Pawet: № 14 (1425)\n№ 14 (1425)\nІванава р.в 1 -\nВіцебск РВПС - -\nБудслаўскі фэст - частка сусветнай духоўнай спадчыны\n31 сакавіка ў бібліятэцы імя Адама Міцкевіча Чырвонага касцёла адбылася святочная вечарына, прысвечаная ўключэнню Будслаўскага фэсту ў Рэпрэзентатыўны спіс нематэрыяльнай культурнай сусветнай спадчыны ЮНЭСКА.\nБольш за 400 гадоў святыня ў Будславе прыцягвае да сябе сотні вернікаў з Беларусі, Польшчы, Літвы, Расіі. Касцёл бернардынаў, пабудаваны ў 1783 годзе, абраз, як мастацкая і духоўная каштоўнасць, дзённыя і начныя набажэнствы, казанні святароў, пілігрымкі вернікаў, якія ідуць з розных гарадоў і мястэчак, працэсія, кірмаш мастацкіх вырабаў, фестываль каталіцкага і праваслаўнага друку, канцэрты моладзевых гуртоў, намёты і шчырыя размовы моладзі ля вогнішча - усе гэтыя з'явы ствараюць непаўторны каларыт штогадовага Будслаўскага фэсту.\nПра пабудову санктуарыя Маці Божай у Будславе і гісторыю цудатворнага абраза нагадаў прысутным кандыдат гістарычных навук, пробашч Чырвонага касцёла, ксёндз-канонік Уладзіслаў Завальнюк. Гэтай тэме ён прысвяціў навуковую працу ў час заканчэння вучобы ў Варшаўскай Тэалагічнай Акадэміі, і выдаў пазней асобную кнігу "Будслаўскі касцёл - святыня Беларусі".\n- У 1504 годзе годзе вялікі князь Аляксандр перадаў гэтую мясцовасць з лесам ва ўладанне віленскім манахам-бернардзінам, - распавёў кс.- пробашч Уладзіслаў Завальнюк. - Па рэках Сэрвачы і Віліі дрэвы сплаўлялі на будаўніцтва касцёла св. Ганны ў Вільні.\nАбраз, напісаны ў духу італьянскага Рэнесансу, быў подораны ў 1598 годзе папай Рымскім Кліментам VIII менскаму ваяводзе Яну Пацу. Пасля смерці Паца абраз перайшоў капелану Ісаку Салакаю, які ў 1613 годзе падараваў яго Будслаўскаму манастыру бернардзінаў. На абразе - срэбны аклад і карона з каштоўнымі каменнямі.\nУ гады Другой сусветнай вайны вернікі старэйшых пакаленняў выратавалі храм ад разбурэння. У савецкія часы святары спавядалі там толькі ноччу, схаваныя, служыць было немагчыма.\nУ часы перабудовы матулі і бацькі, якія захавалі веру, вярнулі належнае шанаванне Маці Божай. З 1989 года праявіўся сапраўдны пульс касцёльнага жыцця, аднавіліся пілігрымкі ў Будслаў, у наступныя гады працэсіі пашыраліся. У 2007 годзе мы правялі водную пілігрымку на сямі лодках працягласцю 308 кіламетраў па тым шляху, па якім манахі сплаўлялі лес у Вільню. З тых часоў тысячы пілігрымаў зноў сцякаюцца ў Будслаў.\n- Шчырыя споведзі, адпусты, ачышчаюць і прасвятляюць душы вернікаў. Супольная малітва на роднай беларускай мове аб'ядноўвае і мабілізуе народ, стымулюе развіццё культуры і турызму. З Будслаўскім фэстам мы будзем такім народам, якім Бог хоча бачыць нас! - прамовіў ксёндз-пробашч Уладзіслаў Завальнюк. - Важна, каб усе адчулі, што на Беларусі ёсць такая святыня, якая прызнана ўсім светам!\n6 гадоў таму пачалі ўзнікаць ініцыятыўныя групы, каб надаць сапраўднае шанаванне Будслаўскаму фэсту. Да мяне звярнулася Галіна Івуць і паведаміла пра збор дакументаў. Мы параіліся з прафесарам Уладзімірам Іосіфавічам Навіцкім і пачалі падрыхтоўку. З часам Міністэрства культуры правяло спецыяльнае паседжанне, некалькі гадоў ішла падрыхтоўчая праца.\nПра значэнне Будслаўскага фэсту распавяла Ала Барысаўна Сташкевіч, член Нацыянальнай камісіі па справах ЮНЭСКА, старшыня фонду "Культурная спадчына і сучаснасць".\n- У 2003 годзе ЮНЭСКА прыняла Канвенцыю аб захаванні духоўнай спадчыны, якую падпісалі 175 краін, у тым ліку і Беларусь. У 2015 годзе Рэспубліка Беларусь прадаставіла пакет дакументаў, у якіх захоўвалася апісанне ўсіх каштоўнасцей Будслава і свята, якое праводзіцца штогод.\nТут прысутнічае сярэднявечная гісторыя, абраз з'яўляецца узорам мастацтва і захоўваецца ў храме, адбываецца ўрачыстая рэлігійная цырымонія. Будслаўскі фэст - гэта тое, што нас адрознівае ад іншых народаў, што нас яднае, цэментуе нацыю, выхоўвае ў духу салідарнасці. Фэст можа паслужыць далейшаму развіццю культуры, росквіту народных рамёстваў, упрыгожанню мясцовасці, паспрыяе ўстойліваму турызму.\nПра арганізацыйную працу распавяла куратар бібліятэкі імя А. Міцкевіча Галіна Фёдараўна Івуць. Яна наведвала Францыю ў 2015 годзе і была запрошана ў культурны цэнтр пры беларускай амбасадзе ў Францыі. Спадарыня Галіна перадала спіс Будслаўскага абраза ў Храм трох свяціцеляў у Парыжы. Яна сустракалася з сакратаром Камісіі па нематэрыяльнай культурнай спадчыне ЮНЭСКА .\nНа Міжурадавым камітэце ЮНЭСКА, якое адбывалася ў далёкай краіне Маўрыкій, 28 лістапада 2018 года было прынята канчатковае рашэнне аб уключэнні Будслаўскага фэсту ў Рэпрэзентатыўны спіс нематэрыяльнай культурнай сусветнай спадчыны ЮНЭСКА.\nНа паседжанні Міжурадавага камітэта ЮНЭСКА, якое адбывалася ў далёкай краіне Маўрыкій, 28 лістапада 2018 года было прынята канчатковае рашэнне аб уключэнні Будслаўскага фэсту ў Рэпрэзентатыўны спіс нематэрыяльнай культурнай сусветнай спадчыны ЮНЭСКА.\nСведчаннем пра пешыя посныя пілігрымкі ў Будслаў, якія надаюць здароўя і бадзёрасці, падзялілася паэтка Ядвіга Іванаўна Рай, аўтарка кнігі "Малітва ў дарозе". Пані Ядвіга ходзіць у пілігрымкі больш дзесяці гадоў і занатоўвае ўсе падзеі і ўражанні аб падарожжах да святыні.\nДзівосны край, славуты кут...\nЯк светлы цуд з'явіўся тут.\nСвятая Маці - воблік гожы\nКранаюць купалы аблокі...\nЗірнеш на храм - і жыць лягчэй.\nЗ прыгожымі спевамі выступілі Таццяна Дробыш і ўдзельнікі дзіцячай студыі "Неспадзянка".\nГосці вечарыны прагледзелі фільм рэжысёра Уладзіміра Арлова пра Будслаўскі фэст і пазнаёміліся з выставай мастацкіх прац фатографа Віктара Ведзеня "Дарогі, якімі мы Бога шукаем" у дольняй зале касцёла.\nЖадаем вам поспеху пры падрыхтоўцы і здачы іспытаў. Мы спадзяёмся, што пры выбары тэстаў вы аддасце перавагу беларускай мове. Мы ўпэўнены, што родная беларуская мова дапаможа вам паспяхова пераадолець выпускныя экзамены і годна падрыхтавацца да цэнтралізаваных прадметных тэстаў.\nНавукова-практычны семінар "Крыніцы па генеалогіі ў беларускіх архівах і бібліятэках" адбыўся 27 сакавіка ў Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі. На ім з прэзентацыямі выступілі супрацоўнікі навукова-даследчага адзела кнігазнаўства бібліятэкі і прадстаўнікі Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі.\nШкольнікі і студэнты вывучаюць гісторыю сваіх сямей, штогод удзельнічаюць у конкурсах радаводаў, асобы сталага веку паглыбляюць свае веды. Таму зала адукацыйных тэхналогій была перапоўненай, і у ёй прысутнічалі такія аўтарытэтныя асобы, як Зміцер Дрозд, Марыя Міхайлаўна Міцкевіч і іншыя.\n- У 90-тыя гады ў нашай краіне пачаўся сапраўдны генеалагічны бум, - адзначыў намеснік дырэктара Нацыянальнага гістарычнага архіва Дзяніс Васільевіч Лісейчыкаў. - Калі інфармацыя пра продкаў (дваранскага паходжання, у тым ліку рэпрэсаваных) больш не пагражала стратай кар'еры, многія беларусы пачалі займацца стварэннем радаводаў. А некаторыя захацелі пацвердзіць сваё шляхецкае паходжанне. Пошук інфармацыі стаў актуальным для многіх пры стварэнні карты паляка.\n"Сайт "Архівы Беларусі" (https://archives.gov.by/) дае магчымасць атрымаць важную інфармацыю, - распавёў Дзяніс Лісейчыкаў. - Карысную інфармацыю можна знайсці на літоўскіх, латышскіх і польскіх сайтах: lietuvos paveldas, www.lvva-raduraksti.lv, www.szukajwarchiwach.pl і іншых.\n20 прыходскіх архіваў цэркваў і касцёлаў адлічбаваныя (з Лоска, Міра, Радашковічаў, Ракава, Дзераўной, Ішкалдзі, Нясвіжа, Росі, Жыровічаў, Быценя і іншых гарадоў.) Ідзе праца над адлічбоўкай іншых архіўных крыніц.\nСтаршыня Грамадскай арганізацыі "Радавод", кандыдат гістарычных навук Вадзім Урублеўскі распавеў пра генеалагічную асвету на сеняшнім этапе, паведаміў пра розныя праекты і інтэрнэт-рэсурсы, які дапамагаюць у пошуку продкаў. Згуртаванне беларускай шляхты не адно дзесяцігоддзе займаецца сістэматызацыяй інфармацыі пра шляхецкія роды. Такую інфармацыю можна адшукаць на сайце: www.nobility.by (forum).\nГурток даследчыкаў генеалогіі дзейнічае ў БДУ на гістарычным факультэце. Школа практычнай генеалогіі існуе ў праваслаўным прыходзе св. Мікалая Японскага, а заняткі яе праходзяць у будынку Духоўнай Акадэміі ў Менску. Праект ставіць асветніцкія задачы. Гурток " Наш радавод" існуе ў Гародні. Створаны рэсурс www.radawod.by і захоўвае карысную інфармацыю для тых, хто цікавіцца пытаннямі генеалогіі.\nКаштоўную інфармацыю нясе праект "Вілейскі павет" , існуе грамадскае аб'яднанне і сайт: www.vilejski-uezd.by\nУ Бабруйску дзейнічае гістарычна-генеалагічнае таварыства "Истоки". Соцыёкультурны праект VEHA ажыццяўляе незалежная арт-група, якая працуе ў галіне архіўнай фатаграфіі і вуснай гісторыі. Інфармацыя пра расійскія генеалагічныя крыніцы размешчана на сайце www.forum. ugd.ru. "Беларусы імкнуцца, каб у нас існавала такая шырокая грамадская пляцоўка па генеалагічных даследваннях, як ва Украіне і Расіі", - засведчылі ўдзельнікі семінара.\nЯўген Станіслававіч Глінскі, супрацоўнік Нацыянальнага архіва, папярэдзіў, што трэба быць уважлівымі ў вывучэнні дакументаў, бо здаўна існавалі фальсіфікацыі і падробкі, праз якія людзі спрабавалі далучыцца да шляхецкага саслоўя і слынных радоў. Часамі мела месца прырастанне звестак, устаўленыя вывады, якія дапісваліся пазней на старонках метрычных дакументаў і рэвізскіх сказак.\nЗагадчык навукова-даследчага аддзела кнігазнаўства, кандыдат гістарычных навук Анатоль Мікалаевіч Сцебурака распавёў пра генеалагічныя крыніцы Нацыянальнай бібліятэкі. Гэта метрычныя кнігі каталіцкіх касцёлаў, праваслаўных і ўніяцкіх цэркваў Берасцейскай, Гарадзенскай, Віцебскай, Магілёўскай, Менскай і Гомельскай абласцей.\nСпадар Анатоль пазнаёміў з невялічкай выставай старажытных дакументаў у чытальнай зале рукапісаў. Тут можна пабачыць: алфавітны спіс народжаных і памерлых у Будслаўскай парафіі ў 1780-1855 гадах, спіс шлюбаў, метрычную кнігу Быхаўскага парафіяльнага касцёла на лацінскай мове і іншыя рэдкія дакументы.\nНацыянальны гістарычны архіў і Нацыянальная бібліятэка дапамагаюць чытачам і карыстальнікам у пошуках генеалагічных крыніц для стварэння радаводаў.\nЭла Дзвінская, фота з архіва Анатоля Сцебуракі. 1. Анатоль Сцебурака; 2. Паседжанне школы практычнай генеалогіі ў Менску.\nВясна… Пара прыгажосці, пара кахання, пара нараджэння новага жыцця і новых спадзяванняў. Менавіта на адзін з вясновых дней UNESKO прызначыла адметную дату - Міжнародны дзень Паэзіі, які ўвесь свет адзначае 21 сакавіка, роўна праз месяц пасля Міжнароднага дня роднай мовы.\nЗ мінулага года Магілёўская абласная арганізацыя Саюза беларускіх пісьменнікаў сумесна з гарадской арганізацыяй ТБМ з ініцыятывы Тамары Аўсяннікавай пачала адзначаць гэтую дату конкурсам мастацкага чытання ўласных вершаў "Сакавіцкае рэха". Ініцыятыву пагадзілася падтрымаць бібліятэка № 9, якой нядаўна прысвоена імя Янкі Купалы. Тут як бы імя абавязвае.\nНа гэты раз у аргкамітэт паступілі заяўкі ад 20 вершатворцаў, пераважна ад школьнікаў (!), але з'явіліся на конкурс толькі 11.\nЖуры ў складзе Таццяны Барысік (віца-лаўрэат прэміі імя Ежы Гедройця), Алены Быкавай (актыўная аўтарка альманаха "Брама"), Галіны Жмачынскай (намесніца дырэктара бібліятэкі), Яраслава Клімуця (вядомы літаратуразнаўца, кандыдат філалагічных навук) і Мікалая Яцкова (старшыня абласной арганізацыі СБП) уважліва выслухала ўсіх канкурсантаў і пайшло ў іншы пакой падводзіць вынікі.\nЗа час працы журы слухачы, якія запоўнілі бібліятэчную залу, паслухалі "ненавукова-музычную" лекцыю "Паэзія спеўная, няспеўная і няпэўная", якую прачытаў магілёўскі бард і па сумяшчальніцтве лекар Васіль Аўраменка з дэманстрацыяй спеваў розных жанраў пад гітарныя пераборы.\nЗатым вядоўца агучыў паэтычныя навіны Магілёва за мінулы год. Самыя цікавыя з іх: заахвочвальны прыз Паўлу Бракаву ў конкурсе "Экслібрыс", які Саюз беларускіх пісьменнікаў прысвяціў 100-годдзю БНР, выданне К. Башарымавай, леташняй пераможцай "Рэха", рускамоўнага зборніка сюррэалістых вершаў "Et cetera" і перамога Насці Мацюлінай у конкурсе "Магілёўскія зорачкі" з выдатным уласным вершам "Наказ", які 6 лютага друкаваўся ў "Нашым слове" сярод тэкстаў, рэкамендаваных для Агульнанацыянальнай дыктоўкі.