга кховдийначу бехкаца Гехаевс хаздина, марздина, ир-кара хIоттийна генарчу Iаьрбийн тIаме вахийтина цхьа жима стаг. "Низамо магош доцу, кхечу пачхьалкхан лаьтта тIехь тIеман декъашхо хила тIекIавар".\nГерггарчу барамехь ишта бу Гехаев Хьасане кховдийначу бехкан чулацам. Схьахетарехь,наха а, тергаллучу хиламаша а тешшош гойтуш ма-хиллара, оцу могIарера девнаш листар Нохчийчохь маццалц я мича зил дозане кхаччалц, ала хала а долуш дахлур долчух тера а ду.\nИзза, Гехаевга кховдийначу бехкаца таIзар дина кху баттахь Хайдаев Адамна а. Ткъа кху бовш болчу дечке баттахь Шемарчу тIамца доьзна кхеле ийзийнарш шортта бу.\nМа-дарра аьлча могIарерчу нахе кхета ца ло,апари чухула хьеран тIулг-кохьар тIе кхача,хаьдда доьдучу хих тера,могIа-тIийриг йича санна, Шемара тIамехь хиллий, хила ойла хиллерий бохуш, хена етташ,вайнахана беш болу тIеIаткъам.\nКарарчу хенахь мила ву махкахь тIом банза, тIамехь хиланза? Цхьаболчарна мидалш,орденаш елла лаккхарчу даржашкахь бу, ткъа кхиберш,ур-аттал ойланца бен цигахь хилла воцург а,чу стенна вуллуш ву?\nИшта хеттарша хьулбийраш дуккха а бу. Царех ю изза Шемара тIом бахьнехь шича кIант набахтехь даккха кхо шо хан тоьхна чувоьллина йолу Шелан кIоштара Хатимат а. Цуьнан дешнашца аьлча цунна а ца моьтту,и тIом бахьнехь, хена жерахь нах лецар а,чубохкар соцур ду аьлла.\nХатимат: «И Шемара тIом бахьнехь гуш долу лецаршший, кхайкхош йолу хенашший,сихдахь бен, хена жерахь дIадалахь тамаш хеташ ю-кх со. ХIинца цу тIе вайнехан кегий нах а бу цига тIамтIе хьежош. Суна хууш тхан юьртара ву кхоъ цига хьажийна.\nКху шина тIамехь белла нохчий тоьур бар-кх дерриге дуьненна а цу Iаьрбийн тIама юккъе ца гIиртича а. Цигарчу тIамехь дакъалаца а бахна,и хIун тIом а бу а хиъна, дохко а бевлла цIа баьхкинарш а таIзар кIел стенна хIиттабо? Цунах со а.нах а кхеташ бац.\nЦхьаъ ду моьттуш ваха а вахна, ша галваьлла хилар кхета а дина, иза юхавирзина хилча, вита везар-кх маьршша ваха. Соьга хаьттича цига вахнарг стаг велахь а,зуда а елахь а, царна маьршачу дахаре юхаберза некъ бита безар-кх, кхел ян сих а ца луш».\nЦу Юххерчу Азерчу тIамах дуьйцуш бахархоша тидаме оьцуш кхин цхьа хIума а ду. Циггахь, Шемахь, герзаца дуьхьало а ца еш, тIеман кIуркъамане юкъара бевлларш геч а деш, маьрша буьтуш бу, ткъа кху Оьрсийчохь цу тIаме хIотта гIена кхоьлахь дагадеънарг а лоций чувуллуш ву. И хIун ду? И стенна до? Цу хеттаршна жоьпаш цкъачунна доцуш ду.\nШема йоьду йоI лаьцна Нохчийчохь\nНохчийчохь лаьцна 60 стаг\nИстамулерчу террорхочо дарре дина зуламдарна