\nТрэцяе месца прысуджана самаму маладому ўдзельніку, пяцікласніку школы № 25 Арцёму Новікаву. Верш пра лемантар быў падзіцячы недасканалы, але хлопчык прачытаў яго так натхнёна, што выклікаў гучныя воплескі слухачоў і вось такую прыхільнасць журы.\nНа другім месцы навучэнка 10 класа ліцэя № 3 Ната Драздова. Ната займаецца ў літаратурным моладзевым клубе "Святліца", якім кіруе Т. Аўсяннікава, прыйшла туды з рускамоўнымі творамі, не толькі паэтычнымі, а на "Рэха" вырашыла прад'явіць свае першыя беларускія вершы. І ў гэтым выпадку першы блін аказаўся зусім не камяком.\nА перамог журналіст Павел Бракаў з мініпаэмкай "Абвінавачваецца свабода!", прысвечанай апошнім дням Кастуся Каліноўскага. Менавіта гэты твор высока ацаніла і журы "Экслібрыса".\nКожны ўдзельнік атрымаў каляровае пасведчанне аб сваім удзеле ў конкурсе. А пераможцы атрымалі дыпломы, салодкія падарункі ад фундатара конкурсу, індывідуальнага прадпрымальніка Сяргея Дымкова і асобнікі апошняга выпуска альманаха "Брама". "Браму" ў якасці заахвочвальнага прыза падарылі і тым удзельнікам, якія былі блізкімі да прызавых ацэнак, Мікалаю Сувораву і Ніне Канаплёвай.\nМнога гадоў, ад самага ўтварэння, наша рада няўхільна прытрымлівалася сваёй добрай традыцыі: раз ці два на год мы праводзім вельмі шырокае паседжанне з запрашэннем грамадскасці. Месца правядзення - малады хвойны лес, які ўшчыльную прылягае да "маёнтка" (лецішча) сп. Яна Грыба. Месца прыдатнае тым, што ад электрычкі - 800 м, а за сталом, які стаіць у лесе і можа нарошчвацца практычна бясконца, хапае месца ўсім (а збіраецца грамада да 100 і болей чалавек).\nЯн Грыб з'яўляўся старшынём рады многа гадоў запар, а цяпер ён абраны ганаровым старшынём.\nТакія пашыраныя паседжанні прымяркоўваюцца пад самыя значныя падзеі з жыцця краіны: гістарычныя даты, юбілеі знакамітых людзей Беларусі, культурныя з'явы. Адкрываецца паседжанне заўсёды агульным спевам малітвы Н. Арсенневай "Магутны Божа".\nМы таксама ўдзячныя паважанаму пісьменніку-гісторыку Уладзіміру Арлову, які часта адклікаецца на нашыя запрашэнні, выступае з лекцыямі, праводзіць прэзентацыі сваіх чарговых кніг.\nПаседжанні заўсёды заканчваюцца культурнай часткай: гурты "Ліцьвіны", "Рада", барды Змітрок Вайцюшкевіч, Змітрок Бартосік, Аляксей Галіч, Віталь Равінскі ды інш. Асаблівую ўдзячнасць мы выказваем нашай вядомай пявунні Таццяне Грыневіч, нашыя беларускія песні ў яе выкананні гучаць асабліва пранікнённа і кранальна.\nХоць мы не палітычная арганізацыя, але не можам не адклікацца на такія падзеі, як расейская акупацыя Крыма і вайна з Украінай, пагроза незалежнасці Радзімы ды інш.\nАбакунчык Галіна Абрамовіч Віталь Мар'янавіч Адынец Сяргей Аксак (Арлова) Валянціна Ів. Аляксандраў Уладзімір Леан. Аляхновіч Андрэй Пятровіч Анацка Дзмітры Юр'евіч Андрэенка Таццяна Пятроўна Апяцёнак Мікалай Мікалаевіч Арабей Віталь Генадзьевіч Арлоў Сяргей Аляксеевіч Арэп'ева Вольга Генадзьеўна Асіеўская Крысціна Эрнест. Астапенка Аляксандр Астапеня Рыгор Яўгенавіч Астраўцоў Сяргей Аляксанд. Атрашэнка Сяргей Нікіфар. Аўшукоў Леанід Аляксандр. Ашурык Андрэй Міхайлавіч Багдановіч Юры Уладзіміравіч Базнікін Юры Іванавіч Балушэўская Ірына Бандарэнка Зінаіда Аляксандр. Бараноўская Вольга Аляксан. Бараноўскі Уладзімір Мікал. Барскі Віктар Яўгенавіч Барысевіч Даніла Андрэевіч Басякова Аліна Болтак Аляксандр Брылеўская Наталля Міхайл. Будай Людміла Булатоўскі Арцём Ігаравіч Бульянкова Яніна Бухоўская Яніна Быль Віталь Анатольевіч Вайцэховіч Зінаіда Афанас. Вайцэховіч Эдуард Антонавіч Вайцяховіч Марыя Вакар Людміла Уладзіміраўна Валадзько Вадзім Пятровіч Валынец Алена Варган Віталь Васільеў Павел Аляксеевіч Васількоў Віталь Рыгоравіч Ваўкавец Яўген Вераб'ёў Віталь Вінаградаў Дзмітры Мікалаев. Вінаградаў Павел Юр'евіч Войкель Павел Анатольевіч Воўкава Вікторыя Анатол. Вярбоўская Ірына Леанідаўна Гагалінская Людміла Гаеўская Аляксандра Рамуал. Гапановіч Іван Гарадовіч Ала Леанідаўна Гардынец Лідзія Міхайлаўна Гарэлікава Тамара Пятроўна Гасюк Марына Гладкая Анастасія Мікалаеўна Гоеўская Алеся Грыгаркевіч Вадзім Юр'евіч Грынявецкая Надзея Канстанц. Грынявіцкі Юры Анатольевіч Грыцкевіч Аляксандра Ал. Гуркова Аніта Гражына Ал. Гучак Вольга Уладзіміраўна Дайлід Павел Канстанцінавіч Дарафейчык Ганна Дарога Мікалай Філіпавіч Даўгашэй Галіна Аляксандр. Дземідзенка Анастасія Алякс. Дзенісевіч Ніна Дзінгілеўскі Віталь Віктаравіч Дзьячкоў Алег Уладзіміравіч Дзябёлая Алена Віктараўна Дзягілева Галіна Дзям'яненка Алесь Мікалаевіч Дзяргач Галіна Іванаўна Доўкша Ірына Драйліх Алена Уладзіміраўна Дубіцкая Сцяпаніда Дулько Вольга Дундалевіч Людміла Ельяшэвіч Ірына Ермаловіч Канстанцін Уладзім. Жукаў Вітаўт В. Заблоцкі Максім Мікалаевіч Завадская Алена Міхайлаўна Занкевіч Вольга Захарэвіч Алена Міхайлаўна Зверава Тамара Мікалаеўна Звярок Андрэй Сяргеевіч Зелянеўская Аксана Міхайл. Зіноўева Святлана Зуева Ларыса Алегаўна Іванова Ніна Іваноў Ігар Віктаравіч Івашчанка Аляксандр Анатол. Ільніцкі Кірыла Ільючык Мікалай Антонавіч Іотчанка Настасся Аляксееўна Іўчына Таццяна Сяргееўна Кабзар Анатоль Ігаравіч Кадушкевіч Іван Антонавіч Казакевіч Юры Аляксандр. Казловіч Алена Казмерчак Ігар Міхайлавіч Каляда Надзея Сяргееўна Каляда Наталля Васільеўна Камлюк Алесь Антонавіч Канановіч Аляксандр Алякс. Канапацкі Вадзім Караленя Жанна Сямёнаўна Карлінская Тамара Іванаўна Карповіч Алесь Аляксандр. Касая Ганна Кастусёў Рыгор Андрэевіч Касьянчык Святлана Васіл. Кацэвіч Ірына Мікалаеўна Качан Алена Станіславаўна Кашалькова Марыя Якаўлеўна Кашэль Кастусь Кісялёва Святлана Клішэвіч Ігар Уладзіміравіч Кніт Уладзімір Міхайлавіч Кракоўны Яўген Аляксандр. Краснасельскі Дзяніс Красоўская Наталля Леанід. Крэцкі Віталь Кузьміна Дар'я Міхайлаўна Кузьняцоў Канстанцін Канст. Кулак Віктар Уладзіміравіч Кулаковіч Уладзімір Уладзім. Кульбака Аляксандр Пятровіч Курачыцкі Андрэй Курэпін Мікіта Кусянкова Любоў Яўгенаўна Кушчанка Карына Аляксандр. Лавіцкі Мікалай Емельянавіч Лакуцін Сяргей Дзмітрыевіч Лапуць Ірына Сяргееўна Лапцік Таццяна Яўгенаўна Латушка Раман Андрэевіч Леановіч Аляксандра Леванцэвіч Лена Васільеўна Лепушэнка Максім Алегавіч Леўчанка Ганна Паўлаўна Лісай Генадзь Станіслававіч Літвіноўская Алеся Генадз. Лічко Уладзімір Яўгенавіч Лука Алена Вячаславаўна Лукашэвіч Юры Аляксандр. Лысая Наталля Львова Ганна Леанідаўна Ляхоцкая Алена Ляшчоў Віктар Максімовіч Кацярына Малец Надзея Малічэўскі Павел Віктаравіч Мамантава Любоў Манкус Артур Эдуардавіч Манкус Канстанцін Віктаравіч Манько Агата Антонаўна Манько Алеся Маразюк Анатоль Васільевіч Марачкіна Ірына Леанідаўна Марозава Наталля Анатол. Марчук Дзмітры Іванавіч Маслюкоў Тэльман Віктаравіч Матвеева Ганна Мацвеева Таццяна Віктараўна Мацельскі Міхась Альфрэд. Мельнікава Ала Міцкевіч Вольга Уладзімір. Міцынская Валянціна Алякс. Мішур Юльяна Дзмітрыеўна Нагорная Аліна Аляксандр. Несцяровіч Антаніна Андр. Несцярук Аркадзь Вітальевіч Падэнка Наталля Анатольеўна Пазнухова Васіліса Міхайл. Паклонская Людміла Панкоў С.А. Паплаўны Анатоль Уладзімір. Папоў Ігар Селівёрставіч Пархімчык Віктар Віктаравіч Парэчына Зінаіда Паўлаўна Пастухоў Міхал Іванавіч Пашук Таццяна Дзмітрыеўна Петрашэвіч Арцём Плахатнюк Святлана Паўлаўна Пракаповіч Георгі Дзмітрыевіч Пушкіна Яніна Аляксандраўна Пшанічны Юры Рыгоравіч Пяткевіч Дзяніс Пятроўская Лізавета Рабецкая Таццяна Юр'еўна Райчонак Ада Эльеўна Раманчук Раіса Міхайлаўна Рудакоў Алег Васільевіч Русецкі Сяргей Васільевіч Савельева Тацяна Анатол. Савіч Валер Уладзіміравіч Сакалоў Юры Аляксандравіч Сакалоўская Вераніка Пятр. Сакалуха Алесь Іванавіч Саладкевіч Ганна Міхайлаўна Сацута Іван Уладзіміравіч Северцаў Мікалай Аляксанд. Селуянава Ала Сівук Кацярына Сідараў Сяргей Сільнова Людміла Данілаўна Сіўковіч Валянціна Мікал. Скакоўская Марыя Вітальеўна Скідан Аляксандр Пятровіч Снапкоўскі Сяргей Уладзімір. Соркіна Іна Валер'еўна Станіславенка Ганна Рыгор. Статкевіч Андрэй Ігаравіч Сташулёнак Іван Іванавіч Стрыжак Андрэй Сяргеевіч Стрэцскене Валянціна Канст. Сугак Вадзім Канстанцінавіч Сулецкая Ніна Андрэеўна Сцяпук Валянціна Андрэеўна Сыцько Кірыл Валер'евіч Сяцко Таццяна Сяргееўна Таболіч Алена Уладзіміраўна Талпека Дзмітры Міхайлавіч Тарарака Алена Труноў Віктар Іванавіч Тушынскі Дзяніс Міхайлавіч Усціновіч Юры Федуковіч Вольга Мікалаеўна Фейгіна Сафія Георгіеўна Філіпчанка Дзяніс Уладзімір. Фінагенаў Антон Аляксандр. Фурс Антон Віктаравіч Фясенка Іван Іванавіч Хаданёнак Марыя Іванаўна Хадаровіч Ганна Уладзімір. Хальманцэвіч Сяргей Анатол. Хільмановіч Уладзімір Іван. Хлапянюк Наталля Андрэеўна Царук Юлія Целеш Лявон Сцяпанавіч Цехановіч Зміцер Цімохіна Марыя Максімаўна Ціханаў Максім Віктаравіч Цярохін Уладзімір Станіслав. Цярэшка Васіль Яўгенавіч Чабатарэўская Тамара Мац. Чаеўская Ала Канстанцінаўна Чарняўская Святлана Сярг. Чарняўскі Міхаіл Давыдавіч Чарткоў Алег Алегавіч Чырвонцава Вікторыя Мікіт Чырэц Дзмітры Аркадзьевіч Чэбатарэўская Тамара Мацв. Шапялевіч Валянціна Рыгор. Шаўра Юры Міхайлавіч Шаўцоў Раман Ігаравіч Шашкель Ніка Пятроўна Шкобрава Вольга Піліпаўна Шук Надзея Шумчык Франц Станіслававіч Шут Павел Васільевіч Шчукін Міхаіл Уладзіміравіч Шчыракова Ларыса Шэвяка Аляксандр Пятровіч Юржыц Святлана Леанідаўна Юржыц Уладзімір Генадзьевіч Яблонскі Зміцер Міхайлавіч Якіменка Юлія Андрэеўна Яловік Павел Ірэніюшавіч Ярмоленка Васіль Сцяпанавіч Яфімовіч Юлія Паўлаўна Яцэнка Вольга\nБеларуска з "Песні пра зубра" Вянок памяці\nУжо ў самім прыходзе Наталлі на свет мне бачыцца тое, што метафізічна паўплывала на лёс. Яна нарадзілася ў старажытнай украінскай Жоўкве з яе знакамітым замкам-рэзідэнцыяй вялікага князя і караля Яна Сабескага, пераможцы туркаў пад Венай. Адзначылася Жоўква і ў гісторыі айчыннай літаратуры. Якраз там, у друкарні манахаў-базылянаў, у 1906-м эмігрантка з Расейскай імперыі ў аўстра-вугорскую Галіцыю Алаіза Пашкевіч, якую мы ведаем і любім як проста Цётку, выдала пад псеўданімам Гаўрыла з Полацка сваю кнігу "Скрыпка беларуская", а затым і "Хрэст на свабоду".\nКалі бацькі - вайсковец з Лепельшчыны Міхал і маці-настаўніца Вольга родам з Клічава - вярнуліся ў 1955-м на радзіму і асталяваліся ў Менску, малой сямігадовай Наталлі было няўцям, чаму ў Жоўкве ўсе гаварылі па-ўкраінску, а ў сталіцы Беларусі ніхто па-беларуску не размаўляе. Сумнае дзіцячае адкрыццё таксама адгукнецца ў лёсе - нязводным імкненнем бараніць сваё, спрадвечнае. Спрычынілася да гэтага і клічаўская бабуля па кудзелі Паліна, таленавітая спявачка і апавядальніца, якая на ўсцеху дзецям і ўнукам затрымалася на гэтым свеце больш, чым на стагоддзе.\nРазам з мужам Змітром, цяпер вядомым кнігавыдаўцом і сапраўдным беларускім асветнікам, Наталля ўвайшла ў легендарную ўжо цяпер нонканфармісцкую суполку "На паддашку". Зянон Пазьняк, Міхась Чарняўскі, Лявон Баразна, Алесь Разанаў, Аляксей Марачкін, Віктар Маркавец, Міхась Раманюк... Сябры суполкі былі выдатнымі канспіратарамі: збіралася на свае паседжанні ў мастацкай майстэрні Яўгена Куліка, што месцілася на паддашку дакладна насупроць будынка КДБ.\nУ 1976-м шырока прагучала наладжаная "паддашкаўцамі" мастацкая выстава да 100-годдзя Цёткі. Яшчэ большы розгалас атрымала ў 1980-м экспазіцыя да 500-годдзя Міколы Гусоўскага. Наталля брала ўдзел у арганізацыі абедзвюх гэтых выставаў. Улады ўжо не маглі ігнараваць уключаны ў сусветны каляндар ЮНЭСКА юбілей аўтара "Песні пра зубра" і далі дазвол на выданне знакамітай паэмы. У той кнізе з ілюстрацыямі Яўгена Куліка правобразам беларускі ў народным строі з дзіцем на руках, што знаходзіцца на адным з графічных аркушаў, стала Наталля Санько.\nЯна разам з мужам ды іншымі аднадумцамі рыхтавала першае, нелегальнае выданне вядомай працы Міколы Ермаловіча "Па слядах аднаго міфу". Друкавальныя машынкі тады стаялі на ўліку ў спецслужбах, а для пакарання тых, хто адважваўся выпускаць у свет "крамольныя" тэксты, існаваў адпаведны артыкул Крымінальнага кодэксу, які пагражаў турэмным зняволеннем. Кніга Ермаловіча ўвайшла ў гісторыю беларускага самвыду і спрычынілася да навуковай дыскусіі пра ўтварэнне Вялікага Княства Літоўскага, а пазней афіцыйна перавыдавалася вялікімі накладамі. Тады ж Наталля, узброіўшыся нажніцамі, разразала на старонкі рулоны "пракручанага" на ратапрынце тэксту. Якая гэта доўгая ды нялёгкая праца, ведаю з уласнага досведу: памнажалі разам з сябрам Вінцэсем Мудровым кніжкі, прывезеныя ад Ларысы Геніюш з Зэльвы, у прыватнасці "Расейска-крыўскі (беларускі) слоўнік" Вацлава Ластоўскага.\nНаталля адна з першых у беларускай кнігавыдавецкай справе асвоіла персанальны кампутар і стварыла макеты цэлай бібліятэкі кніг, сярод якіх такія папулярныя як "150 пытанняў і адказаў з гісторыі Беларусі", "Дзесяць бітваў" Міхася Чарняўскага, "Адкуль наш род" аўтара гэтых радкоў, "Дзесяць вякоў беларускай гісторыі" (яго ж у суаўтарстве з Генадзем Сагановічам). Шмат Наталлінай працы і ў падрыхтоўцы маіх "Краіны Беларусі" і "Вялікага Княства Літоўскага" (у суаўтарстве з мастаком Змітром Герасімовічам) і зусім нядаўняй "Айчыны" (з Паўлам Татарнікавым).\nНекалькі гадоў Наталля Санько ахвярна сканавала, рэтушавала і рэстаўравала для факсімільнага выдання гадавыя камплекты "Нашай Нівы" - легенды нацыянальнага Адраджэння пачатку ХХ стагоддзя. Часам стан газетных нумароў быў такі, што даводзілася працаваць з кожнай літарай...\nУ Наталлі Санько засталіся дзеці - Яніна і Кастусь ды ўнучка Міхаліна.\nПа выніках удзелу беларускай экспазіцыі ў найбуйной мэблевай выставе Imm Cologne ў Германіі дасягнуты шэраг дамоўленасцяў з вядучымі замежнымі мэблевымі кампаніямі пра пастаўку айчыннай прадукцыі не толькі на еўрапейскія, але і на далёкаўсходнія і азіяцкія рынкі, паведамілі БЕЛАПАН на УП "Белінтэрэкспа", якое выступіла арганізатарам калектыўнага стэнда Беларусі.\nТак, ЗАТ "Маладзечнамэбля" дасягнула вуснай дамоўленасці з буйной гандлёва-вытворчай сеткай OTTO пра пастаўку мяккай мэблі і пашырэнні асартыменту на рынках Германіі, азначыўшы перспектывы выйсця прадукцыі на рынак ЗША.\nААТ "ФАНДАК", супрацоўнічаючы з міжнароднай гандлёвай сеткай Jysk, нідэрландскай вытворча-гандлёвай групай кампаній IKEA і развіваючы партнёрскія адносіны з нямецкім ОТТО Group, падчас працы экспазіцыі пашырыла геаграфію сваіх паставак і склала дамовы з кампаніямі з Польшчы, Даніі, Германіі, Італіі, Украіны на суму амаль 500 тыс. еўра на пастаўку мэблі і фанеры. "ФАНДАК" вядзе перамовы з бельгійскай кампаніяй, прадстаўнікі якой наведаюць прадпрыемства з дзелавым візітам у студзені.\nНовыя дамовы з кампаніямі з Балгарыі, Украіны, Эстоніі, Расіі, Польшчы, Латвіі, Германіі, Саудаўскай Аравіі, Аўстрыі, Бразіліі, Мальты, Ізраіля, Румыніі, Літвы склала ААТ "Магілёўдрэў". ААТ "Гомельская мэблевая фабрыка "Прагрэс" склала дамову на пастаўку мэблі ў Літву, дасягнула дамоўленасці пра пастаўкі ў буйную гандлёвую сетку Латвіі і пра супрацоўніцтва з дзвюма нямецкімі кампаніямі, а таксама правяло паспяховыя перамовы з кампаніямі з Францыі і Італіі.\nБольш, чым з 30 кампаніямі правяло перамовы і азначыла шляхі супрацоўніцтва СТАА "ЗОЎЛенЕЎРАМЭБЛЯ". З кампаніямі Польшчы, Германіі, Францыі, Нідэрландаў і Грэцыі мае намер развіваць супрацоўніцтва прадпрыемства ААТ "Івацэвіч-дрэў". Кампаніі з Польшчы, Германіі, Украіны, Швецыі, Румыніі, ААЭ выявілі зацікаўленасць у прадукцыі ААТ "Гомельдрэў".\nУдзел экспазіцыі беларускай мэблевай і дрэваапрацоўчай прамысловасці праводзілася пад эгідай канцэрна "Беллеспаперпрам" і пры падтрымцы пасольства Беларусі ў Германіі, Асацыяцыі прадпрыемстваў мэблевай і дрэваапрацоўчай прамысловасці, Холдынгу арганізацый дрэваапрацоўчай прамысловасці BORWOOD і Беларускай гандлёва-прамысловай палаты.\nНа выставе прайшлі тэматычныя семінары і прэзентацыі патэнцыялу беларускай дрэваапрацоўкі для нямецкага і еўрапейскага бізнэсу. Па словах амбасадара Беларусі ў Германіі Дзяніса Сідарэнкі, "паказчыкі экспартнай прадукцыі ў Германіі растуць - толькі ў 2018 годзе экспарт вырас больш, чым на 40%. За 2017-2018 гады беларускі экспарт у Германію вырас больш, чым на 30%, аб'ём нямецкіх інвестыцый у беларускую эканоміку вырас больш чым у 2 разы".\n- Дзякуючы мадэрнізацыі вядучых дрэваапрацоўчых прадпрыемстваў экспартны патэнцыял галіны істотна вырас. Беларускі павільён на мэблевай выставе ў Кёльне - навочнае таму пацверджанне. Досыць сказаць, што за 11 месяцаў 2018 года экспарт прадукцыі лясной і дрэваапрацоўчай прамысловасці Беларусі ў Германіі павялічыўся на 40% да 189 млн даляраў, - адзначыў амбасадар.\nАфіцэр Казакоўскі з аддзела кс. Мацкевіча апавядаў, што ў месцы, дзе аддзелы затрымаліся, некалькі дзён былі чутны выстралы пад Біржамі. Калі Казакоўскі налягаў на кс. Мацкевіча, каб спяшыць з дапамогай, той адказваў: "Не маю на гэта выразнага загаду". (Паўтараю рэч чутую, але без веры ў праўдзівасць, бо праўда была б невыказна смутная.) Калі б кс. Мацкевіч марыў пра ролю ваяводы ў Ковенскай губерні, калі б зайздрасць да вялікага ўплыву, які аказваў Зыгмунт на люд, дыктавала тыя словы, то вялікая любоў да Бацькаўшчыны, святасць справы не дазволілі б яму на падобны ўчынак. Кс. Мацкевіч спазніўся!\nПамылкова некаторыя гавораць, што Зыгмунт пасля шчаслівай бітвы пад Латвелямі пасунуўся глыбей у пушчу, каб знайсці выгаднае месца для апошняй бітвы. Ён яе не прагнуў, наадварот, рады быў пазбегнуць, каб магчы пасунуцца далей з мэтай яму вядомай. Дапускаў, аднак. магчымасць нападу і чакаў да паўдня. Калі ўжо абозы пачалі спускацца з лясістага ўзгорка, вораг распачаў бітву. Гавораць, што Даленга з усёй уласцівай яму прытомнасцю думкі пашыхтаваў сваё войска да бітвы, якая з вялікай зацятасцю ішла ад паўдня да позняга вечара. Ніхто мне ніколі не распавядаў ходу ўсёй бітвы. Ведаю толькі, што Зыгмунт пасля ранення каля пятай па паўдні, будучы параненым яшчэ кіраваў бітвай, заахвочваў да бою, але калі з прычыны набліжаўшайся ночы непрыяцель адступіў - нашы падабралі сваіх параненых і зброю, кс. Мацкевіча ўсё не было. Зыгмунт пасля перадачы камандавання Ляскоўскаму, пасля развітання з войскам, адны кажуць, што быў адвезены, іншыя, што быў аднесены на руках верных з атачэння глыбей у пушчу ў фальварак Камароўскіх Скробішкі. Суправаджалі яго д-р Траскоўскі, ад'ютант Яраслаў Касакоўскі, камісар д-р Юзаф Касцялкоўскі і дзесяць верных, баявых з аддзела, у тым ліку ведаю, што быў д-р Сатурнін Якубоўскі. Двор быў пусты. На варце застаўся толькі стары слуга Сыруцяў, які, калі пасля нашага шлюбу паны стараліся ўшанаваць маладую пару абедам, прасіў, каб яму ў довад заслуг дазволілі стаяць за крэслам Зыгмунта і прыслужваць яму. У Скробішках таксама адзін стары слуга прыняў параненага камандуючага.\nПасля перавязкі раны Зыгмунт застаўся адзін. Не заснуў пасля знямогі, пакуты і болю - піша - запаўняе алоўкам маленькую кніжачку. Было гэта апісанне ўсёй дзейнасці Даленгі на Літве, апісанне і прычыны біржанскай паразы, уласныя меркаванні пра паўстанне і ўсю дзейнасць на Літве. Сардэчныя словы развітання для Краю з нязломнай верай у лепшую будучыню.\nПаводле апавяданняў Гейштара кніжачка была пакладзена ў архіў, забраная адтуль па заданні Малахоўскага і Гейштара, аддадзена на захаванне пані Уласевіч, у хвілю нейкага перапалоху была кінута ёю ў агонь.\nШкада, што Гейштар не хацеў ці не мог дэтльна паўтарыць змест яе, а абмежаваўся толькі абагульненнямі, дадаючы для тых, хто яго ведаў, што чытаючы кніжачку здавалася, што чуе, як ён (Зыгмунт) гаворыць340.\nНа раніцу агледзелі паўторна рану, моцная гарачка яшчэ ўзмацнілася, у канцы Зыгмунт заснуў сном цяжкім, гарачкавым.\nНедалёка ад Скробішак Юзаф Касцялкоўскі меў прыроднага брата Ідэльфонса Касцялкоўскага, да яго тры разы пасылалі паўстанцаў, якія суправаджалі Зыгмунта па воз і каня, на іх доўгія ўгаворы жонка Ідэльфонса адказала рэзкай адмовай. У канцы падаўся сам Юзаф, забраў воз і каня сілай. У палове восьмай прыбыў воз. Распавядаў Яраслаў Касакоўскі, калі ўвайшоў ў пакой, застаў Зыгмунта спячым, у гарачцы, праняты літасцю чакаў, пакуль сам прачнецца. Так сплыло паўгадзіны. Прачнуўся, але ў той час, калі маскалі акружылі двор341.\nПаўстанцы крычалі: "Здрада, здрада!"\nПасля таго, як Юзаф забраў воз, Ільдэфонсіха падалася да спраўніка Сясіцкага, дзе ў той час знаходзіўся Ганецкі (паводле апісання жонкі Сясіцкага), якраз у хвілю яе прыбыцця піў каву на ганку. Нягледзячы на прысутнасць генерала Ільдэфонсіха голасна прасіла спраўніка, каб яе не прыцягвалі да адказнасці за ўзяты воз і коней для параненага Даленгі, які цяпер знаходзіцца ў Камароўскіх у Скробішках. Ганецкі адышоў, каб распарадзіцца пра неадкладны арышт Даленгі.\nНе буду падаваць далейшых дэталяў, бо так розныя і спрэчныя паміж сабой, што толькі затрымацца магу на адной, што Зыгмунт у хвілю арышту быў у моцнай гарачцы. У размовы і дыспуты з расейскімі афіцэрамі ўдавацца не мог.\nАпавядаў мне Доніч пасля вяртання з Сібіры, таварыш Колышкі ў хвілю арышту апошняга:\n- Пасля бітвы, пасля ўдалення Зыгмунта ў Скробішкі, пасля збору раскіданых аддзелаў першыя словы Колышкі былі: "Дзе камандуючы? Хто яго суправаджае?" Пачуўшы адказ выгукнуў: "Маруды пагубяць яго - за мной дзесяць з майго аддзела! Спяшайма яму на дапамогу! Да бяспечнага месца толькі шэсць гадзін дарогі, перанясём яго лясамі на руках!" Набліжаючыся да Скробішак зайшоў па больш дакладную інфармацыю ў прыдарожную хату. У той жа момант ускочыла гаспадыня з крыкам: "Уцякайце! Маскалі ідуць!" Некалькі суправаджаўшых Колышку выскачыла цераз акно ў бок лесу, калі ён збіраўся зрабіць тое ж самае, пачуў ужо каля хаты словы салдата: "Теперь, когда Доленга пойман" 341. Колышка ўпаў на лаву са словамі; "Не маю ўжо для чаго ўцякаць - усё страчана - камандуючы ўзяты". Салдаты ўварваліся. На пытанне, кім ёсць, адказаў: "Колышка, якога ад даўна шукаеце".\n10 траўня Даленга, Колышка і грамадка вязняў, якая яго суправаджала, былі перавезены ў Вільню.\nАбодва загінулі аднолькавай смерцю: Колышка 10/29 чэрвеня343, Даленга 15/27 чэрвеня 1863 года. Цела Зыгмунта ў прысутнасці каменданта Вяткіна і доктара Фавеліна знялі ноччу і пахавалі пад Замкавай гарой344.\nЖыхары горада рабілі тысячы праектаў выкрадання Зыгмунта са шпіталя. Адны з іх былі немажлівыя з-за стану яго здароўя; на іншыя не хацеў пагадзіцца, бо пацягнулі б за сабой вялікія ахвяры. Віленская моладзь хацела напасці на шпіталь, захапіць параненага, пакласці яго ў човен, дзе б яго ўжо чакалі і Віліяй вывезці ў бок Закруту345, а адтуль у лагер у Троцкім павеце. Зыгмунт не згадзіўся, бо было б гэта прыгаворам для моладзі на вынішчэнне, а для горада на дзікую помсту Мураўёва.\nЗыгмунт у адным са сваіх апошніх лістоў з вязніцы піша: "Стоячы пад шыбеніцай буду яшчэ пратэставаць супраць варварскага бяспраўя ўраду адносна маёй Айчыны".\nПаўстанцы звярталіся ў Аддзел з запытам, ці была б мне палёгкай кара, адмераная Ільдэфонсісе праз спаленне яе двара і павешанне яе самой? Адказала, што смерць ці жыццё такой нікчэмнай істоты не можа параўнацца з жыццём і смерцю Серакоўскага. Няхай жыве - няхай згрызоты сумлення будуць карай, а дзеці, калі іх мае, можа пакрыюць цнотамі сваімі крыўды ўчыненыя Краю.\n1) (Абвяржэне памылкова пададзенага апісання Цылевым і аўтарам "Гісторыі двух гадоў".) Колышка пасля арышту быў адпраўлены ў Мядэйкі, а не ў Скробішкі, туды таксама і Зыгмунт быў спачатку са Скробішак адвезены. Усе, г.зн. Зыгмунт, Колышка і 20 маладых паўстанцаў, якія іх суправаджалі, а таксама Траскоўскі, Касцялкоўскі і Касакоўскі былі пад моцнай вартай з жандармскім палкоўнікам Собіным экспрэсам прывезены ў Вільню ў незвычайна ранні час - перавезены ціха вакольнай дарогай у шпітталь 10/29 красавіка. Ганецкі прыбыў 12-га звычайным цягніком, увайшоў праз Вострую Браму без польскіх штандараў, з музыкай. але вуліцы былі пустыя, вязняў усяго было каля сарака, пераважна параненых.