Шен Йишех Бекхам Беш, Полисхо Вийна Кхарачой-Чергазийчура Вахархочо\nЧиллан-бутт 01, 2012\nОьрсийчоь - Кхарачой-Чергазийчоь\nМашенан бохамехь шен йиший, нуцций дерна бехке хета стаг вийна Черкесскехь, Кхарачой-Чергазийчура вахархочо. Ша динчунна дохко ваьлла иза. Делахь а, некъан бохаманна бехке верг полисхо хиларе терра, цунна догIу таIзар дийриг хиларх боцчу тешамна йина ша куьгбехкечунна тIехь кхел, аьлла бекхам бинчо. ХIун бахьана ду Къилбаседа Кавказерчу наха кхелашкахь нийсо ца лахаран? ХIунда йо шайггара кхелаш?\nДечкен беттан ткъе пхоьалгIачу дийнахь Черкесск-Домбай новкъахь Lifan Breez машенахь хахкавелла вогIуш хиллачу Щеглов Александра шен машен тоьхнера, дуьхьала богIучу новкъахь йогIуш хиллачу, халкъалахь «копейка» олучу, машенна тIе. Цу чохь вогIуш хилла 27 шо долу Сарыев Мурат реанимацехь велла дукха хан а ялале, ткъа цуьнан доьзалхочух хилла 23 шо долу хIусамнана Фатима эццехь дIаяьлла. Щеглов а, цуьнан ши накъост-полисхо а дарбан цIийне кхачийнера.\nСарыевгIара дIабоьхкина масех де даьлча вахана Фатимин ваша Айбазов Мурадин, шен йишех бекхам бан. Дарбан цIийна кхаьчча, ша талламхо ву аьлла, Щегловн дега аравалар а дехна, маситтаза урс тоьхна цо, ша висинчу полисхочунна. Дийцарехь, Айбазов тешаш ца хилла, полисхо волчу Щегловн хьокъехь бехк-такхаман гIуллакх долорг хиларх а, бакъ-нийсий къасторг хиларх а. Гуттар а иза оьгIаза вахийтинарг хилла, бохам хуьлчу муьрехь, полисхой мелла а болуш, машенаш сиха хахкарх къовсабелла хиларх.\nДарбан цIийнахь Iуьллуш хилла полисхо Щеглов Александр, некъан бохам ма-хиллина, балхара дIаваьккхина хиллера. Делахь а, юха а аттестацех чекхваьллачул тIаьхьа, юхаметтахIоттон везаш вара.\nХIун бахьана ду, кавказахоша шайггара кхелаш яран?\nЦкъа делахь, царна нийсо ца карайо оьрсийн кхелашкахь. Къаьсттина, бохаман цхьа агIо карахь ницкъ болуш нислахь. Толам, догIуш ма-хиллара, цуьнгахьа хуьлу.\nБусулба дине а диллина къастичи, шарIан кхело къастон деза бакъ мила ву а, харц мила ву а.\nНохчийчура имама ШахIид-Хьаьжас дийцира Маршо радиога, шеггара кхел яр магош дац бохуш:\nШахIид хьажа: Сийлахьчу КъурIанна тIехь билгалдаьккхина ду вай дан дезарг, Дала вайна билгал дина а ду. Нагахь санна вер-ваккхар нисделлехь, иза хаа а хууш динарг а хуьлу, цу хууш динарг а хуьлу – шарIо къастон дезаш ду. Стага ша шеггара кхел ян мегаш дац. ШарIо и стаг тIе а воьхий, кхел шеггара йина хиларан бахьана къастадо. Нагахь санна иза тIехвийлина каравахь, бехк цуьнан хуьлу. Цундела, иза вайгахь дац, Делан шарIехь ду.\nКавказхой Оьрсийчура кхелашка хIунда ца бовлу аьлла деллачу хаттарна, доцца жоп делира:\nШахIид-хьаьжа: Цатешам бу, кхин дан а дац.\nШен йиша а, нуц а дерна бехке а вина, шеггара йинчу кхелаца полисхо Щеглов Александр вийначу Айбазовна кхело кхайкхор ерг, мел лаххара а, набахтехь яккха пхийтта шо хан ю.\nОьрсийчоь -- Калоев Виталий шен доьзалан коша хьалха, 16Дечк2008\nАйбазов дуьххьара вац Кавказехь шеггара кхел йинчех. Масех шо хьалха дуьненна гIаравелира Къилба-Седа ХIирийчура Калоев Виталий. Цо урс диттина вийра, шен зудий, ши беррий тIехь хилла кема чудожарна бехке лерина Швейцарера диспетчер Нильсен Петер. Швейцарерчу Iедалша 8 шо хан кхайкхинера цунна набахтехь даккха. Хенал хьалха набахтера ара а валийтина, Швейцарино цIавахийтина Калоев веза турпалхо санна тIеийцира хIираша.