\n2) Абманам ёсць апісанне аўтара "Гісторыі двух гадоў" Зыгмунта перад выездам у Коўню, быццам бы хадзіўшага і аддаваўшага візіты ўрадавым фігурам у цывільным строі. Вайскоўцам можна было толькі за мяжой насіць цывільную вопратку, калі б яго так убачылі ў Вільні, з пэўнасцю арыштавалі б, прынялі б за азнаку пакідання вайсковай службы, таму, як бы мог аддаваць візіты, гуляць у більярд з Назімавым, наведваць абеды і г.д.? Як жа шмат, амаль усё, што адносіцца да Літвы ёсць абманам у той справе.\nМураўёў неўзабаве пасля свайго прыбыцця на Літву выдаў камюніке346: "Калі паўстанцкая партыя пакажацца на адлегласці 3 вёрст ад двара, маёнтак будзе падлеглы секвестру за ўдзел у паўстанні - канфіскацыі. Вёска ў першы раз праціць штраф, у другі раз раўняецца з зямлёй".\nЗ прыбыццём Мураўёва следчая Камісія распачыная сваю дзейнасць. Праславілася ў ёй фальшам, падступствам, абманам, прыдумваннем цэлых доўгіх прызнанняў, паклёпамі на людзей, найбольш шанаваных Краем, як: апошнія хвілі Зыгмунта, цалаванне Агрызкам рук па локці старшыні, каб яму ацаліў жыццё; Колышка, які ўскладае віну за сваё зняволенне на Зыгмунта і выракаецца яго; кс. Мацкевіч, які выказвае на Камісіі сваю нянавісць да польскай шляхты, на згубу якой бунтуе мужыкоў; Авейда, які здраджвае арганізацыю для ацалення жыцця. (J. Гогель347 сфальшаваў прызнанне Касоўскага на Агрызку і наадварот, пасля чаго на патрабаванне неабходнасці вочнай стаўкі не зрабіў яе, бо выйшаў бы на яву ўвесь нікчэмны абман.) Жандарм Лосеў мабыць першы і апошні раз у жыцці сказаў праўду, калі яму нехта з вязняў вымаўляў крыўды за фальш:\n- Што ж вы, панове палякі, думаеце пра нас, што мы ў вачах вашага грамадства падымаць і ўшляхетніваць вас захочам? Не, панове, заданнем нашым ёсць не толькі выдабыць з вас прызнанне, але яшчэ выпусціць вас з рук нашых такімі чорнымі, каб вашыя маці вас не пазналі.\nАкрамя Лосева яшчэ нікчэмнейшымі былі Гогель, Ратч, Юган, Віселіцкі, Цылаў, Шамшаў і шмат іншых да іх падобных, якія добра пасавалі да Мураўёва.\nВікары Ішора - іхняя першая ахвяра. Пасля прачытання маніфесту пайшоў з партыяй. На вестку пра зняволенне пробашча вярнуўся і здаўся ў рукі ўладаў. Павешаны.\n41) Літ[оўскі] аддзел выдаў адозву, якая заклікала да вытрымкі ў выкананні абавязкаў у інтарэсах краю і не падаць духам з-за той нявіннай ахвяры. Адозва з'явілася ў дзень экзекуцыі на мурах горада. Гэта падказала Мураўёву, што ёсць Аддзел Нац[ыянальнага] Ур[аду] і друкарня.\nПраходзяць экзекуцыі кс. Зямацкага - 75-гадовага старога348, Лясковіча, Ляснеўскага і шмат іншых.\nПрыходзіць з Варшавы інструкцыя349 ў палове чэрвеня перад зняволеннем Кіраўнічага аддзела:\n1) Замест вышэй названага - Выканаўчы аддзел. Старшыня і 4 чальцы для чатырох секцый, а таксама камісар з Варшавы з асобнай пячаткай і правам прызначэння ваяводскіх і павятовых камісараў без ведама Аддзела.\n2) Прызначаецца значны пенсіён для ўсіх чыноўнікаў (дагэтуль чыноўнікі на краёвай службе не атрымоўвалі ніякай аплаты).\nГэтыя пастаянныя змены мучылі наш Край і тармазілі ўсялякую працу, пераконвалі пры тым, што Край знаходзіцца ў руках людзей, якія не маюць разумення пра яго стасункі і інтарэсы.\n340 Серакоўская звяртаецца да запісак Якуба Гейштара "Pamietniki Jakuba Geysztora z lat 1857-1865, t. 1-2, Вільня, 1913 (тут да ст. 57 у т. 2).\n341 На левых палях алоўкам вертыкальна ўпісана: "Згаданы д-р Сатурнін Якубоўскі быў цяжка паранены ў бітве пад Біржамі (Мядэйкамі), не мог таму апекавацца камандуючым. Ляжаў не на двары, а ў хаце лесніка ці мужыка і адтуль узяты маскалямі, яго везлі разам з Серакоўскім у Вільню, у адным з ім купэ вагона. Раздзялілі іх у шпіталі; Серакоўскі ляжаў асобна, моцна пільнаваны. а Якубоўскі - у агульнай зале.\n344 Цела знойдзена ў ліпені 2017 года падчас археалагічных раскопак. Пры ім знойдзены медалік, а на правай руцэ - залаты пярсцёнак з надпісам з унутранага боку: «Zygmont Apoloniya 11 Sierpnia / 30 Lipca 1862 r.».\n345 Закрут - прадмесце Вільні, сёння квартал.\nТэадор Нарбут у падзеях 1812 года\nУсе біёграфы Тэадора Нарбута паведамляюць дзве версіі абставін жыцця гісторыка ў 1812 г. Па адной з іх, ён ціхамірна жыў у сваіх родных Шаўрах і займаўся гісторыяй нашага краю. Па другой версіі, 1812 г. для Нарбута быў напоўнены падзеямі і неверагоднымі ваеннымі прыгодамі .\nПольскі біяграфічны слоўнік коратка піша пра другую версію падзей 1812 г., як пра магчымую, і грунтуе толькі на кнізе Зоф'і Кавалеўскай "Дзеі паўстання Лідскага..." . Зоф'я Кавалеўская з Лянтоўскіх (1853-1918) нарадзілася ў в. Малыя Бакшты сучаснага Маладзечанскага раёна і ўсё жыццё займалася фалькларыстыкай і этнаграфіяй, даследавала паўстанне 1863 г., з'яўлялася аўтаркай шэрагу кніг і артыкулаў.\nЗараз, я рэдагую беларускі пераклад кнігі Зоф'і Кавалеўскай пра паўстанне на Лідчыне і думаю, што мае сэнс упершыню падрабязна пераказаць прыгоды Тэадора Нарбута, як іх падае аўтарка. Трэба заўважыць, што тэкст Кавалеўскай грунтуецца на яшчэ жывой памяці жыхароў Лідчыны пра падзеі 1863 г. і на асабістых кантактах і размовах з дачкой гісторыка Тэадорай Манчунскай і яго сынам Баляславам Нарбутам. Яе кніга друкавалася як серыя артыкулаў пра паўстанне на Лідчыне ў газеце "Дзённік Віленскі" і пры перавыданні кнігай тэксту адчувальна не хапала добрай рэдактуры.\nТэкст Кавалеўскай мае шэраг дробязных недакладнасцяў якія, у цэлым не псуюць вялікую каштоўнасць усёй кнігі, бо сур'ёзных, сутнасных памылак праца не мае, і я схільны лічыць ніжэй прыведзеныя факты біяграфіі Нарбута вельмі верагоднымі.\nЗоф'я Кавалеўская піша, што Тэадор Нарбут, як і ўся наша шляхта чакаў прыходу французаў як збаўлення ад чужой улады. Свае надзеі і пачуцці ён выказваў ва ўзнёслых вершах. У адным з тых тагачасных твораў ён апавядае пра сустрэчу на Замкавай гары ў Вільні з духам Лідзейкі. Першае, што робіць дух, прыняўшы вобраз арцыкаплана ў такі важны для Літвы момант, - знімае з галавы Тэадора ненавісны трохкутны капялюш рускага войска. Гэты паэтычны твор доўгі час захоўваўся ў сям'і і загінуў падчас падзей 1863 года.\nТым не менш у 1812 г. Тэадор Нарбут знаходзіцца ў складзе рускага штаба ў Вільні, куды перад самым пачаткам вайны прыехаў цар Аляксандр I. Калі Напалеон перайшоў Нёман, рускі штабны афіцэр аўстрыйскага паходжання Морыц Кацэбу (потым стане генерал-лейтэнантам) паведаміў ваеннаму інжынеру Нарбуту пра тое, што маецца загад заўтра, на раніцы, пакінуць старажытную сталіцу Літвы.\n- Што думаеш рабіць? - запытаў Кацэбу.\n- Схавацца і застацца тут, - шчыра адказаў Нарбут. - Можа сваім на што-небудзь прыдамся.\nКалі рускія войскі пакідалі горад, усе дзверы дамоў былі зачынены, а вокны завешаны - горад як быццам вымер. Нарбут схаваўся ў знаёмага купца, і падчас хаосу адступлення яго адсутнасць пры штабе не была заўважана. З першым промнем узыходзячага сонца ў Вільню ўвайшоў французскі авангард начале з аддзелам уланаў князя Радзівіла. Горад умомант абудзіўся ад сну, адчыняліся дзверы, вокны і людскія сэрцы. Месцічаў ахапіў шалёны энтузіязм. Жанчыны кідаліся да коней, гладзілі і нават цалавалі іх.\nПадхоплены на вуліцах людскімі натоўпамі, Нарбут выпадкова патрапіў у нейкую невялічкую крамку, дзе зусім змучаны затрымаўся на хвілінку. На стале ў краме ляжалі пашарпаныя старыя лісткі, і аматар гісторыі, як быццам пазнаў рэшткі "Дыярыюша крыжацкіх дарог на Літве". Думаю, што менавіта ў гэтым месцы, Кавалеўская фантазіравала, ці памыляліся дзеці Тэадора Нарбута, пераказваючы ёй гэтую гісторыю з "Дыярыюшам...". Тым не менш, даследчыца паведамляе, што Нарбут паспеў нават нешта занатаваць са старога дакумента.\nВыйшаўшы з крамкі, гісторык пабег да Зялёнага моста - менавіта там усе чакалі пабачыць Напалеона. Імператар сядзеў на вялікіх бэльках і наглядаў за работай сапёраў якія будавалі мост цераз Вілію - стары мост, пакідаючы горад, спалілі расейцы. За ракой, падпаленае казакамі, гарэла прадмесце разам са складамі збожжа. Каля Напалеона, аточанага цесным колам маршалаў і ад'ютантаў, стаяў тутэйшы настаяцель айцоў-піяраў ксёндз Гладоўскі. Нарбут звярнуўся да ксяндза па дапамогу і расказаў яму, што хоча працаваць перакладчыкам, бо ведае дзевяць еўрапейскіх моваў. Напалеон на хвіліну павярнуў галаву ... Сталёвыя вочы ўважліва агледзелі постаць Нарбута, імператар загадаў прыняць яго ў канцылярыю міністра Басано і болей не звяртаў увагі на просьбіта. Нарбут атрымаў абмундзірананне і грашовае забеспячэнне - дзесяць франкаў у дзень, сівую кабылу для раз'ездаў і грошы на яе ўтрыманне. А большага ён і не жадаў.\nРаботы мелася шмат. Герцаг Басано павінен быў ажыццяўляць знешні нагляд за дзейнасцю новага ўрада адноўленага ВКЛ і адначасова кіраваць замежнымі справамі Францыі. Як намеснік імператара, ён змагаўся з непаваротлівасцю і спрэчкамі паміж французскім камандаваннем і літоўскім урадам. Канцылярыя Басано атрымоўвала палітычная і дыпламатычныя паперы рознай важнасці, прыходзілі прыватныя петыцыі, ішла прыватная карэспандэнцыя. Усё гэта патрэбна было прачытаць, зарэгістраваць у кнізе і перакласці. Герцаг Басано ўвесь час, часта нават уначы, меў пытанні і даручэнні, і паколькі Нарбут быў глухі, дык даваў яму пісьмовыя загады. Часта Нарбута пасылалі з важнымі заданнямі, якія ён сумленна выконваў і таму здабыў давер князя і павагу калег.\nАле хутка адбылася катастрофа - французскія войскі пачалі адступаць. Нарбут не пакідаў Вільні і з вялікім неспакоем назіраў за тым, як з галоўнага імператарскага штаба наплываюць туманныя загады і няясныя рапарты. Злавесныя весткі ішлі ў Вільню з хуткасцю тэлеграфа, якога ў той час яшчэ не было. У канцылярыі герцага Басано нарастаў хаос. Напалеон таемна прамчаўся праз Вільню і накіраваўся ў Парыж. За Напалеонам спешна рушыў увесь штаб. Ваенная эпапея заканчвалася.\nРазам з канцылярыяй Басано, пацягнуўся за Нёман на сваёй Сіўцы і Нарбут. Але ўжо каля Аўгустова ён зразумеў, што не можа бадзяцца недзе на чужыне і вырашыў застацца на Радзіме. Павярнуў Сіўку і паехаў да свайго сваяка Прота Нарбута, які жыў тут недалёка. Прот - сын вядомага прыгажуна Нарбута, які быў аздобай салона на "чацвярговых абедах" караля Станіслава Панятоўскага.\nСпадар Прот і яго дачка Клемянціна прынялі Тэадора са стараліцвінскай гасціннасцю, і гісторык змог адпачыць тут ад перажытага. Час бавілі за гутаркамі пры каміне. Клямуся, займаючыся вышыўкай, уважліва слухала сваяка і выходзіла толькі, каб у стайні папесціць нарбутаву Сіўку.\nТым часам рускія войскі шукалі дэзерціраў. Чуйнае вушка Клямусі з непакоем прыслухоўвалася да ўсіх чутак. І аднойчы яна прыбегла з весткай пра набліжэнне казакаў. Сіўка стаяла каля ганка пад сядлом, але казакі ўжо ўязджалі праз браму. Вершнік адным скокам пераадолеў плот і паскакаў да лесу. За ім пагналіся казакі - яны сыпанулі ўздагон градам куль. Некалькі куль патрапіла ў Сіўку, і яна звалілася каля зарослага густым чаротам возера. Тэадор схаваўся і перасядзеў тут да ночы, але кулі яшчэ доўга свісталі над чаротам.\nКалі ўсё сціхла і начны змрок ахінуў зямлю. Нарбут выйшаў са схованкі і асцярожна скіраваўся да бліжэйшай плябаніі. Ксёндз-пробашч сам адчыніў яму дзверы і правёў унутр. Потым перааапрануў Тэадора парабкам і пасадзіўшы як вазніцу на вазок, загадаў, як быццам везці ксяндза да хворага. Праз некаторы час яны стаялі перад леснічоўкай. Ксёндз паставіў Святы Сакрамэнт на стол, паклікаў усю сям'ю лесніка і загадаў ім прысягнуць, што яны не здрадзяць таму, каго ён прывёз, не выдадуць расейцам, але схаваюць і зберагуць яго ў сябе. Прысягнулі ўсе.\nУ лясной глушы сярод сумленных людзей Нарбут адчуваў сябе ў бяспецы. Было дамоўлена, што калі Тэадор пойдзе кудысьці з хаты, а ў яе прыйдзе нехта чужы, дык на знак небяспекі будуць вывешаны белыя хусткі. Кавалеўская піша, што менавіта тут, у лясной цішы, Тэадор Нарбут і задумаў напісаць свае будучыя тэксты і пачаў збіраць стараліцвінскія легенды і паданні.\nЧас ад часу леснічоўку наведваў спадар Прот Нарбут, а яго дачка выкупіла ў казакаў шкуру Сіўкі і загадала пашыць з яе доўгі дарожны куфэрак, у якім гістарыёграф Літвы потым усё жыццё захоўваў свой французскі мундзір, лісты герцага Басано, загады Напалеона і іншыя сувеніры тых часоў.\nУ наступным годзе цар Аляксандр І абвясціў амністыю для ўсіх удзельнікаў ваеннай драмы. Нарбут звярнуўся па ласку манарха і атрымаў звальненне са службы і пагашаную за ўвесь час адсутнасці на службе грашовую запазычанасць.\nМенавіта згадка пра гэтыя грошы, атрыманыя за тыя два гады, калі Нарбут служыў Напалеону ці хаваўся ад рускіх, дадае веры ва ўсю гэтую гісторыю, робіць яе сапраўднай і жыццёвай. Гэтага не прыдумаеш, а калі захочаш напісаць гісторыю пра "сапраўднага героя", дык не будзеш узгадваць, што ён узяў грошы ў ворага за той час, калі служыў супраць яго. Тут усё па-нашаму - "б'юць - бяжы, даюць - бяры".\nПасля амністыі Нарбут вярнуўся ў Шаўры і пачаў пісаць. А калі падраслі дзеці, гісторык з-пад страхі часам выцягваўся куфар са шкуры сваёй Сіўкі, у якім стары прыхільнік Напалеона хаваў памятныя рэчы тых часоў, паважна выцягваў іх і ўзрушана раскладваў вакол сябе. Дзеці з вялікім хваляваннем пачціва маўчалі і слухалі бацьку, а потым нават падносілі да вуснаў яго скарбы. Найбольш хваляваў Тэадора стары мундзір, сукно на ім паблякла, але ўсё яшчэ бліскучыя эпалеты будзілі прывіды 1812 года - часоў яго маладосці і надзеі.\n"Старога прыяцеля", як называў ён свой мундзір, гісторык нават ушанаваў вершам, які пачынаўся гэтак:\nТэадор Нарбут жыў гэтымі ўспамінамі і мацаваўся імі да позняй старасці, пры гэтым часта паўтараў: "О, лёс! Хто меў цябе ў нашым краі…"\nТакога кшталту расказы Зоф'я Кавалеўская магла пачуць ад дзяцей Тэадора Нарбута, і дадатковую веру ў верагоднасць усіх гэтых прыгод у 1812 г. дадае аўтэнтычны верш Тэадора пра мундзір.\nТрэба дадаць, што пасля паўстання 1831 г., "адстаўны капітан-інжынер" Тэадор Нарбут абвінавачваўся рускімі ўладамі ў тым, што падчас побыту Хлапоўскага ў Лідскім павеце напісаў "пасквіль супраць Расеі". Вядома гэтак жа, што пазней, перад планаваным штурмам Вільні Нарбут чарціў карты горада для генерала Гелгуда, таксама засталіся ўспаміны паўстанцаў пра тое, што адстаўны капітан Нарбут арганізаваў ліццё гармат у Варнях.\nА ў паўстанні 1863 г. прынялі ўдзел і абессмяроцілі свае імёны дзеці Тэадора Нарбута.\nНіна Рыбік - журналіст з паэтычным ухілам\nНядаўна ў ДУК "Ашмянская раённая бібліятэка" было шматлюдна. Клуб "Сустрэча" запрасіў усіх ахвотных на чарговае пасяджэнне "Родны край, я цябе апяваю", падчас якога адбылося знаёмства з астравецкай пісьменніцай Нінай Рыбік.\nНа сустрэчу з паэткай прыйшлі чытачы розных узроставых катэгорый, занятых у розных сферах дзейнасці, аб'яднаныя агульным інтарэсам - цікавасцю да прыгожага слова.\nНіна Аляксееўна Рыбік - сябра Саюза пісьменнікаў Беларусі і Беларускага саюза журналістаў. Амаль усе творы Ніны Аляксееўны прысвечаны цудоўнаму і непаўторнаму Хойніцкаму краю, што на Гомельшчыне. Яна аўтар кніг прозы "Свае і чужыя", "Права на адсяленне", "Скрыжаванні", яе творы ўвайшлі ў калектыўны зборнік "Астравецкай зямлі галасы", друкаваліся ў газеце "Ашмянскі веснік". Ёсць у пісьменніцы некалькі вершаў, і нават казак для дарослых. Паспрабавала сябе Ніна Рыбік і ў якасці драматурга і нават актрысы. Пастаноўку "Калядны вечар" мелі магчымасць убачыць не толькі гледачы нашай краіны, але яе прэзентавалі ў Санкт-Пецярбургу. Удзельнікі вечарыны маглі паслухаць урывак з казкі і некалькі вершаў.\nСвятлана Галінская, вядучая пасяджэння, расказала аб узнагародах, дыпломах і граматах, якіх удастоена за сваю працу наша госця. Яна Лаўрэат міжнародных і рэспубліканскіх літаратурных прэмій, пераможца рэспубліканскага конкурсу "Жанчына года - 2017", Чалавек года Гарадзеншчыны. Ніна Аляксееўна шчыра і пранікнёна расказвала пра сябе, пра свой край і родную вёску Уласы, што на Гомельшчыне, пра сваю працу галоўным рэдактарам газеты "Астравецкая праўда".\nНа завяршэнні сустрэчы слухачы выказалі шматлікія словы ўдзячнасці, уручылі кветкі, сувеніры. Ніна Аляксееўна падарыла бібліятэцы некалькі сваіх выданняў.\nСвятлана Галінская, загадчык аддзела абслугоўвання і інфармацыі ДУК "Ашмянская раённая бібліятэка".\nФрэска з Грунвальдскай бітвай з'явілася ў нядзельнай школе гарадзенскага праваслаўнага сабора\nНа роспісе паказаная перамога воінаў Вялікага Княства Літоўскага над Тэўтонскім ордэнам пад Грунвальдам. Славутую бітву і праваслаўную царкву лучыць асоба князя Фёдара Астрожскага і поле перад Каложай.\nФрэска на ўсю сцяну, памерам прыкладна 2 на 6 метраў, з'явілася ў адной з аўдыторый нядзельнай праваслаўнай школкі каля Свята-Пакроўскага сабора. На ёй відаць князь Вітаўт, кароль Ягайла, князь Фёдар Астрожскі, вялікі магістр Ульрых фон Юнгінген. Над творам каля двух месяцаў працаваў мастак Аляксандр Рыбін.\n- Гэтая вайна доўжылася амаль паўтара стагоддзя. Безліч разоў крыжакі прыходзілі ў Гародню, штурмавалі гарадзенскі замак, спальвалі нашыя вёскі, рабавалі нашую зямлю. Грунвальдская бітва паставіла кропку. Гэта была перамога, - адзначае ён.\n- За перамогу пад Грунвальдам дзякавалі Богу нашыя продкі, а таксама можам дзякаваць мы, бо нашая зямля засталася нашай зямлёй.\nПад фрэскай выяўлены гербы Гарадзенскай епархіі з каложскім крыжам, герб "Пагоня" і герб Гародні з аленем святога Губерта\nМужчыну марнуюць алкаголь і жанчыны, а яшчэ больш іх празмернае ўжыванне.\nПаважаць сябе прымушаюць хвароба, надвор'е і кабета.\nТрапіў у сабачую шкуру, куды дзенешся - як ні кажы, начальнік.\nНашыя жанчыны не заўжды знаходзяць нас, як і мы іх.\nКалі старэйшыя сабакі гаўкаюць, меншыя на хвасце сядзяць.\nМужчына той, у каго ёсць грошы. Усе астанія - самцы.\nПрэзідэнт змагаецца з бюракратыяй, як алкаголік з гарэлкаю.\nВыраб і збыт самагонкі ды "самапальнай" гарэлкі поўнасцю пад кантролем міліцыі.\nНе можа плаваць - значыць вадалаз.\nСярод ваўкоў жыў, але гаўкаў па-сабачы.\nДармаед з самага дзяцінства.\nНе фартова казаць купіў, шыкова - дастаў.\nРазумныя думкі студэнты раней пісалі на лаўках, падваконнях, дзвярах і сценах туалетаў, зараз тое самае можна пачытаць ў інтэрнэце.


Беларус Барыс Скосыраў: кароль Андоры - Народная Воля\nЕўропа 20–30 гадоў мінулага стагоддзя была перапоўненая бежанцамі з самых розных краін, якія пацярпелі ад вайны і рэвалюцый. У многіх з бежанцаў не было наогул ніякіх дакументаў. Нарвежац Фрыцьёф Нансен прапанаваў выдаваць такім людзям пашпарт ад імя Лігі нацый, каб яны маглі ўладкоўвацца на працу і перасоўвацца па свеце.\nАтрымаўшы нансэнаўскі пашпарт, Барыс Скосыраў адпраўляецца ў Лацінскую Амерыку, у Калумбію. Там ён арганізоўвае камерцыйнае прадпрыемства “Boris de Skossyreff; import-export, representation” (Барыс дэ Скосыраў; імпарт-экспарт, прадстаўнічыя паслугі). Наогул, на працягу 1924–34 гадоў Скосыраў актыўна падарожнічае з Вялікабрытаніі ў Еўропу і назад. Прычым у Калумбіі актыўна карыстаецца пашпартам Нансэна, а ў Еўропе — галандскім. Менавіта ў Лацінскай Амерыцы Барыс вывучае іспанскую мову, якая спатрэбіцца яму для галоўнай авантуры яго жыцця.\nУ канцы 20 — пачатку 30-х гадоў Скосыраў правёў шмат часу ў Манака, дзе быў захоплены палітыкай тамтэйшых князёў: падатковы рай і даходы ад турызму і казіно. Аналогіі паміж Манака і Андорай напрошваліся самі сабой. Натуральна, у беларускага эмігранта ўзнікла ідэя рэфармаваць адсталую горную даліну з тысячагадовай гісторыяй дзяржаўнасці. Скосыраў быў выдатна адукаваны і здолеў наладзіць сувязі ў арыстакратычных колах многіх еўрапейскіх краін. Ён свабодна гаварыў на англійскай, французскай і нямецкай, а ў Калумбіі ў дасканаласці вывучыў і іспанскую мову. У грошах, мабыць, у пачатку 30-х гг. недахопу ў яго не было: паспяховая камерцыя і сувязь з Флорэнс Мармон дазвалялі яму свабодна падарожнічаць і весці багемны лад жыцця.\nУ Андоры Скосыраў упершыню з’явіўся восенню 1933 года. І адразу зачараваў і ўвёў у ступар мясцовую эліту сваімі еўрапейскімі манерамі і нябачаным дагэтуль тут шыкам. Падарожнічаючы паміж Урхелем у Іспаніі і Андорай па нядаўна пракладзенай шашы, ён наездамі наведваў сесіі Генеральнай рады далін, дзе распавядаў ашаломленым 24 дэпутатам аб тым, якая будучыня можа чакаць іх краіну. У Скосырава быў план рэформаў: адмяніць падаткаабкладанне, адкрыць у краіне курорты і казіно, правесці дэмакратычную рэформу і забяспечыць свабоду прэсы, адкрыць краіну свету і прыцягваць замежныя інвестыцыі. Літаральна за некалькі гадоў Андора павінна была стаць квітнеючай еўрапейскай мікрадзяржавай. Даследчыкі, дарэчы, сцвярджаюць, што так бы яно і было, бо рэформы сапраўды былі добра прадуманы і не маглі не завяршыцца поспехам. Канчатковы план рэформаў у пісьмовым выглядзе быў прадстаўлены парламенту 17 мая 1934 г.\nДля таго, каб дамагчыся светлай будучыні, Генеральны савет далін павінен быў зацвердзіць Барыса ў якасці караля, а краіну абвясціць каралеўствам. У Скосыраева, акрамя манархічных амбіцый, былі і “законныя” падставы прэтэндаваць на трон Андоры: скарыстаўшыся юрыдычным казусам, ён заручыўся лістом Жана Арлеанскага, герцага дэ Гіза, у якім той перадаваў свае правы на княжанне ў Андоры Скосыраву. Як гэта атрымалася Барысу, невядома, але, мабыць, сам Жан Арлеанскі не лічыў Пірэнэйскае княства такім ужо дыяментам у сваёй і без таго віртуальнай кароне.\nПраз менш чым тыдзень пасля разгляду плана рэформ французскія грамадзянскія і іспанскія епіскапальныя ўлады выдалі ордэр на выправаджэнне Барыса Скосырава з Андоры. Наш суайчыннік вымушаны быў пакінуць краіну і з’ехаў, па розных звестках, альбо ў Урхель, альбо ў Торрэдэмбару. Аднак ад свайго плана Скосыраў адмаўляцца не збіраўся. Ужо 6–7 ліпеня ён зноў у Андоры і зноў прапануе Савету далін свой план рэфармацыі краіны з лістом падтрымкі ад герцага дэ Гіза. На наступны дзень, 8 ліпеня, парламент Андоры на падставе герцагскага ліста аб’яўляе краіну каралеўствам, а Скосырава – каралём Барысам I. Рашэнне было прынята амаль аднагалосна: 23 “за” і адзін “супраць”. Працэдура галасавання была праведзена другасна 10 ліпеня з тым жа вынікам. У цэлым гісторыкі сыходзяцца ў меркаванні, што першым днём існавання каралеўства Андора і ўступлення Барыса ў правы манарха можна лічыць 11 ліпеня 1934 года, першы дзень пасля паўторнага галасавання Савета далін.\nДалейшыя факты пра праўленне Скосырава ў Андоры з’яўляюцца часткова пацверджанымі дакументальна, а часткова – ўспамінамі сучаснікаў. Аднаўленню сапраўднай гісторыі Каралеўства Андора і караля Барыса I замінае тое, што архівы іспанскай і каталонскай прэсы 1934 г. былі знішчаныя падчас грамадзянскай вайны ў Іспаніі ў 1936–39 гг. Французская ж прэса шмат увагі такой дробнай праблеме, як Андора, не надавала.\nТак ці інакш, але 11 ліпеня, стаўшы каралём Андоры на цалкам законных падставах, быўшы зацверджаным парламентам і атрымаўшы паўнамоцтвы ад аднаго з са-князёў, Барыс I апынуўся ў сітуацыі, калі яго права на трон аспрэчваў толькі другі са-князь. І вось тут Скосыраў прымае высакароднае, але далёка не самае разумнае рашэнне: 12 ліпеня ён аб’яўляе вайну біскупу Урхеля. Не зусім ясна, што прывяло яго да такога адчайнага кроку. Цалкам верагодна, калі б Скосыраў ведаў пра тое, што каменем перапоны з’яўляюцца казіно, ён мог бы адмовіцца ад гэтай ідэі, няхай нават часова. Тым не менш што здарылася – тое здарылася.\nТрэба, зрэшты, сказаць, што пачатак праўлення Барыса I адзначыўся не аб’яўленнем вайны, а абвяшчэннем Канстытуцыі. Гэты дакумент складаўся ўсяго з 17 артыкулаў, у ім абвяшчалася незалежнасць дзяржавы, роўнасць усіх перад законам, поўная адмена падаткаў, а таксама дэклараваліся грамадзянскія свабоды для ўсіх грамадзян краіны, незалежна ад полу, веравызнання ці палітычных поглядаў. Акрамя іншага, Барыс I адразу ж змяніў дзяржаўную сімволіку ў першы дзень свайго валадарання, і ў андорцаў з’явіўся новы нацыянальны сцяг. На працягу наступнага тыдня Скосыраў выпускае некалькі каралеўскіх указаў, тэксты якіх, на жаль, да цяперашняга часу не захаваліся. Як мяркуецца, ўказамі праводзілася зямельная рэформа, а таксама вызначаліся канкрэтныя крокі па рэфармаванні Андоры.