Махках баьхначу нохчашна ерриг республикера лехьийначу ширачу чуьртехь бина хIоллам, Соьлж-гIала, 2013\nНохчийчохь Дудаевн Iедал долуш, цхьа йоккха дуьненан къайле каро цхьамма омра дича санна, латта охкуш мор бехьира махкахь бахархоша. Дуккха а ярташ яра цу хилам-боламехь дакъалоцуш.\nСхьаохкуш дерш чарташ дара. Бохийна вайнах Сибрех хьовсийча, кхойтта шарахь кхузахь доладинчу Iедало а, цуьнан хьадалчаша а шайна магийтина хиллера, нохчийн кешнаш доха а деш , цигара чарташ буха а дохкуш божалш дан а, пхьалгIанаш биста кхаччалцш кхийолу хьашт-дезарийн гIишлош йогIа а.\nЦу кепара, бIеннаш чарташ схьа а аьхкина,(дийна чуртта-м карош а дацара) цхьана билггалчу метте дIагулдира бахархоша. Цул тIаьхьа, царех мелла а битамехь дерш, дийна диснарш, Соьлжа-гIала дIа а дехьна, бинера гIали юккъехь, халкъана уггар луьра, къиза еъна хан дагалоцуш шатайпа хIоллам.\nКъоман лаамца боьгIна и хIоллам бу тахана, цкъа гIалин йисте, атта адам ца кхоче дехьабоккхуш, юха сехьабоккхуш, ловзабаьккхинарг. И хIоллам мехала,деза хIума а лерина, цуьнан сий-пусар цадар бIаьрзе, гал хьажам хетарш дукха бу могарерчу бахархошлахь а, кхоллараллин хьармахь къахьоьгуш болчарлахь а. Иштачех ву байтанча, гочдархо Хатаев Хьусайн. Цо къастам боллуш къамел дира соьца цу хIолламах.\nХатаев: «Нагахь санна цхьана Iедало халкъо лайна бала, цуьнга яллийна гIело гойтуш хIоллам хIоттийнехь тIедеанчу Iедало цунах политика а йина, иза дехьа-сехьа баккха йиш яц, лартIа а, я нийса а дац. Нохчашна и хан йиц ца ялийта, дегнаш дассо. и саннарг кхин ца хилийта хIоттийна хIоллам мА бара иза».\nМаршо радио: - Хийла дас саца а соций, доIа дора цигахь, Сибрехахь белларш Деле боьхуш..\nХатаев: «Соьга дуккха а наха, хаза а хеташ, къамел дина-кх цу хIолламах баккхийбеш, мА дика ду-кх хIара меттиг йолуш, и хIоллам хIоттийна бохуш. Нехан сапаргIат долуш, дегнаш дассош меттиг мА яра иза. Нехан гIайгIа юьйцуш меттиг мА ю иза. Гергахь а бара иза, шен цхьа куц-барам а бара цуьнан хIоьттина. И куц а дIадели, и барам а дIабели. ТIаккха иза цаларар, цавашар мА ду. Кхузахь хIуьттаренаш лело мА ца йогIу. зама мА ю иза.»\nМаршо радио: - Къоман яханчу хенехь хьадан йиш йолуш а , хьадан йиш йоцуш а хIумнаш ду. Ахь дийцарехь иза а ду-кх хьадан йиш йоцчех?\nХатаев: «Цхьа шеко а яц. Хьадан йиш ю я яц аьлла къастийна хила деза массо а хIума. Мухха делахь а генара схьадогIург дуй (маргIалехь) исторехь шен меттиг йолуш ду. И хьедар кхераме ду. И дIаяккха хIоттарх а цецваьлла вара со-м. Ша ма-барра шен суьртехь бита беза хIоллам. Заманан хатI ма ду иза. Архитекторш а,говзанчаш а цхьана барте а веъна. ДIахIиттийна мА-дара и чарташ. Дита дезаш хиллера, ловза а ца дохуш».\nСоьлжа-гIаларчу хIоллам хьокъехь соьца къамел хилла яздархо Хатаев Хьусайн теш ву дийнна къомах дозаделла хIума, юкъаралле хаттар-алар а доцуш, цхьа атта тидар а, шайггара цуьнан кхоллам нисбар а нийса цахиларал сов вуно кхераме хIума ду аьлла.