Цэны на арэнду ў порце Клайпеды могуць вырасці ў наступным годзе - 28.04.2021, Sputnik Беларусь\nДаход порта складаюць зборы з заходзячых у яго суднаў, гэта каля 90%, астатняе - плата за арэнду плошчаў. 28.04.2021, Sputnik Беларусь\nнавіны , у свеце, эканоміка, галоўнае, клайпеда\nДаход порта складаюць зборы з заходзячых у яго суднаў, гэта каля 90%, астатняе - плата за арэнду плошчаў.\nМІНСК, 28 кра – Sputnik. Міністр транспарту Літвы Марыус Скуодыс абмеркаваў з прадстаўнікамі Літоўскай асацыяцыі марскіх пагрузачных кампаній перагляд арэнднай платы ў порце Клайпеды, паведамляецца ў рэлізе літоўскага Мінтранса.\nУ прыватнасці, плануецца падняць не толькі стаўкі па арэндзе плошчаў, але і змяніць методыку падліку партовага збору.\n"Паколькі дзяржава пастаянна інвесціруе ў мадэрнізацыю набярэжных, належную глыбіню ў акваторыі і ў набярэжных, асабліва важна, каб была створана эфектыўная, празрыстая і якая стварае аднолькавыя канкурэнтныя ўмовы методыка арэнды зямлі. Толькі так мы зможам забяспечыць аддачу інвестыцый, выконваць планы развіцця марскога порта", - паведаміў Скуодыс.\nДа 2019 года абароты порта ў Клайпедзе раслі хутчэй, чым іншых гаваняў Балтыйскага мора разам узятых. Пакуль не ішла гаворка пра перанакіраванне патоку беларускіх грузаў у парты Ленінградскай вобласці, доля рэспублікі ў партовым абароце складала 30,5% ад агульнага патоку. Мае Беларусь і 30% акцый тэрмінала насыпных грузаў, які знаходзіцца ў Клайпедскім порце.\nТэрмінал у Расіі\nЦяпер жа Беларусь мае намер перанакіроўваць свае грузы праз расійскія парты. Бакі падпісалі пагадненне аб экспарце беларускіх нафтапрадуктаў праз расійскія парты на Балтыцы. Усяго на працягу бліжэйшых трох гадоў плануецца такім чынам пераваліць 9,8 мільёна тон грузаў.\nРаней прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка прапанаваў губернатару Ленвобласці Аляксандру Драздзенку пабудаваць беларускі тэрмінал у адным з расійскіх партоў на Балтыцы. Але губернатар параіў беларускаму лідэру ўкласціся ў тэрмінал, будаўніцтва якога ўжо ідзе, чым пачынаць самастойную будоўлю.


Круізы Princess працягваюць паўзу аперацый у Аўстраліі\nГалоўная » Артыкулы апошніх навін » Крэйсерскі » Круізы Princess працягваюць паўзу аперацый у Аўстраліі\nАпошнія навіны Аўстраліі • Апошнія міжнародныя навіны • Галоўныя навіны падарожжаў • Крэйсерскі • Навіны раскошы • навіны • Адказны • Бяспека • турызм • транспарт • Абнаўленне прызначэння падарожжа • Розныя навіны\nЗ-за нявызначанасці наконт таго, калі могуць быць знятыя абмежаванні на міжнародныя паездкі, Princess Cruises працягвае паўзу ў аперацыях для круізаў з Аўстраліяй і Новай Зеландыяй да 31 мая 2021 года.\nГосці атрымаюць зваротны крэдыт на будучы круіз (FCC), эквівалентны 100% аплачанай платы за круіз плюс дадатковы незваротны бонус FCC, які складае 25% ад аплачанай платы за круіз. Каб атрымаць вышэйзгаданыя FCC, госць і іх дарадца па падарожжах не патрабуюць ніякіх дзеянняў.\nАкрамя таго, госці могуць пазбавіцца бонуснай прапановы FCC і запатрабаваць вяртання грошай, выплачаных падчас іх браніравання. Госці маюць права вярнуць грошы да 30 лістапада 2020 г., альбо яны аўтаматычна атрымаюць прапанова па змаўчанні, пералічанае вышэй.\nПрынцэса будзе абараняць камісіі кансультантаў па падарожжах пры браніраванні скасаваных круізаў, якія былі аплачаны ў поўным аб'ёме, прызнаючы важную ролю, якую яны адыгрываюць у бізнэсе круізнай лініі і поспеху. Самую свежую інфармацыю і інструкцыі для заказаных гасцей, якія пацярпелі ад адмены, а таксама дадатковую інфармацыю пра FCC і вяртанне грошай можна знайсці ў Інтэрнэце


Адпачынак на вадзе — Воложин. Працоўная слава. Новости Воложина и Воложинского района\nАдпачынак на вадзе\nВыдатна адпачыць летам, асабліва ў гарачае надвор’е на беразе рэчкі ці возера, але кожны год на вадаёмах гінуць людзі. Часцей за ўсё гэта адбываецца падчас купання, асабліва ў тых месцах, якія для гэтага не прызначаны. Каб не здарылася бяды, важна выконваць адпаведныя правілы. Што ведаюць пра бяспеку на вадзе, мы вырашылі запытацца ў валожынцаў.\nДзмітрый АРЦЮКЕВІЧ, навучэнец 2-а курса Валожынскага сельскагаспадарчага прафесіянальнага ліцэя\n– Плаваць навучыўся гадоў пяць таму. Добра ведаю і заўсёды прытрымліваюся правіл бяспекі на вадзе. Разам з сябрамі адпачываем у спецыяльна адведзеных і абсталяваных для гэтага месцах: на Валожынскім і Сакаўшчынскім вадасховішчах, “Жоўтым беразе”. У халодную пару года люблю наведваць басейн у фізкультурна-аздараўленчым комплексе. Ведаю правілы выратавання, пры неабходнасці магу аказаць першую дапамогу. Дарэчы, гэта ўменне мне аднойчы ўжо спатрэбілася: малады мужчына няўдала нырнуў, моцна стукнуўся грудзьмі аб ваду і страціў прытомнасць. Мы з сябрам не разгубіліся, выцягнулі яго на бераг і зрабілі ўсё неабходнае.\nВольга РАДЫНА, кіраўнік гуртка дзённага знаходжання для інвалідаў\n– Пытанне бяспекі на вадзе для мяне вельмі актуальнае, бо выхоўваю маленькую дачушку. Пачну з таго, што перад выхадам з дому ў сонечнае надвор’е абавязкова выкарыстоўваю і для сябе, і для дзіцяці сонцаахоўны крэм, надзяваю галаўныя ўборы. Жывём мы ва ўласным доме, летам у двары абавязкова ўсталёўваем надзіманы басейн. Танюша вельмі любіць папесціцца вечарам у цёплай вадзе. Зразумела, што дзяўчынка ў гэты час абавязкова знаходзіцца пад маім наглядам. Яе таксама вучу, што без дарослых падыходзіць, а тым больш залазіць у басейн нельга. Сама я да вады раўнадушная, таму на рэчцы, вадасховішчах бываю ведьмі рэдка.\nАнатолій ФЕСЮН, электрык будаўнічай арганізацыі г. Мінска\n– Выконваць правілы бяспекі на вадзе вельмі важна. Ад гэтага залежыць здароўе, а часам – і жыццё чалавека. Калісьці мне давялося працаваць выратавальнікам на Валожынскім вадасховішчы ад раённай арганізацыі таварыства выратавання на водах. Тады пабачыў шмат выпадкаў людскога глупства і бестурботнасці. Дарослыя мужчыны і жанчыны ў стане алкагольнага ап’янення спрабуюць лезці ў ваду, плаваць. Падлеткі і маладыя людзі не заўсёды прытрымліваюцца правіла не заплываць за буйкі, падчас гульняў у вадзе хапаюць адзін аднаго за рукі і ногі, вырабляюць розныя піруэты. Бацькі часам пакідаюць малых дзяцей без нагляду. Зразумела, што ўсё гэта ў адну хвіліну можа прывесці да бяды, і работа выратавальніка – не дапусціць такога.\nСвятлана РАХМАНЬКО, настаўнік біялогіі і геаграфіі Дорскага вучэбна-педагагічнага комплексу\n– Свежае паветра і вада з’яўляюцца выдатнымі загартоўваючымі фактарамі, і летнія канікулы – цудоўны час для адпачынку на прыродзе. Як настаўнік, я стараюся прывіць сваім выхаванцам правілы бяспечных паводзін, у тым ліку – і на вадзе. Вельмі важны ў гэтым пытанні прыклад бацькоў, іх кантроль за тым, дзе знаходзяцца дзеці, чым займаюцца. Сама я плаваю нядрэнна, але на адкрытых вадаёмах амаль не бываю, У свой час давялося адпачываць на Северным і Балтыйскім морах, дзе таксама абавязкова прытрымлівалася такіх простых і ў той жа час важных правіл. Добра разумею, што толькі асабістая асцярожнасць, абачлівасць і адказнасць могуць засцерагчы ад бяды.\nСяргей ПАШКОЎСКІ, вучань 9 класа сярэдняй школы № 1 г. Валожына\n– Пра бяспеку на вадзе нам шмат расказваюць у школе. Гэта і настаўнікі, і прадстаўнікі раённых пярвічных арганізацый таварыства выратавання на водах, аддзела па надзвычайных сітуацыях. Не пакідаюць без увагі гэта пытанне і мае бацькі. Я заўсёды прытрымліваюся іх рэкамендацый. Цяпер стаіць гарачае надвор’е, і мы сям’ёй часта адпачываем на Сакаўшчынскім вадасховішчы ці “Жоўтым беразе”, ніколі не наведваемся на месцы, не адведзеныя для купання. Бацька добра плавае, навучыў гэтаму і нас з братам, таму адчуваю сябе ў вадзе бяспечна, але добра разумею, што ніякія свавольствы тут недапушчальныя.\nПад правадамі рыбалцы не месца!\nМЕДЫКІ ПАДВОДЗІЛІ ВЫНІКІ ЗА МІНУЛЫ ГОД


Героі на краі прорвы. Рэпартаж з прытулку для жанчын у Магілёве | EU Neighbours\nEU Neighbours УСХОД ЕС У ДЗЕЯННІ Гiсторыi Героі на краі…\nМы накіраваліся ў Магілёў, дзе ў прыватнай сацыяльна-педагагічнай установе адукацыі «SOS–Дзіцячыя вёскі Магілёў» працуе Сацыяльны крызісны цэнтр.\n«Людзі, якія ідуць у прытулак — героі»\nЦэнтр фінансуе грамадская арганізацыя «SOS–Дзіцячыя вёскі», якая з'яўляецца заснавальнікам SOS–Дзіцячых вёсак у Бараўлянах, Мінску, Марынай Горцы і Магілёве. У кожнай з гэтых дзіцячых вёсак ёсць цэнтр па падтрымцы жанчын у складанай жыццёвай сітуацыі, уключна з прытулкам.\nВядучы спецыяліст па прафілактыцы сацыяльнага сіроцтва «SOS-Дзіцячыя вёскі» Алеся Чарняўская распавяла, што іх арганізацыя з 1991 года з'яўляецца членам Міжнароднай арганізацыі SOS-Kinderdorf International, якая фінансуе Дзіцячыя вёскі ў 136 краінах.\nУ апошнія гады «SOS-Дзіцячыя вёскі» атрымлівалі дадатковае фінансаванне ад Еўрапейскага саюзу ў рамках праектаў «Бяспека. Права на жыццё без гвалту. Школа бацькоў», а таксама праекту «Школа бацькоў» (прасоўванне пазітыўнага бацькоўства ў Беларусі).\n«Крызісны цэнтр у Магілёве мы адкрылі дзякуючы дадатковаму фінансаванню ад SOS-Kinderdorf International у 2007 годзе, — сказала Алеся Чарняўская. — У сярэднім больш за 25 жанчын і дзяцей штогод праходзіць праз кожны з пяці нашых прытулкаў, гэта значыць усяго каля 125 чалавек».\nАлеся Чарняўская кажа, што рашэнне скарыстацца дапамогай крызіснага цэнтра цяжка даецца жанчынам, а арганізацыя бярэ на сябе вялікую адказнасць:\n«Жанчына, якая згаджаецца на пераезд у прытулак, часцей за ўсё знаходзіцца на краі прорвы. Ёй няма куды ісці, але на месцы заставацца немагчыма. Кагосьці збіваюць дома, а хтосьці знаходзіцца пад пагрозай адабрання дзіцяці з сям'і. Можна сказаць, што людзі, якія ідуць у прытулак, — героі. Яны прымаюць складанае рашэнне і рэальна мяняюць сваё жыццё».\n«Мне няма куды ісці»\nЧасцей за ўсё падапечнымі прытулкаў становяцца маці і дзеці з сем'яў, дзе ў дзіцяці ёсць вялікая рызыка страціць сямейнае асяроддзе. Калі ў сям'і, напрыклад, бацькі п'юць, пакідаюць малых дзяцей без нагляду, без ежы, могуць прызнаць, што дзіця знаходзяцца ў сацыяльна небяспечным становішчы (СНС). А ў выпадку адсутнасці якіх-небудзь змен сітуацыі ў сям'і — адабраць.\nInside the Social Crisis Centre for Women in Mahilyow\nСям'я Наташы — яна і 14-гадовы сын Саша — знаходзяцца ў СНС. Жанчына трапіла ў цяжкую жыццёвую сітуацыю праз тое, што ёй з дзіцём няма дзе жыць. Яе частка дому, які яна дзеліць з братам-алкаголікам, прыйшла ў непрыдатнасць.\nУсю мінулую зіму Наталля здымала жыллё, а за гэты час яе брат канчаткова дабіў дом. Ён літаральна развальваецца, жыць там немагчыма. Каб адрамантаваць дом, трэба ўкласці вельмі шмат грошай, якіх няма.\nНаталля працуе па начах у клінінгавай кампаніі, зарабляе крыху больш за 300 рублёў. У жанчыны няма ніякай дапамогі ад бацькі дзіцяці, бацькі памерлі.\nПедагог Сацыяльнага крызіснага цэнтра «SOS-Дзіцячая вёска Магілёў» Юлія Барчан лічыць, што «сітуацыя Наташы сапраўды вельмі сур'ёзная, бо ў яе дарослае дзіця». У 14 гадоў хлопчыку было б вельмі цяжка страціць сям'ю.\nСаша і Мікіта\nУ дваццацігадовай Сашы таксама бяда з жыллём. Яе сыну Мікіту 9 месяцаў. Саша кажа, што перад ёй стаяў выбар — або дзяржава забярэ дзіця, або яна паедзе ў прытулак.\nСаша — сірата, жыла ў прыёмнай сям'і ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Пра тое, якімі былі людзі, што вырасцілі яе, кажа коратка: «Пойдзе».\nКалі дзяўчыне споўнілася 18 гадоў, яна пасялілася, як сама кажа, у сужыцеля, бацькі дзіцяці: «Я вярнулася з радзільні да яго, але пражыла з ім толькі тры месяцы, ён стаў падымаць на мяне руку, а потым выгнаў». Аліменты ад яго Саша не атрымлівае — не вызначала бацькоўства, кажа, што пакуль не хоча гэтага рабіць.\nТакіх жанчын, якіх або дома білі, або пакінулі ў сітуацыі, калі яны аднаасобна не спраўляліся з цяжкасцямі, у прытулку цяпер восем, у кожнай з іх па дзіцяці. Самаму малодшаму толькі-толькі споўнілася тры месяцы, а самаму старэйшаму, сыну Наташы, — 14 гадоў. У кожнай свой пакой, кухня і вітальня — агульныя.\nЧасам, калі здараецца экстранная сітуацыя, селяць дзвюх маці ў адзін пакой.\n«Наша задача — падтрымаць у цяжкі момант, зрабіць сям'ю самадастатковай»\nУ цэнтры ёсць комплекс паслуг для цяжарных, для жанчын, якія апынуліся ў крызіснай жыццёвай сітуацыі, жанчын-ахвяр хатняга гвалту з малымі дзецьмі.\nЧасцей за ўсё ў цэнтры жывуць маладыя мамы, часам непоўнагадовыя.\n«Такія маладыя маці часта не маюць даходу, не эмансіпаваныя, не могуць даглядаць за дзіцем так, як гэта неабходна, — распавяла кіраўнік Сацыяльнага крызіснага цэнтра для жанчын Алена Пушкарова. — У дзяржавы няма іншага спосабу абараніць дзіця, акрамя як адабраўшы яго ў маці. Мы ж можам дапамагчы тым, што паселім маму і дзіцяці ў наш прытулак, навучым асновам мацярынства, догляду за дзіцём. Наша задача — падтрымаць у цяжкі момант, зрабіць сям'ю самадастатковай, каб жанчына магла жыць без старонняй дапамогі».\nАсаблівасць Сацыяльнага крызіснага цэнтру ў тым, што тут аказваюць дапамогу комплексна, прычым прафесійна.\nПсіхалагічная дапамога з'яўляецца асновай працы — тут і індывідуальнае кансультаванне, і заняткі па развіцці асобы. Сацыяльная падтрымка ўключае ў сябе, акрамя кансультацый, суправаджэнне жанчын для атрымання доступу да даступных сацыяльных, медыцынскіх і іншых паслуг.\nПедагагічная дапамога і падтрымка — гэта адукацыйныя мерапрыемствы для маці, трэнінгі бацькоўскай эфектыўнасці, падрыхтоўка да свядомага мацярынства. Тут працуе некалькі груп самадапамогі для жанчын.\nГэта страшнае слова «СНС»\nМногія жанчыны не давяраюць дзяржаўным інстытутам і не звяртаюцца да іх па дапамогу, бо баяцца апынуцца ў СНС, баяцца, што ў іх забяруць дзяцей, калі яны звернуцца ў міліцыю.\n«Відавочна, што праблема гвалту ў сям'і існуе, што ў выніку фізічнага, псіхалагічнага гвалту пакутуюць дзеці. На жаль, ахвяры часта пра яго не кажуць, зыходзячы з памылковага сораму,» — адзначае Алена Пушкарова.\nЯна ўпэўненая, што ўсё залежыць ад саміх жанчын: «Калі жанчына сапраўды хоча змяніць сітуацыю, пазбавіцца ад гвалту і захаваць дзяцей, яна будзе звяртацца па дапамогу. СНС не варта баяцца, гэты статус толькі азначае, што сям'я будзе знаходзіцца на кантролі і можа атрымаць дапамогу».\nНаташа, маці 14-гадовага Сашы, дадае, што «СНС не страшны, нават ёсць свае плюсы. » Яна лічыць, што дзякуючы СНС яна і дзіця жывуць у нармальных умовах у прытулку, а школа ёй дапамагае.\nДапамагчы атрымліваецца не ўсім\n8 сакавіка адсвяткуюць у цэнтры не ўсе жанчыны, з якімі мы пазнаёміліся.\nНаташа кажа, што будзе тут адназначна — ісці няма куды, ды і ведае, што ў прытулку дзіця ў бяспецы: «Упэўненая, што Саша мяне павіншуе. На кожны жаночы дзень, пачынаючы з узросту дзіцячага садка, ён абавязкова малюе мне паштоўку».\nА вось Саша, маці дзевяцімесячнага Мікіты, вяртаецца ў інтэрнат. Саша планавала жыць у цэнтры да лета, аднак не змагла выконваць правілы цэнтра. Што будзе далей з ёй і яе дзіцём, цяпер залежыць толькі ад яе.\nУ цэнтры зыходзяць з таго, што самае важнае — захаваць сям'ю, гэта значыць маці для дзіцяці. Але калі ствараецца пагроза бяспекі для дзіцяці, дык, распавяла Юлія Барчан, прытулак сам можа ініцыяваць працэс адабрання дзіцяці, і з крызіснага цэнтру маці сыходзіць адна:\n«Вельмі юныя дзяўчыны часта не гатовыя займацца дзіцём. Яны ў такім узросце хочуць пастаяннага свята, кахання, спатканняў. Аднак у нас гэтыя спатканні могуць быць толькі ў спецыяльным памяшканні, дзе можна сустракацца і з мужчынамі, і са сваякамі. Аднак дапусціць, каб у агульны пакой, дзе ёсць дзеці і іншыя жанчыны, прыходзілі і высвятлялі адносіны мужчыны, ад якіх жанчына сышла ў наш прытулак, мы не можам. Вось у канцы лютага з'ехала дадому Жэня, якой толькі-толькі споўнілася 18. Яна таксама не змагла выконваць правілы».\nУ цэнтры таксама спрабавалі дапамагчы 19-гадовай маці, у якой было трое дзяцей. Аднак яна так і не змагла іх захаваць, таму што была не ў стане пра іх клапаціцца.\nСа свайго досведу працы ў цэнтры Юлія Барчан бачыць, што ў крызіснай сітуацыі часцей за ўсё аказваюцца жанчыны без падтрымкі сям'і. Такім жанчынам, большасць з якіх не атрымалі ў дзяцінстве любові, добрага прыкладу сямейнага жыцця, выхавання і адукацыі, цяжка быць мамамі, тым больш што многія з іх аказваюцца адзінокімі бацькамі.\nСпецыялісты цэнтра адзначаюць, што калі жанчына не спраўляецца з бацькоўствам або жыве ў сітуацыі гвалту, дык няма нічога ганебнага ў тым, каб звярнуцца па дапамогу.\nУ сітуацыі гвалту можа апынуцца жанчына любога ўзросту і любога сацыяльнага статусу. Гвалт, кажуць тут, нельга замоўчваць, яго трэба спыніць. А каб пра гэта падумаць, Міжнародны жаночы дзень — добрая нагода.\nБеларусь Гендарныя пытанні Грамадзянская супольнасць Скразныя напрамкі


Веснік SciTech 3.2 | hsyeo.com\nВаша штомесячная доза найноўшых навук і тэхналогій.\nГэта не рэдкасць, калі мы адчуваем сябе здзіўленымі тым, як імкліва тэхналогія пераўзыходзіць сябе кожную секунду, бачачы, як кожнае дзіўнае навукова-фантастычнае ўтварэнне становіцца рэальнасцю. Але не варта хвалявацца.\nАд квантовых вылічэнняў, якія кідаюць выклік звычайным камп'ютэрным тэхналогіям, да вочных кропель, якія назаўсёды вылечваюць зрок, Pragyan даў вам магчымасць ахапіць будучыню заўтра.\nНовы тып фотасінтэзу можа перапісаць падручнікі\nУсе зялёныя расліны і некаторыя формы бактэрый выкарыстоўваюць хларафіл-а падчас фотасінтэзу для сінтэзацыі кіслароду і карысных біяхімічных рэчываў, такіх як складаныя цукру з вады і вуглякіслага газу. З-за характару паглынання хларафіла-а большасць гэтых арганізмаў выкарыстоўваюць энергію з чырвонага святла ў бачным спектры для гэтага працэсу. Такім чынам, гэта лічыцца "чырвонай мяжой", гэта мінімальная колькасць энергіі, неабходнай для фотасінтэзу.\nАднак у нядаўнім адкрыцці пад кіраўніцтвам Імперскага каледжа ў Лондане было выяўлена, што некаторыя тыпы арганізмаў выкарыстоўваюць амаль інфрачырвонае святло для фотасінтэзу. Прафесар Біл Рэзерфард, біяхімік, мяркуе, што гэта можа змяніць наша разуменне самых асноў працэсу. Было выяўлена, што гэтыя арганізмы, вядомыя як цианобактерии, знойдзены ў бактэрыяльных кілімках у нацыянальным парку Йеллоустоун і пляжных скалах у Аўстраліі, і ў выпадку наяўнасці блізкага інфрачырвонага выпраменьвання адключаецца стандартны хларафіл-а, у той час як хларафіл-f бярэ на сябе панаванне. Гэта дазваляе цианобактериям працаваць у нізкаэнергетычных умовах за межамі "чырвонай мяжы".\nГэты новы прарыў можа змяніць метады, якія разгортваюцца для пошуку жыцця за межамі нашай планеты, і пашырыць нашы шанцы. Што яшчэ больш важна, гэта дапаможа навукоўцам у распрацоўцы генетычна мадыфікаваных культур, якія могуць у поўнай меры выкарыстаць вялікую даўжыню хваль і выжыць у больш шырокім дыяпазоне умоў.\nКаб даведацца больш, наведайце ScienceDaily\nКвантовы перанос ужо не верагодны\nБольш хуткія тэмпы перадачы дадзеных ніколі не былі больш важнымі і цяпер вельмі запатрабаваныя. Квантовыя інфармацыйныя тэхналогіі - неад'емная частка гэтага кроку на шляху больш хуткай перадачы. Нягледзячы на тое, што ў гэтай галіне былі дасягнуты вялікія поспехі, гэта было прапісана з нізкім узроўнем прадказальнасці і дакладнасці, абодва яны вельмі важныя.\nНядаўна каманда фізікаў з ETH Zurich прабіла разбурэнне Зямлі. Камандзе ўдалося перанесці квантавую інфармацыю паміж двума квантавымі бітамі прыкладна ў метры адзін ад аднаго націскам кнопкі і з высокай дакладнасцю.\nУ адрозненне ад звычайнай перадачы, квантавыя тэхналогіі выкарыстоўваюць квантавыя біты як элементарную адзінку перадачы, а таксама могуць узяць на сябе біты суперпазіцыі, акрамя звычайных 0 і 1. Дзякуючы вельмі адчувальнай прыродзе, стацыянарны кубіт ператвараецца ў «лятучы» кубіт і зноў вяртаецца ў іншы стацыянарны. Метад каманды, у адрозненне ад любых іншых раней, з'яўляецца дэтэрмінаваным з 80% дакладнасцю перадачы. Вынік каманды быў прызнаны ўзорным для першага выпрабавання.\nГэта новае адкрыццё дапаможа хутка перанесці даследаванні і распрацоўкі ў галіне квантавых кампутараў і квантавай крыптаграфіі. Будаўніцтва квантовага вылічальнага цэнтра за кошт выкарыстання звышправодных кабеляў у бліжэйшы час не здаецца занадта надуманым.\nЧытайце далей на: Science Daily\n"Нанакапы", якія фіксуюць ваш зрок\nЗапатэнтаваная новая ідэя можа патэнцыйна пазбавіць акуляры іх статусу жыццёва важных інструментаў паўсядзённага жыцця простаму моднаму аксэсуару. Распрацаваны доктарам Дэвідам Смаджа, афтальмолагам медыцынскага цэнтра Шаарэ Зэдэк і Універсітэта Бар-Ілан, ён быў прадстаўлены рэвалюцыйным метадам лячэння зроку ад любых вогнетрывалых недахопаў, у тым ліку вельмі распаўсюджанай блізарукасці і дальназоркасці.\n"Нанакропы", прызначаныя для замены лінзаў і акуляраў, настолькі ўніверсальныя ў сваім ужыванні, што даследчыкі сцвярджаюць, што з іх дапамогай можна вылечыць нават мультыфакальную рэфракцыю, што справіцца нават звычайнымі метадамі даволі складана. Калі раннія эксперыменты на рагавіцах свіней былі вельмі паспяховымі, можна з упэўненасцю зазірнуць у наша сучаснае будучыню.\nДля атрымання дадатковай інфармацыі наведайце: Ерусалімскі пост\nВіртуальная нерухомасць захоплівае\nБольшасць гульцоў Minecraft там хацелі б пачуць, што кампанія "Decentraland" распаўсюджвае ўчасткі свайго віртуальнага горада "Genesis City"; aspace зямлі, дзе вы можаце дазволіць вашай фантазіі разгуляцца. Усё гэта здаецца цудоўным. За выключэннем таго, што гэта не дзіцячая гульня, за тысячы долараў прадаюцца сюжэты. Напрыклад, агенцтва Bloomberg паведамляе, што ўчастковы кавалак зямлі ў 1100 квадратных футаў вырас на 200 000 долараў.\nЧастка гэтай канцэпцыі матывуецца хуткім ростам індустрыі віртуальнай і дапоўненай рэчаіснасці, якая да 2020 года будзе каштаваць 162 млрд долараў. Па гэтай логіцы, калі віртуальная нерухомасць будзе захоплена, людзі схільныя ўспрымаць яе як добрыя інвестыцыі. Акрамя таго, у цяперашні час інвестары не паспяваюць развеяць, здавалася б, "вар'яцкія" ідэі, прагледзеўшы, як некалькі людзей на працягу ночы становяцца мільярдэрамі ад іншай "вар'яцкай" ідэі - Bitcoin.\nАкрамя таго, шмат якія раннія інвестары ў віртуальную нерухомасць паведамляюць пра вялікую прыбытак з-за імклівых выдаткаў на ўчастак за кошт Decentraland, які за 30 секунд прынёс 26 мільёнаў долараў ад іх ICO.\nКаб даведацца больш, наведайце футурызм\nМаладая, пыльная, падшыпнікавая зорка нагадвае нам, што "чужыя мегаструктуры" - не адзіны адказНелінейная гісторыя падарожжаў у часеСпытайце ў Ітана: адкуль мы ведаем, што Сусвет 13,8 мільярдаў гадоў?Падзел левага мозгу / правага мозгу - гэта міфДзеці-дызайнеры тут. Што наступнае змяненне?Чытанне загалоўкаў пра вегетарыянцаў і дэпрэсію прыгнятае: адказ СМІ пасля ...Дэмаграфія здароўя (эпідэміялогія) у веганскім кантэксце


Папская швейцарская гвардыя — Вікіпедыя\n(Пасля перасылкі з Швейцарская гвардыя)\nШвейцарская гвардыя — адзін з відаў узброеных сіл Ватыкана.\nБыла створана па распараджэнні папы рымскага Юлія II, вядомага заступніка мастацтва. Але ён увайшоў у гісторыю і як адзін з самых ваяўнічых пап - Юлій II вёў бесперапынныя войны на працягу ўсяго пантыфікату (1503-1513). Маючы патрэбу ў падначаленым яму войску, ён спыніў свой выбар на швейцарскіх салдатах, якія служылі ў той час у шматлікіх еўрапейскіх краінах і якія лічыліся лепшымі салдатамі ў Еўропе. 22 студзеня 1506 г, калі Юлій II зладзіў прыём у гонар першых 150 швейцарскіх гвардзейцаў, лічыцца афіцыйнай датай стварэння гвардыі.\nГвардзейцам абавязаны сваім выратаваннем папа Клімент VII. Абараняючы яго 6 мая 1527 года падчас захопу і разграблення Рыма войскамі імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі Карла V загінулі 147 гвардзейцаў. З тых часоў у памяць аб гэтай падзеі навабранцы гвардыі прымаюць прысягу 6 мая - у Дзень швейцарскай гвардыі.\nБылі ў гісторыі гвардыі моманты, калі неабходнасць яе існавання ставілася пад сумнеў. У пачатку XIX стагоддзя Швейцарская Канфедэрацыя адмяніла наёмную ваенную службу за межамі краіны, а ў 1970 папа Павел VI, імкнучыся падтрымаць міратворчы вобраз Рымска-каталіцкай царквы, абвясціў аб роспуску ваенных падраздзяленняў Ватыкана.\nУзята з "https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Папская_швейцарская_гвардыя&oldid=1920829"\nАпошняе змяненне старонкі адбылося 21:34, 2 сакавіка 2015.


Расіяне выказаліся аб аб'яднанні Расіі і Беларусі - 12.09.2020, Sputnik Беларусь\nПа дадзеных апытання УЦДГМ, 43% расійскіх грамадзян не хочуць аб'яднання ў адну дзяржаву, 22% выказаліся аб раўнапраўным саюзе дзвюх краін. 12.09.2020, Sputnik Беларусь\n© Sputnik / Сергей Гунеев / Перайсці ў фотабанкПрэзідэнт РФ Ул. Пуцін і прэзідэнт Беларусі А. Лукашэнка\nПа дадзеных апытання УЦДГМ, 43% расійскіх грамадзян не хочуць аб'яднання ў адну дзяржаву, 22% выказаліся аб раўнапраўным саюзе дзвюх краін.\nМІНСК, 12 вер - Sputnik. Па дадзеных чарговага апытання УЦДГМ, 43% расіян мяркуюць, што Саюзная дзяржава Беларусі і Расіі не павінна прывесці да аб'яднання краін у адну, на іх думку дастаткова падтрымліваць добрасуседскія адносіны паміж дзяржавамі.\n11 верасня 2020, 14:45\nЧарговае даследаванне УЦДГМ праводзілася ў жніўні 2020 года сярод 1,6 тысячы расіян старэйшых за 18 гадоў метадам тэлефоннага інтэрв'ю, рэспандэнты адказвалі на пытанне "Якім вы самі хацелі б бачыць расійска-беларускую Саюзную дзяржаву".\nУ выніку былі атрыманы наступныя вынікі: 22% (амаль чвэрць рэспандэнтаў) выказаліся за паглыбленне інтэграцыі і аб'яднанне дзвюх краін на раўнапраўнай аснове, 43% расейцаў аб'яднання ў адну краіну не хочуць, і 17% падтрымалі ідэю ўваходжання Беларусі ў склад Расіі на правах аднаго або некалькіх рэгіёнаў. Не далі адказу 12%, а 5% не змаглі адказаць.\nТаксама, па дадзеных даследавання, 57% апытаных грамадзян РФ ведаюць аб стварэнні Саюзнай дзяржавы, 16% з іх добра інфармаваныя пра яе.\nНагадаем, тэма далейшай інтэграцыі дзвюх дзяржаў у ліку іншых актуальных тэм будзе абмяркоўвацца на маючай адбыцца сустрэчы прэзідэнтаў Расіі і Беларусі Уладзіміра Пуціна і Аляксандра Лукашэнкі ў Сочы, якая пройдзе ў панядзелак 14 верасня.


08 сьнежань 2017, 10:31\nПраз справу галкіпэра Верамко БАТЭ можа пазбавіцца чэмпіёнскага тытулу\nНа сайце фэдэрацыі паведамляецца, што афіцыйная цырымонія «Зорны мяч», першапачаткова прызначаная на 9 сьнежня, пераносіцца, дата будзе агучана пазьней.\nЯк удакладнілі ў асацыяцыі, зацікаўленыя бакі аспрэчаць вэрдыкт выканкаму БФФ, і ў выпадку новага рашэньня гэта можа наўпрост паўплываць на вынікі чэмпіянату краіны.\n10 лістапада Апэляцыйны камітэт вярнуў БАТЭ тры ачкі, якіх барысаўскі клюб пазбавілі рашэньнем Дысцыплінарнага камітэту пасьля перамогі над «Слуцкам». БАТЭ быў прызнаны вінаватым у неправамернай заяўцы на гульню запаснога галкіпэра Сяргея Верамко і пакараны грашовым штрафам на 2 тысячы базавых велічынь (46 тысяч рублёў).\n6 жніўня, падчас матчу паміж камандамі «Менск» і БАТЭ, Верамко ужыў фызічную сілу да арбітра Віталя Севасьцьяніка. Ён быў дыскваліфікаваны на пяць матчаў і аштрафаваны на 50 базавых велічынь (1150 рублёў). Тэрмін заканчваўся перад сустрэчай БАТЭ са «Слуцкам» 23 верасьня і Верамко быў унесены ў пратакол. Аднак высьветлілася, што штраф ён так і не заплаціў. Гэта і стала нагодай для разбору.\nАле неўзабаве Апэляцыйны камітэт апублікаваў матывавальную частку рашэньня, у якой патлумачыў, чаму адменены папярэдні вэрдыкт.\nПасьля гэтага клюбы, якія змагаліся за чэмпіёнства, найперш менскае «Дынама» і салігорскі «Шахтар», ініцыявалі пазачарговае паседжаньне выканкаму футболу з патрабаваньнем неадкладна вярнуцца да скандальнай і прынцыповай справы.\nУ выпадку, калі БАТЭ зноў пазбавяць 3 ачкоў, на першае месца ў турнірнай табліцы ўздымуцца менскія дынамаўцы, якія пры роўнасьці пунктаў саступілі першую пазыцыю барысаўцам за кошт асабістых сустрэч.


Новы мюзікл Іллі Авербуха з Таццянай Наўкай у галоўнай ролі пакажуць у Мінску\n17:33 07.12.2016 (абноўлена 17:35 07.12.2016) Атрымаць кароткую спасылку\nСусветная прэм'ера мюзікла Іллі Авербуха "Кармэн" пройдзе ў Мінску з 15 па 18 снежня, следам пастаноўка наведае Лондан і Сафію.\nМІНСК, 7 сне — Sputnik. На чатыры дні лёд "Мінск-Арэны" растопяць гарачыя іспанскія матывы "Кармэн". Мюзікл Іллі Авербуха ў Мінску пачынае свае сусветныя гастролі. У Беларусь прыедзе некалькі фур з абсталяваннем, 80 тон дэкарацый і велізарная каманда тэхнікаў. Але галоўнае — ролю Кармэн выканае знакамітая фігурыстка Таццяна Наўка, разам з ёй на лёд выйдзе Аляксей Ягудзін.\n"Мінск-Арэна" — ультрасучасны палац, нам нават хацелася б, каб пляцоўка была больш камернай, а не гэтак маштабнай. Мы верым, што мінскі глядач зацікавіцца шоу ", — растлумачыў Ілья Авербух, рэжысёр-пастаноўшчык, харэограф і генеральны прадзюсар мюзікла.\nПастаноўшчык мюзікла "Кармэн" Ілья Авербух абяцае захапляльнае відовішча\nЁн таксама распавёў, што Наўка — не адзіная выканаўца ролі Кармэн. Роля галоўнай гераіні ў некаторых пастаноўках выконвае фігурыстка Маргарыта Драбязка. Але Авербух упэўнены, што хоць Наўка і бландынка, яе характар і тэмперамент прымусяць гледача паверыць у тое, што перад імі сапраўдная іспанка Кармэн.\nДля самой Наўкі музыка "Кармэн" звязаная з удзелам у Алімпіядзе — пасля выступу пад гэтую знакамітую музыку фігурыстка дагэтуль асацыююць з Кармэн. З тых часоў мінула дзесяць гадоў, і пастаноўка, якую пакажуць у Мінску, не будзе класічнай інтэрпрэтацыяй гісторыі.\nПасля выступу на Алімпіядзе пад музыку Бізэ Таццяна Наўка ў многіх асацыюецца з Кармэн\nДарэчы, летні сезон "Кармэн" правяла ў Сочы, следам прайшлі гастролі ў Краснадары, а пасля таго, як пастаноўку пакажуць у Мінску, яна адправіцца ў Лондан і Сафію. Сам Авербух прынцыпова хацеў пачаць сусветны тур з Мінска. У інтэрв'ю карэспандэнту Sputnik ён распавёў, што нягледзячы на розніцу ў геаграфіі, тэмпераментных жанчын у Беларусі і Расіі не менш, чым у гарачай Іспаніі.\nНягледзячы на тое, што Таццяна Наўка - бландынка, яе характар і тэмперамент прымусіць гледача паверыць у тое, што перад імі сапраўдная іспанка Кармэн\n"Я вельмі люблю Мінск. Паглядзець на яго па-новаму атрымалася, калі прыязджаў на Чэмпіянат свету па хакеі. У мяне засталіся вельмі пазітыўныя ўражанні: па-першае, наша каманда выйграла, па-другое, прыехаў я на машыне, і мне ўдалося паглядзець горад, седзячы за рулём. А гэта заўсёды інакш, чым кут агляду з пасажырскага месцы", — падзяліўся ўспамінамі Авербух.\nРэжысёр-пастаноўшчык мюзікла прызнаўся, што дэталёва вывучыў ці ледзь не ўсе існуючыя інтэрпрэтацыі на тэму Кармэн і нават паглядзеў пастаноўку ў Іспаніі. Вывучыўшы існуючы матэрыял, пачаў імправізаваць.\nЗ выступу ў Мінску мюзікл Іллі Авербуха пачынае свае сусветныя гастролі\nЖурналісты ў сваіх рэцэнзіях на мюзікл сцвярджаюць, што "адарвацца проста немагчыма — гэта як глядзець на агонь". У беларускага гледача будзе чатыры дні на тое, каб паглядзець на гэты "агонь" і запомніць Кармэн такой, якой яе ўбачылі знакаміты харэограф і фігурыст Ілья Авербух і легендарная расійская фігурыстка Таццяна Наўка.\nІлля Авербух, Таццяна Наўка, Беларусь, Мінск


Заява Майкла Скэнлана | Новы Час\nЧасовы павераны ў справах ЗША ў Беларусі Майкл Скэнлан прадставіў беларускім журналістам новага першага сакратара амбасады — Крыстафера Паніку. У кола абавязкаў дыпламата\nўваходзяць у тым ліку і сувязі са СМІ.\nБеларусь для Крыстафера Панікі знаёмая краіна: дзесяць гадоў таму ён ужо працаваў у амбасадзе ЗША. Вяртанне дыпламата, які ведае Беларусь, можна лічыць знакам увагі амерыканскага знешнепалітычнага\nведамства да нашай краіны.\nПрадстаўляючы Крыстафера Паніку, спадар Скэнлан нагадаў сітуацыю 2008 года, калі па рашэнні беларускіх уладаў Беларусь вымушаны былі пакінуць амерыканскія дыпламаты, абвешчаныя персонамі нон-грата. У складзе амерыканскай дыпламатычнай місіі засталося працаваць усяго толькі 5 чалавек. Сітуацыя з таго часу не змянілася.\nАдначасова кіраўнік дыпламатычнага прадстаўніцтва скарыстаўся нагодай, каб зрабіць заяву, прысвечаную двум асноўным пытанням: рашэнню беларускага ўрада адмовіцца ад высокаўзбагачанага ўрану і хадзе выбарчай кампаніі.\nСкэнлан падкрэсліў, што ЗША высока ацэньваюць рашэнне беларускага ўрада адмовіцца ад высокаўзбагачанага ўрану і яго замены на абеднены ўран. «ЗША, — удакладніў ён, — узялі на сябе абавязацельства аказваць гэтаму працэсу фінансавую падтрымку, а таксама любую тэхнічную дапамогу, якая можа спатрэбіцца».\nМайкл Скэнлан пацвердзіў, што пазіцыя ЗША адносна Беларусі ёсць і застанецца нязменнай і паслядоўнай: ЗША і надалей выступаюць за тое, каб афіцыйны Мінск прытрымліваўся дэмакратычных стандартаў.\nУ шэрагу пазітыўных змен Майкл Скэнлан назваў больш адкрытыя магчымасці для збору подпісаў і рэгістрацыі кандыдатаў, для арганізацыі іх сустрэч з выбарцамі. Разам з тым, абапіраючыся на справаздачы назіральнікаў АБСЕ, адзначыў занадта вялікую ролю дзейнага прэзідэнта ў фармаванні выбарчых камісіяў, недастаткова празрыстыя працэдуры іх стварэння, малую прысутнасць у камісіях прадстаўнікоў апазіцыі — меней за 1 працэнт ад іх складу.\nСпадар Скэнлан зазначыў, што самае важнае ў выбарчым працэсе тое, што грамадзяне павінны быць добра інфармаванымі, каб мець магчымасць зрабіць выбар. «Мы верым, — падкрэсліў кіраўнік амерыканскай дыпламатычнай місіі, — у важнасць легітымнасці самога працэсу выбараў, бо яна надае легітымнасць любому, хто б ні выйграў іх».\nСкэнлан выказаў спадзяванне, што падлік галасоў 19 снежня будзе арганізаваны такім чынам, каб усе сябры камісій і назіральнікі маглі бачыць кожны бюлетэнь, а кандыдаты і іх прыхільнікі ў ноч пасля выбараў маглі б сабрацца разам і дачакацца вынікаў. Так, як гэта робіцца ў ЗША, у Еўропе, у іншых краінах свету.


Каштоўныя паперы і ў валюце маюць вагу | zviazda.by\nХатняя старонка » Эканоміка » Каштоўныя паперы і ў валюце маюць вагу\nБеларусбанк з трэцяй дэкады лістапада аказвае паслугі кліентам па куплі карпаратыўных аблігацый адной лізінгавай кампаніі 1-га і 2-га выпускаў, намінаваных у беларускіх рублях і доларах адпаведна.\nПрацэнтная стаўка па аблігацыях фіксаваная і роўная 14 % гадавых у беларускіх рублях і 8,5 % гадавых у доларах. Тэрмін абарачэння аблігацый — два гады.\nНагадаем, падраздзяленне ААБ прапануе нам набыць мноства аблігацый, як той казаў, на розны густ і кашалёк. У чым жа тады перавага названых аблігацый? Справа ў тым, што Беларусбанк ажыццяўляе брокерскае абслугоўванне кліентаў па набыцці аблігацый гэтых выпускаў без камісій. Цяпер каштоўныя паперы гэтай кампаніі можна купіць як непасрэдна ў аддзяленнях банка, так і праз сістэму «Інтэрнэт-банкінг» дадзенага фінансавага інстытута.\nЦяпер разгледзім гэтыя аблігацыі больш падрабязна. Аблігацыі ў беларускіх рублях пад 14 % гадавых, з выплатай дывідэндаў — адзін раз на тры месяцы. Аблігацыя мае намінал тысяча рублёў. Аб'ём эмісіі складае 500 тысяч рублёў, гэта значыць, у продажы 500 аблігацый. Рублёвыя аблігацыі маюць невялікую прыбытковасць у параўнанні з кароткатэрміновымі ўкладамі. На кароткатэрміновых дэпазітах сёння можна зарабіць значна больш (у некаторых банках існуюць уклады пад 18,5 % гадавых), праўда лінейка такіх укладаў, як правіла, абмежаваная паўгадавым тэрмінам. Тут жа тэрмін абарачэння два гады. Калі кліенты прыслухаюцца да прагнозаў Нацбанка наконт узроўню інфляцыі ў наступным годзе, то 14 % гадавых у рублях будзе адпавядаць 8–9 % гадавых у валюце.\nУ выпадку калі спажывец не жадае рызыкаваць (укладаць свае зберажэнні на працяглы тэрмін у нацыянальнай валюце), існуе альтэрнатыва — аблігацыі ў доларах. Гэтыя аблігацыі другога выпуску маюць даходнасць 8,5 % гадавых і намінал 500 долараў. Аб'ём эмісіі складае 500 тысяч долараў, гэта значыць, маем у продажы 1000 аблігацый, але...\nЯк вядома, доларавыя аблігацыі цяпер толькі апасродкавана з'яўляюцца такімі. Валюта куплі і пагашэння аблігацый — беларускія рублі па курсе Нацбанка на дату здзяйснення здзелкі. Інакш кажучы, наша аблігацыя не мяняецца на рэальныя долары, а толькі «прывязана» да гэтай замежнай валюты.\nЗаўважу, што рэжым брокерскага абслугоўвання пры куплі аблігацыі ў аддзяленні банка — «сёння на заўтра» (здзелка здзяйсняецца на наступны рабочы дзень пасля дня прыёму дакументаў ад кліента). Купля аблігацый праз сістэму «Інтэрнэт-банкінг» ажыццяўляецца ў рэжыме рэальнага часу — імгненна.\nДля тых кліентаў, каму грошы спатрэбяцца бліжэй, чым праз два гады, распрацаваны механізм датэрміновага выкупу. Такі выкуп аблігацый ажыццяўляецца на біржы з выкарыстаннем уладальнікамі аблігацый паслуг Беларусбанка як упаўнаважанага брокера. Датэрміновы выкуп аблігацый ажыццяўляецца па бягучым кошце аблігацый на дату датэрміновага выкупу ў беларускіх рублях па курсе Нацыянальнага банка.